cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
ای بر مراد رأی تو ایام رامضا
بسته میان بطاعت فرمان تو قضا
از جاه تو گرفته سیادت بسی شرف 
وز فر تو فزوده وزارت بسی بها
خلق خدای را برعایت تویی پناه 
دین رسول را بهدایت تویی ضیا
هستت عراق نام ولیکن به مکرمت
درجمله عراق و خراسان چو تو کجا
افروخته ست ملک باقبال تو جمال 
و افراختست شرع بتأیید تو لوا
کرده جهان بر امر تو و نهی تو قرار 
داده فلک بحل تو و عقد تو رضا
زنده به حل و عقد تو احکام کردگار 
تازه به امر و نهی تو آثار مصطفی
تو کبریای محضی و منت خدای را
کاندر شمایل تو نه کبرست و نه ریا
آرایش جهانی و آسایش بشر 
سرمایه حیاتی و پیرایه حیا
جسته هنر بطبع شریف تو اتصال 
کرده ظفر برأی رفیع تو اقتدا
خاک جناب و گرد براق تو خلق را
در دست کیمیا شد و در دیده توتیا
ای منبع وزارت و ای معدن شرف 
ای قالب کفایت و ای صورت دها
ای تیر فتنه را کنف جاه تو سپر
وی درد فاقه را کرم دست تو دوا
چون برق لامعست بیان تو در سخن
چون ابر ماطرست بنان تو در سخا 
خود را هنوز دست تو معذور نشمرد
گر صد هزار گنج ببخشد به یک عطا
دوزخ ز تف خشم تو یابد همی لهیب
کوثر ز آب لطف تو گیرد همی صفا
تو آشنای عدلی و بیگانه ای ز ظلم 
وندر ظلال عدل تو بیگانه آشنا
موسی نه ای  و لیک نمایی به کلک خویش
هر معجزه که موسی بنمود از عصا
فرزانگان زمدح تو جویند افتخار
و آزادگان بصدر تو یابند انتما
بی حلم تو خفیف بود  چون هوا  زمین
بی لطف تو کثیف بود  چون زمین  هوا
ای گشته از شهامت گنجور مملکت 
وی گشته از کفایت دستور پادشا
آنی که از نوایب ارباب فضل را 
امروز نیست جز به حریم تو التجا
معلوم رأی تست که  بر اهل روزگار 
در نظم و نثر نیست بجز بنده پیشوا
آنم که هست فکرت من آیت صواب
آنم که هست خاطر من مایه ذکا
دریای عقل ساخته از لفظ من گهر
بستان فضل یافته از طبع من نما
نظم منست چون گل و لاله عزیر و من
نزدیک خلق خوارم چون خار و چون گیا
یکتاست اعتقاد من اندر هوای تو
گرچه شدست پشت من از رنج ها دوتا
من بینوا  و لیک بباغ مدیح تو 
چون عندلیب هر نفسی نو زنم نوا
نی نی  که از جفای فلک خاطرم برفت 
خاطر چگونه ماند با صدمت جفا 
با من جهان سفله بدیها همی کند
گرچه به هیچ بد نبود مثل من سزا
مالی که سال سال بدست آیدم همی 
از نان روز روز نیاید بسر مرا
وین نان روز روز بمن هم نمیرسد
تا لحظه لحظه هم نشود زان پر از عنا
گه پیش لطمه های لییمان برم جگر
گه پیش دره های سفیهان برم قفا
غبنی بود تمام که از بهر این حطام
عرض عزیز و عمر گرامی شود هبا
عهدیست بس دراز که بنده بروز و شب
عهد وزارت تو همی خواست در دعا
امیدش آنکه ناقد فضلی  مگر بفضل
گردد ببارگاه تو بازار او روا 
در دامن تو دست زند  تا کنی بجاه
دست حوادث فلک از دامنش جدا
اکنون بدانچه خواست همی بنده پیش فضل
منت خدایی را که رسانید مر ترا
وقتست  ای نشانه امید اهل فضل
کامید بنده را کند افضال تو روا
امروز نیست  جز بعنایات صدر تو 
آن رفته را تلافی و آن خسته را شفا
بودست در تو نیک همه وقت ظن من
ای مایه صواب  نکن ظن من خطا
سعیی بکن  که یابم از این قهرها خلاص
لطفی بکن  که گردم از این رنجها رها
بفزای حرمتم  که در آن باشدت ثواب
بگشای خاطرم که از آن خیزدت ثنا
تا در مسیر اختر و دور سپهر هست
قسم یکی سعادت و قسم یکی شقا
بادند ناسخان تو در روضه حیات 
بادند حاسدان تو در قبضه فنا
پذرفته باد ماه صیام از تو و بخیر 
بادت هزار ماه صیام دگر بقا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای صورت سیادت و ای مایه سخا
بر تو بی نفاق و عطای تو بی ریا
از طبع تو فروخته شد آیت هنر
وز کف تو فراخته شد رأیت سخا
چرخ از مناقب تو ستاند همی علو
ابر از شمایل تو ستاند همی صفا
آنجا که بخشش تو  همه سود بی زیان
و آنجا که کوشش تو  همه خوف بی رجا
مأخوذ فتنه را زمساعی تو نجات
بیمار فاقه را زایادی تو شفا
با امر و نهی تو نزند دم همی قدر
امر روان تو چو شهاب است بی مضا
از نور رأی تو فلک ملک را فروغ
وز فیض کف تو شجر جود را نما
امر تو در ممالک عالم شده روان
کام تو بر خلایق گیتی شده روا
ای شمس دین  تویی که بسعی تو باز بست
ایزد نظام و مصلحت دین مصطفا
آنی که هست طبع تو پیرایه کرم
و آنی که هست ذات تو سرمایه حیا
از جاه تست دیده تأیید را بصر
وز سعی تست قالب اقبال را بقا
در عفو همچو آبی و در خشم همچو نار
در حلم همچو خاکی و در لطف چون هوا
در دولت تو طایر بخل و عنا و ظلم
از دیدها نهفه چو سیمرغ و کیمیا
فرسوده در مشقت و آسوده در نعم
از عنف و لطف تو دل اعدا و اولیا
احرار دهر کرده بر آثار تو مدیح
و اجرام چرخ داده باحکام تو رضا
گردی که بر هوا شود از سم مرکبت
در چشم اختران کشدش چرخ توتیا
کرده سیاست تو و داده نوال تو
بد خواه را سزا و نکو خواه را جزا
فرزانگان بخدمت تو جسته اتصال
و آزادگان بحضرت تو کرده التجا
از لفظ مکرمات تو روزی هزار بار
با فر و با مهابت و با نور و با ضیا
چون چشمه بهشتی و چون روضه بهشت
لفظ تو در عذوبت و طبع تو در ذکا
قس بن ساعده بر تو طالب هنر
معن بن زایده بر تو سایل عطا
عبدالحمید پیش عبارات تو هدر
ابن العمید پیش رسالت تو هبا
در پیش خط تو که بود مقلة البصر
خطهای ابن مقله را نبود رونق و بها
وقت سخن عطارد چیره سخن بود
همچون هلال یک شبه در پیش تو دوتا
یک کس در اختلال نماندست و اعتزال
از سعی های خوب تو در ملک پادشا
تا لعل چون حجر نشود شهد چون شرنک
تا ماه چون سها نبود  صبح چون مسا
بادا ولی صدر تو در روضه طرب 
بادا عدوی جاه تو در قبضه فنا
جاه تو بر تضاید و امر تو بی خلل
عز تو بر تواتر و عمر تو با بقا
مقبول از تو طاعت خالق  رضای خلق
در آجلت مصوبت و در عاجلت ثنا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای طلعت تو نیکو وی قامت تو زیبا 
زلفین تو چون عنبر رخسار تو چون دیبا
از ماه سما دارای افروخته تر چهره 
وز سرو سهی دارای افراخته تر بالا 
کاشانه شخص تو زیبد که بود جنت 
مشاطه روی تو زیبد که بود حورا 
این گشته تو چون خرما سنگین دل
خارست غمت آری با خار بود خرما
در عشق کند قبله تیمار مرا وامق 
در حسن برد سجده دیدار ترا عذرا
آورده به جان دادن وصل تو دم معجز
بنموده بجان بردن هجر تو ید بیضا
بی دو رخ رنگینت رونق ندهد باده
بی دو لب نوشینت لذت ندهد صهبا
بسنبل پر تابت صد لعب شده پنهان 
وز نرگس پر خوابت صد فتنه شده پیدا
بر خلق ز عشق تو هر روز یکی فتنه
در شهر ز مهر تو هر لحظه یکی غوغا 
ما را نبود یارای در دفع بلای تو 
گر نصرة دین حق نصرة ندهد ما را 
شاهی که بود قدرش با مرتبت گردون
شاهی که بود دستش با مکرمت دریا 
دست کرمش داده مال کره اغبر
پای شرفش سوده اوج فلک خضرا
خورشید بود تابان همچون دل او لیکن
آنگه که زند رأیت بر کنگره جوزا
ای آنکه بعنف تو درفتد از گردون
وی آنکه به لطف تو گل بردمد از خارا
از تیغ تو با زینت این سلطنت عالی 
وز کلک تو با رتبت این مملکت والا 
آن روز که بگذارد سندان ز تف جمله 
و آن وقتکه بگریزد شیطان ز صف هیجا
تیغ تو قلاع دین  چون تیغ علی یکسر
خالی کند از کافر تاری کند از اعدا
از شخص جهانگیران چون کوه شود هامون 
وز خون عدو بندان چون بحر شود صحرا
آفاق شود تاریک چون سینه نامؤمن 
خورشید شود تیره چون دیده نابینا 
از نور سنان گردد مانند فلک پستی 
وزگرد سپه گردد مانند زمین بالا
بابأس تو آن ساعت چون موم بود آهن 
و ز بیم تو آن لحظه چون پیر بود برنا
از حرص زند نعره یکران تو چون تندر
و ز طبع کند جولان شبدیز تو چون نکبا
رمح تو شود یاران در خصم تو چون تنین
خصم تو شود پنهان از بیم چون عنقا
از تن بکنی همچون مزمار سر خصمان
و ز هم بدری همچون پرگار تن اعدا
شاهی نبود هرگز در جنگ ترا ثانی
گردی نبود هرگز در حرب ترا همتا
از حکم تو برگشتن کس را نبود زهره
و ز خط تو سر بردن کس را نبود یارا
شمسی تو بهر معنی و اولاد فزون ز انجم
کلی تو بهر دانش و ابنای جهان اجزا
در دهر به تو نازد هم دولت و هم نعمت 
در حشر بنازد هم آدم و هم حوا
ای خدمت تو گشته پیرایه هر عاقل
وی مدحت تو گشته سرمایه هر دانا 
از صدر منیع تو هرگز نشوم یک سو 
وز نظم ثنای تو هرگز نشوم تنها 
در نظم ید بیضا کس نبود جز من 
و آن کس که کند دعوی بیهوده پزد سودا 
دارم ز عجم منشأ لیکن بفصاحت در
بسیار فزون آیند از طایفه بطحا
آنم که به من گردد ارکان سخن محکم 
و آنم که به من یابد فرمان هنر امضا 
گشتست زبانم دهچون سوسن آزاده
در مالش هر دشمن دو رو چو گل رعنا 
با قوت عون تو کس را نشوم عاجز 
با حشمت جاه تو با کس نکنم ابقا 
امروز بسعی تو حالیست مرا نیکو
و امروز به فر تو کاریست مرا زیبا 
احباب مرار آرد آسایش من شادی 
و اعدای مرا سازد آرامش من شیدا
از غصه همی  گویند او باش ملک با هم 
آخر ز کجا آمد این فکر فلک پیما 
ای آنکه ز عزمت امروز همی  پیچی
زین گونه بسی پیچی گر صبر کنی فردا 
تا کس ز فلک هرگز غمگین نشود خیره 
تا کس ز جهان هرگز رسوا نشود عمدا
بادا دل بدخواهت خیره زفلک غمگین  
بادا تن بدگویت عمدا بجهان رسوا
اوقات صیام آمد و آورد بصدر تو
از خلد برین تحفه صد نعمت و صد آلا
فرخنده کنار ایزد بر ذات کریم تو
این ماه مکرم را وین نعمت آلارا

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
ز دور جنبش این چرخ سیمگون سیما
چو سیم و زر شده گیر اشک ما و چهره ما
شود چو سیم و زر اشک این و چهرة آن
که هست شعبده چرخ سیمگون سیما
مشعبدیست فلک حقه باز و حقه تهی
که هر  زمانی صد شعبده کند پیدا
خراس وارهمی گردد و همی دارد
ستور وار مرا بر امید آب و گیا
از این خراس خلاصی اگر بیافتمی
رسید می بقوام و علاء مسیح آسا
ایا ملازم جنت بمهر نامحکم
و یا مزاحم مجلس بچهر نازیبا
بکش چراغ که خواهد عروسی شب خلوت
بکن نماز که دارد خروس صبح آوا
سلاح دیو ز لاحول ساز زآنکه ترا
غرور عقل سراسیمه کرد در دنیا
بخاک و آب ملولی مکن  که بر سر خلق
شوی سزای ملامت بچار سوی بلا
ز بیم زحمت بر اوج چرخ شد عیسی
ز دست محنت بر کوه قاف شد عنقا
بساز توشه تقوی ز بهر راه  که تو
رسی ز توشه تقوی بمنزل آلا
درین نشیب قناعت گزین  که عیسی وار
نردبان قناعت رسی بدان بالا
چه سود با تو  که از راه لطف نشناسی
زبور خواندن داود را ز ژاژ صدا
میان خوف و رجا مانده ای و میگیری 
ز بهر رد و قبول از برای چون و چرا
نه مرد راهی و آگه نه ای که نتوان گفت 
حدیث چون و چرا در میان خوف و رجا
ز دام چون و چرا سر برون بریم آخر
بفضل ایزد و تفضیل خاتم الشعرا
ابوالفضایل خورشید فضل افضل دین
که فخر اهل زمینست و تاج اهل سما
مسیح وقت و کلیم زمانه خاقانی
که عمر خضرش بادا و عصمت یحیا
ادب بمکتب او همچو طفل در ابجد
خرد بمجلس او همچو قطره در دریا
نقود عالم با نقد علم او مقرون
عقول گیتی در عقل و علم او برپا
بطبع طابع طاسین و حامل یاسین
بفضل نایب حامیم و وارث طاها
دلش مدرس تدریس حمکت ادریس
تنش مذکر تذکیر ذکر او ادنا
مبارزان جهان پیش او فگنده کله
مناظران سخن پیش او دریده قبا
نموده موعظتش احترام و آن گاهی
به نظم ریخته در حقها شراب شفا
دماغ خشک اعادی دین و ملت را
شده کلام مفیدش طفیلی سودا
ز بهر لخلخه شرک اهل بدعت را
طبیب وار بمعجون نظم کرده دوا
ندیده مثل تو تاثیر اختروار کان
نزاده شبه تو از نسل آدم و حوا
بحضرت تو تقرب کنند اهل هنر
که هست حضرت تو عین عروة الوثقا
هر آن کس که بنوید گل کرامت تو
بنفشه وار برون کن زبان او ز قفا

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
زهی از آدم و حوا نگشته چون تویی پیدا 
ز تو در خلد آسوده روان آدم  و حوا
مفاخر بر درت واقف معالی بر تنت عاشق 
فضایل در دلت مضمر مکارم از کفت پیدا 
بحشمت دست جاه تو گرفته مرکز اغبر
برفعت پای قدر تو سپرده قبه خضرا
نه ای گیتی  ولیکن همچو گیتی نیستت نقصان
نه ای یزدان ولیکن همچو یزدان نیستت همتا
ز روی قدر باغیرت زاوج جاه تو گردون
بوقت جود با خجلت ز موج دست تو دریا
هزاران عالمی لیکن همه و معمور در معنی 
هزاران لشکری لیکن همه منصور در هیجا
بتو جان خرد باقی بتو جام هنر صافی 
بتو روز سخا روشن بتو چشم کرم بینا
تو شخص دولت و دینی و ایامت شده ارکان 
تو کل حشمت و جاهی و افلاکت شده اجزا 
زبان بگشاده مدحت را همه اجسام چون سوسن
میان بر بسته امرت را همه اجرام چون جوزا
تویی ناظر به چشم عقل در آفاق و در انفس 
تویی قادر بحکم حزم بر احباب و بر اعدا
نه با امرت قضا مسرع نه با حکمت قدر قادر
نه با حلمت زمین ساکن نه با قدرت فلک و آلا
همه پیرایه حسنست اوصاف تو چون گوهر 
همه سرمایه عیشست الطاف تو چون صهبا
کمینه نطفه قدر تو صد بهرام و صد کیوان
کهینه بنده صدر تو صد کسری و صد دارا
نه چون پهنای جاه تو بود آفاق را بسطت 
نه چون بالای قدر تو بود افلاک را بالا 
ترا چون عیسی مریم بهر کاری دم معجز
ترا چون موسی عمران بهر بابی ید بیضا
بتابش در نوایب روی تو چون ماه در ظلمت 
بسرعت در حوادث عزم تو چون باد در صحرا
ز دود کین تو تیره ضمیر مردم جاهل
بنور مهر تو روشن روان مردم دانا
خجل گشته ز اخلاق وز الطاف و ز افعالت 
نسیم خلد و زعم سلسبیل و طلعت حورا
منور شد جهان از جمله نور جلال تو 
چنان کز شعله نور تجلی قله سینا 
ز بیم آتش تیغت که دارد پیکر از آهن 
گرفته آتش و آهن مکان اندر دل خارا
بوقت آتش طعن تو ز اعدای هدی گردد 
جهان چون کام اژدرها بدان رمح چو اژرها 
خداوندا افاضل را شدست از فضل تو حاصل 
همه دولت همه نعمت همه حشمت همه آلا
مرا در دست از سعی تو شد خاک بلاعنبر
مرا در کام از لطف تو شد خار فنا خرما 
شده نثرم در آثار تو چون آثار تو نیکو 
شده نظمم در اوصاف تو چون اوصاف تو زیبا 
مرا بوده در اطراف خراسان مستقر لیکن 
شده فضل مرا بنده فحول خطه بطحا
سزد نثر مرا بنده نجوم گنبد گردان 
برد نظم مرا غیرت عقود لؤلؤ لالا 
هنر در چهر من صادق چو مجنون در غم لیلی 
خرد بر جان من عاشق چو وامق بر رخ عذرا
نه چون هم پیشگان هستم مزور سیرت و خاین 
نه چون هم گوشان هستم مخنث عادت و رسوا
من از روی شرف حرم ولیکن از حیا بنده 
من از راه طمع گنگم و لیکن از هنر گویا
ز حرص مال ننهادم بمدح و مرثیت هرگز 
قدم در ماتم اموات و پی در مجمع احیا 
بخواهش دستم اردیبای نااهلان فرا گیرد 
بریده باد آن دست و دریده باد آن دیبا 
من این ابیات عذرا ز نااهلان نگه دارم
که نشناسند نامردان بحق اندازه عذرا
همیشه تا شود در دشت پیدا لاله نعمان
همیشه تا بود بر چرخ تابان زهره زهرا 
سعود چرخ جفتت باد در ایوان و در میدان  
خدای عرش یارت باد در سرا و در ضرا 
زمین را کرده تیغ تو مطهر ز آیت فتنه
جهان را کرده رمح تو منزه ز آفت غوغا
جهان و انجم و افلاک انعام ترا گفته 
بروزی صد هزاران بار  آمنا و صدقنا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
زهی دشمنت از طرب بینوا 
زده چرخ در مدحت تو نوا
هدی یافته از جلالت جمال 
جهان ساخته از نوالت نوا
معانی بلفظ تو یابد شرف 
معانی ز جاه تو گیر بها
بوقت سخا گوهر آبدار 
چو خاکست نزدیک تو بی بها
ولی را وفاقت صوایی صواب 
عدو را خلافت خطایی خطا 
نه چون رای تو اختران فلک 
نه چون خط تو لعبتان ختا
شده امر تو در ممالک روان
شده حکم تو بر خلایق روا 
ز تو گشته پشت محامد قوی 
ز تو برده روی مکارم روا
نه در گفت های تو سهو و غلط 
نه در کرد های تو چون و چرا 
بعهد تو از غایت عدل تو 
کند میش در ظل گرگان چرا
ترا حلم خاک و علو اثیر 
ترا لطف آب و صفای هوا 
بمدح تو فرزانگان را شرف 
بصدر تو آزادگان را هوا
نهادست در ذات تو کردگار 
وفور مروت  کمال صفا 
ازین رویی بر زایران صدر تو 
گزینست چون مروه و چون صفا
نه همچون جوار کریمت جوار 
نه همچون فنای رفیعت فنا
نصیب نکو خواه از تو حیات 
نصیب بد اندیش از تو فنا
تو عین صوابی علی من اطاع
تو محض عقابی علی من عصا 
پدید آمده از تو وز کلک تو 
همان کز کلیم آمده وز عصا
همه صورت تو کمال و جمال 
همه سیرت تو وفا و حیا
ز دست تو زایند فیض کرم 
چو از ابر بارنده صوب حیا
ز گفتار تو گوش ها را نشاط
ز دیدار تو دیده هارا جلا 
ز خوف تو اعدای صدر تو را 
ز اوطان خویش اوفتاده جلا
ز لطف تو خیره نعیم بهشت 
ز خلق تو طیره نسیم صبا
عزیزست بر جان من خدمتت 
چو روز شباب و چو عهد صبا 
بنوشیدم از تو شراب طرب 
بپوشیدم از تو لباس غنا
ثنای تو در گوش من خوشترست
ز آواز چنگ و ز لحن غنا
مرا نیست از لفظ تو جز لطف 
مرا نیست از دست تو جز ندا
همه از ره مردمی و کرم 
بگوش من آید ز لطفت ندا 
الا تا بود میغ ها را سرشک 
الا تا بود تیغ ها را مضا
تورا باد اقبال در مابقی 
فزون ز آنچه بودست در ما مضا

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
زهی از امر و نهی تو نظامی دین دنیا را
خهی  از حل و عقد تو قوامی مجد علیا را
ثبات هضم تو داده سکون میدان عغبر را
نظام تو کرده روان ایوان خضرا را
کف تو شاه راهی در سخا بسیار و اندک را
دل تو کار داری دردها پنهان و پیدا را
بتازد صف کین تو سنان داران گردون را
بسوزد تف خشم تو زره پوشان دریا را
خراج از کارگاه تو نسیج و حد حکمت را
رواج از بارگاه تو صنیع فرد نعما را
نماند رتبتی با قدر تو بهرام و کیوان را
نباشد حکمتی با ملک تو کسری و دارا را
زبانی نیس جز در مدح تو اجسام پستی را
قرانی نیس جز بر حکم تو اجرام بالا را
کف تو جود را بایسته همچون نور انجم را
دل تو فضلرا شایسته همچون جان مرا عضا را
زبوی خلق تو غیرت کمال طیب عنبر را
زچین خط تو حسرت جمال نقش دیبا را
نبینم هیچ پیرایه جز از مهر تو عاقل را
ندانم هیچ سرمایه به از مدح تو دانا را
خداوندا  ز مهر تست رحمت آب جیحون را
چنان کز بهر صاحب شرع رحمن خاک بطحا را
کسی کو را بدین درگاه والا قربتی باشد
بود جهل ارثنا خواند جز این دگاه والا را
نه مطر باشد و طرار  هر کو از پی دنیا
شود منقاد این یک فوج طرار مطرا را
مدیح این قوم را زشتست  خاصه در دیار تو
که در مسجد بتر باشد پرستیدن چلیپا را
همه ایام داعی از عنا شب های یلدا شد
به از مدح تو صبحی نیس این شبهای یلدا را
عروس فکرت من از ثنای تو نشاط آرد
بلی با چهره یوسف نشاط آید ذلیخا را
چو باشم با تو در یک بقعه باشد عین رسوایی
اگر گویم ثنا مشتی فضیحت حال رسوا را
بهر علت چرا باید منازل زیر پی کردن
چو با خود در یکی منزل همی بینی مسیحا را
نه حورالعینی آمد بصدر تو زطبع من
که رشک آید از و بر طارم فردوس حورا را
زحسن لفظ تو غیرت بود سالک لیالی را
زلفظ نظم من حسرت بود سمط ثریا را
من این ابیات غرا سوی درگاهت ازآن آرم
که جز تو قدر نشناسد کس این ابیات غرا را
کسی کو نظم من بیند  نجوید سحر بابل را
کسی کو صوت من یابد  نخواهد لحن عنقا را
چه قیمت با کمال بنده این مشتی مزوررا 
چه قوت با نفاذ تیر شاهان بانک غوغا را
همی تا در چمن گردد زبان بگشوده سوسنرا
همی تا بر فلک باشد میان بر بسته جوزا را
زجودت باد آسایش همه اعقاب آدم را
بصدرت باد آرامش همه اولاد حوا را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای سهی سرو رهی و قد خرامان ترا
سجده برده مه گردون رخ رخشان ترا
بندگی کرده عقیق یمن و در عدن
شب و روز از بن دندان لب و دندان ترا
صبح دم جامه چو در سرفگنی نشناسند
خلق از مطلع خورشید گریبان ترا
بوستانیست همه پر گل و ریحان رویت
هیچ آفت نرسد مرسادا گل و ریحان ترا
روی پنهان مکن از چشم من  ایرا که سزاست
چشم چون ابر من از روی چو بوستان ترا
مردم از هجر تو وین حال بدان بیقین
هر که چون من بچشد شربت هجران ترا
ای همه شادی آنروز که در زین دارند
از پی گوی زدن ابلق یکران ترا
عاشقان رفته بمیدان تو نظاره همه
در صف گوی زنان طلعت تابان ترا
پای آورده تو در مرکب و خلقی بدعا
دست برداشته از بهر تن و جان ترا
گرددم عقل پریشان چو بمیدان بینم
بر بن گوش سر زلف پریشان ترا
چون بگیری تو بکف قبضه چوگان  خواهم
که زدل گوی کنم ضربت چوگان ترا
تاز گردت نرسد رنج  من از دیده خویش
سربسر آب زنم عرصه میدان ترا
بگه باختن و تاختن  از غایت حسن
هیچ رونق نبود پیش تو اقران ترا
همچو گوی تو و چوگان تو خواهم دیدن
اندر آن حال سر زلف و زنخدان ترا
من همه گریم و تو شاد ببازی مشغول
که مبادا اثر غم دل شادان ترا
چشم گریان مرا هیچ ملامت نکند
گر شه شرق ببیند لب خندان ترا

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
اسباب معالی بکرم کرد مرتب 
و احساب بزرگی بمنن کرد مهذب 
پیرایه اسلام  ابوالفتح محمد 
آن نزد شهنشاه جهان خاص و مقرب 
صدری که برافروخت جهان را هنر او 
چون شمس و بدین روی بشمسست ملقب 
رایش همه مجدست و بدان مجدنه مغرور 
فعلش همه خیرست بدان خیر نه معجب
از نعمت او هست اثر در سر زنبور
وز هیبت او هست نشان در دم عقرب
در لفظ شریفش صف لؤلؤ ابیض
در خلق کریمش نسب عنبر اشهب
آنجا که بود کینش چون خار بود گل 
و آنجا که بود مهرش چون روز بود شب
بر قاعده خدمت او گردش گردون 
در دایره طاعت او جنبش کوکب
طبعش زمعالی و هنر گشته مصور
دستش با یادی و کرم گشته مرکب
ای صدق و صفا بوده ترا پیشه آیین 
وی فضل و سخا گشته ترا سیرت و مذهب
درگاه تو ارباب شرف را شده مرجع
دیدار تو اصحاب خرد را شده مطلب 
چون بزم کنی زینت ایوانی و مجلس 
چون رزم کنی زیور میدانی و مرکب
اسلام بتعظیم تو گشتست معظم 
و ایام بتادیب تو گشتست مؤدب
با عدل تو ارقم نزند لاف ز دندان 
در عهد تو ضیغم نکند فخر بمخلب 
در تقویت ملت و در تربیت ملک 
نابوده بعالم چو تو دانا و مجرب
گر صاحب عباد شود زنده بعهدت 
باشد بر آداب تو چون کودک مکتب 
صدرا  تن بیچاره من دیر گهی باز 
اندر کف احداث جهان مانده معذب
آنکرد بمن چرخ که در حرب نکردست 
عبدالملک مروان بر لشکر مصعب
و آن آمده بر جان من از دهر  که ناید 
از کینه حجاج بر اولاد مهلب
چشم بستوه آمد ازدیدن ابنا
جانم بفغان آمد ازین صحبت قالب
الطاف و کرامت تو امروز مرا داد 
هم دولت پاینده و هم عیش مطیب
از بر توام هست مهیا همه مطعم 
وز لطف توام هست مهنا همه مشرب
تا همچو مربع نبود وضع مثلث 
تا همچو مطبق نبود شکل مکعب
تا هیچ صلاحی نبود در کف مظلوم 
خاصه شب تاریک به از گفتن  یا رب 
صدر تو گرامی و جناب تو مبارک
رای تو همایون و لقای تو محبب
براهل هدی سایه عدل تو مجدد 
تا روز جزا خیمه جاه تو مطنب

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای تاج دین تازی و ای سید عرب
ای خدمت جناب تو اقبال را سبب
ای بوالغنایمی که ترا از غنایمست
بخشودن خلایق و بخشیدن ذهب
ای رافعی که ساعد و بازوی تو شدست
هنگام حرب رافع اعلام دین رب
هست از فضایل تو همه نازش عجم
چونان که از قبایل تو نازش عرب
مثل علی خلیفه یزدانی از هنر
فتح علی خلیفه سلطانی از نسب
در عرصه هنر ز بزرگان شرق و غرب
چون تو کراست منصب امروز مکتسب
رنج عدو و ناز ولی از جانب تست
آری بیک طریق بود خار بار طب
از کف کافی تو عطا کی بود غریب
از قرص آفتاب ضیاکی بود عجب
کین تو چون سراب همه صورت غرور
مهر تو چون شراب همه مایه طرب
بی مدحت تو دم نزند دهر سال و ماه
و ز خدمت تو سر نکشد چرخ روز و شب
اسم برامکه ز سخای تو منتحل
علم فلاسفه ز کلام تو منتخب
با ناصح آن کنی تو که خورشید باگهر
با حاسد آن کنی تو که مهتاب با قصب
هستی ز آل شیبان  لیکن بهی ازو
همچون سلافه عنب از جوهر عنب
ای رافع معالم اسلام  تاج دین
کس نیست جز تو درخور این نام و این لقب
گشته مقر بفضل  تو ایام بوالفضول
مانده عجب ز قدر تو گردون بوالعجب
طبع تو و ستم متباعد تر از دو چشم
دست تو و کرم مطابق تر از دو لب
از شرم بخشش تو شده ابر یار خوی
وز بیم تو شده شیر جفت تب
انصاف خوب تو همه سرمایه کرم
اخلاق نیک تو همه پیرایه ادب
ایمن  شد از مطالبت حادثات چرخ
آن کس که کرد خدمت درگاه تو طلب
تا رایت سوی بخارا نمود میل
آسوده شده بخارا از ویل و از خرب
اکناف او ز عدل تو خاکی شد از ستم
اطراف او بجاه تو ایمن شد از شغب
گردد ولایت اکنون بی فتنه و بلا
باشد رعیت اکنون بی انده و تعب
تا خاک را سکون بود و باد را شتاب
تا آب را صفا بود و نار را لهب
بادا ولی جاه تو میمون چو بو تراب
تادا عدوی جاه تو ملعون چو بولهب
از دست فرخ تو به هنگام بزم و رزم
نشاب قسم حاسد و قسم ولی نشب
یادت به ماه شعبان تازه ولایتی
چون خطه بخارا اندر مه عجب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تا کی کند حوادث گیتی مرا طلب 
کز دست آن طلب شدم آواره طرب
من با عزیمت هرب و فتنه از قفا 
من با هزیمت ضرر و چرخ در طلب
گه مالدم بعربدها دهر بوالفضول
گه بنددم بشعبدها چرخ بوالعجب
هر جا که من روم عقب من رود عقاب
هر جا که من بوم تبع من بود تعب
از بس که جور روز و شب آمد بروی من 
چونان شدم که روز ندانم همی ز شب
هر روز چرخ حادثه ای آردم عجیب 
هر لحظه دهر واقعی ای زایدم عجب
گویند هر رجب عجبی آورد جهان 
پس عمر من شدست سراسر همه رجب 
با من سپهر نرد محالات باخته
برده هزار گنج مرا در یکی ندب 
اکنون ز درد بردمنم مانده در فغان
و اکنون ز رنج گنج منم مانده در شغب
دایم بدان سبب ز فلک در شکایتم
کزمن فلک دمار برآورد بی سبب
جرمی دگر نکرده جز از رادی و وفا 
عیبی دگر ندارم جز دانش و ادب 
معنی معجز من و لفظ بدیع من
سرمایه عجم شد و پیرایه عرب
با پاک زادگی من آزادگیست نیک
و آن به که ضم شود نسب پاک با حسب 
کانیست طبع من که بود دانشش گهر
نخلیست جان من که بود حکمتش رطب
فخرم پس آنکه در صفت صدر دین حق
 لی منطق تحیر عن حدتی شطب
چرخ علو علی که بنازد لقب بدو
گر سروران عصر بنازد بر لقب
صدری که هست مرجع او از بلا 
صدری که هست مجلس او مأمن از نوب
بر صحن صدر او ز اکابر نشان رخ
بر پشت دست او ز افاضل نشان لب 
فرزند حیدرست و خداوند مفخرست 
چون او کراست منتسب امروز و مکتسب
فارغ شدست دولتش از خوف انتقال 
آمن شدست حشمتش از بیم منقلب 
از فتنه سیاست او چرخ در هراس 
وز حمله مهابت او دهر در هرب
قدرش سپهر جاه و معالی درو نجوم 
کفش درخت جود و ایادی برو شعب
از قدر او مراتب عیوق منتسحل
وز صدر او مطایب فردوس منتخب 
ای ناصحت خزانه رحمت چو بوتراب
وی حاسدت نشانه لعنت چو بولهب
منسوخ نفس صدق تو شد آیت ریا
مقهور آب عفو تو شد آتش غضب 
مهر تو جرم مهر و نکوخواه تو گهر 
جاه تو طبع ماه و بداندیش تو قصب
دوزخ بود ز تف نهیب تو یک شرار
کوثر بود ز آب عطای تو یک حبب
شخص ترا ز عصمت مردانگی لباس
جان ترا ز حکمت فرزانگی سلب
از خدمت جوار تو احباب در حرم 
و ز ضربت نهیب تو حساد در ضرب
نزدیک خاص و عام بقدر و بمرتبت
تو چون ذوابه ای و عدوی تو چون ذنب
حاشا که گویمت چو تو خصمت کجا بود 
سیف من الحدید کسیف من الخشب
از خدمت بساط تو حاصل شود نشاط 
از قربت جناب تو زایل شود کرب
اولی تری بمجد و معالی ز کل خلق
کالنمل بالورانة و الجار بالعصب
جود تو طالبان عطار است مرتجی 
عفو تو راکبان خطا راست مرتجب
دین را باجتهاد تو واضح شده طریق
حق را باعتقاد تو محکم شده سبب
داری ذهب برای عطا و سخای خلق 
در مذهب تو نیست دفین کردن ذهب
ملک از جمال جاه تو خرم چنان که باغ 
از عارض شکوفه و از دیده عنب
تا نام نیک خاطب ابکار نظم شد 
جود تو شد صداق و ثنای تو شد خطب 
منت خدای را که در ایام تو نماند 
ابکار نظم بیوه و نام نکو عزب
هر کو تعصب تو گزیند ببردش 
گردون بتیغ حادثه هم رسغ و هم عصب
بدگوی تو چو حاطب لیلست و عاقبت 
اسباب ویل خویش ببیند در آن حطب
تو اندرین بلاد و سخای تو در حجاز 
تو اندرین دیار و ثنای تو در حلب 
تا در امور شرع فریضه است و نافله 
تا در بحور شعر سریعست و مقتضب
بادا همیشه دولت تو ناظر الریاض 
بادا همیشه همت تو عالی الرطب
ماه صیام آمد و آوردت از بهشت 
خلعت ردای رحمت و تحفه رضای رب
صوم تو با صیانت و فطر تو بی شبه 
فعل تو با امانت و قول تو بی ریب
روز قضا مقام تو در ظل مصطفی 
و آن عدو چو بولهب اندر تف لهب
باد آن زمان نصاب کرامت نصیب تو 
و آنگاه از نصیب تو بدخواه در نصب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -