cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
مگو این نسخه طور معنیی یک دست کم دارد
تو خارج نغمه ای ساز سخن صد زیر و بم دارد
صلای عام میآید به گوش از ساز این محفل
قدح بحرکدا چیده ست و جام از بهر جم دارد
ادب هرجا معین کرده نزل خدمت پیران
رعایت کردگان رغبت اطفال هم دارد
زیان را سود دانستم کدورت را صفا دیدم
سواد نسخه کمفرصتان خط در عدم دارد
خم ابرو شکست زلف نیزآرایش است اینجا
نه تنها حسن قامت را به رعنایی علم دارد
به چشم هوش اگر اسرار این آیینه دریابی
صفا و جوهر و زنگار چشمکها بهم دارد
من این نقشی که می بندم به قدرت نیست پیوندم
زبان حیرت انشایم به موهومی قسم دارد
نوشتم آنچه دل فرمود خواندم هرچه پیش آمد
مرا بی اختیاریها به خجلت متهم دارد
ز تحریرم توان کیفیت تسلیم فهمیدن
غرورکاتب اینجا سرنگونی تا قلم دارد
نفس تا هست فرمان هوسها بایدم بردن
به هر رنگی که خواهی گردن مزدور خم دارد
تمیز خوب  و زشتم  سوخت ذوق  سرخوشی بیدل
ز صاف و درد مخمور آنچه یابد مغتنم دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
هوس پیمایی جاهت خمارآلود غم دارد
رعونت  گر نخواهی نقش پا هم جام جم دارد
مزاج آتشین کم نیست چون گل خرمن ما را
به آن  برقی  که باید سوخت خود را رنگ هم دارد
چه نقصان گر کدورت سرخط پیشانی ما شد
دبیر طالع ما خامه مشکین رقم دارد
دماغ آرای وهمیم از حباب ما چه می پرسی
شراب محمل ما شیشه بر طاق عدم دارد
چسان رام کمند ناله گردد وحشی چشمی
که خواب ناز هم در حلقه آغوش رم دارد
علاجی نیست غیر از داغ زخم خاکساران را
که چاک جاده یکسر بخیه نقش قدم دارد
بود خونریزتر گر راستی شد پیشه ظالم
چو شمشیری که افتد راست خم اکثر دودم دارد
دل از همدوشی عکس تو بر آیینه می لرزد
که او مست می نازست و این دیوار نم دارد
ز ما و من نشد محرم نوای عافیت  گوشم
همه افسانه است این محفل اما خواب کم دارد
در این غارت سرا مشت غبار رفته بر بادم
به آرامم سجود آستانت متهم دارد
به رنگی تشنه شوقم خراش زخم الفت را
که خار وادی مجنون به پای من قسم دارد
سراغ رفته گیر از هرچه می یابی نشان بیدل
همه گر نام باشد در نگین نقش قدم دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
جایی  که جام در دست آن مه خرام دارد
مژگان گشودن آنجا مهتاب و بام دارد
عام است ذکر عشاق در معبد خیالش
گر برهمن نباشد بت رام رام دارد
دی آن نگار مخمور در پرده گردشی داشت
امروز صد خرابات مینا و جام دارد
کم مایگان به هر رنگ سامان انفعالند
هستی دو روزه  عصیان زحمت دوام دارد
رنگ بهار امکان ازگردش آفریدند
هر صاف در ثماست هر صبح شام دارد
جز انفعال ازین بزم  کام دگر مجویید
لذات عالم خواب یک احتلام دارد
بیتابی تفسها عمری ست دارد آواز
کای صبح پرفشان باش این دشت دام دارد
ضبط نفس در این بحر جمعیت آفرین است
گوهر هزار قلاب مصروف کام دارد
آثار جوهر مرد پنهان نمی توان کرد
تیغ کشیده کوه ننگ از نیام دارد
دل را ودیعت وهم باید ز سر ادا کرد
از خلق آنچه دارد آیینه وام دارد
قلقل همین  دو حرف  است  ای  شیشه دردسر چند
چیزی بگوی و بگذر قاصد پیام دارد
گفتم به دل که عمری ست ذوق وصال دارم
خندید کاین خیالت سودای خام دارد
جوش خطی ست بیدل پرگار مرکز حسن
دود چراغ این بزم پروانه نام دارد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
ادب چون ماه نو امشب پی تکلیف من دارد
قدح کج کرده صهبایی که شرم از ریختن دارد
به وضع غنچه فرصت می دهد آواز گل ها را
که لب زینهار مگشایید خاموشی چمن دارد
ز ساز و برگ آسایش چه دارد منعم غافل
همه  گر نام دارد در زمین آب کن دارد
چنین کز دیده ها یوشیده اند احوال مجنونم
که گر گردون شوم عریانی من پیرهن دارد
ز انگشت شهادت این نوایم  گوش می مالد
که سوی او اشارت هم ز خود برخاستن دارد
ازین محفل به جایی رو که در یاد کسان نایی
وگرنه در عدم هم رفتنت باز آمدن دارد
بسوز و محو شو تا عشق  گردد فارغ از رنجت
شرار سنگ بت پر انتظار برهمن دارد
به پیری تا کجا خواب سلامت آرزو کردن
خمیدن سایه بر بنیاد دیوار کهن دارد
نمی دانم کجا دزدم سر از بیداد مژگانش
که دل تا دیده یک تیر تغافل پر زدن دارد
شکوه ناز می بالد ز پهلوی نیاز اینجا
کلاه او شکست آراست تا رنگم شکن دارد
بغل وامی کند گرد چمن  خیز خرام او
که امشب انجمن مهتاب و بوی یاسمن دارد
دل از ننگ آب شد بیدل که پیش لعل خاموشش
تبسم می کند موج  گهر گویی دهن دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ز شرم سرنوشتی کز ازل بنیاد من دارد
عرق در چین پیشانی زمین آبکن دارد
بساط ناز می پردازم اما ساز فرصت کو
مه اینجا پیشتر ز آرایش دامن شکن دارد
به این فرصت بضاعت هرچه داری رفته گیر ازکف
گمانی هم  کزین بازیچه بردی باختن دارد
وفا جز سوختن آرایش دیگر نمی خواهد
همین داغست اگرشمع بساط مالگن دارد
خموشی چشمه جوشست دریای معانی را
مدد از سرمه دارد چون قلم هرکس سخن دارد
به این نیرنگ تاکی خفت افلاس پوشیدن
فلک صد رنگ می گرداند و یک پیرهن دارد
پی یک لقمه در مهمانسرای عالم حاجت
هوس تا دست شوید آبروها ریختن دارد
بهار عمر باید در خزان کردن تماشایش
گل شمعی  که ما داریم در چیدن چمن دارد
به جایی واکشیدی کز سلامت نیست آثاری
تو مست خواب و این ویرانه دیوارکهن دارد
دو روزی عذرخواه ناله دل بایدم بودن
غریبی در دیار بیکسی یاد وطن دارد
اگر از غیرت طبع قناعت آگهی بیدل
به سیلی تا رسد کارت طمع  کردن زدن دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
سحر آه و گلستان نکهت و بلبل فغان دارد
جهانی سوی بیرنگی ز حسرت کاروان دارد
تأمل  گر کنی هر کس به  رنگی رفته  است از خود
تپشهایی  که دارد بحر گوهر هم همان  دارد
نپنداری عبث بر دامن هر ذره می پیچم
جهان را گرد مجنون محمل لیلی گمان دارد
دبستان ادب را آن نزاکت فهم اسرارم
که طفل اشک من در خامشی درس روان دارد
چو شمع  کشته  کز خاکستر خود می کند بالین
خموشی های آهم داغ در زیر زبان دارد
چرا زین آرزو برخود نبالد بیستون غم
که تیغش از دل فرهاد من سنگ فسان  دارد
نی ام آگه ز حس قاتل اما اینقدر دانم
که  در هر قطره خونم چشم حیران آشیان دارد
به فتراک خیالی چون سحر گرد نفس دارم
شکار انداز دشت بی  نشانی هم نشان دارد
دماغ خون من چون اشک رنگی برنمی دارد
گر استغنا نگیرد دست و تیغت امتحان دارد
چه می پرسی ز نقدکیسه وهم سپند من
اگر برهم شکافی ناله ای ضبط عنان دارد
بلندیها به پستی متهم شد از تن آسانی
به راحت گر نپردازد زمین هم آسمان دارد
تپیدن شکرآرام است بیدل بسمل ما را
نفس در عالم پرواز سیر آشیان دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
اگر خضر خطت از چشمه حیوان نشان دارد
عقیق لب چرا چون تشنگان زیر زبان دارد
نمی دانم شهادتگاه شوق کیست این وادی
که رفتنهای خون بسمل اینجا کاروان دارد
به  این  یک غنجه دل  کز فکر وصلت کرده ام خونش
نفس در هر تپش صبح بهاری پرفشان دارد
تحیر برکه بندم با تماشای که پیوندم
خیال حلقه زلفت هزار آیینه دان دارد
در این  گلشن  شکست  رنگ  و بو سطری ست  از حالم
پیام بینوایان نامه برگ خزان دارد
ز تعجیل بهاران بیش ازین نتوان شدن غافل
شکفتنهای گل چندین جرس عرض فغان دارد
به استعداد جان سختی ست جست  و جوی این دریا
ز گوهر پیکر هر قطره بوی استخوان دارد
کسی را دعوی آزادگی چون سرو می زیبد
که با هر چار فصل از بی نیازی یک زبان دارد
شکست  رنگ  هم صبحی  ست  از گلزار خرسندی
گل اینجا در خزان سیر بهار زعفران دارد
به حیرت بال مژگان نیست بی انداز پروازی
درین دریا عنان لنگر ما بادبان دارد
اگر خاکسترم پروازم و گر شعله جولانم
هوای او ز من صد رنگ تغییر عنان دارد
تماشای بهاری کرده ام بیدل که از یادش
نگه در دیده ها انگشت حیرت در دهان دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به پستی وانماند هر که از دردی نشان دارد
سحر از چاکهای دل به گردون نردبان دارد
به دوش الرحیلی بار حسرت می کشد عالم
جرس عمری ست چون گل محمل این  کاروان دارد
بجز وحشت نمی بالد ز اجزای جهان گردی
چمن از برگ برگ خویش دامن بر میان دارد
به ذوق عافیت خون خورردنت  کار است معذوری
در اینجا گر همه مغز است درد استخوان دارد
مکن با چشم تر سودا اگر محو تماشایی
بهار حیرت آیینه در شبنم خزان دارد
سخن باشد دلیل زندگی روشن خیالان را
غم مردن ندارد شعله ما تا زبان دارد
در آغوش نشاط دهر خوابیده ست کلفتها
شکستن در طلسم شوخی رنگ آشیان دارد
به صدگلزار رعنایی به چندین رنگ پیدایی
همان ناموس یکتایی مرا از من نهان دارد
غبارم پر نمی زد گر نمی سر می زد از اشکم
عنان وحشت من عجز این وا ماندگان دارد
نشاط حسن می بالد ز درد عاشقان بیدل
گلستان خنده دربار است تا بلبل فغان دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به خیال زنده بودن هوس بقا ندارد
چو حباب جرم مینا سر ما هوا ندارد
سحر چه گلستانیم که به حکم بی نشانی
گل رنگ  راه بویی به دماغ ما ندارد
به  رموز خلوت  دل  من  و محرمی چه حرف  است
که نفس به آن تقرب پس پرده جا ندارد
دل مرده غافل افتد ز مآل کار هستی
سر زنده ای ندارد که غم فنا ندارد
ز ترانه های ابرام خجل است فطرت  اما
چه  کند زبان سایل  که غرض حیا ندارد
بم و زپر ساز هذیان تو به خواب مخمل افکن
که دماغ این نواها نی بوریا ندارد
ره غیرت محبت نکشد حمار طاقت
که چو شمع سربسرپاست طلبی که پا ندارد
به بهانه من و ما ز ره خیال برخیز
که غبار وهم هستی چه نفس عصا ندارد
گل شمع های خاموش به خیال می کند دود
هوس فسرده داغ جگرآزما ندارد
اگر از سبب توان یافت اثر حضور دولت
همه کس پر هما را به کله چرا ندارد
نفس از غبار هستی به نظر چه وانماید
چون حباب پیکری راکه ته قبا ندارد
به فنا چو عهد بستی ز جفای چرخ رستی
که شکست دانه تا حشر غم آسیا ندارد
دل و دیده سیرگاهش سر و تن غبار راهش
صف ناز کج  کلاهش تک و پو کجا ندارد
به هوای پایبوسش من ناامید بیدل
چقدر به خون نغلتم که جبین حنا ندارد

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
فنا کی شغل سودای محبت را زیان دارد
سری دارم که تا خاک هوای اوست جان دارد
دم نایی ست افسون نوای هستی ام ورنه
هنوزم ناله نی در نیستان آشیان دارد
به سودایت چنان زارم  که با صد ناله بیتابی
تنم در پیرهن تحریک نبض ناتوان دارد
به روزبینوایی هیچکس ما را نمی پرسد
مگر داغت  که دستی بر دل این بیکسان دارد
در عزلت زدم کز خلق لختی واکشم خود را
ندانستم که دامن از هوس چیدن دکان دارد
چراغ خامشم  غم نیست  گر آهی زیان  کردم
نفس دزدیدنم در عالم دیگر فغان دارد
ز بال افشانی ساز شرر آواز می آید
که اینجا گر همه سنگ است دامن بر میان دارد
نیاید ضبط آه از دل به  گلزار تماشایت
که آنجا گر همه آیینه است آب روان دارد
هدف باید شدن چون بلبلان ما را در این  گلشن
که  هر شاخش چو بوی گل خدنگی  در کمان دارد
به بخت خود چه سازد عاشق مسکین که آن بدخو
سراپا الفت است اما دل نامهربان دارد
به رنگ آتش یاقوت ناپیداست دود من
به حیرت رفته شوقت عجب ضبط عنان دارد
ز خودکامی برون آ بی نیاز خلق شو بیدل
که اوج قصر همتها همین یک نردبان دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
کام دل از لب خاموش گرفتن دارد
نشیه ای زین می بی جوش گرفتن دارد
تا نوا های جهان ساز کدورت نشود
چون کری رهگذر گوش گرفتن دارد
نیست دیوانه ز کیفیت صحرا غافل
از جنون هم سبق هوش  گرفتن دارد
زاهدا کس ز سبوی می  ات آگاه نکرد
این صوابی  ست  که بر دوش گرفتن دارد
خوب و زشت آنچه در این بزم درد طرف نقاب
همچو آیینه در آغوش  گرفتن دارد
هر نگه دیده به توفان دگر می جوشد
سر این چشمه  خس  پوش گرفتن دارد
فیض آزادی اگر پرده گشاید چون صبح
یک دمیدن به صد آغوش  گرفتن دارد
درد دل صور قیامت شد و نشنید کسی
پیش این بیخبران  گوش گرفتن دارد
مفت فرصت اگر آگه شوی از ساز نفس
این رگ خواب فراموش گرفتن دارد
در دل غنچه ز اسرار چمن بویی هست
خبر از مردم خاموش گرفتن دارد
چشم تا باز نمایی مژه  ها رو به قفاست
خبر امشبت از دوش  گرفتن دارد
به سخن قانعم از نعمت الوان بیدل
رزق خود چون صدف از گوش  گرفتن دارد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
اسیر آن پنجه نگارین رهایی ازهیچ در ندارد
حنا به صد رنگ وحشت آنجا چو رنگ یاقوت پرندارد
جبین به  تسلیم بی نیازی به خاک اگر نفکنی چه سازی
ز عجز دور است تیغ بازی که سایه غیر از سپر ندارد
درین زیانگاه برق حاصل غرور طبع است و خلق غافل
به صدگداز ارکنی مقابل  که سنگ ز آتش خبر ندارد
نفس غبار است صبح امکان عدم تلاش است جهد اعیان
به غیر پرواز این گلستان بهار رنگی دگرندارد
چها نچیده ست از تعلق بنای تهمت مدار هستی
تحیر است اینکه خلق یکسر هجوم درد است و سر ندارد
ز دوستان کسته پیمان به دوش الفت مبند بهتان
که نخل تالیف اشک و مژگان به جز جدایی ثمر ندارد
قناعت و ننگ ناتمامی تریست ابرام وضع خامی
گهر به تدبیر تشنه کامی ز جوی  کس آب برندارد
ز چشم بستن مگر خیالی فراهم آرد غبارتهمت
وگرنه سعی  گشاد مژگان درین شبستان سحر ندارد
نبرد کوشش ز قید گردون به هیچ تدبیر رخت بیرون
اگر نمیرد کسی چه سازد که خانه تنگ است و در ندارد
عدم نژادان بی بقا را چه عرض طاعت چه عذر عصیان
دل و دماغ قبول رحمت چو خاک بودن هنر ندارد
ز دورباش شکوه غیرت کراست جرأت کجاست طاقت
تو مرد میدان جستجو باش  که بیدل ما جگر ندارد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ
نشانه‌های عروضی: U - U - | - | U - U - | - | U - U - | - | U - U - | -
چه بلاست اینکه پیری ز فنا خبر ندارد
سر ما نگون شد اما ته پا نظر ندارد
خط ما غبار هم نیست  که به  کس رسد پیامش
قلم شکسته رنگ  غم نامه بر ندارد
دو سه روز صید وهمم که غبار دشت تسلیم
قفس دگر ندارد به جز اینکه پر ندارد
زخیال پوچ هستی به عدم مبند تهمت
که میان نازک یار خبر ازکمر ندارد
ز حباب یک تأمل به صد آبرو کفاف است
صدف محیط فرصت گهر دگر ندارد
غم انتظار سایل به مزاج فصل بار است
لب احتیاج مگشاکه کریم در ندارد
به حلاوت قناعت نرسید طبع منعم
نی بوربای درونش همه جا شکر ندارد
ز غم قیامت شمع ته خاک هم امان نیست
تو که سوختی طرب  کن شب ما سحر ندارد
ز عیان چه بهره بردم که خیال هم توان پخت
سر بی دماغ تحقیق سر زیر پر ندارد
که رسد به حال زارم  که شود به غم دچارم
که به کوی بیکسیها همه کس گذر ندارد
زتلاش همت شمع دلم آب گشت بدل
که به ذوق رفتن از خویش همه پاست سر ندارد

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
دل با غبار هستی ربط آنقدر ندارد
بار نفس دو دم بیش آیینه برندارد
فرصت به دوش عبرت بسته است محمل  رنگ
کس زین بهار حیرت برگل نظر ندارد
محو جمال او را دادند همچو یاقوت
آبی که نیست موجش رنگی که پر ندارد
گر وحشت غبارت غفلت  کمین نباشد
دامان بی نیازی چین دگر ندارد
از نارسایی آخر با هیچ صلح کردیم
ما دست اگر نداربم او هم کمر ندارد
آیینه ساخت با زنگ ماند آبگینه در سنگ
این کوهسار نیرنگ یک شیشه گر ندارد
در عالم من و ما افسرده گیر فطرت
تا دود پرفشان است آتش شرر ندارد
افلاس عالمی را از اختیار واداشت
دستی در آستین نیست گر کیسه زر ندارد
در تنگنای گردون باید فسرد و خون شد
این خانه آنچه دارد بیرون در ندارد
تدبیرکین دشمن سهل است بر عرق زن
در عرصه ای  که آب است آتش جگر ندارد
غواصی تآمل بی مزد معنیی نیست
گر ما نفس ندزدیم دریا گهر ندارد
نیرنگ  کعبه و دیر محمل کش هوس چند
زآنجاکه مسکن اوست او هم خبر ندارد
دود دماغ ما را برد آنسوی قیامت
بیدل به این بلندی  کس موی سر ندارد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
رنگ حنا در کفم بهار ندارد
آینه ام عکس اعتبار ندارد
حاصل هر چار فصل سر و بهار است
نشیه آزادگی  خمار ندارد
بی گل رو یت ز رنگ  گلشن هستی
خاک به چشمی که او غبار ندارد
گرد من آنجا که در هوای تو بالد
جلوه طاووس اعتبار ندارد
طاقت دل نیست محو جلوه نمودن
آینه در حیرت اختیار ندارد
وحشت اگر هست نیست رنج علایق
وادی جولان ناله خار ندارد
یک دل وارسته در جهان نتوان یافت
یک گل بیرنگ و بو بهار ندارد
صید توهم شکار دام خیالیم
ناقه به گل خفته است و بار ندارد
عالم امکان چه جای چشم تمناست
راهگذر پاس انتظار ندارد
صافی دل چیست از تمیز گذشتن
آینه با خوب و زشت  کار ندارد
تا نکشی رنج وحشتی  که نداری
نغمه آن ساز شو که تار ندارد
بیدل از آیینه ام مخواه نمودن
نیستی ام با کسی دچار ندارد

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
کس طاقت آن لمعه رخسار ندارد
آیینه همین است که دلدار ندارد
سحرست چه  گویم  که شود باور فطرت
من کارگه اویم و او کار ندارد
گرداندن اوراق نفس درس محال ست
موج آینه پردازی تکرار ندارد
آیینه ز تمثال خس و خار مبراست
دل بار جهان می کشد و عار ندارد
چون نقش قدم برسرما منت  کس نیست
این خواب عدم سایه دیوار ندارد
پیچیده در و دشت ز بس لغزش رفتار
تا موج گهر جاده هموار ندارد
اقبال دنایت نسبان خصم بلندیست
غیر از سر خویش آبله دستار ندارد
چون لاله دو روزی به همین داغ بسازید
گل در چمن رنگ وفا بار ندارد
شب  رفت و سحر شد به  چه افسانه توان ساخت
فرصت نفس ساخته بسیار ندارد
بیدل به عیوب خود اگر کم رسی اولی ست
زان آینه بگریز که زنگار ندارد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
نشیه یأسم غم خمار ندارد
دامن افشانده ام غبار ندارد
نیست حوادث شکست پایه عجزم
آبله از خاکمال عار ندارد
شبنم طاقت فروش گلشن اشکم
آب در آیینه ام قرار ندارد
پیش که نالم ز دور باش تحیر
جلوه در آغوش و دیده بار ندارد
عبرت و سیر سواد نسخه هستی
نقش دگر لوح این مزار ندارد
شوخی نشو و نمای شمع  گدازست
مزرع ما جز خود آبیار ندارد
کینه به سیلاب ده زنرمی طینت
سنگ چو شد مومیا شرار ندارد
هرچه توان دید مفت چشم تماشاست
حیرت ما داغ نور و نار ندارد
کیست برون تازد از غبار توهم
عرصه شطرنج ما سوار ندارد
نی شرر اظهارم و نی ذره فروشم
هیچکسی های من شمار ندارد
خواه به بادم دهند خواه به آتش
خاک من از هیچکس غبار ندارد
چند کنم فکر آب دیده بیدل
قطره این بحر هم کنار ندارد

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
اسرار در طبایع ضبط نفس ندارد
درپرده خس و خار آتش قفس ندارد
گو وهم سوده باشد بر چرخ تاج شاهان
سعی هما بلندی پیش مگس ندارد
خرد و بزرگ دنیا یکدست خودسرانند
خر گر فسار گم  کرد سگ هم مرس ندارد
ای برک گل بلند است اقبال پایبوسش
رنگ حناست آنجا کس دسترس ندارد
درگلشنی که ما را دادند بار تحقیق
صبح بهار هستی بوی نفس ندارد
تا ناله وار گاهی زین تنگنا برآییم
افسوس دامن ما چین ففس ندارد
بر حال رفتگان  کیست تا نوحه ای  کند سر
این کاروان شفیقی غیر از جرس ندارد
تدبیر عالم وهم بر وهم واگذارید
اینجا پریدن چشم پروای خس ندارد
گردون خرام شوقیم پرگار دور ذوقیم
بی وهم تحت  و فوقیم  دل پیش  و پس ندارد
سودا ز سر بینداز نرد خیال کم باز
تشویق بیدماغان عشق و هوس ندارد
بر فرصتی که نامش هستی ست دامن افشان
بیدل نفس مدارا با هیچکس ندارد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
گلهای آن تبسم باغ فلک ندارد
صد صبح اگر بخندد یک لب نمک ندارد
رنگ دویی در این باغ رعنایی خیال است
سیر جهان تحقیق ملک و ملک ندارد
پوچ است غیر وحدت نقد حساب  کثرت
اعداد چیزی از خود چون رفت یک ندارد
اسلام وکفر هریک واحد خیال ذات است
در چشم دور و نزدیک خورشید شک ندارد
دل نوبهار هستی ست اما چه می توان کرد
رنجی  که دارد این  گل خار و خسک ندارد
پامال عجز باشید تدبیرها جز این نیست
مست است فیل تقدیر یاد کجک ندارد
آیینه آب سازید تا چند وهم صیقل
مکتوب ساده لوحی تشویش حک ندارد
ذوق طراوت ازگل آغوش غنچگی برد
زخمی  که آب دزدد غیر از گزک ندارد
افشای راز ظالم موقوف تیره روزی ست
تا غافل از زگال است آتش محک ندارد
آفات دهر بیدل تنبیه غافلان نیست
طبع خر آنقدرها ننگ ازکتک ندارد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
سعی نفس جز شمار گام ندارد
قاصد ما نامه و پیام ندارد
هر سر و چندین  جنون هواست د  ر اینجا
منزل کس احتیاج بام ندارد
این علما جمله تابع جهلایند
پختگی اقبال طبع خام ندارد
بی سروپا می رویم حاصل ماکو
سبحه ریگ روان امام ندارد
خواه بنالیم و خواه بال فشانیم
صید گرفتار شوق دام ندارد
گر همه عنقا شویم حاصل ما کو
نقش نیگن خیال نام ندارد
سجده خاک ست اوج عزت گردون
خواجه چه دارد اگر غلام ندارد
نفرت ازین مزبله به قدر تمیز است
مفت دماغی  که جز زکام ندارد
تا به دلت  کین  کس بود مژه مگشا
تیغ غضب جز حیا نیام ندارد
سوخت دل اما نکر د آینه روشن
حیف چراغی  که هیچ شام ندارد
خواه نفس  گوی خواه عمر گرامی
شاهد ما غیر یک خرام ندارد
عالم بیچارگیست پیش که نالیم
عشق مکافات و انتقام ندارد
طاس فلک پوچ و نقش ما همه باطل
بگذر ازین بازیی تمام ندارد
بیدل ازین ما ومن خموشی ات اولی ست
هستی ما جز صدای جام ندارد

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
نامم هوس نگین ندارد
نظمم چو نفس زمین ندارد
همت چه فرازد از تکلف
دامان سپهر چین ندارد
هستی جز شبهه نیست لیکن
بر شبهه کسی یقین ندارد
در طبع لییم شرم  کس نیست
خستن عرق جبین ندارد
هرچند به دامنش بپوشی
دست کرم آستین ندارد
درد وطن از شکسته دل پرس
چینی جز مو ز چین ندارد
هر سو نظر افکنی اسیریم
صیادی ما کمین ندارد
خود خصم خودیم ورنه گردون
با خلق ضعیف  کین ندارد
عیش و الم از تو پیش رفته ست
فرصت دم واپسین ندارد
عیش و الم از تو پیش رفته ست
فرصت دم واپسین ندارد
ما و تو خراب اعتقادیم
بت  کار به کفر و دین ندارد
تعداد به عالم احد نیست
او در هرجاست این ندارد
هر جلوه  که ناگزیر اویی
خواهی دیدن ببین ندارد
شوقی ست ترانه سنج فطرت
بیدل سر آفرین ندارد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
چرا کسی چو حباب از ادب نگاه ندارد
سری  که غیر هوا پشم درکلاه ندارد
دماغ نشیه فقر آرزوی جاه ندارد
سر برهنه ما دردی ازکلاه ندارد
قسم به جوهر بی ربطی نیاز و تعین
که هرکه را جگری داده اند آه ندارد
ز باد دستی آن زلف تابدار کبابم
که  گر همه دلش افتد به  کف نگاه ندارد
حقیقت تو مجازاست دل به وهم مفرسا
که غیر شیشه پری هیچ دستگاه ندارد
نفس به جاده طرازی اگر فضول نیفتد
سراسر دو جهان منزل است  راه ندارد
چو چشم از مژه غافل  مشو که هیچ کس این جا
به غیر سایه دیوار خود پناه ندارد
مباش بیخیر از برق بی امان دمیدن
که دانه در دهن اینجا به غیر کاه ندارد
اگر ز محکمه  عدل دادخواه نجاتی
دو لب به مهر رسان دعویت  گواه ندارد
بساط  حشر که خورشید فضل  می دمد اینجا
تو سایه  گر نبری نامه سیاه ندارد
ترحم است بر احوال خلق یأس بضاعت
که در خور کرمش هیچکس گناه ندارد
ز دستگاه تعلق مجو حساب تجرد
بلندی مژه بالیدن نگاه ندارد
نفس تظلم آوارگی  کجا برد آخر
ز دل برآمده در هیچ جا پناه ندارد
به غیر داغ  که پوشد چو شمع بیدل ما را
که پای تا به سرش غیر یک  کلاه ندارد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
خامش نفسی خفت گوینده ندارد
لبهای ز هم واشده جز خنده ندارد
پرواز رسایی  که بنازیم به جهدش
چون رنگ به غیر از پر برکنده  ندارد
خواهی به عدم غوطه زن و خواه به هستی
بنباد تو جز غفلت یابنده ندارد
معیارتک و تاز من و ما ز نفس گیر
جز رفتن ازین مرحله آینده ندارد
موج و کف دریای عدم سحرنگاری ست
نادار همه دارد و دارنده ندارد
از دلق گشودیم معمای قلندر
پوشیدگی این است که  کس ژنده ندارد
سیر خم زانو به هوس جمع نگردد
نامحرم معنی سر افکنده ندارد
همواری و صحرای تعین چه خیال است
این تخته نجار جنون رنده ندارد
زین گردش رنگی که جبین ساز تماشاست
آنیست که صد جامه زیبنده ندارد
معشوق مزاجی ست  که این باغ تجدد
یک ریشه به جز سرو خرامنده ندارد
جمعیت دل خواه چه دنیا و چه عقبا
موج گهر اجزا ی پراکنده ندارد
بیدل سخن این است تأمل کن و تن زن
من خواجه طلب مردم و او بنده ندارد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بهار صبح نفس زین دودم بقا که ندارد
به کارگاه فضولی چه خنده ها که ندارد
بلند کرده دماغ خیال خیره سریها
هزار بام تعین به یک هواکه ندارد
ز دستگاه تو و من درین قلمرو عبرت
به ما چه می رسد آخر برای ما که ندارد
فریب محفل هستی مخور که این  گل خودرو
ز رنگ و بو همه دارد مگر وفاکه ندارد
جهان عالم امکان گرفته و هم تلق
نبسته پای کسی جز همین حناکه ندارد
در اشتغال معاصی گذشت فرصت خجلت
جبین عرق ز کجا آورد حیا که ندارد
غبار ما به هوایی نمی رسد چه توان  کرد
به پای عجز چه خیزد کسی عصا که ندارد
به هیچ  گل نرسیدم  که رنگ ناز ندیدم
بهار دامن آن جلوه از کجا که ندارد
پیام کاف به نون می رسد ز عالم قدرت
به  گوش کس چه رساند کس آن صدا که ندارد
کجاست چاک دگر تا رسد به  کسوت مجنون
مگر مژه  گسلد بند آن قبا که ندارد
کجا بریم ز رد و قبول و هم فضولی
برو که نیست درین آستان بیا که ندارد
چسان به محرمی دل رسد زکوشش بیدل
نفس به خانه آیینه نیز جا که ندارد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نفس به غیر تک و پوی باطلی  که ندارد
دگرکجا بردم جز به منزلی که ندارد
به باد هرزه دوی داد خاک مزرع راحت
دماغ سوخته خرمن ز حاصلی که ندارد
به یک دو قطره که گوهر دمانده است تأمل
محیط خفته در آغوش ساحلی که ندارد
بپوش دیده و بگذر که  گرد دشت تعلق
هزار ناقه نشانده ست در گلی که ندارد
بهارگلشن امکان ز ساز و برک شکفتن
همین شکستن رنگ است مشکلی که ندارد
عرق ذخیره نماید به بارگاه کریمان
زبان جرات اظهار سایلی که ندارد
به غیرتهمت خونی که نیست در رک بسمل
چه بست وهم به دامان قاتلی که ندارد
در این رباط  کهن خواب ناز برده جهان را
به زبر سایه دیوار مایلی که ندارد
غبار شیشه ز مردم نهفته است پری را
مپوش چشم ز لیلی به محملی که ندارد
هزار آینه بر سنگ زد غرور تعین
جهان به خود طرف است از مقابلی که ندارد
نفس گداخت دویدن به باد رفت نپیدن
خیال پا نکشید آخر از گلی  که ندارد
به جز جنون چه فروزد چراغ فطرت انسان
به خلوتی که ندیده است و محفلی که ندارد
غم محبت و داغ وفا ورنج تمنا
چها نمی کشد این بیدل از دلی که ندارد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
غبار ما به جز این پر شکستنی که ندارد
کجا رود به امید نشستنی که ندارد
هزار قافله پا درگل است و می رود از خود
به فرصت و نفس بار بستنی که ندارد
چه زخمهاکه نچیده ست دل به فرقت یاران
ز ناخن المی سینه خستنی  که ندارد
سپند مجمر تصویرهمچو من به که نالد
ز وحشتی که فسرده ست و جستنی که ندارد
گذشته است جهانی ز اوج منتظر عنقا
به بال دعوی از خویش رستنی  که ندارد
اسیر حرص چه کوشش کند به ناز رهایی
بر این دکان هوس دل نبستنی  که ندارد
به حیرتم چه فسون است دام حیرت بیدل
تعلقی که نبودش  گسستنی که ندارد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -