cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
مطرب امشب ناله سر کرده است نایی می زند
در میان ناله حرف آشنایی می زند
خدمت دیرین من بین ورنه در آغاز عشق
هرکه را بینی دم از مهر و وفایی می زند
نو گرفتار است دل از اضطراب او مرنج
صید در آغاز بستن دست و پایی می زند
بوالعجب آب و هوایی دارد این بستان سرا
بر سر یک شاخ هر مرغی نوایی می زند
حسرت زخم دگر از خنجرت دارد اگر
کشته تیغ تو حرف خونبهایی می زند
وادی گمگشتگان عشق را خضریم ما
هرکه ره گم می کند ما را صدایی می زند
باز امشب آن سگ کو هم نشین آذر است
خسروی لاف محبت با گدایی می زند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
اهل وفا به آرزوی دل نمی رسند
زین نخل ها فغان که به حاصل نمی رسند
ای میر کاروان به شتابی که می روی
واماندگان راه به منزل نمی رسند
آن کشتگان که جرم محبت نداشتند
روز جزا به خاطر قاتل نمی رسند
آذر نشان کشتی آوارگان ماست
آن تخته پاره ها که به ساحل نمی رسند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
یار شد بیوفا کسی چکند
درد شد بیدوا کسی چکند
گر تو اندیشه از خدا نکنی
چکند ای خدا کسی چکند
بیگنه کشتی و ز کشته ی خویش
خواهی ار خونبها کسی چکند
مرغ نشکسته بال را صیاد
نکند چون رها کسی چکند
بکسی با چنان لبان دشنام
گر دهی جز دعا کسی چکند
بتو بیگانه کز غرور نه یی
بکسی آشنا کسی چکند
شکوه آذر ز کس مکن چو تو را
نیست تاب جفا کسی چکند

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
آنکه با اهل وفا نابسته پیمان بشکند
عهد را مشکل ببندد لیک آسان بشکند
آنکه بر زندان نشین مصر بندد روز در
شب به حکم عشق آید قفل زندان بشکند
می کشند از سینه ام تیر تو را یاران و دل
اضطرابی می کند شاید که پیکان بشکند
زان سبب پیمانه می نوشد که پیمان بشکند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ناله ی مرغ قفس گر بچمن گوش کند
غنچه از تنگدلی خنده فراموش کند
سخنی دارم و میگویم اگر گوش کند
گرچه پندی است که نشنیده فراموش کند
هوس ناله کنم چون شنوم ناله ی غیر
بلکه یکره بغلط ناله ی من گوش کند
چون دهم جام بدستش چکنم کز سر جور
جام من ریزد و جام دگران نوش کند
آه کز جور تو امروز نشد آذر را
فرصت اینکه شکایت ز غم دوش کند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
جانم از جانان حکایت می کند
عندلیب از گل روایت می کند
بینوا افتاده از گلشن جدا
از جدایی ها شکایت می کند
خسروی از بخت برخوردار باد
کاو رعیت را رعایت می کند
می کشد هجرم ولی گر قاصدی
از حما آید حمایت می کند
آنکه می رنجد ز من گاهی که غیر
پیش او از من سعایت می کند
عاقبت دردی کزو در دل مراست
در دل او هم سرایت می کند
از تغافل کشتن آذر خطاست
خنده ای او را کفایت می کند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
خو به جفا نگار من کرده و بس نمی کند
یار کسی نمی شود یاری کس نمی کند
سنگ جفای باغبان موسم گل به گلستان
تا پر مرغ نشکند یاد قفس نمی کند
در چمنی که می زند زاغ ترانه بر گلش
نیست عجب که بلبلش نغمه هوس نمی کند
نقد دلم ز کف بری جان دهیم ز دلبری
آنچه تو دزد می کنی هیچ عسس نمی کند
جذبه عشق می کشد از پی ناقه قیس را
ورنه رفیق لیلیش بانگ جرس نمی کند
از سر کویت ای پسر آذر زود رنج اگر
رخت برون کشد دگر روی به پس نمی کند

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
مرغان اولی اجنحه کاندر طیرانند
از حسرت مرغان قفس بیخبرانند
در حیرتم از دردکشان کز همه عالم
دارند خبر گرچه ز خود بیخبرانند
جز من دگران را مکن از جور خود آگاه
آنانکه ندارند غم جان دگرانند
ای خضر ره عشق غم ما مخور اما
این تازه ز ره گمشدگان نوسفرانند
در بزم وصال تو بخود میطپدم دل
از رشک دو چشمم که برویت نگرانند
از باغ چه گل رفته که گلها همه آذر
خونین مژه خونین دل و خونین جگرانند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
شب پره کو روز آفتاب نبیند
روشنی دیده جز بخواب نبیند
وادی عشق است از فریب حذر کن
تشنه در این دشت جز سراب نبیند
ساکن بزم تو قدر وصل نداند
گرچه در آب است ماهی آب نبیند
محتشمان را چه آگهی ز غم دل
چشم هما گنج در خراب نبیند
آنکه بداغ فراق سوخته جانش
ز آتش دوزخ دگر عذاب نبیند
تا ز پی آهوی ختن نرود کس
جیب و بغل پر ز مشک ناب نبیند
من ز ادب ننگرم بروی وی آذر
یار بسوی من از حجاب نبیند

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
با هم افسوس بتانی که در این ملک شهند
دست دادند که دستی بدل ما ننهند
دل و جان از دو نگه میبری و دلشدگان
یک نگه دیده و در حسرت دیگر نگهند
رسته از زاری ایشان ز جفایت خلقی
عاشقان تو ز ره گم شده و خضر رهند
عافیت را بجهان قدر ندانند مگر
آن گدایان که بهمسایگی پادشهند
ای که داری سر خون ریختن اهل وفا
زین گنه کشتنیم من دگران بیگنهند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
کسی کز رشک نتواند که روزی با منت بیند
چه خواهد کرد اگر شب دست من در گردنت بیند
شهید عشق وقتی دامنت گیرد که در محشر
نشانی جز نشان خون خود بر دامنت بیند
چه میپرسی زمن کز دوست ای همدم چها دیدی
الهی آنچه من از دوست دیدم دشمنت بیند
ندارد دیده هر دم تاب دیدارت مگر گاهی
چو ماه از گوشه ی بام و چو مهر از روزنت بیند
به تن پیراهن صبرم قبا شد دیده ام تا کی
چو گل با هر خس و خاری بیک پیراهنت بیند
هزارت بلبل خوش نغمه هست و آذر از غیرت
نمی خواهد به جز خود بلبلی در گلشنت بیند

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
گرت بخاک شهیدان گذار خواهد بود
هزار چون منت امیدوار خواهد بود
سلام بندگیش از من ای صبا برسان
گرت بمنزل سلمی گذار خواهد بود
اگر چه بیگنهم میکشد باین شادم
که روز حشر زمن شرمسار خواهد بود
کسی که روشن ازو نیست کلبه ام/ گویم
که روز واقعه ی شمع مزار خواهد بود

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
یاد باد آنکه ز یاری منت عار نبود
یار من بودی و کس غیر منت یار نبود
روز حشرم تو گواهی که شب هجرم کشت
کان شب ای دیده کسی غیر تو بیدار نبود
از دل آزاری رشک آه کنون دانستم
کآنچه زین پیش کشیدم ز تو آزار نبود
خواریم کار رسانده است بجایی که رقیب
با توام دید بهرجا بمنش کار نبود
دلم از تاب کمند تو چنین شد بیتاب
ورنه کی بود که این صید گرفتار نبود
بلبلی دوش بدام آمد و در ناله ی او
اثری بود که تا بود بگلزار نبود
بود امید نگه باز پسینش آذر
ورنه جان دادنش از هجر تو دشوار نبود

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دوشم به اهل بزم سر گفتگو نبود
من در خمار بودم و می در سبو نبود
پرسید در دل تو ندانم چه آرزوست
غافل که در دلم بجز این آرزو نبود
جرم سگ تو نیست گرت شب نبرد خواب
او را مکش که ناله ی من بود ازو نبود
دوش آمدم که پای تو بوسم ز بیم غیر
راهی بخلوت توام از هیچ سو نبود
میخوردم از فراق تو خون دوش وقت مرگ
یعنی که بیتو آب خوشم در گلو نبود
قاصد بگو ز دوریت آذر سپرد جان
ور گوید از منش گله یی بود گو نبود

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
به حسرت مردم و آخر ندیدم روی یار خود
سزای من که از اول نکردم فکر کار خود
رود گر صید گامی چند و صیاد از قفای او
نه از بیم است میخواهد ببیند اعتبار خود
غم عشقت نمیگویم بمردم ساده لوحی بین
که پنهان میکنم از خلق راز آشکار خود
نگویم وعده ی وصل تو با خود تا سپارم جان
که ترسم روز محشر نیز باشم شرمسار خود
به حسرت مردم و آذر ندیدم روی یار خود
کنون مانده است کار من که او کرده است کار خود

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
از دلم داغ تمنای تو مشکل برود
مشکل این داغ پس از مرگ هم از دل برود
وای بر حال شهیدی که ز قاتل بدلش
حسرت زخم دگر مانده و قاتل برود
گریم ونالم ازین غم که دگر ننشیند
گرد محمل برخم ناقه چو در گل برود
چشم روشن کند آن گریه که هنگام وداع
کرده ره را گل و نگذاشت که محمل برود

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بربست محمل ماه من از تن توانم می رود
غافل مباش ای همنشین از من که جانم می رود
از من نهان دل رفت و من جایی گمانم می رود
کآرم گر از دل بر زبان دانم که جانم می رود
دردا که تا از انجمن رفتی برون چون جان ز تن
خوش کرده ای یک جای و من صد جا گمانم می رود
باشد کز آن خلوت سرا بینی روان روزی مرا
گویی که این مسکین چرا از آستانم می رود
از ننگ زاغ و جور خس کنج قفس دارد هوس
گر بلبلی سوی قفس از آشیانم می رود
خلقی ز بیم خوی او بربسته رخت از کوی او
من کاش بینم روی او تا کاروانم می رود
سوی چمن زان رفته من کاو را ببینم نه سمن
اکنون چه مانم کز چمن سرو روانم می رود
از غیرتم خون شد درون چون بشنوم از غیر چون
نامی که می غلتم به خون چون بر زبانم می رود
لب های آن شیرین پسر دارد لبم از بوسه تر
چون می برم نام شکر آب از دهانم می رود
آذر پی صید من آن سر حلقه صیدافگنان
چون آورد بر کف عنان از کف عنانم می رود

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
با پسته خندانت شکر به چه کار آید
با لؤلؤ دندانت گوهر به چه کار آید
با قامت دلجویت از سرو چه برخیزد
با نکهت گیسویت عنبر به چه کار آید
از وعده کوثر داد زاهد ز میم توبه
غافل که چو می باشد کوثر به چه کار آید
ما را به قیامت کار افتاده پی دیدار
گر یار نبیند یار محشر به چه کار آید
گفتیم سکون ورزیم افزود چو شوق اما
چون غرقه شود کشتی لنگر به چه کار آید

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
مرا کام دل ازنگاهی برآید
که از کنج چشم سیاهی برآید
کند گر نه بانگ جرس رهنمایی
چه از سعی کم کرده راهی برآید
شب عید چشمم ببامی است کز وی
پی دیدن ماه ماهی برآید
رخت ماه و بهتر ز ماهی که گاهی
رود در پس ابر و گاهی برآید
بشاهان رسد ناز چون من گدایی
که از خلوت چون تو شاهی برآید
مرا گر کشد ور کند زنده شاید
کش این هر دو کار از نگاهی برآید
نیارم ز کوی تو رفتی چو صیدی
که نتواند از صید گاهی برآید
جفایش مباد از دل دردمندی
شبی ناله یی روزی آهی برآید
مکن رنجه سرپنجه از بهر قتلم
چه از کشتن بیگناهی برآید
دعا سرکنم کز لبت کام آذر
برآید الهی الهی برآید

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
ماه بر روی چو ماهش نگرید
فتنه در چشم سیاهش نگرید
گرد عارض خط شیرین بینید
کنج لب خال سیاهش نگرید
میرود وز پی او دلشدگان
شاه بینید و سپاهش نگرید
بی گنه کشته شد آذر یاران
بی گناه است گناهش نگرید

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
قاصدا نامه ای از کوی فلانی به من آر
یعنی از یار من آن نامه که دانی به من آر
نامه من ببر اما به رقیبان منمای
گر توانی بدهش ور نتوانی به من آر
اگرت بر سر آن کو نشناسند اغیار
بدهش نامه جوابی که ستانی به من آر
ور شناسد نهانی بدهش نامه و باز
خبری پرس نهانی و نهانی به من آر
پیش مردم ننویسد اگر از شرم جواب
بگذر از نامه و پیغام زبانی به من آر
در میان من و او هست نشان ها بسیار
بدگمان تا نشوم از تو نشانی به من آر
همچو آذر بودم کام ز پیری بس تلخ
رطبی تازه از آن نخل جوانی به من آر

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
وفادارا وفای من نگه دار
مرا کشتی عزای من نگه دار
مرا خونریز و دست از کشتن غیر
به رسم خونبهای من نگه دار
تهی سازی چو ترکش بر اسیران
خدنگی از برای من نگه دار
دلا رفتن مرا زان محال است
وگر مردم تو جای من نگه دار
ز هجر او مرا ز آه من او را
نگه دار ای خدای من نگه دار
به هجر من به وصل دشمن ای دوست
مشو راضی رضای من نگه دار
به پای خود به کویت آمد آذر
دگر دست از جفای من نگه دار

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
جز دل نالان مرا ای گل نه دمساز دگر
غیر بلبل نیست بلبل را هم آواز دگر
بیدلانت آگه از راز دلم هم نیستند
کز تو هر یک دیده گاه دلبری ناز دگر
عاشقانت فارغ از رشکند کز نیرنگ حسن
در میان داری جدا با هر یکی راز دگر
یادم آید کز قفایت میدویدم هر کجا
کبک دیگر بینم از دنبال شهباز دگر
چون بدام از آشیان افتادمت بشکن پرم
تا نماند در دلم امید پرواز دگر
چون زدی تیرم بکش مگذار غلطانم بخاک
تا ببازویت نخندد ناوک انداز دگر
آذر امشب از دگر شبها فزون در زاریم
مینوازد مطرب مجلس مگر ساز دگر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ایزد سرشته هر دل از آب و گل دگر
باشد مرا دل دگر او را دل دگر
دارم شب وصال تو حسرت بروز هجر
جز رشک نیست وصل تو را حاصل دگر
لیلی اگر بجای دگر رفت محملش
مجنون نمیرود ز پی محمل دگر
پیش تو آورم ز غم ار مشکلی فغان
کاسان نکرده پیش نهی مشکل دگر
از کشته آنکه روز جزا خواست خونبها
نبود بغیر قاتل من قاتل دگر
غافل ز دام جستمت اما ز بی پری
ترسم بگیردم ز خدا غافل دگر
خون شد دلم که نیست یکی با زبان دلت
باید تو را زبان دگر یا دل دگر
با کم ز سوختن نه چو پروانه آه اگر
روشن شود ز شمع رخت محفل دگر
نادیدن تو مشکل و از بیم مدعی
باید ز دور دیدنت این مشکل دگر
کشتی هزار صید و پی جان آذری
سهل است اگر بخون بطپد بسمل دگر

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
بسته ای پای من و گویی برو جای دگر
رفتمی جای دگر گر بودمی پای دگر
ریختی خونم تماشا را و روز بازخواست
این تماشا را بود از پی تماشای دگر
سایه ی خود وامگیر ای سرو قد از من مباد
بر سر افتد سایه ام از سرو بالای دگر
وعده ی قتل بفردا داد و من بس ناتوان
ترسم آن روز افتد این فردا بفردای دگر
گر برد بخت از پی مشکم سوی صحرای چین
آهوی مشکین رود ز آنجا بصحرای دگر
هیچ مرغی را نباشد ناله بی تأثیر لیک
بوستان جای دگر دارد قفس جای دگر
غیر یار آذر امیدی نیست از عالم مرا
نیست جز معشوق عاشق را تمنای دگر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
می رمد صیاد از نالیدن ما در قفس
وای بر مرغی که با ما می نهد پا در قفس
آنکه بست امشب رهم بر آستان از نغمه کاش
باشدش بر ناله من گوش فردا در قفس
جان برد از ناله جان سوز من مرغی به باغ
گر نبودم باز باید بود تنها در قفس
نو گرفتارم به دلتنگی نکردم خو هنوز
آه اگر غافل فتد چشمم به صحرا در قفس
بوی گل هرگز پرافشانم به گلزاری نکرد
گاهگاهی دیده ام روی گل اما در قفس
تا به آواز که باشد گوش صیاد آشنا
بلبل اندر آشیان می نالد و ما در قفس
عندلیب باغ عشق آذر بود کارش مدام
ناله یا در دام یا در آشیان یا در قفس

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تا من افتادم به دام افتاد غوغا در قفس
کس درین غوغا به من مشکل دهد جا در قفس
در چمن از ناله مرغان کسی امشب نخفت
عندلیبی تازه افتاده است گویا در قفس
نه همین مرغ چمن از ناله ام در ناله بود
تا من افتادم به دام افتاد غوغا در قفس
از فراموشی صیادم دل آمد در فغان
بشنوم از عندلیبی ناله هرجا در قفس
نیست با ذوق اسیری از بهارم آگهی
بر مشامم می خورد بوی گل اما در قفس
خون کنی از نغمه ام تا کی دل ای مرغ چمن
می توانم کرد من هم ناله اما در قفس
ای که می گیری سراغ ما و دمساز ما
دی به باغ امروز در دامیم و فردا در قفس
گفتی آذر روز و شب از چیست نالان در عراق
از هم آوازان خود مانده است تنها در قفس

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
با مشک خطت یاد ز عنبر نکند کس
با شهد لبت میل بشکر نکند کس
فریاد که چندان ز وفای تو بمردم
گفتم که کنون جور تو باور نکند کس
از گریه کنم گل همه شب خاک درت را
تا روز ز بیداد تو بر سر نکند کس
یکبار گذر کن بسر خاک شهیدان
تا دعوی خون در صف محشر نکند کس
آذر ز وفا گشته سگش با تو برابر
شه را بگدا گرچه برابر نکند کس

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
چون صبر ز جور تو ستمگر نکند کس
جز صبر ز جورت چه کند گر نکند کس
گر خضر ببخشد قدح آب بقا را
با خاک در دوست برابر نکند کس
در دل نبود آرزوی خلوت خاصم
این بس که تو را منع از آن در نکند کس
افتادگی آموز که در کوی خرابات
نظاره درویش و توانگر نکند کس
تو مستی و از تندی خوی تو در آن بزم
یاد از غم محرومی آذر نکند کس

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
صبحدم در باغ هر کو خنده گل بایدش
نیم شب در ناله دمسازی بلبل بایدش
تا تماشایی ز گلچین باز داند باغبان
گر گشاید درو گر بندد تأمل بایدش
بی نوایی برنتابد با تهی دامن به باغ
هرکه باشد باغبان اندک تغافل بایدش
راه رو گر برهمن باشد و گر شیخ الحرم
تا به دیر و کعبه ره جوید توکل بایدش
هرکه عشق کودک سنگین دلش دیوانه کرد
گر زنندش کودکان سنگی تحمل بایدش
آذر آن کز سرگذشت جم همی جوید خبر
بر لب جو جام مالامالی از مل بایدش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دلم از بی کسی می نالد و کس نیست دمسازش
چو مرغی کو جدا افتاده باشد از هم آوازش
همانا نامه قتل مرا آورده از کویی
که خون می ریزد از بال کبوتر وقت پروازش
بر آن در شب ز غوغای سگان بودم به این خوشدل
که در بزمش چو غیری خنده زد نشنیدم آوازش
به ظاهر از لبش خوردم فریب خنده زین غافل
که پنهان خون مردم می خورد چشم فسون سازش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به من باد صبا در پرده گوید کاش پیغامش
که از غیرت دهم جان بشنوم از غیر چون نامش
خدا را ای رقیب امشب ز افسونی که می دانی
بگو شاید بخوانم تا کنم با خویشتن رامش
من از شوق گرفتاری گشودم بال و پر همدم
تو پنداری که می خواهی رهایی یابم از دامش
ره عشقی که من در پیش دارم نیست پایانش
که گمگشته است در هر گام خضری در بیابانش
به گردن گیرم از وی روز محشر خون خلقی را
که ترسم دست غیری آشنا گردد به دامانش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
مهی که مایه شادی عالم است غمش
بود شکایت بسیار من ز لطف کمش
مرا فراق وی آن روز کشت و می ترسم
که روز حشر به قتلم کنند متهمش
منش ستمگری آموختم ندانستم
که من نخست دهم جان به خواری از ستمش
فگند تیغ و یم سر بپای او شادم
که بر نداشتم آن روز هم سر از قدمش
فغان که روز فراقم زمان زمان آمد
بیاد سوی رقیبان نگاه دمبدمش
فگند عشق به بتخانه یی مرا کز ناز
ندیده گوشه ی چشمی برهمن از صنمش
چه مرغ نامه ام آذر برد بکوی بتی
که نیست باک ز قتل کبوتر حرمش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
از اسیران خود آن شه بی خبر بگذشت حیف
بی خبر از دادخواهان دادگر بگذشت حیف
غافل آمد یار و غافل از نظر بگذشت حیف
بی خبر آمد خوش اما بی خبر بگذشت حیف
شب بر آن در خفتم و غیرم به خلوت ره نداد
بر من امشب هم چو شب های دگر بگذشت حیف
از دعاهای سحر گفتم علاج غم کنم
سر به زانوی غمم ماند و سحر بگذشت حیف
از زبانم یک سخن نشنیده قاصد رفت آه
نامه بر کف ماند و مرغ نامه بر بگذشت حیف
طلعت مه دوش از آن مه طلعتم می داد یاد
صبح گشت و ماهم از بالای سر بگذشت حیف
بر سر راهش نشستم تا به حسرت بینمش
آمد و تند از من حسرت نگر بگذشت حیف
از درت صدره گذشتم از درون یک کس نگفت
کآذر بیچاره از بیرون در بگذشت حیف

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
مشکل که برم من جان آسان چو تو بردی دل
دل بردن تو آسان جان بردن من مشکل
صیاد ز بی رحمی زد تیری و پنهان شد
نگذاشت بکام دل در خاک طپد بسمل
در حشر چو برخیزم در دامنت آویزم
صد فتنه برانگیزم کز من نشوی غافل
لیلی بفراز تخت آسوده چه غم دارد
افتاده بره مجنون چون گرد پی محمل
از هجر منال آذر کز دوری آن دلبر
دست همه کس بر سر پای همه کس در گل

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
ای ساربان خدا را آهسته رو به منزل
کز هر طرف اسیری مانده است پای در گل
جمعی ز وصل سوزند خلقی ز هجر میرند
ای وای اگر زمانی بیرون روی ز محفل
با آن لب شکرریز با آن نهال نوخیز
تا رفته ای ز گلشن ای نازنین شمایل
هر غنچه ز اشتیاقت چشمی است مانده در ره
هر سرو از فراقت پایی است رفته در گل
خواهد گر آن ستمگر جان و دلی ز آذر
هم دست شوید از جان هم چشم پوشد از دل

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
بی تو چو می در قدح ریزم و شکر به جام
خون بود آن در جگر زهر شود این به کام
قد چو فرازی به باغ رخ چو فروزی ز بام
سروی و سرو بلند ماهی و ماه تمام
بر سر کویت مریز خون مرا کی رواست
کشتن صید حرم خاصه به بیت الحرام
روز و شب از شوق وی بر سر راهم که کی
قاصد فرخنده پی آید و آرد پیام
صیدگه عشق راست خاصیتی کاندرو
صید که زیرک تر است زودتر افتد به دام
یار چو عمر از برم رفت شتابان بلی
یار ندارد وفا عمر ندارد دوام
خنده کنی چون ز لطف شانه زنی چون به زلف
حقه گوهر کجا طبله عنبر کدام
گر طلبم وصل تو کشتنی ام کز ازل
خون منت شد حلال وصل توام شد حرام
غیر ز شوق وصال خنده زنان روز و شب
آذر از اندوه هجر گریه کنان صبح و شام

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
یک قطره خون ز تیغ بتان وام کرده ام
در سینه جای داده دلش نام کرده ام
رشکم کشد که می شنوم صبح از رقیب
درد دلی که شب به تو پیغام کرده ام
صیاد اگر ز رحم مرا کشته دور نیست
تأثیر ناله ای است که در دام کرده ام
تو در کمین صید دل من نشسته ای
من در گمان که بلکه تو را رام کرده ام
روزم سیاه تر شده از رشک غیر و من
خوشدل که صبح هجر تو را شام کرده ام

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
منت جفا ز وفا برگزیده آمده ام
تو را گمان که وفایت شنیده آمده ام
مرا چه بیم ز کشتن دهی که من خود را
بر آستانه ی تو کشته دیده آمده ام
ز دست من چه کشی دامن این همان دست است
که من ز دامن خوبان کشیده آمده ام
در قفس برخ من مبند آن مرغم
که فصل گل ز گلستان پریده آمده ام
مرا بگوشه ی چشمی نمی نوازی و من
ز جلوه گاه غزالان رمیده آمده ام
بلب نمیرسدت خنده بر من این ظلم است
که جان ز شوق تو بر لب رسیده آمده ام
مپوش چاک گریبان زمن که من همه جا
باین امید گریبان دریده آمده ام
شنیده ام ز ستم کشته ای تو آذر را
ز اضطراب دلم آرمیده آمده ام

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
در قفس خود را بیاد آشیان انداختم
ناله سر کردم که آتش در جهان انداختم
با کمال ناامیدی حرف وصل یار را
آنقدر گفتم که خود را در گمان انداختم
مطرب از فرهاد و مجنون حرف عشقی میزند
من هم از خود داستانی در میان انداختم
ترک مطلب تا نکردم ناله تأثیری نکرد
چشم پوشیدم خدنگی بر نشان انداختم
وای بر حال ملایک امشب آذر کز غمش
ناوک آهی بسوی آسمان انداختم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
نکهتی امشب از آن زلف دوتا می خواستم
این قدر همراهی از باد صبا می خواستم
من که اکنون رخصت نظاره ام از دور نیست
ساده لوحی بین که در بزم تو جا می خواستم
نیست آذر خوارتر از من کسی در کوی او
این سزای من که از خوبان وفا می خواستم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
اگر نه احتراز از شادی اغیار می کردم
به هرکس می رسیدم شکوه ای از یار می کردم
ز من بی رحمی ات کس نشنود چون پیش ازین مردم
تو را بی رحم می گفتند و من انکار می کردم
به امیدی که فردا پیش او گویند حال من
به آه و ناله دوش احباب را بیدار می کردم
خوشا روزی که چاک سینه اهل محبت را
چو می دیدم خیال رخنه دیوار می کردم
اگر طبعش ز من آزرده شد آذر سزای من
چرا در بزم او بدگویی اغیار می کردم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نمیگویم نمیکردی اگر شادم چه میکردم
بغم خود را اگر عادت نمیدادم چه میکردم
بجز من نیستش صیدی بدام و این بود حالم
اگر صید دگر میداشت صیادم چه میکردم
شدی از ناله ام دلتنگ و گفتی سازم آزادش
نمیدانم که میکردی گر آزادم چه میکردم
ز اول تاب بیدادم نبود آخر نمیدانم
نمیدادی اگر عادت به بیدادم چه میکردم
بکویش ماند و نامد با همه یاری ز من یادش
بجز دل قاصدی گر میفرستادم چه میکردم
بکویش بس زدم فریاد تأثیری نکرد آیا
گرش در دل اثر میکرد چه میکردم
ندارم شکوه از وی رفتم آذر گرچه از یادش
طفیل دیگران میکرد اگر یادم چه میکردم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
در آن ساعت که به گرد تو ای خودکام می گردم
دعا می گویم و آماده دشنام می گردم
کجا تاب شنیدن داری از قاصد پیامی را
که من از گفتنش بی صبر و بی آرام می گردم
نمی آید اجل سوی من و می گوید این مسکین
ز درد هجر خواهد مرد و من بدنام می گردم
ندارد احتیاج دام صیادی که من دارم
من آن صیدم که چون صیاد بینم رام می گردم
به شوق گل پریدم ز آشیان آذر ندانستم
که زود از بی پر و بالی اسیر دام می گردم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
شد عمر و ز ایام دل شاد ندیدم
روزی که از آن روز کنم یاد ندیدم
یک صید بمحرومی من نیست که ناکام
در کنج قفس مردم و صیاد ندیدم
سرتاسر این بادیه را گشتم و یک صید
از دام غم عشق تو آزاد ندیدم
جز روی تو کز آه برافروخت شب وصل
شمعی که فروزان شود از باد ندیدم
خسرو ز جهان میشد و میگفت که سودی
جز قتل خود از کشتن فرهاد ندیدم
فریاد که تا کشور حسن تو شد آباد
یک دل که توان گفتنش آباد ندیدم
آذر همه ی عمر بشاگردی مشتاق
شادم که به استادیش استاد ندیدم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -