cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
خردی هنوز و کودکی ای نازنین برنا نه ای
جورت نمی گیرم گنه کز نیک و بد دانا نه ای
هر سو که زیبا بگذرد در دل همی بار آورد
زیباییت جان می برد یا آفتی زیبا نه ای
رخسار جان پرور ترا شکلی ز جان خوش تر ترا
بیهوده هرکس مر ترا جان می نخواند تا نه ای
آشوب عقل گمرهی بر نیکوان شاهنشهی
نی نی که خورشید و مهی پروین نه ای جوزا نه ای
سروی چنین یا سوسنی یا از گل تر خرمنی
یعنی تو پهلوی منی یارب تویی این یا نه ای
رویی چو گل شسته به خوی و آلوده لب ها را به می
دل ها به گردت پی به پی می بینمت تنها نه ای
بد عهدی و نامهربان گه دل دهی گاهی زبان
من با توام باری به جان گر تو ز دل با ما نه ای
شوخی مکن زین ها مگو کت نیست با ما آرزو
من بنده ام آنجا که تو لیکن تویی کاینجا نه ای
دیشب کشیدم از کمین زنجیر زلف عنبرین
چشم تو گفت از خشم و کین خسرو مگر دیوانه ای

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
دیری ست کای گلبرگ تر بر روی ما خندان نه ای
هستی لطیف و خوبرو زان در وفا خندان نه ای
زلف دوتاهت چیست این زیر کلاهت چیست این
چتر سیاهت چیست این چون بر دلم سلطان نه ای
یعنی تویی ای همنشین جانان و جان نازنین
یا خود خیالی این چنین در پیش من جانا نه ای
چون بر تو می دارم نظر از چیست زینسان چشم تر
آخر ندانی اینقدر نیکو نه هم نادان نه ای
تاراج دل کردی بسی دستی برو یاری رسی
در بردن دل هر کسی می داندت پنهان نه ای
ای عشق داری مدخلی در جان مشتاقان بلی
در گفتن آسانی بلی در تاختن آسان نه ای
بشکافتی جان از میان خود را نه پیوندی بر آن
یعنی تویی پیوند جان پر کاله ای از جان نه ای
لب را نگر میگون شده سرسبز ز آب و خون شده
با خضر همره چو نشده گر چمشه حیوان نه ای
زین پیش بودی همنفس اکنون نمی مانی به کس
خسرو همان بنده ست و بس تو آنکه بودی آن نه ای

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
ای درد بیدرد دلم تاراج پنهان کرده ای
یا جان بهم بیرون روی کآرام در جان کرده ای
در حیرتم تا هر شبی چون خواب می آید ترا
زینسان که در هر گوشه ای صد دل پریشان کرده ای
فتنه دمی در عهد تو بیکار ننشیند همی
از نقد جان ها لاجرم مزدش فراوان کرده ای
دی چشم را فرموده ای گه گه نظر در کشتگان
گر در پذیرد اینقدر گبری مسلمان کرده ای
تو مست و دلها بر درت گشته روان از هر طرف
در چار بازار بلا نرخ دل ارزان کرده ای
گفتی ندانم بی سبب غمگین چه می دارد مرا
من آشکارا گویمت خونها که پنهان کرده ای
از نیکوان کس را نبود این مرحمت بر عاشقان
آباد بر تو کز ستم صد خانه ویران کرده ای
دانم که نتوانی وفا لبک اندک اندک خوی کن
کانچ از جفاکاری بود چندانکه بتوان کرده ای
دل در گلی بندم ولی گل نیست چون تو چون کنم
آخر تو هم وقتی گذر سوی گلستان کرده ای
در پیش زلف و خال تو خون جگر می ریختم
دل گفت کاین هم خسروا شبهای هجران کرده ای

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
ای که چشم من به روی خویش روشن کرده ای
اندر آخوش خوش کزان رو خانه گلشن کرده ای
صد دل ویران است در هر تار پیراهن ترا
تو چنین نازک چه تار است اینکه بر تن کرده ای
تو همه تن مایه شادی و جانم پر ز غم
جان من وه اینچنین جایی چه مسکن کرده ای
جلوه کردی بر من از رخ تا روان شد خون ز چشم
یارب آید پیش چشمت آنچه با من کرده ای
تیغ زن بر گردن من خون من در گردنت
غم مخور چون اینچنین خون صد به گردن کرده ای
هر شبی تا روز می سوزم گدازان همچو شمع
دم به دم از سوزش من چله روشن کرده ای
دوست می دارم ترا با آنکه بهر خویشتن
عالمی بر خسرو بیچاره دشمن کرده ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
سینه ام را از غم عالم تو بی غم کرده ای
از غم خود تا مرا رسوای عالم کرده ای
فاشم ای دیده تو کردی زانکه زین دل هرکجا
خواستم گویم غمی بنیاد ماتم کرده ای
وه که خلقی ز آه دودانگیز من بگریست خون
ای عفاک الله تو باری دیده را نم کرده ای
زین پریشانی سرت گردم خلاصم کن دمی
ای که کار من چو زلف خویش در هم کرده ای
دل به تو دادم کنون می خواهی این دم جان ز من
آری آری بر دلم جور و جفا کم کرده ای
ریش کردی سینه ام از ناوک هجران و باز
خنده کردی بر دلم جور و جفا کم کرده ای
گر ز بی مهری سخن می گویی آن را خود مگوی
ور ز من می پرسی از بیداد آن هم کرده ای
خسروا دیوانگی بگذار و لعلش را مخواه
کاین سلیمان است کز وی قصد خاتم کرده ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای که در هیچ غمی با دل من یار نه ای
سوی من بین اگر اندر سر آزار نه ای
از تو هر روز گرفتار بلایی گردم
تو چه دانی که در این روز گرفتار نه ای
هر شب از ناله من خواب نیاید کس را
خفته ای تو که در این واقعه بیدار نه ای
با من خسته کم رویم ز تو در دیوارست
می کن آخر سخنی صورت دیوار نه ای
نار دانی ز دو لب بر من بیمار فرست
شکر آن را که چو من در هم و بیمار نه ای
از برای دل من جان من امروز ببر
گر چه عهدی ست به دنباله این کار نه ای
یار بنشست مرا در دل و من می دانم و او
خسروا خیز که تو محرم اسرار نه ای

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای که در دیده درونی و در آغوش نه ای
هم به یاد تو که یک لحظه فراموش نه ای
چند افسون جفا خوانی و پنهان داری
آنچنان نیست که افسونش به هر گوش نه ای
رو بپوشیدی و این بنده خطا کرد که دید
من و رسوایی ازین پس چو خطاپوش نه ای
وه که از درد توام خون جگر نوش گرفت
تو چه دانی که در این درد جگر نوش نه ای
گر به آغوش بریزند گل اندر بر من
آن همه خار بود چون تو در آغوش نه ای
دوش گفتی که کنم چاره کارت فردا
آخر امروز چرا بر سخن دوش نه ای
از لبش وعده دهی وز مژه اش زخم زنی
نیش باری مزن ای دیده اگر نوش نه ای

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
خنده را سوختن جان من آموخته ای
غمزه را غارت ایمان من آموخته ای
جان به بازی ببری از من و بازم ندهی
این چه بازیست که بر جان من آموخته ای
می زنی بر من سرگشته که سربازی کن
گوی بازی تو به چوگان من آموخته ای
طره را بشکنی و باز ببندی دانم
این شکست از پی پیمان من آموخته ای
جا به چشمم کنی و غرقه شوم برنکشی
آشنا گر چه به طوفان من آموخته ای
پاره گرد ای دل و خون شو که ترا فرمان است
عشق بازی تو به فرمان من آموخته ای
چه کنی از مژه سحر از پی خسرو هر دم
این عملها نه ز دیوان من آموخته ای

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
آتش اندر آب هرگز دیده ای
عنبر اندر تاب هرگز دیده ای
چون دهان و لعل شورانگیز او
پسته و عناب هرگز دیده ای
شد نقاب عارضش زلف سیاه
شام پر مهتاب هرگز دیده ای
در صدف چون رشته دندان او
لؤلؤی خوشاب هرگز دیده ای
نرگسش در طاق ابرو خفته مست
مست در محراب هرگز دیده ای
در غمش خسرو چو چشم خون فشان
چشمه خوناب هرگز دیده ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
باز بر خونم کمر بربسته ای
وان دو ابروی سر بر بسته ای
من میان بر بستنت را بنده ام
موی را گویی کمر بر بسته ای
می روی چون تیر و در دل می خلی
تا خود از شست که بیرون جسته ای
ازتری آب از لبانت می چکد
بس که اندر چشم من بنشسته ای
تازه کردستی ز نم بر روی خود
هم به خون تازه در پیوسته ای
بر زمین پهلو نمی یارم نهاد
بس که خسرو را به مژگان خسته ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
سر در خمار شب به کنار که بوده ای
لب ها فگار همدم و یار که بوده ای
سنبل به تاب رفته و نرگس به خواب ناز
شب تا به روز باده گسار که بوده ای
شمع مراد من نشدی یک شبی تمام
ماه تمام در شب تار که بوده ای
با چشم آهوانه که شیران کند شکار
ای آهوی رمیده شکار که بوده ای
سروت هنوز هست در آغوش خاستن
ای سرو نیم رسته بهار که بوده ای
زان رو که جوی چشمه خورشید خون گرفت
خونابه شوی گریه زار که بوده ای
کارت چنین که پرده دل ها دریدن است
امشب به پرده محرم کار که بوده ای
ما را ز اشک صد جگر پاره در کنار
تو پاره جگر به کنار که بوده ای
بر ریش خسروت نمکی هم دریغ بود
مرهم رسان جان فگار که بوده ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای ده یکی ز خوبی تو مه چگونه ای
وز هر دو هفته ماه یکی ده چگونه ای
گفتم رسم در آخر آن مه به نزد تو
آخر رسید ای صنم آن مه چگونه ای
تا چند گوییم نرسیده ست گاه وصل
آن گاه نیز می رسد آنگه چگونه ای
گر چه نپرسیم که چگونه ست حال تو
باری توان ز حال من آگه چگونه ای
ره می روی و در پی تو صد هزار دل
ای برده صد هزار دل از ره چگونه ای
دی بوسه دادیم چو شدم خاک بر درت
امروز خاک بوس در شه چگونه ای
آیم به نزد تو چه خوش آید مرا ز تو
بر خسروت خوش آمدی ای مه چگونه ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
مشک بر اطراف مه آورده ای
توبه به زیر گنه آورده ای
بر رخ تو کآفت جان من است
از شب یلدا سپه آورده ای
شانه کو گم کرده بر فرق تو ره
مو کشانش رو به ره آورده ای
داده ام از دیده خون دل خسته ای
خواستم یک بوسه نه آورده ای
رسم تو آزردن خسرو شده
باز چه رسم تبه آورده ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ز آب ملاحت که رخ آلوده ای
وانکه نمک بر جگری سوده ای
داد لبت بوسه و رنجه شدی
بازستان گر تو نفرموده ای
بشنو از اروح شهیدان عشق
زمزمه عشق که نشنوده ای
هست دوان گرد تو چون گرد باد
جان عزیزان که تو بر بوده ای
دوش نشد دل که به مه بنگرم
ز آنک تو اندر دل ما بوده ای
لابه بر آن لب چو ملمع گریست
عربده بر فتنه چه آلوده ای
می روم از وعده وصلت مدام
گرچه که بادست که پیموده ای
منت بخشیدن تو بهر چیست
بر دل خسرو که نبخشوده ای

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
گرچه به هر سخن دلم از تن ربوده ای
با این همه بگوی که جانم فزوده ای
چشمت به غمزه بردن دل ها نمونه ای ست
تا تو بدین بهانه چه دل ها ربوده ای
رویت درون پرده و صد پرده چاک از او
شادی به روزگار کسی کش نموده ای
بالین گردناک مرا طعنه می زنی
جانا به تکیه گاه غریبان نبوده ای
آسان مگیر آه و دم سرد من از آنک
خردی و گرم و سرد جهان نآزموده ای
گفتی که خون به دست خودت ریز ای رقیب
شکرانه بر من است که از وی شنوده ای
کی داند انده شب تنهانشستگان
ای آن که مست در بر جانان غنوده ای
ای مرغ آب عربده دریات سهل بود
پروانه وار سینه بر آتش نسوده ای
بد گفت عاشقانت چنین کرد خسروا
رنجه مشو که کشته خود را دروده ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تو شوخ هر کجا لب خندان گشوده ای
از دل بسی گره که به دندان گشوده ای
آب حیات می رودت در سخن که لب
گویی ره آب چشمه حیوان گشوده ای
ما چون زییم بیش که از بهر جان ما
مستی و خوی چکان و گریبان گشوده ای
هست از برای کینه ما خط کشیدنت
مضمون نهان مدار که عنوان گشوده ای
فریاد رس مرا و ز فریاد وارهانش
خسرو که هر شبی ز وی افغان گشوده ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
آن دل خراب شد که تو آباد دیده ای
وان سینه غم گرفت که تو شاد دیده ای
بازار عیش و خانه هستی و کوی عقل
ویرانه ها شد آن همه کآباد دیده ای
عمری ست تا به دام بلایی اسیر ماند
آن جان نازنین که تو آزاد دیده ای
نزد من ای حسود تو بایستیی کنون
تا خان و مان دل همه بر باد دیده ای
ای پندگوی همره من در عدم نه ای
تا از غم ویم علف و زاد دیده ای
ای مرغ عاشق ار تو بدانسته ای وفا
در رنج خویش راحت صیاد دیده ای
خسرو به بوستان چه روی دل دگر طرف
کاش از نخست در گل و شمشاد دیده ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تو با آن رو بگو مه را چه باشی
تو با آن رخ بگو شه را چه باشی
ببین آیینه و خود را صفت کن
حدیث زهره و مه را چه باشی
دلا زینسان چه می نالی در آن کوی
گدایان شبانگه را چه باشی
بمیر ای مرغ تشنه در بیابان
امید ابر ناگه را چه باشی
چه سویت خسروا دارد جدا گوش
به کویش ناله و وه را چه باشی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
چه بد کردیم کز ما برشکستی
ز غم بر جان ما نشتر شکستی
روان شد گریه تا گیرد عنانت
گذشتی و عنان را بر شکستی
مرا در طعنه خصمان فگندی
به سنگ ناکسان گوهر شکستی
تنم خستی و خونم نوش کردی
چرا می خوردی و ساغر شکستی
دلم را خرد بشکستی به هجران
قوی بتخانه ای را در شکستی
چه شکل است این که دین را غارتیدی
چه نازست این که هم کافر شکستی
چه بانگ پای اسپ است این که در وجد
نوا در حلق خنیاگر شکستی
نگویم زلف کان دزد سیه را
نکو کردی که پا و سر شکستی
گره محکم زدی بر جان خسرو
که زلف عنبرین را بر شکستی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
چون می نرسد دست به پایی که تو داری
کم زانکه شوم خاک سرایی که تو داری
بازند جهان را به یکی داو بنازند
من هر دو ببازم به دغایی که تو داری
زنهار نجویی دل آزرده ی ما را
ای باد صبا گشت به جایی که تو داری
گر بد نکنی دل تن تو تن نتوان گفت
جانی ست نهان زیر قبایی که تو داری
افسوس بود جور تو بر هر دل و جانی
من دانم و من قدر جفایی که تو داری
صد خرقه ی صوفی به خرابات گرو کرد
آن نرگس مخمور بلایی که تو داری
رنجه مشو ای زاهد نیک از پی من زآنک
دل باز نیاید به دعایی که تو داری
خسرو به زبان توبه و در دل می و شاهد
احسنت از این صدق و صفایی که تو داری

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
رخساره مکن راست به جایی که تو باشی
ور راست کنی طرفه بالایی که تو باشی
گفتی چو ببینی رخ ما را غم خود خور
از جان که کند یاد به جایی که تو باشی
از دیده نیفتد گذرش بر تو نگویی
تا خاک شوم در ته پایی که تو باشی
شاید که نیاری به نظر ملک جهان را
در کلبه احزان گدایی که تو باشی
خلقی به دم سرد بمیرد به درت آنکه
خورشید نتابد به سرایی که تو باشی
خسرو اگر از شعر برانی سخن عشق
احسنت زهی شعر سرایی که تو باشی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
مست آمده ای باز به مهمان که بودی
دانم شکری در شکرستان که بودی
ای یار جدا مانده دل تنگ که جستی
ای یوسف گم گشته به زندان که بودی
دیوانه من بر سر کوی که گذشتی
تشویش ده حال پریشان که بودی
می دوش کجا خوردی و ساغر به که دادی
در ظلمت شب چشمه حیوان که بودی
آراسته و مست در آغوش که خفتی
این بخت کرا بوده به فرمان که بودی
جعدت که گزیده ست لبت را که گزیده ست
پیش که نشستی شب و مهمان که بودی
حلوا همه تاراج شد ای دل تو چه کردی
شهد که چشیدی مگس خوان که بودی
جان دگری در تن نالان که بودی
کان نمکی در دل بریان که بودی
نی بوی گلی داری و نی رنگ بهاری
خسرو تو به نظاره بستان که بودی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دیدی که حق خدمت بسیار ندیدی
ببریدی و رنج من غمخوارندیدی
بسیار کشیدم غم و رنج تو و اندک
آن را به میان اندک و بسیار ندیدی
آماج خدنگ ستمم ساختی آخر
جز من دگری لایق این کار ندیدی
باری تو بزی شاد که داری دل خرم
چون که نشدی عاشق و آزار ندیدی
بیداری شبهام چه دیدی تو که هرگز
در خواب گهی دیده بیدار ندیدی
بیمار چه پرسی تو که بیمار نگشتی
تیمار چه دانی تو که تیمار ندیدی
خسرو تو بسی غصه کشیدی ز چنان شوخ
باز از دل گمراه تو انکار ندیدی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای باد حدیث دلم آنجاش بگویی
در گوشه ای در گوش به تنهاش بگویی
از هر نمط آنجا سخنی درفگنی پس
زانگونه که دانی سخن ماش بگویی
از غمزه او هست همه شهر به فریاد
آهسته بدان غمزه رعناش بگویی
با دامن پر خون چو به بازار فتادم
حال من تر دامن ترساش بگویی
گستاخی بوسه نکنم لیک پیامی
از هر لب من با کف هر پاش بگویی
گفتی که کشد دردت از نام تو گویم
ای کاش بگویی و ز ما کاش بگویی
داد داده اویم اگر امروز دهم جان
فردا خبری از پی فرداش بگویی
چون مردن من زحمت آن پاش تیرزد
این چاش مخوانی و همانجاش بگویی
هر چند دل خسرو ازو سوخت نخواهم
کش هیچ ملامت کنی اماش بگویی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای باد سلام دلم آنجا برسانی
بوسی ز لبم بر کف آن پا برسانی
یکبار رسانیش سلام همه عشاق
صد بار از آن من تنها برسانی
بسیار بگردیش ز ما گرد سر آنگاه
صد سجده فرضش ز سر ما برسانی
این پیرهن چاک به خون غرقه که دارم
پنهان ببری از من و پیدا برسانی
دیرینه پیامی که برون داده ام از دل
پرورده به خونهای دل آنجا برسانی
کردیم به خوناب جگر نقش به چهره
این قصه به آن یوسف دلها برسانی
گر بر سر خسرو گذری دوست هماناک
عمر وی از امروز به فردا برسانی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای آنکه تو سلطان همه سیمبرانی
دستور بود فتنه به ملک تو که رانی
صد تیر جفا می گذرانی ز جگرها
بازوت قوی باد که خوش می گذرانی
چشمم که دوید از پی دیدار ندیدت
این است سزایش که به تیرش برانی
سبزه که دمد از گل عشاق تو ای ترک
خنگ تو بود سوخته هان تا بچرانی
از آب و گلم گرد برآورد هوایت
تا چند به دنبال خودم خاک خورانی
ما را تو مکش در هوس آن لب شیرین
این سوی در آیم گرم آن سوی برانی
گفتی که زبانیم جز از تو همه کس وای
ما را بمکش گر تو حیات دگرانی
هستی تو اگر شاد به رنجیدن خسرو
من سینه کنم پاره تو گر جامه درانی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
شتربانا دمی محمل میارای
رها کن تا ببوسم ناقه را پای
نهادند آشنایان بار بر دل
دلم رفته ست و بارش ماند بر جای
روان شد محمل و جانم به دنبال
جرس می نالد و من می کنم وای
ندیدم ره چو غایب شد ز چشمم
غبار بختیان دشت پیمای
تو ای کت بر شتر آب حیات است
به وادی تشنه می میرم ببخشای
بیابان پیش چشمم گشت تاریک
مه محمل نشینم پرده بگشای
دلم چون همرهش شد گویش ای باد
که جان هم می رسد تعجیل منمای
خوشی بر مردنم آخر نیارم
بدین دوری همم منزل مفرمای
رسید آن ماه چون خسرو به منزل
تو ره می بین و رو بر خاک می سای

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
مرا زان میر خوبان نیست روزی
گدایان را ز شاهان نیست روزی
به سنگی چون سگان خرسندم از دور
گرم چوبی ز دربان نیست روزی
ز من زایل کن ای جان زحمت خویش
چو درمانت ز جانان نیست روزی
رو ای اسکندر از همراهی خضر
ترا چون آب حیوان نیست روزی
به حیله چند بتوان زیست آخر
تنی دارم کش از جان نیست روزی
هوس بردم به رویش گفت بختم
شما را از گلستان نیست روزی
دل و جان و خرد بردی ترا باد
مرا باری از ایشان نیست روزی
ز دردت باد روزی مند جانم
به دردی کش ز درمان نیست روزی
چه سود از گریه خسرو در این غم
چو کشتش را ز باران نیست روزی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
چه کردم کآخرم فرمان نکردی
بدیدی دردم و درمان نکردی
ز هجران تو کفری هست بر من
شب کفر مرا ایمان نکردی
به دشواری برآمد جانم از تن
ببردی جان من آسان نکردی
چه جانها کان به وجه بوسه تو
برفت و نرخ را ازان نکردی
به گریه خواستم وصلت در این ملک
گدای خویش را سلطان نکردی
به کویت آرزومندان نمودند
نگاهی جانب ایشان نکردی
ترا گفتم که یک روزی مرا باش
برفتی از من و فرمان نکردی
دلم بردی و گفتی خواهمت داد
چو رفتی پیش یاد آن نکردی
ندیدی عیش خسرو تلخ هرگز
به حلوای لبش مهمان نکردی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
چنین کان خنده شیرین تو کردی
هلاک عاشقان آیین تو کردی
جفا می کرد بر من خود زمانه
بلای عشق تا شد این تو کردی
نکردی رد سؤال بوسه هرگز
گدایی بر دلم شیرین تو کردی
ترا من دل سپردم لیک جایش
در آن گیسوی چین بر چین تو کردی
نه مرد عشق بودم من ولیکن
مگس را طعمه شاهین تو کردی
مبادا نام غم هرگز بر آن دل
مرا گر چه چنین غمگین تو کردی
مرا این ماجرای دیده با تست
چنینم بیدل و بی دین تو کردی
تو خوبان را نمودی پیشم ای چشم
ستم بر جان من چندین تو کردی
نگفتم بد ترا ای عشق هرگز
که قصد خسرو مسکین تو کردی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
ز رحمت چشم بر چاکر نداری
نداری رحمت ای کافر نداری
دلم بردی و خوشتر آنکه گر من
بگویم بیدلم باور نداری
مگو در من مبین در دیگران بین
که مثل خویش در کشور نداری
به پشت پای خود بنگر که وقت است
از این آیینه بهتر نداری
کله را کج منه چندین بر آن سر
که تا با ما کجی در سر نداری
بخور خون دل و دیده مکن ای آب
نه خون من که خواب و خور نداری
چودل برداشتن اندیشه ات بود
چرا سنگی به کشتن برنداری
حدیث خسرو اندر گوش می کن
ز بهر گوش اگر گوهر نداری

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
شکستی طره تا در سر چه داری
نگویی کینه با چاکر چه داری
کله کج کرده ای از بهر آن راست
که خون ریزی دگر در سر چه داری
مسلمان کشتن اندر مذهب تست
بجز این خود تو ای کافر چه داری
مسلمانی ست این آخر نه کفرست
ستم را بیوفا داور چه داری
ربودی جان ز خلقی از نگاهی
کنون تا چشم دیگر بر چه داری
ورق چون داغ شد ابتر نگردد
چو داغم کرده ای ابتر چه داری
اگر من گفته ام کز تو صبورم
دروغی گفته ام باور چه داری
غمی دادی و آن دل را سپردم
من اینک حاضرم دیگر چه داری
گرم دیوانه خواهی داشت در دشت
میان بربسته ام بر هر چه داری
فتاده سوختم بر خاک راهت
چنینم خاک و خاکستر چه داری
بر آب دیده خسرو ببخشای
چو جان تر کرد چشمش تر چه داری

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
مرا چند آخر از خود دور داری
دلم را در هم و رنجور داری
روا داری که با آن روی چو شمع
شب تاریک ما بی نور داری
میان داری چو زنبوران کافر
مژه کافرتر از زنبور داری
ز رسوایی مرنج آخر محال است
که عاشق باشی و مستور داری
بتی گر داری از فردا میندیش
که در خانه بهشت و حور داری
تو آن سلطان خوبانی نگارا
که همچون فتنه صد دستور داری
ز چندان دل که ویران کرده تست
چه باشد گر یکی معمور داری
چو آتش در زدی باری همین بین
چنین باشد که خود را دور داری
معافی گر نمی پرسی ز خسرو
که خوبی و دل مغرور داری

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
دلا با غمزه خوبان چه بازی
بگو با تیغ خون افشان چه بازی
مرا گویی که با من بازیی کن
کنم جانا ولی با جان چه بازی
ز جان سیر آمدستم من وگرنه
مرا با آن لب و دندان چه بازی
تفحص کن که حال کشتگان چیست
چه رانی مرکب و چوگان چه بازی
چرا بر خود نمی بخشایی ای دل
بر کافر مسلمانان چه بازی
چو پوشی درد خود از بیم جانی
چنین عشقی بگو پنهان چه بازی
نه از یارست خوشتر آنکه بینی
نه از عشق است بهتر آنچه بازی
مکن خسرو که بازی نیست این کار
ترا با ساقی سلطان چه بازی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
رخساره چه می پوشی در کینه چه می کوشی
حال دل مسکین را می دانی و می پوشی
گر نرخ به جان سازی ور عمر بها گویی
از دیده خریدارم هر عشوه که بفروشی
گفتی که ز می هر دم سودای دلی دارم
تا خون که خواهد بود آن باده که می نوشی
از درد فراقت من بیم است که جان بدهم
ساقی دو سه می برده با داروی بیهوشی
شب رفت چراغ ما از سوز نمی شیند
ای شمع تو هم دانم آتش زده دوشی
زین دیده بی فرمان خون چند خورم آخر
یکبار ز سر بگذر ای سیل که بر دوشی
گر فتنه ز چشم آمد ای دل تو چرا مانی
ور سوخته شد عاشق عارف تو چرا جوشی
غم بست لبم آخر درد دل بیماران
از ناله شود وردش زو مرده به خاموشی
گفتم که کنم یادش تا دل به نشاط آید
چون کار به جان آمد خوش وقت فراموشی
گر خال بناگوشت دل بستد و منکر شد
باری تو گواهی ده ای در بناگوشی
خسرو ز رخ خوبان گفتی که کنم توبه
کاری که ز تو ناید بیهوده چرا کوشی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
اگر تو سرگذشت من بدانی
دگر افسانه مجنون نخوانی
همی گوید برو بیدار می باش
مکن تعلیم سگ را پاسبانی 
ز من پرسی که همدردان چه کردند
ترا دادند جان و زندگانی
مرا گرد سر آن چشم گردان
که تا بر من فتد آن ناتوانی
نماندم استخوانی هم که باری
سگ تو باشد از من میهمانی
طبیبم داغ فرماید نداند
که صد جا بیش دارم در نهانی
به بالینش منالید ای اسیران
که بس شیرین بود خواب گرانی
مرا جان در وفاداری برآمد
هنوز اندر حق من بدگمانی
به قتل خسرو آمد عشق و شادم
که یاری همرهی شد آن جهانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
نگارین مرا شد نوجوانی
که نو بادش نشاط و کامرانی
خطش پیرامن لب گوییا خضر
برآمد گرد آب زندگانی
بمیرم بر سر کویش که باشد
سگان کوی او را میهمانی
نه بر رویت خطت ای آیت حسن
که هست آن فتوی نامهربانی
من از باغ تو گر برگی نبندم
تو باری بر خور از شاخ جوانی
غمی چون کوه بر جانم نهادی
تو باقی مان که من بردم گرانی
چه یارد گفت در وصف تو خسرو
که هرچ اندر دل آرم بیش از آنی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
سزد گر نیکویی در من ببینی
که خودکام و جوان و نازنینی
به گاه خنده چون دندان نمایی
مرا اندر میان چشم شینی
مسلمان دیدمت زان دل سپردم
ندانستم که تو کافر چنینی
مه و خورشید را بسیار دیدم
بهی از هر که می گویم نه اینی
به عیش خوش ترش خوشنودم از تو
که گاهی سرکه گاهی انگبینی
ز جان آیم به استقبال تیرت
که بر من راست کرده در کمینی
بیا گر در همی چینی ز چشمم
به شرط آنکه مهره برنچینی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
دیوانه شدم ز یار بدخوی
بیگانه پرست و آشنا روی
دل بردن عاشقانست خویش
من جان نبرم ازان جفاجوی
از جعد ترش تن چو مویم
در تافته گشت موی در موی
پرسند نشان صبر گویم
گامی دو سه از عدم بر آن سوی
خواهم به درت روم به صد آه
سوزم سر و پای خود در آن کوی
او گر چه به سوز من نبیند
باری رسدش ز داغ من بوی
ساقی به زکات می پرستان
از من به دو جرعه غم فروشوی
ای دیده به سوز من ببخشای
کامروز تراست آب در جوی
خسرو چو به نیک گویی تست
یاد آر او را به گفت بدگوی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
بر لب اثر شراب داری
وز غمزه خیال خواب داری
شب خسپی و ما کنیم فریاد
آگه نشوی چه خواب داری
نارسته ز پوست می نماید
خطت که ز مشک ناب داری
در آب حیات غرقه شد خضر
زان سبزه که زیر آب داری
تری خطت بجای خویش است
هر چند بر آفتاب داری
لب از تو و دل ز من خوشی کن
چون هم می و هم کباب داری
خون ریز که گر بپرسدت کس
در هر مژه صد جواب داری
گفتی کنمت به غمزه بسمل
بسم الله اگر شتاب داری
گر کشتنی است بنده خسرو
بیهوده چه در عذاب داری

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -