cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
به پای عشق درافتاده ام دگرباره
عنان به دست بلا داده ام دگرباره
در ملامت اگر عاقلید مردم را
خبر کنید که بگشاده ام دگرباره
هزار بار چو شوریدگان منادی عشق
به گرد شهر فرستاده ام دگرباره
رواست گر ز پسم سرزنش کنند که باز
به پیش عقل دراستاده ام دگرباره
به آب چشم نزاری خلاص نتوان یافت
ز آتشی که درافتاده ام دگرباره

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
به دام عشق درآویختم دگرباره
ز شهر فتنه برانگیختم دگرباره
هزار بار همه خاک آستانة دوست
به خون دیده برآمیختم دگرباره
چو پیش ازین که برآشفته بودم از مردم
نفور گشتم و بگریختم دگرباره
نزاریا چه کنی قصه هم چنان می گوی
به دام عشق درآویختم دگرباره

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
از برت می روم به ناچاره
طمع از جان بریده یک باره
تا کجا سر برون کند مجنون
که شد از کوی لیلی آواره
از بلایی چنین که پیش آمد
بوده ام ترس ناک همواره
تا کند احتمال درد فراق
کو دلی بردبار خون خواره
ماه رویا بسوزم ار برسی
بر سر راه من به سیاره
از تو دارم طمع که یادآری
از نزاری زار بی چاره

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
بیار از آن لب شیرین تر از شکر بوسه
بده ز حقه ی لعل پر از گهر بوسه
به دوست کامی می در ده و چنان می خور
که می رسد متعاقب به یک دگر بوسه
گر از لب تو به یک بوسه رخصتی یابم
هزار بوسه کنم مستزاد بر بوسه
نخواهم از تو دگر صورتی مگر معنی
ندارم از تو دگر وایه ای مگر بوسه
بیار بوسه منه خوان خوردنی که بود
تفاوتی ز شکر پیره تا شکر بوسه
می رحیق چرا بر هلال ابروی دوست
ننوشم و نخورم از لب قمر بوسه
از این دو نیست برون گرچه هر دو با هم نیست
دوای درد نزاری می است اگر بوسه

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
زین پیش اگر مجنون دیوانه بد اکنون که
از شبنم عشق او یک قطره و جیحون که
مجنون همه ی لیلی لیلی همه ی مجنون
این جا نه دویی باشد لیلی چه و مجنون که
چون موج برانگیزد چون اسب برون تازد
در معرض این و آن دریا چه و هامون که
دانم که نمی داند مفروغ ز مستأنف
گر معرفتی داری مافوق که مادون که
یک جوهر فرد آمد در عالم کثرت عشق
بر هم زدگان دانند افسرده که مجنون که
دیرینه حکایت ها با اوست نزاری را
تا خود چه کند عرضه بر رای همایون که
خون رز و خون دل تا چند خوری هر دو
تا خود که برون آید از عهده ی این خون که

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
ای رشک برده در باغ از عارض تو لاله
خون کرده ناف آهو در تبت از کلاله
ای پرتو تجلی یعنی صفات پاکی
در سینه ی تو پیدا چون باده در پیاله
نادر بود در انسان جسمی بدین شریفی
کز آدمی نزاید زین خوب تر سلاله
هر بامداد از در بازآیدش جوانی
روی تو گر ببیند پیر هزار ساله
مه کوثر و مه طوبا من با تو در بهشتم
آن وعده نیست مهمل وین شد نخست حاله
صبرم به پیش عشقت چندان محل ندارد
کز آستین حیلت بیرون کند قباله
مرد غمت نبودم زیرا که وقت کوشش
مشکل به کار آرد هر مرغ از این نواله
با سینه ی پر آتش در کوره ی فراقت
تا کی شود سرشکم افسرده هم چو ژاله
وقتی اگر بنالد از درد دل نزاری
شاید که دردمندان زاری کنند و ناله

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
از نفس دوست شد مریم جان حامله
معتقد و اعتراف معترض و ولوله
نطفه ی امرست وز او روح تولد شده
مریم جان لاجرم بکر شود حامله
از در این رمز نیست مرد تهی معرفت
در خور این لقمه نیست مرغ تنک حوصله
قوت ادراک عشق حل کند این مشکلات
دیر برآمد که ماند عقل درین سلسله
عقل به یک منزلی تا در مقصد رسید
سیر نیارست کرد ماند در آن مرحله
زنگ ز مرآت دل عشق تواند سترد
آینة عقل را عشق زند مصقله
پنبه بزی فاش کرد یک نکت از سر حق
در همه عالم فتاد شوری از آن مسأله
یار به بالین من کرد گذر دوش و گفت
بیش تغافل مکن می گذرد قافله
خانه تهی کن که شاه می رسد از اقمشه
زآن که میسر نشد خلوت با مشغله
دیده ی خود دیده را طاقت آن نور نیست
کی شود اضداد جمع شب پره و مشعله
حق به محق می رسد در درجات کمال
کی شنوند این سخن طایفة مبطله
آه نزاری خموش بیش مدر ستر من
عاجزم از دست تو با که کنم این گله

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
زهی از عنبر سارا نغوله
کمندست آن که داری یا نغوله
ظریفت گفتن و چالاک رفتن
لطیفت گردن و زیبا نغوله
چرا دربند زنجیرش فکندی
مگر دارد چو من سودا نغوله
برای صید دل ها گاه گاهی
گره وا می کند عمدا نغوله
به دعوی کاکلت از سرفرازی
به پیشانی درآمد با نغوله
به دادش لاجرم سروا بریدند
چو خامش کرد کاکل را نغوله
ازین جا با دو شاخش بسته دارند
که بیرون آمد از یاسا نغوله
نزاری را بناگوشت بزد راه
که نه دل می برد تنها نغوله

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
غلام ساقی خویشم که از شراب شبانه
ز بامداد کند چشمة حیات روانه
به جمع کردن اصحاب قاصدی بفرستد
چنان که عذر کسی نشنود به هیچ بهانه
حریف را که کند کاهلی سزا بدهندش
به زور موی کشانش برون برند ز خانه
اگرچه هر که به عنفش بری به حلقه ی مجلس
یقین که نیست حریفانه بل بود خرفانه
وگرنه زنده دل از یرت صبح گاه به تعجیل
به باغ خنب دواند الاغ ایلچیانه
غرض فزونی شوق و محبت است زیاده
نه لهو و هزل نه آواز چنگ و بانگ چغانه
چو باد می گذراند زمانه کشتی عمرت
وزین محیط به یک حمله می برد به کرانه
میان قلزم دنیا بمانده ای متحیر
بکوش تا به سلامت برون شوی ز میانه
دلا مکن به ملاقات دوست هیچ توقع
هنوز ناشده از خویشتن به دوست یگانه
ز خویشتن به درآ تا به خانه دوست درآید
دویی نشانه ی کثرت بود مباش نشانه
مپیچ روی ز وحدت مکن تتبع کثرت
فسون عشق ز خود دفع می کنی به فسانه
مباش الا فرزند نقد وقت عزیزا
قبول کن ز نزاری نصیحتی پدرانه
چو روزگار سر آمد چه پادشا چه گدا را
به یک نفس که برآرد زمان نداد زمانه

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
گران جانی مکن یارا مشو در خواب مستانه
چو بانگ صبح بشنیدی سبک برخیز مردانه
به مسمار ارادت خویشتن چون حلقه بربندی
اگر روزی دهندت ره درون بار می خانه
تو گردانی که در تفریق مجموعیم پس دانی
که بر هرزه بریزد مرد دهقان بر زمین دانه
چه می لافی که من هستم به جان مشتاق وصل او
کجا آری فرودش چون نداری جای جانانه
نزول پادشاه و بر قماش ما و من منزل
نباشد لایق گنج نهان هر کنج ویرانه
دلی می بایدت از خویش و از بیگانه ببریده
ترا با این چه کارست ای ز من چون خویش بیگانه
اگر در مسکرات آیی ببینی کز خردمندان
تفاوت ها بود با دین براندازان دیوانه
گر از اول درآیم تا به آخر با تو برگویم
نداری باور و داری معما جمله افسانه
چو تو خود را ندانی پس چه می دانی نزاری را
نزاری شمع عشاق است و عقل و نفس و پروانه

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای ز آفتاب صنع تو یک ذره کاینات
فیض تو عقل را مدد و روح را حیات
هر ذره گشته شاهی و هر قطره شاهدی
لطف تو چون به خاک سیه کرده التفات
در کاینات هر چه بدان فخر می کنند
جز بندگی تو همه حشو است و ترهات
با ذکر تو که مونس جان است و روح دل
فارغ ز کعبه ایم و منزه ز سومنات
هر چند خاکسارم و عاصی و پر گناه
امید دارم از کرمت خلعت نجات
خرم کسی که با تو کند آشنایی ای
وز نور مصطفی رسدش روشنایی ای
ای خواجه ای که خسرو گردون غلام توست
بر منظر دنی فتدلی مقام توست
تا دور روزگار بود دور دور تو
تا نام کاینات بود نام نام توست
چندان که عقل راه برد احترام تو
چندان که وهم سیر کند احتشام توست
دایم صفای چهره ی صبح و سواد شام
از نور روی و سایه ی زلف چو شام توست
زنهار از جهان نظر لطف برمدار
کاین هم خرابه ایست که در اهتمام توست
کوس سعادت تو بر افلاک می زنند
وز بهر تو منادی لولاک می زنند
خوش وقت آن که عاشق صدیق اکبرست
در راه دین موافق صدیق اکبرست
چون آفتاب روشن و چون صبح صادق است
هر کو محب صادق صدیق اکبرست
در معرضی که دم ز صفا و وفا زنند
آن کیست کو مطابق صدیق اکبرست
بگذار جمله در ره صدق و قبول دین
بنما کسی که سابق صدیق اکبرست
انصاف آن که خاطر شوریده قاصر است
از مدحتی که لایق صدیق اکبرست
آن کس که بود تقوی و تجرید کار او
هم مونس پیمبر و هم یار غار او
چون بست بهر دین محمد میان عمر
در هم شکست گردن گردنکشان عمر
بر باد رفت خرمن کفار خاکسار
چون برکشید خنجر آتش فشان عمر
خورشید دین به اوج کمال آن زمان رسید
کانداخت سایه بر سر اسلامیان عمر
دستش به مکه گردن قیصر بزد به روم
چون گشت بر ممالک دین قهرمان عمر
هم آسمان دانش و هم آفتاب عدل
همخوابه ی محمد آخر زمان عمر
آن کو به تیغ شرع نبی آشکار کرد
بنیاد دین به بازوی خود استوار کرد
خلد برین نشیمن عثمان با حیاست
جنات عدن مسکن عثمان با حیاست
مه پیش خویش خرمنی از نور گرد کرد
تا خوشه چین خرمن عثمان با حیاست
شمعی که روشن است شبستان جان او
نور درون روشن عثمان با حیاست
خصم خدا و خصم رسول است و خصم خود
آن بی حیا که دشمن عثمان با حیاست
تا دامن قیامت و تا روز رستخیز
دست عبید و دامن عثمان با حیاست
آن کو نخست بهر نبی سیم و زر بباخت
وانگه برای قوت دین جان و سر بباخت
سلطان اولیا و شه اصفیا علیست
بگزیده محرم حرم کبریا علیست
مشعل فروز شه ره دین ذوالفقار اوست
چابک سوار معرکه ی لافتی علیست
آن کس که علم و حلم و سخا ختم شد بر او
عم زاده ی محمد و شیر خدا علیست
وآن کو به آب تیغ فرو شست گرد کفر
از روی دین مبارز خیبرگشا علیست
مسکین عبید خاک سگ کوی آن کس است
کو از سگان خاک در مرتضی علیست
حاشا که التجا به دگر کس بود مرا
مهر حسین و حب حسن بس بود مرا
ای دل گشایش از در اهل صفا طلب
دولت ز یمن پیروی مصطفی طلب
ور بایدت که دیده جان را جلا دهی
از گرد خاک پای نبی توتیا طلب
در نیستی گریز و ز هستی کرانه کن
اوج سریر ملک بقا در فنا طلب
گنجی ست عافیت که به شاهان نمی رسد
آن گنج نامه گر طلبی از گدا طلب
بس عاجزند خلق به کس التجا مکن
هر آرزو که می طلبی از خدا طلب
با خلق هر کرم که کند چون خدا کند
باشد که ناگهان نظری سوی ما کند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
مسلمانان دگرباره به کوی افتادم از خانه
ندانم تا چه بودستم که نه خویشم نه بیگانه
نه چون زهاد در زهدم نه چون عباد در طاعت
نه چون فساق در فسقم نه چون رندان به می خانه
نه با کیشم نه بی کیشم نه با خویشم نه بی خویشم
نه سلطانم نه درویشم نه فرهنگم نه فرزانه
نه باهوشم نه بی هوشم نه گویایم نه خاموشم
نه هش یارم نه مدهوشم نه با عقلم نه دیوانه
نه غمگینم نه دل شادم نه مملوکم نه آزادم
ز دست خود به فریادم نه آبادم نه ویرانه
مرا چون نیست مأوایی نه در کوه و نه در صحرا
مرا چه مکه چه بطحا چه ترکستان چه فرغانه
نه شرقی ام نه غربی ام نه علوی ام نه سفلی ام
نه در دوزخ مرا کاخی نه در فردوس کاشانه
نه از خاکم نه از بادم نه از آبم نه از آتش
نه صیدم من نه صیادم نه دامم نیز و نه دانه
نه عرشی ام نه فرشی ام نه جنی ام نه انسی ام
ندانم تا چه مرغی ام که نه شمعم نه پروانه
نه اندر هستی هستم نه هستی هست در دستم
نه تن هستم نه دل هستم نه جان هستم نه جانانه
نه تازی ام نه رازی ام نه حربی ام نه غازی ام
نه حدی ام نه تازی ام نه نامردم نه مردانه
نه بر کارم نه بی کارم نه با یارم نه بی یارم
مسلمانان نمی یارم بگفتن چیست افسانه
الا ای پیر فرزانه قدم در نه به می خانه
وزان خمب ملوکانه به من ده پر دو پیمانه
که رفت از حد شکایت ها درازست این حکایت ها
نی ام مرد روایت ها من و دردی و دردانه
نزاری گر تو زیشانی برستی از پریشانی
که باشد مرد پیشانه هم ایشانند پیشانه

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
غریبا گر خبر داری ز خانه
فرود آی و مکن چندین بهانه
اگر دنیا فرو ریزند از هم
محبت بر سر آید از میانه
مکن روز قیامت عرض بر من
که من مستم ز معراج شبانه
اگرچه دیده دید و گوش بشنید
چو ستر آمد همه هست و زبان نه
به وحدت از همه اکوان برون شو
که در کثرت یکی باشد نشانه
ترا با این و آن کاری نباشد
هم او باشد جز او نبود یگانه
اگر دنیی و عقبی بر هم افتد
مرا کاری به این نه و به آن نه
چو حکم او زمانی تا زمان است
ندارم اعتمادی بر زمانه
چه می گویم زمان چه و مکان چه
تویی و بس زمان نه و مکان نه
درون پوست باید بود تن وار
که تا رنگی برآرد ناردانه
وصیت می کنم این نکته بشنو
حدیثی از نزاری دوستانه
اگر تو هیچ باشی او بود نیز
چه می خواهی دگر چندین بهانه

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
تا قدم در ره مردان ننهی مردانه
لاف مردی مزن ای خواجه نافرزانه
در حریم حرم عشق ترا ره ندهند
تا که از خویش به کلی نشوی بیگانه
خویشتن بین بنبیند به جز از خود کس را
به کسی بین نه به خود تا نبود افسانه
عقل آن جا چه کند چون نتواند ره برد
مرد باید که بود شیفته و دیوانه
قبله از راه حقیقت نکند جز رخ دوست
کعبه سازد ز سر صدق در می خانه
بسته ی توبه و پیمان مجازی نشود
جان نهد از کف و از کف ننهد پیمانه
سر اسرار چو شمع است از او نور نیافت
هر که بر شمع نشد سوخته چون پروانه
چون نزاری اگر از دام بلا برگذری
نبود در سرت از حرص هوای دانه

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
میان من و دوست چون شد یگانه
نماند به جز دوست کس در میانه
چو با دوست افتاد کار از دو جانب
دویی جمله معدوم شد در یگانه
چو بیرون از او نیست از خود چه لافی
دگر هرچه گویی چه باشد فسانه
چرا کرده اند از مبادی فطرت
جنود محبت به دنیا روانه
از آن تا شود معرفت حاصل این جا
به تخصیص با دوستان دوستانه
مدار محبت ندارد تعلق
به آغاز و انجام دور زمانه
نیی لایق صدر سلطان همین بس
که باشی ملازم بر آن آستانه
اگر جا دهندت همین است جنت
چه می خواهی ای یار چند از بهانه
تو با ساز ساز ار زمانه نسازد
گهی عاقلانه گهی عاشقانه
چرا کرد باید ادا پیش آن کس
که باز از ترینه نداند ترانه
بیا ساقیا با میان آر جامی
چه مانده ست از باقیات شبانه
چه ما را مهیاست اسباب فردا
شراب است و حورست و قیلوله خانه
روا نیست ام روز بی کار بودن
که فردای دنیا بود بی کرانه
بیا با تو تا بی تکلف بگویم
حدیثی ز روی صفا صوفیانه
اگر طالب وقت باشی از آن به
که بر وعده ایی دل نهی مهلتانه
نزاری ندارد به عقل انتسابی
حدیثش از آن است دیوانگانه
ولی مرغ تسلیم ما از بدایت
گرفته نشیمن بر این آشیانه
از آن مبتلا می شود هر زمانی
که مرغی ست خو کرده بر دام و دانه

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
منم آن زاهد دور زمانه
که باشم ساکن خمارخانه
گهی پوشیده رنگ صوفیانه
گهی بسته قبای کافرانه
گهی از کار دنیا بر کرانه
گهی در بند دام از حرص دانه
گهی دایر چو پرگار زمانه
گهی ساکن چو نقطه در میانه
گهی قارون به گنج شایگانه
گهی پول سیه در خان و مان  نه
گهی جان کرده قربان عاشقانه
گهی از سایه ترسان بد دلانه
گهی مرغ خرد را آشیانه
گهی تیر ملامت را نشانه
گهی بر سدره ام کروبیانه
گهی بر خاک ره چون آستانه
نزاری چند از افسون و فسانه
چنین بر خود چه می جویی بهانه
چه خیزد زین حدیث عامیانه
ز پا تا کی شوی با سر چو شانه
اگر خواهی حیات جاودانه
به یک رنگی توانی شد یگانه

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
سگالی هست ما را در میانه
که می باید شدن با او روانه
میان ما و او چیزی نمانده ست
مگر مایی ما دام است و دانه
به جز اویی که هست اوست مطلق
دگرها جمله افسون وفسانه
مقلد می کند دعوی که هستم
زغالی و مقصر آن یگانه
ولی ممکن بود هرگز که خفاش
ورای سدره سازد آشیانه
زهی ناممکن آخر در غدیری
کجا گنجد محیط بی کرانه
بتر از بت پرستی خودپرستی
درافتاده به دوران زمانه
بود کز بت پرستی باز آیند
کنند از دیر رخ در کعبه خانه
چو غل باشد که در گردن بماند
وبال خودپرستی جاودانه
نزاری با سخن دان دارد این رمز
نه با نادان که گوید احمقانه

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
ای یار برون شو از میانه
تا باز بدو شوی یگانه
مستغرق وهم و رأی خویشی
بی داد مکن ز هردوانه
هم صحبت نیک خواه باشی
ایمن شوی از بد زمانه
تسلیم کن و به عشق بسپار
پندیست عظیم عاقلانه
باشد که از این محیط خود را
بیرون فکنی بدین بهانه
دریاب که مرغ زخم خورده
پرهیز کند ز دام و دانه
از بند قفس خلاص یابد
خوش باز رسد به آشیانه
خرم دل آن که بی حجابی
با مرجع اصل شد روانه
آسوده وجود او که گشته ست
مخصوص به عمر جاودانه
انگشت نمای خلق بودن
تیر شر و فتنه را نشانه
نی کم سخنیست بشنو از من
هر چند نماید ابلهانه
نی نی به ازین برو بپرداز
از اقمشه ی خیال خانه
بهلول صفت برآر ناگاه
دیوانگی محققانه
تا بار دهندت ای نزاری
می بوس تراب آستانه
باشد که به حب بوترابت
بخشند به جود بی کرانه
ساقی بگذر ازین مقالات
بر دستم نه می مغانه
شد روز فسانه چند گویم
پیش آر ز باقی شبانه

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
تو مرا هم نفس دیرینه
من همان احمدک پارینه
هم چنان است که بر آهن و سنگ
نقش اخلاص توام بر سینه
هر کجا مهر و محبت باشد
درنگنجد سر مویی کینه
باده ی شوق و شراب کهنه
آن حلال است ولیکن این نه
مرغ دل در قفس سینه ی ما
دانه ی عشق خورد نی چینه
پوش ما هیچ تفاوت نکند
گر نسیج است اگر پشمینه
نوش باید که بود آماده
اگر ام روزی اگر دوشینه
نقد را باش که سودت نکند
غیب فردایی و فوت دینه
ساقیا می به نزاری می ده
روز چه شنبه و چه آدینه
می به سیمینه و زرینه مده
در سفالینه ده و چوبینه
گر زبر زیر شود زیر زبر
من و کنج خود و گنج سینه

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
خوشا آب انگور در آبگینه
چو سیماب لرزان درون قنینه
حریف موافق ندیم موفق
بت مهربان بی رقیب به کینه
من و جام می هر کسی را غذایی
ضرورت بود نقل و می مرغ و چینه
من و لاپه  ای بر کف و کنج گلخن
من و رقعه بر جامه بر کفش پینه
قبای مرصع کلاه مغرق
ازین ها نباشد مرا در خزینه
نباشد زرم لیک در خاک پنهان
رقیبان بسیار دارم دفینه
دگر مردمان را متاعی و مالی
مرا گنج حکمت بود در سفینه
به جز زر رخ ساره و اشک سیمین
نه سیمینه باشد مرا نی زرینه
حریف موافق رقیب منافق
چنان دوست دارم ولیکن چنین نه
الهی امید از تو دارد نزاری
چو خواهی برون بردنش زین گلینه
ازو یک نفس بر امید ترحم
ز تو یک نظر در دم واپسینه
تو دانی و دانم که ضایع نمانم
ازین گنج پوشیده در کنج سینه
محق حق گزاری کند مستحق را
ولای تو در سینه دارم رهینه

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
دلم بر آتش هجران بسوخت زار اندوه
رخم به خون جگر کرد لاله زار اندوه
ز دست عشوه هنوزم نداده بود خلاص
فکند بازم در پای انتظار اندوه
نه ممکن است که بی پای مردی شب وصل
مرا برون کند از دست روزگار اندوه
ز دست دل چه کنم کار من به جان آمد
ز بس که دست و دلم می برد ز کار اندوه
اگر فراقم ازین دست پای بردارد
برآورد ز دل و جان من دمار اندوه
به لب برآورد از حقه بدن جانم
به دست شعبده هر دم هزار بار اندوه
نه بر مشاهده ی طلعت تو در حلقم
زقوم و زهر کند جام خوش گوار اندوه
چو از میان تو گویم چراست آن که مرا
ز سیل چشم چو جیحون کند کنار اندوه
نماز شام غریبان قیامتی دگرست
قیاس کن چه کند در شبان تار اندوه
مدار عشق نباشد نزاریا بر هجر
به کام دل بسی عاقبت مدار اندوه

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
هر کجا برفکند قامت جانان سایه
گوهر از سنگ برآرد اثر آن سایه
قدمش خاصیت فر همایی دارد
بر سر هر که فکند از سر احسان سایه
آفتاب است به رخساره و گسترده مدام
بر هر اطرافش از آن زلف پریشان سایه
پس رو رایت حسنش چو قمر بسیارند
لازم است از پی خورشیددرخشان سایه
دل برا پس روی چرخ سراسیمه مکن
هر زمان چون فلک از من بمگردان سایه
اشکم از آرزوی روی تو چندان برود
کافکند آبله بر دیده ی گریان سایه
بر سر بحر کنارم چو نشست ابر دو چشم
اوفتد بر فلک از کثرت طوفان سایه
عقل زایل شود از من چو تو بنمایی روی
کند از مطلع خور میل به نقصان سایه
ظلمت و نور به هم گر نبود چون فکند
خط مشکین تو بر طلعت رخشان سایه
شب که دیده ست درآمیخته با روز آخر
زآن که در عین ضیا کی بود امکان سایه
تا ببندد چو مغان پیش خیالت زنار
نفکند زلف تو بر هیچ مسلمان سایه
سایه بر کار نزاری فکن ای سرو بهشت
که جگر سوخته را تازه کند جان سایه
مردم شیفته بی سایه نباشد گویند
پس من شیفته را کو اثری زان سایه

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نگاه می کنم از هر چه آفرید خدای
مرا سه چیز خوش آمد درین بهشت سرای
یکی سماع و دوم باده و سیم شاهد
که اختیار همین هر سه کرد عالی رای
نه هم چو زمزمه ی مطرب است شوق انگیز
اگرچه سحر کند عندلیب زهره سرای
نه هم چو آب رزان مونس است و غم پرداز
اگرچه آب روان نیز هست جان افزای
نه چون زمرد سبزست بر عذار چو سیم
اگرچه سبزه بود دل فریب و طبع گشای
چو زلف یار نباشد بهار عنبر بوی
چو روی دوست نباشد فلک جهان  آرای
که را تفرج باغ است و بوستان رغبت
که من ز دوست ندارم به خویشتن پروای
برو چو نای مپیمای باد بر سر خاک
به پای چنگ به پیمانه باده می پیمای
چرا چو آب برآرد ز روی آینه زنگ
ز سینه آب عنب صیقلی ست زنگ زدای
جهان بخورد نزاری به نیم کاسه سفال
به جام خویش بیا گو جم و جهان بنمای

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ای به خورد و خواب قانع هم چو حیوان از غذای
یک نفس زین چارچوب طبع حیوانی برآی
آدمی مانی ولیکن آدمی سیرت نه ای
دیو پیکر نیستی اما که هستی دیو رای
خود گرفتم باصره  ت را قفل حیرت بسته اند
امتحان را چشم دل بر آینه ی عبرت گشای
عالم باقی و فانی را به هم نسبت مکن
روزکی چند ار خوشت باشد درین فانی سرای
گر نکو نامیت می باید مجوی آزار خلق
کز ستم گاری نشد با فره ی ایزد همای
رستگاری با کم آزاری توانی یافتن
با کم آزاران نشین و با کم آزاران گرای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
که می برد خبر از من بدان جهان آرای
که زینهار تو و عهد من برای خدای
تو آفتابی و من ذره  ای چنان نکنی
که در زمانه شوم چون هلال دست نمای
مرا خوش است به دشواری و به آسانی
به اعتماد تو ای ماه روی مهرافزای
اگر ز پیکر من بند بند بگشایند
روا بود تو به کس لب به خنده برمگشای
بکن برای صلاح از مخالفان پرهیز
که نیک بخت بود متقی به هر دو سرای
چو اتفاق محبت ز هر دو جانب هست
من و تو و تو و من گو حسود ژاژ مخای
به سر بگردم و دستت چنان به دست آرم
که بعد ازین ز سفر درکشم به دامن پای
خوشا که حلقه به در برزنم چو بازآیم
یکی درم بگشاید به مرحبا که درآی
به دوستی نزاری که رغم دشمن را
به دست معتمدی نامه  ای به من فرمای

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
روی زیبا به تو گفتم که میارای میارای
فتنه بر فتنه منه حسن میفزای میفزای
روزگاری ست که بر کشته ی هجران نگذشتی
رحم کن بر من بی چاره ببخشای ببخشای
در گشاده ست و من استاده به خدمت مترصد
لطف کن یک نفس از بام فرود آی فرود آی
باده پیمای که پیمانه ی پیمان شکن عمر
پر شود زود بیا باد مپیمای مپیمای
گفته ای طاقتم از دست نزاری برسیده ا ست
الله الله دگر این لطف مفرمای مفرمای

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U - -
غم نخواهم خورد گر دنیا سرآید گو سرآی
مطربا خوش می زن و خوش می  خور و خوش می سرای
عمر باقی چیست نقدالوقت را دریافتن
کس نخواهد ماند جاویدان درین فانی سرای
پای مردی تا به دست آری منه سر بر زمین
خیز حبل الله بگیر از چاه ظلمت بر سر آی
گر نداری باورم اینک گواهم عادل است
در کلام الله بیابی گر بخوانی چند جای
گر نمی خواهی که در ظلمت بمانی بازگرد
از همه دیوان مردم چهره ی ابلیس رای
پیش از آن کت مالک قصاب بگشاید ز هم
مهره های پشت مهر از کیسه ی زر برگشای
آن که بر هم می فزاید زر به زرق و زور وظلم
گر تواند یک نفس در زندگانی گو فزای
ساقیا بر دست من نه جام شوق انگیز عشق
تا چنان گردم که پای از سر ندانم سر ز پای
پر به من ده ساغری امشب که فردا در بهشت
ساغری پر از شراب خاص بدهادت خدای
روح بی می بی صفا باشد ازین جا گفته اند
اهل حکمت جام می را صیقل ظلمت زدای
جام کی خسرو که می گویند می دانی که چیست
سینه ی مردان حق جامی بود گیتی نمای
در خراباتی که مردان اند با تو هرچه هست
از برون بگذار چون گفتند بسم الله درآی
دولت باقی ز فر سایه ی مردان طلب
نه ز پر استخوان پرورده ی مسکین همای
رمز با ارباب معنی می رود اندیشه نیست
صدق می گویی نزاری حاسدت گو ژاژخای
دشمنم را گو دهل می زن که من بی هم دمی
دم نخواهم زد بدان گو باد پیماید چو نای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گر هیچ به کوی ما کنی رای
بر خانه ی چشم ما فرود آی
گرچه نبود چو من گدا را
در خورد نزول پادشا جای
زان روی که خانه خانه ی تست
زنهار مضایقت مفرمای
تا پیش کشی کنیم حالی
از حقه ی دیده ی گهرزای
پروای کسی دگر ندارم
از توبه خودم کدام پروای
دریاب که شد ز دست کارم
آخر گذری کن از سر پای
ای سرو روان به موسم گل
روزی به طواف باغ ما آی
هم بلبل را چو من در آشوب
هم باغ به روی خود بیارای
گو باد نزاری و به زاری
آیا بود این سعادتم وای

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
به مزد جان خود بر من ببخشای
دمی در کلبه ی احزان ما آی
چه معنی دارد این نامهربانی
بیا ای رشک مهر عالم آرای
بیا ای دیده را چون روشنایی
که بر چشم جان بینت کنم جای
تن و جان و دل و دین صرف کردم
دگر گر التماسی هست فرمای
چو شد ملک وجودم از تو بلغاق
مرا زین بیشتر بلغاق منمای
به جانت دوست می دارم به جانت
که بستان جانم و بر جان ببخشای
تو روحی و لبت آب حیات است
مکاه از جان من در عمرم افزای
نیارم دامنت از دست دادن
به دستان رقیب بی سر و پای
مرا با این شکر نی چاشنی هست
برو گو مدعی و ژاژ می خای
مکش آخر نزاری را به زاری
چنین بر خون ناحق دست مگشای
نمی ترسی در روز مظالم
بگیرم دامنت ای سرو بالای

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
چیست آن پای بند دست گشای
عقل فرتوت و عشق سحرنمای
عقل از امر فایض است آری
عشق هم فایض است از بالای
عاشقی عالم خوش است و مرا
نیست اکنون به عاقلان پروای
من چو اکنون نمی پرستم عقل
کوی دیوانگان گرفتم جای
او سر خویشتن گرفت چو من
درکشیدم ازو به دامن پای
من و اکنون و جام جان پرور
بر جمال بت جهان آرای
گفت و گوی سرای باقی را
نیک مستظهرم به فضل خدای
مرغ جان را نزاریا یک ره
زین نشیمن گه توهم زای
تا ببینی عیان به چشم عیان
بال بگشای و سوی سدره برآی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -