cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
مقصود دل عاشق شیدا همه او دان
مطلوب دل وامق و عذرا همه او دان
بینایی هر دیده بینا همه او بین
زیبایی هر چهره زیبا همه او دان
یاری ده محنت زده مشناس جز او کس
فریادرس بی کس تنها همه او دان
در سینه هر غمزده پنهان همه او بین
در دیده هر دلشده پیدا همه او دان
هر چیز که دانی جز از او دان که همه اوست
یا هیچ مدان در دو جهان یا همه او دان
بر لاله و گلزار و گلت گر نظر افتد
گلزار و گل و لاله و صحرا همه او دان
ور هیچ چپ و راست ببینی و پس و پیش
پیش و پس و راست و چپ و بالا همه او دان
ور آرزویی هست به جز دوست تو را هیچ
بایست عراقی و تمنا همه او دان

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
در کف جور تو افتادم تو دان
تن به هجران تو در دادم تو دان
الغیاث ای دوست کز دست جفات
در کف صد گونه بیدادم تو دان
بر امید آنکه بینم روی تو
لب ببستم دیده بگشادم تو دان
دل که از دیدار تو محروم ماند
بر در لطفت فرستادم تو دان
سالها جستم ندیدم روی تو
از طلب اکنون به استادم تو دان
چون نیم نومید ز امید بهی
بر در امیدت افتادم تو دان
گر کسی حالم نداند گو مدان
از همه عالم چو آزادم تو دان
می گدازد تابش هجرت مرا
بر یخ است ای دوست بنیادم تو دان
گر ز نام من همی ننگ آیدت
خود مبر نامم که من بادم تو دان
ور همی دانی که شادم ز اندهت
هم به اندوهی بکن شادم تو دان
چند نالم چون عراقی در غمت
روز و شب در سوز و فریادم تو دان

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
رفت کار دل ز دست اکنون تو دان
جان امید اندر تو بست اکنون تو دان
دست و پایی می زدم تا بود جان
شد دریغا دل ز دست اکنون تو دان
شد دل بیچاره از دست وفات
زیر پای هجر پست اکنون تو دان
رفت عمری کآمدی کاری ز من
چون که عمرم برنشست اکنون تو دان
نیک نومیدم ز امید بهی
حالم از بد بدتر است اکنون تو دان
از گل شادی ندیدم رنگ و بوی
خار غم در جان شکست اکنون تو دان
چون عراقی را ندادی ره به خود
گمرهی شد خودپرست اکنون تو دان

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ماهرخان که داد عشق عارض لاله رنگشان
هان به حذر شوید از غمزه شوخ و شنگشان
ناله زار عاشقان اشک چو خون بی دلان
هیچ اثر نمی کند در دل همچو سنگشان
با دل ریش عاشقان وه که چها نمی کنند
ابرو چون کمانشان غمزه چون خدنگشان
از لب و زلف و خال و خط دانه و دام کرده اند
تا که برین صفت بود دل که برد ز چنگشان
ما چو شکر گداخته ز آب غم و عجبتر آنک
در دل ماست چون شکر غصه چون شرنگشان
بیش مپرس حال من زآنکه به شرح می دهد
از دل و دست ما نشان چشم و دهان تنگشان
غم مخور ای دل ار بود یک دو دمی چو دور گل
دولت بی ثباتشان خوبی بی درنگشان
ابر صفت مریز اشک از پی هجر و وصلشان
زان که چو برق بگذرد مدت صلح و جنگشان
جان عراقی از جهان گشت ملول و بس حزین
کاهوی او رمید از آن عادت چون پلنگشان

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
ز دل جانا غم عشقت رها کردن توان نتوان
ز جان ای دوست مهر تو جدا کردن توان نتوان
اگر صد بار هر روزی برانی از بر خویشم
شد آمد از سر کویت رها کردن توان نتوان
مرا دردی است دور از تو که نزد توست درمانش
بگویی تو چنین دردی دوا کردن توان نتوان
دریغا رفت عمر من ندیدم یک نفس رویت
کنون عمری که فایت شد قضا کردن توان نتوان
رسید از غم به لب جانم رخت بنما و جان بستان
که پیش آن رخت جان را فدا کردن توان نتوان
چه گویم با تو حال خود که لطفت با تو خود گوید
که با کمتر سگ کویت جفا کردن توان نتوان
عراقی گر به درگاهت طفیل عاشقان آید
در خود را به روی او فرا کردن توان نتوان

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نگارا از سر کویت گذر کردن توان نتوان
به خوبی در همه عالم نظر کردن توان نتوان
چو آمد در دل و دیده خیالت آشنا بنشست
ز ملک خویش سلطان را بدر کردن توان نتوان
مرا این دوستی با تو قضای آسمانی بود
قضای آسمانی را دگر کردن توان نتوان
چو با ابروی تو چشمم به پنهانی سخن گوید
از آن معنی رقیبان را خبر کردن توان نتوان
چو چشم مست خونریزت ز مژگان ناوک اندازد
بجز جان پیش تیر تو سپر کردن توان نتوان
گرفتم خود که بگریزم ز دام زلف دلگیرت
ز تیر غمزه مستت حذر کردن توان نتوان
نگویی چشم مستت را که خون من همی ریزد
ز خون بی گناه او را حذر کردن توان نتوان
بگو با غمزه شوخت که رسوای جهانم کرد
به پیران سر عراقی را سمر کردن توان نتوان

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
عاشقی دانی چه باشد بی دل و جان زیستن
جان و دل بر باختن بر روی جانان زیستن
سوختن در هجر و خوش بودن به امید وصال
ساختن با درد و پس با بوی درمان زیستن
تا کی از هجران جانان ناله و زاری کنم
از حیات خود به جانم چند ازین سان زیستن
بس مرا از زندگانی مرگ کو تا جان دهم
مرگ خوشتر تا چنین با درد هجران زیستن
ای ز جان خوشتر بیا تا بر تو افشانم روان
نزد تو مردن به از تو دور و حیران زیستن
بر سر کویت چه خوش باشد به بوی وصل تو
در میان خاک و خون افتان و خیزان زیستن
از خودم دور افگنی وانگاه گویی خوش بزی
بی دلان را مرگ باشد بی تو ای جان زیستن
هان عراقی جان به جانان ده گران جانی مکن
بعد از این بی روی خوب یار نتوان زیستن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
سهل گفتی به ترک جان گفتن
من بدیدم نمی توان گفتن
جان فرهاد خسته شیرین است
کی تواند به ترک جان گفتن
دوست می دارمت به بانگ بلند
تا کی آهسته و نهان گفتن
وصف حسن جمال خود خود گوی
حیف باشد به هر زبان گفتن
تا به حدی است تنگی دهنت
که نشاید سخن در آن گفتن
گر نبودی کمر میانت را
کی توانستمی نشان گفتن
ز آرزوی لبت عراقی را
شد مسلم حدیث جان گفتن

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
تا توانی هیچ درمانم مکن
هیچ گونه چاره جانم مکن
رنج من می بین و فریادم مرس
درد من می بین و درمانم مکن
جز به دشنام و جفا نامم مبر
جز به درد و غصه فرمانم مکن
گر نخواهی کشتنم از تیغ غم
مبتلای درد هجرانم مکن
ور بر آن عزمی که ریزی خون من
جز به تیغ خویش قربانم مکن
از من مسکین به هر جرمی مرنج
پس به هر جرمی مرنجانم مکن
گر گناهی کردم از من عفو کن
ور خطایی رفت تاوانم مکن
تا عراقی ماند در درد فراق
درد با من گوی و درمانم مکن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ماهرویا رخ ز من پنهان مکن
چشم من از هجر خود گریان مکن
ز آرزوی روی خود زارم مدار
از فراق خود مرا بی جان مکن
از من مسکین مبر یک بارگی
من ندارم طاقت هجران مکن
بی کسی را بی دل و بی جان مدار
مفلسی را بی سر و سامان مکن
گر گناهی کرده ام از من مدان
خویشتن را گو مرا تاوان مکن
هر چه آن کس در جهان با کس نکرد
با من بیچاره هر دم آن مکن
با عراقی غریب خسته دل
هر چه از جور و جفا بتوان مکن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
بی رخت جانا دلم غمگین مکن
رخ مگردان از من مسکین مکن
خود ز عشقت سینه ام خون کرده ای
از فراقت دیده ام خونین مکن
بر من مسکین ستم تا کی کنی
خستگی و عجز من می بین مکن
چند نالم از جفا و جور تو
بس کن و بر من جفا چندین مکن
هر چه می خواهی بکن بر من رواست
بی نصیبم زان لب شیرین مکن
بر من خسته که رنجور توام
گر نمی گویی دعا نفرین مکن
در همه عالم مرا دین و دلی است
دل فدای توست قصد دین مکن
خواه با من لطف کن خواهی جفا
من نیارم گفت کان کن این مکن
با عراقی گر عتابی می کنی
از طریق مهر کن وز کین مکن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای یار بیا و یاریی کن
رنجه شو و غم گساریی کن
آخر سگک در تو بودم
یادم کن و حق گزاریی کن
ای نیک ز من همه بد آمد
نیکی کن و بردباریی کن
بر عاشق خود مگیر خرده
ای دوست بزرگواریی کن
ای دل چو تو را فتاد این کار
رو بر در یار زاریی کن
ای بخت بموی بر عراقی
وی دیده تو نیز یاریی کن

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
ای رخ جان فزای تو گشته خجسته فال من
باز نمای رخ که شد بی تو تباه حال من
ناز مکن که می کند جان من آرزوی تو
عشوه مده که می دهد هجر تو گوشمال من
رفت دل و نمی رود آرزوی تو از دلم
عمر شد و نمی شود نقش تو از خیال من
باز نگر که می کشد بی تو مرا فراق تو
چاره من بکن مجو بی سببی زوال من
ز آرزوی جمال تو نیست مرا ز خود خبر
طعنه مزن که نیستی شیفته جمال من
بر سر کوی وصل تو مرغ صفت پریدمی
آه اگر نسوختی آتش هجر بال من
آمدمی به درگهت هر نفسی هزار بار
گر نه عراقی آمدی سد ره وصال من

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
چه کنم که دل نسازم هدف خدنگ او من
به چه عذر جان نبخشم به دو چشم شنگ او من
به کدام دل توانم که تن از غمش رهانم
به چه حیله واستانم دل خود ز چنگ او من
چو خدنگ غمزه او دل و جان و سینه خورده
پس ازین دگر چه بازم به سر خدنگ او من
ز غمش دو دیده خون گشت و ندید رنگ او چشم
نچشیده طعم شکر ز دهان تنگ او من
دل و دین به باد دادم به امید آنکه یابم
خبری ز بوی زلفش اثری ز رنگ او من
چو نهنگ بحر عشقش دو جهان بدم فرو برد
به چه حیله جان برآرم ز دم نهنگ او من
لب او چو شکر آمد غم عشق او شرنگی
بخورم به بوی لعلش چو شکر شرنگ او من
به عتاب گفت عراقی سر صلح تو ندارم
همه عمر صلح کردم به عتاب و جنگ او من

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
بپرس از دلم آخر چه دل که قطره خون
که بی تو زار چنان شد که من نگویم چون
ببین که پیش تو در خاک چون همی غلتد
چنان که هر که ببیند برو بگرید خون
بمانده بی رخ زیبای خویش دشمن کام
فتاده خوار و خجل در کف زمانه زبون
نه پای آنکه ز پیش زمانه بگریزد
نه روی آنکه ز دست بلا شود بیرون
کنون چه چاره که کار دلم ز چاره گذشت
گذشت آب چو از سر چه سود چاره کنون
طبیب دست کشید از علاج درد دلم
چه سود درد دلم را علاج با معجون
علاج درد عراقی به جز تو کس نکند
تویی که زنده کنی مرده را به کن فیکون

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چو دل ز دایره عقل بی تو شد بیرون
مپرس از دلم آخر که چون شد آن مجنون
دلم که از سر سودا به هر دری می شد
چو حلقه بین که بمانده است بر در تو کنون
کسی که خاک درت دوست تر ز جان دارد
چگونه جای دگر باشدش قرار و سکون
دلم که حلقه به گوش در تو شد مفروش
که هیچ قدر ندارد بهای قطره خون
چو رایگان است آب حیات در جویت
چرا بود دل مسکین چو ریگ در جیحون
دل عراقی اگر چه هزار گونه بگشت
ولی ز مهر تو هرگز نگشت دیگر گون

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ای حسن تو بی پایان آخر چه جمال است این
در وصف توام حیران آخر چه کمال است این
رویت چو شود پیدا ابدال شود شیدا
ای حسن رخت زیبا آخر چه جمال است این
حسنت چو برون تازد عالم سپر اندازد
هستی همه در بازد آخر چه جلال است این
عشقت سپه انگیزد خون دل ما ریزد
زین قطره چه برخیزد آخر چه قتال است این
در دل چو کنی منزل هم جان ببری هم دل
از تو چه مرا حاصل آخر چه وصال است این
وصلت بتر از هجران درد تو مرا درمان
منع تو به از احسان آخر چه نوال است این
میدان دل ما تنگ قدر تو فراخ آهنگ
ای با دو جهان در جنگ آخر چه مجال است این
از عکس رخ روشن آیینه کنی گلشن
ای مردم چشم من آخر چه مثال است این
عقل ار همه بنگارد نقشت به خیال آرد
کی تاب رخت دارد آخر چه خیال است این
جان ار چه بسی کوشد وز عشق تو بخروشد
کی جام لبت نوشد آخر چه محال است این
زلف تو کمند افکند و افکند دلم در بند
در سلسله شد پابند آخر چه عقال است این
آن دل که به کوی تو می بود به بوی تو
خون گشت ز خوی تو آخر چه خصال است این
با جان من مسکین چه ناز کنی چندین
حال دل من می بین آخر چه دلال است این

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
ای دل و جان عاشقان شیفته جمال تو
هوش و روان بی دلان سوخته جلال تو
کام دل شکستگان دیدن توست هر زمان
راحت جان خستگان یافتن وصال تو
دست تهی به درگهت آمده ام امیدوار
روی نهاده بر درت منتظر نوال تو
خود به دو چشم من شبی خواب گذر نمی کند
ورنه به خواب دیدمی بو که شبی وصال تو
من به غم تو قانعم شاد به درد تو از آنک
چیره بود به خون من دولت اتصال تو
تو به جمال شادمان بی خبر از غمم دریغ
من شده پایمال غم از غم گوشمال تو
ناز ز حد بدر مبر باز نگر که در خور است
ناز تو را نیاز من چشم مرا جمال تو
بسکه کشید ناز تو مرد عراقی ای دریغ
چند کشد تو خود بگو خسته دلی دلال تو

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
ای دل و جان عاشقان شیفته لقای تو
سرمه چشم خسروان خاک در سرای تو
مرهم جان خستگان لعل حیات بخش تو
دام دل شکستگان طره دلربای تو
در سر زلف و خال تو رفت دل همه جهان
کیست که نیست در جهان عاشق و مبتلای تو
دست تهی به درگهت آمده ام امیدوار
لطف کن ار چه نیستم در خور مرحبای تو
آینه دل مرا روشنیی ده از نظر
بو که ببینم اندر او طلعت دلگشای تو
جام جهان نمای من روی طرب فزای توست
گرچه حقیقت من است جام جهان نمای تو
آرزوی من از جهان دیدن روی توست و بس
رو بنما که سوختم از آرزوی لقای تو
کام دلم ز لب بده وعده بیشتر مده
زان که وفا نمی کند عمر من و وفای تو
نیست عجب اگر شود زنده عراقی از لبت
کاب حیات می چکد از لب جان فزای تو

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
ای آرزوی جان و دلم ز آرزوی تو
بیمار گشته به نشود جز به بوی تو
باری بپرس حال دل ناتوان من
بنگر چگونه می تپد از آرزوی تو
از آرزوی روی تو جانم به لب رسید
بنمای رخ که جان بدهم پیش روی تو
حال دل ضعیف چنین زار کی شدی
گر یافتی نسیم گلستان کوی تو
در راه جست و جوی تو هر جانبی دوید
در ره بماند و راه نیاورد سوی تو
از لطف تو سزد که کنون دست گیریش
چون بازمانده گمشده در جست و جوی تو

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای همه میل دل من سوی تو
قبله جان چشم تو و ابروی تو
نرگس مستت ربوده عقل من
برده خوابم نرگس جادوی تو
بر سر میدان جانبازی دلم
در خم چوگان ز زلف و گوی تو
آمدم در کوی امید تو باز
تا مگر بینم رخ نیکوی تو
من جگر تفتیده بر خاک درت
آب حیوان رایگان در جوی تو
ای امید من روا داری مگر
باز گردم ناامید از کوی تو
لطف کن دست جفا بر من مدار
من ندارم طاقت بازوی تو
روزگاری بوده ام بر درگهت
چشم امیدم بمانده سوی تو
تا مگر بینم دمی رنگ رخت
تا مگر یابم زمانی بوی تو
چون ندیدم رنگ رویت لاجرم
مانده ام در درد بی داروی تو
بر من مسکین عاجز رحم کن
چون فروماندم ز جست و جوی تو
در غم تو روزگارم شد دریغ
ناشده یک لحظه همزانوی تو
هم مشام جانم آخر خوش شود
از نسیم جان فزای موی تو
خود عراقی جان شیرین کی دهد
تا به کام دل نبیند روی تو

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ترک من ای من غلام روی تو
جمله ترکان جهان هندوی تو
لعل تو شیرین تر از آب حیات
زان بگو خوشتر چه باشد روی تو
خرم آن عاشق که بیند آشکار
بامدادان طلعت نیکوی تو
فرخ آن بی دل که یابد هر سحر
از گل گلزار عالم بوی تو
حیف نبود ما چنین تشنه جگر
و آب حیوان رایگان در جوی تو
دل گرفتار کمند زلف تو
جان شکار غمزه جادوی تو
غمزه خونخوار تو کرد آنچه کرد
تا چه خواهد کرد با ما خوی تو
من چو سر در پای تو انداختم
بر سر آیم عاقبت چون موی تو
چون دل من در سر زلف تو شد
هم شود گه گاه همزانوی تو
هم ببیند جان جمال تو عیان
چون نهان شد در خم گیسوی تو
هم زمان جایی دگر سازی مقام
تا نیابد کس نشان و بوی تو
هر نفس جایی دگر پی گم کنی
تا عراقی ره نیابد سوی تو

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
آن مونس غمگسار جان کو
و آن شاهد جان انس و جان کو
آن جان جهان کجاست آخر
و آن آرزوی همه جهان کو
حیران همه مانده ایم و واله
کان یار لطیف مهربان کو
با هم بودیم خوش زمانی
آن عیش و خوشی و آن زمان کو
ای دل شده دم مزن ز عشقش
گر عاشق صادقی نشان کو
گر باخبری ازو نشان چیست
ور بی خبری ز جان فغان کو
گر یافته ای ز عشق بویی
خون دل و چشم خون فشان کو
ور همچو من از فراق زاری
دل خسته و جان ناتوان کو
ای دل منگر سوی عراقی
سرگشته مباش هم چنان کو

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
ساقی قدحی می مغان کو
مطرب غزل تر روان کو
آن مونس دل کجاست آخر
و آن راحت جان ناتوان کو
آیینه سینه زنگ غم خورد
آن صیقل غمزدای جان کو
از زهد و صلاح توبه کردم
مخمور میم می مغان کو
اسباب طرب همه مهیاست
آن زاهد خشک جان فشان کو
گر زهد تو نیست جمله تزویر
ترک بد و نیک و سوزیان کو
ور از دو جهان کران گرفتی
جان و دل و دیده در میان کو
با شاهد و شمع در خرابات
عیش خوش و عمر جاودان کو
در صومعه چند زهد ورزیم
صحرا و گل و می مغان کو
چون بلبل بی نوا چه باشیم
بوی خوش باغ و بوستان کو
ما را چه ز باغ و بوی گلزار
بوی سر زلف دلستان کو
با دل گفتم مرا نگویی
کان یار لطیف مهربان کو
ور یافته ای ازو نشانی
خونابه چشم خون فشان کو
با هم بودیم روزکی چند
آن عیش کجا و آن زمان کو
دل گفت هر آنچه او ندانست
از وی چه نشان دهیم آن کو
با این همه جهد می کنم هم
باشد که دمی شود چنان کو
خواهد که فدا کند عراقی
جان در ره او ولیک جان کو

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
مانا دمید بوی گلستان صبح گاه
کاواز داد مرغ خوش الحان صبحگاه
خوش نغمه ای است نغمه مرغان صبح دم
خوش نعره ای است نعره مستان صبحگاه
وقتی خوش است و مرغ دل ار نغمه ای زند
زیبد که باز شد در بستان صبحگاه
از صد نسیم گلشن فردوس خوشتر است
بادی که می وزد ز گلستان صبحگاه
در خلد هرچه نسیه تو را وعده داده اند
نقد است این دم آنهمه بر خوان صبحگاه
خوش مجلسی است درد ندیم و دریغ یار
غم میزبان و ما همه مهمان صبحگاه
جانا بخور ساز درین بزم تا مگر
خوشبو نشد نسیم گلستان صبحگاه
تا ز آتش فراق دل عاشقی نسوخت
خوشبو کند بخور تو ایوان صبحگاه
خواهی چو صبح سر ز گریبان برآوری
کوته مکن دو دست ز دامان صبحگاه
باشد که قلب ناسره تو سره شود
می سنج نقد خویش به میزان صبحگاه
دامان صبح گیر مگر سر برآورد
صبح امید تو ز گریبان صبحگاه
چون دانه ای دل تو که چون جوز غم شده است
انداز پیش مرغ خوش الحان صبحگاه
شب خفته ماند بخت عراقی از آن سبب
محروم شد ز روح فراوان صبحگاه

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای جمالت برقع از رخ ناگهان انداخته
عالمی در شور و شوری در جهان انداخته
عشق رویت رستخیزی از زمین انگیخته
آرزویت غلغلی در آسمان انداخته
چشم بد از تاب رویت آتشی افروخته
چون سپندی جان مشتاقان در آن انداخته
روی بنموده جمالت باز پنهان کرده رخ
در دل بیچارگان شور و فغان انداخته
دیدن رویت که دیرینه تمنای دل است
آرزویی در دل این ناتوان انداخته
چند باشد بی دلی در آرزوی روی تو
بر سر کوی تو سر بر آستان انداخته
بی تو عمرم شد دریغا و چه حاصل از دریغ
چون نیاید باز تیر از کمان انداخته
مانده ام در چاه هجران پای در دنبال مار
دست در کام نهنگ جان ستان انداخته
هیچ بینم باز در حلق عراقی ناگهان
جذبه های دلربایی ریسمان انداخته

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای راحت روح هر شکسته
بخشای به لطف بر شکسته
بر جان من شکسته رحم آر
کاشکسته ترم ز هر شکسته
پیوسته ز غم شکسته بودم
این لحظه شدم بتر شکسته
ای بار غمت شکسته پشتم
تو رخ ز شکسته برشکسته
بر سنگ مزن تو سینه ما
بی قدر شود گهر شکسته
ای تیر غمت رسیده بر دل
پیکان تو در جگر شکسته
بی لطف تو کی درست گردد
جانا دل من به سر شکسته
آمد به درت ندیده رویت
زان شد دل من مگر شکسته
در کوی تو جان سپرد دگر بار
آن مرغک بال و پر شکسته
دل بنده توست در همه حال
گر غمزده است و گر شکسته

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
ای در میان جانم گنجی نهان نهاده
بس نکته های معنی اندر زبان نهاده
سر حکیم ما را در شوق لایزالی
در من یزید عشقش پیش دکان نهاده
در جلوه گاه معنی معشوق رخ نموده
در بارگاه صورت تختش عیان نهاده
از نیست هست کرده از بهر جلوه خود
وانگه نشان هستی بر بی نشان نهاده
روحی بدین لطیفی در چاه تن فگنده
سری بدین عزیزی در قعر جان نهاده
خود کرده رهنمایی آدم به سوی گندم
ابلیس بهر تادیب اندر میان نهاده
خود کرده آنچه کرده وانگه بدین بهانه
هر لحظه جرم و عصیان بر این و آن نهاده
بعضی برای دوزخ بعضی برای انسان
اندر بهشت باقی امن و امان نهاده
کس را درین میانه چون و چرا نزیبد
هر کس نصیب او را هم غیب دان نهاده
عمری درین تفکر از غایت تحیر
گوش دل عراقی بر آستان نهاده

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
ای هر دهن ز یاد لبت پر عسل شده
در هر دهن خوشی لب تو مثل شده
آوازه وصال تو کوس ابد زده
مشاطه جمال تو لطف ازل شده
از نیم ذره پرتو خورشید روی تو
ارواح حال گشته و اجسام حل شده
جان ها ز راه حلق بر افکنده خویشتن
در حلقه های زلف تو صاحب محل شده
ترک رخت که هندوک اوست آفتاب
آورده خط به خون من و در عمل شده
ای از کمال روی تو نقصان گرفته کفر
وز کافری زلف تو در دین خلل شده
بر تو چو من بدل نگزینم روا مدار
آبی که من خورم ز تو با خون بدل شده

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
در صومعه نگنجد رند شرابخانه
عنقا چگونه گنجد در کنج آشیانه
ساقی به یک کرشمه بشکن هزار توبه
بستان مرا ز من باز زان چشم جاودانه
تا وارهم ز هستی وز ننگ خودپرستی
بر هم زنم ز مستی نیک و بد زمانه
زین زهد و پارسایی چون نیست جز ریایی
ما و شراب و شاهد کنج شرابخانه
چه خوش بود خرابی افتاده در خرابات
چون چشم یار مخمور از مستی شبانه
آیا بود که بختم بیند به خواب مستی
او در کناره آنگه من رفته از میانه
ساقی شراب داده هر لحظه جام دیگر
مطرب سرود گفته هر دم دگر ترانه
در جام باده دیده عکس جمال ساقی
و آواز او شنوده از زخمه چغانه
این است زندگانی باقی همه حکایت
این است کامرانی باقی همه فسانه
میخانه حسن ساقی میخواره چشم مستش
پیمانه هم لب او باقی همه بهانه
در دیده عراقی جام شراب و ساقی
هر سه یکی است و احول بیند یکی دوگانه

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
در صومعه نگنجد رند شرابخانه
ساقی بده مغی را درد می مغانه
ره ده قلندری را در بزم دردنوشان
بنما مقامری را راه قمارخانه
تا بشکند چو توبه هر بت که می پرستید
تا جان نهد چو جرعه شکرانه در میانه
بیرون شود چو عنقا از خانه سوی صحرا
پرواز گیرد از خود بگذارد آشیانه
فارغ شود ز هستی وز خویشتن پرستی
بر هم زند ز مستی نیک و بد زمانه
در خلوتی چنین خوش چه خوش بود صبوحی
با محرمی موافق با همدمی یگانه
آورده روی در روی با شاهدی شکر لب
در کف می صبوحی در سر می شبانه
ساقی شراب داده هر لحظه از دگر جام
مطرب سرود گفته هر دم دگر ترانه
باده حدیث جانان باقی همه حکایت
نغمه خروش مستان دیگر همه فسانه
نظاره روی ساقی نظارگی عراقی
خم خانه عشق باقی باقی همه بهانه

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
بازم از غصه جگر خون کرده ای
چشمم از خونابه جیحون کرده ای
کارم از محنت به جان آورده ای
جانم از تیمار و غم خون کرده ای
خود همیشه کرده ای بر من ستم
آن نه بیدادی است کاکنون کرده ای
زیبد ار خاک درت بر سر کنم
کز سرایم خوار بیرون کرده ای
از من مسکین چه پرسی حال من
حالم از خود پرس تا چون کرده ای
هر زمان بهر دل مجروح من
مرهمی از درد معجون کرده ای
چون نگریم زار چون دانم که تو
با عراقی دل دگرگون کرده ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
تا تو در حسن و جمال افزوده ای
دل ز دست عالمی بربوده ای
در جهان این شور و غوغا از چه خاست
گر جمال خود به کس ننموده ای
گوی در میدان حسن افگنده ای
نیکوان را چاکری فرموده ای
پرده از چهره زمانی دور کن
کافتابی را به گل اندوده ای
چون نباشم من سگ درگاه تو
چون بدین نام خوشم بستوده ای
در جهان بیهوده می جستم تو را
خود تو در جان عراقی بوده ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
تا زخوبی دل ز من بربوده ای
کمترک بر جان من بخشوده ای
تا مرا بر خویش عاشق کرده ای
روی خوب خود به من ننموده ای
بر من مسکین نمی بخشی مگر
ناله های زار من نشنوده ای
از وفا و دوستی کم کرده ای
در جفا و دشمنی افزوده ای
کی خبر باشد تو را از حال من
من چنین در رنج و تو آسوده ای
کاشکی دانستمی باری که تو
هیچ با من یک نفس خوش بوده ای
تا در خود بر عراقی بسته ای
صد در از محنت برو بگشوده ای
کاشکی دانستمی باری که تو
با عراقی یک نفس خوش بوده ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای یار مکن بر من بی یار ببخشای
جانم به لب آمد ز تو زنهار ببخشای
در کار من غمزده ای دوست نظر کن
بر جان من دلشده ای یار ببخشای
زان پیش که از حسرت روی تو بمیرم
بس دور بماندم ز تو بیمار ببخشای
اینک به امیدی به درت آمده ام باز
این بار مکن همچو دگربار ببخشای
مرغ دل من بی پر و بی بال بمانده است
در دام فراق تو نگونسار ببخشای
آن رفت که آمد ز من دلشده کاری
اکنون که فرو مانده ام از کار ببخشای
از کرد عراقی خجل و خوار بماندم
مگذار چنینم خجل و خوار ببخشای

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
در کار من درهم آخر نظری فرمای
بر حال من پر غم آخر نظری فرمای
بر خوان جگر خواری وز دست غمت زاری
نابوده دمی خرم آخر نظری فرمای
تا کی بود این محنت تا چند کشم زحمت
مردم ز غمت یک دم آخر نظری فرمای
خون جگرم خوردی جانم به لب آوردی
تا کی دهی ای جان دم آخر نظری فرمای
بس جان و دل مرده کز بوی تو شد زنده
بر نه به دلم مرهم آخر نظری فرمای
در کار من بی دل نابوده به کام دل
یک لحظه درین عالم آخر نظری فرمای
گر زانکه عراقی نیست شایسته زار تو
چون هست دلش محرم آخر نظری فرمای

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
ای دوست الغیاث که جانم بسوختی
فریاد کز فراق روانم بسوختی
در بوته بلا تن زارم گداختی
در آتش عنا دل و جانم بسوختی
دانم که سوختی ز غم عشق خود مرا
لیکن ندانم آنکه چه سانم بسوختی
می سوزیم درون و تو در وی نشسته ای
پیدا نمی شود که نهانم بسوختی
زاتش چگونه سوزد پروانه دیده ای
ز اندیشه فراق چنانم بسوختی
سود و زیان من ز جهان جز دلی نبود
آتش زدی و سود و زیانم بسوختی
تا کی ز حسرت تو برآرم ز سینه آه
کز آه سوزناک زیانم بسوختی
بر خاک درگه تو تپیدم بسی ز غم
چو مرغ نیم کشته تپانم بسوختی
تا گفتمت که کام عراقی ز لب بده
کامم گداختی و زبانم بسوختی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -