cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
نسزد چنین جمالی به حجاب ناز باشد
در دولت است بگذار همیشه باز باشد
اگرش ببینی ای دل گله های زلف او را
بر او مگوی ترسم که سخن دراز باشد
سر و عقل و جان و دینم همه پاک بردی و غم
نخورم که عاشق آن است که پاکباز باشد
نظری به روت دارم نظری سوی رقیبت
که وصول بر حقیقت ز ره مجاز باشد
بنمای طاق ابرو و بگو به گوش زاهد
تو که قبله را ندانی خوش از این نماز باشد
دل پر شکستگان را صنما به چشم دلکش
منما که طایر من نه حریف باز باشد
غم دل سرود زلفش همه مو به مو به شانه
عجبا کسی نجستیم و که اهل راز باشد
به نیاز نذر کردم که گرم رسم به وصلت
همه از تو ناز و انکار و ز من نیاز باشد
صنما مگو که خوبان همه خون دل بر زند
بزه نبود ار یکی زین همه دلنواز باشد
هم اگر به شرع نهی است ز خون بی گناهان
تو بهانه حو نگارا که تو را جواز باشد
ز اسیر باز باشد که یکی به در برد جان
ز نظر فتاده صیدی که اسیر ناز باشد
به شب ار شهان ببندد در بار خویش نیر
در دولت شه ما همه شب فراز باشد
شه کشور ولایت مه منظر هدایت
که بر آن در بدایت همه را نیاز باشد
به منا و خیف مشعر که رخ امید از این در
نکنم به سوی دیگر همه گر حجاز باشد

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
ساقی مجلس گشود زلف سمن سود
مجلسیان پر کنید دامن مقصود
حسن تو روز رخ ایاز سیه کرد
مژده بر  ای باد صبحگاه  به محمود
چشم زلیخا  گر این جمال ببیند
یوسف خود را دهد بدرهم معدود
دوست چو با ماست ساز عیش تمام است
بیهده مطرب مساز زمزمۀ عود
صحبت خوبان  ز شیخ و شحنه نهان به
مایۀ غوغاست بانک نای و دف ورود
طرۀ مشگین بر آتش رخ گلگون
مجلس ما را بس است مجمرۀ عود
قرعۀ خال تو تا بنام من آمد
هیچ نخواهم دگر ز طالع مسعود
وصل تو از یاد برد وعدۀ فردا
قصۀ موجود به ز غصۀ مفقود
رشک بخواب آیدم که سر زده هر شب
تنک کشد در بر آندو چشم می آلود
وه که مرا آتش خلیل بسوزد
سرد شد ار بر خلیل آتش نمرود
داروی مرگم ده ایطبیب که دیگر
کار دل ناتوان گذشت ز بهبود
دیده ز خوبان بدوختیم و خطا بود
تیر نظر بر درید جوشن داود
نیر از این طبع آبدار گهر ریز
بر در شه کن نثار گوهر منضود
میر عرب صاحب سریر ولایت
مهر سپهر وجود و سایۀ معبود

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
رنجه مباش از دل از تو در گله باشد
مرغ گرفتار تنگ حوصله باشد
یکسره دل خون شود ز دیده بریزد
به که گرفتار یار ده دله باشد
از تو نرنجم گرم ز بوسه کشی سر
کشمکشی رسم هر معامله باشد
خال بزلفش چنان خزیده که گویی
دزد شبی در کمین قافله باشد
سهل بود در قفا ملامت دشمن
چون نظر دوست در مقابله باشد
تنگ شکر بشکند ترانه نیر
گر لب شیرین دلبرش صله باشد

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
ترک چشمت چو کمین از پی نخجیر کند
شیوۀ هر نگهش کار دو صد تیر کند
دل سودازده را چاره ز زنجیر گذشت
تا دگر حلقۀ زلف تو چه تدبیر کند
پرده بردار که از شعشعۀ طلعت تو
کس برویت نتواند نظری سیر کند
آنچه شیران قوی پنجه به نخجیر نکرد
آهو وش چشم خطاکار تو  با شیر کند
نادراز دست تو جانی بسلامت برود
حشم زلف تو زیندست که شبگیر کند
وقت آنست که طبل لمن الملک زند
چشم ات  اینکار که در شیوه تسخیر کند
دل بصد عشوه کند صید ندارد نگهش
نیر اینحالت طفلانه مرا پیر کند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
مرغی شکسته درخور تبر ستم نبود
گیرم مقیم زلف تو صید حرم نبود
بیدار بخت من که شدم صید شست تو
پیکان جان شکار ترا صید کم نبود
شد قاتل از سر من و غم میکشد مرا
گر بود بر سرآنکه مرا کشت غم نبود
آنرا که دلخوش است بسیری ز بوستان
راندن ز در نشانۀ اهل کرم نبود
جمشید را بسلطنت ما چه اشتباه
او را ز دور اینهمه خیل و حشم نبود
در دفتر چکامۀ خوبان روزگار
جستیم نقش مهر اثری زینرقم نبود
حسنت نگین لعل بخط بر خطا سپرد
موری سزای سلطنت ملک جم نبود
با آنکه با تو بسته ام عهدی قدیم من
نگرفتمی دل از تو گر این نیر هم نبود
گر هر صنم نظیر تو بودی بدلبری
مسجود اهل دل بجهان جز صنم نبود
این حسرتم کشد که چو باز امدی بناز
ما را سری بپای تو در هر قدم نبود
مجنون که گاه سلطنت وحش و طیر یافت
نیر چو ما بملک بلامحتشم نبود

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
یاد موی توام از دیده به در می نرود
خط محویست که از روی قمر می نرود
آنکه گوید به سر آرم هوس زلف دراز
ما هم این تجربه کردیم به سر می نرود
صدق پیش آر که دایم نرود عشوه به کار
اگر این بار رود بار دگر می نرود
منعم از گریه مفرمای ز دنباله دل
داغ مرگ پسر از چشم پدر می نرود
طعن مردم ز من و زلف تو در دست رقیب
میرم این داغ هنوزم ز جگر می نرود
سر هر راه که گیرم ز پی شکوه به عمد
ره بگرداند و زین راه گذر می نرود
خونبهایی ز لبت ده به شهیدان باری
این همه خون قتیلان به هدر می نرود
عشق را می نرود آب به یک جو با عقل
مثل است این به زمین میخ دو سر می نرود
دیده می دوزم و تیر تو ز دل در گذر است
چه کنم کار ز پیشم به سپر می نرود
شانه کوته کن از آن زلف که خون شد دل من
هرگز این دست درازی ز نظر می نرود
دل عشاق به دست آر که از جور رقیب
خون دل نیست که از دیده به بر می نرود
نگسلد دست دل خسته ز موی کمرت
کوه اگر می رود از جای دگر می نرود
بس نه من خواجه حدیث لب او می گویم
موضعی نیست که این بار شکر می نرود
واعظان گویدم از مهر علی دل بردار
در من این عیب قدیمست به در می نرود
نیرا همت از او جو که کرم داران را
هیچ خواهنده تهیدست ز در می نرود

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
زلف به ملک حسن به سر تا کله نهاد
برداشت پای نخوت و بر فرق مه نهاد
عادت نبود تیغ کشیدن به روی ماه
این رسم تازه را خم زلف سیه نهاد
گر عالمی کشد چه عجب ترک چشم او
یاسای قتل عام نه این پادشه نهاد
بر بوی خاک پای تو دل هر کجا که دید
خاک رهی است روی بر آن خاک ره نهاد
آهو چنین نگه نکند چشم تو مگر
قانون دیگری ز برای نگه نهاد
مردم هلال او به سرانگشت می نمود
این ماه رسم را به شب چهارده نهاد
چشمت خرابی دل ما را به خط نگفت
تا رو به کشور دل ما با سپه نهاد
طاعت بود نظاره به هر ماه تو ولیک
ابروی او برای من این را گنه نهاد
بالله که جز به مهر شهنشاه لو کشف
هر کو نهاد دل به خیال تبه نهاد
نیر هوای روضۀ رضوان ز سر بهشت
هر کس که روی بر در این بارگه نهاد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
نظرم دوش بدیدار مهی زیبا بود
شب تاریک مرا روز جهان آرا بود
حالتی بود مرا دمبدم از جذبۀ شوق
که اثر هیچ نبود از من و او تنها بود
متحیر بجمالش که چه صورت پرداخت
قلم صنع که صورتگر این دیبا بود
پای تا سر همه با چشم تامل میرفت
ارغوان و سمن و نسترن و مینا بود
علم الله که بجز قامت طوبای بهشت
هر چه گویم قدموزونش از آن بالا بود
آنچه از گلشن رضوان بحکایت گویند
همه در آیینه صورت او پیدا بود
او چو دریا بتموج هم از جنبش و ناز
مردم دیدۀ من ماهی آندریا بود
لب و رویش ز عرق باده بمینا میکرد
او مرا ساقی گل پیکر و مه سیما بود
خوشه چین نظر از روش بدامن میبرد
بار نسرین و گل و لاله که در صحرا بود
همه من بودم و پروانه و شمع رخ او
شهد الله که اگر باز دلی با ما بود
نیر آن باغ ارم بود که من میدیدم
یا بهشتی که مرا لب بلب حورا بود

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
خیل خیال تست که بر چشم ما رود
یا تخت جم که بر سر مور از هوا رود
یغمای دین و دل گذرد ایدل فکار
سر بر مکن ز دیده که در زیر پا رود
رفتی و سیل اشک جگرگون ز سرگذشت
بعد از تو بر سر دل ما تاچها رود
چونست دل شکسته و در سر هوای زلف
از سر اگر بشیشه شکستن بلا رود
دیوانه بر جهد ز سر جسر تا بحشر
با عاقلان کشاکش چون و چرا رود
نشگفت اگر خیال تو در چشم ما نشست
باشد که پادشه بسرای گدا رود
زلف تو بر شکست و ز چین تاختن صداست
تا نالۀ شکسته دلان تا کجا رود
نفکند اگر نظر ز حقارت بصید ما
افتد دلا که تیر نگاهی خطا رود
گفتم دلم ز کوی تو خواه شدن بقهر
گیسو گشود و گفت رها دار تا رود
گر مومیای وصل تو داروی درد مااست
ترسم که عمر در طلب مومیا رود
عاقل برو ملامت دیوانگان مکن
دیوانه آن بود که پی هر صدا رود
گر در هوای موی جوانان رود سرم
نشگفت بس سری بسر کیمیا رود
ایزلف مشگبو دل ما را نگاهدار
بس کشمکش هنوز در اینماجرا رود
صوفی همه بشیر ریا میدهد بخلق
فریاد از این معامله گر با خدا رود
گر دیگران ز کعبه بسوی خدا روند
نیر ز بارگاه شه هل اتی رود

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
مهل آن روی که از پرده پدیدار آید
ترسم از چشم بد خلق به آزار آید
دام بر چین  که دگر نیست دلی در همه شهر
که نه بر حلقۀ زلف تو گرفتار آید
ز بر خویش مرانم  که مگس از سر قند
نرود  ور برود نیز دگربار آید
قامتت کرد قیامی و قیامت برخواست
چه شود آه ندانم که به رفتار آید
عقد بر جبهه میفکن که طبیبان نکند
رو ترش چون به سر بستر بیمار آید
علم الله نبرد نام سلامت به زبان
خسته ای را که ز در چون تو پرستار آید
ای دل غمزده خوابی که شب از نیمه گذشت
وقت آنست که همسایه به زنهار آید
ای طبیب از سر نیر به سلامت بگذر
کآتش اندر تو نگیرد چو به گفتار آید

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای قدت سرو اگر سرو به رفتار آید
وی لبت غنچه اگر غنچه به گفتار آید
زلفت ار برد به یغما دل شهری چه عجب
هر چه گویند از آن رهزن طرار آید
گر دو صد ناوکم آید ز تو بر سینه ریش
چشم آنست هنوزم که دگر بار آید
دم جان بخش مسیحاست سحرخیزان را
سخن تلخ کزآن لعل شکر بار آید
یا رب آن خال که ما را شد از او روز سیاه
به بلای خم زلف تو گرفتار آید
آنکه بیمار غمت کرد ز دوری نیر
دل قوی دار که خود نیز پرستار آید

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
هر صباحم که ره از خانۀ خمار افتد
خم و ساقی و صراحی همه از کار افتد
یار مهمان من است امشب و دانی ساقی
که چنین وقت در این بزم چه در کار افتد
مطربا پای فرو کوب و بزن چنگ بچنگ
شیخ را گو  ز حسد کیک به شلوار افتد
دامن خیمه بچینید که از وجد سماع
آسمان چرخ زند بلکه ز رفتار افتد
بس کن ایغمزۀ مستانه ز صید دل خلق
ترسمش چشم بچشم آید و بیمار افتد
پای صدق اربخرابات نهد واعظ مست
غالب آنست که می نوشد و هشیار افتد
باز کن زلف چلیپا که سحر خیز انرا
سبحه درهم گسلد  کار به زنار افتد
دلشد آسیمه ز چشمت بسوی زلف که خلق
کج کند ره  چو یکی مست به بازار افتد
مهل آنزلف که بر دور زنخدان آید
ترسمش خم شده در چاه نگونسار افتد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
از تو نتابم رخ ای نگار بمعبود
گر چو خلیلم بری بآتش نمرود
طلعت زیبا گر این بود که تو داری
قیمت یوسف کم از دراهم معدود
خواجه دهی پند من ز عشق وی اما
می نتوان گفت ترک عادت معهود
داغ فراقم گشود دیده دلا باش
تا دگر آید بدست دامن مقصود
جان بلب آمد فدای چشم تو ساقی
آبحیاتی از آندهان می آلود
برخی پروانه ام که تا بر معشوق
بال و پر خویشتن  نسوخت نیاسود
فکر دگر کن دلا که نوش لب یار
قوت صبر من ار نکاست نیفزود
شمع وجودم گداخت غیرت اغیار
کاش تو بودی و هر چه غیر تو مفقود
خاک سر کوی تست کعبۀ دلها
زاهد بیچاره راه بیهده پیمود

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
گر چونتو در آفاق جفار کار نباشد
انصاف ز شوخی چو تو بسیار نباشد
نزدیک من از لذت عشقش خبری نیست
آن دلشه کش یار دل آزار نباشد
ایکاش بخوابیت کشد تنک در آغوش
بخت من سرگشته چو بیدار نباشد
خواهم شب وصل تو کشم شمع بغیرت
تا سایۀ تو همکش دیوار نباشد
زان ناله کشم بر سر ایندام که ترسم
من میرم و صیاد خبردار نباشد
نی زنده هله نی بکشد نی کند آزاد
کافر بکمند تو گرفتار نباشد
گویمکه چو بر من گذری پویمت از پی
بینم چو ترا طاقت رفتار نباشد
تا بوسه بجانست بده گرم که آید
روزی که فروشی و خریدار نباشد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
جز دل ما که ز یاد تو به پرواز آید
کس ندیده است کبوتر پی شهباز آید
غم معشوقه ما شاهد هرجایی نیست
بر سر عاشق دلداده به صد ناز آید
ره دراز است اگر ره ندهم بار سفر
دل ز چین سر زلف تو اگر باز آید
خال در پیش و سپاه و خط مشکین از پی
حبشی زاده نگر تا به چه اعزاز آید
به نگاهی همه خود باختی ای دل هیهات
باش کز پی حشم غمزۀ غماز آید
چو زنی تیر بنه مرهمش از بوسۀ نرم
مگذار این دل پردرد به آواز آید
رخ بپوشان که حذر بایدش از عین کمال
آنکه در حسن و جمال از همه ممتاز آید
یکدلی خسته و صد تیر چنان کن باری
که دگر مرغ غریبی به چمن باز آید
گر به مژگان کشد از دیده دل ما چه عجب
هرچه گویند از آن چشم فسون ساز آید
گفتی ور عمر بود می کنم آغاز وفا
ترسم این عمر به انجام در آغاز آید
نه نوازد لب شوخم نه کشد چشم سیاه
این چه روزی است که کارم همه از ناز آید
سر یک موی دو صد رشته جان داد به یاد
هیچ معشوق ندیدیم که جانباز آید
دم به دم آن دل سختم کشد و زنده کند
نیر از سنگ ندیدیم که اعجاز آید
ای امیر عرب از خاک درت نیر را
گر برانی نرود ور برود باز آید
سزد ار پای نهد بر سر شاهان جهان
گر گدایی به غلامیت سرافراز آید
شعر من گر به سر تربت سعدی گذرد
کاروان شکر از مصر به شیراز آید

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چه شدی کار من دلشده یکسر می شد
یا تو سوی من و یا جان سوی تو بر می شد
یا ترا خون جفا با دل من برمی گشت
یا دل غمزده بر خوی تو خوگر می شد
یا صبا خرمن موی تو به غارت می داد
یا مرا راه بر آن خرمن عنبر می شد
یا همان دم که ترا عادت دیرین برگشت
عهد دیرینه من نیز از این در می شد
گر مرا دیده نبود از همه بهتر بودی
یا ترا روی نگویی نه نکوتر می شد
می گشودم که از بن اشک دمادم چشمی
شاد بودم به خیالی که مصور می شد
یاد آن عهد که از خلوت انس من و دوست
همه بر چشم رقیبان سر نشتر می شد
من رام بودم و در بسته و همسایه به خواب
هر زمانم از رخش باده به ساغر می شد
دیده سیر قدش از سر همه تا پا می کرد
جان فدای تنش از پا همه تا سر می شد
به تلطف به رخم زلف معنبر می سود
هر زمانم که رخ از اشک مرا تر می شد
که چو گل بی خودم از ناز چو بلبل می کرد
گه چو پروانه مرا شمع منور می شد
هردم آیینه رخسار به آیین دگر
جلوه می داد مرا عالم دیگر می شد
او مرا تکیه بر آغوش چو مستان می داد
چون مرا دست بر آن سینه چون پر می شد
من به پاسش همه شب ریختمی اشک چو شمع
او چو از سر خوشی خواب به بستر می شد
منش از دیده همی لؤلؤ تر می دادم
او ز لب قند همی داد و مکرر می شد
شرح حال دل آشفته به شب های دراز
موبه مو با سر آن زلف معنبر می شد
خواب بود اینکه من دلشده دیدم نیر
یا خیالی که به هوشم ز برابر می شد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
عنبرین موی تو بر طرف چمن می گذرد
یا ز گلزار ختا آهوی چین می گذرد
گر کند باز ز هم کاکل مشکین تو باد
تا قیامت به خم و حلقه و چین می گذرد
شد ز دل ها اثر تیر کمانداران را
همه بر گوش ز تیر تو طنین می گذرد
با سر زلف سیاه تو چه گویم که مرا
شب چنان می رود و روز چنین می گذرد
مه که بر چرخ برین می گذرد عادت اوست
عجب آن است که این مه به زمین می گذرد
زلفت آن مصحف رخسار که در بر دارد
سست عهدی ست که کارش به یمین می گذرد
دهنت داد به خط خال لب آری به ملوک
کار چون تنگ شد از تاج و نگین می گذرد
خویشتن گم کند از دور چو بیند لب او
دیده چون تشنه که بر ماء معین می گذرد
گفت زاهد که نظر بر رخ خوبان نهی است
کافرم من که صریح از سر دین می گذرد
چشم مخمور تو بفروخت به هیچم آری
خواجه چون مست شد  از ملک ثمین می گذرد
گفتی آخر به دو بوسی بنوازم دل تو
به لبت کز دل من نیز همین می گذرد
به چه عضویت نشانم که نداند چه کند
شه چو بر صومعه راه نشین می گذرد
گر طبیبانه نیایی به سر خسته هجر
اگر امروز نه فردا  به غبین می گذرد
با حذر باش از آن جعد معنبر نیر
مار زیباست که بر خلد برین می گذرد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
زلف جانان سحر از باد صبا در هم شد
عاقلان مژده که زنجیر جنون محکم شد
ساقی از نشیه مستی کله از سر نگرفت
گل و سنبل به هم آمیخت عجب عالم شد
سال ها بود که دارا سر و سامانی بود
عاقبت در سر آن زلف خم اندر خم شد
ز خط سبز تو مویی به دو عالم ندهم
تا نگویی سر مویی ز ارادت کم شد
گفتمش خون دل عاشق بیچاره که خورد
به تبسم نگهی کرد سخن مبهم شد
سر هر گل دل صد بلبل مسکین خون گشت
تا در این گلشن پر خار دلی خرم شد
گفتمش هیچ سر صحبت ما داری گفت
کی پری را هوس انس بنی آدم شد
مشک با هیچ جراحت نشنیدم که بساخت
غیر زلفت که دل ریش مرا مرهم شد
کم مباد از سر من سایه این غم نیر
کافتتاحی شد اگر کار مرا زین غم شد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نگار من چو بتاراج عقل و دین خیزد
غبار لشگرش از ترک تا بچین خیزد
ملفق است بهم نیش و انگبین چه عجب
خطی سیه گر از آنسکان انگبین خیزد
زهی خلف که دمادم ز آسمان و زمین
بمادر و پدر پاکت آفرین خیزد
نه چونتو کوکب درخشان ز آسمان تابد
نه چونتو سروسهی قامت از زمین خیزد
به گلشن تو  خزان و بهار یکسان است
چو گل به باد خزان رفت  یاسمین خیزد
زیکدو جرعه بگلزار چهره ده آبی
نظاره کن که چه گلهای آتشین خیزد
دو چشم مست دو لب مست و هرچه خواهی مست
نعوذ بالله اگر شحنه از کمین خیزد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نه من از تنگی دام است که در فریادم
می بنالم که بسر وقت رسد صیادم
سیر شد زینچمن سبز دل ناشادم
کاش میکرد بخود روی قفس صیادم
تیر کز شست بشد باز نگردد کمان
پند پیران چه کنم من که دل از کف دادم
گشت دور فلک از منت تعمیر مرا
خنک آنروز که سیلی برد از بنیادم
منکه از خلد برین دل نگران بستم بار
تا سر کوی تو دیدم همه رفت از یادم
خواجه دشوار پسند است و مرا روی سیاه
ترسم از بندگی خویش کند آزادم
گله از آدم خاکی نه طریق ادبست
گرچه آورد در این دیر خراب آبادم
لطف سلطان ازل خواست که از سجدۀ خاک
باد این نخوت بیهوده دهد بربادم
نخورم غم که برد باز بدان گلشن قدس
علت نخوت و مستی چو ز سر بنهادم
وارث ساقی کوثر شه مهر افسر طوس
آنکه با داغ غلامیش ز مادر زادم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
خیز تا معتکف خانۀ خمار شویم
سر به پیشش بسپاریم و سبکبار شویم
زلف ساقی به کف آریم و به بانگ و دف و چنگ
مست از خانه سوی کوچه و بازار شویم
دم به دم با رخ افروخته از آتش می
همچو طاووس پی جلوه و رفتار شویم
شحنه گر خرقه و دستار به یغما ببرد
گو ببر چند خر خرقه و دستار شویم
چون ز زلف تو توان سبحه و زناری بست
ما چرا لاوه  پی سبحه و زنار شویم
با نسیمی که ز کوی مه کنعان آید
زشت باشد به تنعم سوی گلزار شویم
با تو ما را خبر از خویشی و خودبینی نیست
که اناالحق زده حلاج سردار شویم
کام ما بس ز تو کز کوی تو بویی شنویم
ما که باشیم تو را طالب دیدار شویم
سر آزاده و پر شور  شر آرد برخیز
سر زلفی به کف آریم و گرفتار شویم
آخر از خمر جنان مست چو باید بودن
ما که مستیم از اول ز چه هشیار شویم
خستگان را ز شکر خنده دهد آب حیات
خوش طبیبی است بیا تا همه بیمار شویم
قیمت لعل لب یار به جان شد نیر
گوهر ارزان شده  بازآ که خریدار شویم
از پس مرگ چو خاک قدمی باید بود
به که خاک قدم شاه جهاندار شویم
شیر حق داور دین  آنکه به مه ناز کنیم
با سگان سر کوی وی اگر یار شویم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
تیشه بر پا زدی ار داغ منش در دل بود
آن قوی پنجه که در کوهکنی کامل بود
بچه دل آینه عکس تو در آغوش کشید
مگر از آه سحرگاهی ما غافل بود
بردم از سوز جگر لابه ز حد پیش رقیب
حالت غرقه ندانست که در ساحل بود
تند بگذشت و مرا سیل غم از سر بگذشت
شکرها دارم از این برق که مستعجل بود
بغرامت بکش ای زلف به بندم که ز عمر
هر چه جز حرف جنون شد همه بیحاصل بود
مشگل خویش ببردم بادب پیش حکیم
چون بسنجیدمش او نیز چو من جاهل بود
عمر زلف تو فزون باد که با روی تو دوش
مو بمو باز نمود آنچه مرا در دل بود
زاهد از بهر خدا پیشۀ تقوی نگرفت
عشق را بار گران خواجه چو من کاهل بود
گفتم از گم شدۀ خویش نشانی جویم
بر هر کس که شدم بیخود و لایعقل بود
ناگه از دیر برآمد صنمی باده فروش
وه چگویم که چه فرخنده رخی مقبل بود
پای پوی من و او هر دو  ز جا رفت ولیک
پای او در دل وپای من از او در گل بود
او روان گشت و من اندر عقبش در تک و پوی
تا بدیری که در آن دیرگهش منزل بود
محفلی دیدم و در وی بادب مغبچگان
بسته صف در بر پیری که در آنمحفل بود
پیر آندیر مرا جام جمی داد کزو
پیش چشم آینه شد  آنچه مرا مشگل بود
زنک آیینه در آنمی چو ز دودم دیدم
کونهان در دل و اینکوشش من باطل بود
نام مجنون ز جنون مشتهر آمد نیر
هم بدین ره شدی ار ناصح ما عاقل بود

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دلبر من به چهره چون زلف معنبر آورد
مهر نخوشه جا دهد مه به دو پیکر آورد
میوه ندید سرو را کس به جهان تو بوالعجب
از چه گلی که سرو تو میوه شکر آورد
صد ره اگر بری سرم شعله شمع پیکرم
سوزد و ریزد اشک خون تا سر دیگر آورد
زنده به گور اگر کند کس نکند ملامتش
مام بشر پس از تو گر حور مصور آورد

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
اگر بلبل به دل داغی ز جور باغبان دارد
در آتش من که با من نوگل من سرگران دارد
بیابانی است بی پایان من آن سرگشته آهویی
که هر سو رو کند صیاد تیری در کمان دارد
که این حال عجب یا رب نهان با محتسب گوید
که شوخی دل ز من برده است و روی از من نهان دارد
ز لبخندی مرا از گریه دامن پر گهر کردی
مگر لعل لبت خاصیت شه گوهران دارد
به امید گهر خود را به دریا می زدی ای دل
نگفتم زین هوس بگذر که دریا بیم جان دارد
ز گلبانگ عراقی آتشم در پرده زن مطرب
که مرغ جان ملال از خاک آذربایجان دارد
به هر گامی هزاران دل به پای ناقه می غلتد
کدامین دل ستان یا رب در این محمل مکان دارد
صبا آهسته بگذر زان معنبر زلف خم در خم
هزاران طایر پر بسته در وی آشیان دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
افسرده دلان شورت نادیده بسر دارد
زین پردۀ شورانگیز خوش آنکه خبر دارد
عالم بدرت پویان دیدار ترا جویان
ربی ارنی گویان آهنگ سفر دارد
ای نفس عزاز بلی رو سجدۀ آدم کن
کانشاهد قدسی سیر در قلب بشر دارد
ای یونس لاهوتی کاندر شکم حوتی
زین برقۀ ناسوتی زود آ که خطر دارد
رو گر همه لقمانی درکش می روحانی
کاین شربت ربانی تأثیر دگر دارد
ایکوهکن هشیار هان امشب ازینکهسار
گلگون سبک رفتار آهنگ گذر دارد
گر موسی سینایی ور عیسی مینایی
از جام تمنایی دامن همه تر دارد
جام دل من ساقی برد ار زمی باقی
کز حکمت اشراقی زنگار کدر دارد
ایغیبی معنی دان و ای فحل فواید خوان
در بیشه نغر دهان شیریکه هنر دارد
غافل ز قواعد را خوشدل بزوایدرا
گر شرح فواید را صد بار زبر دارد
چند اینهمه چونسیماب در بوتۀ غم میتاب
کانسقی شجر در آب و ابضغ حجر دارد
رورو خم افلاطون پر کن ز من گلگون
بو کاینمثل مستون از پیش تو بردارد
با شیر زنی پنجه گویی نشوم رنجه
شه شه که زاسگنجه طبع تو حذر دارد
ارحکمت ایجادی گر طالب استادی
اینک منم آزادی کاثار پدر دارد
عیسی صفت از تجرید اندر فلک توحید
یا طالع من خورشید تثلیث نظر دارد
در دایرۀ لاهوت من نیر تابانم
در قوس صعودم سیر سبقت بقمر دارد
دوشیزۀ طبع من چون پرده ز سر گیرد
مشاطۀ چرخش پیش آیینۀ زر دارد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
جان در خور خدنگ تو ابرو کمان نبود
ورنه دل رقیق تو نامهربان نبود
صد بار کشته بود ز جورم نهیب هجر
گر بوسۀ وداع مر احرز جان نبود
دیدم بخواب دوش که هم بستر منی
هر گر به بخت خفته مرا اینگمان نبود
گفتم ببوسه جان دهمت سر کشیدو گفت
در ملک حسن بوسه چنان رایگان نبود
هر صبحدم که بی تو به بستم بناقه باز
فریاد من کم از جرس کاروان نبود

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گر نه چشمان تو در قصد گرفتارانند
ز چه هر گوشه از او صف زده خونخوارانند
مکن ایباد پریشان سر زلفش زنهار
که بهر حلقه از اندام گرفتارانند
تو ز می مست شکر خواب چه دانی که بشهر
هر شب از نیش سر زلف تو بیدارانند
بر حذر باش که آن نافه ی مشگین  ز صبا
نشود باز که در شهر دلقکارانند
شیخ گو نخوت بیهوده برندان مفروش
غالب آنست که وارسته گنکارانند
صوفیانرا شو دار منعکس ایندلق ریا
همه دانند که اینقوم چه سگسارانند
بادب پای بمیخانه نه ایسالک راه
که بهر پای خم میگده هشیارانند
نیر این خرقه پشمینه برانداز ز دوش
رهروان حرم عشق سبگبارانند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بتان چو زلف مسلسل به تاب می سازند
به گردن قمر از مو طناب می سازند
چو از کنار جبین به کشند طرف کلاه
هلال یک شبه را آفتاب می سازند
صبا بگوی به مانی که نوخطان ختا
بیا به بین که چه نقش بر آب می سازند
به حیرتم که ز بهر چه گلگران قضا
عمارت دل ما را خراب می سازند
نگفتمت که مده دل به گل رخان نیر
که می برند در آتش کباب می سازند

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
در قیامت اگرم زلف تو زنجیر شود
دل ز دوزخ میر اندیشه که دلگیر شود
جان شیرین من است آن لب میگون جانا
حاش لله که کس از جان چنین سیر شود
تا نظر میرود از موی تو سر پیدا نیست
وای بر دل اگر این رشته گرهگیر شود
زود میری تو و من تشنه دیرین به لبت
صلح و جنگ من و تو تا بچه تدبیر شود
ترسم از نرمی آن غبغب سیمین و لطیف
پای دل لغزد و در چاه سرازیر شود
تیغ ابروی تو در دست دو چشم تو خطاست
کاین دو گر مست شود فتنه جهانگیر شود
سخن از نقطۀ موهوم تو سر بست عجیب
کاین توهم نه خیالی است که تصویر شود
خون من لوث شد این غمزه مستانه مترس
این نه خونی است که تنها به تو پاگیر شود
مست دیدار تو از سنگ گریزد هیهات
روبه ار زین می مستانه خورد شیر شود
خون دل پاک در اول نظرم خورد چو شیر
نیر این طفل نیاسود که خون شیر شود
گفتی این جان به چه کار آیدت ای عاشق پیر
دارم این جان که نثار قدم میر شود
آن امیر عرب و سیف جهانگیر نبی
کارد اگر نیست جهان گو همه شمشیر شود
نعت ذات تو شها خواهم اگر شرح دهم
ترسم عالم همه پر نعرۀ تکفیر شود
نی همان به که ز اوصاف تو لب بربندم
خواب از آن پایه گذشته است که تعبیر شود

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -