cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
به حرف و صوت مگو کار دل تباه نگردد
کجاست آینه ای کز نفس سیاه نگردد
ز ما و من به ندامت مده عنان فضولی
تأملی  که نفس رفته رفته آه نگردد
گر انفعال خطا نگذرد ز جاده عبرت
بسر درآمده را پا کفیل راه نگردد
بقا کجاست  که نازد کسی به هستی باطل
به دعوی ای که تو داری نفس گواه نگردد
هزار لغزش مستی ست پیش پای تعین
سر بریده مگر از خم کلاه نگردد
به فکر هستی موهوم احتمال ندارد
که سر به جیب فرو بردن تو چاه نگردد
تلاش دیگر و آزادگی ست جوهر دیگر
مژه اگر به تپش خون شود نگاه نگردد
دگر به سایه دست حمایت  که  گریزم
چو شمع بستن مژگان اگر پناه نگردد
ز فوت فرصت دامن فشان به پیش که نالم
که عمر رفته به فریادکس ز راه نگردد
دل از غبار حوادث میفشرید به تنگی
که هاله یکدو نفس بیش  گرد ماه نگردد
به کر و فر مفریبید طبع بیدل ما را
دماغ فقر حریف صداع جاه نگردد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
در این  گلشن  کدامین شعله با این تاب می گردد
که از شبنم به چشم لاله و گل آب می گردد
دلیل عاجزان با درد دارد نسبت خاصی
غرور سجده مایل صورت محراب می گردد
کف خاکستری بر چهره دارد شعله شوقم
چو قمری  وحشتم  در پرده سنجاب می گردد
گداز آماده کم فرصتی در بر دلی دارم
که همچون اشک تا بی پرده گردد آب می گردد
به  کوشش  ریشه ای را می توان ساز چمن  کردن
نفس از پر زدنها عالم اسباب می گردد
ز بیتابی چراغ خلوت دل  کرده ام روشن
تجلی فرش این آیینه از سیماب می گردد
گدازم آبیار جلوه معشوق می باشد
کتان می سوزد و خاکسترش مهتاب می گردد
به عریانی بلند افتاد از بس مدعای من
گریبان هم به دستم مطلب نایاب می گردد
به  طوف بحر رحمت می برم خاشاک عصیانی
هجوم اشک اگر نبود عرق سیلاب می گردد
قماش عرض هستی تار و پود غفلتی دارد
که چون  مخمل اگر مژگان گشایی خواب می گردد
به تمکین می رساند انفعال هرزه جولانی
هوا ایجاد شبنم می کند چون آب می گردد
جنونم دشت را همچشم دریا می کند بیدل
ز جوش اشک من تا نقش پاگرداب می گردد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
سیه مستی به دور ساغرت بیتاب می گردد
به  عرض سرمه  گرد چشم  مستت  خواب می گردد
کمین عشرتی دارد اما ساز اشکی  کو
درین  گلشن چو شبنم  گل  کند مهتاب می گردد
ضعیفی مایه شوق سجودم در بغل دارد
شکست رنگ تابی پرده شد محراب می  گردد
شد ازترک تماشا خار را هم بستر مخمل
به چشم بسته مژگان دستگاه خواب می  گردد
گل ناز دگر می خندد از کیفیت عجزم
شکست رنگ من در طره او تاب می گردد
ز دل خواهی نوایی واکشی مگذار بی یأسش
همان سعی شکست این ساز را مضراب می  گردد
مکن دل را عبث خجلت گداز خودفروشیها
که این  گوهر به عرض شوخی خود آب می گردد
امید عافیت از هرچه داری نذر آفت  کن
زآتش مزرع بیحاصلان سیراب می گردد
ز شرم زندگی چندان عرق ریز است اجزایم
که گر رنگی به گردش آورم گرداب می گردد
فلک می پرورد در هر دماغی شور سودایی
جهانی را سر بیمغز از این دولاب می  گردد
در عزم شکست خویش زن گر جراتی داری
درین ره هر قدر گستاخی است آداب می گردد
به هر جرات حریف تهمت قاتل نی ام بیدل
به  کویش می برم خونی  که آنجا آب می  گردد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نگه ز روی تو تا کامیاب می گردد
تحیر آینه آفتاب می گردد
زگرمجوشی لعلت به کسوت تبخال
حباب بر لب ساغرکباب می گردد
چه نشیه بود ندانم به ساغر طلبت
که هوشیاری و مستی خراب می گردد
نگاه من به گل عارض عرقناکت
شناوری ست  که بر روی آب می گردد
فروغ بزم بهار انچه دیده ای امروز
همین گل است  که فردا گلاب می گردد
بگیر راه جنون بگذر از عمارت هوش
که این بنا به نگاهی خراب می گردد
به فهم نسخه هستی چرا نه نازکنیم
که نقطه شک ما انتخاب می گردد
چو عمر اگر بشوی همعنان خودداری
قدم به هرچه  گذاری رکاب می گردد
کمند گردن آرام نارسایی هاست
شکسته بالی نظاره خواب می گردد
غرور طاقت ما با شکست نزدیک است
دمی که قطره ببالد حباب می گردد
ز عافیت  گره اعتبار خویشتنیم
چو نقطه بگذرد از خود کتاب می گردد
به عالمی که گلت مست جلوه پیمایی ست
گشودن مژه جام شراب می گردد
ز سیل کاری اشک ندامتم درباب
که آرزو چقدر بی  تو آب می گردد
نفس به سینه بیدل ز شعله شوقت
چو دود در قفس پیچ و تاب می گردد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چو شمع از عضو عضوم آگهی سرشار می گردد
به هرجا پا زنم آیینه ای بیدار می گردد
ندارد ناله من احتیاج لب گشودن ها
دو انگشتی که از هم واکنم منقار می گردد
چو موج گوهر از جمعیت حالم چه می یرسی
جنونها می کنم تا لغزشی هموار می گردد
به رنگ شعله جواله ربطی با وفا دارم
که گر رنگی به گردش آورم زنار می گردد
کف پای حنابند که شورانید خاکم را
که دست قدرت از تخمیر آن بیکار می گردد
گل رنگی که من می پرورم در جیب امیدش
چمن می بالد و برگرد آن دستار می گردد
دماغ باده از سیر چمن مستغنی اش دارد
ز یک ساغرکه بر سر می کشدگلزار می گردد
ز اقبال جهان بگذر مباد از شوق وامانی
درین عبرت سرا پیش آمدن دیوار می گردد
مجین بر خویش چندانی که فطرت باجون جوشد
بنا چون پر بلند افتد سر معمار می گردد
فلک کز نارساییها گم است آغاز و انجامش
به یک پاگرد پای خفته چون پرگار می گردد
تلاش رزق داری دست بر هم سوده سامان کن
در این ویرانه زین دست آسیا بسیار می گردد
به عرض احتیاج آزار طبع کس مده بیدل
نفس چون با غرض جوشید گفتن بار می گردد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ساغرم بی  تو داغ می  گردد
نقش پای چراغ می گردد
لاله سان هرگلی که می کارم
آشیان کلاغ می گردد
دور این بزم رنگ گردانی ست
ششجهت یک ایاغ می گردد
خلق آسودل در عدم عمریست
به وداع فراغ می گردد
در بساطی که من طرب دارم
مطربش بانگ زاغ می گردد
من اگر سر ز خاک بردارم
نقش پا بیدماغ می گردد
شرر کاغذ است فرصت عیش
می پرد رنگ و باغ می گردد
منع پرواز از تپش مکنید
سوختن بی چراغ می گردد
همچو عنقا کجا روم بیدل
گم شدن هم سراغ می گردد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
به هرجا ساز غیرت انفعال آهنگ می گردد
به موج یک عرق صد آسیای رنگ می گردد
نگردد ضعف پیری مانع بیتابی شوقت
نوا از پا نیفتد گر نی ما چنگ می گردد
فسردن  کسوت ناموس  چندین وحشت  است اینجا
پری در شیشه دارد خاک ما گر سنگ می گردد
ز الفتگاه دل مگذرکه با آن پرفشانیها
نفس اینجا ز لب نگذشته عذر لنگ می گردد
چو گیرد خودنمایی دامنت ساز ندامت کن
خموشی می تپد بر خویش تا آهنگ می گردد
فریب آب نتوان خوردن از آیینه هستی
گر امروزش صفایی هست فردا زنگ می گردد
دماغ و هم سرشار است در خمخانه امکان
می تحقیق تا در جام ریزی بنگ می گردد
ندانم نبض موجم یا غبار شیشه ساعت
که راحت از مزاج من به صد فرسنگ می گردد
جنونم جامه واری دارد از تشریف عریانی
که  گر یک رشته بر رویش فزایی تنگ می گردد
دل آن بهتر که چون اشک از تپیدن نگذرد بیدل
که این گوهر به یک دم آرمیدن سنگ می گردد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ز انداز نگاهت فتنه برق آهنگ می  گردد
به شوخیهای نازت بزم امکان تنگ می گردد
طلسم حیرتی دارد تماشاگاه اسرارت
که هرکس می رود هشیارآنچا دنگ می  گردد
نمی دانم هوا پرورده شوق چه گلزارم
که همچون بوی گل رنگم برون رنگ می  گردد
دل آزاد ما بار تکلف برنمی دارد
بر ا بن آیینه عکس هرچه باشد زنگ می گردد
هوس در حسرت کنج لبی خون می خورد کانجا
گریبان می درد از بس تبسم تنگ می گردد
دو عالم خوب و زشت از صافی دل کرده ایم انشا
قیامت می شود آیینه چون بیرنگ می گردد
خزان هوش ما دارد بهار شرم معشوقان
در آنجا تا حیا می بالد اینجا رنگ می گردد
ندانم مطرب بزمت چه ساغر در نفس دارد
که شوق از بیخودی  گرد سر آهنگ می گردد
به سعی خود نظر کردن دلیل  دوری است اینجا
شمار گام هر جا جمع شد فرسنگ می گردد
محبت پیشه ای بیدل مترس از وضع رسوایی
که عاشق تشنه خون دو عالم ننگ می گردد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به اندک شوخیی بنیاد تمکین کنده می گردد
حیا تا لب گشود از هم تبسم خنده می گردد
تنزه گر هوس باشد مجوشید آن قدر با هم
که صحبت از سریشم اختلاطی کنده می گردد
تغافل حکم همواری ست کوه و دشت امکان را
به چندین تخته یک  تحریک  مژگان  رنده می گردد
به عزلت ساز و ایمن زی که در خلق وفا دشمن
سگ دیوانه مطلب مرسها کنده می گردد
به برق تیغ استغنا حذر ازگردن افرازی
درین میدان فلک هم سر به پیش افکنده می گردد
خیال رفتگان رفتن ندارد همچو داغ از دل
به عبرت چون رسد نقش قدم پاینده می گردد
گرانی بر طبایع از غرور قدر نپسندی
درین بازار جنس کم بها ارزنده می گردد
قناعت می کند در خوشه چینی خرمن آرایی
قبا چون پنبه ها بر خویش دوزد ژنده می گردد
نه انجم دانم و نی دورگردون لیک می دانم
جهان رنگ است و یکسر گرد گرداننده می گردد
عرقها می کنم چون شمع و سردر جیب می د  زدم
علاجی نیست هستی از عدم شرمنده می گردد
اگر تسخیر دلها در خیالت بگذرد بیدل
به احسان جهدکن  کاینجا خدایی بنده می گردد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ادب سازیم بر ما کیست تمهید صدا بندد
دو عالم گم شود در سکته تا مضمون ما بندد
طبیعت مست ابرام ست بر خواهش تغافل زن
مباد این  هرزه تاز حرص بر دست توپا بندد
به زنگار تجاهل داغ کن آیینه دل را
که  چون صیقل  زدی  صد زنگ  تهمت بر صفا بندد
سلوک ناملایم نفرت احباب می خواهد
نچینی پیش خود سنگی  که راه آشنا بندد
غبار سرمه داردکوچه جولان استغنا
چو دل بی مطلب افتد بر نفس  راه صدا بندد
فلک در خورد جهد خلق مواج است آفاقش
عرقها خشک  گردد تا پر این آسیا بندد
گذشتن مشکل است از ورطه ابرام مطلبها
کسی تاکی دربن دریا پل از دست دعا بندد
تغافل کاروان بی نیازی همتی دارد
که دل هم گر شود بارش به پشت چشم ما بندد
لب اظهار یکسر سر به  مهر عبرت است اینجا
عرق هر عقده  کز مطلب  گشایم بر حیا بندد
جنون حیرتم مستوری نارش نمی خواهد
مگر مژگان بهم آرم که او بند قبا بندد
به رنگی برده است از خویش آن دست نگارینم
که  گر نقاش خواهد نقش من بندد حنا بندد
بهشتی  نیست  چون  آیینه  بیدل حسن  خودبین را
خیال او اگر بر من نبندد دل کجا بندد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
تا کاتب ایجادم نقش من و ما بندد
چون صبح دم فرصت مسطر به هوا بندد
این مبتذل اوهام پر منفعلم دارد
مضمون نفس وحشی ست کس تا به کجا بندد
ازشبنم ما زبن باغ طرفی نتوان بستن
خونی  که به این رنگست دست  که حنا بندد
سرگشته سوداییم تاکی هوس دستار
کم نیست اگر هستی مو بر سر ما بندد
بی سعی فنا ظالم ازخشم نپوشد چشم
آتش ته خاکستر احرام حیا بندد
نقش بد و نیک آسان از دل نتوان شستن
آیینه مگر زنگار بر روی صفا بندد
در عذر اجابت کوش گر حرص  گداطینت
ابرام تمنایی بر دست دعا بندد
زحمتکش این منزل تا وارهد از آفات
دیوار و دری گر نیست باید مژه ها بندد
تمثالی ازین صحرا جز خاک نمایان نیست
کو آبله تا عبرت آیینه به پا بندد
واپس نپسندد عشق افسردگی ما را
گر سکته تامل  کرد بحرش چه جدا بندد
عالم همه موهومی ست بگذار که بیدل هم
چون تهمت موهومی خود را همه  جا بندد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
هوس تا چند بر دل تهمت هر خشک و تر بندد
بدزدم در خود آغوشی که بر آفاق دربندد
به این یک رشته زناری که در رهن نفس دارم
گسستن تا به کی چون سبحه صد جایم کمر بندد
به آزادی شوم چون شمع تا ممتاز این محفل
گشایم رشته پایی که دستارم به سر بندد
به هم چشمان خیال امتیازم آب می سازد
خدایا قطره ام بیرون این دریا گهر بندد
ز حاصل قطع خواهش کن که این نخل گلستان را
به طومار نمو مهر است در هرجا ثمر بندد
جهان افشاگر راز است بر غفلت متن چندان
که ناهنجاریت در خانه آیینه خر بندد
جنون گل عیانست از گریبان چاکی اجزا
که وحشت برکشد از سنگ و خفت بر شرر بندد
جهانی در غبار ما و من ماند از عدم غافل
حذر از سیر صحرایی که راه خانه بربندد
به بزم عشق پر بی جرأت تمهید زنهارم
مگر اشکی چو مژگان بر سرانگشتم جگر بندد
وفا تا از حلاوت نگسلاند ربط چسبانم
حضور بوریا یارب به پهلویم شکر بندد
ز بس وارستگی می جوشد از بنیاد من بیدل
پرنگ  الفت نگیرد نقش من نقاش گر بندد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
گره به رشته نفس خوش آن که نبندد
ببند دل به نوای جهان چنان که نبندد
نگاه تا مژه بستن ندارد آنهمه فرصت
گمان مبر در نیرنگ این دکان  که نبندد
زکشت تفرقه دهر حاصلی که تو داری
چو تخم اشک از آن خوشه  کن  گمان  که نبندد
دوباره سلسله اتفاق حسن و جوانی
هزار بار نمودند امتحان که نبندد
خیال گردن آزادگان  مصور فطرت
اگر به خامه دهد تاب ریسمان  که نبندد
به ذوق مطلب نایاب زنده است دو عالم
تو غافل از عدمی دل بر آن میان  که نبندد
دماغ ناز به هرجاست نقشبند غرورش
حنا اگر همه خونم دهد نشان  که نبندد
بهار نیز به هر غنچه بسته است دل اینجا
در این چمن چه  کند بلبل آشیان  که نبندد
لب شکایت اگر وا شود به وصف خموشی
چه بیرها به همان یک دو برگ پان  که نبندد
خیال جسته عنقاست مصرعی که ندارم
ز معنی ام چه  گشاید کسی جز آن  که نبندد
همین کمند علایق  که بسته چین فسردن
توگر ز وهم برآیی چه نردبان  که نبندد
جهان به سرمه  گرفت اتفاق معنی بیدل
حدیث عشق چه صنعت  کند زبان  که نبندد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
باز بی تابی ام احرام چه در می بندد
کز غبارم نفس صبح  کمر می بندد
فکر جولان  همه تشویش عبارت  سازی  ست
فطرت آبله مضمون دگر می بندد
غیر دل  گوشه امنی  که توان یافت  کجاست
به چه امید نفس رخت سفر می بندد
عرض جوهر ندهی  بی حسدی نیست فلک
ورنه چون آینه دستت به هنرمی بندد
نی دلیل است که این هرزه  درایان طلب
بال و پر ریختن ناله شکر می بندد
ریزش ماده بر اجزای ضعیف است اینجا
آسمان سنگ به دامان شرر می بندد
وحشت عمرکمین شیفته فرصت نیست
صبح از دامن افشانده نظر می بندد
تا به کی قصه مستقبل و ماضی خواندن
باخبر باش که افسانه نظر می بندد
عجزم از سعی وفا جوهر طاقت  گل  کرد
آب درکسوت یاقوت جگر می بندد
کسب  جمعیت دل تشنه ضبط نفس است
تنگی قافیه موج گهر می بندد
شمع این محفلم از داغ دلم نیست  گزیر
آنچه در پا فکنم عجز به سر می بندد
ناله ام داغ شد از بی  اثریها بیدل
تیغ چون منفعل افتاد سپر می بندد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
به یادت گردش رنگم به هرجا بار می بندد
ز موج  گل زمین تا آسمان زنار می بندد
چ سان خاموش باشم بی توکز درد تمنایت
تپش بر جوهر آیینه موسیقار می بندد
سجودی می برم چون سایه  کلک آفرینش را
که سرتاپای من یک جبهه هموار می بندد
گرفتم تاب آغوشت ندارم   گردش چشمی
تمنا نقش امیدی به این پرگار می بندد
بقدرگردش رنگ آسیای نوبت است اینجا
دو روزی خون ما هم  گل به  دست یار می بندد
به این تمکین شیرین هرکجا از ناز برخیزی
گره در نیشکر پیش قدت زنار می بندد
ییام عافیت خواهی ز امید نفس بگسل
ندامت نغمه ساز عبرتی  کاین تار می بندد
به ناموس حیا باید عرق در جبهه دزدیدن
ز شبنم  گلشن ما رخنه بر دیوار می بندد
نمی باشد حریف حسن تحقیق از حیا غافل
شکوه برق این وادی مژه ناچار می بندد
گر از رینی بیداد نازت شکوه پردازم
شکست دل پر طاووس بر منقار می بندد
به این شوقی که من چون گل به پیراهن نمی گنجم
سر گرد سرت گردیدنم دستار می بندد
ز ننگ ابتذالم آب خواهد ساختن بیدل
تعلق نقش مضمونی که دل بسیار می بندد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
قضا تا نقش بنیاد من بیکار می بندد
حنا می آرد و در پنجه معمار می بندد
ز چاک سینه بی روی تو هرجا می کشم آهی
سحر شور قیامت بر سرم دستار می بندد
مگر شرم خیالت نقش بر آبی تواند زد
سراپایم عرق آیینه دیدار می بندد
بساط عبرت این انجمن آیینه ای دارد
که تا مژگان بهم آورده ای زنگار می بندد
نمی دانم به یاد او چسان از خود برون آیم
دل سنگین به دوش ناله ام کهسار می بندد
در آن محفل که من حیرت کمین جلوه اویم
فروغ شمع هم آیینه بر دیوار می بندد
به رعنایی چو شمع  ازآفت شهرت مباش ایمن
رگ  گردن ز هر عضوت سری بر دار می بندد
چه دارد قابلیت جز می تکلیف پیمودن
در این محفل همین دوشم به دوشم بار می بندد
زمان فرصت ربط نفس با دل غنیمت دان
کزین تار این  گره چون باز شد دشوار می بندد
اسیر مشرب موجم  کزان مطلق عنانیها
گرش تکلیف برگشتن کنی زنار می بندد
به  مخموری  ز سیر این  چمن غافل  مشو بیدل
که خجلت در به روی هر که شد مختار می بندد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چشم تو به حال من  گر نیم نظر خندد
خارم به چمن نازد عیبم به هنر خندد
تا چند بر آن عارض بر رغم نگاه من
از حلقه گیسویت گل های نظر خندد
در کشور مشتاقان بی پرتو دیدارت
خورشید چرا تابد بهر چه سحرخندد
دل می چکد از چشمم چون ابر اگر گریم
جان می دمد از لعلت چون برق اگر خندد
با اهل فنا دارد هرکس سر یکرنگی
باید که به رنگ شمع از رفتن سر خندد
در کارگه خوبی یارب چه نزاکتهاست
صدکوه به خود بالد تا موی کمر خندد
در جوی دم تیغت شیرینی آبی هست
کز جوش حلاوتها زخمش به شکر خندد
سامان  طرب سهل  است زین نقش  که ما داریم
صبح از دو نفس فرصت بر خود چقدر خندد
هر شبنم از ا بن  گلشن تمهید گلی دارد
با گربه مدارا کن چندان که اثر خندد
از سعی هوس بگذر بیدل  که درین  گلشن
گل نیز اگر خندد از پهلوی زر خندد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
لعل لب او یکدم بر حالم اگر خندد
تا حشر غبار من بر آب گهر خندد
بی جلوه او تا چند از سیرگل و شبنم
اشکم ز نظر جوشد داغم به جگر خندد
یک خنده او برق بنیاد دو عالم شد
دیگر چه بلا ریزد گر بار دگر خندد
جوش چمن از خجلت در غنچه نفس دزدد
آنجا که  گل داغم از آه سحر خندد
یک شبنم از این گلشن بی چشم تماشا نیست
چندان که حیا بالد سامان نظر خندد
یاد دم شمشیرت هرجا چمن آراید
چون شمع سراپایم یک رفتن سر خندد
افسردگی دل را از آه  گشایش  کو
سنگ است و همان کلفت هرچند شرر خندد
از چرخ کمان پیکر با وهم تسلی شو
کم نیست از این خانه یک حلقه در خندد
آنجا که ز هم ریزد چار آینه امکان
یک جبهه تسلیمم صدگل به سپر خندد
از خجلت بیدردی داغ است سراپایم
مژگان به عرق گیرم تا دیده تر خندد
بی جلوه او بید ل زین باغ چه  گل چیند
در کسوت چاک دل چون صبح مگر خندد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
صبری که صبح این باغ از ما جدا نخندد
گل می رسد دو دم باش تا بر قفا نخندد
جمعیت دل اینجاست موقوف بستن لب
این غنچه را دمی چند بگذار تا نخندد
تا فکرکفر و دین  است چندین  شک و یقین است
گر طور دانش اینست مجنون چرا نخندد
ماتمسراست دنیا تا چند شادی اینجا
ای محرمان بگریید کس در عزا نخندد
جز سعی بی نشانی ننگ فسرده جانی ست
بایدگذشت ازین دشت تا نقش پا نخندد
گر پیرم درین باغ از شرم لب  گشاید
گل با وجود شبنم دندان نما نخندد
زانوپرستی ام را با صد بهار ناز است
شمع بساط تسلیم سر بر هوا نخندد
عریانی اعتباری ست  افلاسن هم شعاری ست
دلق کهن بهاری ست گر میرزا نخندد
دور غنا و افلاس یک باده و دو جامند
گر با کریم شرمیست پیش گدا نخندد
ای کارگاه عبرت انجام عمر پیریست
قد دوتا دولب شد مرگ ازکجا نخندد
چون نام بر زبانها ننشسته راه خودگیر
نقش نگین نگردی تا برتو جا نخندد
زان چهره عرقناک بی پردگی چه حرفست
آن گل که آبیارش باشد حیا نخندد
پاس حضور الفت از عالمیست کانجا
گر زخم هم بخندد از خم جدا نخندد
هرچند گرد امکان دامان صبح گیرد
بیدل شکستن رنگ برروی ما نخندد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
ستمکشی  که به جز گریه اش نشا ید و خندد
قیامت است که چون زخم لب گشاید و خندد
هوس پرستی این اعتبار پوچ چه لازم
که همچو صفر به درد سرت فزاید و خندد
چو شمع منصب وارستگی مسلم آنکس
که تیغ حادثه تاجش ز سر رباید و خندد
درین زیانکده چندان  کف فسوس نسایی
که جوش آبله آیینه ات نماید و خندد
شرار کاغذ و آمال ماست توام غفلت
که زندگی دو نفس بیشتر نپاید و خندد
حذر ز صحبت آنکس  که بی تأمل معنی
به هر حدیث  که  گو یی ز جا درآید و خندد
خطاست چشم  گشودن به روی باخته شرمی
که هر برهنه  که بیند به پیشش آید و خندد
جه ممکن است شود منفعل ز غیبت یاران
دهن دریده قفایی که باد زاید و خندد
مثال عبرت اشیا درین بساط تحیر
کمین گر است  که  کس آینه زداید و خندد
درین جنونکده این است ناگزیر طبایع
که نالد و تپد و گرید و سراید و خندد
دل گرفته بید ل نیافت جای شکفتن
مگر چو صبح ازین خاکدان برآید و خندد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
جهان کجاست  گلی زان نقاب می خندد
سحر تبسمی از آفتاب می خندد
فنای ما چمن آرای بی نقابی اوست
به قدر چاک کتان  ماهتاب می خندد
تلاش آگهی ات ننگ غفلت است اینجا
مژه ز هم نگشایی که خواب می خندد
تهی ز خویش شدن مفت آگهی باشد
ز صفر بر خط ما انتخاب می خندد
کجاست فرصت دیگرکه ما به خود بالیم
محیط نیز در اینجا حباب می خندد
زعلم وفضل بجزعبرت آنچه جمع کنید
گشاد هر ورقش برکتاب می خندد
درنگ راهبرکاروان فرصت نیست
کجا روبم که هر سو شتاب می خندد
به درسگاه  ادب حرف  و صوف مسخرگی ست
ز صد سؤال همین یک جواب می خندد
ز برق حسن  کسی را مجال جرات نیست
بپوش چشم که حکم حجاب می خندد
زبان به لاف مده  پاس شرم مغتنم است
چو بازگشت لب موج آب می خندد
غبار صبح تماشاست هرچه باداباد
تو هم بخند جهان خراب می خندد
دلت چو شمع به هجر که داغ شد بیدل
کز اشک گرم تو بوی کباب می خندد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
رنگم نقاب غیرت آن جلوه می درد
فطرت جنون کند که ز بویم اثر برد
شادم  که بی  نشانی آثار رنگ و بو
بیرونم از قلمروتحقیق پرورد
این چار سو ادبگه سودای نازکیست
عمری ست ضبط آه من آیینه می خرد
خلقی در امل زد و با داغ یأس رفت
آتش به کارگاه فسون خانه خرد
داغم ز جلوه ای که غرور تغافلش
آیینه خانه ها کند ایجاد و ننگرد
هنگامه قبول نفس بسکه تنگ بود
پا تا سرم چو شمع ز هم خورد دست رد
نقاش شرم دار ز پرداز انفعال
تصویرم آن  کشد که ز رنگم برآورد
آیینه خرام بهار است  گرد رنگ
من نقش پا خیال تو هرجا که بگذرد
طاووس من بهار کمین چه مژده است
عمری ست بال می زنم و چشم می پرد
بیدل جواب مطلب عشاق حیرت ست
آنکس  که نامه ام برد آیینه آورد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
هوس در مزرع آمال  گو صد خرمن انبارد
شرار کاغذ ما ربزش تخم دگر دارد
غبار گفتگو بنشان مبادا فتنه انگیزی
نفسها رفته رفته شور محشر بار می آرد
جلال  عشق آخر سرمه سازد شور امکان را
ز برق غیرت آتش نیستان ناله نگذارد
جهان محکوم تقدیر است باید داشت مغرورش
اگر ناخن ز قدرت دم زندگو پشت خود خارد
چه گل خرمن کنیم از ریشه های نقش پیشانی
عرق درمزرع بیحاصل ما خنده می کارد
شکست شیشه برهم می زند هنگامه مستان
کسی از امتحان یارب دل ما را نیازارد
به این ذوق طرب کز حسرت دیدار لبریزیم
نگه خواهد چکیدن گر تری دامانم افشارد
جنون مشرب پروانه ای دارم که از مستی
زند آتش به خویش و صیقل آیینه پندارد
مژه هرجاگشودم سیر نیرنگ دویی کردم
ببندم چشم تا از راه نم آیینه بردارد
نمو از ریشه بی عشرت ما می کشد گردن
وگرنه ابر این وادی سر افکنده می بارد
چو غفلت غافلیم از غفلت احوال خود بیدل
فراموشی  فراموشی به یادکس نمی آرد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بر این ستمکده یارب چه سنگ می بارد
که دل شکستگی و دیده رنگ می بارد
نصیبه دل روشن بود کدورت دهر
همین به خانه آیینه زنگ می بارد
چو غنچه واننمودند بی گره  گشتن
که رنگ امن به دلهای تنگ می بارد
بیا که بی تو به بزم از ترانه های حزین
دل شکسته ز گیسوی چنگ می بارد
ژ خاک کوی تو مشق نزاکتی دارم
که بوی  گل به دماغم خدنگ می بارد
گذشت فرصت وصل وز نارسایی وهم
نگه ز اشک همان عذر لنگ می بارد
به چشم شوق نگاهی که در بهار نیاز
شکست حال ضعیفان چه رنگ می بارد
به ذوق پرورش وهم آب می گردیم
سحاب ما همه برکشت بنگ می بارد
دلیل عبرت دل صبح نادمیده بس است
که ضبط آه بر آیینه زنگ می بارد
هجوم سایه  گل دامگاه راحت نیست
بر این چمن همه داغ پلنگ می بارد
زبس به کشت حسد خرمن است آفتها
دمی که تیر نبارد تفنگ می بارد
ز دام حادثه بیدل رهایی امکان نیست
که قطره تو به کام نهنگ می بارد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نه فخر می دمد اینجا نه ننگ می بارد
بر این نشان که تو داری خدنگ می بارد
فریب ابر کرم خورده ای از این غافل
که قطره قطره همان چشم تنگ می بارد
دگر چه چاره به جز خامشی که همچو حباب
بر آبگینه ما آه سنگ می بارد
وداع فرصت برق و شرار خرمن کن
به مزرعی که شتاب از درنگ می بارد
بهار این چمن از بسکه وحشت اندودست
ز داغ لاله جنون پلنگ می بارد
به پرسش دل چاک که سوده ای ناخن
که رنگ خون بهارت ز چنگ می بارد
به حیرتم که نگاه از چه حیرت آب دهم
ز خار وگل همه حسن فرنگ می بارد
دل شکسته خمستان یاد نرگس کیست
که اشکم از مژه ساغر به چنگ می بارد
مخور فریب مروت ز چرخ مینارنگ
که جای باده از این شیشه سنگ می بارد
ز آبیاری کشت حسد تبرا کن
که خون عافیت از ساز جنگ می بارد
خطاست تهمت جرات به عجز ما بستن
هزار آبله بر پای لنگ می بارد
مخواه غیر توهم ز اغنیا بیدل
که ابر مزرع این قوم بنگ می بارد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ادب سنج بیان حرفی از آن لب هرکجا دارد
خرام موج گوهر پا به دامان حیا دارد
کف خاکیم در ما دیگرانداز رسایی کو
که دست عجز اگر دارد بلندی در دعا دارد
بخار ازگل  گهر از آب سر برمی کشد اینجا
نگویی مرده رفتاری ندارد زنده پا دارد
غم و شادی ندارد پا و سر پن ماجرا بگذر
چو محمل تهمت بیداری ما خوابها دارد
ازین  کلفت  سرا برخیز و پا بر قصر گردون زن
قیامت فتنه ای از دامنت سر در هوا دارد
اگر صد نام بندی بر صفیر دعوت عنقا
هما از بی نیازی سر به اوج کبریا دارد
بقای جاه موقوف ست بر انعام بی برگان
غنا مهر سرگنجش همان دست گدا دارد
سر سودایی من خاک راه یاد دلداری
که نامش تا رسد بر لب دهن حمد خدا دارد
زمین انقلاب نظم غیرت نیست ناموزون
نشست  گرد میدان بر سر مردان ادا دارد
مگرداغ تودوزد چشم بر درد من بیدل
وگرنه این گلستان کی سر بوی وفا دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -