cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
مدتی من به کار خود بودم
با خود و روزگار خود بودم
صورتی چند نقش می بستم
گر چه صورت نگار خود بودم
به دیدار کسان شدم ناگاه
گر چه هم در دیار خود بودم
بدر هر حصار می گشتم
نه که من در حصار خود بودم
سالها یاریار می گفتم
خود به تحقیق یار خود بودم
یک شبم یار در کنار کشید
روز شد در کنار خود بودم
اوحدی پیش من حجاب نشد
زانکه خود پرده دار خود بودم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
نه پیش ازین من بیگانه آشنای تو بودم
چه جرم رفت که مستوجب جفای تو بودم
نهان شدی ز من ای آفتاب چهره همانا
چو ذره شیفته عمری نه در هوای تو بودم
غریب شهر توام بر غریب خود گذری کن
چنان شناس که خاک در سرای تو بودم
به شهر خویش چو بیگانگان مرا ز در خود
مدار دور که دیرینه آشنای تو بودم
ز دیدنت همه را کار با نوا و مرانه
که سالهاست که من نیز بی نوای تو بودم
مرا لب تو به دشنام یاد کرد همیشه
جزای آنکه شب و روز در دعای تو بودم
من از کجا و غریبی و عاشقی و غم دل
غریب و عاشق و غم خوار از برای تو بودم
هر آنکه سیم سرشکم بدید زود بداند
که این عطای تو باشد چو من گدای تو بودم
به قول اوحدی از دست داده ام دل اگر نه
چه مرد چشم خوش و زلف دلربای تو بودم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
آن تخم که در باغ وفا کاشته بودم
شد خار دلم گر چه گل انگاشته بودم
خون جگرم خورد و بلای دل من شد
یاری که به خون جگرش داشته بودم
پنداشتم آن یار به جز مهر نورزد
او خود به جز آنست که پنداشته بودم
گستاخ منش کرده ام اکنون چه توان کرد
من بدروم آن تخم که خود کاشته بودم
چاهی که هوس بر گذرم کند ز سودا
شاید که درافتم که نینباشته بودم
هر حرفی از آن دیدم و خطیست به خونم
بر لوح دل آن نقش که بنگاشته بودم
سیلاب فراق آمد و نگذاشت که باشد
از اوحدی آن مایه که بگذاشته بودم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دی ره می خانه باز یافته بودم
کار طرب را بساز یافته بودم
جمله به می دادم و به مطرب و ساقی
هر چه به عمری دراز یافته بودم
آنچه نه عشق تو بود و رندی و مستی
عین دروغ و مجاز یافته بودم
راه دل رازدار بسته زبان را
در حرم اهل راز یافته بودم
نه پدر و چار مادر و سه پسر را
پیش خود اندر نماز یافته بودم
با همه پستی بلند همت خود را
از دو جهان بی نیاز یافته بودم
سایه دربان نگشت زحمت راهم
زانکه ز سلطان جواز یافته بودم
هر هوس و آرزو که بود دلم را
در رخ آن دلنواز یافته بودم
در نظر اوحدی ز راه حقیقت
نه در افلاک باز یافته بودم

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
من دلداده از آنروز که دیدار تو دیدم
در تو پیوستم و از هر چه مرا بود بریدم
بی خبر بودم و از دور کمان مهره مهرت
ناگهان بر دلم افتاد و چو مرغان بتپیدم
سر انگشت نگارین تو آسوده دلم را
آنچنان برد که انگشت تحیر بگزیدم
منزوی بودم و با خود که ز ناگاه خیالت
در ضمیر آمد و بی خود به سر کوچه دویدم
تا تویی زارتر از حال دلم حال ندیدی
تا منم صعب تر از درد تو دردی نکشیدم
گر به بازار برآیم ز ضعیفی چو نشانم
باز پرسی ز خلایق همه گویند ندیدم
اوحدی را نکند عیب ز دیوانه شدن کس
گر تو گویی که من این بنده بدین عیب خریدم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U - -
تو چیزی دیگری ور نه بسی خوبان که من دیدم
کسی دیگر نبیند اندر آنرو آنکه من دیدم
نه امکان آنچه من دیدم که در تقریر کس گنجد
ستم چندان که من بردم بلا چندانکه من دیدم
مگو از جنت و رضوان حکایت بیش ازین با من
که حیرانست صد جنت در آن رضوان که من دیدم
چو جویم میوه وصلی ز روی او خرد گوید
عجب گر میوه بتوان چید ازین بستان که من دیدم
زهی در هجر آن جانان عذاب تن که من دارم
زهی در عشق آن دلبر بلای جان که من دیدم
به جان می ماند از پاکی لب دلبر که من دارم
به مه می ماند از خوبی رخ جانان که من دیدم
مبند ای اوحدی زنهار در پویند آن مه دل
که نقصان زود خواهد یافت آن پیمان که من دیدم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به یک نظر چو ببردی دل زبون ز برم
چرا به دیده رحمت نمی کنی نظرم
به تن ز پیش تو دورم ولی دلم بر تست
نگاه دار دلم را که سوختی جگرم
روا مدار که با دشمنان من شب و روز
تو جام بر لب و من بی لب تو جامه درم
بدان صفت زده ای خیمه بر دلم شب و روز
که سال و ماه تو گویی به خیمه تو درم
ز هر چه خلق بگویند و هر سخن که رود
به جز حدیث تو چیزی نمی کند اثرم
به ترک آینه گفتم چو عاشق تو شدم
ز بیم آنکه مبادا به خویشتن نگرم
شنیده ام که ترا با شکستگان کاریست
بدان نشاط و هوس دم بدم شکسته ترم
خیال بود که وقتی به رغم بدگویان
شب فراق به پرسش در آمدی ز درم
کنون ز نیمه ره او نیز باز می گردد
که راه سیل گرفتست از آب چشم ترم
چه جور ازین بتر آخر که از برای یکی
به پیش تیر جفای هزار کس سپرم
دلت ببخشد و بر حال من نبخشی تو
ز آه اوحدی ار بشنوی شبی خبرم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چو تیغ بر کشد آن بی وفا به قصد سرم
دلم چو تیر برابر رود که من سپرم
به کوی او خبر من که می برد که دگر
غم تو کوی به کویم ببرد و دربدرم
به یاد روی تو مشغولم آن چنان که نماند
مجال آنکه به خود یا به دیگری نگرم
فراق آن رخ آبی به کار باز آورد
که هم نشان وجودم ببرد و هم اثرم
هزار دوزخ و دریا برون توان آورد
ز آتش دل سوزان و آب چشم ترم
به مرد و زن خبر درد من رسید ولی
تو آن دماغ نداری که بشنوی خبرم
غم تو کرد پراگنده کار ما آخر
نگفته ای که غم کار اوحدی بخورم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
عمریست تا ز دست غمت جامه می درم
دستم بگیر تا مگر از عمر برخورم
یادم نمی کنی تو به عمر و نمی رود
یاد تو از خیال و خیال تو از سرم
رفت از فراق روی تو عمرم به سر ولی
پایم نمی رود که ز پیش تو بگذرم
می بایدم خزینه قارون و عمر نوح
تا دولت وصال تو گردد میسرم
چون عمر گل دو هفته وفای تو بیش نیست
ای گل تو این دو هفته مبر سایه از سرم
عمر عزیز و جان گرامی تویی مرا
ای عمر و جان تو دور چرا باشی از برم
گیتی بسان عمر مرا گو فرو نورد
گر در بسیط خاک بغیر تو بنگرم
عمری دگر بباید و شلتاق عالمی
تا گنج غارتی چو تو باز آید از درم
شیرین تری ز عمر و من اندر فراق تو
فرهادوار محنت و تلخی همی برم
ای عمر عاریت مکن از پیش من کنار
تا در کنار خویش چو جانت بپرورم
گر اوحدی به سیم سخن عمر می خرد
من عمر می فروشم و وصل تو می خرم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
همه کامیم برآید چو در آیی ز درم
که مرید توام و نیست مراد دگرم
بر سر من بنهد دست سعادت تاجی
اگر آن ساعد و دست تو بسازد کمرم
پیش دل داشته بودم ز صبوری سپری
مرهمی ساز که تیر تو گذشت از سپرم
رشته ای نیست نصیحت که ببندد پایم
سوزنی نیست ملامت که بدوزد نظرم
فال می گیرم وزین جا سفری نیست مرا
ور بود هم بسر کوی تو باشد سفرم
هیچ جایی ز تو خالی چو نمی شاید دید
غرضم جمله تو باشی چو به جایی نگرم
راز عشق تو ببیگانه نمی شاید گفت
اشک با دیده همی گوید و خون با جگرم
هر شبی پیش خیال تو بمیرم چون شمع
تا کند زنده به بوی تو نسیم سحرم
بوی پیراهنت آورد مرا باز پدید
ورنه در پیرهن امروز که دیدی اثرم
بر من سوخته یک روز به پایان نرسید
که نیاورد فراق تو بلایی به سرم
هر چه جز روی تو زو دیده بدوزم که خطاست
هر چه جز نام تو زان گوش ببندم که کرم
گم شدم در غمت ار حال دل من پرسی
ز اوحدی پرس که او با تو بگوید خبرم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
به دکان می فروشان گروست هر چه دارم
همه خنب ها تهی گشت و هنوز در خمارم
ز گریزپایی من چو خبر به خانه آمد
نتوان به خانه رفتن که ز خواجه شرم دارم
ز جهانیان برآمد خبرم به می پرستی
کس ازین خبر ندارد که چه رند خاکسارم
سر بد پسندم آخر که چه فتنه کرد دیدی
دل کژ گمان من بین که هنوز امیدوارم
دل و دین و دانشی را که به عمر حاصل آمد
همه کردم اندرین کار و بدان که در چه کارم
مگرم دهند راهی به کلیسای گبران
که به خانقاه رفتم شب و کس نداد بارم
خبر عنایت او ز کسی شبی شنیدم
به امید آن عنایت شب و روز می گذارم
به قیامت ار برآید تن من ز خاک محشر
دل من ز شرمساری نهلد که سر برآرم
بر اوحدی مگویید دگر حکایت من
چو نماند رخت و باری که به اوحدی سپارم

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
تا میسر گشت در گرمابه وصل آن نگارم
در دل و چشم آتش و آب دوصد گرمابه دارم
بر سرش تا گل بدیدم پای صبر خویشتن را
در گلی دیدم کزان گل راه بیرون شد ندارم
سنگ چون بر پای او زد بوسه رفت از دست هوشم
شانه چون در زلف او زد دست برد از دل قرارم
دست من چون شانه در زلفش نخواهد رفت لیکن
گر چو سنگ از پای او سرباز گیرم سنگسارم
خون من می ریخت همچون آب حوض آن ماه و دیگر
گرد پای حوض می کشت این دل مجروح زارم
بر تن چون گل همی پوشیده مشکین زلف یعنی
خرمنی گل در میان توده مشک تتارم
ناخنش در خون خود می دیدم و در ناخن خود
آن قدر قوت نمی دیدم که پشت خود بخارم
بر سر من آب می کردند و می گفتم رها کن
تا به آب دیده خود پیش او غسلی بر آرم
عکس طاس و نور تشتش تا به چشم من درآمد
شد ز خون دل چو طاسی چشم و چون تشتی کنارم
بی جمال او دو طاس خون شد ستم چشم و هر دم
چون بگریم زین دو طاس خون کم از تشتی نبارم
این دو طاس خون ز چشم خلق پنهان می کنم من
تا بدانی کز غمش جز طاس بازی نیست کارم
عزم حمامش کدامین روز خواهد بود دیگر
این بمن گویید تا من نیز روزی می شمارم
گر کند نقاش بر گرمابه نقش صورت او
سالها چون نقش از آن گرمابه سر بیرون نیارم
من فقاع از عشق آن رخ بعد ازین خواهم گشودن
چون فقاعم عیب نتوان کرد اگر جوشی برآرم
اوحدی تا دل به حمام در آوردست ازین پی
بار دیگر چون برآیم دل به حمامی سپارم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U - -
درون خود نپسندم که از تو باز آرم
بدین قدر که تو بیرون کنی به آزارم
مرا به عمر خود امید نیم ساعت نیست
به بوی تست شبی گر به روز می آرم
حکایت شب هجران و روز تنهایی
زمن بپرس که شب تا بروز بیدارم
ز شهر نیز بدر می روم که خانه خلق
خراب می شود از آب چشم خونبارم
میان ما و تو جز گرد این وجود نماند
بدان رسید که این گرد نیز نگذارم
ز سینه بوی کسی جز تو گر بمن برسد
خراب کرده بهخون دلش بینبارم
مرا بلاله طمع بود و گل ز چهره تو
گلم نداد ولی تنگ می نهد خارم
اگر تو زهره جبین می خری به بوسه مرا
بخر وگرنه رها کن که مشتری دارم
محبت تو همی ورزم ای پری مگذار
که محنت تو بسوزاند اوحدی وارم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
سرم سودای او دارد زهی سودا که من دارم
از آن سر گشته می باشم که این سوداست در بارم
سرم در دام این سودا بهل تا بسته می باشد
اگر زین بند نتوانم که پای خود برون آرم
حدیث آن لب شیرین رها کردیم و بوسیدن
چو یاد رخ خوبش ز دور آسایشی دارم
ز کار عشق او ما را نشاید بود بی کاری
که تا بودیم کار این بود و تا باشم درین کارم
نشان دانه خالش ز هر مرغی چه می پرسی
ز من پرس این حکایت را که در دامش گرفتارم
رفیقان راز عشق او ز من بیزار نتوان شد
اگر زاری کنم وقتی چه باشد عاشق زارم
نه نیکست این که خود روزی ز بد حالان نمی پرسی
مگر نیکو نمی دانی طبیب من که بیدارم
تو پنداری که او با تو وفا ورزد دلا مشنو
جمال خوب و مال پروفا ورزد نپندارم
ازین سودا که می ورزد نخواهد شد دلم خالی
اگر در پای او صد پی بسوزند اوحدی دارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
گر او پیدا شود بر من به شیدایی کشد کارم
و گر من زو شوم پنهان به پیدایی کشد زارم
دو رنگی در میان ما به یک بار آن چنان کم شد
که غیر از نقش یک رنگی نه او دارد نه من دارم
دلم گر چشم اقراری براندازد به غیر او
دو چشم او برانگیزد جهانی را به انکارم
مرا از بس که او دم داد و دل غم دید در عشقش
غمش بگسیخت تسبیحم دمش دربست زنارم
میان خواب و بیداری شبی دیدم خیال او
از آن شب واله و حیران نه در خوابم نه بیدارم
تو از هر چاردیواری نشان من چه می پرسی
که یار از شش جهت بیرون و من در صحبت یارم
کسی کو جان من باشد چه با او دوستی ورزم
نباشد دوستی با او که خود را دوست می دارم
ز باغ ورد او دوری نخواهم کرد تا هستم
بهل تا داغ ورد او بسوزد اوحدی وارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
منازل سفرت پیش دیده می آرم
اگر چه هیچ به منزل نمی رسد بارم
گیاه مهر بروید ز خاک منزل تو
که من ز دیده برو آب مهر می بارم
از آن به روز وداعت نهان شدم ز نظر
کز آب چشم روان فاش میشد اسرارم
مجال آمدن و پای راه رفتن نیست
که رخت خویش بر آن خاک آستان دارم
به روز گویمت امشب به خواب خواهم دید
چو شب شود همه شب تا به روز بیدارم
گرم به روز قرارست یا به شب بی تو
ز روز وصل و شب صحبت تو بیزارم
به جای آنم اگر بر دلم ببخشایند
که دل بدادم و از درد بیدلی زارم
مرا به خوان وز درد فراق هیچ مپرس
که آب دیده نیابت کند ز گفتارم
ببر ز من طمع طوع و بندگی که هنوز
بدان کمند که افگنده ای گرفتارم
بتاب دوزخ هجران تمام خواهم سوخت
اگر سبک نبدی در بهشت دیدارم
تویی ز مردم چشمم عزیزتر گر چه
من از برای تو در چشم مردمان خوارم
دل از رکاب تو خالی نمی شود باری
اگر چه نیست بر آن در چو اوحدی بارم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
من همان داغ محبت که تو دیدی دارم
هم چنان در هوست زرد وز عشقت زارم
قصه درد فراق تو مپندار ای دوست
که به پایان رسد ار عمر به پایان آرم
خار در پای چو از دست غمت رفت مرا
گل به دستم ده و از پای درآور خارم
بر دلم بار گران شد چو ز من دور شدی
بار ده پیش خود و دور کن از دل بارم
تا بدان روز تو گویی اجلم بگذارد
که تو در گردنم آویزی و من بگذارم
ز آتش سینه ریشم خبرت شد گویی
که چو خاک از بر خود دور فگندی خوارم
اوحدی گر گنهی کرد چو پایت برسید
دست گیرش تو که من بر سر استغفارم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
گمان مبر که ز مهر تو دست وادارم
که گر چه خاک زمینم کنی هوا دارم
اگر جهان همه دشمن شوند باکی نیست
مرا ز غیر چه اندیشه چون ترا دارم
مرا که روز و شب اندیشه تو باید کرد
نظر به مصلحت کار خود کجا دارم
به وصل روی تو ایمن کجا توانم بود
که دشمنی چو فراق تو در قفا دارم
دلم شکستی و مهرت وفا نکرد که من
به خردهای چنان با تو ماجرا دارم
ز آشنا دل مردم درست گردد و من
شکسته دل شدن از یار آشنا دارم
قبول کن ز من ای اوحدی و قصه عقل
به من مگوی که من درد بی دوا دارم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
من از پیوستگان دل غریبی در سفر دارم
که بی او آتش اندر جان و ناوک در جگر دارم
ز حال خود خبر دارم نکرد آن ماه و زین غصه
حرامست ار ز حال خود سر مویی خبر دارم
مرا تا او برفت از در نیامد در نظر چیزی
بجز عکس خیال او که پیش چشم تر دارم
ز بیم آنکه چشم من ببیند روی غیر او
نمی یارم که از خلوت زمانی سر بدر دارم
به حکم آنکه جای او قمر می بیند از گردون
من محروم سر گردان عداوت با قمر دارم
مرا امروز بگذارید همراهان درین منزل
که من حال ز آب دیده سیلی بر گذر دارم
مپرس ای اوحدی کز چه دلت عاقل نمیگردد
حدیث عقل فردا کن که امشب دردسر دارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ز داغ و درد تو بر جان و دل نشان دارم
خیال روی تو در چشم در فشان دارم
تو آب دیده پیدا بهل که پوشیده
ز سوز مهر تو آتش در استخوان دارم
بپرس ز ابرو و مژگان خویش قصه من
که این جراحت از آن تیر و آن کمان دارم
شدم چو خاک زمین خوار و روی آنم نیست
که از جفای تو دستی بر آسمان دارم
چنان مکن که به زنار در حساب آید
همین کمر که ز بهر تو در میان دارم
مرا به عشق تو چون آب در گذشت از سر
چه غم ز سرزنش هر که در جهان دارم
باو حدیث به یک بوسه اعتماد ار نیست
بمن فروش که هم سیم و هم ضمان دارم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
صنمی که مهر او را ز جهان گزیده دارم
به زرش کجا فروشم که به جان خریده دارم
دگران نهند خاک در او چو تاج بر سر
نه چو من که خاک آن در ز برای دیده دارم
من دل رمیده حیران شده زان جمال و آنگه
تو در آن گمان که من خود دل آرمیده دارم
مکن ای پسر ز خوبان طلب وفا به جانت
که من این حدیث روز ز پدر شنیده دارم
به فسانه دوش گفتی که فراق تلخ باشد
صفتش بمن چه گویی که بسی چشیده دارم
خبرم ز مرگ دادند که چون بود گر آن هم
به فراق دوست ماند چه خبر که دیده دارم
نه عجب که ناله من برسد به گوش آن مه
که چو اوحدی فغانی به فلک رسیده دارم

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
چشم جان بر اثرت می دارم
گوش دل بر خبرت می دارم
میکنم جای تو در جان گر چه
گفتی از دل بدرت می دارم
همچو خاکم بدر افگندی و من
روی بر خاک درت می دارم
دوش گفتی که نداری سر من
به سر تو که سرت می دارم
به جفا خونم ازین بیش مریز
که به خون جگرت می دارم
دل ترا دوست تر از جان دارد
من از آن دوست ترت می دارم
سپری شد دلم از بس که درو
ناوک دل سپرت می دارم
در تو بستم چو کمر دل گفتی
کز میان زودترت می دارم
اوحدی وار در آیینه دل
همچو نقش حجرت می دارم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
صد بار ز مهرت ار بمیرم
یک ذره دل از تو بر نگیرم
از شهرم اگر برون کنی سهل
بیرون مگذار از ضمیرم
از من نسزد شکایت تو
گر خار نهی و گر حریرم
ای کاج مرا نسوختی هجر
دانند که بنده اسیرم
یاد از تن همچو شیرش ای دل
کم کن که نه یوز این پنیرم
من نشکنم این خمار هرگز
کز عشق سرشته شد خمیرم
چون درد تو نیست هیچ دردی
زان هیچ دوا نمی پذیرم
بر گور من ار گذر کنی تو
برخیزم و دامنت بگیرم
دوشم به فلک رسید ناله
و امروز به چرخ شد نفیرم
گر پیر شود سرم چه سودست
چون دل نشود مرید پیرم
حال دل من بکس مگویید
کین نامه غلط کند دبیرم
از مهر تو بست چرخ نقشم
با عشق تو داد دایه شیرم
بگذار به محنت اوحدی را
گو من ز محبتت بمیرم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
گر چه در پای هوی و هوست می میرم
دسترس نیست که روزی سر زلفت گیرم
گر تو پای دل دیوانه ما خواهی بست
هم به زلف تو که دیوانه آن زنجیرم
کشتن ما چو به تیغ هوسی خواهد بود
هم به شمشیر تو روزی به شهادت میرم
صد گریبان بدریدیم ز شوق تو و نیست
قوت آن که گریبان مرادی گیرم
صوفیان را خبر از عشق جوانی چون نیست
در گمانند که من نیز مریدی پیرم
گر سری در سر او رفت چه چیزست هنوز
بسر دوست که مستوجب صد تشویرم
اوحدی پند لطیفست و نصیحت لیکن
با حریفان  عجب ار پند کسی بپذیرم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
مست آمدم امشب که سر راه بگیرم
یک بوسه به زور از لب آن ماه بگیرم
دانم که دهد عقل نکوخواه مرا پند
لیکن عجب ارپند نکوخواه بگیرم
تا هیچ کسم راز دل ریش نداند
این اشک روان بر رخ چون کاه بگیرم
هر چند بکوشید که بیگاه بیاید
من نیز بکوشم که ز ناگاه بگیرم
گر زانکه به بالای بلندش نرسد دست
در دست کنم زلفش و کوتاه بگیرم
از چاه زنخ گر ندهد آب چو دزدان
بر قافله عشق سر چاه بگیرم
دست ار به رکابش نتوانیم رسانید
باشد که عنان دل گمراه بگیرم
زان ساعد و زلف ار کمری سازم و طوقی
تاج از ملک و باج سر از شاه بگیرم
با اوحدی ار حیلت روباه کند خصم
من نیستم آن شیر که روباه بگیرم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
به غم خویش چنان شیفته کردی بازم
کز خیال تو به خود نیز نمی پردازم
هر که از ناله شبگیر من آگاه شود
هیچ شک نیست که چون روز بداند رازم
گفته بودی خبری ده که ز هجرم چونی
آن چنانم که ببینی و ندانی بازم
عهد کردی که نسوزی به غم خویش مرا
هیچ غم نیست تو می سوز که من میسازم
بعد ازین با رخ خوب تو نظر خواهم باخت
گو همه شهر بدانند که شاهد بازم
آن چنان بر دل من ناز تو خوش می آید
که حلالت نکنم گر نکشی از نازم
اگر از دام خودم نیز خلاصی بخشی
هم به خاک سر کوی تو بود پروازم
اوحدی گر نه چو پروانه بسوزد روزی
پیش روی تو چو شمعش به شبی بگدازم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نگشتی روز من تیره ندانستی کسی رازم
اگر دردت رها کردی که من درمان خود سازم
مکن جور ای بت سرکش مزن در جان من آتش
که گر سنگم به تنگ آیم و گر پولاد بگدازم
تنم خستی و دل بستی و اندر بند جان هستی
کنون با غیر بنشستی و من سر نیز در بازم
نخستم دانه می دادی که در دام آوری ناگه
به سنگم می زنی اکنون که ممکن نیست پروازم
به خاک من ترا روزی پس از مرگ ار گداز افتد
به عذر خاک پای تو کفن بر گردن اندازم
به صد چستی دلم جستی که بازش خسته گردانی
گرم زین گونه دل جویی نبینی بعد ازین بازم
به عیب حال من چندین تو ای زاهد چه می کوشی
ترا زهدست می ورزی مرا عشقست می بازم
تنم را گر بپردازی ز جان در عشق او چندی
بپردازم تن از جان و دل از مهرش نپردازم
مرا پرسی که در گیتی چه بازی نیک دانی تو
شکار دلبران گیرم چو پرسیدی من این بازم
به راه اوحدی انداز اگر خار جفا داری
مرا گل چهره ای باید که مرغ بلبل آوازم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
برخیزم و دلها را در ولوله اندازم
بر ظلمتیان نوری زین مشعله اندازم
ارکان سلامت را بر باد دهم خرمن
ارباب ملامت را خر در کله اندازم
گر دام نهد غولی در رهگذر گولی
آوازه  دزد آمد در قافله اندازم
آن باده صافی را در شیشه جان ریزم
وین جیفه خاکی را در مزبله اندازم
یا زلف مسلسل را در بند کند لیلی
یا من دل مجنون را در سلسله اندازم
از خال سیاه او بر دام زنم رسمی
وین دانه پرستان را سر درغله اندازم
گر چرخ نه چون جوزا بندد کمر مهرم
ثور و حمل او را در سنبله اندازم
بر دوست به نزدیکی زنهار نهم چندان
کز باغ و ز دشت او را در هروله اندازم
پرورده عشقم من  بسیار همی باید
تا دوستی مادر بر قابله اندازم
کو مستمعی طالب تا وقت سخن گفتن
اندر سر او سری زین مسیله اندازم
از بیضه این مرغان یک بچه نشد حاصل
تا زقه این زهرش در حوصله اندازم
چون اوحدی از مستی سر بر نکنی ار من
در جام تو زین افیون یک خردله اندازم
سر بر خط من بینی دیوان قوی دل را
چون دخنه این افیون بر مندله اندازم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
بیار آن باده تا دل را به نور او بر افروزم
که بوی دوست می آرد نسیم باد نوروزم
به عشقم سرزنش کردی ببین آن روی را امشب
که عذرم خود ترا گوید که من روشن تر از روزم
مگو احوال درد من به پیش هر هوسبازی
که جز عاشق نمی داند حکایت های مرموزم
رها کن تا بمیرد شمع پیش او ز رشک امشب
که چون باید ز عکس او دگر بارش بر افروزم
رقیب از رشک من هر دم گریبان گو بدر بر خود
که من چشم از جمال او نمی دانم که بردوزم
من مفلس نمی خواهم جلوس تخت فیروزه
که از رخسار او حالی جلیس بخت پیروزم
نگارینا چه بد کردم که نیک از من شدی غافل
نه نیکست این که آزردی به گفتار بد آموزم
من از حیرت نمی دانم حدیث خویشتن گفتن
ز قول اوحدی بشنو سخن های جگر سوزم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
گر مرغ این هوایی بال و پرت بسوزم
ور حال دل نمایی دل در برت بسوزم
من شمع گشتم و تو پروانه تا به زاری
در پای من بمیری من در برت بسوزم
چون ز آتشت بسوزم دیگر بشارت آرم
تا بنگرم که هستی زان بهترت بسوزم
خاکسترت کنم من روزی در آتش خود
وز دستم ار بنالی خاکسترت بسوزم
چون عودت ار بسازم ایمن مشو که من گر
در پرده ات بسازم در دیگرت بسوزم
تا غرق عشق گردی در بحر بی نشانی
هم بادبان ببرم هم لنگرت بسوزم
وقتی که نام خود را مؤمن کنی ز طاعت
مؤمن کنی ولیکن چون کافرت بسوزم
زان رنگ و بوی چندین چون گل مخند کین جا
گر زانکه عود خامی بر مجمرت بسوزم
گفتی خلاص یابد هر زر که خالص آید
من در خلاص غیرت سیم و زرت بسوزم
هان تا چو اوحدی تو بر هر دری نگردی
ورنه چو خاک کوچه بر هر درت بسوزم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
روزی بر آن شمع چو پروانه بسوزم
در خویش زنم آتش و مردانه بسوزم
چون با من بیگانه غمش را سر خویشست
با خویش در آمیزم و بیگانه بسوزم
دیوانه شوم سر به خرابات برآرم
بر خویش دل عاقل و دیوانه بسوزم
گر آتش اندوه برین آب بماند
هم رخت براندازم و هم خانه بسوزم
در وصل دلم را نه به پیمانه دهد می
در می فگنم آتش و پیمانه بسوزم
یاران همه در گلشن وصلند به شادی
من چند درین گلخن ویرانه بسوزم
گر بر گذرم دام نهد اوحدی این بار
هم دام بدرانم و همه دانه بسوزم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
گمان مبر که به جور از بر تو برخیزم
به اختیار ز خاک در تو برخیزم
نه چون کلاه توام کین چنین بهر بادی
چو ترک من بکنی از سر تو برخیزم
چونی گرم بکنی بندبند نیستم آنک
ز بند آن لب چون شکر تو برخیزم
اگر به کشتنم آیی ز راستی چون تیر
به یاری مدد خنجر تو برخیزم
سپند آتش غم کرده ای مرا ای دوست
مکن که سوخته از مجمر تو برخیزم
شبی دراز چو زلف تو آرزوست مرا
که با تو باشم و شاد از بر تو برخیزم
خوشا دمی که به مستی چو اوحدی از خواب
به بوی طره چون عنبر تو برخیزم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
من مستم و ز مستی در یار می گریزم
زنار بسته محکم زین نار میگریزم
هر چند باده او مرد افگنست و قاتل
من جای خویش دیدم هشیار میگریزم
بر خار می نشینم گل را ز دور بینم
تا دشمنم نگوید کز خار می گریزم
چون ماهی به شستم در دامم و به دستم
با آنکه از کف او بسیار می گریزم
با یار بود میلم وقتی به غار بودن
اکنون که یار برگشت از غار می گریزم
بار و خری که با من دیدی بسان عیسی
زان خر بیوفتادم زان بار می گریزم
ماهی که دور بودی وز ما نفور بودی
چون یار اوحدی شد ز اغیار می گریزم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -