در سؤال قصر صلاة از خلیفه ثانی رضی اللٰه تعالی عنه و جواب او 
چون سفر کردید بر روی زمین
بر شما نبود گناهی پس یقین
گر نماز خویش را سازید قصر
چار را بر رکعتین اعنی به حصر
گر که ترسید از فساد مشرکان
با شما چون دشمنند ایشان عیان
از خلیفه ثانی اخیار و ثقات
باز پرسیدند از قصر صلات
کز چه در اسلام گشت این حکم عام
زآنکه نبود خوفی اندر هر مقام
گفت من هم داشتم زین ره عجب
باز جستم از رسول منتجب
گفت این ص دقه است از حق بر عباد
شکر باید کرد زین فضل زیاد
چون تو باشی در میان مؤمنان
در سفر در وقت خوف از دشمنان
پس چو خواهی کرد اقامت در نماز
لشکر خود را دو قسم از حزم ساز
با تو باید ایستند از دو گروه
یک گروه در رکعتی راسخ چو کوه
وآن گروه دیگرت دارند پاس
تا گذاری رکعتی را بیهراس
رکعت دیگر درآیند از نیاز
آنکه او میداشت پاس اندر نماز
مر مصلی باید از خود بی درنگ
دور سازد در نماز آلات جنگ
وآن سلاحی که به حرب آید به کار
باز بربندند وقت کارزار
هم به وقت پاس با تیغ و سلاح
در کمین باشید و این باشد صلاح
دوست می دارند کفار عنید
کز سلاح خود شما غافل شوید
وز متاع و از رخوت خود چنین
بر شما پس حمله آرند از کمین
تا برند از حمله ای اموالتان
در کف آرند از تجری مالتان
ور به رنج آیید از حمل سلاح
می نباشد بر شما جرم و جناح
چونکه سنگین گردد آنها از مطر
یا کسی بیمار باشد هم دگر
گر که سازید آن سلاح از خود جدا
بر شما حق کرده آسان کارها
اسلحه گیرید با خود تا عدو
بر شما نارد هجوم از پشت و رو
برحذر باشید یعنی روز و شب
تا که حق بر حفظتان سازد سبب
حق مهیا کرده بهر کافران
مر عذابی کو دهد خواری به جان
 در بیان فتوت و مروت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم 
باعث تنزیل این آیت شد این
که به جنگی رفت خیرالمرسلین
گشت اندر منزلی آن بحر نور
از پی کاری ز لشکرگاه دور
خواست گردد باز سیلی از مطر
خاست پیش او که سد شد رهگذر
گشت در پای درختی ساکن او
دید او را خیره مردی از عدو
گفت یاران احمد است این با نشان
میروم تا بکشم او را در مکان
تا خبر می شد رسول آمد برش
تیغ بکشید او  زند تا بر سرش
گفت کبود کز منت نک مانع است
گفت آن بیننده ای کو سامع است
ناگهان لغزید و شد نقش زمین
تیغ او برداشت خیرالمرسلین
حمله بر وی کرد و گفتا گو که کیست
کز منت مانع شود گفتا که نیست
گفت برگو نک شهادت گفت لا
این نگویم لیک بندم عهدها
تا که نکشم تیغ دیگر بر تو من
هم نگردم یار خصمت در فتن
تیغ خود بگرفت و رفت او تیز پی
گفت با قوم از جوانمردی وی
وجه دیگر آنکه روزی در قتال
با مخالف بود آن بحر نوال
ظهر شد وقت نماز آمد به پیش
کافران دیدند آن آداب و کیش
منتظر گشتند تا وقت سجود
آید و آرند بر وی حمله زود
آمد این آیت که در اوقات رزم
با حذر باشید و حذر از روی حزم
چون نماز خوف را در رزم ها
باز بگذارید با آن حزم ها
یاد حق باید کنید اندر حدود
بی تغافل در قیام و در قعود
هم به پهلوها که برگردید باز
در نیاز آیید با دانای راز
مطمین گشتید چون از خوف باز
با شرایط کرد می باید نماز
کآن بود بر مؤمنین فرض تمام
اندر اوقات معین لاکلام
ضعف و سستی می نورزید ای مهان
از جهاد و جستجوی کافران
خواست پیغمبر پس از جنگ احد
تازد از دنبال با یا ران خود
تابعان بودند بعضی زخم دار
کاره از پی رفتن و از کارزار
آمد این آیت که هستید از شما
خسته و مجروح اینسان از غزا
همچنین هستند ایشان دردمند
که شما هستید بر درد و گزند
مر شما را لیک هست از حق امید
که نباشد کافران را آن پدید
یعنی از بعد شکست  امید فتح
وز خدا در یوم دین تأیید فتح
در دو عالم از حقید امیدوار
این رجاء نبود مر ایشان را به کار
پس شما را میل بر حرب و قتال
بیش از ایشان بود باید بی سؤال
حق بود دانا بر اعمال شما
امر و نهی اش راست بر حال شما
حکم او یعنی به وفق حکمت است
موجب آسایش و امنیت است
شرح این در سورة عمران گذشت
گر که خواهی سوی آن کن بازگشت
ما فرستادیم قرآن را به حق
بر تو ای پیغمبر صاحب نسق
تا نمایی حکم بین مردمان
بر هر آنچه حق نمودت ره بر آن
پس مباش از غیرت دین ای رسول
یار خاین بهر کتمان فضول
می مکن مستور هیچ از خاینین
آن خیانت ها که باشد ننگ دین
بهر رفع ننگ از اسلامی ان
عیب خاین را همی خواهی نهان
وآنگهی بر بیگناه آری عتاب
این نباشد در عدالت مستطاب
خواه آمرزش ز حق از هر قصور
زو طلب توفیق در کل امور
کوست آمرزندگار و مهربان
بر تمام خلق خویش از انس و جان
بهر خاین خواه یعنی مغفرت
که دو عصیان کرده او بی معذرت
برده مال مسلمی را در مهم
دیگری را پس نموده متهم
آمد این آیت ز بهر تهمتی
بر یهودی در مقام سرقتی
دزدیی شد مسلمین دادند زود
نسبت آن را به مردی از یهود
آمد آن دعوی به سلطان عقول
آن یهودی شد معاقب از رسول
تا مگر زآن فعل ناهنجار پست
می نیاید بر مسلمانان شکست
ای محم دص کن تو حکم از روی عدل
نی که گردی منحرف از خوی عدل
یعنی از عدلی که آن شایع بود
کثرت شرم و حیا مانع شود
چون تو داری شرح صدر و چشم باز
از چه پنهان می کنی در پرده راز
نه خصومت کن به کس از مردمان
نزد حکم از جانب آن خاینا ن
که به نفس خود به سوگند دروغ
خاینند آن شاهدان بیفروغ
بر یهودی گشته بر ناحق گواه
که گنهکار است و بود او بی گناه
حق ندارد دوست خاین را به سر
گر که باشد بر گناه خود مصر
مختفی دارند از شرم و هراس
آن خیانت های بین را ز ناس
وز خدا پنهان ندارند آن گناه
گرچه هست اولی که پوشند از اله
شرمشان باشد ز خلق ناتمام
نی از آن کو هست با ایشان مدام
اوست مع با هر کسی در جهر و سر
تا ندانی از او ست چیزی مستتر
از خدای راز دان اخفاء کنند
آن تدابیری که در شبها کنند
نیست حق راضی بر آن گفتارها
کز دروغ آرند بر کردارها
که خورد گر طعمه سوگند دروغ
زو کند باور رسول با فروغ
کوست مسلم وآن یهودی کافر است
قول او نزد پیمبر ابتر است
هست بر اعمال ایشان حق محیط
غرقهاند اشیا ء در آن علم بسیط
پس شوید آگاه قوم بی ظفر
که شمایید از گروهی بی خبر
یعنی اهل جاهلیت کاین چنین
در جدال آیید بهر خاینین
از پی رفع خیانت هایشان
مشتبه سازید تا بر هر کس آن
این همه بهر حیات دنیوی است
پس کسی کو خصم حق گردید کیست
تا کند دفع خیانت از تمیز
هیچ از ایشان در مقام رستخیز
یا نگهبان کیست ایشان را به حشر
تا شود یار از عذاب روز نشر
بعد از این توبیخشان پرورد گار
میکند بر توبه ها امیدوار
گوید آن کس کو به غیری یا به خود
می رساند ظلمی از کردار بد
پس نماید از حق آمرزش طلب
یابد آمرزنده حق را زآن سبب
مهربان تر کیست بر خلق از خدا
توبه را فرموده اسباب رجا
گر کسی شد بر گناهی ملتزم
که کند زآن دیگری را متهم
خود کند بر دیگری تهمت نهد
تا که خویش از ننگ فعل خود رهد
آن زیان بر وی رسد چون درخور است
ور کند بر کس تعد ی نادر است
حق بود دانا به سارق هم به حد
در مجازاتش حکیم از قطع ید

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -