cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
چو شمع بر سرت اقبال و جاه می گرید
به اوج قدر نخندی کلاه می گرید
در آن بساط که انجام کار نومیدی  ست
اگرگداست وگر پادشاه می گرید
به عیش  خاصیت شیشه های می داریم
که خنده بر لب ما قاه قاه می گرید
به امتحان وفا جبهه چشمه عرق است
ز شرم دعوی باطل گواه می گرید
گزیرنیست شب تیره را زشمع وچراغ
همیشه دیده بخت سیاه می گرید
چه سان رسیم به مقصدکه تا قدم زده ایم
شکست آبله در خاک راه می گرید
به نا امیدی دل کیست چشم بازکند
بس است اگر مژه ای گاه گاه می گرید
ز شمع کشته شنیدم که صبحدم می گفت 
دگر چه دیده  گشایم نگاه می گرید
ترحم کرم توست بروضیع وشریف
که ابر بر گل و خار و گیاه می گرید
کراست یادکه در بارگاه رحمت عام
صواب خنده  کند یا گناه می گرید
نه اشک شمعم ونی شبنم سحربیدل
چه عبرتم  که به حال من آه می گرید

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چو سبحه بر سر هم تا به  کی قدم شمرید
به یکدلی نفسی چند مغتنم شمرید
به هیچ جزو ز اجزای دهر فاصله نیست
سراسر خط پرگار سر بهم شمرید
نمود کار جهان نقش کاسه بنگ است
لبی به خنده گشایید و جام جم شمرید
به صفحه راه نبرده  ست نقش ظلمت و نور
سواد دهر خطی در شق قلم شمرید
جنون عالم عبرت به  گردن افتاده ست
نفس زنید و همان هستی و عدم شمرید
سراغ مرکز تحقیق تا به دل نرسد
ز دیر تا به حرم لغزش قدم شمرید
حساب بیش وکم حرص تا بد باقی ست
مگر به صفحه زنید آتش و درم شمرید
کدام قطره در این بحر باب گوهر نیست
خطای ما همه شایسته  کرم شمرید
به ناله می کنم انگشت زینهار بلند
ز من به عرصه جرأت همین علم شمرید
کس از حباب نگیرد عیار علم و عمل
حساب ما نفسی بیش نیست کم شمرید
نوای ساز حبابی فضولی من و ماست
زپرده چند برآیید و زیر و بم شمرید
اگر هزار ازل تا ابد زنند بهم
تعلق من بیدل همین دودم شمرید

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
سخن ز مشق ادب موج  گوهرش  گیربد
کم است لغزش خط  گر به مسطرش  گیرید
به بستن مژه ختم است درس علم و عمل
همین ورق بهم آرید و دفترش  گیرید
محیط عشق تلاش دگرنمی خواهد
ک ره خوربد به تسلیم وگوهرش گیرید
همان بجاست خودآرایی دماغ فضول
چو شمع  گر همه با هر گلی سرش  گیرید
مزاج دون به تکلف غنی نمی گردد
سم است اگر سم خر جمله در زرش  گیرید
به وعظ عبرت اگر ممتحن شود توفیق
ز خود برآمدنی هست منبرش گیرید
گواه دعوی عشق انفعال جراتهاست
جبین اگر عرق انشاست محضرش گیرید
خیال نیستی آسودگیست پیش از مرگ
سری که نیست دمی زیر این پرش گیرید
بهار نامه یاران رفته می آرد
گلی که واکند آغوش در برش گیرید
دماغ فرصت اگر قدردان سر دل است
نگه ز خانه برون می رود درش  گیرید
دمی  که فرصت موهوم ما رسد به حساب
شرار هرچه اقل هست اکثرش   گیرید
کمال بیدل اگر خیمه عروج زند
ز خاک یکدو ورق سایه برترش گیرید

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
تا دل به ساز زمزمه درد وا رسید
هرجا دلی شکست به گوشم صدا رسید
هرجا به یاد سرو تو اندیشه وارسید
از دل صدای  کوکوی قمری به ما رسید
حرف بلند کس نشنیده است زیر خاک
یارب چسان پیام تو درگوش ما رسید
آیینه از غبار خطت جلوه صفاست
پر نور دیده ای که به این توتیا رسید
بر رنگ و بوی صد چمن آشفتگی نوشت
زان طره نسخه ای که به دست صبا رسید
بوسید پای او عرق شرم هستی ام
این قطره تا محیط به سعی حیا رسید
بی دقت نگاه تغافل فروش حسن
نتوان به کنه مطلب عشاق وارسید
تنها نه من جنون اثربوی وحشتم
گل نیز ازین چمن به دماغش هوا رسید
سعی غرور شعله  برون گرد داغ نیست
آخرچو زلف  سرکشی ما به پا رسید
قابل اثر نه ای  ز فلک شکوه ات خطاست
غم نیز نعمتی ست اگر اشتها رسید
سرمایه نشاط تو رفع تعلق است
ازترک برگ نی به مقام نوا رسید
برق و شرار دیده ام از وحشتم مپرس
بالی فشانده ام که ندانم کجا رسید
قانون خیر باد جهان ساز مفلسی ست
هرجا رسید ازکف خالی دعا رسید
رنگ پریده قابل گرد سراغ نیست
جایی رسیده ایم که نتوان به ما رسید
بیدل من آن سرشک ضعیفم که ازمژه
تا خاک هم به لغزش چندین عصا رسید

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
صبحی به گوش عبرتم از دل صدا رسید
کای بیخبربه ما نرسید آنکه وارسید
دریاست قطره ای که به دریا رسیده است
جز ما کسی دگر نتواند به ما رسید
سعی نفس ز دل سر مویی نرفت پیش
جایی  که کس نمی رسد این نارسا رسید
مزد فسردنی که به خاکم قدم زند
یاد قدت به سیر بهارم عصا رسید
آسودگی به خاک نشینان مسلم است
این حرفم از صدای نی بوربا رسید
دنیا که تاج کج کلهان نقش پای اوست
بر ما غبار ریخت که تا پشت پا رسید
طبع ترا مباد فضول هوس کند
میراث سایه ای  که ز بال هما رسید
عشاق دیگر از که وفا آرزو کنند
دل نیز رفته رفته به آن بی وفا رسید
چون ناله ای که بگذرد از بندبندنی
صد جا نشست حسرت دل تا به ما رسید
تا وادی غبار نفس طی نمی شود
نتوان به مقصد دل بی مدعا رسید
بر غفلت انفعال و به آگاهی انبساط
برهرکه هرچه می رسد ازمصطفا رسید
از خود گذشتنی ست فلک  تازی نگاه
تا نگذری زخود نتوان هیچ جا رسید
خون دلی به دیده بیدل مگر نماند
کز بهر پای بوس تو رنگ حنا رسید

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
سرکشی می خواستیم از پا نشستن در رسید
شعله را آواز سدادیم خاکستر رسید
خویش را یک پر زدن دریاب و مفت جهد گیر
زندگی برقی است نتوانی به خود دیگر رسید
بدر می بالد مه نو از کمین  کاستن
فربهی ما را ز راه پهلوی لاغر رسید
تا رسیدن محمل آوارگی سر منزلیم
درگذشت از عالم ما هرکه هرجا در رسید
دستگاه ما و من پا در رکاب برق داشت
تا به  پروازی رسم آتش به بال و پر رسید
تا نفس جنبید بر خود احتیاج آمد بجوش
یک تپیدن ساز کرد این رگ به صد نشتر رسید
بی نصیب از بیعت مستان این محفل نی ام
دست من بوسید پا ی هرکه تا ساغر رسید
مطلعی سر زد ز فکرم در کمینگاه خیال
بیخبر رفتم ز خود پنداشتم دلبر رسید
کاش همچون سایه درزنگار می کردم وطن
آب برد آیینه ام را تا به روشنگر رسید
گریه من از تنزلهای آثار حیاست
آن عرق از جبهه ام گم شد به چشم تر رسید
بی زبانیهای بیدل عالمی را داغ  کرد
از خموشی برق این آتش به خشک و تر رسید

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تا حنا  ازکفت به کام رسید
شفق رنگ گل به شام رسید
مژده ای دل بهار می آید
قاصد بوی گل پیام رسید
تا عدم شد نفس شمار خیال
ذره ما به انقسام رسید
هرچه دارد زمانه عاریت است
حق خود خواستیم و وام رسید
گل این باغ سرخوش وهم است
باده ها از هوا به جام رسید
اوج اقبال  نردبانها داشت
سعی لنگید تا به بام رسید
به مقامی  که راه جهد گم است
لغزش پا به نیم گام رسید
عزم طاووس ما بهشتی بود
پرکشیدن به فهم دام رسید
یأس طبل نشاط دل بوده است
از شکست این نگین به نام رسید
نوبر باغ اعتبار مباش
هرچه اینجا رسید خام رسید
خواجه گر بهره نشاط گزفت
خواب مخمل به احتلام رسید
عزت و آبروی این محفل
همه از خدمت  کرام رسید
آه مقصود دل نفهمیدم
بر من این نسخه ناتمام رسید
بیدل از خویش بایدت رفتن
ورنه نتوان به آن خرام رسید

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
در غمت آخر به جایی کار بیدادم رسید
کز تپیدن سرمه شد هرکس به فریادم رسید
مکتب آفاق از بس درسگاه عبرت است
گوشمالی بود هر حرفی کز استادم رسید
سینه را ازتیر و دل را نیست از زخم سنان
بی قدت آن آفتی کز سرو و شمشادم رسید
دامگاه شوق چون من صید محرومی نداشت
ناله واری هم نماند از من  که صیادم رسید
عشق ضعفی داشت تا شد با مزاجم آشنا
سیل شبنم بود تا در محنت آبادم رسید
چون شرر داغ فنا نتوان زدود از طینتم
چشم  زخمی بود معدومی  کز ایجادم رسید
گریه گو خون شو که من از یاس مطلب سوختم
تا کنم سامان آب آتش به بنیادم رسید
حسرتی در پرده نومیدی دل دشتم
سوختنها چون سپند آخر به فریادم رسید
یار دارد پرسش احوال دورافتادگان
کو فراموشی که گویم نوبت یادم رسید
سنگ هم گر واشکافی یار می آید برون
این صدا از بیستون و سعی فرهادم رسید
قاصد شوق از کمین نارسایی ایمن است
ناله ای دارم که در هر جا فرستادم رسید
شعله افسرده بیدل شهپر خاکستر است
در هوایش هرکه رفت از خود به امدادم رسید

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
منتظران بهار فصل شکفتن رسید
مژده به  گلها برید یار به  گلشن رسید
لمعه مهر ازل بر در و دیوار تافت
جام تجلی به دست نور ز ایمن رسید
نامه و پیغام را رسم تکلف نماند
فکر عبارت کراست معنی روشن رسید
عشق ز راه خیال  گرد الم پاک رفت
خار و خس وهم غیر رفت و به  گلخن رسید
صبر من نارسا باج ز کوشش  گرفت
دست به دل داشتم مژده دامن رسید
عیش و غم روزگار مرکز خود واشناخت
نغمه به احباب ساخت نوحه به دشمن رسید
مطلع همت بلند مزرع اقبال سبز
ریشه به نخل آب داد دانه به خرمن رسید
زین چمنستان کنون بستن مژگان خطاست
آینه صیقل زنید دیده به دیدن رسید
بردم از این نوبهار نشیه عمر دوبار
دیده ام از دیده رست دل به دل من رسید
سرو خرامان ناز حشر چه نیرنگ داشت
هر چه ز من رفته بود با به مسکن رسید
بیدل از اسرار عشق هیچکس آگاه نیست
گاه گذشتن گذشت وقت رسیدن رسید

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
بنای حرص به معراج مدعا نرسید
گذشت از فلک اما به پشت پا نرسید
دماغ جاه به کیفیت حضور نساخت
به سربلندی این بامها هوا نرسید
نفس به فهم پیام ازل نکرد وفا
رسیده بود می اما دماغها نرسید
ندامت است چمن ساز نوبهار امید
چه رنگ بست به دستی که این حنا نرسید
شکست چینی دل بر فلک رساند ترنگ
ولی چه سود به  گوش من این صدا نرسید
ادب پرستی ازین بیشتر چه می باشد
دچار او نشد آیینه تا به ما نرسید
غرض رساندن پیغام نارسایی بود
رسید قاصد ما هرکجا دعا نرسید
چو یاس مرجع امید نارسایانیم
به ما رسید تلاشی که هیچ جا نرسید
مرا زغیرت تحقیق رشک می آید
به فطرتی که به هرکس رسید وانرسید
ز صبح هستی ما شبنمی بهار نکرد
به خنده رفت  گل و نوبت حیا نرسید
بساط علم گروتازی دلایل داشت
خدنگ  کس به نشان تا نشد خطا نرسید
زکارگاه تجدد عیان نشد بیدل
جز ایبقدرکه کس اینجا به انتها نرسید

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نقشم از ضعف به اندیشه دیدن نرسید
نامم ازگمشدگیها به شنیدن نرسید
زین خمستان هوس نشیه وهمی داریم
که به تر طیب دماغم نرسیدن نرسید
طبع آزاد مرا ز آفت دوران غم نیست
پیکر سرو ز پیری به خمیدن نرسید
بال معنی نکشد کوشش هر بی سر و پا
اشک را منصب بینش به دویدن نرسید
غیر نومیدی از این باغ چه گل خواهم چید
رنگ افسرده من گر به پریدن نرسید
بسمل ناز تو گر بال کشد وحشت کو
جوهر آینه هرگز به تپیدن نرسید
تار و پود نفس صبح همان باب فناست
خرقه هستی ما جز به دریدن نرسید
غنچه سان  قطره اشک مژه شاخ  گلیم
سعی ما خون شود اما به چکیدن نرسید
هر کجا پای نهی خاک به زیر قدم است
ما نرفتیم به جایی که رسیدن نرسید
چشم روزن مگر از بی نگهی دریابد
ورنه این ذره که ماییم به دیدن نرسید
چه کنم با دو جهان بار ندامت بیدل
قوت من که به یک ناله کشیدن نرسید

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
آخر ز سجده  ام عرق جبهه سر کشید
غواصی محیط ادب این  گهر کشید
چندانکه شور صبح قیامت شود بلند
امروز پنبه بایدم از گوش کر کشید
از بی بضاعتی به گدایی مثل شدم
چون حلقه  کاسه تهی ا م دربه در کشید
جام  و شراب  محفل اسرار خامشی  است
خود را نهنگ حوصله شمع درکشید
هنگامه تمتع این باغ فتنه داشت
سرو و چنار دست به جای ثمر کشید
عرض کمال رونق بازار ما شکست
جوهر ز آب آینه موج خطر کشید
روشن نشد که از چه بیابان رسیده ایم
باید چو شمع خار قدم تا سحر کشید
گردن کشان به  عرصه تقدیر چون هلال
تیغی کشیده اند که خواهد سپر کشید
نقاشی صنایع  پرداز سحر داشت
طاووس رنگها بهم آورد و پرکشید
هر گوهری به  سنگ دگر قدر داشته است
خورشید اشک شبنم ما را به زر کشید
ای غنچه ها ز ترک تکلف چمن شوند
سر نیست آنقدر که توان دردسر کشید
از بیکسی چو شمع  درین عبرت  انجمن
رنگ پریده بود که ما را به بر کشید
طاقت رمید بسکه به وحشت قدم زدیم
بید ل شکست دامن ما تا کمر کشید

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
از کشمکش  کف تو می لاله گون  کشید
دامن کشیدن تو ز دستم به خون کشید
پر منفعل دمید حبابم درین محیط
جیبم سری نداشت  که باید برون  کشید
بیش ازدمی به همت هستی نساخت صبح
باری ست انفعال که نتوان فزون کشید
نیک و بد جهان هوس آهنگ جان کنی ست
ما را صدای تیشه به این بیستون کشید
قد خمیده ضامن رفع خمار کیست
تا کی توان می از قدح  سرنگون  کشید
چشمت به عالم دگر افکند طرح ناز
از ساغری  که می کشد آخر جنون  کشید
عریان تنی رسید به داد جنون من
تا دامنم ز زحمت چندین فنون  کشید
موهومی ام ز تهمت ایجاد بازداشت
مشق عدم قلم به خط کاف و نون کشید
آخر شکست چینی دل بر ترنگ زد
موی نهفته سر ز خمیرم  کنون  کشید
دست شکسته ام گل دامان یار کرد
نقاشم انتقام ز بخت نگون کشید
بیدل سواد نامه سیاهی نداشتم
خطی چو سایه بر ورقم طبع دون  کشید

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
پهلو به چرخ می زند امروز جاه عید
کج کرده است باز مه نو کلاه عید
دارد ز ماه نو همه تن یک خط جبین
یارب بر آستان که افتاد راه عید
گویا به وصف قبله معنی نواز ماست
این مصرع بلند فلک دستگاه عید
آن قبله ای  که جانب محراب ابروبش
خم دارد از هلال غرور نگاه عید
صبح وفا سرشته لب مهرپرورش
دارد تبسمی  که نیاید ز ماه عید
هرچند از هلال رقم  کرد روزگار
در چشم اعتبار خطی از گواه عید
پیش درش ز خجلت تسلیم بیدل است
تا آسمان نشان لب عذرخواه عید

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
صبح شد در عرصه گردون مگو خندان سفید
کف به لب آورده است این بختی کوهان سفید
تا کجا روشن شود عجز ترددهای خلق
بحر هم در خورد گوهر می کند دندان سفید
جاده پیمای عدم بودیم و کس محرم نبود
این ره خوابیده شد از لغزش  مژگان سفید
شبهه تحقیق نقشی می زند بر روی آب
جز سیاهی هیچ نتوان شد درین میدان سفید
زنگ دارد جوهر آیینه عرض کمال
درکلف خوابید هرجا شد مه تابان سفید
تا نگردد سخت جانی دستگاه انفعال
استخوان در پیکر ما می شود پنهان سفید
زیرگردون چون سحردریک نفس گشتیم پیر
می شود موی اسیر ان زود در زندان سفید
راه غربت یک قدم رنجش کم از صد سال نیست
اشک را از دیده دوری کرد تا مژگان سفید
بزم می گرم است از دمسردی واعظ چه باک
برف نتواند شدن در فصل تابستان سفید
انتظار تیغ نازش انفعال آورد بار
چون عرق گردیدآخر خون مشتاقان سفید
می نوشتم نامه ای بی مطلب قربانیان
جوش نومیدی ز بس کف کرد شد عنوان سفید
کاروان انتظار آخر به جایی می رسد
بیدل از چشم ترم راهی ست تاکنعان سفید

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ز زلف و روی توتا دیده ام سیاه و سفید
به جای دیده پسندیده ام سیاه و سفید
ز خط و روی توکایینه فریب نماست
ز شام و صبح چه فهمیده ام سیاه و سفید
ازآن زمان که به سرگشتگی ست نسبت من
به رنگ خامه بسی دیده ام سیاه و سفید
مژه به نرگس نیرنگ ساز او می گفت 
غزاله ای چو تو نشنیده ام سیاه و سفید
ز بس شرار خیال تو در نظر دارم
چو داغ پنبه بود دیده ام سیاه و سفید
ز داغهای دل و اشک چشم تر بیدل
گل بهار جنون چیده ام سیاه و سفید

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
خاک شد رنگ تنزه گل آثار دمید
جوهر آینه واسوخت که زنگار دمید
دل تهی گشت ز خود کون و مکان دایره بست
نقطه تا صفر برآمد خط پرگار دمید
دیده بسته گشاد در تحقیقی داشت
مژه برداشتم و صورت دیوار دمید
تخم دل اینقدر افسون امل بار آورد
سبحه ای  کاشته بودم همه ز نار دمید
چشم حیران چقدر چشمه معنی اثر است
آب داد آینه چندان  که خط یار دمید
هر کجا ریخت وفا خون شهید تو به خاک
سبزه همچون رگ یاقوت جگردار دمید
نفس سوخته مشق ادب ازخط تو داشت
ناله ما به قد سبزه ز کهسار دمید
وضع بی ساخته سایه کبابم دارد
به تکلف نتوان اینهمه هموار دمید
اثر فیض ز معدومی فرصت خجل است
صبح این باغ نفس در پس دیوار دمید
فرصت ناز شرار آینه عبرت ماست
زین ادبگاه نبایست به یکبار دمید
باز اندیشه انشای که داری بیدل
که خط ازکلک تو چون ناله زمنقار دمید

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
زندگی افسرد فال شوخی سودا زنید
انتخاب عالم آشوبی ازین اجزا زنید
چند چون  گرداب باید بود محو پیچ و تاب
بر امید ساحلی چون موج دست و پا زنید
بر فروغ شمع بیداد نفس تیغ است و بس
چند چون زنگار بر آیینه دلها زنید
شورتوفان حوادث بر محیط افتاده است
بعد ازین چون موج می بر کشتی صهبا زنید
باز آغوش دم تیغی مهیاکرده ایم
خنده  ای از بخیه می  باید به زخم ما زنید
جلوه در کار است غفلت چند ای بیحاصلان
چشم خواب آلود خود را یک دو مژگان پا زنید
راحتی  گر هست در آغوش ترک مدعاست
احتیاج آشوبها دارد به استغنا زنید
سیر نیرنگ جهان وقف تغافل خوشتر است
نعل واژونی به پای دیده بینا زنید
شعله سان چند از رک گردن علم افراشتن
سکه افتادگی بک ره چو تقش پا زنید
بستن مژگان به چندین شمع دامن می زند
یک شبیخون برصف اندیشه دنیا زنید
از پر عنقا صدایی می رسد کای غافلان
موج بسیار است اگر بیرون این درم با زنید
معنی آرام بیدل می توان معلوم کرد
گر به رنگ موج بر قلب  تپیدن ها زنید

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
کامجویان اندکی بر مطلب استغنا زنید
یک تغافل برخیال پوچ پشت پا زنید
غنچه دارد لذت سربسته عیش بهار
لب اگر آید بهم  بوسی بر آن لبها زنید
سیلی امواج وقف خانه بر دوش حباب
لنگری چون موج  گوهر در دل دریا زنید
شمع می گوید که ای در بند خواب افسردگان
شعله هم آب است  گر بر روی غفلت وازنید
ذوق حال از نام استقبال باطل می شود
نیست امروز آنقدر فرصت  که بر فردا زنید
گر برون تازید از آرایش نام و نشان
تخت آزادی به دوش همت عنقا زنید
رنگ گل  را ترجمان  گر غنچه  باشد خوش اداست
خنده ها چون باده باید از لب مینا زنید
کلفت خمیازه از درد شکستن بدتر است
تا به  کی حسرت  کشد سنگی به جام ما زنید
زان پری جز بی  نشانی بر نمی دارد نقاب
تا ابد گر شیشه تحقیق بر خارا زنید
عمر ها شد ناز فطرت سرنگون خجلت است
دامن گردی که دارید اندکی بالا زنید
بیدل از ساز نفس این نغمه می آید به گوش
کای اسیران خانه زندان است بر صحرا زنید

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
همتی  گر هست پایی بر سر دنیا زنید
همچو گردون خیمه ای در عالم بالا زنید
خانه پردازی نمی باید پی آرام جسم
این غبار رفته را در دامن صحرا زنید
نیست ساز عافیت در محفل گفت و شنود
گوش اگر باز است باری قفل بر لب ها زنید
می توان فرهاد شد گر بیستون نتوان شدن
تیغ اگر بر سر نباشد تیشه ای بر پا زنید
شهرت موهوم ننگ بی نشانی تا به کی
آتش  گمنامیی در شهپر عنقا زنید
نقد راحت برده اند از کیسه گاه زندگی
بعد از این چون شعله در خاکستر خود وازنید
خاک صحرای فنا خمخانه جوش بقاست
یک قلم ساحل شوید و ساغر دریا زنید
کشته تیغ نگاه لاله  رویانیم ما
شمع داغی بر سر لوح مزار ما زنید
بزم ما را غیر قلقل مطربی در کار نیست
ساقیان دستی به ساز گردن مینا زنید
بیقراری همچو اشک از دیده ها افتادنست
حلقه ای چون داغ باید بر در دلها زنید
حسرت می گر نباشد نیست تشویش خمار
بشکنید امروز جام و سنگ بر فردا زنید
مصرع آهی  که گردد از شکست دل بلند
گر فتد موزون به  گوش بیدل شیدا زنید

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دل شکستی دارد از معموره بر هامون زنید
چینی مو دار ما را بر سر مجنون زنید
از خمار عافیت عمری ست زحمت می کشیم
جام ما بر سنگ اگر نتوان زدن در خون زنید
آه از آن شبنم  که خورشیدش نگیرد در کنار
تا عرق دارد جبین بر شرم طبع دون زنید
سرو این گلزار پر شهرت نوای بی بری ست
بی نقط چند انتخاب مصرع موزون زنید
خال مشکین نیز با چشم سیه هم نسبت است
ساغر می گر نباشد حبی از افیون زنید
بی  تمیزی این زمان مضراب ساز عالم است
جای نی چندی نفس بر رشته قانون زنید
هیچکس را ذوق تفتیش کسی منظور نیست
نعل بی مقصد روی حیف است اگر واژون زنید
عالمی دارد خرابات تأمل در بغل
خم گریبان ست بر تدبیر افلاطون زنید
دیدهء عبرت نگاهان ازکواکب نیست کم
بخیه ها بر جامه عریانی گردون زنید
کر نفس دزدد هوس تشویش امکان هیچ نیست
ای  گهرها مهر بر طومار این جیحون زنید
مجلس اوهام تا کی  گرم باید داشتن
یک  شرر شوخی بس است آتش درین کانون زنید
غافلان باید ز شمع آموخت طور عافیت
یک دو ساعت سر به جیب ازخود قدم ببرون زنید
وعده دیدار تا فردا قیامت می کند
فال بینش مفت فرصتهاست  گر اکنون زنید
ناله می گویند تا آن  کوچه راهی می برد
تا نفس باشد چو بیدل بر همین افسون زنید

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
شورحاجت تاکی ازحرص دو دل باید شنید
یک عرق حرف ازجبین منفعل باید شنید
نیک و بد سربرخط تسلیم فرمان قضاست
این صدا از ریزش خون بحل باید شنید
عالمی را سرکشی بر باد غارت داده است
حرف امن ازآتش نامشتعل باید شنید
آن خروش صور کز دورت به گوش افتاده است
تا نفس باقیست ما را متصل باید شنید
اطلس افلاک هم زین پیش در یادم نبود
این زمان طعن لباس از آب و گل باید شنید
غافل از فهم زبان درد بودن شرط نیست
ناله هم هرچند باشد دل کسل باید شنید
مقتضای عجز عجز است از فضولی شرم دار
هرچه گوید عشق درگوشت خجل باید شنید
محرم اسرارخاموشان زبان وگوش نیست
من شکست رنگم آوازم ز دل باید شنید
بیدل این شور بد و نیکی که تکلیف  کریست
پنبه تا درگوش باشد معتدل شنید

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دوستان در گوشه چشم تغافل جا کنید
تا به عقبا سیر این دنیا و مافیها کنید
خاک بر فرق خیال پوچ اگر باز است چشم
مفت امروپد این امروز بی فرداکنید
غیر آزادی  که می گردد حریف سوز عشق
بهر ضبط این می آغوش پری میناکنید
ساقی این بزم بی پرواست مستان بعد ازین
چشم مخمورش به یاد آرید و مستیها کنید
غیرت آن قامت رعنا بلند افتاده است
یک سر مژگان اگر مردید سر بالا کنید
می کند یک دیده ی بیدار کار صد چراغ
روزنی زین خانه تار بک بر دل واکنید
زین عمارتها که طاقش سر به  گردون می کشد
گردبادی به که در دشت جنون برپا کنید
چارسوی اعتبارات از زیانکاری پر است
عاقبت سود است اگر با نیستی سودا کنید
آسمانها در غبار تنگی دل خفته است
بهر این آیینه ظرفی از صفا پیدا کنید
جز فراموشی ز ما بیحاصلان بیحاصلست
گر دماغ انفعالی هست یاد ما کنید
شیوه ادبار زیب جوهر اقبال نیست
هرزه می گردد سر بی مغز ما را پا کنید
از فضولی منفعل باشید کار این است و بس
خواه اظهار گدایی خواه استغنا کنید
شور و شر بسیار دارد با تعلق زیستن
کم زبیدل نیستند این فتنه از سر واکنید

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بیدلان چند خیال گل و شمشاد کنید
خون شوید آن همه کز خود چمن ایجاد کنید
کو فضایی که توان نیم تپش بال افشاند
ای اسیران قفس خدمت صیادکنید
ما هم از گلشن دیدار گلی می چیدیم
هر کجا آینه بینید ز ما یاد کنید
یار را باید از آغوش نفس  کرد سراغ
آنقدر دور متازید که فریاد کنید
گرد آرام درین دشت تپش خیز کجاست
تا به پایی برسید آبله بنیاد کنید
وضع نامنفعلی سخت خجالت دارد
کاش از هرزه دویها عرق ایجاد کنید
موجم از مشق تپش رفت به توفان گداز
یک گهر معنی افسردنم ارشاد کنید
عمرها شد عرق آلود تلاش سخنم
به نسیم نفس سوخته ام یاد کنید
بوی  گل تا نشوم ننگ رهایی نکشم
نیستم سرو که پا در گلم آزاد کنید
صورت ناوکش از دل نکشد جرأت من
به تکلف اگرم خامه ی بهزاد کنید
نرگس یار به حالم چه نظرها که نداشت
معنی منتخبم بر سر من صاد کنید
من بیدل سبق مدرسه ی نسیانم
هرچه کردید فراموش مرا یاد کنید

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
غافلان چند قبادوزی ادراک کنید
به گریبانی اگر دست رسد چاک کنید
صد نفس بال فشان سوخت به زنگدانه خاک
یک سحر سیر پریخانه افلاک کنید
چند باید دهن از خبث بانبارد کس
یک دو روزی نفس سوخته مسواک کنید
صید خلق از نفس سوخته  پر بیخردی است
ا- نقدر رشته متابید که فتراک کنید
دید معنی نشود مایل تحقیق کسان
بینش آن است که در چشم حسد خاک کنید
چشمه خضر در این دشت سراب هوس است
تشنه کامان  طلب دیده نمناک کنید
تلخی حادثه قند است به خرسندی طبع
نام افیون گوارا شده  تریاک کنید
ساغر آبله ما ز ادب سرشار است
جاده وادی تسلیم رگ تاک کنید
هیچکس منفعل طینت بی درد مباد
مژه ای را به نم آرید و عرق پاک کنید
تا نگردید در این عرصه تشویش هلاک
همچو بیدل حذر ازکوشش بی باک کنید

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
شوق تا گردد دو بالا خویش را احول کنید
نیم رخ کم حیرت است آیینه مستقبل کنید
آگهی از اطلس  گردون چه خواهد یافتن
خواب ما هم بی قماشی نیست گر مخمل کنید
با بد و نیک  جهان زبن بیش نتوان شد طرف
یک عرق وار از حیا آیینه ها را حل کنید
آشنای وحدت از تشوبش کثرت ایمن است
دردسرکمتر مفصل را اگر مجمل کنید
سعی دنیا هر قدر کوتاه  همتها رساست
پا اگر نتوان شکستن دست قدرت شل  کنید
گر دماغ آرزو خارد هوای افسری
هم به سرچنگی سر بی مغز خود را کل  کنید
نیست جز بیحاصلی عرض مثال ما و من
دست بر هم سودن است آیینه  گر صیقل  کنید
گرد دل گردیدنی سیر کمال این است و بس
بر دو عالم خط  کشید این صفحه  گر جدول  کنید
زاهدان سعی عمل رفع صداع وهم نیست
سدره و طوبی به هم سایید تا صندل کنید
نفی در تکرار نفی اثبات پیدا می کند
لفظ هستی مستیی دارد اگر مهمل  کنید
صد نگه از یک مژه بستن تغافل می شود
با هوسها آنچه آخرکردن ست اول کنید
بحر از ایجاد حباب آیینه دار وهم کیست
بیدل ما مشکلی در پیش دارد حل  کنید

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
یاران به رنگ رفته دو روزم مثل  کنید
تمثال من کم است گر آیینه تل کنید
انجام این بساط در آغاز خفته است
شام ابد تصور صبح ازل  کنید
یک گام پیش از آب در این ورطه آتش است
فکری به سیر عبرت حوت و حمل  کنید
گر دستگاه چینی بی  موست اعتبار
رفع هوس به خارش سرهای  کل  کنید
بی  ضبط حرص پیش نرفته است سعی خلق
تدبیر پای لنگ به بازوی شل  کنید
این پشت و پهلویی که بمالید بر زمین
دلاک امتحانی رفع  کسل کنید

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -