cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
تا دل مجروح من عاشق زار تو شد
هیچ ندیدیم و عمر در سر کار تو شد
لعل تو روزی مرا وعده وصلی بداد
فکرم ازان روز باز روز شمار تو شد
زنده بود عاشقی کز هوس روی تو
بر سر کوی تو مرد خاک دیار تو شد
صبح چو حسن تو کرد روی به باغ آفتاب
مشغله از ره براند مشعله دار تو شد
از سر خاک درت دوش غباری بخاست
باد بهشت آن بدید خاک غبار تو شد
طعنه زند سرمه را چشم چو خاک تو دید
شکر کند زخم را دل که شکار تو شد
زمره عشاق را در شب دیدار قرب
هر دل و جانی که بود جمله نثار توشد
شاکرم از دل که او گشت شکارت بلی
شکر کند زخم را دل که شکار تو شد
از همه گنجی سعید وز همه رنجی بعید
گر تو ندانی که کیست اوست که یار تو شد
زنده جاوید ماند سکه اقبال یافت
سر که فدای تو گشت زر که نثار تو شد
سر ز خط اوحدی بر نگرفت آفتاب
تا قلم فکر او وصف نگار تو شد

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
نه آخر دل من خراب از تو شد
نه آخر دو چشمم پرآب از تو شد
نه آخر تن ناز پرورد من
گرفتار چندین عذاب از تو شد
مکن خواب و چشم مرا غم بخور
کزین گونه بی خورد و خواب از تو شد
ز لب آب وصلی بدین سینه ریز
که برآتش غم کباب از تو شد
چو چنگم به گفتار خوش می نواز
که فریاد من چون رباب از تو شد
به یاقوت خود حال اشکم بپرس
که بر چهره چون لعل ناب از تو شد
متاب از بر اوحدی روی خویش
که بیچاره در تنگ و تاب از تو شد

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
گر به کام دل رسید از یار خود یاری چه شد
ور به وصلش شادمان گردید غم خواری چه شد
عاشقی گر کامیاب آمد ز معشوقی چه گشت
بیدلی گر بوسه ای بستد ز دلداری چه شد
خار غم چون در دل من می خلید از دیر باز
این زمانم گر برون آمد گل از خاری چه شد
عمر خود در کار او کردم به امید دمی
گر پس از عمری میسر شد مرا کاری چه شد
ای رقیب از عشق او تا کی شوی مانع مرا
بار او من می برم بر دل ترا باری چه شد
تشنه ام گر خوردم اندر منزلی آبی چه بود
کافرم گر بستم اندر عشق زناری چه شد
اوحدی گر ماجرای عشق گوید عیب نیست
بلبلی گر ناله کرد از طرف گلزاری چه شد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
به من از دولت وصل تو مقرر می شد
کارم از لعل گهربار تو چون زر می شد
دوش گفتم بتوان دید به خوابت لیکن
با فراق تو کرا خواب میسر می شد
بارها شمع بکشتم که نشینم تاریک
خانه دیگر ز خیال تو منور می شد
عقل دل را ز تمنای تو سعیی می کرد
عشق می آمد و او نیز مسخر می شد
گر چه بسیار بگفتیم نیامد در گوش
خوشتر از نام تو با آنکه مکرر می شد
شرح هجران تو گفتم بنویسم لیکن
ننوشتم  که همه عمر در آن سر می شد
اوحدی را غزل امروز روانست که شب
صفت خط تو می کرد و سخن تر می شد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
هزار قطره خونم ز چشم تر بچکد
ز شرم چون عرق از روی آن پسر بچکد
سرشک چیست که در پای او شدن حیفست
سواد مردمک دیده کز بصر بچکد
خیال اوست درین آب چشم و می ترسم
که وقت گریه مبادا به یک دگر بچکد
مرا که سینه کبابست و دل بر آتش او
عجب نباشد اگر خونم از جگر بچکد
یقین که خانه چشمم شود خراب شبی
اگر بدین صفت از شام تا سحر بچکد
حلال می کنم ار خون می بریزد خصم
به شرط آنکه بر آن آستان و در بچکد
به صورت آب حیاتی که مرده زنده کند
ز گوشه لب شیرین او مگر بچکد
گر از لبش بچشی شربتی نگه نکنی
به شربت عرق بید کز شکر بچکد
به بوی آنکه گلی چون رخش به دست آرد
چه خون که از دل گرم گلاب گر بچکد
برابر رخش ار شمع را برافروزد
ز شرم عارضش از پای تا به سر بچکد
قباش بر تن نازک چو بید می لرزد
ز بیم لعل لب آن پری گهر بچکد
حدیث خوبی این دلبران آتش روی
مرا رواست که آتش ز شعر تر بچکد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
عرق چو از رخت ای سرو دلستان بچکد
ز خاک لاله برآید ز لاله جان بچکد
هزار سال پس از مرگ زنده شاید بود
به بوی آب حیاتی کزان دهان بچکد
ازان حدیث لبت بر زبان نمی رانم
که نازکست مبادا که از زبان بچکد
ز شرم روی تو در باغ وقت گل چیدن
گل آب گردد و از دست باغبان بچکد
به حسرت رخ چون آفتابت اندر صبح
ستاره گردد و از چشم آسمان بچکد
مرا تنیست که گویی همین نفس برود
ترا رخیست که پنداری این زمان بچکد
معلقست دل من به طاعت تو چنان
که گر به خونش اشارت کنی روان بچکد
به دست خویش بیند ای بام چشم مرا
که او خراب شود گر بدین نشان بچکد
چه سود چاه زنخدان سرنگون که تراست
چو قطره ای نگذاری که رایگان بچکد
زمان زمان به زلال لب تو تشنه ترم
اگر چه شعر بگویم که آب از آن بچکد
نگاه داشته ام خون اوحدی تا تو
رها کنی که بر آن خاک آستان بچکد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
زین بیش نباید خفت ای یار که دزد آمد
رخت خود ازین منزل بردار که دزد آمد
دزدست و شب تیره چشم همگان خیره
گفتیم مشوطیره زنهار که دزد آمد
این دزد عسس جامه در گرمی هنگامه
می دزدد و می گوید هشدار که دزد آمد
دزدان جهان گشته در خرقه نهان گشته
تا نیک بنشناسد عیار که دزد آمد
این طرفه که دزد آمد در خرقه به مزد آمد
مزدی بده از گفتم بیدار که دزد آمد
ای اوحدی ار با تو نقدیست به خلوت بر
پس بر درخلوت زن مسمار که دزد آمد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
بید بشکفت و گل به بار آمد
لاله بر طرف جویبار آمد
گربه بید بر دریچه شاخ
پنجه بگشود و در شکار آمد
علم خسرو چمن بزدند
یزک لشکر بهار آمد
زان طرف لالهای سرخ برست
زین طرف نالهای زار آمد
سرو آزاد بر یمین افتاد
نرگس مست بر یسار آمد
رفت قمری چو بلبل آمد و گل
که یکی گر بشد هزار آمد
از چمن نکهت صبا بدمید
ز صبا بوی زلف یار آمد
بید بنشست و جام باده نهاد
باد برجست و در نثار آمد
گل رعنا به خانه باز رسید
بلبل مست با قرار آمد
ز سخن ها که هر کسی گفتند
غزل اوحدی بکار آمد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
سرم در عهد ترسایی شبی مهمان عشق آمد
دلم با راهب دیرش جرس جنبان عشق آمد
به زناری میان بستم که هرگز باز نگشایم
که دست من درین میثاق در پیمان عشق آمد
دلم شهری به سامان بود و در وی عقل را شاهی
چو شاه عقل بیرون شد درو سلطان عشق آمد
ازان گاهی که کرد آن مه نگاهی در وجود من
تن من سر به سر دل شد دل من جان عشق آمد
اگر زندان عشقش را بدیدی با گنه کاران
من از اول گنه کارم که در زندان عشق آمد
نبوت می کنم دعوی به عشق او که در خلوت
ز دست جبرییل غم به من قرآن عشق آمد
مرا هر کس که می بیند خود و این بارهای غم
به خلق شهر می گوید که بازرگان عشق آمد
مکن عیب من ای صوفی به مهر او که از با بال
ترا فرمان قرایی مرا فرمان عشق آمد
ز بیراهی که من هستم به راهم هر که پیش آید
ز راهم سر بگرداند که سرگردان عشق آمد
از آنم شیر مست غم که از طفلی به مهداندر
به من دادند سر شیری که در پستان عشق آمد
مرا پرسی که درعشق و طریق او چه گویی تو
چو پرسیدی من آن گویم که در چوگان عشق آمد
اگر بر دامن دوران غباری یابی از معنی
غبار اوحدی باشد که در میدان عشق آمد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
هزار نامه نوشتم یکی جواب نیامد
به سوی ما خبر او به هیچ باب نیامد
دلم کباب شد از هجر آن دهان چو شکر
ز شکرش چه نمکها که بر کباب نیامد
بیار من که رساند که بی جمال تو یارا
نظر به زهره و رغبت به آفتاب نیامد
شبی چو باد به ما بر گذار کردی و زان شب
دو ماه رفت که در چشم ما جز آب نیامد
محبت تو نگارا چه گنج بود ندانم
که جای او بجزین سینه خراب نیامد
خیال روی تو گفتم شبی به خواب ببینم
گذشت صد شب و در دیده هیچ خواب نیامد
هزار فکر بکرد اوحدی شکار لبت را
ولی چه سود که آن فکرها صواب نیامد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
عمری که نه با تست کسش عمر نخواند
آنرا که تو در دام کشی کس نرهاند
گر بر تن مجنون تو صد سلسله باشد
چون رخ بنمایی همه در هم گسلاند
زین دل مطلب صبر که از روی تو دوری
مشکل بتوان کردن و او خود نتواند
از طالع خود بر سرگنجی بنشینم
روزی اگرم با تو به کنجی بنشاند
دادم دل خود را بدو چشم تو ولیکن
کس نیست که از چشم تو دادم بستاند
از گردش ایام توقع نه چنین بود
کم زهر فراق تو چنین زود چشاند
دل بود که از واقعه من خبری داشت
و آن به که خود این واقعه دل نیز نداند
از غم نتوانم که نویسم سخن خود
ور نیز نویسم سخن خود که رساند
پندار که صد نامه و قاصد بفرستم
در شهر شما قصه درویش که خواند
دل در لب شیرین تو بست اوحدی ای جان
مگذار که ایام به تلخی گذراند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
هر که او عاشق آن روی بود صبر نداند
عاشق خویشتنست آنکه ازو صبر تواند
گر ببینند رخ و قد ترا بید گل ای بت
گل خجالت برد و بید عرقها بچکاند
بیم آنست که یاد لب شیرین تو روزی
همچو فرهاد به صحرا و به کوهم بدواند
شربت وصل تو هرکس بچشیدند ولیکن
سر آن نیست که یک قطره بما نیز چشاند
بر رخم عشق تو نقشیست به خونابه نوشته
وین چنین نقش که داند که چو آبش بنخواند
گر کسی باز کند پیرهن از شخص ضعیفم
در میان من و موی تو تفاوت بنداند
از سر طره شبرنگ تو روزی که بمیرم
گر نسیمی بدمد از گل من گل بدماند
چشم من در غم دیدار تو از گریه چنان شد
که گرش نیم شبی راه دهم سیل براند
نامه درد دل و قصه اندوه فراقم
خود گرفتم که نویسمکه به عرض تو رساند
می روی خرم و همراه تو دلهاست ولیکن
گر بدین شیوه دوانی تو بسی دل که نماند
اوحدی را تو ز بند خود اگر باز رهانی
نه همانا که سر خود ز کمندت برهاند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U - -
صبا رمزی بگو از من به دلداری که خود داند
و گر گوید کدامست این بگو یاری که خود داند
مگو از فرقتت چونست شیدایی که خود بیند
مگو از حسرتت چون شد گرفتاری که خود داند
اگر چشمش ترا گوید ز عشق کیست درد او
بگو رنجور بود از بهر بیماری که خود داند
حدیثی گر دراندازد که بی من چون همی سازد
بگو بی دوست چون سازد طلب کاری که خود داند
ز رویش گر خطاب آید که هستش میل من یا نه
تو پیش زلف غمازش بگو آری که خود داند
دهانش گر نهان گوید کهمن با او چه کردم گو
بزیر لب بیازردیش یک باری که خود داند
و گر پرسد لبم یاری چه بااو کرد در گوشش
بگو تقصیر کرد او نیز در کاری که خود داند
وگر گوید جفا کارم که من زو به بسی دارم
بگو چون اوحدی داری وفاداری که خود داند

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
سر نگردانم ازو گر به سرم گرداند
بنهم گردن اگر خاک درم گرداند
نه چنان بسته مهرم که بپیچانم رخ
وقت شمشیر زدن گر سپرم گرداند
روی بنمود و چو مشتاق شدم بار دگر
باز پوشید که مشتاق ترم گرداند
گاه آنست که یاد لب شیرینش باز
همچو فرهاد به کوه و کمرم گرداند
ای نسیم سحر از خود به فغانم برسان
خبر او که ز خود بی خبرم گرداند
پیش ازینم خبر از پا و سر خود می بود
وقت آنست که بی پا و سرم گرداند
اوحدی در غمش ار ناله چنین خواهد کرد
زود باشد که به گیتی سمرم گرداند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
رخ تو به جز جور و خواری نداند
دل من به جز بردباری نداند
ز بی یارمندی بنالند مردم
من از یارمندی که یاری نداند
ز روزم چه پرسی که چشم ترمن
بجز رنگ شبهای تاری نداند
من از داغ هجر تو هردم به نوعی
بگریم که ابر بهاری نداند
چنان نقش رویت گرفتست چشمم
که نقش منش پیش داری نداند
ز پیش دلم شادمانی چه جویی
که غم دید و جز سوگواری نداند
دلم دانشی کز جهان کرد حاصل
گران نیز یادش نیاری نداند
ز عشق تو زارند خلقی ولیکن
کس این شیوه فریاد و زاری نداند
روانم ز جور لبت چون نسوزد
که با اوحدی سازگاری نداند

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
کیست کز آن بت بمن خبر برساند
گر نبود نامه ای زبر برساند
گرم روی کو که پیش این نفس سرد
خشک سلامی به چشم تر برساند
بوسه دهم آستین آنکه سر من
باز بر آن آستان در برساند
باد تواند درو رسید سلامش
من برسانم به باد اگر برساند
زان سر زلف ار چه نشنود سخن من
هر چه شنیدست سر به سر برساند
حال بنا گوش او به شرح بگوید
چونکه به گوشم رسد دگر برساند
بر در شیرین چو دید حالت فرهاد
قصه افتادن از کمر برساند
کیست که مشتاق را دو دست بگیرد
وز پی هجران به یک دگر برساند
دل به صبا دادم و نبرد سلامی
جان بدهم تا که بی جگر برساند
از لبش آن بوی دل شکر چو رسانید
از دهنش نیز گل شکر برساند
باد صبا را هزار بار چو گفتم
یک سخن اوحدی مگر برساند

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
هر که در حلقه زلف تو گرفتار بماند
همچو من سوخته و خسته دل و زار بماند
دل من کو گرو مهر ببرد از همه کس
از دغا باختن چشم تو عیار بماند
عمر من در سرکار تو رود می دانم
خود پدیدست که از عمر چه مقدار بماند
اگر از پای در آییم به سر باید رفت
ننشینیم که دست طلب از کار بماند
خرقه پوشیده که زنار بیندازد گبر
من به می خرقه گرو کردم و زنار بماند
هیچ شک نیست که بسیار بماند سخنم
سخن سوختگان بود که بسیار بماند
اوحدی خون دلت گر بخورد دوست مرنج
تا نگویند که از یار دل یار بماند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
از در ما چو در آمد اثر ما بنماند
این دل و دین و تن و جان و سر و پا بنماند
چشم آن فتنه پیدا به دلم پوشیده
نظری کرد که پوشیده و پیدا بنماند
سخن عشق که عقلم به معما می خواند
بر دلم کشف چنان شد که معما بنماند
حیلت ما همه حالت شد و حیلتها سوخت
حالت ما همه معنی شد و اسما بنماند
تا دو می دید دلم در کف یغما بودم
چون برستم ز دویی زحمت یغما بنماند
دل من دردی آن درد به دریا نوشید
به طریقی که نم در همه دریا بنماند
ای تمنای دل من ز دو گیتی نظرت
نظری کن که دگر هیچ تمنا بنماند
گر چه از هر جهتم سری و سودایی بود
جهت سر تو بگرفتم و سودا بنماند
دوش با درد تو گقتم که محابا کن گفت
اوحدی تن به قضاده که محابا بنماند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چون عشق در آید قدم سر بنماند
عشقت به بر آید چو ترا بر بنماند
توحید به جایی برساند قدمت را
کش نیک و بد و مؤمن و کافر بنماند
آنست ریاضت که چو زان بوته برآیی
از ذات تو جز روح مصور بنماند
چندین به میسر شدن کار چه نازی
آنست میسر که میسر بنماند
ای سر بگریبان هوس بر زده می کوش
کان دامن آلوده چنان تر بنماند
روح تو چو مرغیست درین راهچنان کن
کندر گل تشویر تو چون خر بنماند
در حلقه عشق ار نبود نفس ترا راه
هش دار که چون حلقه بر آن در بنماند
آن کس که به زر فخر کند خاک به از وی
آن روز که در کیسه او زر بنماند
ای اوحدی آن نام طلب دار که او را
بر جان بنویسند چو دفتر بنماند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
خانه خالی شد و در کوی دل اغیار نماند
همه غم رفت و ه بغیر از غم آن یار نماند
گر چه در پای دلم خار جفا بود دگر
گل به دست آمد و در پای دلم خار نماند
آن گروهی که به آزار دلم کوشیدند
چون برفتند دگر هیچ دلازار نماند
دشمن از غصه من علت بیماری داشت
دوستان مژده که آن ناخوش بیمار نماند
چشم من بر سر خاک درش از شوق امشب
سیل خونین صفتی ریخت که دیوار نماند
ناله میکردم و گفت اوحدی این روزی دو
قصه بسیار نگوییم که بسیار نماند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دلبران جمله غلام لب چون نوش تواند
بنده حلقه زلفین و بنا گوش تواند
وانکه بردند به گردون ز کله داری سر
هم کمر بسته آن قد قباپوش تواند
بر سر ناله و فریاد جهانی زن و مرد
سال و ماه از غم لعل لب خاموش تواند
باده نوشان لبت جمله خرابند امروز
تا چه در ساغرشان بود که بی هوش تواند
پردلانی که ز سر پنجه سخن می گفتند
همه بی توش و تن از هجر تن و توش تواند
بس درون سوخته کندر شب هجران چون دیگ
بر سر آتش سودای جگر جوش تواند
اوحدی دوش به کف جان و دلی داشت کنون
هر دو در بند سر گیسوی بر دوش تواند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نقش لب تو از شکر و پسته بسته اند
زلف و رخت ز نسترن و لاله رسته اند
چشمان ناتوان تو از بس خمار و خواب
گویی که از شکار رسیده اند و خسته اند
دل چون بدید موی میان تو در کمر
گفت این دروغ بین که بر آن راست بسته اند
سر در نیاورند ز اغلال در سعیر
آنها که از سلاسل زلف تو جسته اند
در حلقه ای که عشق رخت نیست فارغند
در رسته ای که راه غمت نیست رسته اند
روزی به پای خویش بیا و نگاه کن
دلهای ما که چون سر زلفت شکسته اند
چون اوحدی به بوی وصال تو عالمی
در خاک و خون ز خفت و خواری نشسته اند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
اول فطرت که نقش صورت چین بسته اند
مهر رویت در میان جان شیرین بسته اند
زان نمکدان لب شیرین شورانگیز تو
دانه خال سیه بر قرص سیمین بسته اند
تا کسی از باغ حسنت شاخ سنبل نشکند
زنگیان زلف تو بر ماه پرچین بسته اند
جز به چشم ترک مستت خون مردم کس نریخت
تا بنای کفر را در چین و ماچین بسته اند
عندلیبان چمن را تا کند زار و نزار
چاوشان چشم مستت بر گل آذین بسته اند
بر امید خواب مستی دوش بر طرف چمن
بلبلان بوستان از غنچه بالین بسته اند
تا نقاب از آفتاب طلعتت بر داشتند
اوحدی را خواب خوش از چشم غمگین بسته اند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
فرش زمردین به زمین در کشیده اند
و آنگه برو ز گل علم زر کشیده اند
دوشیزگان باغ طبقهای سیم و زر
بر سر نهاده پیش صنوبر کشیده اند
آن سبزهای سایه نشین بین که پیش گل
دامن ز ماهتاب وز خور در کشیده اند
گلها به دستیاری نم شاخ سبزه را
از خاک بر گرفته و در بر کشیده اند
بر لوح خاک صورت کرسی لاله را
گویی که عرشیان به قلم بر کشیده اند
خط بنفشه گرد رخ شاهدان باغ
هم تازه نقش بسته و هم تر کشیده اند
شب را و روز را به ترازوی مهر و ماه
دریاب تا چگونه برابر کشیده اند
مرغان صبح خیز چو عشاق اشک ریز
در پرده های تیز فغان در کشیده اند
ترکان گل ز راوق شبنم شراب صرف
در جام لاله کرده و اندر کشیده اند
بر روی سوسن از خط رنگین نگاه کن
کز سیم و لاجورد و معصفر کشیده اند
با سروشان اگر نه خلافیست در ضمیر
این بیدها ز بهر چه خنجر کشیده اند
ای باغبان به سرزنش بید و سرو کوش
تا خود چرا ز خط چمن سر کشیده اند
خرم دل آن کسان که درین دم به یاد دوست
چون اوحدی نشسته و ساغر کشیده اند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دشمنان گویی دگر در کار ما کوشیده اند
کان پری رخ را چنین از چشم ما پوشیده اند
زاهدان از چشم تو ما را ملامت می کنند
جرعه ای در کار ایشان کن که بس خوشیده اند
نیک خواها عاشقان را وصف مستوری مکن
کین حریفان پند نیکوه خواه ننیوشیده اند
نیست ما را هیچ عیب از عشق بازی کندرین
ما همی کوشیم و پیش از ما همی کوشیده اند
رند را با زاهد خشک ار نمی آید چه شد
این جماعت خود نگویی کی به هم جوشیده اند
اهل تقوی را زدرد ما نخواهد شد خبر
کین چنین دردی که ما داریم کم نوشیده اند
اوحدی از جور آن مهربانت ناله چیست
مهربانان زخمها خوردند و نخروشیده اند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
باز شادروان گل بر روی خار انداختند
زلف سنبل بر بنا گوش بهار انداختند
دختران گل به وقت صبح دم در پای سرو
از سر شادی طبقهای نثار انداختند
شاهدان سوسن از بهر تماشا در چمن
لاله را با سنبل اندر کارزار انداختند
بلبل شیرین سخن شکر فشانی پیشه کرد
تا بساط فستقی بر جویبار انداختند
گرم تازان صبا از گرد عنبر وقت صبح
موکب سلطان گل را در غبار انداختند
غنچگان را گر چه بر گل پرده پوشی عادتست
عاقبت هم بخیه ای بر روی کار انداختند
به ز مستی در شکوفه است و گل اندر خفت و خیز
نرگس بیچاره را چون در خمار انداختند
وقت صبح آهنگران باد ز آب پیچ پیچ
بی گنه زنجیر بر پای چنار انداختند
در دماغ بید گویی هم خلافی دیده اند
کز میان بوستانش بر کنار انداختند
سبزه ها را گرچه بر بالای گل دستی بود
هم ز گیسوها کمندش بر حصار انداختند
گر چمن را نیست در سر خاطر سوری دگر
از چه بر دست عروسانش نگار انداختند
صبح دم بزم چمن گرمست زیرا کندرو
ناله موسیچه و قمری و سار انداختند
راویان نظم ز اشعار بدیع اوحدی
بار دیگر فتنه ای در روزگار انداختند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
یوسف ما را به چاه انداختند
گرگ او را در گناه انداختند
و آنگه از بهر برون آوردنش
کاروانی را به راه انداختند
از فراق روی او یعقوب را
سالها در آه آه انداختند
چون خریداران بدیدندش ز جهل
در بها سیم سیاه انداختند
شد به مصر و از زلیخا دیدنش
باز در زندان شاه انداختند
خواب زندان را چو معنی باز یافت
تختش اندر بارگاه انداختند
شد پس از خواری عزیز و در برش
خلعت ثم اجتباه انداختند
تا نبیند هر کسی آن ماه را
برقعی بر روی ماه انداختند
چون گواه انگشت بر حرفش نهاد
زخم بر دست گواه انداختند
حال سلطانیش چون مشهور شد
جست و جویی در سپاه انداختند
دشمنش را از هوای سرزنش
صاع در آب و گیاه انداختند
قرعه خط بشارت بردنش
بر بشیر نیک خواه انداختند
باز با قوم خودش کردند جمع
جمله را در عزو جاه انداختند
این حکایت سر گذشت روح تست
کش درین زندان و چاه انداختند
اوحدی چون باز دید این سرو گفت
سر او را با اله انداختند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
دوشم از کوی مغان دست به دست آوردند
از خرابات سوی صومعه مست آوردند
هیچ می خواره ندارد طمع حور و بهشت
این بشارت به من باده پرست آوردند
ساقیانش ز می عشق چو گردیدم مست
به می دیگرم از نیست به هست آوردند
زلف و خال و خط خوبان همه رنجست آنها
از کجا این همه تشویش به دست آوردند
این شگرفان که نگنجند در آفاق از حسن
در چنین سینه تنگ از چه نشست آوردند
قلب سالوس و ریا را نشکستند درست
مگر این قوم که در زلف شکست آوردند
اوحدی را چو ازین دایره دیدند برون
زود در حلقه آن زلف چو شست آوردند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
تو آفتابی و خلقت چو سایه بر اثرند
کز آستان تو چون سایه در نمی گذرند
چو تیر غمزه زنی بر برابرند آماج
چو تیغ فتنه کشی در مقابلش سپرند
غم تو قوت دل خویش ساختند چنان
که گردمی نبود خون خویشتن بخورند
هزار قافله سر گشته شد ز هر جانب
بدان امید که راهی به جانب تو برند
به بوی آنکه ببینند سایه تو ز دور
چو سایه کوی به کوی و چو باد در بدرند
چو دامن تو نیاید به دست درمان چیست
به غیر از آنکه گریبان خویشتن بدرند
اگر تو قصد دل اوحدی کنی دل چیست
سزد که جان بفروشند و چون تویی بخرند

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
کی مرا نزد تو همچون دگران بگذارند
این قدر بس که ز دورم نگران بگذارند
هیچ شک نیست که ما هم به نصیبی برسیم
از وصال تو گرین جمله بران بگذارند
در جهان کار رخ و قد تو بالا گیرد
اگر این کار به صاحب نظران بگذارند
صورتی را که ازو نور بصیرت خیزد
حیف باشد که بدین بی بصران بگذارند
ما به پند پدران از پی خوبان روزی
بنشینیم گرین خوش پسران بگذارند
ای که از دام من شیفته بگریخته ای
دگرت صید کنم گرد گران بگذارند
اوحدی گر چه ترا هم خبری چندان نیست
با تو سهلست گرین بی خبران بگذارند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
آن نه من باشم که چون میرم به تابوتم برند
یا به دوش و سر خراب و مست و مبهوتم برند
مثل زر خالص برون آیم ز آتش گردرو
از برای آزمایش همچو یاقوتم برند
مشتری قوسی نهادست از برای بزم من
تا بسان آفتاب از دلو در حوتم برند
از جوان بختی که هستم وقت پیوستن به حق
ننگ دارم گر ز راه چرخ فرتوتم برند
بر فلک بینی صعود روح پاکم زهره وار
فی المثل صد نوبت ار در چاه هاروتم برند
چون اله خویش را تقدیس کردم سال ها
پس مرا می زیبد ار بر قدس لاهوتم برند
نیستم ز آنها در آن گیتی که بر کاخ بهشت
چون طفیلی از برای خرقه و قوتم برند
هر کجا من خوان معنی گسترم کروبیان
طرفه نبود گر به میکاییل سرغوتم برند
ایهاالناس اوحدی وار الوداعی می زنم
زانکه وقت آمد کزین زندان ناسوتم برند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چون ز بغداد و لب دجله دلم یاد کند
دامنم را چو لب دجله بغداد کند
هیچ کس نیست که از یار سفر کرده من
برساند خبری خیر و دلم شاد کند
هرگز از یاد من خسته فراموش نشد
آنکه هرگز نتواند که مرا یاد کند
هجر داغیست که گر بر جگر کوه نهند
سنگ بر سینه زنان آید و فریاد کند
خانه عمر مرا عشق ز بنیاد بکند
عشق باشد که چنین کار به بنیاد کند
آنکه خون دل من ریخت ز بیداد و برفت
کاج باز آید و خون ریزد و بیداد کند
چه غم از شاه و چه اندیشه ز خسرو باشد
گر به شیرین رسد آن ناله که فرهاد کند
باد بر گلبن این باغ گلی را نگذاشت
کز نسیمش دلم از بند غم آزاد کند
اوحدی چون که از آن خرمن گل دورافتاد
خرمن عمر ضروریست که بر باد کند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
جرعه مده که وقت شد اشتر من که عف کند
نقل منه که او دگر کم سخن علف کند
اشتر من به ناخوشی سر ننهد گرش کشی
ای که مهار می کشی عفو کنش چو عف کند
شور سرست و خیره سر خار گرست و شیره خور
محو شوند شور و شر آتش او چو تف کند
گر به گزش در افگنی سنگ و گزت بهم زند
ور به رزش در آوری غوره و رز تلف کند
کار دلم ز دست شد می خور و می پرست شد
ناخردی که مست شد کی خردش خلف کند
بر شترست رخت من ای دل نیک بخت من
ایست مکن چو قافله روی در آنطرف کند
آن عربی سوار ما گر طلبد شکار ما
تن بر تیر و شست او دیده و جان هدف کند
تا ز پی این پیادگان باز جهند و مادگان
بانگ زن آن دلیل را تا صفت نجف کند
آن صنم قریش کو مایه کام و عیش کو
تا من خوف دیده رادعوت  لاتخف کند
بر عرفات حضرتش من چو وقوف یافتم
کیست که در حضور من دعوی من عرف کند
مطرب اوحدی بخوان این غزل از زبان او
تا دل و جان خویش را بر سر نای و دف کند

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -