cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
وه چه غم بود که بختم به تو منسوب نکرد
صبر از این بیش که من می کنم ایوب نکرد
این ملامت که من از هجر تو با خود کردم
در فراق پسر گم شده یعقوب نکرد
قلم از جور تو بر حرف غمی ننهادم
کم خیال تو سیه روی چو مکتوب نکرد
ساغری می که به من داد به یاد لب تو
که ز بس گریه کنارم می مقلوب نکرد
آخر ای دیده حجاب از من مسکین چه کنی
در مثل خوب نگویند که نا خوب نکرد
روی من آینه از آهن چینی پندار
روی زیبا کسی از آینه محجوب نکرد
با که گویم که رقیب آنکه مرا دشمن بود
کرد بر درد دلم رحمت و محبوب نکرد
من بدین واقعه خاصم  نه که کس در ره عشق
پای ننهاد که سر در سر مطلوب نکرد
سر ز بیداد نزاری چه کشی تن در ده
کو دلی کز ستم عشق لگد کوب نکرد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
هرکه را درد عشق داغ نکرد
نبود مرد اگرچه باشد مرد
مرد مرد آن گهی ببود که عشق
از وجودش همی برآرد گرد
عشق با سوز و درد می آید
پیش با جوش و بوش و بردابرد
هیچ افسرده را نباشد سوز
هیچ آسوده را نباشد درد
سوزناکان به دوست مشغولند
نه چو افسردگان به خواب و به خورد
متناسب نکرد هیچ بصیر
نفس سوزناک با دم سرد
عشق و معشوق و عاشق صادق
هر سه چون جمع گشت باشد فرد
عقل پوشیده بد نزاری را
عشقش از پرده با میان آورد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
یک ره برآورد ز تو هم روزگار گرد
بسیار چون ترا که سزا در کنار کرد
یارا  محققان غم دنیا نخورده اند
مجنون حقیقت است که اندوه یار خورد
آتش که بر خلیل نبی کرد گل ستان
آن کو ز ورد خار برآرد ز خار ورد
تن در ده ای حریص و ز دارالشفای عشق
درمان مجوی تا نکنی اختیار درد
هرگز گمان مبر که کند در سلوک عشق
جز بر خلاف گرم روان هیچ کار سرد
چند از تکثرات که بر نطع امتحان
بیرون نیامده ست یکی از هزار مرد
یک هفته عیش از پی آن مدت فراق
آری خمار و خار بود با نبید و ورد
آسایش از حیات همان چند روز بود
بی روی دوست بر دل ما شد حیات سرد
با روزگار بیش چه گویی نزاریا
دانی که با زمانه نکرده ست کس نبرد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
جانم فدای قاصدی کز دوست مکتوب آورد
پیغام یوسف ناگهان نزدیک یعقوب آورد
کو دستگاه صابری تا پای در دامن کشم
از دوستان عیبم مکن کین طاقت ایوب آورد
چندین که پیر خانقه بی هوده وعظم می کند
گو خادمی را حکم کن تا شاهد خوب آورد
تا هم چنان با خود رود طالب به مقصد کی رسد
هم رهرو صاحب نظر این پی به مطلوب آورد
این پارسا را بین که چون انکار رندان می کند
بر ریش خود خندد کسی کو عیب معیوب آورد
این دم نزاری زنده شو پیش از قیامت جهد کن
این کز لحد خاکت صبا با کوی محبوب آورد
نیک و بد و پاک و پلید از زاهدان عارف برد
گر عشق ظاهر تاختی بر عقل محجوب آورد

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
تا عشق مرا گرد خرابات برآورد
از مسجد و محراب و مناجات برآورد
با عقل به ضدیت و انکار و تعصب
از جیب فتاوی و سجلات برآورد
عشق از غضب و نخوت و غیرت چو نهنگی
در تاب شد و بانگ به هیهات برآورد
از آتش غیرت که بر افروخت به گردون
دود شغب از خرمن طاعات برآورد
ما پس رو امریم نه غالی نه مقصر
قاصر نظر آشوب ز علات برآورد
چون یک سر مویش خبر از صدق و صفا نیست
سد چله گرفتم ز کرامات برآورد
مشغول به خود کرد مرا یارم و بی خود
حاجات روا کرد و مهمات برآورد
در پای غمش هرکه لگد کوب عنا شد
از خاک درش سر به سماوات برآورد
تا عقل بگسترد بساط لمن الملک
پنداشت که دستی به مباهات برآورد
عشق آمد و تا مهره فرو چید و فرو کرد
در حال بزد نعره و شهمات برآورد
یک نکته بیان کرد ز تسلیم و تسلم
فریاد ز ارباب مقالات برآورد
هر کز خودی خویش به در شد چو نزاری
یک باره دمار از هبل ولات برآورد
استاد حقیقی به سر سوزن تعلیم
از پای دلم خار محالات برآورد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
امروز که باده می توان خورد
یک هفته بهانه می توان کرد
هان تا به موافقت برآریم
از مغز خم گرفته سر گرد
هر کو سر پای خم ندارد
گو هم چو زمانه گرد سر گرد
چون لاله کنیم از پیاله
رویی که شده ست چون گل زرد
زان می که ز عکس پرتو او
از چوب سیه برون دمد ورد
زان می که پلنگ هیبت او
با عقل کند چو شیر ناورد
بر سنگ زدیم شیشۀ نام
از ننگ وجود ناز پرورد
چون فایده نیست چند نالیم
از جور رقیب ناجوان مرد
هیهات که صرصر ملامت
طوفان ز وجود ما برآورد
ما پختۀ کارگاه عشقیم
گو عقل مکوب آهن سرد
بیزار شدیم از نزاری
ماییم و حریف دردی درد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
مرا مادر به شیر عشق پرورد
پدر تعلیم در دیوانگی کرد
ز تن با جان برون آید چنین شیر
ولیکن تا که را دادند و که خورد
گر آبا واسطه گرامهات اند
ز فطرت هر کس آورد آن چه آورد
چه می خواهد ز رندان مصلحت جوی
برو گو هم به گرد صالحان گرد
دماغ هرکه برد از خاک ما بوی
بر آرد عشق از مغز سرش گرد
زنان را فرق باشد بر فسرده
اگر عاشق نمیرد کی بود مرد
تنور سینه ی پر آتش من
به طوفان ملامت کی شود سرد
ملامت گر به عیب از ما نگوید
اگر یک شب به روز آرد درین درد
مسلمانان نمی بینید آخر
سرشک سرخ بر رخ ساره ی زرد
خدایا حق گزارش باد هر کو
دل ریش نزاری را نیازرد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
دولت آن کس که ترک جاه بگیرد
یوسف جان را ز قعر چاه بگیرد
هم چو من از طاعت و گناه نپرسد
ترک خرابات و خانقاه بگیرد
دل به جگر گوشه یی دهد که دو چشمش
مملکت جان به یک نگاه بگیرد
ای که به جز غمزۀ تو باک ندارد
زلف تو هر دل که در پناه بگیرد
چند رقیب از برابر تو یه استد
راست چو فرزین که پیش شاه بگیرد
او چو سپر گو حجاب شو که به فرصت
تیر نظر خود نشانه گاه بگیرد
دام برافکن ز چشم و روی مپوشان
رسم نباشد که روز ماه بگیرد
بوسه به من می دهوبه گردن من کن
هرچه خدایت بدین گناه بگیرد
می کشی و می روی بترس که ناگه
مظلمه ی عاجزی ات راه بگیرد
دامن آلودۀ تو خون نزاری
روز قیامت به داد خواه بگیرد

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
در دهر کسی که یار گیرد
یاری چو من اختیار گیرد
از خوبی تو خرد به دندان
انگشت به اعتبار گیرد
خاک قدم تو سعد اکبر
بر دیده به افتخار گیرد
نا خورده می از دو چشم مستت
هشیاران را خمار گیرد
آن را که تو در میان جانی
از کل جهان کنار گیرد
با من نفسی درآی و بنشین
تا خاطر من قرار گیرد
بگذار دل ستیزه خو را
تا عادت روزگار گیرد
آن را که دماغ و دل نباشد
هرگز سر انتظار گیرد
در چنگ فراق اگر نزاری
آهنگ چو زیر زار گیرد
شک نیست که آتش دم نی
در سوخته ء نزار گیرد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
زمانه عهد و وفا عاقبت ز سر گیرد
مفارقت ز میان من و تو برگیرد
مرا تو جان و جهانی و خاک بر سر دل
اگر به جای تو هرگز کسی دگر گیرد
چو دل هر آینه در کار دوست خواهد شد
چرا به هرزه کسی یار مختصر گیرد
محب صادق هم خانه بلا باشد
فدای دوست چرا از بلا حذر گیرد
به وصل دست نمی گیردم فراق حبیب
که داند آری عاقبت مگر گیرد
عجب مدار که انسان کشته زنده شود
که گر سرش برود دوستی ز سر گیرد
حذر ز مشعله عشق کز حرارت شوق
به یک شرر در و دیوار عقل در گیرد
نزاری از صدف سینه هر زمان بی دوست
چو ابر دامن افلاک در گهر گیرد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مشتاق لقا روی نظر باز نگیرد
هرگز قدم از بیم خطر باز نگیرد
جز دیدن خوبان ندهد باصره را نور
کس دوستی از دیده ء سر  باز نگیرد
صاحب نظر آن است ست که چشم از همه عالم
بردوزد و از یار نظر باز نگیرد
پاکان که نظرشان همه خیرست ز فرزند
لیکن پسری میل ز سر باز نگیرد
ما را مکن ای مدعی از روی نکو منع
کز کبک حذر کردن  در باز نگیرد
تا زنده شود دوست به بوی نفس دوست
نوش از دهن همچو شکر باز نگیرد
حکمی ز ازل رفت یقین دان که چنین حال
گردون به قضا نیز و قدر باز نگیرد
فرزند که عاشق شد از او کار نیاید
در گوش دلش پند پدر باز نگیرد
بر بادیه ء آتش عشق آنکه گذر کرد
آب از دهن تشنه جگر  باز نگیرد
در پای نزاری مشکن نیزه تشنیع
کو دست ز دامان سحر باز نگیرد
باری ز من این پند درین شهر بگویید
تا خانه نشین بار سفر باز نگیرد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
میانه بخت دلم گر کرانه ای گیرد
بلای صحبت خوبان بهانه ای گیرد
خلاص یابد و پیرانه سر بیاساید
به طبع زاویه خنب خانه ای گیرد
ولی چگونه رود در رکاب سلطانی
که عالمی به سر تازیانه ای گیرد
زمان چو می گذرد از گذشته غم نخورد
محققانه ز نو سر زمانه ای گیرد
نظر گهی ش به عین الیقین شود حاصل
که از خیال مصور نشانه ای گیرد
ز گنج طبع به هر دم دفینه ای بخشد
ز کنج فقر به هر دم خزانه ای گیرد
به بال شوق برآید به اوج سدره عشق
ورای قاف خرد آشیانه ای گیرد
من و مجاورت آستان میخانه
مراد آن که مرید آستانه ای گیرد
غلام همت آنم که چون نزاری مست
پس از دوگانه واجب سه گانه ای گیرد
غنیمتی شمرد نقد وقت را امروز
نوید حاصل فردا فسانه ای گیرد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
آتش عشق چو در سینه شرار اندازد
مرد را از زبر تخت به دار اندازد
عشق بر هر طرف از مملکت دل که زند
همچو موجی ست که دریا به کنار اندازد
عاشق آن است که گر بر سر کویش محبوب
بگذرد در قدمش سر به نثار اندازد
پدرم گفت که هم زخم هلاکت بخورد
خویشتن هرکه چنین بر سر نار اندازد
گفتم از مدعیان باک مدار ای بابا
چه توان سوخت از آتش که چنار اندازد
دوستان بر سر دیوار سرا بستانش
باغبان را مگذارید که خار اندازد
چه شود گر بگذارند رقیبان حرم
که نزاری نظر از دور به یار اندازد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
یار ما ولوله در عالم راز اندازد
گر نقابی که برانداخته باز اندازد
خوشش آن قامت و بالا که خود استاد ازل
کسوت حسن به بالای دراز اندازد
ساقیا باده دمادم ده و با چنگی گوی
تا ز آهنگ عراقم به حجاز اندازد
دشمن سخت من است آن که حدیث من و دوست
نه به عکس روش عقل فراز اندازد
بارها خواستمش گفت که یک حلقه از آن
زلف در حلق ملامت گر راز اندازد
غیرتم باز پشیمان کند و داند عقل
که خیالم به چنین فکر مجاز اندازد
چشم بر هم مزن ای دیده که برخواهد خاست
فتنۀ تازه به هر غمزه که باز اندازد
واعظی گفت به مقصد نرسد الا آن
که به مسجد رود و سر به نیاز اندازد
خود خیال تو نزاری خراباتی را
نگذارد که مصلا به نماز اندازد
هر که محمود بود بر همه عالم بندد
در آن دیده که بر روی ایاز اندازد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دلی که پیش غم از صابری سپر سازد
غذای دل مگر از گوشۀ جگر سازد
به رنج هجر تو در ساختم چو ممکن نیست
که با کسی به مدارا غم تو در سازد
دل زمانه بسوزد ز سوز من چو دلم
نوای عشق تو با نالۀ سحر سازد
مرا به عشق تو تقدیر چرخ راه نمود
اگر نه عقل ز پیش بلا حذر سازد
ولی چو حکم قضای سپهر نازل شد
گمان مبر که کسی دافع قدر سازد
دلم وصال ترا باز اگر اجل برسد
به هر حیل که بود چارۀ دگر سازد
اگر چه کار نزاری زمانه با تو نساخت
امیدوارم آری خدا مگر سازد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
آن ترک که با ما قدم از صدق و صفا زد
یاغی شد و بر یرت گه عهد و وفا زد
اول به وفا گرم تر از برق درآمد
آخر به جفا صاعقه در خرمن ما زد
بل غاغ شد از لشکر غم ملک وجودم
تا دست تطاول به گریبان جفا زد
هر آه که از سینۀ من دود برآورد
آتش ز نفس در جگر باد صبا زد
خاطر به که پیوست که ببرید ز ما مهر
در خیل که افتاد و سرا پرده کجا زد
گر جور کند بر من و گر تیغ زند یار
با کس نتوان گفت چرا کرد و چرا زد
بر هر چه کند دوست سخن نیست نزاری
چون می رسدش گر بزند یا بنوازد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
گر مرا دل نواز بنوازد
رایت دولتم برافرازد
خود دگر بار از آن همی ترسم
که به دیدار ما نپردازد
راستی را بر آفتاب سپهر
رسدش گر به حسن می نازد
مهرۀ مهر بر بساط نشاط
نیست ممکن که کس چو او بازد
لیک یک عادت دگر دارد
همه با رای خویشتن سازد
عاشقان را ز خویش بستاند
خان و مان شان به کل براندازد
دوستان را بر آتش هجران
چون نزاری زار بگدازد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
همین که چشم ز خواب خمار بر هم زد
همه ولایت صبر و قرار بر هم زد
به یار گفتم بر هم مزن سرو کارم
جزین حدیث نگفتم که یار بر هم زد
گر از سبک سری و بی دلی زدم در وصل
هزار بن گه صبر انتظار بر هم زد
کجا رسم به کنار از میان او که خیال
به موج عشق میان و کنار بر هم زد
به یک کرشمه که کرد از کرانۀ برقع
همه نهان من و آشکار بر هم زد
به روزگار من والتقات او هیهات
هزار هم چو مرا روزگار بر هم زد
دم گریز و در توبه می زند اکنون
چو روزگار نزاری زار بر هم زد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
خرد را که می ننگ و نامش بسوزد
بده تا حلال و حرامش بسوزد
به بد گفتن ما فقیه فسرده
زبان در مکش گو که کامش بسوزد
مدام از پی ما چه تشنیع دارد
بیا گو بخور تا مدامش بسوزد
اگر عشق در جانش اندازد آتش
رکوع و سجود و قیامش بسوزد
اگر زآهن و سنگ باشد وجودش
به یک شعله خود برق جامش بسوزد
از این آب آتش صفت گو دو کاسه
به افسرده ده تا تمامش بسوزد
خلاصش دهد از خیال مصور
تمنای سودای خامش بسوزد
نسیمی اگر از دماغش برآید
ز تف حرارت مشامش بسوزد
زمانه اگر بر مرادم نگردد
ز دود نفس صبح و شامش بسوزد
به آهی که از اندرونم برآید
تر و خشک ما لا کلامش بسوزد
چنان در وجود نزاری زن آتش
که خون در عروق و مشامش بسوزد

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
دلم ز سوز جگر دم به دم بمی سوزد
کدام دل که ز سر تا قدم بمی سوزد
عجب ز مردمک دیده مانده ام که مدام
میان آب دو چشم است و هم بمی سوزد
ز آه من دم باد صبا نمی فسرد
ز سوز من نفس صبح دم بمی سوزد
ز می که مونس جان بود بر شکست دلم
که در عروق ز اندیشه دم بمی سوزد
ز جام جم چه کند مفلسی که در شب تار
به دود آه سحر ملک جم بمی سوزد
به من نماند ز هستی و نیستی چیزی
که برق عشق  وجود و عدم بمی سوزد
اگر بسوخت تنم از سموم غم چه عجب
که آدمی ز بس افراط غم بمی سوزد
بسوختیم و دمی در رقیب ما نگرفت
بلی بلی مگر افسرده کم بمی سوزد
ز بس که شعله آهم به شعر در پیچد
مداد وقت کتابت قلم بمی سوزد
حذر ز سوز نذاری کز آتش سینه
به چنگ بر نفس زیر و بم بمی سوزد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مرا دلی ست که بر خویشتن بمی سوزد
چنان که جانم از آن سوختن بمی سوزد
درون سینه عجب نیست گر بسوزد دل
چو از برون تنم پیرهن بمی سوزد
به نامه شرح فراقش نمی توانم داد
که نوک خامه ز دود سخن بمی سوزد
چنان بسوخته ام در غم جدایی دوست
که چرخ را دل بر جان من بمی سوزد
بسوخت جانم از این پس نفس نخواهم زد
ز سوزناکی آهم دهن بمی سوزد
ز آتش غم  نفت فراق نزدیک است
که هر کجا که نشینم وطن بمی سوزد
عجب مدار از این سان که گشته ام بر من
دل نزاری ک ممتحن بمی سوزد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
هرکه در عشق چو ما از سر جان برخیزد
نه همانا که ز آسیب بلا پرهیزد
عشق گویند بلایی ست حذر کن ز بلا
پس رو عشق تو از پیش بلا نگریزد
عاشقم  عاشقم ای یار ملامت چه کنی
لا محال از عقب عشق ملامت خیزد
عشق بی زخم ملامت نبود من چه کنم
چه کند عاشق و با عشق چه رنگ آمیزد
عشق چون دام بیندازد دانش چه زند
مرغ زیرک نشنیدی که ز حلق آویزد
دلم از مهر تو خالی نشود جان عزیز
نه که با جان دلم از مهر تو کین انگیزد
آه کز عشق تو سد عاشق بیچاره چو من
در فراق تو دل از دیده برون می ریزد
دی به نزدیک نزاری شده بودم مسکین
دست برداشته بود از غم و بر سر می زد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
این چنین صورتی از خاک زمین برخیزد
نه همانا مگر از خلد برین برخیزد
نطفه امر الاهی چه تعلق دارد
با موالیدی کز ماء معین برخیزد
که نه هر حامله یی همچو مسیحی زاید
شنعت از مریم بی شوی از این برخیزد
معترض حوصله رمز ندارد چه کند
پیر بیچاره ضرورت به سرین برخیزد
عقل اینجا چو فرو ماند به عزلت بنشست
هرکه با عشق درافتاد چنین برخیزد
نتوانم به جفا از سر پیمان برخاست
دلم آن مهر ندارد که به کین برخیزد
هر کجا عکس خیالش بنشیند حالی
ناله زار نزاری حزین برخیزد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
این همه فتنه از آن سرو خرامان خیزد
عجبا سرو کزو فتنه ی دوران خیزد
آن چنان حور محال است که باشد به بهشت
و آن چنان سرو نه ممکن که ز بستان خیزد
کی به هر سنگی در نفع زمرد باشد
یا ز هر چوبی کی معجز ثعبان خیزد
به تمنای تو گر تشنه بمیرم خوش تر
از بهشتی که درو چشمه حیوان خیزد
معده ی آن که به سد لقمه نباشد خرسند
پر نگردد ز خلالی که ز دندان خیزد
نفس روزن گلخن به خوش آمد نبود
چون نسیمی که ز اطراف گلستان خیزد
هر که عاشق نبود مست نخیزد در حشر
همچنان کافتد از اول هم از آن سان خیزد
هر که در خاک لحد کافر بی دین خفتد
نیست ممکن به قیامت که مسلمان خیزد
این نه شعر است گر انصاف دهی دانی چیست
آنکه از مخزن گنجینه ی عمان خیزد
هر دو یک جوهر و یک معدن پاک اند اما
در ز دریا و نزاری ز قهستان خیزد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
کسی که هم چو من از پیش یار بگریزد
سزا همین بودش کز دو دیده خون ریزد
غبارناکم از او ور نه بیم دشمن نیست
که مبتلای حبیب از بلا نپرهیزد
ضرورت است گرفتار عشق را که جفا
به اختیار تحمل کند نه بستیزد
نه ممکن است خلاصی به هیچ وجه آن را که
به دام زلف کمند افکنی در آویزد
کسی که ذوق مقامات عشق یابد باز
محال باشد اگر باهوس در آمیزد
محب صادق اگر خاک می شود ایام
ز کوی دوست به طوفانش برنینگیزد
غلام همت آنم که در وفای کسی
فرو نشیند و از نام و ننگ برخیزد
علم به کوی خرابات میزنند زین پس
نزاریی که دم از عالم صفا میزد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
می به کسی ده که قدر می  بشناسد
مرتبه جان جماد کی بشناسد
آنکه بداند که می حرام چرا شد
منزلت می پرست وی بشناسد
من نشناسم مرا چه غم که منجم
منقلبات بهار و دی بشناسد
صاحب من پیر میکده ست و توان کرد
پس روی آن که کل شی بشناسد
خواهی تا ره بری به چشمه حیوان
دیده وری پیشه کن که پی بشناسد
این هم از آن می که خورده ام به الست است
صاحب خم خانه می ز می بشناسد
آری صاحب نظر ز روی فراست
گمشده خویش را به کی بشناسد
مست شراب الست همچو نزاری
خاصیت سر جام کی بشناسد
ور نه ندارد فسرده معرفت آنک
روضه خلد از جحیم غی بشناسد

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
نوبت پاس وصل تو بو که شبی به ما رسد
سلطنتی چنان عجب گر به چنین گدا رسد
ما ننشسته یک نفس باهم و شهر پر سخن
قصه ماجرای من تا پس از این کجا رسد
کار به جان رسید و تو هیچ به ما نمی رسی
زین به نواتر آشنا با سر آشنا رسد
گر چه نمی رسد به ما نوبت اتصال تو
هم به امید حالیا صبر کنیم تا رسد
جهد کنیم سال ها تا تو دمی به ما رسی
صبر کنند عمرها تاچو تویی فرا رسد
گر بکشی و بعد از این بر سر کشته بگذری
از نفس نسیم تو روح به شخص ما رسد
چند ستم کشم ز دل دیده چرا نمی کنم
جرم من است راستی هر چه به ما جزا رسد
آینه ی افق چنان تیره کند که بخت من
دود دل پر آتشم گر به دم صبا رسد
یا برسی به کام دل یا نرسی نزاریا
گر نرسد جفا به سر عمر به منتها رسد

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
نه هیچ خلقم از اندوه یار می پرسد
نه یارم از ستم روزگار می پرسد
کس از غم دل این بی قرار برنرسد
ولی همیشه غمم برقرار می پرسد
کسی دگر متعاقب چو تب نمی دانم
که گرم گرم مرا زار زار می پرسد
وگر کسی به ملامت زبان کشد در من
به طنز گه گهم استادوار می پرسد
مگر به مزد ملامت خلاص خواهد داد
محاسبم چو به روز شمار می پرسد
نهان خلق نمی پرسدم حبیب ولی
رقیبم از همه شهر آشکار می پرسد
مثال عاشق و افسرده هم چنان باشد
که شرح غرقه کسی بر کنار می پرسد
نزاریا به شکایت زبان دراز مکن
ترا کسی به چه موجب چه کار می پرسد
برین بسنده کن ار از رهت نیاید دوست
خیال هر نفست چند بار می پرسد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چه محنت است که در عاشقی به ما نرسد
کجا رویم که صد فتنه در قفا نرسد
به روی ما همه رنجی رسید درغم دوست
مگر که راحت رویش به روی ما نرسد
فراغ دل من از آن داشتم که یک چندی
که عشق او به سر و جان مبتلا نرسد
طمع به وصل چو اویی حماقتی ست عظیم
که پادشاهی عالم به هر گدا نرسد
اگر ز عشق ملامت به ما رسد چه عجب
بلا و سرزنش عاشقی کجا نرسد
ز هجر و وصل چه نقصان کمال مجنون را
اگر به خلوت لیلی رسد یا نرسد
نزاریا چو تو رفتند رهروان بسیار
که یک رونده در این ره به منتها نرسد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
منتظر هدهدم تا ز سبا کی رسد
وز طرف گل ستان پیک صبا کی رسد
گرچه ز حد شد برون مدت هجران ولی
دست به سروی چنان از سر پا کی رسد
گرنه برید صبا واسطه باشد دگر
بوی عرق چین دوست بیش به ما کی رسد
صبر کنم حالیا تا ز طبیب امید
چشم رمد دیده را کشف غطا کی رسد
از در حق نا امید بازنگشته ست کس
هم برسد بخش من آری تا کی رسد
وسوسۀ انتظار بی طمعی نیست هم
تا به سر وقت ما بخت کجا کی رسد
مشورتی با خرد کردم و گفتم بگوی
وصل فلانی به من از تو هلا کی رسد
گفت نزاری خموش شیفته رایی مکن
چشمۀ حیوان به تو ساده دلا کی رسد
زان که تو دانی و من آن چه تو داری امید
شاه سکندر نیافت پس به گدا کی رسد
گفتمش آن جا که من می رسم آخر هزار
هم چو سکندر رسد نی به خدا کی رسد

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
چشم بر راهم که جانان کی رسد 
با چمن سرو خرامان کی رسد 
نافۀ آهوی چین کی آورند
وز سبا مرغ سلیمان کی رسد
هر دمم از عشق صفرا می کند
درد این سودا به درمان کی رسد
این معما را به می باید گشاد
تا مراد بی نوایان کی رسد
یا رب این باد از گلستان کی وزد
یا رب این سیب از سپاهان کی رسد
کی به ما آید نسیم زنده رود
پیک صبح از باغ کاران کی رسد
از عراق آید نمی دانم نسیم
یا ز اطراف خراسان  کی رسد
از ختن یا از ختا یا از تتار
تحفۀ یاری ز ترکان کی رسد
گرچه دوراندیشم و باریک بین
وهم من در وصف ایشان کی رسد
کی بشارت نامه روز آورند
وین شب یلدا به پایان کی رسد
او که گفت آنم که فریادت رسم
ز اشتغال خویش با آن کی رسد
غبغب و زلفی عجب دیدم به خواب
تا به من آن گوی و چوگان کی رسد
هان نزاری هم چنان می گوی باز
چشم بر راهم که جانان کی رسد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ایلچی باد صبا می رسد
پیک سلیمان ز کجا می رسد
زهره ندارم که برید صبا
راست بگویم ز کجا می رسد
منهی عشق است که جبرییل وار
دم به دم از غیب فرا می رسد
تا به که دادند زمام مراد
ورنه به تخصیص که را می رسد
نیک به بد می نرسد بد به نیک
زان که سزا هم به سزا می رسد
جاذبه سابقه فطرت است
هرچه به اخوان صفا می رسد
بر که عیان است بهشت برین
تا که به سر وقت رضا می رسد
هر نفس از سدره به گوش دلم
بی لغت و حرف ندا می رسد
زار همی نال نزاری که زار
ناله عشق تو به ما می رسد

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
من آزاد آمدم زان دوست کز دشمن بتر باشد
به ظاهر معتبر گوید به باطن مختصر باشد
حضور و غیبت یاران مخلص مختلف نبود
حذر اولاتر از یاری که در غیبت دگر باشد
نه از بی دانشی بود این که دشمن دوست دانستم
ازین بازی بسی افتد قضا را این قدر باشد
نباید عهد پیوستن به شوخی باز بشکستن
دل صاحب نظر خستن خطای معتبر باشد
بدان می آردم غیرت که دل پیش سگ اندازم
که هر کو دل به ناکس داد از دشمن بتر باشد
محب صادق یک دل دو چشم از غیر بر بندد
به هر کس باز نگشاید مگر صاحب نظر باشد
حریف صورت از شاهد مراد خود کند حاصل
چو بر صورت نظر دارد ز معنی بی خبر باشد
نزاری بعد ازین معنی به صورت در نپیوندی
گرت از عالم صورت برین معنی گذر باشد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
زان پیش که یارم را آهنگ سفر باشد
خوش باشد اگر وصلی یک بار دگر باشد
در پای وی افتادن گر جان طلبد دادن
در معرض جان بازان جان را چه خطر باشد
بی دوست به سر بردن دشوارتر از مردن
دل میل به جان دارد تن زنده به سر باشد
من دوست کسی دارم ای دوست که بر سروش
هم مشتری و زهره هم شمس و قمر باشد
گر هیچ شود روزی سر در سر آن کارم
هر دم علم بختم افراخته تر باشد
باری بتوان گفتن کز عشق که کشتندم
بر من ظفر دشمن می شاید اگر باشد
بر صورت حال خود دل شیفته می باشم
نه هم چو خطا بینان میلم به صور باشد
از ترس رقیبان را نفرین نکنم هرگز
دانی که چرا از بد بسیار بتر باشد
آن جا که خیال او بنمود جمال او
نه گوش و خبر ماند نه چشم و بصر باشد
روزی که ببخشاید و ز پرده برون آید
مشنو که نزاری را پروای نظر باشد
جایی که کند لیلی در پردۀ دل میلی
بر هم زدۀ مجنون را از خود چه خبر باشد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
اگر به جای تو ما را کسی دگر باشد
به جز خیال نه ممکن بود اگر باشد
سری که در قدمت می رود به حکم قضا
دریغ نیست به دست من این قدر باشد
چو بال نسر بسوزد ز پرتو خورشید
اگر مقابل رویت جمال خور باشد
دل از نشیمن جان در هوای طلعت تو
سریع سیر تر از مرغ تیز پر باشد
کنار وصل و به سد جان مضایقت هیهات
میان زنده دلان شیوۀ دگر باشد
کسی که هیچ نباشد نبیند الا دوست
نظیر دوست ندارد گرش نظر باشد
به هرزه پس روی عقل مختصر نکند
مگر ز مرتبۀ عشق بی خبر باشد
به کوی دوست مگر سخرۀ رقیب شود
به پیش تیر ملامت مگر سپر باشد
کلاه گوشۀ قدرس بر آفتاب رسد
سری که در قدم عشق پی سپر باشد
دگر به خانقه عارفان نیارامد
گرش به کوی خراباتیان گذر باشد
نزاریا نبرد جان کس از تهمتن عشق
به عقل اگر همه دستان چو زال زر باشد
چه جای جان و دل است ای پسر که وقت شمار
دو کون در نظر دوست مختصر باشد
بکوش تا نشوی منعکس چون خودبینان
طریق عالم تسلیم پر خطر باشد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -