cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
مرا مجال نباشد که یار او باشم
مگر همین که به دل دوستار او باشم
اگر بهر دو جهانش بها کنم یک موی
هنوز در دو جهان شرمسار او باشم
مرا به زهد و نماز و ورع چه میخوانی
بهل که عاشق مسکین زار او باشم
چو خاک بر درش افتاده ام بدان امید
که او گذر کند و در گذار او باشم
گمان مبر که کنم رغبت بهشت مگر
به شرط آنکه هم اندر جوار او باشم
ز خون دیده کنارم پرست هر دم و نیست
امید آنکه دمی در کنار او باشم
دیار خویش رها کرده ام بدان سودا
که چون اجل برسد در دیار او باشم
کفن سیاه کنم روز مرگ تا باری
پس از وفات همان سوکوار او باشم
کجا به اوحدی امید در توانم بست
من شکسته که امیدوار او باشم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
سخن بگوی چو من در سخن نمی باشم
که در حضور تو با خویشتن نمی باشم
چو بوی پیرهنت بشنوم ز خود بروم
چنان که گویی در پیرهن نمی باشم
به وقت دیدنت ار در دعا کنم تقصیر
ز من مگیر که آن لحظه من نمی باشم
مرا اگر چه بسی عیب هست شکر کنم
که در وفا چو تو پیمان شکن نمی باشم
دلم به شکل دهان تو زان سبب تنگست
که هیچ بی سخن آن دهن نمی باشم
من از برای تو گشتم مقیم تا دانی
که بر گزاف درین انجمن نمی باشم
به روز مردنم ار با جنازه خواهی بود
در انتظار حنوط و کفن نمی باشم
برای مصلحت ار گفتم از تو سیر شدم
از آن مرنج که بر یک سخن نمی باشم
اگر تو قصد تن و جان اوحدی داری
بیا که زنده بدین جان و تن نمی باشم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
عیب من نیست که در عشق تو تیمار کشم
بار بر گردن من چون تو نهی بار کشم
بر سر خاک درت گر بودم راه شبی
سرمه وارش همه در دیده بیدار کشم
دلم آن نیست که من بعد به کاری آید
مگرش من به تمنای تو در کار کشم
به دهان تو که از وی شکر اندر تنگست
اگرم دست دهد قند به خروار کشم
هر که گل چیند از خار نباید نالید
من که دل بر تو نهم جور به ناچار کشم
با سر زلف تو خود دست درازی نه رواست
به ازآن نیست که پایم به مقدار کشم
اوحدی قصه بیگانه بر یار برند
من به پیش که برم جور که از یار کشم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
یارب تو حاضری که ز دستش چه میکشم
وز عشوه های نرگس مستش چه میکشم
صد نوبت آزمودم و جز بند دل نبود
دیگر کمند زلف چو شستش چه میکشم
چون آهوان به حکم خطا حلق خویشتن
در حلقه های سنبل پستش چه میکشم
گفتم به دامنش بکشم گرد از آسمان
چون گرد بر ضمیر نشستش چه می کشم
چندین هزار جو و جفا زان دهن که نیست
از بهر یک دو بوسه که هستش چه میکشم
خونم ز دل گشود و برویم ببست در
بنگر که از گشاد وز بستش چه میکشم
ایدل ندیده ای برو از اوحدی بپرس
تا از دو لعل کینه پرستش چه میکشم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دست عشقت قدحی داد و ببرد از هوشم
خم می گو سر خود گیر که من در جوشم
بر رخ من در می خانه ببندید امشب
که کسی نیست که هر روز برد بر دوشم
من که سجاده به می دادم و تسبیح به نقل
مطربم کی بهلد خرقه که من در پوشم
چوب خشک از طرب باده جوان گردد و تر
باده دارم چه ضرورت که به حسرت خوشم
اندرین شهر دلم بسته گندم گونیست
ورنه صد شهر چنین را به جوی نفروشم
ای که بی زهر ندادی قدح نوش بکس
بنده فرمانم اگر زهر دهی یا نوشم
در و دیوار ز جور تو به فریاد آمد
حسن عهد تو بنگذاشت که من بخروشم
موی بر موی تنم بر تو دعا می گوید
تا نگویی که ز اوراد و دعا خاموشم
بلبان شکرین خودم از دور بپرس
که نگنجد تن و اندام تو در آغوشم
هر سخن کز لب لعل تو نیاید بیرون
نرود گر همه گوهر بود اندر گوشم
دوش منظور خودم گفتی و دادم دل و دین
امشبم بنده خود خوان که از آن به کوشم
اوحدی هر چه مرا گفت شنیدم زین پیش
پس ازین گر به سخن سحر کند ننیوشم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
عشقت چو ستم کرد و جفا بر تن و توشم
از ناله و زاری نتوان کرد خموشم
من عاشق آن گوشه چشمم به رفیقان
پیغام بده تا ننشینند به گوشم
ساقی بده آن جام و ز من جامه برافگن
تا خرقه دگر بر سر زنار نپوشم
بادم مده ای یار چنان ورنه بیفتم
آتش منه ای دوست چنین ور نه بجوشم
چون بوی تو مستم نکند در همه عالم
هر می که به دست آرم و هر باده که نوشم
بر پای غلامان تو گر روی نمالد
این سر نگذارم که بود بر سر دوشم
با دست حدیث دگران پیش دل من
تا باد حدیث تو رسانید به گوشم
بر فرق من ار تیغ نهد دست تو صد بار
یک موی ز فرقت به جهانی نفروشم
ای اوحدی از بی ادبیها که ببینی
فردا خبرم گوی که امشب نه به هوشم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای چاه زنخدانت زندان دل ریشم
از نوش دهان تو چندین چه زنی نیشم
گر زانکه سری دارم در پای تو ای دلبر
کس را چه سخن با من من مرد سر خویشم
پیش تو کشم هر دم دست و کف محتاجی
ای محتشم کوچه دریاب که درویشم
گاهم سگ درخوانی گه ننگ مسلمانی
از هر چه تو میدانی از ناخلفی بیشم
یک دم نرود بی تو کین دیده سرگردان
از خون دل خسته خوانی ننهد پیشم
با من نکند خویشی بیگانه خوی تو
کین بخت که من دارم بیگانه کند خویشم
ای اوحدی این دل را درمان چه کنی چندین
من ناوک او دارم مرهم نبرد ریشم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
به تازه باد جدایی گلی ببرد ز باغم
که همچو بلبل مسکین از آن به درد و به داغم
اگر حدیث مشوش کنم بدیع نباشد
که از فراق عزیزان مشوشست دماغم
مرا مبر به تفرج مکن حدیث تماشا
که بر جمال رخ او نه مرد گلشن و راغم
چراغ خویش به آتش گرفتمی همه وقتی
چه آتشست جدایی کزان بمرد چراغم
از آنزمان که ببستند باغ وصل ترا در
نه میل بود به صحرا نه دل کشید به باغم
همیشه با دل فارغ نشستمی من و اکنون
خیال روی تو فرصت نمی دهد به فراغم
چو اوحدی گرو از بلبلان اگر چه ببردم
ز هجرت ای گل رنگین زبان گرفته چو زاغم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
من دل به ننگ دارم و از نام فارغم
ترک مراد کردم و از کام فارغم
خلق از برای دانه به دام اوفتاده من
در دانه دل نبستم و از دام فارغم
دربان اگر نمی دهدم بار دل خوشم
سلطان اگر نمی کند اکرام فارغم
فارغ نشستن تو به ایام ساعتیست
آن کس منم که در همه ایام فارغم
خامی اگر ز دور خیالی همی پزد
من سوختم ز پخته و از خام فارغم
کس چون کند ز بهر سرانجام ترک جام
جامی بده که من ز سرانجام فارغم
ای باد صبح دم ز سر کوی آن نگار
بویی به من رسان که ز پیغام فارغم
گر می زند معاینه شمشیر حاکمست
ور می دهد مکابره دشنام فارغم
گر اوحدی ز سرزنش عام خسته شد
من خاص دوست گشتم و از عام فارغم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
صبا چو برگذری سوی غمگسار دلم
خبر کنش که زهی بیخبر ز کار دلم
شکسته غم عشقت ز روزگار ای دوست
دل منست که شادی به روزگار دلم
کنون که در پی آزار من کمر بستی
مباش بی خبر از ناله های زار دلم
برین صفت که دلم را نگاهبان غم تست
به منجنیق نگیرد کسی حصار دلم
دل مرا ز برت راه باز گشت نماند
ز سیل گریه که افتاد در گذار دلم
بیا و سر دل من ز اوحدی بشنو
که اوست درهمه گیتی خزینه دار دلم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
وه که امروز چه آشفته و بی خویشتنم
دشمنم باد بدین شیوه که امروز منم
شد چو مویی تنم از غصه نادیدن تو
رحمتی کن که ز هجر تو چو موییست تنم
اثری نیست درین پیرهن از هستی من
وین تو باور نکنی تا نکنی پیرهنم
دهنت دیدم و تنگ شکرم یاد آمد
سخنی گفتی و از یاد برفت آن سخنم
از دهان تو چو خواهم که حدیثی گویم
یاوه گردد سخن از نازکی اندر دهنم
گر بمیرم من و آیی به نمازم بیرون
تا لب گور به ده جای بسوزد کفنم
آتش عشق تو از سینه من ننشیند
مگر آن روز که در خاک نشانی بدنم
خلق گویند برو توبه کن از شیوه عشق
می کنم توبه ولی بار دگر می شکنم
گر زند بر جگرم چشم تو هر دم تیری
اوحدی نیستم ار پیش رخت دم بزنم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
آن دوست که می بینم آن دوست که می دانم
تا آنکه رخش دیدم او من شد و من آنم
در آینه جز رویی ننمود مرا زین رو
ای کاج بدانم تا بر روی که حیرانم
هر چند که میران را از مورچه عار اید
او گوید و من گویم چون مور سلیمانم
چون شست به یک رنگی نقش سبک و سنگی
حکمی من و حکمی او میراند و میرانم
جانانم اگر خواهد هرگز بنمیرم من
نه زنده بن جانان نه زنده باین جانم
دوری اگر او جوید شاید که توان کردن
گر من کنم این دوری دورست که نتوانم
گفتا بتو میمانم در خود چو نظر کردم
جز دوست نمیماند گویی به که میمانم
این زهره کرا باشد جز من که بگستاخی
برخواند و ننیوشم بفروشد و نستانم
تا از دگری گویم درویشم و او سلطان
چون بر در او پویم درویشم و سلطانم
گر زانکه کسی دیگر زین قصه به مستوری
خاموش تواند شد من مستم و نتوانم
ای اوحدی او را گر یابی طلب آن کن
کو را بنداند کس زین گونه که من دانم
آن صید که میجستم هر چند به دام آمد
دیگر بدواند پر در کوه و بیابانم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
درهجر تو درمان دل خسته ندانم
زان پیش که روزی به غمت می گذرانم
گفتی که به وصلم برسی زود مخور غم
آری برسم گر ز غمت زنده بمانم
بر من ز دلست این همه کو قوت پایی
تا دل بتو بگذارم و خود را برهانم
جانا چو به نقد از بر من دل بربودی
هم نقد بده بوسه که من وعده ندانم
دیدی که چو دادم دل خود را به تو آسان
بگذشتی و بگذاشتی از پی نگرانم
جان از کف اندوه تو آسان نتوان برد
اینست که از روی تو دوری نتوانم
دی با من آسوده دلی دیدی و دینی
امروز نگه کن که نه اینست و نه آنم
ای مسکن من خاک درت بر من مسکین
بیداد مکن پر که جوانی و جوانم
از پای دلم اوحدی ار دست بدارد
خود را به سر کوی تو روزی برسانم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دلم زندان عشق توست و زندانی درو جانم
چو زندانی شدمدیگر چه می خواهی مرنجانم
مرا خوان ای پری چهره که گر صد بار در روزی
سگم خوانی دعا گویم بدم گویی ثنا خوانم
گر امیدی که من دارم روا گردد ز وصل تو
به دربانیت بنشینم به سلطانیت بنشانم
مرا از روی خود دوری چه فرمایی و مهجوری
اگر حکمی کنی بر من به چیزی کن که بتوانم
دلم بردی و می دانم که پیش توست و می دانی
تو هم لیکن نمی گویی که می گویی نمی دانم
مرا دیوانه می دارد سر زلف پریرویی
که گر با من در آرد سر کند حالی سلیمانم
ازین اندیشه در دامن کشیدم پای صد نوبت
اگر یاد سر زلفش نمی گیرد گریبانم
نگارینا چرا کردی تو با همچون منی سختی
که اندر عهد خود هرگز ندیدی سست پیمانم
به هر حکمی که فرمایی مکن تقصیر کز خوبان
تو را بر اوحدی حکمست و من هم بنده فرمانم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نبودم مرد این میدان و آورد او به میدانم
چو گویم کرد سرگردان و می بازد به چوگانم
بنازم در بغل گیرد چو جان خویشتن لیگن
بیندازد دگر بار و کند در خاک غلتانم
چو مستان بر در و دیوار می افتم ز دست او
که خویش کرد سرگردان و رویش کرد حیرانم
ز دستش زان نمینالم که بر میگرید از خاکم
به پایش زان در افتادم که می آرد به پایانم
جهانی در تماشای من و او رفته و آن بت
همی تازد بهر سوی و همی بازد بهرسانم
ازو پی گم کنم هر دم ولی زودم رسد در پی
که رای او طلب گارست و روی او نگهبانم
وجودم آن نمی ارزد که آن بت بر سرم لرزد
دلم زان عشق می ورزد که دلدارست جانانم
تند من زو روان گردید و قالب جان و پیکر دل
به یک بازیچه زین بهتر چه خواهم شدنمیدانم
درین رفتن به همراهی مرا او دست میگیرد
و گر نه پای ره رفتن ندارم هیچ و نتوانم
بیفتم لیک دیگر پی برافرازد به افسونم
براند لیک دیگر بار و باز آرد به دستانم
ز هر کس می کشم صد طعنه وز عشقش نمی گردم
ز دستش میخورم صد زخم و از پایش نمی مانم
کشیدم پای در دامن مگر مجموع دانم شد
کنون خود را همی بینم که مجموعی پریشانم
شدم با این سبک روحی به غایت سخت جان ورنه
که دارد طاقت زخمی که من در معرض آنم
زمانی نیست بی دولت چو کار من به دور او
از آن چون صورت دولت چنین افتان و خیزانم
به جانم گر چه هر ساعت زند چون اوحدی زخمی
هم از من بر منست این زخم از آن منقاد فرمانم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
پر از دل مپرس ای پری من چه دانم
ز مردم تو دل می بری من چه دانم
چه گویی بدان تا کجا شد دل تو
ز من چون تو داناتری من چه دانم
مرا چند پرسی که لاغر چرایی
تو این بنده می پروری من چه دانم
ز من صبر جستی و عقل و سکونت
پریشانم این داوری من چه دانم
نمودی که چون فاش گردید رازت
تو این پرده ها میدری من چه دانم
مپرس اینکه دیوانه چون شد دل تو
به دست تو بود ای پری من چه دانم
مگو کاوحدی چون خریدار من شد
تویی ماه و او مشتری من چه دانم

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
دل خود را به دیدار تو حاجت مند میدانم
غم هجر تو بنیادم بخواهد کند میدانم
مرا گویی سر خود گیر و پایم بسته ای محکم
عظیم آشفته ام لیکن خلاص از بند میدانم
لبت پوشیده برد از من دل گمراه و من هرگز
حدیث او نمیگویم بکس هر چند میدانم
شبم یک بوسه فرمودی که خواهم داد لیکن من
به بوسی زان دهن مشکل شوم خرسند میدانم
مرا هر دم ز پیش خود برانی چون مگس لیکن
نخواهم رفتن از پیشت که قدر قند میدانم
تو می گویی کزین پس من وفا ورزم بلی خوبان
بگویند این حکایت ها و نتوانند  میدانم
همه دم اوحدی زین پس مده پند و ببین او را
که چونش عاشقم با آنکه خیلی پند میدانم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چو بدیدی که ز عشقت به چه شکل و به چه سانم
نپسندم که فریبی به فسون و به فسانم
مکن از غصه زبونم که نه بی دانش و دونم
تو مرا گر نشناسی بشناسند کسانم
ز رخت عهد نجویم ز لبت شهد نجویم
کارزوی عسلت کرد شریک مگسانم
کس ندانم که تواند که ز دردم برهاند
تو کس شهر خودم کن که نه از شهر خسانم
در سر هر که ببینی هوسی هست و هوایی
در سر من هوس آن که به پای تو رسانم
به جز آن یاد نخواهم که در آید به ضمیرم
به جز آن نام نشاید که بر آید به لسانم
اوحدی رسم تو دانست و بدو میل نمودی
به منت میل نباشد که نه رسمست و نه سانم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U - -
زلف مشکینت چو دامست ای صنم
عارضت ماه تمامست ای صنم
تا بود بر دیگران وصلت حلال
بر من اسایش حرامست ای صنم
زان دهان تنگ شیرینم بده
بوسه ای گر خود به وامست ای صنم
هر زمان گویی که فردایی دگر
سوختم فردا کدامست ای صنم
در غمت گر نشکنم خود را مرنج
آدمی را ننگ و نامست  ای صنم
عالمی را بنده خود کرده ای
اوحدی نیزت غلامست ای صنم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
تختگاه حسن را قد تو شاهست ای صنم
آسمان لطف را روی تو ماهست ای صنم
زان رخ آیینه فام اندر دل ریش منست
زخمها لیکن کرا یارای آهست ای صنم
دل ز روی راستی مهر تو دعوی می کند
رنگ روی من بدین دعوی گواهست ای صنم
بی شب زلف درازت بر من آشفته دل
لحظه روز و روزو هفته هفته ماهست ای صنم
گر ترا من دوست می دارم بدین جرمم مکش
هر که جان را دوست دارد بی گناهست ای صنم
بنده فرمانند گرد بارگاهت خسروان
اوحدی نیزت گدای بارگاهست ای صنم
گر منت امیدوارم نیست نقصانی درین
سال و ماه امید درویشان به شاهست ای صنم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تو گلشن حسنی و ما چون خار و خاشاک ای صنم
از ما چرا رنجیده ای حاشاک حاشاک ای صنم
آثار خشم و چشم تو کفرست و ایمان ای پری
گفتار تلخ و لعل تو زهرست و تریاک ای صنم
از دردمندان چنین در دل کدورت داشتن
ما را شگفت آید همی زان گوهر پاک ای صنم
وقت گلست ای ماهوش در وقت گل خوش باش خوش
از دوستان اندر مکش روی طربناک ای صنم
زلفت به صید انگیختن دامیست دیگر ای پسر
چشمت به تیر انداختن ترکیست بی باک ای صنم
کز سر به شمشیرم دهی یا بند بر پایم نهی
هرگز نخواهم داشتن دستت ز فتراک ای صنم
دیشب مبارکباد من کردی به عشق خویشتن
یارب که باد این جان و تن آن باد را خاک ای صنم
من شوق وحشی ناظری یبکی بدمع سایری
ماکان یصبوا خاطری ما یحب لولاک ای صنم
دوشم چو می گفتی که تو در غم نمانی اوحدی
از آسمان آمد ندا آمین و ایاک ای صنم

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
گر شبی چاره این درد جدایی بکنم
از شب طره او روز نمایی بکنم
ور به دست آورم از شام دو زلفش گرهی
تا سحر بر رخ او غالیه سایی بکنم
سرزنش می کندم عقل که در عشق مپیچ
بروم چاره این عقل ریایی بکنم
از برای سخن عقل خطایی باشد
که به ترک رخ آن ترک ختایی بکنم
گر مسخر شود آن روی چو خورشید مرا
پادشاهی چه که دعوی خدایی بکنم
هر چه باشد ز دل و دانش و دین گر خواهد
بدهم و آنچه مرا نیست گدایی بکنم
از جدایی شدم آشفته و اندر همه شهر
مددی نیست که تدبیر جدایی بکنم
صبر گویند بکن صبر به دل شاید کرد
چون مرا نیست دلی صبر کجایی بکنم
اوحدی وار اگر آن زلف دو تا بگذارد
زود یکتا شوم و ترک دوتایی بکنم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
به آن سرم که سر خود ز می چو مست کنم
گذر به کوچه آن ترک می پرست کنم
به خیره سوختنم دست یافت دوست مگر
به چاره ساختن آن دوست را به دست کنم
به گردن دلم از نو درافگند بندی
از آن کمند چو آهنگ بازرست کنم
دلم به دام بالها در اوفتد چون صید
چو یاد صید که از دام من بجست کنم
هوای قد بلندش مرا چو پست کند
نوای گفته خود را بلند و پست کنم
دلم به تیر غمش خسته گشت و می خواهم
که جان خود هدف آن کمان و شست کنم
گرم طلب کنی ای اوحدی ازان درجوی
که من به خاک سر کوی او نشست کنم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بسیار بد کردی ولی نیکو سرانجامت کنم
گر زین شراب صرف من یک جرعه در جامت کنم
شب خیز کردی نام خود تا صبح سازی شام خود
هر شام سازم صبح تو تا دردی آشامت کنم
در خلوت ار رایی زنی تا پای برجایی زنی
هم من ز نزدیکان تو جاسوس بر بامت کنم
در آب من چون شیر شو تا آتشت کمتر شود
در قوس من چون تیر شو تا تیر و بهرامت کنم
با آنکه کردم یاوری کردی فراوان داوری
هر کرده را عذر آوری اعزاز و اکرامت کنم
گر در خور سازم شوی پنهان بسازم کار تو
ور لایق رازم شوی پوشیده پیغامت کنم
گفتم چه باشد رای تو گفتی سر و سودای تو
سودا بسی پختی ولی با پختها خامت کنم
بار امانت می کشی وز بار آن ایمن وشی
ترسم که نتوانی ادا روزی که الزامت کنم
برخویش بندی نام من گردی به گرد دام من
تا خلق گوید خاص شد من شهره عامت کنم
روزی که گویی از خطر کلی رهایی یافتم
من زان رهایی یافتن چون مرغ در دامت کنم
از خویشتن بار دگر باید به زاییدن ترا
چون زاده باشی عشق خود چون شیر در کامت کنم
در راحت تن دیده ای اقبال و بخت خود ولی
روزی شوی مقبل که من بی خواب و آرامت کنم
چون داغ من بر رخ زدی زین پس یقین می دان که من
کندی کنی چوبت زنم تندی کنی رامت کنم
تا کی در آب و گل شوی وقتست اگر مقبل شوی
تا چون تو یکتا دل شوی من اوحدی نامت کنم

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
جای آن دارد که من بر دیدها جایت کنم
رایگان باشی اگر جان در کف پایت کنم
پسته حیران آید و شکر به تنگ آید ز شرم
چون حدیث پسته تنگ شکر خایت کنم
گر چه شد فرسوده عقل من ز دست زلف تو
آفرین بر دست زلف عقل فرسایت کنم
بر دل و بر دیده من گر کنی حکم ای پسر
دیده را مزدور و دل را کارفرمایت کنم
خویش را دیوانه سازم تا بدین صحبت مگر
خلق را در حلقه زلف سمن سایت کنم
رای رای تست هر حکمی که می خواهی بکن
چون مرا روی تو باید خدمت رایت کنم
اوحدی گر دل به دست چشم مستت داد من
جان فدای حسن روی عالم آرایت کنم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
آمده ام که صف این صفه بار بشکنم
صدرنشین صفه را رونق کار بشکنم
روی به سنت آورم میوه جنت آورم
صورت حور بشکنم سوره نار بشکنم
غول دلیل راه شد دیو سر سپاه شد
دیو و طلسم هر دو را از بن و بار بشکنم
شهر خطیب کشته منبر و خطبه نو کنم
دیر بلند گشته را برج و حصار بشکنم
راهب دیر اگر مرا ره به کلیسا دهد
خنب و قدح تهی کنم دیک و تغار بشکنم
روز مصاف یک تنه این همه قلب و میمنه
گاه پیاده رد کنم گاه سوار بشکنم
من ز کنار در کمین تا چو مخالفی به کین
سر ز میان برآورد من به کنار بشکنم
با لب لعل یار خود عیش کنم به غار خود
دشمن کور گشته را بر در غار بشکنم
گر به دیار خویشتن یار طلب کند مرا
رخت سفر برون برم عهد دیار بشکنم
آنکه غبار او منم گرد بر آرد از تنم
از دل نازنین او گرنه غبار بشکنم
گر چه فزودم آن پسر اینهمه رنج و دردسر
از می وصلش این قدر بس که خمار بشکنم
سختی روز هجر را سهل کنم بر اوحدی
گر شب وصل بوسه ای از لب یار بشکنم

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
شد زنده جان من به می زان یاد بسیارش کنم
انگور اگر منت نهد من زنده بر دارش کنم
من مستم از جای دگر افتاده در دامی دگر
هر کس که آید سوی من چون خود گرفتارش کنم
جان نیک ناهموار شد تا با سر و تن یار شد
بر می زنم آبی ز می باشد که هموارش کنم
سجاده گر مانع شود حالیش بفروشم به می
تسبیح اگر زحمت دهد در حال زنارش کنم
دیریست تا در خواب شد بخت من آشفته دل
من هم خروشی می زنم باشد که بیدارش کنم
دل در غمش بیمار شد وانگه من از دل بی خبر
اکنون که با خویش آمدم زان شد که بیمارش کنم
در شمع رویش جان من گم گشت و میگوید که نه
کو زان دهن پروانه ای تامن پدیدارش کنم
گر سر ز خاک پای او گردن بپیچد یک زمان
نالایقست ار بعد ازین بر دوش خود بارش کنم
گویند وصف عشق او تا چند گویی اوحدی
پیوسته گویم اوحدی تا نیک بر کارش کنم

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
نظر چو بر لب و دندان یار خویش کنم
طویله گهر اندر کنار خویش کنم
مرا ز خاک درش شرمسار باید بود
اگر نظر به تن خاکسار خویش کنم
حساب من چه کند یار آن چنان بهتر
که او شمار خود و من شمار خویش کنم
رقیب اگر چه بر آن در ملازمست ولی
سگ استخوان خورد و من شکار خویش کنم
چو نیست جای ملامت بهل که مدعیان
فغان کنند و من آهسته کار خویش کنم
گرم نهی چو کله تیغ تیز بر تارک
گمان مبر تو که من ترک یار خویش کنم
مرا ز دوست خویش اعتماد آنم نیست
که پنجه با سر و دست نگار خویش کنم
چو اوحدی سخن از لعل آن صنم راند
هزار دامن گوهر نثار خویش کنم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
فراق روی تو می سوزدم جگر چه کنم
ز کوی عافیت افتاده ام بدر چه کنم
به دل کنند صبوری چو کار سخت شود
دلم نماند ز هجر تو صبر بر چه کنم
مرا سریست به دست از جهان و آنرا نیز
برای پای تو دارم وگرنه سر چه کنم
دلی که بود به زلف تو داده ام دیرست
کنون ز هجر تو جان می کنم دگر چه کنم
ز چشم خلق گرفتم بپوشم آتش دل
مرا بگوی که با آب چشم تر چه کنم
چو گویمت که غم اوحدی بخور گویی
منال گو ز غم ما و غم مخور چه کنم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
تیر تدبیر تو در کیش ندارم چه کنم
سپر جور تو با خویش ندارم چه کنم
خلق گویند که ترکش کن و عهدش بشکن
ای عزیزان چو من این کیش ندارم چه کنم
بزنی ناوک و دل شکر نگوید چه کند
بزنی خنجر و سر پیش ندارم چه کنم
طبعم اندیشه سودای تو کرده است و خطاست
چاره طبع بداندیش ندارم چه کنم
طاقت ناوک چشم تو مرا نیست ولیک
چون زدی درد جگر ریش ندارم چه کنم
جان فدا کردم و گفتی که نه اندر خور ماست
در جهان چون من از این بیش ندارم چه کنم
هر که را دولت وصل تو بود محتشم است
این سعادت من درویش ندارم چه کنم
دی غمت گفت که بیگانه مشو با خویشان
من بیگانه سر خویش ندارم چه کنم
گشت قربان غمت اوحدی و می گوید
تیر تدبیر تو در کیش ندارم چه کنم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
درمان درد دوری آن یار می کنم
وقتی که میل سبزه و گلزار می کنم
چون شد شکسته کشتی صبرم در آب عشق
خود را به هرچه هست گرفتار می کنم
گر غنچه را ببویم و گیرم گلی به دست
بی او قناعتیست که با خار می کنم
جانا دوای این دل مسکین به دست تست
زان بر تو روز خویش پدیدار می کنم
گفتم که چاره ای بود این درد عشق را
چون چاره نیست صبر به ناچار می کنم
گفتی که حجتی به غلامیم باز ده
بر من گواه باش که اقرار می کنم
ای هم نشین آن رخ زیبا مرا ز دور
بگذار تا تفرج گلزار می کنم
از من بپرس راز محبت که روز و شب
این قصه می نویسم و تکرار می کنم
غیر از حدیث دوست چو گویم حکایتی
از خود خجل شوم که چه گفتار می کنم
این مایه خواجگی ز جهان بس مرا که باز
خود را به بندگی تو بر کار می کنم
پیش رقیب او غزل اوحدی بخوان
تا بشنود که من طلب یار می کنم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
به ذکر تو من شادمانی کنم
به یاد لبت کامرانی کنم
منت عاشق و عاشقت را رقیب
که هم گرگم و هم شبانی کنم
به شمشیر عشقم سبک تر بکش
که گر زنده مانم گرانی کنم
کسی کت به سالی ببیند دمی
به عمر درازش ضمانی کنم
چو در خانه آیی شوم خاک تو
چو بیرون روی پاسبانی کنم
به امید بوسیدنت هر شبی
تبم گیرد و ناتوانی کنم
تو جان منی چون ز من بگسلی
کجا بی تو من زندگانی کنم
به پیرانه سر گر ببوسم لبت
دگر نوبت از نوجوانی کنم
ز لعل تو یک بوسه در کار کن
که چون اوحدی درفشانی کنم

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
ای نرگست به شوخی صدبار خورده خونم
بر من ترحمی کنبنگر که بی تو چونم
غافل شدی ز حالم با آنکه دور بینی
عاجز شدم ز دستت با آنکه ذوفنونم
تریاک زهر خوبان سیمست و من ندارم
درمان درد عاشق صبرست و من زبونم
هر کس گرفت با خویش از ظاهرم قیاسی
بگذار تا ندانند احوال اندرونم
گر خون خود بریزم صدبار در غم تو
دانم که بار دیگر رخصت دهی به خونم
دل خواستی تو از من تشریف ده زمانی
گر جان دریغ بینی از عاشقان دونم
از بس فسون که کردم افسانه شد دل من
خود در تو نیست گیرا افسانه و فسونم
میم دهان خود را از من نهان چه کردی
باری نگاه می کن در قامت چو نونم
گر اوحدی سکونی دارد صبور باشد
من چون کنم صبوری آخر که بی سکونم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -