cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
وه وه از جان به لب آمده بر بوی لبش
وزتن مانده خیالی ز خیال قصبش
زلف و رویش هبل ولات من مجنون اند
شب و روز من آسیمه سر از روز و شبش
ز ابتدا بی دلی و شیفته رایی کردن
از کجا خاست مرا با تو بگویم سببش
بوسه یی چند به من داد وز آن وقت چنین
جگرم گرم شده ست از لب هم چون رطبش
زندگانی من و عمر گرامی آن است
که بقایای بقا صرف کنم در طلبش
گر دلم برد نگارا به سر زلف تو دست
من نیارم تو بفرمای به واجب ادبش
گر چه بی وجه بود عیب و ملامت کردن
بی دلی را که بود آرزویت مستحبش
شرح حسن تو به تفضیل نمی یارم گفت
گاه گاه از پی تخفیف کنم منتخبش
گر جهان خلد برین است نزاری را بس
سر کوی تو مقامات نشاط و طربش

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ز گرد چشمۀ حیوان برآمده ست نباتش
درون چشمۀ حیوان لبالب آب حیاتش
هلاک مطلق خود را کسی حیات نگوید
وگرچه این دو صفت نیست از حساب صفاتش
هزار تشنه بر آن چشمۀ حیات فرو شد
به اختیار و یکی آرزو نکرد نجاتش
چه جهد کردم و هم از قضای عشق نجستم
چه اختیار کسی را که رفت صبر و ثباتش
کسی که دامن طاعات می کشید ز شبنم
بیا ببین که ز سر درگذشت آب فراتش
خیال روی تو جانا بت من است بت من
من و خیال تو و بت پرست و عزی ولاتش
ز بت پرستی من در رسوم شرع چه نقصان
همین قدر که دریغا ثواب صوم و صلاتش
اگر تو خط بنمایی به خون خلق بدارند
معبدان همه تعظیم هم چنان که بر آتش
بیا بده ز لبت کام من به رغم عدو را
به مستحق برسان حق که واجب است زکاتش
به کام خویش ببینم رقیب سوختنی را
به دادخواه گریبان گرفته در عرصاتش
ز دست او نفسی برنیامده ست ز من خوش
که صد هزار بلا بر وجود ناقص ذاتش
بهشت رویا امشب اجازتم ده و فردا
بسوز گو که وجودم دریغ نیست در آتش
به نقد وقت زمانی به حال ما نگران شو
هزار یاد نزاری چه سود بعد وفاتش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
درون سینه یی دارم پر آتش
دلی از آتشی چون آب رز خوش
به هم اضداد را چون ممتزج کرد
تعالی الله به یک جا آب و آتش
عجب خاصیتی دارد از اول
بود بیگانه اما آشنا وش
به آخر می کند اضداد را جمع
اگرچه ز ابتدا دارد مشوش
به وجه می گرو کن هر چه داری
کلاه و موزه و قربان و ترکش
همه جز دوست کل آفرینش
حجاب تست باید کرد ترکش
من و یک هم نفس کوهست و من نه
زمین گو هفت می باش و جهت شش
هوای حرص و آز الحمدلله
نزاری را ندارد در کشاکش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
دوست می دارم خمار چشم مستش
و آن نگار و نقش بر سیمینه دستش
از کجا گویم که از سر تا به پایش
در نکویی هر چه بتوان گفت هستش
سرو را با آن بلندی غیرت آید
از قیامت کردن بالای پستش
گر نموداری به چین افتد ز رویش
قبله سازد مردم صورت پرستش
هر که را برخاست از سودای او دل
دم به دم مهری دگر در جان نشستش
ای دریغا توبۀ ده سالۀ من
گرچه محکم بود هم در هم شکستش
خلق می گوید نزاری را چنین دل
در چنان شوخی نمی بایست بستش
از قضای عشق نتواند بجستن
بس که جان از طعنۀ دشمن بخستش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - -
که را کشتند دی چشمان مستش
که هست امروز خون آلوده دستش
منم آن کشتۀ حی بازگشته
به بوسی از لب کوثر پرستش
دلی کو کز کمند زلف او جست
که نی چشمش به تیر غمزه خستش
اگر زان دست سیمین می فرستد
مرا خوش تر ز نوش آید کبستش
هلال از بهر آن شد ماه گردون
که چون ماهی برآویزد به شستش
به عکس قامت سرو سرافراز
قیامت می کند بالای پستش
مرا گویی مرو در کوی یاری
که هر دم با کسی باشد نشستش
چه افتادی به دست گل عذاری
که خاری از تو در دامن نبستش
ملامت بر نزاری تا کی آخر
روا نبود مکن چندین شکستش
نزاری از کسی بیمی ندارد
به غیر از غمزۀ چشمان مستش
نصیحت با کسی گویند کو را
غم دنیا و دین یک ذره هستش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
خدایا ازین مسکراتم ببخش
به مردان خود سییاتم ببخش
چو بس تشنۀ رحلتم ای کریم
گران شربتی ز آن فراتم ببخش
چو خاصان مخلص به آزادگی
ز دیوان خود یک براتم ببخش
به کشتی نوح عنایت درون
ز طوفان غفلت نجاتم ببخش
چو زین قلزمم داده باشی نجات
ز گردابۀ مهلکاتم ببخش
چو فرزین اگر چند کژ رفته ام
تو رحمت کن از شاه ماتم ببخش
تو آورده ای و تو پرورده ای
خطای نفوس و ذواتم ببخش
خلاصم ده از بت پرستی خود
به الا الله از لای لاتم ببخش
مرا خوش روان کن چو خوش داشتی
به یک لمحۀ التفاتم ببخش
از آن پیش کز پس درآید اجل
برون بر ازین مشکلاتم ببخش
قسم بر تو استغفرالله لک
به فضلت که پیش از وفاتم ببخش

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
نمی زنم نفسی تا نمی کنم یادش
که بخت نیک به هر حال هم نشین بادش
گشاده خاطر وز اندیشه فارغ آن روزم
که تازه روی ببینم به خواب دل شادش
دمی ز چشم پرآبم نرفت و می دانم
که یاد من به زبان نیز در نیفتادش
مرا ز خاک درش گردش فلک بربود
چو پشه یی که به عالم برون برد بادش
سعادتی به همه عمر اتفاق افتاد
نحوستی به عوض در برابر استادش
که را کنار وصالی دمی میسر شد
که روزگار سزا در کنار ننهادش
ز روزگار شکایت طریق دانش نیست
چو اختیار نباشد به داد و بیدادش
رواق منظر طالع بلند و پست آن کرد
که از مبادی فطرت نهاد بنیادش
به صبر کوش نزاری که قید محنت را
رسد چو وقت رسد لطف حق به فریادش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مسکین دل بی چاره کز دست بشد کارش
در واقعه یی بینم هر روز گرفتارش
توبه نکند هرگز ور نیز کند روزی
شب را ز قضا باشد بشکسته دگر بارش
هر شوخ که پیش آید وز غمزه کند میلی
باید شدنش بر پی بی چارۀ ناچارش
گفتم نتوان پیری بربست به برنایی
تا چند ز دل بازی من بعد نگه دارش
گفتا بشنو پندی کز عمر بری بهره
پرهیز کن از عقلی کز عشق بودعارش
در عشق ریاضت کش وز راحت او برخور
تا در نرسد میوه شیرین نبود بارش
قاصر نظران باشند آشفتۀ صورت ها
خودبین نتواند شد مستغرق دیدارش
زلف و خط و خال و لب هست آیتی از قدرت
آن جا همه او بیند گر عشق دهد بارش
بی شمع شب تاری روشن نشود خانه
اعما چو نمی بیند چه روشن و چه تارش
بی چاره نزاری را در پختن این سودا
کرده ست بدین زاری اندیشۀ بسیارش

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
فکن ای بخت یک ره استخوانم زیر دیوارش
که غوغای سگان از حال من سازد خبردارش
به سینه داغ بالای الف سوزم که پیش او
چو سر پیش افکنم بینم در آن آیینه رخ سارش
به عالم می فروشد هر دمم سودای زلف او
که هست از تاب خورشید رخ او گرم بازارش
همه شب سنگ غم بر سینه می کوبم که گر روزی
رقیب او زند سنگ جفا کم باشد آزارش
شد از کشتن به نامم قرعۀ محنت چنان سوده
که دوران بهر تسکین دل ما ساخت طومارش
درین بستان مشو مغرور حسن گل چه می دانی
که هست آلودۀ زهر جدایی نوک هر خارش
نزاری مرد در کویش به زاری شام غم گویی
که دیگر هیچ گه نامد به گوشم نالۀ زارش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
که می آرد به دل پیغام یارش
که باد از صدق دل جانم نثارش
نیارامد دلم تا روز محشر
مگر آن شب که گیرم در کنارش
غلام نکهت باد صبایم
که دارد بوی زلف مشک بارش
گلش گر در چمن بیند نشیند
سنان رشک در پهلوی خارش
که باشد نرگس رعنا که خود را
کند نسبت به چشم پر خمارش
بماند زادۀ کان بدخشان
خجل از رشک لعل آب دارش
خلاف سرو اگر بالا نماید
گریزد ز آن بلا در زینهارش
عجب نبود اگر در روضه طوبا
زمین بوسد نه سرو جویبارش
بلرزد از حسد سرو پیاده
چو برطرف چمن بیند سوارش
عجب چابک سواری وین عجب تر
که قلب دوستان باشد شکارش
نه زر دارم نه زور و هیچ غم نیست
ز زاری نزاری نزارش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
هنوز اگرچه جفا دیده می روم ز برش
وفا کنم به دو چشم از میان جان به سرش
چنان که تشنه ز آب حیات نشکیبد
نمی شکیبم از آن مایلم به خاک درش
گرم به تیر جفا خسته کرد باکی نیست
به تیغ باز نگردم ز روی چون سپرش
به نفخ صور چه حاجت مرا که برخیزم
اگر به خاک فرو گویدم کسی خبرش
مه دو هفته که باشد که آفتاب منیر
روا بود که رود هم چو سایه بر اثرش
دل ضعیف چه باشد هزار جان عزیز
به یک کرشمه برند آن دو چشم شیوه گرش
مشام باد صبا مشک بوی کی بودی
اگر نبودی بر چین زلف او گذرش
هزار صوفی صافی نه هم چو من رندی
ز راه دین ببرد التفات یک نظرش
نزاریا تو و زاری خلاف می گویند
که جز به زر نتوان کرد دست در کمرش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
کیست شیخ الوقت تا فریاد دارم بر درش
زان که خلقی در ضلالت برد زلف کافرش
آن که گر یک بوسه با باد صبا هم ره کند
در خروش آید نبات مصر و شهد از شکرش
وان که از روی شرف لؤلؤی لالا در صدف
خط به لالایی دهد با لعل گوهر پرورش
وان که گر بر عارض سیمینش اندازد نظر
سر نهد بر خطی عنبر بوی مشک اذفرش
از گلاب عشق بسرشته ست گویی فطرتش
وز برای فتنه پرورده ست گویی مادرش
گر ز من پرسد کدامین است گویم آن که عشق
در مراتب می نهد جان و جهانی دیگرش
گو بده فتوا که در وی بت پرستیدن رواست
یا بکن کوتاه دست از ملت پیغمبرش
ورنه پیش شحنه بردارم فغان از محتسب
داد من بستاند از چشمان مست دل برش
ور شوم نومید ازو باید ضرورت داد خواست
بر در مخدوم و بنشستن مجاور بر درش
مشکلی دارم که از یرغوچیان آن شوخ را
هر که خواهد دید خواهد شد به عمدا یاورش
تا نزاری را بلای عشق چون آمد به سر
عاشقی سربازیی صعب است در پیران سرش
آری آری هر که عاشق نیست نزد اهل دل
جان ندارد گرچه جان می ماند اندر پیکرش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
فرخنده روزگار گدایان خارکش
چون اشتران مست تنگ خوار و بارکش
آخر شتر به قوت و شوکت چنان که هست
داده ست اختیار به دست مهارکش
گر شد دوباره قافیه اما دو شاهدند
تو هر دو را سبک ز میان در کنار کش
از تو چه منفعت که شترمرغ مطلقی
نه بال بر پریدن و نه پشت بارکش
ای سال خورده بر نود و صد کشیده گیر
وآن گه قیاس کرده ز صد بر هزار کش
چون عاقبت نهایت اعمار لازم است
باری به نقد وقت می خوش گوار کش
مهر از زمانه بگسل و دل در جهان مبند
زین بر کمیت می نه و تنگ استوار کش
از اهل روزگار مکن احتمال جور
باری چو می کشی ستمی هم ز بار کش
دنیا که هست مزرعه الآخرت درو
آسایش و مجاهده از نور و نار کش
نیک و بد و حلال و حرام و نشاط و غم
در می نخست عیش کن آن گه خمار کش
از طاعت مزور خود بیش ازین مناز
این می ز جام مرحمت کردگار کش
آزست و بس زبانۀ دوزخ نزاریا
نیل نیاز بر رخ زرد نزار کش
یا رب نیازمند به بخشایش توام
پاک از میان معصیتم بر کنار کش
خط جواز ده به نزاری که بی حجاب
آزاد وار رخت به دار القرار کش
ای ناگزیر رحم کن و خط مغفرت
در سییات بنده به روز شمار کش

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
معطرست دماغم ز بوی  یرلیکش
ملازمم به دل و جان ز دور و نزدیکش
ز بخت من نظر دولتی قوی باشد
که در کنار من آید میان باریکش
از آن دو هندوی جادو به زیر ابروی طاق
شدند بنده به صد دل مغول و تازیکش
بر آستانۀ او آفتاب فخر کند
اگر محل یکی باشد از ممالیکش
چو شب سیاه کند از سپید کاری خویش
جهان روشن بر من چو زلف تاریکش
دل نزاری مسکین چنان مسلم کرد
که هم چو مملکت خویش کرده تملیکش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
هیهات نزاری بنگر بوسه ستانش
زلفش بکش و لب بگز و بوسه ستانش
با آن که چنین است مشو غره به حسنش
بی کار چرا باشی مگذار چنانش
مگریز ز تیر مژۀ مستش اگرچه
تا گوش کشیده خم ابروی کمانش
تا از لب شیرینش بوسه نستانی
شیرین ست چه می دانی یا شور دهانش
تا بوی نمک دارد یا لذت شکر
جز آن نشناسد که مکیده ست دهانش
سر در سر شیرین لبش کرد چو فرهاد
با هر که نوید شکری داد زبانش
آن کس که ببوسید گمان است یقینش
وآن کس که نبوسید یقین است گمانش
از تیرکش غمزۀ او روی نپیچید
گر هر مژه در دیده شود هم چو سنانش
بی چاره نزاری چه حکایت کند از وصل
هرگز به کناری نرسیده ز میانش

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
گفتم آیا در کنار آرم میانش
خود سبک در تاب شد و آمد گرانش
خواستم تا بوسه یی گیرم ز لعلش
بی در دندان نشد پیدا دهانش
قفل لب بگشاد و خندان شد به خنده
از دهان آن گه پدید آمد نشانش
چون رکابش پای بوسی چشم دارم
گر به دست من دهد دولت عنانش
منعمان و بستر و بالین نازک
ما و خاک کوی و خشت آستانش
هر که را شد جیب نام و ننگ پاره
بعد ازین دامن نگیرد این و آنش
گر شود در دوست مطلق محو نبود
بیم و امید از جهنم وز جنانش
ور برانگیزندش از خواب قیامت
بوی عشق آید به حشر از استخوانش
از دل چون کوره گر آهی بر آرم
چشمۀ خور باز پوشاند دخانش
ناصح افسرده آگاهی ندارد
از تنور سینۀ آتش فشانش
یار شیرین است و دل فرهاد و خسرو
عشق خواهد زود کردن قصد جانش
گرچه ترک سینۀ سیمین نگیرد
می کند حالی به سنگی امتحانش
فارغ از پندست و آزاد از نصیحت
چون کند چون دوست می دارد چنانش
گرد بدمستان چه می گردی نزاری
الحذر از چشم های ناتوانش
از بلا پرهیز اولا تر نگه کن
تیر غمزه در کمان ابروانش
هر که انسانیتی دارد نزاری
ناگزر باشد ز یار مهربانش
تا چه کار آید چه خواهد کرد ممسک
گر نباشد جان فدای دل ستانش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - -
هر که ما را دوست دارد خلق گردد دشمنش
ترک خود باید گرفت آن را که باید با منش
هرکه گامی زد درین ره اختیارش شد ز دست
وآن که سر پیچید ازین در خون خود در گردنش
این قبول از دوست می باید که باشد قصه چیست
بخت چون برداردش گر دوست گوید بفکنش
عیسی از امت چو شد بیزار ترسا را چه سود
گر چو رشته بگذرد بر چشمۀ سوزن تنش
گر زبان در می کشد جاهل مشو در خشم ازو
رحم کن بر چشم نابینا و طبع کودنش
مفلس ار داند که این در از کدامین بحر خاست
خوش کند کام نهنگ اندر به دست آوردنش
خشک مغز از همت صاحب ولایت غافل است
در شود وز موج دریا تر نگردد دامنش
گنبد فیروزۀ گردون چو شب گردد سیاه
دود آه عاشقان گر بگذرد بر روزنش
قمری طوبا نشین و دانۀ دنیای دون
بالله ار جمله جهان در چشم جان یک ارزنش
دل برین وحشت سرای دهر ننهد معتقد
چون بود روح القدس را کنج گلخن مسکنش
هر که شد حاشا کم الله زال دنیا را زبون
مرد نبود بل که کم دانند مردان از زنش
شیشۀ بایست و نا بایست را چون زلف دوست
گر نمی خواهی که باشی زن صفت بر هم زنش
یار بت روی است و می گوید نزاری غیر من
گر همه میثاق اسلام است چون بت بشکنش
مرغ زار دهر پر شیرست و ناممکن بود
بی سموم قاتل ار خواهی نسیم گلشنش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
مرغ دلم که زلف تو باشد نشیمنش
کی آرزو کند هوس سینۀ منش
هرگز وی التفات به زندان تن کند
روحی که زیر سایۀ طوباست مسکنش
خورشید اگر ز گوشۀ برقع کند نگاه
زلفت ز رشک تیره شود چشم روشنش
ور بت پرست روی تو بیند به اعتقاد
لازم شود چو توبۀ من بت شکستنش
روح الامین اگر تن او بیند از خیال
هم در خیال آن چو خیالی شود تنش
وصلت که دید چون به خیالت نمی رسد
کس تا نمی کند غم هجرت چو سوزنش
صید کند زلف تو شد هر کجا دلی ست
لطفی بکن به دوش دگربار مفکنش
گر ماه در کمند تو باشد غریب نیست
خورشید نادرست کمندی به گردنش
رویت ز بیم فتنه که غوغا شود مگر
با خلق از آن سبب بنمایی نهفتنش
اشکم ز شوق حلقۀ گوشت برون جهد
از دیده هر زمان و بگیرم به دامنش
عکس خیال تست جگر گوشۀ دلم
ز آن بر کنار دیده نشانم ممکنش
نقش توام ز دیدۀ ظاهر نمی رود
الا به می که بی خبرم می کند فنش
گلشن کند چو می به نزاری رسد ز شوق
یاد تو کلبۀ دل تاریک روشنش

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
بیار ای باد جان پرور نسیمی از عرقچینش
خجل کن نافۀ چین را ز بوی زلف پر چینش
شبی در شو به خرگاهش برافکن برقع از ماهش
تفرج کن گل ستانی ز سنبل گرد هر چینش
ببین پیراهن نسرین تراز طرۀ مشکین
نهان در نیفۀ هر چین هزاران نافۀ چینش
به خوابش هم نمی بینم که دارم آتشین بستر
تو باری می توانی هر زمان رفتن به بالینش
مرا آن بخت کی باشد که چون باد صبا هر شب
نقاب از رخ بر اندازم ببوسم عقد پروینش
به یک ره بر شکست از ما و شرط عهد بر هم زد
جفا بر دوستان کردن نمی بایست چندینش
نصیحت کردم این دل را که ای دل ترک ترکان گیر
منه دل خاصه بر ترکی که یغما باشد آیینش
ولیکن اختیاری نیست فرهاد سبک دل را
ضرورت کوه می باید برید از بهر شیرینش
نزاری بر ندارد چشم از روی نکورویان
مگر وقتی که بر بندد قضا چشم جهان بینش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
هزار یاد سر پنجۀ نگارینش
هزار یاد بناگوش و عقد پروینش
کنار من شود از اشک تا میان پرخون
چو یادم آید از آن پنجۀ نگارینش
ز بس تپیدن دل چون گره شوم درهم
چو یادم آید از آن زلف عنبر آگینش
ز دیده زر طبق روی در گهر گیرم
چو یادم آید از آن سینه های سیمینش
چو ناف آهوی چین در دلم بسوزد خون
چو یادم آید از آن طره های پرچینش
نسیم پیرهن یوسفم رسد به دماغ
چو یادم آید از آن نکهت عرق چینش
برآیدم به دماغ آتش از حرارت مهر
چو یادم آید از آن غمزه های پرکینش
شود رخ چو زریرم ز اشک سیم اندود
چو یادم آید از آن حلقه های زرینش
از آب شور سرم گریه تر کند دامن
چو یادم آید از آن خنده های شیرینش
هزار بار برآید ز غصه جان به لبم
چو یادم آید از آن رسم و راه و آیینش
همین خوش است که از وقت یاد کردن دوست
خوش است وقت نزاری زار مسکینش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
آن را که گمان شود یقینش
برخاست همه جهان به کینش
آن را که ز بود خود برون شد
بر سدره کنند آفرینش
آن امر که عقل از اوست فایض
عشق است ولی مگو چنینش
آن مهر که داشتی سلیمان
دانی که چه بود بر نگینش
تو هیچ مباش تا بباشد
محکوم تو کل آفرینش
از خویش به در نمی شود عقل
تا عشق نمی شود قرینش
جانانه ما وصال کرده ست
اما تو به چشم خود مبینش
او را نتوان به چشم شک دید
الا که به دیده یقینش
ای باد صبا ز ما فرو گوی
حرفی به دو گوش نازنینش
مردیم و ز ما نمی کند یاد
بر گوی حکایتی از اینش
چون حلقه رسد مگر به گوشش
زاری نزاری حزینش

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
ز دست مدعیان یک زمانکی شب دوش
شرابکی دو سه در خدمتت نکردم نوش
به روزگار شبی دیگر اتفاق افتد
که پای بوس تو حاصل کنیم و دست آغوش
بر آتش جگرم ریز یک دم آب وصال
کز اندرون وجودم به سر برآمد جوش
قبا مکن چو گریبان غنچه پرده ی من
که همچو بلبل مستم در آوری به خروش
غم تو هرچه درآیم که با تو برگویم
شکیب می نهد انگشت بر لبم که خموش
چه باک اگر ز پسم مدعی جفا گوید
منت به پیش برم چون غلام حلقه به گوش
بیا که عمر گرامی برفت یار عزیز
مکن سعادت امشب مده ز دست چو دوش
بیار باده صافی که با تو در رمضان
فرو برد به صفا صوفی مرقع پوش
نخست خود بخور آن گه به دوست کامی پر
بده به دست نزاری و بر فلک زن دوش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مشتری و زهره در عین قران بوده ست دوش
بوسه و می تا سحر با هم روان بوده ست دوش
طالع سعد از از وبال آمد برون گویی که باز
در معارج با سعادت هم عنان بوده ست دوش
عارض خوبش که همچون صبح روشن آفتاب
در شب تاریک زلفینش نهان بودست دوش
بی غبار ابر تاریک رقیب تیره روی
تا سحر خورشید مجلس در میان بوده ست دوش
از لب جام لبالب قوت دل تا به روز
وز لب ساقی پیاپی قوت جان بوده ست دوش
عاشق و معشوق مست و کرده در آغوش دست
آب و آتش ممتزج در یک مکان بوده ست دوش
از عرق چینش نسیمی با صبا همراه شد
باد ازین جا در چمن عنبر فشان بوده ست دوش
غنچه دلتنگ از رشک صبا زد قرطه چاک
بلبل بیچاره در تشویش از آن بوده ست دوش
خضر چون بودست بر سر چشمه ء آب حیات
بر لب کوثر نزاری همچنان بوده ست دوش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
پیر خرابات به من گفت دوش
ای پسر از خویش مگوی و خموش
گر سر ما داری و پروای ما
ناز مکن درد کش و درد نوش
سوخته باید که بود مرد کار
خام بود هرکه نخورده ست جوش
ساکن و تن دار و گران بار باش
نی چو سبک مغز برآور خروش
مرد برانداخته دنیا و دین
محرم راز آمد و اسرار پوش
هیچ ندانند و همه مدعی
رای پرستان عبادت فروش
پس رو رندان خرابات باش
باز نمانی ز رفیقان بکوش
شیوه چالاک مجانین خوش است
بی خبر از مصلحت عقل و هوش
ترک زبان آوری و قصه گیر
چشم رضا بر کن و بگشای گوش
هیچ نیی خواجه نزاری برو
بیش ز ابلیس مگو وز سروش

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
کمند است آنکه افکنده ست بر دوش
ندانم یا نغوله بر بنا گوش
کمند افکندن زلفش نه بس بود
که بر دنبالش ابرو می کشد غوش
لبان باده فامش ناچشیده
چه معنی را ز مردم می برد هوش
برو بالا از این خوشتر ندیدم
ز یاغ کیست این سرو قبا پوش
غلام کیست آن کز زلف کرده ست
فلک را چون غلامان حلقه در گوش
بیا تا بی حیا در پایش افتیم
که سر بر پای او بهتر که بردوش
مرا با این همه کوتاه دستی
چنین سروی کجا گنجد در آغوش
همی کوشم کزو کم یادم آید
ولیکن خود نمی گردد فراموش
چنین شوریده خاطر زانم امروز
که در خلوت به خوابش دیده ام دوش
دگر بیچارگان طاقت ندارند
چو یوسف گو برو برقع فرو پوش
چو زاری در نمی گیرد نزاری
ملامت می کند منظور خاموش
برو تا بر نخیزد فتنه بنشین
چو پایت بر سر گنج است مخروش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
با شمع درآمد از درم دوش
می در سر و سر ز می پر از جوش
افکند کمند مشک بر عاج
یعنی که نغوله بر بنا گوش
پر بر کف من نهاد جامی
گوشم بگرفت و گفت هین نوش
گفتم به یکی معاف دارم
گفت این چه سخن یکی دگر نوش
القصه چو کاله جوش ره یافت
در کاسه کله دعا گوش
فریاد برآمد از حسودم
هم عقل ز من برفت و هم هوش
گفت ار نظریت هست با ما
بر روی نیفکنی در آن  کوش
بی خویشتنی مکن بیارام
بر ما به ستم جهان بمفروش
در دوستی من ار به تیغت
دشمن بزند منال و مخروش
گفتم به حیا نباید آمد
در حلقه عارفان مدهوش
عیبی نبود گرفته عاشق
معشوقه خویش را در آغوش
تا با تو فتاده ایم خود را
کردیم نزاریا فراموش

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
آمد بر من نگار من دوش
افکنده دو زلف شست بر دوش
با من به عتاب و ناز می گفت
ای کرده وفا و عهد فرموش
گویی ز کجایی و چرایی
با مدعیان ما هم آغوش
من می خورم از تو زهر غصه
تو می به خلاف من کنی نوش
تقصیر نمی کنی چو مردان
در نقض وفا و عهد می کوش
شرمت نبود ز من زهی چشم
دردت نکند سخن زهی گوش
گفتم سخنان تلخ گفتن
حیف است از آن لب شکر نوش
دستان چنین مبند بر من
بهتان چنین مگوی خاموش
دشمن چو خلاف دوستان است
بر ما سخن رقیب منیوش
ور نیز ز ما خیانتی رفت
دامان عنایتی بر آن پوش
از خواب در آمدم چو مستی
مستی و چه مست رفته از هوش
دل گفت به من که ای نزاری
اسرار نگاه دار و مخروش
در خواب خیال های مشکل
بینند مولهان مدهوش
نقدی ست گران بها که دیدی
ارزان ارزان به هیچ مفروش

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
ای لبت عقلم به غارت داده دوش
وی دو چشم مستت از من برده هوش
تاختن کردی چو یاغی بر سرم
در چریک صبرم افکندی خروش
نا شکیبایی و بی صبری ببرد
از سر رازی که ما را بود دوش
عشق ما در گرد شهر افسانه شد
هرگز این دریا بننشیند ز جوش
جز مگر آنچ از تو می گویند و بس
کفر و دینم در نمی آید به گوش
مهربان یارا دریغا گر دمی
راه بر ما گیریی  امشب چو دوش
تا به کام دل دمادم کردمی
بر جمالت یک صراحی باده نوش
کاشکی باری جوانمردی کند
ترک ما گیرد رقیب زن فروش
زین کمندم روی استخلاص نیست
کز قدم رفتم درین گل تا به دوش
هم رجا واثق نزاری صبر کن
تا مراد دل بدست آری بکوش
زاریی می کن که شیر اندک دهد
مادر مشفق به فرزند خموش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
سرمست درآمد ز درم نیمه شبی دوش
ماهی که به یک غمزه ببرد از دل ما هوش
برجستم و گفتم که به بر در کشم او را
گفتا نه کنار است و نه بوس است و نه آغوش
از ما چه خطا رفت وفای تو همین بود
ای عهد خود و عهده ء ما کرده فراموش
درپای وی افتادم و گفتم که زمانی
بنشین به سرم تا بنشیند دلم از جوش
برخاست چو بنشست قیامت ز وجودم
آهسته به من گفت که ساکن شو و مخروش
وآن گه به سوی دست کسی کرد اشارت
گفتا چه درو می نگری باده بدو نوش
بر باده یکی شیشه برون کرد که در حال
خلوتگه من کلبه عطار شد از بوش
گفتم رمضان گفت که امشب شب قدر ست
بستان و مکن خرخشه آغاز و سبک نوش
تو تشنه دیرینه و من ساقی مجلس
عیدی به از این عذر مگو بیهده خاموش
آرام دلم حاضر و دولت شده ناظر
بر طاعت و عصیان و بد و نیک زدم دوش
گه نار برش بردم و گه سیب زنخدان
گه می ز لبش خوردم و گه خوی ز بنا گوش
او ایمن از آسیب رقیبان خوش و خندان
من بی خبر از هر دو جهان واله و مدهوش
کس چون تو شبی روز نکرده ست نزاری
ور با تو کسی گفت که کرده ست تو منیوش

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای دل از گردش ایام مخالف مخروش
با قضایی که ز تدبیر برون است مکوش
غم بگذشته و اندیشه ی آینده هباست
حال دریاب و مخور بیهده اندوه می نوش
دوش بگذشت و مبر رنج که نو باز آری
نتوان ساختن امروز ز سرمایه ی دوش
من اگر می نخورم ور بخورم هر دو یکی ست
با من شیفته نه عقل بماندست و نه هوش
صبر نیک است ولیکن ننشیند واله
پند خوب است ولیکن ننیوشد مدهوش
رنگ چون گیرم و چون توبه به تزویر کنم
من نه آنم که مزوز خرم از زرق فروش
من ز تصنیف معاند متغیر نشوم
هم مگر باز برد هرزه سوی هرزه نیوش
تا مصفا نشود مرد نباشد صوفی
تو که اسما ز مسما نشناختی خاموش
گر به صوف است و صفا کیست که او صوفی نیست
کار خام است مگر پخته شوی پاک به جوش
آیت توبه ز مبدای ازل خوانده ام
هرچه خود وقت درآید به من آیند سروش
وای از دست نزاری که سبک بار چنین
برگرفت از سر اسرار نهانی سرپوش
هر زمانم نگریده ست به عین الله چشم
دم به دم می رسدم بانگ انالحق در گوش

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نگارا پری زاده ای یا سروش
اگر آدمی زاده ای رخ مپوش
ز چین عرق چین مشکین تو
ختا در فغان است و چین در خروش
درون لبت چشمه روح بخش
خضر بر کنار و میان پر ز نوش
دل اهل دل را پریشان مدار
به آزردن بی گناهان مکوش
گذشت از فلک ناله داد خواه
تو در خواب و از غفلت آکنده گوش
بر افتادگان مرحمت واجب است
ز فریاد خواهان سخن می نیوش
مرا رایگانی بدادی ز دست
بود رنج نابرده ارزان فروش
چو من هرکه مست از الست آمده
به صور قیامت نیاید به هوش
نشان گروهی که هم فطرت اند
چو بیند مرا باز بیند دروش
بدم دوش تا روز در رستخیز
بسا شب که تا روز بودم چو دوش
کنارم شود تا میان پر سرشک
به موج از میانم برآید به دوش
چو عکس خیالت درآمد ز در
همین تا بدیدم برفتم ز هوش
چو خور برزند سر ز جیب افق
نظر را نماند نه تاب و نه توش
نزاری نیی مرد میدان عشق
و گر گویم افسرده ای بر مجوش
محیط محبت ندارد کران
مکن دعوی آشنایی خموش

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -