cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
دل شکسته ی ما را رعایتی فرمای
به پرسشی چه شود الله الله از سر پای
دمی درآی و زمانی بپای و در خلوت
کله فرو نه و بند بغلترق بگشای
اگر بلای دل مردم است بالایت
ستیزه ی دل من دم به دم بلا منمای
ببین که خلق چه غوغا کنند و فتنه شوند
تفرجی کن و چون یوسف از تتق به درآی
کمان مکش ز بر تیر غمزه تا بن گوش
ستم مکن ز بر فتنه فتنه برمفزای
رخت که آینه ی اعتبار دیو و پری ست
کسی ندید که پای دلش نرفت از جای
دلم به سایه زلف تو درگریخت چو دید
که فر زلف تو دارد خواص پر همای
تو خود حواله ی ما بوده ای به حکم ازل
غلط شدم به تو ما را حواله کرد خدای
ز دست رفت نزاری به لطف دریابش
به حال او نظری کن عنایتی فرمای

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
گر نداری خبر از چشمه ی حیوان به من آی
تا به سرچشمه ی خضرت برم انگشت نمای
اگرت طاقت تشنیع جهول است بیا
در خرابات و در می کده بر خود بگشای
نی غلط رفت که از خویش برون آمدن است
وان جهانی ست که آن جا نه جهان است و نه جای
وان چه جای است و مقامات برانداختگان
که در آن جا نبود نه دل و دین نه سرو پای
ور سر بی سر و سامانت به برگ است و نوا
هرچه از خویش برون آمده باشی به من آی
ناشری پوش نه کم خا و نخ و اطلس و خز
نیستی کرم قزین بیش به خود برمتنای
رفته تا سایه ی پای علم عشق خوش است
بیش هم پهلوی دیوار پی آزرده مپای
رای تو آفت دین تو و رنج دل تست
جنبشی کن ز خودی برشکن ای صاحب رای
عقل مشاطه ی رای آمد و رای احول چشم
چشم احول نپذیرد چو رخ خوب آرای
طمع خیر نزاری ببر از کون و مکان
چه تمتع ز جهانی که بود حادثه زای
حب ذریه ی اولاد حبیب الله بس
هم برین باش و برین هیچ دگر برمفزای

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای یار بی وفا که ز ما برشکسته ای
پیوند مهر و عقد محبت گسسته ای
ضایع مکن حقوق مودت به هیچ حال
گر خود همه دمی ست که با ما نشسته ای
ما از تو خسته ایم و شکایت نمی کنیم
باری مکن ز ما گله کز ما نخسته ای
ما دست شسته از دل و جان در وفای تو
تو دل چرا ز دوستی ما بشسته ای
با این همه لطافت و شیرین زبانی ا ت
با ما به گاه طعنه زدن چون کبسته ای
آخر به رستخیز منت التفات نیست
پنداری از صراط قیامت برسته ای
حالا ز سوز وامق بی چاره غافلی
آری هنوز باش که عذرا نجسته ای
ای سرو باغ جان که ز چشمم نمی روی
بر جوی بار دیده ی من طرفه رسته ای
دل بردی از نزاری و جان هم دریغ نیست
گر دل درین ستم زده جان نیز بسته ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
در دل نشسته ای اگر از دیده رفته ای
نی نی ز دیده نیز نگویم نهفته ای
ما بی تو نیستیم و توی ما پس از چه روی
گوییم گاه حاضر و گاهی برفته ای
چون برق سوزناک که در خشک و تر گرفت
از تاب مهر جان و دلم درگرفته ای
از نافه ی نغوله که هرجا دلی دروست
عطارخانه  ها همه بر هم کشفته ای
ای نوبهار حسن به بستان ما درآی
تا گل به از تو یا تو به از گل شکفته ای
لؤلؤی اشک بر مژه ی من ببین بیا
مردانه نکته  ای ست که در رشته سفته ای
خارست نوک هر مژه در چشم ما و تو
بر بستر حریر به صد ناز خفته ای
باریک می رود سخن آخر نزاریا
این زان دقیقه هاست که با کس نگفته ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
رفتی و صید خاطر احباب کرده ای
قلاب شوق ز دل اصحاب کرده ای
دل برده ای و تاختن آورده ای به جان
آهسته تر که زهره ی ما آب کرده ای
بس زاهدان خشک که در بحر زهدشان
کشتی ز ره ببرده و غرقاب کرده ای
بس ساکنان کنج خرابات را که باز
خلوت نشین گوشه ی محراب کرده ای
شب ها که ما ز شوق تو تا روز کرده ایم
تو همچو بخت خفته ی ما خواب کرده ای
ما را که یک دقیقه نصیب است ز آفتاب
ساعت شناس تر ز سترلاب کرده ای
خصمی مسلط است که بر ما گماشتی
گفتم مگر رقیبی بواب کرده ای
نی عقل و نی فراغت و نی دل نزاریا
اثبات عاشقی به چه اسباب کرده ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تا در خرابه ی دل ما خانه کرده ای
خلوت سرای سینه چو کاشانه کرده ای
کنج دلم نه لایق گنج غم تو بود
آری مقام گنج به ویرانه کرده ای
آن بود بس مرا که شدم آشنای تو
یکباره ام ز مشغله بیگانه کرده ای
یک جرعه بی قرار کند پیل مست را
زین باده بر سرم که به پیمانه کرده ای
دیوانه گر به سلسله عاقل شود چرا
ما را به زلف سلسله دیوانه کرده ای
خال لبت به دولت این حالم اوفکند
دربند دامم از پی این دانه کرده ای
خود را به چشم مدعیان وانموده ای
اندر زبان خلق چو افسانه کرده ای
منمای شمع روی به هر کس که خلق را
نادیده بر جمال چو پروانه کرده ای
یک باره پرده از سر سر برگرفته ای
خوش رفته ای نزاری و مردانه کرده ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
مردمان گویند از می توبه تا کی کرده ای
باز لعبت بازی دیگر برون آورده ای
با که بر هم بسته ای این نقش و این شین از کجاست
نذر تا کی کرده ای سوگند تا کی خورده ای
گه مقصروار در بحث مراتب مانده ای
گه علم چون غالیان بر بام عالم برده ای
گاه در دعوت سخن با آسمان پیوسته ای
گاه در وحدت بساط لامکان گسترده ای
در تن آسانی دل و دست از دو عالم شسته ای
در مسلمانی خدا و خلق را آزرده ای
در فضولی هر چه تضییقی کنی ده حرفتی
در دورویی هر چه تخفیفی کنی صد مرده ای
خشک و تر در خرمن لاغیر بر هم سوختی
در میان آتش کثرت هنوز افسرده ای
این همه هستم که می گویید و زین ها بیش تر
چون کنم پروردگارا گرچنان پرورده ای
تا نزاری از کجا پیدا کند خط جواز
گر ز لوح حرفتش حرف نعم بسترده ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای یار بی وفا که دل از ما بریده ای
گویی که پیش هرگز ما را ندیده ای
سرگشته ام چو ذره ز خورشید روی تو
دامن چرا چو سایه ز ما درکشیده ای
لیلی شنیده ام که ز مجنون نمی شکیفت
مجنون شدم بتا به چه از ما رمیده ای
هیهات اگر به واقعه ی من رسیده ای
آری ملامتت نکنم نارسیده ای
هرگز خلاف رای تو چیزی نگفته ام
با من بگوی اگر تو ز جایی شنیده ای
دریای خون شده ست کنارم ز ابر چشم
از بس به نوک غمزه که جانم خلیده ای
از آب دیده آتش دل کم نمی شود
گیرم نزاری از مژه ها خون چکیده ای
در باغ سرو فارغ و آزاد می رود
او را چه غم اگر تو به قامت خمیده ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
اگر عنان عنایت به سوی ما تابی
مگر بود که مرا زنده باز دریابی
عجب اگر اجلم مهلت وصال دهد
مگر که دیر نیایی و زود بشتابی
بیا کز آتش فرقت چو ژاله می بارد
بر آبگینه رویم سرشک عنابی
غمت به تیغ بلا پوست باز کرد ز من
ندانم از که درآموخت رسم قصابی
ز روی همچو زرم اشک سیم می سازد
زهی فلان که چنین شهره شد به قلابی
ز بس که موج زد و غوطه داد مردم چشم
گرفت مردمکش خوی مردم آبی
بیا که روی چو مهتابه نزاری شد
ز آفتاب رخت در حجاب مهتابی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بازم افتاد دل ممتحن اندر تابی
از غم ماه جبینی شده ام مهتابی
باز از آشوب جهانی که نمی یارم گفت
قصه  ای دارم و دارد صفتش اطنابی
جفت ابروش که طاق است چو دیدم گفتم
قبله ی خویش توان کرد چنین محرابی
دوش بنمود به من گیسو و گفتم به حکیم
کس پریشان تر ازین گفت نبیند خوابی
خود چه گویم ز دهانش که چو من تشنه بسی
جان بدادند و از آن چشمه نخوردند آبی
گو چنین باش بقا باد غم هجران را
گر میسر نشود وصل به هیچ اسبابی
بی نهایت نبود هیچ بدایت الا
قلزم عشق که آن را نبود پایابی
عاشقی بیش جگر خوردن و جان کندن نیست
گر همه حیف و جفایی بود از بوابی
مهلتی باید و عمری که نزاری شرحی
باز گوید که چه ها می کشد از هر بابی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دوش من بودم و خورشیدی و خوش مهتابی
بر کف از مشعله ی آتش رخشان آبی
مجلس آراسته از طلعت خورشید و چو ماه
ساقیی پیش و چو کوه از پس در بوابی
کردمی سجده چو ساقی به من آوردی می
کشتیی پر که چو بحرش نبود پایابی
پیش ابروی بتی سجده توان برد که نیست
جز مگر در حرم کعبه چنان محرابی
گر رقیبم ندهد بار مده گو که مرا
نیست در خورد بر آن در ملک الحجابی
منم و رندی و قلاشی و از دنیایی
نیم جانی ست فدا گر کند استصوابی
من ز خم خانه ی عشق آمده ام مست و خراب
سکه ی من نشود قلب به هر قلابی
نتوان برد به زورم ز خرابات برون
گر درآویزند از گردن من قلابی
هم چو من کس نشناسد به جهان قیمت می
من خود الحق صفتش کرده ام از هر بابی
هم چو جام جمش از غیب دهد آگاهی
گر منجم کند از خشت خم اصطرلابی
راستی را عجب است این که نزاری گفته ست
دوش من بودم و خورشید و خوش مهتابی
کردم امروز سوالی ز نزاری به جواب
گفت آری نتوان دید از این به خوابی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای صورت خیالت در پیش من شرابی
وی پرتو جمالت در چشمم آفتابی
از چشم پرخمارت در مغز من بخاری
وز زلف تاب دارت در جانم اضطرابی
شب های تا به روزم از دیده رفته سیلی
وز تاب آتش تب در دل فتاده تابی
از سوز سینه بسته وز درد دل گشاده
بر هر نفس شراری وز هر مژه زهابی
حلاج وار خواهم بر دار عشق خود را
وز حلقه های زلفت در حلق من طنابی
یک ره نصیحتی کن خورشید حسن خود را
تا فتنه برنخیزد گو برفکن نقابی
سوز تو در سر من صوری ست در قیامت
مهر تو در دل من گنجی ست در خرابی
آخر به کوی وصلت دریوزه چند آرم
یا زود کن ثوابی یا باز ده جوابی
در کشتن نزاری تعجیل می نمایی
آهسته تر نگارا گر نیست بس شتابی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
ما را بده از کوثر خم خانه شرابی
تعجیل کن ای دوست که داریم شتابی
پیش آر سبک جام جم عشق و بزن زود
بر آتش تیز جگر سوخته آبی
آن آب به اسم است و به فعل آتش سوزان
زان آتش سوزان جگرم کرد کبابی
ما پاک بسوزیم که خود پاک بسوزند
در کارگه عشق تو سد خام به تابی
در مرتبه ی عالم دنیا به ضرورت
تقدیر توان کرد خطایی و صوابی
در عالم وحدت نبود حکم دو وجهی
آن جا نتوان گفت جمالی و نقابی
نظاره گه غیب حضورست و وزین جا
محجوب نداند که جز او نیست حجابی
در دیده ی هر دیده که مستغرق نورست
این گنبد فیروزه بود کم ز حبابی
با عشق تشبه نکند عقل و مثالش
آن است که طاووسی سازد ز غرابی
حلاج نباشد نه به دعوی نه به معنی
هر دزد که بر دار کشندش به طنابی
از سدره نشینان شده مخصوص محقق
هر لحظه به تشریف کمالی و ثوابی
تا خود چه خلل عالم معمور جهان را
گر مست برون شد ز خرابات خرابی
گویند نزاری ز پس توبه دگربار
شد با سر می هست مرا طرفه جوابی
از صومعه با می کده رفتم چه شد آخر
گر عشق برون برد خری را ز خلابی
دارد به مقیمان خرابات ارادت
جای دگرش نیست نه ملجأ نه مآبی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
اگر خواهی که خود را بازیابی
میان محرمان راز یابی
غلط کردم در او شو محو مطلق
چو گشتی محو آن جا بازیابی
همای عشق را بر فرق تسلیم
ز بام سدره در پرواز یابی
گر از ثعبان نفس ایمن بباشی
چو موسی قدرت اعجاز یابی
مکن بر بی  زبانان ظلم امروز
که فرداشان سخن پرداز یابی
به روز مویه یک یک موی بر خویش
اگر مایی کنی غماز یابی
زهی شرک عظیم استغفرالله
که با او خویش را انباز یابی
یقین می دان که باشی در جهنم
چو خود را در میان آز یابی
نسازد با تو دنیا تا تو از حرص
همه کار جهان ناساز یابی
نزاری محو شو فی الجمله در دوست
اگر خواهی که خود را بازیابی
همان شرک است اگر یک ذره خود را
در این چشم دوبینی بازیابی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
شهره ی شهر شدم در غم شهرآشوبی
وز که در دوستی او نگرفتم کوبی
بی دل آرامی آرام نمی گیرد دل
چه کنم بخت ندارد که ندارد خوبی
صبر بر وعده ی فردای قیامت تا چند
هم چنین بر نتوان ساخت ز من ایوبی
دامن سرو قدی را به کف آرم امروز
در چنین سایه نشینم من و اینک طوبی
از محبت اثری نیست در آن سینه که نیست
در دلش جنبش دردی ز غم محبوبی
هیچ دل  سوخته را درد مسلمانی نیست
کیست کز دوست سوی دوست برد مکتوبی
مسند مصر دل ما نبود بی یوسف
حزن را نیست ولیکن به سر از یعقوبی
لاف معنی نتواند که زند هر گولی
اژدهایی نتواند که کند هر چوبی
بر نزاری چه ملامت که ز مبدای وجود
میل هر طایفه  ای هست سوی مطلوبی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ما را ز دهان تو نباتی
یعنی که به بوسه  ای براتی
شکرانه ی روزگار خود را
از گوشه ی لب بده زکاتی
شیرین تر و نغزتر نباشد
در مصر ازین شکر نباتی
در چشمه ی آفتاب نبود
چون لعل تو چشمه ی حیاتی
بنشین بر ما دمی که برخاست
از چشمه ی چشم ما فراتی
بر وعده ی انتظار وصلت
تا صبر کنیم کو ثباتی
ای یار به چشم پاک بازان
از جانب ما کن التفاتی
این عشق نه بر لب و دهانست
به زین بشنو زمن صفاتی
مستغرق عشق چیست دانی
ذاتی شده متحد به ذاتی
خودبینی و آرزو پرستی
رهیابی و پروریده لاتی
بشتاب نزاریا در آن کوش
کز خویشتنت بود نجاتی
زین نجد به وجد بر سر آیی
مغرور مشو به مسکراتی
تا زنده شوی بمیر بی مرگ
خود بر همه واجب است ماتی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
هنوز امید می دارم به عون الله ملاقاتی
سری بر قله ی کوهی و دستی بر مناجاتی
مگر این قله طورستی و فرعونان حشر کردند
من و اصحابنا بر ساخته از قله میقاتی
دلی در دوست پیوستیم و ببریدیم از غیرش
کنون بی هوده حاجت نیست با هر کس ملاقاتی
مرا از خانقاه و مدرسه دل سیر شد حالی
ز هر گوشانه گر خواهی برون آرم خراباتی
خطیب شهر گو از سدره ی اعلا طلب ما را
بدان جا می کند انها گرش باشد مهماتی
به ترکان ختایی التفاتی نیست در مجلس
به استصواب ما را نیست بس چندان مبالاتی
خدا را مشترک داری میان عقل ورای خود
نبی را بازپس می داری از هر ناقص الذاتی
ازیرا هم چو احول وقت کژ دیدن همه چشمی
به ضدیت همه تن گویی از بهر محالاتی
مرا بالا و با الا چه کار او بس بحمدالله
که هرجا او بود نبود مجال نفی و اثباتی
نزاری را که می داند کز الهام الاهیت
فرو می آیدش هر دم چنین نادر کراماتی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ز ما برشکستی و از ما بجستی
بر آنی که از زحمت ما برستی
دل ما ببردی سر ما نداری
درست است اگر ماجرا برشکستی
خیال تو از چشم ما نیست غایب
بلی شیوه ی ما بود بت پرستی
ترا تا بدیدم به تو بگرویدم
دل از ما ببردی و در جان نشستی
ملامت مکن بر نزاری مسکین
اگر پیش با خود نیاید ز مستی

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
گر به مستی زدم اندر سر زلفت دستی
این همه خرده نگیرند بتا بر مستی
دست من گیر که بر دست نگیرند از مست
هان بده هین بستان از سر پیمان دستی
ای که گفتی من اگر مست بدم دوش امروز
سر این فتنه که داند به کجا پیوستی
خوش نکو طرفه عجب قاعده ای بودی اگر
هرکه بدمست شدی عهد وفا بشکستی
گر به طوفان عتاب تو غباری برخاست
کاشکی باز به آب سر من بنشستی
حلقه ی زلف تو در دست من و دل ساکن
والله ار سلسله برپای بدی بگسستی
کاشکی دست رسستی و در اسلام روا
تا من آن زلف چو زنار مغان بربستی
عشق در سینه و می در سر و سودا در دل
عقل را چاره همین بود که بیرون جستی
عشق و مستی و جوانی و نزاری هیهات
عقل اینجا چه کند کاش که باری هستی
من خود از صحبت اغیار گریزان باشم
خاصه از عقل جگرخواره گرانی پستی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
یک جام به من ده و برستی
از علت خویشتن پرستی
ساقی بنهم چرا بننهم
بر پای تو سر که حق به دستی
من جان به لب و تو جام بر کف
یک جام به من ده و برستی
منمای اگر امین رازی
خود را به کسان چنان که هستی
بی هوشی ما ز آب رز نیست
مستیم ز باده ی الستی
ای دوست رعایت دلی کن
کز طعنه ی دشمنش بخستی
گه گه چه شود که از سر لطف
پیغامی و نامه ای فرستی
گفتم به وصال درگشایی
تو خود در مردمی ببستی
هشیار نمی شود نزاری
از غایت بی خودی و مستی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
گر مستی و گر هواپرستی
از ما بگذر چنان که هستی
در شور که در هوای شیرین
هم شیفتگی به است و مستی
چون سدره اگر بلند قدری
با همت خود هنوز پستی
لافی زدی از مصاف وحدت
وز حمله ی اولین بجستی
اندیشه کن از جنود ارواح
یاد آر ز ساغر الستی
با ما به وفاق عهد کردی
وز ما به نفاق برشکستی
سودت نکند ثناسرایی
چون سینه ی سر ما بخستی
دستان چه کنی که پور دستان
شمشیر همی زند دو دستی
رسوا کندت نزاریا عشق
گر قلب به ناقدان فرستی
با خویش چه می کنی ز خود دور
بی خویشتنی و بباش و رستی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
چه شب بود آن که از ما برشکستی
کزان شب باز در در وصل بستی
چه رسوا کردی اندر شهر ما را
شدی در پرده ی عصمت نشستی
رقیبان گرچه مانع می شوندت
نگویم نیستی معذور هستی
ولی گه گه ز روی مهربانی
کم آخر زان که پیغامی فرستی
غرض خواهان زبان در من کشیدند
گناهم عاشقی بوده ست و مستی
ز من برگشتی از بهر رقیبان
به رغم دوستان دشمن  پرستی
نزاری از رقیبان چند نالی
کم خود گیر از دشمن برستی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
گر تو را با ما نه یاری با تو ما را دوستی
دوستی بس معتبر اصلی ست یارا دوستی
دوستی باید که در باطن بود چون نقش سنگ
لایق از محرم نباشد آشکارا دوستی
دشمن خود باش تا باشی مگر با دوست دوست
دشمنی آخر مقابل کی بود با دوستی
گر میان دوست می خواهی ز خود شو برکنار
در میان فرقی بود از دشمنی تا دوستی
ور کنار دوست می خواهی برون شو از میان
دوست خود داند تو را یا دشمنی یا دوستی
هر دو نبود یا تو یا او خود همه او و تو هیچ
خویش دشمن باش اگر با دوست تنها دوستی
هر که آورده ست از آنجا دشمنی با خویشتن
کی تواند برد ازین جا باز آنجا دوستی
مست خواهم رفت چون مست آمدم از ابتدا
منتها هم دوستی شد چون ز مبدا دوستی
تبعثون دریافتم سر تموتون کشف شد
تا نپنداری مگر مستم ز صهبا دوستی
معتبر پندی ست بشنو از نزاری بی ریا
هر چه دیگر هیچ باقی نیست الا دوستی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
خلاف وفا نیست در دوستی
دلا در وفا کوش اگر دوستی
ز مبدای ارواح پیوسته اند
چو زنجیر در هم  دگر دوستی
ز دنیا نیاری برون برد هیچ
که با تو بماند مگر دوستی
دل ای یار بر نامرادی بنه
که بر نایدت بی جگر دوستی
کسی در جهان جز به تسلیم عشق
نیارست بردن به سر دوستی
توای دشمن خود توقع مدار
ز خودبین کوته نظر دوستی
نباشد به نزدیک اهل خرد
ز دشمن پرستی بتر دوستی
مکن دشمنی دوستی پیشه کن
که اصلیست بس معتبر دوستی
به از گنج قارون به فرزند اگر
به میراث ماند از پدر دوستی
چو مردان ز مبدای فطرت اگر
به سر می توانی ببر دوستی
به پوسیده جانی بقای ابد
خوش ارزد نزاری بخر دوستی
خدا دوستان را ز خود  دشمنی
زیانی نبوده ست در دوستی

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
نگارا یاد می داری که با ما عهد پیوستی
چرا پیوند ببریدی چرا سوگند بشکستی
چو ما را ملک دل کردی و ملک جان زدی بر هم
قبای عهد بگشادی کمر برخون ما بستی
چنان یک باره ببریدی و ترک دوستی کردی
که مکتوبات یاران را جوابی باز نفرستی
قیامت می کند حسنت تعالی الله زهی فتنه
فغان برخاست از مردم به هر محفل که بنشستی
قبول دوستی کردی وداع وایه ی خود کن
که ممکن نیست جان بردن ازین دعوی که پیوستی
به پای خم نشستی سر بنه گردن مکش یارا
که پیل مست را با او خطا باشد زبردستی
هنوز افسرده پندارد که خواهد مست شد وقتی
اگر نقدی به دست آری ازین پس نسیه نپرستی
کسی از من نمی گوید به هشیاران که ای خامان
نزاری از الست آورد با خود این همه مستی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
دوش آمد و گفت اگر ز هستی
یک باره درست برشکستی
رو از سر نام و ننگ برخیز
چون بر سر کوی ما نشستی
یا دست وفا به دست ما ده
ورنه سر خویش گیر و جستی
خودبینی و خویشتن نمایی
بسیار بتر ز بت پرستی
از خودبینی خلاص یابی
گر خویش به پیش برنه استی
سرها که ز غایت توهم
بر غنج چه ی خیال بستی
ای مرغ رمیده از نشیمن
باز آی به آشیان و رستی
زنهار نزاریا نگویی
با بی خبران سخن ز مستی
باشد که مگر وجود مستان
معراج کند شبی ز پستی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
کاش باری عقل دست از کار ما واداشتی
تا نبودی بر سر  ما ننگ هر ناداشتی
بی نصیبم از سروش  عقل و بی سامان  بخت
چون بزرگان یا خط  آزادیی یا داشتی
هیچ اگر در باب  ما بودی رعایت گونه ای
هرگز آخر یک نفس یک لمحه با ما داشتی
بر گذرگاه جیوش عقل نشستی دلم
هم از آن برتر شدی از پیش اگر پا داشتی
چون به خود درماند و شد از عشق کلی ناامید
خواست تا دل با کسی یک رو و یک تا داشتی
دست زد در دامن عشق و بدو تسلیم کرد
عقل خود ننشستی از اول اگر جا داشتی
چون رموزی داشت با ما عشق از مبدای کون
با همه کس گر همان بودی همان را داشتی
فاش از اهل بهشت استی و در خورد  ثواب
دست ها در حلقه های زلف حورا داشتی
این همه کس داند از حال نزاری کو به طوع
پس روی  عقل کردی گر نه سودا داشتی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
کاشکی ما را جفا از پیش ما برداشتی
کز وجود ناقص ما ذره ای نگذاشتی
من بر آنم کز وجود من برون آرد مرا
در سر  هر کس به حد  او بود پنداشتی
سلطنت هم گر بدین طبل و علم بودی به حشر
دشت بان داهول خود آن روز هم بفراشتی
مطبخ محمود با چندان شکوه سلطنت
هم به سعی دشت بان می یافت شام و چاشتی
وای ازین دیوان  مردم چهره یعنی نفس ما
آدم ار دانسته بودی تخم بد کی کاشتی
گر بدانستی که با خاک خواهد رفت خاک
چشمه ی حیوان به دست  خود نمی انباشتی
رستمی بودی مظفر گشته بر اکوان
گر نزاری روی از اکوان خود برداشتی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
با ما به وفا یک قدم ای یار نرفتی
صد بار زبان دادی و یک بار نرفتی
یک روز هوای من مظلوم نکردی
یک شب به مراد  من بیدار نرفتی
عشاق بگویند و چو سوسن سخن آرند
در خون که زان نرگس  بیمار نرفتی
صد بار برفتی به سر کشته ی هجران
یک بار دگر بگذر و انگار نرفتی
تا بیش دگر گل نزند لاف لطافت
هرگز به تفرج سوی  گل زار نرفتی
در قاعده ی جور و جفا هیچ خلل نیست
نیک است که باری ز سر کار نرفتی
قدر حرم عشق ز من پرس تو زیرا
در بادیه پای آبله در خار نرفتی
نام تو به بد عهدی اگر چند برنجی
زان رفت که با هیچ وفادار نرفتی
در بادیه ی عشق سراسیمه نزاری
ز آنی که به ترتیب و به هنجار نرفتی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
تا در جهان پدید بود سرو قامتی
ما را ز عاشقی نبود استقامتی
مستیم تا به روز قیامت ز جام عشق
بل گر بود ز بعد  قیامت قیامتی
هم دوستان دهند به شفقت نصیحتم
هم دشمنان کنند به رغبت ملامتی
دی شحنه گفت رو به سلامت فرو نشین
تا بر نخیزد از تو به هر سو علامتی
گفتم که مرد عاشق ازین پند فارغ است
کاندر بلای عشق نباشد سلامتی
گفتا غرامتت بستانم که عاشقی
گفتم نه صعب تر ز جدایی غرامتی
آن ها که از مجاهده ی عشق واقف اند
بهزین کنند در حق  عاشق کرامتی
فریاد کز ندیمی  نامحرمان  عشق
هر لحظه می رسد به نزاری ندامتی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
اگر هرگز شبی خواهی به بالا کرد معراجی
نزاری ام شب است آن شب بزن مردانه تاراجی
زدن مردانه لبیکی شدن در دست دوست مستغرق
فراز  تخت دار و سر نهادن بر سرش تاجی
طناب عشق در گردن به دار  شوق بررفتن
ز خود برساختن بی خویشتن یک باره حلاجی
به خود هر کس نیارد شد درون  حلقه ی مردان
محقان را درین ره هست قانونی و منهاجی
نه هر مرغی سزد فر همایی را بود فرقی
ز بانگ عکه ای تا بر زبان  حال  دراجی
مکرر شد قوافی باش کو رمز دگر دارم
نه هر لیلی و مجنونی نه هر داری و حلاجی
مرا با آن چه کار آخر که بیش و کم به تخمینی
منجم مدت عمری برون آرد ز هیلاجی
شدم گم گشته در ذاتی به ذات خویشتن قایم
نی ام محتاج آن کس کو بود محتاج محتاجی
منم یک رشته در سلکی جواهر یک شبه با آن
چه باشد بر بساط ربع مسکون مهره عاجی
بسی این رقعه گستردند و ناگه مهره برچیدند
هم آخر مات شد استاد شطرنجی چو لیلاجی
نزاری چون بود حوری نشسته در کنار تو
به استحقاق سلطانی شده هم دست نساجی
فرو می ریز هر شب با محیط چشمت ار طوفان
شود خون بر میان آید کنار قلزم امواجی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ساقیا خیز و برافروز سبک مصباحی
قفل اندیشه ی بی فایده را مفتاحی
درد  سر دارم و سودای دل و رنج  دماغ
بده این مشکل پیش آمده را اصلاحی
لنگر خم بگشایید که کشتی ز محیط
نتوان برد برون بی مدد ملاحی
من در افتادم و از من بستد عشق مرا
غرقه ای را چه محل در دهن تمساحی
مرهم عشق جراحت بود و به نشود
که مداواش محال است به هر جراحی
روح ثانیش نهادند لقب زیرا شد
هر زمان راحت روحی دگر از هر راحی
ما به اقدام همم سیر سماوات کنیم
سیر عشاق بدیع است ز هر سیاحی
هر کسی لازمه ای دارد و طرزی در شعر
راح را هم چو نزاری نبود مداحی
گر چه با نور  قدح حاجت آن نیست و لیک
ساقیا خیر و برافروز سبک مصباحی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نه قلزمم که به هم در شوم به هر بادی
که در میانه دلم هست کوه فولادی
غلط شدم که دل نا شکیب فرتوتم
چو آب تیره شود گر برون زند بادی
مثال صبر  من از روی  دوست دانی چیست
نهاده اند بر امواج بحر بنیادی
اگر نه شیفتگی در نهاد من بودی
به من خدای ز فطرت خرد فرستادی
به عقل اگر چه که مبدای  آفرینش اوست
زمام عشق چه بودی که در ازل دادی
و گرنه از پی جسمی شریف بودی عشق
قدم ز عالم  ارواح پیش ننهادی
چرا به درد ننالم که آه دارم دوست
ز دردمند نباشد غریب فریادی
هنوز تا متعلق به جان  شیرینی
ز خویش برنتوان ساخت هم چو فرهادی
عجب مدار ز اقبال شاه  بنده نواز
که بندگی نزاری کند هر آزادی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چون هیچ بقایی نکند خاکی و بادی
دل بر کن این رهگذر انده و شادی
در حلقه ی رندان قلندر شو و بنشین
گر پای خود از زهد ریایی بگشادی
منزل مطلب چون که هم از گام نخستین
پای آبله کردی و به ره باز فتادی
ثابت قدم آنست که سر زیر  قدم کرد
افسر ننهی که به قدم سر ننهادی
با دیده ی بی دیده ی خود چون روی آن جا
کان جا همه روزست و تو خفاش نهادی
آن لحظه شدی زنده که چون خضر بمردی
وان لحظه بمردی که چو فرعون بزادی
زین پس مطلب داد ز بیداد نزاری
این داد هم از خود طلب ار طالب  دادی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -