cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
آنجاکه طلب محوتوکل شده باشد
پیداست چراغان هوس  گل شده باشد
این جاه و حشم مایه اقبال طرب نیست
دردسر گل  گشته تجمل شده باشد
گر نخل هوس  سرکش انداز ترقی ست
در ریشه توفیق تنزل شده باشد
مغرور مشو خواجه به سامان  کثافت
برپشت خزن مو چقدر جل شده باشد
آسان شمر از ورطه تشویش  گذشتن
گر زیر قدم آبله ای پل شده باشد
ساز طرب محفل ما ناله  کوه است
اینجا چه صداهاکه نه قلقل شده باشد
خلقی به عدم دود دل و داغ جگر برد
خاک همه صرف گل و سنبل شده باشد
از قطره ما دعوی دریا چه خیال است
این جزو که  گم گشت مگر کل شده باشد
دل نشیه شوقی ست چمن ساز طبایع
انگور به هر خم  که رسد مل شده باشد
ما و من اظهار پرافشانی اخفاست
بوی گل ما ناله بلبل شده باشد
هر دم قدح گردش آن چشم به رنگی ست
ترسم نگه یار تغافل شده باشد
بیدل دل اگر خورد قفا از سر زلفش
شادم که اسیر خم کاکل شده باشد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
تغافل چه خجلت به خود چیده باشد
که آن نازنین سوی ما دیده باشد
حنابی ست رنگ بهار سرشکم
بدانم به پای که غلتیده باشد
طرب مفت دل گرهمه صبح شبنم
زگل کردن گریه خندیده باشد
به اظهار هستی مشو داغ خجلت
همان به  که این عیب پوشیده باشد
ندانم دل از درس موهوم هستی
چه فهمیده باشدکه فهمیده باشد
چو موج گهر به  که از شرم دریا
نگاه تو در دیده پیچیده باشد
بجوشد دل گرم با جسم خاکی
اگر باده با شیشه جوشیده باشد
من و یأس مطلب  دل و آه حسرت
دعا گو اثر می پرستیده باشد
نفس ساز ی آهنگ جمعیتت کو
سحر گرد اجزای پاشیده باشد
درین  دشت وحشت من آن  گردبادم
که سر تا قدم دامن چیده باشد
حیاپرور آستان نیازت
دلی داشتم آب گردیده باشد
گر بیدل ما دهد عرض هستی
به خواب عدم حیرتی دیده باشد

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
خلوتسرای تحقیق کاشانه که باشد
در بسته ششجهت باز این خانه  که باشد
گردون  درین بیابان عمری ست بی  سر و پاست
این گردباد یارب دیوانه که باشد
بنیاد خلق امروز گرد خرابه دیدی
تا مسکن تو فردا وبرانه که باشد
برالفت نفسها بزم هوس مچینید
سیلاب یک دو دم بیش همخانه  که  باشد
ای دور از آشنایی تاکی غم جدایی
آنکس که هرچه هست اوست بیگانه  که  باشد
بالطبع موشکافان آشفتگی پرستند
با زلف  کار دارد دل شانه  که باشد
دل در غم حوادث بی نوحه نیست یکدم
درد شکست ازین بیش با دانه  که باشد
خلقی به دور گردون مخمور و مست وهم است
این خالی پر از هیچ پیمانه که باشد
رنگم به این پر و بال کز خود رمیدنش نیست
گرد تو گر نگردد پروانه  که باشد
بیدل صریرکلکت گر نیست سحرپرداز
صور قیامت آهنگ افسانه که باشد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
نیام تیغ عالمگیر مستی موج می باشد
خدنگ دلنشین نغمه را قندیل نی باشد
به دل غیر از خیال جلوه ات نقشی نمی یابم
به جز حیرت کسی در خانه آیینه  کی باشد
ز باغ عافیت رنگ امیدی نیست عاشق را
محبت غیر خون گشتن نمی دانم چه شی باشد
ز الفت چشم نگشایی به رنگ و بوی این گلشن
که می ترسم نگاه عبرت آلودی ز پی باشد
گذشتن برنتابد از سر این خاکدان همت
که ننگ پاست طی کردن بساطی را که طی باشد
به بادی هم نمی سنجم نوای عیش امکان را
به گوشم تا شکست استخوان آواز نی باشد
ندارد از حوادث توسن فرصت عنان داری
نواهای شکست خویش بر امواج هی باشد
توان از یک تغافل صد دهان هرزه گو بستن
چه لازم رغبت طبعت به طشت  پر ز قی باشد
جنون جوش است امشب مجلس کیفیت مستان
مبادا چشم مستی در قفای جام می باشد
ز شور عجز ما گردنکشان را لرزه می گیرد
هجوم خاروخس بر روی آتش فصل دی باشد
قفس فرسوده این تنگنایم ای هوس خون شو
که می داند زمان رخصت پرواز کی باشد
نیابی جز امل شیرازه سختی کشان بیدل
مدار ستخوان در بندبند خلق پی باشد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
در این خرابه نه دشمن نه دوست می باشد
به هرچه وارسی آنجاکه اوست می باشد
به رنج شبهه مفرسا که حرف مکتب عشق
در آن جریده  که بی پشت و رو ست می باشد
غم جدایی اسباب می خورد همه کس
همیشه نان تعلق دو پوست می باشد
تلاش فطرت دون غیر خودنمایی نیست
دماغ آبله آماس دوست می باشد
ز بس که نسخه تحقیق ما پریشان است
نظر به کاشغر و دل به خوست می باشد
غبار معبد تقوا به باده ده  کانجا
کمال صدق و صفا تا وضوست می باشد
تو لفظ  مغتنم انگار فکر معنی چیست
که مغزها همه محتاج پوست می باشد
جبین ز سجده ندزدی  که سربلندی شرم
به عالمی که زمین روبروست می باشد
ز تازه رویی اخلاق نگذری بیدل
بهار تا اثر رنگ و بوست می باشد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نگه در شبهه تحقیق من معذور می باشد
سراب آیینه ام آیینه من دور می باشد
من  و ساز دکان خودفروشی ها چه حرف است این
جنون این فضولی در سرمنصور می باشد
عذابی نیست  گر از خانه پردازی برون آیی
جهانی از غم طاق و سرا درگور می باشد
چه دارد آگهی غیر از قدح پیمایی حاجت
به قدر چشم واکردن نگه مخمور می باشد
معاش جاه بی عاجزکشی صورت نمی بندد
برات رزق شاهان بر دهان مور می باشد
علاج خارخار حرص ممکن نیست جز مردن
کفن این زخمها را مرهم  کافور می باشد
حذر از گوشه چشمی  کزین یاران طمع  داری
نگاه اینجا چراغ خانه زنبور می باشد
سراغ یک نگاه آشنا از کس نمی یابم
جهان چون نرگسستان بی تو شهر کور می باشد
در آن وادی که من دارم جنون شعله پروازی
اگر عنقاست محتاج پر عصفور می باشد
ترنگی نیست  کز شوقت نپیچد در دماغ من
سر عشاق چینی خانه فغفور می باشد
ندارد ساز این کهسار جز خاموشی آهنگی
ز موسی پرس آوازی که شمع طور می باشد
خرابات یقین فرقی ندارد ظرف و مظروفش
می و مینا همان یک دانه انگور می باشد
عبارت چیست غیر از اقتضای شوخی معنی
پری تا نیست پیدا شیشه هم مستور می باشد
سیاهی ریخت بر آیینه ادراک ما بیدل
چراغ محفل تحقیق را این نور می باشد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
لب بی صرفه نوا جهل سبق می باشد
خامه شایان عرق در خور شق می باشد
با ادب باش که در انجمن یکتایی
دعوی باطلت اندیشه حق می باشد
بلبلان قصه مخوانید که در مکتب عشق
دفترگل پر پروانه ورق می باشد
هرکجا غیرت حسن انجمن آرای حیاست
خجلت از آینه داران عرق می باشد
در قناعت اگر ابرام نجوشد چو حباب
سکته وضع رضا سد رمق می باشد
جوع و شهوت همه جا پرده در دلکوبی ست
نغمه دهر ز قانون نهق می باشد
خون ما مغتنم  گرد سر تمکین  گیر
چترکوه از پر طاووس شفق می باشد
سنگ هم درکف اطفال ندارد آرام
دور مجنون چقدر سست نسق می باشد
ورق جود کریمان جهان برگردید
نان محتاج  کنون پشت طبق می باشد
بید ل از خلق جهان عشوه خوبی نخوری
غازه چهره این قوم به حق می باشد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نقش نیرنگ جهان جوهر رم می باشد
صفحه آینه تمثال رقم می باشد
یاس انگشت نما را ندهی شهرت جاه
موی ماتم زده بر فرق علم می باشد
ربط احباب در این بزم ندامت خیزست
دستها درخور افسوس به هم می باشد
نتوان شد سبب چاک گریبان کسی
پشت ناخن خم از اندوه قلم می باشد
هرکجا حکم قضا ممتحن تدبیر است
سپر بیخردان تیغ دو دم می باشد
رمز تنزیه حرم فکر برهمن نشکافت
صمد است آنکه هیولای صنم می باشد
به خیال دهنت گر نرسم معذورم
مدعا اندکی آن سوی عدم می باشد
طاقت خلق به جز عذر طلب پیش نبرد
پا در این مرحله بی آبله  کم می باشد
هستی منفعلم بی عرق جبهه نخواست
بر سرم خاک زمینی است که نم می باشد
کف افسوس سراغی است زکیفیت عمر
فرصت رفته به این نقش قدم می باشد
هرچه آید به نظر زان سرکو سجده کنید
سنگ و دیوار در کعبه صنم می باشد
رگ  گردن به حیا راست نیاید بیدل
تا ته پاست نظر بر مژه خم می باشد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
پیر خمیازه کش وضع جوان می باشد
حسرت تیر در آغوش  کمان می باشد
نوبهار چمن عمر همین خاموشی ست
گفتگو صرصر تمهید خزان می باشد
غفلت از منتظر وصل خیالی است محال
چشم اگر بسته شود دل نگران می باشد
رهبر عالم بالاست خیال قد یار
خضر این بادیه چون سرو جوان می باشد
قطع زنجیر ز مجنون تو نتوان  کردن
موج جزو بدن آب روان می باشد
چه خیالی ست نوایی ز تمنا نکشیم
که نفس رشته قانون فغان می باشد
سخت دور است ازین دامگه آزادی ما
مژه از بیخبری بال فشان می باشد
خاطر نازک ما ایمن از آفات نشد
سنگ درکارگه شیشه گران می باشد
سر تسلیم سبک مایه به بی قدریهاست
جنس ما را به  کف دست دکان می باشد
بلبل طفل مزاجم به کجا دل بندم
گل این باغ ز رنگین قفسان می باشد
کج  ادایانه به ارباب مطالب سرکن
راستی بر دل ین قوم سنان می باشد
چشم تا واکنی از خویش برون تاخته ایم
صورت آیینه دامن به میان می باشد
صاف مشرب دو زبانی نپسندد بیدل
هرچه در دل  به لب آب همان می باشد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
راحت دل ز نفس بال فشان می باشد
آب این آینه چون باد روان می باشد
شعله ها رنگ به خاکستر ما باخته است
شور پرواز درن سرمه نهان می باشد
سادگی جنس چو آیینه دکانی داریم
زینت ما به متاع دگران می باشد
به زبان راز دل خویش سپردیم چو شمع
موج این گوهر خون گشته زبان می باشد
حایلی نیست به جولانگه معنی هشدار
خواب پا در ره ما سنگ نشان می باشد
بی گهر نشیه تمکین صدف ممکن نیست
تا نم آب بگو شست گران می باشد
کینه خصم بداندیش ملایم گفتار
نیش خاری است  که در آب نهان می باشد
ایمن از فتنه نگردی به مدارای حسود
آب تیغ آفت قعرش به کران می باشد
تیره بختی نفسی از طلبم غافل نیست
سایه دایم ز پی شخص روان می باشد
ذوق خود بینی ما تا نشود محو فنا
نتوان یافت که آیینه چسان می باشد
شرر از سنگ دهد عرضه شوخی بیدل
تیغ  کین را سخن سخت فسان می باشد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دماغ وحشت آهنگان خیال آور نمی باشد
سر ما طایران رنگ زبر پر نمی باشد
خیال ثابت و سیار تا کی خواند افسونت
سلامت نقشبند طاق این منظر نمی باشد
خیالش در دل است اما چه حاصل غیر نومیدی
پری در شیشه جز در عالم دیگر نمی باشد
به سامان جهان پوچ تسکین چیده ایم اما
به این صندل  که ما داریم دردسر نمی باشد
حواس آواره افتاده است از خلوتسرای دل
وگرنه حلقه صحبت برون در نمی باشد
بلد از عجز طاقت گیر و هر راهی  که خواهی رو
خط پیشانی تسلیم بی مسطر نمی باشد
زترک مطلب نایاب صید بی نیازی  کن
دل جمعی  که می خواهی درین  کشور نمی باشد
کدورت گر همه باد است بر دل بار می چیند
نفس در خانه آیینه بی لنگر نمی باشد
سواد هر دو عالم شسته  است اشکی  که من دارم
رواج سرمه در اقلیم چشم تر نمی باشد
مروت سخت مخمور است در خمخانه مطلب
جبین هیچکس اینجا عرق ساغر نمی باشد
جنون فطرتی در رقص دارد نبض امکان را
همه گر پا به  گردش آوری بی سر نمی باشد
تأمل بی کمالی نیست در ساز نفس بیدل
اگر شد رشته ات لاغر گره لاغر نمی باشد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بنای رنگ فطرت بر مزاج دون نمی باشد
زمین خانه خورشید جز گردون نمی باشد
شکست  کار دنیا نیست تشویش دماغ من
خیال موی چینی در سر مجنون نمی باشد
کمند همتم گیرایی دارد که چون گردون
سر من نیز از فتراک من بیرون نمی باشد
به دامان قیامت پاک نتوان  کرد مژگانم
نم  چشمی که من  دارم به  صد جیحون نمی باشد
که دارد طاقت سنگ ترازوی عدم بود
کمم چندانکه از من هیچکس افزون نمی باشد
دم تقریر اگر گاهی نفس دزدم مکن عیبم
به طور اهل معنی سکته ناموزون نمی باشد
سواد راست بینی کردنست ای بیخبر روشن
خط ترسا هم اینجا آنقدر واژون نمی باشد
به سامان لباس از سعی رسوایی تبرا کن
عبارت جز گریبان چاکی مضمون نمی باشد
حذر کن از شکفتن تا نبازی رنگ جمعیت
جراحتها جز آغوش وداع خون نمی باشد
درین عبرت فضا تا کی بساط  کر و فرچیدن
زمانی بیش گرد سیل در هامون نمی باشد
زر و مال آنقدر خوشترکه خاکش کم خوردبیدل
تلاش گنج جز سرمنزل قارون نمی باشد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بی زنگ درین محفل آیینه نمی باشد
آن دل که تهی باشد ازکینه نمی باشد
هر جلوه که در پیش است گردش به قفا دریاب
فردایی این عالم بی دینه نمی باشد
مجنون به که دل بندد حسرت به چه پیوندد
در کسوت  عریانی این پینه نمی باشد
حیف  است  کشد فرصت دردسر مخموری
در هفته میخواران آدینه نمی باشد
یک ریش به صد کوثر ارزان نکنی زاهد
در چارسوی جنت پشمینه نمی باشد
یاران مژه بردارید مفت است فلک تازی
این منظر حیرت را یک زینه نمی باشد
درکارگه تجدید یکدست چمن سازیست
تقویم بهار اینجا پارینه نمی باشد
هر گوهر ازین دریا دارد صدف دیگر
دل درکف دلدار است در سینه نمی باشد
گر اهل سخن بیدل سامان  غنا خواهند
چون نسخه اشعارت  گنجینه نمی باشد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
دل خاک سر کوی وفا شد چه بجا شد
سر در ره تیغ تو فدا شد چه بجا شد
اشکم  که دلی داشت  گره بر سر مژگان
درکوی تو از دیده جدا شد چه بجا شد
ما را به بساطی که توچون فتنه نشستی
برخاستن ازخویش عصا شد چه بجا شد
چون سایه به خاک قدمت جبهه ما را
یک سجده  به صد شکر ادا شد چه بجا شد
این دیده  که حسرتکده شوق تماشاست
ای خوش  نگهان جای شما شد چه بجا شد
از حسرت دیدار تو اشک هوس  آلود
امشب نگه چشم حیا شد چه بجا شد
چشمت به غلط سوی دل انداخت نگاهی 
تیری که ازان شست خطا شد چه بجا شد
بر صفحه روی تو زکلک ید تقدیر
خط سیه انگشت نما شد چه بجا شد
در بزم تو آخر نگه شعله عنانم
چون شمع زاشک آبله پا شد چه بجاشد
لخت جگری بر سر هر اشک فشاندیم
حق نمک گریه ادا شد چه بجا شد
گردی که به امید تو دادیم به بادش
آرایش صد دست دعا شد چه بجا شد
چون سایه سر راه دو رنگی نگرفتیم
روز سیه ما شب  ما شد چه بجا شد
زین یکدو نفس عمر میان من و دلدار
گیرم  که اداهای بجا شد چه بجا شد
بیدل هوس نشیه آوارگیی داشت
چون اشگ کنون بی سر وپا شد چه بجا شد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دلدار مقیم دل ما شد چه بجا شد
جایش به همین آینه واشد چه بجا شد
اسرار دهانش به جنون زد ز تبسم
آن  پیرهن وهم قبا شد چه بجا شد
گرد نفسی چند که در سینه شکستیم
تعمیر دل یأس بنا شد چه بجا شد
آن ناله  که صد صور قیامت به نفس داشت
پیش نگهت سرمه نوا شد چه بجا شد
چون سرو علم  کرد مرا بی بری من
دست تهی انگشت نما شد چه بجا شد
احسان و کرم گرچه ندارد غم تمییز
آن لطف که در کار گدا شد چه بجا شد
دل قطره ی اشکی شد و غلتید به پایت
این خون شده همچشم حنا شد چه بجا شد
از کسب صفا شد به دلم  کشف معانی
آیینه ام اندیشه نما شد چه بجا شد
زلفش  که به خورشید فشاندی سر دامان
ازسرکشی خویش دوتا شد چه بجا شد
با روی توگل لاف طراوت زد ازآنرو
پامال ره باد صبا شد چه بجا شد
در ساده دلی عرض تمنای تو دادیم
بی مطلبی اندبشه  نما شد چه بجا شد
عمری به هوا شبنم ما هرزه دوی کرد
آخر ز حیا آبله پا شد چه بجا شد
آن چشم  که بستیم ز نظاره ی امکان
امروز به دیدار تو واشد چه بجا شد
دل می تپد امروز به امید وصالت
در خانه ایینه هوا شد چه بجا شد
در گرد سحر جوهر پرواز هوا بود
بیدل  نفس آیینه ما شد چه بجا شد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
جگری آبله زد تخم غمی پیدا شد
دلی آشفت غبار المی پیدا شد
صفحه ساده هستی خط  نیرنگ نداشت
خیرگی کرد نظرها رقمی پیدا شد
نغمه پرده دل مختلف آهنگ نبود
ناله دزدید نفس زیر و بمی پیدا شد
باز آهم پی تاراج تسلی برخاست
صف بیتابی دل را علمی پیدا شد
بسکه دارم عرق از خجلت پرواز چو ابر
گر غبارم به هوا رفت نمی پیدا شد
عدمم داد ز جولانگه دلدار سراغ
خاک ره گشتم و نقش قدمی پیدا شد
رشک آن برهمنم سوخت که در فکر وصال
گم شد ازخویش و ز جیب صنمی پیدا شد
فرصت عیش جهان حیرت چشم آهوست
مژه برهم زدنی گرد رمی پیدا شد
قد پیری ثمر عاقبت اندیشی ماست
زندگی زیر قدم دید خمی پیدا شد
بسکه درگلشن ما رنگ هوا سوخته است
بی نفس بود اگر صبحدمی پیدا شد
هستی صرف همان غفلت آگاهی بود
خبر از خویش  گرفتم عدمی پیدا شد
خواب پا برد زما زحمت جولان بیدل
مشق بیکاری ما را قلمی پیدا شد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
صیاد بی نشانی پرواز رنگ ما شد
آن پر که داشت عنقا صرف خدنگ ما شد
روزی که اعتبارات سنجید نقد ذرات
رنگ پریده هرجا گل کرد سنگ ما شد
کم پایی طلب ماند ناقص خرام تحقیق
راه جهاد مسدود از کفش تنگ ما شد
در فکر دل فتادیم  راحت ز دست دادیم
صافی کدورت انگیخت آیینه زنگ ما شد
حیران ناتوانی ماندیم و عمر بگذشت
رنگ شکسته ما قید فرنگ ما شد
در وادی املها کوشش نداشت تقصیر
کمفرصتی قدم زد تا عذر لنگ ما شد
رنگ بهار هستی تکلیف صد جنون داشت
هر سبزه ای که گل کرد زین باغ بنگ ما شد
اندوه بیدماغی درهم شکست ما را
مینا تهی شد از می چندانکه سنگ ما شد
دل برده بود ما را آن سوی نیستی ها
افسانه قیامت چندی درنگ ما شد
گر فهم راز کردیم یا چشم باز کردیم
بر هر چه ناز کردیم سامان ننگ ما شد
چون شمع سیر این بزم با ما نساخت بیدل
مژگان گشودن آخر کام نهنگ ما شد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
بازم از شرم سجود امشب عرق بیتاب شد
لآستان او به یاد آمد جبیبم آب شد
تا قیامت بر نمی آیم ز شرم ناکسی
داشتم گرد سرش گردیدنی گرداب شد
عجز بردیم و قبول بار رحمت بافتیم
آنچه اینجا کاسد ما بود آنجا باب شد
حرص پهلوها تهی کرد ازحضور بوریا
در خیال خوب مخمل عالمی بیخواب شد
آنقدرها نیست این پست و بلند اعتبار
صنع  تصحیفی است  گر بواب ما نواب شد
تا قوا سستی ندارد این تعلقها بجاست
با گسستن بست  پیمان رشته چون بیتاب شد
گر گذشتن شد بقین بگذر ز تدبیر جسد
فکرکشتی چیست هرگاه آبها پایاب شد
دانه مهری بود بر طومار وهم شاخ و برک
دل ز جمعیت گذشت و عالم اسباب شد
زندگی  گر عبرت  آهنگ همین  شور و شر است
چون نفس نتوان به ساز ما و من مضراب شد
خاک گردیدبم اما رمز دل نشکافتیم
در پی این دانه چندین آسیا بی آب شد
جستجوی رفتگان سر بر هوا کردیم حیف
پیش ما بود آنچه ما را در نظر ناباب شد
قامتت خم گشت بیدل ناگزیر سجده باش
ناتوانی هر کجا بی پرده شد محراب شد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای شمع تک وتاز نفس  گرد سفر شد
اکنون به چه امید توان سوخت سحر شد
در نسخه بیحاصل هستی چه توان خواند
زان خط که غبار  نفسش زبر و زبر شد
مردم همه در شکوهء بیکاری خویشند
سرخاری این طایفه هنگامه  گر شد
در خامه تقدیر نگونی عرقی داشت
کاخر خط پیشانی ما اینهمه تر شد
تمثال به آن جلوه نمودیم مقابل
ای بیخردان آینه داری چه هنر شد
افسانه خاموشی من کیست که نشنید
گم شد جرس از قافله چندانکه خبرشد
یاران نرسیدند به داد سخن من
نظمم  چه فسون  خواند که  گوش  همه  کر شد
چون سبحه درین سلسله بیگانگیی نیست
سرها همه پا بود که پاها همه سر شد
گستاخی ام از محفل آداب بر آورد
گردیدن من گرد سرش حلقه در شد
فریاد که از دل به حضوری نرسیدم
شب بودکه در خانه آیینه سحر شد
در قسلزم تقدیرکه تسلیم کنار است
کشتی و کدو صورت امواج خطر شد
چون ما نو آن کس  که به تسلیم جبین سود
هرچند که تیغش به سر افتاد سپر شد
تا یک مژه خوابم برد ازخویش چو اخگر
خاکستر دل جوش زد و بالش پر شد
فکر چمن آرایی فردوس که دارد
سر در قدمت محو گریبان دگر شد
بیدل نشوی غافل از اقبال گریبان
هر قطره  که در فکر خود افتاد گهر شد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
اینقدر نمی دانم صیدم از چه لاغر شد
کزتصور خونم آب تیغ اوتر شد
حرف شعله خویش را با محیط سر کردم
فلس ماهیان یکسر دیده سمندر شد
کاف و نون لبی  وا کر د حسن وعشق شورانگیخت
احوالی ضرور افتاد قند ما مکرر شد
در جهان نومیدی محو بود آفتها
آررو فضولی  کرد جستجو ستمگر شد
گردش فلک دیدی  ای  جنون تأمل چیست
دور دور بیباکی ست شیشه وقف ساغر شد
هرچه با جنون پیوست زکمین آفت رست
پاسبان خود گردید خانه ای که بی در شد
خواب گل در این گلشن تهمت خیالی بود
رنگ پهلویی گرداند تا امید بستر شد
راحت آرزوییها داغ  کرد محفل را
رنگ ها چو شمع اینجا صرف بالش پر شد
کسب عزت دنیا سخت عبرت آلودست
خاک  گشت سر در جیب  قطره ای  که  گوهر شد
آه بر در دونان آخر التجا بردیم
تشنه کام می مردیم آبرو میسر شد
بیلد ل این تغافلها جرم خست  کس نیست
احتیاج ها شورید گوش دوستان  کر شد

وزن: فاعِلُنْ مَفاعیلُنْ فاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: مقتضب مثمن مطوی مقطوع
نشانه‌های عروضی: - U - | U - - - | - U - | U - - -
مژده ای ذوق وصال آیینه بی زنگار شد
آب گردید انتظار و عالم دیدار شد
خلق آخر در طلب واماندگی اظهار شد
بر ره خوابیده پا زد آبله بیدار شد
سایه وار از سجده طی  کردم بساط اعتبار
کوه و دشت از سودن پیشانی ام هموار شد
غیر بیمغزی حصول اعتبار پوچ چیست
غنچه سر بر باد داد و صاحب دستار شد
حسن در خورد تغافل داشت سامان غرور
بسکه چین اندوخت ابرو تیغ جوهردار شد
عالمی را الفت رنگ از تنزه بازداشت
دستها اینجا به افسون حنا بیکار شد
در غبار وهم و ظن جمعیت دل باختم
خانه از سامان اسباب هوس بازار شد
از وجود آگه شدیم اما به ایمای عدم
چشمکی زد نقش پا تا چشم ما بیدار شد
رنج هستی اینقدر از الفت دل می کشم
ناله را در نی  گره پیش آمد و زنار شد
ننگ خست توأم بی دستگاهی بوده است
رفت تا ناخن  گشاد پنجه ام دشوار شد
خجلت غفلت قوی تر کرد بر ما رفع وهم
سایه تا برخاست از پیش نظر دیوار شد
محو او باید شدن تا وارهیم از ننگ طبع
خار از همرنگی آتش  گل بی خار شد
بیدل افسون هوس ما را ز ما بیگانه  کرد
بسکه مرکز بر خیال پوچ زد پرگار شد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
نقطه دل گرد خودگشت و خط پرگار شد
گردش این سبحه تا هموار شد زنار شد
ساز استعداد این محفل تحیر نغمه بود
قلقل مینا به طبع زاهد استغفار شد
صفحه ای در یاد آن برق نگاه آتش زدم
شوخی یک نرگسستان چشمکم بیدار شد
زان لب خندان به خاکم آرزوها خفته است
چون سحر خواهد غبار من تبسم زار شد
ناله گل ناکرده نگذشتم ز عبرتگاه دل
تنگی این کوچه ام چون نی خرام افشار شد
جز غرور ما و من این دشت پالغزی نداشت
تا نفس در لب شکستم راه  دل هموار شد
حسرت پرواز رنگ دستگاه ناله ریخت
بال و پر تا فالی از خمیازه زد منقار شد
شور دلهای گرفتار از اثر نومید نیست
در خم آن زلف خواهد شانه موسیقار شد
آرزو در دل شکستم خواب راحت موج زد
موی این چینی به فرقم سایه دیوار شد
از نفس جمعیت کنج عدم بر هم زدم
جرأتی لغزید در دل خواب پارفتار شد
مشت خاکم تا کجاها چید خشت اعتبار
کز بلندی جانب پا دیدنم دشوار شد
خاطرم از کلفت افسانه هستی گرفت
چشم  می پوشم  کنون  گرد نفس بسیار شد
جام در خون زن چو گل بیدل دگر ابرام چیست
در بساط رنگ نتوان بیش از این مختار شد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
شب که از شور شکست دل اثر پرزور شد
همچو چینی تار مویی  کاسه طنبور شد
برق آفت گر چنین دارد کمین اعتبار
خرمن ما عاقبت خواهد نگاه مور شد
عیش صد دانا ز یک نادان منغص می شود
ربط مصرع بر هم است آنجا که حرفی کور شد
نفس را ترک هوا روح مقدس می کند
شعله ای  کز دود فارغ  گشت عین نور شد
گر نمکدانت چنین در دیده ها دارد اثر
آب در آیینه همچون اشک خواهد شور شد
دل شکست اماکسی بر ناله ما پی نبرد
موی چینی جوهر آیینه فغفور شد
کاش چون نقش قدم با عاجزی می ساختم
بسکه سعی ما رسایی کرد منزل دورشد
ساغر عشق مجازم نشیه تحقیق داد
مشت خونم جون مجنون می زد ومنصورشد
چون سحر کم نیست  گر عرض غباری داده ایم
بیش ازین نتوان به سامان نفس مغرور شد
عمرها شد بیدل احرام خموشی بسته ام
آخراین ضبط نفس خواهد خروش صور شد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هرکجا عشاق را درد طلب منظور شد
رفتن رنگ دو عالم خون یک ناسور شد
رنگ منت برنمی دارد دل اهل صفا
صبح   زخم خویش را خود مرهم کافور شد
بسکه دیدم الفت آفاق لبریز گزند
دیده احباب بر من خانه زنبور شد
بیقرارانت دماغ حسرتی می سوختند
یک شرر ازپرده بیرون زد چراغ طور شد
دل چه سامان کز شکست آرزو بر هم نچید
بس که مو آورد این چینی سر فغفور شد
بود بی تعمیریی صرف بنای کاینات
دل خرابی کرد کاین ویرانه ها معمور شد
ترک انصاف از رسوم انتظام یمن نیست
بسکه چشم از معنی ام پوشید حاسد کور شد
گاه توفان غضب از چین ابرو باک نیست
از شکست پل نترسد سیل چون  پر زور شد
زبن همه حسرت که مردم در خمارن مرده اند
جمع شد خمیازه ای چند و دهان گور شد
آبله بی سعی پامردی نمی آید به دست
ربشه تاک از دویدن صاحب انگور شد
محنت پیری ست بیدل حاصل عیش شباب
هرکه  شب  می خورد خواهد صبحدم  مخمور شد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
فکر نازک عالمی را سرمه تقریر شد
موی چینی بر صداها جاده شبگیر شد
موجها تا قطره زین دریا به بیباکی  گذشت
گوهر ما را ز خودداری  گذشتن دیر شد
آب می گشتیم کاش از ننگ بیدردی چو کوه
کز دل سنگین عرقها بر رخ ما قیر شد
در جناب  کبریا جز نیستی مقبول نیست
خدمت اندیشیدن ما موجد تقصیر شد
صید ما دیوانگان تألیف چندین دام داشت
حلقه ها عمری به هم جوشید تا زنجیر شد
نور دل جوشاند عشق از پرده بخت سیاه
صبح ما زین شام در پستان زنگی شیر شد
آدمی چندان به مهمانخانه گردون نماند
این ستمکش یک دو دم غم خورد آخر سیر شد
در عدم از ما و من پر بیخبر می زبستیم
خواب ما را زندگی هنگامه تعبیر شد
کوهها از شرم خاموشی به پستی ساختند
سرمه  گردیدن به یاد آمد بم ما زیر شد
طبع ما را عجز نقاش هزار اندیشه  کرد
ناتوانی مو دمید و کلک این تصویر شد
زین همه اسباب بیرون تا کجا آید کسی
چین دامان بلندم خار دامنگیر شد
قدر زانو اندکی زین بیش بایستی شناخت
بر در دل حلقه زد اکنون  که بیدل پیر شد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تا دل دیوانه واماند از تپیدن داغ شد
اضطراب این سپند از آرمیدن داغ شد
هیچکس چون نقش پا از خاک راهم برنداشت
این گل محرومی از درد نچیدن داغ شد
می دهد سعی طلب عرض سراغ منزلم
نادویدنها ز درد نارسیدن داغ شد
غافلم از حسنش اما اینقدر دانم که دوش
برق حیرت جلوه ای دیدم که دیدن داغ شد
برق بردل ریخت آخر حسرت نشو و نما
چون شرر این دانه از شوق دمیدن داغ شد
از جنون پیمایی طاووس بیتابم - مپرس
پر زدم چندان  که در بالم پریدن داغ شد
محو دیدارکه ام کز دورباش جلوه اش
برمژه هرقطره اشکم تا چکیدن داغ شد
عاقبت  گردنکشان  را طو ق  گردن نقش  پاست
شعله هم اینجا به  جرم سر کشیدن داغ شد
آب درآیینه آخر فال حیرت می زند
آنقدر از پا نشستم کارمیدن داغ شد
غیر عبرت شمع من زین انجمن حاصل نکرد
انچه در دیدن گلش بود از ندیدن داغ شد
ناله ای  کردم به  گلشن بیدل از شوق گلی
لاله ها را پنبه  گوش از شنیدن داغ شد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -