cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
بر سر ره نشسته ام قاصد کوی یار کو
دیده سفید کرده ام گردی از آن دیار کو
غیر ببزم آن پسر محرم و من برون در
گر نکند دعا اثر بازی روزگار کو
روز جزا فرشته یی کز بد و نیک پرسدم
گریه کنان بدامنش دست زنم که یار کو
از پی قتل دوستان تیغ کشد چو از میان
گر نشوم ز پی روان طاقت انتظار کو
یار و رقیب همنشین آذر تنگدل غمین
دشمنی سپهر این دوستی نگار کو

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
بوی گل آورد باد باده ی گلرنگ کو
منطق بلبل گشاد چنگ خوش آهنگ کو
آه ز تلخی کام آن لب شیرین کجاست
داد ز تنگی دل آن دهن تنگ کو
سوخت ز مشکم دماغ موی تو را خون چه شد
زد گلم آتش بباغ خوی تو را جنگ کو
گرنه رهت بسته اند پای تو در گل چراست
گرنه دلت برده اند روی تو را رنگ کو
اهل دل آذر دوان دلشکنان راز پی
بر سر هم ریخته است شیشه بگو سنگ کو

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
نهم چون از غمت شب بر زمین ای شخ کمان پهلو
ز بیم ناوک آهم بدزدد آسمان پهلو
تو خفته برقفا در بستر عشرت چه غم داری
که مسکینی نهد از غم بخاک آستان پهلو
ز داغ دل زمین چون آسمانی پر ز انجم شد
شب هجر تو سودم بر زمین بس هر زمان پهلو
نبیند خنجر پهلو گذار او شکست اکنون
که بس بر خاک سودم شد تهی از استخوان پهلو
کنم زان آستان پهلو تهی از خجلت دربان
نداد از ناله ام یک شب ببستر پاسبان پهلو
به مهد شاخ طفل غنچه در خواب است ازین غافل
که شبها میدهد بلبل به خار آشیان پهلو
چه خواهی کرد آذر زیر تیغت گر کشد آهی
در آن ساعت که می غلتد ازین پهلو به آن پهلو

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
کو خضر راهی کز خیل آن ماه
وامانده ام پس گم کرده ام راه
از دل صبوری هنگام دوری
باور ندارم والله بالله
ریزد چو جیحون خیزد چو گردون
از دیده ام اشک از سینه ام آه
جانها فدایت تا چیست رایت
جنگ تو دلکش صلح تو دلخواه
کی از کمندم افتد به بندم
آن صید وحشی این رشته کوتاه
افغان ز گفتن آه از نهفتن
مسکین گدایی کو رنجد از شاه
دشمن بدلبر همبزم و آذر
جان میسپارد بیرون درگاه

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
هر کسی یار کسی تو از من دلباخته گل
ز بلبل شمع از پروانه سرو از فاخته
از دگر یاران ندارم چشم یاری چون مرا
چشم زخم روزگار از چشم یار انداخته
سرو سر از باغ بیرون کرد کت بیند خرام
خلق پندارند کز شوکت سری افراخته
باز امشب نوبت زاری است ای مرغ سحر
ناله یی سر کن که ضعفم از زبان انداخته
ای که گفتی بعد ازین کار تو راخواهیم ساخت
فکر دیگر کن که هجران کار ما را ساخته
بسکه از زخم خدنگ او بخود بالیده ام
در میان کشتگانم دیده و نشناخته
گر بسر وقت اسیران میروی وقت است وقت
کآذر امشب خانه از نامحرمان پرداخته

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بدو زلف تو که یکسر دل مبتلا نشسته
همه حیرتم که آیا دل من کجا نشسته
بهمین امید هر شب بره تو می نشینم
که تو بیوفا بپرسی که دگر چرا نشسته
چکنم ز رشک یا رب چو بروز حشر بینم
که هزار کشته آنجا پی خونبها نشسته
شب و شاهد و چغانه من و باده ی مغانه
تو ببین که نقش طالع چه بمدعا نشسته
بچمن گلی ندیدم که جدا ز خار باشد
عجب است اینکه آذر ز گلشن جدا نشسته

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
از روی فرخ فال بین زلفش نگونسار آمده
طاووس رنگین بال بین افسونگر مار آمده
در دیر شد رقصان صنم یا میچمد صید حرم
یا در گلستان ارم سروی برفتار آمده
چون رخ ز می رخشان کند خورشید و مه پنهان کند
سودا که با اخوان کند یوسف ببازار آمده
چون دیدمش با تیغ کین بر پای او سودم جبین
گفتا که آذر را ببین از جان چه بیزار آمده

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
شب هجران نمی دانم ز پی دارد سحر یا نه
وگر دارد سحر آه سحر دارد اثر یا نه
به روز بد مرا ز آغاز کار افگند عشق اما
نمی دانم که خواهد داشت روزی زین بتر یا نه
اگر بی تابی خود در فراق آن سفر کرده
نویسم سویش آیا خواهد آمد از سفر یا نه
وگر دانم نخواهد آمدن چون نامه بنویسم
ندانم راه خواهد برد مرغ نامه بر یا نه
وگر از سوز دل انشا کنم مکتوب حیرانم
که خواهد سوخت مرغ نامه بر را بال و پر یا نه
وگر قاصد برد مکتوبی از من سوی او پنهان
ز مضمونش دهد یا رب رقیبان را خبر یا نه
وگر خواند نهان از دشمنان غم نامه ام آیا
دهد رخصت که بوسم درگهش بار دگر یا نه
وگر افتد گذارم بر سر کویش در این فکرم
که دربانان به رویم باز می بندند در یا نه
وگر دربان دهد راهم ز بیم غیر آنجا هم
نمی دانم توان گردیدنش بر گرد سر یا نه
وگر گرد سرش گردم ز یاری و سپارم جان
ندانم افتدش بر نعشم از رحمت نظر یا نه
وگر آذر سپارد جان به خاک کوی او یاران
ندانم افتدش بر تربتم گاهی گذر یا نه

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
جان اسیران سوختی از کس برآمد دود نه
خون غریبان ریختی دستت به خون آلود نه
هر کس میان گفتگو شد درد خود را چاره جو
منهم غم خود پیش او میگویم اما زود نه
سهل است ای نامهربان با ما نباشی سرگران
در دوستی ما زیان در خصمی ما سود نه
گر ریختی ای نازنین خون مرا از تیغ کین
از دوستان اکنون ببین یک کس ز تو خشنود نه
صد جرم از دشمن فزون دیدی شدت از دل برون
او را که خواهی ریخت خون جرمیش خواهد بودنه
در حشر چون خواری کشان خواهند داد از مهوشان
امروز آذر را نشان جز چشم خون آلود نه

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
نهی چو نام سگ خود به من مرا طلبی
نهم به پای سگت سر به عذر بی ادبی
وگرنه خون کنمش گر بود دلت از سنگ
به ناله سحری و به آه نیمه شبی
به خنده چون گذری از برم مشو غافل
ز اشک گوشه چشمی و آه زیر لبی
عجب مدان که غلام ایاز شد محمود
بود ز بازی عشق این کمینه بوالعجبی
کند ز شیره عناب لب دهان شیرین
کسی که تلخ شدش کام از می عنبی
به غیر من که از آن لب شنیده ام دشنام
که تلخ کام شود از حلاوت رطبی
چگونه درد خود آذر به یار خود گویم
حدیث او همه ترکی و حرف من عربی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
روز و شب از رخ رخشنده ی شاه عجبی
آفتاب عجبی دارم و ماه عجبی
خط چون سبزه اش از چهره ی چون گل زده سر
از زمین عجبی رسته گیاه عجبی
دید آن مه گنه بیگنهی از من و کشت
بیگناه عجبی را بگناه عجبی
چه عجب گرد هم از دست دل و دین که بناز
شوخ چشم عجبی کرد نگاه عجبی
دیدم از طرف بناگوشی و کنج دهنی
خط سبز عجبی خال سیاه عجبی
لقب عاشق و معشوق گر از من پرسند
من گدای عجبی گویم و شاه عجبی
تنم از اشک گدازد دلم از آه چو شمع
آذر اشک عجبی دارم و آه عجبی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
مرا بجرم وفای من از جفا کشتی
جفا نگر که چو دیدی ز من وفا کشتی
بآن گناه که بیگانه را کسی بکشد
تو بیوفا همه یاران آشنا کشتی
نشد ز قید تو مرغی رها مگر مرغی
که گر ز کنج قفس کردیش رها کشتی
چو آگه است خدا روز حشر عذرت چیست
نهان ز خلق اگر امروزت از جفا کشتی
فغان ز کشتنم اکنون که زنده از جورت
کسی نماند که گوید مرا چرا کشتی
ز خیل بیگنهان کس نماند در کویت
به تیغ جور مرا بیگناه تا کشتی
میان مردم عالم بس است این طعنت
که پادشاه جهان بودی و گدا کشتی
چو شد شکار تو مرغ دلم نمیدانم
که داریش بقفس باز اسیر یا کشتی
چه خواجه ای تو که هر بنده را که دانستی
نمیکند بتو دعوی خونبها کشتی
مرا که درد نکشت ای طبیب حیرانم
چه دشمنی بمنت بود کز دوا کشتی
بخاک پای تواش تا سپارم از یاری
بگو که آذر بیچاره را کجا کشتی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ای باد بامدادی میآیی از چه وادی
کز بیدلان برآمد فریاد وافؤادی
گفتم بیا که آبی بر آتشم فشانی
دردا که تا رسیدی خاکم بباد دادی
ساقی کله شکسته مطرب ترانه بسته
ما غافل و نشسته غم در کمین شادی
ای دل ز بیم خویش گفتم مرو بکویش
دیدی ندیده رویش از چشمش اوفتادی
بودیم همزبانش با ما نگفت حرفی
رفتیم ز آستانش از ما نکرد یادی
از سوز آتش تب جانم رسید بر لب
یا از وفا تو امشب لب بر لبم نهادی
از هر طرف دویدم روی دلی ندیدم
ناچار آرمیدم در کوی نامرادی
ساقی بمی ز سینه رفته است گرد کینه
توبوا من العداوة یا معشر الاعادی
از تیره بختی آذر از من رمیده دلبر
چون من کسی ز مادر ای کاشکی نزادی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
غم نیست دلا در دی گر توبه ز می کردی
بشکن چو بهار آمد هر توبه که دی کردی
گفتی کنمت رحمی کردی چو زغم کشتی
ای سست وفا دیدی کی گفتی و کی کردی
نه کرد و نه خواهد کرد آتش به نی ای مطرب
کاری که تو با جانم از ناله ی نی کردی
تا دل ز غمت دم زد کشتیش کنون بنگر
جرمی که زوی دیدی ظلمی که بوی کردی
تا کی بجهان جویی افزونی عمر آذر
خود گوی چه افزودت این عمر که طی کردی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
از جفا اهل وفا را بزبان آوردی
دل بجان جان بلب و لب بفغان آوردی
خون خود میطلبند از تو جهانی آری
رسم بیداد تو اول بجهان آوردی
برده عشقت ز جوانان دل و از پیران عقل
چه بلاها بسر پیر و جوان آوردی
خون شوی خون که ز ناسازی جانان چندان
گفتی ای دل که مرا نیز بجان آوردی
رفته بود آذر از اندیشه ی بیداد بتان
بکناری و تو بازش بمیان آوردی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دل ز یار کهن مگر کندی
که بیاران تازه خرسندی
آه ای نخل سرکش از جورت
کآشیان مرا پراکندی
رشته ی جان ما گسست دریغ
که بزلف تو داشت پیوندی
بیتو یعقوبم آگهی از حال
داشت گرداشت چون تو فرزندی
بنوازم چه باشد ار بیند
بنده یی لطفی از خداوندی
بتلافی گریه ی تلخم
داشت در زیر لب شکرخندی
غیر را سوختی ازین غیرت
که بجان من آتش افگندی
مرد آذر ز هجر و از مرگش
نتوان یافت جز تو خرسندی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
چو دل ز دردم چو جان ز داغم فگار کردی چرا ز یاری
به درد و داغم دوا و مرهم نمی فرستی نمی گذاری
هزار بارم ز خشم گفتی که ریزمت خون نگفتمت  نه
هزار بارت به عجز گفتم که بوسمت لب نگفتی آری
بسی وفایت به خلق گفتم کنون ز جورت اگر زنم دم
میان مردم نمی توانم برآورم سر ز شرمساری
من آن شکارم که از کمند تو چون گریزم کشد به خونم
غم شکاری که چون گریزد دو گامش از پی رود شکاری
امیدگاها امیدوارم که بگذرد چون ز کار کارم
چو جان شیرین تو را سپارم به خاک کویت مرا سپاری
هزار دلبر اگرچه دیدم به دلربایی تو را گزیدم
هزار زخم رسید بر دل ولی از آن ها یکی است کاری
به ناله آذر مرا چه حاجت خموشی اولی که در محبت
ضرر نبردم ز صبر و طاقت اثر ندیدم ز آه و زاری

وزن: مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ
نشانه‌های عروضی: U - U - | - | U - U - | - | U - U - | - | U - U - | -
نمی پرسی ز غمناکان دلت شاد است پنداری
ز فکر بیدلانت خاطر آزاد است پنداری
چنان ترسیده چشمم از گرفتاری درین گلشن
که شاخ گل بچشم دست صیاد است پنداری
نشد از خنده ی خسرو تسلی خاطر شیرین
هنوزش گوش بر فریاد فرهاد است پنداری
بباغم زد شب آتش در دل آن مرغی که مینالید
گذارش پیش ازین در دامی افتاده است پنداری
پس از عمری که یادم کرد از حالم نمی پرسد
هنوزش گفتگوی غیر در یاد است پنداری
مرا قاصد چو دید از نامه اش در گریه شد خندان
ز بانی نیز پیغامی فرستاده است پنداری
ز ذکر صوفیان نگرفت رونق خانقاه آذر
خرابات از خرابی تو آباد است پنداری

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به گاه رقص چون در انجمن می در قدح ریزی
به سر غلتم چو بنشینی ز پا افتم چو برخیزی
کنم اظهار رنجوری بهر کس میرسم شاید
نگیرد دامنت کس گر تو روزی خون من ریزی
تو وقتی حال من دانی که چون من بر سر راهی
بامیدی نشینی صبح و شب نومید برخیزی
شنیدم رحم بر اغیار آوردی از آن ترسم
که چون بینی مرا از کشتن منهم بپرهیزی
مگو با مدعی حرفی که گویم با تو پنهانی
چرا باید که چون بینی مرا از شرم بگریزی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
فغان که عمر سرآمد در انتظار کسی
که همچو عمر دمی بیش نیست یار کسی
وفا بوعده گر این است امید گاهان را
کسی مباد بعالم امیدوار کسی
در آن دیار شدم خاک ره که ننشیند
بدامن کسی از رهروان غبار کسی
بر آن شدم که کنم منع دل ز عشق بتان
ولی بدست کسی نیست اختیار کسی
مرا چه سود ازین زندگی که تا بودم
نه کس بکار من آمد نه من بکار کسی
نشست غیر به پهلوی او مباد آن روز
که ناکسی بودش جای در کنار کسی
چه غم ز بیکسی آذر جز اینکه میترسم
کسی نیاوردم نامه از دیار کسی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
وقتی بغمم رسیده باشی
کز من غم من شنیده باشی
بر ناله ی غیر نایدت رحم
خاموشی ما چو دیده باشی
بخرام بطرف باغ چو سرو
تا پرده ی گل دریده باشی
می نشنوی از من آنچه گویم
تا حرف کرا شنیده باشی
آوارگیم عجب ندانی
گر از پی دل دویده باشی
زارش مکش از جفا بیندیش
آن را که نیافریده باشی
گردن ننهد تو را چو آذر
آن را که بزر خریده باشی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
خوش آنکه بسر رسیده باشی
من مرده تو آرمیده باشی
دانی که چه دیده ام شب هجر
گر روز فراق دیده باشی
از جام رقیب می ننوشی
گر خون دلم چشیده باشی
قاصد نرسیده بر لبم جان
ای کاش باو رسیده باشی
با او دو بدو نشسته گویی
یک یک زمن آنچه دیده باشی
باز آی که گوییم نهانی
هر حرف کزو شنیده باشی
ظلم است که از قفس برانیش
مرغی که پرش بریده باشی
انگار آذر روی چون زان باغ
از شاخ گلی نچیده باشی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
بیچاره بلبلی که نبیند رخ گلی
مسکین گلی که نشنود آواز بلبلی
گستاخی رقیب اثر التفات توست
بر خود زبان خلق ببند از تغافلی
ماهی و چون لبت نشکفته است غنچه ای
سروی و چون خطت ندمیده است سنبلی
غافل مشو ز حال گدایان کوی عشق
تا هست از متاع خجالت تجملی
تا کار ما و سنگدل ما کجا رسد
او را ترحمی نه و ما را تحملی
یا رب چه گفت غیر که از بهر کشتنم
خنجر به کف گرفته و داری تأملی
ای گل شکفته باش که چون آذر از غمت
در بوستان عشق ننالیده بلبلی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
فرخنده تر از مرغ بهشت است حمامی
کآرد بمن از یار سفر کرده پیامی
ما را به نگاهی بخر از ما که درین شهر
ارزان تر ازینت نفروشند غلامی
زنهار بخلوت ندهی راه صبا را
ترسم که رساند ز تو بویی بمشامی
در دام برم رشک بدان صید که صیاد
در خون کشدش تا دهد آرایش دامی
دردی کش میخانه اگر جان بسپارد
غم نیست که ساقی کندش زنده بجامی
دل میطپدم از نفس صبح همانا
کآورده نسیم سحر از دوست پیامی
آید بتنم جان و رود هر نفس آذر
ز آمد شد آهو روشی کبک خرامی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
هم به روش ظریفی هم به صفا تمامی
سروی اگر به باغی ماهی اگر به بامی
دم نزند به جایی بیند اگر خطایی
خسروی از گدایی خواجه ای از غلامی
کسوت فقر ازین پس خوش بودم نه اطلس
می دهم ار دهد کس جامه جم به جامی
گرد لب نگاری خط نه پی شکاری
بر لب چشمه ساری حسن فگنده دامی
آذر دلشکسته بر سر ره نشسته
بلکه دهد خجسته پیکی ازو پیامی

وزن: مُفْتَعِلُنْ فَعولُنْ مُفْتَعِلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - - | - U U - | U - -
ماه رخش چو بنمود از طرف بام نیمی
از شرم کاست تا شد ماه تمام نیمی
گیرم رها کنندم مشکل رسم بجایی
زین بال کش قفس ریخت نیمی و دام نیمی
از گرم خویی عشق وز سرد مهری حسن
سوزان کباب دل ماند نیمی و خام نیمی
دارم ز روی و مویت رنجی و تا نرنجی
گویم بصبح نیمی ناچار و شام نیمی
زین نیم جان که دارم چون نگذرم که یارم
از لطف بگذراند بر لب زنام نیمی
چشم نگه ز هر یک نبود از آن دو چشمم
بس زان دو یک نگاهم از هر کدام نیمی
تا بیخبر نگویم حرفی ز مستی آذر
ساقی دهد چو جامم ریزد ز جام نیمی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
تا می نخوری قد رخ زرد ندانی 
تا جان ندهی فایده ی درد ندان ی
تا جان نرسد بر لبت از حسرت پیغام
آن مژده که قاصد بمن آورد ندانی
تا صاحب محمل دلت ازکفر نرباید
بیتابی مجنون ز پی گرد ندانی
تا سنگدلی بر سر خاکت ننشیند
صبری که دلم در غم او کرد ندانی
گفتی که کنی چاره ی درد دل آذر
افسوس که خاصیت این درد ندانی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بر آستان مگرم پاسبان بگردانی
که راه غیر از آن آستان بگردانی
ز گلبنی که گلش دیده باشی ای بلبل
خزان چو شد ستم است آشیان بگردانی
سزای کشتنم این بس بود که نعش مرا
پس از وفات بر آن آستان بگردانی
ز من بغیر مگر آن سخن که چون افتد
بمن نگاه تو باید زبان بگردانی
مکن ز بزم برونم وگر کنی چه شود
مرا بگرد سر پاسبان بگردانی
بداغ عشق تو شادم که کس نمیخردم
گرم بشهر پی امتحان بگردانی
روا مدار به آذر جفا چو نتوان ی
که راه ناله ی او ز آسمان بگردانی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
تو را که گفت  رخ از دوستان بگردانی
ز دوستان رخ چون بوستان بگردانی
بگلبنی که کند نوحه زاغی ای بلبل
جز این چه چاره کزو آشیان بگردانی
چو تازی از پی صیدم سمند ناز مباد
زنی به تیغم و از من عنان بگردانی
زمام ناقه ی یار از کفت نیفتد اگر
بگرد محملم ای ساربان بگردانی
به پیری از ستمش آه اگر کشم یا رب
گزند آه مرا ز آن جوان بگردانی
چو رو بقبله کنند اهل قبله ای همدم
مباد رویم از آن آستان بگردانی
رفیق برهمن و شیخ اگر شوی آذر
ز دیر و کعبه دل این و آن بگردانی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
یاری من ای یار جفا کار چه دانی
بیمار نه یی قدر پرستار چه دانی
تا مرغ دلت در قفس سینه ننالد
نالیدن مرغان گرفتار چه دانی
تا زار نگردی ز دل آزاری یاری
زاری دل از یار دل آزار چه دانی
ای طایر گلزار که جا در قفست نیست
رنج قفس و راحت گلزار چه دانی
تا چون منت از انجمن وصل نرانند
ذوق نگه از رخنه ی دیوار چه دانی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
به یک ایما همان که می دانی
برد از ما همان که می دانی
عارضت از بهار خط چمن است
چمن آرا همان که می دانی
شمع تو ما همین که می بینی
سرو تو ما همان که می دانی
رخت امشب ز حسن روز افزون
ماه و فردا همان که می دانی
یوسف من تو بردی از من دل
وز زلیخا همان که می دانی
از پس پرده گر نماید صبح
روی زیبا همان که می دانی
آیدش بر فراز بام سپهر
به تماشا همان که می دانی
بر سر نعشم آمدند آذر
همه الا همان که می دانی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ای به سیما همان که می دانی
تو شهی ما همان که می دانی
ز آستان تو عاشقان رفتند
مانده بر جا همان که می دانی
کوهکن جان ز شوق کند که داشت
کارفرما همان که می دانی
چون خرامان به گلشنت بیند
افتد از پا همان که می دانی
صبح نوروز روی روشن تو
شام یلدا همان که می دانی
باشد آذر که شاد بنشینم
یک نفس با همان که می دانی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
کنی تا چند آزارم که زاری های من بینی
به یاری کوش چون یاران که یاری های من بینی
سپردم دل چو روز اولم دیدی سرت گردم
بیا تا روز آخر جان سپاری های من بینی
تو کز شوخی قرارت نیست بر مرکب تماشا کن
که چون گرد از قفایت بی قراری های من بینی
نخستت بی وفا گفتند و نشنیدم ز کس اکنون
بیا کز طعن مردم شرمساری های من بینی
تو شاه حسنی و ناید پسندت بنده ای جز من
اگر از بندگان خدمتگزاری های من بینی
گزینی غیر را بر من دریغ از روزگار خط
که ناسازی غیر و سازگاری های من بینی
بهر کس راز خود گفتی سمرشد در جهان آذر
به من گر باز گویی رازداری های من بینی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
پیران بی گنه را کشتی گر از نگاهی
جرمی نداری آری طفلی و بیگناهی
هر جا نسیمی آید کز وی دلم گشاید
خوشدل شوم که شاید پیکی رسد زراهی
رحمی وگرنه ترسم از سوز دل چو شمعم
ریزد ز دیده اشکی خیزد ز سینه آهی
ای آنکه با رقیبان همصحبتی دمادم
دردم بجو زمانی حالم بپرس گاهی
جای چو من گدایی در بزم چون تو شاهی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
کجایی یوسف ثانی کجایی
جدا از پیر کنعانی کجایی
به دست اهرمن حیف است خاتم
تو ای دست سلیمانی کجایی
سردت گردم کنون از صحبت دوش
نداری گر پشیمانی کجایی
چو افتد فکر معموری به خاطر
همین گویم که ویرانی کجایی
چو گیرد دامنم را خار امید
همین نالم که عریانی کجایی
مسلمانان نمی پرسند حالم
کجایی ای مسلمانی کجایی
مگو از کعبه و بتخانه آذر
که می دانم نمی دانی کجایی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
دلا پیام من و او اگر به هم تو نگویی
بگو به جز تو که گوید تو محرم من و اویی
برو چو بوی گلت سوی گلشنی بتماشا
گلی که از چی او چشم بلبلی است نبویی
دلم که بردی و بی قدرداریش بود آن دل
که قدر دانیش آن دم که گم کنی و بجویی
دریغ و درد که راز نهان غیر و تو را من
ز غیر پرسم و گوید چوپرسم از تو نگویی
فغان که غیر ز آذر هوس ز عشق ندانی
نه بد ز نیک شناسی و نه بدی ز نکویی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
کاکل عنبرین نهان زیر کلاه کرده ای
روز هزار کس چو من تار و سیاه کرده ای
گرد رخ ز ماه به داده به زلف چون زره
تاب و زرشک خون گره در دل ماه کرده ای
تا ز کنارم از جفا رفته ای ای پسر مرا
گوش به در نشانده ای چشم به راه کرده ای
کشتن بی گنه اگر نیست گنه به مذهبت
در همه عمر جان من پس چه گناه کرده ای
راز دلم به دوستان شکوه من به دشمنان
گفته و آه گفته ای کرده و آه کرده ای
حیله دلبری است این کآذر بی گناه را
کشته و خود به تعزیت جامه سیاه کرده ای

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
چند روزی شد که از من بی سبب رنجیده ای
بهر قتلم با رقیبان مصلحت ها دیده ای
خجلتی داری به سوی من نمی بینی مگر
اینکه با خود دشمنت فهمیده ام فهمیده ای
تا نماند از تو امیدی مرا از غیر هم
چند روزی از برای مصلحت رنجیده ای
از محبت نیست مقصودت فریب مردم است
اینکه احوال مرا از دیگران پرسیده ای
غیر آذر کز سموم دوریت در دوزخ است
هر شهیدی را که می بینیم آمرزیده ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
پیش ازین مدح هر که گفتندی
یافتندی ز جود او صله ها
گر اثر می نکرد ز آتش هجو
ریختندی به جانش آبله ها
این زمان نه به مدح ممنونند
نه ز هجو است بر زبان گله ها
داد داد از فزونی امساک
آه آه از کمی حوصله ها
بعد ازین بایدم فرستادن
بعدم زین گروه قافله ها
بلکه آرند مزد مرثیه پیش
فگنم چون ز نوحه زلزله ها
آدم زنده هم نمانده دریغ
کآدمی خوار گشته قابله ها
دفتر انتخاب را گردون
داد بر باد و مانده باطله ها
از که گیرم دیت که افزون است
از مجانین جنون عاقله ها

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
درخشنده تیغ ابوالفتح خان
زلالی است از چشمه ی آفتاب
روان از سر سرکشان بگذرد
چو خونخواره دریاست این قطره آب
از آن گیسوی عدل یابد شکنج
از آن ابروی فتح گیرد خضاب

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
سر دفتر اصحاب فتوت فرج الله
کش رزق جهان را کف بخشنده کفیل است
چون سعی جمیلش بود اندر عمل خیر
در روز جزا مستحق اجر جزیل است
در راه خدا ساخت یکی برکه که آبش
شیرین و خنک صافی و خوشبوی چو نیل است
بر طینتش این آب که صافی است گواه است
بر همتش این خیر که جاری است دلیل است
کرد از پی تاریخ رقم خامه ی آذر
این برکه بر آن کو طلبید آب سبیل است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -