cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
زلیخا مدتی در عهد یوسف
ندیدی غیر اندوه و تأسف
ز کار خویش بهبودی ندیدی
ز سوداهای خود سودی ندیدی
اگر یوسف شدی چون ماه طالع
شدی پیشش در و دیوار مانع
وگر خود سوی یوسف برگذشتی
برغمش از ره دیگر گذشتی
غم پیری نمی بر سنبلش ریخت
ز آسیب خزان برگ گلش ریخت
سیه بادام او از جور ایام
شد از عین سفیدی مغز بادام
بیاض روی او شد معجر او
ببین کاخر چه آمد بر سر او
فشاند از چشمهای چشم خون بار
هزاران قطره هچون دانه یار
بدینسان بود حال او که ناگاه
دلش را بر غلط کردند آگاه
بتی در خانه از مردم نهان داشت
که او را قبله حاجت گمان داشت
درون خانه کارش بت پرستی
برون از عشق یوسف شور و مستی
بدل گفتا که ای در عشق معیوب
محب را کی روا باشد دو محبوب
شد این بت سنگ راه آرزویم
ازان یوسف نمی آید بسویم
ز بهر بت شکستن سنگ برداشت
بعزم صلح راه جنگ برداشت
شکست آن را بچالاکی و چستی
وزان افتاد در کارش درستی
بآن سنگی که بت را خرد بشکست
تو گفتی رخنه ایمان خود بست
چو بار دیگر آمد بر سر راه
برآمد یوسف توفیقش از چاه
ترحم کرد یوسف بر زلیخا
جوانی را گرفت از سر زلیخا
سیه شد مردم چشم سفیدش
برآمد کوکب صبح امیدش
تو نیز ای دل اگر بت را شکستی
ز غوغای بتان جستی و رستی
الهی از بتان ما را نگه دار
دل گمراه ما را رو بره آر
زلال معرفت در کام ما ریز
شراب وحدت اندر جام ما ریز

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
دلا دیگر بفکر کار خود باش
چو خود یاری نداری یار خود باش
تو سلطانی و تختت عرش والاست
بپستی جا مکن جای تو بالاست
برو جایی که ما را جا نباشد
چه جای ما که جا را جا نباشد
رفیقان اندکی بودند و رفتند
درین منزل نیاسودند و رفتند
تو هم برخیز و بنشین با رفیقان
منه پا در طریق بی طریقان
تو شهباز هوای لامکانی
زمین طی کن که مرغ آسمانی
زمین هیچست و دوران هیچ بر هیچ
برو نه چرخ گردون پیچ بر پیچ
بدورش قاف هم کوه بلاییست
بگرد خلق پیچان اژدهاییست
ز کلک صنع یارب این چه قافست
کزو چون قاف در دلها شکافست
ز دور چرخ دایم اضطرابی
کزو حاصل نگردد رشته تابی
چو روز از مهر مشعل برفروزد
ز مهر خود جهانی را بسوزد
چو شب ظاهر کند کین نهان را
ز بی مهری سیه سازد جهان را
شب آن و روز این یارب چه سازیم
سیه شد روز ما چون شب چه سازیم
بود عالم همین ویرانه ای چند
بهر ویرانه محنت خانه ای چند
بیک باران کلوخ او در آبست
ز یک توفان بنای او خرابست
بشهر او نشان آدمی نیست
بدشت او گیاه خرمی نیست
اگر کوهست مأوای پلنگست
وگر بحرست غوغای نهنگست
بهاراو گل حسرت شکفته
خزانش برگ عشرت را نهفته
زمستانش ز سردی سرد چون یخ
تموز او ز گرمی همچو دوزخ
عناصر هم ندارد هیچ بنیاد
باین ارکان نگردد خانه آباد
ز آتش خرمن عمرت بسوزد
هوا برخیزد آتش بر فروزد
بدریای فنا آبت کند غرق
فشاند خاکت آخر گرد بر فرق
سه فرزندی که نسل این چهارست
یکی را کان گوهر اصل کارست
چو گوهر تاج شه را زیوری نیست
ولیکن خالی از دردسری نیست
دوم زان چیست شاخی رسته از خاک
که سر تا پای او خارست و خاشاک
سیم جز نوع حیوانی نباشد
در اکثر رسم انسانی نباشد
حقیقت از هزاران در یکی نیست
بدی بسیار و نیکی اندکی نیست
همه از روی صورت آدمی سار
ولی از راه معنی آدمی خوار
بکوی ناسپاسی پی فشرده
براه حق شناسی پی نبرده
الا زین همرهان خود را جدا کن
بایشان رو مکن رو بر خدا کن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
خداوندا بذات کامل خویش
بدریاهای لطف شامل خویش
بآن ذاتی که مانندی ندارد
جهان جزوی خداوندی ندارد
بآن سروی که از بطحا سرافراخت
علم بر عالم بالا برافراخت
بآن شاهی که ماه آسمان شد
شب اسری  مکانش لا مکان شد
بدین پاک جمع پاک دینان
در ایوان فلک بالا نشینان
ببانگ هی هی رند خرابات
بیارب یا رب پیر مناجات
بروز کوته ایام شادی
بشب های دراز نامرادی
بمشتاقی که بی معشوق زارست
بمعشوقی که با عشاق یارست
بآن رازی که محرم نیست او را
بآن داغی که مرهم نیست او را
ببیماری که رفت از دست کارش
گریبان چاک زد بیمار دارش
بدردی کز دوا سودی ندارد
ز کس امید بهبودی ندارد
برنجوری که دل برکنده از خویش
طبیب او سری افگنده در پیش
بطفلی کو ز مادر دور مانده
یتیمی کز پدر مهجور مانده
بسوز مادری کز داغ فرزند
گریبان چاک کرد و سینه برکند
بشب های دراز ناامیدی
که در وی نیست امید سفیدی
بآه دردناک صبح گاهی
بفیض رحمت و نور الهی
که فیضی بخشی از نور حضورم
کنی مستغرق دریای نورم
هلالی را هوای آشناییست
بخورشید آشنایی روشناییست
بمهر خویشتن روزش برافروز
چو مهر عالم افروزش برافروز

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
هلالی این چه دریای معانیست
که موج آن ز بحر آسمانیست
چه نظم آبدارست این که گفتی
چه در شاهوارست این که سفتی
باین مشکین نفس دلها ربودی
مگر در طبله عطار بودی
ز حیرت حاسدان را لب ببستی
هوس را در دل ایشان شکستی
حدیث روح بخش آغاز کردی
چو عیسی دعوی اعجاز کردی
زبانی چون زبان شاعری نیست
فنون شعر غیر از ساحری نیست
سخن در قالب وزن و قوافی
برد زنگ ملال از طبع صافی
دل شاعر بر اوج آسمانست
ز شهبازان قدسی آشیانست
دواتش چشمه فیض الهیست
که آنجا آب حیوان روسیاهیست
چو بر کاغذ نهد مشکین قلم را
ز شب بر روی روز آرد رقم را
نهد بر روی نسرین جعد سنبل
خط ریحان کشد بر صفحه گل
بفکرت چون پس زانو نشیند
رخ مقصود در آیینه بیند
ز گرمی آتش افتد در دماغش
بنور جان برافروزد چراغش
سرش چون بر سر زانو کند جای
دلش چون عرش بر کرسی نهد پای
از آن پیشانی و زانو چه پرسی
که میگوید نشان از لوح کرسی
بساط آسمانی را کند طی
بسوی عالم بالا برد پی
ملک در گوش جانش راز گوید
چو باز آید بهر جا باز گوید
وگرنه این سخن ها را ز افلاک
که می آرد بسوی تخته خاک
سخن پیش سخندان ارجمندست
ز بالا آمد و قدرش بلندست
بحمدالله که کردم در سخن روی
شدم در عالم معنی سخن گوی
بحمدالله که از دریای خاطر
گرفتم عالمی را در جواهر
چه سرست این که از عشاق گفتم
چه درست این که در آفاق سفتم
بوصف عاشقان دفتر گشادم
صفات العاشقین  نامش نهادم
نوشتم نامه ای در نیک نامی
که خسرو آفرین کرد و نظامی
کلید مخزن الاسرار با اوست
فروغ مطلع الانوار با اوست
گلستانیست در وی بوستانها
در اوراقش هزاران داستانها
چه جای بوستان باغ بهشتست
ریاحینش همه عنبر سرشتست
چه میگویم قلم بادا زبانی
که جز دعوی نمیداند بیانی
وصیت میکنم خلق جهان را
جوانمردان پیدا و نهان را
که این مجموع را هر کس که خواند
کند بر من دعایی تا تواند
در اصلاح خطای من بکوشد
وگر نه دامن عفوی بپوشد
مرا خود واجب آمد عذرخواهی
که دارد نامه ام رو در سیاهی
الهی گر سیه شد نامه من
خطا افتاد خط و خامه من
خطای من مبین و در عطا کوش
کرم کن پرده بر روی خطا پوش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
گردد اندر مدحت سلطان عشق
زبدة الاسرار هم دیوان عشق
هر متاعی را دکانی خود سزاست
زبدة الاسرار دکان فناست
آنانکه بر ثبوتش برهان اقامه کردند
اظهار خودنمایی و اثبات خامه کردند
ای قطره سبکسر ز ادراک بحر بگذر
کاینجا ملوک یکسر تبدیل جامه کردند
لمصلح الدین
هرچه  نه  پیوند یار بود بریدند
وآنچه  نه  پیمان دوست  بود شکستند
تا یکرو شدند و با او شدند از خود گذشتند ربانی گشتند
ای بت  صاحبدلان مشاهده بنما
کت  همه  بینند و خویشتن  نپرستند
بیا تاپی  زنیم  اینک  چو مردان
که  رفتند از چه  راهی  ره نوردان
طریقت  را به  تدبیری گرفتند
به  راه عشق  با پیری گرفتند
ز عالم  سایه  عنقا گزیدند
که  بر سرمنزل عنقا رسیدند
علی  آری خود آن عنقای ذات  است 
که  در وی عقل  مرغان جمله  مات  است 
دم از عشق  علی  زن گر که  مردی
ز گردون تا به  کی  قانع  بگردی
صفی  بگرفت  دنبال سواران
رساندش لطف  پیر آخر به  یاران
چو واقف  شد وجود حق  جلی  بود
به  قاف  معرفت  عنقا علی  بود
شهی  کو بود با حق  در مناجات 
نکو دید آنکه  دیدش در خرابات 
مپرس از من  که  عارف  پرده پوش است 
ز اسراری که  می داند خموش است 
بیان ما ز توحید خدا بود
رسید اینجا که  اصل  مدعا بود
زهی  احمد که  اسرار علی  گفت 
به  خلقان در تمجید علی  سفت 
علی  در هر جهت  مقصود او بود
که  هم  سرمایه  و هم  سود او بود
دلیل  راه عشق  حیدری شد
بر او زآن ختم  این  پیغمبری شد
نمی گفت  ار محمدص راز حق  را
کجا کس  می شنید آواز حق  را
شهنشاهان اقلیم  کرامت 
خداوندان راه استقامت 
بروج آفتاب  ذات  مطلق
که  یک  نورند از یک  نور مشتق 
از آنها برج اول بوتراب  است 
که  در آن برج دایم  آفتاب  است
بود تا شمس  بی  برجی  نبوده است 
به  هر مه  سیر برجی  می  نمود است 
کند چو از برج آخر طی  منزل
شود در برج اول باز داخل 
ز برجم  قصد نی  حوت  و حمل  بود
علی ع را مثل  نبود این  مثل  بود
از آن گفتم  که  تا گردی تو آگه 
که  یک  شمس  است  و برج او دو و ده
بروج آنسان که  بهر شمس  حتم  است 
امامت  بر ده و دو نور ختم  است
شدم تا گویم  از ایشان ثنایی
خرد زد بانگ  کای بی  خود کجایی 
تو را گفتند رند نکته  دان باش
نه  هر جایی  چو سوسن  ده زبان باش
خصوص اندر ثنای شهریاران
مگر دانی  حساب  برگ و باران
هم  ار دانی  حساب  کوه و مو را
ندانی  وصف  حیدر و آل او را
ثنای مرتضی ع کار بشر نیست 
بشر را زبدة الاسرار کافی  است 
خروشی  بس  بود گر هست  هوشی 
وگر نبود چه  بهتر از خموشی
بسم الله الرحمن الرحیم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
مطلع دیوان اسرار قدیم
هست  بسم  ﷲ الرحمن  الرحیم
آن کتاب  ﷲ که  گنج  حکمت است 
افتتاح او به  باب  رحمت  است 
حق  چو چنگ  آفرینش  کرد ساز
باب  ایجاد او به  رحمت  کرد باز
بار الهی  حق  قرآن بلیغ 
رحمت  خود را مدار از ما دریغ 
بخش  ما را حق  قرآن کریم 
استقامت  در صراط مستقیم 
آن صراطی  کز تو آمد راه راست 
آن رهی  کش  نعمت  ﷲ رهنماست 
جان ما را اندر آن ره زاختصاص
کن  به  رحمت  مورد انعام خاص
آن عنایت  کن  در این  راه دقیق 
تا نتابم  رخ ز پیران طریق 
تا صراط مستقیمم  طی  شود
وین  دل مرده به  عونت  حی  شود
بر زبان آرم چو لفظ  اهدنا
باشدم دل سوی پیر رهنما
باراز این  ره رسد بر منزلم 
خوش به  عون رهنمای کاملم 
پیر کبود فانی  اندر ذات  حق 
گشته  جانش  در صفا مرآت  حق 
آنکه  دست  او بود دست  علی 
در طریق  نعمت  ﷲ ولی 
مذهب  اهل  رشاد این  سلسله  است 
مابقی  آن راههای باطله  است 
مجملا در ذهن  بسپار این  بیان
تا مفصل  با تو گویم  شرح آن
از زبان مهدی آن شاه و فی
زبدة الاسرار می گوید صفی
یا علی ولی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
پیش از این ایجاد ذات ذو الجلال
کنز مخفی بود در عین کمال
و آن هویت بحر سرپوشیده بود
بر ظهور خویش ناجوشیده بود
شاهد ذات آن نگار پرده در
عاشق خود بود و اندر پرده در
بود هم آیینه هم منظور خود
بود هم گنجینه هم گنجور خود
خواست ذاتش تا کند اظهار حسن
فاش بازد عشق با دلدار حسن
برخود از ذات خود اندر عین ذات
جلوه ای فرمود آمد در صفات
جلوه قد جامعت کل الکمال
الخصال و الجمال والجلال
جلوه احمد جلوه گر ذات صمد
جلوه واحد جلوه خر فرد احد
جلوه گر با جلوه خر یک جلوه بود
جلوه گر خود جلوه خر خود جلوه بود
جلوه گر حسن نبی مصطفی ص
جلوه خر عشق علی مرتضی ع
جلوه گر اما به صورت جلوه جو
جلوه جو بین در کمال جلوه او
لعل پاکش چون به شکر خنده شد
پیش جلوه خود عشیق و بنده شد
گفت زآن رو من نبی را بنده ام
سر به تعظیمش از عشق افکنده ام
بنده ام وز عشق پیش حضرتش
بسته ام از جان کمر در خدمتش
احمد آن کش حق به رتبت حامد است
با علی ع در ذات نور واحد است
ز اتحاد حسن و عشق بی بدیل
شد مرا محکم در این معنی دلیل
کان علی ع سلطان عشق لم یلد
با نبی ص واحد آمد متحد
در میان این دو نور مستطاب
میم احمد گشت در صورت حجاب
از میان برخاست چون میم عدد
شد احد احمد یقین احمد احد
ما فکندیم از سر این چشم دوبین
غیر یک واحد ندیدیم این یقین
از ازل بستیم عین احولی
تا نباشد هیچ پیدا جز علی ع
این دویی شرک است بردار از میان
تو دویی را باز بگشا چشم جان
پس عیان بین در نبی و در ولی
جلوه ذات احد یعنی علی ع

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
احمدص صاحب  کمال با نسق 
که  به  لولاک اومخاطب  شد ز حق
رشحه  ای از ابر فیضش  کاف  و نون
غرق بحرش علم  ماکان و یکون
شرع پاک حق  ز حق  منهاج اوست 
منتهای قرب  حق  معراج اوست
فرقش  از نور لعمرک تاج یافت 
سوی قرب  حق  به  تن  معراج یافت
کبریایی  مر ورا زیبنده بود
در خدایی  مر خدا را بنده بود
بود هم  صوفی  و هم  صوفی  صفت
زآنکه  مطلق  بود و بند معرفت 
انبیاء را پادشاه و سرور اوست
اولیاء را مقتدا و رهبر اوست  
نام حیدر بد چو نقش  خاتمش
خواند یزدان در نبو ت  خاتمش
کبریایی  از خدا تشریف  او
عقل  ممکن  قاصر از تعریف  او
چونکه  اورنگ  رسالت  اعتبار
یافت  از وی شد حقش  طغرانگار
آن رسالت  کش  حق  از اکرام داد
سلطنت  زآنش  به  هر ذی نام داد
بد چو بی  امضای حیدر ناتمام
بلکه  خالی  از کمال اختتام
تا به  ظاهر یابد امضای علی ع
گشت  دوشش  همسر پای علی ع
گشت  در معراج رفعت  زآن یقین 
خاک پایش  زینت  عرش برین 
شد چو با پای علی ع همسر سرش
از لعمرک بر سر آمد افسرش
زآن کف  پا کتف  عبد آیت  گرفت
پایه  از کنه  ربوبیت  گرفت
سر به  معنی  چون به  پای او فکند
پایه  قدرش گذشت  از چون و چند
شانه اش چون گرد پای شاه یافت
بس  ترفع  شأن شأن ﷲ یافت
شانه اش چون همسر آن پای شد
پای شأنش  لامکان پیمای شد
بت شکن بد بهانه بت چه بود
وصل  جانان را بهانه  بت  نمود
از خدا بادا درود بی عدد
بر نبی  و آل پاکش  تا ابد
اوست  حسن  و اوست  در حسن  آن حسن
اوست  جان حسن و هم  جانان حسن  
چونکه  با آن حسن  عشق  لم  یزل
داشت  وصلی  بیکران اندر ازل
آنچنان وصلی  که  غیر آگاه نیست
عقل  ممکن  را در آنجا راه نیست
زآن مقید در لباس آدمی
هر دو خوش گشتند بهر همدمی
دم نه  آن دم کز وی آدم دم زند
آن دمی  کز همدمی  هم  دم زند
آن دمی  کز وی خدا باشد علیم 
آن دمی  کآنجا عدم شد دال و میم
آن دمی  کآنجا ندارد ره عقول
آن دمی  کز لی  مع  ﷲ زد رسول
آن دمی  کآنجا بود راه وصال
دارد آنجا حسن  با عشق  اتصال
حسن  را با عشق  ای صاحب  شهود
چونکه  نبود انفصالی  در وجود
در تجلی  آن دو فرد متصل
  جلوه گر گشتند زآن در آب  و گل
یعنی  اندر صورت  ای مرد سبل
در دو صورت  جلوه کرد آن فرد کل  
تا چنان کاندر مقام بی مقام
اتحادی بودشان مالاکلام
در دو قالب  بر بشر ظاهر شوند
وآندو با هم  یکدل و یکسر شوند
خلق  را زین  اتحاد آگه  کنند
سالک  ره عارف  باﷲ کنند
کرد زین  رو آن بشیر بی نظیر
سر وحدت  فاش در روز غدیر
راز را بی  پرده کرد و زار کرد
پرده بست  و پرده ها را باز کرد
نکته  زآن راز پنهان باز گفت 
فاش گفت  او راز اما زار گفت
گرچه  در پرده این  اندرز کرد
بر فقیر از پرده رازش درز کرد
عارفان آگاه از این  رازند و بس 
غیر ایشان نیست  آگه  هیچ  کس 
عارف  آگاه است  از اسرار رب
کیست  عارف  رند معروفی  نسب  
وآنکه  آگاه است  زآن کی  دم زند
گر زند دم عالمی  بر هم  زند
هر که  را اسرار حق  آموختند
  مهر کردند و دهانش  دوختند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
اتحاد جسم  احمدص با علی ع
چون به  حدی شد که  آن داند ولی 
بود رازی در دو یار مهر کیش 
کآن ز حد جسم  و امکان بود بیش 
وحدت  آمد مر مکان را تنگ  کرد
لاجرم بر لامکان آهنگ  کرد
وحدت  آمد طعنه  بر ناسوت  زد
خیمه  پس  بر ساحت  لاهوت  زد
جسم  لاهوتی  کجا ناسوت  چیست 
نسبت  ناسوت  با لاهوت  چیست 
عالم  امکان حقیر اندر کفش 
عقل  کل  شد روح اعظم  رفرفش 
چون براق همتش  شد تیزتک 
گام اول برگذشت  از نه  فلک 
در رکابش  حضرت  روح الامین
طرقوا گو تا مقام عقل  و دین 
چون گذشت  از سدره شاه بی  عدیل 
ماند از پرواز بال جبرییل 
زآنکه  تا آنجا مقام فرق بود
زآن سپس  در بحر وحدت  غرق بود
گفت  او را کی برید خوش لقا
محرم پیغام ما از ما به  ما
از چه  ماندیچون شد آن هنگ  و فرت 
کز پریدن خشک  شد بال و پرت 
چون شد آن هنگ  و شکوه و فر تو
که  شدم مدهوش از یک  پر تو
گفت  رو رو نیست  جای فر و هنگ 
بر کله  داران قبا نک  گشته  تنگ 
بی هش  و هوشیار اینجا فانی  اند
فانی  و باقی  همه  امکانی  اند
جان ممکن  را که  عشق  شاه نیست 
بر بساط قرب  واجب  راه نیست 
خلوت  عشق  است  زین  پس  هرچه  هست 
غیر حسن  آنجا کجا دارد نشست 
کرده خلوت  عشق  با دلدار خود
تا به  ظاهر بنگرد رخسار خود
زین  حد ار برتر زنم  پر در زمان
غیرت  عشقم  بسوزد خانمان
گر پرد روح الامین  بیش  از حدش
سوزد آن غیرت  مقام و مرصدش
راه ندهد غیرت  عشق  غیور
غیر را در محفل  ﷲ نور
رو که  آنجا ره ندارد جز تو کس 
جز تو هم  نبود تو را در پیش  و پس 
از بر جبریل  بگذشت  او چنان
کز حد سیر و نظر وهم  و گمان
تا به  جایی  شد سمندش تیزتک 
کاندر آنجا جسم  و جان شد هر دو یک 
شد پیاده از سمند اختیار
آن یکی  هم  شد در آنجا بر کنار
ماند او نی  در کنار و نی  میان
خود نماند از بی  نشانی  هم  نشان
گم  شد آنجا هم  کنار و هم  وسط 
خانه  ماند و یار بالذات  فقط 
خانه  گفتم  مر خدا را خانه  کو
غیر آن یک  دلبر جانانه  کو
هی  چه  گویم  تنگ  شد جای سخن 
نیست  دیگر حد نطق  و دم زدن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
خه خه  ای طوطی  فکرت  بال من 
کز پس  آیینه  گویی  حال من 
سر سرپوشیده را سربسته  گو
شو مقید باز و حرف  از رسته  گو
بود جانت  گرچه  شکرخوار بس 
صبح  شداز عصر کن  گفتار بس 
نه  تو در شکرستان گل خواره ای
نی  نه  گل خواری است  ما را چاره ای
گاه گاهی  هم  پی  دفع  خمار
آن شراب  صبحگاه آید به  کار
نک  مظفر آمدی منکوب  رو
واسوی پس  چون قچ  مغلوب  رو
آسمان بودی زمین  پست  باش
در زمین  با آسمان همدست  باش
تاکنون مستانه  گفتی  راز عشق 
باش نک  هشیار بر آواز عشق 
در حریم  قرب  آن سلطان راز
تکیه  چون زد بر سریر عز و ناز
بر علو قرب  حق  مأوا نمود
جای اندر قرب  او ادنی ٰ نمود
پرده ای آن دم ز شرع کاملش 
در میان جسم  و جان شد حایلش 
شد نبوت  مر ولایت  را حجاب 
در حجاب  آن بی حجب  جست  احتجاب 
بی حجب  یعنی  علی  محتجب 
خود حجاب  او نبی  منتجب 
بی حجاب  آن دم علی  مستعان
در حجاب  مستعین  آمد نهان
مستعین  یعنی  علی  ذوالدنو
مستعان او علی  ذوالعلو
ای نبی  مستعین  مستغیث 
نک  شنو از مستعان خود حدیث 
ناگهان بی پرده و صوت  و خروش
آمدش زآن پرده آوازی به  گوش
گوش هش  چون داد بر آواز دوست 
شد بر او یکباره کشف  راز دوست 
آن هویت  جمله  گفتی  راز بود
هر طرف  می داد گوش آواز بود
گشت  جانش  محرم راز علی ع
چون شنود از پرده آواز علی ع
رازها شد گفته  زآن کآواز حق 
جفت  بودی با لب  دمساز حق 
در میان حرفی  که  بود آورده زد
گرچه  اندر پرده زد بی پرده زد
گر علی ع آن دم لسان ﷲ بود
با صدا صاحب  صدا همراه بود
از زبان حق  تکلم  کرد او
باژگون زد نعل  و پی  گم  کرد او
تا نه  گمراهان به  سرش پی  برند
رهروان گر پی  برند از وی برند
آنکه  راه عشق  او را کرده طی 
خوش به  سر نقطه ء با برده پی 
کی  برد بر نقطه  غیر از نقطه  راه
هرکه  جست  آن نقطه  را قطب  است  و شاه
مرحبا آن نقطه  سنج  نقطه  جو
که  شد اندر نقطه  جویی  نقطه  او
نقطه  جست  و نقطه  توحید شد
قطب  ملک  و مالک  تجرید شد
جسم  معنی  را سراپا عضو گشت 
زآن علی  کل  ولی  جزو گشت 
جان فنا در نقطه  وحدت  نمود
جزو آن کل  گشت  و شد کل  وجود
حق  نهادش تاج کرمنا به  سر
یافت  هم  قوت  ز حق  و هم  ظفر
قو ت  حق  کرد خوش ذو قوتش 
خواند در معنی  علی  رحمتش 
خود ندید از حق  پرستان هیچ  کس 
در جهان بی  یاد حقش  یک  نفس 
اوست  قطب  وقت  و شاهنشاه ما
رهبر و هم  رهنما و راه ما
گنج  دل را تا ابد گنجور باد
چشم  بدبین  از جمالش  دور باد
تا بود شاه اوصفیش  بنده باد
لطف  خاصش  بر صفی  پاینده باد
دست  دل بگرفته  دامانم  که  هین 
بازگو زآن شاه بی  مثل  و قرین 
کن  شکرریزی که  شکر مشربی 
گو حکایت  از لب  شیرین  لبی 
من  به  دل گویم  همی  گاه طرب 
لالم  اندر وصف  یار نوش لب 
اهل  صورت  جمله  پابست  گلند
وز مذاق قندخواران غافلند
نز شکر نه  از شکرستانشان خبر
قند و شکر نیست  طعمه  گاو و خر
گویم  اندر مجلس  روحانیان
مدح او حیف  است  با زندانیان
گوید او گرد بهانه  می  متن 
در زبان شو در ثنایش  تن  مزن
هین  چه  گویم  نی  زبان داری نکوست 
پیش  دلداری که  دل مبهوت  اوست 
کس  نداند ذات  پاکش  را سپاس
تا چه  گفت  آن حق  سپاس حق  شناس
خود ثنا گفتن  ز من  ترک ثناست 
کاین  دلیل  هستی  و هستی  خطاست 
لیک  چون دل را مذاق شکر است 
گوش جانش  برثنای دلبر است 
بهر حق  صحبت  دل بارها
اندکی  هم  گویم  از بسیارها
تا زمینی  آسمان تمکین  شود
وز بیانم  کام جان شیرین  شود

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
هرچه  گویم  عشق  از آن باشد فزون
مطلق  است  از کیف  و کم  و چند و چون
راست  گویم  عشق  مصداقش  حق  است 
در حقیقت  عشق حق  مطلق  است 
بر ظهور عشق  خویش  آن ذات  پاک
جلوه گر شد در لباس آب  و خاک
تا به  ظاهر عشق  با خود بازد او
خود به  کار عشق  خود پردازد او
گشت  اول احمد از اسرار عشق 
در رسالت  منشأ اظهار عشق 
لاجرم فرمود آن مرد سبیل 
شد حسین ع از سیف  جد خود قتیل 
پس  نتیجه  آن نبو ت  در ظهور
شد ولایت  منشأ عشق  غیور
شد ولایت  را نتیجه  در جلال
عشق  مطلق  مصدر کل  کمال
گرچه  مشتق  لیک  اصل  مصدر است 
بر نبو ت  بر ولایت  سرور است 
همچو تخمی  کآن بود اصل  شجر
لیک  هست  او را نتیجه  در ثمر
زین  سبب  فرمود فخر عالمین 
که  حسین  است  از من  و من  از حسین 
این  نبوت  چیست  دانی  نور عشق 
وآن ولایت  آیت  مستور عشق 
چون نبو ت  با ولایت  یک  شود
آنچه  حاصل  زین  دو عشق  آنک  شود
پس  حسین ع  آن سر جان احمد است 
عاشقان را مصدر و هم  مقصد است 
زینب س آنکه  عشق  را او گشته  زین 
از ازل شد رونق  کار حسین ع
در عدد شد ثابتم  ز اشراق عشق 
این  ز سر زینب س مصداق عشق 
زینب س مصداق عشق  آمد به  حد
خامس  آل عبا را هم عدد
ماند ار باقی  سی  و یک  زآن حساب 
از الف  لام هویت  زآن بیاب 
این  الف  لام آمد ای دانا بشرط
نسبتش  بر ذات  حق  لا بشرط
همچو اسم  القدیر و العلیم 
هست  اشارت  ال برآن ذات  قدیم 
این  الف  لامی  که  گفتم  ای عیار
بر سر عشق  از پی  مصداق آر
زینب س مصداق العشق  ای ولد
هشتصد و پنج  و یک  است  آن با عدد
گرتو فهمی  این  بیان را دور نیست 
ور نفهمی  بیش  از این  دستور نیست 
هر که  بر ادراک این  سر بوی برد
او ز میدان حقیقت  گوی برد
راستی  هم  عشق  مطلق  زینب س است 
زآنکه  از عشق  آن اسیری مطلب  است 
خود نتیجه  عشق  چبود در بسیج 
نیک  بنگر جز شهادت  هیچ  هیچ 
این  شهادت  تخم  معنی  کشتن  است 
تن  ز جان در خاک و خون آغشتن  است 
کی  دهد تخم  شهادت  خود ثمر
چون شود زینب س اسیر و در به  در
گر به  صورت  آن ولی  ﷲ زن است 
زن مخوانش  محض  ذات  ذوالمن  است 
آنکه  برپا شد ز جودش بی  سخن 
جسم  و جان و عقل  و نفس  مرد و زن
بر عقول و بر نفوس او داور است 
دم مزن کز هرچه  گویم  برتر است 
خود مر او را گر تو زن دانی  خری
بل  جمادی یعنی  از خر کمتری
بنت  زهراس را اگر دانی  تو زن
ز اجتهاد افتاده ای در سوء ظن 
اجتهاد توست  این  ظن  ظهور
کز ره علم  الیقینت  کرده دور
آنکه  دارد تکیه  بر ظن  و خبر
گو بمیر ای بی  خبر خاکت به سر
جای خود زین اجتهاد باطله
گویمت شرحی کنون شو یک دله
باردیگر دار حاضر گوش هوش
خوش ز وحدت  نکته ای دیگر نیوش
نکته ای خوش بشنو از صاحبدلی 
از زبان من  ز پیر کاملی 
چونکه  چشم خارجی  هر جا بد است 
خاصه  جایی  کآن بت  رعنا قد است 
زآن عدد کن  باز خارج را جدا
تا که  ماند یک  عدد دیگر بجا
چیست  خارج فرق و تکثیر عدد
وآن الف  در بی  حدی جمع  الاحد
عارف  آن باشد که  گنج  راز یافت 
وآن الف  را در عددها باز یافت 
چون درآمد درمیان حرف  الف 
فکر دل شد یک  جهت  صرف  الف 
یادم آمد زآن الف  قدی که  دوش
در روش از بی دلان می برد هوش
رفت  از رفتار او چون دل ز دست 
رفته  رفته  زانویم  سوی نشست 
چون لبش  محی  الرمیم  است  ای فقیر
رو به  پیش  سرو بالایش  بمیر
چون در او فانی  شوی باقی  شوی
بر همه  مستسقیان ساقی  شوی
هرکه  شد در راه جانان جان او
خود دیت  باشد ورا جانان او

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
جان چه  در دل بر فنا شد زآن سر است 
جان عاشق  نیست  جان دلبر است 
کشتگان کربلا عین  حقند
زآنکه  غرق عشق  هوی مطلقند
زین  سببشان در خطاب  و در سلام
به  ابی  انتم  و امی گفت  امام
هریکی  را قطب  و شاهنشاه خواند
از زبان حق  ولی  ﷲ خواند
این  خطاب  ارچه  به  لفظ  جمع  کرد
قصد از این جمع  اینکه  در جمعند فرد
آن مقام جمع  جمع  است  ای ولد
نیست  آنجا صحبت  از فرق و عدد
جمله  یعنی  کشتگان کربلا
زآن فنا گشتند عین  یک  بقاء
جان هفتاد و دو نور ای نور عین 
واحد است  و واحدی عین  حسین 
اولیاء کآیات  حق  و راشدند
خود به  معنی  هم  احد هم  واحدند
زآنکه  در بحر فنا مستغرقند
فارغ  از تمییز عقل  فارقند
آنکه  جانش  غرق بحر وحدت  است 
کی  خبر او را ز فرق و کثرت  است 
گرچه  دل نتوان گذشتن  زین  بیان
زآنکه  شیرین  است  حرف  دلبران
هل  صفی  لیک  این  بیان را ناتمام
مثنوی یکجاست  شرح این  کلام
کن  جهان را پر شرار ازنار عشق 
فاشگو ز اشراق دل اسرار عشق 
گر حدیث  از نینوا گویی  رواست 
چون محل  عشق  دشت  نینواست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای مغنی  پرده ای دیگر نواز
چنگ  را کن  بر نوای عشق  ساز
کن  دمی  تألیف  نی  را در نغم 
تا ز خود گردم مگر آن دم عدم
چون چو نی  خالی  شدم پاک از خودی
در نوا آیم  به  قانون هدی
در نوای نی  چونی  سر تا قدم
بر بیان نینوا گردم قلم 
باز سودای جنونم  زد به  سر
کرد از اقلیم  عقلم  در به  در
باردیگر بحر عشقم  جوش کرد
بانگ  نی  تاراج عقل  و هوش کرد
نی نوا برداشت  باز از نینوا
بند بندم شد چو نی  اندر نوا
نی  نوای نینوا را ساز کرد
نینوا را با نوا همراز کرد
نینوا چبود محل  ابتلا
گوش کن  تا با تو گویم  ماجرا
دل بود زین  نینوا قصد ای پسر
نی  کند زین  نینوایت  باخبر
این  دل ای جان منبع  درد و بلاست 
شاهد دل البلاء و للولاست 
گر دلت  را زین  بلا نبود ولا
کورکورانه  مرو در کربلا
این  خرابات  فنایست  ای پسر
عقل  را نبود در این  سردم گذر
چون روی غافل  در این  ره بی  دلیل 
زآنکه  بال اندازد اینجا جبرییل 
برکش  از این  سرزمین  پای هوس
نیست  شاه و شیر را خویشی  به  کس 
یا تو پنداری که  شمس  افسرده است 
شیر حق  اندر نیستان مرده است 
بردر ای جان پردة پندار را
جز به  چشم  دل مبین  دلدار را
چشم  معنی  باز کن  هشیار شو
خفته  نبود شیر حق  بیدار شو
جان خواب  آلوده را بیدار کن 
وین  خر خودگرد را افسار کن 
حی  قیوم است  شاه لایزال
مرده جان توست  هین  چشمی  بمال
سرمکش  در کوچه  و بازار دل
زآنکه  بس  بشکسته  سر دیوار دل
صدهزارش درمیان میدان بود
وآن همه  سکنای سر بازان بود
عشق  در بازار او با زاری است 
جنس  این  بازار آه و زاری است 
عاشقانش  درد بی  درمان خرند
جان فروشند به  جان پیکان خرند
گر دلیلت  نیست زین  ره رو برون
زآنکه  آید زین  بیابان بوی خون
در طریق  عشق  کاول خونی  است 
هرکه  بی رهبر رود بیرونی  است 
گفته  نیکو از زبان شاه عشق 
در کتاب  عشق  مرد راه عشق 
عشق  از اول سرکش  و خونی  بود
تا گریزد هر که  بیرونی  بود
وآنکه  بیرونی  است  او ای نور عین 
کی دهد جان در ره مهر حسین ع
گوش جان بگشا دمی  ای جان من 
بر بیان عشق  بین  برهان من 
پای تا سر عقل  و جان و هوش باش
بر بیانم  هوش دار و گوش باش
تا نمایم  بر تو کشف  راز عشق 
راز بی  انجام و بی  آغاز عشق

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -