cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
انوار وجه توست که ارض و سما گرفت
کل وجود جود وجود شما گرفت
در نور مهر ذره  سرگشته محو شد
لاهوتی یی ز های و هوی ات هوا گرفت
بلبل خروش دارد و پروانه سوز دل
این برگ خود ندارد و آن خود نوا گرفت
از زلف مشک رنگ تو می جست باد صبح
برخاست بوی و دامن باد صبا گرفت
صد تیرگی ز زلف تو در زنگبار شد
یکباره ترک چشم تو راه خطا گرفت
گردی که بود از طرف ما به آب چشم
بنشانده ایم و دردی صافی صفا گرفت
شکر تو گفت شکر مصری عزیز شد
بوی تو یافت نافه آهو بها گرفت
بنشانده  ایم قد تو را بر کنار چشم
همواره سرو ناز کناری ز ما گرفت
ناصر مقیم حضرت الا نمی شود
الا کسی که ملک به شمشیر لا گرفت

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تا دلم دلبر گرفت از جان و دل دل برگرفت
آستین از جان فشاند و دامن دلبر گرفت
دید چشمت را که دارد از مژه چتر سیاه
نرگس از خجلت بخواهد تاج زر از سر گرفت
دوش تا وقت سحر شمع از زبان آتشین
هر چه با پروانه گفت از سوز سینه درگرفت
عود دودی کرد و سوز خویشتن پنهان نداشت
از حریف خام آتش در دل مجمر گرفت
می رود ماه سریع السیر سوی برج خویش
خواهد آن خورشید تابان سایه از ما برگرفت
هر که را از روی خوبان داغ حسرت در دل است
بایدش چون لاله در دوران گل ساغر گرفت
این مرادم بس که من از نور رویت روشنم
کی تواند ذره ای خورشید را در برگرفت
زلف چون بر رخ نهادی ظلمت آمد پیش نور
غمزه چون بر هم زدی عالم همه کافر گرفت
نیشکر شد کلک ناصر چون لبت را وصف کرد
زان به کاغذ دفتر و دیوان او شکر گرفت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
یک قدم یار از سر جور و جفا هرگز نرفت
جان ز دردش رفت و درد از جان ما هرگز نرفت
در حریم وصلش ای دل کی نزول افتد تو را
کاندر آن منزل ز بیم جان صبا هرگز نرفت
با برش گل را چه نسبت کان تن گلبرگ او
از دم باد پریشان بر هوا هرگز نرفت
چون کنم تشبیه با سروش که آن سرو بلند
قامتی دارد خرامان در قبا هرگز نرفت
پای بر جا داشتم چون شمع در شبهای هجر
آتشم گر بر سر آمد پا ز جا هرگز نرفت
من سؤالی میکنم زان در مگر یابم جواب
سایلی چون ز آستانش بینوا هرگز نرفت
ناله ناصر شب از خواب خوشش بیدار کرد
گفت یکدم از در  ما این گدا هرگز نرفت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چسم تو از ما خطایی دید و ابرو چین گرفت
حاجبت آورد از ترکان سپاه و چین گرفت
زلف تو چون هندوان آتش پرستی پیشه کرد
خواب خوش بادت کز آتش بستر و بالین گرفت
می رسد پیک صبا و مژده می آرد که باز
ملک هفت اقلیم را سلطان فروردین گرفت
از سماع مرغ رقصان شد چنار و دست زن
جیب گل را چاک کرد و دامن نسرین گرفت
هر دمم تلخی که زاهد می چشاند هست نوش
ای خوشا رندی که بر کف باده نوشین گرفت
مادر ایام هر شیری که با فرهاد داد
کی رسد با ساغر شیری که از شیرین گرفت
ناصرا گر عاشقی جان را به تلخی ده چو جام
شرط عاشق نیست در دل ذوق  جان شیرین گرفت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چو باد گر ز سر کوی یار خواهم رفت
به سوی روضه رضوان چه کار خواهم رفت
مرا ز روز شمار ای فقیه کم ترسان
که من به دیر مغان بیشمار خواهم رفت
شراب خوردم و پوشیده می روم در شهر
اگر تو منع کنی آشکار خواهم رفت
به روز مرگم اگر در کنار خاک نهند
ز گریه خون دل اندر کنار خواهم رفت
به داغ هجر اگر از دیار دوست روم
همان شکسته دل و دوستدار خواهم رفت
جواب طعنه اغیار اگر ز من پرسی
همین بس است که در عشق یار خواهم رفت
چنان ز عشق تو اندر غبار دل ماندم
که همچو آینه زیر غبار خواهم رفت
بساز چاره کارم که رفت کار از دست
وگر ملول شوی من ز کار خواهم رفت
ز سوز مهر تو ناصر بسوخت چون منصور
چو سر عشق تو گفتم به دار خواهم رفت

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دلم واقف نبود آن دم که جان رفت
تن اینجا رفت و جان با کاروان رفت
فتادم خسته و مرهم جدا شد
بماندم تشنه و آب روان رفت
زمین بودم مرا افتاده بگذشت
قمر بود او مگر بر آسمان رفت
سرم از غیرت آن گرد شد خاک
که نعل باد پای او بر آن رفت
همی گفتم عنان او بگیرم
درین بودم که از دستم عنان رفت
میان ای ساربان بگشا و بنشین
که سیل ابر چشمم بی کران رفت
دلم را بر هیون همچون جرس بند
که صد فرسنگ ازو خواهد فغان رفت
اگر ناصر ز هجران گرد گردد
هنوز اندر پی او می توان رفت

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
با گل سخن جمال او رفت
گل را همه رنگ و بو رفت
سروش چو بدید بر لب جوی
آب رخ او چو آب جو رفت
اشک از نظرم فتاد بر خاک
چون از نظرم خیال او رفت
بر چهره فتاد ز آب رو گرد
دامن بگرفت و آبرو رفت
می رفت به روی زر عجب نیست
قارون صفت زمین فرو رفت
ساقی قدحی بده که در خاک
بسیار چو ما بد و نکو رفت
       کذا  … … …
امروز چو گرد کو به کو رفت
ناصر صفت میان او کرد
بسیار سخن چو تار مو رفت

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
خبر یار به اغیار نمی یارم گفت
گنجها دارم و با مار نمی یارم گفت
درد یاری به دل خسته ما افتاده است
درد یاری که به دیار نمی یارم گفت
سخن راستی سرو و خرامیدن کبک
پیش آن قامت و رفتار نمی یارم گفت
گرد از پای تو خواهم که بروبم به مژه
لیک با گل سخن خار نمی یارم گفت
لطف تو اندک و بسیار به هرکس برسد
دیگر از اندک و بسیار نمی یارم گفت
با دل از رفتن دلدار بگوید ناصر
خبر مرگ به دلدار نمی یارم گفت

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چه عجب لطف مزاجست در آب و خاکت
که خرد می نتواند که کند ادراکت
ورق لاله بر اندام گل و شمشاد است
یا قبا بر تن گلگون و قد چالاکت
زان شدم کشته تیر تو که بینم خود را
غرق خون گشته و آویخته بر فتراکت
پاک بادا رخ نیکوی تو از چشم بدان
تا زیانی نکند دیده هر ناپاکت
جمله غمهای جهان از تو دلم دید و هنوز
من بر آنم که مبیناد کسی غمناکت
عاقبت چشم تو از خون دلم باک نداشت
آه از آن خونی بی عاقبت بی باکت
گر تو خاک در آن ماه ببوسی ناصر
گذرد مرتبه از دایره  افلاکت

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
شمع ایران گویمت یا ماه توران خوانمت
قبله دل دانمت یا کعبه جان خوانمت
خلق در آسایشند از حسن رویت لاجرم
رحمت پروردگار و لطف یزدان خوانمت
همچو عقلی دل فروز و همچو جانی ناگزیر
خوشتر از جان جهان آن چیست تا آن خوانمت
خوانمت فردوس تا از چهره برداری نقاب
وز دو لب چون روح بخشی آب حیوان خوانمت
در وفا بنیاد مهر و در صفا بنیاد حسن
در مکارم عین لطف و کان احسان خوانمت
رونق میدان ز توست و زینت لشگر تویی
شهسوار لشگر و خورشید میدان خوانمت
چون کشی در بزم باده گویمت جمشید وقت
چون کنی بر رخش جولان پور دستان خوانمت
چون سلیمان گر چه داری حکم بر دیو و پری
صد سلیمانی به رتبت گر سلیمان خوانمت
چون به خوبی جمله خوبان بنده حسن تواند
پاشاه دلبران و شاه خوبان خوانمت
سوی خویشم خوان که من خوانم تو را عاشق نواز
سوی من بخرام تا سرو خرامان خوانمت
از رخ گیتی گشا مهدی عالم دانمت
وز لب معجزنما عیسی دوران خوانمت
گوش کن اشعار ناصر باز دان اسرار او
تا میان مردمان شاه سخندان خوانمت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
پسته را لب شکند آن دهن خندانت
مغز بادام کشد چشم خوش فتانت
گر چه شد روشنی خوان فلک از خورشید
قرص خورشید ندارد نمکی از خوانت
گر شوم مویی و ور سینه من بشکافی
بنهم همچو قلم سر به خط فرمانت
اگر ای در گرانمایه دو عالم بدهند
من که صراف جهانم ندهم ارزانت
هیچ پوشیده نشد مهر تو در سینه من
آفتابی نتوان کرد به گل پنهانت
گر سرم رفت مباد از سر تو مویی کم
جان من جان جهان باد فدای جانت
دم ناصر که جهان را چو صبا مشکین کرد
یافت بویی ز سر طره مشک افشانت

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
جان جوهر پاک است و تن ار سرو روانت
تن پیش تنت ریزم و جان بر جانت
تو در دل من ساکن و من در طلب تو
جویان شده فریاد زنان گرد جهانت
در خاک بجوید دل من روز اجل را
یابد مگر از جان لب من بوی دهانت
مویی نکنی فرق میان من و مویت
وان نیز به فرق تو کنم هم هست میانت
ابروت کمان و مژه تیر است رها کن
تا بوسه دهد صید تو بر تیر و کمانت
تو نار خلیلی و تن من بت آذر
سوزد دهن من اگر آرم به زبانت
ای عاشق فرزانه که سر رشته تقدیر
در گرد جهان می ببرد گرد جهانت
جویان شعیبی ببر از صحبت فرعون
تا مار عصایت شود و گرگ شبانت
ناصر به یکی کام و زبان از تو چه گوید
سوسن به زبانها نکند شرح و بیانت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دلم که چون سر زلف تو می رود بر باد
به دام عشق درافتاد هر چه بادا باد
مرا که سایه خود محرم است و آن هم هیچ
مرا که باد صبا هم دمست و آن هم باد
خرابه دلم از گنج عشق آباد است
که گنج عشق تو دارد دل خراب آباد
به یاد لعل تو دادیم جان شیرین را
به کوه هجر در افتاده ایم چون فرهاد
به صید آهوی صیاد کی تواند رفت
که چشم آهوی تو صید می کند صیاد
مگر تو حور بهشتی که از نژاد بشد
نزاد چون تو پرپچهره و فرشته نژاد
بگوش دلبر فریاد ما رسید ولی
از آن چه سود که که دلبر نمی رسد فریاد
اگر به خواری شد خاک راه او ناصر
ز خاک راه غباری به دامنش مرساد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
من اوفتاده و انفاس روح پرور باد
چو باد بر تو گذر می کند حرامش باد
شب فراق و غریبی و عشق و تنهایی
چه شد که بر من بیچاره هر چهار افتاد
سرشک دیده من همچو آب می خواند
که سالها تو نیاری به نامه از من یاد
غلام عشق تو از هر دو کون آزاد است
کسی ز مادر فطرت چنین نزاد آزاد
چو گشت راز دلم فاش ناله را چه کند
دهان از آن … برکشیده ام بگشاد
ز نقش بند ازل عقل و هوش حیرانند
که در شمایل خوب تو داد خوبی داد
چو باد می رود اندر رکاب تو ناصر
چگونه صبر کند عمر داده است به باد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
می دهد باد از تو بویی آفرین بر باد باد
من به بویت می دهم عمر گرامی را به باد
بر دلم بیداد چشم مست تو از حد گذشت
داد خود گفتم ستانم از لبت دادم نداد
دیدم از چشمت که بندد خواب مردم را به سحر
هیچ نشنیدم ز زلفت کار مسکینی گشاد
نامرادی چند سودای تو می ورزند و نیست
هرگز از وصل تو حاصل نامرادی را مراد
عنکبوتی را مگس در دام می افتد ولی
کس نشان ندهد که سیمرغی به دامی اوفتاد
آنچه از درد فراقت دوستان را بر دل است
روز هجران تو روزی هیچ دشمن را مباد
نقش هر حرفی که می خواند خرد از خط یار
بر بیاض دیده ناصر می کند آن را سواد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
پای بیرون ز حد خویش نهاد
زلف تو سر از آن دهد برباد
بنده توست هر کجا سروی ست
بنده بسیار کرده ای آزاد
روی بنمودی و غمم بربود
زلف بگشادی و دلم بگشاد
گر چه مهرت ز ما برآرد گرد
هیچ گردی به دامنت مرساد
بر میانت چو گوهر آویزد
هر که را جوهریست چون پولاد
طمع خام من هوس می پخت
که دلم گردد از وصال تو شاد
دیدمت خود که از فراموشان
تا گذر باشدت نیاری یاد
من لبت در زبان نمی رانم
پای شیرین و بوسه فرهاد
عمر آن کس که سعی هجران کرد
باد همچو دلم خراب آباد
هر زمان در غم اوفتد ناصر
چه توان کرد طالع این افتاد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
یک نفس ای باد صبا همچو باد
عزم تو تا کوی دلارام باد
گر به در دوست قبولت بود
راست بود اینکه قبولست یاد
پیش مراد دل و مقصود جان
عرضه دهی درد دل نامراد
عهد مرا یار فراموش کرد
رفت بسی عهد و نیاورد یاد
داد نداد آن بت بیدادگر
داد جفا کاری و بیداد داد
قهر که از یاد بود به ز لطف
ظلم که از دوست بود به ز داد
ناصر اگر نامه نویسد به دوست
می کند از دیده بیاض و سواد

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
من اگر خاک شدم آب شما روشن باد
سر اگر از تو کشم تیغ تو بر گردن باد
حق صحبت که میان من و تو محکم شد
گر فراموش کنم لعنت حق بر من باد
من ز غیرت نظر از غیر تو بر دوخته ام
گر به غیرت نگرم هر مژه ام سوزن باد
گر پراکنده شوم از سر کویت چو غبار
دل مسکین مرا خاک درت مسکن باد
صحبت از دوست بریدی و به دشمن پیوست
دوستداران تو را مرتبه دشمن باد
غرق خون ناصر اگر بی تو چو گل بر خار است
سرو من جای تو هر جا که بود گلشن باد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
اگر چه خانه تیره است دیده جای تو باد
وگر چه منزل تنگ است دل سرای تو باد
اگر چه از تن من غیر استخوانی نیست
همیشه بر سر او سایه همای تو باد
به کیمیای نظر خاک را تو زر سازی
مس وجود مرا قرب کیمیای تو باد
ز خاک پای تو عشاق توتیا کردند
نصیب دیده بختم ز توتیای تو باد
تو آفتاب جهانی گرفته ملک به تیغ
چو ذره ذره شوم مهرم از هوای تو باد
خیال تاج مرصع برفت از سر من
کلاه دولت ناصر ز خاک پای تو باد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
جان بر لب لعلش چو مگس بر شکر افتاد
با وصل تو دل چون شبهی در گهر افتاد
کی دست زند در کمر صحبت شیرین
فرهاد که با درد فراق از کمر افتاد
با روی تو زد آب روان لاف لطافت
ز آنروی مرا آب روان از نظر افتاد
یاقوت روان در نظرم جای گرفتست
از جزع بسی لعل که بر روی زر افتاد
آن قطره خوی بر لب گلرنگ تو گویی
از ابر نمی بر رخ گلهای تر افتاد
بر چشمه نوشین لبت سبزه دمیده است
یا خود پر طوطی ست که اندر شکر افتاد
بدخواه بر افتد چو در افتاد به ناصر
هر کس که به درویش در افتاد بر افتاد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
تا عکس تو از روزنه  دیده در افتاد
در خانه دل پرتو شمس و قمر افتاد
بسیار در آویخت صبا با سر زلفت
می خواست که بیرون جهد از دام در افتاد
در راه خطرناک تو گر در دل عاشق
جان را خطری هست به جان در خطر افتاد
یک ره گذر افتاد مرا بر سر کویت
این کار که افتاد از آن رهگذر افتاد
کی دست زند در کمر صحبت شیرین
فرهاد که با درد فراق از کمر افتاد
هر قطره خون در رگ جان باده لعلست
زآنروی مرا قطره  خون در جگر افتاد
بدخواه در افتد چو در افتاد به ناصر
هر کس که به درویش درافتاد بر افتاد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دلم را در زنخدانت ره افتاد
قدم از ره برون زد در چه افتاد
چو در مهتاب می رفتی خرامان
ز رویت تاب در روی مه افتاد
نخوردم میوه از نخل بلندت
دریغا دست عمرم کوته افتاد
تجلی کرد انوار جمالت
کز آن حیرت به جان آگه افتاد
چو لای نفی بر خود راند ناصر
همه اثبات در الاالله افتاد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
از صبا گر در سر زلف تو چین خواهد فتاد
دل که در هندوستان گم شد به چین خواهد فتاد
گر نسیم بی نیازی خواهد از کویت وزید
آتشی در روزگار کفر و دین خواهد فتاد
گر خیالی از گل رویت فتد در صومعه
خار خاری در دل خلوت نشین خواهد فتاد
تا بمالد روی خود بر خاک کویت آفتاب
هر سحر از بام گردون بر زمین خواهد فتاد
تاختی اسب و نمودی رخ دل من مات شد
من چه دانستم که بازی این چنین خواهد فتاد
من یقین دانم که جز نام از میانت هیچ نیست
گر کمر بندی گمانی در یقین خواهد فتاد
این سخن آخر نشد ناصر هنوز و زین سخن
حسرتی در اولین و آخرین خواهد فتاد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
رخت گلست و قدت سرو و طره ات شمشاد
چو شانه در سر زلف توییم از شم شاد
چو باد صبح گذر کرد در چمن غنچه
علی الصباح به دستان هزار دل بگشاد
فلک بساط و کواکب چو مهره در ششدر
تو آفتاب که در حسن فاردی و زیاد
چو غنچه را سر پیکان ز خون شد آلوده
بر آمد از دل پرخون بلبل فریاد
حباب خیمه پر از باد می زند بر آب
چنانکه ابر زد از آب خرگهی بر باد
هزار ناله کند هر سحر ز دست چنار
ولی چه سود که گل داد او نخواهد داد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
صد قطره خون هر دم از دیده ما افتد
عشاق پریشان را بنگر که چه ها افتد
دل از هوس خالت بر زلف تو می پیچد
مرغ از طمع دانه در دام بلا افتد
گر قد تو را روزی در باغ گذر باشد
هم بید شود لرزان هم سرو ز پا افتد
دیروز تو را دیدم از باده فتان خیزان
چون گل که به هر سویی از باد صبا افتد
خواهی که مرا خرقه پیوسته قبا باشد
بگذار بر اندامت تا چین قبا افتد
سر بر تن من باریست یاری بده از تیغم
تا بار گران یک دم از گردن ما افتد
بسیار گدا آید در کوی تو چون ناصر
لیکن به چنین زاری دشوار گدا افتد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
گر پرتو خورشید رخت بر قمر افتد
مه ز بر قدمهای تو چون خاک در افتد
من ذره تاریکم و تو مهر منور
روشن شوم ار سوی من ات یک نظر افتد
چون لاله به خون غرق سر از خاک بر آرم
روزی اگرت بر سر خاکم گذر افتد
هر جای که ساقی تو شوی باده چه حاجت
هر کس که ببیند رخ تو بیخبر افتد
با تیغ مژه چشم تو هر جا که نهد روی
دلها چو سر زلف تو بر یکدگر افتد
چون پسته اگر لب بگشایی به تبسم
شور لب شیرین تو اندر شکر افتد
ناصر به ره عشق مرو تیز و بیندیش
کز تیزروی مرکب تازی به سر افتد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
زنخدان تو گر این است صد یوسف به چاه افتد
نظر بر قدت اندازند خوبان را کلاه افتد
چو زلف توست بخت من از آن دایم پریشانست
ندانم در جهان کس را چنین بخت سیاه افتد
نیامد در برم قد تو باری خاک ره گردم
که روزی سایه بالای تو بر خاک راه افتد
اگر چشم تو ناحق ریخت خونم را به حل کردم
نیرزد کز چنین خون نازنینی در گناه افتد
من از ضعف وجود خود چو ذره تا پدیدارم
کجا خورشید تابان را به سوی من نگاه افتد
گر از دست تو در پایت فتادم سر مکش از من
عجب نبود اگر در زیر پای گل گیاه افتد
ز ناصر جان طلب کرد به صد جان منت است آری
ره آورد گدایان گر قبول پادشاه افتد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
زان آتشی کز هجر تو هر دم به جان من فتد
گر دم زنم خورشید را صد شعله در خرمن فتد
گفتم شوم با درد تو یکسان به خاک ره ولی
حیف آیدم کز خاک ره گردی بر آن دامن فتد
خود را نشانه کرده ام پیش کمان ابرویت
باشد نشان دولتی کز تیر تو بر من فتد
هر شب خیال روی تو بر بام دل آید از او
در خانه تاریک تن عکس مه روشن فتد
بگشاد چشمم روزنی در خلوت دل تا مگر
ناگه ز خورشید رخت نوری در آن روزن فتد
خون شد دل من غنچه وش نی نی که از خار جفا
عیبم مکن گر همچو گل چاکی به پیراهن فتد
ناصر همه شب نالد و خلق نبید خواب خوش
کز آه او همسایه را آتش به پیراهن فتد

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
هوایت در دماغ من نگنجد
خیالت در سر سوزن نگنجد
به زلفت دل نبستم زانکه سگ را
کمند شاه در گردن نگنجد
به دامن چون چکانم گریه از چشم
که کس را بحر در دامن نگنجد
دم من در دل سختت نگیرد
که این آتش در آن آهن نگنجد
صبا تا داد گل را از تو بویی
گل از شادی به پیراهن نگنجد
کجا بیند رخت ار چشم ناصر
که آن خورشید در روزن نگنجد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
دلم در وصل گلرویی نگنجد
خسک با نسترن بویی نگنجد
از آن دستم به زیر سر ستون است
که اندر زیر پهلویی نگنجد
به چشمم ز آب دیده صد خرابی ست
که آب بحر در جویی نگنجد
گهر گشته است نظمم لیک بی زر
به گوش هیچ مه رویی نگنجد
تن من گشت مویی وز تو دور است
که ما را در میان مویی نگنجد
چرا بر دیده کردی جای مژگان
به وصل ترک هندویی نگنجد
نیابد ره به کوی دوست ناصر
سگ دیوانه در کویی نگنجد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
چنان پر شد دل از دلبر که دل در بر نمی گنجد
وگر گنجد دل اندر بر در او دلبر نمی گنجد
اگر پروانه  عشقی در آتش بال و پر می زن
که اینجا حضرت شمع است بال و پر نمی گنجد
ترا زحمت شد ای زاهد که بشکستی سبوی ما
که من زان باده سر مستم که در ساغر نمی گنجد
رو ای صوفی روبه فن به پای خم چه می کردی
که زیر پای پیل مست شیر نر نمی گنجد
مرا گویند یارانم ز سر بیرون کن این سودا
نمی دانند کاین سودا مرا در سر نمی گنجد
به روی زرد و آب دیده وصلش را طلب کردم
بگفت این کار تشریف است سیم و زر نمی گنجد
اگر بر کعبه  وصلش طوافی می کنی ناصر
گذر از نفس خود کاین سگ به مسجد در نمی گنجد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
وصف تو در بیان نمی گنجد
بی نشان در نشان نمی گنجد
تا تو در جان من گرفتی جای
جان من در جهان نمی گنجد
تا ز مهر تو ماه روشن شد
ماه در آسمان نمی گنجد
تا به قد تو سرو ماند راست
سرو در بوستان نمی گنجد
کبر منعت همی کند ز سخن
یا سخن در دهان نمی گنجد
چه بزرگست اسم اعظم تو
که مرا در زبان نمی گنجد
ره به کوی تو چون برد ناصر
سگ بر آن آستان نمی گنجد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
دلم ز مهر تو چون ذره در هوا گردد
تنم به کوی تو سرگشته چون صبا گردد
مرا تو جان عزیزی جدا مگرد از من
روا مدار که جان از تنم جدا گردد
اگر تو گوی گریبان چو غنچه بگشایی
ز شوق پیرهن صبر گل قبا گردد
تو گنج حسنی و زلف تو همچو مار سیاه
مسلسل است مباد که اژدها گردد
در آب دیده شناور شدم چو مردم چشم
مگر خیال تو با دیده آشنا گردد
اگر به چشم من آید خیال تو چه عجب
شنوده ام که پری گرد چشمه ها گردد
حباب وار اگر سرکشد ز ما ناصر
ز سر چو باد غرورش برفت ما گردد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
از بهر در وصلت چشمم در آب گردد
وز آرزوی لعلت دل خون ناب گردد
حسنت چو برفروزد رخساره همچو آتش
جان ها چو عود سوزد دلها کباب گردد
ترسم ز خط سبزت سر برزند سیاهی
گر همچو زلف هندوات در آفتاب گردد
چون نیستی تو در دل از دل خبر ندارم
هر کس برای گنجی گرد خراب گردد
گفتم حدیث وصلت گفتا به خواب بینی
بیند کسی که او را در دیده خواب گردد
ناصر شده ست مویی آن موی هم حجابست
مویی نگر که او را مویی حجاب گردد
گر لذت لب تو یابد شکر گدازد
ور زانکه چهره تو بیند گل آب گردد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
ز گریه چشمه شد چشمم بمان تا چشمه تر گردد
لب خشک مرا بهتر کز آب چشم تر گردد
شدم چون گرد سرگردان و گرد کوی او گردم
سر و پایی ندارد گرد او بی پا و سر گردد
تو را همچون کمر یک روز تنگ اندر قبا آرم
به زر گر دست من گرد میانت چون کمر گردد
خطت چون در خیال آرم حدیثم مشک بو گردد
لبت را بر زبان گیرم  دهانم پر شکر گردد
چو روی توست عمر من از آتش بر گذر بینم
چو زلف توست بخت من از آن هر لحظه بر گردد
اگر تو پرده لعل از گهر در خنده بگشایی
گهی چشمم شود پر لعل گاهی پر گهر گردد
ز باد صبح می جوید خبر از بوی تو ناصر
وگر یابد خبر چون گل ز شادی بی خبر گردد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
تمتع از وصال زلف مشکینت صبا دارد
که در کویت هوایی گشت و زلفت را هوا دارد
تماشا را خوشست ای گل ز چشمم گوشه آبی
اگر سرو سرافراز تو میلی سوی ما دارد
سر زلف تو رفت از سرکشی بر باد و از فتنه
هنوز آن هندوی سرگشته تا در سر چه ها دارد
تو در یاری نمی یاری که با یاران وفا داری
وفاداری همین باید که با یاران وفا دارد
ندارد ظاهرا صوفی صفا از درد بی دری
خوشا جام می صافی که در باطن صفا دارد
فراغت ملک آسوده ست و بی تشویش و این دولت
میسر نیست سلطان را که آن وصلت گدا دارد
همه تن چشم شد ناصر چو نرگس زانکه گر ناگه
ز مستی با خود آید چشم بر روی شما دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
تا چه سودا سر گیسوی تو در سر دارد
کز سر دوش تو سر هیچ نمی  بردارد
در ازل قامت تو در دل ما بود مقیم
زان سبب صورت دل شکل صنوبر دارد
سرم از خاک درت باد پراکنده چو گرد
گر جز این در به دو گیتی در دیگر دارد
حبذا مقدم میمون صبا در شب هجر
مجلس ما ز نسیم تو معطر دارد
کعبه و میکده را فرق به مویی نکند
هرکه در کوی مغان دین قلندر دارد
سر و زر باز که نامرد بود مرد که او
غم مال و غم جان و غم دلبر دارد
در سر خامه ناصر اثر نیشکر است
زانکه در کاغذ و دفتر همه شکر دارد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چشمت ز خواب مستی در سر خمار دارد
آهوی شیر گیرست جان ها شکار دارد
شب کی بود چو زلفت بر روی روز روشن
چون گل رسد به رویت در پای خار دارد
چون عندلیب نالم از عشق تو ولیکن
چون من بهار حسنت بر گل هزار دارد
از بهر زر کمر را آویختی به مویی
او زین میان مرادی خوش در کنار دارد
ساقی دوای دردم نبود به غیر دردی
با ما حریف صافی بر دل غبار دارد
آن به که دلق خود را سازد به باده گلگون
هرکو چو غنچه در دل نقش و نگار دارد
ناصر ز خون دیده چون لاله سرخ رو شد
کز سوز عشق در دل سودای یار دارد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
آن سرو که چون سوسن ما را به زبان دارد
راز دل خود با ما چون غنچه نهان دارد
زلفش که چو سنبل روی از باد همی پیچد
سر بر من آشفته از ناز گران دارد
آن شوخ که با هرکس چون لاله قدح گیرد
چون نرگس مخمورم تا کی نگران دارد
چون کام همه عالم بخشد به سخن از لب
خورشید زبان آور یک ذره دهان دارد
در عین سیه چشمی آورد در ابرو چین
ترک است عجب نبود گر تیر و کمان دارد
در دیده ما آمد تا صورت خود بیند
گل آینه روشن در آب روان دارد
ناصر چو صبا دل را جوید ره بیرون شد
قدر نفس یاران بشناس که جان دارد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
با پرتو رخسار تو مه تاب ندارد
با لطف بناگوش تو گل آب ندارد
شیرینی شهد تو ز شکر نتوان یافت
طعم لب شیرین تو عناب ندارد
آن پیر که در صومعه ها گوشه نشین است
جز گوشه  ابروی تو محراب ندارد
وان رند که در میکده ها باده پرست است
جز باده لعل تو می ناب ندارد
در خواب مشو یک نفس ای دوست که شب هاست
تا دیده من از غم تو خواب ندارد
با غمزه بگو تا دل آشفته ما را
چون طره مشکین تو در تاب ندارد
درد دل ناصر همه از مردم چشمت
آبش بگذشت از سر و پایاب ندارد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -