cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
نیسان فکند باز عرق بر عذارگل
لؤلوی آب دار نگر در کنار گل
دراج و سار و فاخته و بلبل و تذرو
جمع آمدند بار دگر روز بار گل
دیوار و در گرفته و با چوب های خار
چندین نگاه بان ز یمیمن و یسار گل
بی چاره عندلیب که روزی هزار بار
جانش به لب برآمده در انتظار گل
با این همه رقیب که بر گل گماشتند
یک دم نبود ایمن و فارغ ز کار گل
بلبل سر از خروش تهی کرده وز بخور
پر عطر کرده مغز گلابی بخار گل
گه باد بر چمن کند اوراق گل نثار
گه می کند سحاب لآلی نثار گل
چون روزگار ما که وفا با کسی نکرد
با عندلیب هم نکند روزگار گل
با ما زمانه در جدل از عمر بی ثبات
او نیز هم ز مدت ناپایدار گل
از گل به یادگار تو ماندی نزاریا
آری همیشه خار بود یادگار گل

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گیتی بهشت وار شد از روزگار گل
در باغ بشکفید رخ چون نگار گل
شد زاغ چون عطارد در باغ سوخته
تا شد پدید چهرۀ خورشیدوار گل
گل جامه چاک زد چو بشد نرگس از چمن
گویی بشد ز فرقت نرگس قرار گل
ماند به چنگ ساخته اکنون نوای مرغ
ماند به عود سوخته اکنون بخار گل
گر خواست دار باده بود طبع ما کنون
زیرا که بلبل است کنون خواست دار گل
در خانه گر کنیم کرانه کنون رواست
زیرا که جای ما نشود جز کنار گل
در بوستان کنیم به دیدار دوستان
تن ها فدای باده و دل ها نثار گل
اکنون که روزگار نزاری به کام ماست
نتوان گذاشت جز به طرب روزگار گل

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
رونق گرفت کار من از روزگار گل
خوبی و دل بری ست مرا در کنار گل
لطف رحیق یافت مزاج لطیف می
آب عقیق بود رخ آب دار گل
هر در که ریخت دیدۀ من در فراق دوست
آورد ابر کرد سراسر نثار گل
می خور به وقت باش تو از جور روزگار
گه در پناه باده و گه در جوار گل
بی گل رخی که چون گل رخ سار او به رنگ
یک گل نبوده در همه ایل و تبار گل
گل را به باغ گر نبود جاودانه کار
ما را بس است روی چو گل یادگار گل

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
باد آمد و گشاد نقاب از رخان گل
ابر آمد و نهاد گهر در میان گل
آمد گه شکفتن گل در میان باغ
و آمد گه نشستن ما در میان گل
می با گل آشنا شد و مرغان به سوی او
پیغام ها دهند همی از زبان گل
سوگندها خوردند به گلزارها کنون
مستان به جام باده و مرغان به جان گل
بی چاره عندلیب نخسبد یکی زمان
در بوستان شده ست کنون پاس بان گل
دستان ها رسد به نو از بلبلان همی
گویی که کرده اند ز بر داستان گل
گشتند مدح خوان نزاری به روز و شب
من مدح خوان شاهم و او مدح خوان گل

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
کرد آشکار باد بهاری نهان گل
وز گشت روزگار یقین شد گمان گل
اندوه و غم نهان شد و لهو و طرب یقین
تا گشت آشکار جمال نهان گل
تا باز شد دو دیدۀ ابر از گریستن
یک دم قرار نیست ز خنده دهان گل
چون گل ز کبر و ناز نگوید همی سخن
بلبل بود به وقت سخن ترجمان گل
گویی نسیم دعوت عیسی همی دهد
هر باد کان برون جهد از بادبان گل
شاخ گل آسمان شد و از ابر نو بهار
پر مشتری و زهره شود آسمان گل
ای من غلام خال رخ ماه روی خویش
چون نقطه ای ز مشک زده بر میان گل
از لعل سیم دارد و از مشک ناب چشم
آن در میان یاسمن این در میان گل

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
از تتق آمد برون خاتون گل
حلقه باید کرد پیرامون گل
لیلی باغ از نقاب آمد برون
صبح دم برنجد شد مجنون گل
ابر تر دامن به عمدا می کند
گریه ها بر خندۀ موزون گل
باد برهم می زند از نازکی
هر سحرگه اطلس و اکسون گل
حبذا مشاطه ی قوس قزح
تا بدانی عکس بوقلمون گل
با دل من ماند و با روی دوست
اندرون لاله و بیرون گل
ورد بلبل در فراق ورد چیست
ای دریغا حسن روزافزون گل
می به شادی نوش کن ای نیک بخت
بر مبارک طلعت میمون گل
ظلم باشد آب رز بر من حرام
بس گلابی بی وبال از خون گل
شد نزاری فتنه ی مل هم چنانک
بلبل شوریده سر مفتون گل
زهره گو بنواز عود و بازگوی
این نشیط نغز بر قانون گل

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
اگر دورم از تو به آب و به گل
ولی با تو باشم به جان و به دل
ز مبدای فطرت برفته ست حکم
از آن اتصالم به تو متصل
نه آن اتصال است ما را به تو
که دور زمانش کند منفصل
من آن مهربانم که از مهر دوست
ز من مهر گردون بماند خجل
به چشمی که روی تو بیند کسی
به رویی دگر چون شود مشتغل
به چشمت که نایند در چشم من
همه خوب رویان چین و چگل
به دعوی نگویم که من نیستم
از آن بی وفایان پیمان گسل
قرین ثباتم ولی مضطرب
طفیل سلوکم و لیکن مقل
تحمل کسی می کند بار عشق
که دایم بود چون شتر محتمل
تفاخر کسی را رسد در سلوک
که مأمور امرست هم چون ابل
نزاری ز اندازه بیرون مشو
نه غالی نه قاصر بلی معتدل
نزاری اگر وحدتت آرزوست
طمع بگسل از کثرت جان و دل

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
بلبل ز شاخ سرو چو بر زد نوای گل
بر دست گیر باده و بنشین به پای گل
نوروز کنج خانه گرفتن دریغ می
پهلوی خار حیف عظیم است جای گل
فرهاد خوانده ای که چه کرد از هوای دل
خسرو شنیده ای که چه دید از برای گل
گل را عزیز دار و به بیگانه دل مده
حیف است کرده در سر خاری وفای گل
ضایع مکن چو بلبل شوریده روزگار
مسکین شده به جان و به دل مبتلای گل
چون ز اعتدال نشو و نمای ربیع شد
روشن فضای باغ ز فر لقای گل
بار دگر شکایت و تشنیع کرده پیش
با باغ بان گرفته ز سر ماجرای گل
دریاب گو دو هفته وصال و مکن فضول
با گل قرار گیر به خلوت سرای گل
خوش موسمی ست خاصه دو آهنگ کرده اند
بلبل نوای سرو و نزاری نوای گل

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
مرا چو مست روان کرده بوده اند از اول
هنوز مستم و ثابت قدم نه مست مزلزل
چنین مداومتم بر مدام دست ندادی
گرم به دست نبودی زمام مخرج و مدخل
غبارغم به می از روی روزگار توان برد
که زنگ از آینه نتوان زدود جز که به صیقل
مرا چو وحش نباید به کوه و دشت دویدن
اگر قضا نکند چشم آهوانه مکحل
کهای شیفتگی بودمی و سلسله سایی
اگر زمانه نکردی کمند زلف مسلسل
ملامتم مکن ای معترض چو با زندانی
تعلقات محقق ز ترهات مخیل
برو که سدره نشینان از آن گروه نباشند
که در برازخ دنیا بمانده اند معطل
به چشم راست نداند که بیندم متعصب
چه دید خواهد جز عکس دیده دیدۀ احول
عنان عزم به تسلیم داده اند مجانین
مراد قیس میسر نشد به بازوی نوفل
بلای عشق سلامت شکست و شیفته خاطر
به قال و قیل نگشته ست مشکلات چنین حل
نزاریا نتوانی به خود رسید به جایی
بکوش تا نکنی بر قیاس خویش معول

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
دست من و دامن آل رسول
هر چه جزین است نیرزد به پول
باطل مطلق چو ندارد وجود
هر چه جز از حق نکنم من قبول
من نکنم شکر خداوند را
پس روی پیش روان جهول
واقف سر دل وجان من است
آن که برون است ز کنه عقول
چون بود از تو به اعادت به می
راست چنان کز پی هجران وصول
هر که کند از خودی خود خروج
کرده بود باز به جنت دخول
عشق بود خانه برانداز عقل
رخت برون بر ز میان تو فضول
عقل به نادان نکند اقتدا
مرد خدا را نزند راه غول
این چه محال است کجا کی رسد
درحرم شاه گدا را نزول
بیش نزاری سخن حق مگوی
تا نشنود از تو نفور و ملول
طاقت این بار نمی آورند
الا ثابت قدمان حمول

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
نگسلم از دوست امید وصول
باک ندارم ز رقیب فضول
عاقل اگر عیب کند گو بکن
شیفته کی کرد نصیحت قبول
از اثر پرتو خورشید عشق
خیره بماندند نفوس و عقول
فارغم از فرط غلوی عموم
ایمنم از خوف غرور جهول
طبع به جز کژ نکند بی نمک
رقص به جز بد نکند بی اصول
خانه راو باش تهی کن که شاه
می رسد و می کند آن جا نزول
دوست درآید همه بیرون شوند
زیر احد چند توان بد حمول
تو ز من آزادی و من بنده ام
من به تو مشتاق و تو از من ملول
حکم تو بر جان نزاری رواست
بندۀ مطواع نجوید عدول
از سر جیحون نتوان بازجست
عبره توان کرد و لیکن به پول

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
ای دل شوریده سر بل فضول
بیش مرو در پی رد و قبول
پای برون می نهی از حد خویش
دست مزن رقص مکن بی اصول
ساکن و آهسته و تن دار باش
زود نگردد متغیر ملول
خانه ی اوباش تهی کن که شاه
بی خبر آید کند آن جا نزول
پس رو هادی شو لا حول کن
تا نروی بیش ز دنبال غول
دعوی تصدیق و قبول مجاز
زان طرف رود چه حاجت به پول
چیست وفاداری و فرمان بری
بر سخن دوست نجستن عدول
غایب و در دوست شدن محو چیست
هم چو نزاری شده از خود ملول
رمز نزاری همه دیوانگی ست
نیست به ادراک قیاس جهول

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
نشسته ام به خیالی که می پزم مشغول
سری ز عقل نفور و دلی ز خلق ملول
در اوفتاده به گرداب فکر و قلزم عشق
که نه نهایت عرضش بود نه غایت طول
ولایتی که به دیوانگان عشق دهند
کجا به کنه نهایات آن رسند عقول
کجا برند مجانین نصیحت عقلا
که پند از او و نصیحت نمی کنند قبول
سپاه عشق درآمد جهان جان بگرفت
دل از ولایت صبر و شکیب شد معزول
رییس شهر بیاراست بام و برزن و کوی
ولی به کنج گدا کرد پادشاه نزول
گرفته چون شتر مست راه بادیه پیش
نه طبع مایل مشرب نه راغب مأکول
خلاف عقل به دیوانگی بر آرم سر
کنون که نام نزاری نهاده ای بهلول
حسود در حق من هر چه خواه گو می گو
که من به دولت شه فارغم ز فضل فضول

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بر بوی وفایی که ندیدم ز تو نا اهل
افسوس جفایی که کشیدم ز تو نا اهل
جز غصه و بی داد نخوردم ز تو بی رحم
جز زهر ملامت نچشیدم ز تو نا اهل
بس تن که به خواری بنهادم ز تو ناجنس
بس دست تغیر که گزیدم ز تو نا اهل
یا رب چه بلاها که کشیدم ز تو ظالم
یا رب چه جفاها که شنیدم ز تو نا اهل
گفتی ز من است این که به جایی نرسیدی
الحق به کمالی نرسیدم ز تو نا اهل
دیگر نبرم نام تو وز تو نکنم یاد
پیوند محبت ببریدم ز تو نا اهل
تو هم بحلی گر نکنی یاد نزاری
بس دم که به افسوس خریدم ز تو نا اهل

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ز راه لطف درین کلبۀ خراب خرام
که من ترا ز تو خواهم نه نامه و نه پیام
وگر قدم نکنی رنجه حکم نتوان کرد
علی الخصوص که تو حاکمی و بنده غلام
دل مرا سر چندین شکیب ممکن نیست
کدام شیفته ساکن بود به صبر مدام
به صابری نتوان کرد عاشقی بنگر
که راه عشق کدام است و راه صبر کدام
کجا که روی تو بینند خلد نیست حلال
کجا که وصل تو خواهند کعبه نیست حرام
چه باک اگر بفتادم ز چشم دشمن و دوست
چه التفات بود عشق را به ننگ وز نام
غمی به هر نفسی بر دلم منه بنشین
سری به هر قدمی در رهت نهم بخرام
حمایت تو نماید مرا ز هجر خلاص
عنایت تو رساند مرا ز وصل به کام
ترا وفای من و شفقت نزاری بس
مرا رضای تو و رحمت خدای تمام

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
هزار شکر که برگشتم از سفر به مقام
به رغم دشمنی و دیدم جمال دوست به کام
دگر مجاهده غربتم هوس نکند
که در مشاهده دوستان خوش است مدام
چو از قیامت روز وداع یاد آرم
عرق ز هیبت آنم فرو چکد ز مسام
به درد دل نظری از پس و رهی در پیش
چنان که بادیه شوق عشق بی انجام
هزار نامه سیه کرده ام به دوده دل
به دست باد صبا داده ام الام الام
جفای چرخ و عذاب سفر مپرس از من
چه گویمت که چه آمد به رویم از ایام
شکایتی که من از روزگار دارم هم
به روزگار حکایت کنم علی الاتمام
به زور و زاری اگر بی تو باده ای خوردم
حلال زاده نی ام گر نگفته ام که حرام
خمار مردم عاشق ز باده ننشیند
که درد عشق نگیرد به درد می آرام
به مجلسی که درافتاد می ندانستم
که زهر می خورم از غصه یا شراب از جام
به بوی دوست چنان مست و بی خبر بودم
که حاجت می و مسکر نبود و عطر مشام
سماع مطرب و بانگ نماز فرق نداشت
به گوش من که مخالف کدام و راست کدام
به اختیار نزاری دگر سفر نکند
که احتیاط کند مرغ زخم خورده ز دام

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ماه نو بنمود رخ سار از غمام
ساقیا عید آمد آخر شد صیام
تشنگان را آب ده آبی کزو
بر سر آید شعلۀ آتش ز جام
عکس می یاقوت رمانی کند
گرفتند بر صفحۀ سنگ رخام
آب آتش گونه گر بر کف نهند
باز نوشد مفتی صاحب کلام
بس که انگشت پشیمانی گزد
کآب حیوان را چرا گفتم حرام
از فقیه این جا سؤالی می کنم
گر غلامی پخته باشد خواجه خام
بایدش گفتن ضرورت در جواب
خواجه ناقص باشد و کامل غلام
پس اگر لالای او می می خورد
واونه نزدیک خرد کامل کدام
مال ایتام از چه شد بر وی حلال
بر غلام از چه حرام آمد مدام
بر نزاری گو ملامت می کنید
من غلام آن غلامم والسلام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
تنها نی ام اگرچه که تنها نشسته ام
با خاصگان عالم بالا نشسته ام
در من اگر به چشم اضافات بنگرند
این جا نی ام به مرتبه آن جا نشسته ام
می دان حقیقتم به خرابات معتکف
اندر نماز اگر به مصلا نشسته ام
بر متکای سدره از این چارچوب شخص
پنهان ز خویش رفته و پیدا نشسته ام
تا مست باز گردم چون مست آمدم
در پای خم همیشه به عمدا نشسته ام
بر مقتضای حکم تموتون تبعثون
مست و خراب بی سرو بی پا نشسته ام
مخمور در جواب سؤالات عاجزم
سر مست عشق منتظر آن را نشسته ام
نی نی چه آید از من و گفت و شنید من
دل بسته در خدای تعالی نشسته ام
در کنج گنج یاب نزاری ملوک وار
بر کف گرفته جام مصفا نشسته ام
دستم به روزگار مشعبد نمی رسد
بر بام امتحان به تماشا نشسته ام

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
در خیال آباد خود بنشسته ام
در به روی نیک و بد بر بسته ام
گو مدار چرخ هر چون خواه باد
من چو نقطه ثابت و آهسته ام
فارغم از نام و ننگ و صلح و جنگ
هیچ دیگر نیست از خود رسته ام
یافتم از چاه ظلمانی خلاص
زان که در حبل المتین پیوسته ام
می نهم مرهم بسی مجروح را
گرچه هم از خویشتن دل خسته ام
می کشد عشق از کنارم در میان
گرچه از دست ملامت جسته ام
با نزاری گرچه تنها خوش ترست
در خیال آباد خود بنشسته ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ز وصل تو نفسی بهره بر نداشته ام
بیا بیا که به تو این نظر نداشته ام
شبی به روز نیاورده ام ز فرقت تو
که هر دو دیده به خوناب تر نداشته ام
ز حسرت شکرت چون مگس دمی نزدم
که هر دو دست به بالای سر نداشته ام
تو فارغ از من و بر من شبی به روز نشد
که نالۀ دل و سوز جگر نداشته ام
ز عشق من همه آفاق را خبر شد و من
ز عشق و عاشقی خود خبر نداشته ام
ارادتم به تو بوده ست و در محبت تو
غم بلای قضا و قدر نداشته ام
درین دیار زیارت گهی نمی دانم
که من نرفته ام و دست بر نداشته ام
غم نزاری مسکین بخور که در همه عمر
به جز غم خیر و شر نداشته ام

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دوستان در کار خود حیران و مشکل مانده ام
چند کوشم چون کنم بی یار و بی دل مانده ام
منتظر در منزل حیرت به امید نجات
چشم بر در دست بر سر پای در گل مانده ام
چاره تسلیم است و بس امید استخلاص نیست
سهل پندارند و محکم در سلاسل مانده ام
قلزم هجران و من بر تختۀ خوف و رجا
در میان موج بر امید ساحل مانده ام
با که می گویم که قدر ساحل بحر فراق
من شناسم من که در گرداب هایل مانده ام
گو رفیقان رخت بر بندید زین منزل که من
در میان خاک و خون چون مرغ بسمل مانده ام
دوست بر دیوانگی تسلیم فرموده ست و من
عاجز مشتی ملامت گوی غافل مانده ام
ساقیا از دور من پیمانه ای تخفیف کن
کز دو چشم پر خمارش مست باطل مانده ام
دیدۀ خفاش تاب مهر خورشید آورد
نه ولیکن چون کنم چون در مقابل مانده ام
نیست از تشویش حسنت هیچ پروایم به کس
لاجرم حیران این شکل و شمایل مانده ام
گر نزاری از غم هجران بنالد باک نیست
در فراق گل به زاری چون عنادل مانده ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تا فراقت دیده ام خون می چکاند دیده ام
برکن از سر دیده ام گر جز خیالت دیده ام
رحم کن بر من که بی رویت ز پا افتاده ام
سر مپیچ از من که چون زلفت به سر گردیده ام
بارها پیشت ز غربت نامه ها بنوشته ام
و اندرین مدت سلامی از کسی نشنیده ام
یاد من بر خاطرت نگذشت تا باز آمدم
بر من ار بادی گذر کرد از تو واپرسیده ام
بر تو آسان است از من پرس کاندر هر شبی
تا به روز آورده ام سد ره به خون غلتیده ام
چون دلت بر من نبخشاید که من با عجز خویش
نیم جانی داشتم از غم به غم بخشیده ام
گر قبولم می کنی ورنه چه گویم حاکمی
کار من عشق است باری من ترا بگزیده ام
پیش ازین بودم نزاری بعد ازین آن نیستم
تا به تو پیوسته ام از خویشتن ببریده ام
بر لبم کس خنده ای هرگز ندید الا مگر
در میان گریه بر احوال خود خندیده ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
جان در سر دل باختم تا عاشق جانانه ام
دل هم چو جان بفروختم تا در جهان افسانه ام
رویی به خوبی دارد او گر دوست می دارم چه شد
ماه است و من شوریده ام شمع است و من پروانه ام
چون بنگرد صاحب نظر با من نیامیزد دگر
هان ای خردمندان دگر دیوانه ام دیوانه ام
گه در کرامات اولیا گه در خراباتم گرو
گه محرم بیت الحرم گه ساکن بتخانه ام
اکنون نزاری یافتم من او نیم او دیگر است
او خنب و من پیکر صفت گنج است و من ویرانه ام

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
دل گم کرده را چندان که می جویم نمی یابم
همان به تر که بر دنبال مرغ رفته نشتابم
دم از من بر نمی آید غم از من بر نمی گردد
ملول از جمع حسادم نفور از منع بوابم
توانم چاره یی کردن دمی با خود برآوردن
اگر جمعیت خاطر مرتب دارد اسبابم
چنان مستوحش از خویشم چنان مستغرق فکرم
که از مشغولی خاطر نمی گیرد دگر خوابم
اگر وقتی دگر در آشنایی می زدم دستی
کنونم پای از جا رفت و از سر برگذشت آبم
منم این در قفای بخت ضایع کرده سرگردان
برون رفتند و بر بستند رخت از منزل اصحابم
نظر پیوسته بر محراب ابروی بتان دارم
مسلمانی نباشد روی اگر از قبله بر تابم
عبادت خانه رد کردم به رندی سر برآوردم
چو ابروی بتان دیدم بگشت از قبله محرابم
نصیحت در نمی گیرد ملامت گر نمی داند
که رغبت می کشد با مرکز فطرت به قلابم
نزاری ای به زاری باز می گوی و اسف می خور
دل گم کرده را چندان که می جویم نمی یابم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بیا کز تو نمی باشد شکیبم
به جان آمد دل از چندین فریبم
مکن تدبیرم ای جان در جدایی
که خون شد زهره آخر زین نهیبم
اگر نازی کنی آری و لیکن
نباشد طاقت چندین عتیبم
اگر صد ره عنان از من بپیچی
منت تا زنده باشم در رکیبم
بهل تا سر نهم بر پشت پایت
چه می داری چو زلفت بر نشیبم
نه با تو می توانم بد نه با خود
که خواهد برد بیرون زین حجیبم
بدین زاری بریدن از نزاری
بدین زودی نباشد در حسیبم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
گر یک نفس از تو می شکیبم
از معتقدان مکن حسیبم
بختم به وصال تو بشارت
می آرد و من نمی فریبم
در ساخته ام به نار سینه
چون دست نمی رسد به سیبم
خون کرد جگر شب فراقت
چون روز قیامت از نهیبم
بر ماه مپوش طرف برقع
خود زلف تو بس بود حجیبم
ای چشمۀ آفتاب روشن
حربا صفت از تو ناشکیبم
من خاک توم غباربردار
مگذار چو آب سر به شیبم
بیزاری و آن گه از نزاری
هیهات مکش بدین عتیبم
تو حاکمی ار عنان بپیچی
من زنده و مرده در رکیبم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
کوزه بر دوش راهب دیرم
حلقه در گوش ساجد لاتم
من که دردی کش خراباتم
فارغ از طمطراق و طاماتم
گاه از مشرکان توحیدم
گاه از موقنان غلاتم
نه که در حوض کوثر تحقیق
آب جاری بود مجاراتم
نه که در درج مدرج توحید
در مکنون بود عباراتم
به خرد می سزد مفاخرتم
به هنر می رسد مباهاتم
عقل کلی به اختیار دهد
بوسه بر آستان ابیاتم
نفس قدسی به احتیاط نهد
دست بر نبض نفی و اثباتم
مگر افسانه گوی پندارد
که چو او راوی روایاتم
نیستم از معلمان جهول
نه که من ناسخ مقالاتم
دیده کو تا ببیند اسرارم
گوش تا بشنود اشاراتم
نه نزاری به هرزه لاف مزن
بیش ازین برمگو محالاتم
نه به دعوی به ابتدا گفتی
فارغ از طمطراق و طاماتم
یک سخن راست گفته ای از خویش
من که دردی کش خراباتم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
چو بر یاد لبش در مسکراتم
خضر بر چشمۀ آب حیاتم
اگر در مسکراتم وجد باشد
وگر در وجد باشد مسکراتم
به وجهی بت پرستم زان که دایم
خیال او بود عزی ولاتم
همین تا دم زنم خیل خیالش
فرو گیرند حالی شش جهاتم
هم از مبدای فطرت باز دادند
به حسن اهتمام عشق ذاتم
مگر هم عشق بردارد حجابم
که محجوب است عقل بی ثباتم
فرود آرد به منزل گاه دردم
بیندازد ز گردن سییاتم
وگرنه در میان بیم و امید
که بیرون آورد زین مشکلاتم
تویی هم خود حجاب خود نزاری
به دعوی قطره چون گوید فراتم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
دردا کز اشتیاق تو جانا بسوختم
در آتش فراق سراپا بسوختم
صهبا انیس خاطر من بود پیش ازین
اکنون هم از حرارت صهبا بسوختم
از تف سینه بس که جگر خوردم از لبت
یاقوت در خزانۀ خارا بسوختم
از رشک اشک گوهر پاک سحاب چشم
در حقۀ صدف در بیضا بسوختم
زد بر اثیر آتش آهم وزان اثر
هم چون اثیر عقد ثریا بسوختم
بر آتشم نشانی و عیبم کنی اگر
دستی برآورم که خدایا بسوختم
عاجز شدم چو سوخته می خواستی مرا
از غیرت تو دم نزدم تا بسوختم
فکرم دگر به آب سخن ره نمی برد
خاطر چنان در آتش سودا بسوختم
دل را به راه دیده و جان را به برق شوق
این را به آب دادم و آن را بسوختم
نامی نزاریا ز تو مانده ست و زاریی
پس قصه چیست گو همه اعضا بسوختم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
نمی شود به حیل با تو در کمر دستم
مگر که چون کمرت پر شود به زر دستم
نه زر که در قدمت ریزم و نه بازوی آن
که زور پنجه بود بر تو از زبر دستم
به فقر من منگر یک نظر به حالم کن
که خاک زر شود از دولت تو در دستم
به افتخار نهد سر زمانه بر پایم
اگر رسد به سر زلفت ای پسر دستم
کتاب حسن تو وقتی نوشتمی بخطی
چنان که بوسه دهد تیر چرخ بر دستم
کنون ز شیوۀ خط تو شرم می دارم
که بر قلم نهد انگشت ها دگر دستم
به دامنت نزنم دست از آن که آلوده ست
علی الدوام به خونابۀ جگر دستم
طمع نمی برم از وصل و چشم می دارم
که در مراد شود با تو در کمر دستم
حذر ز نالۀ زار نزاری و مپسند
بر آسمان همه شب از تو تا سحر دستم
مهل که غرق شوم بس که بر لب آمد آب
اگر چنان که نگیری درین خط دستم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
یک امشبی که به خدمت به باده بنشستم
مکن به بی ادبی سرزنش که بس مستم
اگر اشارت بوسی کنم مکن منعم
وگر به حلقۀ زلفت برم مبر دستم
تو بس غریب نوازی اگر نه باده به دست
مرا چه زهره که هم زانوی تو بنشستم
نه حد مرتبۀ هم چو من ضعیفی بود
که دل به چون تو حریفی شگرف در بستم
ورای این چه سعادت بود همین مقدار
کفایت است که در دولت تو پیوستم
به اختیار شدم صید زلف مفتولت
همان رمیده نی ام کز کمند می جستم
ز عشق باختن ار توبه کرده بودم شکر
که بر محبت روی تو توبه بشکستم
اگر به دیدۀ من پای نهی شاید
برو که در قدمت هم چو خاک ره پستم
خلاف رای نزاری مکن که کم یابی
مطیع تر ز چنین بنده ای که من هستم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
بیار باده به من ده که توبه بشکستم
اگرچه من ز الست ازل چنین مستم
ز بام گنبد نه تشت آسمان غرور
فرو فتادم و تاس وجود بشکستم
کلاه تقیه و دستار زاهدی از سر
فرو نهادم و زنار بر میان بستم
شراب و شاهد و آواز چنگ و من راغب
صلای نوش برآمد به طبع بنشستم
گوش من برسد ترجمان باد صبا
نه حرف پیر که از خانقه برون جستم
حسود اگر چه خراباتی ام نام نهاد
ز ننگ محتسب غلتبوس وارستم
ز توبه توبه کنم چون درین روش که منم
به توبه کردن کلی نمی دهد دستم
اگر تمامت خلق جهان ز من ببرند
چه باک دارم از آن چون به دوست پیوستم
غم بروت نزاری نمی خورم نه مگر
که در جهان غم ریش کسی دگر هستم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
آوازه در افتاد که من توبه شکستم
نه نه نه چنان است که من توبه پرستم
دادند به من چاشنی یی از خم مبدا
از جرعۀ آن جام چنین واله و مستم
ز آن گاه که دادند به من مشربۀ خضر
خالی نبودم یک دم از آن مشربه دستم
بردارم از آن مشربه جامی و به عمدا
هر تشنه که درخواست خمارش بشکستم
تا خود چه کشد روز مظالم ز مکافات
گیرم که من از طعنۀ بدخواه بجستم
گو بیهده بر خیز به تشنییع و ملامت
من خود ز میان رفتم و با گوشه نشستم
مجموع مقیمان سماوات گواه اند
بر محضر شوریدگی خویش که بستم
چندان که برون آمدم از نیستی خویش
تا خود چه بماند همه آن است که هستم
معذورم اگر مستم و شوریده سر ای یار
کز جملۀ مستان صبوحی الستم
در بار منه تاس حجابم که من این تشت
از بام فکندم چو نزاری و برستم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دردمندم وز وصال یار درمان نیستم
هیچ دردی صعب تر از درد هجران نیستم
گرچه می داند که بر جانم ز هجر یار چیست
آن چنان زارم که گویی در بدن جان نیستم
رسم قربانی ست اندر کیشم اسماعیل وار
گر به تیغ هجر آن مه روی قربان نیستم
داغ حرمانش به کل جان و دلم مجروح کرد
چون کنم آخر که تاب داغ حرمان نیستم
سال ها شد تا سپردم در ره عشقش قدم
ذره ای آگاهی آغاز و پایان نیستم
سر ز پای و پای از سر باز می نشناختم
بی خبر بودم درین سودا خبر زان نیستم
چون نقاب معرفت از عشق او برداشتم
گر دگر نشناختم چیزی غم آن نیستم
من چو ترک کفر و دین گفتم چه بیم نام و ننگ
کفر اگر لازم شود در بند ایمان نیستم
روی و زلف دل بر من کفر و ایمان من است
تا نپنداری که من از اهل ادیان نیستم
تا نزاری مذهب آن زلف کافر دل گرفت
در مسلمانی اگر هستم مسلمان نیستم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ازین ورطه بیرون شوی نیستم
غم دنیی و دین جوی نیستم
هوای زمین و زمان در سرم
نگنجند هرگز هوی نیستم
برین کهنه خلقان خود قانعم
بدل گو مباش ار نوی نیستم
چو گنجم درین کنج و بس فارغم
که چون باد هرزه دوی نیستم
فدا کرده جانم چو فرهاد مست
ستم کاره چون خسروی نیستم
اگر ره بری نیستم در سلوک
چنان دان که بی ره روی نیستم
نزاری نزارم چه آید ز من
سترگی جهان پهلوی نیستم

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -