cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
منم به یاد تو آسوده از نعیم ریاض
تهی ز هر هوس و فارغ از همه اغراض
به نیم جان شده راضی چو مرغ نو بسمل
به بوی دل شده قانع چو مردم مرتاض
نظر به سوی تو دزدیده هم نیارم کرد
که هیچ چشم سیاهت نمی کند اغماض
بریده کی شود از جرم ما وظیفة لطف
کریم را ز کرم نیست چشم بر اعواض
ز خجلت ار چه شدیم از در تو رو گردان
نگاه لطف تو از ما نمی کند اعراض
به آفتاب ترا هر که اشتباه کند
نکرده ذوق تمیزش جواهر از اعراض

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ای در ایجاد سماوات وجود تو غرض
جوهر ذات ترا جوهر افلاک عرض
این همه گوهر انجم که درین نه صدفست
پک گهر از صدف پاک ترا نیست عوض
در تجارات عمل هیچ به جز نقصان نیست
گر نه سرمایة آن از تو بود مستقرض
همه بر گرد تو گردند چه کوکب چه فلک
همه در ذات تو محوند چه جوهر چه عرض
از مداوای تو دارد طمع استشفا
طبع فیاض که گردیده گرفتار مرض

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گریه بی خون دلم رنگی ندارد در بساط
بی من آه و ناله با هم کی نمایند اختلاط
آن سبکروح غم عشقم که دایم می کند
گریه بی من انقباض و ناله با من انبساط
گر دل درد آشنای من نبودی در میان
عشق را و حسن را با هم نبودی ارتباط
کرده ام تا بوده ام در انقلاب روزگار
دوستی ها با ملال و دشمنی ها با نشاط
من مهیا می کنم اسباب حسرت ورنه نیست
سینه را بی سعی من سامان آهی در بساط
من جنونم می زنم خود را به دریا بی درنگ
عقل گو بنشین که تا کشتی بسازد احتیاط
هول فردای قیامت گر ندارم دور نیست
کرده ام با تار زلفش عمرها مشق صراط
گر نه بهر دیدن روی تو باشد کی کند
اشک خونین با سر مژگان عاشق اختلاط
غم مخور فیاض دنیا قابل تعمیر نیست
در ره سیل فنا کردند طرح این رباط

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
سخن به وادی انصاف کرده راه غلط
که کرد نسبت روی ترا به ماه غلط
رست بود ره عشق تا بیابان بود
گذر به جاده ای افتاد و گشت راه غلط
به هر کجا که روی خویش را به عشق سپار
نکرده گمشدة عشق ره به چاه غلط
به درد هر چه طلب کرده ایم یافته ایم
کمان درد نینداخت تیر آه غلط
سریر عزت از افتادگی به ماه رسید
حدیث مال غلط بود و حرف جاه غلط
نظر به نامة اعمال کردم و دیدم
که هم سفید غلط بود و هم سیاه غلط
فرشته راهنما بود در خراباتم
فکنده دیو رهم را به خانقاه غلط
اگر نظیر تو در وهم نقش بست رواست
که احولست و کند زود در نگاه غلط
به سهو هم نکند گاه طاعتی فیاض
ز بیم آنکه شود نامة گناه غلط

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
شد عمر صرف کار و نکردیم هیچ حظ
خوش رفت روزگار و نکردیم هیچ حظ
باد مراد آفت ما شد درین محیط
رفتیم بر کنار و نکردیک هیچ حظ
جستیم بهر سوختن از عشق یک شرار
دوزخ شد این شرار و نکردیم هیچ حظ
حظی است اضطراب نوید قدوم یار
غافل رسید یار و نکردیم هیچ حظ
گفتیم در بهار توان داد عیش داد
کردیم صد بهار و نکردیم هیچ حظ
بی رونقی بود مزة کار و بار عشق
رونق گرفت کار و نکردیم هیچ حظ
گفتیم نخل عمر مگر بار نو دهد
دردا که ریخت بار و نکردیم هیچ حظ
عشقست و ناامیدی و صد عیش جاودان
گشتیم امیدوار و نکردیم هیچ حظ
امشب که بود حرف تو فیاض در میان
طی شد سخن هزار و نکردیم هیچ حظ

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
چون شوقم از اضطراب محظوظ
چون عشق ز پیچ و تاب محظوظ
ناگشته کتان نمی توان شد
از صحبت ماهتاب محظوظ
در دیدة ما نگیرد آرام
تا چشم تو شد ز خواب محظوظ
بیرون نروی ز خاطر من
چون گنجی ازین خراب محظوظ
تا نام تو زیب هر کتابست
هستیم ز انتخاب محظوظ
گر حرف محبتی نباشد
نتوان شدن از کتاب محظوظ
فیاض ز میرزا سعیدم
چون تشنه جگر ز آب محظوظ

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
امشب غریب نوسفری می کند وداع
خو کردة به خاک دری می کند وداع
یارب که رخت بسته که بر هر سر مژه
هر لحظه پارة جگری می کند وداع
جز خیر باد زندگی خود نمی کند
در پیش شعله چون شرری می کند وداع
آشفتگان راه غمت را ز خودسری
در هر دو گام راهبری می کند وداع
عالم وداعگاهی و آدم مسافری ست
تا می رسد یکی دگری می کند وداع
در عیدگاه جلوة شمشیر ناز تو
هر دم ز جسم خسته سری می کند وداع
فیاض مرغ جان ز پرواز مانده ام
امروز مشت بال و پری می کند وداع

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
عالم رود ز طنطنة نور در سماع
دست ار فشاند آن شجر طور در سماع
آید به ذوق نالة مستانه ام به بزم
تا خون نغمه در رگ طنبور در سماع
تا دم زدم ز زمزمة اتحاد دوست
دل یافت ذوق نغمة منصور در سماع
تا طرح جلوه در چمن افکند مست من
آمد ز ذوق غنچة مستور در سماع
گر در بهشت بوی تو گیرد سراغ ما
آید به ذوق جلوة ما حور در سماع
با یاد لیلی ار همه بر نوک دشنه است
مجنون پابرهنه کند شور در سماع
فیاض تا ز لعل تو در باغ نکته گفت
تاکست در ترانه و انگور در سماع

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
آب گردید استخوان در عشق جانانم چو شمع
بس که می سوزد در آتش رشتة جانم چو شمع
چون چنار از خو برآرم آتش و سوزم تمام
آتش از کس عاریت کردن نمی دانم چو شمع
در من از اعجاز عشقت جمع شد شادی و غم
در لباس گریه عمری شد که خندانم چو شمع
بس که گرم گریه گشتم در شب هجران تو
در گرفت از اشک من هر تار مژگانم چو شمع
مرد  جمعیت نیم فیاض تا کی روزگار
بهر آسایش کند هر دم پریشانم چو شمع

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
نماند با مژة من غبار گریة شمع
گره فکند سرشکم به کار گریة شمع
سرشک من نخورد آب بی حرارت دل
بود به نقطة آتش مدار گریة شمع
بگو چه سان نکند گل جنون پروانه
که گشت موسم جوش بهار گریة شمع
گره گشای دل تنگ ماست قطرة اشک
شکفته می گذرد روزگار گریة شمع
درآ به خلوت تاریک من شبی فیاض
ببین سرشک مرا یادگار گریة شمع

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نیست غم گر بادة صافم نباشد در ایاغ
همچو شمع از خون گرم شعله تر دارم دماغ
بسکه از تاب رخش اجزای مجلس گرم بود
امشب از خاکستر پروانه روشن شد چراغ
در سر زلف تو تا محو گرفتاری شدم
طفل اشک از غیرت من می خورد خون فراغ
اخترم از پردة نه آسمان تابد چنان
کز ته فانوس پیراهن فروزان شمع داغ
راه گم می کرد بوی پیرهن از اضطراب
جذبة یعقوبش از خود گر نمی دادی سراغ
تا فروغ چهره اش افکند پرتو در چمن
می توان کردن تماشای گل از دیوار باغ
گل ز خندیدن دهن ننهاد بر هم بسکه بود
از نوازش های دیروز تو امشب تر دماغ
لوح عاشق ساده می باید بلی زیبنده نیست
لاله های داغ را جز سینة بی کینه راغ
غیر را دعوی همچشمی فیاض ابلهی  است
اوج عنقا از کجا و جلوة پرواز زاغ

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
با این همه گل ها که عیانست درین باغ
من بلبل آن گل که نهانست درین باغ
یک جلوه نمودی و قرار از همه کس رفت
تا خاک چمن آب روانست درین باغ
کو جلوة دیدار که مهتاب شود دهر
عمریست که هر برگ کتانست درین باغ
چیدیم گل کام ز هر شاخ چه حاصل
یک گل که نچیدیم همانست درین باغ
با آنکه دو نوباوة یک باغ و بهارند
گل پیر شد و سرو جوانست درین باغ
خاموشی گل نیست کم از نالة بلبل
خمیازة آغوش فغانست درین باغ
گل مست وفا لاله دورو سرو هوایی
بر روی که نرگس نگرانست درین باغ
یک عمر به حال دو جهان گریه توان کرد
بر روی که گل خنده زنانست درین باغ
گل خاصة بلبل بود و سرو ز قمری
فیاض ز خمیازه کشانست درین باغ

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بهرزه سلسله بر هم نمی زند آن زلف
به جمع کردن دل می کند پریشان زلف
که ضبط دل کند اکنون که با کمال غرور
دو اسبه تاخته در دلبری به میدان زلف
سیه گلیمی چون من چه گل تواند چید
که آتش از رخ او می برد به دامان زلف
برای شورشم اسباب جمع می گردد
گهی که بر رخ او می شود پریشان زلف
به بخت تیره امیدم فزود تا دیدم
که از عذار تو گل کرده در گریبان زلف
پی شکستن دل های ما گرفتاران
به هر شکنج جداگانه بسته پیمان زلف
چو زلف نیست در اقلیم حسن دلچسی
اگر چه هست خوشاینده خط ولی جان زلف
ز صید دام نهان می کنند صیادان
پی فریب کند گاه جلوه پنهان زلف
چنان که چارة دیوانه می کند زنجیر
علاج این دل شوریده می کند آن زلف
اگرچه سلسله جنبان کفرها همه اوست
ولی به مصحف روی تو دارد ایمان زلف
به پاسبانی حسن تو شب نمی خوابد
چو مار بر سر این گنج شد نگهبان زلف
میان ما و تو سودا بهم رسید ولی
درین معامله ترسم شود پشیمان زلف
چو مو که بر سر آتش نهی به خود پیچد
ز تاب آتش روی تو گشت پیچان زلف
ندیده بازی چوگان او کسی در خواب
که گوی او دل سرگشته است و چوگان زلف
چه سان ز دست تو فیاض جان تواند برد
که هست خال تو بیرحم و نامسلمان زلف

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
خورشید بر فروزد از آتش تب عشق
مهتاب روی سازد در ظلمت شب عشق
در کاسة سر عقل هفت آسمان زند چرخ
چون جرعه ریز گردد جام لبالب عشق
جوشد ز هر ترانه فواره های اسرار
حسن ارزند به افسون انگشت بر لب عشق
در خون تپد اجابت غلتد به خاک تأثیر
جوشد چو از لب آه آشوب یارب عشق
نه قید دین پرستی نه عارلای مستی
نه نام و ننگ هستی نازم به مشرب عشق
کفرست لایزالی دینست لاابالی
کس را نگشت حالی تحقیق مذهب عشق
دریا برآورد جوش هر قطره را در آغوش
گر سرکشد ز سرپوش خوان مرتب عشق
شد خانقه معطل میخانه ها مقفل
هم قبله ها محول با کشف مطلب عشق
فیاض گوش دل باش کاستاد ما نگوید
جز با زبان ابرو درس مهذب عشق

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
گر هوس آلوده باشد دامان حسن است پاک
زشت رو گر روی در آیینه بنماید چه باک
عشق ما گر طالب حسن تو باشد دور نیست
زانکه دست پاک را لایق بود دامن پاک
دست جیب آموز تا جیب کفن هم پاره کرد
عاقبت چاک گریبان رفت تا دامان خاک
گر شود از نشیة لعل لب او باخبر
خون می فاسد شود از غصه در شریان تاک
عالمی را سوخت فریادم نمی دانم چرا
در تو تأثیری نکرد این ناله های دردناک
یادگاری های عشقست این که با خود در عدم
سینة صد پاره ای داریم و جیب جان چاک
لذت جان دادن فیاض را تا دیده است
خضر در خاک عدم می غلتد از بهر هلاک

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بدین نشاط که رفتیم ناتوان در خاک
ز داغ عشق تو کردیم گل فشان در خاک
شکسته رنگی ما جلوه های رنگین کرد
شدیم هر سر مو شاخ ارغوان در خاک
مرا که مهر تو دارم به جای مغز چه غم
که شمع خلوت تارست استخوان در خاک
ز دستبرد اجل منتی است بر سر ما
که ایمنیم ز تأثیر آسمان در خاک
چه نشیه در دم شمشیر عشق جا دارد
که گر به پیر رسد می رود جوان در خاک
ز زخم تیغ تو گلدسته ای نبسته تنم
که زرد رو شود از جلوة خزان در خاک
به بال دل به فلک ذره ذره کشتة دوست
پرد چنان که نماند ازو نشان در خهاک
ز جلوة تو چمن اهتزاز دیگر داشت
دمیده بود مگر سایة تو جان در خاک
ز شهرتت به زبان ها چه حاصل افتادن
که می کند اجل این حرف را نهان در خاک
تو تخم نیکی افشان و ناامید مباش
که هیچ دانه نماندست جاودان در خاک
ز یکدلی مگذر زانکه شیشة ساعت
نشسته از دودلی هاست تا میان در خاک
نهال معرفتی سبز کن به آب عمل
که کرده اند بدین کار تخم جان در خاک
شکست بال بود کام عشق از آن باشد
که مرغ سد ره گرفتست آشیان در خاک
ممات بهر حیات دگر بود در کار
پی نهال کند ریشه باغبان در خاک
به پیش تیر حوادث نشانه ایم اکنون
رسد دمی که رود چرخ را کمان در خاک
چو هست مایه فضلت ببخش و احسان کن
که کس نمی کند این گنج را نهان در خاک
ز ناروایی این نقد غم مخور فیاض
که داغ عشق بود تا ابد روان در خاک

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
از سر گذشتگان را تاج و کمر مبارک
بر هر که سر ندارد این درد سر مبارک
دل بر قفس نهادن آزاد کرد ما را
فتح شکستگی ها بر بال و پر مبارک
تا از ره اوفتادم خلق از پیم فتادند
توفیق گمشدن کرد بر من سفر مبارک
وقف خرام خسرو بوم و بر شکر شد
بر جلوه های شیرین کوه و کمر مبارک
بخت هنروران را جز تیرگی شگون نیست
اقبال بخت و طالع بر بی هنر مبارک
آسودگان منزل امن و امان نشستند
بر ما که رهروانیم عید خطر مبارک
از پاره کردن جیب بی طاقتی خجل شد
این رخنه های بیداد هم بر جگر مبارک
تا هستی تو باقیست محرومی از وصالش
در شیر غوطه خوردن هم بر شکر مبارک
فیاض را چه دانند قدر این مذاق تلخان
در هند طوطیان را این نیشکر مبارک

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
به تابم روز از بی تابی اشک
نمی خوابم شب از بی خوابی اشک
شب عید وصالت همچو طفلان
کنم گلگون لباس آبی اشک
بود بر یاد عناب لب او
تبسم گونة عنابی اشک
به بال اضطراب دل زند پر
به مژگان جلوة سیمابی اشک
ز جوی ابر خون دل خورد آب
بهار گلشن شادابی اشک
چراغ خلوت شب های من بس
طلوع چهرة مهتابی اشک
ز گریه در جگر فیاض خون نیست
منم لب تشنه از سیرابی اشک

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
چون کند میل سواری در قبال نیمرنگ
دشت را گلگون کند از جلوه های نیمرنگ
پرتو آن روی گلگون سیر رنگش می کند
ماه من هر گه که می پوشد قبای نیمرنگ
در چمن برقع برافکندی و رنگ گل شکست
داشت سیر امشب ز بلبل ناله های نیمرنگ
اشک گلگون تر شود از نارسایی های آه
باده رنگین تر نماید در هوای نیمرنگ
مضطرب پیچیده از بس ناله ها در بیستون
می رسد در دل هنوز از وی صدای نیمرنگ
شعله از شوخی ندارد از شکست رنگ باک
جلوه رنگین می نماید در قبای نیمرنگ
گر پرد فیاض رنگ از روی اشکم دور نیست
خوب می افتد به پای او حنای نیمرنگ

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
حدیثی بر زبان هر دم ز هر باب آورد بلبل
چو از گل بگذرد حرفی به چشم آب آورد بلبل
به پیغام بهار گریه در بوم و بر گلشن
ز هر خاری برون گل های سیراب آورد بلبل
به حرف خواهش شبنم اگر لب تر نماید گل
ز جوی گریه چندین دجله سیماب آورد بلبل
ندارد رنگ بر گل جادویی های قفس تا کی
کتان ناله در بازار مهتاب آورد بلبل
ز نو افسانة فیاض شیرین داستانی را
فرو خوانم به گوش گل اگر تاب آورد بلبل

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نسیم فیض تا شد جلوه گر در نو بهار دل
پر جبریل سر زد جای برگ از شاخسار دل
ز عقل آشفتگان عشق کفر و دین چه می پرسی
که رنگ کعبه و بتخانه ریزند از غبار دل
هنوز این شعله در نگرفته آتش در دو عالم زد
چنین گرم از چه آتش جسته است آیا شرار دل
ز سر خواهد گذشتن آسمان را آب چشم من
چنین خواهد اگر دادن غم هجران فشار دل
تو رفتی از کنارم لیک دانم برنمی خیزد
غم هجر تو تا روز قیامت از کنار دل
چه دشوارست کار دیده در حرمان دیدارت
ولی با یاد رخسارت چه آسانست کار دل
من و دل در هوایت عاشق و معشوق گشتیم
خوشا دل بی قرار من خوشا من بی قرار دل
مسلم ملک خوبی شهریاری را که هر ساعت
به زور بازوی مژگان کند فتح حصار دل
بر از وصلش نشاید خوردن اما در تمنایش
گل حسرت توان چیدن ز باغ خار خار دل
از آن وحشت خبر دارم که گر دل از تو بردارم
نه دل آید به کار من نه من آیم به کار دل
تو در قم خفته ای فیاض ولیکن ترسمت غافل
سبکتازان تبریزی کنند آخر شکار دل

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چنان بگداخت در زندان غم این جان بی حاصل
که تا بر لب رسد از ضعف صد جا می کند منزل
ز لب خود برنمی گیرد نفس از ناتوانی ها
دم بادی ز چاک سینه گاهی می خورد بر دل
خدا روزی کند با برق کشتم را ملاقاتی
که دانم تخم امیدم ندارد غیر ازین حاصل
مرا چون دست دامن گیر در طالع نمی باشد
کف خونم مگر دستی زند در دامن قاتل
اگر مرد ره عشقی مجو آسایشی هرگز
که جز مردن نمی باشد ره این کعبه را منزل
در اقلیم محبت رسم کم ظرفی نمی باشد
درین دریای بی پایان بود هر قطره دریا دل
پس از کشتن همان بازست بر روی دو چشم من
ز حیرانی نشاید بست چشم حسرت بسمل
به پای ناقه مجنون خاک گردید و هم از دهشت
نمی یارد نشستن گرد او بر دامن محمل
نگاه آشنا از کس مجو در بزم محبوبان
که رسم آشنایی نیست در آیین این محفل
در و دیوار این میخانه از حال تو آگاهند
به پیش آگهان تا کی نشینی این چنین غافل
من و فیاض ای زاهد ز سر مستان این بزمیم
نمی زیبد گرفتن نکته بر مستان لایعقل

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
هر تار مژگانم بود موجی و عمان در بغل
هر قطرة اشکم بود نوحی و طوفان در بغل
خوش مضطرب می آید از کوی تو باد صبحدم
دارد مگر بویی از آن زلف پریشان در بغل
هر شب چو گل چاک افکنم در جیب و روز از بیم کس
چون غنچه پنهان می کنم چاک گریبان در بغل
گل با نسیم کوی تو از پوست می آید برون
یعنی که نتوان داشتن بوی تو پنهان در بغل
گر با شکوه حسن خود جا در دل فیاض کرد
نبود عجب هر قطره را چون هست عمان در بغل

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
ای شده سر تا به پا چو گلبن پر گل
طرة دستار کرده دستة کاکل
کار کمر تنگ کرده تاب کمربند
طرف کله برشکسته طرز تغافل
خنده برانگیخته ز لعل چو غنچه
ژاله برآمیخته به چهرة چون گل
برگ سمن سبز کرده طرف بناگوش
چشمة خضر آب داده سبزة سنبل
زلف به ابطال امتناع تناهی
خم به خم اثبات کرده حکم تسلسل
گوشة دنباله زیب چشم سیه مست
سرمه فشان در گلوی نالة بلبل
ناوک مژگان آب خورده ز شوخی
نشتر شریان گشای تاب و تحمل
وعده فرامش تبسم لب مژگان
می فکند در بنای صبر تزلزل
با همه خواری به پشت گرمی لطفت
هیچ نکردیم از رقیب تنزل
دادن کام دلی به هیچ تسلی
این همه بی رحم من نداشت تأمل
کرده در ایام نکته سنجی طبعت
فکرت فیاض ختم طرز تغزل

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
دیدة پیاله رشک می ناب کرده ام
بهر طرب تهیه اسباب کرده ام
حرمان و وصل رسم بهم پیش ازین نبود
این طرز تازه من به جهان باب کرده ام
بی تابیم ز موج گهر آب می خورد
مشق تپیدن دل سیماب کرده ام
گر پاره پاره همچو کتانم عجیب نیست
سیر تبسم گل مهتاب کرده ام
هشیاریم ز نشیة مستی طمع مدار
طی گشته صد فسانه که من خواب کرده ام
دل نه به ناامیدی و فیض بهار بین
من کشت خویش سبز به این آب کرده ام
ازی یک نسیم وعده چمن می توان شدن
من این فسانه باور ازین باب کرده ام
افعی گزیده می کند از ریسمان حذر
مهتاب را با تصور سیلاب کرده ام
فیاض امید هست که صید اثر کند
این تیر پر کشیده که پرتاب کرده ام

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
محرم دل سینة بی کینة خود کرده ام
کس چه داند آنچه من با سینة خود کرده ام
گوهری نایاب تر از وصل در پیش منست
من که سیلاب فنا گنجینة خود کرده ام
وصله دوزی های اضدادم به غایت تیره داشت
جوهر نورانی از آیینة خود کرده ام
من که از خود در هراسم با کس دیگر چه کار
بی کسی را محرم دیرینة خود کرده ام
کارها بر من معطل کرده شغل عاشقی
من تمام هفته را آدینة خود کرده ام
دیده ام تا طرح یکرنگی میان کفر و دین
سبزة زنگار را آیینة خود کرده ام
گر گشاد سینه خواهی ترک دل فیاض گیر
من به این مرهم علاج سینة خود کرده ام

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U - -
صیت حسنم که به آفاق به جنگ آمده ام
پی تسخیر دو عالم ز فرنگ آمده ام
چهرة حسن غیورم که ز سرحد غرور
تا به اقلیم حیا رنگ برنگ آمده ام
خرمن خندة گل می دهم امشب بر باد
غنچة شوخم و از شرم به تنگ آمده ام
ملک تسلیم شدن گوشة امنی دارد
به امیدیست که در کام نهنگ آمده ام
نخل گمنامیم آخر ثمر شهرت داد
رفته بودم پی نام و همه ننگ آمده ام
مژده ای دوست که دیگر نتوان بست مرا
شیشة نازکم و سخت به سنگ آمده ام
با تو گفتم سپر عجز به سرکش فیاض
تیغ افکنده ام و با تو به جنگ آمده ام

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
تا جدا از بزم آن آرام دل ها مانده ام
همچو مینای تهی از گفتگو وامانده ام
غیرتم بر صبر می دارد محبت بر جنون
در غم تن به ساحل دل به دریا مانده ام
صحبت احبابم از دل کی کند رفع ملال
در میان همنشینان بی تو تنها مانده ام
دور از بزم طرب معنی ندارد هستیم
بی تو چون حرف غلط بر صفحه بیجا مانده ام
ضعف هجرانم فکند از پا نه از آسایشست
پشت بر بستر اگر چون نقش دیبا مانده ام
از تپیدن گر نیاسایم دمی عذرم بجاست
نبض بیمارم که از دست مسیحا مانده ام
با چنین سرگشتگی فیاض کی گنجم به شهر
گردبادم زان سبب در بند صحرا مانده ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بی رخت با تیره روزی روزگاری مانده ام
همچو خاکستر ز آتش یادگاری مانده ام
چشم بر خاکسترم باشد هنوز آیینه را
رفته ام بر باد لیکن سرمه واری مانده ام
من کجچا و از تو تاب این قدر دوری کجا
خود نمی بایست ماندن زنده باری مانده ام
خاک گشتم در رهش لیکن همان قدرم به جاست
توتیای دیده ها مشت غباری مانده ام
هر کرا از دوستان کشتی درین دریا شکست
من چو کشتی پاره از وی برکناری مانده ام
گشته ام پیر و همان عشق جوانان بر سرم
مانده ام بسیار لیکن بهر کاری مانده ام
یادگار صد بهارم اندرین دیرینه باغ
گلبن پیرم اگرچه مشت خاری مانده ام
دام صیادم که در خاکم نشیمن کرده اند
عمرها شد چشم بر گرد شکاری مانده ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
باز در دل دود آه شعله ور پیچیده ام
دوزخی در تنگنای یک شرر پیچیده ام
کرده ام گرداب را فوارة صد گردباد
بسکه اشک و آه را در یکدگر پیچیده ام
در محبت معنی بسیار را لفظ کمیست
نامة احوال خود را مختصر پیچیده ام
لذت در خون تپیدن ناگوارم باد اگر
هرگز از فرمان شمشیر تو سر پیچیده ام
عرض دریا داشتم از قطره ای کمتر شدم
بسکه بر خود بی تو چون آب گهر پیچیده ام
من ندانم راه و رسم نامه و پیغام را
شعله ای در بال مرغ نامه بر پیچیده ام
هان ترا فیاض ارزانی پرافشانی که من
همچو عنقا پای در دامان پر پیچیده ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
مرد عشقم گرچه خود را در هوس پیچیده ام
شعلة سوزنده ام در خار و خس پیچیده ام
من نسیمم بوی گل حسرت کش آغوش من
گردباد آسا چرا در مشت خس پیچیده ام
روح برگرد سر صیاد در پرواز ماند
مشت بالی را عبث من در قفس پیچیده ام
راه بیرون شد نمی یابم ازین دیر نگون
ناله ام در سینة تنگ جرس پیچیده ام
تیره بختم ورنه با بازوی قدرت در هنر
پنجة خورشید را صد ره به پس پیچیده ام
یک نفس وارست باقی در تن و من چون حباب
خویش را دانسته در این یک نفس پیچیده ام
کرده ام نالیدنی فیاض کز بی طاقتی
گریه در مژگان ناز دادرس پیچیده ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دی صبا را همنشین زلف جانان دیده ام
دوش ازین سودا بسی خواب پریشان دیده ام
بر مثال حلقة زنجیر زلف مهوشان
چشم تا وا کرده ام بر روی جانان دیده ام
می شوم دیوانه زنجیرم کنید ای دوستان
دوش دست زلف را در گردن جان دیده ام
ذوق اسلام از دل اهل عبادت می برد
دین و آیینی که من در کافرستان دیده ام
می دهم جان در بها فیاض و جانان می خرم
این متاع قیمتی را سخت ارزان دیده ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
وقت آن شد کز لب دل گل کند تبخاله ام
در غبار غم بجوشد گردباد ناله ام
در بهاران خط او چشم آن دارم که باز
نیش حسرت تازه سازد داغ چندین ساله ام
گر به تاراج غم او رفته ام پردور نیست
می برد سیلاب خون پرگاله در پرگاله ام
با سیه بختی بزاد و در میان خون نشست
سخت لازم پیشة عشقست داغ لاله ام
من خود افتادم به دام عشق او فیاض باز
گو دمار از جان پر حسرت برآرد ناله ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
خوش تلاش محرمی ها می کند بیگانه ام
جلوة مهتاب دارد سیل در ویرانه ام
در شکاف سینه پنهان کرده ام صد ناله را
گشته آتش خانه ای هر رخنة ویرانه ام
دل به مهر باده تا بستم قرار دل نماند
بر سر آبست پنداری قرار خانه ام
من کجا و طالع صید مراد دل کجا
عاقبت مژگان چشم دام گردد دانه ام
طرة بخت سیاه خویشم و از پیچ و تاب
بس که در هم رفته کارم شرمسار شانه ام
لطف سرشاری نمی باید دل تنگ مرا
غنچه ام یک قطره شبنم پر کند پیمانه ام
بسکه فیاض ازخرد بی دست و پایی دیده ام
بعد ازین گویم اگر من عاقلم دیوانه ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
درین دریای بی بن چون حبابم
نفس تا می کشم از دل خرابم
ندارد چرخ با این شور چشمی
نمک چندان که ریزد بر کبابم
به یاد دوست روح آید به پرواز
دگر در خم نمی گنجدت شرابم
تو دیر از جا درآ من زود خجلت
تو تا آتش برافروزی من آبم
چو مالامال حسن آیم از آن کوی
به دیده در نیاید آفتابم
ز ذوق دیدن رویش به محشر
شب مردن نخواهد برد خوابم
جزای مهربانی ها مرا بس
که آرد انتقامش در حسابم
نیندیشم ز دوزخ یک سر موی
به هجران گر نفرمایی عذابم
تب بی تابیم را این دوا بس
که گیرد غمزه نبض اضطرابم
به فکر آن دهان در تنگنایم
ز تاب آن کمر در پیچ و تابم
چنان فیاض محرومم ز گلزار
که بوی گل نیاید از گلابم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -