cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
نه محرمی و نه یاری موافق و دم ساز
غم تو با که خورم با که برگشایم راز
بر آسمان به تضرع گرفته ام همه شب
گهی دو دیده امید و گه دو دست نیاز
دماغ خشک و زبان الکن و قدم مجروح
شب دراز و حدیث دراز و راه دراز
ز بس گره گره و بند بند بر نفسم
ز اندرون به دهن بر نمی برد آواز
اگر ز واقعه خود نفس زنم بر من
به کفر و زندقه فتوی دهند اهل مجاز
ز چارسوی طبیعت گذر نیابد خام
مگر چو سوختگانش دهند خط جواز
زمام من دگری می کشد نمی دانی
که من به خود نروم در چنین نشیب و فراز
به پای عقل مرو در ولایت عشاق
مقام شب پره را جای آفتاب مساز
به چکسه پرده به چشمش از آن فروبندند
که طاقت نظر پادشه ندارد باز
نزاریا بنشین بر بساط عشق دلت
به یک ندب همه هستی و نیستی در باز
گرت به بارگه عشق بار می یابد
همین و بس همه در باز تا شود در باز

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ز پندار خود رهبری بر مساز
مرو ای برادر چنین بر مجاز
اگر روی داری به روی محق
به بت خانه حق است کردن نماز
وگر با خود از خود بری چون مسیح
سر سوزنی از تو جویند باز
به خود ناقصی کاملی کن طلب
ز من بشنو ای بی خبر مخ راز
مکن هیچ اضداد را تربیت
که عنبر نسازد کسی از پیاز
ز دروازه شهر دنیا به خود
برون کی توانی شدن بی جواز
به صبح هدایت توانی رسید
به انوار روز از شب دیرباز
که من تا ز ظلمت برون آمدم
بسی روز کردم شبان دراز
نزاری به پای هوا و هوس
دویدی بسی در نشیب و فراز
کنون از تک و پوی ایمن شدی
مرو بیش ازین در پی حرص و آز
طمع بگسل و بیش از این وا مگیر
ز دامان امید دست نیاز

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
می بایدم که بشنوم آواز دل نواز
تا بار دیگرم شود امید تازه باز
در بارگاه نفس بهیمی بمانده ام
باشد که در خلاص دهندم خط جواز
تا کی توان شنید محالات و باز گفت
افسانه میان تهی و قصه دراز
بسیار در کشاکش ایام بوده ام
گه زیردست مدعیان گه زبرفراز
ما به اعتراض مشنع چه التفات
خو کی توان ز همدم دیرینه کرد باز
هم عاقبت به سدره رسد مرغ آه من
نبود حجاب بر گذر مرغ با نیاز
در ابتدا قبول اجابت نیافته
هرگز گمان مبر که نمازی بود نماز
محمود رفت و مظلمه برد از جهان و ماند
باقی میان خلق خردمندی ایاز
دست از جهان بشوی و طمع بگسل از حیات
نزدیک پادشاه چو گشتی محل راز
خفاش در حجاب بماند از جمال خور
سری بود هر آینه در چشم بندباز
حربا ز حیرتی که بر او غالب آمده است
از تاب خود نمی کند البته احتراز
گر قافیه دوباره شود شوق غالب است
آری نزاریا تو و درگاه بی نیاز
تا کی هوا کنی چو شتر هر زمان مده
از کف زمام عمر گران مایه بر مجاز

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
پیاپی بده ساقیا شیره رز
که دارد نشاطی عصیر زبان گز
اگرچند فرق است بر شیره می را
چو از رنگ بسد به تخصیص بر کز
ولیکن به وقت ضرورت به پشمین
قناعت کند صاحب اطلس و خز
فروماندگان را چه می آزمایم
که مهتاب را مرد نادان کند گز
ز کیف و کم صرف و نحوش چه حاصل
هنوز آن که ابجد نخوانده ست و هوز
حجاب تو گر بشنوی نیست جز تو
هم از خود به خود بر متن گر نیی قز
به قلاشی افسر به سر برنهادن
قبایی است بر قامت من مطرز
مرا چشم بر دور ساقی گرفتن
همان موج بحرست و امید از خز
نزاری و جام می و جان شیرین
سخن ختم کردم به الفاظ موجز

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
اگرچه دل به کسی داد جان ماست هنوز
به جان او که دلم بر سر وفاست هنوز
ندانم از پی چندین جفا که بر من کرد
نشان مهر وی اندر دلم چراست هنوز
به لابه با دل گفتم ز خاطرش بگذار
جواب داد فلانی مگر کجاست هنوز
چو مرده باشم اگر بگذرد ز خاک لحد
هزار نعره برآرم که جان ماست هنوز
کجاست خانه قاضی که در مقالت عشق
میان عاشق و معشوق ماجراست هنوز
عداوت از قبل آن شکسته پیمان است
وگرنه از طرف ما همان صفاست هنوز
نیازمندی من در قلم نمی گنجد
قیاس کردم از اندازه ماوراست هنوز
بیا و روی ز من بر متاب و دستم گیر
که در سرم ز تو آشوب و فتنه هاست هنوز
سلام من برسان ای صبا به یار و بگوی
که خاطر از سر عهد تو برنخاست هنوز
حکایتش کن اگر پرسد از نزاری زار
که چون به درد تو بی چاره مبتلاست هنوز

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
امید بستم و نگشاد هیچ کار هنوز
در اوفتادم و یاری نکرد یار هنوز
گذشت عمرم و بختم نشد موافق طبع
که برخلاف مرادست روزگار هنوز
میان قلزم هجرم غریق و نیست پدید
کنار وعده و پایان انتظار هنوز
به هیچ خوف و رجا منقطع نخواهد شد
امیدم از شرف وصل آن نگار هنوز
کجایی ای که بکشتی ز انتظار مرا
جهان بگشت و فریب تو برقرار هنوز
ز خون دیده برآمد کنار تا به میان
نیامده ست میان تو در کنار هنوز
روا بود که تو نامهربان وفا نکنی
به یک قبول پس از وعده هزار هنوز
رعایتی اگرت دل دهد توانی کرد
به دست مرحمت توست اختیار هنوز
پس از هزار جفا مقدم نزاری بین
که هست بر سرعهد تو استوار هنوز

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نوبهارست و صبا عنبر بیز
روح خواهد که شود راح آمیز
در چنین وقت خوش آمد پیوند
نازنینا مکن از ما پرهیز
صلح پیش آر و صفا کن گرچه
از شگرفان نه بدیع است ستیز
دلم از زلف درآویخته ای
کس ندارد به ازین دست آویز
عشق تو در رگ جانم پیچید
هم چو در پنبه خشک آتش خیز
قیس وحشی شد و هم چاره نداشت
کی میسر شود از عشق گریز
از بناگوش نباتش بچکد
خوی به آوازه تو در تبریز
لب شیرین تو بیرون بردی
شور شیرین ز مذاق پرویز
گرد حسن تو ندیدی شیرین
گرچه از باد گذشتی شبدیز
عیش شیرین نزاری لب تو
تلخ کرد از شکر شورانگیز
سر فدای قدم تست بیا
تازه کن رسم قیامت برخیز

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
خوش وقت صبوحیان شب خیز
بر دست گرفته آتش تیز
آتش نه که آب زندگانی
آبی است ولیکن آتش انگیز
تلخی و هزار جان شیرین
جانی و هزار ملک پرویز
ای دوست بیا به رغم دشمن
گر خون من است در قدح ریز
تا می به معاد خود رسد باز
با خون دل منش برآمیز
ناگه گیرد اجل گریبان
از دامن دوستان درآویز
پرهیز مکن ز می بیاموز
عیش و طرب و ز خود بپرهیز
جان است به جانی آرزومند
دریاب نزاریا و مستیز
بنشین پس کار خویش بنشین
برخیز ز هرچه هست برخیز

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
آخر ای دل چیست چندین رستخیز
عشق و میدان و تو ای غافل گریز
از صراط عاشقان پرهیز کن
نیست آنجا جز گذر بر تیغ تیز
چاره دیگر نداری جز همین
اشک در دامان و می در جام ریز
دست در نای صراحی زن به عشق
چون مؤذن بانگ بردارد که خیز
ای که در بستان جانم شاخ مهر
دست در هم داده چون بیخ فریز
هم چنان بوی محبت می دهد
چون شود در گل عظامم ریزریز
بوی خون آید ز خاک مست من
ای عجب گر در نشورد خاک نیز
ای نزاری هم صبوری ممکن است
نه ز اصل اصفهان خیزد حجیز

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
خون رز بر خاک می ریزی مریز
می کنی در خون خود با ما ستیز
یار باشی به گران جانی مکن
بیش ازین منشین سبک تر باش خیز
حاضر فرزند وقت خویش باش
گر نداری طاقت ای بابا گریز
بر بساط بزم مستان الست
چون نزاری پاک باز و خصل ریز
تو چه دانی چون کند از هم جدا
هالک و ناجی به روز رستخیز
تا ز خاک تیره چون خیزد ز حشر
استخوان پوده پوده ریز ریز
قارن میدان مرد عشق باش
نه چو قارون بر سر هم نه جهیز

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
بده به یار می خوش گوار شورانگیز
عقیق رنگ معنبر نسیم مشک آمیز
زمانه بر روش دور خویش می گردد
نه سازگاری او معتبر بود نه ستیز
گرت به دوست تقرب خوش آمد از خود دور
وگر به عشق تعلق کنی ز عقل گریز
شراب تلخ حرام است بی لب شیرین
حلال خواره ازین هر دو کی کند پرهیز
بلی جواب دهد گر کسی سؤال کند
ز استخوان بریزیده ی ملک پرویز
بیار خاک و در آن دیده مقلد پاش
بیار آب و بر این سینه پرآتش ریز
به خودپرست که می گوید از ره شفقت
که از سر هبل و لات درگذر برخیز
بخور که فردا آسان ترت بود ز امروز
اگر به تقدمه ادمان کنی در آتش تیز
ز پای خنب نزاری دگر مشو غایب
که حالیا به ازین نیست هیچ دست آویز

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ساقی به جان و سر که به جان دارمت سپاس
قد قامت الصلات برآمد بیار کاس
از می چه می هراسد می خواره محتسب
گو از حرام و فسق و ربا و زنا هراس
دل با خدای دار و به بت خانه راز گوی
در حشر کی خرند ز ما لابه و مکاس
تو هیچ نیستی به قیاس و همه تویی
کی آن گهی در همگی محو شد قیاس
ز اول بکوش تا نکنی پی روی و هم
بر راست کی روی چو شدی خود در انتکاس
هر روز آفتاب کند در نسیج و نخ
صحن جهان و شب به سرش درکشد لباس
یعنی که برحمایت من اعتماد نیست
گه برکنم ز بیخ به ناگه نهم اساس
دنیاپرست گر به مثل هم چو سنبله
بر آسمان پرد نبرد سر ز زخم داس
منت نزاریا ز خدا واجب است و نیست
یک ذره خیر در سر بی مغز ناسپاس
بی  آب رز مباش که در خنب روزگار
خون می رود نه روغن ازین نیلگون خراس

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
رسید وقت سحر ساقیا بگردان کاس
زمانه بر سر ما گو به خون بگردان آس
ز هم نشین موافق طلب حصول حیات
در سرای فرو بند بر عوام الناس
حذر ز صحبت جاهل که صفحه کاغذ
سیاه روی شد از هم نشینی انقاس
اگرنه بر گل و سنبل گذر کند به بهار
نسیم باد صبا کی شود مسیح انفاس
دکان عطر فروشان طلب در این بازار
که بوی مشک نیاید ز خانه کناس
برای ضبط اقالیم صبح غره مشو
که بحر عشق فرو برد ازین بسی اجناس
ملوک اگرچه جهان را به تیغ ضبط کنند
به عاقبت چه برند از جهان دو گز کرباس

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
زبان تیز دارم همچو الماس
ز الماسم بترسید ایهاالناس
ملامت تا به کی خواهم کشیدن
ازین مشتی خطا بینان نسناس
خدنگ آه من از چرخ بگذشت
چو تیز ناوک از اوراق قرطاس
دوای درد من داند طبیبی
که فربه بازبشناسد ز آماس
چه داند آن که از دکان عطار
نداند فرق کردن خانه کناس
تواند مرده زنده کرد هرگز
فسرده هم چو روح الله به انفاس
فروافتاد تشت نام و ننگم
ز بام گنبد این نیل گون آس
صدای عشقم از صندوق گردون
برآمد تا فتاد این مهره در تاس
مرا در بزم فطرت عشق در حلق
دمادم ریخته کاس از پی کاس
اگر مستی کنم بر من مکن عیب
ز مستی من ای هشیار مهراس
برآوردم درون خنب غسلی
فرو شستم وجود از چرک ادناس
غلام مرد دهقانم چه بودی
که بر خم خانه شب می داد می پاس
نزاری خوشه چین خرمن اوست
اگر پشتش شود چون ماه نو داس

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
به من نظر مکن ای بی خبر به چشم قیاس
که سر عشق نهان است بر عوام الناس
ز سوز برق محبت فسرده را چه خبر
حدیث عطرفروش است و قصه کناس
گر از جمال سخن هیچش آگهی بودی
که داشتی خبر از سر عشق چون قرطاس
جماعتی که ز مکشوف رازها دارند
دلیر باز نگویند جز به وجه هراس
برادران نشنیدی که چون فروماندند
ز رمز یوسف و بربستن حدیث به تاس
اگر تتبع ارباب معرفت خواهی
مقام عشق تهی کن ز کثرت اجناس
نخست تا بشناسی که تو نیی همه اوست
عرض شناختن تست خویش را بشناس
مراد تربیت نفس آدمی بوده است
ز ابتدا که جهان را نهاده اند اساس
بسی بگویی و از خویش ره برون نبری
مگر که درگذری از سر عقول و حواس
گرفت پور سیاوش به ترک هفت اقلیم
به نیم جرعه که دادندش از خم افلاس
نزاریا چو به مقدور خلق چیزی نیست
همیشه باش به توفیق حق به شکر و سپاس

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
زاهد مخمور را راه مناجات بس
عارف مجموع را کنج خرابات بس
شاهد ما گو درآی تا نظری خوش کنیم
بی غرض عشق را ذوق ملاقات بس
زهد مورز ای فقیه باده  خور و عشق باز
گر دم ما می زنی هم روش مات بس
معرفت کردگار وصف کن ار عارفی
ور نه کرم کن خموش چند کرامات بس
ز آن چه تو گم کرده ای باز نیابی به بانگ
نعره مزن تا به کی زین همه طامات بس
رمز نزاری نگر تا که بدانی که چیست
یعنی اگر طالبی رهبر دانات بس

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
آخر ای نامهربان فریادرس
بیش از پیشم مران فریادرس
در کنارم آی بر خونم کمر
چند بندی بر میان فریادرس
سوختم آبی بر آتش زن بیا
یک دم آخر یک زمان فریادرس
چون رکابم چند داری پای مال
بازکش یک دم عنان فریادرس
چند کوشم تا بپوشم راز دل
آشکارا شد نهان فریادرس
تا نباید خواست از دستور داد
از فراقم ده امان فریادرس
هرگزم فریاد اگر خواهی رسید
آمد اکنون وقت آن فریادرس
گر نزاری را بدین زاری نیی
پس که رایی در جهان فریادرس

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
رخ بنما ای صنم پرده فکن یک نفس
بهر خدا رحم کن بر من و فریاد رس
در هوس روی تو عمر به پایان رسید
آه که جان می دهم در هوس این هوس
گر شب خلوت مرا بار دهی باک نیست
با رخ چون روز تو کار ندارد عسس
شبه خط خوب تو ماه ندیده ست خلق
شکل قد شنگ تو سرو ندیده ست کس
چند نصیحت کند دوستم از نیک و بد
چند ملامت کند دشمنم از پیش و پس
بی سبب درد نیست ناله و فریاد من
جنبش چیزی بود موجب بانگ جرس
آه نزاری زدود آینه روح را
آینه گرچه که آه تیره کند از نفس

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
تویی یار دیرینه هم نفس
نباشد به جای توام هیچ کس
وصال توام آرزو می کند
نمی آید از سر برون این هوس
دلم می رود بر پی سوز عشق
رود کاروان بر خروش جرس
گناهی به جز عاشقی چیست هیچ
گنه کار را جای باشد حرس
جفاها که بر بنده ات می کنی
کسی با تو هرگز نگوید که بس
ز سیلاب چشمم تغیر کند
اگر باز گویند پیش ارس
ز جانم نمانده ست جز یک رمق
اگر می توان هیچ فریادرس
زمان تا زمان منقطع می شود
کدامین زمان بل نفس تا نفس
نزاری اگرچند خوش بلبلی ست
به دستان نیابد خلاص از قفس
ز معتوه معنی و صورت مجوی
سراسیمه نه پیش بیند نه پس

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
عاشق ازین شیوه نگشته ست کس
خود نه محبت نه همین است و بس
تا غم دل شرح دهم یک زمان
تا به رخت در نگرم یک نفس
روز نباشد در من بی رقیب
شب نبود کوچه من بی عسس
گر هوست بر سر من می زنند
در سر من جز هوست نیست بس
می بدهی تا نکنم بی خودی
مهر کنی قند ز دست مگس
بلبل شوریده نباشد خموش
باغ همان است و همانش قفس
گر سرش از مغز نبودی تهی
آن همه فریاد نکردی جرس
هرکه به قید تو گرفتار شد
تا ندهد جان نرهد زین حرس
رخ به جفا در نکشم وز وفا
برهمه عشاق دوانم فرس
هر دو ز بحرند به نسبت ولیک
در ز صدف یافت شود نه ز خس
کرد و کیایی نزاری تویی
خواه به کارش رس و خواهی مرس

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
هلال ابروانش بین مقوس
کشیده گرد مه خطی مطوس
به هم دادند ما را اتصالی
ز بدو فطرت ارواح مجنس
ترا بر طاق جان من نشاندند
چو می بستند این طاق مقرنس
نه آن مستم ز چشم پرخمارت
که دارم روی هشیاری ازین پس
خبر افسرده را از سوختن نیست
ندارد آتش عاشق مهوس
ولی عهد محبت عاشقانند
ندادند این ولایت را به هرکس
شبان تا روز در بیغوله درد
اگرچه دوستان داری مجلس
نداری سوزناکی چون نزاری
خیالت شاهد حال است بر رس
اگر گویی نزاری بنده ماست
مرا در هر دوعالم این شرف بس

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
دریغ صحبت یاران و دوستان انیس
دریغ عمر گرامی و روزگار نفیس
مدار دور به هم برزد استقامت من
ز گفته های شنیع و ز کرده های خسیس
مگر شنیده نبودم که در بهشت برین
به مکر و شعبده با بوالبشر چه کرد ابلیس
هوای هاویه بر من مگر مسلط شد
که شد مدبر عقلم مسخر تلبیس
زمانه داشت مجنس حساب ما یک چند
کنون به تفرقه خطی نهاد بر تجنیس
امید نیست که باز آورد به هیچ سبیل
برید باد نسیمی ز روضه بلقیس
به بی معامله سودا چه می پزند کسان
که نیست نقد وفایی زمانه را در کیس
تراب و رمل به سر بر چه سود اگر ریزم
چو در مقامه ی هفتم دوباره شد انکیس
چو احتراق زحل جان من بسوخت چه سود
ز استقامت تیر و سعادت برجیس
تراب بر سر من گر سرم فرود آید
به هندویی که بر افلاک و انجم است رییس
نزاریا که نگویم دگر ز انجم و چرخ
خطی چنین به گواهی انجمن بنویس

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
یک امشبی که درافتاده ای بیا خوش باش
به رای خویش مرو هم به روی ما خوش باش
به بینوایی ما امشبی قناعت کن
چو هیچ ساز دگر نیست با نوا خوش باش
اگرچه لایق قدر تو صدر سلطان است
دمی به کلبه احزان این گدا خوش باش
مترس اگرچه رقیبان تندخو داری
به نسیه غم نتوان خورد حالیا خوش باش
برای دوست ز دشمن جفا تحمل کن
ز دوست وا نتوان گشت بر قفا خوش باش
گذشت دی و بخواهد گذشت فردا نیز
غنیمتی شمر ای دوست وقت را خوش باش
چو روزگار ندادت ثبات عمر و مجال
قلم برفت ز فطرت نزاریا خوش باش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ای دل سودازده عاشق تنها مباش
با خود اگر می روی همره سودا مباش
همره سودا و تو شرط عظیم است نی
پس تو حجاب خودی پس تو در اصلا مباش
مقصد باقی طلب راه رو و دم مزن
هیچ توقف مکن منتظر ما مباش
کاهلی و غافلی هر دو حجاب ره اند
کار خود امروز کن سخره فردا مباش
آفت راه تو چیست رای و قیاس محال
باز بگویم که چه پس رو آرا مباش
غایت اشفاق بین زین همه تنبیه چیست
مرهم دل خسته باش صخره صما مباش
خوش منش و تازه رو باش چو لفظ ملیح
پر گره و صلب و زفت هم چو معما مباش
منت هر ناسزا بیش تحمل مکن
طالب لؤلؤ نیی تابع لالا مباش
دامن ملاح گیر تا به درآیی ز موج
باش چو کشتی حمول طیره چو دریا مباش
سدره رها کرده ای آمده ای در مغاک
بر در دون همتان بیش به عمدا مباش
منکر اهل یقین معترض کفر و دین
بوده نیی بیش ازین نه نه حقا مباش
چیست نزاری چنین راز برون می دهی
نقد تو داری خموش بیهده گویا مباش

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
پند داعی بشنو پس رو پندار مباش
تخم شیرین ز پی مایده دو شوره مپاش
مشرکان دعوی توحید نکردندی کاش
چه کند طاقت خورشید ندارد خفاش
فقها بیهده گویند و مشایخ فحاش
همه ادرار ربایند و همه وقف تراش
باش یک روی و قوی باش و موافق کنکاش
گاه مرهم منه و گاه جراحت مخراش
من اگر چند نی ام زاهد و هستم قلاش
هستم آزاد و نی ام بنده اسباب معاش
پاک رو را چه غم ار عیب کنندش اوباش
زان که مردان خدای اند به بدنامی فاش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گر به جانان زنده ای جان گو مباش
هجر باشد وصل جانان گو مباش
درد را هم درد درمان است و بس
درد ما را هیچ درمان گو مباش
ما ز منزل فارغیم اینک قدم
راه ما را هیچ پایان گو مباش
تا قیامت مست او خواهیم بود
عشق ما را هیچ نقصان گو مباش
مرد ترتیب و تکلف نیستیم
کار ما را هیچ سامان گو مباش
شمع ما را هیچ نوری گو مبخش
کفر ما را هیچ ایمان گو مباش
چون ز ما برخاست تکلیف قلم
حرف ما را هیچ برهان گو مباش
خلد درویشان صادق خلوت است
خلد ما را هیچ رضوان گو مباش
چون نزاری هست ما خود نیستیم
مهر اگر باشد سلیمان گو مباش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
خوش است عالم رندان و صحبت او باش
بیا دمی به علی رغم عاقلان خوش باش
درون به کعبه فرست و برون به می کده آر
نیاز می کن پنهان شراب می خور فاش
ز آفتاب قدح کور دیده بگریزد
کز آفتاب تحاشی نکرد جز خفاش
چو ذوق باده ندانی ز مستی ام مخروش
چو زخم عشق نخوردی جراحتم مخراش
نزول عشق حقیقی طمع مدار هنوز
نکرده خانۀ دل خالی از خیال قماش
ملامت دگران می کنی به فتوی عشق
خطا چراست چو با عقل می رود کنکاش
اگر به عقل مجرد کفایت است چو من
به عقل می روم آخر چه می کنی پرخاش
وگر زمام به دست ارادت دگری ست
برو به هرزه دلیلی ز عقل بر متراش
ز روی صورت اگر بر نیفکنند نقاب
درون پرده که داند چه می کند نقاش
دمی به مجلس روحانیان راح پرست
دلت قرار نگیرد ز حرص کسب معاش
بهشت نقد و شراب طهور و ساقی حور
بیار خاک و به روی صلاح و تقوا پاش
لبم چو پردۀ دل خشک شد ز بی آبی
قدح به دست نزاری که داد کی کو کاش
اگر چو ظاهر باطن به خلق بنمایند
کسی چه فرق کند زاهد از من قلاش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دلا سر پوش خوان سر او باش
مکن تا او نگوید سر او فاش
به چشم دوست روی دوست می بین
همه تن دیده شو بی دیده می باش
به چشم خود چه خواهی دید خود را
خودی از پیش خود برداری ای کاش
نهان شو چون صدف در بحر اسرار
گهی می پوش گوهر گاه می پاش
به دستی شمع الا الله برافروز
به دیگر دست لا را دیده بخراش
در او می زنی از خود به در شو
کس او باش و ایمن شو ز اوباش
نزاری طاقت نور خورت نیست
برو سر در گریبان کش چو خفاش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
مرا گر عقل گوید متقی باش
نیارم بود با رندان اوباش
وگر ناگاه عشق از در درآید
کند خالی مقام از عقل و ای کاش
رقیبم گو ترش منشین مکن شور
که من مجروحم و یارم نمک پاش
سزد گر دیدۀ افعی نخاری
به طعنه سینۀ عشاق مخراش
مرا باری اگرچه می گزاید
نمی ترسد ز تاب زلف جماش
تو با ما گر به صلحی گر به جنگی
تو دانی نیست ما را با تو پرخاش
نزاری دم به دم می سوز خوش باش
نمی گویم چو خام افسرده می باش
ولیکن راز ما پوشیده می دار
مکن اسرار پنهانی مکن فاش
مده ره دزد را بر گنج سلطان
محبت خانه خالی کن ز اوباش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
جانم آن جاست که او گو تنم این جا می باش
ای دل شیفته مردانه شکیبا می باش
با تو گر چون سرطان کژ رود ایام چه باک
تو به اخلاص کمر بسته چو جوزا می باش
نیست آسایشت از سایۀ دیوار کسی
هم چو خورشید سفر می کن و تنها می باش
تا توانی چو صدف در ثمین می پرور
پس پذیرندۀ هر جنس چو دریا می باش
نقد را باش و گر چون دگران موقوفی
بنشین منتظر وعدۀ فردا می باش
نام نیکو نتوان کرد توقع در عشق
هم چنین گو در تشنیع و جدل وا می باش
لاف تسلیم زدی صورت و معنی بگذار
مددت دوست بود فارغ از اعدا می باش
تا همه روی به روی تو کند مطلق دوست
راست چون آینه یک روی و مصفا می باش
عشق در گوش دلم گفت نزاری تا کی
برشکن بر خود اگر مردی و با ما می باش
عاقلان با تو اگر در من و ما بوش کنند
تو چه می خواهی ازین دمدمه شیدا می باش

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دلا خاک در دیدۀ عقل پاش
نه از خویشتن عاقلی بر تراش
اگر اهل دنیا زبون اند و خوار
تو باری گدایی ازین خیل باش
و بال تو در آفرینش تویی
نبودی توی تو در اصل کاش
بر افکنده را چون درو محو شد
توان کرد تصدیق نسبت به ماش
به جانی دگر زنده اند اهل دل
غذای محقق نه نان است و آش
ملامت گر مدعی گو مدام
به طعنه دل اهل دل می خراش
اگر پوستت چون نخود در کشند
نشاید که صفرا کنی هم چو ماش
ندانی ندانی که مردان حق
نکردند اسرار پوشیده فاش
کجا گر درآید نشیند سروش
مگر خانه خالی کنی از قماش
تو مخلوقی و آفریننده را
ندانی نبینی به عقل معاش
که را بینی ار او نگوید ببین
که را باشی ار او نگوید بباش

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
ای دل دریا نشین گوهر دریا مپاش
در قدم بی قدم لؤلؤ لالا مپاش
سدره طلب باش نه سخرۀ دنیای دون
از مژه ها در ثری عقد ثریا مپاش
برزگر عشق باش نیک و پژوهیده کار
آب به هر جو مبر تخم به هر جا مپاش
لایق بی دیدگان نیست نثار درت
هر چه به دست آیدت بر سر این ها مپاش
حکم حق و مستحق نیک نگه دار هان
تخم چنان تخمه یی هرزه به صحرا مپاش
بر سر پاکان حق در ره نیکان دین
تیغ به عمیا مزن خاک به عمدا مپاش
چشمۀ خضرست خم زادۀ چشمه مسیح
خاک تعصب در آن چشمۀ خضرا مپاش
کیست که فرعون را گوید کای بی خبر
گرد سر کوی کفر برید بیضا مپاش
ای همه تو ما که ایم هیچ و همه تو و لیک
خرمن امید ما بر دم نکبا مپاش
کیست نزاری که او لاف محبت زند
چینۀ بنجشک گو از پی عنقا مپاش

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
از آنم خلق می خوانند قلاش
که در شورم چو بینم زلف جماش
نگین در حلقه چون باشد گرفتار
منم در حلقۀ رندان قلاش
مرا با دوستان صلح است و با من
همیشه دوستان را جنگ و پرخاش
قبول پند خودبینان ندارم
ازین جا می کنند اسرار من فاش
رقیبم گو به سوزن دیده بر دوز
حسودم گو به نشتر سینه بخراش
محبت از دلم نتوان برون برد
چه غم دارم ز بدگویان فحاش
چه حاصل عقل را از صحبت عشق
شعاع آفتاب و چشم خفاش
مرا این کار با عشق اوفتاده ست
تو باری حالیا از عقل خوش باش
سرم پر شور عشق از ماه رویی ست
که در بزمش سزد صد زهره فراش
ولی او پادشازاده ست و من رند
عجب گر سر فرود آرد به اوباش
منم دیوانۀ زنجیر زلفش
که بودی حلقه یی در حلق من کاش
نزاری فخر کن بر سر فرازان
اگر دستت دهد بوسیدن پاش
پیاپی از نثار کلک و دیده
گهر می ریز و مروارید می پاش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
جمال روی هم چون آفتابش
شبی گر باز می بینم به خوابش
به شمشیر از منش نتوان جدا کرد
در آغوش ار کشم مست خرابش
چه خوش باشد بدان شیرین زبانی
که در شور آورد بر من شرابش
نه آخر زان دهان باشد خوش آید
اگر تلخ است اگر شیرین جوابش
دلم کرده ست دندان بر لبش تیز
به خون جان خود دارد شتابش
خیال قامتش سرویست پیشم
که هست از چشمۀ چشمانم آبش
قرارم نیست بر بی دل ببخشند
که بی دردی نباشد اضطرابش
فراقم هم دری در وصل دارد
زجایی می کشد چندین عذابش
نزاری بس که کان جان بکندی
ندیدی رنگ از لعلی مذابش
حسودت بر حماقت می کند حمل
که کوثر می کشد هم چون شرابش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
چو صرف شد همه اوقات عمر در طلبش
نه ممکن است که دل باز گردد از عقبش
چو خضر خاصیت آب زندگی یابم
اگر چنان که به عمدا لبم رسد به لبش
دلم نه بر پی آن می رود به تاریکی
که هست چشمه درون دو زلف بل عجبش
مقررست که از زلف او برون ناید
ز کنج سینه برون کرده ای بدین سببش
و گر چنان که به جایی دگر کند میلی
خیال دوست به تلقین من کند ادبش
وگر شود ز خواص سواد سودایی
طبیب عشق کند دفع احتراق تبش
برون از آن حرس خود کجا تواند شد
که بسته اند به زنجیر زلف روز و شبش
گواه باش نزاری که دل دل من نیست
درست نیست به من هیچ نسبت و حسبش
ز ناشکیبی و بی طاقتی که بود دلم
کسان به طعنه نهادند هر دری لقبش
گرو نهادم و با عشق بر بساط نشست
ببرده اند ز من هم در اولین ندبش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -