cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
خواهی که شود بر سر خلقت مسکن
اول باید خاک قدمها گشتن
تا آب بپای نخل نگذارد سر
کی بر سر شاخ میتواند رفتن

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
خالی ز خرد شد سر و از نیرو تن
گوشم ز شنیدن و دو چشم از دیدن
القصه ز بس بهم فشرد ایامم
آبم همه رفت و ماند ثقلی از من

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هردم رهم ای عشق بیک رنگ مزن
ز ابروی کجی بر جگرم چنگ مزن
هر دم مکنم حواله با سنگدلی
هر روزم از این سنگ بآن سنگ مزن

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
همراه شباب رفت نیرو از تن
رنگ از رخ و مغز از سر و دندان ز دهن
بر پوست شکنج نیست افتاده که جان
بر چیده ز خار زار دنیا دامن

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
از گنج عطای تو چه کم دارم من
از خاک در تو تخت جم دارم من
دینار و درم گرم نباشد چه غم است
دارم غم تو دگر چه غم دارم من

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
موجود کسی به جز تو نشمارم من
زارم توام از غیر تو بیزارم من
بی چیز کسی است کاو ندارد چو تویی
دارم همه چیز چون ترا دارم من

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
کم گو که بود سخن چو در مکنون
گردد ز کمی قیمت این در افزون
تنگی ز دهن از آن پسندیده بود
تا حرف از آن شمرده آید بیرون

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آمد پیری و زشت شد صورت تو
از دست تو بگرفت ترا نکبت تو
از بس بتن تو چشم چون پنبه شده است
ماند به کمان پنبه زن قامت تو

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
شد وعده اگر خلاف در حضرت تو
عذریست مرا که شنود فطرت تو
من دیر نیامدم که از شوق تو صبح
بر من پیشی گرفت در خدمت تو

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
واعظ چه کسست کمترین بنده تو
مسکین تو محتاج تو افگنده تو
تو خواجه دلنواز بخشنده من
من بنده روسیاه شرمنده تو

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
پر در پی وصل آرزوها تک و دو
کردیم و نشد مراد حاصل یک جو
ناکام گذشتیم از این کهنه سرای
مانند فقیر عزب از کوچه نو

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
دردی که بسوی چاره ساز آیی کو
سوزی که بصد عجز و نیاز آیی کو
رفتی به امید توبه گر راه گناه
عمری که روی این ره و باز آیی کو

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
از بهر شناساییت از لطف اله
بر حضرت اوست از دو چشم تو دو راه
بنگر که چسان ز دانه مردم چشم
رویانیده است سبزه را مد نگاه

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای از مرض حرص ترا دل مرده
اندیشه زر ز دیده خوابت برده
نفس تو ز خارخار دنیا شب و روز
هر سوی دود چون سگ سوزن خورده

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
شاهی خواهی گدایی از دست مده
آیین برهنه پایی از دست مده
خواهی که به جذبه ای کشد یار ترا
سررشته آشنایی از دست مده

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هستی نبود جز غم و رنج و تعبی
دروی نبود نشان ز عیش و طربی
شد هر که خلاص از خم این رشته عمر
می دان که گسیخت ریسمان عجبی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گر صاحب تاج و کمری ورپاجی
با تیر قضا چه چاره جز آماجی
شد موی تو پنبه قد کمان این رمزیست
یعنی که اجل میکندت حلاجی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
تا کی ز طمع خوار نظرها گردی
از بهر طلب حلقه درها گردی
بهر دو درم که بر یکی تیغ زنی
دلاک صفت بگرد سرها گردی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای دل تو به تنگم از جفا آوردی
ای تن تو مرا به سر چه ها آوردی
مرگ آمد و هنگام جدایی ست کنون
ای عمر خوش آمدی صفا آوردی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
نبود چو حضور قلب و مژگان تری
فیض ز نماز خویش چندان نبری
خاکت بر سر این چه حضور است که تو
در پیش حق استاده و جای دگری

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای آنکه تمام آرزو و هوسی
طفلی مستی مخبطی خود چه کسی
گفتی که بپیری چو رسم توبه کنم
ترسم که جوان روی بپیری نرسی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
با خشم و شره همال تاکی باشی
انباز سگ و شغال تاکی باشی
با نفس چه میکنی درین تن ای جان
با خرس در این جوال تاکی باشی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آمد پیری و رفت ایام خوشی
در کام شود زهر اگر شهد چشی
در تن اثری نمانده دیگر ز حیات
وقت است که وارهیم از این مرده کشی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
دنیاست سرای غم تو یکسر شعفی
این خانه ماتم است و تو همچو دفی
چون شاد توان نشست جایی که در او
خیزد هر لحظه شیونی از طرفی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
بی داد و دهش ملک جهان نستانی
داد دل خود ز دشمنان نستانی
از دشمن کینه خواه در روز مصاف
تا تن ندهی بمرگ جان نستانی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گر در طلب معرفت یزدانی
بر دور تسلسل ز چه سرگردانی
محتاج نباشد این معانی به بیان
بر حکمت اوست منطقت برهانی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
خوش آنکه ندارد غم فرزند و زنی
از خار تعلق بجگر نیش زنی
غم نیست کسی را که تعلق نبود
غربت نکشد آنکه ندارد وطنی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در مبحث علم تندخویی چه کنی
جنگ و جدل و درشت گویی چه کنی
این مجلس درس است نه میدان قتال
این حق جویی است جنگ جویی چه کنی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آجل خواهی به فکر عاجل چه روی
منزل جویی چو خر به این گل چه روی
گر طالب علمی طلب دنیا چیست
حق می طلبی از پی باطل چه روی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در زمان دولت خاقان عهد
آن چراغ افروز شرع مصطفی
شاه دین عباس ثانی آنکه هست
رایت قانون دین از وی بپا
از رخ آیینه ایام گشت
صیقل شمشیر او ظلمت زدا
کرده در گردون دوام دولتش
پنجه خورشید را دست دعا
شد ز همت بانی این مدرسه
آن محیط دانش و کان سخا
پشت دیننواب سلطان  آنکه هست
بردرش اهل جهان را التجا
اهتمامش کرد از این محکم اساس
کاخ دانش را ز رفعت چرخ سا
بهر کسب فیض توفیقم کشید
دامن دل سوی آن عالی بنا
گفتمش تاریخ جویان کاین کجاست
گفت درد جهان را دارالشفا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
این منصب والا بتو میمون بادا
بد خواه تو را جگر ز غم خون بادا
چون دادرس خلق شدی شد تاریخ
این دادرسی برتو همایون بادا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
جهان عقل و دانش خان عادل 
که حکمش را جهانی بنده بادا
سریر معدلت دایم مزین
بآن یکتا در ارزنده بادا
بسان کشتزار از ابر دایم
جهانی از کفش شرمنده بادا
ز شرم عفو چون از تیغ قهرش
سر خصمش به پیش افگنده بادا
ز خاک هستی از باد نهیبش
نهال عمر دشمن کنده بادا
دلش ز آب حیات عدل و احسان
چو نام وی همیشه زنده بادا
بنا فرمود این عالی عمارت
در آن با خوشدلی پاینده بادا
بچابکدستی فراش اقبال
درآن فرش نشاط افگنده بادا
بجاروب دعا فراش اخلاص
غبار غم از آن روبنده بادا
در آن پیوسته گلریزان عشرت
ز گلهای سرور و خنده بادا
مدام آوازه قانون عدلش
بجای مطرب و سازنده بادا
چو اقبال و سعادت دولت آنجا
بخدمت روز و شب چون بنده بادا
ز چرخ سقف آن خورشید دولت
بجای شمسه اش تابنده بادا
درش چون روی صاحب گاه و بیگاه
بروی دوستان پرخنده بادا
پی تاریخ آن کلکم رقم کرد
که این زیبا بنا فرخنده بادا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
چو رو کرد حاجی محمد حسین 
بجنت از این عالم بی بقا
خروشان و جوشان ز دنبال او
روان گشت خون دل از دیده ها
دراین گلشن از تندباد اجل
چه آزاده نخلی درآمد ز پا
گلی رفت زین بوستان کز غمش
فراموش شده بلبلان را نوا
طالب کرد تاریخ فوتش ز من
عزیزی بطرز سخن آشنا
برآوردم از روی اخلاص دست
بگفتم بیامرزد او را خدا

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
شد در رضی آباد بنا این تالاب
تا دل ز غبار غم بشویند احباب
تالار بفیض آن چو دیدم تاریخ
گفتم کهبود محیط فیض این گل آب

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ز خدمت شناسی شنهنشاه عادل
که برکوه باشد از او پشت مذهب
ز بس کوفت عدلش سر ظالمان را
بدزدد بخود دم چو زنبور عقرب
بعهدش برآید اگر ناله از نی
شود لرز از بیم او شیر را تب
ز بیمش چو هم کسوت شبروان شد
ز شبنم کند گریه بر روز خود شب
برای دعا گویی دولت او
چو گل هر دهان را ضرور است صد لب
بیفزود بر منصب صدراعظم
ز مهرش کنون به در شد ماه منصب
سحاب عطا قلزم فضل و دانش
که او راست پیر خرد طفل مکتب
بکاغذ رسانید تا حرف قدرش
سیه گشت از بس گرانی مرکب
ز بس همتش میکند پیشدستی
ندارد کسی فرصت عرض مطلب
میانجی نخواهد ز بس همت او
نخواهد کشد مدعا منت لب
چو گیتی ز صیت عطایش الهی
بود جام دل از نشاطش لبالب
چو منصب فزودش بتاریخ گفتم
ببالید بر خود از او جاه و منصب

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
در این نیکو بنای دلگشا از لطف حق هرگز
مبادا خاطرت از روزگار اندوهگین یارب
بدینسان کز زمین برخاست این دلکش بنا دایم
در او تخم امید از خاک بر خیزد چنین یارب
در او جمعیت دلها شود جاروب گرد غم
در او پیوسته با عیش و طرب باشی قرین یارب
گره از ابرو گشاید گرچه چون ناخن خم طاقش
ترا از غم گره هرگز نیفتد بر جبین یارب
پی تاریخ آن برداشتم دست دعا گفتم
مبارک باد این زیبا بنای دلنشین یارب

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ساخت بعهد خوش دولت عباس شاه 
پنجره این رواق آصف نیکو صفات
عقل چو تاریخ این پنجره پرسید از او
گفت بدیدم از این پنجره روی نجات

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
بلبل گلشن سخن سالک 
کرد از این دار چون قفس رحلت
از سخن نام خود بکلک زبان
کرد بر صفحه جهان مثبت
گرچه او را نبود فرزندی
معنیی چند بست ازو صورت
گل بیخار بود از آن خلقی
میفرستند هر دمش رحمت
گفت تاریخ فوت او واعظ
شده او سالک ره جنت

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ره آوردی ضرورت بود ما را
مبارک باد این شیرین عمارت
ره آورد اینکه گفتم بهر تاریخ
مبارک باد الهی این عمارت

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
چون بحکم شاه دین پرور سلیمان  زمان
آنکه از عدلش جهان امروز رشک جنت است
چشم عقل دور بینش پاسبان ملک دین
فکرت رای متینش برج حصن دولت است
هر نظر گرداندن از حزمش بگرد مملکت
رشته گلدسته آیین ملک و ملت است
ابر جودش آبیار مزرع امید خلق
برق تیغش باغبان گلشن امنیت است
هم ز سعی بنده درگاه اوریواس بیگ 
آنکه او را از کرم تعمیر دلها عادت است
شد تمام این طاق عالی کز شرف چون طاق دل
روز شب لبریز فیض از یاد رب العزت است
از زلال فیض خاک این مقام پرصفا
گلشن نخل دعای شاه گردون حشمت است
گشت باب الجنه  زین عالی بنا تا سرفراز
بعد از این با صدر جنت از شرف هم رتبت است
دیدمش از دور گفتم آسمان است آن خرد
از ره تاریخ گفت آن طاق باب الجنة است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
یوسف  مصر نکویی از جهان
رفت و چشم عالمی گرینده است
حلقه در گوش نوازشهای اوست
نام حاتم در جهان تازنده است
هرکجا آزاده مردی در جهان
هست از جان و دل او را بنده است
کهنه گرگ روزگار بی وفا
کم چنین یوسف  بچاه افگنده است
از پی تاریخ میگردید فکر
زآنکه هر جوینده یی یابنده است
ناگهانم هاتفی گفتا چرا
فکر تاریخت برنج افگنده است
چون جهان را پشت پا زد خود بگفت
مردم اما نام نیکم زنده است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
دگر شان دولت بلندی گرفت
ز خانی که ایام جویای اوست
فلک احتشامی که انوار عدل
چو خورشید تابان ز سیمای اوست
فروزنده نجمی ز برج کمال
که چشم خرد روشن از رای اوست
بود همتش کوهساری بلند
که سرچشمه جود در پای اوست
عرق ریزی ابرها در بهار
ز شرم کف سحر آسای اوست
در او نام حاتم نگنجد ز بس
جهان پر ز صیت کرمهای اوست
چنان وعده اش در وفا پرشتاب
که دیروز پس تر ز فردای اوست
گشاده جبین منیرش گلی
ز گلزار خلق فرحزای اوست
نیارد قلم شد ز مسطر برون
چو مدحتگر طبع والای اوست
نیارد کشد تیغ خود بر کسی
که در سایه عدل وی جای اوست
بزرگی باو چون فروشد عدو
که فخر بزرگی ز بالای اوست
خلاف سیه رو نگردد سفید
بملکی که فرماندهش رای اوست
برو باد یارب مبارک مدام
مقامی که خود زینت افزای اوست
خرد گفت از بهر تاریخ آن
ایالت قبایی ببالای اوست

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
این طرفه سفینه یی که در وی
کشتی کشتی قماش معنیست
گیرند بکف چو اهل فضلش
چون کشتی نوح و کوه جودیست
هر سوی ز اهل قال بحثی
هر گوشه ز اهل حال بزمیست
هر صفحه ز قوت روح خوانی
کزوی صد عمر میتوان زیست
هر سطر ز معنی روانبخش
جویی از آب زندگانیست
الفاظ ز نکته های سیراب
هر یک صدفی پر از لآلیست
در پوست چو گل نگنجد از شوق
پر بسکه زرنگ و معنیست
خود یک گل و باغ و بوستانها
در هر ورقش ولیک مخفیست
هر صفحه ز شوخی معانی
چون پرده چشم مست لیلیست
تاریخ ملوک ملک فضل است
یا نسخه جمع و خرج گیتیست
گفتم تاریخ این سفینه
هی هی چه سفینه بحر معنی است

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
زین خانه ز بس برون شدن مشکل گشت
آسان نتواند نظر از شیشه گذشت
شد هشت از آنکه بهر تاریخ از غیب
گفتندکتابخانه  میخواهد هشت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
از حکم سلیمان  شه فرخنده سرشت
باب الجنة  از این بنا گشت بهشت
اتمام چو یافت از پی تاریخش
دل خامه گرفت و جنت خلد نوشت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
دلم قمری صفت کوکو زنان گفت
که آه آزاد سروی از چمن رفت

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
مبارک باد این درگاه سعد میمنت بنیان
که از هر طاق آن پیداست چون بال هما دولت
بود هر خشت آن دست دعا و بهر تاریخش
همی گویدگشاده باد این درگاه با دولت

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
خور اوج شاهنشهی سایه حق
محیط کرم کوه مجد و شهامت
سلیمان ثانی  که روشن چراغی
ندارد چو او خاندان کرامت
ز سرکوب میخ وجود مخالف
دهد خیمه عدل و دین را اقامت
به او چشم خلق است روشن الهی
ز چشم بد خلق دارش سلامت
ز توفیق ایزد چو معمار عزمش
بتعمیر این روضه افراخت قامت
ز اتمام این گنبذش شد مهیا
پناهی عجب ز آفتاب قیامت
بتاریخش اندیشه رو داد و گفتم
شد آباد این بارگاه امامت

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
از برکات عهد دولت شاه عادل
آنکه ز همت اوست خانه شرع آباد
گشته ز آب تیغش گلشن عدل خرم
رفته زباد گرزش خرمن ظلم برباد
سبزه شود ز لطفش تیشه بفرق خارا
آب شود ز بیمش اره بپای شمشاد
بنده حضرت او آنکه ز دولت او
ساخته همت او خاطر عالمی شاد
قصر هنروری را فطرت اوست شیرین
کوه سخنوری را قدرت اوست فرهاد
علت شبهه ها را دانش اوفلاطون
صورت معرفت را خامه اوست بهزاد
لطف چو همتش عام عقل چو دولتش رام
بخت سعید چون نام فکر چو طبعش آزاد
همت عالیش را یار چو گشت توفیق
کرد چنین بنایی بهر ثواب بنیاد
وه چه بنا که هردم جسم کثیف خلقی
همچو غذا فرو برد همچو عرق برون داد
هرکه در آن درآمد وقت برون شدن عقل
گفت ز بهر تاریخصحت و عافیت باد

وزن: مُفْتَعِلُنْ فَعولُنْ مُفْتَعِلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - - | - U U - | U - -
نکو نام جانی ولادت چو یافت
فلک گفت لطف حقش یار باد
ز پیوند اقبال و دولت مدام
نهال جوانیش پر بار باد
ز فیض هوای عنایات حق
گل زندگانیش بی خار باد
ثمین گوهر درج اقبال و جاه
که نامش در گوش گفتار باد
پی مولدش عقل تاریخ گفت
کهحقش همیشه نگهدار باد

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
ای سرافراز نهال چمن حشمت و جاه
کشت امید ترا خرم و پر حاصل باد
دوستانت همه چون خوشه سرافراز مدام
خصم بد تخم تو چون تخم بزیر گل باد
شیر باران فیوضات الهی شب و روز
بر سر کشته ات از ابر کرم نازل باد
خرم آباد که شد خرم و آباد از تو
توشه هر دوجهان تو از آن حاصل باد
همچنان کز تو شد این بایره آباد مدام
لطفت آباد کن بایره هر دل باد
فیض آثار تو در دفتر گیتی باقی
باقی عمر تو هر روز از آن حاصل باد
بهر تاریخش از اخلاص دعایی دارم
یاعلی مقصد کونینت از آن حاصل باد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بحمدالله این موضع پرصفا را
بخیر آمد انجام از لطف ایزد
بخیر است انجام آن نیک بختی
که شد بانی این بنا از سر جد
ز اندیشه جستم چو تاریخ گفتا
بگو بود میخانه گردید مسجد

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
این مبارک عمارت دلکش
که گزندش ز چشم بد نرسد
عقل تاریخ نصب آینه اش
گفت مرآت چهره مقصد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
از حکم شه این در چو به مسجد واشد
هر سو پی تاریخ دلم جویا شد
ناگاه سروشی آمد از عالم غیب
ای بنده بیا که باب رحمت واشد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در زمان دولت شاه سلیمان  احتشام
آنکه از معماری عدلش جهان آباد شد
زهره ظالم ز بیم آن شه با عدل و داد
آب شد چندانکه سیل خانه بیداد شد
از خزان رنگ زردی در ریاض عهد او
راستی هرکس چو سرو آورد پیش آزاد شد
خسروی کز زور عدلش بیستون ظلم را
آه مظلومی تواند تیشه فرهاد شد
برق از کشتی خورد گردانه یی در عهد او
از خجالت خواهد آتش آب در فولاد شد
رو در آبادی جهان را چون زیمن عدل اوست
این بنای خیر از توفیق حق بنیاد شد
چیست این دلکش بنا مهمانسرایی بهر خلق
کز ورودش رنج راحت گشت و غمگین شاد شد
این سرا از بس که باشد دلنشین نبود عجب
گر غریبان را در این منزل وطن ازیاد شد
نی سرا کز راه تحصیل دعای مغفرت
میتواند با نیش را ارشد اولاد شد
با نیش ز آن گنج ها اندوزد از نقد ثواب
مستغلی این چنین کم در جهان بنیاد شد
یافت چون اتمامواعظ کرد تاریخش رقم
آن سرا نیز از بنای این سرا آباد شد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
کرد دل تاریخ اتمامش ز من روزی سیوال
گفتمشاین طاق باطاق فلک همدوش شد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
شده باغی بنا در خرم آباد
که باشد در نکویی غیرت خلد
وسیع آن دلگشا گلشن بحدی
که دلتنگ است از وی وسعت خلد
بدان وسعت که گر آید بخاطر
برون افتد ز خاطر حسرت خلد
نسیمش را نه بادی در دماغست
که آرد سر فرو بر نکهت خلد
دو سال دیگر آنجا هر که آید
بتاریخش بگویدجنت خلد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
بدرگاهت ای راکب خنگ رفعت
دو مرکب دو پیک سعادت بیامد
چو بر پشت هر یک از آنها برآیی
بگو پایه تخت عزت بیامد
خرد از پی سال تاریخ گفتا
دو اسبه بسوی تو دولت بیامد

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
شکر که عباس شه  خلد سیر
کرد چو طی دفتر ایام خود
ساخت گرامی خلفی یادگار
زنده از او کرد همان نام خود
خسرو دین پرور عادل صفی 
آنکه ازو یافت جهان کام خود
خاست چو بر پا علم دولتش
صبح از او کرد جهان شام خود
خانه دین زین خور تابنده باز
دید پر از نور در و بام خود
جامه دارایی این ملک را
قدر بیفزود ز اندام خود
دور به عدلش ز حوادث گرفت
نقد ز کف داده آرام خود
چشم دلش بیند الهی مدام
پر ز می لطف خدا جام خود
صعوه صفت جان و تن دشمنان
بیند الهی همه در دام خود
کرد چو تاریخ جلوسش طلب
واعظ ما از دل ناکام خود
از سر اخلاص دعا کرد و گفت
باد جهانگیر چو انعام خود

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
عطا کرد ایزد بمخدوم اکرم
محمد زمان بیگ  آن پاک گوهر
ثمین گوهری از محیط کرامت
چه گوهر سپهر شرف راست اختر
ز صلب نجابت برآمد شراری
که از نور او شد چراغش منور
بحمدالله از جویبار بزرگی
برافراخت نیکو نهالی چنین سر
چو تاریخ جستم پی مولد او
خرد گفتاز وی الها خورد بر

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
بوذر آن نو گل بستان کمال
کرد از این عالم فانی چو سفر
نو گلی رفت که چون لاله گذاشت
داغها گلشن خود را بجگر
کرد از این اجر مصیبت فارغ
ذمه خویشتن از حق پدر
چید اگر دست اجل خوش ثمری
باش یارب تو نگهدار شجر
عقل تاریخ وفاتش پرسید
گفتمشحیف ز ملابوذر

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
دارای جهان ناصر دین شاه سلیمان 
آن رتبه ده تخت و برازنده افسر
آن حامی اسلام که پیوسته رخ دین
از پشتی او آینه سانست منور
در کشتی اگر یاد کند کس ز وقارش
کشتی نشود بارکش منت لنگر
تا بیند از آن صورت احوال جهان را
از رای منیر آینه دارد چو سکندر
آن خسرو عادل که برافروخت چراغش
از مشعله نسبت فرزندی حیدر
اخلاص شعاری که بمعماری حکمش
آباد شد این کاخ فلک مرتبه دیگر
گردید دگر بار بلند این خور تابان
آفاق شد از پرتو آن باز منور
چون نامه خود در دو جهانست سیه رو
آن را که نباشد رخ اخلاص بر این در
گلدسته این قبه دگر گشت فلک سا
چون نخل دعایی که از این روضه کشد سر
این گنبذ پرنور چو نوشد پی تاریخ
دل گفت کهمعمور شد این قبه انور

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
چراغ دلم میرباقر که داشت
ز سیماش نور سیادت ظهور
به عشرت سرای بقا بار بست
از این محنت آباد دار غرور
شد از رفتن او ز جان ها قرار
شد از غیبت او ز دل ها حضور
ز زهر غمش عالمی تلخ کام
ز درد فراقش جهانی به شور
به محنت سرایی که اینش بقاست
چرا دل نهد مرد صاحب شعور
ز بس شادیش با غم آمیخته است
نداند کسی ماتمش را ز سور
چو تیر از کمانخانه چرخ پیر
بود راستان را به سرعت عبور
جهان را خدنگی به ترکش نماند
کمان فلک را همانست زور
چو تاریخ فوتش من دردمند
طلب کردم از خاطر ناصبور
به خاک از دعا روی اخلاص سود
بگفتا کهقبرش بود پر ز نور

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
شاه جم حشمت سلیمان  جاه
که بود چشم بد ز ملکش دور
آن که باشد ز پرتو مهرش
چون دل دوستان جهان پر نور
بسکه دارد بحال خلق نظر
نیستش جرم مجرمان منظور
گاه از آن شعله ور شود غضبش
کز کمان ستم ستاند زور
تخم شورش ز بس فگند از دهر
غیر دیوانه کس ندارد شور
اهل آزار بسکه زو ترسند
نیش پنهان شده است در زنبور
گشته در روزگار معتدلش
از طبایع ز بس گرفتن دور
آب شمشیر او مگر گیرد
آتش چشم دشمن مغرور
او سلیمان  و هند وادی نمل
گر سپاهش بر آن کنند عبور
دور نبود ز هندیان دغا
گر بسوراخ در خزند چو مور
ز آب عدل نجف قلی خان  کرد
کشور قندهار را معمور
آن بمردی زبانزد عالم
و آن بجوهر مسلم جمهور
نیست از ضبط او در آن کشور
سرکشی غیر خوشه را مقدور
کس در او از ضعف پروریش
نتواند گرفت دانه ز مور
خصم اگر برد جان زتیغش کرد
زنده از گرد کلفتش در گور
برق تیغش چو داغ لاله کند
دشمن روسیاه را محصور
خصم در کین او دو دل گردد
تیغ او در دلش کند چو خطور
بر عدو از نهیب او گردد
وسعت هند همچو دیده مور
این ایالت براو مبارک باد
آن ولایت ز عدل او معمور
بر احبا همیشه فیض رسان
بر اعادی مظفر و منصور
دوستش سربلند باد و عزیز
دشمنش دلشکسته و مقهور
مرو سان چون ز عدل و احسانش
گشت دارالقرار دار سرور
گفت واعظ برای تاریخش
شد ازو قندهار هم معمور

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
از فضل خدا خدیو ایران
شاهی که جهان ازوست معمور
بلقیس زمانه را سلیمان 
باشند زهم همیشه مسرور
بر خوان عطای او نوالش
در کاسه گرفت دست فغفور
رفتند ز بیمش اهل آزار
بر خویش فرو چو نیش زنبور
از یاری حق نمود تعمیر
این گنبذ را بسعی موفور
گنبذ نه که عالم روان راست
هم چرخ و هم آفتاب پرنور
از حرمت اوست زایران را
طاعت مقبول و جرم مغفور
این شکل صنوبری جهان را
در سینه بود دلی پر از نور
صاحب نظری که دیده دل
افگند براین مقام پرنور
برداشت چو دیده  گفت تاریخ
کعبه گردیده بیت معمور

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
بفرمان عباس ثانی  شهی
که باشد درش قبله گاه سپهر
ز لشکر کشان در رکابش یکی
شهنشاه انجم سپاه سپهر
ز توفیق حق خیمه یی شد تمام
که شد ثانی بارگاه سپهر
دو چشم است حیران نظاره اش
دو آیینه مهر و ماه سپهر
به پیش شکوهش ز خجلت شده است
بلندی نهان در پناه سپهر
شکوهش نمی آورد سر فرو
بهمدوشی بارگاه سپهر
نه مهر است کز دیدن رفعتش
فتد هرشب از سرکلاه سپهر
خرد گفت از بهر تاریخ آن
بگوثانی بارگاه سپهر

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
از شاه صفی گشت مزین چو سریر
دلهای شکسته یافت از وی تعمیر
تاریخ جلوسش ز خرد پرسیدم
گفتا که بگوجوان شد این دولت پیر

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -