cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
ای حلقه زلف تو پر شکن
وی نرگس مست توصف شکن
از یک شکن طره دوتات
بر جان و دل من دو صد شکن
ای زلف تو سررشته بلا
وی چشم تو سر منشاء فتن
ای نور تو را شمس مکتسب
وی لعل  تو را شهد مرتهن
ای چشم تو چون آهوی ختا
وی خال تو چون نافه ختن
ای جعد تو یک باغ ضیمران
وی چهر تو یک راغ نسترن
ماه از رخ تو یافته بها
مشک از خط تو یافته ثمن
چشمان تو اندر پناه زلف
چون در دل شب دزد راهزن
هر غمزه تو ناوکی به دل
هر مژه تو خنجری به تن
صد یوسف دل کرده ای اسیر
وافکنده ای اندر چه ذقن
زان ناوک مژگان دل گداز
گردیده مرا دل چو پروزن
بگشای به جای من ای نگار
از پای دل آن زلف چون رسن

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | - U -
الا یا قیرگون گوهر درون بسدین خرمن
ز جرم تیره ات پیکر ز نور پاک پیراهن
جدال و جنگ در باطن  سحرت و صلح در ظاهر
جدال و جنگ تو پنهان  سکون و صلح تو معلن
ملهب  چون ز سیماب گدازیده یکی دوزخ
مشعشع چون ز الماس تراشیده یکی معدن
یکی معدن که آن معدن بود بر آسمان پیدا
یکی دوزخ  که آن دوزخ بود زیر فلک آون
به آب اندر چنان تابی که سیمینه یکی مجمر
به میغ اندر بدان مانی که زرینه یکی هاون
بسان چاه ویلت  ژرف منفذها به پیرامون
چو دریای سعیرت موج ها زاتش به پیرامن
به پیرامون ز منفذها کلف های سیه ظاهر
به پیرامن ز آتش ها شررهای قوی روشن
تویی آن زال جادوگر که از جادوگری داری
به زیر هوش کیخسرو نهفته جان اهریمن
میان صبح نیلی فام چون پیدا شوی  گویی
کسی با جامه نیلی بر آتشدان زند دامن
به  هنگام  غروب اندر شفق چون در شوی  بندی
طراز ارغوانی رنگ بر ذیل خز ادکن
تناسانی و استغناست احسان تو بر مردم
زهی  آن جرم مستغنی فری  آن چهر مستحسن
به یکجا زمهریر از نور رخسارت شده مینو
به یکجا گلشن از تابنده دیدارت شده گلخن
همانا کیفر و مهر خداوندی که هستی تو
به یکجا گرم بادافره به یکجا گرم پاداشن
گشاده باغ را بندی به رخ بر زمردین برقع
تناور نخل را پوشی به تن بر آهنین جوشن
به باغ اندر به عیاری نمایی لاله از زمرد
به نخل اندر ز جادویی گشایی شکر از آهن
ز تو سبزه شود پیدا ز تو میوه شود پخته
ز تو گل جنبد از گلبن ز تو مل جوشد اندر دن
همانا بینم آن روزی که بودی جزو خورشیدی
خروشان و شتابان و شررانگیز و نورافکن
ز فرط کوشش و گردش بزاد او هر زمان طفلی
که بود آن اختر والا به نور پاک آبستن
تو زان طفلان یکی بودی جدا گشته از آن اختر
چنان سنگ فلاخن از کف مرد فلاخن  زن
به دور افتادی از مادر ولی آهنگ او داری
ازیرا سوی او پویی به گاه رفتن و گشتن
یکی ذروه است اندر کهکشان میدان مام تو
تو پویی سوی آن ذروه چو ذره زی که قارن
چو از مادر جدا ماندی فنون مادری خواندی
بزادی کودکانی چند زیباروی و سیمین تن
بزادی کودکان یک یک پس افکندی به صحراشان
ولی آنان همی گردند مادر را به پیرامن
اصول مادری زین جا به گیتی گشت پابرجا
که نشکیبد ز مادر هرچه کودک ابله و کودن
تو چون بر توده آرین شدی بی مهر و کم  تابش
ز ایران ویژه هجرت کرد زی تو توده آرین
به هندستان و ایران قوم آرین جست وصل تو
که بود از هجر تو روزش شب و سالش دی و بهمن
به هر جا رفت آریانی ترا پرسید چون یزدان
چه در هند و چه در ایران چه در روم و چه در آتن
به تو آباد شد بلخ و به تو آباد شد تبت
ز تو بنیاد شد شوش و ز تو بنیاد شد دکهن 
از آن شد مهر نام تو که بودت مهر بر ایران
وزان  خواندند خورشیدت که بودی واهب ذوالمن
الا ای مهربان مادر فره ور شید روشنگر
یکی ز انوار عز و فر به فرزندانت بپراکن
از آن اسپهبدی فره  اا که کورش یافت زان بهره
به فرزندانت کن همره که گردد جانشان روشن
نم باران فراهم کن زمین از سبزه خرم کن
ز تاب نور خود کم کن ز فر و زور خود بشکن
شعاع جاودانی را که داری در درون  سرده
فروغ آخشیجی را که داری از برون بفکن
به ایران زیور اندرکش ز خاک تیره گوهرکش
سر روشندلان برکش  بن اهریمنان برکن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چون بدرید صبح پیراهن
جلوه گر گشت فوجی از آهن
سپهی کز نهیب نیزه او
بردرد چرخ پیر پیراهن
لشگری کانعطاف خنجر وی
بگسلاند ز کهکشان جوشن
چون  برآید غریو  روز نبرد
فوج  آهن  به جنبش آرد تن
آهنین قلعه ای بود جنبان
نه بر او در پدید و نی روزن
تیر بارد چنان که بر پرد
آهن ذوب گشته از معدن
بمب کوبد چنان که درغلطد
سنگ خارا ز قله در دامن
میغی از تیغ برکشد که از آن
مرگ بارد به تارک دشمن

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
تو هم امروز بده بوسه به من
کار امروز به فردا مفکن
بیش از این از بر من تند مرو
بیش ازین بر دل من نیش مزن
عهد بستی که دل من شکنی
بشکن عهد و دل من مشکن
شد کهن رسم رفیق آزاری
نوجوانا بنه آیین کهن
جای خون عشق تو دارم در دل
جای جان مهر تو دارم در تن
ای لبت سرخ تر از برگ شقیق
وی رخت خوبتر از برگ سمن
وعده کردی که به من بوسه دهی
سر وعده است بده بوسه من
دل من تنگ شد و حوصله تنگ
تنگ بنشین برم ای تنگ دهن
دام تقوی به ره دل مگذار
تار عصمت به  تن خویش متن
زلف و لب از من و باقی از تو
کفل و سینه و ساق و گردن
نزنم دست بر اندام تو هیچ
گر زدم دست سرم را بشکن
یاوه ای گفت اگر گفت کسی
 بوسه باشد به کنار آبستن 
بوسه پیغمبر مهر است و وداد
بوسه آسایش روحست و بدن
مهر را بوسه نماید محکم
عشق را بوسه نماید متقن
عشق بی بوسه چراغیست خموش
عشق با بوسه چراغی روشن
دوستی هست سپهری و در او
بوسه چون زهره و ناهید و پرن
عاشقی رشته جنگیست کزان
جز به زخمه نجهد صوت حسن
زخمه چنگ محبت بوسه است
چنگ بی زخمه ندارد شیون
زان شدست از همه مرغان بلبل
شهره در صوت خوش و مستحسن
کز مقاطیع حدیثش خیزد
بوسه های متوالی به چمن
گاه و بیگه کند از بوسه حدیث
روز تا شب کند از بوسه سخن
مگس نحل از آن شهد دهد
که به گل بوسه زند در گلشن
مردم از هر خوشییی سیر شود
نشود سیر کس از بوسیدن
بوسه بر عمر من افزاید لیک
نکند کم ز لبت یک ارزن
 رادیوم  نیز بدین قوت نیست
که دهد قوت و باقیست به تن
بوسه  خوبست  و شگرفست و روا
 خاصه برکنج لب و زیر ذقن

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
نوبهار است و بود پرگل و شاداب چمن
همه گل ها بشکفتند به غیر ازگل من
تا به چند ای گل نازک ز چمن دلگیری
خیز و با من قدمی نه به تماشای چمن
صبحدم بر رخ گل آب زند ابر بهار
تو دگر برگل روی از مژگان آب مزن
شادی دشمن و آزار دل دوست مخواه
زان که چون گریه کند دوست  بخندد دشمن
دل قوی دارکه ما نیز خدایی داریم
کز دل خار دماندگل صد برگ و سمن
حیف باشد دل آزاده به نوروز غمین
این من امروز شنیدم ز زبان سوسن
هفت شین ساز مکن جان من اندر شب عید
شکوه و شین وشغب شهقه وشور وشیون
هفت سین سازکن از سبزه و از سنبل و سیب
سنجد وساز و سرود و سمنو سلوی و من
باشد این هفت به همراه تو و در بر تو
از قد و چهره و خال و لب وگیسو و ذقن
هفت سین را به یکی سفره دلخواه بنه
هفت شین را به در خانه بدخواه فکن
صبح عید است برون کن ز دل این تاربکی
کآخر این شام سیه  خانه نماید روشن
رسم نوروز به جای آور و از یزدان خواه
کآورد حالت ما باز به حالی احسن
وگر از حسرت ری اشک فشانی تو چنین
اصفهان هم نه چنان است که بردستی ظن
ری اگر نیست کم از باغ جنان یک گندم
اصفهان نیزکم از ری نبود یک ارزن
پل خواجوش ز خاطر ستردگرد ملال
شارع پهلوی از دل ببرد زنگ محن
ماربینش که بود نسخه ای از جنت عدن
ازگل لعل بود رشگ یواقیت عدن
زنده رود از اثر مستی باران گذرد
سرخوش و عربده جو رقص کن و دستک زن
بیشه ها بر دو لب رود چو خط لب یار
ذوق را راه گذر گیرد و دل را دامن
چار باغش که نشانی ز ملوک صفوی است
می دهد روز و شبان یاد از آن عهدکهن
دیو مانند رده بسته درختان ز دو سو
چون دلیران یل پیل تن شیر اوژن
وان مساجدکه برد دل ز برون و ز درون
طاق بیچاده سلب گنبد پیروزه بدن
آن یکی همچو یکی کاسه مینای نگون
وآن دگر چون تل فیروزه فراز معدن
سر ایوان نگارین ز بر طاق کبود
وآن دوگلدسته کشیده ز دو جانب گردن
گویی افریدون بنشسته بر اورنگ شهی
کاوه استاده به دستیش و به دستی قارن
نوعروسی است به هفتاد قلم کرده نگار
طاق هر قصرکه بینی به سر هر برزن
از صفاهان ز چه رو سخت نفوری کاین شهر
بنگه محتشمان است وکریمان زمن
اندربن شهر حکیمان و ادیبان بودند
همگی صاحب رای و همگی صاحب فن
نوز دجال از این شهر نکرده است خروج
کش نفوری تو چو افریشته از اهریمن
تو به دجال و فتن های نهانش منگر
کاوه را بین که برون آمد و زد بیخ فتن
ور دلت بسته یاران دیارست  بخواه
آمد کار خود از بارخدای ذوالمن
آن خدایی که ز پیراهن فرزند عزیز
ساخت دربیت حزن  چشم پدر را روشن
چشم روشن کندت از رخ یاران دیار
راست چون دیده اسراییل از پیراهن
آن خدایی که به ایران ملکی قادر داد
قادر است او که ترا باز برد سوی وطن
پهلوی خسرو جمجماه که ایران شد ازو
خرم و تازه چو از ابر بهاری گلشن

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای پزشکی خطت رسید به من
چون به یعقوب پیر پیراهن
خطی آنجا نبشته دیدم نغز
که شد از آن دو چشم من روشن
شیوه میر و شیوه درویش
هر دوان درتنیده در یک فن
چون دو رنگ بدیع در یک گل
چون دو جان عزیز در یک تن
به لطیفی یکی لطیف غزال
به بدیعی یکی بدیع وثن
گفته در هر نکت هزار مثل
خفته در هر مثل هزار سخن
از جزالت تنیده یک به دگر
سخنان همچو حلقه جوشن
نثر با نثر پنجه در پنجه
نظم با نظم دست درکردن
شیر فکر مرا به دام آورد
نیروی آن غزال شیر اوژن
گویی آمد یکی پزشک از پارس
از برای عیادت دل من
مانده در شهر اصفهان محبوس
اصفهان گشته چاه و من بیژن
نه منیژه که باشدم غمخوار
نه تهمتن که داردم ایمن
هست بند من از غم و احزان
بود اگر بند بیژن از آهن
بند آهن شکسته گردد لیک
نشکند بندگرم وقفل حزن
من و جفت و سه دختر و دو پسر
هفت دلخسته همچو عقد برن
من به زعم کسان گنهکارم
چیست آیا گناه کودک و زن 
نه یکی آیدم به پیرامون
نه کسی گرددم به پیرامن 
چون گروه جذامیان شده ایم
مانده از دوست رانده از دشمن 
خانه ام شد به شهر ری ویران
زیر برف ویخ دی و بهمن
که خدا خانه اش خراب کناد
آنکه زو شد خراب خانه من
بهمن و دی چو دشمنان دگر
سر برآورده اند از مکمن
هرکه را پادشه ز چشم افکند
گو به کس چشم دوستی مفکن
خورده ام من به عهد شه سوگند
پیش فرمان قادر ذوالمن
کرده  با دست خود سجل که مدام
پای ننهم برون ز عهد کهن
نشکنم عهد شاه را که نهند
لقب من بهار عهدشکن 
پاس مشروطه و تعهد شاه
حفظ قانون و راه و رسم سنن
نگسلم مهر گو رگم بگسل
نشکنم عهد گو سرم بشکن
شاه مشروطه مرد در غربت
گشت جانش رها ز رنج و محن
پهلوی پادشه شده است و بدو
جز به نیکی نبرد باید ظن
قدرت اوست برتر از قانون
هرچه خواهد دلش توان کردن
گر کشد ور رها کند شاید
کش به  پیش  است تاج و تیغ و کفن
دشمنانش قرین باد افراه
دوستانش قرین پاداشن
 نه مرا باتکاب او پایاب 
 نه مرا با گشاد او جوشن

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
زد پنجه وپنج پنجه ام برتن
زین پنجه عظیم رنجه گشتم من
یاربم نکرد زور سرپنجه
با پنجه روزگار مردافکن
شد لاشه عمر پیر و فرسوده
وبن کره بخت همچنان توسن
خندان خندان جوانیم دزدید
خردک خردک  زمانه رهزن
گریان گشتم ز پیری و خندید
بر گریه من ستاره ریمن
برخاست جوانی از برم گریان
پیری ببرم طپید چشمک زن
آن یک به هزار نعمت آماده
این یک به هزار نکبت آبستن
آن رفت و نهاد بیم باد افراه
این آمد و برد امید پاداشن
از پای فتادم و نیاسودند
یک  لحظه ز تاختن  دی و بهمن
ایام نهفت آب و رنگم را
در نقش و نگار سایه و روشن
مویم به مثال صبح روشن شد
روزم به مثابه شب ادکن
هیهات  جوانیا کجا رفتی
بازآکه شویم دست در گردن
داد تو ندادم آن همایون روز
کز فیض تو بود ساحتم گلشن
بودم سرمست قوت بازو
چو بر لب هیرمند روبین تن
نه لابه رستمم در آن مستی
بنمودی ره نه پند پشیوتن
ناگاه زکید زال گردون  زد
پیری تیری به چشمم از آهن
اینک منم اوفتاده در دامی
کز وی نرهد به مکر و فن ذی فن
هر روز کسالتی شود پیدا
هر لحظه نقاهتی شود ملعن
یکسو رده بسته شش نر و ماده
چون کره  خران  چمون  و خرگردن
یوحا صفتان که لقمه ای سازند
بر سفره اگر نهی که قارن
وز سوی دگر به غر و غر بانو
در کار برنج و گندم و روغن
درمانده  شوم  به  بلده ای کانجاست
الکاسب او خدای را دشمن  
ور نام پسر نهی حبیب الله
تصحیف شود خبیث و اهریمن
افتاده به جلد ملک دزدی چند
همچون شیشه به جلد جوزاکن 
در عرضه  خرد به نرخ ارزن  سیم
در بیع دهد به نرخ سیم ارزن
جوسنگ ترازوبش کم از خردل
خروار قپانش کم ز پنجه من
ناخوانده کتب ز هیچ باب الا
در ییش پدر فصول مکر و فن
نه از در بزم و بذله و جوشش
نه از در رزم و نیزه و جوشن
نه جان کس از زبانشان مأمون
نه عرض کس از فسادشان ایمن
افشانده نمک به خشک ریش ما
یک طایفه خشک مغزتر دامن
نگرفته ز هیچ وقعتی عبرت
ننهاده به هیچ سنتی گردن
خیزند به دعوی و کنند اصرار
برگفته ناصواب و نامتقن
از دفتر حکمت  و ادب رفته است
وافتاده به دست مردم برزن
مقیاس تمیز خاین از خادم
میزان عیار عاقل ازکودن
طاعت نبرد ز اوستا شاگرد
حرمت  ننهد به  روستم  بیژن
روزی که جوان و نامجو بودم
پیران بودند قبله میهن
و امروز که پیر گشته ام گویند
پیری به زمانه نیست مستحسن
ای پیر مرنج کاین جوانان نیز
تازند دواسبه سوی این معدن
بی پیر مباد کشور دارا
بی پیر مباد ملکت بهمن
خوبست که  خردسالگان زین پس
ندهند دگر به سالخوردی تن

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - - -
خرم و آباد باد مرز خبوشان
هیچ دلی از ستم مباد خروشان
گرچه خبوشانیان خروشان بودند
بینی زین پس خموش اهل خبوشان
مردی باید ستوده خوی کزین پس
برنخروشند این گروه خموشان
تا نخروشند این گروه بباید
آنچه پسندد به خود پسندد به ایشان
جمع کندشان ز مردمی به بر خوبش
کاینان را حال بوده سخت پریشان
اهل خراسان و جز خراسان دانند
جمله که چونست حال مردم قوچان
ظلمی زبن پیش رفته است بر آنها
او کند آن ظلم را ازین پس جبران
ملک بیاراید و به عدل گراید
تا شود آباد آنچه زو شده ویران
بندد پای از عدوی خانگی آنگاه
گیرد دست از یتیم بی سر و سامان
کاری کاسان بود نگیرد دشوار
تا بس دشوار کار گردد آسان
زینسان باید ستوده مرد هنرمند
آری مرد است آنکه باشد زینسان

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
گه فریضه شام آن چراغ ترکستان
کنار من ز رخ خویش کرد لالستان
پی شکار دل و جان به غمزه و ابرو
کهی گشاده کمین وگهی گشوده کمان
به چرخ  برجیس از ماه روی او خیره
به باغ  نرگس در چشم مست اوحیران
به زیر لعل لب اندر دو رشته دندانش
چنان دورشته لولو به حقه مرجان
به زلف خم شده  دامی ولیک دام بلا
به  قد برشده  سروی ولیک سروروان
کسان به ترکستانش دهند نسبت و من
برآن سرم که کشم قبله سوی ترکستان
سخنش چیست عیان ودهانش چیست خبر
کمرش چیست یقین ومیانش چیست گمان
اگر سخن نسراید پدید نیست دهن
وگرکمر نگشاید پدید نیست میان
دو چشم سحرنمایش به  غمزه  غارت  دل
دولعل روح فزایش به خنده راحت جان
ز آب وتابش بی آب  لاله ونسرین
ز زلف وخطش بی تاب  سنبل وریحان
زتیره زلفش  روشن رخش چنان تابید
که ماه در شب میلاد حجه یزدان

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مژده  که بگرفت جای از بر تخت کیان
شاه جهان پهلوی میر جهان پهلوان
نابغه راستین  قاید ایران زمین
پادشه بی قرین  خسرو صاحبقران
شیردل و پیل تن  یکه سوار وطن
فارس لشکرشکن قاید کشورستان
مهر ز برجیس خواست کاصل سعادت کجاست
روی به شه کرد راست گفت که آنست آن
تا تو نشستی به تخت تا تو رسیدی به گاه
گشت سمرها درست گشت خبرها عیان
فر تو تجدید کرد عهد تو تکرار داد
عزم تو کرد استوار بخت تو کرد امتحان
خسروی کیقباد سلطنت داریوش
واقعه اردشیر نهضت نوشیروان
باش که از فر بخت  باز مکرر کند
عهد همایون تو شوکت عهدکیان
سرحد ایران کند فسحت دیرینه کسب
با سخن پارسی امر تو گردد روان
از در اسروشنه تا لب اروند رود
وز لب دریای روم  تا در هندوستان
پرتو انصاف و عدل  کرده منور زمین
غرش سعی و عمل  خاسته تا آسمان
بر سخنان بهار پادشها گوش دار
وین گهر شاهوار گیر ز من رایگان
کوش به سر و علن  در بد و خوب وطن
تا نشود راهزن  بدرقه کاروان
شاه بود ناگزیر در همه حال  از وزبر
تجربه باید زپیر هست چو دولت جوان
پاک وزیری صمیم قاعده دان و کریم
در همه جا مستقیم  بر همه کس مهربان
نزد خلایق عزیز نزد خداوند نیز
خوش صفت و باتمیز باخرد وکاردان
چشم طمع دوخته  شهوت خود سوخته
تجربه آموخته  از فترات جهان
بی طمعی پیشه اش  مهر شد اندیشه اش
تا نزند تیشه اش  ربشه امن و امان
مجلس شورا سترگ روح وکیلان بزرگ
بهر بداندیش گرگ بهر خلایق شبان
لیک همه حق پرست  جمله به شه داده دست
در ره اصلاح مست بهر وطن کنده جان
نه همه شورش طلب  نه همگی بسته لب
نه همه والانسب  نه همه بی خانمان
خصم تعلل کند بلکه تجاهل کند
چون که تعادل کند پادشه و پارلمان
شد چو یکی  زبن  دو سست نیست  تعادل درست
کار ترازو نخست  شد به دوکفه روان
مسیله انتخاب  اصل بود در حساب
تاکه شوی کامیاب  سعی بفرما در آن
ملت و دلشادیش  هست در آزادیش
ره چو نشان دادیش سخت مگردان عنان
عامه چو شد دین تباه  سهل شماردگناه
منکر دین را مخواه  دشمن دین را بران
دولت و دین هم نواست  ملت بی دین خطاست
زانکه در اصل بقاست  دولت و دین توأمان

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
دندان طمع کن که شود درد تو درمان
بس درد که درمان شود از کندن دندان
دندان چو بفرساید و کاهد ز بنش گوشت
ریم آرد و زان زاید جرثومه فراوان
جرثومه گه خایش  در لقمه درآید
واندر عمل هضم  پدید آرد نقصان
وانگاه جهد در دوران دم و گردد
بس درد در اندام پدید از اثر آن
درد سر و درد شکم و درد مفاصل
درد عصب و سستی ماهیچه و ستخوان
هرشب تبی آید چوتب ربع ا وتب غب 
در تابه درافتد تن و در تاب شود جان
هر لحظه رود دردی و بازآید دردی
زین کار پزشکان همه سرگشته و حیران
دانای بزرگ آنگه گوید که مر این را
چاره نبود هرگز جزکندن دندان
اندر دهن نفس  بسی دندان داربم
تا لقمه افکار بخاییم بدیشان
ناگاه فتد کرم طمع در دهن نفس
واندر بن دندانی  جا گیرد آسان
آنجای کند شخم و نهد تخم و بزایند
کرمان طمع  بیشتر از ریگ بیابان
چون لقمه پندار بخاییم  از آن زهر
در لقمه فرو ریزد از پایه اسنان
در معده روح افتد با لقمه پندار
وآنجای کند مفسده چون موش در انبان
وانگه جهد اندر دوران دم دانش
هر چیز بیوبارد چون گرسنه ثعبان
بیماری نفس آرد و ناراحتی روح
درد سر عقل آرد و درد دل ایمان
چون نفس شود خسته و جان گردد بیمار
افرشته او سوی پزشگ آید گریان
گوید که حکیما به وثاق اندر دارم
بیماری افسرده و پژمرده و نالان
چشمانش نابینا گشته است و نبیند
جز منفعت شخصی و جزکیسه و جز خوان
از تاب و توان رفته چون مستسبع شیدا
وز خواب و خورش مانده چو مستسقی عطشان
یکباره رهاکرده طریق خرد و عقل
بالمره نظر بسته ز عز و شرف و شان
دانا به ملک گو بیمار تو را سخت
درد طمع و حرص گرفته است گریبان
اندر دهن نفسش  دندانی خرد است
ابلیس مر آن را زده هر روز به سوهان
بیخ و بن آن دندان پوسیده و زار است
علت همه زانست و علاجش بود آسان
دندان طمع خوانند آن را و ببایست
برکندن آن از ته دل وز بن دندان
دندان خرد را چو خوردکرم طمع  نیست
دندان خرد آن را دندان طمع خوان
چون آز و طمع گردد با جان تو مقرون
پیوسته خجل گردی اندر بر اقران
هر درد که داری تو ز آز و طمع توست
دندان طمع کن که شود درد تو درمان

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
روزی رسد که آید پیکی ز هندوان
گوید دهید مژده که آمد خدایگان
با فر اورمزد چو خورشید بردمید
بهرامشاه کی زاد ارمزد هندوان
پویان به پیش لشکر او پیل ها هزار
بر پیل سر یکایک بنشسته پیل بان
اسپهبدان برند همی پیش لشکرش
آراسته درفش به آیین خسروان
زیدر به ملک هند به  هنجار زیرکی
باید گسیل کرد یکی مرد ترجمان
بایدکه ره سپارد وگوید به هند بوم
کایرانیان چه دیدند از تازبان زیان
از دشت تازیان سپهی جانگداز کرد
جنبش به سوی بنگه ایران باستان
شاهنشهی برفت ز ما تا بیامدند
این دیوروی مردم بدخوی بدنشان
نز مردی  و هنر که  بریخواری  و فسون
این  خسروی  به  دست گرفتند یک زمان
بردند خواسته به ستم ازکسان و زن
وندر گزیده باغ نشستند و بوستان
بخشند باغ ها به سران سپاه خویش
وز باغ و کشت   ساو بخواهند بس گران
و آنگه  فرشته گوید بنگر که این دروغ
اندر فکند چند بدی ها درین جهان
نبود ازو کسی بتر اندر جهان ز ما
پتیاره دروغ گزندیست جاودان
آمد به خرمی دگر آن شاه شاهزاد
بهرامشاه ایزدی از دوده کیان
بازآوریم کین خود از تازیان چنانک
آورد باز رستم  صد کین دیرمان
بتخانه های ایشان از بیخ برکنیم
سازبم  پاک  از ایشان یکباره خان و مان
تا این دروغ زن ها از بن براوفتند
گردد به داد راست سر مرز و مرزبان

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای کسروی ای سفیه نادان
سرگشته تیه بغی و خذلان
بدبخت کسی که چون تو باشد
یک عمر به کار خویش حیران
منفور به نزد پیر و برنا
ملعون بر کافر و مسلمان
از روز ازل فکنده ابلیس
در قلب تو کارگاه عصیان
آیینت سفاهتی هویدا
 پیمانت  حماقتی نمایان
تو ز اهرمنی و از تو بیزار
روح مشی و روان مشیان
ای مغز تو خوابگاه ابلیس
وی قلب تو جایگاه شیطان
ای مایه ننگ اهل تبریز
از حکم آباد تا شتربان
با این تن خشک و این قیافه
هستی ز کدام جنس حیوان
بوزینه سل گرفته ای تو
پوشیده به تن لباس انسان
در کار معاشرت چنان تلخ
کز تو نشود رفیق  خندان
بنشینی و بر نمک بری دست
برخیزی و بشکنی نمکدان
خود را تو ز مصلحان شمردی
این نام به خود نهادی آسان
هستی به قیاس مصلحان  تو
چون ز آب فرات  آب قلیان
هستی تو به طعم و بوی پیدا
هرچند شوی به رنگ پنهان
شد پارسی از تصرف تو
مهمل چو کلام جان بن جان
خشکیده و خامشی تو گویی
چولی قزکی به دست طفلان
چولی قزکی ولی نه زان جنس
کز وی طلبند خلق باران
الفاظ به کسره می گذاری
زان کسرویت شده است عنوان
ورنه تو کجا و آل کسری
ای مایه ننگ آل قحطان

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
همیشه لطف خدا باد یار پاکستان
به کین مباد فلک با دیار پاکستان
ز رجس شرک  به ری شد به قوت توحید
همین بس است به دهر افتخار پاکستان
سزد کراچی و لاهور قبة الاسلام
که هست یاری اسلام کار پاکستان
ز فیض روح  محمدعلی جناح  بود
محمد و علی و آل  یار پاکستان
همین نه کحل بصر بل سزد که اهل نظر
کنند کحل بصیرت غبار پاکستان
مدام تشنه صلح است ملتش  هر چند
که نیست کم زکسی اقتدار پاکستان
به زیر بیرق نصر من الله اند و کنند
مه و ستاره  سعادت نثار پاکستان
شود به مرتبه صاحبقران دهر که هست
به دست صاحب قرآن مهار پاکستان
ز قهر حق شودش کار زار اگر طلبد
عدو به مکر و حیل کارزار پاکستان
ز فیض سعی و عمل وز شمول علم و هنر
فزون شود همه روز اعتبار پاکستان
چه سخت زود به آزادی امتحان دادند
رجال فاضل وکامل عیار پاکستان
طپد چو طفل ز مادر جدا دل کشمیر
که سر ز شوق نهد درکنار پاکستان
چو مادری که ز فرزند شیرخواره جداست
نجات کشمیر آمد شعار پاکستان
فشانده اشک غم از چشم و من همی بینم
به چش دل مژه اشکبار پاکستان
ز سوی مردم ایران هزار گونه درود
به ساکنان سعادتمدار پاکستان
به عالمان حقایق به سالکان طریق
به غازیان معادی شکار پاکستان
به رهبران معظم  به سایسان بزرگ
که هست فکرتشان غمگسار پاکستان
ز ما درود فراوان به شیرمردانی
که کرده اند سر و جان نثار پاکستان
به روح پاک شهیدان که خونشان بر خاک
کشید نقشه پر افتخار پاکستان
زما درود برآن روح پرفتوح بزرگ
 جناح   رهبر والاتبار پاکستان
درود باد به روح مطهر  اقبال 
که بود حکمتش آموزگار پاکستان
 هزار باده ناخورده  وعده داد که هست
از آن یکیش می خوشگوار پاکستان
جدا نبود و نباشند ملت ایران
ز طبع و خوی و شعار و دثار پاکستان
گمان مبر که بود بیشتر از ایرانی
کسی به روی زمین دوستدار پاکستان
گواه دوستی ما بود شهنشه ما
که شد ز صدق و صفا رهسپار پاکستان
هماره ایران می برد رنج در ره هند
ز رنج رست کنون در جوار پاکستان
بهار عاشق فرهنگ و خوی و آدابی است
که محکم است بدان  پود و تار پاکستان
ز روی صدق و ادب چند نکته عرضه دهم
به پیشگاه دل حقگزار پاکستان
یکی سماحت ملی  که گونه گونه ملل
زیند فارغ و خوش در دیار پاکستان
که ملک را نرساند به وحدت ملی
مگر سماحت قانونگزار پاکستان
جدال مذهبی و ترک اصل آزادی
خزان کند به حقیقت  بهار پاکستان
دگر صنایع ملی که کارساز افتد
به جمع کارگر بیشمار پاکستان
دگر بنای عدالت که بالسویه برند
ز عدل بهره  صغار و کبار پاکستان
ز مرگ باک مدارید و مستعد باشید
که هست صلح مسلح  مدار پاکستان
اساس صلح  سپاه منظم است  بلی
بود سپاه منظم  حصار پاکستان
برید بهره زعلم فرنگ وصنعت او
که کسب علم و هنر نیست عار پاکستان
ولی فضایل اخلاق خود زکف مدهید
که خوی غرب نیاید به کار پاکستان
فنون غربی وآداب وسنت شرقی
مناسب است به شأن و وقار پاکستان
همیشه تاکه زگشت زمین شب آید و روز
به خرمی گذرد روزگار پاکستان
همیشه یمن بود در یمین پاکستان
هماره یسر بود در یسار پاکستان
به یادگار بهار این قصیده گفت و نوشت
همیشه لطف خدا باد یار پاکستان

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نامه ات آورد اسکدار علی جان
شاد شد از وی دل بهار علی جان
یافتم این بنده گرچه از پس ده سال
در نظرت قدر و اعتبار علی جان
لیک تو بودی مرا ز ساعت اول
خوبترین یار و دوستار علی جان
در نظر من سه اصل قوت دارد
عاطفه و مسلک و شعار علی جان
من به تو با این دو دیده بودم از اول
نیستم از دیده شرمسار علی جان
گرچه کنون  حزب  و مز ب  و عاطفه  مرد ه  است
لیک بدان دارم افتخار علی جان
بودم و بودیم در مقابل روسان
همچویکی آهنین حصار علی جان
بودیم از پشت میزهای جراید
رزم کنان تا به پای دار علی جان
با سپه روس  گشته ایم مقابل
بی مدد عون و دستیار علی جان
خارجیان را ز ملک خویش براندیم
با قلمی همچو ذوالفقار علی جان
نفی بلد دیده ایم و حبس مکرر
تهمت خصمان نابکار علی جان
هرکه به جای من و تو بودی کردی
روزی صد بار انتحار علی جان

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
ای رخ میمونت آفتاب صفاهان
وی به وجود تو آب و تاب صفاهان
باز شد از قید ظلم  گردن مظلوم
تا تو شدی مالک الرقاب صفاهان
کرد صفاهان ز عدل پرسش و حق داد
ز آیه لاتقنطوا جواب صفاهان
دید صفاهان همی به طالع بیدار
آنچه نیامد همی به خواب صفاهان
مقدم آبادی آفرین  نصیری 
گشت نصیر دل خراب صفاهان
همت سردار جنگ و غیرت احرار
بر رخ اشرار بست باب صفاهان
بر رجب دزد راه بسته و بگشاد
راه ذهاب و ره ایاب صفاهان
بر سر جعفر قلی کشید سپاهی
کشن و غریونده چون سحاب صفاهان
لشکر دزدان غمی شدند و بجستند
چون ز نسیم خزان  ذباب صفاهان
از اثر خون خاک خورده اشرار
رنگ طبرخون گرفت آفتاب صفاهان
زبن سپس از بسکه خون دزد بریزد
نکهت خون آید از گلاب صفاهان
وز اثر این سیاست  از پس زردی
سرخ شود رنگ شیخ و شاب صفاهان
ای هنری میر بختیار که شد یار
فر تو با بخت کامیاب صفاهان
مردم ایران ز شرق و غرب ببردند
رشگ  بر این حسن انتخاب صفاهان
رو که خوش از عهده حساب بر آیی
چون ز تو خواهد خدا حساب صفاهان
رو که اثرهای مستطاب نماید
در تو دعاهای مستجاب صفاهان
نعمت دنیات هست  کوش که یابی
عاقبتی نیک از احتساب صفاهان
عاقبت نیک  غیر نام نکو چیست 
نام نکو جوی از جناب صفاهان
تا به تو منسوب گشت  فخر نمایند
اهل صفاهان ز انتساب صفاهان
روی بهار از فراق روی تو گشته است
زردتر از آبی خوشاب صفاهان
لیک به حکم حکیم و لطف تو شاید
سرخ شود رویش از شراب صفاهان

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -