cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
ما نه امروزست کز عشق و ولا دم می زنیم
سالها شد کین منادی را بعالم می زنیم
آمدن ما را بدین عالم بگو معنیش چیست
روح پاک آورده و بر خاک آدم می زنیم
عشق او از حد گذشت و جان ما از عد گذشت
چون قدم در راه عشق دوست محکم می زنیم
ما که اسرافیل وقتیم از طریق معرفت
نفحهای صور را بر جان محرم می زنیم
جان ما چون شاه عشق افراخت صد چتر و علم
سنجش شاهی جان بر عرش اعظم می زنیم
دم بدم ما را رقیب آزار می جوید ولی
تا دمی داریم از سودای تو دم می زنیم
واعظان گویند ما مفتی دانا گشته ایم
بر چنین افسانها الله اعلم  می زنیم
وجد ما از حد گذشت و جان ما از صد گذشت
تا سماع عشق را بر جان مسلم می زنیم
قاسمی این عشق دریاییست مردم خوار و ما
خویشتن را از هوای عشق بر یم می زنیم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تو جان و دل مایی من وصف تو چون گویم
بی چون و چرا گویم در وصف تو چون گویم
گه در طلب عشقت می افتم و می خیزم
گه از صفت حسنت می گریم و می مویم
هر چند که بحرم من نه جوی و نه نهرم من
من آ ب حیات ای جان از جام تو می جویم
بویی ز سر زلفت آورد صبا ناگه
آشفته آن بویم بر بوی تو می پویم
سرگشته و سرگردان در کوی تو ای جانان
آشفته آن زلفم دیوانه آن رویم
ناصح چه دهی پندم نگشود از آن بندم
تو مست هوای خود من مست می اویم
قاسم ز تو حیران شد در حلقه مستان شد
از دولت درد تو رخساره بخون شویم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
چه گویم ای مسلمانان چه گویم
در این میدان که سرگردان چو گویم
روان محزون و دل مجروح و تن زار
چو مویم اندرین ره چون نمویم
زجوی تن ببحر جان رسیدم
بحمدالله کنون بحرم نه جویم
مراد جانم از عالم تو بودی
ترا چون یافتم دیگر چه جویم
بحمدالله که ناصح را خبر نیست
که من حیران آن رو از چه رویم
جهانی غرق درد درد گردد
اگر سنگی نیاید بر سبویم
برو واعظ مکن فریاد و مستی
تو مست خویشتن من مست اویم
چو قاسم در بقای حق فنا شد
سخن کوتاه شد دیگر چه گویم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ماه عیانست روی یار چه گویم
درصفت حسن آن نگار چه گویم
مصحف حسنت بخط خوب غبارست
من صفت آن خط غبار چه گویم
سوخت دل و جان بی قرار مرا عشق
از دل و از جان بی قرار چه گویم
درد دل عاشقان شمار ندارد
از غم و اندوه بی شمار چه گویم
عمر عزیزم در انتظار تو بگذشت
از ستم روز انتظار چه گویم
نیست مداری زمانه را بحقیقت
قصه این دار بی مدار چه گویم
خشک شد این جویبار و سرو خرامان
پس صفت سرو جویبار چه گویم
کرد رقیب از وصال یار سؤالی
من صفت گنج را بمار چه گویم
دی بکرم گفت یار قاسم ما کو
آب شدم من ز شرم یار چه گویم

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
عجب رعنا و زیبایی چه گویم
عجایب ترک یغمایی چه گویم
عجب حسن و عجب لطفی عجب جان
عجب تر از عجب هایی چه گویم
ترا از حد گذشت این لطف و احسان
دگر در حسن و زیبایی چه گویم
گواهی میدهد خلق دو عالم
که اندر حسن یکتایی چه گویم
تو در بستان جان سرو روانی
نه با مایی نه بی مایی چه گویم
دو عالم فی المثل چون یک قصیده است
تو آن شه بیت غرایی چه گویم
تو دریایی و من دریایی تو
ازین دریا و دریایی چه گویم
بسودای تو شد جانها سرافراز
ازین سودا و سودایی چه گویم
قرین ظلمتست این جان قاسم
تو خورشید دلارایی چه گویم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
من معدن اسرارم اما بنمی گویم
من ابر گهربارماما بنمی گویم
در خانقه صورت در زاویه معنی
من طالب آن یارماما بنمی گویم
در آرزوی رویت روزان و شبان دایم
بی خوابم و بیمارماما بنمی گویم
آنیست تراای جانکز تو خجلست اعیان
آن از تو طلب دارماما بنمی گویم
من سوز درون دارم من ساز برون دارم
سرگشته دلدارماما بنمی گویم
من عاشق و عیارم درنورم و در نارم
من قلزم زخارماما بنمی گویم
در عشق رخت زارم سرگشته چو پرگارم
حیران و گرفتارماما بنمی گویم
من سالک اطوارم اندر طلب یارم
جویان و خریدارماما بنمی گویم
من شیفته یارم من واقف اسرارم
من قاسم انوارماما بنمی گویم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
این سخن نیست به اندازه که من می گویم
من نمی گویم اگر چند که من می گویم
خود سخن چیست بگو قصه اسرار ازل
تو مپندار که من با تو سخن می گویم
خود سخن گوید و خود می شنود غیر کجاست
این سخن را همه جا سر و علن می گویم
دایم از حضرت آن دوست سخن خواهم گفت
چون نگویم سخن از حب وطن می گویم
در سماع فرح عشق تو خوش می باشم
همه در تن تن تن  در تن تن  می گویم
سر اسرار ازل را به بیان می آرم
وصف آن گوهر دریای عدن می گویم
بر خطا حمل مکن قول من ای خواجه حکیم
وصف رخساره آن ماه ختن می گویم
بس عجب تشنه لبم بهر تسلی دایم
سخن از لاله سیراب و سمن می گویم
من چو در لشکر عرفان تو منصور شدم
دایم از واقعه دار و رسن می گویم
پیش یعقوب ز یوسف خبری می آرم
با محمد سخن ویس قرن می گویم
چند گویید به قاسم که سخن فاش مگو
قاسمی را چه گناهست که من می گویم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ما سوز عشق را به دو عالم نمی دهیم
به یک جرعه ای ز جام به صد جم نمی دهیم
نامحرمان ز صحبت ما غافلند و ما
این تحفه را به مردم محرم نمی دهیم
با شوق یار خاطر ما خرمست و خوش
ما سور عشق یار به ماتم نمی دهیم
افتادگان عشق فقیرند و سوگوار
این جام را به مرد مکرم نمی دهیم
رطلی که کرده ایم مهیا برای یار
آن رطل را به عیسی مریم نمی دهیم
زین جام جان نواز که صد حوض کوثر است
یک کاسه را به کعبه و زمزم نمی دهیم
قاسم ز نکته های تو دارد میان جان
این نکته را به شیخ معمم نمی دهیم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ما عشق یار را بدو عالم نمیدهیم
جامی ز دست دوست بصد جم نمیدهیم
ما عاشقان روی حبیبیم و عاقبت
دار الجمال را بجهنم نمیدهیم
آن گوشه را که دیر مغانست و ما درو
رکنی از آن بگنبد اعظم نمیدهیم
ما آیتی بمکتب عشق تو خوانده ایم
معنی آن بمحکم و مبرم نمیدهیم
ما خرقه پوش پیر مغانیم در طریق
این کسوه را بشیخ معمم نمیدهیم
ما تشنگان بحر محیطیم قاسمی
در بحر عشق آب بآدم نمیدهیم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
بیا بیا که فقیریم و خاکسار توییم
مدام مست می چشم پر خمار توییم
اگرچه باده پرستیم مست آن جامیم
اگرچه اشتر مستیم در قطار توییم
اگر مسافر شوقیم با تو هم سفریم
وگر مجاور عشقیم در دیار توییم
هزار تیغ جفا از تو بر جگر خوردیم
چه جای عذر که صد بار شرمسار توییم
هزار سجده اگر آوریم میدانیم
که بی شفاعت عرفان گناهکار توییم
جهان چرا همه با ما بدشمنی برخاست
گناه ما بجزین نی که دوستدار توییم
حبیب گفت بقاسم که در سرای وجود
بهر غمی که فرستیم غمگسار توییم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
بر سر راهم بدید و گفت هی سن کیم سن
گفتم ای جان و جهان هم بوالعلا هم بوالحسن
بوالعلا یعنی رفیع القدر عالی منزلت
خود چه باشد بوالحسن یعنی حسن اندر حسن
هم حسن هم بوالحسن حیران آن روی نکوست
هرچه بینی دوست را بین در خفا و در علن
گر نمی دانی که سر عاشقی چه بود بدان 
مرکب جان را میان کفر و ایمان تاختن
غرقه دریای شوقم آبم از سر در گذشت
چاره دل را نمی دانم زهی بیچاره من
ساقیا یک جام می بر جان سر مستم فشان
یا از آن خم مصفا  یا از آن دردی دن
تیغ را برداشت تا بر جان زند گفتم که جان
از اجل دورست آن بر جان مزن بر جامه زن
جان و دل را در گرو کن تا شوی مقبول عشق
واستان از ساقی جان باده های ذوالمنن
قاسمی چون شیوه مردان حق راه فنا ست
فانی مطلق چو گشتی از فنا هم دم مزن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
به صلاح آمد از اوصاف خدای ذوالمن
نفس اماره آواره بیچاره من
دیده کز نور یقین روشن و صافی گردد
غیر حق هیچ نبیند نه به سر   نی به علن
نفسی مست خدا باش و برون آی از خود
تا میسر شود این جا دم توحید زدن
دل و جان را به خدای دل و جان باید داد
تا به کی همچو زنان بر دل و جان لرزیدن
حق یقین است و خیالات جهان جمله گمان
نتوان نور یقین را به گمان پوشیدن
هرچه در ساغر ما ریخت از آن نوشیدیم
اگر از باده صاف است وگر از دردی دن
هر که در دایره عشق تو آمد به نیاز
واجبش گشت چو پرگار به سر گردیدن
بس محال است درین راه خطرناک ای دل
عشق ورزیدن و از بیم بلا ترسیدن
سال ها قاسم بیچاره ز هجران بگریست
نوبت وصل شد و تا به ابد خندیدن

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
به فضل و رحمت و توفیق ذوالمن
مرا هر ذره خورشیدی ست روشن
به غایت روشن و خوب و لطیفی
ولیکن بی وفایی  گفت سن سن 
من از بوی تو و خوی رقیبان
گهی در گلشنم گاهی به گلخن
اسیر توست اگر عقل است اگر دین
غلام توست اگر جان ست اگر تن
چه گویم شرح اوصاف کمالت
تویی هادی جان و مهدی تن
مقرر کرده این عشق دل افروز
برای هر یکی کاری معین
کمال زاهدان زهد است و تقوی
کمال عاشقان عشق مبرهن
اگر خواهی کمال ذوق عرفان
نهال جهل را از بیخ برکن
اگر قاسم حجاب از راه برداشت
تجلی آیدش از بام و برزن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
دوش آن مه دو هفته من با هزار فن
آمد بمیل صحبت مستان ذوالمنن
عیاش و سرفراز و جهان سوز و جامه چاک
طناز و ترکتاز و دل افروز و پر فتن
پرناز و بی نیاز و معربد عجب عجب
سرمست و پای کوب و غزل خوان و غمزه زن
از ناز کج نهاده کله را و جنگ جوی
دشنه بکف گرفته و تشنه بخون من
گفتا برو بکوی سلامت که غافلی
از ذوق جام باده مستان و درددن
ای مقتدای شهر که محروم و غافلی
از دولت مساعد رسوای انجمن
اوصاف حسن تست غزلهای بلبلان
حیران آن جمال گل و لاله در چمن
ذرات کون رو بتو دارد بهر طریق
مستان جام تست اگر یخشی گر یمن
قاسم شکست شیشه تقوی و ننگ و نام
از اقتضای زلف چلیپای پرشکن

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ساقی جان لطف فرما کاسه دردی بمن
سالها بگذشت و دارد دل هوای درد دن
بر سر خاکم پس از صد سال اگر نامت برند
آتش آهم بسوزاند همه گور و کفن
ای که می پرسی نشان عاشقان راه چیست
ساختن در سوختن با سوختن در ساختن
گر همی خواهی که ره را طی کنی از خود ببر
زانکه در این راه نشاید شد بوصف ما و من
گر تو مجنونی نشان عاشقان را باز دان 
درد لیلی را میان جان شیرین یافتن
نیک مشتاقم بیا ساقی مرا جامی بده
مطرب جان در حسینی یک زمان راهی بزن
عاشقان در رقص عرفان جمله جان می پرورند
ای فقیه آخر تو هم جان پرور اینجا جان مکن
آشکار او نهان محبوب جان و دل شود
هر که سودای تو دارد در خفا و در علن
مصلحت بود این که قاسم بهر تحصیل کمال
ناگهان از چاه جان افتاد اندر چاه تن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
سامان عیش نیست درین دار پر فتن
ساقی بیار باده مستان ذوالمنن
عشقست مونس دل و جان هر کجا که هست
در وقت جان سپردن و در گور و در کفن
صافی کشان صاف درین ره مطرفند
ما و شرابخانه و ساقی و درد دن
آن ساعتی که پیر مغان درد می کشد
با او جنس صاف حرامست دم زدن
دل طالب وصال تو پنهان و آشکار
جان عاشق جمال تو در سر و در علن
همراه عشق باش که آب حیات اوست
همراز عشق شو که مشاریست مؤتمن
چندان شراب ریخت که مست ابد شدیم
با دوست فارغیم ز اوصاف ما و من
نومید کل مباش گر آن یار دلفریب
در وعده وصال کند ذکر لا و لن
با قاسمی حکایت حیرت ز حد گذشت
کان ماه دلفروز در آمد در انجمن

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
طالبانی که اسیرند درین حبس بدن
عیسی جان نشناسد ز گهواره تن
آینه گفت ترا زشت و سیه رویی داشت
بر رخ خویش زن ای دوست بر آیینه مزن
چشم حق بین بجز از حضرت حق هیچ ندید
نه باول نه بآخر نه بسر نی بعلن
نغمه بلبل سرمست بیان عشقست
چو از این درگذری حقبق زاغست و زغن
راه حق شیوه تحقیق و عیانست ای دل
نتوان راه خدا رفت بتقلید و بظن
از قضا عشق تو ناگاه کمینی بگشاد
دل من برد بغارت دل من وا دل من
قاسم از پیر مغان رطل گران می طلبد
اگر از باده نابست گر از دردی دن

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
من بجانان زنده ام گر باز دانی این سخن
عاشقی باشی یقین از عاشقان ذوالمنن
چون شراب ناب عرفان نوش کردی جم شدی
در طریقت محو باش و از حقیقت دم مزن
چونکه تو خود را شناسی از در انصاف باش
گر بگویندت سر مویی نداری مو مکن
دوست گوید با توام من چون نمی بینی مرا
گویم ای جان و جهان از پرده های ما و من
جمله ذرات جهان را رو بدان روی نکوست
بنده آن روی زیبا هم حسن هم بوالحسن
جمله در تسبیح و در تقدیس مست حیرتند
صد هزاران لاله سیراب از صحن چمن
جان عارف در شهود حضرت حق الیقین
جان عاقل در میان عقده تخمین و ظن
سر توحید ازل بشنو ز حی لایموت 
مدعی گر عاقلی جان پرور این جا جان مکن
قاسمی از وصل جانان دولت جاوید یافت
چون میسر گشت جان را خلوت اندر انجمن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
یارم ز در در آمد وشتن کنید وشتن
این خانه را به وشتن گلشن کنید گلشن
یارم ز در درآمد با حسن و زیب و با فر
گفتم وفا نداری خندید و گفتسن سن 
ای پادشاه جانها وی راحت روانها
اول سنی سیورم  آخر سنی سیورمن 
در خانقاه صورت در گوشه های معنی
هم بوده ایم با تو در دیرهای ارمن
من مست عشق یارم مشتاق آن نگارم
از من مپرس باری اوصاف عشق ذوالمن
ای دل حیات خواهی روی نجات خواهی
این عشق ایزدی را دیدن کنید دیدن
قاسم خیال بازی در حالت نیازی
یک دم قدم برون نه زین خانه ملون

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
آن ماه مسافر سفری کرد ز کرمان
الله معک  گفت همه جان کریمان
الله معک  چیست خدا یار تو بادا
چون یار تو شد یار شود کار بسامان
با حضرت حق باش بهر حال که باشی
تا مشکلت آسان شود و بخت بفرمان
آسان چه بود کان صنم از پرده درآید
کار تو شود چون زر و مشکل همه آسان
ای جان و جهان نقد تو در خانه خویشست
زین حال چو خوش وقت شدی دست برافشان
ما را قدحی داد دل و دین و خرد برد
دیگر چه کند تا پس از این ساقی مستان
جایی که نماند ورع و زهد و سلامت
در هر دو جهان عشق بود سلسله جنبان
در حال شود ملک و ملک راکع و ساجد
آنجا که قیامت شود از قامت انسان
قاسم چو ترا دید حیات ابدی یافت
در حضرت واجب شد ازین خطه امکان

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای ساقی دل و جان ای نور چشم اعیان
ما توبها شکستیم جامی بیار پنهان
ای آرزوی جانها ای راحت روانها
یک دم بیا و بنشین جامی بده و بستان
جامی دو سه بما ده دل را ز غم رها ده
ای چشم پرفریبت سر خیل ترکتازان
زنهار تانبازی منصوبه تصرف
کین جاست غرقه در خون جان و دل عزیزان
ای جان جان جانان ای روح و راحت جان
ما را ز خویش بستان زان غمزه های فتان
ما خوار و زار ماندیم در انتظار ماندیم
یا برقعی برافگن یا زلف را برافشان
قاسم چگونه گوید اوصاف حسن رویت
ماهیست در ثریا لعلیست در بدخشان

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
ای عاشقان ای عاشقان هنگام آن شد کز جهان
مرغ دلم طیران کند بالای هفتم آسمان
کاشانه را ویران کنم می خانه را عمران کنم
در لامکان جولان کنم چون درکشم رطل گران
بر هم زنم بت خانه را عاقل کنم دیوانه را
ساجد کنم بیگانه را در پیش تخت شاه جان
دل را ز غم بی غم کنم حق را بحق محرم کنم
مجروح را مرهم کنم هستم طبیب مهربان
از رومیان لشکر کشم مرکب بمیدان درکشم
شمشیر بران برکشم برهم زنم هندوستان
از لا زنم در لا زنم لا بر سر الا زنم
من بیخ لا را برکنم چون دارم از الا نشان
سیمرغ قاف قربتم شهباز دست قدرتم
غواص بحر حکمتم گوهر شناس انس و جان
بر کهربا لؤلؤ زنم بر قصر قیصر قو زنم
از سوز دل یاهو زنم تا آتش افتد در جهان
قاسم سخن کوتاه کن برخیز و عزم راه کن
شکر بر طوطی فگن مردار پیش کرکسان

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
این چنین مست و معربد بکجا ای دل و جان
که فدای قدمت باد همه جان و جهان
همچو تو یار نبودست بعالم کس را
همه بینی همه دانی همه جانی همه جان
ما بهر جای که بودیم و بهر نشایه که بود
عاشق روی تو بودیم بپیدا و نهان
دلم از کوی تو هرگز نرود جای دگر
عشق تو دار امان آمد و دریای عمان
ما درین بحر فنا گرچه شناور گشتیم
عشق دریای محیطست ندارد پایان
همه جا قصه این عشق معربد دیدم
جمله آفاق بگشتم ز کران تا بکران
قاسم از کوی خرابات چه دیدی برگوی
همه دلها متأله همه جانها حیران

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای نور دل و دیده وای زبده اعیان
باری گذری کن بسر چشمه حیوان
او آب حیاتست ازو چاره نباشد
او قبله جانست ازو روی مگردان
میل تو بمستیست زهی لذت مستی
چشمان تو مستند خوشا حالت مستان
تا روی تو دیدم ز سر شوق و مودت
تا عرش رسانید دلم قهقه جان
عشق تو خمارست و لبت ساقی جانها
زلفت شب قدرست و رخت شمع شبستان
با عقل مگویید حکایت ز فراغت
از عشق مپرسید حدیث سر و سامان
مشغولی هر دل بهوایی و ولایی
در حسن جهانگیر تو قاسم شده حیران

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
با هیچ رسید این صفت باده فروشان
دایم ز سر سود شود مایه گریزان
تا کش ز چه باشد مگر از باغ بهشتست
خنبش چه مقامست بگو روضه رضوان
اندر ته خم چیست بگو دردی دردست
خشت سر خم چیست بگو لعل بدخشان
هرکس که خورد باده کند عربده آغاز
و آن کس که نخوردست طلب کار و خروشان
در باده فروشی در می حاصل ما نیست
جز نعره و فریاد و خروشیدن مستان
از سود و زیان غلغل مستانه تمامست
خوش نعره مستانه خوشا حالت رندان
خنبش بلقب گفتم و سرپوش بدان خم
نی خم سفالینه بگو لجه عمان
ای جان همه هشیاری تو غایت بعدست
تا مست نگردی نشود کار تو آسان
هان تا ننهی پای درین راه بغفلت
چون غرقه بخونند درین کوچه دلیران
هر روز ز روی دگرم روی نماید
پس شانه زند زلف که شانست درین شان
قاسم هم مردان خدا مست خموشند
هان تا نکنی غلغله در بزم خموشان

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بس عجب طرفه حدیثیست که آن شاه جهان
ظاهرست از همه اعیان و در اعیان پنهان
سوز از اندازه گذشتست مگر بار دگر
آتش افتاد ز سودای تو در خرمن جان
از تو فرخنده اگر کفر اگر ایمانست
با تو در خنده اگر کعبه اگر دیر مغان
رند می خانه ز سودای تو شوری دارد
صوفی از شوق تو در صومعها جامه دران
دوست از لطف بیان کرد که درمان تو چیست
ببیان راست نیاید صفت لطف بیان
گر بدانند ترا نیک بتحقیق و یقین
همه کس رو بتو دارند مدان و همه دان
بنشان تو کسی در دو جهان ممکن نیست
لاجرم کافر و مؤمن ز تو گویند نشان
عاشق از سود و زیان فارغ و آزاده و فرد
طور عقلست که وابسته سودست و زیان
قاسمی قاعده عربده در باقی کن
بعد از آن می ز کف ساقی باقی بستان

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بشنو ز عشق رمزی حیران مباش حیران
یک جام به ز صد جم در بزم می پرستان
آن کس که صاف نوشد در راه زهد کوشد
لیکن خبر ندارد از ذوق درد نوشان
ای جان جان جانم در حال من نظر کن
تا دل بناله آید تا جان شود خروشان
چون با تو باشد این دل جان را غمی نباشد
در عرصه قیامت روز صراط و میزان
در راه عشق جانان حیران مباش حیران
صحوست ضد حیرت کفرست ضد ایمان
کافر بوقت مردن روی آورد بدان رو
چون روی نیک بیند از بد شود پشیمان
خواهی سماع مستان خوش گردد ای دل و جان
یا در میان چرخ آ یا آستین برافشان
دل پرده دارد اما دارد بتو تولی
این پردها بسوزد از آه دردمندان
آشفته گشت قاسم آن دم که گشت پیدا
بر چهره مشعشع آن زلفها پریشان

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
بقدر جام بود شور و حالت مستان
هزار جان گرامی فدای رطل گران
اگرچه طاقت رطل گران بوسع تو نیست
ز دست ساقی باقی پیاله ای بستان
ازان شراب که مدهوش اوست ملک و ملک
ازان شراب که مستست ازو زمین و زمان
ازان شراب که مدیون اوست جان و خرد
ازان شراب که موقوف اوست امن و امان
ازان شراب که سلطان کشد شود درویش
ازان شراب که درویش را کند سلطان
ازان شراب که ناهید را برقص آرد
ازان میی که کند آفتاب را رخشان
ازان شراب که پیران جوان شوند ازو
ازان میی که کند پیر را جوان جوان
زهی شراب و زهی شورش و زهی مستی
زهی عطا و زهی منت و زهی احسان
ز شرب عشق تو مستیم همچو آتش تیز
زهی حرارت باده زهی حلاوت جان
بشکل سکر بود شکر هر کجا باشد
اگرچه شکر ندارد نهایت و پایان
ز شکر آب شدم پس شراب ناب شدم
شرابخانه شدم هرچه خوانیم می خوان
ز قاسمی نظر لطف خویش باز مگیر
که قاسمی ز تو دارد حیات جاویدان

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بیا ای یار سودایی بیا ای جان سرگردان
ازین سودا خبر داری ز سودا آیتی بر خوان
بیا ای جان الله  خوان مترس از موج و از توفان
مگر گوهر بدست آری ازین دریای بی پایان
بیا با فر سلطانی بیار آن جام روحانی
ز فیض جام سبحانی  مرا از خویشتن بستان
بیا ای عشق سلطان وش زدی بر جان ما آتش
چه سان آتش از آن آتش که یک شعله است ازو نیران
ببازم عاقبت جان را طریق کفر و ایمان را
به پیش زلف و روی او اگر کفرست اگر ایمان
بسلطانی رسید این دل ز سودای تو ورزیدن
زهی سلطان زهی سلطان زهی سلطان زهی سلطان
بهر جانب که می جویم تویی حاضر تویی ناظر
اگر در حضرت واجب اگر در خطه امکان
ز هر جایی که پرسیدم همین بشنیدم و دیدم 
ز شوق او مستند اگر درویش اگر سلطان
اگر پرسند از قاسم که آن مه را کجا دیدی
درین بستان در آن بستان درین بستان سرمستان

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بیا که عشق برافراخت سنجق سلطان
بیا که شهر شد ایمن ز حیله شیطان
هزار شهر بگردیدم از فلک بفلک
بغیر حضرت السان نیافتم همه دان
هزار عاشق صادق بدند احمد را
ولیک کمتر افتد چو بوذر و سلمان
مگر بتوبه و تقوی طریقتی بروی
وگر نه راه نیابی بکوچه سلطان
دلم چو گم شود از کوی یار واطلبید
دگر مجوی دلم را ز روضه رضوان
ز عزت و عظمت خود بهیچ پروا نیست
ترا چنانکه تویی بر جمال خود نگران
چو قاسمی ز غمت خوشدل و سبکبارست
خدای رحم کند بر دل سبک باران

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
تربیت میکند مرا جانان
تهنیت می فرستم از دل و جان
بسر یار می خورم سوگند
که جزو نیست در مکین و مکان
گر ببینی حیات جان بینی
عین آن یار در همه اعیان
چشم بگشای تا عیان بینی
جمله مامور و جمله ما میران
بنده عشق یار مهرویم
بنده مأموم و عشق امام زمان
عقل سلطان ملک صورت شد
عشق سلطان جمله سلطانان
عشق سردار جمله دلها شد
سر نهادند سروران جهان
مست عشق تو شد دل و جانها
تا کجا رفت عقل سرگردان
قاسمی را بلطف خود بنواز
بنده تست آشکار و نهان

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
تن زنده بجان آمد و جان زنده بجانان
جان راهبر دل شد و دل راهبر جان
گر ترس سرت هست برو خواجه ازین کوی
کاغشته بخونند درین کوچه دلیران
در نقطه خالست صفای دل درویش
ای دوست مگو قصه ما کان و ما کان 
هرگز سخن واعظ و ناصح نکند سود
زین سان که منم بی دل و دین بی سر و سامان
مهجورم و محرومم و معروف بافلاس
من دست تهی چون روم از کوی کریمان
از کس مهراسید اگر عاشق یارید
مستانه درآیید درین بیشه شیران
ای عشق سراسر همه لطفی و کرامت
در حسن تو ذرات جهان واله و حیران
هم آدم و هم شییی و هم احمد مختار
هم یوسف کنعانی و هم موسی عمران
آشفته و واله شده قاسم بشب و روز
زان روی دل افروز و زان زلف پریشان

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
جانم بلب رسید ز غم ساقی الامان
جانم ز دست غم بیکی جرعه واستان
سر در گمست کار جهان ساقیا بیا
بر بانگ ارغنون بده آن جام ارغنوان
عالم چو بحر دان و بنی نوع آدمی
مرغاویان عشق درین بحر بی کران
یادت حیات داد دلم را و تازه کرد
مانند سرو در چمن و گل ببوستان
گر قصد خون ما کند آن ماه دل فروز
در پیش تیغ دوست رویم آستین فشان
بر عارض تو زلف پریشان کن ای صنم
یک کام ما برآر اگر سود اگر زیان
کژمژ مرو و بتهمت مستی که در طریق
ما را نشانهاست از آن شاه بی نشان
رویت چو خوب نیست حذر کن ز آینه
هان تا خجل نباشی در روز امتحان
یا غایة الامانی قلبی لدیکم 
قاسم ببوی مهر تو زنده است در جهان

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
چندان که گفتم خاطر مرنجان
رنجید و رنجاند آن شاه خوبان
با آه سردم با روی زردم
سر در بیابان مانند باران
آشفته حالم بی پر و بالم
پیوسته نالم مسکین غریبان
چندان که گویم نامش چه گویم
ماه منور شمع شبستان
مانند رویت وردی ندیدم
مانند قدت سروی خرامان
همراه زاهد چون نیست ممکن
بخش قلندر راه بیابان
هرکس بوصفی این راه رفتند
قاسم فنا شد در عشق جانان

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ فَعْ مُسْتَفْعِلُنْ فَعْ
بحر: متقارب مثمن اثلم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - | - - U - | -
حیات تن ز جان آمد حیات جان ز جان جان
زهی حکمتزهی قدرت زهی سلطان جاویدان
چه محرومی چه محجوبی که اندر عالم خوبی
دلت نوری نمی بیند بغیر از عرصه امکان
گدایی کن ز هر جامی که تا یابی سرانجامی
مگر وقتی بدست آری ز فیض مجلس مستان
تبرا کن ز ما و من درآ در وادی ایمن
ببین روشن تر از روشن چراغ موسی عمران
بیا ساقی بده جامی بفرما لطف و انعامی
بجان آمد دل تنگم ز دست عقل سرگردان
ز جام عشق حیرانم سر از پا وا نمی دانم
زهی عشق و زهی مستی زهی حیرت زهی حیران
بیا قاسم اگر صافی ز حکمت ها چه می لافی
حکیمان در ره جانان به برهانند سرگردان

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
خبری دهید جان را که ز دوست چیست فرمان
چه کنم چه چاره سازم چه دوا کنم چه درمان
غم عشق سرکش آمد دل و جان مشوش آمد
بمثال آتش آمد بمیان خرمن جان
تو بشاهد معانی بنگر اگر توانی
که هزار غمزه دارد ز ورای کفر و ایمان
بک بهجت و سروری بک ظلمتی و نوری 
تن من ز بیم لرزان دلم از امید خندان
چلبی بزه نظر قل  که حل اولسه را ز مشکل
چلبی بزی اونوتمه  دل خسته را مرنجان
چو تو روی خود نمودی دل و جان بهم برآمد
همه جا خروش و ناله همه جا فغان مستان
تو بعین قاسمی گر نظری کنی ببینی
همه جا جمال معنی همه جا کمال عرفان

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -