cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
به هوس بردم سی روز مه روزه بسر
که  یکی بوسه زنم بر لب  آن  ترک  پسر
خواهم اول ز دو نوشین لب او بوسه عید
زان سپس خواهم ازو بوسه سی روزدگر
ور مراگوید یک بوسه فزون می ندهم
بوسه زین بیش چه خواهی  شوازین خانه بدر
اندرآن زلف زنم چنگ و فراز آورمش
من  زنم  بوسه و معشوق شود بوسه شمر
دوش بد فکر من این  تا بدمید اختر صبح
با دل شاد سوی دوست شدم راه سپر
دیدم از رنج مه روزه چنان گشته نژند
که بیازارد اگر خواهی گیریش ببر
از تف روزه نوان گشته چو یک ماهه هلال
آن قد دلکش وآن روی چو دو هفته قمر
گفت دانم که ز من بوسه عیدی طلبی
بوسه را زین دولب خشک چه قدروچه خطر
روزه برمن زستم هرچه توانست بکرد
تا فرو خشکید این دو لب چون لاله تر
منت ایزد را کاو از بر ما زود برفت
آه عشاق همانا که در او کرد اثر
خیز تا داد دل از باده ستانیم کنون
تا به کی باید کردن ز مه روزه حذر
گفتم ار باده خوری  باده مرا هست به دست
بیش از این در طلب باده بتا رنج مبر
حجره را از نو آراسته و ساخته ام
خیز کآماده کنم چنگ و دف و رامشگر
باده ای دوش خریدستم از باده فروش
پاک و روشن چو دل خسرو فرخنده گهر

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چیست آن جنبده والاگهر
گوهرش از آب و آتش جسته فر
زاده خورشید و هم پیمان خاک
گاه چون مریخ و گاهی چون قمر
هر زمان رنگی پذیرد در جهان
گه سیه  گه سرخ  گه رنگ دگر
جانورکردار جنبانست و هست
اندر او جان ها و خود ناجانور
بار گیرنده به مانند ستور
راه جوینده بمانند بشر
راه را از چاه بشناسد از آنک
همچو مردم صاحب  مغزست و سر
در دویدن چون دگر جنبندگان
در قفای خویش نگذارد اثر
هست فربه لیک چون ساکن شود
مهره های پشتش آید در شمر
یک زمان اندر دوره پویان بود
وان دو یکسانست او را در نظر
کرده از گردون گردان عاریت
پای ها وز نسر طایر بال و پر
نیست او را چشم چون مردم ولیک
صد جهان بین است او را بیشتر
همچنانش گوش ها باشد ولی
این شگفتی بین که باشد کور و گر
کور ره جویست کر خوش نیوش
گنگ غرنده است و لنگ راه بر
با ستور و گاو و خر دشمن و لیک
شاد ازو جان ستور و گاو و خر
هست چون ابری سیه با رعد و برق
لیک از او هرگز نمی بارد مطر
جنگییی باشد که او را گاه رزم
جوشن از چوبست و از آهن سپر
گاهگاهی زیر چوبین جوشنش
می کند خفتانی از دیبا به بر
پای ها دارد ولی افعی مثال
سینه مالان  پیچد اندر بوم و بر
هست همچون اژدها مردم ربای
اژدری مردم خور و هامون سپر
هرچه پیش آید بیوبارد همی
زادمی و اشتر و اسب و ستر
وین شگفتی بین کزین بلعیدنش
مردم و حیوان نمی بیند ضرر
لیک اگر بلعیده ها دورافکند
جان شیرینشان شود از تن بدر
گه شود زاو کشوری خرم بهشت
گه شود ز او ملکتی زیر و زبر
گه بشیر دولتست و جاه و مال
گه نذیر غارتست و شور و شر
گر فزونش طعمه باشد هست رام
ور کمش باشد خورش زاید خطر
تربیت کردنش دشوار است و سخت
واندر آن گنجینه ها گردد هدر
زین زیانکاری که باشد اندر او
پادشاهان را بود از وی حذر
گر به کار آید بود بس جانفزای
ور ز کار افتد شود بس جان شکر
آوخ از این غول شکل دیو فعل
آوخ از این پیل زور دد سیر
هان وهان ماریست بس خوش خط وخال
جانب وی دست بی افسون مبر
گنج ایران شد هزینه اندر او
باز ناپیداست پای او ز سر
بو که گردد رام عزم شهریار
این هیون بدلگام خاره در
گنجهایی را کز ایران خورده است
قی کند این اژدهای گنج خور
پیش از آن کش افکند از بیخ و بن
سیل اشگ و دود آه رنجبر
خورده ملیون ها به ما واپس دهد
کیسه ها را پر کند از سیم و زر
تا که گردد صرف بند هیرمند
یا که گردد خرج سد شوشتر
تا که گردد صرف کاری کاندران
خیر ملت باشد و نفع بشر
لختی از آن صرف ایجاد قنات
بخشی از آن خرج تسطیح ممر
قسمتی زان وقف بر طبع کتاب
پاره ای زان بخش بر اهل هنر
نیمه ای خرج سلیح و ساز جنگ
بهره ای خرج سپاه نامور
ور شهنشه ریزدی آن را به دور
تا ربودندیش خلق از رهگذر
به که تقدیم فرنگستان شود
آنچه گرد آمد به صد خون جگر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای زده زنار بر ز مشک به رخسار
جز تو که بر مه ز مشگ برزده زنار
زلف نگونسارکرده ای و ندانی
کو دل خلقی ز خویش کرده نگون سار
روی تو تابنده ماه بر زبر سرو
موی تو تابیده مشگ از برگلنار
چشم تو ترکی وکشوربش مسخر
زلف تو دامی و عالمیش گرفتار
سخت به پایان کار خویش بنالد
آن که بر آن زلفش اوفتاده سر ویار
ریجان داری دمیده برگل نسرین
مرجان داری نهاده بر در شهوار
آفت جانی از آن دو غمزه دلدوز
فتنه شهری ازآن دو طره طرار
فتنه شدستم به لاله و سمن از آنک
چهر توباغی است لاله زار وسمن زار
لعل شکر بار داری و نه بدیع است
گرچه نماید بدیع لعل شکربار
زان لب شیرین تو بدیع نماید
این همه ناخوش کلام و تلخی گفتار
ختم بود بر تو دلربایی  چونانک
نیکی و پاکی بدخت احمد مختار
زهرا آن اختر سپهر رسالت
کاو را فرمانبرند ثابت و سیار
فاطمه  فرخنده مام یازده سرور
آن بدوگیتی پدرش سید و سالار
پرده نشین حریم احمد مرسل
صدر گزین بساط ایزد دادار
عرفان عقد است و اوست واسطه عقد
ایمان پرگار و اوست نقطه پرگار
بر همه اسرار حق ضمیرش آگاه
عنوان از نام او به نامه اسرار
از پی تعظیم نام نامی زهراست
این که خمیده است پشت گنبد دوار
بر فلک ایزدی است نجمی روشن
در چمن احمدیست نخلی پربار
بار ولایش به دوش گیر و میندیش
ای شده دوش تو از گناه گرانبار
قدر وی از جمله کاینات فزونست
نی نی  کاو راست زبن فزونتر مقدار
چندش مقدار باید آنکه جهانش
چون رهیان ایستاده فرمانبردار
راستی ار بنگری جز این گهر پاک
از دو جهانش غرض نبود جهاندار
عصمت  چرخست و اوست اختر روشن
عفت  بحر است و اوست گوهرشهوار
آدم و حوا دو بنده ایش به درک ه
مریم و عیسی دو چاکریش به دربار
کوس کمالش گذشته از همه گیتی
صیت جلالش رسیده در همه اقطار
فرو شکوه و جلال و حشمت اورا
گر بندانی به بین به نامه و اخبار

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
چیست آن سرو نارسیده به بار
بردمیده ز ایزدی گلزار
در بهار است چون به گاه خزان
در خزان است چون به گاه بهار
خود بود سروبن ولی بینی
برسرش سروهای خوش رفتار
سرو را آب سرفرازکند
وین خوداز آب پست گردد و زار
چشم ها باشدش ولی چون خلق
می نخوابد که خود بود بیدار
گر هزاران به سرو بنشینند
هم براین سرو برنشسته هزار
گر برآن سرو درگه نوروز
عندلیبان شوند نغمه نگار
خود براین سرو نغمه خوانانند
در بهار و خزان و لیل و نهار
گربرآن سرو بیهده شب و روز
برنشیند چکاو و بلبل و سار
خود براین سرو بلبلان نایند
جز بگفت محمد مختار
گر از آن سرو درگلستان ها
رسته بینی همه فزون ز هزار
در گلستان ازین گرامی سرو
می نیاید فزون تر از دو به بار
گر جز از شاخ و برگ و بار ندید
هیچ کس بر به سرو و بید و چنار
هم برین سر و شاخ و برگ فزون
رسته اما نه کش کنی دیدار
برگ و باری بر او بود که کند
نور در دیده اولی الابصار
برگ او زاد و برگ مردم دین
بار او لطف پاک ایزد بار
ای پسر این لغز که برگفتم
نیک برخوان و نام او  به من آر
ور کنون نام او به من ناری
رنج بایدکه تا بریش به کار
این قصیده بدیهه بسرودم
در به گرمابه ای روان او بار
سخت تیره چو طالع عاشق
سست بنیان چو وعده دلدار
سستی شعر خود گواه بود
گر نداری تو قول من ستوار
زانکه  آسان سرودمش  خود گشت
سهل وآسان به معنی وگفتار
شعر باید سبک سرود و روان
نه گرانسنگ و مغلق و دشوار

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
گشاده روی بهار ای گشاده روی بهار
شراب سرخ بخواه و نبید سرخ بیار
بهار آمد و سنبل برآمد از لب جوی
به بوی زلف تو ای شمسه بتان بهار
توازبهار فزونی بتا به رنگ و به بوی
خود اینکه گفتم از من بسی شگفت مدار
بهارگیتی روزی دو بیش خرم نیست
بهار روی تو را خرمی بود هموار
به جزتو ای به دوزخ رشگ لعبتان چگل
ندیده هیچ کس اندر به هیچ شهر و دیار
بهار چنگ سرای و بهار رودنواز
بهار ساغرگیر و بهار باده گسار
بهار نبود رشگ نگارخانه چین
بهار نبود بی غاره بت فرخار
مکن شتاب و به سیر بهار و باغ مرو
وگرکه رفتن خواهی مرا چنین مگذار
بپوش روی و حذرکن که بهر سیر تو را
ستاده اند بسی مرد و زن به راه گذار
مکن جدا ز رخ خود کنار و دیده من
گرم نخواهی رنگین به خون دیده کنار
تو نوبهاری و ابر تو دیدگان منست
همی ببارد ابر آن کجاکه بود بهار
ز رنج دوری روی تو ای بدیع صنم
ز درد وسختی هجر تو ای ستوده نگار
جنان بگریم از دیده گان به دامن دشت
که سیل اشک فرستم همی به دریا بار
همی بگریم زار و مرا نگویدکس
که کریه بشکن و ز دیدکان سرشک مبار
چنین نگریم  نی نی خطاست گریه چنین
به عهد خواجه نه نیکوست گریه بسیار

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
خمش مباش کنون کامد ای بهار بهار
سخن زلعبت چین وبت بهار به آر
ز بی حقیقتی چرخ و بیوفایی دهر
هزاردستان زد در میان باغ  هزار
چه گفت  گفت جهان رهزنی حرام خورست
تو سر به عشوه دهر حرام خوار مخار
زمانه کشت ترا نارسیده می درود
مکار تخم امل  در زمین این مکار
ز لعب دور قمر روشنی مدار طمع
که بر محک  سیه آمد عیار این عیار
چه رزم هاکه بود پرقتال ازبن قتال
چه قلب ها که بود داغدار ازین غدار
به سال ها دهد و بازگیرد اندر دم
نهان به پرورد و سازد آشکار شکار
نشان عاطفت از دهر کینه جوی  مجوی
امید راستی از چرخ کجمدار مدار
ز بحر جان اوبارش کسی ار خلاصی جست
نهنگ بر سر او بارد ابر جان اوبار
نه شه شناسدگیتی ونی وزیر تو شو
ز هر در آر پیاده  ز هر سو آر سوار
به کار دولت نتوان گزافه کاری کرد
که از دولت شود آخرگزافه کار فکار
ز رزم خوار شمردن  ترا رسدکه رسید
ز خصم بر شه خوارزم و والی اترار
مبین به مردم خوار و زبون  به خواری ازآنک
به کینه مردم خوارند گرگ مردم خوار
مبین تو زار و زبون مردمان غوغا را
که رزمجو یی غوغا بکشت زار تزار
نقاط مسکو و پطر از تزار برگشتند
دو نقطه چون که یکی کشت شد تزار نزار
به باد اصل و تبار و قتیل  نسل و نتاج
نه تاج ماند و نه تخت و نه صفه ماند و نه بار
دو مار بودند آری تزار و فرزندش
زمانه بین که برآورد از این دو مار دمار
سفیه محتسبانی کجا ز جهل و خری
خرند بی سبب  آزار مردم بازار
تو جار دانش و داد آن زمان زنی که شوی
امین خرمن فلاح و دفتر تجار
زکارهای عموم آنچه را نخواست عوام
به فتوی خرد آن کار ناصواب انگار
کسی که دشمنی عامه را خرید به عمد
قماش عار و لباس عوار کرد شعار
نکرد بایدکاری  که مردم عامه
رهاکند پی کار و دود سوی پیکار
دل رعیت گنجست و جهل مار وبست
توگنج خواهی  همت به مرگ مارگمار
به مذهب و ذهب او مدار کار ولیک
درون مدرسه اش با کتاب و کار بکار

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چون پای خرد خرد نهادی به لاله زار
خوبان بخند خندکشندت میان کار
زان خردخرد خورده شوی در شکارشان
کان خند خند خنده شیرست بر شکار
الوان رنگ رنگ فرو هشته از یمین
خوبان طرفه طرفه  روان گشته از یسار
زان رنگ رنگ رنگ شوی درخم فریب
زان طرفه طرفه  طرفه درافتی به دام یار
زلفان حلقه حلقه  به دل ها زند ترنگ
صهبای جرعه جرعه  ز سرها برد خمار
زان حلقه حلقه  حلقه مارست شرمگین
زان جرعه جرعه  جرعه زهر است شرمسار
تفریح توده توده  ز پیش نظر دوان
تحریک دسته دسته  به پای هوس نثار
زان توده توده  توده ثروت شود تباه
زان دسته دسته  دسته اسکن شود بخار
آوخ که نرم نرم  حریفان نادرست
گیرند گرم گرم  ترا نیز در کنار
زان نرم نرم  نرم کند دنده ات مرض
زان گرم گرم  گرم شوی با بلا دچار
گیرند دفعه دفعه  زنان تنگ در برت
وز بوسه دانه دانه  کنندت گهر نثار
زان دفعه دفعه  دفعه کشد بر سرت بلا
زان دانه دانه  دانه زند بر تنت هزار
امراض گونه گونه کند بر تنت هجوم
و املاح  شیشه شیشه کشد در برت قطار
زان گونه گونه  گونه سرخت شود تباه
زان شیشه شیشه  شیشه ی عمرت شود فکار
سفلیس جسته جسته کند درتنت نفوذ
سوزاک رفته رفته زند بر سرت فسار
زان جسته  جسته  جسته و ناجسته منفعل
زان رفته رفته  رفته و آینده شرمسار
ادرار قطره قطره چکد از سر قضیب
ادبار لکه لکه فتد درته ازار
زان قطره قطره  قطره زهرت چکد به کام
زان لکه لکه  لکه ننگ آیدت به کار
از درد لحظه لحظه بریزی به رخ سرشگ
کزتنت لقمه لقمه خورد چنگ روزگار
زان لحظه لحظه  لحظه عمر عزیز تلخ
زان لقمه لقمه  لقمه ی آمال ناگوار
زر داده مشت مشت به داروگر و طبیب
وافتاده پایه پایه ز قدر و ز اعتبار
زان مشت مشت  مشت تو نزدیک خلق باز
زان پایه پایه  پایه افلاست استوار
هر روز پرده پرده تنت کاسته ز رنج
هر صبح کاسه کاسه دواکرده زهرمار
زان پرده پرده  پردگیان تو مویه گر
زان کاسه کاسه  کاسه عمر تو مویه دار
جفت تو زار زار بدرد تو مبتلا
زهدانش شرحه شرحه و اندام نابکار
زان زار زار زار بگرید بر او پدر
زان شرحه شرحه  شرحه دل مام داغدار
فرزند قطعه قطعه برآرندش از رحم
ماماش  پنج پنج و اطباش  چار چار
زان قطعه قطعه  قطع شده مام رانفس
زان پنج پنج  پنجه به خون جنین  نگار

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
حبذا از این نگارستان پر نقش و نگار
خوش تر از بتخانه چین و سرای نوبهار
صفحه  اندر صفحه خرم  چون بهشت  اندر بهشت
پرده اندر پرده رنگین چون بهار اندر بهار
نقش های روم و یونان پیش نقشش ناتمام
طرح های چین و تبت ییش طرحش نابکار
حرکت از هر گوشه پیدا صنعت از هرسو پدید
فکر هر جانب نمایان  ذوق هر جا آشکار
می دود از هر طرف در این گلستان سیل روح
راست همچون جدول باران به روز ژاله بار
بوستان بینی و گو می وزد این دم نسیم
کاروان بینی و گوبی می نهد این لحظه بار
گویی اکنون می پرد از نزد ما نقش تذور
گویی اینک می دود بر روی ما شکل سوار
جنگلی بینی که شبنم می چکد از برک گل
وز نسیم نرم حرکت می کند برگ چنار
سوسن بری ز شرم سوسن او روی زرد
لاله دشتی ز رشگ لاله او داغدار
ساق گل بینی و خواهی تا کنی از لطف بوی
لیک  از آن ترسی که بر دستت خلد ز آن ساق خار
سوزن  عیسی  بود با رشته  مریم  قرین
کاین روانبخشی روان کرده است بر هر پود و تار
کی شدی ارژنگ مانی همچو عنقا بی نشان
گر ز سوزن کرد  اسعد داشتی یک رشته کار
نور چشم ایلخان اسعد محمد آن که هست
بختیاری را شرف زین خاندان بختیار
اسعدا وصف نگارستان زیبای ترا
خامه من لوحه ای آراست بهر یادگار
سوزن من خامه است و رشته اش فکر بلند
نقش سوزن کرد من وصف نگارستان یار
گر بخواند احمدی قاضی القضاه این چامه را
آفرین راند به طبع صورت انگیز بهار
در میان بنده و اسعد همو شاید حکم
زان که هست اندر قضاوت دادبان و دادیار
آن که گر برخوان جودش نه  فلک سغدو شود 
گزلک عزمش کند در یک دم او را چاپار
شکوه اسعد به هرمز بردم آری گفته اند
شکوه یاران به یاران کرد باید آشکار
شکوه ای گر از تو هست اندر دل پردرد من
احمدی آن شکوه را خواهد نمودن برکنار
ورتو با جمشید هستی در نزاع مرده ریک
از چه با من رفت فعل مرده شو با مرده خوار
داده و بخشیده خود باز نستاند کریم
این بود رسم بزرگان  این بودی خوی کبار

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای خوش آن ساعت که آید پیک جانان بی خبر
گویدم بشتاب سوی عالم جان بی خبر
ای خوش آن ساعت که جام بی خودی ازدست دو ست
خواهم و گردم ز خواهش های دوران بی خبر
تا خبر شد جانم از اسرار پنهان وجود
گشتم از قیل و مقال کفر و ایمان بی خبر
در نهاد آدم خاکی خدا داندکه چیست
هست از این راز نهان جبریل و شیطان بی خبر
اهرمن از سجده انسان خاکی سرکشید
زان که بود از شعله های عشق پنهان بی خبر
غرق حرمانیم و در سر نقش پنداری که یار
چهره بگشاید مگر با لعل خندان بی خبر
مدعی دیدار خواهد بلهوس بوس و کنار
عاشقان پاکباز از این و از آن بی خبر
کی برد فیض شهادت کشته ای کز قتلگاه
جای گیرد در کنار حور و غلمان بی خبر
می رسد فضل شهادت رادمردی راکه هست
در رضا و لطف او از باغ رضوان بی خبر
در ره آداب رفتن هست شرط احتیاط
ورنه از فرجام این کارست انسان بی خبر
ای بسا زاهدکه دیوش در درون دل مقیم
دزد در کاشانه مشغولست و دربان بی خبر
وی بسا آلوده دامان کز تجلی های عشق
از نهادش سر زند خورشید تابان بی خبر
تا خبر داری ز خود فرمانبری را کار بند
پیش کز جانان رسد یک لحظه فرمان بی خبر
راز قرآن را ز صاحبخانه جویا شو که هست
از مراد میزبان بی شبهه مهمان بی خبر
آنکه از قرآن همان الفاظ تازی خواند و بس
هم به قرآن کاو بود از راز قرآن بی خبر
ما در آتشخانه دیدیم آیت الله نور
لیک از این معنی بود گبر و مسلمان بی خبر
جاهلان مغرور سعی خوش و لطفش کارساز
ابر و خورشیدند گرم کار و دهقان بی خبر
این جهان جای توقف نیست خوشبخت آنکه او
چون نسیمی خوکذشت ازاین کلستان بی خبر
نیست یک جو ایمنی در قرب درگاه ملوک
ای  خوش آن موری کزاو باشد سلیمان  بی خبر
گر بهار آگه شد از قصد رقیبان دور نیست
یوسف مصری نماند از کید اخوان بی خبر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
روان شد لشگر آبان به طرف جوببار اندر
نهاده سیمگون رایت به کتف کوهسار اندر
نهان شد دامن البرز در میغ و بخار اندر
تو گویی گرد که بستند پولادین حصار اندر
چو بر بستان کفن پوشید برف تندبار اندر
درخت سرو بر تن کرد رخت سوگوار اندر
درختان لرز لرزان در میان جویبار اندر
به پای هر درختی برگ ها گشته نثار اندر
خزانی برگ هرسو توده چون زر عیار اندر
دمنده باد همچون صیرفی وقت شمار اندر
بتابد خور ز بالا بر زمین زرد و نزار اندر
چو زربن مغفر جنگی بهیجا از غبار اندر
بهر جویی یکی آیینه بنهاده به کار اندر
غرابان بر سر آیینه چون آیینه دار اندر
شود باد خنک هر شب به بستان گرم کار اندر
به جسم آبدان پوشد سلیحی آبدار اندر
فسرده غنچه ها گشته نگون بر شاخسار اندر
توگویی لعبتان گشتند آویزه به دار اندر
در آن وادی که خوید آمد به زانوی سوار اندر
کنون  جز خشک  خاری نیست فرش  رهگذار اندر
به هرجا لشگر زاغان فرود آرند بار اندر
فروبندد جلب شان بند بر پای هزار اندر
به باغ آیند زاغان شام گاهان صد هزار اندر
درافکنده با بر تیره بانگ غارغار اندر
فرود آیند ناگاهان به بالای چنار اندر
چنار بی بر از ایشان ز نو آید به بار اندر
سر هر شاخ پنداری بیندوده بقار اندر
ز هیبت شان به باغ  از باغ بگریزد هزار اندر
چمد رنگ از کمرگاهان به شیب رودبار اندر
پرد کبک دری از تیغه سوی آبشار اندر
پلنگ از قله زی دامن شود بهر شکار اندر
شبان مر گوسپندان را کند پنهان بغار اندر
به برف افتد نشان پای گرگان بی شمار اندر
به بازی جسته درهم پنج  پنج و چار چار اندر
بوادی ها درون خرگوشکان جسته قرار اندر
نهفته تن به زبر خاربن عیاروار اندر
نهاده برکتف دو گوش و خفته زیر خار اندر
گشاده چشم ها همچون دو لعل شاهوار اندر
به سویش ره برد تازی چو عاشق سوی یار اندر
ز خفتنگه برآهنجدش و افتدگیر و دار اندر
بدا بیچاره مسکینی به بدخواهان دچار اندر
به قصدش مرگ بگشاده کمین از هرکنار اندر
بدین معنی یکی بنگر به احوال دیار اندر
درافتاده به چنگ دشمنانی دیوسار اندر
تو گویی مرگ بگشاده به ایرانشهر بار اندر
به جان کشور افتاده گروهی گرگوار اندر
به دلشان هیچ ناجسته وفا و مهر بار اندر
توگویی کینه دیرین به دل دارند بار اندر
دربغا کشور ایران بدین احوال زار اندر
دریغا آن دلیری ها به چندین روزگار اندر
چه شد رستم که هرساعت به دشت کارزار اندر
گرامی جان سپر کردی به پیش شهریار اندر
برگودرز یل هفتاد پور نامدار اندر
به میدان داده جان هریک به عز و افتخار اندر
ببین زی داریوش آن خسرو با اقتدار اندر
به نقش بیستونش بین و آن والا شعار اندر
به  بیم است  از دروغی  چون به  شهری گرگ  هار اندر
بخواهد کز دروغ ایران بماند برکنار اندر
کنون گر بیند ایران را بدین ایام تار اندر
چکد خونابه اش از مژگان اشکبار اندر
بدین کشور نه بینی جز گروهی نابکار اندر
کزیشان جز دروغ و ملعنت ناید به بار اندر
امید راستگویی نیست یاری را بیار اندر
ز درویش و توانگر تا به شاه و شهریار اندر
شده گویی به ایرانشهر با عز و فخار اندر
تبار اهرمن چیره به یزدانی تبار اندر
ز بی برگی درافتاده به حال احتضار اندر
جهانخواران به گرد او چو جوقی لاشخوار اندر
به ختم احتضار او نشسته به انتظار اندر
کجا افتند در وی از یمین و از یسار اندر

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
خوشست اکنون اگر جویی به آبسکون گذار اندر 
سوی مازندران تی و برگیری قرار اندر
گهی بر ساحل دریا بخوید و مرغزار اندر
گهی بر طرف بابل رود با بوس و کنار اندر
گهی غلطیده درگردونه های برق سار اندر
گهی بنشسته بر تازی کمیت راهوار اندر
خوشا مازندران ویژه پاییز و بهار اندر
به خاصه طرف آبسکون بدان دریاکنار اندر
زمینش سال  و مه سبز و گل اندر وی به  بار اندر
همیشه بلبلانش مست در لیل و نهار اندر
دمد انجیر بن ها بر چنار و بر منار اندر
درختی بر درختی روید و آید به بار اندر
تذرو جفت گم کرده خروشان بر چنار اندر
کشیده هر طرف گردن پی دیدار یار اندر
 هراز بانگ زن پوید بدان خرم دیار اندر
به کردار طراز سیم بر نیلی شعار اندر
خروشش گوش کر سازد به  بانگ رعد سار اندر
بغلطاند تن پیل ژیان را بر گدار اندر

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
سنبل داری به گوشه چمن اندر
نرگس کاری به برگ یاسمن اندر
در عجبم زافریدگار کزان روی
لاله نشاند به شاخ نسترن اندر
ای صنم خوبرو به جان تو سوگند
کم ز غم آتش زدی به جان وتن اندر
گاهی بی خویشتن شوم ز غم تو
گاه به  پیچم همی به خویشتن اندر
سخت به پیچم که هر که بیند گوبد
هست مگر کژدمش به پیرهن اندر
زار بنالم چنان که هرکس بیند
زار بنالد به حال زار من اندر
روی تو درتاب تیره زلف تو گویی
حور فتاده به دام اهرمن اندر
دام فریبی است طره ات که مر او را
بافته جادو به صدهزار فن اندر
صدشکن اندر دو زلف داری و باشد
بندی پنهان به زیر هر شکن اندر
صدگره افتد به هردلی که به گیتی است
گرش به دلها کنند سرشکن اندر
چندکزان زلف بر ستردی  امروز
مشگ نباشد به خطه ختن اندر
زلف سترده مده به باد که در شهر
جادویی افتد میان مرد و زن اندر
جادویی اندر میان خلق میفکن
نیکو اندیشه کن بدین سخن اندر
جادوبی وگربزی چو شد همه جایی
ملک درافتد به حلقه فتن اندر
چون گذردکارها به حیلت و افسون
هیچ بندهدکسی به علم تن اندر
مردم نیرنگ ساز را به جهان در
جای نباشد مگربه مرزغن اندر
زلفک تو حیله سازگشت و سیه کار
زانش ببرند سر بدین ز من اندر
قدتو چون راستی گزید به پیشش
سجده برم چون به پیش بت  شمن اندر
گر نکنی پیشه راستی و درستی
راست نیایی به خدمت وطن اندر
ور نکنی خدمت وطن به تمامی
عاصی گردی بحی ذوالمنن اندر
درخمت ار جان دهم خوشست  که مردن
شیرین آید به کام کوه کن اندر
جوشم و خونابه گرم گرم ببارم
همچون مرغی به روی بابزن اندر

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
انگور شد آبستن هان ای بچه حور
برخیز و به گهواره فکن بچه انگور
آن بچه نوزاده فروگیر که مادرش
شش ماه فرو خفته درآغوش مه و هور
اکنون شده آبستن و برگردش هر روز
چون قابلگان آمده یک قافله زنبور
این قابلگان قابلگی نیک ندانند
هان خیز و ز بسترش یکایک را کن دور
سختم عجب آید که چنین کودک چون زاد
زان تیره رخ خسته مستسقی رنجور
وین نیز عجب تر که به یک زادن چون گشت
ستخوانش بگسیخته و جلدش مبثور
وآنگاه سر از خاکش برگیر به نرمی
چونان که نگردد شکم و پشتش ناسور
زان پس به یکی بستر سنگینش درافکن
و زپشت و برش دورکن آن کودک مستور
خود گرچه به مادرش ستم خواهد رفتن
لیکن تو دربن کار مصابستی و مأجور
وان طفل به گهواره درافکن به دو سه ماه
چونان که به گهواره درون گردد محصور
آن طفل نکوروی که از روشن رویش
چون روز برافروخته گردد شب دیجور
آنگه که به نیرو شود و روی فروزد
زو وام کند رضوان رنگ دو لب حور
وانگه که به بلور فرود آرد ساقیش
چون کان عقیق یمنی گردد بلور

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بوستان بشکفت و بلبل برکشید از دل صفیر
همچو چشم من گهرپالای شد ابر مطیر
بر نشاط روی گل وقت سپیده دم به باغ
فاخته آوای بم زد عندلیب آوای زیر
بوستان بشکفت چون رامشگه پروبز شاه
سروبن برخاست چون بگشوده چتر اردشیر
ابر تیرافکن گشود از قطره باران خدنگ
باد جوشن گرکشید از سیم  جوشن بر غدیر
نرگس از نابخردی بنهاد در سیماب زر
لاله از افسونگری بنهفت در شنگرف قیر
روز باران از فروغ مهرگردد آشکار
آن کمان هفت رنگ از دامن چرخ اثیر
چون  حریری چند رنگین  بر تن  چینی عروس
باز جسته یک ز دیگر دامن رنگین حریر
نوبهار دلپذیر و روز شادی و خوشیست
خرما نوروز و خوشا نوبهار دلپذیر
از میان ابر هر ساعت درخشی برجهد
وز هراس خود برآرد رعد افغان و نفیر
همچو خصم شه که برتابد رخ و افغان کند
آن زمان کز شست خسرو برجهد پرنده تیر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
باد بیاورد بوی مشک به شبگیر
گویی بگذشت از آن دو زلف گره گیر
شبگیر ار بگذرد نسیم بر آن زلف
مشک فرازآورد نسیم به شبگیر
دانم تدبیرها بسی به همه کار
لیک به عشق اندرون ندانم تدبیر
خلخ وکشمیر را به خیره ستایند
آری کار جهان بود همه بر خیر
زانکه یکی چون تو حور نیست به خلخ
زانکه یکی چون تو سرو نیست به کشمیر
جز پی نخجیر سوی من نگراید
تا سر زلفت دلم ربوده به نخجیر
سروی و بر سرو ماه داری وخورشید
ماهی و بر ماه حلقه بندی و زنجیر
گفتم ماهی و اینت غایت تکذیب
گفتم سروی و اینت غایت تحقیر
خود سخنی بود ناستوده و بگذشت
زان سخن رفته عذرخواهم بپذیر
عذر پذیرست و جرم پوش خداوند
وین دو بود نیز بهترین صفت میر

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
نگر به زلف و بنا گوش آن بت کشمیر
یکی ز ساده پرند و یکی ز سوده عبیر
دو پیشه دارد بر جان و دل دو طره او
یکی گذارد بند و یکی نهد زنجیر
شگفتم آید زان دل در آن بر سمین
یکی به طبع حدید و یکی به لطف حریر
برمن آمد آراسته به هم رخ و زلف
یکی چو لیله مظلم یکی چو بدر منیر
بگفت چند بهم بر من و تو بنشینیم
یکی به رنج دچار و یکی به عشق اسیر
جواب دادم زان کم نژند شد دل و جان
یکی ز گیتی ریمن یکی ز چرخ اثیر
ز رنج سیم و زر ایدون شده است چشم و رخم
یکی به گونه سیم و یکی به رنگ زریر
بگفت سوی چمن شو که سیم و زرگیری
یکی ز چهره نسرین یکی ز دیده تیر
به باغ و بستان بینی نگارخانه چین
یکی پر از تمثال و یکی پر از تصویر
نهاده معجزه خویش موسی و داود
یکی به شاخ درخت و یکی به روی غدیر
سرشگ ابر بهاری به آبگیر درون
یکی است حلقه نگار و یکی است حلقه پذیر
برد شقیق و گل سرخ را به باغ و به راغ
یکی ز مرجان تاج و یکی ز عود سریر
همی بنالد رعد و همی بتابد برق
یکی چو جان مخالف یکی چو تیغ امیر

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -