cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
کو بقاگر نفست گشت مکرر پیدا
پا ندارد چو سحر چندکنی سر پیدا
صفر اشکال فلک دوری مقصد افزود
وهم تازیدکه شد حلقه آن درپیدا
شاهد وضع برودتکده هستی بود
پوستینی که شد از پیکر اخگر پیدا
جرم آدم چه اثر داشت که از منفعلی
گشت در مزرع گندم همه دختر پید ا
میکشان جمله شبی دعوت زاهدکردند
چوب در دست شد از دور سر خر پیدا
مگذر از فیض حلاوتکده مهر و وفاق
خون چو شد شیرکند لذت شکرپیدا
مقصد عشق بلند است زافلاک مپرس
نشیه مشکل که شود از خط ساغر پیدا
قدرت تربیت از بازوی تهدید مخواه
به هوس بیضه شکستن نکند پر پیدا
دیده منتظران تو به صدکوشش اشک
روغنی کرد ز بادام مقشر پیدا
فقر درکسوت اظهار هنر رسوایی ست
آخرآیینه نمدکرد ز جوهرپیدا
شخص تمثال دمید از هوس خودبینی
چه نمود آینه گرکرد سکندر پیدا
خلقی ازضبط نفس غوطه به دل زد بیدل
قعر این بحر نگردید ز لنگر پیدا

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چه ظلمت است اینکه گشت غفلت به چشم یاران ز نور پیدا
همه به پیش خودیم اما سراب های ز دور پیدا
فسون و افسانه تو و من فشاند بر چشم و گوش دامن
غبار مجنون به دشت روشن چراغ موسی به طور پیدا
در آمد و رفت محو گشتیم و پی به جایی نبرد کوشش
رهی که کردیم چون نفس طی نشد به چندین عبور پیدا
به فهم کیفیت حقیقت که راست بینش کجاست فطرت
به غیر شکل قیاس اینجا نمی کند چشم کور پیدا
به پا ز رفتار وارسیدن به لب ز گفتار فهم چیدن
به پیش خود نیز کس نگردید جز به قدر ضرور پیدا
چو آینه صد جمال پنهان ز دیده بی نگه مبرهن
چو صبح چاک هزار کسوت ز پیکر شخص عور پیدا
اشاره دستگاه خاقان  عیان ز مژگان موی چینی
گشاد و بست در سلیمان ز پرده چشم مور پیدا
کمان افلاک پر بلندست از خم بازوی تضنع
بس است اگر کرد خط کشیدن ز کلک نقاش زور پیدا
چکیدن اشک ناله زا شد ز سجده دانه ریشه واشد
فتادگی همت آزما شد که عجز گم شد غرور پیدا
نیاز و ناز کمال و نقصان ز یکدگر ظاهر و نمایان
ذکور شد از اناث عریان اناث شد از ذکور پیدا
به هم اگر چشم باز گردد قیامت آیینه ساز گردد
کز اعتبارات جسم خاکی چو عبرتیم از قبور پیدا
ملایمت چون شود ستمگر ز هر درشتی ست سخت روتر
چو آب از حد برد فسردن نمی شود جز بلور پیدا
گذشت چندین قیامت اما در این نیستان بی تمیزی
ز پنبه گوش های غافل چو نی گره کرد صور پیدا
ز انقلاب مزاج اعیان به حق امان بردن ست بیدل
علامت عافیت ندارد چو گردد آب از تنور پیدا

وزن: مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ
نشانه‌های عروضی: U - U - | - | U - U - | - | U - U - | - | U - U - | -
نشد دراین درسگاه عبرت به فهم چندین رساله پیدا
جنون سوادی که کردم امشب ز سیر اوراق لاله پیدا
صبا زگیسوی مشکبارت اگر رساند پیام چینی
چو شبنم از داغ لاله گردد عرق ز ناف غزاله پیدا
فلک ز صفری که می گشاید بر عتبارات می فزاید
خلای یک شیشه می نماید پری ز چندین پیاله پیدا
چه موج بیداد هیچ سنگی نبست برشیشه ام ترنگی
شکسته دارد دلم به رنگی که رنگ من کرد ناله پیدا
اگر به صد رنگ پرفشانم  ز دام جستن نمی توانم
که کرد پرواز بی نشانم چو بال طاووس هاله پیدا
چو جوشد افسردگی ز دوران  حذر ز امداد اهل حسان
که ابر در موسم زمستان نمی کند غیر ژاله پیدا
قبول انعام بدمعاشان به خودگوارا مگیر بیدل
که می شوند این گلو خراشان چو استخوان از نواله پیدا

وزن: مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ
نشانه‌های عروضی: U - U - | - | U - U - | - | U - U - | - | U - U - | -
برآن سرم که ز دامن برون کشم پا را
به جیب آبله ریزم غبار صحرا را
به سعی دیده حیران دل از تپش ننشست
گهرکند چه قدر خشک آب دریا را
اثرگم است به گرد کساد این بازار
همان به ناله فروشید درد دلها را
ز خویش گم شدنم کنج عزلتی دارد
که بار نیست در آن پرده وهم عنقا را
زبان درد دل آسان نمی توان فهمید
شکسته اند به صد رنگ شیشه ما را
فضای خلوت دل جلوه گاه غیری نیست
شکافتیم به نام تو این معما را
نگاه یار ز پهلوی ناز می بالد
به قدرنشیه بلند است موج صهبا را
مخور فریب غنا از هوس گدازی یأس
مباد آب دهد مزرع تمنا را
ز جوش صافی دل  جسم  جان تواند شد
به سعی شیشه پری کرده اند خارا را
به غیر عکس ندانم دگر چه خواهی دید
اگر در آینه بینی جمال یکتا را
به ففر تکیه زدی بگذر از تملق خلق
به مرگ ریشه دواندی درازکن پا را
چه سان به عشرت واماندگان رسی بیدل
به چشم آبله پا ندیده ای ما را

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
به رنگ غنچه سودای خطت پیچیده دلها را
رک گل رشته شیرازه شد جمعیت ما را
 خرامت بال شوقم داد در پرواز حیرانی
که چون قمری قدح در چشم دارم سرو مینا را
 نگه شد شمع فانوس خیال از چشم پوشیدن
فنا مشکل که از عاشق برد ذوق تماشا را
 درین محفل سراغ گوشه امنی نمی یابم
چو شمع آخرگریبان می کنم نقش کف پا را
 کف خاکی ندارم قابل تعمیر خودداری
جنون افشاند بر ویرانه ام دامان صحرا را
 به غیر از نیستی لوح عدم نقشی نمی بندد
اگر خواهی نگردی جلوه گر آیینه کن ما را
 ندارد حال ما اندیشه مستقبل دیگر
که گم کردیم در آغوش دی  امروز و فردا را
 نه از موج نسیم است اینقدرها جوش بیتابی
تب شوق کسی در رقص دارد نبض دریا را
 خموشی غیر افسودن چه گل ریزد به دامانت
اگر آزاده ای با ناله کن پیوند اعضا را
 اقامت تهمتی در محفل کم فرصت هستی
چو عکس ازخانه آیینه بیرون گرم کن جا را
 مآل شعله هم داغ است گرآسودگی خواهی
به صدگردن مده ازکف جبین سجده فرسا را 
نشانها نیست غیراز نام آن هم تا بی بیدل
 جهانی دیده ای  بشمار نقش بال عنقا را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
پریشان نسخه کرد اجزای مژگان تر ما را
چه مضمون است درخاطر نگاهت حیرت انشا را
 نگردد مانع جولان اشکم پنجه مژگان
پر ماهی نگیرد دامن امواج دریا را
 نه از عیش است اگر چون شیشه می قلقل آ هنگم
شکست دل صلایی می زند رنگ تماشا را
 سراغ کاروان دردم از حالم مشو غافل
ببین داغ دل و دریاب نقش پای غمها را
 نبندی بردل آزاد نقش تهمت حسرت
که پیش از بیخودی مستان تهی کردند مینا را
 شکوه کبریای او ز عجز ما چه می پرسی
نگه جز زیرپا نبود سر افتادة ما را
 نمی سازد متاع هوش با یوسف خریداران
مدم افسون خودداری نگاه جلوه سودا را
 مقام ظالم آخر بر ضعیفان است ارزانی
که چون آتش زپا افتد به خاکستر دهد جا را
 غبار ماضی و مستقبل از حال تو می جوشد
در امروز است گم گر واشکافی دی و فردا را
 به هوش آتا به این آهنگ مالم گوش تمییزت
که در چشم غلط بینت چه پنهانی ست پیدا را 
به این کثرت نمایی غافل ازوحدت مشو بیدل
 خیال آیینه ها درپیش دارد شخص تنها را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
جز پیش ما مخوانید افسانه فنا را
هرکس نمی شناسد آواز آشنا را
از طاق و قصر دنیاکز خاک وخشت چینید
حیف است پست گیرید معراج پشت پا را
چشم طمع مدوزید برکیسه خسیسان
باورنمی توان داشت سگ نان دهد گدا را
روزی دو زین بضاعت مردن کفیل هستی ست
برگ معاش ماکرد تقدیرخونبها را
در چشم کس  نمانده ست گنجایش مروت
زین خانه ها چه مقدار تنگی گرفت جا را
از دستبرد حاجت نم در جبین نداریم
آخرهجوم مطلب شست ازعرق حیا را
جز نشیه تجرد شایسته جنون نیست
صرف بهار ماکن رنگی زگل جدا را
تا زنده ایم باید در فکر خویش مردن
گردون بی مروت برماگماشت ما را
آهم ز نارسایی شد اشک و با عرق ساخت
پستی ست گر خجالت شبنم کند هوا را
بیکاری آخرکار دست مرا به خون بست
رنگین نمی توان کرد زین بیشتر حنا را
دست در آستینم بی دامن غنا نیست
صبح است با اجابت نامحرم دعا را
از هرکه خواهی امداد اول تلافی اش کن
دستی گر نداری زحمت مده عصا را
خاک زمین آداب گر پی سپر توان کرد
ای تخم آدمیت بر سرگذار پا را
هنگام شیب بیدل کفر است شعله خویی
محراب کبر نتوان کردن قد دوتا را

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
خط آوردی و ننوشتی برات مطلب ما را
به خودکردی دراز آخر زبان دود دلها را
هوایت نکهت گل راکند داغ دل گلشن
تمنایت نگه در دیده خون سازد تماشا را
سفید از حسرت این انتظار است استخوان من
که یارب ناوکت درکوچه دل کی نهد پا را
غبار رنگ ما از عاجزی بالی نزد ورنه
شکست طره ات عمری ست پیدامی کند مارا
حریف وحشت دل دیده حیران نمی گردد
گهر مشکل فراهم آورد اجزای دریا را
سخن تادر جهان باقی ست از معدومی آزادم
زبان گفتگوها بال پروازست عنقا را
خزان چهره بس باشد بهارآبروی مسن
گواه فتح دل دارم شکست رنگ سیما را
بلند وپست خار راه عجز ما نمی گردد
به پهلو قطع سازد سایه چندین کوه و صحرا را
الهی از سر ماکم نگردد سایه مستی
که بی صهبا به پیشانی سجودی نیست مینا را
به بزم وصل از شوق فضول ایمن نی ام بیدل
مبادابرام  تمهید تغافل گردد ایما را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
گذشت از چرخ و بگرفت آبله چشم ثریا را
هوایت تاکجا ازپا نشان ناله ما را
تأمل تا چه درگوش افکند پیمانه ما را
نوایی هست درخاطرشک  رنگ مینا را
ندارد شور امکان جز به کنج فقر آسودن
اگر ساحل شوی در آب گوهرگیر دریا را
درین دریا ز بس فرش است اجزای شکست من
به هرسومی روم چون موج برخود می نهم پا را
به تدبیر دگر نتوان ز داغ کلفت آسودن
مگرآبی زند خاکستر ما آتش ما را
به حال خویشتن نگذاشت دل راشوخی آهم
هوایی کرد رقص گردباد اجزای صحرا را
درین ویرانه همچشم نگاهم کز سبکروحی
درون خانه ام وز خویش خالی کرده ام جا را
بهشتی از دل هر ذره در پروز می آید
اگر در خاک ریزد حسرتم رنگ تمنا را
مبادا ناله ربط داغهای دل زند ببرهم
مشوران ای جنون این شعله زنجیر درپا را
تجاهل چون حباب از فهم هستی مفت جمعیت
تو می آیی برون زنهار مشکاف این معما را
به هرسو چشم واکردم نگه وقف خطاکردم
نمی دانم چه پیش آمد من غفلت تقاضا را
همین درد است برگ عشرت خونین دلان بیدل
هجوم گریه مست خنده دارد طبع مینا را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
کسی چه شکرکند دولت تمنا را
به عالمی که تویی ناله می کشد ما را
ندارد انجمن یأس ما شراب دگر
هم از شکست مگرپرکنیم مینا را
به عالمی که حلاوت نشانه ننگ است
دو نیم چون نشود دل ز غصه خرما را
هنوز اره دندان موج در نظر است
گهر به دامن راحت چسان کشد پا را
درشت خو چه خیال است نرم گو باشد
شرارخیزی محض است طبع خارا را
سلامت آینه اعتبار امکان نیست
شکسته اند به صد موج رنگ دریا را
صفای دل به کدورت مده ز فکر دویی
که عکس  تنگ برآیینه میکند جا را
برون لفظ محال است جلوه معنی
همان زکسوت اسما طلب مسما را
رسیده ایم ز اسما به فهم معنی خویش
گرفته ایم ز عنقا سراغ عنقا را
هزار معنی پیچیده در تغافل تست
به ابروی تو چه نسبت زبان گویا را
سبکروان به هوایت چنان ز خود رفتند
که چون نفس نرساندند برزمین پا را
همیشه تشنه لب خون ما بود بیدل 
چوشیشه هرکه به دست آورد دل ما را

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
موج پوشید روی دریا را
پرده اسم شد مسما را
نیست بی بال اسم پروازش
کس ندید آشیان عنقا را
عصمت حسن یوسفی زد چاک
پرده طاقت زلیخا را
می کشد پنبه هر سحر خورشید
تا دهد جلوه داغ دلها را
جاده هر سو گشاده است آغوش
که دریده ست جیب صحرا را
شعله دل ز چشم تر ننشست
ابر ننشاند جوش دریا را
آگهی می زند چو آیینه
مهر بر لب زبان  گویا را
قفل  گنج زر است خاموشی
از صدف پرس این معما را
بیدل ار واقفی ز سر یقین
ترک  کن قصه من و ما را

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
نزیبد پرده فانوس دیگر شمع سودا را
مگردرآب چون یاقوت گیرند آتش ما را
دل آسوده ما شور امکان در قفس دارد
گهر دزدیده است اینجاعنان موج دریا را
بهشت عافیت رنگ جهان آبرو باشی
درآغوش نفس گر خون کنی عرض تمنا را
غبار احتیاج آنجاکه دامان طلب گیرد
روان است آبرو هرگه به رفتارآوری پا را
به عرض بیخودیهاگرم کن هنگامه مشرب
که می نامیده اند اینجا شکست رنگ مینا را
فروغ این شبستان جز رم برقی نمی باشد
چراغان کرده اند از چشم آهوکوه و صحرا را
دراین محفل پریشان جلوه است آن حسن یکتایی
شکستی کوکه پردازی دهد آیینه ما را
سبکتازاست شوق امامن آن سنگ زمینگیرم
که دررنگ شرراز خویش خالی می کنم جا را
به داغ بی نگاهی رفت ازین محفل چراغ من
شکست آیینه رنگی که گم کردم تماشا را
هوس چون نارسا شد نسیه نقدحال می گردد
امل را رشته کوته ساز و عقباگیر دنیا را
ز شور بی نشانی  بی نشانی شد نشان بیدل
که گم گشتن زگم گشتن برون آورد عنقا را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نسیم شانه کند زلف موج دریا را
غبار سرمه دهد چشم کوه و صحرا را
ز زخم اره دندان موج ایمن نیست
گهر به دامن راحت چسان کشد پا را
لبش به حلقه آغوش خط بدان ماند
که خضرتنگ به برمی کشد مسیحا را
عدمسرای دلم کنج عزلتی دارد
که راه نیست در او وهم بال عنقا را
حدیث نرم نمی آید از زبان درشت
شرار خیز بود طبع سنگ خارا را
همیشه تشنه لب خون مابودبیدل
چوشیشه هرکه به دست آورد دل ما را

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نفس آشفته می دارد چو گل جمعیت ما را
پریشان می نویسد کلک موج احوال دریا را
در این وادی که می باید گذشت از هرچه پیش آید
خوش آن رهرو که در دامان دی پیچید فردا را
ز درد مطلب نایاب تا کی گریه سر کردن
تمنا آخر از خجلت عرق کرد اشک رسوا را
به این فرصت مشو شیرازه بند نسخه هستی
سحر هم در عدم خواهد فراهم کرد اجزا را
گداز درد الفت فیض اکسیر دگر دارد
ز خون گشتن توان در دل گرفتن جمله اعضا را
یه جای ناله می خیزد غبار خاکسارانت
صدا گردی ست یکسر ساغر نقش قدم ها را
به آگاهی چه امکانست گردد جمع خوددا ری
که با هر موج می باید گذشت از خویش دریا را
در این گلشن چو گل یک پر زدن رخصت نمی باشد
مگر از رنگ یابی نسخه بال افشانی ما را
فلک تکلیف جاهت گر کند فال حماقت زن
که غیر از گاو نتواند کشیدن بار دنیا را
چرا مجنون ما را در پریشانی وطن نبود
که از چشم غزالان خانه بردوش است صحرا  را
نزاکت هاست در آغوش میناخانه حیرت
مژه بر هم مزن تا نشکنی رنگ تماشا را
سیه روزی فروغ تیره بختان بس بود بیدل
ز دود خویش باشد سرمه چشم داغ دل ها را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نگاه وحشی لیلی چه افسون کرد صحرا را
که  نقش پای آهو چشم مجنون کرد صحرا را
دل از داغ محبت  گر به این دیوانگی بالد
همان  یک  لاله  خواهد طشت  پرخون  کرد  صحرا را
بهار تازه رویی حسن فردوسی دگر دارد
گشاد جبهه رشک ربع مسکون  کرد صحرا را
به پستی درنمانی  گر به آسودن نپردازی
غبار پرفشان هم دوش  گردون  کرد صحرا را
دماغ اهل مشرب با فضولی برنمی آید
هجوم این عمارتها دگرگون  کرد صحرا را
ز خودداری ندانستیم قدر عیش آزادی
دل غافل به کنج خانه مدفون  کرد صحرا را
ندانم گردباد از مکتب فکر که می آید
که  این یک مصرع پیچیده موزون  کرد صحرا را
به قدر وسعت است آماده استعداد ننگی هم
بلندی ننگ چین بر دامن افزون  کرد صحرا را
غبارم را ندانم در چه عالم افکند یارب
غم آزادی ای کز شهر بیرون  کرد صحرا را
به کشتی از دل مأیوس باید بگذرم بیدل
 شکست  این  آبله  چندان  که  جیحون  کرد صحرا را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
دو روزی فرصت آموزد درود مصطفا ما را
که پیش از مرگ در دنیا بیامرزد خدا ما را
در این صحرا کجا با خویش افتد اتفاق ما
که وهم بی سر و پایی برد از خود جدا ما را
به گردش خانه چرخیم حیران دانه چندی
غبار ما مگر بیرون برد زین  آسیا ما را
اگر امروز دل با خاک را ه مرتضی جوشد
کند محشور فردا فضل حق با اصفیا ما را
به حرف و صوت ممکن نیست از عالم برون جستن
چه سازد کس  ز گنبد برنمی آرد صدا ما را
ز سعی دست و پا آیینه مقصد نشد روشن
کجایی ای ز خود رفتن تو چیزی وانما ما را
غبار ما به صحرای عدم بال دگر می زد
فضولی در کجا انداخت یارب از کجا ما را
کباب خوان جنت لذت خون جگر دارد
قضا چندی به ذوق این غذا داد اشتها ما را
کف خاک نفس بال و پریم  ازضبط ما بگذر
به گردون می برد چون صبح  از خود این هوا ما را
جنون ها داشتیم اما حجاب فقر پیش آمد
ز ضبط ناله  کرد آگاه نی در بوربا ما را
نفس واری مگر در دل خزد امید آسودن
که زیر آسمان پیدا نشد جا هیچ جا ما را
دل افسرده از ما غیر بیکاری نمی خواهد
حنا بسته است این یک قطره خون سر تا به پا ما را
ز دل امید الفت بود با هر ناامیدی ها
به این بیگانه هم  گاهی نکردند آشنا ما را
به عریانی  کسی آگه نبود از حال ما بیدل
چه  رسوایی  که آمد پیش در زیر قبا ما را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به خاک تیره آخر خودسری ها می برد ما را
چو آتش  گردن افرازی ته پا می برد ما را
 غبار حسرت ما هیچ ننشست از زمینگیری
که  هرکس می رود چون  سایه از جا می برد مارا
 ندارد غارت ما ناتوانان آن قدر کوشش
غباریم و تپیدن از کف ما می برد ما را
 به  گلزاری  که شبنم هم امید رنگ و بو دارد
نگاه هرزه جولان بی تمنا می برد ما را
 اگر از دیر وارستیم شوق  کعبه پیش آمد
تک وپوی نفس یارب  کجاها می برد ما را
 به یستی های آهنگ طلب خفته است معراجی
نفس  گر واگذارد تا مسیحا می برد ما را
 در آغوش خزان ما دو عالم رنگ می بازد
ز خود رفتن به  چندین جلوه یک جا می برد مارا
 گسستن نیست آسان ربط الفت های این محفل
چو شمع آتش عنانی رشته برپا می برد ما را
 دکان آرایی هستی  گر این خجلت  کند سامان
عرق تا خاک گردیدن به دریا می برد ما را
اگر عبرت ره تحقیق مطلب سرکند بیدل
 همین یک پیش پا دیدن به عقبا می برد ما را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ز بزم وصل  خواهش های بی جا می برد ما را
چو گوهر موج ما بیرون دریا می برد ما را
ندارد شمع ما را صرفه سیر محفل امکان
نگه تا می رود از خود به یغما می برد ما را
چو فریاد جرس ماییم جولان پریشانی
به هر راهی  که  خواهد بی خودی ها می برد ما را
جنون می ریزد از ما رنگ آتشخانه عالم
به هرجا مشت خاری شد تقاضا می برد ما را
چو کار نارسای عاجزان با اینهمه پستی
به جز دست دعا دیگر که بالا می برد ما را
همان چون سایه ما و سجده شکر جبین سایی
که تا آن آستان بی زحمت پا می برد ما را
ز وحشت شعله ما مژده خاکستری دارد
پرافشانی به طوف بال عنقا می برد ما را
ندارد نشیه آزادی ما ساغر دیگر
غبار دامن  افشاندن به صحرا می برد ما را
مدارایی به یاران می کند تمکین ما ورنه
شکست  رنگ از این محفل چو مینا می برد ما را
نه  گلشن را ز ما رنگی نه صحرا را ز ما گردی
به هرجا می برد شوق تو بی ما می برد ما را
گداز درد طوفان  کرد دست از ما بشو بیدل
نبرد این سیل اگر امروز فردا می برد ما را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
جنون کی قدردان کوه و هامون می کند ما را
همان فرزانگی روزی  دو مجنون می کند ما را
نفس هر دم زدن صد صبح محشر فتنه می خندد
هوای باغ موهومی چه افسون می کند ما را
کسی یا رب مبادا پایمال رشک همچشمی
حنا چندان که بوسد دست او خون می کند ما را
چو صبح آنجا که خاک آستانش در خیال آید
همه گر رنگ می گردم که گردون می کند ما را
تماشای غرور دیگران هم عالمی دارد
به روی زر نشست سکه  قارون می کند ما را
حساب چون و چند اعتبار دفتر هستی
به  جز صفر هوس بر ما چه افزون می کند ما را
حباب ما اگر زین بحر باشد جرعه هوشش
که تکلیف شراب از جام واژون می کند ما را
فنا از لوح امکان نقش هستی حک کند ورنه
عبارت هرچه باشد ننگ  مضمون می کند مارا
همه گر آفتاب آییم در دورانگه عشرت
کسوفی هست کآخر در می افیون می کند ما را
ز ساز سرو و بید این چمن آواز می آید
که آه از بی بری نبود که موزون می کند ما را
شبستان معاصی صبح رحمت آرزو دارد
همین رخت سیه محتاج صابون می کند ما را
کسی تا چند بیدل کلفت تعمیر بردارد
فشار بام و در از خانه بیرون می کند ما را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
در عالمی  که با خود رنگی نبود ما را
بودیم هرچه بودیم او وانمود ما را
مرآت معنی ما چون سایه داشت زنگی
خورشید التفاتش از ما زدود ما را
پرواز فطرت ما در دام بال می زد
آزاد کرد فضلش از هر قیود ما را
اعداد ما تهی  کرد چندان که صفر گشتیم
از خویش  کاست اما بر ما فزود ما را

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
حسابی نیست با وحشت جنون  کامل ما را
مگر لیلی به دوش جلوه بندد محمل ما را
محبت بس که بود از جلوه مشتاقان این محفل
به  تعمیر نگه چون شمع برد آب و گل ما را
ندارد گردن تسلیم بیش از سایه مویی
عبث بر ما تنک  کردند تیغ قاتل ما را
غبار احتیاج امواج دریا خشک می سازد
عیار کم مگیرید آبروی سایل ما را
صفای دل به حیرت بست نقش پرده هستی
فروغ شمع  کام اژدها شد محفل ما را
ادبگاه وفا آنگه پرافشانی چه ننگ است این
تپیدن خاک بر سر کرد آخر بسمل ما را
دل از سعی امل بر وضع آرامیده می لرزد
مبادا دوربینی جاده سازد منزل ما را
شکست آرزو زین بیش نتوان در گره بستن
گران جانی ز هر سو بر دل ما زد دل ما را
ز خشکی های وضع عافیت تر می شود همت
عرق ای کاش در دریا نشاند ساحل ما را
تمیز از سایه ممکن نیست فرق دود بردارد
به روی شعله  گر پاشی غبار کاهل ما را
حباب پوچ از آب گهر امیدها دارد
خداوندا به حق دل ببخشا بیدل ما را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
سری  نبود به وحشت  ز بزم  جستن  ما را
فشار تنگی دلها شکست دامن ما را
چو اشک بی سر و پایی جنون شوق  که  دارد
ز کف نداد دویدن عنان دیدن ما را
رسیده ایم ز هر دم زدن به عالم دیگر
سراغ از نفس ما کنید مسکن ما را
سیاه روزی شمع آشکار شد ز تأمل
به پیش  پا چه بلایی است طبع روشن ما را
کجا رویم  که بیداد دل رسد به شنیدن
به سرمه داد نگاهش غبار شیون ما را
نگه  چو جوهر آیینه سوخت ریشه  به  مژگان
ز شرم حسن  که دادند آب  گلشن ما را
فلک چو سبحه در این خشکسال قحط مروت
به پای ریشه دوانید تخم خرمن ما را
نفس به قید دل افسرده همچو موج به  گوهر
همین یک آبله استادگی است رفتن ما را
عروج ناز گلی بود از بهار ضعیفی
به پا فتاد سر ما ز پا فتادن ما را
جز انفعال ندارد هلاک مور تلافی
دیت همین عرق جبهه ایست  کشتن ما را
ز شرم وسوسه دادیم عرض شهرت بیدل
که فکر ما نکند تیره  طبع روشن ما را

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
محبت بس که پر کرد از وفا جان و تن ما را
کند یوسف صدا گر بو کنی پیراهن ما را
چو صحرا مشرب ما ننگ وحشت برنمی تابد
نگه دارد خدا از تنگی چین دامن ما را
چنان مطلق عنان تاز است شمع ما از این محفل
که رنگ رفته دارد پاس از خود رفتن ما را
خرامش در دل هر ذره صد توفان جنون دارد
عنان گیرید این آتش به عالم افکن ما را
گهر دارد حصار آبرو در ضبط امواجش
میندازید ز آغوش ادب پیراهن ما را
فلک در خاک می غلتید از شرم سرافرازی
اگر می دید معراج ز پا افتادن ما را
به اشک افتاد کار آه ما از پیش پا دیدن
ز شبنم بال تر گردید صبح گلشن ما را
هوس هر سو بساط ناز دیگر پهن می چیند
ندید این بی خبر مژگان به هم آوردن ما را
از این خاشاک اوهامی که دارد مزرع هستی
به گاو چرخ نتوان پاک کردن خرمن ما را
چو ماهی خارخار طبع در کار است و ما غافل
که بر امواج پوشانده ست گردون جوشن ما را
ز آب زندگی تا بگذرد تشویش رعنایی
خم وضع ادب پل کرد دوش و گردن ما را
به حرف و صوت تا کی تیره سازی وقت ما بیدل
چراغ چارسو مپسند طبع روشن ما را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
مکن سراغ غبار ز پا نشسته ما را
رسیده  گیر به عنقا پر شکسته ما را
گذشته ایم به پیری ز صیدگاه فضولی
بس است ناوک عبرت زه  گسسته ما را
فراهم آمدن رنگ و بو ثبات ندارد
به رشته رگ  گل بسته اند دسته ما را
هوای  گلشن فردوس در قفس بنشاند
خیال در پس زانوی دل نشسته ما را
ز دام چرخ پس از مرگ هم  کجاست رهایی
حساب  کیست به مجمر سپند جسته ما را
بهانه جوی خیالیم واعظ این چه جنون است
به حرف و صوت مسوزان دماغ خسته ما را
مگیر خرده به  مضمون خون چکیده  بیدل
ستم فشار مکن زخم تازه بسته ما را

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
نشاند بر مژه اشک ز هم  گسسته ما را
تحیر که به این رنگ بست دسته ما را
هزار آبله دادیم عرض لیک چه حاصل
فلک فکند به پا کار دست بسته ما را
کسی  به  ضبط  نفس چون  سحر چه سحر فروشد
رها کنید غبار عنان گسسته ما را
به سیر باغ مرو چون نماند فصل جوانی
چمن چه  دسته  کند رنگ های جسته مارا
زبان به کام خموش است از شکایت یاران
به پیش کس مگشایید زخم بسته ما را
هجوم ناله نشسته است در غبار ضعیفی
برآورند ز بالین پر شکسته ما را
سراغ نقش قدم بیدل از هوا نکند کس
ز خاک جو سر در زیر پا نشسته ما را

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
خدا چو شمع دهد جرأت آب دیده ما را
که افکند ته پاگردن کشیده ما را
شهید تیغ تغافل بر آستان که نالد
تظلمی ست چو اشک از نظر چکیده ما را
چه دشت و در  که نکردیم قطع درپی فرصت
کسی نداد سراغ آهوی رمیده ما را
نداشتیم به وهم آنقدر دماغ تپیدن
به باد داد نفس خاک آرمیده ما را
به انفعال رسیدیم از فسون تعلق
به رخ فکند حیا دامن نچیده ما را
مگر به محکمه دل یقین شود حق و باطل
گواه کیست حدیث ز خود شنیده ما را
نبرد همت  کس از تلاش  گوی تسلی
بیفکنید در تن ره سر بریده ما را
ز ریشه تا به ثمر صد هزار مرحله طی شد
که کرد این همه قاصد به خود رسیده ما را 
مژه ز هم نگشودیم تا چکد نم اشکی
گداخت شرم رقم  کلک شق ندیده ما را
مباد تا به ابد نالد و خموش نگردد
به یاد شمع مده صبح نادمیده ما را
مقیم گوشه نقش قدم شویم وگرنه
درکه حلقه کند پیکر خمیده ما را
نهفته است قضا سرنوشت معنی بیدل
رقم کجاست مگر خط کشی جریده ما را

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
نقاب عارض گلجوش کرده ای ما را
تو جلوه داری و روپوش  کرده ای ما را
ز خود تهی شدگان  گر نه از تو لبریزند
دگر برای چه آغوش  کرده ای ما را
خراب میکده عالم خیال توایم
چه مشربی  که قدح نوش  کرده ای ما را
نمود ذره طلسم حضور خورشید است
که  گفته است فراموش کرده ای ما را
ز طبع قطره نمی جز محیط نتوان  یافت
تو می تراوی اگر جوش  کرده ای ما را
به رنگ آتش یاقوت ما و خاموشی
که حکم خون شو و مخروش  کرده ای ما را
اگر به ناله نیرزیم  رخصت آهی
نه ایم شعله که خاموش  کرده ای ما را
چه بار کلفتی  ای زندگی  که همچو حباب
تمام آبله بردوش  کرده ای ما را
چو چشم چشمه خورشید حیرتی داریم
تو ای مژه ز چه خس پوش  کرده ای ما را
نوای پرده خاکیم یک قلم بیدل
کجاست عبرت اگر گوش  کرده ای ما را

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -