cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
چیست ای دل عالم هستی بیابان فنا
هر طرف موج سرابی از گذار عمرها
هر گیاه سبز دروی تیغ زهر آلوده یی
هر سر خاری درو دلدوز تیری جان ربا
قطره های اشک حسرت شبنم برگ گلش
تند باد آه نومیدیش باد جان فزا
هر قدم گردیده پهن از نقش پایی کژدمی
هر طرف خوابیده از فرسنگها صد اژدها
هر رگ سنگی درو خاری بپای رهروی
هر تف ریگی شرار خرمن صد مدعا
هر کف خاکی نشان دستگاه خسروی
هر سر برگی زبان حال چندین بینوا
هر نسیمی سطری از حال دل چندین اسیر
هر غباری خط تاریخ هزاران بیوفا
بوی خون می آید از رنگینی گلزار او
نشنوی ای پر هوس گویا ز کامی از هوی
از هوس تاکی جوانی میکنی پیری رسید
بهر عبرت دیده یی از خواب غفلت برگشا
در جوانی چه ندانستی زره اکنون بدان
قامتت را کرده خم پیری که بینی پیش پا
گور در پیش وتو دل واپس برای ملک و مال
چاه در راه و تو از غفلت روی رو بر قفا
راحت ار جویی به ملک و مال و دنیا پشت ده
خواب اگر خواهی مساز از بالش زر متکا
رخ ز درویشی نتابد هر که دارد سوز عشق
شعله چون پهلو تهی سازد ز فرش بوریا
خود نمایی که ز صرصر نیست در باغ وجود
گردباد عمر باشد لاله را نشو و نما
نشکنی تا خویشتن را لاف قرب حق مزن
بی شکستن جای در مسجد ندارد بوریا
این قدر زین عاریت بر خود سپردن بهر چیست
این قدر زین بیوفا بر خود فرو چیدن چرا
نیست جای خودنمایی تنگنای روزگار
گل درین بستان ز افشردن کند نشو و نما
آنکه دوری نیست تنگی عالم روشندلیست
تنگ نبود عکس را در خانه آیینه جا
خنده ما ناتوانان زیر این گردان سپهر
خنده گندم بود در زیر سنگ آسیا
می توان زلف وصال شاهد عقبی گرفت
دست همت گر ز دامان جهان گردد رها
در ره دنیا ز یاران کن تلاش واپسی
کآید از پیشی گرفتن سنگ بر پای عصا
نیست با سیم و زر بی اعتبار این جهان
خوبیی جز اینکه با آن میتوان کردن سخا
خرج کن چون سکه نقد خویش در بازار وجود
ای که داری در میان زر چون نقش سکه جا
شیوه بخشش بدست آور که گردی ارجمند
تکیه بر دست شهان از رنگ دادن زد حنا
ذکر و فکر منعمان در بندگی دانی که چیست
ذکر هر بیچاره و فکر معاش هر گدا
اغنیا را نیست ذکری به زیاد اهل فقر
زر شمردن سبحه باشد در کف اهل سخا
با گدا کوچک دلی مانند حج اکبر است
هست لبیکش اجابت کردن هر بینوا
تیغ جوهر دارد باشد در جهاد نفس شوم
دست پر گوهر که افشانی بدامان گدا
ز التفات نامردان اهل دولت را چه نقص
سایه افگندن چه کم می سازد از بال هما
رنج یار ناتوان باید توانا را کشید
دست بهر چشم نابینا کشد بار عصا
آنکه بهر دیگران بر خود نپیچد روز و شب
باشد از سنگین دلی کمتر ز سنگ آسیا
آنکه باشد دامن جودش بدست اهل فقر
دستگیرش دامن حیدر شود روز جزا
آن جهانبخشی که هرگز چون نفس گاه سخا
در کفش پیوند دادنها نشد از هم جدا
همتش دریای بی پایان و دستش ابر جود
هر سه انگشتش رگ ابری ز باران عطا
خطبه را از وی مسلم سربلندی در جهان
سکه را بر خویش بالیدن ز نام او بجا
در صف هیجا دم تیغش دم نزع عدو
کندن شمشیر او جان کندن خصم دغا
حمله جرأت گدازش کشت هستی را سموم
برق شمشیر اجل خویش سحرگاه جزا
چون طناب سحر در سیماب لرزش عمر خصم
ذوالفقار او به کف چون در کف موسی عصا
از نگاه آرزوها خاطر او بسته چشم
از نکاح شاهد دنیا ضمیرش پارسا
عشوه دنیا ز دستش نقد دل بیرون نبرد
پیر زالی چون بتابد پنجه شیر خدا
همچنان کز تار مژگان بگذرد نور نگاه
صد قدم در پیش بود از جاده در راه هدی
رفت از آن ساعت بخود نقش نگین از غم فرو
کز کفش انگشتر از بهر تصدق شد جدا
نامه شستم چون بآب گوهر مدحش ز جرم
میکنم در حضرت او عرض حال خود ادا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای نگاهت دیده آیینه دل را ضیا
گوشه ابروی لطفت صیقل زنگ خطا
پیشت از خجلت بهم پیچید زبان گفتگو
با زبان حال گویم حال خود سر تا بپا
حالم این کز درگه قربت بدور افتاده ام
حالم این کز آستانت گشته ام عمری جدا
حالم این کز نامه من میگریزد خط عفو
حالم این کز طاعت من عار میدارد ریا
همچو برگ بید میلرزد زبان بر خویشتن
گر کند از ناتوانیهای من حرفی ادا
در کشاکشهای چرخ از ناتوانی میگسست
گر نمیشد قامت چون رشته ام از غم دوتا
از غبار دیده خود مانده ام در زیر بار
گر شود گوشم گران هرگز نمیخیزم ز جا
لرزشم از ناتوانیها تواند راه برد
ریزش اشکم ز ضعف تن تواند شد عصا
در گداز لاغری از بسکه گردیدم سبک
درگه رفتار نتواند خلد خارم بپا
میتوان خواند از جبین من خط سرگشتگی
میتوان دیدن ز جسمم حال دل سر تا بپا
قامتم را کرده بار چین پیشانی دوتا
خامه ام پیچیده طوماری است از مضمون غم
نامه ام افشانده دامانی ز نقد مدعا
بهر آن از پا درافتادم که از روی کرم
از نگاه التفاتی بخشیم شاید عصا
پای آزادی مرا فرسود در بند خودی
جذبه یی دارم طمع کز من مرا سازی رها
گر مرا دست زبان عذر خواهی کوته است
دامن عفو تو اما از کرم باشد رسا
بس کن ای واعظ که گفتن پا زحد بیرون نهاد
پیش اهل جود خاموشی است عرض مدعا
داری از درگاه شیر حق چو روی تازه یی
رو بسوی قبله حاجات کن روی دعا
تا بود بازوی حیدر خانه دین را ستون
تا بود در دست او سر رشته راه خدا
دوستانش را بود آباد قصر زندگی
گردد از کف رشته عمری عدوی او رها

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
نوبهار است و در و دشت دگر روح فزاست
سبزه تر به سرانگشت ز دل عقده گشاست
بس که دلکش بود از فیض هوا خاک چمن
بید مجنون به فلک می رود و رو به قفاست
می توان کرد در آن سیر بهار دیگر
بس که چون آینه هر برگ گلستان به صفاست
حسن گل عقل ربا فیض هوا شورانگیز
خیز ای آینه دل که دگر وقت جلاست
گشته از ابر عجب بارگهی بر سر پا
که به هر سوی طنابش ز رگ موج هواست
بر بساط چمن افگنده هوا مسند رنگ
هر طرف نامیه از لاله و گل بزم آراست
مسندآرا به سعادت شده سلطان بهار
چتر گلبن به سرش سایه فگن همچو هماست
تاجداران شکوفه به دو صد فر و شکوه
هر یک استاده به اندام و ادب بر سر پاست
چوبداران گل و غنچه پی راندن غم
کرده هر یک به عصا تکیه ز هر سو چپ و راست
آب ها را لب جو بهر زمین بوس به خاک
نخل ها را سر برگ از در او گردون ساست
سنبل افتاده و در عرض پریشان حالی ست
نرگس استاده و چشمش ز ادب بر ته پاست
یک طرف جبهه اوراق گل از سجده به خاک
یک طرف قد نهالان پی تسلیم دوتاست
یک طرف شاخ تر از برگ کند عرضه بلند
یک طرف گشته زبان سوسن و مشغول دعاست
قمریان را به برش شکوه ز بی رحمی سرو
بلبلان را به درش داد ز بیداد صباست
جمله بی برگ و نوایان چمن را هر دم
از گهرباری ابر کرمش برگ و نواست
گفتم این بارگه از چیست به این فر و شکوه
این همه کوکبه و دبدبه ای دل ز کجاست
گفت این گرده درگاه شه ایران است
که ز گرد در او چشم جهانی بیناست
فارس کشور دین شاه سلیمان که از او
علم دولت اولاد علی گردون ساست
شاه حیدر نسب آن کو به طناب ضبطش
خیمه ملت اثنیٰ عشری بر سر پاست
خانه امن و امان است ز تیغش روشن
بس که افروخته از آتش چشم اعداست
برق تیغ ابر عطا بحر کرم کوه وقار
آسمان بارگه انجم سپه و صبح لواست
پیش بحر کرم او که جهان راست محیط
آب از خجلت خود گر شده حق با دریاست
به جز از میمنت نسبت چترش نبود
این همه دولت اقبال که در بال هماست
ننهاد آینه رای منیرش پا پیش
خویش را شاهد گیتی نتوانست آراست
خلق بیرون نتواند شدن از ضابطه اش
آب هرگز نرود کج چو بود جدول راست
بس که ایام ز عدل و کرمش خوشوقت است
نو بهاری که ز عهدش گذرد رو به قفاست
طعمه صعوه شود چرغ گریزد گر از او
پیش اهل نظر از بس نمک او گیراست
از نهیبش نه چنان خصم به جا ماند خشک
کز رخش رنگ تواند به سهولت برخاست
نخل عمری که قدم در ره او نفشارد
کی ز بی ماحصلی از بر خود کامرواست
راست کیشند ز بس لشکر نصرت اثرش
تیرشان بر دل اعدای وی ایمن ز خطاست
خصم سرکش نه چنان گشته از او خاک نشین
که غبارش دگر از خاک تواند برخاست
لشکرش بار به صحرا چو کشد کهسار است
موکبش پا چو به کهسار گذارد صحراست
زله بندد گنه از بهر گناه دیگر
دامن سفره بخشایش او بس که رساست
جز سخن کو بود از حق مدیحش مفلس
در جهان از کرمش کیست که بی برگ و نواست
نه همین واعظ دلخسته دعاگوی وی است
دولتش را کف هر برگ چمن دست دعاست
نیست حد چو منی حق ثناگستری اش
کآن نه حرفی است که هرگز به زبان آید راست
غرض این است که از آب رخ مدحت او
گوهر معنی ام از خاک تواند برخاست
خامه ای دل بگذار و کف اخلاص برآر
که دگر وقت به پا داشتن فرض دعاست
تا برآید خور تابان و شود عالمگیر
تا از او سایه مسافر سوی اقلیم فناست
دولتش باد جهانگیر چو خورشید مدام
دشمنش سایه صفت باد ز عالم کم و کاست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بهار آمد و آفاق را سحاب گرفت
ز سایه چهره ایام آفتاب گرفت
هوا زمین و زمان راز گرد کلفت شست
بهار بهر جنون خوش گلی در آب گرفت
چنان عزیز نگردید غم که از شادی
بوام گریه تواند کس از کباب گرفت
بداد دردسر روزگار دی چندان
که خون لاله بهار از رگ سحاب گرفت
گرفت گرم هوا را چنان ترشح ابر
که خویش را بته خیمه حباب گرفت
جهان ز فیض هوا گشته است عالم آب
عجب نباشد اگر زخم جوی آب گرفت
ز بس فضای جهان پر ز نکهت چمن است
توان بآتش گل از هوا گلاب گرفت
بهار بهر خودآرایی عروس چمن
بموم آینه مهر از سحاب گرفت
هجوم نکهت گل تنگ ساخت محفل را
چنانکه جای بگردیدن کباب گرفت
گمان شود که مگر میجهد شرار از سنگ
ز کوه لاله ز بس در نمو شتاب گرفت
ز بس که تار نگه ریشه میکند چو نهال
نمیتوان نظر از گل بهیچ باب گرفت
چو باد میگذرد نو بهار از آن گلشن
چراغ گل بته دامن سحاب گرفت
بسان مو که در آتش فتد زهر جانب
ز تاب آتش گل تاک پیچ و تاب گرفت
زبس شکفتگی طبع خلق شادابست
توان ز خنده گل بعد از این گلاب گرفت
ز شوخ چشمی اختر چو گلرخان عرب
چمن نقاب سیه بر رخ از سحاب گرفت
در آتش است زهر داغ لاله نعل بهار
کدام گل ز رخ خویشتن نقاب گرفت
بکوه و دشت گل و لاله موج زن گردید
چنانکه راه بگردیدن سراب گرفت
ز سبزه کوه چنین بالد ار بخود چه عجب
تواند از ره آمد شد سحاب گرفت
فشرده تنگ بهم گل چنان ز جوش بهار
که بی میانجی آتش توان گلاب گرفت
ز خاک سبزه تر میکشد از آن قامت
که شاه را بتواند مگر رکاب گرفت
شه سریر امامت رضا که با مهرش
کسی بحشر نخواهد ز کس حساب گرفت
بزیر چرخ نگنجد شکوه شوکت او
که بحر را نتواند ببر حباب گرفت
بدور بینی درگاه قدر او خورشید
به پیش دیده خود دست از سحاب گرفت
ز عکس گنبد او آفتاب گیرد نور
چنانکه لعل از خورشید آب و تاب گرفت
چنان خزید بهم ظلمت شب از نورش
که راه بر گذر ناوک شهاب گرفت
سواد نسخه رایش مگر کند روشن
از آن سپهر بکف لوح آفتاب گرفت
زدند ساحت قدرش بطول عمر طناب
خضر پی شرف آمد سر طناب گرفت
ز خاک درگه او بسکه هست دامنگیر
بزور اوج دعاهای مستجاب گرفت
نه روشنی است کز آن شیشه فلک شده پر
که رای او عرق شرم ز آفتاب گرفت
حباب نیست که از ریزش سحاب کفش
ز بسکه گفت نفس در گلوی آب گرفت
بخویش شعله ز بیم سیاستش لرزد
مگر بچوب ز برگ گلی گلاب گرفت
ز بس که رسم گرفتن فگند از عالم
نمک برخصت او حرمت از شراب گرفت
دمی ز گریه نیاسود چشم حق بینش
ز بس در آتش دل جای چون کباب گرفت
نیافت عیش جهان ره بخاطر پاکش
ز گریه شش جهتش را ز بس که آب گرفت
چنان ز شبنم اشکش لباس شب تر شد
که روز جامه خود را بآفتاب گرفت
بشوق منصب سقایی فضای درش
بهار مشک بدوش خود از سحاب گرفت
برفت و روب حریمش برسم فراشان
فلک دو تا شد و جاروب آفتاب گرفت
ز پاس معدلت او عجب نباشد اگر
صدا ز کوه نیارد دگر جواب گرفت
فتاده رعشه بر اندام موج از نهیش
از اینکه دستش در کاسه شراب گرفت
از آن زمان که گزندش رسید از انگور
نهال تاک از این غصه پیچ و تاب گرفت
من از کجا و تلاش مدیح او ز کجا
ز کف عنان ادب شوق آنجناب گرفت
مداد نیست که از خامه ریخت بر ورقم
سخن ز خجلت مدحش برخ نقاب گرفت
گرفت صیت سخن گر ترا جهان واعظ
ز فیض مدحت اولاد بوتراب گرفت
بتاب سوی دعا بعد ازین عنان قلم
که حرف مدحت او دفتر و کتاب گرفت
محیط تا که تواند گهر گرفت از ابر
سحاب تا که تواند ز بحر آب گرفت
خدا دهد همه را جذبه یی که بتوانیم
ز بحر مکرمتش فیض بی حساب گرفت

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
باد نوروزی صلا بر خوان عشرت می زند
یا جهان از دل گشایی دم ز جنت می زند
سبزه دل را صیقل از زنگ کدورت می زند
بر رخ جان ها هوا آب از طراوت می زند
گستراند تا بساط خرمی در گلستان
ابر دامن بر کمر از بهر خدمت می زند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بر سر ز ابر چتر و بگلگون گل سوار
خوش میرسد بکوکبه سلطان نوبهار
از هر طرف جبینت گل میکشد نمو
دارد از آن بدست گل افسار شاخسار
هر سو بدور باشد غم از رهگذر او
فوج شکوفه یی بود از شاخ چوبدار
گویی ز جنگ لشکر دی بازگشته است
سرها ز ژاله بسته بفتراک شاخسار
از بس نبرد کرده بخیل سپاه غم
خون لاله لاله میچکد از تیغ کوهسار
گردیده اند گرمی و سردی ز عدل او
باهم چو آب و آتش یاقوت سازگار
امروز بس که کار ترقی گرفته اوج
تا نخل روز قد کشد از فیض نوبهار
نزدیک شد که شب همه گردد بدل بروز
از بس بهار شست کدورت ز روزگار
مانند اخگری که در انگشت افگنند
از مهر روز فربه و شب میشود نزار
آورد روزگار ز بس رو بفربهی
از قرص آفتاب حمل گشت دنبه دار
غم ها دگر بخانه دل پا نمی نهند
صحرا طلب شده است ز بس طبع روزگار
از سیر گل هوای گلستان شده است آب
از دیدن چمن شده چشم شکوفه چار
از بس تری هوای چمن بحر اخضر است
هر سرو گشته ماهی این بحر بی کنار
بید مولهی شده هر نخل در چمن
از بس که ریزد آب طراوت ز شاخسار
نبود عجب ز فیض هوا گر چو خط سبز
تار نگاه ریشه دواند بروی یار
از بس بهار داده بهر خشک وتر نمو
تیر از کمان نجسته رسد از پی شکار
از بس پر آب کرده هوا چوب خشک را
سوهان چوب سای از او گردد آبشار
از سرعت ترقی هر شاخ سرخ بید
گویی که برق میجهد از ابر سبزه زار
از بس که گرم نشو و نما گشته همچو دیو
بر آسمان تنوره زنان میرود چنار
دارد هوا ز بس که رطوبت عجب اگر
فریاد سیل باز نگردد ز کوهسار
چون دانه یی که سبزه سیراب می شود
از بس نمو کنند گره ها شوند تار
از روزگار یافت ترقی هر آنچه بود
من نیز کاش بودمی از اهل روزگار
از فیض نوبهار عجب نیست بشکفد
از شاخ خامه مطلع دیگر شکوفه وار

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دی رفت و شد ز بند یخ آزاد روزگار
آمد برون ز شیشه پریزاد نوبهار
از خرده زد بجبهه زرک نو عروس گل
از برگ هر نهال شد ابروی وسمه دار
برهم فتاده غنچه گل های آتشی
افتد چنانکه بر سر هم دانه در انار
از بس که بافته است نمو شاخ گل بهم
گلشن شده است یک سبد گل در این بهار
در بوستان سبز فلک هر رگی ز ابر
یک شاخ ارغوان شده از عکس لاله زار
در گوش اهل هوش نباشد خروش رعد
از جوش گل غریو برآورده روزگار
سرکش سمند باد صبا نرم میرود
بروی ز بس که نکهت گل کرده اند بار
از فیض آب و خاک گل فتح بشکفد
سازند سر علم اگر از بیل آبیار
فیض هوا رسیده بجایی که دور نیست
گر نخل خامه ریشه کند در خط غبار
از سبزه کوه و دشت سراسر زبان شده است
بهر دعای خسرو جم قدر کامگار
عباس شاه ثانی  کز بیم عدل او
دزدد بخویش غنچه چو زنبور نیش خار
چون تند گردد آتش خشمش بر اهل جور
دندان چو ژاله آب شود در دهان مار
از کار خویش فتنه گران در زمان او
برگشته اند جمله چو مژگان چشم یار
ترسند بسکه رخنه گران از سیاستش
زارع باحتیاط زمین را کند شیار
تا گشته شعله خونی پروانه دور نیست
تا صبح مومیایی شمع ار برد بکار
بابی بود ز دفتر انعام او سحاب
فصلی بود ز نسخه ایام او بهار
خرم ز ابر همت او گلشن جهان
روشن ز گرد مرکب او چشم روزگار
باشد هوای میر شکاریش چرخ را
ز آنش کمر ز پنجه مهر است بهله دار
آوازه وقارش اگر پا نهد به کوه
رگ میجهد ز سنگ برون همچو تیر مار
تا حکم شرع پرور او منع باده کرد
تکلیف می بکس نکند ابر نوبهار
رنگش برنگ باده پرستان چو آشناست
خود را شفق ز بیم کشیده است برکنار
خم های می بر آمده گویی ز خانه اش
ز آن میکشند خوشه انگور را بدار
امنیت ازوست جهان را که بعد ازاین
سازند همچو خانه زرین خانه بی حصار
رو آورد بکوه چو ثعبان رمح او
اژدر زبان عجز شود در دهان غار
واعظ چو حق مدحت او نیست کار تو
برجا گذار خامه و دست دعا برآر
تا همچو آه سرو شود در چمن بلند
تا همچو ناله گردن قمریست طوق دار
در پای سرد تیغش چون قمریان نهند
گردن بطوق حکمش شاهان روزگار

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دل خانه ایست یاد خدا کدخدای او
سرد از محبت همه گشتن هوای او
سقفش شکستگی و زمینش فتادگی
از چار موج حادثه دیوارهای او
طرحش بهم برآمدگی نقش سادگی
پستی پایه رفعت و تنگی فضای او
سنگ ملامتست اساس عمارتش
دست دعاست کنگره عرش سای او
خار بدل خلیده بود استوانه اش
یکتا شدن ز هر دو جهان طاقهای او
باشد توکلش بخدا پشتبان وی
اندیشه بهر روزی سیل فنای او
نگشوده اند روزن او جز بداغ عشق
ننهاده اند جز بتپیدن بنای او
پوشیدن نظر ز جهان کنج خلوتش
دیدن ز روی عبرت مهمانسرای او
از چاکهاست پنجره روشناییش
از داغهاست باغچه دلگشای او
فرشش حریر نرمی و فراش او حضور
لطف خدای عز و جل متکای او
دربان اوست حیرت و بستر فتادگی
خاشاک ماسوی همه رفتن صفای او
از مرگ حرص و آز بود عیش و سور وی
از زادن هوی و هوسها عزای او
گسترده خوان نعمت او هست موج خون
هر در ستاده دیده گریان گدای او
از دوده عداوت و جهلست ظلمتش
شمع محبت آمده ظلمت زدای او
یعنی محبت شه کونین مرتضی 
کافراشت دست حق علم لافتای او
زخمی ز خار خویش شدی ماهی زمین
پای ثبات چون بفشردی لوای او
بر خر گه حباب شدی موجها طناب
گر هی زدی بشورش دریا هوای او
گر جذب همتش نکشیدی فرو شدی
قارون صفت ز لنگر دامن گدای او
شمشیر خصم چیست فشردی اگر قدم
از تیغ کوه باز نگشتی صدای او
چون صعوه می پرید ز تن جان دشمنش
تا بال می گشود عقاب لوای او
میدوخت بر مراد دو عالم حصول را
از شست دل نجسته خدنگ دعای او
افگند نام حاتم طی را چو خس بدور
تا موج خیز گشت محیط عطای او
گردیده است نیلی از آن چهره محیط
کو خورده است سیلی دست سخای او
آیینه ها ز شرم بریزند آب خویش
گر شنوند صورت احوال رای او
بی انقیاد او نتوان رفت زیر خاک
برگشته آفتاب ازین رو برای او
تنها نه زنده داشته شب را ببندگی
عمر دوباره یافته روز از دعای او
گندم الف کشیده برون آید از زمین
از رشک اینکه نان جوین شد غذای او
خالی نمانده عرصه هستی ز نعمتش
چندانکه آب روی بریزد گدای او
از تنگی آب در دل گوهر خزیده است
باریده است بسکه سحاب عطای او
در مهر او نه هفت زمین ذرگی کند
پر گشته نه فلک چو حباب از هوای او
محروم همچو سایه ز خورشید رحمت است
هرکس که نیست سایه صفت در قفای او
آن سر بلند نیست که بر در نسایدش
آن جان عزیز نیست که نبود فدای او
دارم چنین عزیز از آن جان خویش را
تا روز واپسین بدهم رونمای او
اندیشه نیست از شب دیجور نامه ام
دارم چو شبچراغ ز در ثنای او
از زهر چشم آتش دوزخ چه غم مرا
خندد بروی من چو بهشت رضای او
نبود نظر بدست کسی چون صدف مرا
چشمم چو در پر است ز آب عطای او
ز آن مدح دیگران نسرایم که نیست کس
قادر بدادن صله ام جز سخای او
تار گسسته ایست ز قانون گفتگو
هر مصرع خوشی که ندارد نوای او
واعظ خموش رو بگسستن نهاده است
تار سخن ز لنگر در ثنای او
شد وقت آنکه روی بمحراب دل کنم
منت بخود گذارم و گویم دعای او
شوقم شتاب دارد و کوتاه میکنم
این نیم جان سوخته بادا فدای او

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
جهان را جوان ساخت دیگر شکوفه
جوانانه زد سال بر سر شکوفه
بسان زمرد که در پنبه پیچی
نهان گشت صحن چمن در شکوفه
چو جوزق که از پنبه لبریز باشد
فضای فلک شد سراسر شکوفه
چنان دانه در پنبه پنهان نگردد
که گم گشته گوی زمین در شکوفه
زهر سوی چون میوه یک سر جهان را
کشیده است خوش تنگ در بر شکوفه
چو آن کاسه کز شیر لبریز گردد
چمن را گذاشته است از سر شکوفه
چو طوطی که در شکرستان شود گم
شده سبزی برگ گم در شکوفه
ز عکس چمن شد هوا آسمانی
در و کهکشان شاخ و اختر شکوفه
هلالی است ماه نشاط و طرب را
ز بس شاخ را کرده انور شکوفه
شده شاخ تر همچو ابروی پیران
برو بسکه افگنده لنگر شکوفه
پی خواهش خلعت برگ باشد
بسر شاخ را تفت نوبر شکوفه
چنان گشته سیل رطوبت که خود را
کشیده است بر شاخ یکسر شکوفه
ثمر تا بساحل کشد بار خود را
شده کشتی بحر اخضر شکوفه
بنوعی که مو در سفیدی شود گم
رگ شاخ تر غوطه زد در شکوفه
بباغ وجود از ره شاخ نو رس
شده میوه را پیر رهبر شکوفه
بنظاره گلشن صنع دارد
ثمر دیده بر روزن هر شکوفه
ز شادی کله بر هوا افگند ز آن
که از سیم باشد توانگر شکوفه
تعلق نباشد بزر پختگان را
ز خامی ثمر بسته دل بر شکوفه
کشیده است بهر شکست صف غم
زهر شاخ یک صف ز لشکر شکوفه
عجب کز میان بر ندارند غم را
از آن سر خزان و از این سر شکوفه
هوای زمین بوس دارد از آن رو
سراپا دهان است و لب هر شکوفه
زمین بوس شاهی که از یاد قدرش
عجب گر بگنجد ثمر در شکوفه
حسن  آفتاب سپهر امامت
که دارد ز خاکش رخ انور شکوفه
امامی که هر سال در جستجویش
بهر گلشنی میکشد سر شکوفه
بشوق نثار رهش میرود ز آن
نیستد بهمراهی بر شکوفه
ز هر شاخ از دوری آستانش
کشیده است بر خویش خنجر شکوفه
بنظاره موکب حشمت او
دود بر سر شاخ چون بر شکوفه
ز بس دست و پا کرده گم از شکوهش
نهد میوه را پای بسر سر شکوفه
نزد بی ادب بوسه بر خاک راهش
پرید از چه بر چرخ اخضر شکوفه
به ناخن بخارد سر از شرم جودش
شجر را از آن است بر سر شکوفه
گشاد کفش گر چمن یاد آرد
عجب گر ببندد ثمر در شکوفه
سپر افگند چرخ پیش نهیبش
چو از حمله باد صرصر شکوفه
مگر ماتم او گرفته است گلشن
که میریزد از خویش زیور شکوفه
مگر سبزه از رنگ او گفته حرفی
که دستار اندازد از سر شکوفه
زده لاله حرف جگر پاره او
که بر سر دریده است معجر شکوفه
ز بی تابی ماتمش دور نبود
زشاخ افگند خویش را گر شکوفه
سری در ره اوست هر غنچه گل
جبینهاست بر خاک او هر شکوفه
بیاد درش سبزه بسر خاک غلتد
بشوق هوایش زند پر شکوفه
سراپا زبان گشته گلشن بمدحش
دهانش از آن کرده پر زر شکوفه
بکن ختم واعظ که از شوق مدحش
نگنجد به گفتار دیگر شکوفه
زدست شجر تا چشد میوه دوران
ز جیب چمن تا زند سر شکوفه
بود نخل عمر غلامان او را
دل زنده بر روی انور شکوفه

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
ای خواجه بخیل که هرگز ندیده است
از شدت فشار گفت سیم و زر فرج
موران خرجها نتوانند دخل کرد
در خرمن زری که شود از کف تودج
وعد و وعید جنت و نارت بحج نبرد
شاید برد خرید و فروش منا بحج

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای فروزان اختر اوج بزرگی کز شرف
میکند کسب معارف از فروغت روزگار
دیده ایام روشن صبح فیروزی دمید
دانه امیدها را مژده کآمد نوبهار
از پی تعظیم پیک این بشارت دور نیست
خلق عالم را اگر خیزد ز خاطرها غبار
شد علمها از دعای خسروان دوران بلند
لشکر اهل دعا را چون سپهبد شد سوار
تا صبا برد از صفاهان سرمه این مژده را
شد ز نور دیده روشن چراغان هر دیار
زین نوازش گشته اوراق کتاب علم دین
هر یکی دست دعای خسرو جم اقتدار
شد قوی از آب اجرای تو نخل حکم شرع
گشت اساس خانه دین ز اهتمامت استوار
قدردانی چون اکنون مشتری شد دور نیست
گر فزاید قیمت جنس هنر در روزگار
پخته شد نان فقیران از نگاه گرم تو
وا شد از روی گشادت در بروی روزگار
التفاتت تنگدستان را ز بس پهلو دهد
میتوان با یک نگاهت عمرها کردن مدار
مژده یی آمد بگوشم کز سر اشفاق و لطف
کرده یی از قابلان خدمت خویشم شمار
جای آن دارد که از اسناد این شایستگی
جانم از شادی نگنجد در قبای جسم زار
لیک عذری زین سعادت باز میدارد مرا
ورنه می بستم کمر پیشت به خدمت بنده وار
چشم این دارم ک انصافت پذیرد عذر من
ز آنکه هست این شیوه جد تو ای والا تبار
عذرم این کز من عزیزی چون جوانی رفته است
هست جان ناتوانم در غم او سوگوار
قرب پنجه سالم از کف رفته در فکر معاش
بعد ازین فکر تلافی برده است از من قرار
ریخت بر خاک هوس صاف می هستی مگر
سرخ رویم سازد این ته جرعه در روز شمار
صبح پیری از تمسخر خنده بر من میزند
بایدم بر حال خود اکنون گرستن زار زار
وقتم از بهر سرانجام سر گردیده تنگ
نیست آن فرصت که پردازم بشغل کار و بار
کنج عزلت خوشترم از شهر بند شهرتست
دامن پر اشک گلگونم به از صد لاله زار
سر ز خدمت چون نتابم پا ز رفتن مانده است
پا بدامن چون نپیچم بر سر افتاده است کار
من که عمری مبتلای علت بیدردیم
در مزاجم نیست غیر از شربت غم سازگار
ز آتش فکر معاش از بس دماغم سوخته است
جز دعای دولتت از من نیاید هیچ کار
گرچه لطفت قابل این اعتبارم دیده است
من بخود اما ندارم یک سر مو اعتبار
واقف اسرار دلها بر ضمیرم شاهد است
اینکه نبود خود فروشی مطلبم زین اعتذار
بودی ار منظور کسب اعتبارم زین سخن
ریخته است این جنس در خاک درت بی اعتبار
مرحمت اینست در حقم که گردد لطف تو
باعث توفیق این آواره شهر و دیار
سوی دارالملک عزلت خیمه بیرون زد دلم
همتی ای ابر همتها ز بحرت مایه دار
شام غربت گشته دلگیر از مکرر دیدنم
میتواند کردنم لطف تو راهی زین دیار
بیش ازین از حضرتت ترک ادب باشد سخن
وقت آن شد کز دعا گردد زبانم کامگار
زین دعا دیگر نمیدانم دعایی خوبتر
باد کارت جمله بر وفق رضای کردگار

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هر دو دودند قهوه و غلیان
لیکن این یابس است و آن مایع
تا بکی زین دو دود خواهی کرد
خانه عمر خویش را ضایع

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
گیتی است دهان مار و دروی
این خلق گزنده اند دندان
ای وای بجان دردمندی
کو از نمد فناست عریان

وزن: مُسْتَفْعِلَتُنْ مُسْتَفْعِلَتُنْ
نشانه‌های عروضی: - - U U - | - - U U -
گر بترتیب ندانی سور قرآنی
فاتحه  پس بقره  باشد و آل عمران 
پس از آنهاست نسا مایده انعام اعراف 
دگرانفال و دگرتوبه  و یونس  میدان
پس از آن هود و دگر یوسف  و رعد ابراهیم 
حجر ونحل  واسری  و دگرکهف  بخوان
بعد از آن سوره مریم  بود آنگه طه 
انبیا باشد و آنگاه بودحج  پس از آن
مؤمنون نور چو فرقان شعرانمل وقصص 
عکنبوت  است و دگر سوره روم  و لقمان 
سجده احزاب سبافاطر و آنگه یسن 
صافات  است و دگرص  و زمر مؤمن  دان
فصلت شوری  و زخرف  چودخان جاثیه  بس
باشد احقاف  و محمد پس از آن فتح  بخوان
بعد از آن سوره حجرات  و دگر سوره ق 
ذاریات  و طور و نجم  و قمر پس رحمن 
واقعه  بازحدید است و دگرقدسمع  است
حشر پس ممتحنه  صف  و دگرجمعه  بخوان
سوره اهل نفاق  است و تغابن  چو طلاق 
هست تحریم  و دگر ملک  چو نون  حاقه  دان
پس معارج  بود ونوح  چون جن مزمل
هست مدثر و آنگاه قیامت  انسان 
مرسلات  است و دگر عم  که خوانی نبأش
نازعات  و عبس  و کورت  آمد پس از آن
انفطار است ومطفف  پس از آن انشقت 
پس بروج  است و دگر طارق  و اعلی  است بدان
غاشیه فجرو بلد شمس  دگر لیل و ضحی 
پس ألم نشرح  و التین علق  و قدر بخوان
سوره لم یکن  است و پس از آن زلزله  است
عادیات  است و پس از قارعه  الهیکم  دان
عصر و دیگر همزة  فیل  و قریش  و ماعون 
کوثر آنگاه که فرداست علی ساقی آن
کافرون نصر و دگر تبت  و اخلاص  وفلق 
بعد از آن ناس  بیاموز که گردید آسان

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -