cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
هرکه بیرونی بد از مجلس گریخت
رشته ی الفت ز همراهان گسیخت
دور شد از شکرستانش مگس
وز گلستان مرادش خار و خس
خلوت از اغیار شد پرداخته
وز رقیبان خانه خالی ساخته
پیر میخواران بصدر اندر نشست
احتیاط خانه کرد و در ببست
محرمان راز خود را خواندپیش
جمله را بنشاند پیرامون خویش
با لب خود گوششان انباز کرد
در ز صندوق حقیقت باز کرد
جمله را کرد از شراب عشق مست
یادشان آورد آن عهد الست
گفت شاباش این دل آزادتان
باده خوردستید بادا یادتان
یادتان باد ای فرامش کرده ها
جلوه ی ساقی ز پشت پرده ها
یادتان باد ای بدلتان شورمی
آن اشارت های ساقی پی زپی
اینک از هر گوشه یی جم غفیر
مر شما را می زند ساقی صفیر
کاین خمار آن باده را بد در قفا
هان و هان آن وعده را باید وفا
گوشه چشمی می نماید گاه گاه
سوی مستان می کند خوش خوش نگاه

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
در بیان عارف شدن به مراتب جانبازان راه حقیقت از در ارادت به شیخ طریقت از ر اه مراقبه گوید
باز هستی طاقتم را طاق کرد
دفتر صبر مرا اوراق کرد
یادم آمد خلوتی خالی ز غیر
پیری اندر صدر آن یادش بخیر
خم صفت صافی دل و روشن ضمیر
خضروش گمگشتگان را دستگیر
مر مرا از حال خویش افزوده حال
خواب بود این می ندانم یا خیال
هشت بر زانو سر تسلیم من
خواست تا سری 
پس لب گوهر فشان آورد پیش
پیشتر بردم دو گوش هوش خویش
از دم آن مقبل صاحب نظر
گشتم از شور شهیدان با خبر
عالمی دیدم ازین عالم برون
عاشقانی سرخ رو یکسر ز خون
دست بر دامان واجب بر زده
خود ز امکان خیمه بالاتر زده
گرد آن شمع هدی از هر کنار
پرزنان و پرفشان پروانه وار
ترسم از این بیشتر شرحی دهم
تار تن را نطق بشکافد ز هم
ز آنکه در گوش من آن والانژاد
گفت اما رخصت گفتن نداد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
باز وقت آمد که مستی سرکنم
وز هیاهو گوش گردون کر کنم
از در مجلس در آیم سرگران
بر زمین افتان و بر بالا پران
گاه رقصان در میان گه در کنار
جام می دستی و دستی زلف یار
بخ بخ ای صهبای جان پرورد ما
مرهم زخم و دوای درد ما
بخ بخ صهبای جان افروز ما
عشرت شب انبساط روز ما
از خدا دوران خدا دورت کند
فارغ از سرهای بی شورت کند
گوی از ما آن ملامت گوی را
آن ترش کرده به مستان روی را
می سزد سنگ ارزنی ما را بجام
چون نخوردت بوی این می بر مشام
شور مجنون گر همی خواهی هله
زلف لیلی را بجنبان سلسله
ای سرا پا عقل خالص روح پاک
از چه جسمی زاده یی روحی فداک
ای وجودت در صفا مرآت حق
بهره مند از هر صفت جز ذات حق
ای ز شبهت مادر گیتی عقیم
ای بحق ما را صراط المستقیم
ای شب جهال را تابنده ماه
ای بره گم کرد گان هادی راه
از تو آمد مقصد عارف پدید
چشم حق بینان خدا را درتو دید
مدتی شد هستم ای صدر کبار
این بساط کبریایی را غبار
اندک اندک طاقتم را کاهش ست
از تو ای ساقی مرا این خواهش ست
بازمان ز آن باده در ساغر کنی
حالت ما را پریشانتر کنی
تا بگویم بی کم و بی کاستی
آری  آری مستی است و راستی
شرح آن سرحلقه عشاق را
پر کنم مجموعه اوراق را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
در بیان توصیه ی آن سرحلقه ی اهل نیاز به کتمان سر و نهفتن راز
سری اندر گوش هر یک باز گفت
باز گفت این راز را باید نهفت
با مخالف پرده دیگرگون زنید
با منافق نعل را وارون زنید
خوش ببینید از یسار و از یمین
ز آنکه دزدانند ما را در کمین
بی خبر زین ره نگردد تا خبر
ای رفیقان پا نهید آهسته تر
پای ما را نی اثر باشد نه جای
هر که نقش پای دارد گو میای
کس مبادا ره بدین مستی برد
پی بدین مطلب به تردستی برد
در کف نامحرم افتد راز ما
بشنود گوش خران آواز ما
راز عارف در لب عام اوفتد
طشت اهل معنی از بام اوفتد
عارفان را قصه با عامی کشد
کار اهل دل به بدنامی کشد
این وصیت کرد با اصحاب خویش
تا به کلی پرده برگیرد ز پیش
گفتشان کای سرخوشان می پرست
خورده می از جام ساقی الست
اینک آن ساغر به کف ساقی منم
جمله اشیا فانی و باقی منم
در فنای من شما هم باقی یید
مژده ای مستان که مست ساقی یید

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
در بیان اشتداد وجد و حال و انقلاب حالت آن سید بی همال که مباداقدایی آید یا بدایی رخ نماید
ز آن نمی آرم بر آوردن خروش
ترسم او را آن خروش آید بگوش
باروش آید که ما را تاب نیست
تاب کتان در بر مهتاب نیست
رحمت آرد بر دل افکار ما
بخشد او بر ناله های زار ما
اندک اندک دست بر دارد ز جور
ناقص آید بر من این فرخنده دور
سرخوشم کان شهریار مهوشان
کی به مقتل پا نهد دامن کشان
عاشقان خویش بیند سرخ رو
خون روان از چشمشان مانند جو
غرق خون افتاده در بالای خاک
سوده بر خاک مذلت روی پاک
جان بکف بگرفته از بهر نیاز
چشمشان بر اشتیاق دوست باز
بر غریبیشان کند خوش خوش نگاه
بر ضعیفیشان بخندد قاه قاه
لب چو بربست آن شه دلدادگان
حرز جا جست آن سر آزادگان
گفت کای صورتگر ارض و سما
ای دلت آینه ی ایزد نما
اول این آیینه از من یافت زنگ
من نخست انداختم بر جام سنگ
باید اول از پی دفع گله
من بجنبانم سر این سلسله
شورش اندر مغزمستان آورم
می بیاد می پرستان آورم
پاسخش را از دو مرجان ریخت در
گفت احسنت انت فی الدارین حر
قصد جانان کرد و جان بر باد داد
رسم آزادی به مردان یاد داد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
در اول نفس چون زنبور کافر داشتم لیکن
در آخر یافتم چون شاه زنبوران مسلمانش
دوش گفتم با حریفی با خبر
کاندرین مطلب مرا شو راهبر
دشمنی حر و بذل جان چه بود
اول آن کفر آخر این ایمان چه بود
اول آن سان کافر مطلق شدن
سد راه اولیای حق شدن
آخر از کفر آمدن یکباره باز
جان و سر در راه حق کردن نیاز
گفت اینجا نکته یی هست ای خبیر
زد چو سالک دست بر دامان پیر
خواست تا رهرو شود اندر طریق
همقدم گردد برحمانی فریق
نفس کافر دل چو یابد آگهی
مشتعل گردد ز روی گمرهی
آرد از حرص و هوس خیل و سپاه
راهرو را سخت گردد سد راه
مانع هرگونه تدبیرش شود
رونهد هر سو عنانگیرش شود
تلخ سازد آب شیرینش بکام
گام نگذارد که بر دارد زگام
گر گریزان گشت سالک نیست او
در مهالک غیر هالک نیست او
ور فشرد از همت او پای ثبات
ماند برجا بر تمنای نجات
پیر را از باطن استمداد کرد
باطن پیر رهش امداد کرد
آن عنانگیر از وفا یارش شود
همدم و همراه و همکارش شود
ز آن سبب گفت آن حکیم شیروان
ره شناس قیروان تا قیروان
نفس دیدم بد چو زنبوران نخست
و آخرش چون شاه زنبوران درست
اولش از کافری رو تافتم
آخرش عین مسلمان یافتم
این بیانم از سر تمثیل کرد
نفس را بر نفس حر تأویل کرد
کاول از هر کافری کفرش فزود
آخر او از هر مسلمان بیش بود

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
باز لیلی زد به گیسو شانه را
سلسله جنبان شد این دیوانه را
سنگ بر دارید ای فرزانگان
ای هجوم آرنده بر دیوانگان
از چه بر دیوانه تان آهنگ نیست
او مهیا شد شما را سنگ نیست
عقل را با عشق تاب جنگ کو
اندرین جا سنگ باید سنگ کو
باز دل افراشت از مستی علم
شد سپهدار علم جف القلم
گشته با شور حسینی نغمه گر
کسوت عباسیان کرده به بر
جانب اصحاب تازان با خروش
مشکی از آن حقیقت پر به دوش
کرده از شط یقین آن مشک پر
مست و عطشان همچو آب آورشتر
تشنه ی آبش حریفان سر بسر
خود ز مجموع حریفان تشنه تر
چرخ زاستسقای آبش در طپش
برده او بر چرخ بانگ العطش
ای ز شط سوی محیط آورده آب
آب خود را ریختی واپس شتاب
آب آری سوی بحر موج خیز
بیش ازین آبت مریز آبت بریز

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
باز از میخانه دل بویی شنید
گوشش از مستان هیاهویی شنید
دوستان را رفت ذکر از دوستان
پیل را یاد آمد از هندوستان
ای صبا ای عندلیب کوی عشق
ای تو طوطی حقیقت گوی عشق
ای همای سدره و طوبی نشین
ای بساط قرب را روح الامین
ای بفرق عارفان کرده گذار
ای بچشم پاک بینان رهسپار
رو به سوی کوی اصحاب کریم
باش طایف اندر آن والا حریم
در گشودندت گر اخوان از صفا
راه اگر جستی در آن دار الصفا
شودر آن دار الصفا رطب اللسان
همطریقان را سلام از ما رسان
خاصه آن بزم محبان را حبیب
گلشن اهل صفا را عندلیب
اصفهان را عندلیب گلشن اوست
در اخوت گشته مخصوص من اوست
کوی او جنت بجستجویتان
تشنه لب کوثر بخاک کویتان
دستی این دست ز کار افتاده را
همتی این یار بار افتاده را
تا که بر منزل رساند بار را
پرکند گنجینة الاسرار را
شوری اندر زمره ی ناس آورد
در میان ذکری ز عباس آورد
نیست صاحب همتی در نشأتین
همقدم عباس را بعد از حسین
در هواداری آن شاه الست
جمله را یک دست بود او را دو دست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
نه هر پرنده به پروانه می رسد در عشق
که بازماند اگر صد هزار پر دارد
آن شنیدستم یکی ز اصحاب حال
کرده روزی از در رحمت سؤال
کاندرین عهد از رفیقان طریق
رهروان نعمت اللهی فریق
کس رسد در جذبه بر نور علی
گفت اگر او ایستد بر جا بلی
لاجرم آن قدوه ی اهل نیاز
آن بمیدان محبت یکه تاز
آن قوی پشت خدا بینان ازو
و آن مشوش حال بیدینان ازو
موسی توحید را هارون عهد
از مریدان جمله کاملتر بجهد
طالبان راه حق را بد دلیل
رهنمای جمله بر شاه جلیل
بد بعشاق حسینی پیشرو
پاک خاطر آی و پاک اندیش رو
می گرفتی از شط توحید آب
تشنگان را می رساندی با شتاب
عاشقان را بود آب کار ازو
رهروان را رونق بازار ازو
روز عاشورا بچشم پر ز خون
مشک بر دوش آمد از شط چون برون
شد بسوی تشنه کامان رهسپر
تیر باران بلا را شد سپر
بس فرو بارید بر وی تیر تیز
مشک شد بر حالت او اشک ریز
اشک چندان ریخت بر وی چشم مشک
تا که چشم مشک خالی شد ز اشک
تا قیامت تشنه کامان ثواب
می خورند از رشحه ی آن مشک آب
بر زمین آب تعلق پاک ریخت
وز تعین بر سر آن خاک ریخت
هستیش را دست از مستی فشاند
جز حسین اندر میان چیزی نماند

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
باز دارم راحت و رنجی بهم
متحد عنوانی از شادی و غم
ناز پرور نوعروسی هست بکر
مرمرا در حجله ی ناموس فکر
نوعروسی نقد جانش رونما
تا نگیرد کی نماید رو بما
تا کی اندر حجله ماند این عروس
دل چو داماد از فراقش در فسوس
زین عروسم مدعادانی که چیست
مدعا را روی میدانی به کیست
با عروس قاسم اینجا هست رو
مدعایم جمله باشد ذکر او
اندر آن روزی که بود از ماجرا
کربلا بر عاشقان ماتمسرا
خواند شاه دین برادرزاده را
شمع ایمان قاسم آزاده را
وزدگر ره دختر خود پیش خواند
خطبۀ آن هر دو وحدت کیش خواند
آنچه قاسم راز هستی بود نقد
مر عروسش را بکابین بست عقد
طالب و مطلوب را دمساز کرد
زهره را با مشتری انباز کرد
هر دو را رسم رضا تعلیم داد
جای اندر حجله ی تسلیم داد
لیک جا نگرفته داماد و عروس
کز ثری شد بر ثریا بانگ کوس
کای قدح نوشان صهبای الست
از مراد خویشتن شویید دست
کشته گشتن عادت جیش شماست
نامرادی بهترین عیش شما است
آرزو را ترک گفتن خوشترست
با عروس مرگ خفتن خوشترست
کی خضاب دستتان باشد صواب
دست عاشق راز خون باید خضاب
این صدا آمد چو قاسم را بگوش
شد ز غیرت وز تغیر در خروش
خاست از جا و عروس مقبلش
دست حسرت زد بدامان دلش
راهرو را پای از رفتار ماند
دل ز همراهی و دست از کار ماند
گفت از پیش من ای بدردجی
چون برفتی بینمت دیگر کجا
نوعروس خویش را بوسید چهر
خوش در آغوشش کشید از روی مهر
ز آستین اشکش ز چشمان پاک کرد
بعد از آن آن آستین را چاک کرد
گفت در فردوس چون کردیم رو
مر مرا با این نشان آنجا بجو

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
هیچ میدانی تو ای صاحب یقین
چیست اینجا سر خرق آستین
آستین وهم او را خرق کرد
حق و باطل را بر او فرق کرد
التیام از خرق او وزخرقهاست
فرقها از فرق او تا فرقهاست
یعنی آگه شو که ما پاینده ایم
تا ابد ما تازه ایم و زنده ایم
فارغ آمد ذات ما ز افسردگی
نیست ما را کهنگی و مردگی
ناجی آنکو راه ما را سالک ست
غیر ما هر چیز بینی هالک ست
عار داریم از حیات مستعار
کشته گشتن هست ما را اعتبار
هم فنا را هم بقا را رونقیم
فانی اندر حق و باقی در حقیم
گر بصورت جان بجانان میدهیم
هم بمعنی مرده را جان میدهیم
گر بصورت غایب از هر ناظریم
لیک در معنی بهر جا حاضریم
متصل با بحر و خارج چون حباب
دوست را هستیم در تحت قباب
عارف ما نیست جز او هیچکس
همچنین ما عارف اوییم و بس
آن ودیعت کز حسین بددر دلش
و آنچه محفوظ از ولی کاملش
با عروس خویش گفت او شمه یی
خواند اندر گوش او شرذمه یی
فیض یابی فیض بخشیدن گرفت
وقت را دید و درخشیدن گرفت
یک جهت شد از پی طی جهات
آستین افشان به یکسر ممکنات

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
چو ممکن گرد هستی برنشاند
بجز واجب دگر چیزی نماند
بازم اندر هر قدم در ذکر شاه
از تعلق گردی آید سد راه
پیش مطلب سد بابی می شود
چهر مقصد را حجابی می شود
ساقی ای منظور جان افروز من
ای تو آن پیر تعلق سوز من
در ده آن صهبای جان پرورد را
خوش به آبی بر نشان این گرد را
تا که ذکر شاه جانبازان کنم
روی در با خانه پردازان کنم
آن برتبت موجد لوح و قلم
و آن بجانبازی ز جانبازان علم
بر هدف تیر مراد خود نشاند
گرد هستی را بکلی برفشاند
کرد ایثار آنچه گرد آورده بود
سوخت هرچ آن آرزو را پرده بود
از تعلق پرده یی دیگر نماند
سد راهی جز علی اکبر نماند
اجتهادی داشت از اندازه بیش
کان یکی را نیز بردارد ز پیش
تا که اکبر با رخ افروخته
خرمن آزادگان را سوخته
ماه رویش کرده از غیرت عرق
همچو شبنم صبحدم بر گل ورق
بر رخ افشان کرده زلف پر گره
لاله را پوشیده از سنبل زره
نرگسش سرمست در غارتگری
سوده مشک تر به گلبرگ تری
آمد وافتاد از ره باشتاب
همچو طفل اشک بر دامان باب
کای پدر جان همرهان بستند بار
ماند بار افتاده اندر رهگذار
هر یک از احباب سرخوش در قصور
وز طرب پیچان سر زلفین حور
گامزن در سایه ی طوبی همه
جامزن با یار کروبی همه
قاسم و عبدالله و عباس و عون
آستین افشان ز رفعت برد و کون
از سپهرم غایت دلتنگی ست
کاسب اکبر را چه وقت لنگی ست
دیر شد هنگام رفتن ای پدر
رخصتی گر هست باری زودتر

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
در جواب ار تنک شکر قند ریخت
شکر از لب های شکر خند ریخت
گفت کای فرزند مقبل آمدی
آفت جان رهزن دل آمدی
کرده یی از حق تجلی ای پسر
زین تجلی فتنه ها داری بسر
راست بهر فتنه قامت کرده یی
وه کزین قامت قیامت کرده یی
نرگست بالاله در طنازیست
سنبلت با ارغوان در بازیست
از رخت مست غرورم می کنی
از مراد خویش دورم می کنی
گه دلم پیش تو گاهی پیش اوست
رو که در یک دل نمی گنجد دو دوست
بیش ازین بابا دلم را خون مکن
زاده ی لیلی مرا مجنون مکن
پشت پا بر ساغر حالم مزن
نیش بر دل سنگ بر بالم مزن
خاک غم بر فرق بخت دل مریز
بس نمک بر لخت لخت دل مریز
همچو چشم خود به قلب دل متاز
همچو زلف خود پریشانم مساز
حایل ره مانع مقصد مشو
بر سر راه محبت سد مشو
لن تنالوا البر حتی تنفقوا
بعد از آن مما تحبون گوید او
نیست اندر بزم آن والا نگار
از تو بهتر گوهری بهر نثار
هرچه غیر از اوست سد راه من
آن بت ست و غیرت من بت شکن
جان رهین و دل اسیر چهر تست
مانع راه محبت مهر تست
آن حجاب از پیش چون دورافکنی
من تو هستم در حقیقت تو منی
چون ترا او خواهد از من رو نما
رو نما شو جانب او رو نما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
در بیان مرخص نمودن جناب علی اکبر سلام الله علیه را و امر به تمکین و تسلیم فرمودن گوید
خوش نباشد از تو شمشیر آختن
بلکه خوش باشد سپر انداختن
مهر پیش آور رها کن قهر را
طاقت قهر تو نبود دهر را
بر فنایش گر بیفشاری قدم
از وجودش اندر آری در عدم
مژه داری احتیاج تیر نیست
پیش ابروی کجت شمشیر چیست
گرچه قصد بستن جزو وکلت
تار مویی بس بود ز آن کاکلت
ور سر صید سپیدست و سیاه
آن ترا کافی بیک تیر نگاه
تیر مهری بر دل دشمن بزن
تیر قهری گر بود بر من بزن
از فنا مقصود ما عین بقاست
میل آن رخسار و شوق آن لقاست
شوق این غم از پی آن شادی ست
این خرابی بهر آن آبادی ست
من در این شر و فساد ای با فلاح
آمدستم از پی خیر و صلاح
ثابت ست اندر وجودم یک قدم
همچنین دیگر قدم اندر عدم
در شهودم دستی و دستی به غیب
در یقینم دستی و دستی به ریب
رویی اندر موت و رویی در حیات
رویی اندر ذات و رویی در صفات
دستی اندر احتیاج و در غنا
دست دیگر در بقا و در فنا
دستی اندر یأس و دستی در امید
دستی اندر ترس و دستی در نوید
دستی اندر قبض و بسط و عزم و فسخ
دستی اندر قهر و لطف و طرح و نسخ
دستی اندر ارض و دستی در سما
دستی اندر نشو و دستی در نما
دستی اندر لیل و دستی در نهار
در خزان دستی و دستی در بهار
مرمرا اندر امور از نفع و ضر
نیست شغلی مانع شغل دگر
نیستم محتاج و بالذاتم غنی
هست فرع احتیاج این دشمنی
دشمنی باشد مرا با جهلشان
کز چه رو کرد اینچنین نااهلشان
قتل آن دشمن به تیغ دیگرست
دفع تیغ آن به دیگر اسپرست
رو سپر می باش و شمشیری مکن
در نبرد روبهان شیری مکن
بازویت را رنجه گشتن شرط نیست
با قضا هم پنجه گشتن شرط نیست
بوسه زن بر حنجر خنجر کشان
تیر کآید گیر و در پهلو نشان
پس برفت آن غیرت خورشید و ماه
همچو نور از چشم و جان از جسم شاه
باز می کرد از ثریا تاثری
هر سر پیکان به روی او دری
مست گشت از ضربت تیغ و سنان
بیخودیها کرد و داد از کف عنان
عشق آمد عشق ازو پا مال شد
آن نصیحت گو لسانش لال شد
وقت آن شد کز حقیقت دم زند
شعله بر جان بنی آدم زند
پرده از روی مراتب واکند
جمله ی عشاق را رسوا کند
باز عقل آمد زبانش را گرفت
پیر میخواران عنانش را گرفت
رو بدریا کرد دیگر آب جو
زی پدر شد آب گوی و آب جو

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
مستی دهد زیارت خاک جم ای عجب
گویی هنوز زیر لحد جام می کشد
وقتی از داننده یی کردم سؤال
که مرا آگه کن ای دانای حال
با همه سعیی که در رفتن نمود
رجعت اکبر ز میدان از چه بود
اینکه میگویند بود از بهر آب
شوق آب آورد او را سوی باب
خود همی دید اینکه طفلان از عطش
هر یکی در گوشه یی بنموده غش
تیغ زیر دست و زیر پا عقاب
موجزن شطش به پیش رو ز آب
بایدش رو آوریدن سوی شط
خویش رادر شط درافکندن چو بط
گر درین رازیست ای دانای راز
دامن این راز را میکن فراز
گفت چون جمشید نقش جام زد
پس صلا برخیل درد آشام زد
هفت خط آنجا مرا ترتیب داد
هر یکی را گونه گون نامی نهاد
پس نمود از روی حکمت اختیار
ساقی داننده یی کامل عیار
در کفش معیار وجد و ابتهاج
باده خواران را شناسای مزاج
مجلسی آراست مانند بهشت
وندرو ترتیب و قانونی بهشت
جمع در او کهتر و مهتر همه
برخط ساقی نهاده سر همه
جام را چون ساقی آوردی بدور
از فرودینه خطش تا خط جور
هیچکس را جای طعن و دق نبود
از خط او سرکشیدن حق نبود
آری از قسمت نمی باید گریخت
عین الطاف ست ساقی هرچه ریخت
ور یکی را حال دیگرگون شدی
اختلاف اندر مزاج افزون شدی
جستی از آن دار عشرت انحراف
دیگرش رخصت نبودی انصراف
ور یکی ز آنان معربدخوشدی
از سر مستی پریشان گوشدی
از طریق عقل هشتی پا برون
همرهی کردی ز مستی با جنون
لاجرم صد گونه شرم و انفعال
ساقی آن بزم را گشتی وبال
جمله را بودی از آن دارالامان
تا بسر منزل رسانیدن ضمان
کس نیاوردی بر آوردن نفس
دست آنجا دست ساقی بود و بس
لاجرم فعال های ما یرید
لحظه یی غافل نمانند از مرید
همت خود بدرقه راهش کنند
خطره یی گررفت آگاهش کنند
کند اگر ماند به تدبیرش شوند
تند اگر راند عنانگیرش شوند
ساقی بزم حقیقت بین تو باز
کی کم ست از ساقی بزم مجاز
اکبر آمد العطش گویان ز راه
از میان رزمگه تا پیش شاه
کای پدر جان از عطش افسرده ام
می ندانم زنده ام یا مرده ام
این عطش رمزست و عارف واقف ست
سر حق ست این وعشقش کاشف ست
دید شاه دین که سلطان هدی ست
اکبر خود را که لبریز از خداست
عشق پاکش را بنای سرکشی ست
آب و خاکش را هوای آتشی ست
شورش صهبای عشقش در سرست
مستیش از دیگران افزونترست
اینک از مجلس جدایی می کند
فاش دعوی خدایی می کند
مغز بر خود می شکافد پوست را
فاش می سازد حدیث دوست را
محکمی در اصل او از فرع اوست
لیک عنوانش خلاف شرع اوست
پس سلیمان بر دهانش بوسه داد
اندک اندک خاتمش بر لب نهاد
مهر آن لبهای گوهرپاش کرد
تانیارد سر حق را فاش کرد
هرکه را اسرار حق آموختند
مهر کردند و دهانش دوختند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دیگرم شوری به آب و گل رسید
وقت میدان داری این دل رسید
موقع پادر رکاب آوردن ست
اسب عشرت را سواری کردن ست
تنگ شد دل ساقی از روی صواب
زین می عشرت مرا پر کن رکاب
کز سر مستی سبک سازم عنان
سر گران بر لشکر مطلب زنان
روی در میدان این دفتر کنم
شرح میدان رفتن شه سر کنم
باز گویم آن شه دنیا و دین
سرور و سر حلقه ی اهل یقین
چونکه خود را یکه و تنها بدید
خویشتن را دور از آن تن ها بدید
قد برای رفتن از جا راست کرد
هرتدارک خاطرش می خواست کرد
پا نهاد از روی همت در رکاب
کرد با اسب از سر شفقت خطاب
کای سبک پر ذوالجناح تیز تک
گرد نعلت سرمه ی چشم ملک
ای سماوی جلوه ی قدسی خرام
ای ز مبدأ تا معادت نیم گاه
ای بصورت کرده طی آب و گل
وی بمعنی پویه ات در جان ودل
ای برفتار از تفکر تیز تر
وز براق عقل چابک خیز تر
روبکوی دوست منهاج من ست
دیده واکن وقت معراج من ست
بدبه شب معراج آن گیتی فروز
ای عجب معراج من باشد بروز
توبراق آسمان پیمای من
روز عاشورا شب اسرای من
بس حقوقا کز منت بر ذمت ست
ای سمت نازم زمان همت ست
کز میان دشمنم آری برون
روبکوی دوست گردی رهنمون
پس به چالاکی به پشت زین نشست
این بگفت و برد سوی تیغ دست
ای مشعشع ذوالفقار دل شکاف
مدتی شد تا که ماندی در غلاف
آنقدر در جای خود کردی درنگ
تاگرفت آیینه ی اسلام زنگ
هان و هان ای جوهر خاکستری
زنگ این آیینه می باید بری
من کنم زنگ از تو پاک ای تابناک
کن تو این آیینه را از زنگ پاک
من ترا صیقل دهم از آگهی
تا تو آن آیینه را صیقل دهی
شد چو بیمار از حرارت ناشکیب
مصلحت را خون ازو ریزد طبیب
چونکه فاسد گشت خون اندر مزاج
نیشتر باشد بکار اندر علاج
در مزاج کفر شد خون بیشتر
سر برآور ای خدا را نیشتر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
خواهرش بر سینه و بر سرزنان
رفت تا گیرد برادر را عنان
سیل اشکش بست بر شه راه را
دود آهش کرد حیران شاه را
در قفای شاه رفتی هر زمان
بانگ مهلا مهلنش بر آسمان
کای سوار سر گران کم کن شتاب
جان من لختی سبکتر زن رکاب
تا ببوسم آن رخ دلجوی تو
تا ببویم آن شکنج موی تو
شه سراپا گرم شوق و مست ناز
گوشه ی چشمی به آنسو کرد باز
دید مشکین مویی از جنس زنان
بر فلک دستی و دستی بر عنان
زن مگو مرد آفرین روزگار
زن مگو بنت الجلال اخت الوقار
زن مگو خاک درش نقش جبین
زن مگو دست خدا در آستین
باز دل بر عقل می گیرد عنان
اهل دل را آتش اندر جان زنان
میدراند پرده اهل راز را
میزند با ما مخالف ساز را
پنجه اندر جامه ی جان می برد
صبر و طاقت را گریبان می درد
هر زمان هنگامه یی سر می کند
گر کنم منعش فزونتر می کند
اندرین مطلب عنان از من گرفت
من ازو گوش او زبان از من گرفت
می کند مستی به آواز بلند
کاینقدر در پرده مطلب تا بچند
سرخوش از صهبای آگاهی شدم
دیگر اینجا زینب اللهی شدم
مدعی گو کم کن این افسانه را
پندبی حاصل مده دیوانه را
کار عاقل رازها بنهفتن ست
کار دیوانه پریشان گفتن ست
خشت بر دریا زدن بی حاصل ست
مشت بر سندان نه کار عاقل ست
لیکن اندر مشرب فرزانگان
همرهی صعب ست با دیوانگان
همرهی به عقل صاحب شرع را
تا ازو جوییم اصل و فرع را
همتی باید قدم در راه زن
صاحب آن خواه مرد و خواه زن
غیرتی باید بمقصد ره نورد
خانه پرداز جهان چه زن چه مرد
شرط راه آمد نمودن قطع راه
بر سر رهرو چه معجر چه کلاه

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
پس زجان بر خواهر استقبال کرد
تا رخش بوسد الف را دال کرد
همچو جان خود در آغوشش کشید
این سخن آهسته بر گوشش کشید
کای عنان گیر من آیا زینبی
یا که آه دردمندان در شبی
پیش پای شوق زنجیری مکن
راه عشق ست این عنانگیری مکن
با تو هستم جان خواهر همسفر
تو بپا این راه کوبی من بسر
خانه سوزان را تو صاحبخانه باش
با زنان در همرهی مردانه باش
جان خواهر در غمم زاری مکن
با صدا بهرم عزاداری مکن
معجراز سر پرده از رخ وامکن
آفتاب و ماه را رسوا مکن
هست بر من ناگوار و ناپسند
از تو زینب گر صدا گردد بلند
هرچه باشد تو علی را دختری
ماده شیرا کی کم از شیر نری
با زبان زینبی شاه آنچه گفت
با حسینی گوش زینب می شنفت
با حسینی لب هر آنچاو گفت راز
شه بگوش زینبی بشنید باز
گوش عشق آری زبان خواهد زعشق
فهم عشق آری بیان خواهد ز عشق
با زبان دیگر این آواز نیست
گوش دیگر محرم این راز نیست
ای سخنگو لحظه یی خاموش باش
ای زبان از پای تا سر گوش باش
تا ببینم از سر صدق و صواب
شاه را زینب چه می گو ید جواب
گفت زینب در جواب آن شاه را
کای فروزان کرده مهر و ماه را
عشق را از یک مشیمه ازاده ایم
لب به یک پستان غم بنهاده ایم
تربیت بوده ست بر یک دوشمان
پرورش در جیب یک آغوشمان
تا کنیم این راه را مستانه طی
هر دو از یک جام خوردستیم می
هر دو در انجام طاعت کاملیم
هر یکی امر دگر را حاملیم
تو شهادت جستی ای سبط رسول
من اسیری را به جان کردم قبول

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
خودنمایی کن که طاقت طاق شد
جان تجلی تو را مشتاق شد
حالتی زین به برای سیر نیست
خودنمایی کن در اینجا غیر نست
شرحی ای صدر جهان این سینه را
عکسی ای دارای حسن آیینه را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
قابل اسرار دید آن سینه را
مستعد جلوه آن آیینه را
ملک هستی منهدم یکباره کرد
پرده ی پندار او را پاره کرد
معنی اندر لوح صورت نقش بست
آنچه از جان خاست اندر دل نشست
خیمه زد در ملک جانش شاه غیب
شسته شد ز آب یقینش زنگ ریب
معنی خود را بچشم خویش دید
صورت آینده راه از پیش دید
آفتابی کرد در زینب ظهور
ذره یی ز آن آتش وادی طور
شد عیان در طور جانش رایتی
خر موسی صعقا ز آن آیتی
عین زینب دید زینب را بعین
بلکه با عین حسین عین حسین
طلعت جان را به چشم جسم دید
در سراپای مسمی اسم دید
غیب بین گردید با چشم شهود
خواند بر لوح وفا نقش عهود
دید تابی در خود و بیتاب شد
دیده ی خورشید بین پر آب شد
صورت حالش پریشانی گرفت
دست بیتابی به پیشانی گرفت
خواست تابر خرمن جنس زنان
آتش اندازد انا الاعلی زنان
دید شه لب را بدندان می گزد
کز تو اینجا پرده داری می سزد
رخ ز بیتابی نمی تابی چرا
در حضور دوست بیتابی چرا
کرد خود داری ولی تابش نبود
ظرفیت در خورد آن آبش نبود
از تجلی های آن سرو سهی
خواست تا زینب کند قالب تهی
سایه سان بر پای آن پاک اوفتاد
صیحه زن غش کرد و بر خاک اوفتاد
از رکاب ای شهسوار حق پرست
پای خالی کن که زینب شد ز دست
شد پیاده بر زمین زانو نهاد
بر سر زانو سر بانو نهاد
پس در آغوشش نشانید و نشست
دست بر دل زد دل آوردش بدست
گفتگو کردند با هم متصل
این به آن و آن به این از راه دل
دیگر اینجا گفتگو را راه نیست
پرده افکندند و کس را راه نیست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -