cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
تو در خوبی و زیبایی چنان امروز یکتایی
که  خورشید ار به  خود بندی به  زیبایی نیفزایی
حدیث روز محشر هر کسی در پرده می گوید
شود بی پرده  آن  روزی که  روی  از پرده بنمایی
چه نسبت با شکر داری که سر تا پای شیرینی
چه  خویشی  با قمر داری که پا تا فرق زیبایی
مگر همسا یه نوری که در وهمم نمی  گنجی
مگر همشیره  حوری که در چشمم نمی آیی
به هرجا رو کنی  در روشنی چون ماه مشهوری
به هرجا پا نهی در راستی چون سرو یکتایی
چنین روشن ندیدم رخ یقین دارم که خورشیدی
بدین نرمی نیفتد تن گمان دارم که دیبایی
جمال خوبرویان را به زیور زینت افزایند
تو گر زیور به خود بندی به خوبی زیور افزایی
ز بس در حسن مشهوری کس اوصافت نمی پرسد
که ناظر هرکجا بیند تو چون خو رشید پیدایی
چنان شیرینی ارزان شد ز گفتارت که در عالم
خریداری ندارد جز مگس دکان حلوایی
اگر قصد لبت کردم بدار از لطف معذورم
ز بس شیرین زبان بودی گمان بردم که حلوایی
اگر خواهد خدا روزی که هستی را بیاراید
تو را گوید تجلی کن که هستی را بیارایی
گنه کن هرچه  می خواهی و از محشر مکن پروا
که با این چهره در دوزخ در فردوس بگشایی
بده دشنام و خنجر کش برون آ مست و غوغا کن
که با این حسن معذوری به هر جرمی که فرمایی
به روی ماه خنجر کش  به ملک شاه لشکر کش
کزین حسنت که می بینم به هر کاری توانایی
خداوند کرم بر حال مسکینان ببخشاید
به مسکینی درافتادم که بر حالم ببخشایی
ز چشمم هرچه  خون بارد رقیب افسانه پندارد
نهیب موج دریا را چه داند مرد صحرایی
نشان عشق بیهوشی ست بیهوش ای  که  هشیاری
کمال  وصف خاموشی ست خاموش ای  که گویایی
بحمدالله که از خوبان نگاری زرد مو دارم
که بر نخل قدش شیرین نماید زلف خرمایی
مگر هندوست زلف  او که بر خود زعفران ساید
که جز در کیش هندو رسم نبو د زعفران سایی
مگر زآن زلف خرمایی مذاق جان کنم شیرین
که جز د یوانگی سودی نبخشد زلف سودایی
زبان بربند قاآنی که شیرینی را ز حد بردی
روا باشد که طوطی را بیاموزی شکرخایی
به صاحب اختیار ار کس سخن های تو برخواند
تو را چندان فرستد زر که از غم ها بیاسایی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
تو را رسمست اول دلربایی
نخستین مهر و آخر بی  وفایی
در اول می نمایی دانه خال
در آخر دام گیسو می گشایی
چو کوته می نمودی زلف گفتم
یقین کوته شود شام جدایی
ندانستم کمند طالع من
ز بام وصل یابد نارسایی
برآن بودم که از آهن کنم دل
ندانستم که تو آهن ربایی
من آن روز از خرد بیگانه گشتم
که با عشق توکردم آشنایی
نپندارم که باشد تا دم مرگ
گرفتار محبت را رهایی
مرا شاهی چنان لذت نبخشد
که اندر کوی مه رویان گدایی
سحر جانم برآمد بی تو از لب
گمان بردم تویی از در درآیی
چو دیدم جان محزون بود گفتم
برو دانم که بی جانان نپایی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
نامدی دوش و دلم تنگ شد از تنهایی
چه شود کز دلم امروز گره بگشایی
ور تو آیی نشود چاره تنهایی من
که من از خویش روم چون  تو ز در بازآیی
کاش از مادر آن ترک بپرسند که تو
گر نیی از پریان از چه پری می زایی
شاه بایدکه خراج شکر از وی گیرد
که دکان بسته ز شرم لب او حلوایی
تو بهل غالیه بر موی تو خود را ساید
تو به مو غالیه اینقدر چرا می سایی
چه خلافست ندانم که میان من و تست
کانچه بر مهر فزایم تو به جور افزایی
بعد ازین در صفت حسن تو خاموش شوم
زانکه در وصف تو گشتم خجل از گویایی
درفشانی تو قاآنیم از دست ببرد
آدمی در نفشاند تو مگر دریایی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
این چه حالست که از سرکله انداخته ای
مست و بیخود شده از خانه برون تاخته ای
تبغ  صیقل زده در مشت و سپر از پس پشت
نرد کین باخته و ساز جدل ساخته ای
ساق بالا زده و ساعد کین برچیده
رخ برافروخته و تیغ برافراخته ای
گاه با دوست درآویخته گه با دشمن
چون حریفان دغا نرد دغل باخته ای
بیم آنست که از پارس برآید غوغا
این چه فتنه است که در شهر درانداخته ای
ما چو پروانه  کمر بسته به جانبازی تو
تو چرا شمع صفت این همه بگداخته ای
هیچ کس را به جهان مهر تو باقی نگذاشت
حالی ازکینه پی قتل که پرداخته ای
مگرت گفت کسی ماه فلک همسر تست
که تو مریخ صفت خنجرکین آخته ای
یا کسی گفت قدت سرو چمن را ماند
که تو در ناله چو بر سرو چمن فاخته ای
ماه کی جام کشد سرو کجا تیغ زند
خویش را از دگران حیف که نشناخته ای
هست مداح امیرالامرا قاآنی
نشناسی مگرش  هیچ که ننواخته ای

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دارم نگار سنگدل سیم سینه ای
کز فرط مهر او به دلم نیست کینه ای
او همچو کعبه ساکن و خلقی بسان حاج
احرام بسته سوی وی از هر مدینه ای
چون زلف عنبرین که بود زیب گردنش
در شهر کس  نشان ندهد عنبرینه ای
ران پلنگ طعمه من بود و همچو مرغ
از ضعف عشق قانعم اکنون به چینه ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
جهان فرتوت باز جوانی از سر گرفت
به سر ز یاقوت سرخ شقایق افسر گرفت
چو تیره زاغی سحاب بر آسمان پر گرفت
ز چرخ اختر ربود ز نجم زیور گرفت
که تاکند جمله را به فرق نسرین نثار
به بوستان سرخ گل چرا همی لب گزد
نهان شود زیر برگ چو باد بر وی وزد
چو دخت دوشیزه ای که زیر چادر خزد
ز خوف نامحرمی که خواهدش لب مزد
کناره گیرد همی ز بیم بوس و کنار
صبا رخ ارغوان به شوخی از بس مکد
چو دانه های عقیق ز عارضش خون چکد
وزان ستم سرخ گل ز خشم چندان ژکد
که پوست در پیکرش چو نار می بترکد
به خوشه اش خون دل چو دانه های انار
طبق طبق سیم و زر به فرق عبهر چراست
به سیمگون پنجه اش پیاله زر چراست
به جام سیمابیش شراب اصفر چراست
شرابش آمیخته به مشک و عنبر چراست
نخورده می بهر چیست به چشمکانش خمار
نشسته لاله خموش چو شاهدی پر دلال
ز بس که خوردست می به طرف باغ و تلال
رخانش گشتست آل زبانش گشتست لال
به چهر گلنارگون نهاده از مشک خال
چو عاشقی کش بود جگر ز غم داغدار
سمن به باغ اندرون چو بر فلک مشتری ست
چنان بود تابناک که زهره اش مشتری ست
چو برگشاید دهن به شکل انگشتری ست
بهار صنعت نما چو تاجر ششتری ست
که دیبه رنگ رنگ فکنده بر جویبار
شکوفه طفلی ست خرد تنش به نرمی حریر
رخش  به رنگ سهیل لبش به بوی عبیر
ندانم از رنج دهر به کودکی گشته پیر
و یا دوید از دلش به عارضش رنگ شیر
چنانکه رنگ شراب به صورت باده خوار
هلا بیابان عمر چرا به غم طی کنیم
میی گران سنگ ده که اسب غم پی کنیم
بیا غمان را علاج به ناله نی کنیم
چو لاله بر طرف باغ پیاله پر می کنیم
میی که از رنگ آن رخان شود لاله زار
ز اصل صلصال خویش به پای او ریخت خاک
از آن میی کآدمش نشاند در خلد تاک
به سالیان تافتند بر او سهیل و سماک
به ریشه اش آب داد ز جوهر جان پاک
که تا سهیل و سماک به عاقبت داد بار
ز صنع پروردگار چو در مدور همه
ز قدرت کردگار چو خور منور همه
چو شعر من آبدار چو گل معطر همه
چو دل گهرهای چند نهفته در بر همه
چو قلب شهزاده شان دل از برون آشکار
علیقلی میرزا امیر شهزادگان
یمین فرماندهان امین آزادگان
مجیر دل خستگان مغیث افتادگان
دلیر شمشیرزن چو گیو کشوادگان
به بزم کاووس کی به رزم اسفندیار
سحاب جود و سخا محیط علم و عمل
سپهر مجد و بها غیاث ملک و ملل
جهان عز و علا پناه دین و دول
مدار خوف و رجا شفیع جرم و زلل
به دشمنان تندخو به دوستان بردبار
چو رخ نماید قمر چو کفش آید سحاب
چو کینه توزد سپهر چو دیو سوزد شهاب
چو وقعه جوید هژبر چو حمله آرد عقاب
به حلم وافر نصیب به علم کامل نصاب
محامدش بی شمر محاسنش بی شمار
زهی ملکزاده ای که زیب دنیا تویی
بهشت اجلال را درخت طوبی تویی
سپهر اقبال را سهیل و شعری تویی
زمانه را از نخست مهین تمنی تویی
رسیده از هستیت به کام خود روزگار
به وقعه ضیغم کشی به  پهنه پیل افکنی
به قوت اژدردری به حمله شیراوژنی
به بزم دریادلی به رزم رویین تنی
زمانه قاهری ستاره رو شنی
سپهری از برتری جهانی از اقتدار
نگردی از جود سیر بدین سخا ابر نیست
نترسی از اژدها بدین  جگر ببر نیست
به قدر یک ذره ات گه سخا صبر نیست
اگرچه بر تو ز کس به هیچ رو جبر نیست
ولی به هنگام جود نبینمت اختیار
چو در مدیحت مرا زبان گفتار نیست
به جز دعایت مرا ازین سپس  کار نیست
بلی شدن بر سپهر پلنگ را یار نیست
پلنگ را گو مپوی سپهر کهسار نیست
سپهر را فرق هاست به رفعت از کوهسار
هماره تا خور ز حوت چمد به برج بره
همیشه تا آسمان بود به شکل کره
هماره تا خط راست نمی شود دایره
به جان خصم تو باد زنار غم نایره
به بند انده اسیر به دام محنت شکار

وزن: مَفاعِلُنْ فاعِلُنْ مَفاعِلُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U - U - | - U - | U - U - | - U -
بت ساده رفیق بط باده رحیق
مرا به ز صد حشم مرا به ز صد فریق
نخواهم غذای روح به جز باده رقیق
نجویم انیس دل به جز ساده رفیق
چو دولت یکی جوان چو دانش یکی عتیق
بحمدالله از بتان مرا هست دلبری
به طلعت فرشته ای به قامت صنوبری
به رخ ماه نخشبی به قد سرو کشمری
به دل سنگ خاره ای به تن کوه مرمری
به هر آفرین سزا به هر نیکویی حقیق
خطش  یک  قبیله مور رخش یک حدیقه  گل
تنش یک دریچه نور لبش یک قنینه مل
خطش ماه را ز مشک به گردن فکنده غل
لبش بر چه  عدم ز یاقوت بسته پل
به سرخی لبش شفق به یاران دلش شفیق
خرامنده تر ز کبک سیه چشم تر ز وعل
دهان نیستش وزو سخن ها کنند جعل
ز عشق وی ابرویش در آتش فکنده نعل
رخش از نژاد گل لبش از نتاج لعل
یکی یک چمن شقیق یکی یک یمن عقیق
نخواهم کسی گزید ازین پس به جای او
که هرگز ندیده ام بتی با وفای او
چو جاوید زنده است دلم در هوای او
سزد گر به زندگی بمیرم برای او
که نادر فتد ز خلق نگاری چنین خلیق
چو خواهم ازو شراب دود گرم در وثاق
صراحی و جام را فرود آورد ز طاق
بریزد ز دست خویش  می از شیشه در ایاق
پس  آنگاه به دست من دهد با صد اشتیاق
که بر یاد لعل من بنوش این می رحیق
چو من درکشم قدح سراید که نوش  باد
به قول قلندران همه جزو هوش باد
هزار آفرین ترا به جان از سروش باد
به جز در ثنای تو زبان ها خموش باد
که شهزاده را به صدق تویی داعی صدیق 
فلک فر علیقلی که جودش بود فره
به رویش  ندیده کس مگر روز کین گره
ز سهم خدنگ او چو بیرون جهد ز زه
کند ماه آسمان چو ماهی به تن زره
بخندد همی به برق سر تیغش از بریق
دلش بیتی از کرم مکارم نجود او
فلک رفته در رکوع ز بهر سجود او
نماید در جهان همه شکر جود او
تنی هست روزگار روانش وجود او
چه در هند برهمن چه در روم جاثلیق
ز رایش به مویه ماه ز جودش به ناله نیل
هم از فضل بی منال هم از عدل بی عدیل
سخن های او بلند سخایای او جمیل
کرم های او بزرگ عطاهای او جزیل
هنرهای او شگرف نظرهای او دقیق
ز رخسار شاملش زمین روضه ارم
ز انصاف کاملش جهان حوزه حرم
به یک ره چو آفتاب کفش پاشد از کرم
به قدر ستارگان اگر باشدش درم
محیطیست جود او دو عالم درو غریق
زهی بخت حاسدت شب و روز در رقود
به میزان خشم او تن دشمنان وقود
کمان از تو ممتحن چنان کز محک نقود
سزد عقد جو ز هر کمند ترا عقود
سزد برج سنبله دواب ترا علیق
پرد تا به عون پر همی طیر در هوا
دود تا به زور گام همی رخش در چرا
دمد تا به فرودین همی از زمین گیا
رسد تا به بندگان ز شاهان همی عطا
جهد تا به زخم نیش همی خون ز باسلیق
ترا یسر در یسار ترا یمن در یمین
به  ارزاق خاص و عام دل و دست تو ضمین
ملک گویدت ثنا فلک بوسدت زمین
جهان با همه جلال ترا بنده کمین
خدا و رسول آل ترا هادی طریق

وزن: فَعولُنْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ مَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - U - | U - - | U - U -
الا که مژده می برد به یار غمگسار من
که باغ چون نگار شد چه خسبی ای نگار من
توان من روان من شکیب من قرار من
سرور من نشاط من بهشت من بهار من
غزال من مرال من گوزن من شکار من
حیات من ممات من تذرو من هزار من
دهند مژده نوگلان که نوبهار می رسد
به شیر او ز بلبلان نه یک  هزار می رسد
نسیم چون قراولان ز هر کنار می رسد
به  گوش من ز صلصلان خروش تار می رسد
به مغز من ز سنبلان نسیم یار می رسد
ولی ز نوبهارها به است نوبهار من
بهار را چه می کنم بتا بهار من  تویی
ز خط و زلف عنبرین بنفشه زار من تویی
هزار و گل چه بایدم گل و هزار من تویی
به روزگار ازین خوشم که روزگار من تویی
همین بس  است فخر من که  افتخار من  تویی
الا به زیر آسمان کراست افتخار من
مرا نگار نیک پی شراب ملک ری دهد
شرابهای ملک ری مرا کفاف کی دهد
بلی کفاف کی دهد شرابها که وی دهد
مگر دو چشم مست وی کفایتم ز می دهد
که  شور صد قرابه  می به  هر نظاره هی دهد
همین  بس  است چشم وی نبید من عقار من
نگر کران راغ ها چه سبزها چه کشتها
ز لاله ها به باغ ها فراز خاک و خشت ها
عیان نگر چراغ ها شکفته بین بهشت ها
نموده تر دماغ ها چه خوب ها چه زشتها
نموده پر ایاغ ها ز می نکو سرشت ها
چه می که شادی آورد چو وصل روی یار من
دمن شد ای پسر یمن شقیق ها عقیق ها
نشسته مست در دمن شفیق ها رفیق ها
چمیده جانب چمن رفیق ها شفیق ها
گسارده به رطل و من عتیق ها رحیق ها
چو عقل ورای میر من رحیق ها عتیق ها
کدام میر داوری که هست مستجار من
ملاذ و ملجاء مهان خدیو زاده مهین
عطیه بخش راستان خدایگان راستین
سپهرش اندر آستان محیطش اندر آستین
به  صد قرون ز صد قران فلک نیاردش قرین
مهین سپهر هر زمان چنان  ببوسدش  زمین
که آبش از دهان چکد چو شعر آبدار من
سلیل خسرو عجم فرشته فر علیقلی
چراغ دودمان جم به بخردی و عاقلی
همال ابر در کرم مثال ببر در یلی
هلاک جان گستهم ز پهلوی و پر دلی
به عزم پورزادشم به حزم پیر زابلی
همین بس است مدحتش  به روز گار کار من
به  روز کین که  جایگه به  پشت رخش می کند
چو سنگریزه کوه را ز گرز پخش می کند
به خنجری که خندها به آذرخش می کند
سر و تن حسود را هزار بخش می کند
زمین رزمگاه را ز خون بدخش می کند
چنانکه چهره مرا ز خون دل نگار من
اگر فتد ز قهر او به نه فلک شراره ای
به یک سپهر ننگری نسوخته ستاره ای
ز روی خشم اگر کند به لشکری نظاره ای
گمان مبر که جان برد پیاده ای سواره ای
مگر که بردباریش  کند به عفو چاره ای
چنانکه دفع  رنج و غم روان برد بار من
اگر به گاه کودکی خرد نبود مهد او
به   کسب دانش این  قدر ز چیست جد و جهد او
به خاک اگر دمی دمد عقیق پر ز شهد او
تمام نیشکر شود نبات ها به عهد او
به روز صید شیر نر شود شکار فهد او
چنانکه  در سخنوری سخنوران شکار من
اگر چه بهره ای مرا ز مال روزگار نی
چو والیان مملکت شکوه و اقتدار نی
حمال نی خیول نی بغال نی حمار نی
جلال نی جیوش نی پیاده نی سوار نی
فروش نی ظروف نی ضیاع نی عقار نی
بس است مهر و چهر او ضیاع من عقار من
همیشه تا بود مکان به بحر آبخوست را
هماره تا در آسمان نحوستست بست را
تقابل است تا به هم شکسته و درست را
چنانکه تند و کند را چنانکه سخت و سست را
تقدمست تا همی بر انتها نخست را
هماره باد مدح او شعار من دثار من
همیشه تا که نقطه ای بود میان دایره
که هرخطی که برکشی از آن به سوی چنبره
مرآن خطوط مختلف برابرند یکسره
حسود باد صید او چو صید باز قبره
عنود را ز خنجرش  بریده باد حنجره
اجابت دعای من   کناد کردگار من

وزن: مَفاعِلُنْ مَفاعِلُنْ مَفاعِلُنْ مَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U - U - | U - U - | U - U - | U - U -
شاهی که بر سرست ز لولاک افسرش
تشریف کبریاست ز دادار در برش
گیهان و هر که در وی نقشی ز قدرتش
گردون و هرچه در وی حرفی ز دفترش
اقبال و بخت پی ر و عضبا ور فرفش
خورشید و ماه خادم شبیر و شبرش
شام ابد جنیبه موی مجعدش
صبح ازل طلیعه روی منورش
شب چهره سیاه بلال موذنش
مه غره جس بمراق تکاوررش
موجی بود فلک ز محیط عنایتش
فوجی بود ملک ز سپاه مظفرش
قلبی بود مجسم فرخنده قالبش 
روحی بود مصور زیبنده پیکرش
گردرن مجله ایست بر اثبات معجزش
گیهان محله ایست ز اقطاع کشورش
در ژرف بحر قدرت قدرش  سفینه ایست
کافلاک بادبان بود و خاک لنگرش 
ک رد ار همی سلیمان تسخیر دیو و دد
او گشت صدهزار سلیمان مسخرش
ازردگار ملک رسالت مفوضش
ازکارساز تاج ولایت مقررش 
خاک سیاه جرده غباری ز موکبش
چرخ کبود جامه دخانی ز مجمرش
با یک جهان سعادت جبریل خادمش
با یک فلک شرافت میکال چاکرش
بر چرخ هرچه انجم کیلی ز خرمغش
بر خاک هرچه مردم خیلی ز لشکرش 
بحر محیط آبی از جوی رحمتش 
مهر منیر تابی از روی انورش
طاقیست قدر او که بود شمس شمسه اش 
طوقیست حکم اوکه بود چرخ چنبرش
گویی سپهر از چه ز جیب جلالتش 
بویی بهشت از چه ز خلق معط رش 
صبح سپید آیت رو ی مبارکش
شام سیاه حجت موی معنبرش
شهروزه ای به درگه سلطان انجمش
فیروزه ای ز خاتم گردون اخضرش 
خشتی ز سقف ایوان گردون عالیش
میخی ز نعل یکران خورشید خاورش
انی ز دور بعثت ده ر مخلدش 
نانی بخوان دعوت چرخ مدورش 
هر هشت باغ رضوان نامی ز مجلسش
هرچار جوی جنت دردی ز ساغرش 
گر بی ولای او به بهشتم صلا زنند
نفرین  کنم به حوری و غلمان و کوثرش
ور با هوای او شودم جای در جحیم
بر من خلیل وار دمدگل ز آذرش 
تا بر خط خطایم خط خطا کشد
سوگند می دهم به خداوند قنبرش 
با اینهمه گناه نیم ناامید ازو
خواهم سیاه نامه خود را سپید ازو

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای زلف نگار من از بس که پریشانی
سرتا به قدم مانا سامان مرا مانی
چون زنگیکی عریان زانو به زنخ برده
در تابش مهر اندر بنشسته و عریانی
هندو چو سپارد جان در آذرش اندازند
تو به آتش سوزان در چون هندوی بیجانی
افعی زده را مانی از بس که به خود پیچی
با آنکه تو خود از شکل  چون افعی پیچانی
افعی به بهار اندر از خاک برآرد سر
زآن چهر بهار آیین زین روی گرایانی
بسیار به شب کژدم از لانه برون آید
تو کژدمی و پیوست در روز نمایانی
آن چهره بدین خوبی  آشوب جهانستی
گویند بهشتی هست گر هست همانستی
زی کوی مغان ما راگاهی دو سه می باید
وز چنگ مغان ما را جامی دوسه می باید
دیوانه و ژولیده آشفته و شوریده
مشتاق نکویان را نامی دو سه می باید
زهاد ریایی را انکار بود از می
بر گردن این خامان خامی دو سه می باید
چشم بد بدخواهان از هرطرفی بازست
بر چهر نگار از نیل لامی دو سه می باید
در جان و دل و دیده جاکرده خیال دوست
آن طایر قدسی را با می دو سه می باید
از تاک به خم و زخم در شیشه از آن در جام
دوشیزه صهبا را مامی دو سه می باید
زلف و خط و گیسو را زیب رخ جانان بین
وان صبح همایون را شامی دو سه می باید
خواهی شودت ای دل کام دو جهان حاصل
زی بارگه خسروگامی دو سه می باید
شاهی که بر او ختمست آیات جهانداری
و آمد به صفت رایش مرآت جهانداری
من بنده خاقانم از دهر نیندیشم
تریاق به کف دارم از زهر نیندیشم
گر چرخ زند ناچخ ور دهرکشد خنجر
از چرخ نپرهیزم وز دهر نیندیشم
دوشیزه صهبا را من عقد بخواهم بست
مهرش همه گر جانست از مهر نیندیشم
گر تیغ کشد خورشید ور قهرکند بهرام
زان تیغ نتابم رو زان قهر نیندیشم
شهری به خلاف من گر تبغ کشدچون بید
با حرز ولای آن زان شهر نیندیشم
چون نی ز فلک باکم بادیست کره خاکم
در بحر زنم غوطه از نهر نیندیشم
شاهی که ولای او داروی غمانستی
دست گهر انگیزش آشوب عمانستی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
برشد سپیده دم چو ازین دشت لاجورد
مانندگردباد یکی طشت گردگرد
مانند عنکبوتی زرین که بر تند
برگنبدی بنفش همه تارهای زرد
یا نقشبندی از زر محلول برکشد
جنبنده خار پشتی بر لوح لاجورد
برجستم و دوگانه کردم یگانه را
با آنکه جفت نیست سزاوار ذات فرد
می  خواستم ز ساقی زد بانگ کای حکیم
در روز آفتاب ننوشد شراب مرد
گفتم تو آفتابی و هرجا تو با منی
روزست پس نباید اصلا شراب خورد
گفتا گلی بباید و ابری به روز می
گفنم سرشک بنده سحاب و رخ تو ورد
خندید نرم نرمک و گفتا به زیر لب
کاین رند پارسی را نتوان مجاب کرد
القصه همچو لعل خودا- ن طفل خردسال
آورد لاله رنگ میی پیر و سالخورد
بنشست و داد و خوردم و بهرکنار و بوس
با آن صنم فتادم درکشتی و نبرد
من می ربودم از لب او بوسهای گرم
او می کشید در رخ من آههای سرد
میر  فت و همچو مینا مستانه می  گریست
چون جام باده با دل یرخون ز روی درد
کای عضو عضو پیکرت از فرق تا قدم
بگشوده چشم شهوت چون کعبتین نرد
تاکی هوای عشرت مدح ملک سرای
پیری بساط صحبت اطفال در نورد
برخیز و مدحتی به سزا گوی شاه را
تا آوری به وجد و طرب مهر و ماه را
تاکی غم بهار و غم دی خوریم ما
یک چند جای غم به اگر می خوریم ما
نز تخمه بهار و نه از دوده دییم
از چه غم بهار و غم دی خوریم ما
دانیم رفته ناید وز سادگی هنوز
هرچیز می رود غمش از پی خوریم ما
در پای خم بیا بنشانیم گلرخی
کاو هی پیاله پر کند و هی خوریم ما
بوسیم پسته لب و بادام چشم او
تا نقل و می زچشم و لب وی خوریم ما
رنجیده شیخ ازینکه نهان باده می خوریم
رنجش چرا به بانگ دف و نی خوریم ما
گویند عمر طی شود از می حذر کنید
از وجد آنکه عمر شود طی خوریم ما
می چونکه یادگار جم وکی بود بیار
جامی که تا به یاد جم و کی خوریم ما
درکام بر نفس ره آمد شدن نماند
از بس که جام باده پیاپی خوریم ما
ساغر هنوز بر لب ما هم ز شوق می
گوییم لحظه لحظه که می کی خوریم ما
زاینده رود آبش اگر می شود کمست
یک روز اگر صبوحی در جی خوریم ما
ما را خیال خدمت شه مست می کند
نه این دو من شراب که در ری خوریم ما
شاه جهان محمد شه آسمان جود
اکسیر عقل جوهر دانش جهان جود
ای زلف سنبلی تو که برگل شکفته ای
یا اژدری سیاه که برگنج خفته ای
بر شاخ گل بنفشه ندیدم که بشکفد
اینک بنفشه ای تو که بر گل شکفته ای
بر نار تفته دسته سنبل کسی نکشت
یک دسته سنبلی تو که برنار تفته ای
بر نار کفته حقه عنبر کسی نبست
یک حقه عنبری تو که بر نار کفته ای
دیدم ز دور در رخ تو آتشین دو شب
پنداشتم که جنگل آتش گرفته ای
بازی و پرده بر رخ خورشید بسته ای
زاغی و شاهباز به شهپر نهفته ای
نمرودی ازجفا نه که ریحان خط گواست
بر اینکه تو خلیلی و در نار رفته ای
چون دود و چون شبه سیهی و دل مرا
چون نار تفته ای و چو الماس سفته ای
چیزی ندانمت به جز از سایه بر زمین
از بهر آنکه کاسف ماه دو هفته ای
پر فرشته ای ز چه آلوده ای به گرد
مانا که خاک راه شهنشاه رفته ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
بالای تو سروست نه یک باغ نهالست
ابروی تو طاقست نه یک جفت هلالست
زلف تو شبست آن نه شبستان فراقست
روی تو گلست آن نه گلستان وصالست
یک زوج غزالست دو چشم تو نه حاشا
یک زوج کدامست که یک فوج غزالست
آن خلعت دیباست نه بل طلعت زیباست
آن دام خیالست نه بل دانه خالست
مویست میان تو نه مو محض گمانست
هیچست دهان تو بلی صرف خیالست
گلگونه نخواهد رخ گلگون تو زنهار
گلگونه روا نیست برآن گونه که آلست
رخسار تو تشنه است به دل بردن ما نه
دلهاست بر او تشنه که او آب زلالست
حسن تو به سرحد کمالست نه حاشا
گامی دو سه بالا ترگ از حد کمالست
سرخط جداییست خط سبز تو زنهار
سرخط خداییست که این حد جمالست
گویی که  خوری باده بلی این چه حدیثست
پرسی که دهم بوسه نعم این چه سوالست
تا روی تو پیرامن موی تو ندیدم
اقرار نکردم که ملک را پر و بالست
غمگین مشو ار وصف جمال تو نکردم
کز وصف تو میر جهان ناطقه لالست
میری که بود حافظ زندان سکندر
وز حکم ملک ملک سلیمانش مسخر
روی تو بهارست نگارا نه بهشتست
همشیره حورست نه فرزند فرشته است
در طینت تو کرده خدا دل عوض گل
وانگه به دل آب به مهتاب سرشته است
زلف تو عبیرست نه عودست نه دودست
جعد تو کمندست نه بندست نه رشته است
روی تو رسیدست به سرحد نکویی
نی نی که از آن حد قدمی چندگذشته است
بیناست خرد لیکن در عشق توکورست
زیباست بهشت اما با حس  تو زشتست
زلفین توگر تیره نماید عجبی نیست
کز تابش  خورشید جمال تو برشته است
باید که ز خط حسن تو بیرون ننهد پای
من  خوانده ام آن  خط که به  روی تو نوشته است
در عهد تو خورشید کس از سایه نداند
کاو نیز شب و روز به  دنبال تو گشته است
در بزم تو ره  نیست ز بس خسته که بستست
در کوی تو جانیست ز بس کشته که پشته است
گویی که خدا چون دل بدخواه خداوند
در طینت تو تخم وفا هیچ نکشته است
آن کس که به دل مهر خداوند ندارد
بالله که علاجی به جز از بند ندارد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای کرده سیه چشم تو تاراج دل و جان
از فتنه ترک تو جهانی شده ویران
کی با تن سهراب کند خنجر رستم
کاری که کند با دلم آن خنجر مژگان
آشفته مکن چون دل من کار جهانی
بر باد مده یعنی آن زلف پریشان
از گوی زنخدانت و چوگان سر زلف
آسیمه سرم دایم چون گوی ز چوگان
از گریه من نرم نگردد دل سختت
هرگز نکند باران تاثیر به سندان
چون نقطه و چون موی شد از غم تن و جانم
در فهم میان و دهنت ای بت خندان
بر وهم میان تو نهادستی تهمت
بر هیچ دهان تو ببستستی بهتان
بر و هم کسی هیچ ندیدم که کمر بست
وز هیچ بیفشانده کسی گوهر غلطان
سروی تو و غیر از تو از آن چهره رنگین
بر سرو ندیدم که کسی بست گلستان
زلف تو کمندست و دو صد یوسف دل را
آویخته دارد ز بر چاه زنخدان
بر یاد لب لعل تو ای گفت تو لؤلؤ
تا کی همی از جزع فرو ریزم مرجان
در خوبی تو نقصان یک موی نبینم
اینست که با مهر کست روی نبینم
بی  روی تو در شام فراق ای بت ارمن
آهم ز فلک بگذرد و اشک ز دامن
پیش نظرم نقش جمال تو مصور
هرجا نگرم بام و در و خانه و برزن
ای فتنه عالم چه بلایی تو که شهری
گشت از تو ندیم ندم و همدم شیون
از جوشن جان درگذرد تیر نگاهت
هرگه به رخ آرایی آن زلف چو جوشن
از دوستیت آنچه به من آمده هرگز
نامد به فرامرز یل ازکینه بهمن
پیدا ز عذار تو بود لاله به خروار
پنهان ز بازار تو بود نقره به خرمن
از لاله تو رفته مرا خاری در پا
از نقره تو مانده مرا باری بر تن
زین بار مرا کاسته چون که تن چون کوه
زان خار مرا آمده دل روزن روزن
باریک تر از رشته سوزن بود آن لب
سودای توام پیشه بود عشق توام فن
با اینهمه ام دیدن روی تو پری شان
با اینهمه ام جستن وصل تو پریون
چون می نگرم بستن با دست به چنبر
چون می شمرم سودن آبست به هاون
هیهات که از وصل تو من طرف نبندم
از دیده به رخ گر همه شنگرف ببندم
ای زلف تو پر حلقه تر از جوشن داود
ای روی تو تابنده تر از آتش نمرود
با جام و قدح زین  سپسم عمر شود صرف
بگزیدم چون مشرب آن لعل می آلود
ای سیمبر از جای فزا خیز و فروریز
در ساغر زرین یکی آن آتش بی دود
پیش آر می و جام به رغم غم دیرین
بی داروی می درد مرا نبود بهبود
ز آن می که از آن هر دل غمگین شد خرم
زآن می که از آن خاط ر پژمان شد خشنود
می سیرت و هنجار حکیمست و تو دانی
بیهوده حکیم این همه اصرار نفرمود
با دختر زر تا نبود کس را سودا
هیهات که برگیرد ازکار جهان سود
ز آن باده که تابنده تر از چهر ایازست
درده که شود عاقبت کارم محمود
مقصود من از باده تویی بو که به مستی
آورد توان بوسه زنم بر رخ مقصود
از بوسه تو با من ز چه رو بخل بورزی
از اشک چون من با تو نورزم بمگر جود
بردی به فسون دل زکف عشق پرستان
دستان تو ای بس که بگویند به دستان
ای تنگتر از سینه عشاق دهانت
باریکتر از فکر خردمند میانت
همسنگ قلل شد غمم از فکر سرینت
همراز عدم شد تنم از عشق دهانت
صد خار جفا در دلم از حسرت بشکست
آن باغ که شد تعبیه بر سرو روانت
قد تو بود تیر و کمان  آسا ابروت
من جفته قد از حسرت آن تیر و کمانت
بگرفته سنان ترک نگاه تو مژگان
می بگذرد از جوشن جان نوک سنانت
با آنکه خورد خون جهان خاتم لعلت
در زیر نگین آمده ملک دو جهانت
دیگر به پشیزی نخرم سرو چمن را
گردد سوی ما مایل اگر سرو چمانت
حسنی نه که آن را تو دل آزار نداری
صد حیف که پروای دل  زار نداری

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -