cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
عید آمد و صلای می خوشگوار داد
نوروز هم رسید و نوید بهار داد
عیدی چنان خجسته که از بس مبارکی
نوروز را به یمن قدوم اعتبار داد
نوروزی آن چنان به سعادت که عید را
تشریف اعتبار ز قرب جوار داد
آن از اشارت خم ابروی ماه نو
مشتاق را بشارت بوس و کنار داد
این از لطافت نفس عیسی بهار
جان را به تازگی به تن روزگار داد
آنم ز دل کدورت ایام روزه برد
اینم به خاطر این غزل آبدار داد
هرچند بی تو دل به صبوری قرار داد
باز آمدی و رفت ز دل آن قرار داد
بخت زبون که ساخت مرا از تو ناامید
بس انفعالم از دل امیدوار داد
افغان که صد سوال مرا داد یک جواب
آن هم ز بیم غیر سراسیمه وار داد
از بس که دل در آتش عشق تو در گرفت
خونابه سرشک نشان از شرار داد
شهباز جان شکار خدنگ تو تا رسید
بس مژده ها که مرگ به جان شکار داد
از سوز اهل عشق همانا خبر نداشت
بیم آنکه از عقوبت روز شمار داد
خطش که مضمر است درو آب زندگی
یاد از غبار رهگذر شهریار داد
یعنی سمی بانی بیت الله آنکه او
مه را ز نعل مرکب او گوشوار داد
در روزگار همت او حسن پر فریب
در وعده وصال  که را انتظار داد
شیری که در وقت حمله بحری که گاه جود
صد را یکی شمرد و یکی را هزار داد
ترغیب سایل است مرادش نه اشتهار
زر همچو آفتاب اگر آشکار داد
دندانه کلید بقا چرگه کلک اوست
هنگام کین نتیجه دندان مار داد
دلخسته مخالفتش را دم مسیح
آثار زهر مار و دم ذوالفقار داد
خورشید همتش به تهیدست داد زر
زان بیش کآفتاب به دست چنار داد
چون رفع تیرگی کند از پرتو ضمیر
عینک توان به چشم سفید از غبار داد
ای آنکه همت تو به ابنای روزگار
چون آفتاب فایده بی اختیار داد
ز آسایش زمان تو چشم نحفته را
خوناب عشق خاصیت کوکنار داد
از تیغ آفتاب نتابید رو مگر
عهد تو سایه را قدم استوار داد
صد ره به دستیاری حفظ تو دست عدل
از آب همچو بیضه به آتش حصار داد
هر قالبی که مایه ز خاک در تو یافت
جان را به صد مضایقه تشریف بار داد
از تندباد حکم تو البرز کوه را
بتوان ز روی آب چو کشتی گذار داد
با استواری قدم عهد تو توان
در رهگذر سیل قرار غبار داد
از بی دریغ بخشی تو کست کرده بود
آن زر که آفتاب به دست چنار داد
غیر از شراب قهر تو هرگز کدام می
میخواره را در اول مستی خمار داد
در عرصه ای که رخش تو گردید بی قرار
خود را فلک به غاشیه داری قرار داد
زان آتش جهنده که چون برقع لامع است
هر قطره خوی که جست نشان شرار داد
توفان آتشی ست که بر وی نمی توان
از باد تاریانه به دست سوار داد
بینا چنان که سوی منازل ز راه دور
سیاره را سراغ به شبهای تار داد
آگه به غایتی که پی پای او به شب
یاد از سواد دیده شب زنده دار داد
راکب ازو ندیده عذابی به غیر ازین
کز بهر همرهانش مدام انتظار داد
گاه گهرفشانی او رشحه سحاب
یاد از ترشح عرق شرمسار داد
شاها به همت تو مرا فکرت بلند
چون آفتاب در همه جا اشتهار داد
نظمی دگر کجا شکند گفته مرا
خرمهره کی شکست در شاهوار داد
از طبع دیگران مطلب نظم آبدار
کی آب چشمه سار گهر چون بحار داد
اندک توجه تو که یارب زیاده باد
در روزگار این قدرم اشتهار داد
گو بیشتر شود در نظمم که تا به حشر
گوش زمانه را بتوان گوشوار داد
میلی صد آفرین به تو کایام را به نو
کلک تو باز نظم خوش آبدار داد
تا از رسوم و قاعده نوروز و عید را
ایام در شهور و سنین اعتبار داد
تا آن زمان که دهر نکویان عهد را
بیم از گزند چشم بد روزگار داد
بادا بد از تو دور که نتوان به صد زبان
شرح نکویی تو یکی از هزار داد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
رسید فتنه گر من به کینه تیزآهنگ
چو فتنه بر سر غوغا چو کینه بر سر جنگ
یکی برون نتوان از هزار جان بردن
ازان کرشمه جلاد و غمزه سرهنگ
ز جام عشق شراب امید و بیم کشم
درو مگر به هم آمیختند شهد و شرنگ
به لعل سنگدلان رنگ می دهد که کشد
ز خلق کینه درین رنگ چرح پر نیرنگ
به یک وفا برد از خاطرم هزار جفا
به نیم صلح کند عذرخواهی صد جنگ
ز روز وصل مرا تا شب فراق چه فرق
که من ز بیم به سوی تو ننگرم تو ز ننگ
چو لاله دست برآورده کشته تو ز خاک
که دامن تو درین رنگ آورد در چنگ
مرا تمام شب از اضطراب خواب نبرد
که چون صباح شود با کدام ریو و چه رنگ
ز بهر تهنیت عید آوردم به کنار
ترا چنانکه سلیمان وقت را اورنگ
ظفر پناه سکندر سپاه خان احمد
که برد هیبت او هوش از سر هوشنگ
نشان خاتم جاهش بود اگر به مثل
شود سفیدی چین جمع با سیاهی زنگ
ز آب بحر ضمیر منیر او شاید
که عکس مهر نماید کثیف چون خرچنگ
ز اشتیاق وی آغوش باز کرده ز دور
به عهد او چو به شاهین فتاده چشم کلنگ
ز عدل او به کس آزار نشتری نرسید
جز آنکه نشتر مضراب خورد بر رگ چنگ
زهی وقار تو افکنده آن چنان لنگر
که کوه را نرسد لاف سنگ و دعوی هنگ
به دیده رای تو گر روشنی دهد شب تار
چو شعله در نظر آید پری ز صد فرسنگ
به جنب قدر تو گردون نمود چندان پست
که دست سوی گریبان ماه برد پلنگ
ز شوق آنکه ببوسد سم سمند ترا
سزد که لعل چو آتش برون جهد از سنگ
ز اوج قدر تو آید سواد هفت اقلیم
چنان به چشم که در آب عکس هفت اورنگ
خیال رای تو چون مهر آورد به ضمیر
شود هر آیینه آیینه نهان در زنگ
چو روز کین ز یسار و یمین بر امن و امان
شود زمین و زمان تنگ از غریو و غرنگ
ز بانگ کوس و خروش نفیر و ناله نای
هزار جا بدرد طاس آسمان چون زنگ
شود ز کینه در آن موج فتنه همچو سپر
جبین آینه سر علم پر از آژنگ
ز مستی می کین همچو لشکر شطرنج
مبارزان همه در جنگ و بی خبر از جنگ
ز بس که گرز گرانسنگ بشکند سر و تن
نیابد از پی قوت استخوان همای خدنگ
چو تار سبحه ز صد دل گذر کند یک تیر
ز حمله تو شود بس که جا بر اعداد تنگ
تبارک الله ازان بادپای برق عنان
که پای پیک خیال است در عنانش لنگ
چو آفتاب سزد گر شود سریع السیر
نشانه سم آن بادپا به روی النگ
چو با کلاه زراندود و تیغ خون آلود
به پویه گرم کنی آفتاب رنگ کرنگ
به پشت او نتواند گرفت زین خود را
به هر دو دست گرش در بغل نگیرد تنگ
چو مهر طی کند این پهن دشت در یک روز
اگر به ره نکند ز انتظار سایه درنگ
ایا به بزم جلال تو آسمان پامال
ز نغمه های مخالف چو چنگ بی آهنگ
به عزم بزم کمال تو کش زوال مباد
که هست مجمع ارباب دانش و فرهنگ
به خاک پای تو کز بیخودی ز چندین راه
که بوده منزل و فرسنگ در هم خرسنگ
به یک اشاره عالی گشوده ام پر و بال
به یک پیام زبانی نموده ام آهنگ
که عاجز است ضمیر از تخیل منزل
که قاصر است زبان از شماره فرسنگ
غرض اطاعت امر تو بود زین همه راه
نبود ورنه مرا دل ز ملک خویش به تنگ
ببند میلی ازینها زبان که وقت دعاست
برآر دست و به دامان مدعا زن چنگ
همیشه تا ز ثریا درین چمن باشد
به رنگ نخل ثمردار چرخ مینارنگ
به شکل خوشه انگور بسته بر سر هم
ز دار قهر تو سرهای دشمنان آونگ

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
صیدافکن بلا چو هوای شکار کرد
اول به صیدگاه محبت گذار کرد
کاری به من نکرد به غیر از ستمگری
یارب به پیش او چه مرا شرمسار کرد
شبهای تار فکر سیه مار کاکلش
اندیشه را چو زلف بتان تار و مار کرد
فرمانبری غمزه او بین که در کشش
حکمی کزو شنید یکی را هزار کرد
گر کاینات را به کمند آوری هنوز
با حسن این چنین نتوان اختصار کرد
با مرغ عشق دانه درد تو می کند
کاری که با مزاج سمندر شرار کرد
دل را اگرچه از تو جهان تا جهان بلاست
عشق ترا ز هر دو جهان اختیار کرد
دامان من گرفت چو در گفتم اشک را
ابر سخای خسروش از بس که خوار کرد
شیر خدا علی ولی شاه ذوالفقار
کآب خضر به خاک درش افتخار کرد
گر باد حفظ او به نباتات بگذرد
بتوان لباس جنگ ز برگ چنار کرد
روی عدو در آینه رایتش ندید
هرگه ظفر مشاهده کارزار کرد
شاهانسیم لطف تو بر دوزخ ار گذشت
کار هزار قطره باران شرار کرد
شد چون سواد دیده و مژگان شعاع مهر
بر چرخ چون سموم عتابت گذار کرد
هم حفظ توست حامی اطفال در رحم
تا در زمانه حلم تو حمل وقار کرد
شبنم به باغ دهر تواند ز حفظ تو
همچون ستاره پای ثبات استوار کرد
در انگبین نفوذ اگر کرد قهر تو
مانند موم در دهنش ناگوار کرد
بنشست تا کمر به زمین با تن کبود
چون سایه ابر حلم تو بر کوهسار کرد
در زیر آب رفت حباب از گران تنی
چون تکیه شخص حلم تو بر روزگار کرد
شد پرتو نجوم گهر در میان آب
چون ابر همت تو ای هوای بحار کرد
در زیر نخل عدل تو مانند دست سرو
ایام پای امن و امان را نگار کرد
بر چرخ هیبت تو تواند به یک نگاه
هر سو هزار شکل اسد آشکار کرد
در سایه وقار تو گردون غبار را
بر ابرش هوا نتواند سوار کرد
پستان مهر صبح نهد بر لب سپهر
گویاش طفل با خردت اعتبار کرد
بنمود مهر چون درم قلب در میان
رای تو زر چو بر سر قدرت نثار کرد
دریادلا سحاب بلند خیال را
میلی به باغ مدح شما قطره بار کرد
آن رایض است خامه من کز کمند لفظ
در دست و پای اشهب معنی جدار کرد
دارم تعجبی که به این فکرت بلند
پستی طالعم ز چه بی اعتبار کرد
بر من ستمگر فلک از بی ترحمی
یک سرنوشت را صد و صد را هزار کرد
از انفعال رو ننمایم به هیچ کس
از بس که روزگار مرا خوار و زار کرد
تا کی امید این دهدم دل که عاقبت
خواهد عنایت توام امیدوار کرد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای بخت شب تیره غم را سحر آمد
بردار سر از خواب که خورشید برآمد
باد سحر از صبح صفا مژده رسانید
آخر شب یلدای کدورت به سر آمد
ایام که بر روی کسی در نگشادی
شرمنده شد و از در انصاف در آمد
خاری که دمیدی مگر از خاک پس از مرگ
از غنچه دل تنگدلان را بدر آمد
نخلی که ز سرچشمه کوثر شده سیراب
از میوه مقصود چو طوبی به بر آمد
چون عیسی مریم به زمین نوبت دیگر
از مادر ایام یکی خوش پسر آمد
زیبا پسری سلمه الله که ز خوبی
بر تازه نهال چمن جان ثمر آمد
طفلی که به خردی چو مه عید بزرگ است
خردی که به طفلی چو گهر معتبر آمد
ماهی که بلنداختر و پاکیزه گهرزاد
حوری که پری شکل و ملایک سیر آمد
شمعی که ز روشندلی و خانه فروزی
چون مردمک دیده اهل نظر آمد
دری ست گرانمایه که از مرتبه و قدر
گویی صدفش آینه ماه و خور آمد
لعلی ست گرامی که ز گنجینه امید
در دامن مقصود به خون جگر آمد
مهری ست که در خاتم اقبال نگین است
نجمی ست که بر افسر دولت گهر آمد
از شایبه عیب مبرا و چو عیسی
بی کسب ز انواع هنر بهره ور آمد
هرچند که در برج شرف یکشبه ماه است
رخساره او غیرت شمس و قمر آمد
چون آب و گل قالب او را بسرشتند
با آب وگل آمیخته شیر وشکر آمد
بر روی زمین هر که ببیند رخ او را
گوید ملک است اینکه به شکل بشر آمد
از شیره جان ماحضر اولی که جهان را
مهمان عزیزی  ست که نو از سفر آمد
در آمدنش هیچ نیامد به زمین پای
از بس که طلبکار وصال پدر آمد
چون مهر قدم کرده ز سر از ره تعظیم
در خدمت کیخسرو جمشیدفر آمد
مه کوکبه بهروز محمد که چو مهرش
در زیر نگین خشک و تر و بحر و بر آمد
پیش کف جودش که محیطی ست گهربخش
صد قلزم و عمان به شمار شمر آمد
بخشید جهانی به سوالی و خجل شد
از بس که جهان در نظرش مختصر آمد
زر بر در او گرچه به خاک است برابر
خاک در او لیک برابر به زر آمد
کرد آنکه ز خاک در او سرمه بینش
چون مردمک دیده سراسر بصر آمد
صد حله فلک بافت ز تار زر خورشید
بر خلعت رایش  آستر آمد
نسر فلک از بهر چه طایر شده واقع
گرنه ز نی ناوک او بر حذر آمد
ای آنکه شب تار اجل آتش تیغت
بدخواه تو را سوی عدم راهبر آمد
از شادی آن تیر ترا مانده دهن باز
کز غیب به او مژده فتح وظفر آمد
هر سوخته را برق عتاب تو پس از مرگ
چون برگ گل و لاله  آمد
بدخواه که مهمان دم تیغ تو گردید
پیمانه زهر اجلش ما حضر آمد
آوازه عدل تو در آفاق علم شد
افسانه جود تو به عالم سمر آمد
ایام و لیالی چو سفیدی وسیاهی
در دایره زیر نگین تو در آمد
قول تو پسندیده چو تحصیل کمال است
فعل تو خوشاینده چو کسب هنر آمد
صد گونه هنر در سر هر موی تو درج است
مانند معانی که نهان در صور آمد
در باغ ثنای تو دل آهنگ غزل کرد
در زمزمه بلبل به زبان دگر آمد
از غمزه زنی بر رگ جان نیشتر آمد
خونابه ازان این همه از چشم  تر آمد
در تازه نهال تو خم وپیچ در آمد
تا دست خیال که ترا در کمر آمد
هر فتنه که برخیزد و از پا ننشیند
سر فتنه آن صف مژه فتنه گر آمد
فریاد ازان شوخ که چون مضطربم دید
در خنده شد و یک دو قدم پیشتر آمد
تا باز به داغ دگرم جان بگدازد
از بهر فریب دلم آن صیدگر آمد
از آمدن او تپش دل خبرم داد
با آنکه به سویم چو بلا بی خبر آمد
میلی ندهد داد دگر بر در او سود
برخیز که باید به در دادگر آمد
عالی گهرا ذات تو عالی تر ازان است
کر عهده اوصاف تو بتوان بدر آمد
گوییم دعای تو که قفل در مقصود
مفتوح به مفتاح دعای سحر آمد
تا فرض توان کرد که در گلشن ایام
فرزند خلف نخل پدر را ثمر آمد
بادا زنم آب بقا خرم و سرسبز
ذات تو که این تازه ثمر را شجر آمد
مقصود تو از لطف خدا جمله برآید
کز لطف تو مقصود همه خلق بر آمد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
چنان حرارت خورشید باز شد جانکاه
که آب بر سر خویش از حباب زد خرگاه
زمین چو گور ستمگر ز بس که تافته شد
به رنگ دود سزد گر دمد ز خاک گیاه
هوا به مرتبه ای گرم شد که پروانه
ز بیم جان چو سمندر برد به شعله پناه
درین هوای گدازنده جای آن دارد
که آفتاب گدازد به یک دو هفته چو ماه
چنان ز تاب هوا گرم شد بساط زمین
که آب می نتواند قدم نهاد به راه
ز تاب آتش خورشید جای حیرت نیست
به پای شیر پی سایه گرفتد روباه
بسی عجب نبود زین هوای خاره گداز
که تیغ کوه شود آب در میان میاه
درین هوا سزد از غایت حرارت آب
که عکس مهر شود چون سواد دیده سیاه
هوا چو آه شرربار اهل عشق دهد
نشان ازین غزل عاشقانه جانکاه
ره فراق دراز است و بخت من گمراه
نهال وصل بلند است و دست من کوتاه
ز ننگ من شده آن نور دیده خاک نشین
که همچو اشک مبادا بگیرمش سر راه
بیا که عافیتی غیر ازین نمی دانم
که بی خبر چو بلا بر سرم رسی ناگاه
شکوه حسن ترا برقع جمال بس است
به آفتاب کسی را کجاست تاب نگاه
ز بیم خوی تو لب بسته ام ولی ترسم
که سر برآورد از چاک سینه آتش آه
ز چاک سینه من صد خجالت است ترا
نعوذ بالله اگر از دلم شوی آگاه
سر ارادت اهل محبت و در دوست
رخ نیاز من و خاک آستانه شاه
سر سریر امامت علی بن موسی
که همچو حضرت باری بری ست از اشباه
شهنشی که به جایی رساند موکب قدر
که آبروی ملایک فزود گرد سپاه
ز شوق سجده درگاه او رواست که خلق
دگر به جای قدم بر زمین نهند جباه
فروغ رای بلندش درون چشمه مهر
به چشم عقل نماید چو یوسف اندر چاه
به دیده ای که خیال عتاب او گذرد
چو آفتاب بسوزد جهان ز تاب نگاه
زهی زمین درت غیرت هزار سریر
زهی غبار رهت زینت هزار کلاه
زبان گشوده شود کودکان عهد ترا
به ذکر اشهد ان لا اله الا الله
چو گور تیره و تنگ آیدش جهان به نظر
گر افکنی به دل تنگ مور پرتو جاه
به سنگ خاره کنی گر حواله ادراک
ز اتصال شعاع بصر شود آگاه
سزد که از هوس سجده تو طفل الف
ز بطن خامه بزاید چو شخص دال دو تاه
ز تندباد نهیب تو گاه حمله سزد
که جرم ماه پریشان شود چو خرمن کاه
به دست پیکر تیغ تو بحر خونخواری ست
که باز مانده درو صد هزار جان ز شناه
فروغ یوسف قدر تو گر به چاه افتد
سزد که آب چو فواره سرکشد از چاه
ز بس که شوق به آمرزش گنه داری
بر تو مایه خجلت شود ورع چو گناه
در بهشت که بر اهل معصیت بندد
به حشر اگر بگشایی لب شفاعت خواه
شها ز طالع ناسازگار یکچندی
جدا فتادم ازین آستان به صد اکراه
ز حال خویش چه گویم تو نیز می دانی
که حال بود پریشان و روزگار تباه
کنون چگونه کنم شکر اینکه بار دگر
رخ نیاز نهادم به خاک این درگاه
امیدوار چنانم که دست من گیری
ز پا دمی که در آیم به زیر بار گناه
منم کمینه سگی از سگان درگه تو
که نام من به نکویی فتاده در افواه
مراست ملک سخن ملک و می کنم اثبات
که خامه دو زبان دعوی مراست گواه
مرا حسد به کسی نیست تا کنم دعوی
کسی گرم ز حسد مدعی ست بسم الله
زبان دعوی من کوتهی اگر دارد
زبان خامه طبعم نمی شود کوتاه
زبان ببند ازین گونه گفت وگو میلی
برآر دست دعا سوی بارگاه اله
همیشه تا که بود هفته منعقد از روز
مدام تا که بود سال منتظم از ماه
زند اگر به خلاف تو یک نفس ایام
جبین صبح شود همچو روی شام سیاه

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
عجب عجب که شب غم به صبحگاه رسید
نسیم وصل سواری ز گرد راه رسید
به فرق سوخته غم در آفتاب ستم
ز سایبان حجاب کرم پناه رسید
رساند باد به بلبل خبر که گل آمد
رسید مژده به گوش گدا که شاه رسید
ز خرمی به سماع آمدند چون مستان
چو این نوید به پیران خانقاه رسید
هزار قد شده خم چون کمان به سجده شکر
که بر نشانه مقصود تیر آه رسید
حدیث کوته و افسانه مختصر ز سفر
مه ستاره حشم خان جم سپاه رسید
سحاب همت خورشید مکرمت نورنگ
که فیض نعمت عامش به ما سواه رسید
دلاوری که دم کین او به گوش جهان
ز آسمان و زمین وامصیبتاه رسید
به پای توسن او تا چو نعل سود جبین
به آسمان مه نو را پر کلاه رسید
فتاد کشتی آز از کفش به گردابی
که تا کران نتواند به صد شناه رسید
زهی رسیده به جایی ترا سریر جلال
که با سپهر به سرحد اشتباه رسید
به پای بوس تو آمد فلک وگرنه چرا
بر آستان تو با قامت دو تاه رسید
ز آستان تو خورشید با هزار کمند
به جای شمسه بر ایوان بارگاه رسید
چو سایه مهر نهد رو بر آن زمین همه روز
که پای چتر تو با این علو جاه رسید
نمود مهر دگر از فروغ آن به سپهر
اگر زرای تو پرتو به قعر چاه رسید
ز اشتیاق شتابنده شد به استقبال
به گوش عفو تو چون مژده گناه رسید
فلک به خوان تو نسبت اگر نکرد درست
چرا شکست پیاپی به قرص ماه رسید
به دور عدل تو از کهربا عجب دارم
که دست او به گریبان برگ کاه رسید
ترا ز ناله مظلوم دل به درد آمد
به غایتی که خجالت به دادخواه رسید
ز عیش دور تو یاد از سرور مستی داد
به مست خفته اگر قامت الصلوه رسید
تو آفتابی و بهر ثبوت این دعوی
مرا چو صبح گواه از پی گواه رسید
ز ماهیان ید بیضا توان مشاهده کرد
دمی که پرتو رای تو بر میاه رسید
کمند مهر ز جا ذره را نجنبانید
ز ابر حلم تو گرنم به خاک راه رسید
عروج خاک سزد همچو آتش از جایی
که بندگان ترا بر زمین جباه رسید
کسی که سوخته آتش عتاب تو شد
به حشر نامه اعمال او سیاه رسید
دمید سبزه چو مژگان یار نیزه گذار
به هر زمین که ترا گردی از سپاه رسید
چنان سپاه تو برداشت خیل دشمن را
که تند سیل تو گویی به مشت کاه رسید
به رنگ صاعقه روز نبرد گلگونت
به خصم تیزتر از ناوک نگاه رسید
میان معرکه دشمن چنان نمود ترا
که خون گرفته شکاری به صیدگاه رسید
عدو که تافت عنان از اطاعت تو مرنج
چو عاقبت به رکاب تو عذرخواه رسید
که هر که سر به اطاعت نهاد یزدان را
در اولش به زبان ذکر لا اله رسید
سپهر منزلتا بی تو ز آتش هجران
چه داغها که به جان و دل تباه رسید
نفس که سلسله جنبان زندگانی بود
به لب ز تیرگی دل چو دود آه رسید
زلال خضر و دم عیسوی چو زهر و سموم
به ناتوان تو جانسوز و عمرکاه رسید
رسید جان به لبم بارها و تافت عنان
ز استماع نویدی که گاه گاه رسید
به خاک پای تو کاین مژده ام نمود چنان
که قطره ای به لب تشنه گیاه رسید
مرا به دیده کنون خواب عافیت خوش باد
که چشم بخت مرا وقت انتباه رسید
برآر دست دعا بهر مدعا میلی
به شکر آنکه شب غم به صبحگاه رسید
همیشه تا به زبان بگذرد که صاحب جاه
به سرفرازی دیهیم و فرگاه رسید
به فر جاه تو دیهیم و گاه عالی باد
که دست از تو به صد افسر و کلاه رسید
به کنه مدت جاهت زمانه نتواناد
به ماه و سال ز تکرار سال و ماه رسید

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
از کجا می رسی ای پیک صبا کز پی هم
خیر مقدم کنی آویزه گوش عالم
دم جانبخش تو در وادی روح افزایی
با مسیحاست قدم بر قدم و دم بر دم
از تو در جلوه گری شهپر طاوس بهشت
وز تو در پرده دری نافه آهوی حرم
گه شتابنده چو خضری به سوی آب حیات
گه خرامنده چو سروی به گلستان ارم
گاه گل در قدمت خرمن جان داده به باد
گه شکوفه به سرت ریخته همیان درم
ظاهرا می رسی از پیش سلیمان جاهی
کآسمان نام نهادش مه خورشید علم
در بی قیمت دریای وجود ابراهیم
که وجود آمده با همت او عین عدم
آدمیزاده نگردیده به ذاتش عالم
وز فرشته شده الله تعالی اعلم
در کف همت آن تازه گل از خواری خویش
چه عجب گوهر اگر آب شود چون شبنم
گنج پردازی و گنجینه براندازی او
تا به حدی ست که شرمنده او گشته کرم
از نهیبش ز در گنج بقا همچو کلید
قفل بگشوده به دندانه دندان ارقم
گر کشند از سر گیسوی عتابش تمثال
نیش آزار بر انگشت زند مار قلم
هرگه آن شمه نهد مهر به پروانه قهر
همچو خورشید نگین گرم شود در خاتم
گر خیال حرمش آینه آرد به ضمیر
ره نیابد به حریمش نظر نامحرم
زخم گویا به تن ماه نو از خنجر اوست
که دهن باز کند روزبه روز از مرهم
ای علی رزم سلیمان سپه یوسف رخ
وی حسن خلق حسینی نسب عیسی دم
جای آن هست که بالخاصیه از شوق نثار
چون شکوفه دمد از پنجه جود تو درم
شبنم لطف تو گر آب زند بر آتش
همچو گلبرگ تر از شعله فرو ریزد نم
پیچد از تاب چو موی سر آتش بر خویش
گر نهد پا به سر صفحه جود تو رقم
با وقار تو عجب نیست که از مادر کلک
همچو زنگی بچه زلف الف زاید خم
نقطه رای تو گر حامله آرد به خیال
طفل چون صورت آیینه نماید ز شکم
جام انصاف تو از صافدلی آینه ای ست
که در آن طره خوبان ننماید درهم
دست لطف تو اگر عود نهد بر آتش
دود از مجمره چون سبزه برآید خرم
اژدها را کند از خلق تو در صید کمند
همچو صورت ندهد آهوی وحشی را رم
پیش خورشید ضمیر تو چو آیینه پری
راز خود را نتواند که بپوشد ز آدم
عرصه محشر عفو تو قیامت جایی ست
که مساوی ست درو طاعت و عصیان با هم
موج بر چشمه خنجر نبود از جوهر
که ز انصاف تو پر چین شده ابروی ستم
گرنه دردل گذرانیده دم تیغ ترا
مادر جود تو از بهر چه زاید توأم
غیر فکر تو در آیینه دل شخص خیال
پای چون صورت آیینه نسازد محکم
ای پری طلعت مه رایت خورشید سریر
وی فلک سیر ملک سیرت سیاره حشم
تا دلم گشته ز گنجینه وصلت محروم
تا سرشکم شده در پرده هجرت محرم
گه رسانیده سحاب کرمم آب به آب
گه فزون ساخته گنجور دلم غم بر غم
نه چو فانوس دلم داشته در سینه قرار
نه چو پرگار برون مانده ام از خانه قدم
دست از زندگی ام شسته به خونابه دل
مردم دیده که پوشیده لباس ماتم
تا شنیدم که ازین راه عنان تافته ای
باز گردیده ام از نیمه ره شهر عدم
چشمه طبعم آبی که ازین پیش نداشت
می توان یافت ازین نظم که آن هم شده کم
کاوش تربیتت گر نشود عقده گشای
زود باشد که ازین چشمه برون نایدنم
ور سخای تو کند آن قدرم دلجویی
که دلم وارهد از بند غم و قید الم
به زبان قلم اهل معانی سوگند
به کلید در گنجینه اشعار قسم
که به جایی رسم از سلسله جنبانی نظم
که خورد سلسله قافیه سنجان برهم
وقت آن است که در گلشن مدحت میلی
سازد از برگ دعا نخل زبان را خرم
تا در ایام نگردد نفس باد گره
تا در آفاق دم از صدق زند صبح دوم
بی رضای تو گر ایام برآرد نفسی
یارب اندر گلوی صبح فرو بندد دم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
مرا به سینه چو شمعی ست جلوه گر آتش
ز آب دیده فزون است در جگر آتش
به راه بادیه ای آتشم به سربارد
که پای چون بنهم بگذرد ز سر آتش
ستاره سوخته پروانه ای ست مرغ دلم
که از غلوی هوس می کشد به بر آتش
فسرده گو مزن آتش پرست را طعنه
که داده سوخته را لذت دگر آتش
هوای عشق ربودش مگر که چون خورشید
به رقص آمده از خویش بی خبر آتش
چو طفل جنبد و لب در سخن بجنباند
مگر کند سبق عشق را ز بر آتش
شب از دلم غم او پا نمی نهد بیرون
به زیر پا بودش گرچه تا سحر آتش
ز وعده تو دل از راه رفت و نقصان کرد
چو گمرهی که به شب رو نهاد بر آتش
بود چو شیشه می خلعت محبت را
ز سحر حسن تو رو آب و آستر آتش
در انتظار تو فرش رهند سوختگان
مرو که ریخته بر هر سرگذر آتش
کشی ز سینه من گر خدنگهای جفا
به صد زبان دهد از سوز دل خبر آتش
به زینهار زبان همچو مار کرده برون
ز بیم رمح شهنشاه دادگر آتش
شه نجف اسدالله ساقی کوثر
که گردد از نم لطفش چو باده تر آتش
شهی که شاید اگر چون ملک شود عریان
به دور معدلتش از لباس شر آتش
وزد به حشر اگر باد لطف او شاید
که منفعل شود از خویش در سقر آتش
اگر کند نظر از روی اعتبار سزد
که همچو مشک شود دود و همچو زر آتش
شرار نعل سمندش به او گر آمیزد
شود به صاعقه من بعد همسفر آتش
ایا شهی که عتاب تو گر اشاره کند
ز برق حادثه افتد به بحر و بر آتش
به آب لطف تو گر دیده شست وشو یابد
نیاورد پس ازین تاب در نظر آتش
سموم قهر تو گر در چمن گذار کند
به جای برگ خزان ریزد از شجر آتش
چو شانه دور کند با زبانه تاب از موی
دمی که حفظ تو آرد گذار بر آتش
ز برق تیغ تو اندیشه گر کند شاید
که اتصال نیابد به یکدگر آتش
وگر کبوتر عزم تو بگذرد بروی
چو آفتاب برآرد ز شعله پر آتش
خیال آتش قهرت اگر کند شاید
که همچو بیضه فتد در دل گهر آتش
به باغ حفظ تو شاید که همچو پرتو گل
به روی خویش دهد آب را گذر آتش
به دور خلق تو گلهای آتشین گردد
نهند اهل جنون را اگر به سر آتش
چو گنج قارون شاید که در رود به زمین
اگر شود ز وقار تو بهره ور آتش
شود مصور اگر خشم تو زبانه زند
به جای بال زتمثال جانور آتش
به یاد خلق تو شاید که آب خضر چکد
اگر زند به رگ دود نیشتر آتش
برو اگر گذرد آفتاب همت تو
دگر عجب که تصرف کند به زر آتش
شها بر آتش من ریز آب مرحمتی
که در تنم تب مرگ است و در جگر آتش
سه ماه شد که به سوز دلی گرفتارم
کز آتش دل من گفته الحذر آتش
تنم ز تاب تب غم به خویش پیچد
چو تار موی که در وی کند اثر آتش
لبم پر آبله گردیده همچو شمع مگر
مرا به خوان اجل گشته ماحضر آتش
شود پر آبله انگشت حکمتش ز شرار
نهد به نبض من خسته دل اگر آتش
رسیده بر لب بام آفتاب زندگی ام
چنانکه شعله زد از روزنم مگر آتش
چو خاک تشنه لب آب رحمتم تاکی
دهد ز شعله مرا نامه  خطر آتش
دگر خموش شوم کز زبان درازی خویش
چو مهر دست ندامت زند به سر آتش
کنم دعای تو ورد زبان که دست دعا
زند چو خنجر عدل تو آب بر آتش
الا به باغ جهان تا کند کلیم آسا
دهان غهچه سیراب را ضرر آتش
ز بهر خاک نشین تو بر دمد ریحان
اگر قدم بنهد چون خلیل در آتش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -