شراری که شمعش ازان یافت تاب
بود سنگ چخماق آن آفتاب
طلبکار حاجات دلبسته اش
بهار مناجات گلدسته اش
ز بالایش اندیشه کوته کمند
بود بیت معمور بختش بلند
بود خطبه شاه تا درخورش
ز بال ملایک سزد منبرش
چه والاست قدرش که بالای آن
بود خطبه بر نام شاه جهان
حرم زان سبب قبله شد کز نخست
به این مسجد اخلاص بودش درست
ز وصفش به بیت المقدس رهی ست
که هر بیت بنیاد بیت اللهی ست
اجابت زند بر عبادت نیاز
خوش آن کس که اینجا گزارد نماز
به ابروی محراب اشارت نمای
که وقت نمازست از در درآی
توان کرد بر منبرش جان سپند
کزان نام شاه جهان شد بلند
ازان منبرش سر به گردون رساند
که جاوید در خطبه شاه ماند
ز آواز قرآن شده هوش ها
ز تسبیح و تهلیل پر گوش ها
چنان خلق را سوی خود خوانده است
که محرابش ابرو نجنبانده است
چراغش گل باغ ایمن بود
که روشن ز دل های روشن بود
به تکلیف مردم برای نماز
درش چون در توبه پیوسته باز
چو خواهد کند خامه وصفش بیان
ز تسنیم و کوثر بشوید زبان
لب حوضش از آب زمزم ترست
ز محراب با کعبه در بر درست
ز عمان حوضش ز بس آب و تاب
لآلی برآید به جای حباب
زلالش ز هر موجه ای بی دریغ
به قطع تعلق کشیده ست تیغ
لب رستگاران ز آبش ترست
مگر منبعش چشمه کوثرست
شنیدم ز خاصان فرخنده فال
که پیش از جلوس ابد اتصال
شهنشاه دین پرور دین پناه
فلک قدر شاه جهان پادشاه
پناه امم صاحب تخت و تاج
که دارد شریعت به عهدش رواج
پس از فتح رانا به صد عز و جاه
به دولت در اجمیر زد بارگاه
به طوف مزار حقایق شعار
معین جهان خواجه روزگار
حقایق پناه و معارف مآب
که دادش فلک قطب عالم خطاب
کمر بست چست و قدم درنهاد
نه از راه رسم از ره اعتقاد
چو عشاق خود را به جانان رساند
طریق زیارت به پایان رساند
در آن روضه پاک مسجد نبود
دلش را تمنای مسجد فزود
خداوند را با خدا شد قرار
که ماند ازو مسجدی یادگار
بسی برنیامد ز دور فلک
که آن قبله گاه ملوک و ملک
برآمد بر اورنگ شاهنشهی
ز لطف الهی به فرماندهی
به توفیق حق شد چو کارش به کام
بنا کرد این مسجد و شد تمام
به فرموده سایه کردگار
چو کرد این بنا را قضا استوار
بنایی چو بنیاد عشق استوار
چو عهد وفاپیشگان پایدار
نوشتند تاریخش اهل یقین
بنای شهنشاه روی زمین
به ملک دگر خاطرم شاد نیست
بهشتی به از اکبرآباد نیست
درین گلشن عیش و دار سرور
به هر گوشه ای جوش غلمان و حور
ز سبزان شیرین شمایل مپرس
لب پرنمک بین و از دل مپرس
چو سنبل همه مویشان پیچ پیچ
کمر هیچ و دل ها گرفتار هیچ
شکرخنده عام و دهن ناپدید
جهانی نمک بی نمکدان که دید
دهن هیچ و در هیچ هم صد سخن
همین در میان گفتگوی دهن
به مو رفته از چشم امید خواب
ز دل ها به تاب کمر برده تاب
ندارم به جز حرف سبزان هوس
سخن سبز کردن همین است و بس
ندانم چه ترتیب کردند و فن
که فانوس را آب شد پیرهن
فروزان چراغ از پی آبشار
بود لوح سیمین که شد آشکار
ز عکس چراغان بود سطح آب
سپهری که باشد پر از آفتاب
ز عکس چراغان به دریا حباب
بلورین قدح بود و گلگون شراب
چراغان ز آب آتش انگیخته
زر و سیم با هم برآمیخته
نظر کن به فواره این حریم
اگر بید مجنون ندیدی ز سیم
بود بخت فواره اش ارجمند
در افشاندن سیم دستش بلند
بلندست فواره را دست ازان
که بخشد به سیاره سیم روان
ندانم چه نیرنگ فواره ساخت
که در آستین سیم ساعد گداخت
در افشاندن سیم دستش کریم
وز آن صفحه چرخ افشان سیم
ز رخسار گردون فرو شست گرد
که بودش سر شستن لاجورد
بود سرو فواره اش سیم تن
ببین تا چه باشد گل این چمن
چو خورشید بر طرف جو پادشاه
سراسر رو کوچه صبح گاه
رفیقی که هرگز نورزد نفاق
کتاب است در زیر این نه رواق
ز هر لفظم آید به گوش این خطاب
که باشد در گنج معنی کتاب
غنیمت شمار این چنین دوستی
که دید اینقدر مغز در پوستی
کتاب است سرمایه آدمی
کتاب است پیرایه خرمی
گرت کس نباشد مکن اضطراب
غم بی کسی شوید از دل کتاب
ز لوح قدر نیست یک نقطه کم
قدم کرده سر تا به پایش قلم
حقیقت شناسی بود با کمال
که لفظش بود قال و معنیش حال
نگوید سخن با همه قال و قیل
خموشی بود بر کمالش دلیل
سطورش پی ربط هر داستان
به هم متفق چون صف راستان
دل نکته سنجان بود دوستش
که مغز معانی ست در پوستش
ز حرفش جهانی پر و خود خموش
همین است آثار ارباب هوش
ز سرلوح تاج زرش بر سر است
به ملک سخن خسرو دیگرست
چو در خدمتش خامه بندد کمر
شود چون سیاهی روان مشک تر
سخن ور ز طرز کلامش خجل
قلم بسته بر حرفش از نقطه دل
نوای طرب می زند الفتش
کدورت ز دل می برد صحبتش
ورق هاش چون دلبران چگل
به خال و خط از عالمی برده دل
پی ربطش اوراق هر یک سری
نهاده به پای ز خود برتری
به رویش نظر کرد هر چند کار
چو پرگار بر خط فتادش گذار
پر از علم هر صفحه ای سینه ای ست
ز هر سطر مفتاح گنجینه ای ست
غیوری که سوی فلک دیده دیر
گه دیدنش افکند سر به زیر
سراپایش از لفظ و معنی ست پر
صدف وار پهلوی هم چیده در
خرد راست هر صفحه اش در نظر
محیطی لبالب ز لولوی تر
کند سحرها آشکار از دو کف
جهانی گهر جمع در یک صدف
به هم لفظ و معنی چو شیر و شکر
غریبان و مربوط با یکدگر
چرا آسمانش نخواند کسی
که زیر و زبر کرده دارد بسی
کشیده بسی سرزنش از قلم
کزو واکشیده ست چندین رقم
نگاری بود پر ز نقش و نگار
به رغبت کشندش ازان در کنار
ندارد زبان لیک هر حرف آن
کلیدی بود بهر قفل زبان
سخن دوستی بین که در انجمن
سخن چیند اما نگوید سخن
ز نقد سخن داده وجه بیان
وفا کرده دخلش به خرج زبان
انیس خلایق به سر و علن
مددکار هر کس به وقت سخن
گهی در کنار سخن آگهان
گهی بر سر دست شاهنشهان
محیط سخن وز سخن بی خبر
صدف وار غافل ز قدر گهر
به جز خال و خط نیست اندیشه اش
مخطط پرستی بود پیشه اش
به هر نوسوادی چو دیرینگان
خبر داده از حال پیشینگان
به ضبط سخن شهره در روزگار
برآورده حفظش ز نسیان دمار
سخن آنچنان در وی افشرده پای
که از نقل کردن نجنبد ز جای
ز افتادگی صفحه اش محترم
همه رو پر از نقش پای قلم
کند از زبان قلم گفتگوی
رود از رگ خامه آبش به جوی
چه نیرنگ سازی بود کز فسون
ز کان شبه گوهر آرد برون
ورق هاش همچون زبان در دهن
کمالی ندارد به غیر از سخن

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -