cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
چون عکس تو بر جهان جان می افتد
شمع دل من در لمعان می افتد
چون از بدنم دقیقه ای می گوید
مویت به فضولی به میان می افتد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در چشم رخت مه فلک میل کشید
بر روی زمین دیده من نیل کشید
تقریر پریشانی زلفت چه کنم
کآن همچو شب هجر به تطویل کشید

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آنکش غم عشق دل نوازی نکند
باید که حدیث عشق بازی نکند
زآن روی زبان شمع برند به گاز
تا بار دگر زبان درازی نکند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ماهی که نبات از شکر آورد پدید
شام شبگون از سحر آورد پدید
رویی که ز پسته اش دلم پر خون بود
عناب ز بادام تر آورد پدید

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
چشمم چو بر آن قامت رعنا افتد
بس فتنه که در عالم بالا افتد
بینی تن من در آب سرچشمه چشم
چون موی که در میان دریا افتد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
از لوح غمت نام و نشانم نرود
وآب رخت از چشم و روانم نرود
تا باده چون زنگ نریزم در جام
زنگ غم از آیینه جانم نرود

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گر خلد برین در نظرم خواهد بود
گلزار رخت مصورم خواهد بود
ور روی به محراب کنم در دم صبح
ابروی تو در برابرم خواهد بود

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در بوته غم هر که چو زر بگذارد
بحث کمر تو در میان اندازد
آن کس که حدیث شب معراج کند
زلف سیه تو را تمسک سازد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
یا رب کی آن چشم و چراغم برسد
وآن سرو خرامنده به باغم برسد
هر دم که بر آرم از جگر آهی گرم
بوی دل بریان به دماغم برسد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای در دلم آتش غم و در جان دود
بگرفت درون دلم از بریان دود
هر دود که از مطبخ عشقت خیزد
بوی جگر سوخته آید زان دود

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
تا کی چو مسیح دم ز طاعات زنید
یا همچو کلیم لاف میقات زنید
خیزید و به می خاک مرا گل سازید
وآن گه ز گلم خشت خرابات زنید

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
تا چند توان کرد درین قصر دو در
اندیشه شش پیشگه و پنج ممر
برخیز و وطن با دو برادر بگذار
وز نه پدر و چهار مادر بگذر

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در ساغر جان ما شراب اولی تر
وز آتش می جگر کباب اولی تر
در ده قدحی که در خرابات فنا
بنیاد وجود ما خراب اولی تر

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
چون مرغ چمن برآورد بانگ هزار
نوشند صبوحیان می نوش گوار
بر گریه من چشم قدح گرید گرم
وز ناله من چنگ سحر نالد زار

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
نرگس بنگر که در دهان دارد زر
مسکین چه کند که او همان دارد زر
دانی که چرا غنچه دلش می خندد
زآن رو که مقیم در میان دارد زر

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در کوی تو غم ز شادمانی خوش تر
مردن ز حیوة جاودانی خوش تر
پیش لب لعل تو بمیرم کو را
آبی ست کز آب زندگانی خوش تر

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای شمع دلم یافته از مهر تو نور
وی جوهر جان را ز جمال تو سرور
ابروی تو پیوسته از آن روی خوش ست
کز صحبت مستان نبود یک دم دور

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در ساعد سیمین چه کنی پاره زر
هر چند زر و سیم بهم نیکوتر
دانی به چه مانی ای بت مه پیکر
خورشید که از هلال سازد چنبر

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
رفتی ز برم ولی نرفتی ز ضمیر
باز آی که جانی و ز جان نیست گزیر
هر لحظه ز کوی تو کنم عزم سفر
خونابه چشم من شود دامن گیر

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای یافته از خاک درت افسر سر
بس شور که از زلف تو دارم در سر
گر خاک شوم بر سر کویت باری
آن کس که نشد خاک تو خاکش بر سر

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای چشم بد از طلعت زیبای تو دور
نرگس ز فریب چشم مستت مغرور
گر چشم تو اشک جوید از دیده ما
عیبی نبود که آب خواهد مخمور

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
مطرب بزن و غم زدگان را بنواز
باشد که دل سوخته آید بر ساز
تا مرغ صراحی نکند آوازم
چون کبک پریده کی بدست آیم باز

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای مرغ دلم کرده به کویت پرواز
چشمم ز پی کبوتر وصل تو باز
تا خود چه کند خیال زلف سیه ات
با این دل شوریده به شب های دراز

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هنگام گل و عید صیام ست امروز
بی باده پخته کار خام ست امروز
ای محتسب از باده مکن منع مرا
هشیار درین وقت کدام ست امروز

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای چشمه نوشت به روان بخشی فاش
حیران شده در نقش جمالت نقاش
هیچ ست جهان از نظرم چون دل تنگ
ور مهر رخ تو هست گو هیچ مباش

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ناگشته شبی چو طره هم زانویش
در پای فتاد کارم از گیسویش
دل در سر او رفت و من سوخته دل
خوردم جگر سوخته از پهلویش

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای خواجه شه مملکت آرایی باش
وافاق بگیر و فارغ از شاهی باش
خواهی که به منزلت جهانی باشی
بگذر ز جهان و هر کجا خواهی باش

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای لعل لبت برده ز یاقوت سبق
ریحان ز حیا پیش خطت شسته ورق
گر سرو زند لاف که چون قد توام
مشنو سخنش که الطویل الاحمق

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
روزی که من از جهان روم با دل تنگ
گردون زندم شیشه هستی بر سنگ
بر تربت من کسی نگرید جز جام
در ماتم من کسی ننالد جز چنگ

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هر صبح که از پرده برون آید گل
وز مرغ سحر در چمن افتد غلغل
گلبانگ زند بلبله چون بلبل مست
کای مطرب خوش سرای قل قل قل قل

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای من شده بی رخ تو از ناله چو نال
وز باغ غمت ندیده جز ناله منال
بر چادر شب مردمک دیده من
تقریر کند نقش تو لیکن به خیال

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای لعل تو آتش زده در آب زلال
در پرده دیده لعبتی چون تو خیال
روی چو مه تو لشکر عارض چین
ابروی کژت حاجب سلطان جمال

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای سنبل تو ریخته در دامن گل
وز مشک سیه بیخته پیرامن گل
خال سیه تو هیچ می دانی چیست
زنگی بچه ای نشسته بر خرمن گل

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای مهر رخت مشعله دیده دل
آشوب غمت مشغله و توده گل
جان در سر رشته تو نتوانم کرد
زیرا که ازین هیچ نگردد حاصل

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای طرفه که نشنید کسی آوازم
از پرده بر آواز برون شد رازم
تا غرقه دریای محبت شده ام
یک لحظه به محبوب نمی پردازم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
عیبم مکن ای خواجه که تا من هستم
بی جان و بدن قایم و بی می مستم
مانند خضر زنده جاوید شدم
چون دست ز آب زندگانی شستم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
از باده بی خودی بر انسان مستم
کآگاه نیم که نیستم یا هستم
آن دم که در آردم ز پای آتش دل
بیرون ز قدح کسی نگیرد دستم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آن فتنه که تا ماش به چنگ آمده ایم
با هستی خویشتن به جنگ آمده ایم
می گفت دلم با نمک از غایت شور
کز پسته او نیک به تنگ آمده ایم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
جانا ز من بی سر و بی پات چه غم
وز ناله عاشقان شیدات چه غم
در پای مران پیاده کز دست افتاد
گر بر رخ او نهی رخ از مات چه غم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
بی روی تو من در آرزویت می رم
دور از رویت بر سر کویت می رم
من شمعم و خورشید تویی طره شب
بردار ز رو که پیش رویت می رم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
با درد غم تو نام درمان نبرم
بی مهر تو یک روز به پایان نبرم
از دست تو کی جان برم ای جان جهان
کز دست تو گر جان ببرم جان نبرم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
بر دست خیال چشم مستت خوابم
از آتش سودای تو رفت ست آبم
زین پس من و آب دیده و خاک درت
باشد که گشادی بود از این بابم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای دل دو جهان به دیده جان می بین
پیدا بگشا دیده و پنهان می بین
تا صورت جان در رخ جانان بینی
در آینه جان رخ جانان می بین

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای دل طلب درد کن و درمان بین
در عالم جان نه قدم و جانان بین
بگذر ز حجاب کفر و ایمان آن گاه
در صورت کفر معنی ایمان بین

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
روزی که نه باغ بود و نی گل نه سمن
یک لحظه نبود بی می آن سرو چمن
او بود و من و طرف لب جوی ولیک
بر طرف لب جوی نه او بود و نه من

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای دل دل ازین روزن شش سو بر کن
وز هفت حضیره رخت بیرون افکن
غواث قدم بین که به بازار حدوث
هر دم گهری بر آرد از بحر سخن

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای جان به غمت شاد غمت شادی جان
وی شرح معانی تو بیرون ز بیان
آن کو به تو زنده ست نمیرد هرگز
وآن را که نمرد در رهت زنده مخوان

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
تا کی طلب شراب خواهی کردن
خود را به قدح خراب خواهی کردن
هر صبحدم آن زهره جبین را می خوان
گر دعوت آفتاب خواهی کردن

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای چیده گل و کرده کنار از گلشن
معلوم نکرده سر مرغان چمن
در آینه جمال معشوق نگر
تا صورت عشق را ببینی روشن

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هر دم برود ز باده هوش دل من
خونآب شود قدح ز جوش دل من
در دیر مغان چون درد دل گویم باز
ناقوس بنالد از خروش دل من

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
نرگس نگر ای ماهرخ زهره جبین
ماننده خور نموده جرم از پروین
اندر قدحی ببین به دست سیمش
یا از گل خیری ورقی بر نسرین

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای برگ گلت به مشک ناب آبستن
وی مردم چشم ما به آب آبستن
بر یاد رخت روح فزاید به صبوح
گردد مه نو به آفتاب آبستن

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای ابروی شوخ تو نمودار کمان
از قامت آن شکسته بازار کمان
ابروی تو با وسمه نمی گوید راست
آری به کژی راست شود کار کمان

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
چون دل به تو دادم ای بت عهد شکن
بگشود فراق تو کمین بر دل من
هر جا که روم خون دل گرم روم
آید به سر راه و بگیرد دامن

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
جز شوق مرا از دو جهان چیست بگو
وآن را که نبود عشق چون زیست بگو
معشوق اگر زانک تویی عاشق کیست
وین هر دو اگر تو نیستی کیست بگو

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گفتم که مکش گرد رخ آن خط سیاه
گفت از شب تیره روی کی تابد ماه
از عاج به یک زمان دو رخ بتراشم
گر زآنک رخ سفید می خواهد شاه

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
بر بوی سمن بین چمن از دست شده
گل جسته کنار و گلشن از دست شده
مه مهر دگر کرده و خور تافته روی
شب مانده و روز روشن از دست شده

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای هم نفسم در شب هجران تو آه
رفتی و مرا چشم طلب بر سر راه
در نامه چو تقریر کنم قصه شوق
از چشم قلم فرو چکد خون سیاه

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای دست من از دامن وصلت کوتاه
بر محضر حسنت مه و خورشید گواه
خط سیه ات که هست عنوان جمال
چون نامه عمر ماست گو باش سیاه

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
چون رخ بنمودی ای بت یغمایی
گشتم چو شکنج طره ات سودایی
در آینه روی تو دیدم گفتم
سبحان الله هم بدین زیبایی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای خواجو اگر می بری از مستی بوی
زنهار مکن به عالم هستی روی
پیش آر سبو و خاک قالب گل کن
تا از گل قالب تو سازند سبوی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
نرگس که به تاجداری ست ارزانی
افراخته است سنجق سلطانی
از زر چه زند لاف که سرمایه او
پنج آقچه نقدست و درستی فانی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آن ماه که بر میان کمر سازد موی
از سنبل سیراب نماید گل روی
گفتم سر زلفت دلم از دست ببرد
در تاب شد و گفت پراکنده مگوی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای از لب لعلت می نوشین عرقی
بر خوان جمالت مه تابان طبقی
چون دفتر حسن تو ز هم بگشودند
افتاد به دست گل سوری ورقی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
نزدیک شد که زلزله ی صدمت فنا
اجزای کوه را کند از یکدگر جدا
رسمی درین حدود مجوی از بقا که هست
قصر بقا ازان سوی دروازه ی فنا
تریاک معرفت مطلب تا جدا نه ای
زین پنج افعی تن و آن چار اژدها
تا آدم ترا به سوی گندم است میل
نیزت خلاص نبود ازین کهنه آسیا
بر عرش کی شویزبرای دوام عمر
تا از پی حیات مدد خواهی از هوا
زین بوته ی پراز خبث و غش گریز ازانک
خوش نیست در بلای سرب مانده کیمیا
حاصل ترا زنیل فلک روی زردی است
خس در کنار داری ازین رو چو کهربا
هم پای دل مبند در این تنگ در قفس
هم دست جان بشوی ازین آبگون وطا
کی پا فشرده اند عزیزان درین مقام
کی دست کرده اند بزرگان در این ابا
نقش جهان چه می نگری پاکباز شو
زیرا که مهره دزد حریفی است بس دغا
با مردم اختلاط مکن از برای آنک
در آب کم مخالطت افزون بود صفا
وانگه برون خرام زمانی از آنکه آب
لؤلؤ کجا شود چه بود بروی اسم ما
بیگانه شو زخویش ازیرا که جز بدو
این بحر بی کران نتوان کرد آشنا
بی ما و بی شما همه آفاق امن بود
پرشر و شور و فتنه شد از ما و از شما
پیش از اجل اگر بمری مرگ راحت است
ور مرگ زنده یابدت آنگه بود عنا
تا تو توی و من منم ای بس که در جهان
باشیم من زتو تو زمن در عذابها
مستی خوشی است از آنکه من از من جدا کند
ورنه خرد به بی خردی کی دهد رضا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تا با خودی بدان که قوی دوری از خدا
آیی برخدای چو خود را کنی رها
تا من تو گویم و تو من ای ما همه منی
انصاف ده که او نبود در میان ما
در دل که منزل ملکوت الهی است
تا چند سازی از جهت خرس و خوک جا
تا در دل تو جوروجفا و ستم بود
با جور و با جفا و ستم که بود آشنا
مقصود تو بهشت بود واسطه خدا
گر از پی بهشت عبادت کنی ورا
معشوق را پرست تو از بهروی که عشق
نه از برای خوف بود نزپی رجا
صوم آن بود که تا نچشی شربت اجل
باشی زخوان و کاسه ی این دهر ناشتا
چون قدر دین ندانی پیشت چه دین چه کفر
اندر کف خطیب چه هندی چه گندنا
راهی است بی نوا که حیات است نام او
قطع وی است موجب پیوستن بقا
از چنگ این زمانه ی بدساز رسته شد
هر کاو شود مخالف این راه بی نوا
تو پایمال شهوت و خشمی و زین نهاد
بر باد لاجرم چو زمین داری اتکا
در خاک عاقبت به ضرورت فرو شوی
پشت دوتای توست برین قول من گوا
سنگ بلاست سوی تو پسران زدست چرخ
سر پست کرده ای که همی ترسم از بلا
تا پشت پا زنی تو سران فضول را
ایام ازین جهت سرت آورد سوی پا
نی نی زبس گناه گرانبار گشته ای
بار گران بلی کند این هییت اقتضا
در قبضه ی سپهر زره وار پشت تو
ماند بدان کمان که زهش باشد از عصا
در جهل غرقه ای که چو فرعون شوم بخت
موسی گذاشتی به عصا کردی اقتدا
راه من و تو مختلف و عقل ما یکی است
از نی یکی شکر دگری کرده بوریا
یک ره تفکری نکنی در نهاد خویش
تا از کجاست آمدن و رفتنت کجا
واپس تر از عناصر و افلاک وانجمی
وانگه به عقل مرهمه را گشته پیشوا
گر بایدت خلاص ازین تنگنای عصر
در خز به بیضه ی حرم شرع مصطفا
آن عنصر هدایت و قانون معرفت
فهرست رادمردی و سرمایه ی وفا
تاج عزیز کرده ی سرهای گردنان
شمع سرای پرده ی ارواح انبیا
هم نور روش فیض ده چشمه ی سپهر
هم خاک پاش مایه ده عقل اولیا
هرجا که لطف اوست کند سوسن از سپر
هرجا که عنف اوست کشد خنجر از گیا
قمریت را زطوق شقاوت خلاص کن
ای بندگیت موجب آزادی از شقا
بیچاره بنده یی است به دست جهان اسیر
آزادیش عطا کن ازین دون ناسزا
در گوش اوست نعل سمند تو گوشوار
در چشم اوست خاک جناب تو توتیا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
هرکه را غیبتی از خویش میسر گردد
در مقام ملکش خانه مقرر گردد
جان صافی تو زآلایش تن تیره شده ست
هرچه روشن بود از خاک مکدر گردد
پری و دیوتو حرص و غضب غالب توست
زین دو مگذار یکی را که دلاور گردد
هرچه ملک است بده همچو سلیمان برباد
تات جمع پری و دیو مسخر گردد
گنج در رنج نهادند و طرب در غم از انک
نطفه اندر ظلمات است که جانور گردد
تا کسی تلخی و ترشی نچشد خون نخورد
همچو آن دانه ی انگور کجا سر گردد
سختی کار به راحت بردت کاندرنرد
مهره ساکن شود آنگه که مششدر گردد
در سرت سروری و خار طلب در پانی
زحمت خار کشد خوشه که سرور گردد
بایدت با همه رنج و طلب استعدادی
ورنه هرسنگ زخورشید کجا زر گردد
آستین وار ترا اشک گهر گیرد دست
کاستین زاشک تو چون دامن تو تر گردد
آبروی از مدد گریه ی خویش افزاید
چشم آن مرد که با چشمه برابر گردد
جوهری کمی وبیشی زدگر کس مطلب
کان مضاف است که او کهتر و مهتر گردد
حلقه زان کوفته و تافته آمد که زخلق
دستگیری طلبد خارج هر در گردد
چشمی از راه صفا و دل مردم سازی
نه چو گوشی تو که او بسته ی زیور گردد
به زرو سیم جهان مرد توانگر نشود
مرد آن است که بی این دو توانگر گردد
رو مپر بیش به بال و پر هرکس زیراک
گم کند مور ره خانه که با پر گردد
از خمار مل و خارگل اگر نندیشی
دلت از دردسر و پای تو مضطر گردد
زود بی جان و پریشان و سیه روی شود
هرکه گرد گل و مل چون خط دلبر گردد
گل به حق تو که در حق تو چون خار شود
مل به جان تو که در جان تو آذر گردد
یک نفس دان نسق کار جهان زانکه جهان
چون نفس از تو به هر دم زدنی در گردد
به یقین حالت تو برتو بگردد روزی
ور نگردد فلک از حالت خود برگردد
عمر در قصر کنی صرف چو عمرت باد است
به دمی قصر تو چون عمر مبتر گردد
هرچه بنیاد وی از باد بود همچو حباب
به یکی لحظه خراب از کف صرصر گردد
در خور آتش سوزنده بود همچو خمیر
گل آن خانه که از ظلم مخمر گردد
خوش بود دولت دنیا و جوانی آن را
که شبی آمن ازین پیر فسونگر گردد
مردم از جای بلند ار به فضیلت برسند
مؤذن از مأذنه باید که پیمبر گردد
عامه ی خلق جهان عشوه فروشند و خرند
مردم از صحبت خر بر صفت خر گردد
قامت قمری بی بال زبس بارگناه
بیم آن است که چون طوق کبوتر گردد
چون حروف هجی ارچند پراکنده شده ست
روز آن است که مجموع چو دفتر گردد
هست دنیاش میسر غم عقباش گرفت
این هم از لطف خدا بود که میسر گردد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
جایی که زلف کافر تو سر برآورد
گرد از نهاد مؤمن و کافر برآورد
شکر فراخ می شود آنجا که خنده ات
از تنگ شکرین تو شکر برآورد
اندر هوای شکر طوطی اساس تو
طوطی جان من به هوس پربرآورد
از مهر آستان تو چون موی شد رهی
گر سربری ورا سر دیگر برآورد
از آرزوی قامت همچون صنوبرت
خود را دلم به شکل صنوبر برآورد
نزدیک شد که از لب همچون نبات تو
خط سبزه یی زحلوا خوشتر برآورد
از غصه ها که می خورد از سروقد
هردم چنار دست به داور برآورد
زلف تو سر فروشده ی بنگرچه می کند
خاصه نعوذبالله اگر سربرآورد
بس مفلسم ولی زپی آب روی من
زین بحر چشم لعل تو گوهر برآورد
وز صحن روی من که پراز چین چو سفره است
خورشید چهره ی تو چو گل زر برآورد
خواهد که روی چون زر من تر شد از انک
زین روی کار من چو زر تر برآورد
عنبر زبحر خیزد واکنون زچشم من
بحری بدان دو زلف چو عنبر برآورد
هندوی ترک خویشم و این را زکس نگفت
جز آنکه سربه دین قلندر برآورد
دانم خجل شوی چو کسی نام تو به جور
در پیش تخت صاحب اکبر برآورد
دستور فخر دین شرف الملک کز علو
قدر هنر به قبه اخضر برآورد
از پرتو سنان که گل فتح ازو شکفت
خار از دو دیده ی بت آزر برآورد
وز حسن اعتقاد زدرهای بتکده
در حد روم پایه ی منبر برآورد
اسپش برای روشنی چشم اختران
گرد از زمین به دیده ی اختر برآورد
هر صبحدم فلک زپی خوان خاص او
قرص زرین زسفره ی خاور برآورد
آن را که سر زحلقه ی عهدش کشیده بود
زنجیر بسته بر صفت در برآورد
یأجوج فتنه راه نیابد به موضعی
کز جزم خویش سد سکندر برآورد
ای خواجه بی که عدل تو از بهر حفظ خلق
دود از نهاد جور ستمگر برآورد
نرگس زبهر بزمگهت جام زر نهد
بید از برای رزم تو خنجر برآورد
بی رای تو که عنصر پیروزی است نیست
فتحی که پادشاه مظفر برآورد
صدرا خدا یگانا یک ره به روزگاری
فرمان بده که کارک چا کربرآورد
زیرا که امر نافذ عالی تو بدو
کار هر آنکه گفت برآور برآورد
چندان بزی که از افق چرخ سرمه رنگ
دست فنا سپیده ی محشر برآورد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گرفته ای زلب لعل روی من در زر
چو دیده ای که ترا و مراست درخور زر
وصال سیمبر تو که چون زر است عزیزا
میسرم شود ار گرددم میسر زر
زچشم پرگهر خویش روی تر دارم
که خوشتر آمد نهمار چون شود تر زر
زاشک روی چه خیزد مرا که چون نرگس
به چشم نایدت ارسیم باشدم ار زر
زتاب آذر مهر و هوات پیچانم
از آنکه پیچان گردد زتاب آذر زر
چو نقش آینه روی از تو برنگردانم
که را دریغ بود از تو سیم پیکر زر
به عهد جود خداوند بس عجب نبود
اگر رخم شود از عشق تو سراسر زر
پناه فضل ابوالفضل فخر دولت ودین
که شد چو خاک به پیش کفش محقر زر
تویی که رسم ترازو به عهد تو برخاست
که نزد جود تو با سنگ شد برابر زر
به عهد حکم تو بر هیچکس نیاید ظلم
زدست سیمکش راد تو مگر بر زر
تو آن خجسته تنی کز خواص اقبالت
جهان گرفت رخ بدسگال را در زر
به بوی آنکه کند بر کفت مگر گذری
به بوستان کند از چشم خویش عبهر زر
زچهره ی عدوت گشت عیش من چوشکر
که عیشها را شیرین کند چو شکر زر
زبهر آنکه به روی عدوی تو ماند
هزار زخم زضراب خورد بر سر زر
چو زر کوه زاندازه ی سخات کم است
به دار ضرب فلک می زنند از اختر زر
به نزد همت تو بس محقر آید هم
وگر زند کف گردون زقرصه ی خور زر
ز زر عجب نبود گر گرفت برآرد خاک
که خاک بود هم از ابتدا به گوهر زر
زبیم بخشش تو باشد این که گهگاهی
همی گریزد در زینهار خنجر زر
زغایت طرب آنکه بر کفت گذرد
برآید از کمر کوه سرخ رو هر زر
زبخشش تو چو زر را نماند نام و نشان
روا مدار که گویم به عهد تو زر زر
مقرر است که رویم زبی زری چو زر است
چه باشد ار به من از تو شود مقرر زر
همیشه تا که بود بر کنار آینه سیم
مدام تا که بود در میان زیور زر
زاشک بادا در دامن عدوی تو سیم
زکان جود تو در آستین چاکر زر

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چو باز شد به شکر خنده پسته دهنش
گشاد تنگ شکر طوطی شکر سخنش
فکند نافه ی خود آهو از حسد بر خاک
به پیش چیندو زلف چو نافه ختنش
زبهر خدمت قد چو سرو او در باغ
بنفشه وار شود قد سرو برچمنش
پر از شکوفه کند نرگس پرآب مرا
رخ چو نسترن و قامت چو نارونش
چو خط و نقطه بغایت رساند حسن ورا
میان چون خط موهوم و نقطه دهنش
ز شرم گشت سهیل سمن به رنگ ادیم
به پیش نور رخ چون سهیل در یمنش
شهاب وار دود بر رخم ستاره اشک
مگر به دست کند گیسوی چو اهرمنش
ز چاه ماه مقنع برآمده ست و کنون
میان ماه مقنع نگر چه ذقش
مرا چو حلقه ی شست است پشت تا دیدم
که همچو ماهی شیم است در حبال تنش
بشست چشم مرا اشک تا سپیدش کرد
بران امید که یابم نسیم پیرهنش
تویی که یاسمن زلف تو چو دید بهار
زغم شکست درآمد به زلف یاسمنش
از آنکه زلف تو برچشمه حیات توزد
هزار جان بود اندر میان هرشکنش
چو سر بتافت زخط چو مشک بی آهوت
به سان نافه ی آهو به خاک برفکنش
ضیاء دولت و دین احمد ابوبکر آنک
بود صفات علی در خلایق حسنش
هزار فن بودش در هنر که هیچ نظر
ندید عالم پر مکر و فن به هیچ فنش
عجب نباشد اگر چون منش ثنا گوید
که هست سوسن آزاد بنده همچومنش
زشرم سرخ شود چون رخ عقیق یمن
در عدن زسخنهای چون در عدنش
اگر نه نسر فلک بال در هواش زند
کند زمحور گردون زمانه با بزنش
گمان بری که میان نجوم خورشید است
دران زمان که ببینی میان انجمنش
بنات وار کند تفرقه به دست چو ابر
زری که جمع کند آفتاب چون پرنش
فراز گردش گردون گرفت مسکن خویش
ازان گزند نباشد زگردش زمنش
قلم زدست قضا عنبرین زبان نشدی
اگر نبودی دریای دست تو وطنش
چو شمع رای تو دید این زمردین پنگان
زسینه کرد برون مهر آن زرین لگنش
رهی که خاک تو شد لاله و گل آوردت
اگر نسیم فرستی زخلق خویشتنش
سپهر تا زره آب را زر اندوه
کند زماه سپردار و مهر تیغ زنش
هرآنکه تخم هوایت نکارد اندر دل
وگرچه طوبی باشد ز بیخ و بن بکنش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -