cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
چون دید صبا که آن دل آزار
بگشود در جفا دگر بار
شد دور ز راه دوستداری
بیگانه شد از طریق یاری
بر عادت بی وفایی خویش
آیین جفا گرفت در پیش
آمد سوی آن ستم کشیده
گفت آنچه شنیده بود و دیده
چون دید که زار و بی قرار است
آشفته چو زلف آن نگاراست
گفت از ره پند و چاره سازی
آن دل شده را به دلنوازی
کای کشتۀ تیغ بی قراری
سرگشتۀ راه دوستداری
هش دار که عاشقی چنین است
دایم دل عاشقان حزین است
عشاق همیشه زار باشند
محنت زده و نزار باشند
آخر نشنیده ای که مجنون
بود از غم عشق زار و محزون
وامق ز فراق روی عذرا
می کشت به تیغ غصه خود را
افتادۀ عشق بود فرهاد
کز کوه بدان صفت درافتاد
در هجر صبور باش یک چند
کز صبر گشاده گردد این بند
صبر است کلید گنج مقصود
از صبر به کام دل رسی زود
چون یار سر وفا ندارد
کاری به جز از جفا ندارد
آشفته دلان بی نوا را
با یار چه چاره جز مدارا
آنجا که ملاحت و جمال است
گر می طلبی وفا محال است
فریاد ز جور دل ربایان
وز دست جفای بی وفایان
شوخ اند و ستمگر و جفاکار
عاشق کش و سرکش ودل آزار
تندی ست کمینه کار ایشان
جور است همه شعار ایشان
عشاق گر از نیاز گویند
ایشان ز مقام ناز گویند
گر تو مکنی به جز وفا هیچ
ایشان نکنند جز جفا هیچ
در قصد دل شکستگانند
در بند هلاک خستگانند
دایم به فریب نرگس مست
عقل و دل و دین برند از دست
جمعی که نهند دل بر ایشان
باشند همیشه دل پریشان
با او چو نسیم صبحدم گفت
این قصه چو جان خود برآشفت
خوناب جگر ز دیده بگشاد
از روی نیاز گفت با باد
کای راحت جان دردمندان
وی هم نفس نیازمندان
چون حکم قضای آسمانی
دور است ز راه کاردانی
با حکم قضا چه چاره سازم
با نقش فلک چه مهره بازم
با عشق خرد کجا برآید
با مهر ستاره کی نماید
زین غصه به جان رسید کارم
معذورم اگر فغان برآرم
فریاد ز دست عشق فریاد
کو خاک مرا به باد برداد
چون عشق به اختیار من نیست
جز سوز و گداز کار من نیست
عشق آمد و برد هوشم از دل
از پند توام کنون چه حاصل
با من سخن تو در نگیرد
پند تو دلم کجا پذیرد
هرچند که آن نگار سرمست
از حال منش فراغتی هست
شرح غم هجر آن ز من پرس
احوال فراق جان ز من پرس
مردم ز غم فراق برخیز
در طرۀ مشکبارش آویز
حالم همه مو به مو بیان کن
راز من خسته دل عیان کن

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
گو ای بت سرکش جفاکیش
زین بیش مدار دورم از خویش
تا کی زبر تو دور باشم
در فرقت تو صبور باشم
گشت از غم عشق طاقتم طاق
سوز دل من گرفت آفاق
مگذار در آتشم ازین بیش
از سوز درون من بیندیش
گر آه زنم ز جان غمناک
از سوز دلم بسوزد افلاک
از عشق رخت چنان نزارم
کز هستی خود خبر ندارم
بی طلعت تو جهان نخواهم
نی نی غلطم که جان نخواهم
هجر تو که خون عاشقان خورد
گرد از تن خاکی ام برآورد
امید وصالم ار نبودی
دل بی تو شکیب کی نمودی
چون ماه ز اوج دل ربایی
با من چه شود که خوش برآیی
کارت همه ناز و تندخویی ست
رسمت چو زمانه کینه جویی ست
آیین ستمگری رها کن
دردم به وصال خود دوا کن
از هجر تو دیده ام پرآب است
دل ز آتش فرقتم کباب است
رحم آر برین شکسته خاطر
ای عربده جوی سرکش آخر

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
چشمم ز غمت پرآب تا کی
وز هجر تو دل کباب تا کی
چون غمزه شوخ نیم مستت
حال دل من خراب تا کی
بخت از من زار دل رمیده
چون چشم خوشت به خواب تا کی
این سوز من و نیاز تا چند
وین ناز تو و عتاب تاکی
از چشم من فراق دیده
رخسار تو در حجاب تا کی
بیچاره دل من از فراقت
در محنت و اضطراب تاکی
با ابن عماد خسته آخر
ای ترک خطا خطاب تا کی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
بگذر ز جفا و ناز بگذار
وین شیوۀ جان گداز بگذار

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
از درد دلم خبر نداری
زان فارغی از فغان و زاری
در عشق تو محرمم نسیم است
غم همدم و ناله ام ندیم است
آن دم که بنالم از دل تنگ
بس خون بچکانم از دل سنگ
از سوز درون چو برکشم آه
همچون دل شب کنم رخ ماه
خون دل و آه صبحگاهی
این رفت به ماه و آن به ماهی
ای گلبن باغ دل ربایی
بگذار طریق بی وفایی
در کینه مپیچ و مهربان شو
بایک دل خویش یک زبان شو

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
یک روز شنیده ام که بلبل
می گفت ز شاخ سرو با گل
کای غره به حسن و شوکت خویش
از نالۀ زار من بیندیش
بر گریۀ من مباش خندان
کاین عمر دوروزه نیست چندان
هم دور زمانه را وفا نیست
هم دولت و حسن را بقا نیست
من نیز چو بلبل سحرخوان
تاکی ز غمت برآرم افغان
وقت است که خار غم برآری
از پای دلم به غم گساری
گر جان به لب آید از فراقت
ور سر برود در اشتیاقت
من ترک محبتت نگویم
جز راه مودتت نپویم
جز وصل تو از خدا نخواهم
این است دعای صبحگاهم
تا کام نیابم از دهانت
تا سر ننهم بر آستانت
گر بر سر خاک من خرامان
آیی مفشان ز خاک دامان
چون خون بگرفت گردنت را
گو خاک بگیر دامنت را

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
القصه چو این فغان و زاری
بشنید نسیم نوبهاری
دانست که زار و دردمند است
آن دل شده را نه جای پند است
از محنت عشق زار گشته است
درد دلش از دوا گذشته است
چون طره دوست بی قرار است
درمان دلش وصال یار است
با عشق هر آنکه کرد پیوند
سودش نکند نصیحت و پند
برخاست بماند از بر او
شد باز به سوی دلبر او
اول به ثنا و مدح خوانی
گفت ای مه اوج مهربانی
دور فلکت به کام بادا
عیش و طربت مدام بادا
از زلف و رخ تو ای پری وش
بادا شب و روز عاشقان خوش
همواره دل تو شادمان باد
حسنت ز زوال در امان باد
وانگه ز ره نصیحت و پند
گفتش به فسون فسانه ای چند
کای غافل از آه دردمندان
فارغ ز فغان مستمندان
آخر سوی خستگان نظر کن
از آه شکستگان حذر کن
اندیشه کنند پادشاهان
از سوز درون دادخواهان
تو خسرو ملک حسنی امروز
زنهار بترس از آه دل سوز
سوز دل عاشقان مشتاق
نبود عجب ار بسوزد آفاق
بر عاشق خویش جور و خواری
دور است ز راه و رسم و یاری
این غم زده را چنین به یک بار
در محنت و اضطراب مگذار
از روی کرم بپرس حالش
بفرست نویدی از وصالش
افتادۀ تست دست گیرش
دلداۀ تست در پذیرش
حال دل زارش ار بدانی
زین بیش به زاری اش نرانی
دور از تو چه گویمت که چون است
از دیده میان موج خون است
افتاده و دردمند و رنجور
دل داده و مستمند و مهجور
از غصه تنش چو موی باریک
روزش چو شب فراق تاریک
پیوسته قرین درد و بیمار
چون چشم خوشت مدام بیمار
هم دل ز غم فراق محزون
هم دیده ز اشتیاق پرخون
روز طربش به شب رسیده
جانش ز غمت به لب رسیده
گه جامه درد ز شوق چون گل
گه نعره زند بسان بلبل
بر دل چه نهی چو لاله داغش
بفروز دمی چو گل چراغش

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
در حال که این حدیث دل سوز
بشنید ز باد آن دل افروز
در وی دم باد صبح اثر کرد
ناز از سر و کین ز دل به در کرد
آمد به طریق مهربانی
یاقوت لبش به درفشانی
گفت ای دم تو انیس جانها
وی بوی تو راحت روانها
گفتی سخنان مشفقانه
زد پند تو تیر بر نشانه
لیکن ره عشق بی خطر نیست
هر دل شده مرد این سفر نیست
آن را که وصال یار باید
گر جور کشد ز یار شاید
عاشق که نه بردبار باشد
با عاشقی اش چه کار باشد
گنجی است وصال ما و بی رنج
کس را نشود میسر این گنج
آن گنج برد که رنج برده است
آن نوش خورد که نیش خورده است
عیبم چه کنی به تندخویی
کاین است طریق خوب رویی
خوبان زمانه را همیشه
بودست جفا و جور پیشه
بردند همیشه عشق بازان
بیداد و ستم ز دل نوازان
رسم است بتان سیم تن را
کاشفته دلان ممتحن را
اول به جفا بیازمایند
وآنگه ز در وفا درآیند
من هم به جفاش آزمودم
کردم ستم و غمش فزودم
در راه طلب چو این هوادار
ثابت قدم آمد و وفادار
زین پیش اگر به کینه جویی
گفتم سخنی ز تندخویی
اکنون ز سر جفا گذشتم
طومار فراق درنوشتم
برخیز اگر چه ناتوانی
جهدی بنمای تا توانی
چون بست به وصل ما امیدی
از وصل منش ببر نویدی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
گو ای شده مست بادۀ عشق
فرهادصفت فتادۀ عشق
خوش باش و مشو ز وصل نومید
در هجر کسی نماند جاوید
اندوه زمانه را بقا نیست
هر درد که هست بی دوا نیست
در پای فراق اگر شدی پست
آمد گه آنکه گیرمت دست
بسیار جفا کشیدی از من
یک روز وفا ندیدی از من
هستند مرا بسی هوادار
لیکن چو تو نیست کس وفادار
چندان که به جورت آزمودم
بدمهری و سرکشی نمودم
از من همه تندی و جفا بود
از تو همه یاری و وفابود
سهل است جفا و جور دلدار
گر زانکه بود امید دیدار
در قول کسی که صادق آید
در راه وفا موافق آید
با او ز ره وفا و یاری
شاید که کنند دوستداری
چون داد نسیم صبحگاهی
بر صدق حدیث تو گواهی
ما نیز به وصل سر درآریم
وز پای تو خار غم برآریم
چون هست وصال ما مرادت
یک روز ز مطلع سعادت

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
خورشید وصال ما برآید
بر تو شب هجر ما سرآید
هم باغ امید تازه گردد
هم شاخ مراد در بر آید
آن کو به جز از جفا نکردی
با تو ز ره وفا درآید
دور فلکت به کام گردد
ملک طربت مسخر آید
از شمع جمال دل فروزم
کاشانه تو منور آید
وز لعل لب شکرفشانم
کام دل خسته ات برآید
وز طرۀ من مشام جانت
چون باد صبا معطر آید

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
شبهای جدایی ات شود روز
در هجر شوی به وصل پیروز

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
ای غم زدۀ شکسته خاطر
دلشاد شوی به وصلم آخر
گرچه غم بی کرانه دیدی
جان دادی و کام دل خریدی
اکنون غم جان گداز بگذار
کام از لب دل نواز بردار
وقت است که گیری ام در آغوش
وایام غمت شود فراموش
بس جامه ز شوق من دریدی
بس جور ز فرقتم کشیدی
تا عاقبتت عروس مقصود
از حجلۀ غیب روی بنمود
با تو نظر عنایتم هست
در دامن صبر زن کنون دست
تا روز شود شب امیدت
پر خنده شود لب امیدت
از دامن صبر دست مگسل
کز صبر شود مراد حاصل

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
با پیک صبا چو این حکایت
گفت آن صنم از سر عنایت
دل شاد شد و ز جای برجست
نگرفت دمی قرار و ننشست
آورد به سوی آن بلاکش
پیغام وصال آن پری وش
گفت ای به کمند غم گرفتار
بخت تو ز خواب گشت بیدار
آه سحر تو کارگر شد
شاخ طرب تو بارور شد
دلدار به حال تو نظر کرد
سوز دل تو در او اثر کرد
لیکن اگرت وصال باید
کار تو ز صبر می گشاید
باید که ز صبر برنتابی
کز صبر مراد دل بیابی
عاشق چو نوید وصل بشنید
از باد صبا چو گل بخندید
شادیش فزود و غصه کم شد
خاک ره باد صبحدم شد
لیکن چو سخن به صبر پیوست
بر خود در احتمال دربست

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
با باد زبان عذر بگشاد
گفت ای دل و جان من به تو شاد
ای راه بر دیار یارم
وی محرم صورت نگارم
در فرقت آن مه دلارام
از من مطلب قرار و آرام
صبر از دل من مجوی زنهار
تلخ است حدیث صبر بگذار
برخیز ز راه لطف دیگر
از من برسان به آن سمن بر
اضعاف دعای عاشقانه
آلاف ثنای صادقانه
چون عرضه دهی ز روی یاری
یک شمه ز حال دوستداری

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
گو آن که گدای حضرت تست
پروانۀ شمع طلعت تست
بی خواب و خور است در فراقت
خونین جگر است از اشتیاقت
دید از تو جفای بی نهایت
هرگز نگزید کس به جایت
با هجر تو مدتی به سر برد
جز راه محبت تو نسپرد
از عشقت اگرچه ناتوان بود
دایم به غم تو شادمان بود
تا در ره مهر تو قدم زد
چون صبح ز روی صدق دم زد
هرچند که در غمت جفا دید
از راه وفای تو نگردید
بی مهر تو یک نفس نزد دم
جز یاد تواش نبود همدم
چون یافت ز لطفت این مراحم
گشت از ره مرحمت فراهم
همراه قوافل ثنایت
از شوق و نیاز بی نهایت
کرد از پی شرح صورت حال
این نامه به فر عرضت ارسال
بعد از خدمات چاکرانه
با شوق و نیاز بی کرانه
می گویدت ای نگار دل جوی
وی حور پری رخ ملک خوی
ای روی تو رشک لاله و گل
زلف تو شکست قدر سنبل
قد تو نهال کامرانی ست
لعل لبت آب زندگانی ست
جز مهر تو در دلم مبادا
جز کوی تو منزلم مبادا
گر جور تو کرد پای مالم
هم لطف تو شد قرین حالم
بگداختی اولم به زاری
بنواختی آخرم به یاری
از وصل خودم چو مژده دادی
بر من در خرمی گشادی
زین مژده بسان گل شکفتم
با خود ز سر نشاط گفتم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
هنگام وصال دلبر آمد
کارم به مراد دل برآمد
رفت اخترم از وبال بیرون
خورشید سعادتم برآمد
شاخ طربم که بود بی بر
از دولت وصل در بر آمد
بختم به طریق رهنمایی
در وادی عشق رهبر آمد
بشکفت دلم چو گل ز شادی
چون مژدۀ آن سمن بر آمد
زین مژده چو باد صبح دم زد
گیتی ز دمش معنبر آمد
حقا که پیام وصلت ای جان
با جان و جهان برابر آمد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
آمد شب محنتم به پایان
شد سختی هجر بر من آسان

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
یارب چه دمی ست روح پرور
آن دم که رسد وصال دلبر
ای ماه فلک بسان غلامت
آسوده روانم از پیامت
المنت للٰه ای دل افروز
کامد به سر این غم جگرسوز
چون نامه وصلت ای پری رخ
آورد صبا به فال فرخ
تعویذ دل فکار کردم
سرمایۀ افتخار کردم
از مژدۀ وصل تو شدم شاد
گشتم ز کمین محنت آزاد
شد آتش فرقت تو ساکن
زین مژدۀ روح بخش لیکن
فرمان صبوری ام چو دادی
صد نعل در آتشم نهادی
بگشای نقاب و روی بنمای
زین بیش صبوری ام مفرمای
صبر از دل عاشق است نایاب
کی تشنه کند صبوری از آب
دردی که مرا بود ترا نیست
صبری که تو را بود مرا نیست
زنهار مجوی دوری از من
دیگر مطلب صبوری از من
جانم به لب آمد از صبوری
کافر نکشاد درد دوری

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
چون یافت نسیم بی شکیبش
شد باز به سوی دل فریبش
در سایه آن نگار دل خواه
شد ز آمدن نسیم آگاه
او را سوی بزم خویشتن خواند
نزدیک خودش به ناز بنشاند
چون غنچه شد از نسیم خندان
بگشاد عقیق گوهرافشان
از باد به بس کرشمه و ناز
پرسید که ای رسول دم ساز
آن عاشق دردمند چون است
وآن بی دل مستمند چون است
در غصه هجر حال او چیست
در قصۀ شوق محرمش کیست
زو باد چو این حدیث بشنید
از روی ادب زمین ببوسید
گفت آنکه اسیر محنت تست
بی خود ز می محبت تست
از مژدۀ وصل گشت دلشاد
وز بند و بلا و غم شد آزاد
لیکن چو حدیث صبر بشنید
چون زلف تو بی قرار گردید
شد در غم هجر و درد دوری
شوریده ز تلخی صبوری
این قصه چو آن بت دل آویز
بشنید به باد گفت برخیز
بشتاب و به سوی او گذر کن
وز آمدن منش خبرکن

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
گو آنکه ترا انیس جان است
کام دل و راحت روان است
در چشم تو نیست جز خیالش
مقصود تو نیست جز وصالش
سرمایۀ راحت دلت اوست
پیرایۀ بخت مقبلت اوست
شد زنده به مهر او روانت
معمور ازوست ملک جانت
از بادۀ شوق او شدی مست
دادی به هوای او دل از دست
جان تو ز عشق او بقا یافت
چون صبح ز مهر او صفا یافت
آیینۀ حسن او دل تست
عشقش ز دو کون حاصل تست
معراج حقیقت است عشقش
منهاج طریقت است عشقش
گر کرد مدام غم اسیرت
گشت از ره لطف دستگیرت
درد تو به وصل خود دواکرد
کام تو ز لعل خود دواکرد
بعد از دعوات روح پرور
چون بوی گل و نسیم عنبر
می گویدت از طریق یاری
کای ره رو راه دوستداری

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
من زآن توام دگر چه خواهی
جانان توام دگر چه خواهی
تو بلبل خوش نوایی و من
بستان توام دگر چه خواهی
گر زانکه برفت دل ز دستت
من جان توام دگر چه خواهی
گر درد تو بود از من اکنون
درمان توام دگر چه خواهی
من بعد ز راه لطف هر شب
مهمان توام دگر چه خواهی
حقا نشود دمی فراموش
پیمان توام دگر چه خواهی
ای ابن عماد از دل و جان
خواهان توام دگر چه خواهی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
با من چو محبت تو جانی ست
میلم همه سوی مهربانی ست

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
بسیار جفا و رنج بردی
تا راه به سوی گنج بردی
بیگانه ز خویش تا نگشتی
با وصل من آشنا نگشتی
خوش باش که با تو عهد کردم
کاوراق فراق درنوردم
چون نیست ترا سر صبوری
زین بیش نجویم از تو دوری
وقت است که برگ عیش سازی
با من به طریق دل نوازی
اقوال صفت شوم قرینت
گردم به مراد هم نشینت
تا باده خوری ز ساغر وصل
سیراب شوی ز کوثر وصل

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
چون باد از آن نگار همدم
این مژده شنید گشت خرم
آمد سوی آن شکسته دل شاد
وز مقدم دلبرش خبر داد
گفت ای که وصال یار خواهی
از حق به دعای صبح گاهی
خوش باش که یار خواهد آمد
بختت به کنار خواهد آمد
از باد چو عاشق دل افکار
بشنید نوید مقدم یار
زین مژده دلش چو غنچه بشکفت
شد خرم و باد صبح را گفت
کای همدم عاشقان دم تو
دل شاد شدم ز مقدم تو
جای تو همیشه گلستان باد
بوی تو انیس عاشقان باد
گشتی تو همه دلیل راهم
عذر قدمت چگونه خواهم
آنگه ز سر نشاط برخاست
بر وعدۀ یار مجلس آراست
بزمی به خوشی چو گلستانی
بتخانۀ چین ازو نشانی
چون خلد برین به جان فزایی
چون باغ ارم به دل گشایی
آراسته همچو بزم کاووس
پیراسته همچو پر طاووس
اسباب طرب درو مهیا
چون شمع جمال آن دل آرا
بی زحمت انتظار ناگاه
چون بخت درآمد از در آن ماه
چون بزم تمام شد مزین
با طالع سعد و بخت ایمن
افروخته رخ چو شمع خاور
از طلعت او جهان منور
فرخنده بتی چو خرمن گل
پیرایۀ لاله کرده سنبل
دل بستۀ زلف عنبرینش
جان همدم لعل شکرینش
با نسترنش بنفشه هم بر
در لعل لبش حیوة مضمر
بالاش چو سروناز مایل
حیران شده عقل از آن شمایل
ابروش به حسن در جهان طاق
گیسوش کمند جان مشتاق
چشمش به کرشمه فتنه انگیز
وز ناوک غمزه گشته خون ریز
زلفش شده از نسیم درهم
بر برگ گلش نشسته شبنم
از حلقه زلف عنبرافشان
وز حقه لعل گوهرافشان
سر تا قدمش ز ناز بینی
برده گرو از بتان چینی
افتاده چو مرغ نیم بسمل
بر خاک رهش هزار بی دل
عاشق ز سر نشاط برجست
در پاش فتاد و رفت از دست
آن خرمی اش چو روی بنمود
از هوش برفت و جای آن بود
این حال چو ماه عنبرین خال
زان خسته هجر دید در حال
از قند لب گلاب پرورد
دادش قدری و با خود آورد
آن دل شده یافت جانی از نو
آمد به تنش روانی از نو
گفت ای مه مهربان همدم
وی گلشن خوبی از تو خرم
صد قرن قرین شادمانی
یارب که به کام دل بمانی
الطاف تو کرد شرمسارم
شکر کرم تو چون گزارم
از آمدن تو شادم ای دوست
خاک قدم تو بادم ای دوست
صد شکر که آفتاب مقصود
از پردۀ غیب چهره بنمود
صد شکر که عاقبت بدیدم
کز وصل به کام دل رسیدم
صد شکر که یافت جانم آرام
از دولت وصلت ای دلارام
صد شکر که روز شد شب هجر
دل یافت خلاص از تب هجر
صد شکر که دیده گشت روشن
از طلعت تو به وجه احسن
چون گشت مذاق آن بلاکش
از شکر شکر مقدمش خوش
بگشاد نگار ماه پیکر
از درج عقیق تنگ شکر
گفتش به طریق دل نوازی
کای اختر برج عشق بازی
خوش باش که غنچۀ مرادت
بشکفت ز گلبن سعادت
خوش باش که وقت شادمانی ست
هنگام نشاط و کامرانی ست
جانت ز غم فراق امان یافت
وز وصل حیوة جاودان یافت
بسیار کشیدی انتظارم
تا با تو به وصل سر درآرم
اکنون بنشین به عشرت و ناز
چون شد در وصل بر رخت باز
القصه سعادتش قرین شد
یارش به مراد هم نشین شد
گشتند بدان صفت که دانی
مشغول به عیش و شادمانی
آن کو بود از هوای یاری
در دام فراق روزگاری
دانی چه شود که گردد آن دم
کاید ز درش نگار همدم
یارب تو به لطف خود برآور
کام دل عاشقان غم خور
امید شکستگان روا کن
درد دل خستگان دوا کن

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
چون گشت تمام کار عاشق
از وصل به صورت موافق
این نظم که بود در بیانش
در خاتمه گشت هم عنانش
چون دید خرد که این کواکب
از برج ضمیر گشت ثاقب
وین بکر بیان نقاب بگشود
وز حجله دل جمال بنمود
گفت این صنم بدیع منظر
وین ماه رخ لطیف پیکر
منظومۀ گوهر معانی
دیباچۀ نامۀ امانی
مصدوقۀ حال دردمندان
مجموعۀ راز مستمندان
این شمع که خاطر تو افروخت
وین گنج که فکرت تو اندوخت
این در گران بها که سفتی
وین قصۀ جان فزا که گفتی
شاید که به آب زر نویسند
بر صفحۀ ماه و خور نویسند
القصه مه ربیع الاول
این نظم بدیع شد مکمل
در هفتصد و شصت بیت غرا
چون طرۀ دلبران مطرا
نظمی نه که چند دانۀ در
شد سفته به مهبط تفکر
منظوم بسان عقد پروین
موسوم به روضة  المحبین
از مدت هجرت محمد
رفته نود و چهار و هفصد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
رفت ابن عماد عمر برباد
زین عمر به باد رفته فریاد
تا چند پی خیال پویی
وصف رخ و زلف و خال گویی
تو بلبل بوستان جانی
مقصود ز ملک کن فکانی
زین ره گذر فنا چه خواهی
زین منزل پربلا چه خواهی
دل برکن ازین دو روزه منزل
بر نیک و بد جهان منه دل
ای خازن گوهر امانت
هان تا نکنی درو خیانت
هر چند ظلومی و جهولی
در معرض دولت قبولی
تا چند بت هوا پرستی
این نیست ره خداپرستی
روی از در خلق با خدا کن
اندیشۀ این و آن رهاکن
دوری تو وگرنه ره بسی نیست
غیر از تو حجاب تو کسی نیست
دل مخزن حکمت الهی ست
دل آینۀ جمال شاهی ست
یارب به صلاح توبه کاران
یارب به علاج رستگاران
کز ره گذر رفیق توفیق
بنمای به ما طریق تحقیق

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
بر چهره خوب تو فشاندیم ثنا
جان و دل و دیده هر سه کردیم فدا
در هر چه کنی ز دل بدادیم رضا
حکمی که کنی و گر بجانست روا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
از قطره آب نطفه بنگاشت مرا
بر خدمت خود به فضل بگماشت مرا
از جمله خلق سر برافراشت مرا
شکر ایزد را که بس نگه داشت مرا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
با عشق روان شد از عدم مرکب ما
روشن ز شراب وصل دایم شب ما
زان می که حرام نیست در مذهب ما
تا باز عدم خشک نیابی لب ما

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در هجر تو کار بی نظام است مرا
شیرین همه تلخ و پخته خامست مرا
در عالم اگر هزار کامست مرا
بی نام تو سر بسر حرامست مرا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای شاخ امید وصل عاشق ببرآ
ای ماه ز برج بیوفایی بدرآ
ای صبح وصال دوست یکروز برآ
ای تیره شب فراق یکره بسرآ

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
از هجر تو چیست جز ملامت مارا
کردست درین شهر علامت مارا
با هجر تو کی بود سلامت ما را
بنمود فراق تو قیامت مارا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گر نه سبب تو بودی ای در خوشاب
آدم نروی لمن درین کوی خراب
هجران تو گر زمانه دیدی در خواب
گشتی دل و جان این جهان آتش و آب

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
چشمی دارم همه پر از صورت دوست
بادیده مرا خوشست تا دوست دروست
از دیده ودوست فرق کردن نه نکوست
یا اوست بجای دیده یا دیده خود اوست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
پیش تو رهی چنان تباه افتاده است
کز وی همه طاعتی گناه افتاده است
این قصه نه ز آنروی چو ماه افتاده است
کین رنگ گلیم ما سیاه افتاده است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ما را بجز این زبان زبانی دگر است
جز دوزخ و فردوس مکانی دگر است
آزاده نسب زنده بجانی دگر است
وآن گوهر پاکشان زکانی دگر است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
بیرون ز همه کون درون دل ماست
وزخلق جهان بیک قدم منزل ماست
محنت همه در نهاد آب و گل ماست
بیش از دل و گل چه بود آن حاصل ماست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در قصه عشق تو بسی مشکلهاست
من با تو بهم میان ما منزل هاست
عجبت لمن یقول ذکرت ربی
فهل انسی فاذکر مانسیت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ما را همه هر چه هست ایثارتراست
گوش از قبل سماع گفتار تراست
دیده نظر جمال بسیار تراست
جان و دل و دین نثار دیدار تراست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
دریای ملاحتی و موج حسنات
قانون مکرماتی و ذات حیات
اندر طلب تو عاشقان در حسرات
چون ذوالقرنین و جستن آب حیات

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
روز از هوست پرده بیکاری ماست
شهباز غمت حجره بیداری ماست
هجران تو پیرایه غمخواری ماست
سودای تو سرمایه هشیاری ماست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آوه که دلارام دلم برد و گریخت
پیمان بشکست و اسب هجران انگیخت
تا دلبر و دل باز بچنگ آرم من
بس خون که زدیدگان فرو باید ریخت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در کوی تو سرگشته شوم باکی نیست
کو دامن عشقی که برو چاکی نیست
یک عاشق آزاده نه بینی بجهان
کز باد بلا بر سر او خاکی نیست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
دزدیده رهی ز تو خیالی بنگاشت
بر دیدن آن خیال عمری بگذاشت
چون طلعت خورشید عیان سر برداشت
در دیده هوس بماند و در سر پنداشت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
وصف تو چه جای حکمت اندیشانست
خاک کف پای تو سرمه دل ریشانست
شاهان جهان پای ترا بوسه دهند
عشق تو چه کار وبار درویشانست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گر پای من از عجز طلبکار تو نیست
تا ظن نبری که دل گرفتار تو نیست
آن نایم که جان خریدار تو نیست
خود دیده ما محرم دیدار تو نیست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آسایش صد هزار جان یکدم توست
شادان بود آندل که در آندل غم توست
دانی صنما که روشنایی دو چشم
در دیدن زلف سیه پرخم توست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
بسیار خلایق اند جویان رهت
کشته شده عالمی بهول سپهت
تا بر مه چارده نهادی کلهت
بینم کله ملوک در خاک رهت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
امروز که ماه من مرا مهمانست
بخشیدن جان و دل مرا پیمانست
دلرا خطری نیست سخن در جانست
جان افشانم که روز جان افشانست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
دیدی ملکی که دست درویش گرفت
آنگه بنواخت در بر خویش گرفت
آنکه بولی و صاحب جیش گرفت
آنگاه بکشت و کشته را پیش گرفت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ما را سر سودای کس دیگر نیست
در عشق تو پروای کس دیگر نیست
جز تو دگری جای نگیرد در دل
دل جای تو شد جای کس دیگر نیست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -