cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
ای خرمن گل خوشه چین پیش تن و اندام تو
بلبل نخواند وصف گل تا من نگویم نام تو
بر بام رو تا خلق را در تیره شب روشن شود
ماهی ز طاق آسمانماهی ز طرف بام تو
یک بوسه در ده زان دهن وانگه بریز این خون من
تا در دمی حاصل شود هم کام من هم کام تو
مثل دهانت شکری در مصر نتوان یافتن
ای مصر زیبایی نهان در زلف همچون شام تو
دیشب سلامی کرده ای چون قدر آن نشناختم
امروز خود را می کشم در حسرت دشنام تو
نشگفت از آه سرد من وز رنگ و روی زرد من
ای جان غم پرورد من پرورده انعام تو
از سیم خالی می کنی وز مشک خالی می زنی
این دامها چند افگنی ای اوحدی در دام تو

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
ای رشک گل تازه رخ چون سمن تو
عرعر خجل از قد چو سرو چمن تو
پای نفس اندر جگر نافه شکسته
بوی شکن طره عنبر شکن تو
آنها که به مویی بفروشند بهشتی
مویی به جهانی بخرند از بدن تو
دل تنگ شود غنچه و لب خشک و جگر خون
از رشک شکر خنده تنگ دهن تو
بر عقد گهر طعنه زند گاه تبسم
آن رسته دندان جو در عدن تو
بر پیرهن ار نقش کنی صورت نرگس
بینا کندش بوی خوش پیرهن تو
شد کاسته چون موی تن اوحدی ارچه
کاهیدن مویی نپسندد ز تن تو
در حلق دل سوخته شیفته خاطر
زنجیر بلا گشته دو مشکین رسن تو

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای ترک دل ما را خوش دار به جان تو
مگذار تن مارا لاغر چو میان تو
چون سرو روان داری قدی به خرامیدن
و آن روی چو گل خندان بر سرو روان تو
ابرو چون کمان سازی تا تیر غم اندازی
گر زخم خورم باری از تیر و کمان تو
هر چند فراخ آمد صحرای جهان بر من
هر لحظه به تنگ آیم زان تنگ دهان تو
دل خواسته ای از من نتوان به تو دل دادن
زیرا که چو بگریزی کس نیست ضمان تو
مانند رکابت رو بر پای تو می مالم
باشد که به دست افتد یک روز عنان تو
لاف از سخن شیرین دیگر نزنم پیشت
کین لفظ نمی زیبد الا ز زبان تو
آشفته شوم هر دم بر صورت زیبایی
باشد که نشان یابم روزی ز نشان تو
اکنون که به شیدایی چون اوحدی از غفلت
در دام تو افتادم جان من و جان تو

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
به جان من به جان من به جان تو به جان تو
که نام من نفرمایی فراموش از زبان تو
ز سود من نپندارم ترا هرگز زیان دارد
که سود تست سود من زیان من زیان تو
تو و من در میان ما کجا گنجد که اینساعت
تو گردیدی و گردیدم تو آن من من آن تو
غلط کردم نه آن گنجی که در آغوش من گنجی
مرا این بس که در گنجم به کنجی در جهان تو
سر از خاک زمینم بر ندارد آسمان هرگز
اگر ساکن خودم خواند زمین و آسمان تو
لبت می پرسد از جانم که کامت چیست تا دانم
چه باشد کام مشتاقی دهانی بر دهان تو
گمان بردی که برگشتم به جور از آستانت من
بلی در حق مسکینان خود این باشد گمان تو
دل از ما خواستی جانا دریغی نیست دل لیکن
چو روی از ما نمی پوشی کسی باید ضمان تو
از آن حشمت که می بینم نخواهد هیچ کم گشتن
فقیری گر بیاساید زمانی در زمان تو
تو با آن حس و زیبایی نگردی هم نشین من
که از خواری و گمراهی نمی یابم نشان تو
رخت را شد به جان و دل خریدار اوحدی لیکن
بدین سرمایه چون گردد کسی گرد دکان تو

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به چشم سر هدف سازم دل خود را به جان تو
اگر بر نام من تیری بیندازد کمان تو
دل من بوسه ای زان لب تمنی می کند لیکن
نمی گویم سخن بی زر که می دانم زبان تو
چو دست خود نخواهی کردن اندر گردنم روزی
شبی بگذار تا باشد دو دستم در میان تو
مرا گفتی میان در بند اگر خواهی کنار من
میان بستم که دربندم به دست خود میان تو
چو از حکم حدیث تو نمی دانم گذشتن من
شگفتم زان حدیث آید که بگذشت از زبان تو
چه باشد گر به نام من فرو خواند لبت حرفی
ز چندان آیت خوبی که منزل شد بشان تو
بهر جانب ز شوقت چون سگ گم گشته می گردم
به بوی آنکه در یابم غبار کاروان تو
خنک یاری که هستی تو به خلوت هم نشین او
که من باری نمی یابم نشانی از نشان تو
به دستان اوحدی را کرد چشمت پیر می بینم
سرش را من که خواهد رفت در پای جوان تو

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
دل من خسته یاریست بی تو
تنم در قید بیماریست بی تو
مرا گوییکه بی من جان همی ده
کرا خود غیر ازین کاریست بی تو
ترا در سر دلازاریست بی من
مرا با خود دلازاریست بی تو
تو فخری میکنی بر من چه حاجت
مرا از خویش خود عاریست بی تو
دلی را شاد پنداری تو زنهار
مپندار این که پنداریست بی تو
فضای هفت کشور بر دو چشمم
ز غم چون چاره دیواریست بی تو
هر آن گل کز گلستانی بر آید
به چشم اوحدی خاریست بی تو

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
گر چه زان ما گشتی سر ما چه دانی تو
ورچه مات می خوانیم این دعا چه دانی تو
چون ز خود نشد خالی هیچ نفس خودبینت
از خدا سفر کردن در خدا چه دانی تو
شب چو خفته می باشی تا به روز در خلوت
گر هدر شودخونی یا هبا چه دانی تو
ای که مرد معنی را زیر خرقه می جویی
آن کلاه داران را در قبا چه دانی تو
ها و هو که در حالت می زنی و او ناید
چون ندیده ای او را هو و ها چه دانی تو
هفت عضو سرکش را زیر پای ناکرده
آسمان هفتم را زیر پا چه دانی تو
جز رضای خود چیزی چون نجسته ای هرگز
از سخط کجا ترسی یا رضا چه دانی تو
گفتی آشنا گشتم با خدای در معنی
ای ز عقل بیگانه آشنا چه دانی تو
اوحدی صفت با او هر چه گفتی آن بشنو
لیکن اندرین گنبد این صدا چه دانی تو

وزن: فاعِلُنْ مَفاعیلُنْ فاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: مقتضب مثمن مطوی مقطوع
نشانه‌های عروضی: - U - | U - - - | - U - | U - - -
ای مدد تیره شب از موی تو
روز مرا روشنی از روی تو
بر سر آنم که شوم یک سحر
خاک نسیمی که دهد بوی تو
خاک شوم تا مگر آرد مرا
باد محبت به سر کوی تو
باز به گوش تو رساند مگر
قصه ما حاجب ابروی تو
برمکن از من به جفا دل که من
برنکنم خیمه ز پهلوی تو
قیمت وصل تو که داند که چیست
هر دو جهان می نه و یک موی تو
زلف تو در حلق دل اوحدیست
چون نکشد خاطر او سوی تو

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
سوی من شادی نیایدتا نیایم سوی تو
روی شادی آن زمان بینم که بینم روی تو
من دلی دارم که در وی روی شادی هیچ نیست
غیر از آن ساعت که آرد باد صبحم بوی تو
هر کسی از غم پناه خود به جایی می برد
من چو غم بینم روم شادی کنان در کوی تو
چشم ترکت را غلامان گر چه بسیارند لیک
زین غلامان مقبل آن خالست و مخلص موی تو
من به غم خوردن نهادم گردن بیچارگی
زانکه کس شادی نبیند در جهان از خوی تو
اوحدی تن در شب غم ده کزین شیرین لبان
روز شادی کس نخواهد کرد جست و جوی تو

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گل در قرق عرق کند از شرم روی تو
صافی به کوچها دود از جستجوی تو
در شانه دید موی تو صافی و زان زمان
برسینه سنگ می زند از شوق موی تو
بر پای سرو و بید نهد روی هر نفس
صافی ز حسرت و هوس قد و روی تو
مشکین کند کنار و لبش هر به مدتی
آن باد مشک بیز که اید ز سوی تو
صافی به جای آب روانها کند نثار
بر دست آنکه آب زند خاک کوی تو
دستش به جان نمی رسد ار نی به جای آب
می کرد جان خویشتن اندر گلوی تو
روزی بنه به خوردن می پای در قرق
تا ما به سر کشیم چو صافی کدوی تو
کی کردمی من از لب صافی حدیث اگر
وقتی برو دهان ننهادی سبوی تو
تو در مراغه فارغ و صوفی به نوبهار
در خاک و خون مراغه زنان ز آرزوی تو
بر ما تو بسته در چو قرق سال و ماه و ما
سر در جهان نهاده چو صافی به بوی تو
صافی ز سنگ تفرقه فریاد می کند
مانند اوحدی که بنالد ز خوی تو

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
زود شود باز بسته تو
عاشق از دام جسته تو
رونق گل می برد همیشه
عارض چون لاله دسته تو
آن شکرینی که وقت بوسه
قند بریزد ز پسته تو
رحم که بر هم شکست ما را
طره در هم شکسته تو
وقت نیامد که باز بندی
رشته عهد گسسته تو
عید من آن دم بود که بینم
ماه جمال خجسته تو
تن به سرشک چو سیم شویم
زان تن چون سیم شسته تو
اوحدی اینجا چه گرد خیرد
زین دل در خون نشسته تو
طاقت تیر غمش نیاورد
سینه مجروح خسته تو

وزن: مُفْتَعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ
نشانه‌های عروضی: - U U - | - | U - U - | -
دل به تو دادیم و شکستی برو
سینه ما را چو بخستی  برو
داد دل از پیش تو می خواستم
چون بت بیداد پرستی برو
باز ز سر عربده داری و جنگ
هیچ نگویم که تو مستی برو
نیستی از همچو منی در جهان
سهل بود چون که تو هستی برو
آمده بودم که نشینی دمی
چون ز تکبر ننشستی برو
گم شده بودم که بجویی مرا
چونکه نجستی و بخستی برو
اوحدی شیفته در دام تست
گر تو ازین دام بجستی برو

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
حسن مصرست و رخ چون قمرت میر درو
عشق زندان و حصارش که شدم پیر درو
خم ابروت کمانیست که دایم باشد
هم کمان مهره و هم ناوک و هم تیر درو
حلقه زلف تو دامیست گره گیر که هست
حلق و پای دل من بسته به زنجیر درو
جنتست آن رخ خوب و ز دهان و لب تو
می رود جوی شراب و عسل و شیر درو
خود که جوید ز کمند سر زلف تو خلاص
که به اخلاص رود گردن نحجیر درو
بسم این کار پریشان که نمی بینم جز
جگر ریش و دل سوخته توفیر درو
گر من از عشق تو آشفته شوم نیست عجب
کاوحدی شیفته شد با همه تدبیر درو

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
امشب از پیش من شیفته دل دور مرو
نور چشم منی ای چشم مرا نورمرو
دیگری از نظرم گر برود باکی نیست
تو که معشوقی و محبوبی و منظور مرو
خانه ما چو بهشتست به رخسار تو حور
زین بهشت ار بتوانی مرو ای حور مرو
امشب از نرگس مخمور تو من مست شوم
مست مگذار مرا امشب و مخمور مرو
عاشق روی توام خسته هجرم چه کنی
نفسی از بر این عاشق مهجور مرو
دل رنجور مرا نیست به غیر از تو دوا
ای دوای دل ما از سر رنجور مرو
اوحدی چون ز وفا خاک سر کوی تو شد
سرکشی کم کن و از کوی وفا دور مرو

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
آن چشم مست بین که دلم گشت زار ازو
ای دوستان بسوخت مرا زینهار ازو
گرد از تنم به قد برآورد و همچنان
بر دل نمی شود متصور گذار ازو
گر پیش او گذار کنی ای نسیم صبح
پیغام من بگوی و سلامی بیار ازو
او گر به اختیار دل ما رود دمی
گردد دل شکسته ما به اختیار ازو
روزی به لطف اگر سگ کویم لقب نهد
زانگه مرا همیشه بس این افتخار ازو
هر کس که با درخت گلی دوستی کند
شرط آن بود که باز نگردد ز خار ازو
آن کو به تیغ روی بگرداند از حبیب
عاشق نشد هنوز تو باور مدار ازو
گر دوست بر دل تو زند زخم بی شمار
آن زخم را بزرگ فتوحی شمار ازو
تا از کنارم آن گهر شب چراغ رفت
از خون دیده پر گهرم شد کنار ازو
او را به خون دیده بپرورده ایم لیک
شاخی بلند بود نچیدیم بار ازو
داغم گذاشت در دل و بر ما گذشت و ما
دل شاد می کنیم بدین یادگار ازو
گفتم که اوحدی ز غمت مرد رحمتی
گفتا مرا چه غم که بمیرد هزار ازو

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای دل مکن بهر ستمی این نفیر ازو
چون جانت اوست تن زن و دل برمگیر ازو
آن دوست گر به تیر کند قصد دشمنی
سر پیش دار و روی مگردان به تیر ازو
از یار ناگزیر نشاید گریختن
زان کس توان گریخت که باشد گزیر ازو
گر جان طلب کند ز تو جانان بدین قدر
ضنت مکن فدا کن و منت پذیر ازو
جانی که داغ عشق ندارد کجا برند
گر بایدت که زنده بمانی بمیر ازو
با مدعی بگوی که ای بی بصر مکن
عیب نظر که دیده نبیند نظیر ازو
یعقوب در جدایی یوسف به جان رسید
تا بعد ازین چه مژده رساند بشیر ازو
در عشق نیکوان به جوانی کنند عیش
ما عیش چون کنیم که گشتیم پیر ازو
ای در خطر فگنده دلم را تو از خطا
وانگه ندیده هیچ خطای خطیر ازو
روزی به دست باد نشانی به ما رسان
زان زلف عنبرین که خجل شد عبیر ازو
از سوز اوحدی حذری کن که وقتها
سلطان زیان کند که بنالد فقیر ازو

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
عمر که بی او گذشت ذوق ندیدیم ازو
دل بر شادی نخورد تا ببریدیم ازو
دست تمنای ما شاخ امیدی نشاند
لیک به هنگام کار میوه نچیدیم ازو
چند جفا گفت و زو دل نگرفتیم باز
چند ستم کرد و رو در نکشیدیم ازو
گر چه ستمگار بود خاطر ازو برنگشت
ورچه جفا پیشه داشت ما نرمیدیم ازو
از پی چندین طلب دل چو ز باغ رخش
سیب گزیدن نیافت دست گزیدیم ازو
زو دل ما بعد ازین عشوه نخواهد خرید
کاتش ما برفروخت هر چه خریدیم ازو
گر زتو پرسند کیست عاشق دیوانه گو
ما که نشان وفا می طلبیدیم ازو
باز شنیدیم کو آتش ما می کشد
رو که به جز باد نیست هر چه شنیدیم ازو
بر سر خوان لبش پیش حسودان ما
آن همه حلوا چه سود چون نچشیدیم ازو
چون به در دل رسیرنگ رخ اوحدی
خود بتو گوید که ما در چه رسیدیم ازو

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
گر دهد یارت امان ایمن مشو
ور ببخشاید به جان ایمن مشو
آن زمان کت گوید ای من جمله تو
جمله مکرست آن زمان ایمن مشو
روی او را گر ببینی آشکار
باز خواهد شد نهان ایمن مشو
گر کنارت گوید از زر پر کنم
تا نبندی در میان ایمن مشو
وقت بیگاهست ها گامی بپوی
دزد همراهست هان ایمن مشو
گر شوی ایمن ز خوف دزد نیز
از خلاف کاروان ایمن مشو
ور نماز و روزه گمراهت کند
از غرور این و آن ایمن مشو
چون نهد دیوانه ای دانات نام
عاقلی خود را بدان ایمن مشو
از کرامات ار بپری در هوا
از هوا و از هوان ایمن مشو
ای که اندر بی نشانی می روی
از حریف بی نشان ایمن مشو
اوحدیچون سرش آمد بر زبان
سر نگه دار از زبان ایمن مشو

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
دل سرای خاص شد از مجلس عامش مگو
جان چو بر جانان رسید از پیک و پیغامش مگو
مرغ جان ما که از تار بدن بودش قفس
باز دست شاه گشت از دانه و دامش مگو
ما از آن یوسف به بویی قانعیم ای باد صبح
بوی پیراهن چو آوردی ز اندامش مگو
ای که میگویی خیال او توان دیدن به خواب
مرد چون شوریده گشت از خواب و ارامش مگو
آنکه روی دوست دید او را به کفر و دین چه کار
و آنکه مست عشق گشت از باده و جامش مگو
چند گویی پخته ای باید که گردد گرد او
سینه ما سوختست از پخته و خامش مگو
دوش میگفتی که دانستم که خون من که ریخت
آنکه میدانی همانست اوحدی نامش مگو

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای ز چین و حلقه زلف سیاه
بسته شادروان خوبی گرد ماه
در سر زلف تو صد لیلی اسیر
در زنخدان تو صد یوسف به چاه
قاتلت چون سایه بر راه افگند
آفتاب آنجا چه باشد خاک راه
کس گناهی بر تو نتواند نشاند
خون خلقی گر بریزی بی گناه
آه کز شوق تومیسوزیم و نیست
زهره آن کز غمت گوییم آه
صبر میورزیم و غماز آب چشم
عشق می پوشیم و رنگ رخ گواه
عاقبت دودی بر وزن بر شود
چند شاید داشت این آتش نگاه
بی تو در گور آنچنان گریم که اشک
از سر خاکم برویاند گیاه
اوحدی گر کشته شد عمر تو باد
قتل درویشی چه باشد پیش شاه

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
چون همه ملک وجود خانه شاهست و شاه
راه چه جویی به غیر بیش چه پویی به راه
ای که نچیدی گلش در گل خود کن نظر
ای که ندیدی رخش در دل خود کن نگاه
تا تو به خود می روی گر چه نه بد می روی
بی تلفی نیست مال بی کلفی نیست ماه
رنگ دویی رنگ ماست ورنه ز نوری چراست
پیکر چینی سفید هیکل زنگی سیاه
وادی قدسست هین رو بکن از پای کفش
نادی عشقست هان رو بنه از سر کلاه
اوحدی ار کار هست بر در او بار هست
در شو و حجت بگیر بگرو و حاجت بخواه
یار کمین ها کند غارت دینها کند
آنکه چنین ها کند بر تو نگیرد گناه

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
آن تیر بالا را ببین ز ابرو کمان ها ساخته
از تیر چشم مست خود آهنگ جان ها ساخته
جان در بلای زلف او تن مبتلای زلف او
در حلقه های زلف او دل خان و مان ها ساخته
آشفته چون ما کاکلش بر عارض همچون گلش
در چین مشکین سنبلش حسن ارغوان ها ساخته
زلفش به عنبر بیختن استاد در خون ریخت
چشمش به سحر انگیختن بند زبان ها ساخته
سر پرخروش لعل او جان باده نوش لعل او
شکرفروش لعل او در دل دکان ها ساخته
دردش بلای ناگهان مهرش میان دل نهان
وانگاه بیرون از جهان حسنش جهان ها ساخته
او در نبرد اوحدی فارغ ز درد اوحدی
بر روی زرد اوحدی از خون نشان ها ساخته

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
ای جان من ز هجر تو در تن بسوخته
صد دل ز مهر روی تو بر من بسوخته
سنگین دل تو در همه عمر از طریق مهر
بر حال من نسوخته و آهن بسوخته
هردم ز غصه چیست نگویی مراد تو
زین ناتوان عاشق خرمن بسوخته
بی چهره چو شمع تو در خلوت تنم
دل را چراغ مرده و روغن بسوخته
بر درد و داغ و محنت و اندوه و رنج من
هم مرد خسته گشته و هم زن بسوخته
در مسکنی که این دل مسکین کشیده دم
خرمن به باد داده و مسکن بسوخته
چون اوحدی مرا ز غمت آتش جگر
در آستین گرفته و دامن بسوخته

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
روز عید آن ترک را دیدم پگاه آراسته
گشته از رویش سراسر عید گاه آراسته
طاق ابرو را ز شوخی چون هلالی داده خم
روی نیکو را به زیبایی چو ماه آراسته
هم جمال ماه رویش آب خوبان ریخته
هم هلال نعل اسبش خاک راه آراسته
بیدلان را مال و سر بر دست و دلبر بی نیاز
بندگان از پیش و پس حیران و شاه آراسته
او چو شمعی در میان و عاشقان پیرامنش
حلقه ای از ناله و فریاد و آه آراسته
نرگس چشم و گل و رخسار و سرو قد او
در شنکج حلقه زلف سیاه آراسته
زلف چوگان وار خود همچون رسنها داده تاب
وانگهی گوی زنخدان را به چاه آراسته
لاف عشقت میزنند آشفته حالان جهان
اوحدی میرست و در عشقت سپاه آراسته
دیدن خوبان اگر جرم و گناهست ای صنم
نالها دارم بدین جرم و گناه آراسته

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
خیانتگر خیانت کرد و ما دل در خدا بسته
سر و پای خصومت را به زنجیر وفا بسته
لگام این دل خیره به دست صبر وا داده
طناب این دل وحشی به میخ شکر وابسته
تو ای همراه ازین منزل مکن تعجیل در رفتن
که این جا در کمند او اسیرانند پابسته
به جای خویش میبینم درونت گر ببخشاید
چو در شهر کسان بینی غریبی مبتلا بسته
خبر کن سینه ما را و بستان مژده ای نیکو
اگر بینی تو در گوشه دل اشکسته را بسته
ترا ای زاهد ار حالیست میترسی و لیکن ما
علم بر بوته آوردیم و سنجق بر هوا بسته
اگر در شرع دیدار رخ نیکو خطا باشد
بدور روی او چشمی نبینی از خطا بسته
عنان از دست رفت اکنون چرا پندم نمیدادی
در آنروزی که میدیدی تو آنبند بلا بسته
نمیخواهم که بنمایم به جایی حال خود ورنه
به بخشایی تو چون بینی دلم را چند جا بسته
به تدبیر دل مسکین ازان چندین نمیکوشم
که میدانم نخواهد شد چنین اشکستها بسته
زبان اوحدی سازیست در بزم هوسبازان
برو ابریشم زاری ز بهر آن نوا بسته

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
روی زیبا نتوان داشت نهان پیوسته
خاصه رویت که به روحست و روان پیوسته
زلف از دست بدادیم و ز دل خون بچکید
گویی آن زلف رگی بود به جان پیوسته
آبم از دیده روانست و خیال قد او
همچو سرویست در آن آب روان پیوسته
ابروان همچو کمان داری و مژگان چون تیر
وز پی عربده تیرت به کمان پیوسته
بار دیگر بگزند دل ما می کوشی
ای به رغم دل ما در دگران پیوسته
در شگرفان حرکاتیست که آتش خوانند
در تو آن هست و دو صد فتنه به آن پیوسته
اوحدی نام بر آورد به نیکو سخنی
تا که نام تو شد او را به زبان پیوسته

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای از دهان تنگت شهری شکر گرفته
نام رخ تو گل را از خاک برگرفته
آن روی را مپوشان زیرا که در ممالک
بنیاد فتنه باشد روی قمر گرفته
دیگر ز سر نگیرد با من جفا زمانه
گر دیگرت ببینم یاری ز سر گرفته
صد کاروان دل را در راه محنت تو
هم دزد رخت برده هم شحنه خر گرفته
از تیر غمره تو هر بیدلی که داری
سر در سپر کشیده پا در جگر گرفته
ما رنگ قصه خود پوشیده از خلایق
وآنگه ز غصه ما عالم خبر گرفته
هجر تو اوحدی را بیچاره کرده از غم
وز اوحدی مرا تو بیچاره تر گرفته

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
کجایی ای ز رخت آب ارغوان رفته
مرا به عشق تو آوازه در جهان رفته
به خون دیده ترا کرده ام به دست ولی
ز دست من سر زلف تو رایگان رفته
همیشه قد تو با سرکشی قرین بوده
مدام زلف تو با فتنه هم عنان رفته
گل از شکایت آن جورها که روی تو کرد
هزار بار بنزدیکت باغبان رفته
ز دست زلف سیاه تو تا توان خواری
بدین شکسته مسکین ناتوان رفته
به آب دیده بگریم ز هجرت آن روزی
که مرده باشم و خاک در استخوان رفته
چگونه راز دل اوحدی توان پوشید
حدیثش از دهن و تیرش از کمان رفته

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
آن گل سوریست در کلاله نهفته
یا به عبیرست برگ لاله نهفته
در دهن کوچک چو پسته او بین
رسته دندان همچو ژاله نهفته
از گل و شکر نواله ایست لب او
داعیه بوسه در نواله نهفته
سینه من هر نفس که زد به فراقش
در دم او شد هزار ناله نهفته
خط خوشش را حوالتست به خونم
کی شود آن خط و آن حواله نهفته
در جگر اوحدی نگر که ببینی
از غم او درد چند ساله نهفته
دم به دم او را غزل بسوزتر آید
از نظرش تا شد آن غزاله نهفته

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
ای از عرب و از عجمت مثل نزاده
حسن تو عرب را و عجم را بتو داده
در روی عجم چشم توصد تیر کشیده
وز چشم عرب لعل تو صد چشمه گشاده
خوبان عرب بر سر اسب تو دویده
شاهان عجم پیش رخت گشته پیاده
از چشم تو مجنون عرب یافته مستی
وز لعل توشیرین عجم ساخته باده
گیرد عربی داغ غمت بر تن سوده
دارد عجمی نقش رخت بر دل ساده
از روی تو در عید عجم خاسته غوغا
از زلف تو در دین عرب فتنه فتاده
در ملک عجم اوحدی از وصف رخ تو
بر نطق فصیحان عرب بند نهاده

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
عارف چو بحر باید لب خشک و رخ گشاده
بر جای خود چو بحری جوشان و ایستاده
از خاک در گذشته افلاک در نوشته
یک باره روح گشته تن را طلاق داده
چون عاشقان جانیدر حال زندگانی
هفتاد بار مرده هشتاد بار زاده
آهنگ کار کرده تن را حصار کرده
وین نفس خوار کرده چون خاک اوفتاده
آفاق را سترده انفس مگس شمرده
رخت از ازل ببرده رخ در ابد نهاده
هر کثرتی که دیده در سلک خود کشیده
از جملگان بریده در وحدت ایستاده
چون لوح ساده کرده دل را ز جمله نقشی
پس نام او نوشته بر روی لوح ساده
خود را شمرده با او چون صفر در عددها
او را بدیده در خود چون می ز جام باده
دایم بسان پسته خندان و دل شکسته
ز اسب وجود جسته چون اوحدی پیاده

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
ببخشا ای من مسکین به دل در دامت افتاده
دلم را قرعه عشق و هوس بر نامت افتاده
ز هر سو فتنه ای برخاست در ایام حسنت من
کجا ایمن توانم بود در ایامت افتاده
نمی افتد ترا در سر کزین جانب نهی گامی
مگر بینی سر ما را به زیر گامت افتاده
برآید شاخ مرجانی بروصد جا از آن قطره
که باشد وقت می خوردن ز لعل جامت افتاده
ترا چشمی چو بادامست و روز و شب من مسکین
چو شکر در گداز عشق از آن بادامت افتاده
مرا آرام دل بردند چشمان تو کی بینم
گذاری بر من مهجور بی آرامت افتاده
ترا عاشق فراوانست و بیدل در جهان لیکن
سبوی ما شد از دیوار و تشت از بامت افتاده
قبا در بند تست اما ندارد در کمر چیزی
هزاران پیرهن رشکست بر اندامت افتاده
ترا از مستی و عشق من آگاهی بود وقتی
که باشد دردی دردی چنین در کامت افتاده
به من گفتی که هر روزت ببخشم زین دهن بوسی
کنون می بینمت زان وعده خیلی وامت افتاده
به دشنام اوحدی را یاد کردی کی روا باشد
دعایی گفته آن مسکین و در دشنامت افتاده

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای مرغزار جانها لعل تو آب داده
وی تب کشیده دل را زلف تو تاب داده
رویت به یک لطیفه مه را سپر شکسته
چشمت به نیم غمزه دل را جواب داده
دل را لب تو از می تاراج روح کرده
جان را رخ تو از خوی بوی گلاب داده
پیش رخ و جبینت باج و خراج هر دم
هم مشتری کشیده هم آفتاب داده
بیدار با تو خواهم یکشب که باده نوشم
وان مردم دگر را سر سوی خواب داده
چشم من از خیالت هر سوزنی که بسته
توفان گریه آن را یکسر به آب داده
فردا مگر عقوبت کم باشد اوحدی را
امروز عشقت او را چندین عذاب داده

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
ساقیا خیز و یک دو جام بده
می گلرنگ لاله فام بده
دهن همچو قند را بگشای
بی دلان به بوسه کام بده
دلم از شربت حلال گرفت
ساغری باده حرام بده
تو غلام که ای نمی دانم
قدحی ای منت غلام بده
به سلامت چو میروی ای باد
آن پری را ز من سلام بده
گو که از نام ما نداری ننگ
ساعتی ترک ننگ و نام بده
همه داری تو هر چه می باید
من چه گویم ترا کدام بده
سخن لعل آبدار بگوی
خبر قد خوش خرام بده
تا که دیگ وصال پخته شود
اوحدی را شراب خام بده

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
کام دل تنگ از آن تنگ دهانم بده
بوسه ای ار آشکار نیست نهانم بده
خانه جدا میکنیطاقت اینم ببخش
بوسه بها میکنی مکنت آنم بده
چون نتواند کسی چاره بهبود من
من به جز از خویشتن هیچ ندانم بده
دل به تمنای تو بر در امید زد
یا چو سگم جای سازیا بسگانم بده
دانش و دین مرا میکنی ارزان بها
این همه ارزان تراوصل گرانم بده
باغ ترا باغبان بودم و آفت رسید
دخل زیان کرده ام خرج زیانم بده
در پی جان منی اینهمه تعجیل چیست
بنده بد نیستم خواجه امانم بده
چون ز در قرب تو گشت شبانی عزیز
یوسف گرگم مساز قرب شبانم بده
از سر گردن کشی دوش زدم بر فلک
دوش چه می داده ای باز همانم بده
آن دل و جانی که بود هر دو چو دادم به تو
ای دو جهان زان تو هر دو جهانم بده
گر چه برفتم بسی از تو نشان کس نداد
من به تو ره چون برم هم تو نشانم بده
اوحدی ار شد زبون وقت ثنای تو من
مرد زبون نیستم مزد زبانم بده

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
یا به نزد خویشتن راهم بده
یا مجال ناله و آهم بده
از دهانت چون نمی یابم نشان
بوسه ای زان روی چون ماهم بده
تشنه چاه زنخدان تو شد
جان من آبی از آن چاهم بده
غربت من در جهان از بهر تست
قربت خاصان درگاهم بده
دوش میگفتی ز من چیزی بخواه
بوسه ای زان لعل می خواهم بده
هر چه از من خواستی یکسر تراست
از تو من نیز آنچه میخواهم بده
یا خیال خود به خواب من فرست
یا دلی بیدار و آگاهم بده
گنج وصلت هم درین ویرانهاست
آن چنان گنجی ز ناگاهم بده
بر بساط آرزو چون اوحدی
شاه می خواهم ز رخ شاهم بده

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -