cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
قبله ادب و عشقست گلچین جهانبانی
گل چین ز ادب ای دل هرچندکه بتوانی
دیدم چمنی خندان  پر لاله و پر ریحان
بر شاخ گلش مرغان  هرسو به غزلخوانی
بشکفته گل اندرگل  کاکل زده درکاکل
از نرگس و از سنبل  وز لاله نعمانی
بر هر طرفی نهری  صف  بسته زگل بهری
هرگلبنی از شهری با جلوه روحانی
هرگوشه گلی تازه  مالیده به رخ غازه
وانگیخته آوازه  مرغان به خوش الحانی
صد جنت جاویدان دیدم به یکی ایوان
برخاسته صد رضوان هر گوشه به دربانی
صدکوثر جان پرور دیدم به یک آبشخور
گرد لب هر کوثر حوری به نگهبانی
دیدم فلکی روشن  وز مهر و مه آبستن
مهرش ز غروب ایمن  ماهش ز گریزانی
دیدم به یکی دفتر صد بحر پر ازگوهر
صد قلزم پهناور پر لؤلؤ عمانی
گفتی مه رخشانست  یا مهر درخشان است
یاکوه بدخشان است  پر لعل بدخشانی
یک گوشه گلستان بود بر لاله و ریحان بود
یک گوشه شبستان بود پر ماه شبستانی
از هر طرفی حوری برکف طبق نوری
بر زخمه طنبوری  در رقص وگل افشانی
یک طایفه رامشگر بگرفته به کف ساغر
قومی به سماع اندر با شیوه عرفانی
بر دامن هر مرزی بنشسته هنرورزی
هریک بدگر طرزی  سرگرم سخن رانی
گرم سخن آرایی  دنیایی و عقبایی
ز اسرار برهمایی تا حکمت یونانی
وز زلف و لب دلبر وان چشم جفاگستر
از عاشق و چشم تر و آن سینه طوفانی
رفتم به سوی ایشان  دلباخته و حیران
پرسیدم از این و آن از شدت حیرانی
کاین را چه کسی بانیست کش منظر روحانیست
گفتند جهانبانی است این منظره را بانی
گلچین جهانست این  راز دل و جانست این
فرزند زمان است این  عقد گهرکانی
شور و شغبست اینجا عشق و طربست این جا
قبله ادبست این جا بازار سخندانی
فرمود نبی جنت  در سایه شمشیر است
گشت از قلم سرهنگ این مسیله برهانی
شمشیر و قلم باهم نشگفت که شد منضم
ذوق است و ادب توام با فطرت ایرانی
تاربخ تمامش را بنمود بهار انشاء
زان روی ادب گلچین از باغ جهانبانی
ور سالمه طبعش خواهی سوی مطلع بین
قبله ادب و عشقست گلچین جهانبانی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
دریغا که بگذشت عهد جوانی
درآمد ز در پیری و ناتوانی
جوانی به راه وطن دادم از کف
دریغا وطن رفت و طی شد جوانی
وگر بازگردد وطن بار دیگر
نیارد جوانی به ما ارمغانی
دو ده ساله بودم که آشفت ایران
برآمد ز ری بانگ عالی و دانی
به مشروطه بر پیشوایان شیعه
بدادند فتوی و گشتند بانی
دو سال دگر انقلابی بپا شد
که شه عهد بشکست در ملکرانی
سپس فتنه نو شد به هنگام  شوستر
کجا بد تزار اندر آن فتنه بانی
سه سال دگر جنگ بین الملل زد
شرار از اقاصی جهان تا ادانی
ببود آن محن تا به شش سال قایم
جهان گشته ویران و مخلوق فانی
تبه گشت آداب و گم شد فضایل
کهن شد اصول و نگون شد مبانی
غمی گشت ایران که دشمن درآمد
ز هر سو درین کشور باستانی
بپا خاست ستار و گردش جوانان
ز ارانی و آذر آبادگانی
به ستارخان حمله ور شد شه  اما
بر او چیره شد جیش ستارخانی
بهم یار گشتند مردان کشور
خراسانی وگیلی و اصفهانی
ز ناگه به هرسو غریوی برآمد
ز نیریزی و لاری و بهبهانی
دو لشگر ز رشت و سپاهان برآمد
به تنبیه شه کرده با هم تبانی
برآن پیشوا یپرم و نصر دولت 
بر این پیشوا دوده ایلخانی 
دلیران و آزادمردان گیتی
زگرجی و ارانی و ایروانی
شده همعنان با جوانان ایران
همه دست شسته ز جان و جوانی
پی دفع این هر دو لشگر برون شد
ز ری لشگر شاه خونریز جانی
بریگاد قزاق خونخوار کرده
به سرباز سیلاخوری همعنانی
ز خون وطن دوستان مست یکسر
چو میخواره از باده ارغوانی
به بادامک اندر فتادند برهم
ز خون  دشت در گشته حمراء قانی 
یکی جسته رزم از پی سود کشور
دگر جسته رزم از پی بیستگانی 
یکی  را به سر کبر و دل پر معونت
یکی  را به سر عشق   و دل بر معانی
یکی در ره منفعت گشته کشته
دگر در ره مملکت گشته فانی
یکی  را به کف ساز و برگی مکمل
ز خمپاره و توپ و دیگر مبانی
ولی این  دگر را نه برگ و نه سازی
جز امید اصلاح و دیگر امانی
یکی دور زد بخشی  از جیش ملی
کش  آمد به کف  شهر از آن قهرمانی
تهی کرد قزاق ازین دور میدان
که آمد به سر دورش از ناتوانی
ببستند سنگر به هرکوی و برزن
دم توپشان کرده آتش فشانی
ز سنگر گذر کرد تیر مجاهد
چو تیر تهمتن ز درع کشانی
به پیرامن مجلس و مسجد آنگه
مصافی قوی رفت چونان که دانی
ری آمد به چنگ دلیران کجا بود
از آزاد مردانشان پشتبانی
وزان پس به مجلس نشستند و آمد
ز مردم بر ایشان درود وتهانی
چو شه دید ازینگونه نکبت روان شد
به زرگنده از قصر صاحبقرانی

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
دمادم در پی عیش و تناسانی است تهرانی
ز بغدادی و کوفی نسخه ثانی است تهرانی
به هنگام حوادث گر بنای امتحان آید
چو پیش لشگر افغان  صفاهانی است تهرانی
گر ایرانی بود باری خراسانی و تبریزی
کجا هرگز توان گفتن که ایرانی است تهرانی
چو می بندد خراسانی به  پرخاش مغولان  صف
غنوده اندر آن سرداب پنهانی است تهرانی
چو آذربایجانی می زند با روسیان پنجه
پی یغمای رشتی و خراسانی است تهرانی
چو شیرازی کند با لشکر شیبانیان کوشش
اسیر بند غفلت های شیطانی است تهرانی
فنای الفت و عهد و فنای صدق و غمخواری
درست آمد که اندر دوستی فانی است تهرانی
نورزد عشق با کس جز به قصد بردن جانش
بدین معنی رفیق و عاشق جانی است تهرانی
اگر مفلس شدی یاری ز تهرانی مجو هرگز
که خصم تنگی و یار فراوانی است تهرانی
چو نادانی و تهرانی بود در قافیت یکسان
همیشه در پی ترویج نادانی است تهرانی
به هر نسبت که کردم فکر فکرم ناتمام آمد
به جز این نسبت کامل که تهرانی است تهرانی
اگر تهرانییی اندر وفاداری درست آید
مزور بایدش خواندن و الا نیست تهرانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای برادر تا توانی گیر با آزرم  خوی
مرد بی آزرم باشد چون زن بسیار شوی
غیرت و صدق و امانت  کاین سه اصل مردمیست
اصلشان ز آزرم خیزد گیر با آزرم خوی
هرکه در پیش کسان آزرم خود بر خاک ریخت
غیرت و صدق و امانت خوار باشد پیش اوی
وانکه کشت عصمتش سیراب گشت از آب خلق
روی ازو برتاب  کاندر وی نیابی آبروی
رادی و مردی  صفات ثابت آمیغی اند
رادی از ناکس مخواه و مردی از غرزن مجوی
هرکه گردد گرد کژی  ای پسر گردش مگرد
هرکه پوید سوی پستی  یا بنی سویش مپوی
گر بمیری  پای خود بر خاک نامردان منه
ور بسوزی  دست خویش از آب ناپاکان مشوی
معنی صدق و وفا و شرم در آزادیست
ای   بهار آزاد باش و هرچه می خواهی بگوی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
برخیز ساقیا بده آن جام خسروی
تا درکشم به یاد شهنشاه پهلوی
شاها به شوکت تو زیانی نمی رسد
گر یک نصیحت از من درویش  بشنوی
بنشین درون قلب رعیت که  این مکان
ایمن تر است و نغزتر از بزم خسروی
از ما متاب رخ که جوانان نامدار
خوش داشتند صحبت پیران منزوی
اکرام کن به مردم افتاده ضعیف
شکرانه خیال خوش و بازوی قوی
منما غضب بر اهل ادب تا نه نو شود
فردوسی و ملامت محمود غزنوی
شاها به  قول هرکس و ناکس  بر اهل فضل
زنهار بدمکن که پشیمان همی شوی
شاها وجود مرد هنرپیشه کیمیاست
توکیمیا گذاری و دنبال زر دوی
پند بهار گوهر درج سعادتست
از گوهرت سزد که  بدین گفته بگروی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای لطف خوشت صیقل آیینه شاهی
روشن دل تو آینه لطف الهی
عالم متغیر صفتت نامتغیر
دنیا متناهی  هنرت نامتناهی
پرورده آن گوهر پاکی که ز اضداد
بر پایه جاهش نرسد دست تباهی
بر روی مه و مهر کلف هاست ولی نیست
بر صفحه ادراک تو یک نقطه سیاهی
شمشیر کجت واسطه راست شعاری
اخلاق خوشت قاعده ملک پناهی
ای خسرو شیرین که بود پاک و منزه
لوح دلت از نقش ملاذی و مناهی
زین وصلت فرخنده که فرمود شهنشاه
شد هلهله و غلغله تا ماه ز ماهی
شد یوسف ما را ملک مصر خریدار
نک بانوی مصر است بر این گفته گواهی
نقد دل ابنای وطن خواسته توست
بردار ازین خواسته هر قدر که خواهی
خواندم خط بخت از رخت آن  روز که بودی
چون غنچه نوخاسته بر گلبن شاهی
فالی زدم آن روز به دیدار تو و امروز
هستم به عیان گشتن آن فال مباهی
هرچند که از خدمت درگاه تو دورم
هستم ز دل و جان به ره عشق تو راهی
بگشا به تفقد در معموره دل ها
کاین ملک نگیرند به نیروی سپاهی
شو خواسته خلق و دل از خواسته بردار
خواهنده فزاید چو تو از خواسته کاهی
چون خاطرت آیینه غیبی است یقین است
ز احوال  بهار آگهی ای شاه کماهی
هرکس به  ازل قسمت خود دید و پذیرفت
گل افسر یاقوتی و ما چهره کاهی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دوش در تیرس عزلت جان فرسایی
گشت روشن دلم از صحبت روشن رایی
هرچه پرسیدم ازآن دوست مراداد جواب
چه به از لذت هم صحبتی دانایی
آسمان بود بدانگونه که از سیم سپید
میخ ها کوفته باشد به سیه دیبایی
یا یکی خیمه صد وصله که از طول زمان
پاره جایی شده و سوخته باشد جایی
گفتم از رازطبیعت خبرت هست  بگو
منتهایی بودش  یا بودش مبدایی 
گفت از اندازه ذرات محیطش چه خبر
حیوانی که بجنبد به تک دریایی
گفتم آن مهر منور چه بود گفت  بود
در بر دهر دل سوخته شیدایی
گفتم این گوی مدورکه زمین خوانی چیست 
گفت سنگی است کهن خورده برو تیپایی 
گفتم این انجم رخشنده چه باشد به سپهر
گفت  بر ریش طبیعت  تف سربالایی
گفتمش هزل فرو نه سخن جد فرمای
کفت  والاتر از این دنیی دون دنیایی
گفتمش قاعده حرکت واین جاذبه چیست 
کفت  از اسرار شک آلود ازل ایمایی
گفتم اسرار ازل چیست بگو گفت که گشت
عاشق جلوه خود شاهد بزم آرایی
گشت مجذوب خود و دور زد و جلوه نمود
شد از آن جلوه به پا شوری و استیلایی
سربه سر  هستی ازین عشق و ازین جاذبه خاست
باشد این قصه ز اسرار ازل افشایی
گفتمش چیست جدال وطن و دین  گفتا
بر یکی خوان پی نان همهمه و غوغایی
گفتم امید سعادت چه بود در عالم 
گفت با بی بصری  عشق سمن سیمایی
گفتم این فلسفه و شعر چه باشد گفتا
دست و پایی شل وانگه نظر بینایی
گفتمش مرد ریاست که بود گفت کسی
کز پی رنج و تعب طرح کند دعوایی
گفتم از علم نظر علم یقین خیزد گفت
نظر علم و یقین نیست جز استهزایی
گفتمش چیست به گیتی ره تقوی  گفتا
بهتر از مهر و محبت نبود تقوایی
گفتم آیین وفا چیست درین عالم  گفت
گفته مبتذلی  یا سخن بی جایی
گفتم این چاشنی عمر چه باشد گفتا
از لب مرگ شکرخنده پرمعنایی
گفتم آن خواب گران چیست به پایان حیات
گفت سیریست به سرمنزل ناپیدایی
گفتمش صحبت فردای قیامت چه بود
گفت کاش از پس امروز بود فردایی
گفتمش چیست بدین قاعده تکلیف بهار
گفت اگر دست دهد عشق رخ زیبایی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بر دل من گشت عشق نیکوان فرمان روا
اشک سرخ من دلیل و رنگ زرد من گوا
نیستی رنگم چنین و نیستی اشکم چنان
گر بر این دل نیستی عشق بتان فرمانروا
تا شدم با مهر آن نامهربان دلبر قرین
تا شدم با عشق آن ناپارسا یار آشنا
مهربان بودم  به جان خود شدم نامهربان
پارسا بودم  به کار دین شدم ناپارسا
شد دژم جان من از نیرنگ آن  چشم دژم
شد دوتا پشت من از افسون آن زلف دوتا
از دل عاشق به عشق اندر درختی بردمد
کش برآید جاودان برگ و بر از رنج و عنا
تن اسیر عشق اگرکردم غمی گشتم غمی
دل به دست یار اگر دادم خطا کردم خطا
چاره ی خود را ندانم من به عشق اندرکنون
بنده ی مسکین چه داند کرد پیش پادشا
در بلای عشق اگر ماندم نیندیشم همی
کافرین شهریار از من بگرداند بلا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
همی نالم به دردا همی گریم به زارا
که ماندم دور و مهجور من از یار و دیارا
الا ای باد شبگیر ازین شخص زمین گیر
ببر نام و خبر گیر ز یار نامدارا
چو رفتم از خراسان  به دل گشتم هراسان
شدم شخصی دگرسان  خروشان و نزارا
به ری در نام راندم  حقایق برفشاندم
ولیکن دیر ماندم  شده زین روی خوارا
نجستم نام ازین شهر فزودم وام از این شهر
نبردم کام ازین شهر به جز عیش مرارا
بدا محکوم قهرا درآکنده به زهرا
پلیدا شوم شهرا ضعیفا شهریارا

وزن: مَفاعیلُنْ فَعولُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - | U - - - | U - -
گهی با دزد افتد کار و گاهی با عسس ما را
نشد کاین آسمان راحت گذارد یک  نفس ما را
عسس با دزد شد دمساز و ما با هر دو بیگانه
به  شب  از دزد باشد وحشت  و روز از عسس  ما را
گرفتار جفای ناکسان گشتیم در عالم
دریغا زندگانی طی شد و نشناخت کس ما را
ز بس ماندیم در کنج قفس  گر باغبان روزی
کند ما را رها ره نیست جز کنج قفس ما را
نشان کاروان عافیت پیدا نشد لیکن
به کوه و دشت کرد آواره آوای جرس ما را
ز دست دل گریبان پاره کردیم از غمت شاید
سوی دل باشد از چاک گریبان دسترس ما را
در این تاریکی حیرت   به دل از عشق برقی زد
مگر تا وادی ایمن کشاند این قبس ما را
بریدیم از شهنشاهان طمع در عین درویشی
که از خوبان نباشد جز نگاهی ملتمس ما را
اگر خواهی که با صاحبدلان طرح وفا ریزی
کنون درنه قدم  زیرا نبینی زین سپس ما را
خداوندی و سلطانی به یاران باد ارزانی
درین بیداد ظلمانی فروغ عشق بس ما را
هوس بستیم تا ترک هوس گوییم در عالم
بهار آخر به جایی می رساند این هوس ما را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
دوست می دارم من این نوروز فرخ فال را
تاکنم نو بر جبین خوبرویان سال را
خواهی ار با فال میمون بگذرد روز تو خوش
برگشا هر صبحدم از دفترگل فال را
عاشقا ز آه سحر غافل مشو کاین ابر فیض
آبیاری می نمایدگلشن آمال را
خواهی ار با کس درآمیزی به رنگ او درآی
بین چسان همرنگ گل پروانه دارد بال را
عاشق از خوبان وفا و مهر خواهد ورنه هست
آب و رنگ حسن صوری  پرده تمثال را
آن سر زلف سیه چیدی و از دامان خویش
دست کوته ساختی مشتی پریشان حال را
دولتی کافغان کنند از جور او خرد و بزرگ
بر خلایق چون دهد اعلان استقلال را
سفله از فرط دنایت ایمن است از حادثات
هیچ مؤمن خون نریزد اشتر جلال را
از رقیب خرد ای دل در جهان غافل مباش
موش ویران می نماید دکه بقال را
گرچه آزادی زبون شد لیک جای شکر هست
کاین روش بشکست بازار هو و جنجال را
بر وطن مگری که در نزدکرام الکاتبین
بهر هر قومی کتابی هست مر آجال را
شدگذشته هیچ و امروز است هم در حکم هیچ
حال و ماضی رفته دان  حاضر شو استقبال را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
خامشی جستم که حاسد مرده پندارد مرا
وز سر رشگ و حسدکمتر بیازارد مرا
زنده درگور سکوتم من  مگر زین بیشتر
روزگار مرده پرور خوار نشمارد مرا
مردمان از چشم بد ترسند و من از چشم خوب
حق ز چشم خوب مهرویان نگهدارد مرا
مرگ شاعر زندگی بخش خیال اوست کاش
این خموشی در شمار مردگان آرد مرا
سینه ام زآه پیاپی چاک شد کو آن طبیب
کز تشفی مرهمی بر سینه بگذارد مرا
تا مگر تأثیر بخشد ناله های زار من
آرزوی مرگ حالی بسته لب دارد مرا
شد امید از شش  جهت  مقطوع  و نومیدی  رسید
بو که نومیدی به دست مرگ بسپارد مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
سیل خون آلود اشکم بی خبر گیرد تو را
خون مردم  آخر ای بیدادگر گیرد تو را
ای شکرلب  آب چشمم نیک دریابد تو را
وی قصب پوش آتش دل زود درگیرد تو را
ور گریزی زین دو طوفان چون پری بر آسمان
بر فراز آسمان آه سحر گیرد تو را
باخبر کردم تو را خون ضعیفان را مریز
زان که خون بی گناهان بی خبر گیرد تو را
نفرت مردم به مانند سگ درنده است
گر تو از پیشش گریزی زودتر گیرد تو را
کن حذر زان دم که دست عاشق دلمرده ای
همچو قاتل در میان رهگذر گیرد تو را
ای خدنگ غمزه جانان ز تنهایی منال
مرغ دل چون جوجه زیر بال و پر گیرد تو را
خاک زیر و رو ندارد پیش عزم عاشقان
هر کجا باشد بهار آخر به بر گیرد تو را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
یا که به راه آرم این صید دل رمیده را
یا به رهت سپارم این جان به لب رسیده را
یا ز لبت کنم طلب قیمت خون خویشتن
یا به تو واگذارم این جسم به خون طپیده را
یا که غبار پات را نور دو دیده می کنم
یا به دو دیده می نهم پای تو نور دیده را
یا به مکیدن لبی جان به بها طلب مکن
یا بستان و بازده لعل لب مکیده را
کودک اشگ من شود خاک نشین ز ناز تو
خاک نشین چرا کنی کودک ناز دیده را
چهره به زر کشیده ام بهر تو زر خریده ام
خواجه به هیچ کس مده بنده زر خریده را
گر ز نظر نهان شوم چون تو به ره گذر کنی
کی ز نظر نهان کنم اشگ به ره چکیده را
بانوی مصر اگر کند صورت عشق را نهان
یوسف خسته چون کند پیرهن دریده را
گر دو جهان هوس بود بی تو چه دسترس بود
باغ ارم قفس بود طایر پر بریده را
جز دل و جان چه آورم بر سر ره چو بنگرم
ترک کمین گشاده و شوخ کمان کشیده را
بلعجبی شنیده ام  چیز ندیده دیده ام
اینکه فروغ دیده ام دیده کند ندیده را
خیز بهار خون جگر جانب بوستان گذر
تا ز هزار بشنوی قصه ناشنیده را

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
خوشا بهارا خوشا میا خوشا چمنا
خوشا چمیدن بر ارغوان و یاسمنا
خوشا سرود نو آیین و ساقی سرمست
که ماه موی میان است و سرو سیم تنا
خوشا توانگری و عاشقی به وقت بهار
خوشا جوانی با این دو گشته مقترنا
خوشا مقارن این هر سه خاطری فارغ
ز کید حاسد بدخواه و خصم راهزنا
خوشا شراب کهن در سبوی گردآلود
که رشح باران بسترده گردش از بدنا
خوشا مسابقه اسب های ترکمنی
کجا چریده به صحرای خاص ترکمنا
درازگردن و خوابیده دم و پهن سرین
فراخ سینه و بالابلند و نرم تنا
بزرگ سم و کشیده پی و مبارک  ساق
بلندجبهه و محجوب چشم و خوش دهنا
به فصلی ایدون کز خاربن برآید گل
نواخت باید بر گل سرود خارکنا

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
جز روی تو کافروخته گردد ز می ناب
آتش که شنیده  است که روشن شود از آب
شنگرف دو رخسار تو آمیخته با سیم
سیم تو ز دو دیده ام انگیخته سیماب
سیماب اگرم بارد به رخ عجبی نیست
سیماب روان شیفته باشد به زر ناب
دو چشم و جبین تو در آن زلف چه باشد
دو نرگس نو ساخته اندر شب مهتاب
گربوسه به من بخشی دانی به چه ماند
مرغی که گه کشتن  قاتل دهدش آب
ز اندوه شبانگاهی خود با تو چه گویم
شب خفته چه داند اثر دیده ی بی خواب
در دامنت آویزم تا مردم گویند
آوبخته بر سرو یکی شاخک لبلاب
تا خط ندمیده است رفیقان را دل جوی
تا نقدی باقی است فقیران را دریاب
بیم است که خط جوش زند گرد عذارت
و اندیشه او نیش زند بر دل اصحاب
عناب لبت بی مزه گردد ز خط سبز
اینست  بلی خاصیت سبزه عناب

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
چشم ساقی چو من از باده خرابست امشب 
حیف از آن دیده که آماده خوابست امشب
قمرا پرده برافکن که ز شرم رخ تو
چهره ماه فلک زیر نقابست امشب
نور روی قمر و عکس می و پرتو شمع
چهره بگشاکه شب ترک حجابست امشب
با دل سوخته پروانه به شمعی می ‎گفت
دادن بوسه به عشاق ثوابست امشب
چون بهار انده فردا مخور و باده بخور
که همین یک نفس از عمر حسابست امشب

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بگرد ای جوهر سیال در مغز بهار امشب
سرت گردم  نجاتم ده ز دست روزگار امشب 
بر یاران ترش روی آمدم زین تلخ کامی ها
ز مستی خنده شیرین به رویم برگمار امشب
ز سوز تب نمی نالم طبیبا دردسر کم کن
مرا بگذار با اندیشه یار و دیار امشب
هزاران زخم کاری دارم اندر دل ولی هر دم
ز یک زخم جگر ترساندم بیماردار امشب
گرم خون  از جگر بیرون زند نبود عجب زیرا
که  از خون  لب  به  لب گشته  است  این  قلب  فگار امشب
فنای سینه ر یشان گرمی ناب است ای ساقی
بده جامی و برهانم ز رنج انتظار امشب
شب  هجرانم  از جان  سیر کرد آن  زلف  پرخم کو
که در دامانش آویزم به قصد انتحار امشب
مده  داروی  خواب  ای  غافل  از شب  زنده داری ها
خوشم با آه آتشناک و چشم اشکبار امشب
اگر نالد  بهار از زخم دل نالد نه زخم سل
پرستاران  چه  می خواهید ازین  بیمار زار امشب

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
رقم قتل ما به دست حبیب
چون مخالف نداشت شد تصویب
خامشی به ز مجلسی که در آن
نیست یک تن سخن شناس و لبیب
خویشتن را میان خیل خران
خر نسازد به حکم عقل  ادیب
گورخر را چه حاجت بیطار
بدوی را چه انتظار طبیب
دهر چون نانجیب پرور شد
گو بمیرند مردمان نجیب
بلبل از بیم جان شود پنهان
چون به بستان کشد غراب نعیب
از در احتیاج مردم بود
آنچه دادند عاقلان ترتیب
هیچ اصلی به دهر ثابت نیست
خواه اصلی بعید و خواه قریب
جای دیگر عجیب ننماید
آنچه اینجا به چشم تو ست عجیب
خوار گردد به نزد یار بهار
چون بریار شد عزیز رقیب
چه توان کرد چون نشد معتاد
بینی خنفسا به نکهت طیب

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
غم طوقی از آهن شد و برگردنم آویخت
چون ژنده درویش بلا در تنم آویخت 
درگردن دلدار نیاویخته  دستم
بشکست به صد خواری و در گردنم آویخت
آن طفل که پرورده دل بود چو اغیار
افتاد ز چشم من و در دامنم آویخت
بدگوبی جهال به بوم و برم آشفت
بیغاره حساد به پیرامنم آویخت
ببرید طبیعت ز هواهای دلم سر
وآورد ویکایک به سر برزنم آوبخت
بلبل صفت آفات سخن گفتن شیرین
در خانه و در لانه و درگلشنم آویخت
چون منطق شیرین مرا دید زمانه
از طاق فلک در قفس آهنم آویخت
بگداخت تنم شمع صفت وین دل سوزان
چون شعله فانوس به پیراهنم آوبخت
هر چیزکزان بیش دلم داشت تنفر
چون پرده تاری به در روزنم آوبخت
تاربکی افکار حریفان چو حجابی
گرد آمد و درییش دل روشنم آوبخت
حلاج  صفت  تا ز چه گفتم سخن حق
از دار بلا این فلک ریمنم آویخت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بسوختیم زبیداد چرخ و خواهد سوخت
کسی که علم فراموش کرد و جهل آموخت
بگو به سایه دیوار دیگران خسبد
کسی که خانه خود را به دیگران بفروخت
وطن زکید اجانب درون آتش و ما
به سر زنیم و بنالیم از اینکه آمل سوخت
شکافتیم و دربدیم و سوختیم ز جهل
به زیب پیکر ما گر جهان قبایی دوخت
بود زخون فقیرآنکه شربتی نوشید
بود ز مال یتیم آنکه ثروتی اندوخت
درین میانه بهارا نصیب رنجبر است
به هر کجا که ز بیداد آتشی افروخت

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
همین نه ازستم چرخ شهرآمل سوخت
که ازعطش به ری امسال سبزه وگل سوخت
بجای شمع برافروخت در چمن گل سرخ
بجای شهپر پروانه بال بلبل سوخت
به باغ  بید معلق زتشنگی چون شمع
گرفت لرزه و ازپای تا به کاکل سوخت
تو ای سحاب کرم قطره ای فشان بر خاک
که چهرلاله سیه گشت وزلف سنبل سوخت
ز حال خلق تغافل بس است ای وزرا
که خانمان ضعیفان ازین تغافل سوخت
به کار ملک تعلل بس است ای امرا
که شهر دلکش آمل ازبن تعلل سوخت
به داغ هیچ عزیزی خدا نسوزاند
هرآن دلی که بر احوال شهرآمل سوخت
بهارگفت توکل به حق کنید دربغ
که برق غفلت ماخرمن توکل سوخت

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
حشمت محتشمان مایه مرگ فقراست
داد ازین رسم فرومایه که در شهر شماست 
یا رب این شهر چه شهر ست و چه خلقند این خلق
که به هر رهگذری نعش غریبی پیداست
می شنیدم سحری طفل یتیمی می گفت 
هر بلایی که به ما می رسد از این وزراست
خانه  محتشم  آباد که از همت او
شیون و غلغله در خانه مسکین و گداست
از خدایش به حقیقت نرسد برگ مراد
آنکه فارغ ز غم ومحنت مخلوق خداست
نوشداروی نصیحت چه دهد سود بهار
به مریضی که به هر قاعده محکوم فناست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
عشقت آتش به دل کس نزند تا دل ماست
کی به مسجد سزد آن  شمع که  در خانه رواست
به وفایی که نداری قسم ای ماه جبین
هر جفایی که کنی بر دل ما عین وفاست
اگر از ربختن خون منت خرسندی است
این  نه  خون  است  بیا دست  در او زن که حناست
سر زلف تو ز چین مشک تر آورده به شهر
از ختن مشک مخواهید حریفان که خطاست
من گرفتار سیه چرده شوخی شده ام
که به من دشمن و با مردم بیگانه صفاست
یوسف از مصر سفر کرد و بدینجا آمد
گو به یعقوب که فرزند تو در خانه ماست
روزی آیم به سرکوی تو و جان بدهم
تا بکوبند که این  کشته آن ماه لقاست
زود باشدکه سراغ من تهمت زده را
از همه شهر بگیری و ندانندکجاست
اگرت یار جفا کرد و ملامت  راهب 
غم مخور دادرس عاشق مظلوم  خداست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
شب است و آنچه دلم کرده آرزو اینجاست
ز عمر نشمرم آن ساعتی که او اینجاست
ز چشم  شوخ رقیب ای صنم چه پوشی روی 
بپوش قلب خود از وی که آبرو اینجاست
حذر چه می کنی از چشم غیر و صحبت خلق
ز قلب خویش حذر کن که گفت وگو اینجاست
نگاهدار دل از آرزوی نامحرم
که فر و جاه و جمال زن نکو اینجاست
خیال غیر مکن هیچ  کان حجاب لطیف
که چون درد نبود قابل رفو اینجاست
شنیده ام به زنی گفت مرد بد عملی
که نیست شوهر و مطلوب کامجو اینجاست
قدم گذار به مشگوی من - که خواهدگفت
به شوهر تو که آن سرو مشکمو اینجاست  
چو این کلام  زن از مرد نابکار شنید
به قلب خویش بزد دست و گفت  او اینجاست
خدا و عشق و عفافند رهبر زن خوب
بهشت شادی و فردوس آرزو اینجاست
 بهار پرده مویین حجاب عفت نیست
 هزار نکته باریکتر ز مو اینجاست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
تا به گل هر لحظه بلبل را فغانی دیگراست
هر طرف از شهرت گل داستانی دیگر است
عشق بلبل جلوه گل را نمایان کرد و بس
ورنه گل را درگلستان دوستانی دیگر است
بانگ عشاق وطن غالب زروی درد نیست
خلق را درباره ایشان گمانی دیگر است
خرقه و دراعه و داغ جبین حرفیست مفت
صاحبان روح عالی را نشانی دیگر است
گربه سبک مدعی رنگین نمی گویم سخن
رخ متاب از من که عاشق را زبانی دیگر است
از مصیبت ها منال ای دل که در زیر سپهر
هر مصیبت بهر دانا امتحانی دیگر است
گوش جان بگشای و بشنو زانکه اشعار  بهار
صحبت کروبیان را ترجمانی دیگر است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
وحشت راه دراز از نظر کوته ماست
رخ  متاب ای  دل  از ین  ره که خدا همراه ماست 
نیست اصلا خبری در سر بازار وجود
ور همانا خبری هست به خلوتگه ماست
جز تو ای عشق  اگر ما در دیگر زده ایم
جرم بر عقل به هر در زده گمره ماست
گر چهی کند رفیقی به ره ما چه زیان
زان که ما آب روانیم و ره ما چه ماست
ما جگر گوشه کوهیم و پسرخوانده ابر
هر کجا سبزتر آن مزرعه گردشگه ماست
شیر را عار ز زندان نبود وین رفتار
بی سبب مایه فخر عدوی روبه ماست
ای بهار از دگران کارگشایی مطلب
که خدا کارگشای دل کارآگه ماست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -