cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
با عشق نه نامیست نه ننگم  که برآیم
از خانه دگر با که بجنگم که بر آیم
در عرصه توفیق چو تیغ  کف نامرد
نگرفت  نیام آن همه تنگم  که برآیم
رسوایی موهوم  گریبان در ننگست
زین بحر نه ماهی نه نهنگم  که برآیم
خلقی به عدم آینه پرداز خیال است
من زان گل نشکفته چه رنگم  که برآیم
بی همتی از تهمت پستی نتوان رست
زلف تو دهد دست به چنگم  که برآیم
مردان ز غم سختی ایام گذشتند
من نیز بر این  کوه پلنگم  که بر آیم
یکبار ز دل چون نفسم نیست  گذشتن
تا چند خورم خون و بلنگم  که برآیم
در قید جسد خون شدم از پیروی عقل
نامرد نیاموخت شلنگم  که بر آیم
پرواز دگر زین قفسم نیست میسر
راهی بگشاید پر رنگم  که بر آیم
کم همتی فرصت ازین عرصه دلگیر
چندان نپسندید درنگم  که بر آیم
در آینه خون می خورم از لنگر تمثال
ترسم زند این خانه به سنگم  که برآیم
از کلفت اسباب رهایی چه خیالست
بیدل به فشار دل تنگم  که بر آیم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
رنگ پر ریخته الفت گلزار توایم
جسته ایم از قفس خویش و گرفتار توایم
خاک ما جوهر هر ذره اش آیینه گر است
در عدم نیز همان تشنه دیدار توایم
مرکز دیده و دل غیر تمنای تو نیست
از نگه تا به نفس یک خط پرگار توایم
اشک و آه است سواد خط پیشانی شمع
همه وا سوخته سبحه و زنار توایم
بیش ازین ساغر الفت چه اثر پیماید
می رویم از خود و در حیرت رفتار توایم
دامن عفو حمایتکده غفلت ماست
خواب راحت نفس سایه دیوار توایم
جنس موهوم هوس شیفته ارزش نیست
قیمت ما همه این بس  که به بازار توایم
مست  کیفیت نازیم چه هستی چه عدم
هر کجاییم همان ساغر سرشار توایم
خرده بر بیش و کم ذره نگیرد خورشید
ای تو در کار همه ما همه بیکار توایم
ناله سامان جبین سایی اشک است اینجا
بیدل عجز نوای ادب اظهار توایم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U - -
چون سبحه یک دو روز که با هم نشسته ایم
از یکدگر گسسته فراهم نشسته ایم
باز است چشم ما به رخ انجمن چو شمع
اما در انتظار فنا هم نشسته ایم
هر چند طور عجز به غیر از صواب نیست
زحمت کشی خیال خطا هم نشسته ایم
دود سپند مجلس تصویر حیرت است
هر چند گل کنیم صدا هم نشسته ایم
غافل نه ایم از غم درماندگان خاک
چندی چو آبله ته پا هم نشسته ایم
نا قدردان راحت عریان تنی مباش
گاهی برون بند قبا هم نشسته ایم
خواب غرور مخمل و دیبا ز ما مخواه
بر فرش بوریای گدا هم نشسته ایم
دارد دماغ تخت سلیمان غبار ما
بی پا و سر به روی هوا هم نشسته ایم
دود چراغ محفل امکان بهانه جوست
در راه باد ما و شما هم نشسته ایم
آسایشی به ترک مطالب نمی رسد
در سایه های دست دعا هم نشسته ایم
گر التفات نقش قدم شیوه حیاست
بر خاک آستان تو ما هم نشسته ایم
بیدل به رنگ توأم بادام ما و تو
هر چند یک دلیم جدا هم نشسته ایم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
بر سینه داغ های تمنا نوشته ایم
یک لاله زار نسخه سودا نوشته ایم
هرجا درین بساط خس ما به پرده ای ست
مضمون رنگ عجز خود آنجا نوشته ایم
منشور باج اگر به سر گل نهاده اند
ما هم برات آبله برپا نوشته ایم
خواهد به نام جلوه او واشکافتن
از چشم بسته طرفه معما نوشته ایم
حاجت به نامه نیست  که در سطرهای آه
اسرار پرفشانی دل وا نوشته ایم
بر نسخه بهار خط نسخ می کشد
رنگ شکسته ای که به سیما نوشته ایم
پهلوی لاغری ست  که هم نقش بوریاست
سطری که بر جریده دنیا نوشته ایم
دیگر ز نقش نامه اعمال ما مپرس
نظاره ای به لوح تماشا نوشته ایم
از گرد ما همان خط زنهار خواندنی است
تا آسمان چو صبح الف ها نوشته ایم
از صفحه  کلک وحشت ما پیش رفته است
امروز هم ز نسخه فردا نوشته ایم
مشق خیال ما به تمامی نمی رسد
ای بی خودان همه  ورقی نانوشته ایم
جز امتحان فطرت یاران مراد نیست
بی پرده معنیی که به ایما نوشته ایم
در زندگی مطالعه دل غنیمت است
خواهی بخوان و خواه مخوان ما نوشته ایم
بیدل مآل سرکشی اعتبارها
پیش از فنا به نقش کف پا نوشته ایم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
سطری اگر ز وضع جهان وانوشته ایم
گردانده ایم رنگ و چلیپا نوشته ایم
در مکتب طلب چقدر مشق لغزش است
کاین جاده ها به صفحه صحرا نوشته ایم
هر جا خطی ز نسخه امکان دمیده است
عبرت غبار دیده بینا نوشته ایم
از زخم حسرتی که لب جام می کشد
خون بر بیاض گردن مینا نوشته ایم
رمز ازل  که صد عدم آن سوی فطرت است
پنهان نخوانده اینهمه پیدا نوشته ایم
معنی سواد نسخه اشک چکیده  کیست
غمنامه ها به خون تمنا نوشته ایم
زبن آبرو که پیکر ما خاک راه اوست
خط غبار خود به ثریا نوشته ایم
از نقش ما حقیقت آفاق خواندنی ست
چون موج کارنامه دریا نوشته ایم
قاصد چو رنگ باز نگردید سوی ما
معلوم شد که نامه به عنقا نوشته ایم
در مکتب نیاز چه حرف و کدام سطر
چون خامه سجده ای ست  که صد جا نوشته ایم
دستی اگر بلند کند نامه بر بس است
تا روشنت شود که دعاها نوشته ایم
اسرار خط جام که پرگار بیخودی ست
بیدل به کلک موجه صهبا نوشته ایم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
چون قلم راه تجرد بسکه تنها رفته ایم
سایه از ما هر قدم وامانده و ما رفته ایم
دیده ها تا دل همه خمیازه ما می کشند
جای ما در هر مکان خالی ست گویا رفته ایم
کس ز افسون تعین داغ محرومی مباد
چون  گهر عمریست در دربا ز دریا رفته ایم
فکر خود ما را چو شمع  آخر به طوف خاک برد
یکسر از راه  گریبان در ته پا رفته ایم
رهرو عجزیم ما را جرات رفتار کو
چند روزی شد چو عنقا برزبانها رفته ایم
سایه را در هیچ  صورت نسبت خورشید نیست
تا تو ما را در خیال آورده ای ما رفته ایم
بر زمین چندان که می جوییم  گرد ما گم است
کاش گردد چون سحر روشن  که بالا رفته ایم
چون امل ما را در این محفل نخواهی یافتن
جمله امروزیم لیک آن سوی فردا رفته ایم
الفت هر چیز وقف ساز استعداد اوست
تا مروت در خیال آمد ز دنیا رفته ایم
کلک معنی در سواد مدعا بی لغزش است
گر به صورت چون خط ترسا چلیپا رفته ایم
ساز هستی گر به این رنگ احتیاج آماده است
ما و آب رو ازین غمخانه یکجا رفته ایم
از نفس کم نیست  گر پیغام  گردی می رسد
ورنه ما زین دشت پیش از آمدنها رفته ایم
بیدل از تحقیق هستی و عدم دل جمع دار
کس چه داند آمدیم از بیخودی یا رفته ایم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U - -
گر در هوای او قدمی پیش رفته ایم
مانند شبنم از گره خویش رفته ایم
قید جهات مانع پرواز رنگ نیست
از حیرت اینقدر قفس اندیش رفته ایم
آنجاکه نقش جبهه تسلیم جاده است
آسوده ایم اگر همه در نیش رفته ایم
تا لب گشوده ایم به دریوزه امید
چون آبرو ز کیسه درویش رفته ایم
زاهد فسون زهد رها کن  که عمرهاست
ما هم چو شانه از ته این ریش رفته ایم
دنیا و صد معامله عقبا و صد خیال
ما بیخودان به چنگ چه تشویش رفته ایم
غواص درد را به محیط گهر چه کار
اخگر صفت فرو به دل ریش رفته ایم
در آفتاب سایه سراغ چه می کند
از خویش تا تو آمده ای پیش رفته ایم
با هیچ ذره راست نیاید حساب ما
از بس که در شمار کم و بیش رفته ایم
بیدل نشاط دهر مآلش ندامت ست
چون گل ازبن چمن همه تن ریش رفته ایم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
چون غنچه در خیال تو هرگاه رفته ایم
محمل به دوش بیخودی آه رفته ایم
پاس قدم به دشت جنون حق سعی ماست
عمری به دوش آبله ها راه رفته ایم
راه سفر اگر همه ابروست تا جبین
از ضعف چون هلال به یک ماه رفته ایم
از ساز منزل و سفر عاجزان مپرس
چون داغ آرمیده و چون آه رفته ایم
محمل طراز کشمکش دهر عبرتیست
ماییم خواه آمده و خواه رفته ایم
امروز سود ما غم فردای زندگی است
اندیشه ای که در چه زیانگاه رفته ایم
عجز و غرور هر دو جنون تاز وحشتند
زین باغ اگر گلیم و اگر کاه رفته ایم
لاف صفا ز طبع هوس موج می زند
ای هوش غفلتی  که پر آگاه رفته ایم
فرصت ز رنگ ماست پرافشان نیستی
غافل ز ما مباش که ناگاه رفته ایم
عنقا نشان شهرت گمنامی خودیم
کو بازگشتنی که به افواه رفته ایم
بانگ دراست قافله بیقرار ما
یک  گام ناگشوده به صد راه رفته ایم
بیدل به بند نی  گرهی نیست ناله را
آزاده ایم اگر همه در چاه رفته ایم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
یکدم آسایش به صد ابرام پیدا کرده ایم
سعی ها شد خاک تا آرام پیدا کرده ایم
تیره بختی نیز مفت دستگاه عجز ماست
روز اگر گم  گشت باری شام پیدا کرده ایم
مقصد عشاق رسوایی ست ما هم چون سحر
یک گریبان جامه احرام پیدا کرده ایم
شهره واماندگی هاییم چون نقش نگین
پای تا بر سنگ آمد نام پیدا کرده ایم
قطره اشکیم ما را جهد کو جولان  کدام
از چکیدن تهمت یک گام پیدا کرده ایم
ای  شرر زین بیش برآیینه  فطرت مناز
ما هم از آغاز خویش انجام پیدا کرده ایم
چشم حیران درکفیم از نشیه دیدار و بس
بیخودی وقف تماشا جام پیدا کرده ایم
عمرها شد با خیال جلوه او توأم است
بی نگه چشمی که چون بادام پیدا کرده ایم
خامشی  خلوتگه وصلست و ما نامحرمان
از لب غفلت نوا پیغام پیدا کرده ایم
عمر زندانخانه چندین تعلق بوده است
در غبار خود سراغ دام پیدا کرده ایم
خاک ما امروزگرم آهنگ پرواز فناست
ای هوس کسب هواها بام پیدا کرده ایم
عالم موهومه ای اسباب صورت بسته است
آنچه بیدل از خیال خام پیدا کرده ایم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دیده انتظار را دام امید کرده ایم
ای قدمت به چشم ما خانه سفید کرده ایم
دل به خیالت انجمن دیده به حیرتت چمن
سیر تأملی که دل تا مژه عید کرده ایم
همچو صدف قناعتست بوته امتحان فقر
مغز شد استخوان ما بسکه قدید کرده ایم
فیض جنون نارسا فکر برهنگی  کراست
خرقه دوش عافیت سایه بید کرده ایم
معنی لفظ  حیرتیم  کیست به فهم ما رسد
بوی اثر نهفته را رنگ پدید کرده ایم
گرد به باد رفتگان دست بلند  مطلبی است
گوش به چشم کن بدل ناله جدیدکرده ایم
آه  کجا برد کسی خجلت تهمت عدم
نام خموشی وکری گفت و شنیدکرده ایم
فرصت اشک شمع رفت ای دم صبح عبرتی
خنده دیت نمی شود گریه شهیدکرده ایم
بیدل اگرخطای ما درخور ساز زندگیست
تا به  کفن رسیده ایم ناله سفید کرده ایم

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
با کف خاکستری سودای اخگر کرده ایم
سر به تسلیم ادب گم در ته پر کرده ایم
آرزوها در مزاج ما نفس دزدید و سوخت
خویش را چون قطره بی موج گوهر کرده ایم
اشک غلتانیم کز دیوانگیهای طلب
لغزش پا را خیال گردش سر کرده ایم
بی زبانی دارد ابرامی  که در صد کوس نیست
هر کجا گوش است ما از خامشی کر کرده ایم
از شکوه اقتدار هیچ بودنها مپرس
ذره ایم اقلیم معدومی مسخر کرده ایم
آنقدر وسعت ندارد ملک هستی تا عدم
چون نفس پر آمد و رفت مکرر کرده ایم
عاقبت خط غبار از نسخه ما خواندنی است
باد می گرداند آوازی که دفتر کرده ایم
خامشی در علم جمعیت رباضتخانه است
فربهی های زمان لاف لاغر کرده ایم
آستان خلوت  کنج عدم  کمفرصتی است
شعله جواله ای را حلقه در کرده ایم
مقصد ما زین چمن  بر هیچکس  روشن  نشد
رنگ گل بوده ست پروازی که بی پر کرده ایم
زحمت فهم از سواد سرنوشت ما مخواه
خط موهومی عیان بود از عرق ترکرده ایم
یک دو دم بیدل به ذوق دل درین وحشت سرا
چون نفس در خانه آیینه لنگر کرده ایم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دور هستی پیش از گامی تمامش کرده ایم
عمر وهمی بود قربان خرامش کرده ایم
شیشه ها باید عرق برجبهه ما بشکند
کز تری های هوس تکلیف جامش کرده ایم
ماجرای صبح و شبنم دیدی از هستی مپرس
صد نفس شد آب  کاین مقدار رامش کرده ایم
خواب عیش زندگی پرمنفعل تعبیر بود
شخص فطرت را جنب از احتلامش  کرده ایم
زندگی تلخست از تشویش استقبال مرگ
آه از فکر ادایی آن چه وامش کرده ایم
تیره بختی هم به آسانی نمی آید به دست
تا شفق خورده ست خون  صبحی  که شامش  کرده ایم
ما اسیران چون شرارکاغذ آتش زده
مشق آزادی ز چشمکهای دامش کرده ایم
چشم ما مژگان ندزدیده ست ز آشوب غبار
در ره او هر چه پیش آمد سلامش کرده ایم
پیش دلدار است دل قاصد دمی کانجا رسی
دم نخواهی زدکه ما چیزی پیامش کرده ایم
غیر خاموشی نمی جوشد ز مشت خاک ما
سرمه گردی دارد و فریاد نامش کرده ایم
منظر کیفیت  گردون هوایی بیش نیست
بارها چون صبح ما هم سیربامش کرده ایم
نزد ما بیدل علاج مدعی دشوار نیست
از لب خاموش فکر انتقامش کرده ایم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
نشنیده حرف چند که ما گوش  کرده ایم
تا لب گشوده ایم فراموش کرده ایم
درد دلیم شور دو عالم غبار ماست
اما زیارت لب خاموش کرده ایم
تسلیم ما قلمرو جولان ناز کیست
سیر نه آسمان به خم دوش کرده ایم
آفات دهر چاره گرش یک تغافلست
توفان به بستن مژه خس پوش کرده ایم
شوری دگر نداشت خمستان اعتبار
خود را چو درد می سبب جوش کرده ایم
حیرت سحر دمانده طرز نگاه ماست
صد چاک سینه نذر یک آغوش کرده ایم
طاووس رنگ ما ز نگاه  که می کش است
پرواز را به  جلوه قدح نوش کرده ایم
بر وضع ما خطای جنونی دگر مبند
کم نیست این که پیروی هوش کرده ایم
مردم به دستگاه بقا ناز می کنند
ما تکیه بر فنای خطا پوش کرده ایم
بیدل حدیث بیخبران ناشنیدنی است
بودیم معنیی که فراموش کرده ایم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
در جگر صد رنگ توفان  کرده ایم
تا سرشکی نذر مژگان کرده ایم
حیرت از طاووس  ما پر می زند
وحشتی را نرگسستان کرده ایم
اخگر ما پرده خاکسترست
بیضه قمری نمایان کرده ایم
تا نفس بر خود تپید آیینه نیست
چون حباب این جلوه سامان کرده ایم
شبنم ما جیب خجلت می درد
یک عرق آیینه عریان کرده ایم
ناله حسرتخانه دیدار اوست
در نفس آیینه پنهان کرده ایم
عشق از محرومی ما داغ شد
بی جنون سیر بیابان کرده ایم
دست بر هم سودنی داریم و بس
خدمت طبع پشیمان کرده ایم
ما و شمع  کشته نتوان فرق  کرد
اینقدر سر در گریبان کرده ایم
ماتم فرصت ز حیرت روشن است
جای مو مژگان پریشان کرده ایم
ای توانایی به زور خود مناز
ما ضعیفان آنچه نتوان کرده ایم
از هجوم اشک ما بیدل مپرس
یار می آید چراغان کرده ایم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
نسخه هیچیم  وهمی از عدم آورده ایم
ما و من حرفی  که می گردد رقم آورده ایم
خامشی بی آه و گفت وگوی باب ناله نیست
یک نفس سازیم و چندین زیر و بم آورده ایم
هیچ نقش از پرده معدومی ما گل نکرد
یک قلم خاکستریم  آیینه کم آورده ایم
ای فلک از ما ضعیفان بیش از این طاقت مخواه
چون مه نو خویش را بر پشت خم آورده ایم
آفتابی  کرد رنگ طاقت ما احتیاج
تا به خاطر سایه دست کرم آورده ایم
بر درت پیشانی خجلت شفیع ما بس است
سجده ای در بار ما گر نیست نم آورده ایم
عمرها نامحرم جیب تأمل تاختیم
تاکنون ما و خیالت سر بهم آورده ایم
کو تنزه سجده ای تا آبرو بندیم نقش
زحمتی بر خاک پایت از قسم آورده ایم
صبح ما روشن سواد نسخه آرام نیست
سطر گردی در خیال از مشق رم آورده ایم
دست عجز ما صلای جلوه ای دارد بلند
عرصه حیرانی است از مژگان علم آورده ایم
اینقدر رقص سپند ما به امید فناست
ناله در باریم اما سرمه هم آورده ایم
سعی ما واماندگان سر منزلی دیگر نداشت
همچو لغزش زور بر نقش قدم آورده ایم
همت ما چون سحر منت کش اسباب نیست
اینقدر هستی که داریم از عدم آورده ایم
حاصل جمعیت اسباب جز عبرت نبود
مفت ما بیدل  که مژگانی بهم آورده ایم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
صبح است و ما دماغ تمنا رسانده ایم
چون شمع بوسه مژه تا پا رسانده ایم
گل می کند ز شعله خاکستر آشیان
بال شکسته ای که به عنقا رسانده ایم
ترک طلب به عمر طبیعی مقابل است
آیینه نفس به مسیحا رسانده ایم
کم نیست سعی ما که به صد دستگاه اشک
خود را به پای آبله فرسا رسانده ایم
وحدت نماست شور خرابات ما و من
وهم است این که نشیه دو بالا رسانده ایم
آیینه جهان لطافت کدورت است
نقب پری ز شیشه به خارا رسانده ایم
در هر دماغ فطرت ما گرد می کند
هر جا رسیده است  کسی ما رسانده ایم
شوقی فسرد و قطره ما در گهر گرفت
این است کلفتی  که به دریا رساند ه ایم
طاووس ما بهار چراغان حیرت است
آیینه خانه ای به تماشا رسانده ایم
از بس تنک بضاعت دردیم چون  گهر
یک قطره اشک بر همه اعضا رسانده ایم
گر مستی ات شکست دو عالم به شیشه کرد
ما هم دلی به پهلوی مینا رسانده ایم
بیدل ز سحرکاری طول امل مپرس
کامروز نارسیده به فردا رسانده ایم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
از زندگی به جز غم فردا نمانده ایم
چیزی که مانده ایم درینجا نمانده ایم
روزی دو چون حواس به وحشت سرای عمر
بی سعی التفات و مدارا نمانده ایم
چون سایه خضر مقصد ما شوق نیستی است
از پا فتاده ایم ولی وا نمانده ایم
سر بر زمین فرصت هستی درین بساط
زان رنگ مانده ایم که گویا نمانده ایم
زین خاکدان برون نتوان برد رخت خویش
حرفیست بعد مرگ به دنیا نمانده ایم
مجبور اختبار تعین  کسی مباد
گوهر شدیم لیک به دریا نمانده ایم
سرگشتگی هم از سر مجنون ما گذشت
جز نام گردباد به صحرا نمانده ایم
محو سراغ خویش برآمد غبار ما
بودیم بی نشان ازل یا نمانده ایم
دود چراغ بود غبار بنای یأس
بر سر چه افکنیم ته پا نمانده ایم
بر شرم کن حواله جواب سلام ما
تا قاصدت رسد بر ما ما نمانده ایم
چون مهره ای  که شش درش افسون حیرت است
ما هم برون شش در این خانه مانده ایم
بیدل به فکر نقطه موهوم آن دهن
جزوی به غیر لایتجزا نمانده ایم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
زین صفر کز عدم در هستی گشوده ایم
آیینه حباب خیالت زدوده ایم
گرد هزار رنگ تماشا دمانده است
دستی که همچو عکس بر آیینه سوده ایم
خلقی به یاد چشم تو دارد سجودناز
ما هم به سایه مژه هایت غنوده ایم
جمعیت وسیله دیدار مفت ماست
آیینه داری از صف حیرت ربوده ایم
پر روشن است حاصل انجام کار شمع
پرواز گریه دارد و ما پر گشوده ایم
در وصل هم ز حسرت دیدار چاره نیست
با عشق طالعی ست که ما آزموده ایم
از دوری حقیقت ادراک ما مپرس
دربا سراب شدکه به چشمت نموده ایم
از مزرع امید که داند چه  گل  کند
ما دانه های کاشته نادروده ایم
جانیم رفته رفته جسد بسته ایم نقش
کم نیستیم کاینهمه بر خود فزوده ایم
معدومی حقیقت ما حیرت آفرید
پنداشتیم آینه دار تو بوده ایم
بیدل ترانه سنج چه سازی که عمرهاست
از پرده خیال حدیثت شنوده ایم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
یاران نه در چمن نه به باغی رسیده ایم
بوی گلی به سیر دماغی رسیده ایم
مفت تأمدم اگر وا رسد کسی
از عالم برون ز سراغی رسیده ایم
از سرگذشت عافیت شمع ما مپرس
طی گشت شعله ها که به داغی رسیده ایم
پر دور نیست از نفس آثار سوختن
پروانه ها به دور چراغی رسیده ایم
بر بیخودان فسانه عیش دگر مخوان
رنگی شکسته ایم و به باغی رسیده ایم
اقبال پرگشایی بخت سیاه داشت
از سایه هما به کلاغی رسیده ایم
از ما تلاش لغزش مستان غنیمت است
اشکی به یک دو قطره ایاغی رسیده ایم
چون سکته ای  که  گل کند از مصرع روان
کم فرصت یقین به فراغی رسیده ایم
بیدل درین  بهار ثمرهاست گلفشان
ما هم به وهم خویش دماغی رسیده ایم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
پایمالیم و فارغ ازگله ایم
سر به بالین شکر آبله ایم
منزل و مقصدی معین نیست
لیک در فکر زاد و راحله ایم
همه چون اشک می رویم به خاک
سرنگونی متاع قافله ایم
از سجود دوام وضع نیاز
فرض خوان نماز نافله ایم
یک نفس ساز و صد جنون آهنگ
کس چه داند که در چه سلسله ایم
پهلوی عجز ما مگردانید
چون زمین خوابگاه زلزله ایم
عبرت از بند بند ما پیداست
شکل مربوط جمله فاصله ایم
امتحان گلفروش راز مباد
غنچه سان یکدلیم و ده دله ایم
آخر از یکدگر گسیختن است
خوش معاشان بد معامله ایم
ناقبولی رواج معنی ماست
هرزه گویان دم زن صله ایم
شرم دار ازکمال ما بیدل
قطره ظرف و حباب حوصله ایم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
به ذوق سجده باز از عدم گلباز می آیم
چه شوق ست اینکه یک پیشانی و صد ناز می آیم
تحیر نامه ها دارم  هزار آیینه دربارم
خیال آهنگ دیدارم به چندین ساز می آیم
خمستان در رکاب گردش رنگم چه سحرست این
به یاد نرگسی ساغرکش اعجاز می آیم
طواف کعبه دل آمد و رفت نفس دارد
اگر صد بار ازین جا رفته باشم باز می آیم
به هر جا پاگذارم شوقت استقبال من دارد
ادب پرورده عشقم به این اعزاز می آیم
ز تجدید بهار انس دارم در نظر رنگی
که  گر صد سال پیش آیم همان آغاز می آیم
نوای بوی گل سازم  نوید عالم رازم
نسیم گلشن نازم  هزار انداز می آیم
بهار آرزو در دل   گل امید در دامن
به هر رنگی که می آیم چمن پرداز می آیم
به حکم مهر تابان اختیاری نیست شبنم را
پر و بالم تویی چندان  که در پرواز می آیم
خواص مرغ دست آموز دارد طینت بیدل
به هر جا می روم تا می دهی آواز می آیم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
عمری ست در نظرها اشک عرق نقابیم
از شرم خودنمایی خون دلیم و آبیم
جوشیده ایم از دل با صد خیال باطل
دود همین سپندیم اشک همین  کبابیم
خلقی ز ما نمودار ما پیش خود شب تار
خفاش نور خویشیم هر چند آفتابیم
مستان این خرابات هنگامه جنونند
از ظرف ما مپرسید دریاکش سرابیم
دانش خیال ظرفست فطرت به وهم صرفست
از آگهی چه حرفست هذیان سرای خوابیم
سامان پر زدنها در آشیان عنقاست
یکسر شرار سنگیم  کاش اندکی بتابیم
افسانه ها نهفته ست در دل ولی چه حاصل
می خواند آنکه داند ما یک قلم کتابیم
هرگام باید اینجا بر عالمی قدم زد
چون ناله های زنجیر یک پا و صد رکابیم
دل مرکز سویداست خطش همان معماست
از نقطه کس چه خواند جز این که انتخابیم
کاش آبروی هستی با مهلتی شود جمع
زین فرصت عرقناک دردسر حبابیم
از خلق تا قیامت جز حق نمی تراود
با ما نفس مسوزید یک  حرف بی جوابیم
بی دانشی چه مقدار نامحرم قبول است
بیدل دعا نداریم چندانکه مستجابیم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
سایه وار از نارسایان جهان غربتیم
شخص طاقت رفته وما نقش پای طاقتیم
عجزبینش جوهر ما را به خاک افکنده است
یک مژه  گر چشم برداریم  گرد فطرتیم
دامن افشاندن ز اسباب جهان بی مدار
آنقدرها نیست اما اندکی بی جرأتیم
هیچکس چون شمع داغ بی تمیزیها مباد
سر به جیب و پا به دامن درتلاش راحتیم
حرص بر خوان قناعت هم همان خون می خورد
میهمانان غناییم و فضولی قسمتیم
زبن وبالی  کز وفاق حاضران  گل می کند
همچو یاد رفتگان آیینه دار عبرتیم
رفت ایامی  که عزلت آبروی ناز داشت
این زمان از اختلاط این و آن بی حرمتیم
همچو مینایی نمی از جبهه ما کم نشد
آب می گردیم اما انفعال خجلتیم
با همه نومیدی اقبال سیه بختان رساست
چون شب عصیان ز مشتاقان صبح رحمتیم
خواه عالم نقش بند و خواه عنقاکن خیال
در دماغ خامه نقاش موی صورتیم
نیم چشمک خانه روشن کردنی داریم و هیچ
چون شرر بیدل چراغ دودمان فرصتیم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هیچ می دانی مآل خود چرا نشناختیم
سر به پیش پا نکردیم از حیا نشناختیم
غیرت یکتاییش از خودشناسی ننگ داشت
قدر ما این بس که ما هم خویش را نشناختیم
عالمی را معرفت شرمنده جاوید کرد
خودشناسی ننگ  کوری شد ترا نشناختیم
دل اگربا خلق کم جوشید جای شکوه نیست
از همه بیگانه بودیم آشنا نشناختیم
چشم پوشیدن جهان عافیت ایجاد کرد
غیر کنج دل برای امن جا نشناختیم
در گلستانی که رنگش پایمال ناز بود
خون ما هم داشت رنگی از حنا نشناختیم
چشم بندی بی تمیزی را نمی باشد علاج
حسن عریان بود ما غیر از فنا نشناختیم
جهل موج و کف به فهم راز دریا روشن است
عشق مستغنی است  گر ما و شما نشناختیم
عالم از کیفیت رد و قبول آگاه نیست
چون نفس یکسر برو را از بیا نشناختیم
فهم واجب نیست ممکن تا ابد از ممکنات
اینکه ما نشناختیمت از کجا نشناختیم
بی نیازی از تمیز عین و غیر آزاده است
جرم غفلت نیست بی بود که ما نشناختیم
صبر اگر می بود ابرام طلب خجلت نداشت
ما اجابت را دو دم پیش از دعا نشناختیم
زین تماشا بیدل از وحشت عنانیهای عمر
دیده و دانسته بگذشتیم یا نشناختیم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
حسرتی در دل نماند از بسکه ما واسوختیم
یک دماغی داشتیم آن هم به سودا سوختیم
کس درین محفل زبان دان گداز دل نبود
چون سپند از خجلت عرض تمنا سوختیم
نشیه تحقیق ما را شعله جواله کرد
گرد خودگشتیم چندانی که خود را سوختیم
حال هم وهم است از مستقبل اینجا دم مزن
آتش ما شد بلند امروز و فردا سوختیم
در چراغان وفا تاثیر شوق دیگر است
خواب درچشم تماشا سوخت تا ما سوختیم
یک قدم وحشت ادا شد گرمی جولان شوق
همچو برق از جاده نقش  کف پا سوختیم
اضطراب شعله  ی ما داغ افسردن نداشت
چون نفس از خواهش آرام دلها سوختیم
در دیار ما جو شمع از بسکه قحط درد بود
تا شود یک داغ پیدا جمله اعضا سوختیم
از نشان و نام ما بگذرکه ما بیحاصلان
دفتر خود یک قلم در بال عنقا سوختیم
صرفه ما نیست بیدل خدمت دیر و حرم
شمع خود در هرکجا بردیم خود را سوختیم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
یاد آن فرصت  که ما هم عذر لنگی داشتیم
چون شرر یک پر زدن ساز درنگی داشتیم
دل نیاورد از ضعیفی تاب درد انتظار
ورنه ما هم شیشه واری نذر سنگی داشتیم
عافیت چون موج شست از نقش ماگرد نمود
تا شکست دل پر افشان بود رنگی داشتیم
یأس گل کرد از نفس آیینه ما صاف شد
آرزو چندانکه می جوشید رنگی داشتیم
خودنمایی هر قدر باشد تصور همتست
نام تا آیینه ما بود ننگی داشتیم
عشق نپسندید ما را هرزه صید اعتبار
ورنه در کیش اثر عبرت خدنگی داشتیم
ناله ما گوش  کردن صرفه یاران نکرد
در نفس با این ضعیفیها تفنگی داشتیم
جز فرو رفتن به  جیب عجز ننمودیم هیچ
همچو شمع آیینه درکام نهنگی داشتیم
حیرت آن جلوه ما را با خود آخر صلح داد
ورنه تا مژگان به هم می خورد جنگی داشتیم
تا سپند ما به حرف آمد خموشی دود کرد
بیتو در محفل نوای سرمه رنگی داشتیم
هر قدر واگشت مژگان دلبر از ما دور ماند
چشم تا پوشیده بود آغوش تنگی داشتیم
زندگی بیدل دماغ خلق در اوهام سوخت
ما هم از هستی همین معجون بنگی داشتیم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -