رسید نامه دلدار دوشم از شیراز
دوان  گرفتم و بوسیدم و نمودم باز
نوشته بود مرا کای مقیم  گشته به ری
چه روی داد که دل برگرفتی از شیراز
شنیده ام  که به ری شاهدان شنگولند
همه شکاری و نخجیرگیر و صیدانداز
هلاک هستی قومی به چشمکان نژند
کمند خاطر خلقی به زلفکان دراز
گمان برم که بدان دلبران سپردی دل
دریغ از آن همه مهر و وفا و عجز و نیاز
هنوز غبغب سیمین من چو گوی سفید
معلق است در آن زلفکان چوگان باز
دو مژه دارم هر یک چو پنجه یشاهین
دو طره دارم هر یک چو چنگل شهباز
هلا چه شکوه دهم شرح حال خود بنویس
که تا کجایی و چونی و با که ای دمساز
قلم  گرفتم و بنوشتمش جواب که من
نه آن  کسم  که دل داده از تو گیرم باز
پس از فراق  که  کردم بسیج راه عراق
شدم سوار بر آن برق سیر گردون تاز
به نعل اسب نبشتم بسی تلال و وهاد
به کام رخش سپردم بسی نشیب و فراز
به ری رسیدم پیش از وصول موکب شاه
تبم گرفت و تنم زار شد چو تار طراز
چو خسرو   آمد تب  رفت  و گرد غم بنشست
زمین سپردم و بردم به تخت شاه نیاز
قصیده خواندم و کرد آفرین و داد صله
به خانه آمدم و در گشوده بستم باز
دلم ز وجد تو گفتی  که می زند ناقوس
تنم ز رقص تو گفتی  که می کند پرواز
حریفکی دو سه جستم ظریف و نادره گوی
شدم به خلوت و در را به روی  کرده فراز
به پهلوی صنمی ماه دلبران چگل
به مشکمویم قمری شاه شاهدان طراز
گهی به ساقی  گفتم  که خیز و می بگسار
گهی به مطرب  گفتم تو نیز نی بنواز
دو چشمم از طرفی محو مانده در ساقی
دو گوشم از جهتی باز مانده در آواز
نداده حادثه یی رو ز هیچ سوی مگر
شب  گذشته  که  کردیم ساز عشرت ساز
میان مطرب و ساقی فتاد عربده ای
چنان که  کار به سیلی  کشید و ناخن و گاز
به فرق مطرب ساقی شکست شیشه می
به کتف ساقی مطرب نواخت دسته ساز
چه گفت ساقی گفتا کجا جمال منست
چه حاجتست  که مطرب همی ز ند شهناز
چه گفت مطرب گفتاکجا نوای منست
چه لازمست  که ساقی همی دهد بگماز
من از کرانه ی مجلس به هر دو بانگ زدم
بدان مثابه که سرهنگ ترک با سرباز
همی چه گفتم گفتم که با فضایل من
نه باده باید و ساقی نه رود و رودنواز
که ناگه آن یک دلقم  گرفت و این یک حلق
کشانم از دو طرف  کای حریف شاهدباز
تو آن  کسی که به زشتی ترا زنند مثل
تو را چه شد که به هر نازنین فروشی ناز
تو را که گفت که با روی زشت رخ بفروز
تو را که  گفت  که با پشت  گوژ قد بفراز
زکبر نرمک نرمک به هر دو خندیدم
چنانکه خندد از ناز دلبری طناز
بگفتم ار بشناسید نام و کنیت من
به خاک مقدم من برنهید روی نیاز
ابوالفضایل قاآنی ار شنیدستید
منم  که هستم مداح شاه بنده  نواز
چو این بگفتم ساقی   گرفت زلف به چنگ
که بهر خاطر من ای ادیب نکته  طراز
بهار آمد و دی رفت و روز عید رسید
برای تهنیت شه یکی چکامه بساز
ببر نخست سوی خواجه بزرگ بخوان
اگر قبول وی افتد بگیر خط جواز
سپس به حضرت شاه جوان بخوان و بخواه
یکی نشان  که به هر کشورت  کند اعزاز
قلم  گرفتم و بعد از سپاس بارخدای
به مدح شاه بدینسان شدم سخن پرداز
که فر خجسته بماناد روزگار دراز
خدایگان سلاطعن خدیو خصم گداز
سپهر مجد محمد شه آفتاب ملوک
که چهر شاهد دولت ازو گرفته طراز
قضا به قبضه حکمش چو ناخن اندر مشت
قدر به چنگل قهرش چو آهن اندر گاز
به حزم گفته قوانین عقل را برهان
به جود کرده مواعید آزرا انجاز
به همرکابی جودش  گدا شود پرویز
به هم عنانی عزمش زمین کند پرواز
زهی به مرتبت از هر چه پادشا مخصوص
زهی به منزلت از هرچه حکمران ممتاز
به جای نقطه ز کلکش فروچکد پروین
به جای نکته ز لفظش عیان شود اعجاز
سمند عزم ترا عون  کردگار معین
عروس بخت ترا ملک روزگار جهاز
به از عدالت محضست بر عدوی تو ظلم
به از قناعت صرفست با ولای تو آز
مرا ز عدل تو شاها حکایتی است عجیب
که کس ندیده و نشیده در عراق و حجاز
شنیده ام که دد و دام و وحش و طیر همه
شکسته بال به کنجی نشسته اند فراز
فکنده مشورتی در میانه وگفتند
که عدل شاه در رزق ما ببست فراز
نه صید بیند یوز و نه میش یابد گرک
نه غرم درد شیر و نه  کبک  گیرد باز
تمام جانوریم و ز رزق ناگزریم
یکی بباید با یکدگر شدن انباز
به رسم آدمیان هرکدامی از طرفی
ز بهر رزق نماییم پیشه یی آغاز
ز بهر کسب یکی  گوهر آرد از عمان
ز بهر سود یکی شکر آرد از اهواز
پلنگ از مژه سوزن کند شود خیاط
هژبر از مو دیباکند شود بزاز
عقاب آرد خرمهره از سواحل و بحر
دکان گشاید و در شهرها شود خراز
به روزگار تو چون نظم جانوران اینست
ز نظم آدمیان خسروا چه رانم راز
شها سکندر رومی به همعنانی خضر
نخورده آب بقا باز مانده از تک و تاز
تویی سکندر و خضریست پیشکار درت
که آب خضر به خاکش نهاده روی نیاز
فرشته ایست عیان گشته در لبان بشر
حقیقتی است برآورده سر ز جیب مجاز
به مدح او همه اطناب خوشترست ارچه
مثل بودکه ز اطناب به بود ایجاز
شهنشها ملکا شرح حال معلومست
از اینکه قافیه شعرکرده ام شیراز
به ری اقامت من سخت مشکلست از آنک
نه مال دارم و منزل نه برگ دارم و ساز
کم از چارده ماهست تا ز رنج سفر
چو ماه یک شبه هستم قرین  کرم و گداز
گر از تو عاقبت  کار من شود محمود
ز غم به خویش نپیچم همی چو زلف ایاز
سزد که راتبه رتبه ام بیفزایی
به رغم اختر ناساز و حاسد غماز
ز مار گرزه همی تا بود سلیم الیم
ز شیر شرزه همی تازند گریز گراز
چنانکه سرو ببالد به باغ ملک ببال
چنانکه ماه بنازد به چرخ مجد بناز

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -