cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
ترکم به خنده چون دهن تنگ باز کرد
دل را لبش ز تنگ شکر بی نیاز کرد
کافر که رخ ز قبله بپیچیده بود و سر
چون قامتش بدید به رغبت نماز کرد
ای دلبری که عارض چون آفتاب تو
بر مشتری کرشمه و بر ماه ناز کرد
از درد دل چو مار بپیچید سالها
هر بیدلی که عقرب زلف تو گاز کرد
با صورت خیال تو دل خلوتی گزید
وانگه بر وی این دگران در فراز کرد
پیوسته من ز عشق حذر کردمی کنون
آن چشمهای شوخ مرا عشقباز کرد
کوتاه گشته بود ز من دست حادثات
زلف تو کار بر من مسکین دراز کرد
رفتی پی تو پرده خلقی دریده شد
این پرده بین که بار فراق تو ساز کرد
پنهان بر اوحدی زده ای تیر چشم مست
نتوان ز پیش زخم چنین احتراز کرد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
باد بویی از دو زلفت وام کرد
سوی چین آورد و مشکش نام کرد
غمزه آهووش گو افگنت
تیر غم در دیده بهرام کرد
دانه خالی که بر رخسار تست
پای ما را بسته این دام کرد
قامت من چون الف بود از نشاط
آن الف را دام زلفت لام کرد
نازنینا صبح ما را همچو شام
فتنه آن لعل خون آشام کرد
توسن دل گرچه تندی می نمود
عاقبت چشم تو او را رام کرد
آتش روی تو ما را سخت سوخت
گر چه کار اوحدی را خام کرد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
هوست معتکف خانه خمارم کرد
عشقت از صومعه و مدرسه بیزارم کرد
خاطرم را ز حدیث دو جهان باز آورد
لب لعل تو به یک عشوه که در کارم کرد
شورها در سر و با خلق نمی یارم گفت
زخمها بر دل و فریاد نمی یارم کرد
می شنیدم که شود نیک به شربت بیمار
شربتی داد خیال تو که بیمارم کرد
من ندانم سبب گرم و گدازی که مراست
تا چه زورست و تعدی که چنین زارم کرد
سایه ای بودم و عکس تو بپوشید مرا
ذره ای بودم و نور تو پدیدارم کرد
دیده تا باز گشودم بتو اندیشه ببست
در به روی همه و روی به دیوارم کرد
آنکه اندر عقب من به تعبد کوشید
بعد ازین حال ندانست که انکارم کرد
مرده بودم به سخن های تو گشتم زنده
خفته بودم صفت حسن تو بیدارم کرد
باده هر که چشیدم سبب مستی بود
اوحدی زان قدحی داد که هشیارم کرد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دل ببردی و یکی کار دگر خواهم کرد
چیست آن جان به سر کار تو در خواهم کرد
دگری روی ز تیر تو اگر می پیچید
بمن انداز که من دیده سپر خواهم کرد
خوبرویان همه گر در نظرم جمع شوند
من ندانم که به غیر از تو نظر خواهم کرد
اگر انکار کنندم به محبت همه خلق
تو مپندار کزین کار حذر خواهم کرد
پیش خورشید رخت غایت کوته نظریست
گر به خوبی صفت روی قمر خواهم کرد
من چو از پسته خندان تو کامی یابم
طفل ره باشم اگر یاد شکر خواهم کرد
اوحدی عاشق اویی ز سر جان برخیز
ورنه بنشین که من این کار به سر خواهم کرد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
وصف روی آن پسر خواهیم کرد
خدمت زلفش به سر خواهیم کرد
جای او را جان خود خواهیم ساخت
هر چه هست از دل به در خواهیم کرد
پیش خورشید جمال روی او
بعد ازین عیب قمر خواهیم کرد
شکر آن شیرین دهان خواهیم گفت
عالمی را پر شکر خواهیم کرد
اوستاد مکتب فضلیم لیک
ابجد عقشش ز بر خواهیم کرد
از دهانش بوسه ای خواهیم خواست
وین حکایت مختصر خواهیم کرد
اوحدی پنهان مکن عشقش که ما
عالمی را زان خبر خواهیم کرد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
چاره سگالیدنم فایده ای چون نکرد
آتش هجران تو جز جگرم خون نکرد
نیست کسی در جهان کش چو من شیفته
زلف چو مفتول تو عاشق و مفتون نکرد
سر و چمن گر چه هست تازه ولی همچو تو
نکته شیرین نگفت شیوه موزون نکرد
درد نهان مرا هیچ علاجی نبود
عقرب زلف ترا هیچ کس افسون نکرد
زخم که من می خورم سینه رامین نخورد
گریه که من می کنم دیده مجنون نکرد
عاشق صادق کسیست کو سخن و سر تو
تن زد و باکس نگفت خون شد و بیرون نکرد
روز نشد هیچ شب کاوحدی از هجر تو
نعره دگر سان نداشت ناله دگرگون نکرد

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
جز لبم شرح میان او نکرد
جز دلم وصف دهان او نکرد
روی اقبالی ندید آن سر که زود
جای خود بر آستان او نکرد
راز دل زان فاش می گردد که دوست
چاره درد نهان او نکرد
هر که قتل ما بدید آگاه شد
کان به جز تیر و کمان او نکرد
آنکه سر در پای عشق او نباخت
دست وصل اندر میان او نکرد
خاطر آشفته ما کی کند
عشرتی کندر زمان او نکرد
بر که نالد اوحدی زین پس که دوست
گوش بر آه و فغان او نکرد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
دلم جز تو آهنگ یاری نکرد
به غیر از تو میل کناری نکرد
به طرف چمن در خزانی نرفت
تماشای گل در بهاری نکرد
به راه تو بر هیچ خاکی ندید
که از اشک بر وی نثاری نکرد
کسی را که با رویت افتاد مهر
چو مه را بدید اعتباری نکرد
در آنها که دل مدخلی می کنند
بجز دوستیت اختیاری نکرد
لبت پیش ما هیچ شغلی ندید
که از محنتش پود و تاری نکرد
شبی در فراقت نکردیم روز
که با ما جهان کار زاری نکرد
نمودی که رویم چه کرد از جفا
وفایی که جستیم باری نکرد
خرامنده قدی چنان دلنواز
چه معنی که بر ما گذاری نکرد
نگوید کسی شکر ایام عمر
کزان لعل شیرین شکاری نکرد
ز نوشیدنی ها می وصل تست
که نوشندگان را خماری نکرد
خیال تو پیش من آمد شبی
ولی نیم ساعت قراری نکرد
دل اوحدی تکیه بر عمر داشت
خود او نیز بگذشت و کاری نکرد

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
به یک نظر دل شهری شکاردانی کرد
همیشه جور کنی و آشکاردانی کرد
ز طره غالیه بر یاسمین توانی برد
به شیوه معجزه با خنده یار دانی کرد
چو باد اگرچه گذر می کنی بهر سویی
به سوی ما نه همانا گذار دانی کرد
اگر مراد دل خود طلب کنیم از تو
مراد دشمن ما اختیار دانی کرد
تو این ستیزه و ناز و عتاب و شوخی را
اگر به ترک بگویی چه کار دانی کرد
چه پرسمت ز وفا گویی آن نمی دانم
ولی چو بوسه بخواهم کناردانی کرد
ستم که بر دل من کرده ای عجب دارم
که گر به یاد تو آرم شمار دانی کرد
اگر چه طفلی و خود را نهی به نادانی
هنوز چاره چون من هزار دانی کرد
نگار چهره بپوشی ز اوحدی لیکن
به خون دیده رخش را نگار دانی کرد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دوش بگذشت و دل از دور تماشایی کرد
امشبم حسرت او دیده چو دریایی کرد
ز چنان غمزه که او دارد و ابرو عجبست
که التفاتی به چو من بی سر و بی پایی کرد
محتشم را نرسد سرزنش درویشی
کو به عمری هوسی پخت و تمنایی کرد
صبر فرمود مرا در ستم خویش و دلم
صبر پندار که امروزی و فردایی کرد
نیک خواهان به طبیبی که نشانم دادند
درد دل را نتوان گفت مداوایی کرد
طمع از بوس و کنارش ببریدیم که آن
نیست خوانی که توان غارت و یغمایی کرد
گر چه بر ما ستم او به هلاک انجامید
هیچ زشتش نتوان گفت که زیبایی کرد
عشق ورزند بتان لیک چو من بیزوری
پنجه سهلست که با دست توانایی کرد
دل که جاییش به درد آمده باشد داند
کاوحدی این همه فریاد هم از جایی کرد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای سنگدل به حق وفا کز وفا مگرد
عهدی بکن به وصل و از آن عهد وا مگرد
ما برگزیده ایم ترا از جهان تو نیز
پیوند ما گزین وز پیوند ما مگرد
در میغ خون دل شب هجر آشنای ما
می بین و با مخالف ما آشنا مگرد
ای آنکه یک دم از دل ما نیستی جدا
هر دم به شیوه ای دگر از ما جدا مگرد
گفتی برو که مهره مهرت بریختم
خونم بریز و گرد چنین مهرها مگرد
دی دست در میان تو کردم رخ تو گفت
بالای ما بلاست به گرد بلا مگرد
ما را غرض روا شدن از وصل روی تست
گو کام اوحدی ز دو گیتی روا مگرد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
عشق بی علت ترنج دوستی بار آورد
گر به علت عشق ورزی رنج و تیمار آورد
چیست پیش پاکبازان کام دل جستن غرض
وین غرض در دوستی نقصان بسیار آورد
در میان مهربانان مهر دار و گو مباش
همت ارباب دل خود سنگ در کار آورد
جذب مغناطیس بین کاهن به خود چون می کشد
کم ز سنگی نیستی کاهن به رفتار آورد
گر دل اندر کافری بندد جوانی پاکباز
در نهان او مسلمانی پدیدار آورد
یار گردن کش ز دامت گر چه سر بیرون برد
این کمند آخر همش روزی گرفتار آورد
گر ز خوبان دوستی خواهی به پاکی میل کن
میل خوبان جنبش اندر نقش دیوار آورد
از برای عاشقست این ناز و غنج و چشم و روی
خواجه بهر مشتری جوهر به بازار آورد
اوحدی گر کژ روی انکار دشمن لازمست
دوستی چون راست ورزی دشمن اقرار آورد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
پیری که پریرم ز مناجات بر آورد
دی مست و خرابم به خرابات برآورد
یک جرعه به ذات خود ازان باده صافی
در داد که گرد از من و از ذات بر آورد
در بتکده ای برد مرا مست و بدیدم
رویی که خروش از جگر لات بر آورد
خورشید جبینی که فروع رخش از دور
چون شعله زد آشوب ز ذرات بر آورد
چون در شدم آن قامت رعنا به قیامی
دل را ز مقام و ز مقامات برآورد
چون جان رخ او دید پس دست گزیدن
انگشت شهادت به تحیات برآورد
با اوحدی از راه کرامت سخنی گفت
وز بحر دلش موج کرامات برآورد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
هر کس که در محبت او دم برآورد
پای دل از کمند بلاکم برآورد
خون جگر به حلق رسیدست وز هره نه
دل را که پیش عارض او دم برآورد
دل در جهان به حلقه ربایی علم شود
گر سر در آن دو زلف چو پرچم بر آورد
گر دود زلف از آتش رویش جدا شود
آتش ز خلق و دود ز عالم بر آورد
جان و دل مرا که به هم انس یافتند
هجرت بسی نماند که از هم برآورد
بعد از وفات بر سر خاکم چو بگذرد
خاک لحد ز گریه من غم برآورد
روزی که زد ز نقطه خالش دم اوحدی
گفتم که سر به دایره نم بر آورد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
سوز تو شبی بسازم آورد
وندر سخنی درازم آورد
زان دم که تو روی باز کردی
از هر چه به جز تو بازم آورد
گر تیغ زنند رخ نپیچیم
زین قبله که در نمازم آورد
اقبال به کعبه وصالت
بی درد سر مجازم آورد
چون توبه منزل امانی
با بدرقه و جوازم آورد
لطف تو به مکه حقیقت
از بادیه حجازم آورد
آن بخت که دل به خواب می جست
بیدار ز در فرازم آورد
این قاعده نیازمندی
در عهد تو بی نیازم آورد
چون دید که شمع جمع عشقم
اندوه تو در گدازم آورد
گستاخی اوحدی برتو
در غارت و ترکتازم آورد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
بی تو دل من دمی قرار نگیرد
پند نصیحت کنان به کار نگیرد
هر چه در امکان عقل بود بگفتیم
این دل شوریده اعتبار نگیرد
داد من امروز ده که روز ضرورت
یار نباشد که دست یار نگیرد
صید توام ترک من مگیر که دیگر
صید چنین کس به روزگار نگیرد
روز نباشد که در فراق رخ تو
روی من از خون دل نگار نگیرد
بر سر من گر تو خاک راه ببیزی
از تو دلم ذره ای غبار نگیرد
هر چه بخواهی بکن که بنده منقاد
حکم خداوند خویش خوار نگیرد
رنج کش ای اوحدی که بی المی کس
آرزوی خویش در کنار نگیرد
طالب وصلی که بردبار نباشد
بوسه از آن لعل قند بار نگیرد

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
صفات قلندر نشان برنگیرد
صفات تجرد بیان برنگیرد
عدم خانه نیستی راست گنجی
که وصلش وجود جهان برنگیرد
گشاد از دل تنگ درویش یابد
خدنگی که هیچش کمان برنگیرد
من آن خاکسارم که گر برگذاری
بیفتم کسم رایگان برنگیرد
به بالای من بر کشیدند دلقی
که پهنای هفت آسمان برنگیرد
دل دین طلب تنگ تن برنتابد
تن راهرو بار جان برنگیرد
مکن یاد دنیا که اندیشه ما
هماییست کین استخوان برنگیرد
به ما گوهری داد دست عنایت
که اندازه بحر و کان برنگیرد
تو سرمایه بسیار گردان که دل را
چو سرمایه پر شد زیان برنگیرد
زبان درکشای اوحدی زین حکایت
که ناگه سرت با زبان برنگیرد
ازان یار بیگانگی دارد آن کس
که پندار خویش از میان برنگیرد

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
چو دل شد زان او هرگز نمیرد
چو خورد از خوان او هرگز نمیرد
به سر می گردم از عشقش چو دانم
که سرگردان او هرگز نمیرد
تن عاشق بمیرد در جدایی
ولیکن جان او هرگز نمیرد
به دردش گر دلم زین پیش می مرد
پس از درمان او هرگز نمیرد
تنم را پر شود پیمانه عمر
ولی پیمان او هرگز نمیرد
به زندان عزیزی در شد این دل
که در زندان او هرگز نمیرد
روان اوحدی را هست حکمی
که بی فرمان او هرگز نمیرد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
تیر از کمان به من اندازد
عشق از کمین چو برون تازد
درکس نیوفتد این آتش
کو را چو موم بنگدازد
چون شاه ما سپه انگیزد
چون ماه ما علم افرازد
از دست بنده چه کار آید
جز سرکه در قدمش بازد
آن کس که غیر او داند
هرگز بغیر نپردازد
در پرده راه ندارد کس
و آنگاه پرده که او سازد
بنوازدم چو بخواهد زد
پس بهتر آنکه بننوازد
بس فتنها که برانگیزد
آن رخ چو پرده براندازد
با اوحدی غم او هر دم
از گونه دگر آغازد

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ فَعَلاتُنْ فَعْ
نشانه‌های عروضی: - - U - | U U - - | -
رخش روابود ار اسب دلبری تازد
که گوی سیم به چوگان مشک می بازد
ز ذره بیشترندش کنون هواداران
سزا بود که دل از مهر ما بپردازد
چه پردها بدرانید عشق او برما
نگه کنیم دگر تا چه پرده میسازد
به دست کوته ما این گرو نشاید برد
ز زلف او که درازست وتیر دریازد
میان ما سخنی چند اندرونی رفت
زبان چو شمع ببر تا برون نیندازد
بسی که از دهن او شکر شود در تنگ
ز شرم او نه عجب گر نبات بگدازد
چه کم شود ز درخت بلند قامت دوست
به کار اوحدی ار سایه ای بر اندازد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چون گره بر سر آن زلف دو تاه اندازد
مشک را خوارتر از خاک به راه اندازد
اگر آن چاه زنخدان به سر کوچه برد
ای بسا دل که در آن کوچه به جاه اندازد
نظر زهره کند خنجر مریخ زند
نور خورشید دهد پرتو ماه اندازد
چشم آن ترک سپاهی به هزیمت ببرد
ناوک غمزه چو در قلب سپاه اندازد
گر گواهیش بیارم که مرا زلف تو کشت
حسن او لرزه بر اندام گواه اندازد
تیر هجرم به جگر در زد و اندیشه نکرد
که دلم در پی او ناوک آه اندازد
اوحدی دیده مدوز از رخ او عیبی نیست
گر گدایی نظری بر رخ شاه اندازد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دیگر مرا به ضربت شمشیر غم بزد
فریاد ازین سوار که صید حرم بزد
عزلت گزیده بودم و کاری گرفته پیش
یارم ز در درآمد و کارم به هم بزد
دم در کشیده بود دل من ز دیر باز
آتش در اوفتاد به جانم چو دم بزد
درویش را ز نوشت شاهی خبر نشد
تا روزگاز نوبت این محتشم بزد
چون دیده بر طلایه حسنش نظر فگند
عشقش به دل در آمد و حالی علم بزد
هی نیزه ستیزه که مریخ راست کرد
شمشیر خوی او همه را چون قلم بزد
صد بار چین طره پستش ز بوی مشک
بر دست باد قافله صبح دم بزد
آیینه دو عارض او از شعاع نور
بسیار سنگ طعنه که بر جام جم بزد
گفتم که بر دلم نکند جور و هم بکرد
گفتا بر اوحدی نزنم زخم و هم بزد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
زلف را تاب دام و خم برزد
همه کار مرا بهم برزد
دفتر دوستان خود می خواند
به سر نام من قلم برزد
صورت ماه را رقم بستر
آنکه این چهره را رقم برزد
آتشی کندرین دل از غم اوست
به سر شعلهای غم برزد
گلبن وصل او به طالع من
سر به سر غنچه ستم برزد
شد ز چشم ترم به خشم چو دید
لب خشک مرا که نم برزد
آه کردم ز درد عشقش و گفت
اوحدی را ببین که دم برزد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
چو میل او کنم از من به عشوه بگریزد
دگر چو روی به پیچم به من در آویزد
اگر برابرش آیم به خشم برگردد
وگر برش بنشینم به طیره برخیزد
به رغم من برود هر زمان که در نظرم
کسی بجوید و با مهر او در آمیزد
شبی که بر سر کویش گذر کنم چون باد
رقیب او ز جفا خاک بر سرم بیزد
و گر به چشم نیازش نگه کنم روزی
به خشم درشود و فتنه ای برانگیزد
در آتشم من و جز دیده کس نمی بینم
که بی مضایقه آبی بر آتشم ریزد
نه کار ماست چنین دوستی ولی چه کنم
که اوحدی ز چنین کارها نپرهیزد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مرد این ره آن باشد کو به فرق سر خیزد
با غمش چو بنشیند از دو کون برخیزد
من غلام رندی کو چون به باده بنشیند
از خود و تو و من او جمله بی خبر خیزد
مرد راهبر باید پیر راهت ای برنا
ورنه گم شوی با او گرنه راهبر خیزد
نقش طاعت خود را محو کن که آن ساعت
خویش بین طاعت بر پرگناه برخیزد
آن چنان که می بینی زاهد ریایی را
گر کسی به دست افتد هم به گوشه درخیزد
با عصای ایمان رو راه وادی ایمن
کندر آن چنان وادی نور ازین شجر خیزد
هر که او درین منزل شد به خواب و خور قانع
تا که هست و تا باشد خر بمرد و خر خیزد
اوحدی حکایاتش تازه گوی و پرورده
کز حدیث پوشیده زود دردسر خیزد

وزن: فاعِلُنْ مَفاعیلُنْ فاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: مقتضب مثمن مطوی مقطوع
نشانه‌های عروضی: - U - | U - - - | - U - | U - - -
اگر جان را حجاب تن ز پیش کار برخیزد
ز خواب هجر چشم دل به روی یار برخیزد
تنم برخیزد ار گویی ز بند جان به آسانی
ولی از بند عشق او دلم دشوار برخیزد
به سر سیم طبیبانش فرستیم و به جان تحفه
ز سرسام فراق او گر آن بیمار برخیزد
سرم بر آستان او  چوبینی برمدار او را
کزان خاک او ندارد سر که بی دیدار برخیزد
گلی بیخار میجستم ز باغ وصل او پنهان
به قصد من چه دانستم که چندین خار برخیزد
به روی خود چو در بندم در آمد شد مردم
دلم را فتنه و شور از در و دیوار برخیزد
اگر زاری کند جانم به عشق او مرنجانم
بنه عذری چو می دانی که عاشق وار برخیزد
خود از آیین بدمهران این منزل عجب دارم
که بار افتاده ای این جا ز زیر بار برخیزد
میان این خریداران به دور عنبر زلفش
ستم برنافه ای باشد که از تاتار برخیزد
اگر بر دستبوس او نباشد اوحدی دستت
ز پایش بوسه ای بستان که کار از کار برخیزد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
فتنه از چرخ و قیامت ز زمین برخیزد
اگر آن چشم کمان کش به کمین برخیزد
ای بسا خانه که بر اسب شود تنگ و سوار
تا سواری چو تو از خانه زین برخیزد
چشم و رخسار پریوش که تو داری امروز
روز فردا مگر از خلد برین برخیزد
باغبان قد ترا دید و همی گفت به خود
سرو دیگر چه نشانیم گر این این برخیزد
بهر بوسیدن پای تو سر و روی مرا
سر آن نیست که از روی زمین برخیزد
تخت ضحاک تو داری که دو گیسوی دراز
چون دو مارت ز یسار و ز یمین برخیزد
آنکه سرمست شبی پیش تو بتواند خفت
نیست هشیار که تا روز پسین برخیزد
قد و بالای چنان راست مخالف ز چه شد
با دل من که چو گویم بنشین برخیزد
ماه تا روی ترا دید و برو دل بنهاد
بیم آنست که با مهر به کین برخیزد
در سر زلف تو هر چینی شهری هندوست
که شنید این همه هندو که ز چین برخیزد
اوحدی را به رخت دل نه شگفت ار برخاست
که به روی تو عجب نیست که دین برخیزد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
تویی که از لب لعلت گلاب می ریزد
ز زلف پرشکنت مشک ناب می ریزد
متاب زلف خود ای آفتاب رخ دیگر
که فتنه زآن سر زلف به تاب می ریزد
به هر سخن که لب همچو شکر تو کند
مرا دگر نمکی بر کباب می ریزد
به یاد روی تو هر بامداد دیده من
ستاره در قدم آفتاب می ریزد
مرا بر آتش هجرت جگر چنین خسته
تو چشم خیره من بین که آب می ریزد
ز خوی تند خود ای ترکبر حذر میباش
که این غبار ستم بر خراب می ریزد
تو سیم خواسته ای ز اوحدی و دیده او
ز مفلسی همه در در جواب می ریزد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
هر سحرم ز هجر تو ناله بر آسمان رسد
گر تو جفا چنین کنی از تو دلم به جان رسد
مایه روزگار خود در هوس تو باختم
سود تو می بری بهل کز تو مرا زیان رسد
تیر کمان ابروان بر سپرم مزن که من
در جگرش نهان کنم تیر کزان کمان رسد
گر ز تو لاله رخ دلم ناله کند روا بود
دل چو شود ز غصه پر هم به سر زبان رسد
رخت دل شکسته را پیش تو می هلم ولی
بدرقه گر تویی سبک دزد به کاروان رسد
از ستمی منال اگر عاشقی آن جمال را
بار چنین بسی بری تا فرحی چنان رسد
آخر کار عاشقان نیست به جز هلاک و خود
بر دل ریش اوحدی گر تو تویی همان رسد

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
جان و دل را بوی وصل آن دل و جان کی رسد
وین شب تنهای تاریکی به پایان کی رسد
ای صبا باز آمدن دورست یوسف را ز مصر
باز گو تا بویپیراهن به کنعان کی رسد
حاصل عمر گرامی از جهان دیدار اوست
من به امیدم کنون تا فرصت آن کی رسد
روز و شب چون گوی دستش در گریبان منست
دست من گویی بدان گوی گریبان کی رسد
یار نارنجی قبا را من به نیرنجات آه
تا نرنجانم شبی دردم به درمان کی رسد
می نویسم قصه ها هر دم به خون دل ولی
قصه چون من گدایی پیش سلطان کی رسد
چشم من چون دور گشت از روی گل رنگش کنون
روی من بر پای آن سرو خرامان کی رسد
بنده فرمانم به هر چیزی که خاطر خواه اوست
گوش بر ره چشم بر در تا که فرمان کی رسد
اوحدی را چند گویی بی سر و سامان چراست
زان ستمگر کار بی سامان به سامان کی رسد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
با زلف او مردانگی باد صبا را می رسد
وز روی او دیوانگی زلف دو تا را می رسد
هست از میان او کمر بر هیچ آری در جهان
بر خوردن از سیمین برش بند قبا را می رسد
با دشمنان هم خانگی زآن دوست میزیبد نکو
از دوستان بیگانگی آن آشنا را می رسد
گر تیره طبعی دور گشت از مجلس ما گو برو
کین رندی و دردی کشی اهل صفا را می رسد
آنرا که هست از عشق او رخ در سلامت بعد ازین
گو نام عشق او مبر کین شیوه ما را می رسد
ما را بکشت آن بی وفا بی موجب و ما شادمان
بی موجبی عاشق کشی آن بی وفا را می رسد
گر اوحدی از نیستی در عشق او دم میزند
ما نیستانیم ای پسر هستی خدا را می رسد

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
حدیث آرزومندی قلم دشوار بنویسد
ز بهر آنکه اندک باشد از بسیار بنویسد
ز کاردوست بسیارست گفتن قصه با دشمن
به کار افتاده گویم کز میان کار بنویسد
دلیل حرقت این سینه رنجور بنماید
حدیث رقت این دیده بیدار بنویسد
زمین بوس و سلام و اشتیاق و خدمتم یکسر
بدان ابرو و چشم و قامت و رفتار بنویسد
حکایت ریزه ای زین عاشق دلخسته بر گوید
شکایت گونه ای زان طره طرار بنویسد
کند در نامه یاد از عهد و از پیمان و من در پی
نهم زنهار بر جانش که صد زنهار بنویسد
سیاهی گر نماند در دوات از خون چشم من
به سرخی آنچه باقی مانده از طومار بنویسد
سخن هایی که دارم از جفای چرخ بنگارد
ستم هایی که دیدم از فراق یاربنویسد
ازین بیچارگی شرحی دهد در نامه کان دلبر
چه برخواند جواب اوحدی ناچار بنویسد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
آنکه دلم برد و جور کرد و جدا شد
صید ندیدم ز بند او که رها شد
با دگران سرکشی نمود و تکبر
سرکش و بیدادگر به طالع ما شد
رنج که بردیم باد برد و تلف گشت
سعی که کردیم هرزه بود و هبا شد
نوبت آن وصل را که وعده همی داد
هیچ به فرصت نگه کرد و قضا شد
دل ز برم برد و زهره نیست که گویم
آن دل سرگشته را که برد و کجا شد
گر کندم قصد جان دریغ ندارم
کام من آمد چو کام دوست روا شد
با همه جوری دلم نداد که گویم
اوحدی از هجر او شکسته چرا شد

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
تا رسم جگرخواری پیش تو روا باشد
عشق تو مرا مشکل کاری به نوا باشد
شمشماد همی لرزد چون بید ز بالایت
بالای چنین رعنا در شهر بلا باشد
زین سان که گریبانم بگرفت غم عشقت
این خرقه که می بینی یک روز قبا باشد
من می کنم آن طاعت کز بنده سزد لیکن
شرطست که نگریزی گر روز جزا باشد
خلقی ز پی ات پویان مهر تو به جان جویان
زین جمله دعا گویان تا بخت که را باشد
آب غم عشق تو بگذشت ز سر ما را
وآنگه تو ز بی رحمی بگذاشته تا باشد
لعلت نکند سعی ای در چاره کار من
بیچاره کسی کو را کاری به شما باشد
غم را که بها نبود در شهر کسان هرگز
آن روز که من جویم شهریش بها باشد
گر خوب شود کاری از طلعت خود گیری
ور زشت شود تاوان بر طالع ما باشد
گفتی که روا گردد از من همه حاجت ها
مرد اوحدی از عشقت آخر چه روا باشد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
پرسش خسته ای روا باشد
که درین درد بی دوا باشد
بنماید ترا چنانکه تویی
اگر آیینه را صفا باشد
بی قفا روی نیست در خارج
وندر آیینه بی قفا باشد
اندر آیینه هیچ ننماید
که نه آیین شهر ما باشد
در صفا نیست صورت دوری
دوری از ظلمت هوا باشد
این جدایی ز کندی روشست
روش عارفان جدا باشد
از ختایی خطت اگر دویی است
این دوبینی ازین خطا باشد
نشود اوحدی ز مهرش دور
تا ازو ذره ای بجا باشد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
دلی که با سر زلف تو آشنا باشد
گمان مبر که ز خاک درت جدا باشد
اگر تو همچو جهان خرمیولیک جهان
تو خود معاینه دانی که بی وفا باشد
به گوشه نظری کار خستگان فراق
بساز از آنکه ترا نیز کارها باشد
در آرزوی نسیمی ز زلف تو جانم
همیشه منتظر موکب صبا باشد
ولیک زلف ترا با همه پریشانی
نظر به حال پریشان ما کجا باشد
چه طالعست دل اوحدی مسکین را
که دایما به غم عشق مبتلا باشد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نمی بینم بت خود را نمی دانم کجا باشد
دلم آرام چون گیرد که جان از وی جدا باشد
کسی حال دل مجروح من داندکه همچون من
به سودایی گرفتار و به دردی مبتلا باشد
من اندر مذهب عشقش بزرگین طاعت آن دانم
که سر بر آستان او و دستم بر دعا باشد
چو روی او نمی بینم نباشد دیده را سودی
وگر خود خاک کوی او سراسر توتیا باشد
به گرد دانه خالش کسی گردد که روز و شب
در آب دیده سرگردان بسان آسیا باشد
نگارا از وصال خویش ما را شادمان گردان
اگر چه منصب وصل تو بیش از حدما باشد
مراد اوحدی یکشب ز وصل خود روا گردان
وزان پس گر دل او را برنجانی روا باشد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
تا دلم بر رخ چون ماه تمامت باشد
ناله و زاری من بر در و بامت باشد
در قیامت همه را چشم بسویی و مرا
چشم سوی تو و گوشم به سلامت باشد
وصل روی تو جهانی ز خدا میخواهند
تا کرا خواهی و پروای کدامت باشد
تو که از ناز و تکبر بر خود خاصان را
ندهی بار کجا میل به عامت باشد
بر من خسته چو وصل تو بگردید حلال
مرو اندر پی خونم که حرامت باشد
ز آتش و آب مکن چشم و دلم را ویران
تا چو تشریف دهی جا و مقامت باشد
رایگان بنده بسی داری و چاکر بیحد
اوحدی نیز رها کن که غلامت باشد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -