cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
می روم از غم عشق تو چنان بی خبرم
که ندانم به کجا یا به چه اندیشه درم
همچو روی تو همه کار من آراسته بود
وه که چون موی تو اکنون همه زیر و زبرم
تیغ هجران تو گر زخم چنین خواهد زد
هیچ شک نیست کزین واقعه من جان نبرم
این منم کز بر تو دور شدم شرمم باد
چه کنم عاجز فرمان قضا و قدرم
بخت خوش داشت به هر روز وصال غم تو
تا ز شبهای فراق تو چه آید به سرم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
وه که امروز بحال دگرم
تو چه دانی که نداری خبرم
از همه خرمیی دور از تو
تا ز تو دور ترم دور ترم
نه تو را رای که بر من نگری
نه مرا زهره که در تو نگرم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
ساقی من از خمار شبانه مشوشم
وقت است اگر به باده باقی کنی خوشم
آن آب هم طویله آتش به من رسان
باشم که یک زمان زنی آبی بر آتشم
الا به دست باده دوشین دواش نیست
زهری که من ز دست جفای تو می چشم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
پر دردم و بمانده ز درمان خویشتن
گم کرده در هوای تو درمان خویشتن
حال مرا ز درد تو سیری نمیکند
سیر آمدم بجان تو از جان نخویشتن
چون گوی شد دل من و زلفین پرخم است
گوی مرا ربود بچوگان خویشتن
ای برزده بدامن بیداد دست چرخ
از دست تو دریده گریبان خویشتن
بیرحمی است پیشه دوران واز توهم
رسم دگر میار بدوران خویشتن
زلف تورا که صاحب ملک ستمگریست
ظلم آیتی است آمده در شان خویشتن

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
خه خه آن سوسن سیرابش بین
هی هی آن سنبل پر تابش بین
چستی سرو چمانش دیدی
مستی نرگس پر خوابش بین
خنده یی زد صدف لعل گشاد
رشته ی لولوی خوشابش بین
دیده یی آینه چهره ی روح
عکس خورشید جهان تابش بین
پسته بسته دهان آنگه نقل
از می آلوده دو عنابش بین
دلبران را رسن مشک بس است
چنبر غالیه ی نابش بین
تازه کن نور دو قندیل بصر
رکعت طاق دو محرابش بین
چکنم قصه ز سر تا بقدم
فتنه را ساخته اسبابش بین
گر ندیدی تن بی توش اثیر
کمر لاغر بی تابش بین

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
ای سعی کرده عشق تو در خون و جان من
تیر بلای تو نه بشست و کمان من
این دوستی بود که چو من سوخته دلی
بگذاری و بسازی با دشمنان من
از آن جمال و چهره ی زیبا که آن توست
نا بوده جز خیال تو در دیده آن من
ترسم که غوطه یی خورد آن هم در سرشک
دریا شده است دیده ی گوهرفشان من
زین فرقت دراز که نام و نشانش کم
دانی چگونه گشت تن ناتوان من
در جامه هیچ دیده ببیند خیال تو
جز ناله هیچ گوش نیابد نشان من
در من زبان طعنه چرا میکنی دراز
گردان بمدح صدر زمانه زبانه من

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای بر گشاده دست به بیداد عاشقان
بر چرخ میرود ز تو فریاد عاشقان
سلطان محنت تو خرابی همی کند
در دل کدام دل ستم آباد عاشقان
هان تا من غریب فراموش کی شوم
روزی که آیدت بجفا یاد عاشقان
با عاشقان هر آنچه بتر میکند غمت
گویی که در بدی است به افتاد عاشقان
بگسست روز عمر جهانی و هم چنان
یک زخمه کم مکن تو ز بیداد عاشقان
در زلف تو نشان ایادی خواجه نیست
چون بنده میکنی دل آزاد عاشقان

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای جهان را یادگار از طغرل و الب ارسلان
آسمان داد و دینی آفتاب دودمان
بوسه داده نعل یکران تو طوق ماه نو
سجده برده پیش دیوان تو طاق ابروان
تا هزاران قرن دیگر هم نیارد روزگار
مسند شاهنشهی را چون تو یک صاحب قران
افسر الب ارسلان را منتی بر سر نهاد
بخت یعنی کت نهادم بر سر شاه ارسلان
چون به چشم مشتری تختت به بیند روزگار
خیره گردد زان شکوه پیر و اقبال جوان
گوید ای بخت شهنشاهی و تاج قیصری
مژده تان بادا ز عمر شه به فر جاودان

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
چیست شرط عاشقان با بینوایی ساختن
سلطنت را خاک نعلین گدایی ساختن
نرد خدمت باختن با یار و پس در دست او
خوش حریفی پیشه کردن بادغایی ساختن
تک سواره پادشاه کشور جان شو چو خضر
بر سکندر نه صداع پادشایی ساختن
کی فرود آید دلی کان برتر از کیهان بود
هر دو روزه آلت کیهان خدایی ساختن
گر کیای خاص در گاهی مجردوار باش
گرکیا خارج بود رخت کیایی ساختن
طبع را در یوز کی میکن کزو روشن شود
چشم دل را توتیای روشنایی ساختن
دل چو در پیراهن تسلیم شد یاد آیدش
خرقه سالوسی و دلق ریایی ساختن
با وجود خاکپای خاک پاشان شرط نیست
دیده را با وحشت بی توتیایی ساختن
درد حاصل کن که ممکن نیست بی اکسیر درد
از مس اخسیکتی سیم سنایی ساختن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
این چرخ دغا پیشه دست خوش خوی تو
در ششدره حیرت خورشید زروی تو
از حسن گه جانها ما را چه نشان پرسی
اینک خط و خال او اینک خم موی تو
ز اندیشه جان و دل در کوکبه حسنت
آه من غمگین را ره نیست بسوی تو
کردن ننهد کردن جز برخط عشق تو
جولان نکند فتنه جز بر سر کوی تو
گویی ز که می بینی حال بدخویش آخر
گر طره نخواهی شد از روی نکوی تو
زینسان که زبی آبی تو دیده برون شستی
قسم لب ما مانده یک قطره زخوی تو
از سنگ همی یابد با چرخ سبوی ما
با اینهمه چون گویم هم سنگ و سبوی تو
گفتی که بسی رنگت از پهلوی ما خیزد
بیچاره اثیر اینک بنشست ببوی تو

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
از رهی روی بگردان و برو
دامن مهر بر افشان و برو
مکن آن عشق ز سر تازه بپای
مبر آن عهد به پایان و برو
که تو را گفت که سرگردان باد
کزفلان روی بگردان و برو
سر بزن خسته دلان را مگذار
هم چنین بی سروسامان و برو

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
ای در دل و جان سواری تو
شیران جهان شکان شکاری تو
در پای در آرد عافیت را
بیداد بدستیاری تو
وی دشمن جان من جهانی
جرمم همه دوستداری تو
عهدی است میان ما و لیکن
موقوف بر استواری تو
کاری است بزرگ عشق خاصه
در نوبت خرد کاری تو

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
باز دل را تازه شد درد کهن با یار نو
بوالعجب شکلی است این درد کهن دلدار نو
گنبد نیلوفری ما را بتو خاری نهاد
ای گل دل ها فدای ضربت این خار نو
کار نو در پیش می باید گرفتن بعد از این
بار نو گردی بتا باید گرفتن کار نو
گرچه دل بس نازنین و نازتو بس دلکش است
دیر باید تا برآید دل بطبع بار نو
از تجمل ها همین دل کهنه داری ای اثیر
کم ز تو قیر مطر آبی در این بازار نو

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
سیم اگر پیش سمن لافی زد از سیمای او
سر و باری گیست تا گوید که من بالای او
بر سر آنست مه کز آسمان یک شب فتد
با سری در محنت سودای او در پای او
گیسوی ده پای او هر تا کزو بار افکنی
هست مأوای دلی در عاشقی یکتای او
خویشتن قربان کنم کزرای بیند چون بمن
زنده بودن شرط نبود بر خلاف رای او
ای بدان سر تا قدم دل شو که با آن طول و عرض
در سویدا می نگنجد محمل سودای او
جان بده بر روی او گر عاشقی پروانه وار
کمتر از شمعی بدان روی جهان آرای او
نرگس مینا قدم کن گر تماشا بایدت
در سرا بستان شمساد سمن فرسای او
تا نه بینی کز طرب چون پاکبازی میکند
سنبل خوش سایه بر گلنار نور افزای او
مردم دیده است و دانم دیده هرمردمی
برپری میگردد از عکس رخ زیبای او

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
داد دلم نمیدهد زلف ستم پرست تو
دست تظلم ای پسر در که زنم زدست تو
بسکه ز راه عربده در دل هوشیار من
تیر تمام کش کشد نرگس نیم مست تو
از تو شکسته ام چو گل تابکی ای مه چگل
در حق من شکسته دل هر نفسی شکست تو
گه بامید خوانده ام گه بعتاب رانده ام
بر در دل بمانده ام عاجز و پای بست تو
زنده بلی بلی زنم نام نهاد دشمنم
بس که بلی همی زنم در عقب الست تو
خواسته ام بدست آن با تو که خنجر اجل
هم به نشاندم ز سر آرزوی نشست تو
بو که شبی جدا کند طالع من رها کند
میل سوی وفا کند طبع جفا پرست تو
کام اثیر در جهان باد جهان بکام تو
دولت تند رام تو چرخ بلند پست تو

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
ای شکرخای شده گوش از تو
رخ ماه آمده شب پوش از تو
از لطافت چو خیالی که شبی
پر نکردست کس آغوش از تو
شام را غالیه در زلف ز تست
ماه را غاشیه بر دوش از تو
ملک سلطان سپرم گر ببرم
بدو بوسه من مدهوش از تو
سبز پوشان فلک مست شدند
موی مشکین زبر و دوش از تو
چون تو ساقی شدیم ساغر گفت
کآب حیوان زمن و نوش از تو
گریه میزد چو سخن میگفتی
عقل در بارگه گوش از تو
چون فرو ماند دل و هوش اثیر
عاریت خواست دل و هوش از تو

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
ای مرهم هر سینه مجروح لب تو
فرسوده قدم های دلم در طلب تو
گم کرد سر رشته تدبیر دلم باز
در طره سر گمشده بلعجب تو
چون تار طراز است شب و روز تن من
تا بر طرف روز تنیده ست شب تو
چون لاله دلم چهره به خون شست چو بگرفت
سبزه طرف چشمه حیوان لب تو
من بنده نویسد به تو سلطان کواکب
تا خسرو خوبان جهان شد لقب تو
ای حور پریزاده بر این حسن و طراوت
از آدمیان نیست همانا نسب تو
درساخته ام با غم تو روی همین است
چون جز ز غم من نفزاید طرب تو
بیداد سه ساله که اثیر از همدان برد
تقدیر الهی بد و باقی سبب تو

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای همه شیران اسیر دام تو
تو سنان خویشتن بین رام تو
باز مالیده که مرد افکنی
کعبتین تیغ گردان جام تو
هم عنانی کرده در راه قبول
آفرین بخت با دشنام تو
مردم چشم روان رخسار تو
حلقه ی گوش خرد پیغام تو
از علمداران دیوان وجود
فتنه بر کار است در ایام تو
در غمت خوش خوش فروشدروزمن
گو فرو شو تا برآید کام تو
نردبان ناکرده از سر کی رسد
پای هر تر دامنی بر بام تو
صد هزاران صید داری چون اثیر
خود چه مرغ است او بنزد دام تو

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای شکار آویز دل فتراک تو
روح گردی بربساط پاک تو
آب حیوان با همه باد قبول
بر سر آتش نشست از خاک تو
باز گیرد سر ز بالین عدم
رفتگان را سر زبالین پاک تو
صد هزاران جان معصومان دوان
در رکاب طره چالاک تو
مرغ سدره خویشتن بسمل کند
بر امید صحبت فتراک تو
دل زده خود را ز حیرت همچوتیر
بر سنان غمزه بی باک تو
عالم دل جز وی از اقطاع تست
گلشن جان بعضی از املاک تو
باز گیرد سر ز بالین عدم
رفتگان را لعل چون تریاک تو
هر دو عالم در قبای هستی اند
بر طفیل خلعت لولاک تو
خوش لبان دارد زمانه لیک نیست
کس بدندان اثیر الاک تو

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
گوهر دیده کرده ام پیشکش جمال تو
اطلس رخ کشیده ام در قدم خیال تو
جان و خرد در آستین بر طمعی همی درم
بو که عنایتی کند در حق من وصال تو
در تو کجا رسد کسی تا برسد بپای تو
مرغ تو کی شود دلی گر نپرد ببال تو
نیست اثیر مرد تو خاصه کنون که برفلک
ماه تمام در خط است از خط چون هلال تو
موت و حیات عاشقان معنی جزع و لعل تست
دانه و دام زیرگان صورت زلف و خال تو
من بتو مایل و تو خود هر نفسی ملول تر
وه که خجل نمی شود میل من از ملال تو
دامن من ز اشک خون چون شفق است لاله گون
کافسر آفتاب شد سنبل شب مثال تو
دانه و دل ز زیرکی پست نشست چون بدید
از همه زیرگان کسی تا شده در جوال تو
حادثه تو عام شد خاصه که خاص میکند
حضرت خسرو جهان مملکت جمال تو
عشق اثیر جد شمر وصل لبت محال دان
وه که بهم چه خوش بود جد من و محال تو

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
ما مانده ایم و جانی در دست غم بمانده
از عمر بیش رفته از صبر کم بمانده
در دل شرر فتاده بر مغز تف رسیده
از روی آب رفته در دیده نم بمانده
از سر گذشت گردون سر برخط حوادث
نالان و اشک ریزان همچون قلم بمانده
با این دو روزه هستی بنشسته تن ولیکن
از لذت فراغت دل با عدم بمانده
کاری چو گنج قارون رخ در نشیب داده
دردی چو کوه قارن ثابت قدم بمانده
دستی که چید گلها از شاخ شادمانی
امروز تا به بازو در خار غم بمانده
الا دو دم نمانده از تف عمر با ما
صد داغ و درد حسرت با آن دو دم بمانده
روزی بقای عالم در شب فتاد و آنگه
امید را دماغی بربوک هم بمانده
گیتی نمای طبعت زنگار خورد اثیرا
در بند مرد زنگی از طوس و جم بمانده

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
ای مرا چون جان گرامی جام جانپرور بخواه
چون رخ و اشک من و خود باده احمر بخواه
لعل جان آشوب بگشا بهر جان دارو بیار
زلف جان آویز بشکن جام جان پرور بخواه
همچو زلفت سر گرانم ساعتی دیگر بپای
همچو چشمت نیم مستم ساغر دیگر بخواه
باده احمر تو را از دست غم بیرون کند
چاکر او باش و کین از گنبد اخضر بخواه
روز بارست ارسلان سلطان می را زود باش
از حباب و جام هم اورنگ و هم افسر بخواه
چون زبرپوش فلک پوشید باغ و خانه زیب
درد سرمشمر کله دیوی سبک با سر بخواه
نکهت از گل عاریت کن لذت از شکر بگیر
زینت از فردوس بستان صفوت از کوثر بخواه
چرخ را گو چتر خورشید و دف کردان بده
ماه را گو بربط ناهید خیناگر بخواه
مجلسی برساز و آنگه بر غزل های اثیر
باده چون آفتاب از ترک مه پیکر بخواه

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای غمت در جان من آویخته
نه که خود با جان من آمیخته
یاد رویت در نگارستان دل
صد هزاران مهر و مه انگیخته
غمزه خونخواره ی بی آب تو
آب چشم و خون دلها ریخته
خاکپاشان دو عالم را هوات
آب بر رخ خاک برسر بیخته
دوری روی تو دور از روی تو
کار من چون زلف بر هم ریخته
باد سردم هر دم از نوک مژه
صد هزاران نکته اشک آویخته
هرکه را با خویشتن خوانده غمت
چون اثیر از خویشتن بگریخته

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
توسن بسر عنان بمن ده
وان لعل شکر فشان بمن ده
این چهره چوزعفران نگه کن
آن لعل شکر نشان بمن ده
پنهان ز رقیب نیم بوسی
پیش آر سرو نهان بمن ده
وامی است مرا بر آن لب خوش
رهنی بسر زیان بمن ده
یک شب تو بخواه این حوالت
آن بسته در دهان بمن ده
دشنام تو مدحت اثیر است
راضی شدم از تو آن بمن ده

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
گره مشک بر سمن چه زنی
لشگر زنگ بر ختن چه زنی
چون ز لعل تو بوسه ای طلبم
بر شکر لؤلؤ عدن چه زنی
صد گریبان دریده است از تو
چاک برطرف پیرهن چه زنی
چون تو گویی که جان نفس نزنم
من چه گویم که بوسه تن چه زنی
بر لب اوست خط اجره ی تو
دست بر زلف پرشکن چه زنی
عاشقی ای اثیر و یارت اوست
همه دانند لاولن چه زنی
پسرا هست روز آن که تو روی در وفا کنی
ز من ار پند بشنوی ره وحشت رها کنی
نه چنان پای در گلم که ز تو مهر بگسلم
چو خبر داری از دلم بوفا گر صفا کنی
بکند چشم آشنا همه شب در سرشک خون
اگرش با خیال خود نفسی آشنا کنی
دو جهان نهد سر بدین سرای بو که تا مگر
قدمی بر سمک نهی گذری بر سما کنی
ز رخ تو آفتاب و مه بحدق برند جمله ره
تو در این موکب وسپه نکنی تا یکجا کنی
طمع بوسه است و بس زلب تو اثیر را
بسر تو گر که اینقدر طمع او ادا کنی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
دگر بار ای دل سنگین فتادی
عنان در دست بد عهدی نهادی
ز در دم نیش ها دررک شکستی
ز چشمم چشمه ها بر رخ گشادی
فرامش کرده آن کزعشق صدبار
بمردی باز و وز مادر بزادی
ندارد مهله چندان از شب غم
که گرید بر وداع روز شادی
در این مقصوره پنهان میکنی یار
همان باری که صد بارش بدادی
نباشد عیب شاگردیت در شعر
که در صنعت بغایت اوستادی
اثیر امروز در پا اوفتاده است
تو ظالم در پی او چون فتادی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
دیدی چگونه ما را بگذاشتی و رفتی
بی موجبی دل از ما برداشتی و رفتی
بس عهدها که کردم بس وعده ها که دادی
وان ماجرا نرفته انکاشتی و رفتی
راهی است بر گشادم خوش خوش بچشم کردن
تا روی در کشیدی از آشتی و رفتی
رخ در سفر نهادی ناگاه عالمی را
چون زلف خود پریشان بگذاشتی و رفتی
گفتی تو را بدارم چون جان و دیده بنشین
گفتم چگونه داری ناداشتی و رفتی
چشمم که آب خوردی از روی گل عذارت
ناگه به خار هجران انباشتی و رفتی
تخمی است هجررویت بارش هلاک جانم
تا خود چگونه روید تو گاشتی و رفتی
در دام جز اثیرت تر دامنی دو بودند
او را بدست ایشان بگذاشتی و رفتی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
والله که به بیباکی ناموس جهان بردی
حقا که به چالاکی آرام روان بردی
آورد بر این زلفت چون کان می کردون
رو رو که بدان چوگان گوی از همگان بردی
جان بود که میگفتم بند سر زلفینش
رغم من مسکین را هم دست بدان بردی
تا خود سر زلفینت بگشوده همی بینم
هین ای دل زندانی بگریز که جان بردی
دشنام دهان از من چون بر گذری گویم
یارب من و آن کاخر نامم بزبان بردی
کم بار دهی بازم بر درگه بار خود
این رسم چنین دانم زان تنگ دهان بردی
گفتی فرهت ندهم صد نقش گر آوردی
و آخر به سبکدستی چیزی ز میان بردی
در هر سخنی پیچم در تو چو یقین دیدم
روی از تو نه پیچانم بر من چو گمان بردی
گفتی که اثیر از ما در صبر گریز آری
حال رمه دانستم چون نام شبان بردی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
دل ببری تن بزنی اینت بلایی که تویی
شوخ رگی سخت دلی سست وفایی که تویی
چرخ بدان بوالعجبی دهر بدین حیله گری
بوی نبردند چنین رنگ نمایی که تویی
برد بغارت غم تو جان و تن و دین و دلم
چشم بدان دور زهی جمله ربایی که تویی
خود دهدت دل کله یی نقش چو من یکدله یی
اینت دورویی دوزبانی دو هوایی که تویی
یک ره این صحبت ما با تو بپایان نرسد
راستی از دیک فلک چرب ربایی که تویی
بوسه بها جان طلبی این ببری آن ندهی
شرم ز روی تو زهی نیک ادایی که تویی
بخت بخواهم که کند راه بگویی که منم
داد نیارد که نهد کام بجایی که تویی
دستخوش حکم توام سست حریفی که منم
بررصد همچومنی سخت دغایی که تویی
آتش بیدادی تو گرد بر آورد ز من
داد کی آید زچنان آب و هوایی که تویی
جمله مرغان جهان صید اثیرند ولی
یارب زنهار ز تو سخت بلایی که تویی

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U U - | - U U -
ای پشیمان شده ز دلداری
عهد نو کرده با جگرخواری
هست معزول عافیت تا تو
در عمل کار حسن پر گاری
دل من برده یی بآسانی
غم تو میخورم بدشواری
عشوه میده که گوش میدارم
ناز میکن که جای آنداری
سر زلفین خود بگیر و بکش
نه اثیری که این نمی آری

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
من تنگدل و تو تنگ خویی
من خوب سخن تو خوبرویی
با من بکن آن که لطف یزدان
با روی تو کرد از نکویی
برتنگ دلی من به بخشای
کز دل همه گرد غم بشویی
آخر بکنار من رسی باز
چون گرد همه اثیر پویی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
ای عهد تو جمله نانمازی
مهر تو چو صبر من مجازی
در پای هزار محنت افکند
عشق تو مرا بدست بازی
از زلف تو وام گرد گویی
شبهای فراق من درازی
یک موی نمی سزد که تا فرق
از محنت من پزیر بازی
زلف تو برآمد آسمان گفت
هندوی تو من به ترکتازی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
جانم فدای توست که جانان من تویی
شمع وثاق و تازه گلستان من تویی
هستند شاهدان شکر لب بعهد تو
لیکن از آنمیانه بدندان من تویی
جان بر سر غم تو نهم وزمن این سخن
بی حرمتی است جان چه بود جان من تویی
در عشق تو بخدمت سلطان برآمدم
ای مه سعادت تو که سلطان من تویی
آنکس که گفت اثیر بزنگان چه میکنی
زین نکته غافل است که زنگان من تویی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تو که از درد سری آه کنی
چه حدیثی سر این راه کنی
شمع آن مجلس اگر زانکه تویی
گشته ناگشته چرا آه کنی
افسری برنهدت عشق چو نای
گر سر مرتبه کوتاه کنی
چه در این خانه اگرمات شوی
خویشتن بر دو جهان جاه کنی
بی سر و پای همی تاز بچرخ
بو که رخ در رخ آن ماه کنی
نعره زن درشب هجران چوخروس
خفته یی را مگر آگاه کنی
پای بر تارک خود نه چو اثیر
تا گذر بر فلک جاه کنی

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
دیده ی مور است یا دهان که تو داری
پاره ی موی است یا میان که تو داری
جز به سخن های دلفریب نشانی
می نتوان داد از آن دهان که تو داری
چون تو بمیدان دل سوار بر آیی
خاصه به چالاکیی چنان که تو داری
سست رکابی است عقل خیره بماند
واله آن دست و آن عنان که تو داری
عشوه دها عمر بستدی و ندادی
زانچه تو دانی بدان زبان که تو داری
شرم ز روی تو زین معامله الحق
سود که من کردم و زیان که تو داری
طنز کنی هر زمان که از تو چه دارم
آه از آنشوخ دیده گان که تو داری
گوش همی دار از آ که راحت دلهاست
آن دل گم گشته درغمان که تو داری
اینت مسلمان شود محال میاندیش
دل بربایی و کس مدان که تو داری
خود کم من گیر باز گفته نیاید
پیش وزیر آن خدایگان که تو داری

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
ای دل آخر تا کی این دیوانگی
هر زمانی با منت بیگانگی
خود گرفتم یار شمع مجلس است
بر تو واجب نیست این پروانگی
دام او را مرغ کشتی بس بود
مرغ او را کرد خواهی دانگی
کی شود معشوق دست آموز تو
او چنان وحشی تو زینسان خانگی
آفتابی بر فلک خرمن زده است
ذره این جا کیست از بیمایگی
تهمت زنجیر او بردر زده است
حلقه وار از حلقه فرزانگی
تهمت زنجیر با دیوانگان
خود عجب حرفی است از دیوانگی
بسکه افسونها بگوشت کرد اثیر
در زبان این و آن افسانگی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
کژ نهادی کله چه سرداری
بجز آن کم ز پای برداری
خدمت جان بر تو آوردم
بجز این خدمت دگر داری
بمنت سر کجا فرود آید
چون تو درخود هزار سرداری
بی تو از خود خبر نمی یابم
من چگویم تو هم خبرداری
بد همی داریم چه شاید کرد
اگرم زین بسی بتر داری
زر همی باید ای اثیر مخسب
گرچه ازرخ وجوه زر داری

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
زلف چون بر عذار میفکنی
لیل را در نهار میفکنی
چون لبت مست لطف میگردد
باده را در خمار میفکنی
جانی آویخته است برفتراک
تا نظر بر شکار میفکنی
هر کجا مهر در میان آمد
خویشتن بر کنار میفکنی
خرما با تو کی دود که بجور
اسب بر روزگار میفکنی
همچو سوزن اگرچه سرتیزی
بخیه بر روی کار میفکنی
صف ناموس تو شکست آرد
زانکه در چنگ یار میفکنی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
در کار تو از دست بشد عهد جوانی
من سوخته زین غصه نماندم تو بمانی
با آنکه من از عشق تو رسوای جهانم
هم راضیم اندی که تو زیبای جهانی
رحم آر چو دیدی که منم این نه حبیبم
شکرانه آنرا که نه آنی که چنانی
نی نی برو از تنگدلان یاد میاور
آن ناز تو را بس که توخود تنگدهانی
هجردهن تنک تواکنون که ضروری است
بگذار بما تنگ دل ما به نشانی
صد عهد به بستی و هم آنگه بشکستی
ما را به از این بود بعهد تو گمانی
گفتی گل رخساره ی من خاص تو باشد
دیدی که چو سوسن بسزا جمله زبانی
بردی دل بیچاره اثیر از سر شوخی
خوش باش که گر جان ببری هم دل و جانی
ای کزان چشمه جان بخش و دولب جان منی
کوری جمله حسودان جهان آن منی
جان اگر همچو دلم پای تو آرد برکاب
زان عنان باز نتابم که تو جانان منی
لب و دندان تو را سجده برم چون پروین
کز جهان ای مه تابان تو بدندان منی
چشم من ابر بهار است که می گرید زار
تا تو در فصل زمستان گل خندان منی
زان دوزلفین پریشان که جهان فتنه اوست
مایه فتنه احوال پریشان منی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای به هلاک جان من عشق تو را کفایتی
رخصت خون خلق را حسن تو محکم آیتی
شحنه خاص توست غم وز کف ریش خشک او
جان ببرم بشرط آن کز تو بود حمایتی
گوش تو تنک بار تر از دهنت چو بشنود
غصه ی هر حکایتی قصه ی هر شکایتی
گشت مسلمت جهان از پی فتنه هر زمان
گرد میار لشگری بر مفراز رایتی
از تو حکایتی شدم گرد جهان تو همچنان
بر سر غفلت خودی اینت نکو عنایتی
ساختنی است با منت گر سر علم دیده یی
در سر نیم آه من سوختن ولایتی
هم بتو در گریختم از ستم تو وای من
گر نبری تو رحمتی یا نکنی حمایتی
جز غم تو چه خورده ام ار تو کنی تقربی
در حق تو چه گفته ام بی هوست حکایتی
گرچه دراز در کشد کار من و توهم بود
عشق مرا فذالکی حسن تو را نهایتی

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
بر گل چو مثال عنبر انگیزی
در روم ززنگ لشگر انگیزی
گه سنبل بسته را بشورانی
تا آفت شور دیگر انگیزی
گه نرگس مست را بخوابانی
تا فتنه خفته را بر انگیزی
گه سحردهی به چشم جادویش
گه بیضه ی عاج عنبر انگیزی
گه رنج آری بچهره ی نازک
گه بر ره آب آذر انگیزی
چون عرض دهی ز لعل خود لولو
حالی ز وجود ما زر انگیزی
این طرفه که شکر حدیث آری
وانگه ز حدیث شکرانگیزی
از حلقه گوش در نطاق شب
بر صبح هلال لاغر انگیزی
در چنبر مه چو مار در جبین آری
بر مهره ی مه مزور انگیزی
در چشمه چشم ها سرشک آب
اغلب ز چه نکون بر انگیزی
آب انگیزی ز چشم ها لیکن
از چشم اثیر آذر انگیزی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - - -
دلا آن به که با جان در نبندی
مرا با دلبر دیگر نبندی
رهی آنگه که این جا نیست شاید
که پایت درد باشد سر نبندی
ز باطل دعوی خود شرم داری
کناه جور بر داور نبندی
تو را عشق از میان خانه دردی است
چه سود ار در ببندی ورنبندی
نه چشمم بر خیالت از لب اوست
سزد گر آب در شکر نبندی
بدین روزم ببین تاز آب دیده
ره خوابم همه شب بر نبندی
اثیرا هیچ نگشاید ز یارت
بدیدی جای خود هم درنبندی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
رخ تو فتنه جهان بودی
گر نه از دیده نهان بودی
دل و دین رفت در سر غم تو
کاش باری امید جان بودی
ز رخت یادگار خواستمی
گرنه اشکم چو ارغوان بودی
دل به خستی بجان ز دست غمت
گرنه رویم چو زعفران بودی
میزبانی است تازه وعده تو
گرنه در لقمه استخوان بودی
عشوه یی میدهی که آن توام
کی چنین بودی ار چنان بودی
خوردمی بر زخاک کوی تو دوش
گر نه فریاد پاسبان بودی
در رکابم فلک پیاده شدی
چون قبول تو هم عنان بودی
از مقیمان آستان غمت
فخر گردی گر آسمان بودی
زان لطافت که در دل است تو را
کاشکی هیچ در زبان بودی
سرما گر به هیچ ارزیدی
خاک آن فرخ آستان بودی
دوش گفتی اثیر از آن من است
نه چنین بودی ار چنان بودی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -