cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
به داغ غربتم واسوخت آخر خودنمایی ها
برآورد از دلم چون ناله اظهار رسایی ها
غبارانگیز شهرت نیست وضع خاکسار ما
خروشی داشتم گم کرده ام در سرمه سایی ها
هوادار مزاج طفلی ام اما ازین غافل
که چون گل پوست بر تن می درد رنگین قبایی ها
چو رنگم بس که سر تا پا طلسم ساز خاموشی
شکستن هم نبرد از پیکر من بی صدایی ها
در این وادی به تدبیر دگر نتوان زدن گامی
مگر نذر ز خود رفتن شود بی دست و پایی ها
مباش ای غنچه اوراق گل مغرور جمعیت
که این پیوستگی ها در بغل دارد جدایی ها
تو از سررشته تدبیر راهم  غافلی ورنه
ندارد فسق خلوتخانه ای چون پارسایی ها
کسی یارب مباد افسرده نیرنگ خودداری
شرارم شنگ شد از کلفت صبرآزمایی ها
اثر گم کرده آهم مپرس از عندلیب من
در این گلشن نفس می سوزم از آتش نوایی ها
ز طوف آستانش تا نصیب سجده بردارم
به رنگ سایه ام محمل به دوش جبهه سایی ها
به دل گفتم کدامین شیوه دشوار است در عالم
نفس در خون تپید و گفت  پاس آشنایی ها
چه کلفت ها که دل در بی خودی دارد نهان بیدل
بود آیینه را حیرت نقاب بی صفایی ها

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای بهارستان اقبال ای چمن سیما بیا
فصل سیر دل  گذشت اکنون به  چشم ما بیا
 می کشد خمیازه صبح  انتظار آفتاب
 در خمارآباد مخموران قدح پیما بیا
 بحر هر سو رونهد امواج  گرد راه او ست
 هر دو عالم در رکابت می دود تنها بیا
 خلوت اندیشه حیرت خانه دیدار تو ست
 ای  کلید دل در امید ما بگشا بیا
 عرض  تخصیص از فضولی های آداب  وفا ست
 چون نگه در دیده یا چون روح در اعضا بیا
 بیش از این نتوان حریف دا غ حرمان زیستن
 یا مرا از خود ببر آنجا که هستی یا بیا
 فرصت هستی ندارد دستگاه انتظار
 مفت امروزیم پس ای وعده فردا بیا
 رنگ  و بو جمع است در هر جا چمن دارد بهار
 ما همه پیش توایم ای جمله ما با ما بیا
 وصل مشتاقان ز اسباب دگر مستغنی است 
 احتیاج این است  کـای سامان استغنا بیا 
کو مقامی کز شکوه معنی ات لبریز نیست
 غفلت است اینها که بیدل  گویدت اینجا بیا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چه فسردگی  بلد تو شد که به محفل من و ما بیا
که  گشود راه غنودنت  که درین فسانه سرا بیا
نفسی ست مغتنم هوس  طربی و حاصل عبرتی
سر بام فرصت پر فشان چو سحر به  کسب هوا بیا
تک وتاز و هم  جنون  عنان به  سپهر می بردت  کشان
تو غبارباخته طاقتی به زمین عجز رسا بیا
به غبار قافله سلف نرسیده ای و گذشته ای
صف پیش می زندت صلا که بیا و رو به قفا بیا
سر و پا دمی  که به  هم رسد تک وتازها به  قدم رسد
خم انتظار تو می کشم به وداع قد دوتا بیا
به بتان چه تحفه برد اثر ز ترانه قسمی دگر
به رهت سیه شده خون من به بهار رنگ حنا بیا
کس ازین حدیقه  نمی برد کم وبیش  قسمت بی سبب
چو چنار کو طلب ثمر به هزار دست دعا بیا
به ادای ناز فضولی ات سر و برگ حسن قبول  کو
ستم است دعوت شه  کنی  که به  کلبه های  گدا بیا
به  فسون حاجت هرزه دو در جرأتی نگشوده ام
ز حیا رسیده به  گوش من  که عرق  کن آبله پا بیا
تو چو شمع  در بر انجمن به  هوس ستمکش سوختن
کف پا نشسته به راه سرکه بلغز و جانب ما بیا
من بیدل از در عاجزی به  چه سو روم به  کجا رسم
همه سوست حکم برو برو همه جاست شور بیا بیا

وزن: مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U - | U U - U - | U U - U - | U U - U -
ای گداز دل نفسی اشک شو به دیده بیا
یار می رود ز نظر یک قدم دویده بیا
 فیض نشیه های رسا مفت تست در همه جا
 جام ظرف هوش نه ای چون می رسیده بیا
 نیست دربهار جهان فرصت شگفتگی ات
 هم ز مرغزار عدم چون سحر دمیده بیا
 جز تجرد ازکر و فر چیست انتخاب دگر
 فرد می روی ز نظرگو همه قصیده بیا
 از سروش عالم جان این نداست بال فشان
 کای نوای محفل انس از همه رمیده بیا
 باغ عشق تا هوست نیست جزهمین قفست
 یک دو روز از نفست مهلت است دیده بیا
 تا نرفته ام ز نظر شام من رسان به سحر
 شمع انتظار توام صبح نادمیده بیا
 شمع بزمگاه ادب تا نچیند ازتو تعب
 همعنان ضبط نفس لختی آرمیده بیا
 سقف کلبه فقرا نیست سیرگاه هوا
 سر به سنگ تا نخورد اندکی خمیده بیا
 بی ادب نبردکسی ره به بارگاه وفا
 یا قدم به خاک شکن یا عنان کشیده بیا
 تیغ غیرت ز همه سو بر غرورکرده غلو
 عافیت اگر طلبی با سر بریده بیا
 اززیان وسودنفس وحشت است حاصل وبس 
 جنس این دکان هوس دامن است چیده بیا 
بیدل از جهان سخن بر فنون و هم متن
 رو از آن سوی تو و من حرف ناشنیده بیا

وزن: فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - U | - U U - | - U - U | - U U -
به هر جبین که بود سطری ازکتاب حیا
ز نقطه عرقم دارد انتخاب حیا
 شبی به روی عرقناک او نظرکردم
 گذشت عمر وشنا می کنم درآب حیا
 ز لعل او به خیالم سؤال بوسه گذشت
 هزار لب به عرق دادم از جواب حیا
 دمی که ناز به شوخی زند چه خواهدکرد
 پری رخی که عرق می کند زتاب حیا
 ز روی یارکسی پردة عرق نشکافت
 گشاده چون شد ازین تکمه ها نقاب حیا
 عرق ز پیکر من شست نقش پیدایی
 هنوز پاک نمی گردم از حساب حیا
 دگر مخواه ز من ثاب هرزه جولانی
 دویده ام عرقی چند در رکاب حیا
 ز خوب جستم و چشمی به خویش نگشودم
 به روی من که فشاند اینقدرگلاب حیا
 به چشم بسثن از انصاف  نگذری زنهار 
 به پل نمی گذرد هیچکس زآب حیا 
ز قطرگی بدر خجلت گهر زده ایم 
جبین بی نم ما ساخت با سراب حیا 
عرق زطینت ما هیچ کم نشد بیدل
 نشسته ایم چو شبنم در آفتاب حیا

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
به نمود هستی بی اثر چه نقاب شق کنم از حیا
تو مگر به من نظری کنی که دمی عرق کنم از حیا
 اگرم دهد خط امتحان  هوس کتاب نه آسمان
مژه بر هم آرم ازین وآن همه یک ورق کنم ازحیا
 چه کنم ز شوخی طبع دون  قدحی نزد عرقم به خون
که ببوسم آن لب لعل گون سحری شفق کنم ازحیا
 ز تخیلی که به راه دین غم باطلم شده دلنشین
به من این گمان نبرد یقین که خیال حق کنم از حیا
 چوز خاک لاله برون زند قدح شکسته به خون زند
هوسی اگربه جنون زند به همین نسق کنم ازحیا
 زکمالم آنچه به هم رسد نه زلوح ونی زقلم رسد
خط نقش پا به رقم رسدکه منش سبق کنم از حیا
به امید وصل تونازنین  همه رانثار دل است و دین
 من بیدل وعرق جبین که چه در طبق کنم ازحیا

وزن: مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U - | U U - U - | U U - U - | U U - U -
مارا زگرد این دشت عزمی است رو به دریا
پرکهنه شد تیمم اکنون وضو به دریا
کرکسب اعتبارات دوری ز بزم انس است
یک قطره چون گوهرنیست بی آبرو به دریا
شرم غنا چه مقدار بر فطرتم گران بود
کزیک عرق چوگوهررفتم فرو به دریا
بی ظرف همتی نیست درعشق غوطه خوردن
گرحرص تشنه کام است ترکن گلو به دریا
خفت کش خیالی باد سرت حبابی ست
تاکی حریف بودن با این کدو به دریا
علم و فنی که داری محو خیالش اولیست
کس نیست مردتحقیق بشکن سبوبه دریا
خلقی پی توهم تا ذات می رساند
ما نیز برده باشیم آبی ز جو به دریا
سرمایه خفت آنگه سودای خودنمایی
غیر ازتری چه دارد موج از نمو به دریا
بی جوهر یقینی از علم و فن چه حاصل
ماهی نمی توان شد ای کرده خو به دریا
سامان غیرت مرد از چشمه سار شرم است
آبی که درجبین نیست غافل مجوبه دریا
هرچند کس ندارد فهم زبان تسلیم
دست غریقی آخر چیزی بگو به دریا
بیدل تردد خلق محوکنار خود ماند
نگشود راه این سیل از هیچ سو به دریا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
آسودگان گوشه دامان بوریا
مخمل خریده اند ز دکان بوریا
 بی باک پا منه به ادبگاه اهل فقر
 خوابیده است شیر نیستان بوریا
 بوی گل ادب ز دماغم نمی رود
 غلتیده ام دو روز به دامان بوریا
 از عالم تسلی خاکم اشاره ایست
 غافل نی ام ز چشمک پنهان بوریا
 صد خامه بشکنی که به مشق ادب رسی
 خط هاست درکتاب دبستان بوریا
 بی خوابی که زحمت پهلوی کس مباد
 برخاسته است از صف مژگان بوریا
 زین جاده انحراف ندارد فتادگی
 مسطر زده است صفحه میدان بوریا
 فقرم به پایداری نقش بنای عجز
 آخر زمین گرفت به دندان بوریا
 لب بسته حلاوت کنج قناعتیم 
 نی بی صداست در شکرستان بوریا 
بیدل فریب نعمت دیگرکه می خورد
 مهمان راحتم به سر خوان بوریا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
در شهد راحتند فقیران بوریا
آسوده اند در شکرستان بوریا
بر قسمت فتاده  کس ار پشت پا زند
نی می خلد به ناخنش از خوان بوریا
بر گیر و دار اهل جهان خنده می کند
رند برهنه پای بیابان بوریا
بر خاک خفتگان به حقارت نظر مکن
آید صدای تیغ ز عریان بوریا
وقت فتادگی مشو از دوستان جدا
این است نقش مسلک یاران بوریا
افتادگی ست سرمه آواز سرکشان
در بند ناله نیست نیستان بوریا
در کنج خلوتی  که بلندست دست فقر
پیچیده ایم پای به دامان بوریا
بیدل به  سرکشان  جهان چشم  عبرت است
سر تا به پای زخم نمایان بوریا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
حرص فرصت انتظار و دوررنگ است آسیا
دل ز نوبت جمع کن پر بی درنگ است آسیا
سعی روزی با بلای بی امان جوشیدن است
بیشتر درگردش از باد تفنگ است آسیا
یک ندامت کار چندین دانه دل می کند
گرتوانی دست برهم سود ننگ است آسیا
از من و ما هرچه اندوزی گداز نیستی ست
عاشق این خرمن آتش به چنگ است آسیا
سنگ هم آیینه تحقیق صیقل می زند
عمرها شد درتلاش رفع زنگ است آسیا
تا قیامت گردش افلاک درکار است و بس
کس نفهمید اینکه می گردد چه رنگ است آسیا
تا نفس باقی ست گرد رزق می گردیده باش
آب چون واماند از رفتار لنگ است آسیا
زیرگردون ناامید امن تا کی زیستن
دانه ها زینجا برون آیید تنگ است آسیا
آسمان هم ناکجا در فکر مردم تک زند
بسکه روزی خوار بسیارست دنگ است آسیا
نی زمینت عافیتگاه است و نی چرخ بلند
تاچه خواهی طرف بست آخر دو سنگ است آسیا
بیدل ازگردون سلامت چشم نتوان داشتن
الوداع دانه گوکام نهنگ است آسیا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چیست آدم مفردکلک د بیرستان رب
کاینهمه اوضاع اسمارست ترکیبش سبب
زاده علم موالیدش جهان ماء و طین
لم یلد لم یولدش آیینه اصل و نسب
از تصنع گر همه ما وتو آرد بر زبان
میم و نون دارد همان شکل گشاد و بست لب
احتمالات تمیزش وهم چندین خیرو شر
آفتابی در وبال تهمت رأس و ذنب
آن سوی کون و مکان طیار پرواز انتظار
ششجهت وارستگی آغوش و آزادی طلب
آهوان دشت فطت را خیال او ختن
کارگاه شیشه افلاک را فکرت حلب
نور از او بی احتجاب و ظلمت از وی بی کلف
ذات عالمتاب او خورشید روز و ماه شب
حاصل رد وقبول انقسام خوب وزشت
انفعالش دوزخ و اقبال فردوس طرب
شور عشق از فتنه آهنگان قانون دماغ
شرم حسن از سایه پروردان مژگان ادب
از هزار آیینه یک نوریقینش منعکس
از دو عالم نسخه اش یک نقطه دل منتخب
با همه سامان قدرت شخص تسلیم اعتبار
باکمال کبریایی پیکر بیدل لقب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
همیشه سنگدلان اند نامدار طرب
ز خنده نقش نگین را به هم نیاید لب
زبان حاسد و تمهید راستی غلط است
کجی به در نتوان برد از دم عقرب
سواد فقر اثر مایه صفای دل است
چو صبح پاک نما چهره ای به دامن شب
به غیر عشق نداریم هیچ آیینی
گزیده ایم چو پروانه سوختن مذهب
هنر به اهل حسد می دهد نتیجه عیب
ز جوهر است در ابروی تیغ چین  غضب
هوس چگونه  کند شوخی از دل قانع
به دامن  گهر آسوده است موج  طلب
به دشت عجز تحیر متاع قافله ایم
اگر بر آینه محمل  کشیم نیست  عجب
چو چشمه زندگی ما به  اشک موقوف  است
دگر ز گریه ما بی خودان مپرس سبب
بساط زلف شود چیده در دمیدن خط
به چاک سینه صبح است  چین دامن شب
جهان قلمرو اظهار بی نیازی هاست
کدام ذره  که او نیست آفتاب نسب
سر از ره تو چه سان واکشم  که بی  قدمت
رکاب با دل سنگین تهی  کند قالب
ز بس که دشمن آسودگی ست طینت من
چو شعله می شکند رنگ از شکستن تب
قدح پرستی از اسباب فارغم دارد
کتاب دردسری شسته ام به آب غضب
به خامشی طلب از لعل یار کام امید
که بوسه رو ندهد تا به هم نیاری لب
به پیش جلوه طاقت گداز او بیدل
گزید جوهر آیینه پشت دست ادب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
اگر برافکنی از روی ناز طرف نقاب
بلرزد آینه برخود چوچشمه سیماب
به یاد شبنم گلزار عارضت عمری ست
خیال مشق شنا می کند به موج گلاب
زبرق حیرت حسنت چوموج درگوهر
درآب آینه محوند ماهیان کباب
خیال وصل توپختن دلیل غفلت ماست
کتان چه صرفه برد در قلمرو مهتاب
عروج همت ما خاک شد زشرم نفس
کسی چه خیمه فرازد به این گسسته طناب
در این چمن همه گر صد بهارپیش آید
ز رنگ رفته ما می توان گرفت حساب
چه غفلت است که از ما به موج تیغ نرفت
وگرنه قطره آبی ست نشتر رگ خواب
به طبع قطره تپش آرمید وگوهرشد
چه فیضها که ندارد طریقه آداب
فضای بیخودی ات خالی از بهاری نیست
برون خرام ز خود رنگ رفته را دریاب
ز بسکه محوتماشای او شدم بیدل
هزارآینه از حیرتم رسید به آب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
به روی نسخه هستی که نیست جز تب وتاب
نوشته اند خط عافیت به موج سراب
گرآرزو شکنی می شود عمارت دل
شکست موج بود باعث بنای حباب
دلیل غفلت ما نیست غیروحشت عمر
صدای آب ندارد به جز فسانه خواب
که می خورد غم ویرانی عمارت هوش
بنای خانه زنجیر ما مباد خراب
به جز شکستگی ام قبله نیازی نیست
سرحباب مرا موج بس بود محراب
درین چمن که گلش پرفشانی رنگست
گشودن مژه مفت است جلوه ای دریاب
ز موج پرده به روی محیط نتوان بست
تو چشم بسته ای  ای بیخبر کجاست نقاب
به حبیب ساخت هوس تا تلاش پیش نرفت
کمند موج به چین آرمید و شد گرداب
غم ثبات طرب زین بساط نتوان خورد
بس است ریگ روان  گوهر محیط سراب
به فکر مزرع بیدل چرا نپردازی
اگر به ابر کرم صرفه ای ست برق عتاب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بس که دارد برق تیغت درگذشتنها شتاب
رنگ نخجیر تو می گردد ز پهلوی کباب
ناز اگرافسون نخواند مانع آن جلوه کیست
در بنای وهم غیرآتش زن وبرخود بتاب
جام نرگس گرمی شبنم به شوخی آورد
پیش چشمت نیست غیر از حلقه چشم پر آب
در مقامی کز تماشایت گدازد هستی ام
عرض خجلت دارد ایجاد عرق از آفتاب
واصلان را سودها باشد ز اسباب زیان
قوت پرواز می گیرد پر ماهی از آب
از نشان و نام ما بگذر خیالی پخته ایم
خاتم گرداب نقشی نیست غیر از پیچ و تاب
در عدم بیکاری ما شغل هستی پیش برد
صنعت اوهام کشتی راند در موج سراب
رفتم از خود آنقدرکان جلوه استقبال کرد
گردش رنگم فکند آخر ز روی او نقاب
ازگداز من عیار عشق می باید گرفت
درعرق دارد جبین تا چشمه خورشید آب
حسن و عشقی نیست اینجا با چه پردازدکسی
خانه لیلی سیاه و وادی مجنون خراب
زندگی در قدر جمعیت نفهمیدن گذشت
ای شعورت دورباش عافیت لختی بخواب
عالم معنی شدیم وداغ جهل ازما نرفت
ساخت بیدل علمهای بی عمل ما راکتاب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تا از آن پای نگارین بوسه ای کرد انتخاب
جام در موج شفق زد حلقه چشم رکاب
تا به بحر شوق چون گرداب دارم اضطراب
نیست نقش خاتم من جز نگین پیچ و تاب
از دهان بی نشانت هیچ نتوان دم زدن
سوختم زین معنی موهوم خاموش جواب
جام گل را از می رنگت جگر چون لاله داغ
وز نگاهت شیشه می را نفس چو شبنم آب
صفحه گلشن نبندد نقش رنگت در خیال
ساغر نرگس نبیند نشیه چشمت به خواب
خنده لبریز ملاحت  جلوه مالامال حسن
ناز سرشار جفاها غمزه مخمور عتاب
سایه پردازی تغافل های خورشید است و بس
گر تو از رخ پرده برگیری که می گردد نقاب 
ناله را آسوده نتوان دید در کیش وفا
به که کم گردد دعای دردمندان مستجاب
در گلستانی که رنگ از چهره من می ریختند
گشت هر برگ خزان آیینه دار آفتاب
تا هوایی در سرم پیچید از خود می روم
گردبادم دارم از سرگشتگی پا در رکاب
شبنم لطف کریمان جهان برق است و بس
غیر آتش نیست در سرچشمه خورشید آب
عالم امن است حیرانی مژه بر هم زدن
خانه ها ز افتادن دیوار می گردد خراب
معجز خوبی نگر بیدل که هنگام سخن
لعل خاموشش کشید از غنچه گوهر گلاب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تا نمی دزدد غبار غفلت هستی خطاب
بایدم از شرم این خاک پریشان گشت آب
در طلسم حیرت این بحریک وارسته نیست
موج هم داردگره بر بال پرواز از حباب
ناله عشاق و آه بوالهوس با هم مسنج
فرقها دارد شکوه برق تا مد شهاب
ازتلاش آسود دل چون بر هوس دامن فشاند
شعله بی دود را چندان نباشد پیچ و تاب
آه از آن روزی که عرض مدعا سایل شود
بی صدا زین کوهسارم سنگ می آید جواب
گر به مخموران نگاهم هم نپردازد بلاست
ای به دور نرگست رم کرده مستی از شراب
بی بلایی نیست شمشیر مژه خواباندنت
فتنه چشم سیاهت را چه بیداری چه خواب
هرکه را دیدم چو مژگان بال بسمل می زند
عالمی راکشت چشمت خانه مستی خراب
گرگشادکار خواهی از طلسم خود برآ
هست برخاک پریشان ششجهت یک فتح باب
از فریب و مکر دنیا اهل ترک آسوده اند
دام راه تشنگان می باشد امواج سراب
هستی ما پرده ساز تغافلهای اوست
سایه مژگان بود هرجا چشم پوشید آفتاب
ذره تا خورشید اسباب جهان سوزنده است
بیدل ازگلخن شراری کرده باشی انتخاب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چو شمع تا سحر افسانه می شود تب وتاب
نگاه برق خرام است جلوه ای دریاب
اگر غنا طلبی مشق خاکساری کن
حضورگنج براتی ست سرنوشت خراب
به فیض کاهلی آماده است راحت ما
که سایه راست ز پهلوی عجز بستر خواب
فریب جلوه نیرنگ زندگی نخوری
که شسته اند ازین صفحه غیر نقش سراب
در آن بساط که از رنگ آرزو پرسند
چو یاس در نفس ما شکسته است جواب
به دل اگر برسی جستجو نمی ماند
تحیر است درآیینه شوخی سیماب
نماند در دل ما خونی از فشار غمت
به غنچگی زگل ماگرفته اندگلاب
ز شرم حلقه آن زلف حیرتی دارم
که ناف آهوی مشکین چرا نشدگرد اب
عجب که رشته پروین زهم نمی گسلد
چنین که از عرق روی اوست درتب و تاب
زموج رنگ به دوران نشیه نگهت
خط شکسته توان خواند از جبین شراب
غرور هستی او را فنای ماست دلیل
خم کلاه محیط است در شکست حباب
کسی چه چاره کند سرنوشت را بیدل
نشست سرخط موج ازجبین دریا آب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ز درد تشنه لبیها در این محیط سراب
دلی گداخته ایم و رسیده ایم به آب
تأملی که چه دارد تلاش محرمی ات
شکست آینه را جلوه کرده اند خطاب
حصول ریشه آمال سر به سرپوچ است
تلاش موج چه خرمن کند به غیرحباب
فسانه دل پر خون شنیدنی دارد
به دوش شعله جرس بسته است اشک کباب
اگر تبسم گل ابروی ادا دزدد
شکست بال شود بهر بلبلان محراب
خیال نرگس مست تو بیخودی اثر است
وگرنه دیده بختم نداشت این همه خواب
به فیض دیده تر هیچ نشیه نتوان یافت
تو ساز میکده کن  ما و این دو شیشه شرا ب
اگر به وادی امکان غبار بی آبی ست
هجوم آبله ات ازکجا دماند حباب
نفس چه واکشد از پرده توهم ما
که ساز در دل خاک است و بر هوا مضراب
درین محیط چو موج اینقدرتردد چیست
به رفتنی که ندارد درنگ پرمشتاب
کسی ز دام تعلق چسان برون تازد
شکسته گردن هر موج طوقی ازگرداب
مقیم انجمن نارسایی ام بیدل
به هرکجا نرسد سعی کس مرا دریاب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ممسک اگر به عرض سخا جوشد از شراب
دستی بلند می کند اما به زیر آب
طبع  کرم فسرده دست تهی مباد
برگشت عالمی ست ستم خشکی سحاب
این است اگر سماجت ارباب احتیاج
رحم است بر مزاج دعاهای مستجاب
غارت نصیب حسرت درد محبت ام
نگریست بیدلی  که ز چشمم نبرد آب
دل آنقدر گریست  که غم هم به سیل رفت
آتش در آب غوطه زد از اشک این  کباب
افسانه سازی شرر و برق تا به  کی
گر مرد این رهی تو هم از خود برون شتاب
یاران عبث به وهم تعلق فسرده اند
اینجاست چون نگه قدم از خانه در رکاب
صبح از نفس  دو مصرع  برجسته خواند و رفت
دیوان اعتبار و همین بیت اش انتخاب
خواهی نفس خیال  کن و خواه  گرد وهم
چیزی نموده ایم در آیینه حباب
محویم و باعثی ز تحیر پدید نیست
ای فطرت آب  گرد و ز ما رفع  کن حجاب
معنی چه وانماید از این لفظ های پوچ
پرتشنه است جلوه و آیینه ها سراب
در بزم عشق  علم چه و معرفت  کدام
تا عقل گفته ایم جنون می درد نقاب
در عالمی  که یاد تو با ما مقابل است
آیینه می کشد به رخ سایه آفتاب
بیدل ز جوش سبزه در این ره فتاده است
بی چشم یک جهان مژه تهمت پرست خواب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
می دهد دل را نفس آخر به سیل اضطراب
خانه آیینه ای داریم و می  گردد خراب
در محیط عشق تا سر درگریبان برده ایم
نیست چون گرداب رزق ما به غیرازپیچ وتاب
کاش با اندیشه هستی نمی پرداختیم
خواب دیگر شد غبار بینش از تعبیر خواب
یک گره وار از تعلق مانع وارستگی ست
موج اینجا آبله درپاست از نقش حباب
بسمل شوق گل اندامی ست سر تا پای من
می توان چون گل گرفت از خنده زخمم گلاب
در محبت چهره زردی به دست آورده ام
زین گلستان کرده ام برگ خزانی انتخاب
پیش روی اوکه آتش رنگ می بازد ز شرم
آینه از ساده لوحی می زند نقشی بر آب
در تماشاگاه بوی گل نگه را بار نیست
آب ده چشم هوس ای شبنم از سیر نقاب
تا به کی بیکار باشد جوهر شمشیر ناز
گرچه می دانم نگاهت فتنه است ما مخواب
در دبستان تماشای جمالت هر سحر
دارد از خط شعاعی مشق حیرت آفتاب
شور حشر انگیخت دل از سعی خاکستر شدن
سوخت چندانی که سر تا پا نمک شد این کباب
ناقصان را بیدل آسان نیست تعلیم کمال
تا دمد یک دانه چندین آبرو ریزد سحاب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
می کنم گاهی به یاد مستی چشمت شتاب
تا قیامت می روم در سایه مژگان به خواب
از ادب پرورده های حسرت لعل توام
ناله ام چون موج گوهر نیست جز زیر نقاب
تا قناعت رشته دارگوهر جمعیت است
خاک بر جا مانده من آبرو دارد خطاب
گر به دریا سایه اندازد غبار هستی ام
از نفس چون فلس ماهی رنگ می بندد حباب
می کند اسباب راحت پایه غفلت قوی
بر بساط سایه همچون کوه سنگین است خواب
امتیاز جزء وکل در عالم تحقیق نیست
هیچ نتوان کرد از خورشید تابان انتخاب
گردبادیم از عروج اعتبار ما مپرس
می شود برباد رفتن خیمه ما را طناب
عمرها شد در غبار وهم توفان کرده ایم
چشمه آیینه موجی دارد از عرض سراب
کار فضل آن نیست کز اسباب انجامش دهند
بر خیال پوچ می نازد دعای مستجاب
سخت رو را رقتی غرق خجالت می کند
ایستادن سنگ را مشکل بود برروی آب
از طلسم چرخ بی وحشت رهایی مشکل است
روزنی در خانه زین نیست جزچشم رکاب
محرم آن جلوه گشتن نیست جزمشق حیا
حیرت آیینه هم اززنگ می خواهد نقاب
عشق راکردیم بیدل تهمت آلود هوس
در سوادکشور ما سایه دارد آفتاب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
وقت پیری شرم دارید از خضاب
مو سیاهی دیده است اینجابه خواب
چشم دقت جوهری پیداکنید
جز به روزن ذره کم دید آفتاب
اعتبار ات آنچه دارد ذلت است
تاگهرگل کرد رفت از قطره آب
چشم بستن رمز معنی خواندن است
نقطه می باشد دلیل انتخاب
جمع علم افلاس می آرد نه جاه
بیشترها پوست می پوشدکتاب
زبن بهارت آنچه آید در نظر
عبرتی گردیده باشد بی نقاب
سوزعشقی نیست ورنه روشن است
همچو شمعت پای تا سر فتح باب
جز روانی نیست در درس نفس
سکته می خواند ز لکنت شیخ و شاب
انفعالم خودنمایی می کند
غم ندارد در جبین موج سراب
فرع از بس مایل اصل خود است
شیشه را انگور می داند شراب
فرصت از خودگذشتن هم کم است
یک عرق پل بر نفس بند ای حباب
از مکافات عمل غافل مباش
آتش ایمن نیست از اشک کباب
ما و من بی نسبت است آنجاکه اوست
با کتان ربطی ندارد ماهتاب
آن شکارافکن به خونم تر نخواست
چشم و مژگان بود فتراک و رکاب
بیدل استغنا همین یأس است و بس
دست بردار از دعای مستجاب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
بسکه شد از تشنه کامی های ما نایاب آب
دست از نم شسته می آید به روی آب  آب
هیچکس ز گردش  گردون نم فیضی نبرد
کاش تر گردد ز خشکی های این دولاب آب
دم مزن  گر پاس ناموس حیا منظور توست
موج  تا گل  کرد هم چنگ  است  و هم  مضراب  آب
انفعال آخر به داد خودسری ها می رسد
می کشد از چنگ آتش دامن سیماب آب
چون هوا کز آرمیدن جیب شبنم می درد
می کند مجنون ما را نسبت آداب آب
یک  گهر دل در گره بند و محیط ناز باش
اینقدر می خواهد از جمعیت اسباب آب
حق  جدا از خلق  و خلق از حق  برون  اوهام  کیست
تا ابد گرداب در آب است و در گرداب آب
شبنم این باغم از تمهید آرامم مپرس
می فشارم  چشم و می ریزم به روی خواب آب
موج ها باید زدن تا ساحلی پیدا شود
می کشد خود را در این دریا به صد قلاب آب
رفتن عمر از خم قامت نمی خواهد مدد
هر قدم سیر پل است آنجا که شد نایاب آب
نیست  جای  شکوه  گر ما را ز ما پرداخت عشق
در کتاب ما غشی بوده  است و در مهتاب آب
عمرها شد بیدل  از خود می رویم  و چاره  نیست
گوهر غلتان ما را داد سر در آب  آب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چو من زکسوت هستی ترآمده ست حباب
به قدر پیرهن از خود برآمده ست حباب
جهان نه برق غنا دارد و نه ساز غرور
عرق فروش سر و افسر آمده ست حباب
هزار جا گره اعتبار شق کردیم
به خشم ما همه دم گوهرآمده ست حباب
کسی به ضبط عنان نفس چه پردازد
سوارکشتی بی لنگر آمده ست حباب
به این دو روزه بقا خودنمای وهم مباش
به روی آب تنک کمتر آمده ست حباب
به نام خشک مزن جام تردماغی ناز
ز آبگینه هم آخر برآمده ست حباب
به فرصتی که نداری امید مهلت چیست
درون بیضه برون پر برآمده ست حباب
ز احتیاط ادبگاه این محیط مپرس
نفس گرفته برون در آمده ست حباب
طرب پیام چه شوقند قاصدان عدم
که جام برکف وگل بر سر آمده ست حباب
مکن ز خوان کرم شکوه  گر نصیبت نیست
که در محیط نگون ساغر آمده ست حباب
ز باغ تهمت عنقاگلی به سر زده ایم
به هستی از عدم دیگر آمده ست حباب
نفس متاعی بیدل در چه لاف زند
به فربهی منگر لاغر آمده ست حباب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
کیفیت هوای که دارد سر حباب
ما را ز هوش برد می ساغر حباب
هرکس به رمز بیضه عنقا نمی رسد
چیزی نهفته اند به زیر پر حباب
درکارگاه دل به ادب باش و دم مزن
پر نازک است صنعت میناگر حباب
پوشیده نیست صورت بنیاد زندس
آیینه بسته اند به بام و در حباب
اقبال هیچ وپوچ جهان ننگ همت است
دریا چه سرکشی کند از افسر حباب
هرسوهجوم روی تنگ گرد می کند
این عرصه راکه کرد پر از لشکر حباب
هرقطره زین محیط به موج گهررسد
ما جامه می کشیم هنوز از بر حباب
از هر غمی به جام تسلی نمی رسیم
دریا نموده اند به چشم تر حباب
مرهون گوشه ادبم هرکجا روم
پای به دامن است همان رهبر حباب
کو فرصتی که فکر سلامت کندکسی
آه از سوادکشتی بی لنگر حباب
سحر است بیدل این همه سختی کشیدنت
سندان گرفته ای به سر از پیکر حباب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -