cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
روز را دل ز شب ملال گرفت
ترک بیهوده قیل و قال گرفت
بر همین فصل اختصار نمود
دست بردی به اعتبار نمود
داد شب را ز روی طعنه جواب
که ز جام غرور مست خراب
کیست روشن کننده ظلمت
کیست صیقل دهنده عصمت
منم اینک به حجت روشن
گو ببینند یا تویی یا من
کعبه بر سیر من کنند قیاس
به من است احتیاج قبله شناس
حکم شش روز کون مشهور است
در کلام مجید مسطور است
روز محشر به شب نه معروف است
که قیامت به روز موصوف است
همه خود روز روز می شمرند
طالع سعد و نحس می نگرند
مشرق و مغرب و جنوب و شمال
من گشایم به تیغ  دشمن مال
شهره باشد به هر زبان نامم
نه چو تو ظالم و سیه کامم
گاه مهرم گه آفتاب سرور
گاه خورشید گاه چشمه نور
منم القصه نیر اعظم
مردم چشم روشن عالم
همه بگذار  از که کم باشم 
شاہ شمس است من لقب تاشم
این بگفت و در سخن دربست
دفع برخاست چون سخن بنشست

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
شب  دامن دراز کوته رای
سر بیچارگی فگند به پای
عاجز آمد ز حجت آوردن
تاب بسیار داد بر گردن
سر تسلیم عاقبت بنهاد
گفت با آفتاب از سر  داد
تو به رتبت فرد ز من زانی
که لقب تاش  شاه ایرانی
نیست اینجا دگر مجال سخن
منقطع شد مقالت تو و من
هریک اکنون به وسع و طاقت خویش
شیوه ای نیز بر سیاقت خویش
پیش گیریم و مدح شاه کنیم
روی در سایۀ الٰه  کنیم
من و تو هر دو دستیار شویم
خدمتی را مگر به کار شویم
کمر بندگی چنان بندیم
که چو جان بر میان مان بندیم
تو به روی و به رای مانندی
به کلاه و قبای مانندی
من و شبرنگ  شاه همرنگیم
هردو با کوه قاف هم تنگیم
او سبک خیز و من گران جانم
من چو او سیر کرد نتوانم
تو چو اقبال او جهانگیری
زان چنین بر فلک مکان گیری
اوج رفعت ز قدر او داری
قلب روشن ز صدر او داری
زو بیاموختی در افشانی
من چه گویم دگر تو خود دانی
گر نه از فیض رای او بودی
روی تو کی چنین نکو بودی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
روز چون شب به عذر سر بنهاد
او هم افگند شیوه ای بنیاد
گفت هستی تو یار دیرینه
محرم روزگار دیرینه
سخنی بود در میان قایم
من و تو هر دو مدعی دایم
به نهایت رسید و غایت کار
کردی اقرار بعد چند انکار
پس به انصاف مستحق گشتی
چون سپردی به حق محق گشتی
دوستار توام چرا دانی
که به روز عدوی شه مانی
نسبتی باشدت به روی سیاه
با سواد خط مبارک شاه
سر گیسوی ست پرچم او
که شبی دیگر است بر خم او
کله پرچمش چو باز شود
راست چون زلف تو دراز شود
رنگ انگور مطبخی داری
لاجرم دست و دل سخی داری
کار ما نیست جز دعاگویی
بندگی کردن و رضاجویی
دست بردار و گو به صدق آمین
ایزدت حافظ و نصیر و معین

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
از مقالت ملالت افزاید
قصه گر مختصر کنم شاید
یک دو بیت ار بود پسنده شاه
بس بود قصه می کنم کوتاه
نوبهاری به ماه نیسانی
نظم کردم جمادی الثانی
جشن نوروز بر مبارک فال
تسع و تسعین و ستمایه ز سال
ساختم از پی دل افروزی
تحفه ای حالیا به نوروزی
کرده ام همچو چشمه حیوان
آب روشن ز خاک تیره روان
آب و خاکش به عشق بسرشته
بیت بیتش به رمز بنوشته
بیتها جمله پانصد و پنجاه
چون بروج فلک پر انجم و ماه
نظر رأفت شهنشاهی
آنک دارد ز غیب آگاهی
دارم امید آنکه بپذیرد
لطف خود دستیار من گیرد
دولت شاه باد پاینده
تیغش از خصم سر رباینده
دایم از تخت و بخت برخوردار
دوستان شاد و دشمنان بردار
سد عمرش چو قاف مستحکم
روز و شب سال و مه خوش و خرم
ختم شد بر دعای دولت شاه
والسلام على رسول الله

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
قل نزاری قل هو الله احد
ابتدا کن ذکر الله الصمد
لم یلد بی مثل ولم یولد که هست
قدرتش دارندۀ بالا و پست
لم یکن پاکا له کفوا احد
کافرید از خاک انسان را جسد
آنکه عاجز کرد ذات پاک او
عقل را از غایت  ادراک او
آنکه بر هستی ذاتش هر چه هست
حجتی دارد ز دیوان الست
آنکه شخص معرفت را ذات ازوست
کل موجودات و مخلوقات ازوست
آنکه ناطق کرد مشتی خاک را
تا ستایش کرد جان پاک را
پیشوای اهل ایمان مصطفیٰ
شخص موجودات را جان مصطفیٰ
آن محمد کز قبول داورش
سجده گاه جن و انس آمد درش
أمی صادق بقول بی خلاف
کرده بر صدقش دو عالم اعتراف
مظهر دعوت به دین بی خلل
مکمل سنت به علم بی بدل
بعد حمد احمد و نعت رسول
آفرین بر جان هر صاحب قبول
من ز حق گویم که نپسندد خرد
هرگز از باطل نگویم نیک و بد
آن بحق بر جای حق بنشستگان
وان بحق چون رگ بجان پیوستگان
بدعت اندازان دین برداشته
رسم و آیین پیمبر داشته
داستانی از ریاست بی نیاز
پاک دین و پاک رأی و پاک باز
جمله صاحب درد اما بی مرض
جمله عین عشق اما بی غرض
عشق ورزیدن نباشد بر گزاف
عشق دورست ای پسر از شین و قاف
هست قافش قاف و شینش شین عشق
عین بی شین قاف یعنی عین عشق
کیست پیر عقل با چندان کمال
طفل ابجد خوان عشق لاابال
طینت مجنون عجین از عشق بود
در وجودش نور و طین از عشق بود
لوح دل پر کرد از دستان عشق
تا سبق برد از دبیرستان عشق
عقل تا از مادر فطرت بزاد
عشق همچون طفل بندش برنهاد
بر فلک زد پرتو انوار عشق
آسمان چون ذره شد در کار عشق
جوهر عالم نظام از عشق یافت
خاک آدم عز و نام از عشق یافت
ذرۀ حسن از نقاب آمد پدید
عاشقان را اضطراب آمد پدید
عشق چون بحریست مطلق جان چو حوت
عشق جان را زنده میدارد به قوت
گر نبودی عشق همراه نفس
دم نیارستی زد اندر عشق کس
ورنه عشق اندر زبان داخل بدی
قدرتش در نطق کی حاصل بدی
ورنه نور عشق بودی در بصر
کس نیارستی به حق کردن نظر
ورنه بودی در مشام از عشق بوی
مشک کی بشناختی از خاک کوی
ورنه بودی سینه منزلگاه عشق
بودی از افسردگان در راه عشق
ورنه باشد در قدم از عشق سیر
کی تواند رفتن اندر راه خیر
ورنه حرز عشق بر بازو بود
پس تفاوت از چه در نیرو بود
ورنه زور از عشق شیرین یافتی
کوه را فرهاد چون بشکافتی
دل که نکند عشق منشورش سجل
پارۀ سنگ سیه باشد نه دل
هر که از عشقش نه شوری در سرست
گر به صورت مردم از خر کمترست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
بذله ای خوش یادم آمد حسب حال
از بزرگی در لطافت بی همال
گفت وقتی واعظی در کشوری
از برای وعظ شد بر منبری
خوش نفس شیرین سخن گیرا دمی
در فصاحت سخت کوشی محکمی
گر کسی را گفت هست از من سؤال
وقت ازین بهتر ندانم لامحال
هر که را از من سؤالی خاطرست
گو بکن اینک جوابش حاضرست
بود خر گم کرده ای بر پای خاست
گفت گم کردم خری بنگر کجاست
گفت بنشین تا بگویم دم مزن
مجلس تذکیر من برهم مزن
مرد خر را از سر خود باز کرد
قصه ای در باب عشق آغاز کرد
حاضران را دل خدا داند کجا
ریش بالان کرده سرها در هوا
گفت در اثنای حال ای امتان
کیست کو عاشق نشد از جملتان
زین گرانجانی سبک بر پای خاست
گفت اینک شاهد عالم خداست
من که در اوقات پنجه سال زیست
عاشقی هرگز ندانستم که چیست
از سر منبر به خر گم کرده پیر
گفت هین اینک خرت ریشش بگیر
هر که را خاطر نه جای دیگرست
یعنی عاشق نیست از خر کمترست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
از پدر دارم حیاتش دیرباد
نکته ای در باب دل دادن بیاد
گفت نبود نوجوان را یاد گیر
هفته ای از بیخودی کردن گزیر
دل به ناقص عقل تردامن مده
آتش اندر پهلوی خرمن منه
دل بدان کس ده که چه دشمن چه دوست
در پست گویند حق با سوی اوست
تا اگر عشقت بود باری مجاز
هم به حق آن عشق گردانند باز
گر حدیثش با تو کفر مطلق است
از پدر بشنو برادر کان حق است
من به غفلت چون دگر شنگولیان
مولع آواز چنگ لولیان
مدتی رفتم من لولی هوس
بار در پیش و ملامتگر ز پس
نی خدا از کار من راضی نه خلق
در گل غفلت ز پایم تا به حلق
سالها بر باطلم بایست زیست
تا بدانستم که عشق و یار چیست
عشق این یارست و یار این بار و بس
هرچه دیگر پیش ازین کردم هوس
هم نمی گویم نظر گاهیم نیست
در طریق عشق همراهیم نیست
هست زیرا چون توان رفتن طریق
گر نباشد محرم رازی رفیق
قطب را پای سفر بر کار نیست
کش رفیقی صاحب الاسرار نیست
تا نه پنداری که سیمرغ از گزاف
کرد تا اکنون نشیمن کوه قاف
بی رفیقی ره نمی آرد پدر
گرنه کی بردی به تنهایی پسر
هر که تنها رفت سرگردان بماند
در تحیر تا به جاویدان بماند
کس به خود نتواند این ره باز یافت
آن تواند یافت کز خود سر بتافت
تا نه پنداری طریقی روشنست
روشنایی از رفیقی روشنست
گر نبودی پس رو خورشید ماه
کی ضیاگستر بدی روی سیاه
دست در دامان مرد مرد زن
زآنکه بی مردی کمی از بیوه زن
پیشوایی بایدت رهبر کسی
پیشوایی را نشاید هر کسی
تا در تسلیم راهی مشکلست
نی اخی نی کار هر نازک دل است
تا ز کفر و دین برون ناید مرید
کی ره تسلیم را شاید مرید
شد جوانی پیش پیری سالخورد
التماس خرقه ای از پیر کرد
پیر دانا گفتش ای جان پدر
اول از ابلیس ره زن در گذر
زآنکه گر برنگذری راهت زند
همچو مار خفته ناگاهت زند
مدت یکسال مهلت دادمت
بر مراد نفس رخصت دادمت
در جهان هرچ اختیار آید ترا
جهد کن تا در کنار آید ترا
آرزوی نفس چون آری بدست
می پرست این آرزو چون بت پرست
از قفای آن شود معلوم تو
کان خیالی بود و بس مفهوم تو
عاریت جاییست این فانی سرای
هیچ دیگر نیست باقی جز خدای
از هوای نفس چون ساکن شوی
پیش من باز آی تا ایمن شوی
چون شدی ایمن ز رهزن خرقه پوش
حلقه فقر آگهی در کن به گوش
رهزن روح الله آخر سوزنست
رهزنست آن ار همه یک ارزنست
زآنکه تا برنگذری از هر چه هست
کی توان در نیستی زنار بست
ترک هستی کن ز آتش مردوار
چون خلیل آنگه گلستانی بر آر
هیچ باید بود در تسلیم هیچ
چون نباید بود پس خود بر مپیچ
جز به امر مقتدا گر حج کنی
کعبه مقصود را بی رج کنی
گر همه غزوست بی فرمان خطاست
فعل آن ملعون و قتل کربلاست
هم وثاقی بود مان در اردبیل
این حکایت باز گفت از اهل گیل

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
حالتی افتاد شیخی را مگر
تا سه روز از خویشتن شد بیخبر
سر آن معنی مریدی بازخواست
شیخ مرموز آن بدو بنمود راست
گفت مشرق تا به مغرب در زمین
بازجستم هم یسار وهم یمین
تا مگر باشد که فقر آرم به دست
زآنکه بی فقر این قدم رفتن به دست
در زمین نامد به دست آن جوهرم
منزلی گفتم ببالا بگذرم
رفتم از فرش زمین تا اوج عرش
آسمان از فقر خالی بد چو فرش
بی خبر کرد از تعجب حیرتم
ره بخوابست آن زمان زد غیرتم
تا درین بودم یکی آواز داد
بر سر آن جوهرم ره باز داد
حقه ای دیدم به طاقی بر بلند
گفتم آنک فقرت ای صورت
پسند فقر اگر زان طاق بتوانی بگیر
تا اگر دعوی کنی باشی فقیر
دست کردم تا فرو گیرم ز طاق
طاق بالا بود و من کوتاه ساق
طیلسان و خرقه و کفش و کلاه
زیر پا کردم به جهد آن جایگاه
گرچه بسیاری بکوشیدم و لیک
تا به فقر از من مسافت بود نیک
هاتفی دیگر به من آواز داد
بر سر آن جوهرم ره باز داد
گفت سر زیر قدم باید نهاد
دین و دنیا در عدم باید نهاد
چون نهادی سر به زیر پای بست
حقه فقر آنگه آوردی به دست
سر بنه تا دست بر فقرت رسد
چون نهادی گر کنی فخرت رسد
تا سرت از پای بالاتر بود
دامنت از ا ورد رعناتر بود
فقر توحیدست و در توحید پاک
در نگنجد آب و آتش یاد و خاک
در سر از صد گونه سودا و هوس
کی تواند رفت در توحید کس
رفتم آنجا با سر افسانه باز
تاکنم دل پاک ازین ویرانه باز
در غریبی شد دلم از جان نفور
نه براهیمم نه ایوب صبور
چند بر آتش توانم کرد صبر
تا به کی خون جگر خوردن به جبر
طاقت دوزخ ندارم ای کریم
از گناه استغفر الله العظیم
زندگانی نیست این جان کندن ست
خویشتن را در عذاب افکندن ست
آنچه می بینم درین وحشت سرای
گر خدا بر خلق گیرد وای وای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
بود رندی سخت مخمر هولناک
در کفش یکسان نمودی زر و خاک
ساعتیش از خمر خالی کس ندید
صعب تر زو لاابالی کس ندید
هر چه دیگر داشتی آن پاک رو
بعد عورت پوش کردی در گرو
هر چه حاصل کردی و اندوختی
چون جهان بر خویشتن بفروختی
ناگهش دست قضا دامن گرفت
خون ناحق یا به حق گردن گرفت
شحنه فرمان داد بر حکم قصاص
مال داری خواست کش بدهد خلاص
خون بها گفتا مقرر می دهم
بندۀ من باش کو زر می دهم
مرد خونی گفت کشتن اختیار
می کنم تا زیستن نبود به عار
کشتن اولیٰ تر درین درماندگی
کز برای مال دنیا بندگی
خویشتن را بندۀ زر چون کنم
سفلگی کی کرده ام کاکنون کنم
گوی مردی وقت کشتن در ربود
تا نباید بندۀ مخلوق بود
شیر مردان اندرین دیر مجاز
دست همت بگسلانند از نیاز
نی چو آن افتاده در آب هلاک
برنگیرند از هوس دل زین مغاک
غرقۀ بدبخت نافرجام کار
خویشتن را در جهان کرد اعتبار
بست همچون جاهلان جان برمیان
تا دو دینارش مگر نبود زیان
گرچه این هم شیوۀ تحقیق نیست
چون کند بدبخت کش توفیق نیست
حالتی دیگر که جانم داغ کرد
باز گویم از یکی زن شیر مرد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
عورتی در گوکچه دیدم سوگوار
اشک ریزان بر سر ره زار زار
روی می مالید خوش بر خاک گرم
با خدا می گفت رازی نرم نرم
بر سرش یک ساعتی بودم به پای
تا چه می خواهد به زاری از خدای
باخدا میگفت ای پروردگار
بنده ام هر چون که میخواهی بدار
لیک چون کردی بدین روزم اسیر
گر نکردم طاعتی بر من مگیر
خدمت کافر نمیدانم گذاشت
تا توانم طاعت امر تو داشت
مردی آن زن مرا مدهوش کرد
آتش غیرت دلم پر جوش کرد
پاره سنگ از دل بی درد به
زن که او مرد آمد از نامرد به
مرد را در سوز نارد درد خام
زن شرف دارد بسی بر مرد خام
زن به مردی کار شیر نر کند
آتشی باید که دودی بر کند
الاف عشق افسردگان را ناخوش است
کم ز دودی گر دلم بر آتش است
من به نفس از کافران محکم ترم
با خدا عصیان ظاهر میکنم
نی خدا را هیچ طاعت کرده ام
نی به پیغمبر شفاعت کرده ام
مردی آن هم ندارم کز خدای
عذر تقصیری بخواهم وای وای
آفتاب عمر بر دیوار شد
والله ار نفسم دمی بیدار شد
زندگانی خفته میدارد مرا
روزگار آشفته میدارد مرا
حسر تا غبنا دریغا روزگار
مست بودم سود کی دارد خمار
نقد عمرم صرف شد بر باطلی
جز پشیمانی ندارم حاصلی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
چون سحرگه چهره صبح سفید
شد ز پشت خیمۀ نیلی پدید
آسمان گفتی گریبان کرده چاک
در فراق آفتابی تابناک
خور ز مشرق سر برهنه شد برون
چون سر یحیی میان طشت خون
پس ندا آمد که ای خیل اله
هین برون تازید سوی رزمگاه
بر رکاب پای مردی پا زنید
خویش را مستانه بر دریا زنید
هین برون تازید ای مستان عشق
باده می جوشد به تاکستان عشق
جرعه ای ز آن باده بی غش زنید
خود سمندروار بر آتش زنید
هین برون تازید ای شیران جنگ
عرصه را بر روبهان دارید تنگ
الله ای لب تشنگان آب میغ
آب حیوان می رود از جوی تیغ
هین برون تازید لبها تر کنید
یاد محنت های اسکندر کنید
چون شنیدند آن یلان رزم کوش
از فراز عرش پیغام سروش
محرمان کعبۀ دیدار رب
جمله بر لبیک بگشادند لب
بهر قربانگاهش از میقات شوق
هدی بختیهای جان کردند سوق
وارث حیدر شه والا مقام
شد برون از خیمه چون بدر تمام
شد ز کوه طور سینا جلوه گر
نور خلاق هیولا و صور
شمع دین شق کرد مشکات ستور
پرده در شد طلعت الله نور
آفتاب از بهر آن شاه فرید
باره گردون به زیر زین کشید
جبرییل آمد ز گردون باشتاب
با دو پر بگرفت آن شه را رکاب
شد چو پایش با رکاب زین قرین
زهره زهرا بمیزان شد مکین
احمد مرسل باعجاز عظیم
کرد ماه چارده شب را دو نیم
شهسوار بدر از پشت حجاب
کرد رد بر قوس گردون آفتاب
چون گرفت اندر فراز زین مکان
شد مسیحا بر فراز آسمان
موسی عمران فراز طور شد
که کمر دزدید و غرق نور شد
نی حنان الله نطقم بسته باد
خامۀ تمثیل من اشکسته باد
شاهباز ذروه ذات البروج
کرد بر قوسین او ادنی عروج
درع سالار رسل زیب تنش
خفته صد داود زیر جوشنش
هشته بر سر از نبی تاج سحاب
رفته زیر ابر قرص آفتاب
کرده چون جوزا حمایل بر کمر
ذوالفقار حیدر لشگر شکر
مهر جم در نازش از انگشت او
دیو و وحش و طیر طوع مشت او
راند با لشگر به میدان وغا
آن سلیل تاجدار لافتی
شه چو خور وآن دختران روشنش
چون ثریا جمع در پیرامنش
یا چو طوق هاله ای بر گرد ماه
در میان چون نقطه توحید شاه
علویان از بهر دفع چشم بد
خواند بر وی قل هو الله احد
راند حجت ها بر آن قوم جهول
آن سلیل مرتضی سبط رسول
گفت برگویید هان من کیستم
من مگر محبوب داور نیستم
می ندانیدم مگر ای قوم لد
که منم فرزند سالار احد
جد من پیغمبر آن نور نخست
که وجود انبیا ز آن نور رست
مادر من بضعۀ پاک رسول
در حسب زهرا و در عصمت بتول
نک منم نوری ز نور انگیخته
خون من با خون شان آمیخته
کیستم من قره العین علی
در خلافت صاحب نص جلی
خون من خون خدای لایزال
کی بود خون خدا کس را حلال
بدعتی در دین نمودم اختراع
یا ز دین برگشتم ای قوم رعاع
کاین چنین بر کشتن من تشنه اید
جمله بر کف تیر و تیغ و دشنه اید
یا قصاصی از شما بر گردنم
رفته تا باید تلافی کردنم
گرنه بشناسیدم ای اهل ضلال
نک منم وجه خدای ذوالجلال
خون من دانید چه بود ریخین
تیغ بر روی خدا آهیختن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
شه به پایان باز ناورده عتاب
با زبان تیر دادندش جواب
هر که ز آن سرچشمه آبی نوش کرد
نوعروس بخت در آغوش کرد
دید شه چون تیر باران جفا
کرد رو با یاوران باوفا
گفت هان آماده باشید ای کرام
که رسول این گروه است این سهام
این کبوترها که شهپر می زنند
عاشقان را حلقه بر در می زنند
نامه ها دارند خونین زیر پر
که به شهر جان برند از ما خبر
پیش تازید و صف آرایی کنید
وین رسل را خوش پذیرایی کنید
خوش بداریدش به جان و دل قبول
که بود از فرض اکرام رسول
یک به یک آن جان سپاران دلیر
هر یکی در پر دلی یک بیشه شیر
سوی میدان شهادت تاختند
کشتنی کشتند و جانها باختند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
چون عقیله دوده آل مناف
دخت زهرا بانوی سر عفاف
طود حلم و بحر علم من لدن
بی معلم عالمه اسرار کن
گوهر والای دریای شرف
بطن زهرای بتول او را صدف
مظهر بانوی کبرای حجیز
مریم او را دایه و هاجر کنیز
دست عصمت رشته تار معجرش
سر ناموس نبوت چادرش
کوه صبر و مهد تمکین و وقار
کان غیرت درة التاج فخار
مام دهر از غم گشوده کام او
از ازل ام المصایب نام او
دید سالار شهیدان را فرید
بسته بر قتلش کمر قوم عنید
گفت با فرزند کای ماه حجیز
من بدانت داشتم چون جان عزیز
کاین چنین روزی رخم داری سفید
جان سپاری در ره شاه شهید
زان بدادم شیرت از پستان عشق
کاین چنین روزت کنم قربان عشق
بهر امروزت پدر نامید عون
که شوی نک عون سالار دو کون
کاین همه آوازها از شه بود
گرچه از حلقوم عبدالله بود
وقت آن آمد که در میدان عشق
سرنهی چون گوی بر چوگان عشق
همرهان رفتند هین بشکن قفس
کز هم آوازان نمانی بازپس
غبن باشد تو در این محبس خموش
بلبلان در بوستان گرم خروش
پر بر افشان سوی آن گلزار شو
هم نشین جعفر طیار شو
هین بنه رخ پای اسب شاه را
کن شفیعش شیب عبدالله را
که کند شاهت به قربانی قبول
سرخ رو آیی به درگاه بتول
گفت خوش باش ای بلاکش مام من
خود همین کار است عین کام من
بند فرمان توام با رأس و عین
این سر من وین کف پای حسین
مادرا من یادگار جعفرم
خود ز شوق جان فشانی می پرم
گفت زینب کای سلیل بی همال
رو که شیر مادرت بادا حلال
دست او بگرفت بردش نزد شاه
گفت کای محبوب درگاه اله
با هزاران پوزش آوردم برت
هدیه ای بهر فدای اکبرت
ای خلیل کعبه مقصود من
کن به قربانی قبول این رود من
که جز این یک تن سرور سینه ام
در دیگر نیست در گنجینه ام
هین تو یوسف من عجوز یوسفم
جز کلافی نیست زادی در کفم
لطف کن ای یوسف پوزش پذیر
من تهی دستم بضاعت بس حقیر
رخصتی ده تا کند اینک فدا
جان به راه اکبرت ای مقتدا
شه نبیره عم خود در بر گرفت
عارضش بوسید و گفتا ای شگفت
این گرامی گوهر عم من است
غنچه نورستۀ آن گلشن است
چون روا باشد که آن نیکو پدر
سوزد از داغ چنین زیبا پسر
خواهرا داغ برادرهات بس
می ببر این میوۀ دل باز پس
دست عباس جدا از پیکرت
بس ز بهر سر زدن تا محشرت
پیکر من غرقه در خون دیدنت
بس ز بهر اشک خون باریدنت
داغ قاسم آن مه نادیده کام
بس ز بهر ناله تا بازار شام
داغ مرگ اکبر آن سرو سهی
تا قیامت بس ز بهر همرهی
شهر شام و آن هیون بی جهیز
بس ترا روز سیه تا رستخیز
چشم عبدالله که یعقوب وی است
در ره این یوسف فرخ پی است
چون بشیر آرد به یثرب این خبر
چون روا باشد که گوید با پدر
یوسفت در چنگ گرگان کشته شد
پیرهن بر خون تن آغشته شد
خواهرا تو بهر خود میدار باز
این مهین کودک که پروردی به ناز
من به اسماعیلت ای هاجر فدا
می دهم اکبر جدا اصغر جدا
بضعه زهرا ز درج چشم تر
کرد دامن زین ملالت پر گهر
گفت کای دارای تاج سروری
حق آن مهر برادر خواهری
حق آن پهلوی زهرا مام من
وان لبان زهر پالای حسن
حق آن شبه پیمبر اکبرت
که مبین این را روا با خواهرت
که برم این ناز پرور نزد باب
با هزاران شرمساری و حجاب
گویمش که نزد فرزند رسول
این کمین قربانیت نآمد قبول
شاه دین از لابۀ آن پاکزاد
داد آن شهزاده را اذن جهاد
دخت زهرا کرد با صد وجد و شوق
هدی خود را سوی قربانگاه سوق
شاهزاده جعفر طیار وار
تیغ در کف تاخت سوی کارزار
از نژاد باب و مادر یاد کرد
خرمن بی حاصلان بر باد کرد
رزمگاه از کشتگان آکنده شد
نام پاک جعفر از نو زنده شد
شد چو سیر از خون خصمان عنود
پر به سوی جنت الماوی گشود
شد خرامان سوی فردوس برین
با شقیق خود محمد شد قرین

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
بس که خونبار است چشم خامه ام
بوی خون آید همی از نامه ام
ترسمش خون باز بندد راه را
سوی شه نابرده عبدالله را
آن نخستین سبط را دویم سلیل
آخرین قربانی پور خلیل
قامتش سروی ولی نوخاسته
تیشه کین شاخ او پیراسته
خاک بار ای دست بر سر خامه را
بو که بندد ره به خون این نامه را
سر برد این قصه جان کاه را
تا رساند نزد مهر آن ماه را
دید چون گل دسته باغ حسن
شاه دین را غرق گرداب فتن
کوفیان گردش سپاه اندر سپاه
چون بدور قرص مه شام سیاه
تاخت سوی حربگه نالان و زار
همچو ذره سوی مهر تابدار
شه به میدان چشم خونین باز کرد
خواهر غمدیده را آواز کرد
که مهل ای خواهر مه روی من
کاید این کودک ز خیمه سوی من
بر نگردد ترسم این صید حرم
زین دیار از تیرباران ستم
گرگ خونخوار است وادی سر به سر
دیدۀ راحیل در راه پسر
دامنش بگرفت زینب با نیاز
گفت جانا زین سفر برگرد باز
از غمت ای گلبن نورس مرا
دل مکن خون داغ قاسم بس مرا
چاه در راه است و صحرا پر خطر
یوسفا زین دشت کنعان کن حذر
از صدف بارید آن در یتیم
عقد مروارید تر بر روی سیم
گفت عمه واهلم بهر خدا
من نخواهم شد ز عم خود جدا
وقت گلچینی است در بستان عشق
در مبندم بر بهارستان عشق
بلبل از گل چون شکیبد در بهار
دست منع ای عمه از من باز دار
نیست شرط عاشقان خانه سوز
کشته شمع و زنده پروانه هنوز
عشق شمع از جذبه های دلکشم
اوفکنده نعل دل در آتشم
دور دار ای عمه از من دامنت
آتشم ترسم بسوزد خرمت
دور باش از آه آتش زای من
کاتش سود است سر تا پای من
بر مبند ای عمه بر من راه را
بو که بینم بار دیگر شاه را
باز گیر از گردن شوقم طناب
پیل طبعم دیده هندستان به خواب
عندلیبم سوی بستان می رود
طوطیم زی شکرستان می رود
جذبه عشقش کشان سوی شهش
در کشش زینب به سوی خرگهش
عاقبت شد جذبه های عشق چیر
شد سوی برج شرف ماه منیر
دید شاه افتاده در دریای خون
با تن تنها و خصم از حد فزون
گفت شاها نک به کف جان آمدم
بر بساط عشق مهمان آمدم
آمدم ای شاه من اینجا قنق
ای تو مهمان دار سکان افق
هین کنارم گیر و دستم نه به سر
ای به روز غم یتیمان را پدر
خواهران و دختران در خیمه گاه
دوخته چون اختران چشمت به راه
کز سفر کی باز گردد شاه ما
باز آید سوی گردون ماه ما
خیز سوی خیمه ها می کن گذار
چشمها را وارهان از انتظار
گفت شاهش الله ای جان عزیز
تیغ می بارد در این دشت ستیز
تو به خیمه باز گرد ای مهوشم
من بدین حالت که خود دارم خوشم
گفت شاها این نه آیین وفا است
من ذبیح عشق و این کوه منا است
کبش املح که فرستادش خدا
سوی ابراهیم از بهر فدا
تو خلیل و کبش املح نک منم
مرغزار عشق باشد مسکنم
نز گران جانی به تاخیر آمدم
کوکب صبحم اگر دیر آمدم
دید ناگه کافری در دست تیغ
که زند بر تارک شه بی دریغ
نامده آن تیغ کین شه را به سر
دست خود را کرد آن کودک سپر
تیغ بر بازوی عبدالله گذشت
وه چه گویم که چه زان بر شه گذشت
دست افشان آن سلیل ارجمند
خود چو بسمل در کنار شه فکند
گفت دستم گیر ای سالار کون
ای به بی دستان به هر دو کون عون
پایمردی کن که کار از دست رفت
دستگیرم کاختیار از دست رفت
شه چو جان بگرفت اندر بر تنش
دست خود را کرد طوق گردنش
ناگهان زد ظالمی از شست کین
تیر دلدوزش به حلق نازنین
گفت شه کی طایر طاوس پر
خوش بر افشان بال تا نزد پدر
یوسفا فارغ ز رنج چاه باش
رو به مصر کامرانی شاه باش
مرغ روحش پر به رفتن باز کرد
همچو باز از دست شه پرواز کرد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
جبرییل آمد شتابان بر زمین
از فراز عرش رب العالمین
دید صحرایی سراسر لاله زار
ارغوان در وی قطار اندر قطار
چهره های آتشین برگ گلشن
زلف های عنبر افشان سنبلش
جوی ها در وی روان اما ز خون
سروهایی برلب اما سرنگون
غنچه های ناشده از آب سیر
اندر او خندان ولی از زخم تیر
چشم نرگس رفته از مستی ز هوش
سوسنان با ده زبان در وی خموش
عندلیبان اندر آن بستانکده
در فغان هر سو رده اندر رده
گفت کای فرمانده ملک وجود
پیشت آوردستم از یزدان درود
گفت بر گو ای برید کوی یار
تا به پیغامش کنم صد جان نثار
گفت فرمودت که ای سالار عشق
ای ز تو بالا گرفته کار عشق
گر نبودی بود تو عالم نبود
امتزاج طینت آدم نبود
خود تویی مقصود از خلق عباد
بی تو عالم را به سر گو خاک باد
ما نکردیم این شهادت بر تو حتم
ای جلال کبریایی بر تو ختم
عزم تو بس در وفای عهد تو
شد نیت قایم مقام عهد تو
بس ترا در خون طپیدن اکبرت
خون به جای شیر خوردن اصغرت
خواه کش خه کشته باش ای شاه عشق
هیچ کم ناید تو را از جاه عشق
خواه جان بستان و خه جان می سپار
یار آن یار است و مهر آن مهر یار
گر کشی جان جهان نک زان توست
گوش عزراییل بر فرمان توست
کشته گردی بر شهیدان شه تویی
خون بهایت ما ذبیح الله تویی
داد پاسخ شاه با روح الامین
کای امین وحی رب العالمین
بسته ایم عهدی من و شاه وجود
من همانم عهد آن عهدی که بود
عاشق جانانه را با جان چه کار
درد کز یار است با درمان چکار
جبرییلا این که بینی نی منم
اوست یکسر من همین پیراهنم
زو فرودم آنچه از خود کاستم
من خود این آتش به جان می خواستم
گر من از هر دو جهان بیگانه ام
گنج پنهانی است در ویرانه ام
گفت شاها خواهرانت بی کس است
گفت او خود بی کسان را مونس است
گفت چشم دخترانت در ره است
گفت عشق از دیدن غیر اکمه است
گفت ترسم زینبت گردد اسیر
گفت سوی اوست از هر سو مصیر
گفت سجادت فتاده بی طبیب
گفت بیماریش خوش دارد حبیب
یک بیت کامل حذف شده است یعنی دو مصرع پشت سر هم که قافیه شان یکی هست حذف شده
آب حیوان را در آن سو هشته ام
گفت خواهد شد سرت زیب سنان
گفت گو باش او چو می خواهد چنان
گفت جان باشد متاعی بس گران
بر خسان مفروش یوسف رایگان
گفت جانی را که جانان خونبهاست
جبرییلا رایگان خواندن خطاست
گفت آوردستم از غیبت سپاه
تا کنند این قوم کافر دل تباه
گفت مهلا خود ز من دارد مدد
جبرییلا این سپاه بی عدد
هستی ایشان همه از هست ماست
رشتۀ تدبیرشان در دست ماست
آنکه با تدبیر او گردد فلک
کی بود محتاج امداد ملک
گر فشانم دست ریزم ز آستین
صد هزاران جبرییل راستین
جبرییلا باب من بودت ممد
که شدی حق را به پاسخ مستعد
آن زمان کت آفرید از نیستی
گفت بر گو من کیم تو کیستی
سال ها ماندی تو حیران در جواب
کرد تعلیمت در آخر بوتراب
گفت بر گو تو خداوند جلیل
من کمین عبد تو نامم جبرییل
جبرییلا من خلیفه آن شهم
وارث اسرار آن باب الله ام
آن ستاره کت نمود آن مه جبین
دیده بگشا در جبین من ببین
جبرییلا چشم دیگر بایدت
تا که حال عاشقان بنمایدت
جبرییلا من خود از کف هشته ام
دست جانانست تار رشته ام
هشته طوق عشق خود بر گردنم
می برد آنجا که خواهد بردنم
این حدیث محنت ایوب نیست
داستان یوسف و یعقوب نیست
صبر ایوب از کجا و این بلا
این حسین است و حدیث کربلا
دورکش زین ورطه رخت ای محتشم
تا نسوزد شهپرت را آتشم
هین سپاهت دور دار از راه من
که جهان سوز است برق آه من
شد به سوی آسمان آن روح پاک
که فرشتۀ آتش آمد سوزناک

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -