cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
ز بخت نارسا نگرفت دستم گردن مینا
مگر مژگان دماند اشک وگیرد دامن مینا
درین میخانه تا ساغرکشی ساز ندامت کن
گلوی بسملی می افشرد خندیدن مینا
زبان تاک تا دم می زند تبخاله می بندد
که برق می نمی گنجد مگردرخرمن مینا
بهاری در نظرگل می کند ما نمی دانم
به طبع غنچه ها رنگ ست یا خون درتن مینا
خیال مستی آن چشم هرجا می فروش آید
عرق بیرون کشد شرم از جبین روشن مینا
نشاط جاودان خواهی دلی راصید الفت کن
که مستی هاست موقوف به دست آوردن مینا
اگر از ساغر آگاهی دل نشیه ای داری
به رنگ پرتومی طوف کن پیرامن مینا
تو ای غافل چرا پیمانه عبرت نمی گیری
که عشرت جام در خون می زند از شیون مینا
به خود بالیدن گردون هوایی در قفس دارد
خلا می زاید ازکیفیت آبستن مینا
میی در چشم داریم الوداع ای رنج مخموری
که امشب موج اشکی برده ام تا دامن مینا
اگرسنگ رهت هوش است فال می پرستی زن
که از خود برنخیزی بی عصای گردن مینا
به حرف ناملایم زحمت دلها مشو بیدل
که هرجا جنس سنگی هست باشد دشمن مینا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
شفق در خون حسرت می تپد از دیدن مینا
عقیق آب روان می گردد از خندیدن مینا
جگرها بر زمین می ریزد از کف رفتن ساغر
دلی در زیر پا دارد به سر غلتیدن مینا
بنال از درد غفلت آنقدر کز خود برون آیی
به قدر قلقل است از خویش دامن چیدن مینا
سراغ عیش ازین محفل مجو کز جوش  دلتنگی
صدای  گریه پیچیده ست بر خندیدن مینا
تنک  سرمایه است  آن  دل  که  شد آسودگی  سازش
به بی مغزی دلیلی نیست جز خوابیدن مینا
به سعی بیخودی قلقل نوای ساز نیرنگم
شکست رنگ دارد اینقدر نالیدن مینا
رعونت در مزاج می پرستان ره نمی یابد
چه امکان است از تسلیم سر پیچیدن مینا
نزاکت هم درین محفل به  کف آسان نمی آید
گداز سنگ می خواهد به خود بالیدن مینا
بساط ناز چیدم هرقدر کز خود برون رفتم
پری بالید در خورد تهی گردیدن مینا
خموشی چند طبع اهل معنی تازه کن بیدل
به مخموران ستم دارد نفس دزدیدن مینا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چندین دماغ دارد اقبال و جاه مینا
بر عرش می توان چید از دستگاه مینا
رستن ز دورگردون بی می کشی محال است
دزدیده ام ز مینا سر در پناه مینا
دورفلک جنون کرد ما را خجل برآورد
برخود زشرم بستیم آخرگناه مینا
تا می رسد به ساغربرهوش ما جنون زد
یوسف پری برآمد امشب زچاه مینا
زاهد به بزم مستان دیگرتو چهره منمای
شبهای جمعه کم نیست روز سیاه مینا
با این درشت خویان بیچاره دل چه سازد
عمری ست بر سرکوه افتاده راه مینا
دلها پر است باهم گرحرف و صوت داریم
قلقل درین مقام است یکسرگواه مینا
با دستگاه عشرت پر توام است کلفت
چشم تری نشسته شت بر قاه قاه مینا
شرم خمار مستی خون گشت و سر نیفراخت
آخرنگون برآمد ازسینه آه مینا
نازکدلان این بزم آماده شکستند
از وضع پنبه زنهار مشکن کلاه مینا
پاس رعایت دل آسان مگیر بیدل
با هر نفس حسابی ست درکارگاه مینا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
کدامین نشیه بیرون داد راز سینه مینا
که عکس موج می شد جوهرآیینه مینا
چنان صاف ست از زنگ کدورت سینه مینا
که می تابد چو جوهر نشیه از آیینه مینا
سزدگرگوش ساغر آشنای این نواگردد
که راز میکشان گل کرده است از سینه مینا
کدورت با صفای مشرب ما برنمی آید
نبندد صورت تمثال زنگ آیینه مینا
به تمکینم چسان خفت رساندکوشش گردون
ببازد بیستون رنگ وقار ازکینه مینا
تهی دستیم چون ساغر خدا را ساقیا رحمی
به روی بخت ما بگشا درگنجینه مینا
خوشا صبحی که شاه ملک عشرت جلوه ریزآید
به زرین تخت جام از قصر زنگارینه مینا
مقیم گوشه دل باش  گر آسودگی خواهی
که حیرت می شود سیماب در آیینه مینا
همان خاک سیه اکنون لباس دل به بر دارد
صفا مفت است منگرکسوت پارینه مینا
بهار نشیه ام  عیش دماغم  باده صافم
مرا باید نشاندن در دل بی کینه مینا
ادب کوشید در ضبط خود وتعطیل شد نامش
به روز وصل ما ماند شب آدینه مینا
به آفت سخت نزدیکند نازک طینتان بیدل
بود با سنگ و آتش الفت دیرینه مینا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
مآل کار چه بیندکسی نظر به هوا
نمی توان خبر پاگرفت سر به هوا
درتن چمن ز جنونکاری خیال مپرس
به خاک ریشه وگل می کند ثمر به هوا
زمین مزرع ایجاد بس که تنگ فضاست
نمونکاشته تخم شرر مگربه هوا
به عافیتگه خاکسترم چو شعله سری ست
مباد ذوق فضولی کند خبر به هوا
نه مقصدی ست معین نه مطلبی منظور
چوگردباد همین بسته ام کمر به هوا
جهان گرفت به رنگینی پر طاووس
غبار من که ندانم که داد سر به هوا
حدیث سرکشی از قامت بلندکه داشت
که لب گزیده گره بند نیشکر به هوا
چو شبنمی که کند از مزاج صبح بهار
به راهت آینه ها بسته چشم تر به هوا
ز ساز قافله عمر جمع دار دلت
که محمل نفسی دارد این سفر به هوا
به دستگاه رعونت درین بساط مناز
که رفته است سرشمع بیشتر به هوا
چه تنگی این همه افشرد دشت امکان را
که ابر بیضه شکسته ست زیر پر به هوا
دل فسرده اگر سد راه نیست چرا
گشوده اند چو صبحت هزار در به هوا
تعلق دونفس ما ومن غنیمت گیر
که این غبار نیابی دم دگر به هوا
به غیروصل عدم چیست مدعا بیدل
که هر نفس نفس اینجاست نامه بر به هوا

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
تاراجگرگل بود بدمستی اجزاها
کهسار تهی گردید از شوخی میناها
مستقبل این محفل جز قصه ماضی نیست
تا صبحدم محشر دی خفته به فرداها
دشوار پسندیها بر ماگره دل بست
گرخون نخورد فطرت حل است معماها
معنی همه مشکوف است  تأویل عبارت چند
تمثال نمی خواهد آیینه سیماها
نامحرمی عالم تا حشر نگرددکم
افتاده به روی هم پنهانی و پیداها
وحدت نکند تشویش از بیش وکم کثرت
سرچشمه چه نم بازد از خشکی دریاها
کس مانع جولان نیست اما چه توان کردن
چون آبله معذورند دامن به ته پاها
از خاک تو تاگردی ست موضوع پرافشانی
در خواب عدم باقی ست هذیان من و ماها
پیش است به هرگامت صد مرحله نومیدی
دنیا نفسی دارد آماده عقباها
در چارسوی اوهام تا کی الم تنگی
برگوشه دل پیچید یک دامن و صحراها
بیدل طرب و ماتم مفت اثر هستی ست
ما کارگه رنگیم رنگ است تماشاها

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
گر لعل خموشت کند آهنگ نواها
دشنام  دعاها و بروهاست  بیاها
خوبان به ته پیرهن از جامه برونند
در غنچه ندارندگل این تنگ قباها
رحمت ز معاصی به تغافل نشکیبد
ز آنسوست گناههاگرازین سوست الاها
فریادکه ما بیخبران گرسنه مردیم
با هر نفس ازخوان کرم بود صلاها
گه مایل دنیایم وگه طالب عقبا
انداخت خیالت زکجایم به کجاها
از غنچه ورقهای گلم در نظر آمد
 دل سوخت به جمعیت ازخویش جداها
هرجاست سری خالی ازآشوب هوس نیست
معموره مار است به هر بام هواها
مشکل که از این قافله تا حشر نشیند
مانند نفس کرد بروها و بیاها
کو دیرو حرم تا غم احرام توان خورد
دوش هم خم گشت ز تکلیف رداها
نامحرم هنگامه تغییر مباشید
تعمیر نویی نیست درین کهنه بناها
کسب عمل آگهی آسان مشمارید
چشم همه کس از مژه خورده شت عصاها
ای کاش پذیرد هوس الحاح تردد
این آبله سرهاست که افتاده به پاها
گر ضبط نفس پرده توفیق گشاید
صیقل زده گیر آینه از دست دعاها
زین بحر محالست زنی لاف گذشتن
بیدل که ز پل بگذرد از سعی شناها

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ز بس جوش اثر زد از تب شوق تو یارب ها
فلک در شعله خفت از شوخی تبخال کوکب ها
درین محفل که دارد خامشی افسانه راحت
به هم آوردن مژگان بود بربستن لب ها
ز گرد وحشت ما تیره بختان فیض می بالد
تبسم پاشی صبح است چین دامن شب ها
سبک تازان فرصت یک قلم رفتند ازین وادی
سراغی می دهد موج سراب از نعل مرکب ها
غبار جنبش مژگان ندارد چشم قربانی
قلم محواست هرجا صاف گردد نقش مطلب ها
ز حاسد گر امان خواهی وداع گرم جوشی کن
زمستان سرد می سازد دکان نیش عقرب ها
فلک کشتی به توفان شکستن داده است امشب
ز جوش گریه ام رنگ ته آبند کوکب ها
فسردن بود ننگ اعتبار ما سبک روحان
گران جانی فسون ها خواند و پیدا کرد قالب ها
شرار کاغذ ما درد آزادی گلستانی
چرا ما را نمی خوانند این طفلان به مکتب ها
بنازم نام شیرینی که هرگه بر زبان آید
چو بند نیشکر جوشد به هم چسبیدن لب ها
غبار تیره بختی ها به این لنگر نمی باشد
نمی آید برون چون سایه روزم بیدل از شب ها

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
زهی سودایی شوق تو مذهب ها و مشرب ها
به یادت آسمان سیر تپیدن جوش یارب ها
مبادا از سرم کم سایه سودای گیسویت
چو مو نشو و نمایی دیده ام در پرده شب ها
جدا از اشک شد چشم سراب دشت حیرانی
همان خمیازه خشکی ست بی اطفال  مکتب ها
بس است از دود دل  جوهرفروش آیینه داغم
به غیر از شام مژگانی ندارد چشم کوکب ها
به خاموشی توان شد ایمن از ایذای کج بحثان
نفس دزدیدن است اینجا فسون نیش عقرب ها
به منع اضطراب عاشقان زحمت مکش ناصح
که آتش زندگی دارد به قدر شوخی تب ها
چو آهنگ جرس ما و سبکروحانه جولانی
که از یک نعره وارش می تپد آغوش قالب ها
عمارت غیر چین دامن صحرا نمی باشد
ز تنگی های مذهب این قدر بالید مشرب ها
زبان در کام پیچیدم  وداع گفتگو کردم
سخن را پرده رخصت بود بربستن لب ها
بهار بی نشان عالم نومیدی ام بیدل
سر غم می تون کرد از شکست رنگ مطلب ها

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای به زلفت جوهر آیینه دل تاب ها
چون مژه دل بسته چشم سیاهت خواب ها
اینقدر تعظیم نیرنگ خم ابروی کیست
حیرت است از قبله رو گرداندن محراب ها
ساغر سرگشتگی را نیست بیم احتساب
بی خلل باشد ز گردون گردش گرداب ها
نیست آشوب حوادث بر بنای رنگ عجز
سایه را بی جا نسازد قوت سیلاب ها
گر زبان در کام باشد راز دل بی پرده نیست
ساز ما می نالد از ابرام این مضراب ها
سخت دشوار است ترک صحبت روشن دلان
موج با آن جهد نتواند گذ شت از آب ها
بستن چشمم شبستان خیال دیگرست
از چراغ کشته سامان کرده ام مهتاب ها
گر نفس زیر و زبر گردیده باشد دل دل است
تهمت خط برندارد نقطه از اعراب ها
زلف او را اختیاری نیست در تسخیر دل
خودبه خود این رشته می گیرد گره از تاب ها
کج سرشتان را کشاکش دستگاه آبروست
موج در بحر کمان می خیزد از قلاب ها
فرش مخمل هم بساط بوریای فقر نیست
چون صف مژگان گشاید محو گر دد خواب ها
بیدل از ما نیستی هم خجلت هستی نبرد
برنمی دارد هوا گشتن تری از آب ها

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای ز شوخی های حسن ات محو پیچ و تاب ها
حیرت اندر آینه چون موج در گرداب ها
بی  خراش زخم عشق اسرار دل معلوم نیست
خواندن این لفظ موقوف است بر اعراب ها
صاحب تسلیم را هرکس تواضع می کند
گر کنی یک سجد ه پیدا می شود محراب ها
فکر صید عشرت از قد دوتا جهل است جهل
موج چون ماهی نیفتد در خم قلاب ها
رنجش روشن ضمیران لمعه تیغ است و بس
موج می گردد نمودار از شکست آب ها
دانه دل را شکست از آسیای چرخ نیست
سوده کی گردد گهر از گردش گرداب ها
گرد غفلت جوش زد چندانکه واکردیم چشم
همچو مخمل بود در بیداری ما خواب ها
مدعا بر باد رفت از آمد و رفت نفس
نغمه گم شد در غبار وحشت مضراب ها
می دهد زخم دل از بیداد شمشیرت نشان
می توان فهمید مضمون کتب از باب ها
گاه آهم می رباید گاه اشکم  می برد
نقد من یک مشت خاک و این همه سیلاب ها
آنقدر بر یأس پیچیدم که امیدی نماند
پای تا سر یک گره شد رشته ام از تاب ها
کاروان عمر بیدل از نفس درد سراغ
جنبش موج است گرد رفتن سیلاب ها

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ز چشم بی نگه بودم خراب آباد غارتها
چه لازم در دل دوزخ نشستن از شرارتها
سوادنامه هم کم نیست در منع صفای دل
به حیرانی مژه برداشتم کردم عمارتها
به ذوق کعبه مگذر ازطواف کلبه مجنون
غبار معنی الفت مباشید از عبارتها
هجوم داغ عشقت کرد ایجاد سرشک من
زدل هرجا سویدا جوش زد دارد زیارتها
شکست برگ گل هم ازتبسم عالمی دارد
عرقریزی ست هرجاجمع می گرددحرارتها
به خاک خود تیمم ساحل امنی دگردارد
خم آورد ابروی ناز تو از بار اشارتها
به حسن خلق بیدل  تا توان  در جنت آسودن
مشو چون زاهدان توفانی آب طهارتها

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
غباریم زحمتکش بادها
به وحشت اسیرند آزادها
املها به دوش نفس بسته ایم
سفریک قدم راه و این زادها
جهان ستم چون نیستان پر است
ز انگشت زنهار فریادها
به هر دامی از آرزو دانه ای ست
گرفتار خویشند صیادها
برون آمدن نیست زین آب وگل
بنالید ای سرو و شمشادها
فسردن هم آسوده جان می کند
به هر سنگ خفته ست فرهادها
غنیمت شمارند پیغام هم
فراموشی است آخر این یادها
بد ونیک تاکی شماردکسی
جهان است بگذر ز تعدادها
چه خوب و چه زشت ازنظر رفته گیر
پری می زنند این پریزادها
به پیری ستم کرد ضعف قوی
مپرسید از این خانه آبادها
به صید نقب ازین بیش نشکافتیم
که تا آب و خاک است بنیادها
ز نقش قدم خاک ما غافل است
همه انتخابیم ازین صادها
نوی بیدل از ساز امکان نرفت
نشد کهنه تجدید ایجادها

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
زهی نظاره را ازجلوه حسن تو زیورها
رگ برگ گل ازعکس تو درآیینه جوهرها
سر سودایی ما را غم دستارکی پیچد
که همچون غنچه از بویت به توفان می رود سرها
به حیرت رفتگانت فارغند از فکر آسودن
که بیداری ست خواب ناز این آیینه بسترها
ندارد هیچ قاصد تاب مکتوب محبت را
مگر این شعله بربندیم بر بال سمندرها
شبی گر شمع امیدی برافروزد سیهروزی
زند تاصبح موج شعله جوش از چشم اخترها
قناعت کوکه فرش دل کند آیینه کردارم
چو چشم حرص تاکی بایدم زد حلقه بر درها
اگر زلف تو بخشد نامه پرواز آزادی
نماند صید مضمون هم به دام خط مسطرها
به چشم آینه تا جلوه گرشد چشم مخمورت
ز مستی چون مژه بریکدگرافتاد جوهرها
همان چون صبح مخمورند مشتاقان گلزارت
نبندی تهمت مستی براین خمیازه ساغرها
گشاد عقده دل بی گداز خود بود مشکل
که نگشاید به جز سودن گره ازکارگوهرها
حوادث عین آسایش بود آزاده مشرب را
که چین موج دارد ازشکست خویش جوهرها
ادب فرسوده ایم ازما عبث تعظیم می خواهی
نخیزد ناله بیمار هم اینجا ز بسترها
سواد نسخه دیدار اگر روشن توان کردن
به آب حیرت آیینه باشد شست دفترها
به آزادی علم شو دست در دامان کوشش زن
نسیم شعله پرواز دارد جنبش پرها
دل آگاه نایاب است بیدل کاندرین دوران
نشسته پنبه غفلت به جای مغز در سرها

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
سجود خاک راحت گرهوا جوشاند ازسرها
تپیدن محمل دریاکشد بر دوش گوهرها
شب هجرت به آن توفان غبارانگیخت آه من
که میدان پریدن  تنگ شد بر چشم اخترها
شهید انتظار جلوه تیغ که ام یارب
که چون شمعم زیک گردن بلندی می کندسرها
در آن گلشن که نخل او علم گردد به رعنایی
رسایی ری - پزد بر سر سرو و صنوبرها
زلعلش هرکجا حرفی به تحریرآشناگد
تبسم می کشد چون صبح بال ازخط مسطرها
ندارد نامه من درخور پرواز مضمونی
مگر رنگی ببندم بر پر و بال کبوترها
مخواه ازاهل معنی جزخموشی کاندر
حباب آسا نریزن آبروی خویش گوهرها
ز برگ خوف اگر بر خویش لرزد بید جا دارد
که باشد مفلسان را موی براندام نشترها
سمندر طینتم  ننگ فسردن برنمی دارم
پروبال من آتش بود پیش ازرستن پرها
ز خاکستر سراغ شعله من چند پرسیدن
تب بیتابی شوقم نمی سازم به بسترها
هجوم غجز سامان غرورم کم نمی سازد
چوتیغ موج دارم در شکست خویش جوهرها
به رنگی سوخت عشقم درهوای آتشین خویی
که از خجلت به خاکستر عرق کردند اخگرها
میی کو تا هوس اینجا دماغی تازه گرداند
چوگوهر یک قلم لبریز دلتنگی ست ساغرها
ز ابنای زمان بیهوده دردسر مکش بیدل
اگر باری نداری التفاتت چیست با خرها

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نگردد همت موجم قفس فرسود گوهرها
به رنگ دود در توفان آتش می زنم پرها
زبان خامه من زخمه ساز که شد یارب
که خط پرواز دارد چونا صدا از تار مسطرها
خطی در جلوه می آید ز لعل می پرست او
سزد گر آشنای سرمه  گردد چشم ساغرها
به رنگ غنچه خون بسته دلهای مشتاقان
ز سودای خطش بر دود دل پیچیده دفترها
تماشا مایل رقص سپند کیست حیرانم
نگاه سرمه آلود است دود چشم مجمرها
اگر طالع به کام توست منشین ایمن از مکرش
ز گردون زهر در زیر نگین دارند اخترها
طمع  از سعی بیحاصل  عرق ریزست زین  غافل
که خاک عالمی  گل می کند از آب  گوهرها
اگر مهر قناعت بازگیرد پرتو احسان
چو شبنم آبروی مایه برمی دارد از درها
به ترک آرزوها کوش اگر آسودگی خواهی
شکست  رنگ این تب نیست بی ایجاد بسترها
به فکر غارت دل آسمان بیهوده می گردد
بر این ویرانه می بیزد نفس هم  گرد لشکرها
توان از گردش چشم حباب این نکته فهمیدن
که غفلت پرده سرهای بی مغزند افسرها
چو شبنم  کشتی ما مانده در گرداب رنگ  گل
نسیمی نیست تا زین ورطه برداریم لنگرها
ز موج انفعال محرمان آواز می آید
که اینجا از نم یک جبهه می ریزند کوثرها
مجو بیدل علاج سرنوشت از گریه حسرت
به موج باده دشوار است شستن خط ساغرها

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای بهار جلوه بس کن کز خجالت یارها
در عرق شستند خوبان رنگ از رخسارها
 می شود محو از فروغ آفتاب جلوه ات 
 عکس در آبینه همچون سایه بر دیوارها 
ناله بسیار است اما بی دماغ شکوه ایم
بستن منفار ما مهری ست بر طومارها
 شوق دل ومانده پست و بلند دهر نیست
 ناله فرهاد بیرون است ازین کهسارها
 اهل مشرب از زبان طعن مردم فارع است
 دامن صحرا چه غم دارد ز زخم خارها
 دیده ما را غبار دهر عبرت سرمه شد
 مردمک اندوخت این آیینه از زنگارها
 لازم افتاده ست واعظ را به اظهارکمال
 کرناواری غریوش مایه گفتارها
 زاهدان کوسه را ساز بزرگی ناقص است
 ریش هم می باید اینجا در خور دستارها
 لطفی  امدادی  مدارایی  نیازی  خدمتی
 ای ز معنی غافل آدم شو به این مقدارها
 ما زمینگیران ز جولان هوسها فارغیم
 نقش پا و یک وداع آغوشی رفتارها
 هرکجا رفتیم داغی بر دل ما تازه شد 
 سوخت آخر جنس ما ازگرمی بازارها 
درگلستانی که بیدل نوبر تسلیم کرد
 سایه هم یک پایه برتر بود ز دیوارها

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بسکه شد حیرت پرست جلوه ات  گلزارها 
گل ز برگ خویش دارد پشت بر دیوارها
دل ز دام حلقه زلف ات چه سان آید برون 
 مهره را نتوان  گرفتن از دهان مارها
از نوای حسرت دیدار هم غافل مباش
 ناله دارد بی  تو مژگانم چو موسیقارها
 دستگاه شوخی درداند دل های دونیم 
 نیست بال ناله جز واکردن منقارها
گوشه گیران غافل از نیرنگ امکان نیستند 
 می خورد بر گوش یک سر معنی اسرارها
باعث آه حزین ما همان از عشق پرس 
 درد می فهمد زبان نبض این بیمارها
بال  و پر برهم  زدن بی  شوخی پرواز نیست 
 بی  تکلف نغمه خیز است اضطراب تارها
ختم کردار زبان ها بی سخن گردیدن است 
 خامشی چون شمع  دارد مهر این طومارها
در بیابانی که ما فکر اقامت کرده ایم 
 می رود بر باد مانند صدا کهسارها
نسخه نیرنگ هستی به  که  گرداند ورق
 کهنه شد از آمد و رفت نفس  تکرارها
 مرده ام اما ز آسایش همان بی بهره ام 
 با کف خاکم هنوز آن طفل دارد کارها
بسکه بیدل با نسیم  کوی او خو کرده ام
 می کشد طبعم چو زخم  از بوی  گل آزارها

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
حیرت دل گر نپردازد به ضبط کارها
ناله می بندد به فتراک تپش کهسارها
عالمی بر وهم پیچیده ست مانند حباب
جز هوا نبود سری در زیر این دستارها
نیست زندانگاه امکان سنگ راه وحشتم
چون نگه سامان عینک دارم از دیوارها
عندلیبان را ز شرم ناله ام مانند شمع
شعله آواز بست آیینه منقارها
از خرام موج می چشم قدح داغ است و بس
دارد این نقش قدم خمیازه رفتارها
موجهای این محیط آخرگهر خواهد شدن
سبحه خوابیده ست در پیچ و خم زنارها
بسکه درهرگل زمین ذوق تماشا خاک شد
پشه می آرد برون نظاره ازگلزارها
فقر در هرجا غرور یأس سامان می کند
کجکلاهی می زند موج از شکست کارها
خواب راحت بسته مژگان به هم آورد ن است
سایه می گردند از افتادن این دیوارها
چون سحر سعی خروشم قابل اظهار نیست
به که برسازم شکست رنگ بندد تارها
بیدل این گلشن ز بس منظورحسن افتاده است
ناز مژگان می دمد گر دسته بندی خارها

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
از پا نشیند ای کاش محمل کش هوس ها
زین کاروان شنیدیم نالیدن جرس ها
بازار ظلم گرم است از پهلوی ضعیفان
آتش به عزم اقبال دارد شگون ز خس ها
در طبع خودسر جاه سعی گزند خلق است
دیوانه اند سگ ها از کندن مرس ها
ای مزرعی است کآنجا دهقان صنع پوشید
خون های زخم گندم در پرده عدس ها
از حرص منفعل شد خوان گستر قناعت
برد از شکر حلاوت جوشیدن مگس ها
در عرصه گاه تسلیم از یکدگر گذشته ست
مانند موج گوهر جولان پیش و پس ها
افغان به سرمه خوابید کس مدعا نفهمید
آخر به خاک بردیم ابرام ملتمس ها
چون ناله زین نیستان رستن چه احتمال است
خط می کشیم عمری ست بر مسطر قفس ها
مجنون شدیم اما داد جنون ندادیم
تا دامن و گریبان کم بود دسترس ها
بیدل به مشق اوهام دل را سیاه کردیم
تا کی طرف برآید آیینه با نفس ها

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
بر قماش پوچ هستی تا به کی وسواس ها
پنبه ها خواهد دمید آخر ازین کرباس ها
شیشه ساعت خبر ز ساز فرصت می دهد
خودسران غافل مباشید از صدای طاس ها
عبرت آنجا کز مکافات عمل گیرد عیار
ناخنی دارند در جنگ درودن داس ها
اهل دنیا را به نهضت گاه آزادی چه کار
در مزابل فارغند از بوی گل کناس ها
عالمی بالیده است از دستگاه خودسری
نشتری می خواهد این جمعیت آماس ها
تا بود ممکن به وضع خلق باید ساختن
آدمیت پیش نتوان برد با نسناس ها
حیرت دیدار با دنیا و عقبا شد طرف
بوی امیدی گوارا کرد چندین یاس ها
بی نوایی چون به سامان جنون پوشیده نیست
صبح خندد بر گریبان چاکی افلاس ها
شرم می دارد درشتی از ملایم طینتان
غالب افتاده ست بیدل سرب بر الماس ها

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
شرم از خط پیشانی ما ریخته شق ها
زین جاده نرفته ست برون نقب عرق ها
درس همه در سکته تدبیر مساوی ست
در موج گوهر نیست پس و پیش سبق ها
زین خوان تهی مغتنم حرص شمارید
لیسیدن اگر رو دهد از پشت طبق ها
بی ماحصل مشق دبستان وجودیم
باید به خیالات سیه کرد ورق ها
فریاد که بستند بر این هستی باطل
یک گردن و صد رنگ ادا کردن حق ها
تیغت چه فسون داشت که چون بیضه طاووس
گل می کند از خاک شهید تو شفق ها
بیدل ز چه سوداست جنون جوشی این بحر
عمری ست که دارد تب امواج قلق ها

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بی دماغی با نشاط از بس که دارد جنگ ها
باده گردانده ست بر روی حریفان رنگ ها
غافلند ارباب جاه از پستی اقبال خویش
زیر پا بوده ست صدرآرایی اورنگ ها
وادی عشق است اینجا منزل دیگر کجاست
جز نفس در آبله دزدیدن فرسنگ ها
بی نیازی از تمیز کفر و دین آزاد بود
از کجا جوشید یارب اختراع ننگ ها
زاهدان  از شانه پاس ریش باید داشتن 
داء ثعلب بی پیامی نیست زین سر چنگ ها
تا نفس باقی ست باید با کدورت ساختن
در کمین آینه آبی ست وقف زنگ ها
چرب و نرمی هرچه باشد مغتنم باید شمرد
آب و روغن چون پر طاووس دارد رنگ ها
هرچه از تحقیق خوانی بشنو و خاموش باش
ساز ما بیرون تار افکنده است آهنگ ها
آخر این کهسار یک آیینه دل خواهد شدن
شیشه افتاده ست در فکر شکست سنگ ها
بیدل اسباب طرب تنبیه آگاهی ست  لیک
انجمن پر غافل است از گوشمال چنگ ها

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
جنون آنجا که می گردد دلیل وحشت دل ها
به  فریاد سپند از خود برون جسته ست  محفل ها
به امید کدامین نغمه می نالی درین محفل
تپیدن داشت آهنگی  که خون  کردند بسمل ها
تلاش مقصدت برد از نظر سامان جمعیت
به  کشتی چون  عنان دادی رم  آهوست ساحل ها
درین محنت سرا گر بستر راحت هوس داری
نمالی سینه بر گردی که گیرد دامن دل ها
به اصلاح فساد جسم سامان ریاضت  کن
نم لغزش به  خشکی می توان برداشت از گل ها
ز بیرنگی سبک روح آمدیم اما درین منزل
گرانی  کرد دل چندان  که بربستیم محمل ها
چو اشک از کلفت پندار هستی در گره بودم
چکیدم  ناگه از چشم خود و حل  گشت مشکل ها
ز زخم بی امان احتیاج آگه نه ای ورنه
به  چندین خون دیت می خواهد آبروی سایل ها
تو راحت بسمل و غافل  که  در وحشتگه امکان
چو شمع از جاده می جوشد پر پرواز منزل ها
نوای هستی از ساز عدم بیرون نمی جوشد
گریبان محیط است آنکه می گویند ساحل ها
خمار کامل از خمیازه ساغر می کشد بیدل
هجوم  حسرت آغوش مجنون  ریخت محمل ها

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ز برق این تحیر آب شد آیینه دل ها
که ره تا محمل لیلی ست بیرون گرد محمل ها
کجا راحت  چه آسودن که از نایابی مطلب
به پای جستجو چون آبله خون گشت منزل ها
چه دنیا و چه عقبا سد را ه تست ای غافل
بیا بگذر که از بهر گذشتن هاست حایل ها
درین مزرع چه لازم خرمن آرای هوس بودن
دلی باید به دست آری همین تخم است حاصل ها
به دشت انتظارت از بیاض چشم مشتاقان
سفیدی کرد آخر راه از خود رفتن دل ها
دماغی می رسانم از شکست شیشه رنگی
به خون رفته پرواز دگر دارند بسمل ها
ز پاس آبروی احتیاج ما مشو غافل
به بازار کرم گوهرفروشانند سایل ها
ندارد صید حسن از دامگاه عشق  آزادی
همان یک حلقه آغوش مجنون است محمل ها
ما و من اثبات حق در گوش می آید
نوای طرفه ای دارد شکست رنگ باطل ها
خزان گلشن امکان بهار واجبی دارد
تراوش می  کند حق از شکست رنگ باطل ها
زبان شمع فهمیدم  ندارد غیر ازین حرفی
که گر در خود توان آتش زدن مفت است محفل ها
تسلسل اینقدر در دور بی ربطی نمی باشد
گرو از سبحه برد امروز برهم خوردن دل ها
کنار عافیت گم بود در بحر طلب بیدل
شکست از موج ما گل کرد بیرون ریخت ساحل ها

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
خواجه ممکن نیست ضبط عمر و حفظ مال ها
جاده بسیار دارد آب در غربال ها
گر همین کوس و دهل باشد کمال کر و فر
غیر رسوایی چه دارد دعوی اقبال ها
سادگی مفت نشاط انگار کاینجا حسن هم
جامه نیلی می کند از دست خط و خال ها
پیچ و تاب خشک دارد در کمین ما و منت
بر صریر خامه تاری بسته گیر از نال ها
کوشش افلاک از موی سپیدت روشن است
تاب ده نومیدی از ریشیدن این زال ها
شعله هستی مآلش گر همین خاکسترست
رفته می پندار پیش از کاروان دنبال ها
زیر چرخ آثار کلفت ناکجا خواهی شمرد
شیشه ساعت پر است ز گرد ماه و سال ها
شکوه ات از هرکه باشد به که در دل خون شود
شرم کن زان لب که گردد محضر تبخال ها
عرض دین حق مبر در پیش مغروران جاه
سعی مهدی برنمی آید به این دجال ها
خلق را ذوق تعلق توأم طاووس کرد
رنگ هم افتاد پروازش به قید بال ها
می فروشد هرکسی ما را به نرخ عبرتی
جنس ما عمری ست فریادی ست از دلال ها
حیرت آیینه ام بیدل تماشا کردنی ست
ناز صیقل دارم از پامالی تمثال ها

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -