cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
ز بس در زمانه خمش زیستم
ندانند یاران که من کیستم
یکی چیستانم بنگشوده راز
تو نشناسی آسان که  من چیستم
به دم زنده کردم همی مردگان
همانا که اعجاز عیسیستم
محل برترستم ز چارم سپهر
اگر خویشتن مرد دعویستم
چو یحیای محبوس در بند غم
بشارتگر امر مولیستم
ازین رو به چنگ جهودان اسیر
به  چندین عقوبت چو یحییستم
نیندیشم از کید اهریمنان
که در پاس ایزد تعالیستم
به من بر چه خندی که در رنج تو
بسا شب که تا روز بگریستم
به جای تو و فر و فرهنگ تو
ادب نامه ها کرده املیستم
همی تا بگردانم از تو بلا
ز دشمن هزاران تعدیستم
همانا که اندر تولای تو
ز دزدان کشور تبریستم
چه مایه به تبعید درساختم
چه  مایه به  حبس اندرون زیستم
کجا پهلوانان هزیمت شوند
من از شیرمردی به جای ایستم
نه فتنه فروزنده دینار وگنج
نه سغبه  فریبنده دنییستم
ازیرا پس از سال ها فر و جاه
به جز نیبستی حاصلی نیستم
به معنی فزونم ز پندار تو
به صورت اگر ده و گر بیستم
تو اکنون گریزی ز نزدیک من
همانا گزاینده افعیستم
به نزدیک صاحبدلان شکرم
بنزد تو گر تلخ کس نیستم
چو مانی به فر نگارین قلم
روان پرور لفظ و معنیستم
عزیزم دگر جای و در شهر خویبش
ذلیلم ازیراک ما نیستم

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
ز دلبر بوسه ای تاوان گرفتم
پس  از عمری  خسارت  جان گرفتم
به  آسانی مرا تاوان نمی داد
زمین بوسیدم و دامان گرفتم
نشستم در دل مشکل پسندان
من این اقلیم سخت آسان گرفتم
سگی گر در سر راهم کمین کرد
برایش زیر دامان نان گرفتم
به دیوار دلم گر نقش کین بود
من آن را درگچ نسیان گرفتم
بدی را نیکویی دادم مکافات
دهان سفله با احسان گرفتم
خریدارم شدند ارباب معنی
که نرخ مهر خوبش ارزان گرفتم
نکردم رغبت کالای گیتی
که اینجا خویش را مهمان گرفتم
نبردم حسرت بالا نشینی
تواضع را بهین آرمان گرفتم
حسد را ره ندادم در دل خوابش
حذر زآن آتش سوزان گرفتم
دربغا مدتی کاندر سیاست
ز نادانی ره شیطان گرفتم
نمودم خیره صرف میل مخلوق
مواهب آنچه از یزدان گرفتم
دو ده سال اندرین تاریک دوزخ
که آن را روضه رضوان گرفتم
به امید نجات ملک  خود را
بشیر شوکت و عمران گرفتم
برای قوت گرگان گرسنه
ز شیرگرسنه ستخوان گرفتم
عصایی اژدهاوش در دو انگشت
بسان موسی عمران گرفتم
به جادویی سر ضیغم خلیدم
به سحاری دم ثعبان گرفتم
اگر داد کسی دادم به پیدا
وگر دست کسی پنهان گرفتم
به پیدا و به پنهان زان جماعت
عوض دشنام بی پایان گرفتم
فقیران خصم صاحبدولتانند
من این درس از دبیرستان گرفتم
سیاست پیشه دولتمند گردد
چرا من زین عمل خسران گرفتم
نشستم با امیران و فقیران
ز خاص و عام دل یکسان گرفتم
چو سنخیت نبود اندر میانه
صداقت دادم و بهتان گرفتم
ز استقلال و آزادی و قانون
به پیش دیده شادروان گرفتم
شدم سرگرم مشتی اعتبارات
وز آن اوهام خوش عنوان گرفتم
شدم غافل ز تقدیر الهی
پی آبادی ایران گرفتم
ز غفلت عصر محنت زای خود را
قیاس از عهد نوشروان گرفتم
چه محنت ها که در تبعید دیدم
چه عبرت ها که از زندان گرفتم
ندانستم که محکوم زوالیم
طبیعت را چو خود نادان گرفتم
ره رنج خود و آسایش خلق
به هنجار جوانمردان گرفتم
پیاپی  شسته دست از جان شیرین
مکرر ترک خان و مان گرفتم
ز سال بیست تا نزدیکی شصت
جوانی دادم و حرمان گرفتم
ندیدم قدردانی هیچ از این قوم
گروهی سفله را انسان گرفتم
نکردم خدمت بیگانه زآن رو
چنین بادافره از خویشان گرفتم
به گرد تیه ناکامی چهل سال
گذر چون موسی عمران گرفتم
دوای تلخکامی بی نیازیست
به درد خود من این درمان گرفتم
به خالق رو کنم اکنون که امید
ازین مخلوق بی ایمان گرفتم
پس  از یزدان  پناهم  جز رضا نیست
کزو روز ازل پیمان گرفتم
مگر بپذیردم شاه خراسان
که من از حضرتش فرمان گرفتم
گرم روزی به خدمت بازخواند
همانا عمر جاویدان گرفتم
کند آزادم از شر سیاست
که راه وادی خذلان گرفتم
توانم دید خود یارب که روزی
مکان در آن بلند ایوان گرفتم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
تمرتاشا ز بی مهریت زارم
زچون تودوست ازخودشرمسارم 
فرامش کرده ای جاناکه عمریست
تو را از جان و از دل دوستارم
حضور شه ز یاران غافلت کرد
خصوص از من که یاری پایدارم
اگر تو دوستی رحمت به دشمن
وگر خود دشمنی  منت گذارم
گذشته زین تغافل ها شنیدم
که باری هشته ای برروی بارم
عتاب خسروانی خاطرم را
غمین دارد توغمگین تر مدارم
من آن مرغم که سیمرغم فکندست
به خاک افتاده آن شهسوارم
چو از سیمرغ سیلی خورده باشم
رسد بر جمله مرغان افتخارم
چو بلبل در مدیح شاه آفاق
سخن ها رفت افزون از شمارم
به تمجیدش بسی نامه نوشته
به توصیفش بسی تصنیف دارم
ز بیم گربگان سفره شاه
ولی نتوانم آوازی برآرم
به دفع دشمنان پرالتهابم
به وصف دوستان بی اختیارم
به تحصیل عطایا بی نیازم
به تقبیل رزایا بردبارم
به ترویج محامد اوستادم
به تذلیل اعادی کهنه کارم
به کار مملکت نیکو خبیرم
به گاه مشورت نیکو مشارم
زبانم پاک و چشم و دست ودل پاک
بود مرهون خیر این هر چهارم
به حفظ الغیب یاران عندلیبم
به قصدجان خصمان گرزه مارم
به روز نطق  بحری موج خیزم
به وقت جود ابری ژانه بارم
به گاه نثر دانشور دبیرم
به گاه نظم  جولانگر سوارم
در انشاء مقالات عمومی
گل صد برگ بر دفتر نگارم
برنده تیغه ای بی قبضه و جلد
فتاده زبرپای روزگارم
گرم برگیرد از خاک زمین شاه
به دست شاه تیغی آبدارم
چو آهیخیده تیغ کارزاری 
میان در بسته هرکارزارم
ز شه چیزی نخواهم جزتوجه
کزین یک بخش  پرگردد کنارم
ز مهر شه علو گیرد خیالم
ز لطف شه کلان گردد قمارم
به وصفش بوستان ها بر طرازم
به نامش داستان ها برشمارم
ندیدم خیری از شاهان قاجار
مگر جبران نماید شهریارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
برخیزم و زندگی ز سر گیرم
وین رنج دل از میانه برگیرم
باران شوم و به کوه و در بارم
اخگر شوم و به خشک و تر گیرم
یک ره سوی کشت نیشکر پویم
کلکی ز ستاک نیشکر گیرم
زان نی شرری به پاکنم وز وی
گیتی را جمله در شرر گیرم
در عرصه گیر و دار بهروزی
آوبز و جدال شیر نرگیرم
داد دل فیلسوف نالان را
زبن اختر زشت خیره سرگیرم
با قوت طعم کلک شکر زای
تلخی ز مذاق دهر برگیرم
ناهید بر خمه تیزتر گردد
چون من سر خامه تیزتر گیرم
کلک ازکف تیر سرنگون گردد
چون من ز خدنگ خامه سرگیرم
از مایه خون دل به لوح اندر
پیرایه گونه گون صور گیرم
هنجار خطیر تلخ کامی را
بر عادت خوبش بی خطر گیرم
پیش غم دهر و تیر بارانش
این عیش تباه را سپر گیرم
در عین برهنگی چو عین الشمس
از خاور تا به باختر گیرم
وین سرپوش سیاه بختی را
از روی زمین به زور و فر گیرم
وان میوه که آرزو بود نامش
بر سفره کام  در شکر گیرم
چون خاربنان به کنج غم  تاکی
بر چشم امید نیشتر گیرم
آن به که به جوببار آزادی
پیرایه سرو غاتفر گیرم
باغی ز ایادی اندرین گیتی
بنشانم و گونه گون ثمر گیرم
آن کودک اشک ریز را نقشی
از خنده به پیش چشم تر گیرم
وآن مادر داغدیده را مرهم
از مهر به گوشه جگر گیرم
شیطان نیاز و آز را گردن
در بند وکمند سیم و زرگیرم
از کین و کشش به جا نمانم نام
وین ننگ ز دوده بشر گیرم
آن عیش که  تن از آن شود فربه
از نان جوینش ماحضر گیرم
وان کام که جان ازو شود خرم
نزل دو جهانش مختصر گیرم
یک باره به دست عاطفت  پرده
ازکار جهان کینه ورگیرم
وین نظم پلید اجتماعی را
اندر دم کوره سقرگیرم
وین ابره ازرق مکوکب را
زانصاف  دو رویه استرگیرم
و آنگاه به فر شهپر همت
جای از بر قبه قمر گیرم
شبگیر کنم به صفه بهرام
و آن دشنه سرخش ازکمرگیرم
زان نحس که بر تراود از کیوان
بال و پر و پویه و اثر گیرم
وان دست که پیش آرزوی دل
دیوارکشد به خام درگیرم
نومیدی و اشک و آه را درهم
پیچیده به رخنه قدر گیرم
واندر شب وصل  پرده غیرت
در پیش دریچه سحر گیرم
وانگاه به سطح طارم اطلس
با دلبر دست در کمر گیرم
با بال و پر فرشتگان زانجای
زی حضرت لایموت پر گیرم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - - -
غم زمانه به سختی گرفته دامانم
ز بی  وفایی این بخت سست پیمانم
ببسته بود به من بخت  این چنین میثاق
که من بخوابم و اوخود بود نگهبانم
کنون بخفته مرا بخت و من چو مشتاقان
نشسته بر سر او لای لای می خوانم
چو بخت  شوم مرا چرخ  بیند اندر خواب
به روی غم غم دیگر نهد فراوانم
ایا سپهر طرب کاه غم فزای آخر
ازین باده با شکنج غم مرنجانم
کنون به مشت توام من ولیک در مشتت
مقاومت را سرسخت تر ز سندانم
به باغ نظم کنون همچو عندلیبم من
صریر کلک بود دلنواز دستانم
بلی چو نقد هنر هست مایه دستم
از آن  جهت بود اینسان کساد دکانم
به دور دهر بخوشیده کشت امیدم
به کلک و خامه بود گرچه ابر نیسانم
به روزگار بخشکیده خود لب ذوقم
اگرچه هست کنون طبع  بحر عمانم
اگر به کلک من اندر نه ابر نیسانست
 به  صفحه پس ز چه رو در و گوهر افشانم
وگر به طبع من اندر نه بحر عمانست
ز بهر چیست سخن همچو در غلطانم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
تا بر زبر ری است جولانم
فرسوده و مستمند و نالانم
هزلست مگر سطور اوراقم
یاوه است مگر دلیل و برهانم
یا خود مردی ضعیف تدبیرم
یا خود شخصی نحیف ارکانم
یا همچو گروه سفلگان هر روز
از بهر دونان به کاخ دونانم
پیمانه کش رواق دستورم 
دریوزه گر سرای سلطانم 
اینها همه نیست پس چرا در ری
سیلی خور هر سفیه و نادانم
جرمی است  مرا قوی که  در این ملک
مردم دگرند و من دگرسانم
از کید مخنثان  نیم ایمن
زیراک مخنثی نمی دانم
نه خیل عوام را سپهدارم
نه خوان خواص را نمکدانم
بر سیرت رادمردمان  زین روی
در خانه    خویشتن به زندانم
یک روز کند وزیر تبعیدم
یک روز زند سفیه بهتانم
دشنام خورم ز مردم نادان
زیراک هنرور و سخندانم
زیرا به سخن یگانه دهرم
زیرا به هنر فرید دورانم
زیراک به نقش بندی معنی
سیلابه روح بر ورق رانم
زیرا پس چند قرن چون خورشید
بیرون شده از میان اقرانم
زیرا به خطابه و به نظم و نثر
خورشید فروغ بخش ایرانم
زیرا به لطایف و شداید نیز
مطبوع رواق و مرد میدانم
اینست گناه من  که در هر گام
ناکام چو پور سعد سلمانم
پنهانم از این گروه خودگویی
من ناصرم و ری است یمکانم
با دزدان چون زیم  که نه دزدم
باکشخان چون بوم نه کشخانم
نه مرد فریب و سخره و زرقم
نه مرد ریا و کید و دستانم
چون آتش  روشن است گفتارم
چون آب  منزه است دامانم
بر فاحشه نیست پایه فضلم
وز مسخره نیست پاره نانم
از مغز سر است توشه جسمم
وز رنج تن است راحت جانم
بس خامه ط رازی  ای عجب گشتست
انگشتان چون سطبر سوهانم
بس راهنوردی  ای دریغا هست
دو پاشنه چون دو سخت سندانم
نه دیر غنوده اند افکارم
نه سیر بخفته اند چشمانم
زینگونه گذشت سالیان بر هفت
کاندر تعب است هفت ارکانم
گه خسرو هند سوده چنگالم
گه قیصر روس کنده دندانم
از نقمت دشمنان آزادی
گه در ری و گاه در خراسانم
و امروز عمید ملک شاهنشاه
بسته است زبان گوهرافشانم
فرخ حسن  بن  یوسف آنک از قهر
افکنده نگون به جاه کنعانم
تا کام معاندان روا سازد
بسپرده به کام گرگ حرمانم
وین رنج عظیم تر که در صورت
اندر شمر فلان و بهمانم
ناکرده گنه معاقبم  گویی
سبابه مردم پشیمانم
عمری به هوای وصلت قانون
از چرخ برین گذشت افغانم
در عرصه گیر و دار آزادی
فرسود به تن  درشت خفتانم
تیغ حدثان گسست پیوندم
پیکان بلا بسفت ستخوانم
گفتم که مگر به نیروی قانون
آزادی را به تخت بنشانم
و امروز چنان شدم که برکاغذ
آزاد نهاد خامه نتوانم
ای آزادی  خجسته آزادی 
از وصل تو روی برنگردانم
تا آنکه مرا به نزد خود خوانی
یا آنکه  ترا به نزد خود خوانم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - - -
دل من  شرح غم یار مکن گو نکنم
آتش عشق پدیدار مکن گو نکنم
بره انده و تیمار مرو وین تن من
بسته انده و تیمار مکن گو نکنم
گر مرا خسته وبیمار نخواهی کردن
شرح آن نرگس بیمار مکن گو نکنم
پندی از من بشنو ای دل  تا بتوانی
قصدآن ترک ستمکار مکن گونکنم
خوار دارد همه  دل ها را آن  ترک پسر
خوبش را چون دکران خوارمکن گو نکنم
مست آن نرگس مخمور نشو گو نشوم
خانه درکوچه خمار مکن گو نکنم
گرتو دانی که همه وعده دلدار خطاست
تکیه بر وعده دلدار مکن گو نکنم
خوبرویان خراسان به جفاکارکنند
یاد ازین قوم جفاکار مکن گو نکنم
طره خوبان  طرار و بلاانگیز است
خواهش طره طرار مکن گو نکنم
ور به پنهانی بربست تو را زلف نگار
قصه بستگی اظهار مکن گو نکنم
ز نکورویان هرچندکنی شکوه بکن
لیک از صدر نکوکار مکن گو نکنم
اعتبارالملک آن کو به عیارکرمش
جز که دریا را معیار مکن گو نکنم
هرکه را روی ز دیدارش فرخنده نگشت
تا ابد رویش دیدار مکن گو نکنم
گرش از مهر نظر افتد بر اهریمن
وصف او جز بت فرخار مکن گو نکنم
وگرش افتد از قهر نظر سوی پری
نظر اندر وی  زنهار مکن گو نکنم
هرکجا بینی آن صدر بزرگ آیین را
بهر غله چو من اصرار مکن گو نکنم
سخن از هردر با خواجه چو بنیادکنی
به جز از درهم و دینار مکن گو نکنم
شعر من در یتیمی است  براین در یتیم
ز صفا بنگر و انکار مکن گو نکنم
تا جهان باشد بنشین ز بر مسند جاه
روز و شب جز به طرب کار مکن گو نکنم
گفتم این شعر بر آیین ادیبی که سرود
تنم از رنج  گرانبار مکن گو نکنم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
فتنه ها آشکار می بینم
دست ها توی کار می بینم
حقه بازان و ماجراجویان
بر خر خود سوار می بینم
بهر تسخیر خشک مغزی چند
نطق ها آبدار می بینم
جای احرار در تک زندان
یا به بالای دار می بینم
ز انتخابات سوء  مجلس را
پر ز عیب و عوار می بینم
وکلا را به مثل دور ششم
گیج و بی اختیار می بینم
آلت دست ارتجاع و فاشیست
جملگی را قطار می بینم
بعد تصویب اعتبار رنود
کار بی اعتبار می بینم
چند لوطی زکهنه جاسوسان
روز و شب گرم کار می بینم
پیش بینی که عاقلان کردند
بعد ازین آشکار می بینم
سفها را به کارهای بزرگ
داخل و برقرار می بینم
در گلستان به جای کبک و تذور
قنفذ و سوسمار می بینم
آن که را داده جان به راه وطن
بی سرانجام و خوار می بینم
وانکه را برد و خورد و خوش خوابید
شاد و ایران مدار می بینم
ملتی را که شد فرامشکار
عاقبت اشکبار می بینم
ز انتخاباتشان مسلم گشت
آنچه این جان نثار می بینم
چاپلوسان و چاکران قدیم
روی مجلس هوار می بینم
خیل بی عرضگان جاهل را
داخل کار و بار می بینم
ظاهرا شه پرست و در باطن
با عدو دستیار می بینم
لیک روز بلیه و سختی
همه را در فرار می بینم
امتحان را دوبار خوردن زهر
جرم بی اغتفار می بینم
و آدمی را که ترک تجربه کرد
بی تعارف حمار می بینم
وانکه ننهاد فرق دشمن و دوست
چاره اش انتحار می بینم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
روز بگذشت و شب تیره بگستردادیم
مسند از حجره به ایوان فکن ای نیک ندیم
باده روشن نیک است همه وقت و سماع
ویژه اکنون که شب تیره بگسترد ادیم
گل اگر چند نمانده است فزون  لیک هنوز
مادرگلبن از زادن ناگشته عقیم
گل آذریون رخشنده به شب بر سر شاخ
من درو حیران چون در شجر نار کلیم
چون نسیم آید گردد چو کمان شاخک بید
راست چون تیر شود باز چو بنشست نسیم
کرم شب تابک از آن تابش خود بیم کند
که به نتواند بودن به یکی جای مقیم
نیک بنگر به شب تیره دوان از پس روز
راست چونان که گدا بر اثر مرد کریم
بلعجب تعبیه ای کرده به شب چرخ بلند
در شگفت آید زین بلعجبی مرد حکیم
نیم شب انجم افروخته بر چرخ چنانک
پاره ها زاتش جسته به یکی تیره گلیم
وان بنات النعش از دور بدان گونه همی
گرد هم خاموش اندر شده چون اهل رقیم
وان ستاره به فلک بر اثر دیو دوان
چون به آب اندر از بیم دوان ماهی سیم
کهکشان راست چو زربفتی بیرنگ وکهن
خود کهن بوده بدین گونه هم از عهد قدیم
تافته ماه و دم عقرب خمیده بر او
گوی و چوگان را ماند به کف شاه کریم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
زلفت از مشگ  خط آراید بر صفحه سیم
تا بدان  چشم تو را فتنه نماید تعلیم
فتنه آموزی مگذار بر آن زلف سیاه
وآن خط مشگین مپسند برآن صفحه سیم
روی تو ماهی سیم است بر او خط چه نهی
کس به عمدا خط ننگارد بر ماهی سیم
وآن سیه چشم ترا فتنه نباید آموخت
فتنه سازی نبود درخور بیمار و سقیم
زلف تو چشم تو را برد بخواهد از راه
یک ره ار زآن مژه تیرزنش ندهی بیم
بیم ده بیم  که زلف تو فسون ها داند
که از آن خیره شود جان و دل مرد حکیم
بیم آنست که چشم تو شود فتنه طراز
واین دل من شود از فتنه چشم به دونیم
بینم آن زلف تو خمیده برآن عارض تو
چون تهی دستی خمیده بر مرد کریم
جای آن زلف مده خیره بر آن عارض پاک
دوزخی را نبود جای به جنات نعیم
ای همه پاکی وخوبی به هم آورده خدای
پس ببخشوده بدان عارض چون در یتیم
خلق بفریبی زان عارض چون آتش و گل
ای گل و آتش با عارض تو یار و ندیم
آتش و گل به هم آوردی و بردی دل خلق
هم بدین گونه دل خلق ببرد ابراهیم
پشتم از هجر تو شد گوژتر از قامت دال
ای دهان تو بسی تنگ تر از حلقه میم
کودک از ابجد جز جیم نخواند زین پس
تا تو زآن زلف درافکندی جیم از بر جیم
عهد من یکره بشکستی و عذرآرایی
عهد بشکستن دانی که گناهی است عظیم
عذر از این بیش میارای  که مر خوبان را
عهد بربستن و بشکستن رسمی است قدیم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
زهی به کعبه  شرافت فزای رکن و حطیم
زهی مقام تو فخر مقام ابراهیم
زهی حریم تو چون کعبه لازم الاکرام
زهی وجود تو چون قبله واجب التعظیم
زهی بلندتر اندر همم ز چرخ بلند
زهی عظیم تر اندر شرف ز عرش عظیم
زهی علی و نماینده تو هرچه علو
زهی علیم و ستاینده تو رب علیم
علی عالی اعلا ابوالحسن حیدر
که شد صحیح ز فضل تو روزگار سقیم
به صورت ار چه ز بوطالبی ولی به صفت
فکنده برگل آدم مشیت تو ادیم
به فلک نوح  تو بودی زمامدار نجات
برود نیل  تو بودی طلایه دار کلیم
چنین که علم تو را نیست منتها شاید
گر اعتراف نمایم که عالم است قدیم
میان لجه شرع محمدی کعبه است
همان صدف که  در او زاد چون  تو در یتیم
برون ز یک سخنت حکمتی نمی بینند
اگر به چله نشینند صدهزار حکیم
تویی حقیقت قرآن و برتر از قرآن
که صامت است وکریم و تو ناطقی و کریم
بود بهشت برین ساحت ولایت تو
طریقت تو در آن  جوی کوثر و تسنیم
تویی حکیم وکلامت شراب معرفت است
حکیم و سفسطه اش نیست جز شراب حمیم
بر آسمانهء  قهرت پی مصالح دین
به کلک فکرت گر نقطه ای شود ترسیم
هزار مرتبه صایب تر است و نافذتر
ز بیلک  شهب اندر مصاف دیو رجیم
حسام امر تو آنجاکه قد الف سازد
چو لاء نفی شود قدکافران به دو نیم
خدایگانا بنگر ز لطف سوی بهار
که روح قدس کند مدحت تواش تعلیم
به مدحت تو وپیروزی ولادت تو
سخن سراید در این بزرگوار حریم
حریم زاده موسی که چون دم عیسی
روان فزاید خاک درش به عظم رمیم
به چشم زایر این آستان بود روشن
هرآنچه گشت به سینا نهان زچشم کلیم
زهی برآنکه نهد روی دل برین درگاه
به رای صافی و دین درست و قلب سلیم
من این قصیده بهنجار  ازرقی  گفتم
 برآن صحیفه سیمین مساز مشک مقیم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ما فقیران که روز در تعبیم
پادشاهان ملک نیمشبیم
تاجداران شامل البرکات
شهریاران کامل النسبیم
همه با فیض محض متصلیم
همه با نور پاک منتسبیم
همه دلدادگان پاکدلیم
همه تردامنان خشک لبیم
از فراغت میان ناز و نعیم
و از ملامت میان تاب و تبیم
گاه گلگشت خلد راکوثر
گه تنور جحیم را لهبیم
بر ما دوزخ و بهشت یکیست
که به هرجا رضای او طلبیم
خلق عالم سرند وما مغزیم
اهل گیتی تنند و ما عصبیم
انجلاء قلوب را صیقل
ارتقاء نفوس را سببیم
قول ما حجت است در هرکار
زانکه ما مردمان بلعجبیم
بسته عقل اولیم  ولی
خردآموز عقل مکتسبیم
فرح و انبساط خلق از ماست
گرچه خود جمله در غم و کربیم
ما زبان فرشتگان دانیم
زانکه شاگرد کارگاه ربیم
هرکه خواهد مقام ما یابد
گو برو خاک شو که ما ذهبیم
همچوما خاک شوکه زرگردی
زانکه ما خاک وادی طلبیم
وصل از او کی طلب کنیم که ما
عاشقی چون بهار با ادبیم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
یاد روزی کز برای دخل میدان ساختیم
از دغل سرمایه و از تزویر دکان ساختیم
گاه با شه  گاه با دستور گه با این و آن
ساختیم و ملک را میدان جولان ساختیم
چون که خر بازار بود آن عهد در پالان شاه
کرده پیزرها و بهر خویش پالان ساختیم
با اتابک ساختیم و تاختیم از هر طرف
خانمان خلق را تاراج و تالان ساختیم
گه ز بهر دانه پاشی شام دادیم و ناهار
گه پی حاکم تراشی سنگ و سوهان ساختیم
هرکجا بد تاجری با مایه و با اعتبار
هوهو افکندیم و او را لات و عریان ساختیم
تاجران را ورشکستیم و پی املاکشان
تیز از هر جانبی چنگال و دندان ساختیم
از برای خود مهیا رشته املاک چند
با بهای اندک و فکر فراوان ساختیم
چون عموم خلق را کردیم خر بی دردسر
خود عمومی شرکتی در ملک عنوان ساختیم
آن یک از ترس آن یک از جهل آن دگرها از طمع
پول ها دادند و ما طالار و ایوان ساختیم
پس ز صاحب ثروتان روس بگرفتیم پول
راهی اندر آستارا پر ز نقصان ساختیم
چون که شد اعضای شرکت را بنای بازدید
ما به  روسان اصل شرکت  را گروگان  ساختیم
چون ز غیرت روس راکردیم داخل در عموم
در پناه او ز غم خود را تن  آسان ساختیم
نفی گشتن  حبس  دیدن  بد شنیدن را به  خویش
بهر بلع مال شرکت سهل و آسان ساختیم
مال مردم  خوردن از اسلام باشد دور و ما
مال مردم خورده تا خود را مسلمان ساختیم
خواندن اسناد شرکت رفتمان از یاد لیک
از نماز و ذکر جن را مات و حیران ساختیم
لایق ریش سفید ما کزین نامردمی
ملک خود را ریشخند خلق دوران ساختیم
دولت مشروطه چون املاک ما توقیف کرد
ما برایش دفتری از کذب و بهتان ساختیم
ورنه  این ایران همان  باشد که  ما خود از نخست
زین تقلب ها بنایش پاک ویران ساختیم
می کند صاحب  سند ده پنج پول خود طلب
گوییا ما از برایش زر در انبان ساختیم
مبلغی دستی به ما باید دهد صاحب سند
زانکه  ما موضوع شرکت را دگرسان ساختیم
 شرکت گشت از  تقلب چاک و ما
خویش را چون خایه حلاج لرزان ساختیم
خشتک ما را اگر گیتی برون آرد رواست
زانکه الحق بهر فاطی خوب تنبان ساختیم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
نوبهار و رسم او ناپایدار است ای حکیم
گلشن طبع تو جاویدان بهار است ای حکیم
آن بهاری کاعتدالش ز آفتاب حکمت است
از نسیم مهرگانی برکنار است ای حکیم
در بهار فضل و باغ معرفت جاوید زی
زانکه خورشید تو در نصف النهار است ای  حکیم
نوبهار فرخ بلخ و بهارستان گنگ
در برگلخانه طبع تو خارست ای حکیم
نافه چین است مشگین خامه ات کآثار وی
مشگ بیز و مشگ ریز و مشگ بارست ای حکیم
یا مگر دریاست با آب مدادت تعبیه
کاینچنین گفتار نغزت آبدار است ای حکیم
حکمت ار می کرد فخر از روزگار بوعلی
اینک آثار تو فخر روزگارست ای حکیم
مدح این بی دولتان عارست دانا را ولیک
چون تویی را مدح گفتن افتخار است ای حکیم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ما همه کودکان ایرانیم
مادر خویش را نگهبانیم
همه از پشت کیقباد و جمیم
همه از نسل پور دستانیم
زاده کورش و هخامنشیم
بچه قارن و نریمانیم
پسر مهرداد و فرهادیم
تیره اردشیر و ساسانیم
ملک ایران یکی گلستانست
ما گل سرخ این گلستانیم
کار ما ورزش  است و  خواندن درس
همه از تنبلی گریزانیم
چون نیاکان باستانی خویش
راستگوی و درست پیمانیم
مستی و کارهای بی معنی
کار ما نیست زانکه انسانیم
همه در فکر ملت و وطنیم
همه در بند دین و ایمانیم
پارسی زاده ایم و پاک سرشت
کز نژاد قدیم آریانیم
همه از یک نژاد و یک خاکیم
گر ز تهران گر از خراسانیم
اول اندر میان مدرسه ایم
بعد از آن در میان میدانیم
می نماییم مشق سربازی
روز میدان مطیع فرمانیم
پس از آن در کمال آزادی
پی تحصیل ثروت و نانیم
همه  پاکیم و راستگو ی  و شریف
بی خبر از دروغ و بهتانیم
گر دروغی کسی به ما گوید
ما ازو روی خود بگردانیم
همگی اهل صنعت و هنریم
همگی اهل خیر و احسانیم
از کسی حرف زور نپذیریم
وز کسی مال مفت نستانیم
در تجارت شریک تجاریم
در زراعت رفیق دهقانیم
کار ما صنعت  است و علم  و عمل
کارهای دگر نمی دانیم
حالیا بهر افتخار وطن
ما شب و روز درس می خوانیم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
بیا تا جهان را بهم برزنیم
بدین خار و خس آتش اندر زنیم
بجز شک نیفزود از این درس و بحث
همان به که آتش به دفتر زنیم
ره هفت دوزخ به پی بسپریم
صف هشت جنت بهم برزنیم
زمان و مکان را قلم درکشیم
قدم بر سر چرخ و اختر زنیم
از این ظلمت بیکران بگذریم
در انوار بی انتها پر زنیم
مگر وارهیم از غم نیک و بد
وزین خشک و تر خیمه برتر زنیم
چو بادام ازین پوست های زمخت
برآییم و خود را به شکر زنیم
درآییم از این در به نیروی عشق
چرا روز و شب حلقه بر در زنیم
از این طرز بیهوده یکسو شدیم
به آیین نو نقش دیگر زنیم
قدم بر بساط مجدد نهیم
قلم بر رسوم مقرر زنیم
به یکتا تن خویش بی دستیار
علم بر سر هفت کشور زنیم
ز زندان تقلید بیرون جهیم
به شریان عادات نشتر زنیم
از این بی بها علم و بی مایه خلق
برآییم و با دوست ساغر زنیم

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
جوشن پوشی ز مشک بر مه روشن
بر مه روشن همی که  پوشد جوشن
نی نی روی توگلشن است و دو زلفت
سنبل تازه است بردو گوشهءگلشن
سوسن داری شکفته بر سر نسرین
نسرین داری نهفته در بن سوسن
هرکه بناگوش و طره تو بکاوید
لاله به  خروار برد ومشک به  خرمن
آنچه به من کرد طره تو نکرده است
با جگر اشکبوس  تیر تهمتن
تاکه شود فتنه دو چشمت افزون
زلف تو هردم زند بر آتش دامن
هیچ نکردم ز جان دربغ  من از تو
نیز ز بوسه مکن دربغ تو از من
بوسه زنم برلب تو زآنکه لب تو
خواند هردم مدیح حجت ذوالمن
شاه ملوک زمانه مهدی منصور
حجت غایب خدایگان مهیمن

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
ای به روی و به موی  لاله و سوسن
سبزه داری نهفته در خز ادکن
سوسن تو شکسته بر سر لاله
لاله ی تو شکفته در بن سوسن
لب لعلت گرفته رنگ ز مرجان
سر زلفت ربوده بوی ز لادن
آفت جانی از دو غمزه دلدوز
فتنه شهری از دو نرگس پرفن
هرکجا دست برزنی به سر زلف
رود از خانه بوی مشک به برزن
زلف را بیهده مکاه که باشد
دل عشاق را به زلف تو مسکن
خود به گردن تو راست خون جهانی
کی رسد دست عاشقانت به گردن
نرم گرددکجا دل تو بافغان
که به افغان نه نرم گردد آهن
من نجویم به جز هوای دل تو
تو نجویی به جز بلای دل من
نازش تو همه به طره گیسو
نازش من همه به حجه ذوالمن
مهدی بن الحسن ستوده یزدان
شاه علم آفرین و جهل پراکن
کارگیتی ازوست جمله به سامان
پایه دین از اوست محکم و متقن
خرم آن روی کش نماید دیدار
فرخ آن دست کش رسید به دامن
آنکه جز راه دوستیش بپوید
از خدایش بود هزار زلیفن 
پای از جاده خلافش برکش
دست در دامن ولایش بر زن
ای ولی خدای  خیز و زگیتی
بیخ ظلم و بن  ستم را برکن
پدری را تویی پسرکه هزاران
گردن بت شکست و پشت برهمن
بت گرانند و بت پرستان در دهر
خیز و تنشان بسوز و بتشان بشکن
چند ای خسرو زمانه به گیتی
بی تو خاصان کنند ناله و شیون
مسند شرع را هم اکنون بی تو
کفر برچید خیز و مسند بفکن
به فلک بر فراز رایت نصرت
خاک در چشم دیو خیره بیاکن
خیمه عدل را بپاکن و بنشین
که ستمگر شد این زمانه ریمن
قومی ازکردگار بی خبران را
جایگاه توگشته مکمن و مسکن
تیغ خونریزی از نیام برون کن
وز چنین ناکسان تهی کن مکمن
خرم آن روز کاینچنین بنشینی
ای گدای در تو چرخ نشیمن
رایت دین مصطفی بفرازی
ز حد ترک تا مداین و مدین

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -