cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
برق حسنی در نظر دارم به خود پیچیده ام
جوهر آیینه یعنی موی آتش دیده ام
نادمیدن زین شبستان پاس ناموس حیاست
چون سحر عمریست خود را با نفس دزدیده ام
هر قدر پر می زنم پرواز محو بیخودی است
ازکجا یارب عنان رنگ گردانیده ام
تا ابد می بایدم خط بر شکست دل  کشید
در غبار موی چینی چون صدا لغزیده ام
جز ندامت چاره درد سر اسباب نیست
صندل انشای  کف دست به هم ساییده ام
محو گردد کاش از آیینه ام نقش کمال
کز صفا تا جوهرم باقیست دامن چیده ام
صورت پیدایی و پنهانی سازم یکیست
هرکجایم چون صدا عریانیی پوشیده ام
زندگی یارب تماشاخانه دیدار کیست
گل فروش صد چمن تعبیر خوابی دیده ام
غیررا درخلوت تحقیق معنی بارنیست
جز به  گوش  گل صدای بوی  گل نشنیده ام
صد قیامت رفته باشد تا ز خود یابم خبر
قاصدم لیک از جهان ناز برگردیده ام
پابه خاکم زن  که مژگان غبارم وا شود
گر تو بیدارم نسازی تا ابد خوابیده ام
بیدل از بی دست وپاییهای من غافل مباش
چون ضعیفی گوشمال گردن بالیده ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چون تپش در دل نفس دزدیده ام
موجم اما در گهر لغزیده ام
مستی ام از مشرب میناگری ست
هر قدر بالیده ام کاهیده ام
رفتن رنگم به آن کو می برد
از که راه خانه ات پرسیده ام
حیرتم آیینه تحقیق نیست
اینقدر دانم که چیزی دیده ام
فطرت شمع از گدازم روشن است
سوختن را آبرو فهمیده ام
عالم رنگست سر تا پای من
در خیالت گرد خود گردیده ام
چون سحر از وحشتم غافل مباش
تا گریبان دامن از خود چیده ام
کسوت هستی چه دارد جز نفس
از همین تار اینقدر بالیده ام
رنگ تا باقیست آزادی کجاست
بهر خود چون گل نفس دزدیده ام
عمرها شد از خم دیوار عجز
سایه پیدا کرده ام خوابیده ام
شرم هستی از خود آگاهم نخواست
تا شدم عریان مژه پوشیده ام
بیدل افسون کری هم عالمی است
گوشم اما حرف کس نشنیده ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
حرف داغی لاله سان زبر زبان دزدیده ام
مغز دردی همچو نی در استخوان دزدیده ام
نم نچید از اشک مژگان تحیر ساز من
عمرها شد دست  از این  تردامنان دزدیده ام
گر همه توفان  کنم موجم خروش آهنگ نیست
بحرم اما در لب ساحل زبان دزدیده ام
بر سرکوی تو هم یارب نینگیزد غبار
ناله  دردی که از گوش جهان دزدیده ام
سایه از بی  دست و پایی مرکز تشویش نیست
عافیتها در مزاج ناتوان دزدیده ام
همچو عمر از وحشت حیرت سراغ من مپرس
روز و شب  می تازم از خوبش و عنان دزدیده ام
هستی من تا به  کی باشد حجاب جلوه ات
آتشی در پنبه  ماهی در کتان دزدیده ام
چون مه نو گر همه بر چرخ بردم داغ شد
جبهه ای کز سجده آن آستان دزدیده ام
رنگ من یارب مباد از چشم  گریان نم کشد
این ورق از دفتر عیش خزان دزدیده ام
می توانم عمرها سیراب چون آیینه زیست
زین قدر آبی  که من در جیب  نان دزدیده ام
خورده ام عمری خراش از چربی پهلوی خویش
تا شکم از خوردنیها چون کمان دزدیده ام
معنیم یکسر گهر سرمایه  گنج غناست
نیست زان جنسی  که گویی از کسان دزدیده ام
ای هوس از تهمت پرواز بدنامم مخواه
همچو گل مشت پری در آشیان دزدیده ام
درکتاب وهم عنقا نیز نتوان یافتن
لفظ آن نامی  که از ننگ و نشان دزدیده ام
در گره وار تغافل نقد و جنس کاینات
بسته ام چشم و زمین تا آسمان دزدیده ام
هر نفس بیدل بتابی دیگرم خون می کند
رشته آهی  که از زلف بتان دزدیده ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
عافیتها در مزاج پرفشان دزدیده ام
چون شرر در جیب پرواز آشیان دزدیده ام
بایدم از دیده تحقیق پنهان زیستن
ناتوانیها از آن موی میان دزدیده ام
با خیال عارضت خوابم چه سان آید به چشم
حلقه زلف آنچه دارد من همان دزدیده ام
نیست گوشی کز تپشهای دلم آگاه نیست
چون جرس از سادگی جنس فغان دزدیده ام
دل ز ضبط آرزو خون شد من از ضبط نفس
او متاع کاروان من کاروان دزدیده ام
داغ عشقی دارم از تشویق احوالم مپرس
مفلسم آنگه نگین خسروان دزدیده ام
در جهان یک گوش بر آهنگ ساز درد نیست
صد قیامت شور دل زیر زبان دزدیده ام
تا ابد می بایدم غلتید در آغوش خویش
قعر این سیماب گون بحرم کران دزدیده ام
هرزه خرج نقد فرصت بود دل از گفتگو
تا نفس دزدیده ام گنج روان دزدیده ام
هر نفس شوری دگر در دل قیامت می کند
اینقدر توفان نمی دانم چه سان دزدیده ام
وحشت من چون شرر فرصت کمین جهد نیست
دامن رنگی که دارم بر میان دزدیده ام
دم زدن تا چرخ بر می آردم زین خاکدان
در نفس چون صبح چندین نردبان دزدیده ام
یک قلم جنس دکان ما و من شور و شر است
مفت راحتها که خود را زین میان دزدیده ام
بیدل از ناموس اسرار تمنایم مپرس
سینه از آه و لب از جوش فغان دزدیده ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
سینه چاک یک جهان گرد هوس بالیده ام
صبح آزادی چه حرف است این قفس بالیده ام
طمطراق گفتگوی بی اثر فهمیدنی ست
کاروانی چند آواز جرس بالیده ام
انفعال همتم  ننگ جهان فطرتم
آرزویی در دماغ بوالهوس بالیده ام
در خرابات ظهورم نام هستی تهمتی ست
چون حباب جرم مینا بی نفس بالیده ام
سوختن هم مفت فرصت بود اما مایه کو
پهلوی خشکی به قدر یک دو خس بالیده ام
هر غباری در هوای دامنی پر می زند
من هم ای حسرت کشان زین دسترس بالیده ام
ناله ام اما نمی گنجم درین نه انجمن
یارب این مقدار در یاد چه کس بالیده ام
غیر دریا چیست افسون مایه ناز حباب
می درم پیراهنت بر خود ز بس بالیده ام
بیدل از ساز ضعیفیهای من غافل مباش
صور می خندد طنینی کز مگس بالیده ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
سر اگر بر آسمان یا بر زمین مالیده ام
آستانش کرده ام یاد و جبین مالیده ام
برگ و ساز تر دماغیهای من فهمیدنی ست
عطری از پیراهنش در پوستین مالیده ام
سوز دل احسان پرست هر فسردن مایه نیست
من به کار شعله چون شمع انگبین مالیده ام
موی پیری شعله امید را خاکستر است
درد سر معذور صندل بر جبین مالیده ام
کوکبم آیینه در زنگار گمنامی گداخت
حرص پندارد سیاهی بر نگین مالیده ام
گوهر صد آبرو در پرده حل کرد احتیاج
تا عرق واری به روی شرمگین مالیده ام
جز ندامت نیست کار حرص و من بی اختیار
از پی مالیدن دست آستین مالیده ام
ناله دل  گر کسی نشنید جای شکوه نیست
گوش خود باری به این صوت حزین مالیده ام
نیستم بیدل هوس پروانه این انجمن
چشم عبرت بر نگاه واپسین مالیده ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بسکه نیرنگت قدح چیده ست در اندیشه ام
می کند طاووس فریاد از شکست شیشه ام
تخم عجزم در زمین ناامیدی کشته اند
ناله می بالد به رنگ تار ساز از ریشه ام
یک نفس در سینه ام بی شور سودای تو نیست
می کندتا خارو خس چون شیر تب در بیشه ام
کسب دردی تا نگردد دستگاه مدعا
نیست ممکن رفع بیکاری به چندین پیشه ام
قصه فرهاد من نشنیده می باید شمرد
سرمه جوهر نهان دارد صدای تیشه ام
مزرعم آفت کمین شوخی نشو و نماست
چون نفس می سوزد آخر از دویدن ریشه ام
بس که اسباب تعلقهای من وارستگی است
بی گره خیزد به رنگ ناله نی از بیشه ام
آنقدرها لفظم از معنی ندارد امتیاز
در لطافت محو شد فرق پری از شیشه ام
بیدل آب گوهر از تشویش امواج منست
با دل نفسرده فارغ از هزار اندیشه ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بیخودی ننهفت اسرار دل غم پیشه ام
بوی می آخر صدا شد از شکست شیشه ام
دیگ بحر از جوش ننشیند به سرپوش حباب
مهر خاموشیست داغ شورش اندیشه ام
در بن هر موی من چندین امل پر می زند
همچو تخم عنکبوت از پای تا سر ریشه ام
نیست تا آبی زند بر آتش بنیاد من
گر نباشد خجلت شغل محبت پیشه ام
عمرها شد در جنون زار طلب برده است پیش
ناز چشم آهو از داغ پلنگان بیشه ام
گر نفس در سینه می دزدم صلای جلوه ایست
نیست غافل صورت شیرین ز عجز تیشه ام
رنگ شمعی  کرده ام  گل از خرابات هوس
باده می باید کشیدن در گداز شیشه ام
با همه کمفرصتی از لنگر غفلت مپرس
سنگ در طبع شرر می پرورد اندیشه ام
ناله ها ارکلفت دل در نقاب خاک ماند
سوخت بیدل در غبار دانه سعی ریشه ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
از جراحت زار دل چیده ست دامان ناله ام
می رسد یعنی ز کوی گل فروشان ناله ام
دیده دردآلوده محرومی دیدار کیست
کز شکست اشک می جوشد ز مژگان ناله ام
همعنان درد دل عمریست از خود می روم
نسبتی دارد به آن سرو خرامان ناله ام
دید و وادیدم برون پرده رنگ ست و بس
هر کجا باشم چه پیدا و چه پنهان ناله ام
با  دو عالم اضطراب اظهار مطلب خامشی است
صد جرس دل دارم اما نیست امکان ناله ام
دوش  کز بام ازل افتاد طشت  کاف و نون
گر تأمل محرم معنی است من آن ناله ام
خنده گل را نمک از شور بلبل بوده است
حسن او بی پرده شد تا گشت عریان ناله ام
درد عشقم قصه من بشنو و خاموش باش
تا نهانم  داغ  چون گشتم نمایان ناله ام
از شکست شیشه دل آنقدر غمگین نی ام
درد آن دارم  که خواهد شد پریشان ناله ام
چون سپندم نیست خاکستر دلیل خامشی
سرمه گشتم تا ببیند چشم یاران ناله ام
راز دل چون موج پوشیدن ندارد ساز من
می درد در هر تپیدن صد گریبان ناله ام
بیدل از مشت غبار حسرت آلودم مپرس
یک بیابان خار خارم  یک نیستان ناله ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
در جنون گر نگسلد پیمان فرمان ناله ام
بعد ازین  این نه فلک گوی است و چوگان ناله ام
هر نگه مدی به خون پیچیده صد آرزوست
هوش کو تا بشنود از چشم حیران ناله ام
مستی  حسن و جنون  عشق از جام  من است
در گلستان رنگم و در عندلیبان ناله ام
بس که خون آرزو در پرده دل ریختم
گرچه زخمی بود هر جا شدنمایان ناله ام
عمرها شد در سواد بیکسی دارم وطن
آه اگر نبود چراغ این شبستان ناله ام
ساز و برگ عافیت یکبارم از خود رفتن است
چون نفس  گر می شود کارم به سامان ناله ام
هیچ جا از عضو امکان قابل تأثیر نیست
روزگاری شد که می گردد پریشان ناله ام
پوست از تن رفت و مغز از استخوان  اما هنوز
بر نمی دارد چو نی دست از گریبان ناله ام
گرد من از عالم پرواز عنقا هم گذشت
تا کجا خواهد رساند این خانه ویران ناله ام
گر به دامان ادب فرسود پایم باک نیست
گاه گاهی می کشد تا کوی جانان ناله ام
مژده ای آسودگی کز یک تپیدن چون سپند
من شدم خاکستر و پیچید دامان ناله ام
بیدل از عجزم زبان درد دل فهمیدنی ست
بی تکلف چون نگاه ناتوانان ناله ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دوش چون نی سطر دردی می چکید از خامه ام
ناله ها خواهد پر افشاند ازگشاد نامه ام
شمع را جز سوختن آینه دار هوش نیست
پنبه گوشست یکسر سوز این هنگامه ام
تا به  کی باشد هوس محوکشاکشهای ناز
داغ کرد اندیشه رد و قبول عامه ام
قدر دانی در بساط امتیاز دهر نیست
ورنه من در مکتب بی دانشی علامه ام
پیش من نه آسمان پشمی ندارد درکلاه
می دهد زاهد فریب عصمت عمامه ام
لوح امکان در خور بالیدن نطقم نبود
فکر معنیهای نازک کرد نال خامه ام
تا به کی پوشد نفس عریان تنیهای مرا
بیشتر چون صبح رنگ خاک دارد جامه ام
بیدل از یوسف دماغ بی نیاز من پراست
انفعال بوی پیراهن ندارد شامه ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
قصه دیوانگان دارد سراسر نامه ام
می تراود شور زنجیر از صریر خامه ام
دیگ زهدی در ادبگاه خموشی پخته ام
زبر سرپوش حباب از گنبد عمامه ام
در فراقت خواستم درد دلی انشا کنم
جوش زد خون پرده های دیده اشک از نامه ام
مشق راحت نیست مژگانی  که می آرم بهم
بی رخت خط می کشد بر لوح هستی خامه ام
طاقت شور دماغ من ندارد کاینات
می زند آتش به عالم گرمی هنگامه ام
برنمی دارد دماغ وحدتم رنگ دویی
غنچه سان کرده است بوی خود معطر شامه ام
معنی ام اجزای بیرنگی ست بیدل چون حباب
اینقدرها شوخی اظهار دارد خامه ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
از خیالت وحشت اندوز دل بی کینه ام
عکس را سیلاب داند خانه آیینه ام
بس که شد آیینه ام صاف از کدورت های وهم
راز دل تمثال می بندد برون سینه ام
کاوش از نظمم گهرهای معانی می کشد
ناخن دخل است مفتاح درگنجینه ام
طفل اشکم  سر خط آزادی ام بیطاقتی است
فارغ از خوف و رجای شنبه و آدینه ام
حیرت احکام تقویم خیالم خواندنی است
تا مژه واری ورق گردانده ام پاربنه ام
در خراش آرزویم بس که ناخن ها شکست
آشیان جغد باید کرد سیر از سینه ام
تیغ چوبین را به جنگ شعله رفتن صرفه نیست
دل بپرداز ای ستمگر از غبار کینه ام
قابل برق تجلی نیست جز خاشاک من
حسن هر جا جلوه پرداز است من آیینه ام
تا کجا از خود برآیم جوهر سعیم گداخت
بر هوا بسته است تشویش نفسها زینه ام
بیدل از افسردگیها جسمم آخر بخیه ریخت
ابر نیسانی برآمد خرقه پشمینه ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
اشک شمعی بود یک عمر آبیار دانه ام
سوختن خرمن کنید از حاصل پروانه ام
تیره بختی فرش من آشفتگی اسباب من
حلقه زلف سیاه کیست یارب خانه ام
خرمن بیحاصلان را برق حاصل می شود
سیل هم از بیکسی  گنجیست در وبرانه ام
ذوق چتر شاهی و بال هما منظورکیست 
کم نگردد سایه مو از سر دیوانه ام
رفته ام عمریست زین  گلشن به یاد جلوه ای
گوش نه بر بوی  گل تا بشنوی افسانه ام
در زراعتگاه چرخ مجمری همچون سپند
برگ دود آرد برون گر سبز گردد دانه ام
روزگاری شد که چون چشم ندامت پیشگان
باده ها ازگردش خود می کشد پیمانه ام
سیل را تا بحر ساز محملی در کار نیست
می برد شوقت به دوش لغزش مستانه ام
قبله خوانم یا پیمبر یا خدا یا کعبه است
اصطلاح عشق بسیار است و من دیوانه ام
عمرها شد دست من دامان زلفی می کشد
جای آن دارد که از انگشت روید شانه ام
شوخی اش از طرز پروازم تماشا کردنی ست
شمع رنگ بسته در بال و پر پروانه ام
چون حباب از نشیه سودای تحقیقم مپرس
بسکه می بالم به خود پر می شود پیمانه ام
عافیتها در نظر دارم ز وضع نیستی
چشم بر هم بسته واکرده ست راه خانه ام
چون نفس بیدل کلید آرزوها داشتم
قفل وسواس دل آخر کرد بی دندانه ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
برگ خودداری مجویید از دل دیوانه ام
ربشه ها دارد چو اشک از بیقراری دانه ام
قامت خم گشته بیش از حلقه زنجیر نیست
غیر جنبش ناله نتوان یافتن در خانه ام
خاک دامنگیر دارد سرزمین بیخودی
سیل بی تشویش دامی نیست از ویرانه ام
دل ز دست شوخی وضع نفس خون می خورد
شمع دارد لرزه از یاد پر پروانه ام
التفات زندگی تشویش اسبابست و بس
آنقدر کز خویش دورم از هوس بیگانه ام
دستگاه عاریت خجلت کمین  کس مباد
صد شبیخون ریخت نور شمع برکاشانه ام
دوستان را بس که افسون تغافل ننگ داشت
گوشها در چشم خواباندند از افسانه ام
مزرع آفاق آفت خرمن نشو و نماست
همچو راز ریشه ترسم پر برآرد دانه ام
بسکه بر هم می زند بی جوهری اجزای من
چون دم شمشیر مژگان سر به سر دندانه ام
تا شود روشن تر اسبابی  که باید سوختن
احتیاج شمع دارد خانه پروانه ام
زخمی ایجادم از تدبیر من آسوده باش
در شکستن گشت گم چون موی چینی شانه ام
بیدل از کیفیت شوق  گرفتاری مپرس
ناله زنجیر هر جا گل کند دیوانه ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تا دچار نازکرد آن نرگس مستانه ام
شوق جوشی زد که من پنداشتم میخانه ام
نشیه از خود ربای محرم وبیگانه ام
گردش رنگم  به دست بیخودی پیمانه ام
حیرتی دارم ز اسباب جهان در کار و بس
نقش دیوارست چون آیینه رخت خانه ام
ظرف و مظروف اعتبار عالم تحقیق نیست
وهم می گوید که او گنج است و من ویرانه ام
آتش هستی فسردم آرزو آبی نخورد
خاک کرد آخر هوای بازی طفلانه ام
موی کافوری ست نومیدی که شمع عمر را
صبح شد داغ نظر خاکستر پروانه ام
هستی موهوم نیرنگ خیالی بیش نیست
در نظر خوابم ولی درگوشها افسانه ام
عمرها شد در بیابان جنون دارم وطن
روشنست از چشم آهو روزن کاشانه ام
ای نسیم ازکوی جانان می رسی آهسته باش
همرهت بوی بهاری هست و من دیوانه ام
شوخی نشو و نما از موج  گوهر برده اند
در غبار نادمیدن ریشه دارد دانه ام
موی مجنونم مپرس از طالع ناساز من
می زند گردون به سر چنگ ملامت شانه ام
ناله ها از شرم مطلب داغ دل گردید و سوخت
درد شد از سرنگونی نشیه در پیمانه ام
شوق اگر باقی ست  هجران جز فسون وصل نیست
شمعها در پرده می سوزم  دل پروانه ام
صید شوق بسملم بیدل نمی دانم  که باز
خنجر و پیکان ناز کیست آب و دانه ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
شور آفاق است جوشی از دل دیوانه ام
چون گهر در موج دریا ربشه دارد دانه ام
تا نگه بر خویش جنبد رنگ  گردانده ست حسن
نیست بیرون وحشت شمع از پر پروانه ام
شوخی نظمم صلای الفت آفاق داشت
عالمی شد آشنا از معنی بیگانه ام
یک جهان حسرت لب از چاک  دلم واکرده است
غیر الفت کیست تا فهمد زبان شانه ام
گردبادم غافل از کیفیت حالم مباش
یادی از ساغرکشان مشرب دیوانه ام
بلبل من این قدر حسرت نوای درد کیست
پرده های گوش در خون می کشد افسانه ام
خاک من انگیخت در راهت غبار اما چه سود
شرم خواهد آب کرد از وضع گستاخانه ام
رنگ بنیادم نظرگاه دو عالم آفت است
سیل پرورده ست اگر خاکی ست در ویرانه ام
کلفت دل هیچ جا آغوش الفت وانکرد
از دو عالم برد بیرون تنگی این خانه ام
بر دماغم نشیه مینای خودداری مبند
می دمد لغزش چو اشک از شیوه مستانه ام
قامتی خم کرده ام  از ضعف آهی می کشم
یعنی از حسرت متاعی با کمان همخانه ام
گردش رنگی در انجام نفس پر می زند
برده است از هوش چشمکهای این پیمانه ام
آن قیامت مزرعم بیدل که چون ریگ روان
صد بیابان می دود از ربشه آن سو دانه ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
عمری ست چون نفس به تپیدن فسانه ام
از عافیت مپرس دل است آشیانه ام
در قلزمی که اوج و حضیضش تحیر است
موج خیالم و به خیالی روانه ام
آهم چو دود آتش یاقوت گل نکرد
وا سوخته ست در گره دل زبانه ام
خط غبار آفت نظاره است و بس
بی صرفه نیست این که شناسد زمانه ام
نیش حسد به وضع ملایم چه می کند
چون موم آرمیده به زنبور خانه ام
ای چرخ بیش ازین اثر زحمتم مخواه
چون دل بس است تیر نفس را نشانه ام
اشکی به صد گداز جگر جمع می کنم
چون شمع زندگی ست به این آب و دانه ام
خجلت به عرض جوهر من خنده می کند
مویی ز چشم رسته مغرور شانه ام
آن شور طالعم که در این بزم خواب عیش
در چشم عالمی نمک است از فسانه ام
بی اختیار می روم از خویش و چاره نیست
تا کی کشد عنان نفس از تازیانه ام
خاکم به باد رفت و نرفت از جبین شوق
یک سجده وار حسرت آن آستانه ام
آسوده تر ز آب گهر خاک می شوم
پرواز در کنار فسردن بهانه ام
موج فضول  محرم وصل محیط نیست
بی طاقتی مباد زند بر کرانه ام
بیدل اسیر حسرت از آنم که همچو چشم
در رهگذار سیل فتاده ست خانه ام

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
فهم حقیقت من و ما را بهانه ام
خوابیده است هر دو جهان در فسانه ام
چون بوی غنچه ای  که فتد در نقاب رنگ
خون می خورد به پرده حسرت ترانه ام
پاک است نامه سحر ازگرد انتطار
قاصد اگر درنگ کند من روانه ام
بر دوش آه محمل دل بسته است شوق
چون سبحه می دود به سر ریشه دانه ام
زبن بزم غیر شمع کسی را نسوختند
دنیاست آتشی که منش در میانه ام
چندی تپید شعله امید و داغ شد
چون شمع بال سوخته بود آشیانه ام
عجزم چو سایه بر در دیر و حرم نشاند
یک جبهه نیاز و هزار آستانه ام
آشفته نیست طره وضع تحیرم
یارب به جنبش مژه مپسند شانه ام
در موج حیرتی چو گهر غوطه خورده ام
محو است امتیاز کران و میانه ام
عنقا به بی نشانی من می خورد قسم
نامی به عالم نشنیدن فسانه ام
لبریزم آنقدر ز تمنای جلوه ای
کز شرم  گر عرق  کنم آیینه خانه ام
تا پر فشانده ام قفس و آشیان گم است
بیدل چو بوی گل به کمین بهانه ام

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
می دهد زیب عمارت از خرابی خانه ام
آب در آیینه دارد سیل در ویرانه ام
از گداز رنگ طاقت برنمی آیم چو شمع
گردش چشم  که در خون می زند پیمانه ام
اینقدرها بیخود جام نگاه کیستم
گوشها میخانه شد از نعره مستانه ام
عمرها شد از مقیمان سواد وحشتم
ریخت چشم او به  گرد سرمه رنگ خانه ام
هرکجا روشن  کنند از سرو او شمع چراغ
ناله قمری شود خاکستر پروانه ام
نشیه سودا به این نیرنگ هم می بوده است
سنگ را گل می کند شور سر دیوانه ام
اختلاط خلق بر من تهمت الفت نبست
همچو بو در طبع رنگ از رنگها بیگانه ام
با دل قانع فراغی دارم از تشویش حرص
مور را دست تصرف  کوته است از دانه ام
نامه احوال مجنون سر به مهر حیرت است
جای مژگان بسته می گردد لب از افسانه ام
پیچ و تاب طره امواج خون بسملم
جوهر شمشیر می باشد زبان شانه ام
عشق در انجام الفت حسن پیدا می کند
شمع می آید برون از سوختن پروانه ام
یار شد بی پرده دیگر تاب خودداری که  راست
ای رفیقان نو بهار آمد کنون دیوانه ام
صبح بودم  گر سبکروحی به دادم می رسید
سخت جانی  کرد بیدل خشت این ویرانه ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
سر خط نازیست امشب زخمهای سینه ام
جوهر تیغ که گل کرده ست از آیینه ام
شعله  گر بارد فلک در عالم فقرم چه باک
حصن سنگینیست  گرد خرقه پشمینه ام
چون  گلم در نیستی پرواز هستی بود و بس
تازه شد از خاک گشتن کسوت پارینه ام
می توان حال درون دیدن ز بیرون حباب
امتحان دل عبث وا می شکافد سینه ام
با وجود حیرتم صورت نبست آسودگی
خانه بر دوش تماشای تو چون آیینه ام
ناروایی در مزاج شوق معنیها گداخت
ای بسا گوهر که  گردید آب در گنجینه ام
خرقه ناموس رسوایی  کشد از احتیاط
بخیه ها بر روی کار افتاد لیک از پینه ام
مدعی گو جمع دارد دل ز داغ انتقام
روشن است از آتش یاقوت دود کینه ام
انتظار فرصت از مخمور شوقت برده اند
جام تا در گردش آمد شنبه است آدینه ام
گر ادب بیدل نپیچد پنجه ام در آستین
می کند گل از گریبان حسرت دیرینه ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
مرده ام اما همان خجلت طراز هستی ام
با عرق چون شمع می جوشد گداز هستی ام
رنگ این پرواز حیرانم  کجا خواهد شکست
چون نفس عمری ست  گرد ترکتاز هستی ام
کاش چشمم وانمی گردید از خواب عدم
منفعل شد نیستی از امتیاز هستی ام
حاصل چندین امل چشمی بهم آوردن است
بگذر از افسانه دور و دراز هستی ام
بر هوا چند افکنم سجاده ناز غبار
سجده ای می خواهد ارکان نماز هستی ام
نقش من چون اشک شوخی  کرد و از خجلت  گداخت
کاش هم در پرده خون می گشت راز هستی ام
چون حبابم یک نفس پرواز و آن هم در قفس
ای ز من غافل چه می پرسی ز ساز هستی ام
صبح پیری می دمد ای شمع ما و من خموش
جز نفس مشکل که گیرد شاهباز هستی ام
چشمکم را چون شرر دنباله تکرار نیست
پر تغافل پیشه است ابروی ناز هستی ام
سرنگونیهای خجلت تحفه بیحاصلی ست
کیست غیر از یأس بیند بر نیاز هستی ام
بیدل از منصوبه عنقایی ام غافل مباش
نقد اظهاری ندارم پاکباز هستی ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
یاد من کردی به سامان گشت ناز هستی ام
نام دل بردی قیامت کرد ساز هستی ام
تخم عجزم پرتنک سرمایه نشو و نماست
سجده ای می دانم و بس نو نیاز هستی ام
تنگ ظرفی احتیاطم ورنه مانند حباب
بحر می بالد زآغوش گداز هستی ام
همچو شمعم هر نگه داغی دگر ایجاد کرد
اینقدر یارب که فرمود امتیاز هستی ام
من هم از موهومی ساز نفس غافل نی ام
تاکجا خواهد دمید افسون طراز هستی ام
صبحم و در پرده شب زندگانی می کنم
بی نفس خوابیده است افسانه ساز هستی ام
گر همه توفان شوم  کیفیتم بی پرده نیست
عشق درگوش عدم خوانده ست راز هستی ام
ای شرار رفته از خود پر به بیرنگی مناز
دیده ام رنگی که من هم بی نیاز هستی ام
سایه را بر خاک ره پیداست ترجیح عروج
اینقدر من نیز بیدل سر فراز هستی ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
با همه سرسبزی از سامان قدرت عاری ام
صورت برگ حنایم معنی بیکاری ام
همچو شبنم  کاش با خواب عدم می ساختم
جز عرق آبی نزد گل بر سر بیداری ام
اشک شمع  کشته آخر در قفای آه رفت
سبحه را هم خاک  کرد اندوه بی زناری ام
هرکجا باشم  کدورت جوهر راز من است
چون غبار از خاک دشوار است بیرون آری ام
عجز طاقت  گر نباشد ناله پیش آهنگ  کیست
بی پر و بالی شد افسون جنون منقاری ام
همچو گوهر خاک  گردم تا کی از وهم وقار
یک نفس  کاش آب سازد خجلت خود داری ام
قدردان وضع تسلیمم ز اقبالم مپرس
موج یک دریا گهر فرش است در همواری ام
شکر اقبال جنون را تا قیامت بنده ایم
آفتاب اوج عزت کرد بی دستاری ام
غنچه من از شکفتن دست رد بیند چرا
نا دمیدن هر چه باشد نیست بی دلداری ام
وسعت مشرب برون  گرد بساط فقر نیست
دشت را در خانه پرورده ست بی دیواری ام
نیست بیدل ذره ای  کز من تپش سرمایه نیست
چون هوای نیستی در طبع امکان ساری ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
رفتم ز خویش و یاد نگاهیست حالی ام
مستی نماست آینه جام خالی ام
یک روی و یک دلم به بد و نیک روزگار
آیینه کرد جوهر بی انفعالی ام
هر برگ  گل به عرض من آیینه است و من
چون بو هنوز در چمن بی مثالی ام
عمریست در ادبکده بوریای فقر
آسوده تر ز نکهت گلهای قالی ام
در پرده کوس سلطنت فقر می زند
حیرت صداست چینی ناز سفالی ام
بخت سیاه  کو که ز ضعفم نشان دهد
بر شب نوشته اند برات هلالی ام
شد خاک از انتظار تو چشم تر و هنوز
قد می کشد غبار نگه از حوالی ام
هر جزوم از شکسته دلی موج می زند
من شیشه ریزه ام حذر از پای مالی ام
در هر سری به نشیه دیگر دویده است
چون موج باده ریشه بی اعتدالی ام
موج از گهر ندامت دوری نمی کند
اندیشه فراق ندارم وصالی ام
بیدل به ناتوانی خود ناز می کنم
پرواز آشیانی افسرده بالی ام

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تا کجا بوس کف پایت شود ارزانی ام
همچو موج آواره می گردد خط پیشانی ام
بال و پر گم کرده ام در آشیان بیخودی
چون دماغ عندلیب از بوی گل توفانی ام
در عدم هم داشت استغنای حسن بی نشان
چون شرار سنگ داغ چشمکی پنهانی ام
عالمی گم کرده ام در گرد تکرار نفس
نسخه ها بر باد داد این یک ورق گردانی ام
چار سوی دهر جنس جلوه ها بسیار داشت
تخته شد هر جا دکانی بود از حیرانی ام
شبهه هستی به چندین رنگ داغم می کند
وانما تا کیستم جز خاک اگر می دانی ام
هیچ کس یارب گرفتار کمال خود مباد
چون گهر بر سر فتاد از شش جهت غلتانی ام
دامن تشریف اقبال نگه کوتاه نیست
نه فلک پوشد قبا گر یک مژه پوشانی ام
فقرم از تشویش چندین آرزوها باز داشت
بی تکلف هیچ گنجی نیست در ویرانی ام
داشتم با خار خار طبع مجنون نسبتی
بر سر راهی که لیلی پا نهد بنشانی ام
جان فدای خنجر نازی که در اندیشه اش
هر کجا باشم شهیدم  بسملم  قربانی ام
هیچ کس نشکافت بیدل پرده تحقیق من
چون فلک پوشیده چشم عالم عریانی ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -