cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
مقصود ما ز ملک جهان وصل یار ماست
این کار اگر برآید پس کار کار ماست
ما در میان نار محبت بسوختیم
بعد از فنا مراد دل اندر کنار ماست
هر بلبلی بگلشن ما راه کی برد
آن مرغ زار ماست که از مرغزار ماست
شادی اگر بما نرسد یار حاکمست
با غم بسر بریم که او یار غار ماست
واعظ برو ز حرفک و چربک بدار دست
راه تو مظلم آمد و نور تو نار ماست
زاهد ز شرم شیوه ما آب گشته ای
باری بدان که شرم تو هم شرمسار ماست
گر پر شود یمین و یسار جهان ز غم
ما را چه غم ز غم که غمت غمگسار ماست
منصور گفت که بر سر دار از صفای عشق 
این دار دار نیست که دارالعیار ماست
باغ ارم که مثل وی اندر جهان نبود
بی پرتو جمال تو دار البوار ماست
گفتم که کیست احمد گفتا که شاه جان
گفتم بلیس گفت که او پرده دار ماست
گفتم که عقل گفت که قاضی کن فکان
گفتم که عشق گفت که میر شکار ماست
گفتم که کیست قاسمی اندر طریق گفت
بی اختیار ماست ولی اختیار ماست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
از لطف دوست سکه دولت بنام ماست
اقبال یافتیم و سعادت غلام ماست
بحری که موج او ز سمک تا سما رسید
آن بحر جرعه ای ز می لعل فام ماست
این سبز خنگ چرخ بمیدان کن فکان
هر چند تو سنیست بعون تو رام ماست
شوقی که جان هر دو جهان خوشدلند ازو
آن شوق نیز باره زرین مقام ماست
از حق رسید هر چه بهر کس رسیده است
ما مست جام دوست جهان مست جام ماست
گویی که عشق چیست بگویم که عشق چیست
اقبال و دولت و شرف مستدام ماست
قاسم کمال عشق کسی را بود که او
در میکده مجاور بیت الحرام ماست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
شور جهان ز شکر آن دلستان ماست
دل ارغنون و روی تو چون ارغوان ماست
من در تو خود کجا رسم ای یار نازنین
کان جا که آستان تو آن آسمان ماست
بی نام و بی نشان نبود در بسیط دهر
هر جا که هست قصه نام و نشان ماست
ما همرهان و عشق دلاویز دلفروز
هر جا که می رویم عنان بر عنان ماست
با یار باش و قصه آن یار را بگو
از خود سخن مگو که زیان در زیان ماست
ما عاشق توایم بصد جان و صد روان
اینک گواه ما رخ چون زعفران ماست
گفتند قاسمی همه شکر فروش شد
گفتا بلی که شکر او از دکان ماست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دیده ام تا بر رخ آن گل عذار افتاده است
اشک سرخم بر رخ زرد آشکار افتاده است
هر کسی را اختیاری هست در عالم مرا
عشق او بر هر دو عالم اختیار افتاده است
مست و حیران و خرابم از کمال حسن یار
تا دو چشم نرگسینش در خمار افتاده است
گفتمش عمر عزیز آخر خرابم از غمت
ز آتش عشق توام جان در شرار افتاده است
از کمال کبریا محبوب سویم ننگریست
گفت ما را چون تو هر جا صد هزار افتاده است
گفتم  آخر جز پریشانی ندارم هیچ کار
تا مرا با زلف مشکین تو کار افتاده است
گفت قاسم بر سر خاک مذلت پیش من
چون تو بسیاری پریشان روزگار افتاده است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بر ما بناز می گذری این چه عادتست
در حال ما نمی نگری این چه عادتست
در آتش فراق تو بیچاره مانده ایم
بس فارغی ز چاره گری این چه عادتست
بر روی دوستان در دولت ببسته ای
باما ببین که در چه دری این چه عادتست
دایم بتیغ هجر دلم خسته میکنی
ایام عمر شد سپری این چه عادتست
دی آمدم بکوی تو از بهر روی تو
پنهان شدی ز من چو پری این چه عادتست
فی الجمله عقل و جان و دل و دین ببرده ای
آخر ببین چه جمله بری این چه عادتست
بر قاسمی نظر نکنی از کمال لطف
ای جان چو صاحب نظری این چه عادتست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دستم بدست گیر که دل توبه کارتست
جان را نگاه دار که جان یار غارتست
بر جان و بر دلم نظری کن ز روی لطف
جان را هزار منت و ذل شرمسار تست
اندر مغازه تنم ای جان نازنین
تو پادشاه روح و دلم پرده دار تست
الطاف مینمایی و احسان ز حد گذشت
جان شرمسار عاطفت بی شمار تست
گفتم که عقل گفت که قاضی کن فکان
گفتم که عشق گفت که دارالعیار تست
گفتم که سوز دارم و آتش چه حالتست
گفتند روشن از دل آتش نثار تست
گویند قاسمی که دم از عاشقی مزن
همراه عشق باش که یار و دیار تست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گر دل برفت مسکن جانها بکوی تست
گر عقل رفت جرعه ما در سبوی تست
در جان ما ز بحر صفا شبنمی نماند
ما خوشدلیم کآب سعادت بجوی تست
تا دل جمال روی ترا دید لایزال
در فکر خود نماند چو در فکر روی تست
عمری بآرزوی تو گرد جهان بگشت
تا هست و بود و باشد در جستجوی تست
آشفته گشت و خرقه بصد پاره چاک زد
جانرا گناه نیست که جان مست روی تست
گفتی فنا شو از خود و یکدم بما نگر
ای آرزوی دیده مرا آرزوی تست
قاسم شراب جمله خم خانه ها کشید
محتاج قطره ایست که اندر کدوی تست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
جاودان هرکه ترا دید بعالم شادست
عاشق روی تو از هر دو جهان آزادست
دل درین قاعده دهر نبندد عاشق
زآنکه این قاعده سست آمد و بی بنیادست
همه با عشق سخن گویم و از وی شنوم
شادم از عشق که این قاعده ای معتادست
همگی روی ترا مقصد اقصی دانم
زهد و تقوی و ریاضت صفت زهادست
ملک آفاق بپیمودم و غایت دیدم
هرچه جز ذکر تو بودست بعالم بادست
عشق گویند بهر حال حدیثیست صحیح
عقل گویند ولیکن خبر آحادست
خسرو از صحبت شیرین بمرادی برسید
این همه جور و جفا بر جگر فرهادست
دایما جور و جفا بر دل مسکین کردی
گر فراموش کنم جمله همینم یادست
قاسمی را ز تو پرسند کجا شد برگو
که درین گوشه این دیر خراب آبادست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
شفای جان مرا چیست کز من آزردست
کنون که خون دلم ریخت جان و دل بر دست
فغان من همه زآنست کآن حبیب قلوب
هزار پرده درید و هنوز در پردست
بگو بفاضل عالی جناب مفتی شهر
چه سود لقلقهای زبان چو دل مردست
عظم مست و خرابم ندانم ایساقی
که جام باده من جنس صاف یا دردست
ز ابر علم تقلید برف میبارد
از آن سبب نفس زاهدان چنین سردست
بجان و دل نفسش را قبول باید کرد
کسی که در ره تحقیق گرم و دل سردست
بساز قاسم بیچاره با جفای حبیب
که جان و دل ببلاهای عشق پروردست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دل چه دیدست که دیوانه آن یار شدست
جان چه نوشید که پیمانه اسرار شدست
فتنه و شور قیامت ز روانها برخاست
مگر از خلوت جان جانب بازار شدست
این همه نعره و فریاد و فغان دانی چیست
دوست خود را ز پس پرده خریدار شدست
من چه گویم که چه افتاد دلم را که مدام
کعبه بگذاشته و جانب خمار شدست
چه فتادست و چه بوده است و ندانم که چه شد
خرقه خلوت ما حلقه زنار شدست
صفت عشق تو گفتیم دل آشفته بماند
کوه صد پاره شد و سنگ با قرار شدست
بدل قاسمی آیا که به بینی جاوید
شکر ارزان شده و قند بخروار شدست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
روی زمین لعل بدخشان شدست
جرعه ما قلزم و عمان شدست
ذره ما شد همگی آفتاب
عقل درین واقعه حیران شدست
کس نشنیدست و ندیدست این
مورچه ای را که سلیمان شدست
هرکه ازین جرعه چشد قطره ای
بنده او خسرو و خاقان شدست
گر نظری هست ببین جان ما
تن همه جان جان همه جانان شدست
حسن و وفا هر دو بهم ساختند
کار جهان جمله بسامان شدست
جان و دل قاسمی از شوق دوست
مغرب سر مشرق عرفان شدست

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
ای خواجه درین کوی چه عیشست و چه بودست
بخت تو بلندست و زیانها همه سودست
ای خواجه تو مستی و ندانم که چه مستی
مستی و ندانم که کلاهت که ربودست
این چیست که خود را نشناسی بحقیقت
غیرت بمیانست و علی رغم حسودست
از دولت وصلت بشب و روز همه وقت
در مجلس ما زمزمه رود و سرودست
ای فاضلکان از در میخانه درآیید
از فضل مگویید که هنگام شهودست
این قصه بگویید بدزدان طریقت 
هنگامه مگیرید که هنگام ربودست
باید که بدانند خلایق بحقیقت
هر چیز که بینند که بودست نبودست
با صوفی جرار بگویید که غم نیست
گر جامه سیاهست ولی خرقه کبودست
آن یار چو پیداست چه گوییم چه جوییم
قاسم چه زنی حلقه که این در بگشودست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بازم نمکی بر جگر ریش رسیدست
صد گونه بلا بر من درویش رسیدست
من ناله ز بیگانه ندارم که دلم را
هر غم که رسیدست هم از خویش رسیدست
درد تو بهرکس نرسیدست ولیکن
المنة لله که مرا بیش رسیدست
کیشم همه عشقست و نیاید بصفت راست
تیری که مرا بر دل از آن کیش رسیدست
نوش دو جهان را همگی کرد فراموش
تا بر دل من لذت آن نیش رسیدست
ای عشق جهان سوز کجایی که دلم را
صد واقعه از عقل بد اندیش رسیدست
گر ناله کند قاسم بیدل مکنش عیب
پیداست از آن ناله که دردیش رسیدست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
آن را که قبله اش رخ خورشید انورست
اعراض گر کند بهمه روی کافرست
عاشق بیار واصل و عاقل بهانه جوی
صوفی برغم واصل و چون حلقه بر درست
واعظ مگو که عشق روانیست در طریق
پنداشتی که ملک دو عالم مثمرست
زین بیشتر عداوت با اهل دل مکن
شرعی معین آمد و عشقی مقررست
آن را که عشق نیست درین راه غافلست
سنور راه ماست اگر خود غضنفرست
زاهد بزهد مایل و صوفی باعتقاد
عارف درین میانه چو کبریت احمرست
جان در سماع عشق تو مستست و چاره نیست
شوقی مولد آمد و عشقی قلندرست
باد صبا چو بوی تو آورد در چمن
جانها فدای رایحه روح پرورست
بر جان قاسمی نظری کن ز روی لطف
زان جا که آفتاب ضمیر منورست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
از هرچه هست ذکر جمال تو خوشترست
حسن تو مظهر آمد و عشاق مظهرست
هرجا که باد بوی تو آرد بعاشقان
جانها فدای رایحه روح پرورست
در آرزوی روی تو آریم زیر پا
از فرط اشتیاق اگر بحر اگر برست
ذرات در هوای تو در رقص حیرتند
اما سماع عشق ترا شور دیگرست
چندین مگو که لاف کرامات و جام می
عزت نگاهدار که این سر از آن سرست
زاهد که دم ز حور و قصور جنان زند
لاغر شکار ماست اگر خود غضنفرست
با ساکنان دیر و صوامع بگو که کار
بر صورتی که هست همان شیوه در خورست
تا چند طعنه بر سخن عاشقان زنی
دل جمع دار کین سخن از جای دیگرست
قاسم عنایتیست درین راه هرچه هست
جرات نمود زاهد و چون حلقه بر درست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
اگر در مغز اگر در پوست یارست
بهرجایی که هست آن یار غارست
ترا گر روی دل با روی حق نیست
بهر رو از همه رو شرمسارست
دلا گر عاشقی بگذار و بگذر
که عاقل در میان گیر و دارست
اگر تو نقش خوانی نقش بر خوان
همه عالم پر از نقش و نگارست
مگو اسرار حق با نفس جاهل
که نه اهل نظر اهل نظارست
ز خود بیرون مرو تا گم نگردی
که آن یار گرامی در دیارست
مرا هرکس که بیند مست گوید
که قاسم مست چشم پرخمارست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
هلاک عاشقان در انتظارست
حیات صادقان با روی یارست
کسی کو نزد جانان تحفه جان برد
هنوز از روی جانان شرمسارست
خرامان میرود آن شاه خوبان
سرش مستست و چشمش در خمارست
بکلی جان و دلها صید کردست
که میر عاشقان میر شکارست
رخش اندر میان جعد گیسو
چو رومی در میان زنگبارست
بیا یک دم بحال من نظر کن
دلم پرخون و چشمم اشکبارست
بکن چندان که خواهی جور بر من
که جان مرد عاشق بردبارست
بیا با عاشقی دستی برافشان
که شادی در میان غم برکنارست
نظر بر روی جانان دار قاسم
که دارالملک عالم بی مدارست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
یحبهم و یحبونه چه اقرارست
بزیر پرده مگر خویش را خریدارست
دو عاشقند و دو معشوق در مکین و مکان
ولی تصور اغیار محض پندارست
هزار جان گرامی بیک کرشمه خرند
میان عاشق و معشوق این چه بازارست
هزا جان و دل و دین برای یک غمزه
بداد عاشق مسکین که بس خریدارست
مدام چون بسر تست شاه را سوگند
چنین شریف سری را چه جای دستارست
خطاست این که فلانی چنین روایت کرد
بیا بدیده بینا که وقت دیدارست
مرید جمله ذرات کاینات شود
دلی که جلوه خورشید را طلب کارست
بجان دوست کزین راست تر حدیثی نیست
که هرکه عشق نورزید نقش دیوارست
برون ز حد و صفت قاسمی جمال تو دید
جمال روی ترا جلوهای بسیارست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دلم از غصه هجران تو اندر شورست
ذوق جان دارد و خوش در طلب مسرورست
تو حبیبی و یقین با دل و جان نزدیکی
آن رقیبست که از جمله دلها دورست
عاشق تست اگر خسرو اگر شیرینست
بنده تست اگر سنجر اگر فغفورست
عشق نزدیک تر از ماست بما می داند
این حدیثیست که در هر دو جهان مشهورست
من اگر مستم اگر نعره زنم باکی نیست
عشقم اندر نظر و موسی جان بر طورست
دو جهان نور شد و نور شدم سر تا پا
هرکه خود نور شود هر دو جهانش نورست
نظری از تو اگر بر دل قاسم آید
قاسم سوخته هم ناظر و هم منظورست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
من اگر توبه شکستم کرمش موفورست
پیش دریای کرم توبه من محصورست
جرم بخشیدن و الطاف نمودن کرمست
چه توان گفت که این واعظ ما مغرورست
یا از یار جدا نیست چه شاید گفتن
زاهد شهر ازین قصه بغایت دورست
هرکه او بانگ اناالحق  زدم یار شنید
شاه عالم شد و در هر دو جهان منصورست
گر بشمشیر غمت کشته شوم باکی نیست
هرکه شد کشته شمشیر غمت مغفورست
عالمی را همه آشفته و حیران بینم
همه در کار تو گر مخلص اگر مزدورست
قاسمی سجده اخلاص کن اندر بر یار
هیچ شک نیست که طاعات چنین مبرورست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
امروز بهرحال به از دی و پریرست
عالم همه پر عنبر سارا و عبیرست
آفاق عبیر بیز شد آخر چه ظهورست
یا نور تجلی که ز سلطان نصیرست
ار جمله ذرات جهان مخفی و پیداست
ار جمله صفت شاهد بی مثل و نظیرست
زنهار دل از غیر نگه دار که آن یار
در هر نفسی واقف اسرار ضمیرست
جان و دل آفاق بیک جلوه ببردی
خوش حالت صیدی که بدام تو اسیرست
ای طالب دیدار برو دیده بدست آر
چون واقف اسرار شوی خیر کثیرست
قاسم چو خطا رفت بیا سجده سهو آر
کان لطف و کرم توبه ده و عذر پذیرست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بگذار ره صومعه کان دور و درازست
بنشین بدر میکده کان خانه رازست
چون بانگ نمازی نشنیدی تو درین کوی
گر گوش تو بازست همه بانگ نمازست
از خرقه و زنار و ز سجاده و تسبیح
مقصود نیاز آمد و دیگر همه نازست
هر جا که بود حسن بود عشق ازین رو
محمود پریشان سر زلف ایازست
احصای ایادی تو هرگز نتوان کرد
عاشق همه اوقات بدرگاه نیازست
من باز سفید توام ای مقصد و مقصود
چشمم همه اوقات بدیدار تو بازست
ای خسرو خوبان نظری کن ز سرلطف
قاسم ز غم عشق تو در سوز و گدازست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
گر دیر سومنات بود گر صوامعست
هر جا که هست لمعه روی تو لامعست
ذرات کاینات که آیات حسن تست
مجموع در صحیفه انسان جامعست
وصف جمال تست غزلهای بلبلان
مستی است زین سماع کسیرا که سامعست
هر ذره ناطقست باوصاف آن جمال
ذکر جمیل تست که ورد مجامعست
پرشد کنار و دامنم از در شاهوار
از بحر دلکه از صدف چشم دامعست
بنیاد صبر و طاقتم از بیخ برفکند
هجران جان گداز که تلخست و قامعست
قاسم وصال خواهد و مرگ رقیب نیز
یا رب تو عالمی که فقیرست و طامعست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ره بیابانست و شب تاریک و پایم در گلست
عشق و بیماری و غربت مشکل اندر مشکلست
این چنین ره را بدشواری توان رفتن مرا
همرهم عمرست و عمر نازنین مستعجلست
سخت حیرانست و سرگردان ولی دارد امید
دل بدان لطفی که ذرات جهان را شاملست
زاهدان گر قصه های عشق را منکر شوند
آشنا داند که ما را این سخن با قابلست
صوفی خلوت نشین را کز محبت دل تهیست
گر بصورت می نماید حق بمعنی باطلست
ناصح از درد دل ما کی خبر دارد که ما
در میان موج دریاییم و او بر ساحلست
گفتمش جان و دل و دین باختم در راه تو
در تبسم گفت قاسم صبر کن کار دلست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
در مذهب ما باده مباحست و حلالست
این باده ز خم خانه اجلال جلالست
این یار چه اشنید که در ماتم هجرست
آن خواجه چه دیدست که سرمست وصالست
جز عشق خدا هرچه دلت را برباید
گر نیر شمسست که در عین زوالست
هرگز بخدا ره نبری تا تو تو باشی
این فکر خیالست و خیال تو محالست
این جا سخن از عاشق و معشوقه و عشقست
این جا سخن از نشأیه آن بحر زلالست
ما پیشتر از آدم و حوا و جهانیم
از ما سخن سال مپرس این چه سؤالست
در شیوه شیرین تو حالیست که قاسم
سرگشته و حیران شده کین حال چه حالیست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بهر کجا که رسد عشق شاه محترمست
صفات عشق تو گفتن نشانه کرمست
مرو بپیش که ترسم که باز گردانند
که علت حدثان نفی معنی قدمست
بدان که جان تهی همچو جسم بی جانست
نخواهمش بکف آرم اگرچه جام جمست
رقیب خواست که آزار من کند ز حسد
حبیب گفت مرنجان که آهوی حرمست
ندای دوست بجانها نمیرسد دایم
ندای او نشنیدن نشانه صممست
میان صومعه دیدیم طاعتست و نماز
بکوی عشق رسیدیم عاشقان همه مست
شراب عشق بمی خوارگان مجلس ده
حدیث زاهد خودبین مگو که کم ز کمست
رقیب واقعه عشق را نمی داند
بپیش مردم عارف رقیب کالعدمست
قلم برندی قاسم زدند روز ازل
همه حکایت دل مقتضای آن رقمست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
جگرم گرم و دل خسته ندیم ندمست
لطف فرما و کرم کن که مقام کرمست
ما که آشفته و رندان و گنه کارانیم
عفوک لله که لطف تو بعالم علمست
ساقیا لطف کن و باده بهرکس برسان
دأب رندانه نگه دار چه جای ستمست
پیش تیغ تو روان جان و سراندر بازیم
هرکه شد کشته شمشیر غمت محترمست
لطف کن یکقدم از هستی خود بیرون نه
از تو تا حضرت محبوب قدم یک قدمست
دم آن دوست مرا زنده جاویدان کرد
دل و جانها همه حیران شده کین دم چه دمست
قاسم ار شیوه تحقیق عیان میگوید
هرکه او عشق نورزید بعالم عدمست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
غم تو بر دل و بر جان امیر و محتشمست
بنام گفتمش این غم ولی نه غم نعمست
زد رد درد تو مستیم و فاش میگوییم
که پیش جرعه رندان چه جای جمست
رقم برندی ما زد قلم بروز ازل
چه جای زهد و ورع چون رقم از آن قلمست
بنقد فرصت امروز را مده از دست
که حال و قصه فردا هنوز در عدمست
دو روزه مهلت ایام را غنیمت دان
بیاد دوست بسر بر که وقت مغتنمست
دگر ز حادث و محدث بوصف عشق مگوی
که عشق لمعه خورشید مشرق قدمست
چو یک نفس نزند کز تو خون نمیگرید
بیا بپرس ز قاسم دمی که در چه دمست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
تو ساقی جان بخشی و عالم همه جامست
وز باده نوشین تو عالم همه جامست
از جام تو یک جرعه بما ده که زمین را
گر زانکه نصیبست هم از کأس کرامست
هرچند که ما عامی عشقیم درین راه
بر جمله ذرات جهان لطف تو عامست
واعظ که برقصست پس پرده پندار
سودش نکند پند که در بند عمامست
در دور رخش یک دل هشیار ندیدیم
آنکس که نه مستست درین دور کدامست
در کشتن عشاق بشمشیر چه حاجت
یک غمزه از آن نرگس مخمور تمامست
گفتی که سلامی بفرستیم بقاسم
از ذوق سلامت دل من دار سلامست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
موسی صفتان را که درین طور مقامست
از درد تو مستند گروهی ز دوا مست
آن خال سیه جانب آن زلف دلاویز
وصفش نتوان گفت چه دانه است و چه دامست
هرجا که تو باشی سخن از شاهد و می گوی
چون راه هدایت همه از ذکر دوامست
از چهره زیبا تتق زلف برانداز
چون نور هدایت همه از رفع ظلامست
زاهد ز می ناب همین نام شنیدست
او مست خیالست نه سرمست مدامست
از مطبخ جان بوی طعامی نشنیدست
زعمش همه اینست که بر خوان کرامست
یک نام شنیدست از آن یار گرامی
زان نام گمان برده که سلطان انامست
یک بوسه نگوییم که یک غمزه از آن چشم
انعام کن ای دوست که انعام تو عامست
قاسم سخن از ساقی و می خانه و می گوی
زیرا که ترقی همه از ذکر مدامست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
خرد مستست و دل مستست و جان مست
بسودایت روان ناتوان مست
ز حد بگذشت مستیهای ذرات
فلک مست و زمین مست و زمان مست
بیا در باغ و شور بلبلان بین
سمن مست و چمن مست ارغوان مست
شراب ناب رحمان را چه گویم
کزو دلداده مست و دلستان مست
ز دنیی تا بعقبی گر ببینی
همه ره کاروان در کاروان مست
دلی کز ما و من آزاد آید
چه در کعبه چه در دیر مغان مست
جهان مستند و ز مستی ندانند
جهان اندر جهان اندر جهان مست
درین دریا که عالم قطره اوست
ز قطره تا ببحر بی کران مست
بقول قاسمی این سکر عامست
خرد مست و یقین مست و گمان مست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
دلم از عشق تو مستست و جان مست
جهان مست و زمین مست آسمان مست
همه عالم خرابات تو آمد
جهان اندر جهان اندر جهان مست
گلستان دیدم اندر عشق رویت
گل اسفید و زرد و ارغوان مست
طلب کردم بهر جایی رسیدم
ز شوق تو مکان و لامکان مست
چو اندر صومعه رفتم بدیدم
همیشه از تو جان صوفیان مست
سفر کردم بشهر جان رسیدم
درین ره کاروان در کاروان مست
چه شورش خاست در عالم بیک بار
که فانی مست و ملک جاودان مست
عجب شوری فتاد اندر خرابات
همه دلدادگان با دلستان مست
ز کعبه تا در بت خانه رفتم
همه ره مست بود و رهروان مست
جهان را سربسر پیمانه ای دان
همیشه جرعه مست و جرعه دان مست
همیشه قاسمی ذرات مستند
ز حد لامکان تا کن فکان مست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
گر دردمند گردد دل دولتی عظیمست
چون دردمند او شد دل بعد از آن سلیمست
در راه عشق و وحدت حیرانی است و حیرت
امید در نگنجد چه جای ترس و بیمست
بعد از وفات دانی احوال جان چه باشد
بی دوست در جحیم است با دوست در نعیمست
گر زهد و علم داری درد خدا نداری
در وقت جان سپردن دل با ندم ندیمست
بی مایه محبت کانست اصل فطرت
این زهد ما سقیمست وین علم ما مقیمست
بعد از خرابی تن احوال دل بدانی
خیرست اگر حمیدست شرست اگر ذمیمست
سرمایه دو عالم عشقست پیش قاسم
خوش بخت آنکه جانش در عشق مستقیمست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
ملامت را بمان چه جای بیمست
که روح القدس جانت را ندیمست
اگرچه راه دشوارست آخر
که امداد از مددهای کریمست
تو عاشق باش و طور عاشقی ورز
که عاشق بر صراط مستقیمست
غنیمی کز روانت روضه سازد
بچشم سر ببین عشق آن غنیمست
دلی کز عاشقی بی رنگ و بویست
مخوانش دل که شیطان رجیمست
دلم را غیر درگاه تو جا نیست
مدام این دل برین درگه مقیمست
بیا قاسم ز هستی توبه می کن
که سلطان تو تواب الرحیمست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
بنده را هست سؤالی و نه آن حد منست
که چرا لعل لبت رشک عقیق یمنست
حد من نیست ولی عشق سخن می گوید
چون همه عشق شد اینجا همه جا جای منست
هم بتو راه توان یافت بنیل مقصود
بوی مشک از ختن و بوی اویس از قرنست
مستمان کرد بحدی که نداریم خبر
تا ز مستی نشناسیم که او درچه فنست
در ره عشق و فنا گر خطری پیش آید
چاره از پیر مغان جوی که او مؤتمنست
چند گوییم علیکم برفیق الاعلی 
خواجه در لذت جان نیست که در فکر تنست
چند پرسی که نهان خانه آن یار کجاست
خلوت یار گرامی همه در انجمنست
شیوه عشق بآسان نتوان ورزیدن
عشق در آتش غم سوختن و ساختنست
قاسمی بوی تو بشنود دل از دست بداد
بانگ بلبل همه از شوق گل و یاسمنست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
آن ماه دل افروز که محبوب جهانست
با تست ولی در پس صد پرده نهانست
خواهم صفتی گویم از آن زلف معنبر
دل در خفقانست و زبان در ذوبانست
در کوچه مایار گرامی گذری کرد
جانها نگران جامه دران نعره زنانست
هرگز بتجلی الهی نبرد پی
بیچاره دل آن که رهین حدثانست
آن خواجه ما هیچ ندانست چه حاصل
گر شاه نشین آمد اگر شاه نشانست
از جام وصال تو بهرکس که رسد می
چه جای فریدون که سلیمان زمانست
قاسم بثنای تو غزل خوان و فصیحست
هرچند فصیحست ولی کل لسانست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
آن ماه شب افروز که در پرده نهانست
در پرده نهانست ولی پرده درانست
روشن نتوان گفت که سر چیست که آن یار
با نام و نشان آمد و بی نام و نشانست
مشکل همه اینست که در عالم تمییز
آنرا که دو اخوانی درد تو همانست
با خواجه حکایات نهایات مگویید
کو عاشق جان نیست ولی عاشق نانست
در دار فنا فکر اقامت نتوان کرد
کین ملک قدم نیست که شهر حدثانست
در راه خدا مرد امین باش که هر جای
چون مرد امین آمد در عین امانست
قاسم بحقیقت دل خود هر که بداند
در مذهب عشاق بصیر همه دانست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
امشب شب آدینه و فردا رمضانست
تن در ذوبان آمد و جان در طیرانست
بر بند ره لقمه و بگشا ره دیدار
تن طالب نان آمد و جان طالب جانست
آن خواجه عزیزست و لطیفست و شریفست
آزاده و حی نیست که صید حدثانست
خرسند از آنست که بر سفره ارزاق
هرچند که نانش نرسد بر سر خوانست
من بنده شوقم که براقیست سبک رو
پروانه عشقست ولی شمع جهانست
چون جمله تویی غیر تو کس نیست بتحقیق
هر جان که شناسا شود این جا همه دانست
رعنایی تو چشم ترا کور ابد کرد
رو وسمه خر ای دوست که این سرمه گرانست
کوری تو شد مانع راه تو وگرنه
چون ماه شب چارده آن دوست عیانست
گر زانکه شراب از خم توحید کنی نوش
در دیر جهان قاسم ما پیر مغانست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای بی خبران مصلحت کار در آنست
جامی بکف آرید که عالم گذرانست
هر کو قدحی خورد ازین خم دل افروز
سلطان زمینست و سلیمان زمانست
در مجلس عشاق همه شور و قیامت
در محفل زهاد همه امن و امانست
این نوبت شادیست گه لطف و کرمهاست
آن خواجه ندانست و نداند که ندانست
خود با که توان گفت که آن ماه دل افروز
هم رهزن جان آمد و هم رهبر جانست
هرکس که ورا دید و بدانست بتحقیق
مرد همه بین آمد و شاه همه دانست
هرگه که ز من یاد کند آن گل سیراب
با دوست بگویید که قاسم نگرانست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -