cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
هر سحر صد ناله و زاری کنم پیش صبا
تا ز من پیغامی آرد بر سر کوی شما
باد می پیمایم و بر باد عمری می دهم
ورنه بر خاک در تو ره کجا یابد صبا
چون ندارم همدمی با باد می گویم سخن
چون نیابم مرهمی از باد می جویم شفا
آتش دل چون نمی گردد به آب دیده کم
می دمم بادی بر آتش تا بتر سوزد مرا
تا مگر خاکستری گردم به بادی بر شوم
وا رهم زین تنگنای محنت آباد بلا
مردن و خاکی شدن بهتر که بی تو زیستن
سوختن خوشتر بسی کز روی تو گردم جدا
خود ندارد بی رخ تو زندگانی قیمتی
زندگانی بی رخ تو مرگ باشد با عنا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای مرا یک بارگی از خویشتن کرده جدا
گر بدآن شادی که دور از تو بمیرم مرحبا
دل ز غم رنجور و تو فارغ ازو وز حال ما
بازپرس آخر که چون شد حال آن بیمار ما
شب خیالت گفت با جانم که چون شد حال دل
نعره زد جانم که ای مسکین بقا بادا تو را
دوستان را زار کشتی ز آرزوی روی خود
در طریق دوستی آخر کجا باشد روا
بود دل را با تو آخر آشنایی پیش ازین
این کند هرگز که کرد این آشنا با آشنا
هم چنان در خاک و خون غلتانش باید جان سپرد
خسته ای کامید دارد از نکورویان وفا
روز و شب خونابه اش باید فشاندن بر درت
دیده ای کز خاک درگاه تو جوید توتیا
دل برفت از دست وز تیمار تو خون شد جگر
نیم جانی ماند و آن هم ناتوانی گو بر آ
از عراقی دوش پرسیدم که چون است حال تو
گفت چون باشد کسی کز دوستان باشد جدا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
این حادثه بین که زاد ما را
وین واقعه کاوفتاد ما را
آن یار که در میان جان است
بر گوشه دل نهاد ما را
در خانه ما نمی نهد پای
از دست مگر بداد ما را
روزی به سلام یا پیامی
آن یار نکرد یاد ما را
دانست که در غمیم بی او
از لطف نکرد شاد ما را
بر ما در لطف خود فرو بست
وز هجر دری گشاد ما را
خود مادر روزگار گویی
کز بهر فراق زاد ما را
ای کاش نزادی ای عراقی
کز توست همه فساد ما را

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
کشیدم رنج بسیاری دریغا
به کام من نشد کاری دریغا
به عالم در که دیدم باز کردم
ندیدم روی دلداری دریغا
شدم نومید کاندر چشم امید
نیامد خوب رخساری دریغا
ندیدم هیچ گلزاری به عالم
که در چشمم نزد خاری دریغا
مرا یاری است کز من یاد نارد
که دارد این چنین یاری دریغا
دل بیمار من بیند نپرسد
که چون شد حال بیماری دریغا
شدم صدبار بر درگاه وصلش
ندادم بار یک باری دریغا
ز اندوه فراقش بر دل من
رسد هر لحظه تیماری دریغا
به سر شد روزگارم بی رخ تو
نماند از عمر بسیاری دریغا
نپرسد از عراقی تا بمیرد
جهان گوید که مرد آری دریغا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
ندیدم در جهان کامی دریغا
بماندم بی سرانجامی دریغا
گوارنده نشد از خوان گیتی
مرا جز غصه آشامی دریغا
نشد از بزم وصل خوبرویان
نصیب بخت من جامی دریغا
مرا دور از رخ دلدار دردی است
که آن را نیست آرامی دریغا
فرو شد روز عمر و بر نیامد
از آن شیرین لبش کامی دریغا
درین امید عمرم رفت کاخر
کند یادم به پیغامی دریغا
چو وادیدم عراقی نزد آن دوست
نمی ارزد به دشنامی دریغا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
سر به سر از لطف جانی ساقیا
خوشتر از جان چیست آنی ساقیا
میل جان ها جمله سوی روی توست
رو که شیرین دلستانی ساقیا
زان به چشم من درآیی هر زمان
کز صفا آب روانی ساقیا
از می عشق ار چه سرمستی مکن
با حریفان سرگرانی ساقیا
وعده ای می ده اگر چه کج بود
کز بهانه در گمانی ساقیا
بر لب خود بوسه ده آنگه ببین
ذوق آب زندگانی ساقیا
از لطافت در نیابد کس تو را
زان یقینم شد که جانی ساقیا
گوش جان ها پر گهر شد زانکه تو
از سخن در می چکانی ساقیا
در دل و چشمم ز حسن و لطف خویش
آشکارا و نهانی ساقیا
نیست در عالم عراقی را دمی
بر لب تو کامرانی ساقیا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای ز فروغ رخت تافته صد آفتاب
تافته ام از غمت روی ز من بر متاب
زنده به بوی توام بوی ز من وامگیر
تشنه روی توام باز مدار از من آب
از رخ سیراب خود بر جگرم آب زن
کز تپش تشنگی شد جگر من سراب
تافته اندر دلم پرتو مهر رخت
می کنم از آب چشم خانه دل را خراب
روز ار آید به شب بی رخ تو چه عجب
روز چگونه بود چون نبود آفتاب
چون به سر کوی تو نیست تنم را مقام
چون به بر لطف تو نیست دلم را مآب
فخر عراقی به توست عار چه داری ازو
نیک و بد و هرچه هست هست بتوش انتساب

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
مست خراب یابد هر لحظه در خرابات
گنجی که آن نیابد صد پیر در مناجات
خواهی که راه یابی بی رنج بر سر گنج
می بیز هر سحرگاه خاک در خرابات
یک ذره گرد از آن خاک در چشم جانت افتد
با صدهزار خورشید افتد تو را ملاقات
ور عکس جام باده ناگاه بر تو تابد
نز خویش گردی آگه نز جام نز شعاعات
در بیخودی و مستی جایی رسی که آنجا
در هم شود عبادات پی گم کند اشارات
تا گم نگردی از خود گنجی چنین نیابی
حالی چنین نیابد گم گشته از ملاقات
تا کی کنی به عادت در صومعه عبادت
کفر است زهد و طاعت تا نگذری ز میقات
تا تو ز خودپرستی وز جست وجو نرستی
می دان که می پرستی در دیر عزی و لات
در صومعه تو دانی می کوش تا توانی
در میکده رها کن از سر فضول و طامات
جان باز در خرابات تا جرعه ای بیابی
مفروش زهد کانجا کمتر خرند طامات
لب تشنه چند باشی در ساحل تمنی
انداز خویشتن را در بحر بی نهایات
تا گم شود نشانت در پای بی نشانی
تا در کشد به کامت یک ره نهنگ حالات
چون غرقه شد عراقی یابد حیات باقی
اسرار غیب بیند در عالم شهادات

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
دیدی چو من خرابی افتاده در خرابات
فارغ شده ز مسجد وز لذت مباحات
از خانقاه رفته در میکده نشسته
صد سجده کرده هر دم در پیش عزی و لات
در باخته دل و دین مفلس بمانده مسکین
افتاده خوار و غمگین در گوشه خرابات
نی همدمی که با او یک دم دمی برآرد
نی محرمی که یابد با وی دمی مراعات
نی هیچ گبری او را دستی گرفت روزی
نی کرده پایمردی با او دمی مدارات
دردش ندید درمان زخمش نجست مرهم
در ساخته به ناکام با درد بی مداوات
خوش بود روزگاری بر بوی وصل یاری
هم خوشدلیش رفته هم روزگار هیهات
با این همه عراقی امیدوار می باش
باشد که به شود حال گردنده است حالات

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
به یک گره که دو چشمت بر ابروان انداخت
هزار فتنه و آشوب در جهان انداخت
فریب زلف تو با عاشقان چه شعبده ساخت
که هر که جان و دلی داشت در میان انداخت
دلم که در سر زلف تو شد توان گه گه
ز آفتاب رخت سایه ای بر آن انداخت
رخ تو در خور چشم من است لیک چه سود
که پرده از رخ تو برنمی توان انداخت
حلاوت لب تو دوش یاد می کردم
بسا شکر که در آن لحظه در دهان انداخت
من از وصال تو دل برگرفته بودم لیک
زبان لطف توام باز در گمان انداخت
قبول تو دگران را به صدر وصل نشاند
دل شکسته ما را بر آستان انداخت
چه قدر دارد جانا دلی توان هردم
بر آستان درت صدهزار جان انداخت
عراقی از دل و جان آن زمان امید برید
که چشم جادوی تو چین در ابروان انداخت

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چو آفتاب رخت سایه بر جهان انداخت
جهان کلاه ز شادی بر آسمان انداخت
سپاه عشق تو از گوشه ای کمین بگشود
هزار فتنه و آشوب در جهان انداخت
حدیث حسن تو هر جا که در میان آمد
ز ذوق هر که دلی داشت در میان انداخت
قبول تو همه کس را بر آشیان جا کرد
مرا ز بهر چه آخر بر آستان انداخت
چو در سماع عراقی حدیث دوست شنید
بجای خرقه به قوال جان توان انداخت

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
عراقی بار دیگر توبه بشکست
ز جام عشق شد شیدا و سرمست
پریشان سر زلف بتان شد
خراب چشم خوبان است پیوست
چه خوش باشد خرابی در خرابات
گرفته زلف یار و رفته از دست
ز سودای پریرویان عجب نیست
اگر دیوانه ای زنجیر بگسست
به گرد زلف مهرویان همی گشت
چو ماهی ناگهان افتاد در شست
به پیران سر دل و دین داد بر باد
ز خود فارغ شد و از جمله وارست
سحرگه از سر سجاده برخاست
به بوی جرعه ای زنار بربست
ز بند نام و ننگ آنگه شد آزاد
که دل را در سر زلف بتان بست
بیفشاند آستین بر هردو عالم
قلندروار در میخانه بنشست
لب ساقی صلای بوسه در داد
عراقی توبه سی ساله بشکست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
ساقی قدحی شراب در دست
آمد ز شراب خانه سرمست
آن توبه نادرست ما را
همچون سر زلف خویش بشکست
از مجلسیان خروش برخاست
کان فتنه روزگار بنشست
ماییم کنون و نیم جانی
و آن نیز نهاده بر کف دست
آن دل که ازو خبر نداریم
هم در سر زلف اوست گر هست
دیوانه روی اوست دایم
آشفته موی اوست پیوست
در سایه زلف او بیاسود
وز نیک و بد زمانه وارست
چون دید شعاع روی خوبش
در حال ز سایه رخت بربست
در سایه مجو دل عراقی
کان ذره به آفتاب پیوست

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
از پرده برون آمد ساقی قدحی در دست
هم پرده ما بدرید هم توبه ما بشکست
بنمود رخ زیبا گشتیم همه شیدا
چون هیچ نماند از ما آمد بر ما بنشست
زلفش گرهی بگشاد بند از دل ما برخاست
جان دل ز جهان برداشت وندر سر زلفش بست
در دام سر زلفش ماندیم همه حیران
وز جام می لعلش گشتیم همه سرمست
از دست بشد چون دل در طره او زد چنگ
غرقه زند از حیرت در هرچه بیابد دست
چون سلسله زلفش بند دل حیران شد
آزاد شد از عالم وز هستی ما وارست
دل در سر زلفش شد از طره طلب کردم
گفتا که لب او خوش اینک سر ما پیوست
با یار خوشی بنشست دل کز سر جان برخاست
با جان و جهان پیوست دل کز دو جهان بگسست
از غمزه روی او گه مستم و گه هشیار
وز طره لعل او گه نیستم و گه هست
می خواستم از اسرار اظهار کنم حرفی
ز اغیار بترسیدم گفتم سخن سر بست

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
دو اسبه پیک نظر می دوانم از چپ و راست
به جست و جوی نگاری که نور دیده ماست
مرا که جز رخ او در نظر نمی آید
دو دیده از هوس روی او پر آب چراست
چو غرق آب حیاتم چه آب می جویم
چو با من است نگارم چه می دوم چپ و راست
نگاه کردم و در خود همه تو را دیدم
نظر چنین نکند آن که او به خود بیناست
به نور طلعت تو یافتم وجود تو را
به آفتاب توان دید کآفتاب کجاست
ز روی روشن هر ذره شد مرا روشن
که آفتاب رخت در همه جهان پیداست
به قامت خوش خوبان نگاه می کردم
لباس حسن تو دیدم به قد هریک راست
شمایل تو بدیدم ز قامت شمشاد
ازین سپس کشش من همه سوی بالاست
شگفت نیست که در بند زلف توست دلم
که هرکجا که دلی هست اندر آن سوداست
به غمزه گر نربودی دل همه عالم
ز عشق تو دل جمله جهان چرا شیداست
وگر جمال تو با عاشقان کرشمه نکرد
ز بهر چه شر و آشوب از جهان برخاست
ور از جهان سخن سر تو برون افتاد
سزد که راز نگه داشتن نه کار صداست
ندید چشم عراقی تو را چنان که تویی
از آن که در نظرش جمله کاینات هباست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
شوری ز شرابخانه برخاست
برخاست غریوی از چپ و راست
تا چشم بتم چه فتنه انگیخت
کز هر طرفی هزار غوغاست
تا جام لبش کدام می داد
کز جرعه اش هر که هست شیداست
ساقی قدحی که مست عشقم
و آن باده هنوز در سر ماست
آن نعره شور هم چنان هست
وآن شیفتگی هنوز برجاست
کارم که چو زلف توست در هم
بی قامت تو نمی شود راست
مقصود تویی مرا ز هستی
کز جام غرض می مصفاست
آیینه روی توست جانم
عکس رخ تو درو هویداست
گل رنگ رخ تو دارد  ارنه
رنگ رخش از پی چه زیباست 
ور سرو نه قامت تو دیده است
او را کشش از چه سوی بالاست
باغی است جهان ز عکس رویت
خرم دل آن که در تماشاست
در باغ همه رخ تو بیند
از هر ورق گل آن که بیناست
از عکس رخت دل عراقی
گلزار و بهار و باغ و صحراست

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
از میکده تا چه شور برخاست
کاندر همه شهر شور و غوغاست
باری به نظاره ای برون آی
کان روی تو از در تماشاست
پنهان چه شوی که عکس رویت
در جام جهان نمای پیداست
گل گر ز رخ تو رنگ ناورد
رنگ رخش آخر از چه زیباست
ور نه به جمال تو نظر کرد
چشم خوش نرگس از چه بیناست
ور سرو نه قامت تو دیده است
او را کشش از چه سوی بالاست
تا یافت بنفشه بوی زلفت
ما را همه میل سوی صحراست
ما را چه ز باغ لاله و گل
از جام غرض می مصفاست
جز حسن و جمال تو نبیند
از گلشن و لاله هر که بیناست

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
باز مرا در غمت واقعه جانی است
در دل زارم نگر تا به چه حیرانی است
دل که ز جان سیر گشت خون جگر می خورد
بر سر خوان غمت باز به مهمانی است
چون دل تنگم نشد شاد به تو یک زمان
باز گذارش به غم کو به غم ارزانی است
تا سر زلفین تو کرد پریشان دلم
هیچ نگویی بدو کین چه پریشانی است
از دل من خون چکید بر جگرم نم نماند
تا ز غمت دیده ام در گهر افشانی است
آه که در طالعم باز پراکندگی است
بخت بد آخر بگو کین چه پریشانی است
رفت که بودی مرا کار به سامان دریغ
نوبت کارم کنون بی سر و سامانی است
صبح وصالم بماند در پس کوه فراق
روز امیدم چو شب تیره و ظلمانی است
وصل چو تو پادشه کی به گدایی رسد
جستن وصلت مرا مایه نادانی است
خیز دلا وصل جو ترک عراقی بگو
دوست مدارش که او دشمن پنهانی است

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
ز خواب نرگس مست تو سر گران برخاست
خروش و ولوله از جان عاشقان برخاست
چه سحر کرد ندانم دو چشم جادوی تو
که از نظارگیان ناله و فغان برخاست
به تیر غمزه ازین بیش خون خلق مریز
که رستخیز به یکباره از جهان برخاست
بدین صفت که تو آغاز کرده ای خونریز
چه سیل خواهد ازین تیره خاکدان برخاست
بیا و آب رخ از تشنگان دریغ مدار
طریق مردمی آخر نه از جهان برخاست
چنین که من ز فراق تو بر سر آمده ام
گرم تو دست نگیری کجا توان برخاست
تو در کنار من آ تا من از میان بروم
که هر کجا که برآید یقین گمان برخاست
به بوی آنکه به دامان تو درآویزد
دل من از سر جان آستین فشان برخاست
عراقی از دل و جان آن زمان امید برید
که چشم مست تو از خواب سرگران برخاست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ناگه از میکده فغان برخاست
ناله از جان عاشقان برخاست
شر و شوری فتاد در عالم
های و هویی از این و آن برخاست
جامی از میکده روان کردند
در پیش صد روان روان برخاست
جرعه ای ریختند بر سر خاک
شور و غوغا ز جرعه دان برخاست
جرعه با خاک در حدیث آمد
گفت و گویی از این میان برخاست
سخن جرعه عاشقی بشنید
نعره زد و ز سر جهان برخاست
بخت من چون شنید آن نعره
سبک از خواب سر گران برخاست
گشت بیدار چشم دل چو مرا
عالم از پیش جسم و جان برخاست
خواستم تا ز خواب برخیزم
بنگرم کز چه این فغان برخاست
بود بر پای من عراقی بند
بند بر پای چون توان برخاست

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
مهر مهر دلبری بر جان ماست
جان ما در حضرت جانان ماست
پیش او از درد می نالم ولیک
درد آن دلدار ما درمان ماست
بس عجب نبود که سودایی شوم
کیت سودای او در شان ماست
جان ما چوگان و دل سودایی است
گوی زلفش در خم چوگان ماست
اسب همت را چو در زین آوریم
هر دو عالم گوشه میدان ماست
با وجود این چنین زار و نزار
بر بساط معرفت جولان ماست
وزن می ننهندمان خلقان ولیک
کس چه داند آنچه در خلقان ماست
گر ز ما برهان طلب دارد کسی
نور او در جان ما برهان ماست
جنت پر انگبین و شیر و می
بی جمال دوست شورستان ماست
گرچه در صورت گدایی می کنیم
گنج معنی در دل ویران ماست
هاتف دولت مرا آواز داد
کین نوامی گو عراقی ز آن ماست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
چنین که حال من زار در خرابات است
می مغانه مرا بهتر از مناجات است
مرا چو می نرهاند ز دست خویشتنم
به میکده شدنم بهترین طاعات است
درون کعبه عبادت چه سود چون دل من
میان میکده مولای عزی و لات است
مرا که بتکده و مصطبه مقام بود
چه جای صومعه و زهد و وجد و حالات است
مرا که قبله خم ابروی بتان باشد
چه جای مسجد و محراب و زهد و طاعات است
ملامتم مکنید ار به دیر درد کشم
که حال بی خبران بهترین حالات است
ز ذوق با خبری آنکه را خبر باشد
به نزد او سخن ناقصان خرافات است
خراب کوی خرابات را از آن چه خبر
که اهل صومعه را بهترین مقامات است
اگر چه اهل خرابات را ز من ننگی است
مرا نصیحت ایشان بسی مباهات است
کسی که حالت دیوانگان میکده یافت
مقام اهل خرد نزدش از خرافات است
گلیم بخت کسی را که بافتند سیاه
سفید کردن آن نوعی از محالات است
کجاست می که به جان آمدم ز خسته دلی
که پر ز شیوه و سالوس و زرق و طامات است
مقام دردکشانی که در خراباتند
یقین بدان که ورای همه مقامات است
کنون مقام عراقی مجوی در مسجد
که او حریف بتان است و در خرابات است

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ندیده ام رخ خوب تو روزکی چند است
بیا که دیده به دیدارت آرزومند است
به یک نظاره به روی تو دیده خشنود است
به یک کرشمه دل از غمزه تو خرسند است
فتور غمزه تو خون من بخواهد ریخت
بدین صفت که در ابرو گره درافکند است
یکی گره بگشای از دو زلف و رخ بنمای
که صدهزار چو من دلشده در آن بند است
مبر ز من که رگ جان من بریده شود
بیا که با تو مرا صدهزار پیوند است
مرا چو از لب شیرین تو نصیبی نیست
از آن چه سود که لعل تو سر به سرقند است
کسی که همچو عراقی اسیر عشق تو نیست
شب فراق چه داند که تا سحر چند است

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
جانا نظری که دل فگار است
بخشای که خسته نیک زار است
بشتاب که جان به لب رسید است
دریاب کنون که وقت کار است
رحم آر که بی تو زندگانی
از مرگ بتر هزار بار است
دیری است که بر در قبول است
بیچاره دلم  که نیک خوار است
نومید چگونه باز گردد
از درگهت آن کامیدوار است
ناخورده دلم شراب وصلت
از دردی هجر در خمار است
مگذار به کام دشمن  ای دوست
بیچاره مرا  که دوستدار است
رسواش مکن به کام دشمن
کو خود ز رخ تو شرمسار است
خرم دل آن کسی که او را
اندوه و غم تو غمگسار است
یادیش ازین و آن نیاید
آن را که چو تو نگار یار است
کار آن دارد که بر در تو
هر لحظه و هر دمیش بار است
نی آنکه همیشه چون عراقی
بر خاک درت چو خاک خوار است

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
دل چو در دام عشق منظور است
دیده را جرم نیست معذور است
ناظرم در رخت به دیده دل
گرچه از چشم ظاهرم دور است
از شراب الست روز وصال
دل مستم هنوز مخمور است
دست ازین عاشقی نمی دارد
دایم از یار اگرچه مهجور است
حال آشفته بر رخش فاش است
شعله و نار پرتو نور است
حکم داری به هر چه فرمایی
که عراقی مطیع و مامور است

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ساز طرب عشق که داند که چه ساز است
کز زخمه آن نه فلک اندر تک و تاز است
آورد به یک زخمه جهان را همه در رقص
خود جان و جهان نغمه آن پرده نواز است
عالم چو صدایی است ازین پرده که داند
کین راه چه پرده است و درین پرده چه راز است
رازی است درین پرده گر آن را بشناسی
دانی که حقیقت ز چه دربند مجاز است
معلوم کنی کز چه سبب خاطر محمود
پیوسته پریشان سر زلف ایاز است
محتاج نیاز دل عشاق چرا شد
حسن رخ خوبان که همه مایه ناز است
عشق است که هر دم به دگر رنگ برآید
ناز است بجایی و به یک جای نیاز است
در صورت عاشق چو درآید همه سوز است
در کسوت معشوق چو آید همه ساز است
زان شعله که از روی بتان حسن برافروخت
قسم دل عشاق همه سوز و گداز است
راهی است ره عشق به غایت خوش و نزدیک
هر ره که جز این است همه دور و دراز است
مستی که خراب ره عشق است درین ره
خواب خوش مستیش همه عین نماز است
در صومعه چون راه ندادند مرا دوش
رفتم به در میکده دیدم که فراز است
از میکده آواز برآمد که عراقی
درباز تو خود را که در میکده باز است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
در کوی خرابات کسی را که نیاز است
هشیاری و مستیش همه عین نماز است
آنجا نپذیرند صلاح و ورع امروز
آنچ از تو پذیرند در آن کوی نیاز است
اسرار خرابات به جز مست نداند
هشیار چه داند که درین کوی چه راز است
تا مستی رندان خرابات بدیدم
دیدم به حقیقت که جزین کار مجاز است
خواهی که درون حرم عشق خرامی
در میکده بنشین که ره کعبه دراز است
هان تا ننهی پای درین راه ببازی
زیرا که درین راه بسی شیب و فراز است
از میکده ها ناله دلسوز برآمد
در زمزمه عشق ندانم که چه ساز است
در زلف بتان تا چه فریب استکه پیوست
محمود پریشان سر زلف ایاز است
زان شعله که از روی بتان حسن تو افروخت
جان همه مشتاقان در سوز و گداز است
چون بر در میخانه مرا بار ندادند
رفتم به در صومعه دیدم که فراز است
آواز ز میخانه برآمد که عراقی
در باز تو خود را که در میکده باز است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
طره یار پریشان چه خوش است
قامت دوست خرامان چه خوش است
خط خوش بر لب جانان چه نکوست
سبزه و چشمه حیوان چه خوش است
از می عشق دلی مست و خراب
همچو چشم خوش جانان چه خوش است
در خرابات خراب افتاده
عاشق بی سر و سامان چه خوش است
آن دل شیفته ما بنگر
در خم زلف پریشان چه خوش است
یوسف گم شده ما را بین
کاندر آن چاه زنخدان چه خوش است
لذت عشق بتم از من پرس
تو از آن بی خبری کان چه خوش است
تو چه دانی که شکر خنده او
از دهان شکرستان چه خوش است
چه شناسی که می و نقل بهم
از لب آن بت خندان چه خوش است
گر ببینی که به وقت مستی
لب من بر لب جانان چه خوش است
یار ساقی و عراقی باقی
وه که این عیش بدینسان چه خوش است

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
در سرم عشق تو سودایی خوش است
در دلم شوقت تمنایی خوش است
ناله و فریاد من هر نیم شب
بر در وصلت تقاضایی خوش است
تا نپنداری که بی روی خوشت
در همه عالم مرا جایی خوش است
با سگان گشتن مرا هر شب به روز
بر سر کویت تماشایی خوش است
گرچه می کاهد غم تو جان من
یاد رویت راحت افزایی خوش است
در دلم بنگر که از یاد رخت
بوستان و باغ و صحرایی خوش است
تا عراقی واله روی تو شد
در میان خلق رسوایی خوش است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
رخ نگار مرا هر زمان دگر رنگ است
به زیر هر خم زلفش هزار نیرنگ است
کرشمه ای بکند صدهزار دل ببرد
ازین سبب دل عشاق در جهان تنگ است
اگر برفت دل از دست گو برو که مرا
بجای دل سر زلف نگار در چنگ است
از آن گهی که خراباتیی دلم بربود
مرا هوای خرابات و باده و چنگ است
بدین صفت که منم از شراب عشق خراب
مرا چه جای کرامات و نام یا ننگ است
بیار ساقی از آن می که ساغر او را
ز عکس چهره تو هر زمان دگر رنگ است
بریز خون عراقی و آشتی وا کن
که آشتی بهمه حال بهتر از جنگ است

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
شاد کن جان من که غمگین است
رحم کن بر دلم که مسکین است
روز اول که دیدمش گفتم
آنکه روزم سیه کند این است
روی بنمای تا نظاره کنم
کارزوی من از جهان این است
دل بیچاره را به وصل دمی
شادمان کن که بی تو غمگین است
بی رخت دین من همه کفر است
با رخت کفر من همه دین است
گه گهی یاد کن به دشنامم
سخن تلخ از تو شیرین است
دل به تو دادم و ندانستم
که تو را کبر و ناز چندین است
بنوازی و پس بیازاری
آخر ای دوست این چه آیین است
کینه بگذار و دلنوازی کن
که عراقی نه در خور کین است

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
مشو مشو ز من خسته دل جدا ای دوست
مکن مکن به کف اندهم رها ای دوست
برس که بی تو مرا جان به لب رسید برس
بیا که بر تو فشانم روان بیا ای دوست
بیا که بی تو مرا برگ زندگانی نیست
بیا که بی تو ندارم سر بقا ای دوست
اگر کسی به جهان در کسی دگر دارد
من غریب ندارم مگر تو را ای دوست
چه کرده ام که مرا مبتلای غم کردی
چه اوفتاد که گشتی ز من جدا ای دوست
کدام دشمن بدگو میان ما افتاد
که اوفتاد جدایی میان ما ای دوست
بگفت دشمن بدگو ز دوستان مگسل
برغم دشمن شاد از درم درآ ای دوست
از آن نفس که جدا گشتی از من بی دل
فتاده ام به کف محنت و بلا ای دوست
ز دار ضرب توام سکه بر وجود زده
مرا بر آتش محنت میازما ای دوست
چو از زیان منت هیچگونه سودی نیست
مخواه بیش زیان من گدا ای دوست
ز لطف گرد دل بی غمان بسی گشتی
دمی به گرد دل پر غمان برآ ای دوست
ز شادی همه عالم شدست بیگانه
دلم که با غم تو گشت آشنا ای دوست
ز روی لطف و کرم شاد کن بروی خودم
که کرد بار غمت پشت من دوتا ای دوست
ز همرهی عراقی ز راه واماندم
ز لطف بر در خویشم رهی نما ای دوست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
کی ببینم چهره زیبای دوست
کی ببوسم لعل شکرخای دوست
کی درآویزم به دام زلف یار
کی نهم یک لحظه سر بر پای دوست
کی برافشانم به روی دوست جان
کی بگیرم زلف مشک آسای دوست
این چنین پیدا ز ما پنهان چراست
طلعت خوب جهان پیمای دوست
همچو چشم دوست بیمارم کجاست
شکری زان لعل جان افزای دوست
در دل تنگم نمی گنجد جهان
خود نگنجد دشمن اندر جای دوست
دشمنم گوید که ترک دوست گیر
من به رغم دشمنان جویای دوست
چون عراقی واله و شیدا شدی
دشمن ار دیدی رخ زیبای دوست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
یک لحظه دیدن رخ جانانم آرزوست
یکدم وصال آن مه خوبانم آرزوست
در خلوتی چنان که نگنجد کسی در آن
یکبار خلوت خوش جانانم آرزوست
من رفته از میانه و او در کنار من
با آن نگار عیش بدینسانم آرزوست
جانا ز آرزوی تو جانم به لب رسید
بنمای رخ که قوت دل و جانم آرزوست
گر بوسه ای از آن لب شیرین طلب کنم
طیره مشو که چشمه حیوانم آرزوست
یک بار بوسه ای ز لب تو ربوده ام
یک بار دیگر آن شکرستانم آرزوست
ور لحظه ای به کوی تو ناگاه بگذرم
عیبم مکن که روضه رضوانم آرزوست
وز روی آن که رونق خوبان ز روی توست
دایم نظاره رخ خوبانم آرزوست
بر بوی آن که بوی تو دارد نسیم گل
پیوسته بوی باغ و گلستانم آرزوست
سودای تو خوش است و وصال تو خوشتر است
خوشتر ازین و آن چه بود آنم آرزوست
ایمان و کفر من همه رخسار و زلف توست
در بند کفر مانده و ایمانم آرزوست
درد دل عراقی و درمان من تویی
از درد بس ملولم و درمانم آرزوست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -