cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
کرا بر تو فرستم که شرح حال کند
به نام من ز لبت بوسه ای سؤال کند
دلم قرین غم و درد و رنج و غصه شود
چو یاد آن لب و رخسار و زلف و خال کند
نه محرمی که لبم نامه بلا خواند
نه همدمی که دلم قصه وصال کند
نیامدست مرا در خیال جز رخ تو
اگر چه نرگس مستت جزین خیال کند
مرا دلیست سراسیمه در ارادت تو
که از سماع حدیث تو وجد و حال کند
به گرد روی چو ماهت ز زلف می بینم
شبی دراز که روز مرا چو سال کند
اگر چه بار غم خود تو سهل پنداری
نه هم دلیش بباید که احتمال کند
ز سیم اشک مرا دامنیست مالامال
ولی رخ تو کجا التفات مال کند
به دیدنی ز تو راضی شدیم و غمزه تو
امید نیست که آن نیز را حلال کند
ز بار هجر تو گشت اوحدی شکسته مگر
دوای خویش به دیدار آن جمال کند

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
هر زمان آشفته دل نامم کند
با دل آشفته در دامم کند
چون شود راز دل من آشکار
بعد ازان پوشیده پیغامم کند
گر به بزم عشق بنشاند مرا
پاسبان خویش بر بامم کند
تا نبیند دیده من روی غیر
باده توحید در کامم کند
تا نبینم نیز روی او به خواب
سالها بی خواب و آرامم کند
از برای وصف روی خویشتن
شهره آفاق و ایامم کند
گاه بهتر دارد از خاصان مرا
گاه سرگردان تر از عامم کند
گر بخواهد تا بگردد رای من
روی در لوح الف لامم کند
تا که ننشیند زمانی آتشم
هم نشین باده خامم کند
چون شود کم عشق من عشقی دگر
با شراب لعل در جامم کند
از برای آنکه بفریبد مرا
پیش خلق اعزاز و اکرامم کند
چون بخواهد سوختن در دوستی
آزمایشها به دشنامم کند
چشم را گر حیرتی آرد به روی
گوش بر آواز الهامم کند
چون نماند قوتم در پای و گام
دست گیرد زود و در گامم کند
تا نباشم بی حدیث آن غزال
در غزلها اوحدی نامم کند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
هر نفسی عشق او بی دل و دینم کند
آتش سودای او خاک زمینم کند
نور بپاشد ز روی باز بپوشد به موی
بیدل از آن می شوم عاشق ازینم کند
تا بگشایم به دم بند طلسم قدم
نام بزرگین خود نقش نگینم کند
گر بگزیند مرا از پی کشتن بود
زان نشود شادمان دل که گزینم کند
گر بگشایم ز لب مهر خموشی دمی
روی چو مهرش سبک میل به کینم کند
رخ چو به کار آورم طاق دو ابروی او
با غم و با درد خود جفت و قرینم کند
هر غم و رنجی که هست بر دل من مینهد
این همه دانی که چه تا همه بینم کند
هم شب اول که دل طره او دید  گفت
زلف کمند افگنش قصد کمینم کند
چون به کمان غمش دست کشیدن برم
آخر کار اوحدی در پی اینم کند

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
دل به کسی سپرده ام کو همه قصد جان کند
کام کسی روا نکرد اشک بسی روان کند
هر که بدید کار ما وین رخ زرد زار ما
گفت که در دیار ما جور چنین فلان کند
حجت بندگی بدو دارم از اعتراف خود
بی خبرست مدعی هر چه جزین بیان کند
گفتوفا کنم دلا هر چه بگوید آن پری
بر همه گوش کن ولی این مشنو که آن کند
زلف دراز دست را بند نهاد چند پی
ور بخودش فرو هلد بار دگر چنان کند
من سخن جفای او با همه گفته ام ولی
پند نگیرد اوحدی تا دل و دین در آن کند

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
مطرب مهل که محنت و غم قصد جان کند
راهی سبک بیار که رطلم گران کند
گیر و گرفت چیست چو با عشق ساختیم
بر ما گرفته گیر که وصلی زیان کند
گر مهر و ماه را به در او برم شفیع
بر من به جهد اگر دل او مهربان کند
جز دیده و دلم نپسندد نشانه ای
تیری که چشم و ابرویش اندر کمان کند
دیدیم سروها که نشانند در چمن
لیکن کسی ندید که سروی روان کند
صورت کشند و نقش بر ایوان نه این چنین
کش نوش در لب و گهر اندر دهان کند
شاید که اوحدی بنویسد حدیث خویش
با دوستان حکایت ازین داستان کند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دلم از لعل تو یک بوسه تمنا نکند
که جفای تو مرا دیده چو دریا نکند
این چنین بیدل و بیچاره که ماییم امروز
کس ندانم که جفا داند و بر ما نکند
بوسه ای گر بربودم ز لبت طیره مشو
چون کسی تنگ شکر یابد و یغما نکند
نیست تشویشم از آن کس که کند خو و اتو
همه تشویشم از آنست که خووا نکند
در غمت زانکه شکایت کند اندیشه مدار
زان بیندیش که غم بیند و پیدا نکند
چشم ترک تو همان روز که من دیدم عقل
گفت بگریز که مستست و محابا نکند
دوش گفتم که بیوشم غم عشقت دل گفت
اوحدیگریه نگه دار که رسوا نکند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
در آن شمایل موزون چو دل نگاه کند
هزار نامه به نقش هوس سیاه کند
ز حسرت رسن زلف و چاه غبغب او
نه طرفه گر دل من رغبت گناه کند
به هجراو دل من غیر ازین نمی داند
که روز و شب بنشیند فغان و آه کند
برفت و در پی او آن چنان گریسته ام
کز آب دیده من کاروان شناه کند
دلم کجا طمع وصل او کند هیهات
مگر ز دور به خاک درش نگاه کند
اگر ز طلعت او مشتری خبر یابد
کجا ملازمت آفتاب و ماه کند
ز فخر سر به فلک برکشد ستاره صفت
چو اوحدی ز سر زلف او پناه کند

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
یار آن کسی بود که به کارت نگه کند
باری نگه کنی دوسه بارت نگه کند
گاه دعا به ناله زیرت چو گوش کرد
روز بلا به گریه زارت نگه کند
روزی اگر ترا به میان در کشد غمی
دستی بگیرد و ز کنارت نگه کند
بار کسی بکش که ز پای ار بیوفتی
باری به اوفتادن بارت نگه کند
چون مست شد ز باده اندوه او سرت
جامی دو کم دهد به خمارت نگه کند
از مهر دوستی چه کنی فخر کو ز کبر
هر ساعتی به دیده عارت نگه کند
اغیارات ار نگه نکند هیچ باک نیست
چون اوحدی بکوش که یارت نگه کند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
نگار من به یکی لحظه صد بهانه کند
وگر به جان طلبم بوسه ای رهانه کند
به سنگ خویش بریزد ز طره عنبر و مشک
هر آنگهی که سر زلف را به شانه کند
ز چشم من پس ازین گر چنین رود سیلاب
درین دیار کسی را مهل که خانه کند
به وقت مرگ وصیت کنم رفیقی را
که گور من هم از آن خاک آستانه کند
به زلف او دلم از بهر خال شد بسته
که مرغ میل به دام از برای دانه کند
زمانه مایه بیداد بود و طره او
بدان رسید که بیداد بر زمانه کند
به شیوه گوشه چشمش چو ناوک اندازد
ز گوشه جگر اوحدی نشانه کند

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
عاشق کسی بود که چو عشقش ندی کند
اول قدم ز روی وفا جان فدی کند
دلبر که دستگیری عاشق کند ز لطف
گر جان کنند در سر کارش کری کند
زهری که دشمنی دهد از بهر رنج تو
بستان به یاد دوست بخور تا شفی کند
بستم دکان مشغله را در به روی خلق
تا عشق او در آید و بیع و شری کند
از آستان نمی گذرم تا جفای او
خاکم وظیفه سازد و خونم جری کند
بر کشتگان تیغ غم او کفن مپوش
کان به شهید عشق که از خون ردی کند
مجنون که شب رود بر لیلی شگفت نیست
روز از تحملی ز سگان حمی کند
باد هواست چار حد آن خراب کن
هر خانه را که جز هوس او بنی کند
ای اوحدی ز هر چه کنی کار عشق به
آیا کسی که عشق ندارد چه می کند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ترک ستم پرست من ترک جفا نمی کند
عهد به سر نمی برد وعده وفا نمی کند
هندوی ترک آن صنم کرد بسی خطا ولیک
ناوک چشم مست او هیچ خطا نمی کند
گر به وصال او رسم هم بربایم از لبش
یک دو سه بوسه ناگهان گر چه رها نمیکند
بوس به جان بها کنیم ار بفروخت خود نکو
ور نفروخت میبریم آنچه بها نمی کند
چاره من خدا کند در غم روی او مگر
خود نکند به جای کس هر چه خدا نمیکند
در غم او بسوختند اهل جهانحسود من
خام نشسته پیش او شکر چرا نمیکند
دست بدار اوحدی یار دگر به دست کن
کو غم ما نمی خورد چاره ما نمی کند

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
صبری کنیم تا ستم او چه می کند
با این دل شکسته غم او چه می کند
هر کس علاج درد دلی می کنند و ما
دم در کشیده تا الم او چه می کند
در دست ما چو نیست عنان ارادتی
بگذاشتیم تا کرم او چه می کند
ای بخت من به دست من انداز دامنش
وین سر ببین که در قدم او چه می کند
عیسی دمست یار مرا پیش او بکش
وآنگه نگاه کن که دم او چه می کند
یک ره به پیش دیده من نام او ببر
وز گریه بین که اشک و نم او چه میکند
در حیرتم ز مدعی نادرست مهر
تا مهر عشق بر درم او چه می کند
خورشید را چو نیست در آن آستانه بار
گویی نسیم در حرم او چه می کند
این دوستان نگر که نگفتنداوحدی
با هجر بیش و وصل کم او چه می کند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دلدار دل ببرد و زما پرده می کند
ما را ز هجر خویشتن آزرده می کند
دل برد و جان اگر ببرد نیز ظلم نیست
شاهست و حکم بر خدم و برده می کند
ما را ز هجر خویش بده گونه مرده کرد
اکنون عتاب و عربده ده مرده می کند
یکتایی دلم ز جفا هر دمی دو تا
آن طره دراز دو تا کرده می کند
طفلان دیدگان مرا دایه غمش
از خون دل برای چه پرورده می کند
چشمش ز پیش زلف سیه دل نمی رود
وین نازنیست خود که پس پرده می کند
گلگون اشک دیده ز درد فراق او
بر روی اوحدی گذر آزرده می کند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
نی بین که چون به درد فغانی همی کند
هر دم ز عشق ناله بسانی همی کند
او را همی زنند به صد دست در جهان
وز زیر لب دعای جهانی همی کند
سر بسته سر سینه عشق بی نوا
از نی شنو که راست بیانی همی کند
بادیش در سرست و هوایی همی پزد
دستیش بر دلست و فغانی همی کند
راهی همی زند دل عشاق را وزان
بر چهره شان ز اشک نشانی همی کند
گاه از گرفت و گیر بلایی همی کشد
گه با گشاد و بست قرانی همی کند
هر ساعتیش راه روان می دهند و او
دم در کشیده جذب روانی همی کند
آن بی زبان پردهن ساده بین که چون
هر دم حکایتی به زبانی همی کند
دف هر زمان چو نی سرانگشت می گزد
زان فتنها که نی به زمانی همی کند
در جان نشست هر چه ز دل گفت دم بدم
صید دلی و غارت جانی همی کند
چون اوحدی ز زخم پراگنده پیر شد
و آن پیر بین که کار جوانی همی کند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گر کسی در عشق آهی می کند
تا نپنداری گناهی می کند
بیدلی گر می کند جایی نظر
صنع یزدان را نگاهی می کند
با دم صاحبدلان خواری مکن
کان نفس کار سپاهی می کند
آنکه سنگی می نهد در راه ما
از برای خویش چاهی می کند
گر بنالد خسته ای معذور دار
زحمتی دارد که آهی می کند
عشق را آن کو سپه سازد به عقل
دفع کوهی را به کاهی می کند
گر کند رندی نظر بازی رواست
محتسب هم گاه گاهی می کند
یک دم از خاطر فراموشم نشد
آنکه یادم هر به ماهی می کند
چند نالیدم و آن بت خود نگفت
کین تضرع دادخواهی می کند
اوحدی را گر چه از غم بیمهاست
هم به امیدش پناهی می کند
اشتر حاجی نمی داند که چیست
بار بر پشتست و راهی می کند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
جماعتی که مرا توبه کار می خوانند
ز عشق توبه بکردم بگوی تا دانند
به بند عشق چو شد پای تا سرم بسته
به پند عقلم ازین کار منع نتوانند
ولایتیست دل و عشق آن صنم سلطان
در آن ولایت باقی گدای سلطانند
مکونات جهان را تو قطرها پندار
که آب خویش به دریای عشق می رانند
مجاهدان طلب را چو کاروان سلوک
به کوی عشق درآید شتر بخوابانند
اگر نه سلسله جنبانشان بود شوقی
ستارگان سپهر از روش فرو مانند
خبر ز عشق ندارد وجود مدعیان
همیشه در پی انکار اوحدی زانند

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
قلندران تهی سر کلاه دارانند
به ترک یار بگفتند و بربارانند
نظر به صورت ایشان ز روی معنی کن
که پشت لشکر معنی چنین سوارانند
تو در پلاس سیه شان نظر مکن به خطا
که در میان سیاهی سپید کارانند
چو برق همتشان شعله بر تو اندازد
به پیششان چو زمین خاک شو که بارانند
درین دیار اگر از شهرشان کنند برون
به هر دیار که رفتند شهریارانند
مرو به جانب اغیار اگر مدد خواهی
بیا و یاری ازیشان طلب که یارانند
چنان لگام ریاضت کنند بر سر نفس
که سرکشی نتواند به هر کجا رانند
ز فقر شبلی معروف چند لاف زنی
درین جوال که بینی از آن هزارانند
چو اوحدی ز خلایق بریده اند امید
ولی به رحمت خالق امیدوارانند

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
در بند غم عشق تو بسیار کسانند
تنها نه منم خود که درین غصه بسانند
در خاک به امید تو خلقیست نشسته
یک روز برون آی و ببین تا به چه سانند
عشاق تو در پیش گرفتند بیابان
کان طایفه ده را پس ازین هیچ کسانند
کو محرم رازی که اسیران محبت
حالی بنویسند و سلامی برسانند
با محتسب شهر بگویید که امشب
دستار نگه دار که بیرون عسسانند
ای دانه در عشق تو دریاست ولیکن
افسوس  که نزدیک کنار تو خسانند
شاید که ز مصرت به هوس مرد بیاید
خود مردم این شهر مگر بی هوسانند
با جور رقیبان ز لبت کام که یابد
من ترک بگفتم که عسل را مگسانند
ای اوحدی از لاشه لنگ تو چه خیزد
کندر طلب او همه تازی فرسانند
افسوس که در پای تو این تندسواران
بسیار دویدند و همان باز پسانند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
خوبرویان جفا پیشه وفا نیز کنند
به کسان درد فرستند و دوا نیز کنند
پادشاهان ولایت چو به نخجیر روند
صید را گر چه بگیرند رها نیز کنند
نظری کن به من ای دوست که ارباب کرم
به ضعیفان نظر از بهر خدا نیز کنند
بوسه ای زان دهن تنگ بده یا بفروش
کین متاعیست که بخشند و بها نیز کنند
عاشقان را زبر خویش مران تا بر تو
زر و سر هر دو ببازند و دعا نیز کنند
گر کند میل به خوبان دل من عیب مکن
کین گناهیست که در شهر شما نیز کنند
بر زبان گر برود یاد منت باکی نیست
پادشاهان به غلط یاد گدا نیز کنند
توختایی بچه ای در تو خطا نیست عجب
کانچه بر راه صوابند خطا نیز کنند
اوحدی گر نکند یار ز ما یاد مرنج
ما که باشیم که اندیشه ما نیز کنند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
گر نقش روی خوب تو بر منظری کنند
او را چو قبله کعبه هر کشوری کنند
از حیرت جمال تو در چشم عاشقان
چندان نظر نماند که بر دیگری کنند
بی زیوری چو فتنه شهرست روی تو
خود رستخیز باشد ارش زیوری کنند
برگشتن از حضور تو ممکن نمی شود
بگذار تا بکشتن من محضری کنند
من دور ازین طرف نتوانم شدن به قصد
بر قصد من به هر طرف ار لشگری کنند
گر نقش چینیان بدو پیکر رسد ز چین
مشکل گمان برم که چنین پیکری کنند
خاک در تو بر سر من کن که عار نیست
هم خاک کوی دوست اگر بر سری کنند
این جورها اگر تو مسلمانی ای پسر
هرگز روا مدار که بر کافری کنند
از من مپیچ روی که عیبی نداشتند
شاهان گر التفات سوی چاکری کنند
ای اوحدی گرت هوس دلبران کند
دل برجفا بنه که وفا کمتری کنند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
مردم شهرم به می خوردن ملامت می کنند
ساقیا می ده بهل کایشان قیامت می کنند
روی در محراب و دل پیش تو دارند ای پسر
پیشوایانی که مردم را امامت می کنند
هر مقامی را بگردیدند سیاحان کنون
بر سر کوی تو آهنگ اقامت می کنند
بر در مسجد گذاری کن که پیش قامتت
در نماز آیند آنهایی که قامت می کنند
صوفیان کز حلقه زلفت بجستند این زمان
داده اند انصاف و ترتیب غرامت می کنند
باغبانان خدمت سرو و گل اندر بوستان
سال و مه بر یاد آن رخسار و قامت می کنند
هم بزیر لب به دشنامی جوابی می فرست
عاشقانی را که زیر لب سلامت می کنند
مردم چشمت به نشترهای مژگان چو تیر
سینه ما را چرا چندین حجامت می کنند
اوحدی را از جهان چشم سلامت بود لیک
خال و زلفت خاک در چشم سلامت می کنند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
آنرا که جام صافی صهباش می دهند
می دان که در حریم حرم جاش می دهند
صوفی مباش منکر مردان که سرعشق
روز ازل به مردم قلاش می دهند
از لذت حیات ندارد تمتعی
امروز هر که وعده فرداش می دهند
ساقی بیار باده گل ‎رنگ مشک ‎بوی
کارباب عقل زحمت اوباش می دهند
خوش باش اوحدی که حریفان دردنوش
جام طرب به عاشق خوش باش می دهند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
چون دو زلفش سر بر آن رخسار گلگون می نهند
آه و اشک من سر اندر کوه و هامون می نهند
از لب چون خون و آن روی چو آتش هر دمی
این دل شوریده را در آتش و خون می نهند
دور بینانی که دیدند آب خیز چشم من
دامنم را چون کنار آب جیحون می نهند
ساقیان مجلس عشق از برای قتل ما
در لب خود نوش و اندر باده افیون می نهند
در دل ما جای دارند این شگرفان روز و شب
گر چه ما را از میان کار بیرون می نهند
مدعی گفت اوحدی باز آمدست از عشق او
زیر دیگ عشق او خود آتش اکنون می نهند
قصه دلسوز ما قومی که دیدند ای عجب
بر دل ما تهمت آسودگی چون می نهند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ز دور ار ترا ناتوانی ببیند
تنی مرده باشد که جانی ببیند
کجا گنجد اندر زمین عاشقی کو
رخت را به شادی زمانی ببیند
کسی را رسد لاف گردن کشیدن
که سر بر چنان آستانی ببیند
غریبی که شد شهر بند غم تو
عجب گرد گر خان و مانی ببیند
دل من سبک چون نگردد ز غیرت
که هر دم ترا با گرانی ببیند
سر باغ و بستان نباشد کسی را
که همچون تو سرو روانی ببیند
مران اوحدی را ز پیشت چه باشد
که او هم ز وصلت نشانی ببیند

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
آنرا که چون تو لاله رخی در سرا بود
میلش به دیدن گل و سوسن چرا بود
سرو و سمن به قد تو مانند و روی تو
گر سرو با کلاه و سمن در قبا بود
در پای خود کشی به ستم هر دمی مرا
بیچاره عاشقی که به دست شما بود
با این کمان و دست که ما راست پیش تو
گر تیر بر نشانه زنیم از قضا بود
باری روا کن از دهن خویش کام من
زان پس گرم به جور بسوزی روا بود
یا زلف را مهل که کند قصد خون من
یا بوسه ای بده که مرا خون بها بود
یک دم دلم ز درد تو خالی نمی شود
من دل ندیده ام که چنین مبتلا بود
گویی به صبر چاره کن این روز عشق را
آخر به روز عشق صبوری کجا بود
نام دوا مبر بر عاشق که مرگ به
رنجور عشق را که نظر بر دوا بود
گفتی شنیده ام سخن اوحدی عجب
کس چشم آن نداشت که گوشت به ما بود
گر زانکه خون من بخوری از تو طرفه نیست
کان کو غم شما خورد اینش سزا بود

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دل از فراق شما دردمند خواهد بود
زمان هجر ندانم که چند خواهد بود
دریغم آید از آن گوهر پسندیده
که در تصرف هر ناپسند خواهد بود
بیار بندی از آن زلف عنبرین کامروز
دوای این دل دیوانه بند خواهد بود
دلم چو ناله کند رستخیز خواهد کرد
لبم چو خنده کند زهر خند خواهد بود
به جستن تو سر اندر جهان نهم روزی
و گر سرم به مثل در کمند خواهد بود
چو از مقام تو چشمم به راه باید داشت
گمان مبر تو که گوشم به پند خواهد بود
به اوحدی سخنی چند نقد تلخ بگوی
که به ز شربت شیرین قند خواهد بود

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
همیشه تا تن من برقرار خواهد بود
به کوی عشق دلم را گذار خواهد بود
سرم به خاک بپوسید و آتش غم دوست
در استخوان تن من به کار خواهد بود
بتا بدور غم خویش کشته گیر مرا
جنایت تو اگر زین شمار خواهد بود
ز بهر کشتن من چرخ تیز می بینم
که باستیزه چشم تو یار خواهد بود
بلای عشق تو خوش کرده ایم با دل خود
به بوی آنکه خزان را بهار خواهد بود
دلم ز هجر تو اندر حساب داشت غمی
گمان که برد که چندین هزار خواهد بود
بیا که تا نبود پیشت اوحدی را باز
همیشه دیده او اشکبار خواهد بود

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
تا کی از هجر تو بی خواب و خورم باید بود
به تو مشغول وز خود بی خبرم باید بود
چاره کردم که مگر درد تو بهتر گردد
چو بتر شد به ازین چاره گرم باید بود
در میان بندم ازان زلف سیه زناری
اگر از دایره دین بدرم باید بود
دوستی کم نکنم با تو پسر ور به مثل
دشمن مادر و خصم پدرم باید بود
نگذارم که به خورشید کنندت مانند
ور به جان منکر شمس و قمرم باید بود
نه به مهری که بریدی تو ز دستت بدهم
که گرم سر ببری سر به سرم باید بود
من که جز قصه عشق تو ندانم سمری
اوحدی وار به عالم سمرم باید بود

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دوشم از وصل کار چون زر بود
تا به روز آن نگار در بر بود
جام در دست و یار در پهلو
عشق در جان و شور در سر بود
گل و شکر بهم فرو کرده
وز دگر چیزها که در خور بود
با چنان رخ ز گل که گوید باز
با چنان لب چه جای شکر بود
زلف مشکین بر آتش رخ او
خوشتر از صد هزار عنبر بود
من و دلدار و مطربی سه به سه
چارمی حارسی که بردر بود
شب کوتاه روز ما بر کرد
ور نه بس کار ها میسر بود
مطرب از شعرها که میپرداخت
سخن اوحدی عجب تر بود
گر چه عیسی دمی نمود او نیز
نیم شب در میانه سر خر بود

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
نازنینا حسن و خوبی با وفا بهتر بود
گر وفا ورزی بهر حالی ترا بهتر بود
گر نباشد لطف طبع و حسن خلق و عز نفس
نقش دیواری ز صد ترک ختا بهتر بود
تکیه بر خوبی نشاید کرد کان ده روزه ایست
وندران ده روز اگر باشد وفا بهتر بود
گر بهای خون ما خاک تو باشد عیب نیست
زانکه خاک چون تویی از خون ما بهتر بود
پارسایان را نظر کردن به خوبان باک نیست
وان نظر بر روی یار پارسا بهتر بود
من دعا گویم تو دشنامی که خواهی میفرست
پیش ما دشنام یاران از دعا بهتر بود
گر هلاک اوحدی خواهی بکشتاخیر چیست
در بلا افتادن از بیم بلا بهتر بود

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
آن روز کو که روی غم اندر زوال بود
با او مرا به بوسه جواب و سؤال بود
با آن رخ چو ماه و جبین چو مشتری
هر ساعتم ز روی وفا اتصال بود
از روز وصل در شب هجر او فتاده ام
آه آن زمان کجا شد و باز این چه حال بود
بر من چه شب گذشت ز هجران یار دوش
نه نه شبش چگونه توان گفتسال بود
گفتم که بی رخش بتوان بود مدتی
خود بی رخش بدیدم و بودن محال بود
آن بی وفا نگر که جدا گشت و خود نگفت
روزی دلی ربوده این زلف و خال بود
ای اوحدی بریدن ازان زلف همچو جیم
دیدی که بر بلای دل خسته دال بود

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دیگی که پار پختم چون ناتمام بود
باز آمدم که پخته شود هر چه خام بود
امسال نام خویش بشویم به آب می
کان زهدهای پار من از بهر نام بود
بسیار سالهاست که دل راه می رود
وانگه بدان که منزل اول کدام بود
چون آمدم به تفرقه از جمع او مگر
آن بار خاص باشد و این بار عام بود
بر دل شبی ز روزن جان پرتوی بتافت
گفتم که صبح باشد و آن نیز شام بود
وقتی سلام او ز صبا می شنید گوش
در ورطها سلامت ما زان سلام بود
زین پس مگر به مصلحت خود نظر کنیم
کین چند گاه گردن ما زیر وام بود
دل زین سفر کشید به هر گام زحمتی
من بعد کام باشد کان جمله گام بود
وقت این دمست اگر ز دم غول می رهیم
کان چند ساله راه پراز دیو و هام بود
در افت و خیز برده ام این راه را به سر
کان بار بس گران و شتر بس حمام بود
بر آسمان عشق وجود هلال من
صد بار بدر گشت ولی در غمام بود
جوهر نمی نمود ز زنگار نام وننگ
شمشیر ما که تا به کنون در نیام بود
اکنون درست گشت جز احرام عشق او
در بند هر کمر که شد این دل حرام بود
گر دیرتر به خانه رسد زین سفر که کرد
تاوان بر اوحدی نبود کو غلام بود

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تو را که گفت که من بی تو می توانم بود
که مرگ بادا گر بی تو زنده دانم بود
اگر به پیش کسی جز تو بسته ام کمری
گواه باش که زنار در میانم بود
درون خویش بپرداختم ز هر نقشی
مگر وفای تو کندر میان جانم بود
هزار بار مرا سوختی و دم نزدم
که مهر در جگر و مهر بر زبانم بود
سکونت از من دل خسته در جدایی خود
طلب مدار که ساکن نمی توانم بود
بگفت راز دل اوحدی به مرد و به زن
سرشک دیده که در عشق ترجمانم بود

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
میان ما و تو دوری به اختیار نبود
مرا زمان فراق تو در شمار نبود
گذار بود مرا با تو هر دمی ز هوس
به منزلی که هوا را در آن گذار نبود
حدیث گفتن و اندیشه از رقیبی نه
بهم رسیدن و تشویش انتظار نبود
به چند گونه مرا از تو بوسه بود و کنار
که هیچ گونه ترا از برم کنار نبود
کنون ز هجر به روزی فتاده ام که درو
گمان می برم که خود آن روز و روزگار نبود
هزار یار فزون داشتم که هیچ مدد
ز هیچ یار ندیدم چو بخت یار نبود
نظر به کار دل او حدیث بود ولی
چه سود از آن چو دل ساده مرد کار نبود

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
سر دردم بر طبیب آسان نبود
گفت تب داری غلط کرد آن نبود
نوش دارو داد و آن سودی نداشت
گل شکر فرمود و آن درمان نبود
بر طبیبم سوز دل پوشیده ماند
ورنه اشک دیده ام پنهان نبود
من بکوشیدم که گویم حال خویش
دل به دست و نطق در فرمان نبود
عشق را هم عاشقی داند که چیست
عشق دانستن چنین آسان نبود
از دلیل این درد را نتوان شناخت
در کتاب این نکته را برهان نبود
گر چه آهم برده بود از چهره رنگ
اشک چشمم کمتر از باران نبود
جان به یاد دوست می رفت از تنم
این چنین جان دادنی ارزان نبود
از فراق اندیشه ای می کرد دل
ورنه بالله کم سخن در جان نبود
ای که گفتی چاره می دانم ترا
اوحدی نیز این چنین نادان نبود
چاره من وصل بود اما چه سود
کان ستمگر بر سر پیمان نبود

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
این چنین نقشی اگر در چین بود
قبله خوبان آن ملک این بود
این چنین رخسار و دندان و جبین
مشتری یا زهره یا پروین بود
گر دهی دشنام ازان لبها دعاست
هر چه حلوایی دهد شیرین بود
گر دلت سیر آید از من طرفه نیست
عهد خوبان را بقا چندین بود
گوش بر گفتار ما کمتر کنی
فی المثل گر سوره یاسین بود
ز آشنایان همچو فرزین بگذری
با غریبان اسب لطفت زین بود
چون به بخت اوحدی آید سخن
جمله صلحت خشم و مهرت کین بود

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -