cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
مرا مپرس که چون شرمسارم از یاران
ز دست این دم چون برف و اشک چون باران
به خاک پای تو محتاجم و ندارم راه
بر آستان تو از زحمت طلب گاران
مرا ز طعنه بیگانه آن جفا نرسید
که از تعنت همسایگان و همکاران
به روز جنگ ز دست غمت به فریادم
چو روز صلح ز غوغای آشتی خواران
ز پهلوی کمرت کیسها توانم دوخت
ولی مجال ندارم ز دست طراران
هزار شربت اگر می دهی چنان نبود
که بوی وصل که واصل شود به بیماران
به اوحدی نرسد نوبت وصال تو هیچ
اگر نه کم شود این غلغل هواداران

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چه رویست این که حیرانند ازو حوران
چنین شیرین نباشد در سپاه خسرو توران
دلم نزدیک آن آمد که از درد تو خون گردد
ولی پوشیده میدارم نشان دردش از دوران
بخندی چون مرا بینی که خون میگریم از عشقت
ز مثل این خرابی ها چه غم دارند معموران
چو شاخ گل ز رعنایی به هر دستی همی گردی
دریغ آمد مرا شمعی چنین در دست بی نوران
تو چندین شکر از تنگ دهان خود فرو ریزی
ندانستی که از گرمی بجوش آیند محروران
طبیب خفته ما را همی باید خبر کردن
که امشب ساعتی بر هم نیامد چشم رنجوران
ز نوش حقه لعل تو چون شهدی طلب داردم
رقیبانت همی جوشند گرد من چو زنبوران
نظر بر منظر خوب تو تا کردم دل خود را
تهی میدارم از سودای دلبندان و منظوران
مدار از اوحدی امید دین داری و مستوری
که عشقت پرده بر خواهد گرفت از کار مستوران

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
کیست آن مه که می رود نازان
عاشقان در پیش سراندازان
پای وصلش ز سوی ما کوتاه
دست هجرش به جان ما یازان
حلقهای دو زلف چون رسنش
چنبر گردن سر افرازان
بر سر چار سوی دل مشهور
کمر او ز کیسه پردازان
در خم زلف او زبون دلها
چون کبوتر به چنگل بازان
می دواند میان لشکرگاه
از چپ و راست همچو طنازان
دست در دامنش زنم روزی
بر در بارگه چو سربازان
بوسه ای خواهمش و گر ندهد
بستانم به دولت غازان
اوحدی دل مده به غمزه او
کشکارا کنند غمازان

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ای کس ما چون شدی باز مطیع کسان
بی خبریم از لبت هم خبری می رسان
نیست مجال گذر بر سر کویت ز بس
ولوله اهل عشق دبدبه حارسان
در دل بی دانشان مهر تو دانی که چیست
مصحف و دست یهود گوهر و پای خسان
از گل روی تو چون یاد کنم در چمن
نعره زنم رعدوش گریه کنم ابرسان
این نفس گرم را ز آتش عشقی شناس
تا نبود در ضمیر چون گذرد بر لسان
یک نفس ای ساروان پیشروان را بدار
تا به شما در رسد قافله واپسان
گوهر وصل تو من باز به دست آورم
یا به نماز و نیاز یا به فسون و فسان
چند کنی اوحدی ناله که در عشق او
تیر جفا خورده اند از تو نکوتر کسان
در غمش از دیگری هیچ معونت مجوی
دود دل خویشتن به ز چراغ کسان

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
ای پیک نامه بر خبر او به ما رسان
بویی ز کوی صدق به اهل صفا رسان
بیگانه را خبر مده از حال این سخن
زان آشنا بیار و بدین آشنا رسان
جای حدیث او دل آشفته منست
بشنو حدیثش و چو شنیدی به جا رسان
پوشیده نیست تندی و گفتار تلخ او
رو هرچه بشنوی تو مپوشان و وارسان
یا روی او ز دور درآور به چشم من
یا روی من به خاک در آن سرا رسان
زآن آفتاب رخ صفت پرتوی مگوی
یا چند ذره را ز زمین بر هوا رسان
ما را به آستانه آن بت چو بار نیست
خدمت گریم بر در اومان دعا رسان
آه و فغان اوحدی امشب تو ای رسول
از جبرییل بگذر و پیش خدا رسان

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای صبا حال من بدو برسان
نه چنان سرسری نکو برسان
سخن من نه بیش گوی و نه کم
آنچه من گویمت بگو برسان
به زبان کسش مده پیغام
خود سخن گوی و روبرو برسان
نامه با خودنگاه دار و چو او
با تو گوید که نامه کو برسان
گر مجالت نباشد اول روز
فرصتی نیک تر بجو برسان
قصه این غریب سرگشته
پیش آن ماه تندخو برسان
حلقه ای باز کن ز طره او
حلقه بگذاشتیم بو برسان
سخن چشم همچو جوی مرا
بنگار بهانه جو برسان
اوحدی گر چه در غمش یکتاست
تو سلام هزار تو برسان

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
این دلبران که می کشدم چشم مستشان
کس را خبر نشد که چه دیدم ز دستشان
بر ما در بلا و غم و غصه بر گشاد
آن کس که نقش زلف و لب و چهره بستشان
در خون کنند چون بنماییم حال دل
گویند نیستمان خبر از حال و هستشان
اندر شکست خاطر ما سعی می نمود
یاری که چین زلف سیه می شکستشان
تا دانهای خال نهادند گرد لب
دیگر ز دام زلف شکاری نرستشان
آنها که تن به مهر سپارند و دل به عشق
زینها مگر به مرگ بود باز رستشان
پنجاه گونه بر دل ریشم جراحتست
زان تیرها که بر جگر آمد ز شستشان
بر مهر و دوستی ننهند این گروه دل
گویی چه دشمنیست که در دل نشستشان
بر پایشان نهم ز وفا بوسه بعد ازین
زیرا که روی گفتم و خاطر بخستشان
اینان بدین بلندی قد و جلال قدر
کی باشد التفات بدین خاک پستشان
ما را ازین بتان مکن ای اوحدی جدا
کایمان نیاورد به کسی بت پرستشان

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
شب قدرست و روز عید زلف و روی این ترکان
نمی باشد دل ما را شکیب از روی این ترکان
به چشم روزه داران از کنار بام هر شامی
هلال عید را ماند خم ابروی این ترکان
پلنگان را چو آهو گیرد از روباه بازیها
دو چشم مست صید انداز بی آهوی این ترکان
چو میخ خیمه گر خصمان بکوبندم به خواری سر
نخواهم خیمه برکندن من از پهلوی این ترکان
در آن روزی که سوی قبله گردانند رویم را
رخم در قبله باشد لیک چشمم سوی این ترکان
دهانم چون فرو بندد ز گفتن وقت جان دادن
زبانم در خروش آید ز گفت و گوی این ترکان
گرم در جنت فردوس پیش حور بنشانند
مکن باور که بنشینم ز جست و جوی این ترکان
چو چوگان گشت در غم پشت و می دانم من خسته
که سر نیزم بگردد بر زمین چون گوی این ترکان
درآویزند با من هر شبی سرمست و فرصت نه
که چون مستان در آویزم شبی با موی این ترکان
به حکم چشم ترک او نهادم سر چو دانستم
که سر بیرون نشاید بردن از یرغوی این ترکان
منه گو محتسب بر من ز حکم شرع تکلیفی
که من فرمان عشق آوردم از اردوی این ترکان
مبارکباد دل کردم درین سودا و می دانم
که گردد اوحدی مقبل چو شد هندوی این ترکان

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
تا برگذشت پیشم باز آن پری خرامان
نقش مرا فرو شست از لوح نیک نامان
ای همرهان به منزل گر بازگشت باشد
با قوم ما بگویید احوال دل به دامان
زین پیش جمع بودم و اکنون نمی گذارد
دستم به کار دانش پایم بزیر دامان
خواری کند پیاپی و آنگاه بر چه دلها
یاری کند دمادم و آنگاه با کدامان
در آتشم بسوزد هر ساعتی ولیکن
بی حاصلست گفتن اسرار خود به خامان
ذوق تمام دارد گفتار من ولیکن
نیکو نمی نشیند در طبع ناتمامان
روزی رقیب خود را گر بر گذر بینی
چندین لگد مزن گو در کار پست نامان
ای اوحدی چه جویی از عشق نام نیکو
کز عشق هیچ کس را کاری نشد به سامان
از جور او شکایت چندین مکن که این جا
بسیار جور بینی از خواجه بر غلامان

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
کأس می در دست و کوس عشق بر بامستمان
چون بود انکار با می خواره و با مستمان
زود جام زهد خود بر سنگ شیدایی زند
گر بنوشد صوفی آن صافی که در جا مستمان
آنکه میخواهد که ما را سر بگرداند ز عشق
تیغ بر کش گو چه جای سنگ و دشنامستمان
ای که میگویی سر خود گیر و دست از من بدار
تا برون آید سر و دستی که در دامستمان
گر چه بنویسیم صد دفتر نخواهد شد تمام
شرح آن تلخی که از هجر تو در کامستمان
اشک چشم من کنون خونیست و آن خون نیز هم
چون ببینی یا ز دل یا از جگر وامستمان
تا ترا دیدیم دل را آرزویی جز تو نیست
تا نپنداری که میل خواب و آرامستمان
تا به منزل باشگو کز تو چه خواریها کشیم
کانچه دیدیم از تو سودا اولین گامستمان
گر جهان پر نقش باشد در دل ما جز یکی
نیست ممکن خاصه کاکنون اوحدی نامستمان

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
قصه یار سبک روح نگفتم به گرانان
که چنین حال نشاید که بگویند به آنان
ای که جان خواسته ای از من بیدل بفرستم
جان چه چیزست که زودش نفرستند به جانان
جان به تن باز رود کشته شمشیر غمت را
در لحد نام تو گر بشنود از مرثیه خوانان
بر سر خوان خیال تو ز بس خون که بخوردیم
پیر گشتیم و ز ما صرفه ببردند جوانان
من به شیرین سخنی آب نمی یابم و کرده
بارها غارت حلوای لبت چرب زبانان
حال من پیش رقیبان تو دانی به چه ماند
قصه گرگ دهن بسته و انبوه شبانان
گر چه از مدعیان واقعه خود بنهفتم
هیچ پوشیده نشد بر نظر واقعه دانان
گر بخندد لب من عیب مکن هیچ که حالی
مدتی هست که دل تنگم ازین تنگ دهانان
بر رخ چون سپرش تیر نظر گر نفگندی
اوحدی زخم چرا خوردی ازین سخت کمانان

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U - -
به ترک وصل آن تنگ شکر کردن توان نتوان
چو او باشد بغیر از او نظر کردن توان نتوان
ز سودای کنار او حذر می کردم از اول
کنون چون در میان رفتم حذر کردن توان نتوان
سرم در دام و تن در قید و دل دربند مهر او
مسلمانان درین حالت سفر کردن توان نتوان
غریبی مفلسی گر با کسی دلبستگی دارد
بدین تهمت ز شهر او را بدر کردن تواننتوان
به جرم آنکه این دل میل خوبان می کند وقتی
دل بیچاره را خون در جگر کردن توان  نتوان
ز قوس ابروان چشمش چو تیر از غمزه اندازد
بغیر از دیده تیرش را سپر کردن توان نتوان
به زاری پیکر عشق از رخ او نور می گیرد
چنان رخ را قیاسی با قمر کردن توان نتوان
مرا گوید حدیث من مگو دیگر چه می گویی
حدیث پادشاهان را دگر کردن توان نتوان
ازان لب اوحدی گر بوسه ای بستد شبی پنهان
چه گویی عالمی را زان خبر کردن توان نتوان

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
آن کمان ابرو به تیر انداختن
عالمی را صید خواهد ساختن
چون کمان در خود کشید اول مرا
آخرم خواهد چو تیر انداختن
تاختن خواهد گرفتن بی سخن
لشکر حسنش به اول تاختن
او نمی دانم چه سر دارد ولی
سر که من دارم بخواهم باختن
زان پری چندین جفا نیکو نبود
وانگهی حق وفا نشناختن
هم ز دردی شد چنین لاغر تنم
کی توان بی آتشی بگداختن
اوحدی چون دوست می سوزاندت
نیست تدبیر تو الا ساختن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
تا به کی این بستن و بگسیختن
سیر نگشتی تو ز خون ریختن
چیست چنین مست شدن وانگهی
با من بیچاره بر آویختن
بر لب بدخواه زدن آب وصل
وز تن من گرد بر انگیختن
سیم تنا خوش عملی نیست این
دل ز کسان بردن و بگریختن
پرده صد دل به دریدن به جور
پرده رخسار در آویختن
خاک توام ای پسر آخر چراست
بر سر ما خاک جفا بیختن
دست ندارد ز تو باز اوحدی
گر چه نداری سر آمیختن

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
ترا رسد گره مشک بر قمر بستن
به گاه شیوه گری لعل بر شکر بستن
کمر به کشتن ما گر ببسته ای سهلست
بیا که حلقه بکوبیم ازین کمر بستن
مرا که روی تو باید چه کار باد گری
چو پای درد کند شرط نیست سر بستن
دگر به پند من ای مدعی زبان مگشای
که لب نخواهم ازین ماجرا دگر بستن
ز من مدار صبوری طمع که نتوانم
ز بهر سنگدلی سنگ بر جگر بستن
به چند وجه بکردم نصیحت دل خویش
میسرم نشد از روی او نظر بستن
گر اوحدی در خلوت به روی غیر ببست
به روی دوست مروت نبود دربستن

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
امشب ز هجر یار بخواهم گریستن
زارم ز عشق و زار بخواهم گریستن
نالیده ام هزار شب از هجر و بعد ازین
هر شب هزار بار بخواهم گریستن
گو روی من نگار شو از خون دل که من
بی روی آن نگار بخواهم گریستن
چون بی شمار غصه کشیدم ز هجر او
زین غصه بی شمار بخواهم گریستن
بی اختیار چند کند گریه دیده ای
چندی به اختیار بخواهم گریستن
تا بشنوم ز خاک درش بوی او شبی
در خاک کوچه خوار بخواهم گریستن
پنهان چو شد ز اوحدی آن نور دیده من
پنهان و آشکار بخواهم گریستن

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
سهل باشد روزه از نانی و آبی داشتن
روزه از روی چنان باشد عذابی داشتن
سوختم از روزه هجرانش اندر عید وصل
هم به می باید حریفان را شرابی داشتن
ایکه خوابت میبرد بنشین که با هم راست نیست
میل خوبان کردن و در دیده خوابی داشتن
از غم او گر بگریی باز پوشان چشم تر
گر نمی یاری چو مادر آفتابی داشتن
آنکه ما را عیب می گوید درین آشفتگی
پیش آن رویش نمی باید نقابی داشتن
اوحدی گر عشق می ورزی ز سور دل منال
لازمت باشد درین آتش کبابی داشتن
گر همی خواهی که چون چنگت نوازدواجبست
گوش پیش گوشمالش چون ربابی داشتن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چو دل نمی دهد از کوی دوست برگشتن
ضرورتست در آن آستان به سر گشتن
من از برای چنان آفتاب رخساری
چو سایه عار ندارم ز دربدر گشتن
چون در میان نتوان کرد دست با شیرین
ضرورتست چو فرهاد در کمر گشتن
اگر چه شد سخن عشق من به گیتی فاش
بدین سخن نتوانم ز دوست بر گشتن
گرم به تیغ زند چاره ای نمی دانم
بجز سپاس پذیرفتن و سپر گشتن
ازو به تیر قضا روی برنگردانم
ز دوست حیف بود خود بدین قدر گشتن
به دوست گوی که رحمت کن ای نسیم صبا
که نیست ممکن ازین دل شکسته تر گشتن
حدیث من همه عالم برفت و خلق شنید
وزین حدیث نخواهد ترا خبر گشتن
ندانمت که چه افیون فگنده ای درمی
که باز عادت ما حیرتست و سر گشتن
به جست و جوی تو آشفته می کنندم نام
ز بس به بازار و کوچه در گشتن
چو اوحدی سخن از آب دیده خواهد گفت
گزیر نیست حدیث مرا ز تر گشتن

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
شیرین تر از دلدار من دلدار نتوان یافتن
مسکین تر از من عاشقی غم خوار نتوان یافتن
در دهر چون من بیدلی سرگشته کم پیدا شود
در شهر چون او دلبری عیار نتوان یافتن
ما را ملامت گو مکن زین پس به مستی اوحدی
کز دور چشم مست او هشیار نتوان یافتن
هرگز به بیداری کجا دستم به وصل او رسید
چون یک شب این بخت مرا بیدار نتوان یافتن
ای دل گر آب زندگی جویی به تاریک مرو
کین کار بیرون از لب آن یار نتوان یافتن
زین سان که من می بینم این آشفتگی سالی دگر
اندر دیار عاشقی دیار نتوان یافتن
بالای سرو بوستان هم نغز می آید ولی
در سرو بستانی چنین رفتار نتوان یافتن
در کارگاه سینه چون سودای او بر کار شد
یک لحظه ما را بعد ازین در کار نتوان یافتن
ای اوحدی گر خون شود دل در غم او گو بشو
بی محنتی وصل چنان دلدار نتوان یافتن

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
از تو میسر نشد کنار گرفتن
پیش تو داند دلم قرار گرفتن
کعبه من کوی تست و حج دل من
حلقه آن زلف تابدار گرفتن
گر ز دل من به گرد غصه برآری
از تو نخواهد دلم غبار گرفتن
عشق ترا نیک می شمردم و بد شد
جهل بود کار عشق خوار گرفتن
دست نگارین مبر به تیغ که ما خود
دست بشستیم ازین نگار گرفتن
حاصلت از یار چون به جز غم دل نیست
توبه کن ای اوحدی ز یار گرفتن
رو به کناری بساز چون نتوانی
کام دل خویش در کنار گرفتن

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
تا ندانی ز جسم و جان مردن
پیش آن رخ کجا توان مردن
عاشقی چیست زنده بودن فاش
وآنگه از عشق او نهان مردن
از برون جهان نشاید مرد
در جهان باید از جهان مردن
هیچ دانی حیات باقی چیست
پیش آن خاک آستان مردن
اهل یاریست یار در غم او
سهل کاریست هر زمان مردن
بوسه ای زان دهن بخواهم خواست
که نشاید به رایگان مردن
اوحدی دل به دیگری مسپار
تا نباید چو دیگران مردن

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
بار بربستیم ازین منزل به در باید شدن
آب این جا تیره شد جای دگر باید شدن
وحشت آباد است این زین جا سبک بیرون رویم
گر به پهلو گشت باید ور به سر باید شدن
چون نمی بینیم از آن آرام جان این جا اثر
با نثار اشک خونین بر اثر باید شدن
یاد نقش روی آن گل چهره چون همراه ماست
سهل باشد گر به روی خاربر باید شدن
من در آن بندم که تدبیری بسازم راه را
عقل می گوید که نه نه زودتر باید شدن
اندر آن دریای جان خرمهره چیدن چند چند
خود چو غواصم به دریایی گهر باید شدن
اصفهان ز اقلیم چارم آسمان چارمست
سوی او عیسی صفت بی پا و سر باید شدن
نیست این جا از بزرگان ناظری بر حال من
بعد ازینم پیش آن اهل نظر باید شدن
اوحدی چون جان بر آمد پر جگر خواری مکن
در پی کام دل خود بی جگر باید شدن
پر بریزد مرغ اگر بر خاک ایشان بگذرد
گر تو مرغ زیرکی بی بال و پر باید شدن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
مشنو که از کوی تو من هرگز به در دانم شدن
یا خود به جور از پیش تو جایی دگر دانم شدن
زان رخ چراغی پیش دار امشب که بر من از غمت
شب نیک تاریکست با نور قمر دانم شدن
چون خواهم از زلفت کمر گویی که داغی بس ترا
داغ غلامی بر جبین چون بی کمر دانم شدن
وقتی که من در پای تو چون گوی سرگردان شوم
دست از ملامت باز کش کانجا به سر دانم شدن
من پیش شمشیر بلا صد پی سپر گشتم ولی
آن تیر چشم مست را مشکل سپر دانم شدن
وقتی که می رانی مرا پایم نمی پوید دمی
وانگه که می خوانی مرا مرغ بپر دانم شدن
گفتی برو چون اوحدی برآستانم سربنه
آنجا گرم ره می دهی من خاک در دانم شدن

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
از تو مرا تا به کی بی سر و سامان شدن
در طلب وصل تو زار و پریشان شدن
هر نفسم خون دل ریزی و گویی مگوی
واقعه ای مشکلست دیدن و نادان شدن
من ز تو درمان دل جستم و دشمن شدی
مصلحت من نبود در پی درمان شدن
زلف تو در بند آن هست که شادم کند
گر نزند روی تو رای پشیمان شدن
روی ترا عادتست زلف ترا قاعده
دل بربودن ز من هر دم و پنهان شدن
هر چه تو خواهی بکن زانکه نه کار منست
با چو تو مسکین کشی دست و گریبان شدن
خلق به دیر و به زود راه به پایان برند
رای ترا هیچ نیست راه به پایان شدن
بر دل ویران من طعنه زدن تا به چند
بین که چه گنجی دروست با همه ویران شدن
کار تو پیمان شکن نیست به جز سرکشی
کار دل اوحدی بر سر پیمان شدن

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
ای خواجه چه آوردی زین خانه بدر بودن
سودیت نمی باید چندین به سفر بودن
اندر پی بهبودی باید شدنت کین جا
بیماری بد باشد هر روز بتر بودن
بر چرخ کشیدی سر ناگاه ندانستی
کانگشت نما خواهی گشتن ز قمر بودن
این دولت بیداران ناگاه نماید رخ
گر منتظر آنی باید به خبر بودن
جز صورت یکرنگی مپسند که زشت آید
گه زاهد خوشیده گه فاسق تر بودن
از پای طلب منشین کین جات نمی باید
دستی دو سه بوسیدن روزی دو سه سر بودن
هان ای پسر مقبل خود نیز بکن کاری
جاوید نمی شاید در نان پدر بودن
منقاد دلیلی شو در راه که آهن را
بی صحبت اکسیری دورست ز زر بودن
چون اوحدی از دستش دریای بلا درکش
تا وقت سخن بتوان دریای گهر بودن

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
دوستی با دشمنان ما مکن
سود ایشان و زیان ما مکن
خون من خوردی دلم را غم بخور
دل ببریقصد جان ما مکن
چون میانت خون ما ریزد کمر
گو فضولی در میان ما مکن
از لب خود کان دشمن بر میار
زهر قاتل در دهان ما مکن
ای که میرانی به دشنامم ز در
جز به شمشیر امتحان ما مکن
گر نبیند چشم ما جز روی تو
گوش بر آه و فغان ما مکن
راز عشقت گر بگویم آشکار
داروی درد نهان ما مکن
گر نمیرد اوحدی پیشت روان
هیچ رحمت بر روان ما مکن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
چشمم کنار دجله شد جز یاد بغدادم مکن
چون این هوس دارد دلم از دیگری یادم مکن
بر جان شیرینم ببخش ای خسرو خوبان چین
آشفته بر کوه و کمر مانند فرهادم مکن
در جوشم از سودای توآبی بزن بر آتشم
خاموشم از غوغای تو چون خاک بر بادم مکن
در سینه من می نهد مهر تو بنیاد ای پری
از کینه بنیادم مکن بر سینه بیدادم مکن
افتادن اندر بند تو بهتر ز آزادی مرا
چندان که من باشم بتا زین بند آزادم مکن
گر سست گیرم عهد تو از هجر خود داغم بنه
ور سخت گویم با غمت از وصل خود شادم مکن
بازم زبان اوحدی هر چند پندی می دهد
گر گوش دارم سوی او گوشی به فریادم مکن

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
باغ جهان روی تست رای گلستان مکن
طیره سنبل مخواه طره پریشان مکن
گر چه به حکم توایم بر جگر ریش ما
زخم که شایدمزن جور که بتوان مکن
رای که بود اینکه تو عاشق بیچاره را
دم بدم از درد خود می کش و درمان مکن
چونکه به فرمان تست این دل مسکین که گفت
کاندل چون سنگ را هیچ به فرمان مکن
جان و تن ما تراست دیده و دل نیز هم
قصد دل و دیده و قصد تن و جان مکن
با همه شکر که هست در لب شیرین تو
این نمکم هر زمان بر دل بریان مکن
اوحدی ار می نهی دل به رخ آن نگار
تن به غریبی بنه یاد صفاهان مکن

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
ای میر ترکان عجم ترک وفاداری مکن
جان عزیز من تویی برجان من خواری مکن
با چشم تو تقریر کن کآهنگ جان بیدلان
گر پیش ازین میکرده ای اکنون که بیماری مکن
پیشم نشستی ساعتی تا حال دل پرسی کنون
برخاستی تا دل بری بنشین و عیاری مکن
رخصت که دادست اینکه تو آشفتگان عشق را
در آتش سودای خود میسوز و غمخواری مکن
هر لحظه پیش دشمنان گفتی بیازارم ترا
آزار سهلست ای پسر آهنگ بیزاری مکن
از روی زیبا سرکشی نیکو نیاید دلبرا
یا رخ بپوش از مردمان یا مردم آزاری مکن
بردی دلم را وین زمان گویی نمیدانم چه شد
در طره پنهان کرده ای بنمای و طراری مکن
نیکو نباشد هر زمان جایی دگر کردن هوس
من دوست می دارم ترا با دشمنان یاری مکن
ای اوحدی از دست او سودت نمی دارد فغان
گر زر نداری در میان از دست او زاری مکن

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
نفسم گرفت ازین غم نفسی هوای من کن
گره ام فتاد بر دمبه دمی دوای من کن
دگری بهای خویش ار نستاند از تو بوسه
تو ز بوسه هر چه داری همه در بهای من کن
نه رواست زشت کردن به جزای خوبکاران
دل من چه کرد با تو تو همان بجای من کن
چو ز گردنم گشودی گره دو دست سیمین
سر زلف عنبرین را همه بند پای من کن
دل این بهانه جویان بگریزد از غم تو
تو حوالت غم خود به در سرای من کن
چه زنی به تیغ و تیرم چو بخواهم از تو بوسی
رخ چون سپر که داری سپر بلای من کن
به دو روز آشنایی چه نهی سپاس بر من
رخت آشناست حالی دلت آشنای من کن
همه پیرهن قبا شد ز غم تو بر تن من
تو ز ساعد و بر خود کمر و قبای من کن
چو بلای اوحدی را ز سر تو دور کردم
همه عمر تا تو باشی برو و دعای من کن

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
جانا به حق دوستی کان عهد و پیمان تازه کن
جان را به رخ دل بازده دل را ز لب جان تازه کن
از دل برون کن کینه را صافی کن از ما سینه را
آن عادت پیشینه را پیش آر و پیمان تازه کن
این درد پنهانم ببین وین محنت جانم ببین
این چشم گریانم ببین و آن روی خندان تازه کن
تا زلف مشکین خم زدی آفاق را برهم زدی
چون در حریفی دم زدی رخ با حریفان تازه کن
ای یار نافرمان من وی در کمین جان من
ای دیدنت درمان من دردم به درمان تازه کن
با گوی و چوگانای پسر روزی به میدان برگذر
هم آب گل رویان ببر هم خاک میدان تازه کن
چون اوحدی زان تو شد محکوم فرمان تو شد
رخ را چو مهمان تو شد در روی مهمان تازه کن

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
سر دل گویی ز جان اندیشه کن
در دلش دار از زبان اندیشه کن
لاف کشف و غیب دانی می زنی
از خدای غیب دان اندیشه کن
در زمین از آسمان گویی سخن
ای زمین از آسمان اندیشه کن
یا ز دین آشکارا شرم دار
یا ز دانای نهان اندیشه کن
ای که می خسبی به شبهای چنین
آخر از روز چنان اندیشه کن
تیر فرصت در کمان جهدتست
می رود تیر از کمان اندیشه کن
دل به باد آرزوها بر مده
ناتوانی تا توان اندیشه کن
بهر سود اندر خطرها می روی
سود دیدی از زیان اندیشه کن
گر ندانی رفتن خود را یقین
بنگر و زین رفتگان اندیشه کن
این زمان اندیشه بی کارست و فکر
کار خود را این زمان اندیشه کن
اوحدی زین ورطه آمد بر کنار
ای که غرقی در میان اندیشه کن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
خلاف دشمنان روزی نظر بر دوستان افگن
حسودان را بخوابان چشم و بندی بر زبان افگن
دهانم خشک و لب تلخ از فراق تست یک باری
لب خشک مرا ترساز و بوسی در دهان افگن
کمان ابروان نقدست و تیر غمزه چشمت را
به نام عاشقان زان چشم تیری در کمان افگن
به خاموشی چرا زین گونه عیشم تلخ میداری
لب شیرین ز هم بگشا و شوری در جهان افگن
به تحقیق از میانت کس نشانی چون نمی یابد
ز لطف آن کمر باری حدیثی بر زبان افگن
چو خواهم بوسه ای گویی ترا اینها زیان دارد
کنون تا وقت سود آید به نقدم در زیان افگن
چو خاک آستان تست نام اوحدی روزی
اگر گردن بپیچاند سرش بر آستان افگن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چون مرا غمناک بیند شاد گردد یار من
زان سبب شادی نمی گردد به گرد کار من
اشک چشمم سر دل یک یک به رخ ها بر نبشت
گوییا با اشک بیرون می رود اسرار من
رخت ازین شهرم به صحرا برد می باید که شب
مردم اندر زحمتند از ناله بسیار من
گر نه آب چشم سیل انگیز من مانع شود
هر شبی شهری بسوزد آه آتشبار من
همچو یاقوتست اشکم تا خیال لعل او
آشنایی می کند با دیده بیدار من
من ز تیمارش چنان گشتم که نتوان گفت و او
خود نمی پرسد که حالت چیست ای بیمار من
ز اوحدی هجران او کوتاه کردی دست زود
گر به گوش او رسیدی ناله های زار من

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -