cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
سخت به حالم ز تو من ای مدد حال بیا
فال به نام تو زدم ای تو مرا فال بیا
عهد من از یاد مهل تا نشوم خوار و خجل
نامه فرستادم و دل بنگر و در حال بیا
عاشق دیوانه شدم وز همه بیگانه شدم
بر در می خانه شدم خیز و به دنبال بیا
دور شدی دیر مکشبر مچشان زهر و مچش
ای همه شغلی بتو خوش با همه اشغال بیا
تا به رخت عید کنم روی به توحید کنم
آخر شعبان چو شدی اول شوال بیا
پر می و نقلست سرا با همه پیکار چرا
شاهد مجلس بنشین زاهد بطال بیا
می روم از دست دگر واقعه ای هست دگر
شد دل من مست دگر ای تن حمال بیا
بهمن غم کرد درون دست به دستان و فسون
رستم جان گشت زبون ای خرد زال بیا
عقل بینداخت قلم شخص هنر ساخت به غم
کفر برانداخت علم مهدی دجال بیا
این بصر و طرف بهل وین نظر ژرف بهل
این ورق و حرف بهل ای سخن لال بیا
روز وصالست مرا صبح کمالست مرا
غره سالست مرا اوحدی امسال بیا

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U U - | - U U -
نوبهارست و دل پر هوس و باده ناب
حبذا روی نگار و لب کشت و سر آب
صبح برخیز و بر گل به صبوحی بنشین
چون به آواز خوش مرغ درآیی از خواب
عیش نیکوست کسی را که تواند کردن
ای توانای خردمند چه داری دریاب
اگر آن زلف تو در بردن عقل از همه روی
وی لب تو در غارت دین از همه باب
کافران روی به محراب نکردند ولی
بکنند ار خم ابروی تو باشد محراب
اوحدی پیش تو صد نامه فرستاد از شوق
که نه آثار وفا دید و نه ایثار جواب

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نیست در آبگینه آتش و آب
باده شان رنگ می دهد دریاب
باده نیز اندر اصل خود آبیست
کآفتابش فروغ بخشد و تاب
ز آب بی رنگ شد عنب موجود
وز عنب شیره وز شیره شراب
زین منازل نکرده آب گذار
هیچ کس را نکرد مست خراب
باش تا رنگ و بوی برخیزد
که همان آب صرف بینی آب
هر کس از باده نسبتی دیدند
جمله بین کس نشد ز روی صواب
چشم ازو رنگ برد و بینی بوی
عاقلش سکر دید و غافل خواب
اگرت چشم دوربین باشد
بر گرفتم ازان جمال نقاب
اوحدی هرچه غیر او بینی
نیست یک باره جز غرور سراب

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
هر بامداد روی تو دیدن چو آفتاب
ما را رسد که بی تو ندیدیم روی خواب
ما را دلیست گمشده در چین زلف تو
اکنون که حال با تو بگفتیم بازیاب
باریک تر ز موی سؤالیست در دلم
شیرین تر از لب تو نگوید کسی جواب
رویت ز روشنی چو بهشتست و من ز درد
در وی به حیرتم که بهشتست یا عذاب
چشمم ز آب گریه به جوشست همچو دیگ
عشق آتشی همی کند آهسته زیر آب
هر دل که دید آب دو چشمم کباب شد
برآب دیده ای که دل کس شود کباب
جز یک شراب هر دو نخوردیم پس چرا
چشم تو مست گشت و دل اوحدی خراب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
یا بپوش آن روی زیبا در نقاب
یا دگر بیرون مرو چون آفتاب
بند کن زلف جهان آشوب را
گر نمی خواهی جهانی را خراب
رنج من زان چشم خواب آلود تست
چون کنم کندر نمی آید ز خواب
زلف را وقتی اگر تابی دهی
آن تو دانی روی را از من متاب
من که خود میمیرم از هجران تو
بر هلاک من چه می جویی شتاب
تا نرفتی در نیامد تیره شب
تا نیایی بر نیاید آفتاب
حال هجران تو من دانم که من
سینه ای دارم پر از آتش کباب
عاشقم روزی بر آویزم بتو
تشنه ام خود را در اندازم به آب
اوحدی کامروز هجران تو دید
ایزدش فردا نفرماید عذاب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
امروز چون گذشتی برما عجب عجب
ماه نوی که گشتی پیدا عجب عجب
خوبت رخست و زیبا بنشین نکو نکو
شاد آمدی و خرم فرما عجب عجب
بخت من و من آسان با تو بیا بیا
خوی تو و تو ساکن باما عجب عجب
چونت ز دل برآمد جانا که بی رقیب
بر من گذار کردی تنها عجب عجب
دری و دور گشته ز دریای چشم ما
ای در باز گشته ز دریا عجب عجب
آگاه چون نکردی ما را ز آمدن
ناگاه چون فتادی اینجا عجب عجب
زینهاست کاوحدی به تو دادست دل چنین
زان دل چگونه آمد اینها عجب عجب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U -
زان دوست که غمگینم غم ‎خوار کنش یارب
دشمن که نمی خواهد هم خوار کنش یارب
اندر دل سخت او کین پر شد و مهر اندک
آن مهر که اندک شد بسیار کنش یارب
سر گشته و غم خوارم آن کین غم ازو دارم
همچون من سرگشته بی یار کنش یارب
کردست رقیبان را خار گل روی خود
نازک شکفید آن گل بی خار کنش یارب
گر زلف چو زنارش می رنجد ازین خرقه
این خرقه که من دارم زنار کنش یارب
این سینه که شد سوزان از مهر جگردوزان
چون مهر بر افروزان یا نار کنش یارب
آن کاو نکند باور بیماری و درد من
یک چند به درد او بیمار کنش یارب
چشمش همه را خواند وز روی مرا راند
مستست و نمی داند هشیار کنش یارب
هر دم به دل سختم تاراج کند رختم
در خواب شد این بختم بیدار کنش یارب
بی کار شد آه من اندر دل ماه من
منگر به گناه من پر کار کنش یارب
دل برد و ز درد دل می گریم و می گویم
کان کس که ببرد این دل دلدار کنش یارب
آن کش نشد آگاهی از غارت رخت من
یک هفته اسیر این طرار کنش یارب
گر زانکه بیازارد سهل ‎ست مرا آن بت
از اوحدی آن آزار بیزار کنش یارب

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
بت خورشید رخ من به گذارست امشب
شب روان را رخ او مشعله دارست امشب
خاک مشکست و زمین عنبر و دیوار عبیر
باد گل بوی و هوا غالیه بارست امشب
دیده آن که نمی خفت و سعادت می جست
گو نگه کن که سعادت بگذارست امشب
آن بهشتی که ترا وعده به فردا دادند
همه در حلقه آن زلف چو مارست امشب
گل این باغچه بی خار نباشد فردا
گل بچینید که بی زحمت خارست امشب
عید را قدر نباشد بر شبهای چنین
روز نوروز خود اندر چه شمارست امشب
تا قبولت نکند یار نیابی اقبال
مقبل آنست که در صحبت یارست امشب
ماهرویی که ز ما پرده همی کرد و حجاب
پرده از روی بر انداخت که بارست امشب
دوست حاضر شده ناخوانده و دشمن غایب
اوحدی پرورش روح چه کارست امشب

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
پس از مشقت دوشین که داشت گوش امشب
که من به کام رسم زان لب چو نوش امشب
کشیده ایم بسی بار چرخ وقت آمد
که چرخ غاشیه ما کشد به دوش امشب
بیار ساقی از آن جام راوقی تا من
در افگنم به رواق فلک خروش امشب
خیال خوب مبند ای دل امشبی و مخسب
تو نیز جهد کن ای دیده و بکوش امشب
ز خانقاه دلم سیر شد برای خدای
مرا مبر ز سرکوی می فروش امشب
شراب حاضر و معشوق مست و من عاشق
ز من مدار توقع به عقل و هوش امشب
به ترک نام کن ای اوحدی وخرمن ننگ
بیار باده و بنشین و باده نوش امشب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بیار باده که ما را به هیچ حال امشب
برون نمی رود آن صورت از خیال امشب
به حکم آنکه ندارم حضور بی رخ دوست
مرا نماز حرامست و می حلال امشب
ز باده خوردن اگر منع می کنندم خلق
بدین سخن نتوان رفت در جوال امشب
ز عشرت و طرب و باده هیچ باقی نیست
ولی چه سود که دوریم از آن جمال امشب
گرم نه وعده دیدار باز دادی دل
بلای هجر نمی کردم احتمال امشب
هلال اگر نه چو ابروی یار من بودی
نکردمی نظر مهر در هلال امشب
شینیده ای که بنالند عاشقان بی دوست
تو نیز عاشقی ای اوحدی بنال امشب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مکن از برم جدایی مرو از کنارم امشب
که نمی شکیبد از تو دل بی قرارم امشب
ز طرب نماند باقی که مرا تو هم وثاقی
چو لب تو گشت ساقی نکند خمارم امشب
چه زنی صلای رفتنچو نماند پای رفتن
چه کنی هوای رفتن که نمیگذارم امشب
به رخم چو بر گشادی در وعدها که دادی
نه شگفت اگر به شادی نفسی برآرم امشب
چو شدم وصال روزی به توقعم چه سوزی
چه شود که بر فروزی دل سوگوارم امشب
گل بخت شد شکفته که شوم چو بخت خفته
که تو داده ای نهفته بر خویش بارم امشب
اگر از هزار دستم بکشند خوار و پستم
چو یکی همی پرستم چه غم از هزارم امشب
دگر آرزو نجویم پی آرزو نپویم
همه از تو شکر گویم که تویی شکارم امشب
دل اوحدی تو داری چو نمی دهی بیاری
نکنم به ترک زاری که ز عشق زارم امشب

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
مهر گسل گشت یار عهد شکن شد حبیب
اصل خطر شد دوا رای خطا زد صلیب
خوارم و بی وصل دوست خوار بود آدمی
زارم و بی روی گل زار بود عندلیب
دیر کشید ای نگار سوختنم ز انتظار
یا نظری بی ستیز یا گذری بی رقیب
ما ز تو مهر و وفا خواسته ایم ای صنم
نی چو کسان دگر عاشق رنگیم و طیب
نیست ز خامان عجب عشق زنخدان و لب
طبع چه جویدرطب طفل چه جوید زبیب
ابروی محراب وش گر سوی مسجد بری
نعره برآرد امام در غلط افتد خطیب
گر بکشم خویش را در طلب وصل تو
سود ندارد که نیست کار برون از نصیب
چاره به جز صبر نیست کان رخ چون آفتاب
دل برباید مگر دیده بدوزد لبیب
دل منه ای اوحدی زانکه به شهر کسان
جور کشد بی سخن عاشق و آنگه غریب

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
اشک ما آبیست روشن در هوات
خود به چشم اندر نیامد اشک مات
در طوافت سعی خواهم کرد از آنک
سعی ها کردست گردون در صفات
خون من ریزی و دل گیری نوا
بینوایی به دلم را از نوات
ای خط سبزت برات خون من
کم نویس آن خط که مردیم از برات
دی دوایی می نبشتی از قلم
حال من نشنید و دل خون شد دوات
ای به زلف و خال چون لیل دجا
در دل و جانم غم لیلی دوجات
نزد ترکان ما ترا قدر ار چه نیست
نزد ما ای ترک یک دم باش مات
دل بلات ار بت پرستان میدهند
بت پرستم من که دادم دل بلات
گر نجات از عشق جویی اوحدی
پیش او هم نه رهت باشد نه جات

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
تا قلندر نشوی راه نیابی به نجات
در سیاهی شو اگر می طلبی آب حیات
موی بتراش و کفن ساز تنت را از موی
تا درین عرصه نگردی تو بهر مویی مات
به یلک هر دو جهان را یله کن تا چو یلان
نام مردیت برآید ز میان عرصات
کفش و دستار بینداز و تهی کن سر و پای
تا چو ایشان همه تن گردی اندر حرکات
این گروهند همه ترک عرض کرده و باز
همچو جوهر شده از نور یقین زنده به ذات
زندگی گر صفت روز و شب ایشانست
زندگان دگر انصاف رمیم اند و رفات
نیست جز صدق دلیل ره ایشان به خدای
گر کسی را به ازین هست دلیلی قل هات
اوحدی رو مددی جوی ز خاک درشان
تا گرفتار نگردی به هوا چون ذرات

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
حسن خود عرضه کن ای ماه پسندیده صفات
تا شود دیده ما روشن از آثار صفات
لب لعل و دهن تنگ و خط سبز تو برد
در جهان آب رخ معدن و حیوان و نبات
چشمم از گریه فراتست و رخ از ناخن نیل
تو توانی که به هم جمع کنی نیل و فرات
همچو فرهاد دگر کوه گرفتیم و کمر
در فراق رخت ای دلبر شیرین حرکات
جز وفاق تو حدیثم نبود وقت نشو
جز وفای تو به یادم نبود روز وفات
سیم اشک من از آن نقد روانست که گشت
لب لعل تو محصل خط سبز تو برات
هر چه گویی بتوانم مگر از روی تو صبر
و آنچه خواهی بکنم جز به فراق تو ثبات
نیک درویشم و در حسن زکاتی هم همست
بده ای محتشم حسن به درویش زکات
کردم اندیشه که آن روز کجا دانم رفت
گر بیابم ز کمند سر زلف تو نجات
اوحدی داد تو از شاه بخواهد روزی
که بگردد به فراق رخ زیبای تو مات

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بگذاشته ام تا چه کند نرگس مستت
با یار پسندیده که پیمان نواستت
رای دو دلی کردن و آهنگ جدایی
گفتی که ندارم من و می بینم و هستت
پیوند تو افزون شو و بسیار بگفتند
عهدش بشکن زود که پیمان بشکستت
تا جان ندهم جای جراحت ننماید
تیری که کنون بر دلم افتاد ز دستت
از دست برفتم من و بر دست نه ای تو
دیگر چه کنم گر ندرم جامه ز دستت
بی یاد تو هرگز ننشینیم بر کس
هر چند بر خویش ندیدیم نشستت
بس دام که در راه تو آهو بره کردند
در دام نرفتی و کس از دام نرستت
گر بر سر ما تیغ زنی روی نپیچیم
آن سست وفا بود که از دام بجستت
ای اوحدی از عشق ندیدم که گشودی
تا سحر که بود این که چنین دیده ببستت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
روزگار از رخ تو شمعی ساخت
آتشی در نهاد ما انداخت
ما طلب گار عافیت بودیم
در کمین بود عشق بیرون تاخت
سوختم در فراق و نیست کسی
که مرا چاره ای تواند ساخت
مگر او رحمتی کند ورنه
هر کرا او بزد کسی ننواخت
عاشقانش چرا کشند به دوش
سر که در پای دوست باید باخت
اوحدی آن چنان درو پیوست
که نخواهد به خویشتن پرداخت
سخن او نمی توان گفتن
دم نزد هر که این سخن بشناخت

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ترک عجمی کاکل ترکانه برانداخت
از خانه برون آمد و صد خانه برانداخت
در حلق دل شیفته شد حلقه به شوخی
هر موی که زلفش ز سرشانه برانداخت
آه از جگر صورت دیوار برآمد
چون عکس رخ خویش به کاشانه برانداخت
شوق لب چون جام عقیقش ز لطافت
خون از دهن ساغر و پیمانه برانداخت
فریاد که چشمم ز فراق لب لعلش
ماننده دریا در و دردانه برانداخت
دردا که فراق رخ آن ترک پریوش
بنیاد من عاشق دیوانه بر انداخت
گر یاد کند زاوحدی آن ماه عجب نیست
خورشید بسی سایه به ویرانه برانداخت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
رخت تمکین مرا عشق به یک بار بسوخت
آتشم در جگر خسته شد و زار بسوخت
بنشستم که نویسم سخن عشق و ز دل
شعله ای در قلم افتاد که طومار بسوخت
دل یاران تو نگفتی که بسوزد بر یار
ما خود آن یار ندیدیم که بر یار بسوخت
چاره جز سوختن و ساختنم نیست کنون
کاندکی کرد مرا چاره و بسیار بسوخت
گر ببینی تو طبیب دل مجروح مرا
گو گذر کن تو بدین گوشه که بیمار بسوخت
گفتم از باغ رخش تازه گلی باز کنم
نور رویش جگرم را بتر از خار بسوخت
سخن سوختن عشقت اگر باور نیست
ز اوحدی پرس که بیچاره درین کار بسوخت

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
جانا دلم ز درد فراق تو کم نسوخت
آخر چه شد که هیچ دلت بر دلم نسوخت
نزد تو نامه ای ننوشتم که سوز دل
صد بار نامه در کف من با قلم نسوخت
بر من گذر نکرد شبی کاشتیاق تو
جان مرا به آتش ده گونه غم نسوخت
در روزگار حسن تو یک دل نشان که داد
کو لحظه لحظه خون نشد و دم بدم نسوخت
یک دم به نور روی تو چشمم نگه نکرد
کندر میان آن همه باران و نم نسوخت
شمع رخ تو از نظر من نشد نهان
تا رخت عقل و خرمن صبرم به هم نسوخت
گفتی  در آتش غم خود سوختم ترا
خود آتش غم تو کرا ای صنم نسوخت
کو در جهان دلی که نگشت از غم تو زار
یا سینه ای کزان سر زلف به خم نسوخت
صد پی بر آتش ستمت سوخت اوحدی
ویدون گمان بری تو که او را ستم نسوخت

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تا دل ما با تو کرد روی ارادت
هیچ نیاید ز ما مخالف عادت
گر چه کم ما گرفته ای تو ز شوخی
عشق تو افزون شدست و مهر زیادت
رنگ سلامت ندیدم و رخ شادی
از برمن تا برفته ای به سعادت
آنکه ز درد جدایی تو بمیرد
زنده نداند شدن به حشر و اعادت
داروی رنج خود از طبیب نپرسم
گر تو قدم رنجه می کنی به عیادت
همچو شهیدان تنش به خاک نپوسد
هر که به تیغ غم تو یافت شهادت
دایه به مهرت برید ناف دل من
پس به کنارم گرفت روز ولادت
چشم تو آنجا که دست برد به دستان
سر بنهادند زیرکان به بلادت
اوحدی از درد دوری تو بنالید
با تو چو سودش نکرد صبر و جلادت
او نه به مهرت سری نهاد که هرگز
خود ز زمین بر نداشت روی ارادت

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
چون گشت با تو ما را پیوند دل زیادت
گر هجر ما گزینی دوری ز حسن عادت
شبهاست تا دلم را تب دارد از غم تو
آه از تو گر نیایی روزی بدین عیادت
طبعت به طالع ما شد تند و تیز ارنه
زین بیشتر نبودی بدمهر و بی ارادت
عشقی که نیست برتو حربیست بی غنیمت
عیشی که نیست با تو دینیست بی شهادت
هر چند نیست با ما مهر تو در ترقی
هر لحظه با تو ما را شوقیست در زیادت
شاگرد صورت تست آیینه در لطیفی
کین می کند تجلی و آن میکند اعادت
چندان که جور خواهی بر جان من همی کن
کز بندگان نیاید کاری به جز عبادت
باشد که اوحدی را از غیب دست گیرد
آن کس که واقفست او بر غیب و بر شهادت

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
ز پاسبانی همسایه گرد بام و درت
بدان رسید که دزدیده می کنم نظرت
درون خانه چو ره نیست چاره آن دانم
که آستانه پرستی کنم چو خاک درت
هزار بار گر از خدمتم برانی تو
دگر بیایم و خدمت کنم به جان و سرت
گر التفات به زر دیدمی ترا روزی
ز رنگ چهره خود در گرفتمی به زرت
تو بسته ای کمری بر میان به کینه من
مرا چه طرف ز مهر تو چشم بر کمرت
نداشت هیچ درخت این بر جوان که تراست
ولی چه چاره که دستی نمیرسد به برت
خبر ز درد دل من به هر کسی برسید
ولی چه سود کزان کس نمیکند خبرت
گذر کنی تو به هر جانبی و نگذارد
غرور حسن که باشد بر اوحدی گذرت

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
گرچه صد بارم برانند از برت
بر نمی دارم سر از خاک درت
تا ابد منظور جانی زانکه دل
در ازل کرد این نظر بر منظرت
زاهد از سر تو ز آن رو غافلست
کو نمی بیند به محراب اندرت
هر صباحی تازه گردد جان ما
از نسیم طره جان پرورت
همچو جان وصل تو ما را در خورست
گر چه جان ما نباشد در خورت
هر چه بود اندر سر کار تو شد
خود به چیزی در نمی آید سرت
شیر گیران پلنگ انداز را
کرد عاجز پنجه زور آورت
بر نگیرد سر ز خط امر تو
هر که شد چون اوحدی فرمان برت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
نیامد وقت آن کز من بخواهی عذر آزارت
دلم را شربتی سازی ز لعل چاشنی دارت
دل از دستم برون بردی که با ما سر در آری تو
به ما سر در نیاوردی و سرها رفت در کارت
گمان بردم که می جوید دلت وصل مرا لیکن
مرا کمتر بجویی تو که می جویند بسیارت
هم امروز از جهان دیدن فرو بندم دو بینایی
اگر دانم که فردا من نخواهم دید دیدارت
سرم را می کنی پر شور و بر دل می نهی منت
دلم را می کشی در خون و بر جان می نهم بارت
ز روی راستی با تو ندارد سرو مانندی
که گر در بوستان آیی بمیرد پیش رخسارت
گل وصلی به دستم چون نمی آید چه بودی  ار
کسی بودی که برکندی ز پای اوحدی خارت

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای ز لعلت قیمت یاقوت پست
سنبلت را دسته گل زیر دست
راست کرد ایزد شکار عقل را
از سر زلف کژت پنجاه شست
سرو با قدی که می بینی چنان
ساعتی پیش تو نتواند نشست
گر جمالت را بدیدی بت ز دور
سجده کردی پیش تو چون بت پرست
یک شبم پنهان پنهان آرزوست
کندر آیی از در من مست مست
درد و چشم از خواب و سر مستی فتور
در دو زلف از تاب و دلبندی شکست
یاد می دار این که تا قد تو خاست
چند خارم در دل شوریده خست
بر سر من نیست یک روزت گذار
تا در اندازم به پایت هر چه هست
خاطر ما را به گفتاری بجوی
ای که از دامت گرفتاری نجست
نیست باز از چنگل سودای تو
چون کبوتر مرغ دل را باز رست
چون کمر گردت بسی گشت اوحدی
لیکن از چشم تو طرفی برنبست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
بهار آمد و باغ پیرایه بست
چمن سبز پوشید و در گل نشست
ز سرما زمین داغ بر چهره داشت
چو سبزه برست از سیاهی برست
چو بلبل در آمد به دستان ز شوق
برآید گل اکنون به هفتاد دست
بر گل بنفشه ز بیم قفا
زبان در کشیدست و افتاده پست
به بزم چمن غنچه هشیار ماند
نه چون نرگس و لاله مخمور و مست
نسیم گل از شرم بوی سمن
سحر گه ز دیوار بستان بجست
درست گل سرخ اگر شد روان
دل لاله چندین نباید شکست
یکی پنجه بگشاد بر شاخ بید
که مرغش در آمد چو ماهی بشست
اگر خرده ای از گل آمد پدید
به شکرانه در باخت برگی که هست
نهادیم سوسن صفت سر در آب
که بودیم چون لاله دردی پرست
کنون اوحدی گر بنالد رواست
که چون بلبلش دل به خاری بخست

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
بی تو نکردیم به جایی نشست
با تو نشستیم به هر جا که هست
صورت خوب از چه به گیتی بسیست
چشم مرا مثل تو صورت نبست
لاف نخستین بلی می زنم
روز نخستین که تو گوییالست
زلف سیه را به ازان می شکن
ورنه بسی دل که بخواهد شکست
موی برست از کف امید ما
وز کف موی تو نخواهیم رست
هر که کند گوش به گفتار تو
بس که به گفتار بخواهد نشست
ای که ز من صبر طلب میکنی
خود چو منی را چه بر آید ز دست
پند که بی باده صافی دهی
کی شنود عاشق دردی پرست
اوحدی از عشق تو دیوانه شد
گر دگری می شود از عشق مست

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
ماهی که لبش بجای جانست
گر ناز کندبه جای آن است
از چشم دلم نمی شود دور
هر چند ز چشم سرنهانست
گر در طلبت هزار باشند
غیرت نبرم که بی نشانست
آن کو به یقین نبیند او را
چون نیک نگه کند گمانست
ای دیده من اول زمانت
دریاب که آخر زمانست
بر یاد تو جامه پاره کردم
باز آی که خرقه در میانست
تخمی که تو کاشتی نمو داد
عهدی که گذاشتی همانست
این تن که بر تو مرده دل شد
و آن دل که غم تو خورد جانست
نتوان ز تو روی در کشیدن
بارت بکشیم تا توانست
چشم سر ما غلط نبیند
کش سرمه ز خاک اصفهانست
سرنامه عشق خود ز ما پرس
کین عشق نه کار دیگرانست
زود از در گوش باز گردد
هر قصه که بر سر زبانست
آنرا که خطیب سود خواند
در مذهب اوحدی زیانست

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
آمد نسیم گل به دمیدن ز چپ و راست
ساقی می شبانه بیاور که روز ماست
در باغ شد شکفته به هر جانبی گلی
فریاد عندلیب ز هر جانبی بخاست
تا پیش شاخ گل ننشینی قدح به دست
آشوب بلبلان بندانی که از کجاست
هر دم بنفشه وار فرو می روم به خود
از فکر جام لاله که خالی ز می چراست
شاهد بسوز عود که خواهیم عیش کرد
مطرب بساز عود که خواهیم عذر خواست
جز عشق هر هوس که پزی زین سپس هدر
جز عیش هر عمل که کنی بعد ازین هباست
من عمر خود به عمر گل اندر فزودمی
گر راه بودمی به سر این فزود و کاست
چون گل کلاه داری خود ترک می کند
بر ما عجب نباشد اگر پیرهن قباست
ای نو رسیده سبزه که آبت ز سر گذشت
گر سرگذشت خویش ز ما بشنوی رواست
تا ما قفای گل بنبینیم چون هلیم
دست از می ارچه سرزنش خلق در قفاست
جز یاد بید و سرو مکن پیش اوحدی
کو نشنود به وقت گل الا حدیث راست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
آن زخم که از تو بر دل ماست
مشنو که به مرهمی توان کاست
کی وعده وفا کنی تو امروز
کامروز ترا هزار فرداست
زلفت که به کژ روی بر آمد
با ما به وفا کجا شود راست
دریاب که دست ما فرو بست
این فتنه که از سر تو برخاست
یک روز گرم به پرسش آیی
عذرت نتوان به سالها خواست
عشق و لب لعلت این چه سوزست
عقل و سر زلفت این چه سود است
آرایش عالم از رخ تست
مشاطه رخت چه داند آراست
مطرب بنواز نوبتی خوش
کامروز زمانه نوبت ماست
قولی بزن از طریق عشاق
یا خود غزلی که اوحدی راست

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
این همه پروانه ها سوخته از چپ و راست
شمع شب ما بود راه شبستان کجاست
شحنه اگر دوست بود این همه بیداد چیست
وین همه آشوب چه گر ملک از شهر ماست
چون نپسندد جفا نرگس سرمست یار
کز قبل او ستم وز طرف ما رضاست
دلبر اگر می کند گوش به فریاد ما
زین ستم و داوری داد نخواهیم خواست
مطرب مجلس بگفت از لب او نکته ای
هوش حریفان ببرد شور ز مستان بخاست
جمله به یاد رخش خرقه در انداختند
گرچه ازآن خرقه ها پیرهن ما قباست
در شب دیجور غم پرتو شمعی چنین
چون همه عالم گرفت گرنه ز نور خداست
گفت به خاک درم چون گذری سر بنه
من نتوانم نهاد سر مگر آنجا که پاست
گر قدمی می نهد بر سر بیمار عشق
آن کرم و لطف را عذر چه دانیم خواست
جنس من و نقد من در سر او رفت لیک
جنس ارادت فزود نقد محبت بکاست
اوحدی ار زانکه دوش از تو دلی برده اند
در پی او غم مخور کان که ببرد آشناست

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
پیراهن ار ز یاسمن و گل کند رواست
آن سرو لاله چهره که در غنچه قباست
خلقی چو طرف بر کمرش بسته اند دل
وین دولت از میانه ببینیم تا کراست
کرد از هوای خویش دلم گرم ذره وار
آن آفتاب روی که بر بام این سراست
بر خاک پای او چه غم ار صد هزار پی
آب رخم بریخت که خون منش بهاست
چشمش چه ساحریست که شرطی ز دشمنی
با من رها نکرد و همان دوستی بجاست
با من دلا گر سخن آن دهان مگوی
من بر شنیده ام سخن او دهان کجاست
در جان اوحدی اگر او ناوکی نخست
چندین فغان و ناله و فریادش از چه خاست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
کار ما امروز زان رخ با نواست
شکر ایزد کان مخالف گشت راست
گر چه یک چند از وفاداری بجست
هم چنان وقت وفا داری بجاست
عارض او در خم زلف چو مار
آرزویی در دهان اژدهاست
عیب نتوان کرد اگر روزی دو دوست
روی میپیچد که دشمن در قفاست
نام او بیگانه قاصد کرده ام
ورنه می دانم که با جان آشناست
یک دم از دستش نمی دانیم داد
گر چه دستش دایم اندر خون ماست
آنکه او را دور کرد از من چه کرد
چون ز مهر او سر مویی نکاست
عشقبازی را خطا نتوان شمرد
عاشقان را کام دل جستن خطاست
رغبت بوس و تمنای کنار
شهرتست این عشق ورزیدن جداست
اوحدی گر کشته گردی در غمش
سهل باشد چون غم او خون بهاست
عشق خوبان بی بلا هرگز که دید
خوب نیز از حق خویش اندر بلاست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
مدتی شد تا دل ما صورت آن سرو راست
دوست میدارد ولیکن زهره گفتن کراست
روی او در حسن چون ما هست می گویم تمام
قد او در لطف چون سروست بنمودیم راست
گر زبان در کام من شیرین شود چون نام او
بر زبانم رانم سرم در معرض اندیشهاست
ای زبان بگذر که نام پاک او از بس شرف
در ضمیرم گر بگردد هم نپندارم رواست
اوحدی گر مهر او ورزیبنه گردن به جور
بیدقی را زودتر باید زدن کوشاه خواست
عاشق و درویشی اینجا در دعا و صبر کوش
چاره عاشق صبوری کار درویشان دعاست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
باز مخمورم کجا شد ساقی آن ساغر کجاست
تشنگان عشق را آن آب چون آذر کجاست
همچو چشم خویش ساقی مست می دارد مرا
ما کجاییم ای مسلمانان و آن کافر کجاست
آن چنان خواهم درین مجلس ز مستی خویش را
کز خرابی باز نشناسم که راه در کجاست
خلق می گویند زهد و عشق با هم راست نیست
ما به ترک زهد گفتیم این حکایت بر کجاست
ای که گفتی از سر و سامان بیندیش و منوش
باده بادست این سخن سامان چه باشد سر کجاست
محتسب بر گاو مستان را فضیحت می کند
ما به مستی خود فضیحت گشته ایم آن خر کجاست
این مسلم اوحدی گر باده گفتی شد حرام
این که روی خوب دیدن شد حرام اندر کجاست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -