cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
نیست عیب ار دوست می دارم منش
با چنان رویی که دارد دشمنش
دشمن از دستم گریبان گو بدر
من نخواهم داشت دست از دامنش
از دری کاندر شود ماهی چنین
مهر گو هرگز متاب از روزنش
کس نمیخواهم که گردد گرد او
تا گذار باد بر پیراهنش
آه من گر خود بسوزد سنگ را
باد باشد با دل چون آهنش
عشق را با عقل اگر جمع آورند
سالها با هم نکوبد هاونش
آنکه جز گردنکشی با من نکرد
گر بمیرم خون من در گردنش
گر نسوزد بر منش دل عیب نیست
مرده ما خود نیرزد شیونش
اوحدی با یار گندم گون اگر
میل داری خوشه چین از خرمنش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
امروز گم شدم تو بر آهم مدار گوش
فردا طلب مرا به سر کوی می فروش
دوش آن صنم به ساغر و رطلم خراب کرد
و امشب نگاه کن که دگر میدوم به دوش
رندم تو پر غرامت رندی چو من بکش
مستم تو بر سلامت مستی چو من بکوش
ای هوشیار پند مده پر مرا که من
زان باده خورده ام که نیایم دگر به هوش
ما عاشقیم زار و ز ما پرده بر مدار
بر زار و عاشق ار بتوان پرده ای بپوش
زاهد چراست خشک و چنین آبها روان
صوفی چراست سرد و چنین بادها به جوش
ساقی میار جز قدح آن شراب صرف
مطرب مگوی جز سخن آن لب خموش
گویند پیش او سخن خویشتن بگوی
گفتن چه سود چونکه نباشد سخن نیوش
گوشی نمیکنی تو بدین جانب ای نگار
تا بر کشم ز دل که خراشیده ای خروش
چون اوحدی به روی تو مینوشم این شراب
نقلم ده از لب و به زبانم بگوی نوش

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
بباد صبا گفتم از شوق دوش
که درکارم ار میتوانی بکوش
نشانی از آن نوشدارو بیار
که سودای او بردم از مغز هوش
نه زان گونه تلخست کام دلم
که شیرین توان کردن او را بنوش
رفیقا مکن پر نصیحت که من
ندارم دماغ نصیحت نیوش
مرا آتش عشق در اندرون
ز خامی بود گر نیایم به جوش
مکن دورم از باده خوردن که باز
مرا تازه عهدیست با می فروش
دو چشم من از عشق او چون پرست
لبم گر بخوشد ز غم گو بخوش
چو آگه شوی از شب بیدلی
به روزش مرنجان و رازش بپوش
بهل تا روم بر سر عشق من
چو من رفتم آنگه ز پی می خروش
به کام بداندیش گشت اوحدی
که بر نیک خواهان نمیکرد گوش

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
پسته آن ماه مروارید گوش
چون بخندد بشکند بازار نوش
صورت او مایه لطفست و ناز
پیکر او سایه عقلست و هوش
نرگس جادو فریبش سحر پاش
سنبل هاروت بندش لاله پوش
چون مگس برسر نهد هر لحظه دست
از لب چون لعل او شکر فروش
در غم او باز دیگ سینه را
آتشی کردم که ننشیند ز جوش
خاطر ما کی خراشیدی چنین
گر به گوش او رسیدی این خروش
دوش آب دیده از سر می گذشت
در غم آن زلفهای تا به دوش
اوحدی تا کی کشی بار غمش
از کشش چون نیست سودی پس مکوش
گر به قولت گوش میدارد بنال
ور سخن در وی نمی گیرد خموش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
دو هفته دگر از بوی باد مشک فروش
شود چو باغ بهشت این زمین دیبا پوش
درخت غنچه کند غنچه پیرهن بدرد
به وقت صبح چو مرغان برآورند خروش
شود چو روی فلک پرستاره روی زمین
ز سوسن و سمن و یاسمین و مرزنگوش
چمن ز شکل ریاحین و رنگ سبزه تر
چنان شود که تو گویی در آمدست به جوش
ز جویبار به گردون رسد غریو طیور
ز کوهسار به صحرا رود فغان وحوش
ز بهر جلوه عروس چمن در آویزد
ز ژاله عقد جواهر به روی گردن و گوش
روند در سر گل در چمن پری رویان
بدان صفت که رود بر سر ستاره سروش
علم زنند گل سرخ و زرد بر سبزی
چو بر صحیفه مینا ز زر تخته نقوش
به بام شاخ برآید گل از سراچه باغ
چنانکه بر افق چرخ زهره و زاوش
میان باغ ز هر گونه عاشقی سرمست
چنانکه مردم هشیار سر کشند به دوش
طمع مدار خموشی ز اوحدی پس ازین
که در بهار نباشند بلبلان خاموش
تو نیز عمر خود ای هوشمند خوش گذران
که عمر خوش گذراند همیشه صاحب هوش
بهار تازه در آمد غم کهن بگذار
ز باغ سبزه بر آمد شراب سرخ بنوش
درخت و چوب که دیدی چه تر شود به بهار
نه کم ز چوب و درختی تو در بهار مخوش
گرت هواست که عشرت کنی به دانش کن
ورت رضاست که سیکی خوری به نیکی کوش
مگرد در پی آزرم و قول من بشنو
مباش بر سر آزار و پند من بنیوش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ای رخت خرم و دهانت خوش
وآن نظر کردن نهانت خوش
روش قد نازنینت خوب
شیوه چشم ناتوانت خوش
وصل آن رخ به جان همی طلبم
به رخم در نگر که جانت خوش
یارب آن پرده کی براندازی
تا ببینیم جاودانت خوش
به دهن میوه بهشتی تو
میوه شیرین و استخوانت خوش
چند گویی زیان کنی از من
سود کی کردم ای زیانت خوش
کی ببینیم تنگ چون کمرت
دست خود کرده در میانت خوش
باز ما را دلیست آشفته
با سر زلف دلستانت خوش
اوحدی را شبی ببینی تو
مرده بر خاک آستانت خوش

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
دشمن بی حاصلم را شرم باد از کار خویش
تا چرا این خسته دل را دور کرد از یار خویش
حیف می داند که بعد از چند مدت بیدلی
شاد گردد یک زمان از دیدن دلدار خویش
هر کسی را میل با چیزی و خاطر با کسیست
مؤمنو سجاده خود کافر و زنار خویش
آن که هر ساعت به نوعی صاع در بارم نهد
شرمسارش کردمی گر باز کردی بار خویش
گفت و گوی عیب جویانم به وجهی سود داشت
کان طبیب آگاه گشت از محنت بیمار خویش
حاجت اینها نبود از حال من پرسد رقیب
گو بیا تا من بخوانم پیش او طومار خویش
کیسه خویش ار به طراری کسی دیگر نهفت
من نمی دانم نهفتن کیسه از طرار خویش
ماجرای عشق را روزی بگویم پیش خلق
ور نگویم عاشقی خود میکند اظهار خویش
من که بر اقرار عشق خود گرفتم صد گواه
باز منکر چون توانم گشت بر اقرار خویش
دشمنان را گر خوش آید ورنه میدانم که دوست
عاقبت رحمت کند بر عاشقان زار خویش
ای که از من کار خود را چاره می جویی که چیست
این مجوی از من که من خود عاجزم از کار خویش
هر چه گویی بعد ازین از عشق گوی ای اوحدی
تا پشیمانی نباید خوردن از گفتار خویش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
با یار بی وفا نتوان گفت حال خویش
آن به که دم فرو کشم از قیل و قال خویش
من شرح حال خویش ندانم که چیست خود
زیرا که یک دمم نگذارد به حال خویش
آنرا که هست طالع ازین کار گو بکوش
ما را نبود بخت و گرفتیم فال خویش
ای دل نگفتمت که مخواه از لبش مراد
دیدی که چون شکسته شدی از سؤال خویش
ای بی وفا ز عشق منت گر خبر شود
دانم که شرمسار شوی از فعال خویش
چندان مرو که من به تامل ز راه فکر
نقش تو استوار کنم در خیال خویش
جد ترا اگر ز جمالت خبر شود
ای بس درودها که فرستد به آل خویش
ما را به خویش خوان و بر خویش بارده
باشد که بعد ازین برهیم از ضلال خویش
ای اوحدی مقیم سر کوی یار باش
گر در سرای دوست نیابی مجال خویش

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
باشد آن روز که گویم به تو راز دل خویش
یا کنم بر تو بیان شرح نیاز دل خویش
دوستی کو و مجالی که برو عرضه کنم
قصه درد و غم دور و دراز دل خویش
چشم بربستم و از دیده و دل دور نه ای
چون ببندم به حیل دیده باز دل خویش
گر شبی پیش خودم بار دهی بی اغیار
بر تو خوانم همه تحقیق و مجاز دل خویش
از سر عربده برخیز و بر من بنشین
تا زمانی بنشانم بتو آز دل خویش
کس چه داند که چه بر سینه من می گذرد
من شناسم اثر گرم و گداز دل خویش
اوحدی تا روش قامت زیبای تو دید
جز به سوی تو ندیدست نیاز دل خویش

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
گر بنگری در آینه روزی صفای خویش
ای بس که بی خبر بدوی در قفای خویش
ما را زبان ز وصف و ثنای تو کند شد
دم در کشیم تا تو بگویی ثنای خویش
منگر در آب و آینه زنهار بعد ازین
تا نازنین دلت نشود مبتلای خویش
معذور دار اگر قمرت گفته ام که من
مستم حدیث مست نباشد بجای خویش
ما را تویی ز هر دو جهان خویش و آشنا
بیگانگی چنین مکن ای آشنای خویش
یک روز پیرهن ز فراقت قبا کنم
وانگه به قاصدان تو بخشم قبای خویش
چون گشت اوحدی ز دل و جان گدای تو
ای محتشم نگاه کن اندر گدای خویش

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
مردی به هوش بودم و خاطر بجای خویش
ناگاه در کمند تو رفتم به پای خویش
صدبار گفته ام دل خود را بدین هوس
کای دل به قتل خویشتنی رهنمای خویش
وقتی علاج مردم بیمار کردمی
اکنون چنان شدم که ندانم دوای خویش
باشد بجای خویش اگرم سرزنش کنی
تا پیش ازین چرا ننشستم بجای خویش
پیش تو نیست روی سخن گفتنم مگر
بر دست قاصدی بفرستم دعای خویش
گو بوسه ای بده لبت ار می کشد مرا
باری گرفته باشم ازو خون بهای خویش
ای اوحدی چو همت او بر هلاک تست
شرط آن بود که سعی کنی در فنای خویش

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گفتم به چابکی ببرم جان ز دست عشق
خود هیچ یاد و هوش نیاورد مست عشق
صد گونه مرهم ار بنهی سودمند نیست
آنرا که زخم بر جگر آمد ز شست عشق
گفتیم دل ز عشق بپرداختیم و خود
هر روز بیش می شود این جا نشست عشق
هر چند سر کشیدم ازین عشق سالها
هم زیر پای کرده مرا زور دست عشق
ایزد مگر به لطف خلاصی دهد که راه
بیرون نمی بریم ز دیوار بست عشق
ای نیک خواه عافیت اندیش خیر گوی
زین پس مکن نصیحت محنت پرست عشق
پرسیده ای که باده خورد اوحدی بلی
خوردست باده لیک ز جام الست عشق

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دلم خرقه ای دارد از پیر عشق
که گردن نپیچد ز زنجیر عشق
حلالست مالم به فتوای شوق
مباحست خونم به تقریر عشق
هزیمت همان روز شد شاه عقل
که در شهر تن خیمه زد میر عشق
اگر عاشقی ترک ایمان بگوی
که جز کافری نیست توفیر عشق
درین باغ اگر لاله چینی و گل
نخواهی شدن مرغ انجیر عشق
اگر نیستی چون کمان بر کژی
دل خود سپر کن بر تیر عشق
به معقول مگرو که ما را حدیث
ز قرآن شوق است و تفسیر عشق
خرد را رها کن که خواب خرد
پراکنده باشد به تعبیر عشق
من و اوحدی در ازل خورده ایم
ز بستان قالوابلی شیر عشق

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
ز حسن تو پیدا شد آیین عشق
خرد را لبت کرد تلقین عشق
برین رقعه ننهاد شاهی قدم
که ماتش نکردی به فرزین عشق
ازین بیشه شیری نیامد برون
که او را نکشتی به زوبین عشق
ز بهر شکاردل خستگان
بر اسب بلا بسته ای زین عشق
کسی با خیالت نخسبد دمی
که بر وی نخوانند یاسین عشق
برین آستان دعوت هیچ کس
نگردد روا جز به آیین عشق
من آن باد را خاک خواهم شدن
که بوی تو می آرد از چین عشق
تو ای عالم شهر اگر عاقلی
سکونت مجوی از مجانین عشق
گر این خلق هر کس به دینی روند
مباد اوحدی را به جز دین عشق

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
ای پیکر خجسته چه نامی فدیت لک
دیگر سیاه چرده ندیدم بدین نمک
خوبان سزد که بر درت آیند سر به سر
وانگاه خاک پای تو بوسند یک به یک
هم ظاهر از دو چشم تو گردیده مردمی
هم روشن از دو لعل تو در دیده مردمک
آدم ز حسن روی تو گر بهره داشتی
از دیدنش به سجده بپرداختی ملک
صورتگران چین اگر آن چهره بنگرند
نقش نگارخانه چین را کنند حک
گر چهره چو ماه به بامی برآوری
خورشید را ز شرم تو پنهان کند فلک
تنها نه اوحدیست به دام تو مبتلا
کین حال نیز در همه جایست مشترک
گر در وفای من بگمانی بیازمای
زر خالصست و باک نمی دارد از محک

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
زاهدان را گذاشتیم به جنگ
ما و جام شراب و نغمه چنگ
نه پی مال می رویم و نه جاه
نی غم می خوریم و نه ننگ
نه به اقرار دوستان شادیم
نه به انکار دشمنان دلتنگ
نه به شاهیم طامع و نه به میر
نه به بویم غره و نه برنگ
سر مظلوم و آرمان در پیش
تیغ ظالم شکارشان در چنگ
کرده از ما کسان به کیسه شکر
خورده از ما خسان به کاسه شرنگ
آنکه ما را نمی هلد در شهر
سر بهل تا همی زند بر سنگ
ننیوشیم پند زاهد خشک
جان دهیم از برای شاهد شنگ
نه به مال کسی بریم آشوب
نه به خون کسی کنیم آهنگ
نه به آیین ما کسی را راه
نه بر آیینه کس از ما زنگ
بر سریر سخن نشسته به کام
اوحدی فر و اوحدی فرهنگ

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ما به ابد می بریم عشق ترا از ازل
در همه عالم که دید عشق چنین بی خلل
از سر من شور تو هیچ نیاید برون
گر چه سر آید زمان ورچه در آید اجل
هیچ کسم گر بدل بر تو گزینم به دل
هیچ کسی خود بدل بر تو گزیند بدل
شمع لبت را بدید مهر گرفت از عقیق
موم دهانت بدید مهر گرفت از عسل
راهرو عقل را زلف تو دارالامان
کار کن روح را لطف تو بیت العمل
بوده ز جور تو ما در همه وقتی زبون
گشته به مهر تو ما در همه گیتی مثل
ماه شبستان تو مورچه وتخت جم
وصل تو و جان ما یوسف و سیم دغل
زلف تو تن را نوشت سوره نون بر ورق
قد تو دل را نهاد لوح الف در بغل
چشم مرا از لبت نیست گزیری که هست
لعل لبت را شکر چشم سرم را سبل
فوت نشد نکته ای از کشش و از جسش
با لب و زلف ترا مرتبه عقد و حل
اوحدی از دیر باز فتنه تست ای غزال
تا نشود ناامید زود نیوش این غزل

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
که رساند به من شیفته مسکین حال
خبری زان صنم ماهرخ مشکین خال
هر سحر زلف چو شامش که دلم در کف اوست
در کف باد شمالست خنک باد شمال
نیست میلی به من آن را که ز میل رخ اوست
میل در میل ز خون دل من مالامال
دل آشفته بجای کس دیگر بستم
که نه اندیشه قربست و نه امید زوال
شوق بوسیدن دستش اگرم پیش برد
به غلط پای بیرون می نهم از صف نعال
پیش ازین دیده به امید وصالی میخفت
باز چندیست که در خواب نرفتم ز خیال
بی رخ دوست نگوییم که ماهی سالیست
کانچه بیدوست گذارند نه ماهست و نه سال
حالتی هست دلم را که نمی یارم گفت
به ازین کشف نشاید که کنم صورت حال
صبر فرمودی و فرمان تو مقدورم نیست
مطلب صبر جمیل از من مشتاق جمال
اوحدی ناله بی فایده سودی نکند
دوست چون گوش بر احوال تو کردست مثال

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
گفتم ز درد عشق تو گشتم چنین به حال
گفتا منم دوای تو از درد من منال
گفتم شبم چو سال شد از بار هجر تو
گفتا به وصل روز کنم این شب چو سال
گفتم که با تو نیست مجال حکایتی
گفتا چو من رضا دهم آسان شود مجال
گفتم دلم به وصل تو تعجیل می کند
گفتا ز من به صبر توان یافتن وصال
گفتم به شام روی تو دیدن مبارکست
گفتا که بامداد مبارک ترم به فال
گفتم که هیچ گوش نکردی به قول من
گفتا که هیچ کار نیاید ز قیل و قال
گفتم که ابروی تو نشان می دهد به عید
گفتا نشان عید بود دیدن هلال
گفتم چه دام ها که تو داری ز بهر من
گفتا که دام من نه که زلفست و دانه خال
گفتم که بوسه ای دوسه بر من حلال کن
گفتا که بی بها نتواند شدن حلال
گفتم ز مویه شد تن مسکین من چو موی
گفتا ز ناله نیز بخواهی شدن چو نال
گفتم که پایمال فراق توام چرا
گفتا ازان سبب که نداری به دست مال
گفتم تو را نیافت به شوخی کسی نظیر
گفتا مرا ندید به خوبی کسی مثال
گفتم سؤال من به جهان وصل روی تست
گفتا که نیست ممکن ازین خوب تر سؤال
گفتم که چاره نیست مرا در فراق تو
گفتا که چاره تو شکیبست و احتمال
گفتم شبی خیال تو نزدیک من رسید
گفت اوحدی به خواب توان دیدن این خیال

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
من نخواهم برد جان از دست دل
ای مسلمانان فغان از دست دل
سینه میسوزد نهان از جور چشم
دیده میگرید روان از دست دل
ای رفیقان چون ننالموانگهی
بر تنم باری چنان از دست دل
هر که از دستان دل غافل شود
زود گردد داستان از دست دل
جاودانی دیده ای باید مرا
تا بگریم جاودان از دست دل
جانم اندر تاب و دل در تب فتاد
این ز دست چشم و آن از دست دل
گفته بودم پای در دامن کشم
وین حکایت کی توان از دست دل
قوت پایی ندارد اوحدی
تا نهد سر در جهان از دست دل

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
نگفتم کین چنین زودت به جان اندر بکارم دل
کشی از خط مهرم سر کنی از غم فگارم دل
دلم ار خواستی جانا به حجت میدهم خطی
کزان تست جان من گرت فردا نیارم دل
نهم جان بر سر دل چون دلم را یاد فرمودی
که تا در تحفه آوردن نباشد شرمسارم دل
دلم تنگست از آن چندین تعاون میکنم ورنه
فدای خاک پای تست اگر باشد هزارم دل
اگر چشم تو این معنی به زاری گوش میکردی
برین صورت چرا بودی نزارم چشم و زارم دل
چو گفتم در میان تو بپیچم چو کمر دستی
شدی در تاب و دربستی به زلف تابدارم دل
دلم را پار برد آن زلف و زان امسال واقف شد
چون امسال آشنا میشد چرا میبرد پارم دل
چو در سیل زنخدانت کشیدم دست بوسیدن
کشیدی از کفم دست و کفایندی چو مارم دل
اگر بر آسمان باشی بزیر آرم چو مهتابت
دمی کندر دعای شب بر آن بالا گمارم دل
نخواهی یاد فرمودن ز حال اوحدی لیکن
ز من یاد آوری دانم که پیشت میگذارم دل
به جان پرورده ام دل را ز بهر کار عشق تو
چو گشتی فارغ از کارش نمی آید به کارم دل

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
دیوانه می شد از غم او گاه گاه دل
زان بستم اندر آن سر زلف سیاه دل
دل را درین حدیث ملامت نمی کنم
این جرم دیده بودندارد گناه دل
دل خسته ام ولی نتوان رفت هر نفس
پیش رخ چو آینه او که آه دل
بسیار می کشد به زنخدان او دلم
ای سینه همتی که نیفتد به چاه دل
ای دیده مردمی کن و چشمی به راه دار
آخر نه هم به قول تو گم کرده راه دل
جانا چو زلف با دل شوریده بد مشو
دانی که هست روی ترا نیک خواه دل
گر شمع صورت تو نگشتی دلیل جان
هرگز به کوی عشق نمی برد راه دل
در جهان نهاد مهر ترا اوحدی مگر
ترسد از آنکه راز ندارد نگاه دل

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای به خار هجر ما را سفته دل
رحمتی کن بر من آشفته دل
رنگ رویم سربسر کرد آشکار
سر اندر سالها بنهفته دل
قصه آتش که در جان منست
بر زبان آب چشمم گفته دل
بر امید آنکه او را غم خوری
پیش خار غم چو گل بشکفته دل
سینه ما را که خلوتگاه تست
از غبار هر خیالی رفته دل
پیش ازینم هر کسی می داد پند
لیک از کس پند ناپذرفته دل
شرح بیداری و شبهای ترا
اوحدی زین پس مگو با خفته دل

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
نازنین عیب نباشد که کند ناز ای دل
او همی سوزدت از عشق و تو می ساز ای دل
اگرت میل به خورشید رخش خواهد بود
بر حدیث دگران سایه بینداز ای دل
او به آواز تو چون گوش نخواهد کردن
هیچ سودت نکند ناله به آواز ای دل
چونکه پیوسته دل سوخته میخواهد دوست
گر نه قلبی تو در آتش رو و بگداز ای دل
با درون تو غمش چون سرخویشی دارد
خانه از مردم بیگانه بپرداز ای دل
چشم آن ترک عجب تیر و کمانی دارد
پیش آن تیر سپر زود بینداز ای دل
باز بر دست همی گیرد و دل می شکرد
گوش می دار که صیدت نکند باز ای دل
اوحدی بشنو اگر عافیتی می خواهی
به چنین روی نکو دیده مکن باز ای دل

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
سودای عشق خوبان از سربدر کن ای دل
در کوی نیک نامی لختی گذر کن ای دل
دنیی و دین و دانش در کار عشق کردی
زین کار غصه بینی کار دگر کن ای دل
زود این درست قلبت رسوا کند به عالم
چست این درست بشکن وین قلب زر کن ای دل
مستی ز سر فرونه و ز پای کبر بنشین
پس دست وصل با او خوش در کمر کن ای دل
در باز جان شیرین تر کن ز خون دو دیده
یعنی که عشق بازی شیرین و تر کن ای دل
این جا به دیده جان بینی جمال او را
گر مرد این حدیثی آندیده بر کن ای دل
از خلق بی نظیری گفتی بیار گیرم
گر بی نظیر خواهی به زین نظر کن ای دل
بار طلب چو بستی بنشین که خسته گشتم
گر پای خسته گردد رفتن بسر کن ای دل
در خلوت وصالش روزی که بار یابی
بیچاره اوحدی را آنجا خبر کن ای دل

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
نه به اندازه خود یار گزیدی ای دل
تا رسیدی به بلایی که شنیدی ای دل
سپر ناوک آن غمزه چرا گشتی باز
که به زخمی چو کبوتر برمیدی ای دل
صفت بار بلایی که کنون بر دل ماست
بارها گفتم و از من نشنیدی ای دل
بی دلی رفتی و خود را بشکستی ای تن
ترک سر گفتی و پشتم بخمیدی ای دل
پیرهن چند کنم پاره ز سودای تو من
بس کن این پرده که بر من بدریدی ای دل
هر دم از غصه جهانی بفروشی بر ما
سر خود گیر که ما را نخریدی ای دل
گرد این درد مپوی و سخن درد مگوی
که ازین باغ به جز درد نچیدی ای دل
گر ز قدش نتوان جست کنار از لب او
گوشه ای گیر که بسیار دویدی ای دل
اوحدی در کشد از دست تو دامن روزی
کین فضیحت به سر او تو کشیدی ای دل

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
زهی ز دست رقیبان گذر به کوی تو مشکل
ز بس جمال که داری نظر به روی تو مشکل
مرا ز بار فراقت حکایتیست مطول
چو چین زلف تو در هم چو بند موی تو مشکل
به خوابگاه قیامت گذشتگان غمت را
ز خواب خوش شدن آگاه جز به بوی تو مشکل
بر آستان تو از دست منکران محبت
گذار عاشق مسکین به جستجوی تو مشکل
به رغم خوی تو گردن هزار نقش برآرد
که آن هزار نباشد یکی چو خوی تو مشکل
ز غصها که تو دانی کدام ازین بتر آخر
که میل سوی تو داریم و ره به سوی تو مشکل
بر اوحدی شده آسان بر تو مردن و بازش
ز دور زنده نشستن به آرزوی تو مشکل

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
خیز که در میرسد موکب سلطان گل
چاره بزمی بساز تا بنهی خوان گل
گل دو سه روزی مقام بیش نگیرد به باغ
این دو سه روزی که هست جان تو و جان گل
طفل ریاحین مکید شیر ز پستان ابر
بلبل شوریده دل شد به شبستان گل
زود ببینی چو من فاخته را در چمن
ساخته آوازها بر لب خندان گل
در بن بیدار فگند مسند جمشید می
بر سر باد آورند تخت سلیمان گل
ساغر و پیمانه ای چند پر از می بیار
زود که ما داده ایم دست به پیمان گل
خار چمن را بگو کز سر شاخ درخت
تیغ میفگن که شد قلعه به فرمان گل
غنچه گریبان خود تا بن دندان درید
ناله بلبل مگر نیست به دندان گل
دست صبا غنچه را بار دهد بر شجر
تا بنماید به خلق قصه پنهان گل
از سخن اوحدی پرورقی زن که آن
هر ورقی آیتیست آمده در شان گل

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
بنمای روی خویش که غیر از تو هر چه هست
دیدیم و بی غروب نبودند و بی افول
یا یک زمان به جانب ما نیز میل کن
یا خود جواب ما بده ار گشته ای ملول
ترسم رسول دین تو گیرد بدین سبب
تقصیر میکنم ز فرستادن رسول
تا شد به عشق روی تو مشهور نام من
اندر زمانه فارغم از شهرت و خمول
گر عدل بینم از تو و گرنه نمی توان
از بندگی تجاوز و از چاکری عدول
در جانم آتشیست ز هجر تو ورنه چیست
این آه سرد و سوز دل و ناله و غول
در وصف قد و زلف تو هر چند سالهاست
کاهل حدیث عرض سخن میدهند و طول
از آسمان عشق تو قرآن فارسی
امروز می کند به دل اوحدی نزول

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای سحری دعای من در دلش آن جفا مهل
یار خطاپرست را بر سر آن خطا مهل
خسته هر ستم شدم ای قدم بلا برو
سخره هر دغل شدم ای فلک دغا مهل
خاک زمین او شدم آتش ما فرو نشان
آب ز کار ما بشد باد در آن سرا مهل
ایکه نهاده ای مرا بر سر دل کلاه غم
لطف کن و به دست خود پیرهنم قبا مهل
چند کنی به جنگ من روی جفا که رای زن
این که تو جای آشتی در دل ما بجا مهل
با همه خلق سر خوشی وز من خسته سرکشی
با تو که گفت در جهان هیچ خوشی بما مهل
اوحدی از جفای تو دور شد از کنار تو
مدت انتظار تو دیر شد ای خدا مهل

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
مستم از باده مهر تو مرا مست مهل
رفتم از دست دمی دست من از دست مهل
دل ز شوق می لعل توچو خون شد مپسند
پشتم از بار غم هجر تو بشکست مهل
باز می بینم همدست رقیبان شده ای
گر از آن دست نه ای کارم ازین دست مهل
چون نداری گل وصلم به کفم خار جفا
گر غم هجر تو اندر جگرم خست مهل
گر خدنگی زند آن غمزه جادو مگذار
ور خطایی کند آن نرگس سرمست مهل
دل به نزد تو فرستادم و گفتی بس نیست
اوحدی را ز جفا همچو زمین پست مهل

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
گر درد سر نباشدت ای باد صبحدم
روزی به دستگیری ما رنجه کن قدم
پیش آی و تازه کن به سر آهنگ آن سرا
بر خیز و بسته کن به دل احرام آن حرم
او را یکی ببین و چو بینی  و ان یکاد
بر خوان و چون بخوانی بر روی او بدم
گو ای شکسته خاطر ما را به دست هجر
گو ای سپرده سینه ما را به پای غم
ما را به پیش ناوک هجران مکن هدف
ما را میان لشکر خواری مکن علم
زر خواستی به عشوه و سر می نهیم نیز
دل میبری به غارت و جان می دهیم هم
اینجا که خط تست بدان می نهیم سر
و آنجاکه نام ماست بر آن می کشی قلم
آهیست در فراقت و پنجاه شعله نار
چشمیست ز اشتیاقت و پنجاه کاسه نم
گاهی تنم چو رعد بنالد ز هجر پر
گاهی دلم چو برق بسوزد ز وصل کم
بر بیدلی که عهد تو دارد مگیر خشم
بر عاشقی که مهر تو ورزد مکن ستم
پیش آر جوشنی که ز پشتم گذشت تیر
بفرست مرهمی که به جانم رسید الم
چون صید هر کسی شدی از بی کسان مگرد
چون رام دیگران شدی از اوحدی مرم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
توبه کردم ز توبه کردن خام
ببر این جامه و بیار آن جام
چون بپوشیم راز کاوردیم
طبل در کوچه و علم بر بام
پیر ما را چگونه توبه دهد
که جوانی نکرده ایم تمام
زاهد خام اگر زند طعنی
بگذاریم تا بجوشد خام
نیست از یک دگر پدید هنوز
صالح و فاسق و حلال و حرام
تا نجوشیم در نیاید عشق
تا نکوشیم بر نیاید کام
گر ترا نیست آتشی در دل
از دل اوحدی بخواه به وام

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
قاصرات الطرف فی حجب الخیام
حال ترکانست گویی والسلام
عکس کین و مهر ایشان کفر و دین
رنگ روی و زلف ایشان صبح و شام
هم به معنی زهره را نایب مناب
هم به صورت ماه را قایم مقام
همچو دولت گاه دشمن گاه دوست
همچو گردون گاه تند و گاه رام
بر ثوابت جزع ایشان را ستم
از کواکب اسب ایشان را ستام
کوچ ایشان رحلت صیف و شتا
خوی ایشان جنبش شمس و غمام
روز نرمی همچو سوسن خوش نسیم
وقت تندی همچو توسن بد لگام
تنگ چشمانند لیکن دوربین
خوبرویانند لیکن خویش کام
صحن لشکر گاهشان چرخ و نجوم
هیات خرگاهشان رکن و مقام
روی ایشان در کله خورشید و ماه
چشم ایشان در قبا ماهی و دام
رونق بعظاق رنگ آمیز شان
جلوه طاوس را ماند مدام
میل ترکان کن که یابی برقرار
نزد ترکان رو که بینی بر دوام
ساقیان بربری از پیش و پس
بادهای کوثری از کاس و جام
دلبران کاسه گیر بوسه ده
دلبران عشقبار نیک نام
گر مرادی هست اینست ای پسر
ور بهشتی هست اینستای غلام
اوحدی را با چنین قوم اوفتاد
راه سلطانیه و دارالسلام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -