cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
چون سایه بس که کلفت غفلت سرشت ماست
بخت سیاه نامه اعمال زشت ماست
گرد ون به فکر آفت ماکم فتاده است
مانند خم  همیشه  سرما و خشت ماست
چون غنچه درکمین بهاری نشسته ایم
چاکی اگر دمد زگریبان بهشت ماست
در سینه دل به ضبط نفس آب کرده ایم
ناقوس از ستم زده های کنشت ماست
سودای طره ات ز سر ما نمی رود
چون شعله دوددل رقم سرنوشت ماست
تهمت مبند بیهده بر دوش وهم غیر
خار وگل بساط جهان خوب و زشت ماست
اشکی ز الفت مژه دل برگرفته ایم
هر دانه ای که ریشه ندارد زکشت ماست
پوشیده نیست جوهر نظاره مشربان
آیینه لختی ازدل حیرت سرشت ماست
بیدل بنای ریخته درد الفتیم
گرد جفا و داغ الم خاک و خشت ماست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
شعله  ها در گرم جوشی  داغ آه سرد ماست
نغمه هم حسرت غبار ناله های درد ماست
خاک تمکین آشیان حیرت آن جلوه  ایم
لنگر دامان چندین دشت وحشت  گردماست
حال  دل صد گل ز چاک  سینه  ما روشن است
صد سحر بوی جگر در رهن آه سرد ماست
بسکه در دل مهره شوق سویدا چیده ایم
ازکواکب چرخ هم داغ بساط نردماست
عضوعضوماجراحت زار حسرتهای اوست
هر دلی  کز باد الفت خون  شود همدرد ماست
آفتابی در سواد یأس غربت گو مباش
خاک بر سریختن  صبح دل شبگرد ماست
مشت خاشاکی ز دشت ناکسی  گل  کرده ایم
حسرت  برق  آبیار طبع غم پرورد ماست
دام هستی نیست زنجیری  که نتوان پاره  کرد
اینقدر افسردگی از همت نامرد ماست
سایه مژگان همان بر دیده ها پبنده است
آنچه نتوان ریختن جز بر سر ما گرد ماست
با غبار وهمی از هستی قناعت کرده ایم
خاک باد آورده ی ماگنج بادآورد ماست
تا کجا خواهی عیار دفتر مجنون  گرفت
نه سپهر بی سر وپا نسخه یک فرد ماست
پرتوشمع است بیدل خلعت زرین شب
بزم سودا فرش اگر دارد ز رنگ زرد ماست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
طوق چون فاخته  شیرازه مشت پر ماست
حلقه دود کمند کف خاکستر ماست
همچو خاک آینه صورت افتادگی ام
گرد نقش قدم راهروان جوهر ماست
بسکه چون تیر گذشت از بر ما عیش شباب
محو خمیاز چو آغوش  کمان پیکر ماست
شوق غارت زده انجمن دیداریم
هرکجا آینه ای خون شده چشم تر ماست
عجز آیینه واماندگی ما نشود
طایر شوخی رنگیم و شکستن پر ماست
مست شوقیم  درین دشت  ز سرگردانی
گردبادیم و همین گردش سر ساغر ماست
کوتهی نیست  پریشانی ما را چون زلف
سایه طالع آشفته ز مو بر سر ماست
آسمان گرم طواف دل ما می گردد
مرکز دور محیط آب رخ گوهر ماست
از دلیران جنون تاز بساط یاسیم
قطع امید دو عالم برش خنجر ماست
راحت شمع به انداز گداز است اینجا
هرقدر پیکر ما آب شود بستر ماست
ما به یک صفحه ز صد نسخه فراغت داپم
دل آشفته اگر جمع شود دقتر ماست
بسکه داریم درین باغ کدورت بیدل
لاله سان آینه زنگارنشین در بر ماست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای غره اقبال سرانجام تو شوم است
مرگت به ته بال هما سایه بوم است
چون پیر شدی از امل پوچ حیاکن
یکسر خط تقویم کهن ننگ رقوم است
این جمله دلایل که ز تحقیق توگل کرد
در خانه خورشید چراغان نجوم است
ای دعوی علم و عمل افسون حجابت
گرد تب وتاب نفس است این چه علوم است
طبع تو اگر ممتحن نیک و بد افتد
غیر از دهن مار جهان جمله سموم است
بی وضع ملایم نتوان بست ره ظلم
دیوار و در خانه زنبور ز موم است
دل با دوجهان تشنگی حرص چه سازد
بریک چه بی آب ز صد دلو هجوم است
از عاریت هرچه بود عارگزینید
مسرور امانات جهول است و ظلوم است
بیدل تو جنونی کن و زین ورطه به در زن
عالم همه زندانی تقلید و رسوم است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
امروزکه امید به کوی تو مقیم است
گر بال گشایم دل پرواز دو نیم است
نتوان ز سرم برد هوای دم تیغت
این غنچه گره بسته امید نسیم است
شد حاجت ما پرده برانداز غنایت
سایل همه جا آینه رازکریم است
فیض نظرکیست که درگلشن امکان
هر برگ گل امروزکف دست کلیم است
جزکاهش جان نیست ز همصحبت سرکش
گریان بود آن موم که با شعله ندیم است
بر صاف ضمیران بود آشوب حوادث
صد موج کشاکش به سر در یتیم است
پیوسته پر آواز بودکاسه خالی
پرگویی ابله اثر طبع سقیم است
آسوده دلی الفت یأس است وگرنه
امید هم اینجا چه کم اززحمت بیم است
حیران طلب مایه تمییز ندارد
در چشم گدا ششجهت آثارکریم است
بی رنگی گلشن نشود همسفرگل
آیینه ز خود می رود و جلوه مقیم است
بیدل ز جگرسوختگی چاره ندارم
با داغ مرا لاله صفت عهد قدیم است

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
طبعی که امیدش اثر آماده بیم است
گر خود همه  فردوس بود ننگ جحیم است
بر طینت آزاد شکستی نتوان بست
بی رنگی این شیشه ز آفات سلیم است
در دهر نه تنها من و تو بسمل یأسیم
گر بازشکافی دل هر ذره دو نیم است
صد زخم دل ایجادکن ازکاوش حسرت
چون  سکه  گرت  چشم  هوس  بر زر و سیم است
بی سعی تامل نتوان یافت صدایم
هشدارکه تار نفسم نبض سقیم است
آنجاکه بود لعل توجانبخش تکلم
گوهر گره کیسه امید لییم است
از ناله ما غیر ثبایت نتوان یافت
سایل نفسش صرف دعاهای کریم است
سیلاب به دریا چقدر گرد فروشد
ما تازه  گناهیم و دعای تو قدیم است
آه از دل ما زحمت خاشاک هوس بر
روشنگری بحر به تحریک نسیم است
تا بیخبرت مات نسازند برون تا
زبن خانه شطرنج که همسایه غنیم است
ما را نفس سرد سحر خیز جنون کرد
جز یأس چه زاید شب عشاق عقیم است
بیدل به اشارات فنا راه نبردی
عمری ست که گفتیم نظیر تو  عدیم است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
این انجمن چو شمع مپندار جای ماست
هر اشک در چکیدنش آواز پای ماست
جان می دهیم و عشرت موهوم می خریم
چون گل همان تبسم ما خونبهای ماست
روشن نکرده ایم چو شبنم درین بساط
غیر از عرق که آینه مدعای ماست
طرح چه آبرو فکند قطره ازگهر
ما رفته ایم و آبله پا به جای ماست
دامن فشانتر ازکف دست تجردیم
رنگی که جز شکست نبندد حنای ماست
ویرانی دل این همه تعمیر داشته ست
نه آسمان غبار شکست بنای ماست
درآتش افکنند و ننالیم چون سپند
خودداری که عقده بال صدای ماست
در قید جسم  ساز سلامت چه ممکن است
این خاک سخت تشنه آب بقای ماست
از فقر سر متاب کز اسباب اعتبار
کس آنچه در خیال ندارد برای ماست
پیشانیی که جز به در دل نسوده ایم
بر آسمان همان قدم عرش سای ماست
آیینه خودیم به هرجا دمیده ایم
این طرفه ترکه جلوه او رونمای ماست
بیدل عدم ترانه ناموس هستی ایم
بیرون پرده آنچه نیابی نوای ماست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
زندگی را شغل پرواز فنا جزوتن است
با نفس  سرمایه ای  گر هست  ازخود رفتن  است
نبض امکان را که دارد شور چندین اضطراب
همچو تار ساز در دل هیچ و بر لب شیون است
بگذر از اندیشه یوسف که درکنعان ما
یا نسیم پیرهن یا جلوه ی پیراهن است
هیچکس سر برنیاورد ازگریبان عدم
شمع این پروانه از خاکستر خود روشن است
از فسون چشم بند عالم الفت مپرس
انکه فردا وعده ام داده ست امشب با من است
جزتعلق نیست مد وحشت تجرید هم
هرقدر از خود بر آیی رشته این  سوزن است
نقش هستی جز غبار دقت نظاره نیست
ذره را آیینه ای گر هست چشم روزن است
بر جنون زن  گر کند تنگی لباس عافیت
غنچه را بعد از پریشانی گریبان دامن است
غیر خاموشی دلیل عجز نتوان بافتن
شعله ما تا زبان دارد سراپا گردن است
شوق ما را ای طلب پامال جمعیت مخواه
خون بسمل گر پریشان نقش بنددگلشن است
آن گرانسنگی که نتوان از رهش برداشتن
چون  شرر خود را به  یک  چشم  از نظر افکندن است
لاله سودایی ست بیدل ورنه در گلزار دهر
هرکجا داغی ست چشمش با دل ما روشن است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
می روم از خو یش  و حسرت گر م  اشک افشاندن است
در رهت ما را چو مژگان  گریه گرد دامن است
ما ضعیفان را اسیر ساز پروا زست و بس
رشته پای ط لب بال امید سوزن است
با زمین چون سایه همواریم  و از خود می رویم
حیرت آیینه ما هم تسلی دشمن است
پیچ و تاب زلف دارد راه باریک سلوک
شانه سان ما را به مژگان قطع این ره کردن است
از امل جمعیت دل وقف غارت  کرده ایم
ریشه  گر افسون نخواند دانه ما خرمن است
هیچکس را نیست از دام رگ نخوت خلاص
سرو هم در لاف آزادی سراپا گردن است
در محیط حادثات دهر مانند حباب
از دم خاموشی ما شمع هستی روشن است
برندارد ننگ افسردن دل آزادگان
شعله بی تاب ما را آرمیدن مردن است
عمرها شد بر خط پرگار جولان می کنیم
رفتن ما آمدن ها آمدن ها رفتن است
دل چه امکان است بیرون آید از دام امل
مهره بیدل در حقیقت مار را جزو تن است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بسکه آفت ما ضعیفان را حصار آهن است
چشم زخمی گر هجوم آرد دعای جوشن است
سینه چاکان می کنند از یکدگرکسب نشاط
از نسیم صبح شمع خانه گل روشن است
از حیا با چرب طبعان برنیاید هیچ کس
آب در هرجاکه دیدم زیردست روغن است
پیشکاران عجوز دهر یک سر غالبند
آن که ز مردان به مردی باج می  گیرد زن است
اینقدر اسباب اوهامی که برهم چیده ایم
تا نفس بر خویش جنبیده است گرد دامن است
از نفس باید سراغ وحشت هستی گرفت
شعله ها را دود پیشاهنگ ساز رفتن است
تا خیالش را زتاریکی نیفزاید ملال
در شبستان سویدا شمع داغم روشن است
شیوه بیگانگی زین بیش نتوان برد پیش
با خود است آن جلوه را نازی که گویی با من است
کوشش تسلیم هم محمل به جایی می کشد
شمع ما را پای جولان سربه ره افکندن است
آتش کارت نخواهد آنقدرگرمی فروخت
ای توهم خاک بر سرکزس بی دامن است
تا توانی ناله کن بیدل که درکیش جنون
خامشی صبح قیامت در نفس پروردن است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چون حباب آیینه مااز خموشی روشن است
لب به هم بستن چراغ عافیت را روغن است
یاد آزادی ست گلزار اسیران قفس
زندگی گر عشرتی دارد امید مردن است 
تیره روزان برنیایند از لباس عاجزی
همچوگیسو سایه را افتادگی جزو تن است
عیب پوشیهاست در سیر تجرد پیشگان
نقش پای سوزن ما بخیه پیراهن است
سر نمی تابم ز برق فتنه تا دارم دلی
موج آتش جوهرآیینه داغ من است
اطلس افلاک بیش ازپرده چشمی نبود
چون نگه عریانی ام از تنگی پیراهن است
نیست از مشق ادب در فکر خویش افتادنم
غنچه تا سر درگریبان است پا در دامن است
واصلان را سرمه می باشد غبار حادثات
چشم ماهی از سواد موج دریا روشن است
لاله سان از عبرت حال دل پرخون مپرس
داغ چندین گلخنم آیینه دارگلشن است
حلقه گرداب غیر از پیچش امواج نیست
عقده کاری که من دارم هجوم ناخن است
ای زتیغ مرگ غافل برنفس چندین مناز
نیست جزنقش حباب آن سرکه موجش گردن است
همچو دریا بیدل از موج بزرگی دم مزن
پشت دست خود به دندان ندامت کندن است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
کینه را در دامن دلهای سنگین مسکن است
هر کجا تخم شرردیدیم سنگش خرمن است
خاکساران  قاصد افتادگیهای همند
جاده را طومار نقش پا به منزل بردن است
با دل جمع از خراش سینه غافل نیستیم
غنچه سان در هر سرانگشتم نهان صدناخن است
بگذر از اسباب اگر آگاهی از ذوق فنا
چون شود منزل نمایان گرد راه افشاندن است
غفلت تحقیق بر ما تار و پود و هم بافت
ورنه در مهتاب احوال کتانها روشن است
بی لب او چون خیال غیر در دلهای صاف
شیشه ها را موج صهبا خار در پیراهن است
آتشی در جیب دل دزدیده ام کز سوز آن
مو بر اعضایم چو گلخن دود چشم روزن است
هیچ سودایی بتر از زحمت افلاس نیست
دست قدرت چون تهی شد با گریبان دشمن است
از وداع غنچه آغوش گل انشا کرده ایم
بی گریبانی تماشاگاه چندین دامن است
بیدل از چشم تحیرپیشگان نم خواستن
دامن آیینه بر امید آب افشردن است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دری از اسباب ما و من به حق پیوستن است
قطره را از خودگستن دل به دریا بستن است
سبحه من ناله را با عقد دل پیوستن است
همجو مژگان  سجده ام چشم   از دو عالم  بستن است
تا توانی گاهگاهی بی تکلف زیستن
زین تعلقها که داری اندکی و ارستن است
با درشتان جز به ترک راستی صحبت مخواه
نقش را بی کج نهادی با نگین ننشستن است
عافیت احرامی عشاق  سعی نارساست
شعله ها را داغ گشتن نقش راحت بستن است
در گلستان خرام او ز هر نقش عدم
رنگ و بوی گل  کمین ساز ادای جستن است
الفت بعد از جدایی سخت محکم می شود
رشته را پیوند دشوار است تا نگسستن است
گر تامل محرم سامان این دریا شود
از تهی  دستی گهر همچون حباب آبستن است
تاکی ای بیدرد دل را خوار خواهی دشتن
شیشه دری ه بر سنگش زدن نشکستن است
سعی بیدردان به باد هرزه گردی می رود
موج خو ن شو  ای نفس گر با دلت پیوستن است
همچو دریا بیدل آسان نیست کسب اعتبار
درخور امواج اینجا رو به ناخن خستن است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
راحت  جاوید عشاق  از فضولی رستن است
سجده شکر نگه چشم  از تماشا بستن است
چون خروش نغمه ای کزتار می آید برون
شوخی پرواز ما ازبال آنسو جستن است
از کشاکش نیست ایمن یک نفس  فرصت شمار
کار ریگ شیشه ساعت ز پا ننشستن است
نشیه آزادیی دارد غرور عاشقان
ناله را گرد نکشی از قید هستی رستن است
تا چه زاید صبحدم کامشب به بزم نوبهار
غنچه چون مینای می از خون عیش آبستن است
شرمی از آزار دلها کن که در ملک وفا
بهرناموس مروت رنگ هم نشکستن است
از مکافات عمل ایمن نباید زیستن
سربریدن های ناخن عبرت دل خستن است
همچو اشک از انفعال دستگاه ما و من
آب باید شدکه آخر دستی ازخود شستن است
تا توان زین انجمن  کام تماشا یافتن
همچو شمع اجزای ما را با نگه پیوستن است
زانقلاب دهر بیدل  کارم از طاقت  گذشت
بعد از این از سخت جانی سنگ بر دل بستن است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای کعبه جو یقینی اگرکار بستن است
احرام بستنت همه زنار بستن است
گر محرمی علم نفرازی یه حرف پوچ
این پنبه پرچمی ست که بر دار بستن است
باید به خون هر دو جهان دست شستنت
مشاطه گر حنا به کف یار بستن است
چون سایه عالمی ست به زیر نگین ما
گر سر به دوش جبهه هموار بستن است
عبرت زکارگاه عمل موج می زد
ساز شکسته را چقدر تار بستن است
منگر به لفظ و معنی ام ازکم بضاعتی
تنگی برای قیافه تکرار بستن است
ای صرصر انتظار چراغان اعتبار
درهاگشوده ای که به یک بار بستن است
سست است بار قافله عافیت هنوز
پر بسته ایم نوبت منقار بستن است
پر نامجو مباش که نقش نگین عجز
پیشانی شکسته به دیوار بستن است
در خاکدان دهر مچین دستگاه ناز
گر بر سر مزار چه دستار بستن است
بیدل مباش  غره تحصیل مدعا
در مزرعی که خوشه همان بار بستن است

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
زندگانی در جگرخار است و در پا سوزن است
تا نفس باقی ست در پیراهن ما سوزن است
سر به صد کسوت فروبردیم و عریانی بجاست
وضع رسوایی  که ما داریم گویا سوزن است
ماجرای اشک و مژگان تا کجا گیرد قرار
ما سراسر آبله  عالم سراپا سوزن است
می کشد سررشته کار غرور آخر به عجز
گر همه امروز شمشیر است  فردا سوزن است
زحمت تدبیر بیش از کلفت واماندگی ست
زخم خار این بیابان را مداوا سوزن است
جامه ازادی اسان نیست بر خود دوختن
سرو را زین آرزو در جمله اعضا سوزن است
ناتوانان ناگزیر الفت یکدیگرند
بی تکلف رشته را گر هست همتا سوزن است
طبع سرکش از ضعیفی ساتر احوال ماست
خنجر قاتل همان در لاغریها سوزن است
خلقی از وضع جنون ما به عبرت دوخت چشم
هر کجا گل می کند عریانی ما سوزن است
ترک هستی  گیر و بیرون آ ز تشویش امل
ورنه یکسر رشته باید تافتن تا سوزن است
لاف آزادی ست بیدل تهمت وارستگان
شوخی نام تجرد بر مسیحا سوزن است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
خنده ام صبحی به صد چاک گریبان آشناست
گریه سیلابی به چندین دشت و دامان آشناست
سایه ام را می توان چون زلف خوبان شانه کرد
بس که طبع من به صد فکر پریشان آشناست
دستم از دل برنمی دارد گداز آرزو
سیل عمری شد که با این خانه ویران آشناست
از فسون ناصحان بر خویش می لرزم چو آب
یک تن عریان من با صد زمستان آشناست
جور حسن و صبر عاشق توأم یکدیگرند
با خدنگ او دل من همچو پیکان آشناست
دورگرد وصلم اما در تماشاگاه شوق
با دلم تیر نگاهش تا به مژگان آشناست
نیستم آگه چه گل می چینم از باغ جنون
این قدر دانم که دستم با گریبان آشناست
هیچکس در بارگاه آگهی مردود نیست
صافی آیینه با گبر و مسلمان آشناست
غرق دل شو تا به اسرار حقیقت وارسی
قعر این دریا همین با غوطه خواران آشناست
ما جنون کاران ز طاقت یک قلم بیگانه ایم
سخت جانی با دل صبرآزمایان آشناست
بزم وصل و هستی عاشق خیالی بیش نیست
قطره دست از خود بشو هرچند توفان آشناست
بیدل این محفل نهان در گریه شمع است و بس
داغ آن زخمم که با لب های خندان آشناست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
عجز بینش با تعلقهای امکان آشناست
اشک ما تا چشم نگشودن به مژگان آشناست
امتحانگاه حوادث بزم افلاس است و بس
سرد و گرم دهر با آغوش عریان آشناست
گرد ما ننشست جز در دامن زلف بتان
هر کجا بینی پریشان با پریشان آشناست
هیچکس  کام امید از اهل دنیا برنداشت
طالع ما هم به وضع این عزیزان آشناست
غیر عبرت هیچ نتوان خواند از اوضاع دهر
یارب این  طومار حیرت با چه  عنوان آشناست
در چنین بزمی که سازش پرده بیگانگی ست
مفت الفتها اگر مژگان به مژگان آشناست
اشکم از مژگان چکید و رنگ اظهاری نبست
این  گهر در خاک هم با قعر عمان آشناست
سوختن خاشاک را هم رنگ آتش می کند
هرقدر بیگانه ایم از خویش جانان آشناست
هر کجا بی خانمانی هست صید زلف اوست
این کمند ناز با شام غریبان آشناست
گرد خط در دور حسنش ابر عالمگیرشد
طالع موری  که با دست سلیمان آشناست
در رهش پای طلب بیگانه دامان صبر
در غمش دست ندامت با گریبان آشناست
بی ندامت نیست اسباب نشاط این چمن
گل هم ازشبنم  کف دستی به دندان آشناست
شمع  گو در دیده ام دکان رعنایی مچین
کاین دل پر داغ با چندین چراغان آشناست
بیدل از چشم تحیر مشربم غافل مباش
هرکجا حسنی است با آیینه داران آشناست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
زندگی تمهید اسباب فناست
ما و من افسانه خواب فناست
غافلان تا چند سودای غرور
جنس این دکان همه باب فناست
مست ومخمورخیال ازخود روید
ششجهت یک عالم آب فناست
اینکه امواج نفس نامیدهم
چون به  خود پیچیده  گرداب فناست
خاک دیر و کعبه ام منظور نیست
اشک ما را سجده محراب فناست
خواه هستی واشمر خواهی عدم
نغمه ها در رهن مضراب فناست
هر چه از دنیا و عقبا بشنوی
حرف نامفهوم القاب فناست
آنچه زین دریا نمی آید به دست
گوهر تحقیق ناباب فناست
دورگردون یک دو دم میدان کشید
عمر شاگرد رسن تاب فناست
ما نفس سرمایگان پر بسملیم
پرفشانی عذر بیتاب فناست
تا ابد از نیستی نتوان گذشت
خاک این وادی  گل از آب فناست
بیدل از طور جنون غافل مباش
خاک بر سر کردن آداب فناست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
خودگدازی نم کیفیت صهبای من است
خالی از خویش شدن صورت مینای من است
عبرتم  سیر سراغم همه جا نتوان کردن
چشم بر خاک نظر دوخته  جویای من است
سازگم گشته گی ام  این همه توفان دارد
شور آفاق  صدای پر عنقای من است
همچو داغ از جگر سوختگان می جوشم
شعله هرجامژه ای گرم کند جای من است
نتوان با همه وحشت ز سر دردگذشت
فال اشکی که زند آبله در پای من است
فرصت رفته به سعی املم می خندد
چشمک برق همان ابروی ایمای من است
تخم اشکی به کف پای کسی خواهم ریخت
آرزو مژده ده اوج ثریای من است
اگر این است سر و برگ نمود هستی
داغ امروز من  آیینه فردای من است
سجده محمل کش صد قافله عجز است اینجا
اشک بی پا و سرم در سر من پای من است
نیستم جرعه کش درد کدورت بیدل
چون گهر صافی دل باده مینای من است

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بحر رازم پیچ و تاب فکرگرداب من است
شوخی طبع رسا امواج بیتاب من است
صاف معنی کرد مستغنی ز درد صورتم
چون بط می باطن من عالم آب من است
شور شوقم پرده آهنگ ساز بیخودیست
ناله من چون سپند افسانه خواب من است
در صفای حیرتم محو است نقش کاینات
این کتان گمگشته آغوش مهتاب من است
تاکمان وحشتم در قبضه وارستگی ست
دورگردیها ز مردم تیر پرتاب من است
جبهه ام فرش سجود اهل تسلیم است و بس
قامتی در هرکجا خم گشت محراب من است
گوشه امنی ز چشم بسته دارم چون حباب
گرنظروامی کنم بر خویش سیلاب من است
گشت اظهار هنر بی آبروییهای من
جوهرم چون آینه رنگ ته آب من است
جامی از خمخانه عرفان به دست آورده ام
صاف گردیدن ز هستی باده ناب من است
غفلتم بیدل عیار امتحان هوشهاست
همچو محمل دام خواب دیگرن خواب من است

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
بزم گردون صبح خیز ازگرد بیتاب من است
نور این آیینه مینا ز سیماب من است
یک جهان ضبط نفس دارد به خود پیچیدنم
رشته موهوم هستی تشنه ناب من است
تا تغافل دارم از وضع جهان آسوده ام
چشم پوشیدن بساط آرایی خواب من است
درخور وارستگی مسندطراز عزتم
بال پروازم چو قمری فرش سنجاب من است
موبه مویم چشمه برق تجلیهای اوست
طور اگر آتش فروزدکرم شبتاب من است
از مزاج گوهرم شوخی نمی بالد به خویش
موج عمری شد به توفان برده آب من است
جوش دردی کوکه هنگ اثر پیداکنم
رشته قانون آهم  یأس مضراب من است
محو شوقم از غم اسباب راحت فارغم
صافی آیینه حیرت شکر خواب من است
می برد جذب خرامت چون غبار از جا مرا
جلوه ای از چین دامان تو قلاب من است
عمرها شد زین شبستان انتخابی می زنم
هرکجا حیرانیی گل کرد مهتاب من است
هر طرف پر می زند نظاره حیرت خفته است
عالم آیینه ام  همواری اسباب من است
از قماش خامشی بیدل دکانی چیدم
هرچه غیر از خودفروشیها بود باب من است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
شوق دیدارم و در چشم کسان راه من است
هرکجاگرد نگاهی ست کمینگاه من است
داغ تأثیر وفایم  که به آن افسردن
جگر بی اثری سوخته آه من است
عجز رنگم به فلک ناز همایی  دارد
کهکشان سایه اقبال پر کاه من است
حیرتم آبله پا کرد که چون موج گهر
هر ط رف  گام نهد دل به سر راه من است
حرف نیرنگ مپرسید که چون شمع خموش
رفته ام از خود و واماندگی افواه من است
بوی هستی کلف اندود غبارم دارد
صافی آینه ام از نفس اکراه من است
در غم و عیش تفاوت نگرفتم که چو شمع
خنده وگریه همان آتش جانکاه من است
محو نسیانکده عالم گمگشتگی ام
هرکه ازخود به تغافل زند آگاه من است
موج  گوهر سر مویی به بلندی نرسید
شوخی چین  خجل از دامن کوتاه من است
بیدل آن به که دود ریبشه من در دل خاک
ورنه چون تاک هزار آبله در راه من است

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
زلف آشفته سری موجه د ربای من است
تار قانون جنون جاده صحرای من است
برق شمعی ست که در خرمن من می سوزد
سنگ گردی ست که در دامن مینای من است
لاله دشت جنونم ز جگرسوختگی
داغ برگی ز گلستان سویدای من است
بسمل شوقم و از شرم نگاه قاتل
همچو خون در جگر رنگ تپش های من است
عجز هم بی طلبی نیست که چون ریگ روان
صد جرس در گره آبله پای من است
چرخ اگر داد غبارم به هوا خرسندم
که جهان عرصه بالیدن اجزای من است
سیر بال و پر طاووس مکرر گردید
صفحه آتش زده ام  فصل تماشای من است
فیض دلگرمی آهی ست گل زندگی ام
شمع افسرده ام و شعله مسیحای من است
غنچه باغ جنون از دل من می خندد
داغ چون شبنم گل پنبه مینای من است
تردماغ چمن حسرت شمشیر توام
زخم بالیده چو گل ساغر صهبای من است
عمرها شد به در مشق کدورت زده ام
چین کلفت خطی ز صفحه سیمای من است
ذره ام لیک به جولان هوایش بیدل
قسم بی سر و پایی به سر و پای من است

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نیک و بد این مرحله خاکش به  کمین است
چشمی  که به پا دوخته باشی همه بین است
بی  غنچه  گلی سر نزد از گلشن امکان
اینجاست که چین مایه ایجاد جبین است
برخیز ز خاک سیه مزرع هستی
جایی  که نفس آینه  کارد چه زمین است
چون صبح جنونی  کن و از خو برون تاز
از چاک گریبان گل دامان تو چین است
بر صور مناز از دهل و کوس تجمل
ای پشه بم و زیرکمال تو طنین است
این است اگر کر و فر طاق و سرایت
بنیاد غبار به هوا رفته متین است
ای آینه از ما مطلب عرض مکرر
تمثال ضعیفان نفس باز پسین است
ای شمع عنان نگه هرزه نگهدار
تا چشم تو باز است جهان خانه زین است
زان جلوه گذشتیم و به خود هم نرسیدیم
ما را چه  گنه خاصیت عجز همین است
دل نیز گره شد به خم ابروی نازش
در طاق تغافل همه نقاشی چین است
در وصل به اظهار مکش ننگ فضولی
با بوسه حضور لب خاموش قرین است
رندان مشکیبید ز معشوقه فربه
کاین شکل دلاوبز سراپاش سرین است
شور تپش از ما به فنا هم نتوان برد
خاکستر منصور مزاجان نمکین است
بیدل  کم سرمایه عزلت نپسندی
از پای به دامان تو نامت به نگین است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دارم ز نفس ناله که جلاد من این است
در وحشتم از عمرکه صیاد من این است
برداشته چون بو روان دانه اشکی
آواره دشت تپشم  زاد من این است
مدهوش تغالکده ابروی یارم
جامی که مرا می برد از یاد من این است
چون صبح به گرد رم فرصت نفسم سوخت
آن سرمه که شد رهزن فریاد من این است
سنگی به جگر بسته ام از سختی ایام
آیینه ام و جوهر فولاد من این است
هم صحبت بخت سیه از فکر بلندم
در باغ هوس سایه شمشاد من این است
چشمی نشد آیینه کیفیت رنگم
شخص سخنم صورت بنیاد من این است
دارم به دل از هستی - موهوم غباری
ای سیل بیا خانه آباد من این است
هر ناله  به رنگ دگرم  می برد از خویش
در مکتب غم  سیلی استاد من این است
دست مژه برداشتنم عرض تمناست
حیرت زده ام شوخی فریاد من این است
از الفت دل چاره ندارم چه توان کرد
دام و قفس طایر آزاد من این است
با هر نفسم لخت دلی می رود از خوبش
جان می کنم و تیشه فرهاد من این است
هر حرف که آید بسه لبم نام تو باشد
از نسخه هستی  سبق یاد من این است
گردی شوم وگوشه دامان تو گیرم
گر بخت به فریاد رسد داد من این است
چون اشک ز سرگشتی ام نیست رهایی
بیدل چه کنم نشیه ایجاد من این است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
خامش نفسم شوخی آهنگ من این است
سر جوش بهار ادبم رنگ من این است
عمری ست گرفتار خم پیکر عجزم
تا بال وپرنغمه شوم چنگ من این است
بیتاب هواسنجی عمرم چه توان کرد
میزان خیال نفسم سنگ من این است
خمیازه ام آرایش پیمانه هستی ست
چون صبح خمارم مشکن رنگ من این است
موج می و آرایش گوهر چه خیال است
ناموس جهان تپشم ننگ من این است
نه ذوق هنر دارم و نه محوکمالم
مجنون توام دانش و فرهنگ من این است
با هرکه طرف گشته ام آرایش اویم
آیینه ام و خاصیت جنگ من این است
ظلم است رفیقان ز دل خسته گذشتن
گر آبله دارد قدم لنگ من این است
نامحرم آن جلوه ام از بیدلی خویش
آیینه ندارم چه کنم زنگ من این است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -