cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
گر هیچ عشقت از در ناگه در آید ای جان
وز من مرا به یک ره اندر باید ای جان
دست مراد بردم خود با عدم سپردم
رفتن به راه وحدت با خود نشاید ای جان
گه گه چه باشد آخر گر صیقلی به رحمت
زآیینه ی وجودم زنگی زداید ای جان
بنواز جان ما را یک ره به لطف شیرین
ور نیز تلخ گویی جان می فزاید ای جان
با ما رقیب کویت صد گونه کینه دارد
نبود عجب ز عقرب گر می گزاید ای جان
چشمت به یک کرشمه گر بایدش هم این جا
باب بهشت سرمد بر ما گشاید ای جان
در گل ستان عشقت چون بلبلان نزاری
بر شاخسار شوقت خوش می سراید ای جان
وردش همین که آخر هم تو تمام گردان
از ما و خدمت ما چیزی نباید ای جان

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
متنعمان چه دانند مشقت فقیران
که چگونه روز باشد شب حبس بر اسیران
به زکات حسن رویت نظری بدین گدا کن
همه خواجگان نباشند و توانگران و میران
به وثاق ما کرم کن نفسی درآ و بنشین
که مقام گنج شرط است به کنج های ویران
نه فراغتی مهیا و نه راحتی میسر
تو چنین ز من گریزان به مه دی وحزیران
همه عالم ار بگردند و طلب کنند یاری
چو تو پاک باز ناید ز میان بی نظیران
مدد حیات باقی به وصال توست جانا
چو ثبات لطف شاهان به رعایت وزیران
بر آب زندگانی چو بسوختند ما را
چه امید حوض کوثر چه یران
می و چنگ برگرفتیم به طبع و زاهدان را
به بهشت باز دادیم چو خانقه به پیران
نبود حدیث مستان ز گزند حشو خالی
نخورند چون نزاری غم ریش حرف گیران

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
از من ای باد سلامی به فلانی برسان
بوسه ای بر لب تنگ دهانی برسان
از دو دست من سرگشته اگر دست دهد
کمری ساز و به باریک میانی برسان
در برش گیر و بسی خدمت اخلاص از من
به زبانی خوش و پاکیزه بیانی برسان
تا مگر کم رود آب سرم از خاک درش
وقت بازآمدن ای باد نشانی برسان
زید چون برد ز لیلی سوی مجنون مکتوب
به من والده معتوه چنانی برسان
تو پیام آور و تا من به نزاری گویم
جان من مژده پیغام رسانی برسان

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
وه که جهان در گرفت سوز دم عاشقان
کون و مکان درکشید موج غم عاشقان
غلغل استبشروا در ملکوت اوفتاد
باز نهان شد عیان آن صنم عاشقان
عشق به دست ازل تا به دوام ابد
بر فلک مستقیم زد علم عاشقان
چون متحرک شود موکب رایات عشق
روح امین سر نهد در قدم عاشقان
محرم اگر نیستی پای درین ره منه
از سر عمیا مرو در حرم عشاقان
برگذر از ما و من بیش و کم خود مبین
زان که کم و بیش نیست بیش و کم عاشقان
رنگ دو رنگی مکن کز ازل استاد کار
سکه ی وحدت نهاد بر درم عاشقان
آینه ی آهنین صورت کج بین بود
سینه ی یک دیگرست جام جم عاشقان
کلک نزاری کند چهره ی معنی تراز
خط خطا کی روی بر قلم عاشقان

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
ای که نبودی شبی مونس غم خوارگان
رحم کن آخر دمی بر دل بی چارگان
بس که کشیدم ستم از ظلمات فراق
چند کند احتمال جور ستم کارگان
تا ز برت رفته ام از نم خون سرشک
خشک نشد هرگزم صفحه رخ سارگان
خسته دلی ناصبور دارم و دانم که نیست
در ره عشق احتمال کار سبک سارگان
نعره زنم تا به روز از غم هجران چنانک
خیره بمانند شب مجمع سیارگان
با همه درد فراق با همه ضعف دماغ
هیچ نمی گیردم طعنه ی نظارگان
یاد نزاری مکن تا چه گشاید ازو
نه که نداری دگر هم چو وی از یارگان

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
ساخته عشق چیست فطرت دیوانگان
عاقله عقل چیست صحبت دیوانگان
تفرقه جان ومال کرده بود لامحال
هرکه کند اختیار قربت دیوانگان
آتش شوریدگان بحر درآرد به جوش
کوه در آرد ز پا هیبت دیوانگان
صاعقه ی رستخیز برتر و خشک افکند
هرچه شبیخون کند غیرت دیوانگان
بیخ عداوت بکن چشم عداوت بدوز
خوار نشد هرکه داشت عزت دیوانگان
معنی دیوانگی عاقل بر ساخته
داشته بهلول وار صورت دیوانگان
شیفته رایی مکن پیش نزاری زار
کی ضعفا را بود قدرت دیوانگان

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
مرا طاقت نمی باشد جدایی کردن از جانان
به مزد جان خود بر من ببخشید ای مسلمانان
رفیقان دردمندان را چه غیرت بیش ازین باشد
که خود را می کشیم این جا و آن جا بی خبر جانان
که را بودی جوان مردی که پیغامی بیاوردی
چه می گویم سبک روحی محال است از گران جانان
در آن سنگین دلان باری دریغا گر وفا بودی
حسابی بر نمی شاید گرفت از سست پیمانان
ملامت می کنند آن را که با صورت نظر دارد
ولیک از عالم معنی ندارند آگهی آنان
نزاری هم نخواهد کرد تا جانش بود در تن
خلاف رأی اهل دل به معبود خردمندان
مگر کوری گدایی کودنی گولی بود ورنه
تحاشی کنند از می بزرگان و خداوندان
بزرگی چیست این جا خورده یی دارم به گستاخی
بزرگی آن که خوش دارند یک دم خاطر رندان
هوا پر نم زمین خرم قدح گردان نزاری ها
مه شعبان و برغندان مه شعبان و برغندان

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چه غم که نیست مرا حاصل ای مسلمانان
ز چشم شوخ و دل غافل ای مسلمانان
دلم ز دیده شود مبتلا و جان از دل
فغان ز دیده و آه از دل ای مسلمانان
حسد برند که پیوسته عاشقی چه کنم
چو در ازل نبدم مقبل ای مسلمانان
ز اضطراب به دریافتاده بی خبرست
قرار یافته بر ساحل ای مسلمانان
ز خرقه سیر شدم مولع خراباتم
به خانقاه نی ام مایل ای مسلمانان
به یک پیاله می اثبات پارسایی را
هزار توبه کنم باطل ای مسلمانان
همان نزاری مستم کز اعتبار انگشت
ز دست من بگزد عاقل ای مسلمانان

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بساز بر بط و برزن ره قلندریان
قلندری چو بگفتی چه حاجت است بیان
ز دست ساقی وحدت بنوش باده شوق
ز خویشتن به در آی و عیان ببین به عیان
گرت به بت کده خواند کمر زدین بگشای
ورت به کفر اشارت کند ببند میان
که گر گناه به فرمان کنی بود طاعت
و گر خلاف کنی طاعتت بود عصیان
تو تا برون نروی پاک در نیاید دوست
مکن به شرکت خویش این یگانگی به زیان
تو دور می روی و او بسی قریب ترست
هزار بار به جان تو از رگ شریان
به ترهات مکن التفات زان که بود
چو خشت بر سر دریا حدیث بی بنیان
به جز کلام محقق دگر محال و مجاز
به جز هدایت مولا دگر همه هذیان
نزاریا تو پس آن گه تمام مست شوی
که نیم جرعه به کامت رسد ز جام کیان

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
کی تواند هرکس از خود عاشقی بر ساختن
لاف مشتاقی زدن معشوق را نشناختن
شرط شوق دوستان بی غرض دانی که چیست
نام و ننگ و مال و ملک و جسم و جان درباختن
بی خبر تا کی زهستی لاف دین داری زدن
بی نشان تا کی ز معنی تیغ دعوی آختن
تا کلاه کبر و ناز خواجگی ننهی ز سر
در صف عشاق گردن کی توان افراختن
گر عزای حرص خواهی کرد در صحرای دل
یک شبیخون بایدت بر نفس کافر تاختن
نفس را چون شیشه دان و دفع همت را چو سنگ
سنگ را در شیشه این جا واجب است انداختن
گر ز سوز عشق بگذارد نزاری باک نیست
شمع را کاری دگر نبود به جز بگداختن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چه می خواهی پیاپی عهد بستن
چو عادت کرده ای پیمان شکستن
به جان می بایدم پیوند با تو
گرم پیوند جان خواهی گسستن
اگر خواهی به حسرت سینه سفتن
ورم خواهی به کزلک دیده خستن
نه آن صیدم که با جانان بکوشم
توانم هرگز از قید تو جستن
چه بوده ست اتصال از بدو فطرت
به مرگ از دوستی نتوان برستن
مرا از زندگانی در جهان چیست
زمانی با دل آرامی نشستن
ز گل گر خنده می خواهی نزاری
چو ابرت بر سرش باید گرستن
قدم چون در نهادی در پی دل
ز نام و ننگ باید دست شستن
اگر چون سنگ تن در جور دادن
وگر با نازنینان در ببستن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
چه بایدم دل شوریده درجهان بستن
که راست طاقت چندین به صبر بنشستن
اگر ز مطرب و می خانه توبه دادندم
هنوز توبه نکردم ز توبه بشکستن
گدای کوی خراباتیان بدن به  از آنک
به عنف سلطنتی کردن و دلی خستن
به مذهب من اگر عارفی تفاوت نیست
ردا فکندن و زنار بر میان بستن
کمال اهل تصوف به چیست می دانی
به معرفت نه به برجستن و فرو جستن
نتیجه ای ز کرامات اولیا آن است
که هم چو مریم دوشیزه اند آبستن
نزاریا چه کنی قصه چاره چیست همین
ز خویشتن ببریدن به دوست پیوستن
گرت مقام قرار آرزو کند باید
ز استحالت دنیا و آخرت رستن

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
یک تار موی از آن سر زلفین پر فتن
ارزد هزار جان گرامی به نزد من
سهل است گر سرم برود در پی وفا
نازک دل التفات نماید به جان و تن
ما را نه برگ غنچه و نه صبر عندلیب
کردیم از انتظار چو گل پاره پیرهن
محبوب در حجاب و رقیب ایستاده پیش
گل در کنار نغز بود خار در چمن
لعل مذاب در کف و در عدن به بحر
نقد بهشت عدن به از نسیه ی عدن
استاده ایم بندگی نقد وقت را
آزادگان به نسیه نباشند مرتهن
ای محتسب به هرزه در و بام ما مکاو
وی مفتعل به خیره بن و بیخ خود مکن
ما آشکار توبه شکستیم و تو نهان
با ماه کلاه گوشه ی دولت فرو فکن
ما را به احتساب تو آخر چه حاجت است
کم نیست افتعال رقیب از صد اهرمن
آنک سیه دلی به دو رویی هزار سر
و آنک سبک سری به گرانی هزار من
زاری نزاریا که خلاصت به فضل حق
ممکن بود دگر ز رقیبان به هیچ فن

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تنم جایی و دل جایی ندارم زهره گفتن
دلم آن جا و تن زاین جا ندارد قوت رفتن
کسی کآشفته ی اویم ندانم با که بر گویم
یکی محرم همی جویم که داند راز بنهفتن
چو ماه از پرده شد پیدا تحمل کی کند شیدا
که را باشد درین سودا مجال خوردن و خفتن
که را آن زهره و یارا که گوید رحم کن یارا
وگر او رد کند ما را که خواهد در پذیرفتن
شود از طعنه ی مردم امیدم گم مرادم گم
اگر ممکن شود انجم ازین طارم فرو رفتن
اگر در بحر نفتادی صدف را سینه نگشادی
چنینش دست کی دادی نزاری را گهر سفتن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای روح من در قلب تو چون جان تو در جسم تن
این جا نداند هر کسی تا من تو ام یا خود تو من
نی نی غلط کردم توای فی الجمله بی تو من کی ام
آنجا که تو یک دل شوی با من نماند جان و تن
آن جا که از مایی ما با ما نماند ما و من
گو عقل خودبینی مکن گو جسم از جان بر شکن
چون بی جهت گردد جهت چون بی مکان باشد مکان
شاید که این جا گویمش در لامکان دارد وطن
هان هان نزاری بس که بس از حد ببردی دم مزن
در ذات واحد جز احد کس را بود حد سخن

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
ای آرزوی جانم در پای تو افتادن
جان بر تو فدا کردن سر پیش تو بنهادن
بر بوی وصال تو جاوید شوم زنده
گر دست دهد روزی در پای تو جان دادن
گفتم مگرم روزی بنوازی و دریابی
خود بخت نمی خواهد با کار من افتادن
هیچ از دل آشفته خوشنود نی ام هرگز
تا کی به گران جانی پیش تو بر استادن
ناید ز تو دلداری هم پیش من اولا تر
گر سعی کنی شاید در باز فرستادن
بر گریه ی من خندی از غایت دل سوزی
رسم است نزاری را خون از مژه بگشادن

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
نمیتوان دل یاری زخود بیازردن
نه نیز هم دل خود را ز غیر آزردن
میان این دو دلم نیست حاصلی دیگر
مگر مناظره ای کردن و غمی خوردن
مگر به چاره بر لب کشند جان مرا
به هیچ وجه دگر نیست چاره یی کردن
مشنع متعضب مگر نمی داند
که صبغت الله نتوان به حیله بستردن
به لا نسلم چیزی مسلمت نشود
چه سود آیت باطل به حجت آوردن
ترا به عقل و گرعقل را به تو چون است
کدام یک به دگر واجب است بسپردن
نه مرغ دانه ی دنیایم ای خطا بینان
چه حاصل است شما را ز دام گستردن
من از مشیمه ی فطرت وجود یافته ام
به هرزه دایه ی عشقم نخواست پروردن
چه سود سنگ ملامت زدن نزاری را
که مانده در گل عشقم ز پای تا گردن

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
تا نگویی تو ندانم که چه باید کردن
هر چه گویی بنهم حکم قضا را گردن
به تو دادیم همه جان و جهان و دل و دین
جان به نوباوه نشاید سوی جانان بردن
ای همه شادی جان ها به جمال رخ تو
غم بیهوده از این پس نتوانم خوردن
روی در روی جمال تو کنم بی من و ما
حق تسلیم چه باشد به محق بسپردن
من دگر در خودی خود نتوانم پیوست
خارج عقل بود دشمن جان پروردن
ترک دل داری و دل دوستی خود کردیم
تا نباید دلی از بهر دلی ازردن
با تو دارم همه الا به تو ام رویی نیست
فطرت است این نتوانم متبدل کردن
نتوانم رقم دوستی از لوح ازل
به خیالات ز آیینه ی جان بستردن
وقت بخشایش اگر دست نزاری گیری
دولت آن است که در پای تو باید مردن

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
توبه کردم که دگر توبه نخواهم کردن
باش گو چون رگ جان خون رزم در گردن
باده گر رنگ جگر دارد جان پرورم است
کار من چیست جگر خوردن جان پروردن
من اگر خون نخورم از رگ جان و دهنش
از لب جام به جز خون چه توانم خوردن
عاشقی پیشه ی من بود وگر تازه کنم
بدعتی نیست که خواهم به جهان آوردن
زخم عشق است کزو مرهم جان ساخته اند
پس از این زخم به صد جان نتوان آزردن
علم و فضل و خرد و عقل ندانم که به عشق
هیچ درمان دگر نیست به جز بسپردن
شاه فرمود در اثنای حدیثی که بگوی
توبه کردم که دگر توبه نخواهم کردن
بنده هم از ره الناس علی دین ملوک
بو که این توبه تواند به قیامت بردن
چند گویند نزاری دل و دین داد به درد
منم و دردی درد ار نبود می دردن

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ضرورت است جدایی ز دل ستان کردن
به خویشتن که تواند وداع جان کردن
مرا قبول نمی باشد ارکسی گوید
که خو زهم دم دیرینه وا توان کردن
چه خوش ترست علی رغم جان دشمن را
نظر به روی دل آرای دوستان کردن
عذاب دوزخ اهل دل ار بدانی نیست
مگر مفراقت یار مهربان کردن
بگویمش که دوا چیست هر که می خواهد
که رو به دوست کند پشت بر جهان کردن
مرا مگوی که بستان خوش است و بلبل مست
خموش باز نمی باشد از فغان کردن
غنیمت است تو باری برو که خاطر ما
نمی رود به تماشای بوستان کردن
کسی رود به تفرج که رغبتش باشد
نظر به یاسمن و باغ و ارغوان کردن
هزار بار بگفتم نزاریا که سفر
نه کار توست نباید که امتحان کردن
مجال زور نباشد به لاف گاه قوی
خطاست دست به سر پنجه در میان کردن

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مبارک است ملاقات دوستان کردن
به روی هم دم خود بامداد می خوردن
شراب بستدن و بی مکاس نوشیدن
نه عذر و دفع و فریب و بهانه آوردن
ز روزگار برآسودن و نه خود ز کسی
نه نیز هیچ کس از خویشتن بیازدن
نیاز کردن و پوزش نمودن از سر شوق
طرب نمودن و فرش نشاط گستردن
غذای روح به احکام عشق و مهر و می است
خوش است جان به می و مهر دوست پروردن
برون شدن ز خودی خود از ره تسلیم
به مقتدای به حق لازم است بسپردن
سر نیاز چو آدم به عذر و عجز بنه
که چون بلیس تکبر خطا بود کردن
نزاریا سر تسلیم نه به حکم قضا
که معتقد به کمند رضا دهد گردن
ز روی آینه ی خاطرت به صیقل می
علی الضروره بباید غبار بستردن

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نخواهم هرگز از می توبه کردن
نمی ترسم ز خون رز به گردن
به روی دوستان تا می توان خورد
نخواهم انده بی هوده خوردن
اگر صد سال خواهم در جهان بود
بباید عاقبت ناچار مردن
نخواهد بود دنیا باکسی دوست
چرا باید به دشمن دل سپردن
دل عاشق چو باشد لوح محفوظ
نشاید نقش عشق از دل ستردن
نزاری مست باش اینجا که آنجا
نشاید جز محبت هیچ بردن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
به گدایان نرسد شاه سواری کردن
عاقلان را نرسد شیفته کاری کردن
نه چو حلاجی انا الحق نتوانی گفتن
نه خدایی لمن الملک نیاری کردن
پادشاهی و جهان داری و فرمان رانی
هیچ ازین ها نتوانی چونه یاری کردن
مال پوشیدن و چون مار نشستن بر گنج
هم چو اعما بود و آینه داری کردن
احمقی باشد و با مزبله در زیر بغل
دعوی رایحه ی مشک  تتاری کردن
آخر ای یار عزیز آن چه نداری مطلب
چیست با نفس شریف این همه خواری کردن
حسد و بغض و تعصب نکنند اهل صفا
دوستی باید و دل داری و یاری کردن
اگرت چشم به بخشایش بخشاینده ست
بایدت گوش به تنبیه نزاری کردن
زور و زر هر دو وبالند بنه گردن طوع
چاره ای نیست نزاری تو و زاری کردن

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ناگزیریست مرا شیفته رایی کردن
صبر ممکن نبود تا تو نیایی کردن
به حیاتت که از آن دم که وداعت کردم
کار من نیست به جز نوحه سرایی کردن
خواستم باز نمودن به تو خود را الا
شرط مردی نبود خویش نمایی کردن
یاد تو هر نفس از دل ببرد زنگ غمم
از که آموختی آیینه زدایی کردن
زلف چوگان صفتت گوی دل از من بربود
بس نبودش مگر از حلقه ربایی کردن
کاش بی روی تو شب روز نبودی که نظر
بی تو غبن است به خورشید سمایی کردن
کیست خورشید که در حسن تو داخل باشد
زان که خارج بود از جغد همایی کردن
لقمه ای گر به نزاری دهی از خوان وصال
سر فرو نایدش از چرخ گدایی کردن

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
مرا به فخر بود طوق فقر در گردن
خطا بود به نعیم خسان طمع کردن
ز لحم خوک غذا ساختن بسی بهتر
که جان و تن به طعام یتیم پروردن
به گلخن از پی نان ریزه راستی به از آن
به ظلم طاق و رواق از فلک برآوردن
ز بار فاقه تن آزده باش و دل خسته
روا مدار کسی را زخود بیازردن
محاسب دگرانی به وقت داد و ستد
حساب کن که چه خواهی برای خود بردن
بس است مظلمه ی بی گناه مورچه ای
کجا بری به شتروار بار بر گردن
دل از حیات مجازی برآر از آن اندیش
که عاقبت به ضرورت ببایدت مردن
به آب توبه برآورنزاریا غسلی
بشوی دست ز دردی که خشک شد در دن
به می مناز که حلقت زمانه چون انگور
به دست حادثه ناگه بخواهد افشردن

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
صعب کاریست سرآسیمه ی ایام شدن
بازگشتن ز رقیبان و به ناکام شدن
می روم بی خود و باخود زجفا می گویم
تا کی از دست دل انگشت کش عام شدن
یک قدم را که نهادم دم رفتن بر دوست
وقت رجعت نتوان باز به ده گام شدن
پیش ما روی نکونیست دریغ ارنه رواست
از پی روی نکو رفتن و بدنام شدن
گر خردمند بود مرد چو پیش آید کار
بایدش اول از آغاز به انجام شدن
این همان دانه ی زرق است نزاری هش دار
مصلحت نیست دگر باره سوی دام شدن
مغز دین در سر سودای هوس نتوان کرد
از پی حرمت کافر نتوان خام شدن
منزل بادیه دور است و سحر گه نزدیک
دشمنان خفته صواب است به هنگام شدن
حوریان منتظر آن که ببینند و تو را
شرم ناید چو مغ آخر بر اصنام شدن

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دلا تا چند با خود دوست بودن
گرت مغز است تا کی پوست بودن
چو با او بایدت بی خویشتن شو
که این بی خویشیت با اوست بودن
قیامت چیست بیرون رفتن از خود
بهشت سرمدی با دوست بودن
چه گیری انس با نفس بهیمی
خطا با هم دم بد خوست بودن
نزاری را سر باز آمدن نیست
به خود بی خود بود نیکوست بودن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
سخت کاری ست ریاضت کش هجران بودن
خون دل خوردن و دور از بر جانان بودن
نه خلیلیم و نه ایوب پس آخر تا چند
صابری کردن و بر آتش سوزان بودن
ای که با وصل تو پیوند گرفتم جاوید
تا ابد بایدم از هجر هراسان بودن
عیش دانی تو که بی روی تو نتوان کردن
زنده دانیم که بی بوی تو نتوان بودن
مقبل آن کس که ترا بیند ازیرا که توان
باغ ریحان ترا بنده ی ریحان بودن
روی جمعیت خاطر نبود بی تو بلی
که چو زلفت نتوان جز که پریشان بودن
عاقلان عیب کنندم که بپرهیز از عشق
عاشقی کردن از آن به که چو ایشان بودن
گر به خوبان نظری هست حکیمان را نیست
عیب در قدرت حق دیدن و حیران بودن
عارفان راغب و حوران بهشتی حاضر
کی توان منتظر وعده ی غلمان بودن
سر فدای قدم دوست عفا الله رندان
کار زاهد صفتان است تن آسان بودن
تا کی از لاف نزاری به فصاحت مفریب
یک قدم به که چو بلبل همه دستان بودن

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای آرزوی چشمم روی تو باز دیدن
محمود را چه خوش تر روی ایاز دیدن
تلخ است زندگانی بی یاد عیش شیرین
جان کندن است خود را بی دل نواز دیدن
بخت ستیزه کارم تن می دهد به خواری
خود را نمی تواند در عز  و ناز دیدن
دشمن به طعنه گوید کز دوست می شکیبد
در وی به صدق باید نه بر مجاز دیدن
کوته نظر ندارد بر باطنم وقوفی
هر دیده را نباشد قدر به راز دیدن
آن را که از رقیبش خالی دمی ندیدم
روزی شود میسر بی احتراز دیدن
آیا بود که چشمم بر منظر دل افتد
ای دولت آخر این در تا کی فراز دیدن
نه دل بنه نزاری بر جان که در چنین غم
تو زنده کی بمانی تا وقت باز دیدن

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
گر باز میسر شودم روی تو دیدن
جان پیش کشم تا به کی از جور کشیدن
طاقت برسیده ست ز طوفان فراقم
فریاد ز من وز تو به فریاد رسیدن
بر من چه ملامت اگرم طاقت آن نیست
کز کوی تو باید به سفر راه بریدن
گویند که چون یار تو بسیار توان یافت
آری همه جا هست بباید طلبیدن
سهل است بریدن سر عشاق به شمشیر
لیکن نتوانند ز احباب بریدن
رویی دگرم نیست به جز راه سپردن
کاری دگرم نیست به جز دست گزیدن
خون خوردن و جان کندن و دل سوخته بودن
سهل است بر امید ملاقات تو دیدن
بی روی  تو آرام نمی بودم و اکنون
خرسندم از آوازه ی نام تو شنیدن
خوش باش نزاری که ز عشاق خوش آید
نالیدن و بر دل زدن و جامه دریدن
چون بی دل و بی هوشی اگر می نخوری به
آتش به همه حال برآید ز دمیدن

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
مرا ز دیده چه حاصل مگر به روی تو دیدن
مرا چه فایده از دل مگر ز جز تو بریدن
مرا ز کفر وز دین بس من و غم تو ازین پس
نه لایق است به هر کس محبت تو گزیدن
وجود تا نسپارد محل راز ندارد
هواپرست نیارد به صحبت تو رسیدن
ترا به جز تو نداند که عقل خیره بماند
کدام دیده تواند به روی تو نگریدن
هدایت تو بر آنم کزین برآرد و زانم
به خویشتن نتوانم ز خویشتن برهیدن
دلا حجاب کدورت مپوش در سر صورت
کزین قفس به ضرورت ببایدت بپریدن
به جز بهانه ندانی به جز فسانه نخوانی
چه سود چون نتوانی حدیث عشق شنیدن
اگر نه منکر راهی چرا حریص گناهی
ز حد گذشت نخواهی عنان فسق کشیدن
مگر که توبه پذیرد منزهی که نمیرد
چو مرگ پای بگیرد چه سود دست گزیدن
ز جهل مست و خرابی هنوز مولع خوابی
چنین نجات نیابی ببایدت طلبیدن
چو آن کمال نداری که سر به عجز درآری
شراب شوق نزاری نه کار توست چشیدن
چو زخم خار تحمل نمی کنی ز پی گل
مکن خروش چو بلبل میاز دست به چیدن

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
چه خوش باشد پس از هجران کشیدن
ملاقات عزیزان بازدیدن
نباید شد به غربت تا نباید
سر دست از پشیمانی گزیدن
شراب تلخ هجران ناگوارست
ولی ناچار می باید چشیدن
دلی دارم که بی آرام جانم
نمی یارد زمانی آرمیدن
دمی ساکن نمی گردد که در بر
ندارد هیچ کاری جز تپیدن
بلای عشق بس مبرم قضایی ست
به خیره با قضا نتوان چخیدن
ندارم راه وروی دیگر الا
اجازت خواستن رجعت گزیدن
نمی دانم که خواهد بهر الله
دمی در کوزه بختم دمیدن
نمی دانم به چشم استمالت
که خواهد جانب  ما بنگریدن
نزاری خوب رویان در کمین اند
امید از ایمنی باید بریدن
همان بیغوله ی عزلت گرفتن
همان بنشستن و دم در کشیدن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
ز بام مسجد الأقصی مؤذن
چو قامت گفت نتوان بود ساکن
به راحی کن دوای درد مخمور
که باشد صاف همچون روح مؤمن
غلط در وعده فردا نداری
مشبه نیستی ای یار موقن
جزاء المحسنین برخوان و در ده
یکی را ده دهد و الله محسن
به نامحرم مده حرمت نگهدار
امانت چون دهی بر دست خاین
علاج جهل اگر بقراط باشی
مکن بگذر ز علت های مزمن
موافق باش و از ضدان حذر کن
که نبود ممتنع هرگز چو ممکن
من و تو هر دو مجبوریم و محکوم
نخوانده ستی که المقدور کاین
نخواهی خورد بیش از روزی خویش
چه خواهی کرد از انبار و خزاین
به پای خنب در می خانه بنشین
همینت بس ز ارکان و معادن
ز نام و ننگ بیرون آی و اینک
مقابیحت بدل شد با محاسن
مرا باری نمانده ست آرزویی
بدیدم آن چه می باید معاین
نشسته بر سر گنجینه خویش
اگر در بیرجندم ور به قاین
چه باک ار در خراباتی به ظاهر
چو در بیت اللهی دایم به باطن
نزاری بعد از این آزاد و فارغ
تویی و گنج فقر و کنج ایمن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
ای عشق می توانی بر کل و جزو ما زن
حاجات ما روا کن فالی برین دعا زن
هم تو بنا نهادی هم تو تمام گردان
پس چون تمام کردی بر بدو انتها زن
ساقی ز پای منشین جامی به دست ما ده
ز آب حیات آتش در کله های ما زن
چون باده در قنینه یعنی در آبگینه
از ما ببر غم دل با ما دم صفا زن
رطلی گران به ما ده دوری سبک بگردان
تا چرخ کج نگردد بانگی بر استوا زن
باری هوای ما کن ما را ز ما جدا کن
وآنگه به کین کینه بر بن گه هوا زن
دعوی استقامت با نفس منقطع کن
مسمار صلح از آن پس بر نعل ماجرا زن
از شش جهات بگذر با کاینات منگر
بر چاسوی وحدت لبیک بی ریا زن
از صدمه ی زلازل بر هم فکن جهان را
مغز زمین برآور بر تارک سما زن
جام وصال خواهی می کش خمار هجران
دست از مراد بگسل در دامن وفا زن
گر بایدت نزاری کز خود خلاص یابی
ناقوس بی نوایی بر بام انزوا زن

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
عاقله ی عقل چیست مظلمه ی مرد و زن
هم نفس عشق باش بیش دگر دم مزن
یک سخن ار بشنوی با تو بگویم درست
گر دم ما می زنی بر شکن از خویشتن
آنچه تو گویی محال و آن چه تو بینی خیال
شرک نباشد روا در صفت ذوالمنن
سوزن و جیب مسیح هست مثال صحیح
نتوان معراج کرد با دل و جان و بدن
خضر رهم باز داد بر لب آب حیات
زنده ی عشقم کنون فارغم از جان و تن
طالب نوح نجی باش ز بهر نجات
هر چه به کشتی رسی باز به دریا فکن
هر چه بماند ز تو نام و نشان جزو و کل
صور انا الحق بدم نوبت وحدت بزن
گر به ثبات نخست داری عزم درست
دنیی و دین مرد وار هر دو به هم در فکن
پیش نزاری مزن لاف رسیدن به دوست
تا نرسی نیستی محرم سر و علن
پیش مکن همچو قز جهل طبیعی حجاب
هرزه مشو در کفن فضله به خود بر متن

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -