cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
چون تیره و تنگ است دل در وی نسازم مسکنش
نور است او جا می دهم در هر دو چشم روشنش
گر عمر من باقی بود روزی به کوی او رسم
ور بخت من یاری کند افتد وصالی با منش
بی او تنم از لاغری چون رشته یکتا شده است
ای کاشکی ره یافتی آن رشته در پیراهنش
آن مه که خورشید فلک از روی او شد خوشه چین
باشد رخ صاحبدلان چون برگ کاه خرمنش
من خون خود کردم بحل گر او به تیغم می کشد
نبود ادب گر خون من باری بود بر گردنش
تا در تنش می بنگرم نازکترست از جان من
من جان به منت می دهم کز جان من باشد تنش
بی دوست ناصر عاشقان صبر از ضرورت کرده اند
گر دسترس باشد تو را دستی بزن در دامنش

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
می شود در تاب چشم روشنش
گر بود پروانه در پیرامنش
تا بدیدم صبر من سیماب شد
در بر سیمین دل چون آهنش
نبود آن مه را زیانی گر شوم
چون عطارد خوشه چین خرمنش
لاله رویش همی بیند چمن
لال می گردد زبان چون سوسنش
ساقیا از حلق شیشه خون بریز
چند باشد خون رز در گردنش
غنچه را سر در گریبان از حیاست
خیز و بر کن ای صبا پیراهنش
گر ببیند حال من از جور دوست
دشمن من رحم آید بر منش
در دل تیره اگر تنگ است جای
می نشانم بر دو چشم روشنش
گر شود ناصر به خواری خاک راه
گرد ننشیند همی بر دامنش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
مرا وصال تو بگذشت در تمنا دوش
برفت بر رخم از آب دیده دریا دوش
زمین خلوت خود را بسان خون دیدم
بر آب دیده بینداختم مصلا دوش
گداخت شمع وجودم ز عشق سر تا پای
نشست قالب من در میان خون تا دوش
درون کلبه تاریک ما معطر شد
چو شمع مجلس ما ایستاد بر پا دوش
اگر چه نقش تو از پیش چشم غایب بود
نشد نهفته خیالت ز دیده ما دوش
بیا و مجلس ما را چو صبح روشن کن
که دیده خواب نکرد ه ست از این تمنا دوش
صبا ز خاک درت برد توتیای بصر
که تیره بود مرا بی تو چشم بینا دوش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چو برکشید به وقت سحر خروس خروش
می چون خون کبوتر ز حلق بلبله نوش
ز بلبلان سحر گوش کن نوای هزار
اگر به گوش نمی آیدت نوید سروش
به نزد اهل صبوح آفتاب صبح می است
بیار اگر قدحی هست از قنینه دوش
خمار درد سرم می دهد به هشیاری
بیا به داروی بیهوشیم ببر از هوش
لباس عاریتی در طریق ما عارست
ز پیر خرقه بیاموز هر چه خواهی پوش
چه باد بود کز آن سرو آمده ست به رقص
چه آتش است کز آن می درآمدست به جوش
چو گوهری به لب آرد ز بحر دل ناصر
عروس دهر  به زر گیرد و کشد در گوش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مسلسل است غم دل به زلف پر چینش
که گرد دور قمر بسته اند بر چینش
چنان به حلقه زنار زلف او دل من
مقید است که بر باد می رود دینش
رخ چو آینه اش را ز حسن  آیین است
که نقش صورت جان دیده ام در آیینش
اگر چه عمر به تلخی گذشت بر فرهاد
همین بس است که باقی ست جان شیرینش
مرا ز دست خطایی برفت و نیست صواب
بهای چین و ختا بود زلف مشکینش
اگر به گرد گلش گرد ره بود ای باد
غبار سنبل پرچین بدیده بر چینش
به صبح و شام چو ناصر دعای او گوید
مسبحان فلک می کنند آمینش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
گر بنگری در آینه عکس جمال خویش
عاشق شوی هر آینه بر زلف و خال خویش
نشناخت عقل ناقص ما حسن کاملت
هم خود شناختی به حقیقت کمال خویش
آن ها که گفته اند به وصلت رسیده ایم
آری رسیده اند ولی در خیال خویش
چون وصل و هجر با تو روا نیست از چه روی
آوازه در جهان فکنی از وصال خویش
تا از سماع وصل تو حالی ست در دلم
جز پیش چنگ و نی نکنم وجد و حال خویش
هر خودنما که از سر حالت کند خروش
محجوب مانده است ز حال محال خویش
ناصر اگر تو مثل نداری به عاشقی
معشوق هم به حسن ندارد مثال خویش

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
سوخته ام از دل مسکین خویش
خسته ام از خاطر غمگین خویش
حیف بود بر دهنت جام می
تلخ مگردان لب شیرین خویش
حال جهانی همه بر هم مزن
تاب مده کاکل مشکین خویش
سنبل آشفته به رو در مپیچ
ظلم مکن بر گل نسرین خویش
سر ببر آن هندوی شوریده را
تا نکند روی تو بالین خویش
همچو گلش زود رود سر به باد
هر که نهد گوش به گلچین خویش
زار بگرید چو تو خندان شوی
چشم فلک بر مه و پروین خویش
دین چه بود گر تو به دین مایلی
زود برآریم ز دل و دین خویش
عمر بشد ناصر و نامد دمی
کاین دل آزرده کشد کین خویش

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
از آن چون شمع می سوزد دلم در شام گیسویش
که جان ها سجده می آرند در محراب ابرویش
سواد خال او دارم به جای نور در دیده
مباد از چشم من خالی خیال خال هندویش
صبا می برد با ضعفی قوی پیغام ما امشب
جزاه الله وقت صبحدم جان داد بر بویش
ثباتی نیست زلفش را کز آه دل بیاشورد
تهتک بین که از بادی پریشان می شود مویش
به پا می ایستم چون شمع از سر می برم فرمان
ز دستم بر نمی خیزد که بنشینم به پهلویش
به خورشید رخ او مه مقابل شد به پیشانی
ز روی سخت یک ذره ندارد شرم از رویش
پلنگ از بیم خشم او شود راضی به روباهی
که بستاند دل از شیران به شوخی چشم آهویش
به هر سویی که می بینم ز روی او بود وجهی
دلم خون گشت و از دیده روان کردم به هر سویش
به کویش ناصر خاکی گر از خواری شود خاکی
از او گردی که برخیزد نشیند بر سر کویش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
جز باده نیست کوثر و جز راستی صراط
بسیار کرده ایم در این فکر احتیاط
ما همچو شاه گه کژ و گه راست می رویم
آن کس که جمله راست رود نیست در بساط
دی در حضور پیرمغان شرط کرده ایم
کز عمر یک نفس نگذاریم بی نشاط
اکنون چو نیست ز اهل هنر با تو همدمی
می کن به جاهلان جهان ترک اختلاط
ناصر در ازدیاد هنر بیشتر مکوش
زیرا فتاده ایم به دوران انحطاط

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
از مهر گشت ماهی در اوج حسن طالع
خورشید مشتری شد ما را به حسن طالع
چون اختر سعادت تابنده گشت ماهی
در برج استقامت مسعود گشت راجع
دیدم به خواب مه را گفتم که دلبر آمد
تعبیر واقعاتم آمد بیان واقع
حاشا که دوستان را باشد فراق حایل
دشمن اگر نباشد از وصل دوست مانع
چون گوهر و زر من با دوست در میان است
همچون کمر ز وصلش گشتم به هیچ قانع
گر دوست حکم قطعی بر من به تیغ راند
چون خامه سر نپیچم قطعا ز حکم قاطع
ناصر حیات باقی از وصل او طلب کن
باشد که بازیابی عمری که گشت ضایع

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
زرد و لرزان است تا خود در چه بیماری ست شمع
پای می دارد به جا در خویشتن داری ست شمع
یک دمش مانده ست و روشن شدکه درخواهدگذشت
از چه رو پروانه را در خاطر آزاری ست شمع
گرم بازاری که دارد دمبدم بازار صبح
سرد خواهد شد چرا بی ناله و زاری ست شمع
خود به پا استاده پیش ما و مجلس برفروخت
در مقام خدمت و در عالم یاری ست شمع
کمترش سوز امشب ای ساقی که در شب های هجر
دیده بی خواب ما را یار بیداری ست شمع
سر به خواب آورده رندانه چو شب خیزان چست
بر یکی پای ایستاده در چه عیاری ست شمع
گشت روشن در جهان کو دور از شیرین لبی ست
زانکه در هر محفلی با اشک گلناری ست شمع
گردن از بار طمع افکنده می دارد چراغ
همچو ناصر گرد افراز سبکباری ست شمع

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
خانه تاریک چشمم دارد از روی تو شمع
ز آه دل هر شب فروزم بر سرکوی تو شمع
چون همه شب سجده می دارند پیشت عاشقان
من همی آرم ز دل در طاق ابروی تو شمع
تا ز پیچ و تاب زلفت گم نگردد راه دل
نور رویت می نهد در شام گیسوی تو شمع
سایه زلف تو کردی روی عالم را سیاه
گر نه برکردی رخت در زیر هر موی تو شمع
هیچ می دانی چرا در خدمتت استاده است
شرم می دارد که بنشیند به پهلوی تو شمع
تا دمد صبح از رخت وز سوختن یابد خلاص
با زبان آتشین گردد دعا گوی تو شمع
درد هجر و روی زرد و آب چشم و سوز دل
ناصرا بگرفته  است این جمله از خوی تو شمع

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ز آتش دل هر شبی تا روز بگدازم چو شمع
عاشق دلسوز شب بیدار جان بازم چو شمع
تا چه باشد رشته جان مرا انجام کار
بر سرآمد آتشی بازی در آغازم چو شمع
سوختی دوشم رضا دادم که امروزم بکش
در شب آینده گر جان می دهی بازم چو شمع
پیش من نه یک قدم گر تیغ بر من می زنی
تا روان در زیر پایت سر اندازم چو شمع
بر درت خوارم چو حلقه روز و شب تا عاقبت
در میان حلقه بنشانی به اعزازم چو شمع
تیره ام در شام هجر ای خنجر خون ریز یار
زود برخیز از سر بوسی و بنوازم چو شمع
سوی ناصر از وفا پروانه وصلی فرست
تا ز دل گرمی به یادت خرقه در بازم چو شمع

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بسکه هر شب سرگذشت خویش می رانم چو شمع
سر به سر رخت وجودم را بسوزانم چو شمع
شام می سوزم ز هجر و روز می میرم ز شوق
چون که می سوزی در آخر زنده گردانم چو شمع
دم نیارم زد اگر بری زبانم را به تیغ
سر نتابم گر بسوزی رشته جانم چو شمع
جانم از تاب تب هجران تو بر لب رسید
زرد و لرزان و گدازان و هراسانم چو شمع
از لب میگون و چشم مست شورانگیز تو
گاه خندانم چو ساغر گاه گریانم چو شمع
رشته جانم به پایان آمد از سوز غمش
تا چه آید بر سرم دیگر نمی دانم چو شمع
بر درت چون حلقه دایم من به سر گردیده ام
خیز و یک ساعت میان حلقه بنشانم چو شمع
نیست جز آه جهانسوزم کسی از همدمان
تا بیفروزد دمی بزم شبستانم چو شمع
چهره شمعی ناصر بین که خون شد لاله وار
بسکه بر رخسار چو زر گوهر افشانم چو شمع

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای منصب رسالت از تو شده به رونق
پیش از تو کس نبوده محبوب حضرت حق
ای آفتاب عالم از عشقت آسمان ها
چندین هزار سال است تا می زند معلق
غیر از تو کس نداند کز قرب حق چه دیدی
آن شب که برگذشتی از نه رواق ازرق
تا دشمنان چو خامه سر برخط تو آرند
کردی به یک اشارت تو جرم ماه را شق
هر شام در فراقت از بس که اشک بارم
دامان چرخ اطلس گردد به خون معرق
شد علم های یونان در انزوا مقید
تا بر حدوث عالم کردی تو حکم مطلق
رفتار صادقت را تصدیق کرد ناصر
با وحی حق چه گوید صدیق غیر صدق

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
می رود در خاک خواری آب نالان از فراق
بر سر آتش همی گردد سپهر از اشتیاق
ما چو ابر از دیده می رانیم سیل و تو چو اشک
می جهی از ما و همچون برق می رانی براق
اتفاقا صحبت حاضر که غایب شد ز چشم
غیب دان داند که چون افتد دگر بار اتفاق
طاق گردون نیست در شوخی به ابروی تو جفت
جفت ابرویت به پیشانی بود پیوسته طاق
آفتاب عشق ذرات وجود ما بسوخت
چون عطارد طالعیم از مهر داریم احتراق
حرف ناصر کی فتادی در دهان ها چون زبان
گر نبودی کاغذ دورویه را رسم نفاق
راویان را در نهاوند است آهنگ حجاز
مطربی خوش در سپاهان می زند راه عراق

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ظهری کرأس صبح فی ضربة الفراق
خفت عروق جسمی کالعود فی  العراق
گمراه شام هجرم راهم نمای مطرب
مخمور درد دردم جامی بیار ساقی
از من به شام هجران باقی نماند چیزی
اما به روز وصلت دارم هنوز باقی
کالبدر قد ندرت فی رحلة المثال
کالشمس قد حرقت من نار اشیتاقی
چون چشم خود به شوخی هشیار را چه مستی
چون ابرویت به خوبی جفتی اگر چه طاقی
کام و دهان ناصر شیرین شد از دهانت
باقی الکلام خلوا فی لذة المذاقی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
هر که بویی یافت از بستان عشق
غرقه شد در بحر بی پایان عشق
دل چه باشد قطره ای از بحر شوق
جان چه باشد گوهری از کان عشق
نیست روح  الا نسیم باغ وصل
نیست تن جز حلقه زندان عشق
فتنه گردون هم اکنون طی شود
تا ابد باقی بود دوران عشق
سر نخوانندش در میان سروران
گر نبازی بر سر میدان عشق
گوهر وصلش کجا افتد به دست
گر بیندیشی تو از توفان عشق
هر گدای رند ازرق پوش را
بار نبود بر در سلطان عشق
ساقیا داروی بیهوشی بده
تا بدو سازم دمی درمان عشق
گر سر ناصر درین سودا رود
همچنان با سر برد پیمان عشق

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای چشم سیاه تو بلای دل عاشق
ای زلف پریشان تو مجموع خلایق
با عارض تو دل نبرد نام ریاحین
با چهره تو کس نبرد نام شقایق
اسرار لب لعل تو هرکس نشناسد
بی خون جگر حل نتوان کرد دقایق
جز حاجب ابروی تو بر گوشه چشمت
هندو نشنیدم که کند خدمت لایق
من زان تو ام گر بزنی ور بنوازی
بر حکم تو موقوف و به رأی تو موافق
خواهم که برافتد به جهان پرده ز ناصر
تا فرق کنی یار موافق ز منافق

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
زهی جناب جلال تو قبه افلاک
سوار امر تو کونین بسته بر فتراک
مشاهدات جمال تو سابق الاوهام
تصورات کمال تو خارج الادراک
کبوتر حرمت شاهباز سدره نشین
برید راه تو سلطان خطه لولاک
مصاف حکم تو را ترک تیغ زن بهرام
سپاه صنع تو را شاه نیزه دار سماک
به شاه و فیل و فرس غایبانه می بازد
قضا ز امر تو بر روی هفت رقعه خاک
جهان ز فیض تو هر دم اگر نه جان یابد
به یک نفس شود اجرام کاینات هلاک
به آب دیده دلم جامه ها نمازی کرد
نماز عشق روا نیست جز به جامه پاک
به روز حشر که چون لاله غرق خون باشم
کفن چو غنچه گل سازم از هوای تو چاک
کمال شوق تو اظهار می کند ناصر
محب شمع ز پر سوختن ندارد باک

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نمود صبح ازل آفتاب روز وصال
هوای عشق مرا در ربود ذره مثال
به مال و ملک بود التفات هر کس را
مرا ز حسن عقیدت به سوی حسن و جمال
خیال بود میانت که در کنار آید
که فرق نیست به مویی میان را ز خیال
نموده اند به انگشت ابروی تو به من
مبارک است که دیدم به روی دوست هلال
از آن زمان که تو بر من چو باد بگذشتی
شکسته بسته چو زلف تو ام پریشان حال
خیال بست تصور دهان تنگ تو را
زهی تصور باطل زهی خیال محال
به وصف روی تو چون است گفته ناصر
رسیده است چو حسن تو شعر او را به کمال

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
شنیده ایم که عشاق مستقیم احوال
به درد هجر بمردند بر امید وصال
کسی به دور فرومایه دل چرا بندد
که دم به دم متغیر شود ز حال به حال
شب دراز دو چشمم خیال خواب ندید
که ره نبود در آن گوشه خواب را ز خیال
چو شمع تا به سحر سوختم بدان امید
که صبح وصل برآید ز مطلع اقبال
کنون که نوبت وصل است یار می گوید
که خیر باد سفر می کنم زهی اشکال
سمند عزم روان کرد و ما ز غایت جهل
هم از عقیله خود مانده پای بند عقال
گدای وار درآمد به کوی او ناصر
به گوش هوش شنید ندا که خذو تعال

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
هنوز در دل مایی و پیش دیده مقابل
که منقطع نشود دوستی به قطع منازل
میان لیلی و مجنون مودت است و ارادت
اگر عداوت و شور است در میان قبایل
به ما ز دوست سلامی مگر نسیم رساند
کز آب دیده در این ره پدید نیست مراحل
نظر به صورت زیبا و زلف و خال ندارم
که میل اهل حقیقت به سیرت است و شمایل
عجب که خاطر گلبن ز درد دل نشود خون
چنین که سوخت دل لاله از خروش عنادل
دگر ز کشته هجران دلیل عشق چه جویی
که آب دیده نمودیم و رنگ چهره دلایل
مرا به روز قیامت قتیل عشق تو یابند
سپرده جان گرامی گرفته دامن قاتل
مران شکسته دلان را از آستان کریمت
چرا که اهل کرم را گریز نیست ز سایل
چنین که هستی ناصر به بحر عشق فرو شد
گمان مبر که غبارش برد نسیم به ساحل

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
چو شاه عشق ظفر یافت بر ولایت دل
قماش خانه سبیل است و خون بنده بحل
حدیث شوق نگویم چرا که کسوت عشق
میان عاشق و معشوق کی شود حایل
خط وفای تو از لوح خاطرم نرود
سیاهی از رخ هندو کجا شود زایل
نوشت بر رخ من اشک صد رساله ولیک
جز اهل فضل که داند عبارت فاضل
میان جان و تنم رفت صد مقدمه بحث
ز مشکلات محبت ز ناقص و کامل
سه نقطه بر سر خط زد چو حل نشد حرفی
دل از سیاهی چشمم علامت مشکل
چو خاک بر سر کویش مقیم شد ناصر
ز آستان کریمان کجا رود سایل

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
منم شب ها و اشک سرخ و روی زرد و درد دل
حذر کن شمع من تا برنخیزد آه سرد دل
به جز نوشیدن خون جگر بر خار غم خفتن
ز من گر راست می پرسی ندیدم خواب و خورد دل
دل من سوز اگر جز میل تو کرده است یا گفته
که من ناراضی ام ای جان ز گفتگو و کرد دل
مرا در دل غباری هست که می آید از آن دلبر
خیالش گوییا اول به دامن رفت گرد دل
عجب منصوبه ای افتاد ما را آنکه چشم او
به شکل کعبتین غلتید و از ما برد نرد دل

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
دل من می کشد و چون نروم از پی دل
سوی دلبر که دل  آرام نگیرد با گل
تو اگر پند بفرمایی و گر بند نهی
دل دیوانه چنان نیست که گردد عاقل
ای صبا چون گذرد یار به من بازنمای
حیف باشد که رود عمر من و من غافل
گل به روی تو عزیز من اگر دعوی کرد
زود در مجلس ما دسته شود خوار و خجل
بخت یاری قبول من مفلس نکند
مگر از دولت اقبال تو گردد مقبل
ساربان گفت که بستند رفیقان همه بار
لیک در راه تو دگر سخن را محمل
ناصرا هر که می از صبح ازل نوشیده است
تا شبانگاه ابد مست بود لایعقل

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
هر دم از دست فراقت می شود صد پاره دل
درد دل را چاره ای پیدا نشد بیچاره دل
همچو شمعش تا به کی گه سوزی و گاهی کشی
عودسان آن به که خاکستر شود یکباره دل
تا نسیم زلف تو می آید از باد صبا
در پی باد صبا خواهد شدن آواره دل
زنده می سوزد دلم باری بیا نظاره کن
گر چه بد حال است می ارزد به یک نظاره دل
تیره وقتم کافتاب روشنم طالع نشد
یافت این بد طالعی باز از کدام استاره دل
طره طرار او را دل به عیاری گرفت
نیست واقف گوییا زان نرگس عیاره دل
شد دل ناصر ز هجرت تیره آخر رخ نمای
تا مگر روشن شود از عکس آن رخساره دل

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
به جان جمله مردان که در صباح ازل
چو باد صبح روان شد ز جنبش اول
مرا ز غنچه پرخون دل گلی بشکفت
که بوی عشق از او پر شده است درین دول
میان ما و تو چون موی در نمی گنجد
مرا ز تو نتواند برید تیغ اجل
بنای عالم اگر سر به سر خلل گیرد
وجود عشق نشد قابل فنا و خلل
به برج ابروی تو کوکبی سیاه دل است
مگر به خانه برجیس آمده است زحل
حدیث لیلی و مجنون شده است افسانه
کنون ز عشق من و تو همی زنند مثل
بپرس عاقل دور از من آنچه می خواهی
که مشکلات کتب  را به باده کردم حل
مجو معلم و واعظ به جز مغنی و چنگ
که هر دو راست ادا می کنند قول و عمل
خوش است مجلس رندان کز آب روشن خم
بشسته اند ز خود رنگ های زرق و حیل
مگو حکایت فردا مکن شکایت دی
که مرد حال ز ماضی نگفت و مستقبل
قدم که در ره معشوق می نهد ناصر
چو ساق عرش مصون است از خطا و زلل

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مهی در برج ما کرده است منزل
که چون مهرست ماهش در مقابل
دو چشم جادوش از زلف مشکین
به روی آتش اندازند فلفل
بریم از طره اش تاری و بندیم
چو مجنونان خرد را در سلاسل
ز زلف دلبران سازیم جاروب
بروبیم از رخ حق گرد باطل
برو زاهد تو مستوری و ما مست
نیاید راست با دیوانه عاقل
سر خم را بپوشانید ز اغیار
به آب می کنید از خاک ما گل
تو و مسجد من و کنج خرابات
که هرکس می برد راهی به منزل
مشو ما را محصل بهر توبه
که من هم بوده ام روزی محصل
نکردیم از میانش هیچ معلوم
ندیدم چون وصالش هیچ مشکل
اگر مقصود ناصر را شناسی
نباشی هرگز از مقصود غافل

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
بگذر ای عاقل و بگذار مرا لایعقل
بر سر کوی بتان پای به گل دست به دل
دیده را دولت بیدار اگر بود نبود
پرده دیده میان دل و دلبر حایل
اشک باران شدم و تا چشم زدم سایل بود
نتوان بست در خانه به روی سایل
بگذر ای مه به سعادت به سرم هر ماهی
که در آفاق نباشد به از این سر منزل
هندوی خال مبارک به گلستان رخت
گشت مقبول که او هست سیاهی مقبل
مه اگر روی بپوشد ز تو می دارد شرم
گل اگر سرخ برآید ز رخ توست خجل
ساقیا حاصل عمرم می ناب است بیار
تا ز دل پاک بشویم هوس بی حاصل
عاقلان را چو برد غول غم دهر ز راه
غیر دیوانه در این دور ندیدم عاقل
ناصر از وعده او بوی وفایی مطلب
سرو آزاد به هر باد نگردد مایل

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دگر ره بر خدا کردم توکل
مرا از خار این ره بشکفد گل
مرا با عشق خوبان جانبی هست
که میل جزو باشد جانب کل
ننوشم باده جز با ماهرویی
مرا یا گل خوش است و باده و مل
صبا برخیز اگر چه ناتوانی
مکن زنهار در رفتن تعلل
رسول عاشقانی پیش معشوق
ببر از من خدا را این ترسل
به شکر عرضه ده پیغام طوطی
به گوش گل رسان گلبانگ بلبل
بگو ای بنده چشم تو نرگس
غلام طره زلف تو سنبل
مرا تاب تجلی رخت نیست
ندارد سنگ خارا این تحمل
تجمل ها همه هست از جمالت
جمالت نیست محتاج تجمل
رخ و زلف تو را با عقل ناصر
همه اثبات دور است و تسلسل

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
بیا که باغ به صد برگ می رسد از گل
چمن هزار نوا دارد از دم بلبل
ز صبح بر کمر کوه می دمد لاله
غزاله در دمن سبز می چرد سنبل
صبا نسیم گل آورد و بوی سنبل داد
به وقت صبح برآمد ز بلبلان غلغل
تو قیل و قال ز بلبل شنیده ای همه وقت
شنو به وقت صبوحی ز بلبله قل قل
گل وجود به کلی گلاب کی گردد
اگر ز کثرت اجزا برون نیایی کل
قدم به هیچ سبیلی برون منه ناصر
ز راه رندی و فارغ شو از سبیل و سبل

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
پرده چو بگشاد باد از روی گل
تازه شد عیش از رخ نیکوی گل
حبذا بلبل که می آرد به سر
عمر شیرین را به گفت و گوی گل
چشم نرگس چون سحر در خواب رفت
بوسه زد باد صبا بر روی گل
ظلم دوران فلک را بین که چون
می نشیند خار در پهلوی گل
صبحدم بنگر طناب اندر طناب
خیمه های لاله در اردوی گل
نوعروس باغ را دست چنار
از گریبان می گشاید گوی گل
نقش دلبر دید دل در رنگ او
بوی جانان یافت جان از بوی گل
زانویی زن جان من جامی بدار
بر بساط سبزه همزانوی گل
خنده بر درد دل ناصر مزن
سرو من تا چند گیری خوی گل

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
اگر ای باد تو را بر در او هست قبول
خاک را نیز چنان کن که شود وجه قبول
ننمایی سبکی تا نشود گرد و غبار
که سر یار گران است و دل دوست ملول
به چه ارزم من خاکی که روم بر در او
از کجا در سرم افتاد چنین فکر فضول
گر به زلفش برسی ذکر پریشانی من
نکنی هیچ مبادا که شود قصه به طول
گویش از من که دگر نیست رسولی به برم
چو سوی بنده خود آیی تو چه حاجت به رسول
من به سودای تو مشغولم و از خود فارغ
تو ز من فار غ و با حسن رخ خود مشغول
قابل دولت وصل تو نباشد ناصر
تا به اقبال قبول تو نگردد مقبول

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای صبا از من به جانان شو رسول
افت و خیزان بر در او کن نزول
حلقه بر در زن نیاز ما رسان
باشد آنجا یابی امکان دخول
گر در آیی خدمت من عرضه دار
از کرم باشد که فرماید قبول
می بگو از ما که این خاک رهت
از کجا ره یافت در ما این فضول
تا سفر کردم ز کویش اختیار
سخره می گردند عقلم را عقول
من که تا بودم نبودم بی رخش
قانعم کز وی پیام آرد رسول
ناصر از هجران چه نالی چون که نیست
آنچه مقصود از فراق است و وصول

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
رفتم گر از نشستن ما می شوی ملول
زین در کجا روم که بیابم در قبول
محکوم را اگر بکشی حکم از آن توست
ما گوش دل نهاده به حکمت کما یقول
سوز درون به آب سرم کم نمی شود
نار من اشتیاقک فی القلب لاتزول
دل پیش توست با تو کند شرح اشتیاق
در یک ورق تمام نگنجد سخن ز طول
پروانه را چه بود که خاطر به شمع داد
مسکین دلش به سوختن خویشتن عجول
حاشا که در خیال من آید وصال او
فرهاد را چه سود که شیرین شود ملول
عقلم نمی گذاشت که چشمم در او بود
زان ره نرفت دل که گمان می برد عقول
قهر آیدم ز باد که پیغام او دهد
ما را خیال دوست کفایت بود رسول
ناصر گمان نداشت که آن شاهباز را
روزی در آشیانه بختش بود نزول

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
مرا ز درد تو خون دل است و دردی جام
دوای سوختگان نیست جز باده خام
نه نونیازی ام امروز با می کهن است
که ما ز روز ازل بوده ایم مست مدام
حریف حسن ز ساقی و جام می بیند
نقوش غیب ز آغاز کار تا انجام
فقیه مدرسه فتوی همی دهد در شهر
که خون خلق مباح است و باده حرام
مرا چو بربط و نی گوش و دیده بر چنگ است
چرا که پیر طریقت است و رهنمای مقام
بنوش باده که دوران جام جمشید است
چه بیم از آنکه کشد چرخ خنجر بهرام
از آن به ننگ برآورد نام خود ناصر
که پیش عاشق بیچاره ننگ باشد از نام

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
در سر من هست هوای مدام
سوختم از پختن سودای خام
عود بزن عذر میار ای پسر
خوش نبود عذر مرا ای غلام
جان به لب آورد ز تلخی قدح
وز لب شیرین تو نگرفت کام
نور دهد خانه چشم مرا
پرتو خورشید می از عکس جام
بنده خاصیم مده انتظار
گر نظری می کنی از لطف عام
از خم ابروی تو محراب داشت
یافت از آن بیت حرام احترام
رفت چو ناصر به حجاز از عراق
هر که خبر یافت ز سر مقام

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
خراب کرده چشمان پرخمار توام
به هم آمده زلف تابدار توام
مرا مران تو به خواری که زار می مانم
اگر چه خوارم و زارم نه خوار و زار توام
به دوستی که مکن دشمنی تو با دل من
چه دوستی که ندانی که دوستدار توام
خیال زلف تو با خاطرم همی گوید
که من شکسته پریشان روزکار توام
دلم برفت و به جان این خبر رسید ز او
بیا بیا که من اینجا در انتظار توام
قرار دادی و گفتی که با تو پیوندم
سر از قرار مگردان که بی قرار توام
تنم چو شمع بسوزد تمام سر تا پای
اگر تو را به زبان بگذرد که یار توام
نه روی حور همی خواهم و نه باغ بهشت
تنعم است مرا اینکه در جوار توام
شبی بگفت به ناصر خیال دوست مرنج
که من چو اشک شب روز در کنار توام

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -