cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
منت نکشد همتم از دست دعایی
زد غیرت من هر دو جهان را سرپایی
غم پرده در و صبر ز ما گوشه گرفته ست
ای مطرب کوته نفس آواز رسایی
گر زیر فلک تنگ شود دامن دل هست
از دل نفسی تا بکشم نیست فضایی
با عشق چه پاید خس و خاشاک وجودم
این شعله مبادا که کند نشو و نمایی
خوش خرقه ی سالوس به ما تنگ گرفته ست
ای چاک گریبان دل امروز کجایی
در کوی تو چون شعله که از طور کشد سر
از ناله عشاق بلند است نوایی
داده ست غمت رخصت شبگیر به آهم
شاید رسد این قاصد بی درد به جایی
خود کیست حزین تا که ازو رنجه کنی دل
دریوزه پرست نگهی عشوه گدایی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
نگذاشت نی به هوشم از ناله رسایی
بیگانه ام ز خود کرد آواز آشنایی
در باغ می سراید هر مرغ با نوایی
دارد دم بهاران پیغام آشنایی
گویند کیست در شهر غارتگر شکیبت
سروی ست سرفرازی شوخی ست خوش ادایی
گرگان یوسف جان ابنای روزگارند
مردیم از غریبی ای بی کسی کجایی
بازوی زال دنیا چند افکند به خاکت
بی درد پشت دستی نامرد پشت پایی
دامن کشان گذر کرد یار از سر مزارم
ای ناله های و هویی ای گریه های هایی
تا آب رفته جان بازآوری به جویم
قاصد بگو حدیثی از لعل جانفزایی
از خون دیده در عشق ساقی پر است جامم
یا حبذا نعیمی فی جنه الولایی
گفتی حزین بیدل با دوریم بسازد
الصبر منک صعب یا منتهی منایی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
تو گر ابر نقاب از روی آتشناک برداری
چو شبنم عالم افسرده را از خاک برداری
چه کم خواهد شد از گیرایی مژگان چالاکت
زکات چشم اگر افتاده ای از خاک برداری
صف محشر به هم خواهد زد آسان چون صف مژگان
اگر دست از عنان غمزه بی باک برداری
صفای وقت بر روی تو بگشاید در جنت
غبار جسم اگر ز آیینه ادراک برداری
میفشان تخم سعی از حرص در دنیای بی حاصل
که ترسم دانه ی دل ریزی و خاشاک برداری
سلامت کی توانی در گریبان کفن بردن
سر تسلیم اگر زان حلقه ی فتراک برداری
زمین در سینه افلاک می گردد تپان چون دل
مبادا سایه ی سنگین خویش از خاک برداری
حمایل سازمت دست دعای می پرستان را
به بدمستی اگر خواهی سری چون تاک برداری
بیا در سایه داغ جنون و سرفرازی کن
چرا باید به گردن منت افلاک برداری
نوای عشق را در پرده سنجیدن اثر دارد
مبادا چون جرس دست از دل صد چاک برداری
حزین  از گریه ات صد کوچه خالی می کند طوفان
دمی گر آستین از دیده نمناک برداری

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چرا ازشام زلف آن صبح تابان بر نمی آری
دمار از روزگار کفر و ایمان برنمی آری
نمی سازی چرا آزاد از قید خودی ما را
دل از امید و بیم وصل و هجران برنمی آری
ز چشمت موج بی پروا نگاهی برنمی خیزد
چه دیدی کز نیام این تیغ عریان برنمی آری
نمی سوزی به خاک نامرادی تخم امیدی
که دود از خرمنم ای برق جولان برنمی آری
به شکر خنده نگشایی لب زخم اسیران را
که شور محشر از خاک شهیدان برنمی آری
دو روزی مانده باقی ساقی ایام بهاران را
ز قید توبه ام تاکی پشیمان برنمی آری
شب وصل است ای دل از جمالش دیده روشن کن
سری چون شمع تا کی از گریبان بر نمی آری
نمی بخشی گشاد از شست بی باکی نگاهی را
که آهی از دل گبر و مسلمان برنمی آری
حزین از کهنه دیر جسم جان را خیمه بیرون زن
چرا این کعبه را از کافرستان برنمی آری

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به حسرت گفت با صیاد خون آغشته نخجیری
به این تفسیده صحرا آمد آخر آب شمشیری
به عالم هر شبی دیدیم صبحی در بغل دارد
خروشی سرکن ای مرغ سحر تا کی نفس گیری
چو قمری روزگاری شد که طوق بندگی دارم
نمی سازد چرا آزاد سروت بنده پیری
مزن ای آسمان سنگ ملامت بر سبوی ما
تو هم چون خم درین میخانه تا هستی زمین گیری
بگردان شمع من بر گرد سر پروانه خود را
که دارد کام جانم ذوق بال افشانی از دیری
به رنگ شمع بود از رشته جان تار افغانم
شب عمرم سحر گردید با آه گلوگیری
بیا ساقی خمارم می کشد جامی تصدق کن
سرت گردم روا نبود به کار خیر تأخیری
دل آشفته تا بستم به او از خویشتن رفتم
ره خوابیده آن زلف را بایست شبگیری
نباشد احتیاج لاله و گل بر مجنون را
ز هر سو می دمد داغ پلنگی پنجه شیری
به شورانگیز فریادی حکیمان را به وجد آرد
دل دیوانه ام در حلقه های زلف زنجیری
حزین از گوشه بیت الحزن افسانه ای سر کن
نوای عندلیبان چمن را نیست تأثیری

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
خصم آسودگیم ای غم جانان مددی
داغ جمعیتم ای زلف پریشان مددی
عقده ها پیش ره از آبله پا دارم
دستم و دامنت ای خار بیابان مددی
رنگ زردی به شراب از رخ من نتوان برد
چه کنم گر نکند سیلی اخوان مددی
خارخاری ست شب هجر تو در پیرهنم
به تغافل مزن ای شعله عریان مددی
جلوه ای گر نبود کوشش موسی چه کند
سخت سرگشته ام ای آتش سوزان مددی
دل به ظلمتکده هند غریب افتاده ست
چه شود گر رسد از شاه غریبان مددی
تا به کی خون به دلم هند جگرخوار کند
جرعه نوش توام ای ساقی مستان مددی
هست دل را سر مستانه به خون غلتیدن
چشم دارم که کند عشوه پنهان مددی
چون زنان حجله تن چند نشیمن سازم
سخت درمانده ام ای همت مردان مددی
چند در شام زند غوطه صفای صبحم
دم یاری بود ای گردش دوران مددی
سخت از پرده ناموس به تنگ است حزین
گل رسواییم ای چاک گریبان مددی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ز دام طره شکنهای دلربا بنمای
نوازشی به من محنت آزما بنمای
حدیث نرگس مست تو می کنم عمریست
ز یک نگه گل صد گونه مرحبا بنمای
هزار عقده فزون است در رگ جانم
ز چین زلف نسیم گره گشا بنمای
ز زهد خشک به تنگ است خاطرم ساقی
هلال ابروی جام جهان نما بنمای
به دور نرگس او محتسب مرنج از من
جهانیان همه مستند پارسا بنمای
علاج درد من از پرسشی توان کردن
فسونی از لب لعل کرشمه زا بنمای
حزین  چو غنچه چرا مهر بر دهان زده ای
ترنمی به هزاران خوشنوا بنمای

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
تا شکن از دور روزگار نیابی
بار در آن زلف تابدار نیابی
تا نظر از کاینات بازنگیری
نشیه آن چشم پرخمار نیابی
تا ندهی سینه را به داغ محبت
روی دلی زان سمن عذار نیابی
گلبن عیشت شکفتگی نپذیرد
تا به دل از عشق خارخار نیابی
تا دلت از تیغ غمزه چاک نگردد
بویی از آن زلف تابدار نیابی
تا نبرد شور عشق تاب و شکیبت
راحت دلهای بی قرار نیابی
گر نکنی صرف می پرستی و شادی
نشیه این عمر مستعار نیابی
صرصر غم گر به هم زند دو جهان را
در دل آزادگان غبار نیابی
تا نفشانی به خاک جام هوس را
ساغر عشق از کف نگار نیابی
تا قدم از سر چو آفتاب نسازی
سایه آن سرو پایدار نیابی
تا نکشی صد هزار ساغر خون را
چاشنی لعل میگسار نیابی
تا نکنی خویش از میانه به یک سو
شاهد مقصود در کنار نیابی
تا نخوری زخم تیغ ناز نکویان
لذت جان و دل فگار نیابی
گر کند آن شوخ یک کرشمه به کارت
دست و دل خویش را به کار نیابی
گر نکشی خویش را به عالم مستی
مهلتی از دهر بی مدار نیابی
در خم چوگان فکنده شحنه عشقش
گر سر منصور را به دار نیابی
ای که طلبکار کعبه ای به حقیقت
جز دل درویش حق شعار نیابی
ای که زدی راه خستگان محبت
دارم امیدی که وصل یار نیابی
رفته حزین و ازو به صفحه دوران
جز سخن عشق یادگار نیابی

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
بکش خون دلم تا مستی بی دردسر یابی
گل داغ مرا بو کن که بوی عشق دریابی
عیار حسن را آیینه حیران کند کامل
مگردان از نگاهم رو که اکسیر نظر یابی
نهان زخم دلم را در نمکزار تبسم کن
که از تیمار حسرت پروران اجر دگر یابی
بیا در دیده تا بینی رساییهای ضعفم را
سر نظاره را در دامن مژگان تر یابی
در آن وادی که من افشرده ام پای تحمل را
دل آواره از ریگ بیابان بیشتر یابی
ره دور و دراز بیخودی منزل نمی دارد
نشان را پی سپر بینی خبر را بی خبر یابی
خیال زلف و رویی را خلیل آتش دل کن
که نسرین تا گریبان موج سنبل تا کمر یابی
رگ افسرده را با یاد مژگانی حوالت کن
که آب زندگی از جویبار نیشتر یابی
اگر ای ابر داری در نظر همراهی چشمم
بهارگریه ام را در سمن زار سحر یابی
به مستی بی گزک منشین بکن دستی به مژگانم
که در هر قطره اشک شور من لخت جگر یابی
حزین از خود بیفشان دامنی سیر دو عالم کن
سبکباری اگر چون بوی گل فیض سفر یابی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
خواست شاهد می پرستم یللی
آنچه او می خواست هستم یللی
دست رقصم آستینی بیش نیست
دست یار افشاند دستم یللی
چون حباب از آه کارم شد درست
بحر گشتم تا شکستم یللی
توبه نشکسته نگذارم درست
عهد با پیمانه بستم یللی
سوز من سازد دماغ چرخ ساز
عود این نه مجمرستم یللی
خضر می باید که تعمیرم کند
من همان دیوار پستم یللی
نغمه مطرب چواز خویشم برد
آید آواز الستم یللی
چشم ساقی می پیاپی می دهد
مست مست مست مستم یللی
این غزل از فیض مولانا حزین
در گشاد بال بستم یللی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
دوشینه دلم داشت به یاد تو سرودی
کز دیده مرغان حرم خواب ربودی
هر چشم زدن دیده دریا نسبم را
غمهای تو از گریه سبکبار نمودی
غافل ز تو یک دم دل مشتاق نگردد
اذ لیس سوی وجهک فی عین شهودی
وقت است که خورشید رخت جلوه گر آید
قد قام من لبین ظلامات وجودی
بار غم کونین حزین افکند از دوش
در پای خم باده کند هر که سجودی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ز دل غافلی یار جانی نباشی
نداری وفا زندگانی نباشی
به من هوش نگذاشت دشنام تلخت
به لب باده ارغوانی نباشی
به دیدارت از عیش دنیا گذشتم
به رخ جنت جاودانی نباشی
به بیگانگیها که از من مپوشان
به چشم آشنایی فلانی نباشی
زگل بی بقاتر بود عهد سستت
نشاط بهار جوانی نباشی
نشاندی به خون از نگاهی حزین را
تو ای بی وفا یار جانی نباشی

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
ای خسته بی قرار چونی
بی مونس و غمگسار چونی
یاران چه شدند و دوستداران
بی یار درین دیار چونی
درگریه نمک نمانده دیگر
ای سینه داغدار چونی
گردی نرسید از ره یار
ای دیده انتظار چونی
ای مرغ قفس ترانه ات کو
بی برگ درین بهار چونی
رفت آنکه طبیب خستگان بود
با درد دل فگار چونی
چون شمع حزین در آتش دل
با دیده اشکبار چونی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
به قید آب وگل ای جان ناتوان چونی
دپن کهن قفس ای سدره آشیان چونی
تو شمع محفل انسی به تیره وحشتگاه
تو زبب ىسند قدسی بر آستان چونی
عنان گسسته تو را بحر جود میجوید
به ریگ بادیه ای ماهی تپان چونی
زلال خضر تو را سینه چاک می طلبد
نفس گداخته دنبال کاروان چونی
به جلوه بود مدار تو شوخ چشم شرار
نشسته در دل سنگ ای سبک عنان چونی
تو رشک یوسف مصری فتاده در چه تن
تو بازکنگر عرشی به خاکدان چونی
فروغ حسن تو را آفت زوال نبود
به عقده ذنب ای مهر خاوران چونی
هلاک شیوه شوخی شوم که گفت حزین
جدا ز وصل من ای زار خسته جان چونی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
حین طفت حول الحی اذ مررت بالجانی
رهزن دل و دین شد چشم نامسلمانی
آفت مسلمانی زلف دین براندازش
زیر هر شکنجش دل دیر و پیر رهبانی
دیده ام به خونریزی غمزه و نگاهش را
ترک سخت بازویی شوخ سست پیمانی
شب که با هزار افغان در فراق یوسف خویش
داشتم به سینه دلی رشک پیرکنعانی
غیرتم صلا زد و گفت دامنی بزن به میان
تا به کى فرومانده در طلسم حیرانی
فکر زاد راه طلب رسم ره نوردان نیست
بس بود شکسته دلی با درست پیمانی
زین سروش فرخنده هوش در سماع آمد
تن ز شوق جانان شد پای تا به سر جانی
از ادب به جای قدم دیده قطره زن کردم
ناگهان به پیش آمد سهمگین بیابانی
خورد هرکف خاکش مغز شرزه شیران را
جاده خطرناکش اژدهای پیچانی
حالتی غریب افتاد حیرتی عجب رو داد
کشتی تحمل شد لطمه سنج طوفانی
در تف تب و تابم درد دوری افکنده
نه رهی نه همراهی نه دلی نه درمانی
موج خیز وحشت را بی کرانه می دیدم
پهن دشت حیرت را نه سری نه پایانی
داشتم در آن حیرت برگ و ساز جمعیت
حسرت فراوانی خاطر پریشانی
گشته شمع بالینم تیره شام دیجوری
کرده اشک پروینم پیش پا چراغانی
لاله داغ دیرینم سینه سوزی آیینش
گل کنار خونینم غنچه اشک غلتانی
خانه سوز هستی شد آه آتش آلودم
انما الحشی ذابت من لهیب نیرانی
عاشقانه نالیدم عاجزانه می گفتم
این جمع اصحابی وین ربع خلانی
خضر پی خجسته من وقت دستگیری هاست
هر طرف دد و دامی هر قدم مغیلانی
ساکنی ربا نجد این رکب ربعکم
کان شوق حضرتکم سایقا لأضعانی
دوری اختیاری نیست عشق و دل گواه منند
ما طویت کشح القلب عنکم بسلوانی
پر در عدن چشمم کرده بود وادی را
اذ بدت خیام الحی من اهیل عدنانی
بیخودی ز خاطر داشت لوح وصل و هجران را
در سرم هوا نگذاشت ذوق کفر و ایمانی
کاروان مصر آمد بوی پیرهن کالا
قال لی لک البشری یا بکیت احزانی
رایگان برافشانند خسروان عطایا را
نقلوا مطایاکم یا کرام جیرانی
شب حزین لایعقل شیخ و برهمن را گفت
اینما تولیتم ثم وجه عرفانی

وزن: فاعِلُنْ مَفاعیلُنْ فاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: مقتضب مثمن مطوی مقطوع
نشانه‌های عروضی: - U - | U - - - | - U - | U - - -
برده ست غمت دست و دل ازکار کجایی
ای مونس دلهای گرفتار کجایی
هر غنچه ز بویت به شکرخند بهار است
ای چشم و چراغ دل بیدارکجایی
تا چند سرآریم به تاریکی هجران
ای شمع فروزان شب تار کجایی
نی بی من ونه با منی ازناز چه حال است
ای عهدشکن یار وفادار کجایی
گل های گلستان همه پرورده خارند
عارض بنما ای گل بی خار کجایی
از قد و رخت بلبل و قمری به سرودند
ای جلوه طراز گل و گلزار کجایی
با آنکه بود جلوه گهت کوچه و بازار
ای یار نه در کوچه و بازار کجایی
بر هم زده ام خانه ی دل را به سراغت
چون نیست کسی غیر تو در دار کجایی
بگشا گره از کار فروبسته دل ها
ای عقده گشاینده هر کار کجایی
ای نور یقین چشم جهان بین دو عالم
ای جان حزین  ای دل و دلدار کجایی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
در قید غمم خاطر آزاد کجایی
تنگ است دلم قوت فریاد کجایی
دیری ست که دارم سر راه نگهی را
صیدی سر تیر آمده صیاد کجایی
بیرون وجود امن و امان عجبی بود
هستی ره ما زد عدم آباد کجایی
کو همنفسی تا نفسی شاد برآرم
مجنون تو کجا رفتی و فرهاد کجایی
دیری ست که رفتی و ندارم خبر از تو
بازآ دل آواره خوشت باد کجایی
ای ناوک تأثیر که کردی سفر از دل
می خواست تو را ناله به امداد کجایی
با آنکه نیاوردی یک بار ز ما یاد
ای آنکه نرفتی دمی از یاد کجایی
رسوای جهان می کندم هند جگرخوار
غم پرده در افتاده دل شاد کجایی
می خواستی آزرده ببینی دل ما را
اکنون که غمت داد ستم داد کجایی
هم دوشی آن سروقد اندیشه دوری ست
شرمی بکن ای جلوه شمشاد کجایی
در عشق به یک جلوه حزین کار تمام است
من برق به خرمن زدم ای باد کجایی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
خرابم از ادای شیوه مستانه چشمی
خمارآلوده ام از گردش پیمانه چشمی
شراب شوق هر کس جلوه در پیمانه ای دارد
که مجنون محو لیلی بود و من دیوانه چشمی
چه کیفیت بود در ساغر این چشم سخن گو را
به خواب بیخودی دل رفته از افسانه چشمی
نگاه گرم ترسا زاده ای سرگشته ام دارد
که می آید سیه مستانه از میخانه چشمی
حزین  نبود چو من مستی خرابات محبت را
پیاپی می زنم پیمانه از میخانه چشمی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
طبیب من حرا از خسته جان خود نمی پرسی
توان پرسیدنی وز ناتوان خود نمی پرسی
قلم کی محرم و قاصد کجا درد سخن دارد
چرا احوال ما را از زبان خود نمی پرسی
مگر آگه نیی از سوختن ای شمع بی پروا
که از پروانه آتش به جان خود نمی پرسی
نسیم آشفته می گوید سراغ نافه چین را
چرا از طره عنبرفشان خود نمی پرسی
اگر باور نداری شرح جور از من چرا باری
حدیثی از دل نامهربان خود نمی پرسی
شکار خسته می داند عیار سختی بازو
چرا از زخم دل زور کمان خود نمی پرسی
سرت گردم چه دیدی کز حزین گردانده ای دل را
ز دستان سنج دیرین داستان خود نمی پرسی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به دستم داده دستی برده در خونم فرو دستی
به چاک سینه دارد غمزه دستی در رفو دستی
خوشا عهدی که با کوتاه دستان لطفها بودش
حمایل داشتم در گردن آن تندخو دستی
کدامین دست خالی داشتم تا سبحه گردانم
که دستی رهن ساغر بود و در دست سبو دستی
دل مجروح را شور قیامت در گریبان کن
سرت گردم بکش گاهی به زلف مشکبو دستی
سراپا ناز من از تربتم دامنکشان مگذر
مبادا غافل از خاکم برآرد آرزو دستی
زکم ظرفی به یک ساغر خمارم نشکند چون گل
بود در خم مرا پیوسته دستی در کدو دستی
کفم را در دعا وصل تمنا مدعا نبود
حزین از شرم عصیان می گذارم پیش رو دستی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بود می خانه ها در چشم شهلای تو ای ساقی
هلال جام می گردد به ایمان تو ای ساقی
ز رنگت آتشین شد گل ز لعلت ارغوانی مل
نگه را می کشد در خون تماشای تو ای ساقی
شکر بفکن قدح بشکن به شیرین خنده لب بگشا
می و نقل است با لعل شکرخای تو ای ساقی
تو چون در جلوه آیی لنگر تمکین نمی ماند
دلم را می برد از جا تماشای تو ای ساقی
بود آیین عشقت می کشی و کوچه گردیها
خرد را سر به صحرا داده سودای تو ای ساقی
نسیم پیرهن صد پیرهن می بالد از بویت
قبای ناز میزیبد به بالای تو ای ساقی
حزین راگر به کف نامد ز بخت نارسا زلفت
نداد از دست دامان تمنای تو ای ساقی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ابرکفت بنازم فیضی ببار ساقی
گرد سرت بگردم جامی بیار ساقی
برخیز و جلوه سرکن بگشای جعد مشکین
باد از دم بهاران شد مشکبار ساقی
ساغر بده که آید آبی به روی کارم
از زهد خشک دارم بر دل غبار ساقی
از شیوه نگاهت وز جلوه جمالت
می در پیاله دارم گل در کنار ساقی
اوراق زهد و تقوا بر باد ده حزین را
از خون توبه ما بشکن خمار ساقی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
ابر تر دامن و سرد است هوا ای ساقی
خوش بود باده خورشید لقا ای ساقی
دردسر می کشی از ناله مخمور چرا
می توان بست به جامی لب ما ای ساقی
به در میکده از خشکی زهد آمده ایم
نشود تر نشود دامن ما ای ساقی
باطن پاک بزرگان همه جا یارت باد
به خم باده سپردیم تو را ای ساقی
ابر احسان تو دریا دل و ما سوخته جان
شرم بادت ز لب تشنه ما ای ساقی
گرچه با ابر کفت دم زدن ما بیجاست
جام اگر می دهیم هست به جا ای ساقی
عمرها شد که ز خونین جگران است حزین
به اسیران وفا چند جفا ای ساقی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بساط سرو گل افسرده شد در گلشن ای قمری
خروشی ساز کن با بلبل دستان زن ای قمری
به طوق بندگی مخصوصی از خیل گرفتاران
چه منتهاست از جانان تو را برگردن ای قمری
تو در آغوش سرو خویش و من خالیست آغوشم
ببین مشکل بود کار تو یا کار من ای قمری
چه می فهمی گریبان چاکی حسرت نصیبان را
که با معشوق داری جا به یک پیراهن ای قمری
به چشمم هرکجا با سرو خود همدوش می آیی
جگر پرگاله ها می ریزدم در دامن ای قمری
صبوحی بوی گل زد بر مشامم ناله گرمت
من شوریده را آتش زدی در خرمن ای قمری
مباد از ناله ات مهر از لب فریاد بردارم
گریبان می درد صبر مرا این شیون ای قمری
جراحت دیده دلهای کباب سینه ریشان را
به وجد آورده ای از ناله شورافکن ای قمری
میان ما اسیران این سبکباری غنیمت دان
که برگردن نداری بار طوق آهن ای قمری
هوای ابر خواهد نغمه تر ناله ای سرکن
نسیم آسا سبک سیر است ابر بهمن ای قمری
حزین تا بلبل باغ است رنگین ناله سامان کن
نه هرگوشی تواند نغمه را سنجیدن ای قمری

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
خموشی گزین در دبستان معنی
که لفظ است خارگریبان معنی
ندارند ربطی به هم آتش و نی
قلم کی بود مرد میدان معنی
بریدیم پیوند لفظ آشنایان
کشیدیم سر در گریبان معنی
وفا نیست در گلشن حسن صورت
به صد چشم گشتیم حیران معنی
نباشم چرا سرخوش و پای کوبان
به دست است زلف پریشان معنی
اگر حسن را باشد آیینه داری
بود چشم شاهدپرستان معنی
شود ظلمت لفظ چون سایه باطل
برآید چو خورشید تابان معنی
فلک کیست تا رخش دعوی بتازد
به میدان چابک سواران معنی
سراب است لفظی که جان در تنش نیست
لبی تر کن از آب حیوان معنی
حزین از دل روشنت غرق نوریم
چراغیست در زیر دامان معنی

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
من صیدم و دام زندگانی
زندان مدام زندگانی
باشد به مذاق پخته مغزان
اندیشه خام زندگانی
کام از لب یار برنیامد
کردم ناکام زندگانی
جمشید منم اگر برآید
با ساقی و جام زندگانی
بی شهد لب شکر فروشت
زهر است به کام زندگانی
خاصان تو از حیات سیرند
ارزانی عام زندگانی
دارد اجل از حیات من ننگ
نازم به کدام زندگانی
صبح نفسم به صد کدورت
آورده به شام زندگانی
جز من که ز عشق در حیاتم
نابوده به وام زندگانی
در یک شب هجر یار چون شمع
کردیم تمام زندگانی
گرداب بلا بود حزین را
بی گردش جام زندگانی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
توکز رخ شمع طور و چشم جان نور نظر باشی
چه خواهد شد سرت گردم شب ما را سحر باشی
دو عالم از فروغ روی او یک چشم بینا شد
نبینی روی هجران را اگر صاحب نظر باشی
سروش مقدم جانان رسید از بال پروازت
مرا ای هدهد جان زنده کردی خوش خبر باش
برآ از خود فضای بیخودی را هم تماشا کن
چرا چون برق درقید حیات مختصر باشی
سر پایی بزن مستانه سامان دو عالم را
چرا از فکر صندل در خمار دردسر باشی
پریشانی بود موج خطر پرشور دریا را
کنی گردآوری گر قطره خود را گهر باشی
حزین  افشاندن دامن ندارد این قدر کاری
برای خرده جان چند لرزان چون شرر باشی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
با یار گفتم از غم بسیار اندکی
گفتا که هست حوصله درکار اندکی
تاکی به ناز دیده فروبستهای ز من
یکبار دامن مژه بردار اندکی
گفتا نگه به خواب بهار تغافل است
از ما بپوش دیده خونبار اندکی
گفتم فغان من نگذارد تو را به خواب
گفتا گلوی ناله بیفشار اندکی
ای مطرب ستم بزن آهسته زخمه را
نازکتر است دل ز رگ تار اندکی
ای ساقی صفا به قدح ریز باده را
تا از خرد شویم سبکبار اندکی
بستم کمر ز شوق تو در راه برهمن
ماند به تار زلف تو زنار اندکی
ناز وکرشمه در دل بلبل شکسته است
بو برده است تا ز تو گلزار اندکی
بسیار دیده ام خم و پیچ زمانه را
مشکل فتاده با تو سر و کار اندکی
باشد نخست مشکلم این کز فراق تو
طاقت نمانده در دل بیمار اندکی
حیرت ز خویش می بردم در وصال تو
گر وارهم ز حسرت دیدار اندکی
ما هم روانه ایم به دربای بی کنار
ای سیل اشک پای نگهدار اندکی
از راه دور آمده ام در دیار تن
جان پشت داده است به دیوار اندکی
خوشتر حزین  که در غم دیرینه تن زنم
بی صرفه گو بود لب اظهار اندکی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دو خصم داده به هم دست و این فگار یکی
یکی تو دشمن جانی و روزگار یکی
به خون من دو زبردست هم زبان شده اند
نگاه مست یکی چشم میگسار یکی
دو فتنه گر به کمین دل رمیده ماست
کمند طره یکی زلف تابدار یکی
یکی دو کرده غمم را فریب وعده تو
بلای هجر یکی درد انتظار یکی
نه در دلی و نه در دیده خراب مرا
ازین دو خانه نیامد تو را به کار یکی
نیم به هجر تو تنها دو همنشین دارم
دل شکسته یکی جان بی قرار یکی
به عندلیب چمن نوبت فغان نرسد
حدیث جورت اگر گویم از هزار یکی
کنون دو سلسله جنبان بود جنون مرا
خط عبیر شمیمت یکی بهار یکی
خدنگ های تغافل خطا نمی گردد
ز شست غمزه ات ای نازنین سوار یکی
گدا و شاه به تنهایی از جهان رفتند
درین دیار به یاری نشد دچار یکی
به دهر الفت و انصاف نیست یاران را
یکی حریف نشاط است و سوگوار یکی
زگرد حادثه میدان روزگار پر است
خدا کند که برآید ازین غبار یکی
ز بزم وصل حزین این قدر خبر دارم
که بیخودانه سرم داشت درکنار یکی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
حیران لقایی شدم امروزکه دانی
باقی به بقایی شدم امروز که دانی
یار آمد و جان گشت فدای قدم او
قربان وفایی شدم امروز که دانی
فیض نظر پیر خرابات بنازم
خاک کف پایی شدم امروز که دانی
زنگ تن از آیینه جان پاک زدودم
یعنی به صفایی شدم که امروز که دانی
بگرفت مرا از خود و خود را به عوض داد
ممنون عطایی شدم امروز که دانی
از شرک دویی ترک خودی کرد خلاصم
از خود به خدایی شدم امروز که دانی
کوته نظری حلقه بیرون درم داشت
محرم به سرایی شدم امروز که دانی
فقر شب هستی چو گدا دربدرم داشت
آسوده به جایی شدم امروز که دانی
از شیوه آن حسن خبردار نبودم
مفتون ادایی شدم امروز که دانی
هر پرده که نی راست حزین از دم نایی ست
بیخود به نوایی شدم امروز که دانی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ز عاشق شکوه ای جز مهر ورزیدن نمی دانی
عبث رنجیده ای اسباب رنجیدن نمی دانی
از آن لب زیر دندان ندامت داری ای عاقل
که چون دیوانگان زنجیر خاییدن نمی دانی
گل داغی ز باغ زندگانی نیست در دستت
تهی کف می روی زاهدکه گل چیدن نمی دانی
نخوردی خون دل ای صوفی و در رقص طاماتی
چه مستی می کنی چون باده نوشیدن نمی دانی
حزین اکنون نواسنج گلستان شد تو ای بلبل
نفس را درگلو بشکن که نالیدن نمی دانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
هجر در دامن دل ریخته خار عجبی
گلبن حسرت ما کرده بهار عجبی
ناخنم تیشه شد وسینه من کوه غم است
زده ام دست دلیرانه به کار عجبی
سودی از دولت همسایگی ماه نکرد
زلف هندوی تو دارد شب تار عجبی
دیده جز بوالعجبی هیچ نبیند در هند
فلک انداخته ما را به دیار عجبی
شمع سررشته افسانه به کف داد حزین
دوش با داغ تو دل داشت شمار عجبی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -