cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
چه نویسم که دل از درد فراقت چه کشید
یا ز نادیدنت این دیده غم دیده چه دید
به امیدی که رسد در تو دل خام طمع
سالها دیگ هوس پخت و به آخر نرسید
قصه این دل دیوانه درازست و مپرس
که در آن سلسله زلف پریشان چه کشید
قصه راز تو مردیم و نگفتیم به کس
بشنو این قصه که هرگز به جهان کس نشنید
عاشق صورت توست آینه و این صورت
هست در چهره آیینه چو خورشید پدید 
سر زلف تو مرا توبه ناموس شکست
چشم مست تو مرا پرده سالوس درید
جرعه در دور تو رسمی است که نتوان انداخت
خرقه در عهد تو عیبی است که نتوان پوشید
دشمنان گر همه کردند زبان چون شمشیر
نیست ممکن که مرا از تو توانند برید
خواست تا شرح فراق تو نویسد سلمان
حال دل در قلم آمد ز قلم خون بچکید

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
پیر من از میکده بویی شنید
دست زد و جامه سراسر درید
خرقه ازان شد که فرو شد به می
خرقه صدپاره که خواهد خرید
جان که غمش خورد و رسیدم به لب
رفت دلم تا به چه خواهد رسید
مشرب صافی حقیقت کسی
یافت که او دردی درش چشید
دردی دن را که دوای دل است
درد گرفتیم بباید کشید
شور می و ساغر از آن روز خاست
کان نمکین لب لب ساغر مکید
تلخ حدیثی است تو را دلنواز
تنگ دهانیست تو را کس ندید
سایه صفت با همه افتادگی
در عقب وصل تو خواهم دوید
عشق تو تا ظل همایون فکند
طوطی عقل از سر سلمان پرید

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
مرا از آینه سخت روی سخت آید
که در برابر روی تو روی بنماید
چو شانه دست به دندان اگر برم شاید
که شانه در سر زلف تو دست می ساید
لطیفه ایست دهان تو تا که دریابد
دقیقه ایست میان تو تا که بگشاید
عروس گل ز جمال تو چون خجل نشود
سپیده دم که به گلگونه رخ بیاراید
سر مرا ز سعادت به دولت عشقت
جز آستان درت هیچ در نمی باید
عروس خاطر سلمان که با لبت پیوند
کند هر آیینه زین گونه گوهری زاید

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بگو ای ماه تا ساقی ز می مجلس بیاراید
که خورشید جهان آرا به دولتخانه می آید
به بستان رو به پیروزی دمی تا باد نوروزی
به بوی زلف مشکین تو عنبر بر سمن ساید 
ز راه موکبت نرگس به چشمان خار برچیند 
ز باد دامنت نسرین به عارض گرد بزداید 
همایون گلشنی کانجا ازین ماهی کند منزل 
مبارک روضه ای کان را چنین سروی بیاراید 
خیال سرو بالایت در آب و گل نمی گنجد 
مقام و منزل جانان به غیر از دل نمی شاید 
خنک بادی که از خاک سر کوی تو بر خیزد 
خوشا جانی کز انفاس خوشش جانی بیاساید 
سری دارم به سودای تو مستغنی ز هر بابی 
که غیر از درگه وصل تو هیچش در نمی باید 
سر شوریده را سلمان از آن رو می نهد بر کف 
که در پایش کشد چون زلف اگر تشریف فرماید 
در آن مجلس که چشم یار جام حسن گرداند 
کسی گر باده پیماید حقیقت باد پیماید

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
از توبه ریایی کاری نمی گشاید 
وز ملک و پادشاهی چیزی نمی فزاید 
در ملک فقر دارد درویش پادشاهی 
قانع به هر چه باشد راضی به هر چه آید 
دلق کبود خواهم کردن به باد گلگون 
کاین رنگ زرقم از دل زنگی نمی زداید 
بردار برقع از رو کایینه درونم 
جز صورت جمالت نقشی نمی نماید 
عشق است هر دم افزون گویی که هر چه ما را 
از عمر می شود کم در عشق می فزاید

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
چو چشمت هرگزم چشمی به چشمم در نمی آید
به چشمانت که چشمم را به جز چشمت نمی باید
چو چشمت چشم آن دارد که ریزد خون چشم من
اگر چشمت به چشمانم زند چشمی بیاساید
هر آن چشمی که می بیند به غیر چشم او چشمی
چو چشمش چشم تو بیند ز چشمش چشمه بگشاید
به سوی چشم من چشمی بکن ای نور چشم من
که تا چشمم ز چشمانت به چشمانی بیاساید
به وعده چشم تو گفته که چشمم را به چشم آرد
به چشمت هم شتابی کن که چشمم چشم می باید
چه دانی حال چشم من چو چشمت نیست در چشمم
که چشمم در غم چشمت چه خون از چشم پالاید
اگر چشمت به چشم آرد به چشم خویش سلمان را
خوشا چشمی که پیش چشم تو جانا به چشم آید

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چون خاک شوم وز گل من خار برآید 
زان خار ببوی تو همه گل ببر آید 
از عمر بسی رفت و ندانم که چه باقی است 
وین نیز به هر نوع که باشد به سر آید 
هر جا که ز خاک سر کوی تو کنم یاد 
زان خاک همه خون دل و دیده برآید 
گر خاک سر کوی تو چون مشک ببویند 
زان خاک معطر همه بوی جگر آید 
پیوسته جمال تو بود در نظر من 
خود غیر جمال تو مرا در نظر آید 
کار من سودا زده عشق است و ز سلمان 
جز عشق مپندار که کاری دگر آید

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
صفت خرابی دل به حدیث کی درآید
سخن درون عاشق به زبان کجا برآید
چو قلم به دست گیرم که حکایتت نویسم 
سخنم رسد به پایان و قلم به سر درآید 
سر من فدای زلفت که ز خاک کشتگانش 
همه گرد مشک خیزد همه بوی عنبر آید 
به تصور خیالت نرود به خواب چشمم 
که به چشم من خیال تو ز خواب خوشتر آید 
به قلندری ملامت چه کنی من گدا را
که سکندر ار بکوی تو رسد قلندر آید 
اگرم به لب رسد جان به خدا که نیست ممکن
که بجز خیال رویت دگریم بر سر آید

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
وصلت به جان خریدن سهل است اگر برآید 
جان می دهم درین پی باشد مگر برآید 
در کار بینوایان گر یک نظر گماری 
کار من و چو صد من زان یک نظر برآید 
در جان هر که گیرد از سوز عشق آتش 
با سوختن چو شمعش اول ز سر برآید 
آتش فتاد در من هان روشنایی از من 
از من نعوذ بالله دودی اگر برآید 
ما خاک آستانت دانیم و بس که ما را 
کاری اگر برآید زین رهگذر برآید 
در صبر کوش سلمان کین کار عشق جانان 
کار دلست و هرگز کی بی جگر برآید 
نومید تا نگردی زین درگه گر امیدت 
این بار بر نیاید بار دگر برآید

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
نامم به زبان بردن گیرم که نمی شاید
در نامه اگر باشد سهو القلمی شاید
نظاره آن منظر صاحب نظری باید
سرگشته این سودا ثابت قدمی شاید
بر آب زند هر دم این دیده نمناکم
نقش تو و جز نقشت در دیده نمی شاید
چون با سر زلف توست کار من شوریده
کار من اگر دارد پیچی و خمی شاید
با ما نظری می کن گه گاه که سلطان را
در باره درویشان کردن کرمی شاید
چون گشت علم سلمان در عشق میندازش
در خیلت اگر باشد ما را قلمی شاید

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
مرا که نقش خیال تو در درون آید 
عجب مدار ز اشکم که لاله گون آید 
وثاق توست درونم نمی دهد دل بار 
که جز خیال تو غیری اندرون آید 
کسی به بوی وصال تو تازه دارد جان 
که همچو گل ز هوایت ز خود برون آید 
هزا نقش به دستان برآورم هر دم 
بدان هوس که نگارم بدست چون آید 
ز غصه شد جگرم خون چو مشک و می ترسم 
که گر نفس زنم از غصه بوی خون آید 
شب است و بادیه و باد و من چنین گمره 
مگر سعادتی از غیب رهنمون آید 
قبول خاک کف پایت افتد ار سر من 
به خاک پای تو کز دوش سر نگون آید 
حدیث زلف چو زنجیرت ارکند سلمان 
به هیچ در سخنی کز سر جنون آید

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
یار می آید و در دیده چنان می آید 
که پری پیکری از عالم جان می آید 
سر سودای تو گنجی است نهان در دل من 
به زیان می رود آن چون به زبان می آید 
من گرفتم که ز عشق تو حکایت نکنم 
چه کنم کز در و دیوار فغان می آید
به جمالت که اگر بی تو نظر بر خورشید 
می کنم در نظرم تیغ و سنان می آید 
به حیاتت که اگر می خورم از دست تو زهر 
خوشتر از آب حیاتم به دهان می آید 
تا تویی در دل من کی دگری می گنجد
یا کجا در نظرم هر دو جهان می آید
مرهم لطف خوش آید همه کس را لیکن 
زخم تیغ تو مرا خوشتر از آن می آید 
بر دلم صحبت آن کس که ندارد ذوقی 
گر همه جان عزیز است گران می آید

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چو رویت هرگزم نقشی به خاطر در نمی آید 
مرا خود جز تو در خاطر کسی دیگر نمی آید 
خیال عارضت آبست از آن در دیده می گردد 
نهال قامتت سر و ست از آن در بر نمی آید 
مرا در دل همی آید که چون باز آیدم دلبر 
دل از دستش برون آرم ولی دلبر نمی آید 
بر آن بودم که چون دولت در آید از درم روزی 
به هر بابی که کوشیدم از آن در در نمی آید 
مرا ساقی مده ساغر که امشب می پرستان را 
ز یاد لعل او یاد از می و ساغر نمی آید 
حریفان را فرو شد دم بر آر ای مطرب آوازی 
بگو با ماه من کامشب چرا خوش بر نمی آید

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
کار شد تنگ برین دل خبر یار کنید
دوستان بهر خدا چاره این کار کنید
سیل عشق آمد و این بخت گران خواب مرا
گر خبر نیست ازین واقعه بیدار کنید
اثری کرد هوا در من و بیمار شدم
به دو چشمش که علاج من بیمار کنید
هیچمان از طرف کعبه چو کاری نگشود
بعد از این روی به میخانه خمار کنید
کافران تا به چنین حسن بتی را بینند
به چه رو روی به سوی بت فرخار کنید
در رخش آنچه من ای مدعیان می بینم
گر ببینید شما همچو نی اقرار کنید
در جمال و رخ او ای مه و مهر ارنگرید
هر دو چون سایه سجودی پس دیوار کنید
می به چشم خوشش آورده ام اقرار مباد
که به سلمان نظر از دیده انکار کنید

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای عمر باز رفته نمی آیی از سفر
وی بخفت خفته هیچ نداری ز ما خبر
ما همچنان خیال تو داریم در دماغ
ما همچنان جمال تو داریم در نظر
از بوی تو هنوز نسیم است با صبا
وز روی تو هنوز نشانی است در قمر
سر می زنیم بر در سودای وصل و هیچ
از سر خیال وصل نخواهد شدن بدر
دل رفت و عمر رفت و روان رفت و بعد ازین
ماییم و آه سرد و لب خشک و چشم تر
رفتی و در پی تو نه تنها دل است و بس
جان عزیز نیز روان است بر اثر

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
پرده از رویش ای صبا بردار
وین حجاب از میان ما بردار
به تماشای جان ز باغ رخش
دامن زلف مشکسا بردار
همرهانیم در طریق وفا
من به سر می روم تو پا بردار
چون غبار من اوفتان خیزان
می توانی مرا دمی بردار
بر سر کوی او چو جان بخشند
بهره ای بهر این گدا بردار
ور زخوان لبش نواله دهند
قسم این جام بینوا بردار
چشم عشاق را ز خاک درش
ذره ای بهر توتیا بردار
سر ما جست و ما بفرمانش
سر نهادیم گو بیا بردار
ای دل از منزلش صبا بویی
می برد هان پی صبا بردار
دل ز تقوی گرفت سلمان را
ساقیا جام جانفزا بردار

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
زحمت ما می دهی زاهد تو را با ما چه کار
عقل و دین و زهد را با عاشق شیدا چه کار
می خورد صوفی غم فردا و ما می می خوریم
مرد امروزیم ما را با غم فردا چه کار
جای عیاران سرباز است کوی عاشقی
ای سلامتجوی برو بنشین تو را با ما چه کار
راز لعل شاهدان بر زاهدان پوشیده است
متقی را در میان مجلس صهبا چه کار
ما ز سودای دو چشم آهویی سر گشته ایم
ورنه این سرگشته را در کوه و در صحرا چه کار
دل برای گوهری از راه چشمم رفته است
هر که را گوهر نیاید در دل دریا چه کار
دین و دنیا هر دو باید باخت در بازار عشق
مردم کم مایه را خود با چنین سودا چه کار
ما شراب و شاهد و کوی مغان دانیم و بس
با صلاح توبه و حج و حرم ما را چه کار
تا نپنداری که سلمان را نظر بر شاهدست
مست جام عشق را با شاهد رعنا چه کار
عشق اگر زیبا بود معشوقه گو زیبا مباش
عشق را با صورت زیبا و نا زیبا چه کار

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
سالک راه تو را با مالک رضوان چه کار
عابدان قبله را با کفر و با ایمان چه کار
طالب درمان نه مرد کار درد عاشقی است
دردمندان غمت را با غم درمان چه کار
صحبت گل را و دل را هر دو عالم واسطه
وصل جانانست ورنی جسم را با جان چه کار
چون زلیخای هوایت دامن جانم گرفت
یوسف جان مرا در بند و در زندان چه کار
عقل می گوید که این راهی است بی پایان مرو
گو برو عقلا تو را با بی سرو سامان چه کار
جان سپر کردیم و می جوییم زخمش را به جان
هر که او را نیست این قوت درین میدان چه کار
مدعی را از جمالش نیست خطی کان چمن
عندلیبان راست زاغان را در آن بستان چه کار
کار من عشق است و مذهب عاشقی و هر کسی
مذهبی دارد تو را با مذهب سلمان چه کار

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
زین پیش داشت یار غم کار و بار یار
آخر فرو گذاشت به یکبار کار یار
عمری گذشت تا سخنم را به هیچ وجه
در خود نداد ره دهن تنگ بار یار
چندانکه می روم ز پی یار جز غبار 
چیزی نمی رسد به من از رهگذار یار
افتاده ام به بحری وانگه کدام بحر
بحری که نیست ساحل آن جز کنار یار
بار جهان کجا و دل تنگم از کجا
جایی است دل که نیست در و غیر بار یار
نگرفته است دامن من هیچ آب و خاک
الا که آب دیده و خاک دیار یار
یار ار به اختیار تو شد نیک ور نشد
واجب بود متابعت اختیار یار
چون غنچه ام اگر چه بسی خار در دل است
من دل خوشم به بوی نسیم بهار یار
بلبل گذاشت شاخ سمن میل خار کرد
یعنی که خوشتر از گل اغیار خار یار
سلمان تو چند دعوی یار کنی که خود
پیداست بر محک محبت عیار یار

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
چوگان زلفش از دل من برد گو ببر
ای دل بگیرش آن خم چوگان و گو ببر
در زحمتم ز درد سر و گفت و گوی عقل
ای عقل از سرم برو این گفت و گو ببر
ای آشنا چه در پی بیگانه می روی
آن را که درد توست تو درمان او ببر
صوفی هنوز صافی رندان نخورده  است
ساقی برای او قدحی زین سبو ببر
تا عرض رنگ و بو نکند گل به باغ رو
بویش به باد برده و رنگش ز رو ببر
گر زانکه عمر می طلبی کرده ایم گم
عمر دراز در سر زلفت بجو ببر
می آورم به پیش تو حاجت که گفته اند
حاجت به نزد صاحب روی نکو ببر
یا رب مرا به آرزوی خویشتن رسان
یا از دل و دماغ من این آرزو ببر
خو کرده است بر دل تنگ تو جور دوست
سلمان جفای آن صنم تنگ خو ببر

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
می برد سودای چشم مستش از راهم دگر
از کجا پیدا شد این سودای ناگاهم دگر
دیده می بندم ولی از عکس خورشید بلند
در درون می افتد از دیوار کوتاهم دگر
هست در من آتشی سوزان نمی دانم که چیست
این قدر دانم که همچون شمع می کاهم دگر
هر شبی گویم که فردا ترک این سودا کنم
تازه می گردد هوای هر سحرگاهم دگر
زندگانی در فراقت گر چنین خواهد گذشت
بعد ازینم زندگانی بس نمی خواهم دگر
همچو خاکم بر سر راه صبوری معتکف
باد بر بوی تو خواهد بردن از راهم دگر
یار گندمگون خرمن سوز سنبل موی من
جو به جو بر باد خواهد داد چون کاهم دگر
ساقیا از آب رز یک جرعه بر خاکم فشان
هان که درخواهد گرفتن آتشین آهم دگر
در ازل خاک وجود من به می گل کرده اند
منع می خوردن مکن سلمان به اکراهم دگر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
یا رب این ماییم از آن جان جهان افتاده دور
سایه وار از آفتابی ناگهان افتاده دور
ما چو اشکیم از فراقش مانده در خون جگر
برکناری وز میان مردمان افتاده دور
رحمتی ای همرهان آخر که جای رحمت است
بر غریبی ناتوان از کاروان افتاده دور
چون کنم یاران که من بیمار و مرکب ناتوان
جان به لب نزدیک و راهی در میان افتاده دور
بینوا چون بلبلم بی برگ چون شاخ درخت
کز جمال گل بود در مهرگان افتاده دور
بی خم ابروی او پیوسته نالان می روم
راست چون تیری که باشد از کمان افتاده دور
من چو پیکان زیر پی پیموده ام روی زمین
بوده جویای نشانش وز نشان افتاده دور
ما نمی بینیم عالم جز به نور طلعتت
گرچه از ماهی چو ماه از آسمان افتاده دور
آنچنان کانداخت چشم بد مرا دور از رخت
باد چشم بد ز رویت آنچنان افتاده دور
دی خیالت گفت سلمان حال تنهاییت چیست
چون بود حال تن تنها ز جان افتاده دور

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
در مسجد چه زنی اینک در میکده باز
خیز مردانه قدم در نه و خود را در باز
مست رو بر در میخانه که مستان خراب
نکنند از پی هشیار در میکده باز
تا به دردی قدح جامه نمازی نکنی
چون صراحی نتوان پیش بتان برد نماز
کشته عشق بتانیم زهی عشرت و عیش
مفلس کوی مغانیم زهی نعمت و ناز
بر سر کوی یقین کعبه و بتخانه یکی است
راه کوته کن و بر خویش مکن کار دراز
هوی صوفی چه کنی آن همه زرق است و فریب
های مستان بشنو کز سر سوزست و نیاز
مجلس خلوت انس است و حریفان سرمست
مطربان پرده در و غمزه ساقی غماز
خون قرابه بریزند که خود ریختنی است
خون آن ساده که پنهان نکند جوهر راز
به زبانی که ندانند به جز سوختگان
می کند شمع بیابانی ز سر سوز و نیاز
حبذا حالت پروانه که در کوی حبیب
به هوای دل خود می کند آخر پرواز
آنکه هوش و دل و دین برد به تاراج و برفت
گو تو باز آی که ما آمده ایم از همه باز
بنوازم ز ره لطف که سلمان امروز
در مقامی است که جز ناله ندارد دمساز

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
زلفین سیه خم به خم اندر زده ای باز
وقت من شوریده به هم بر زده ای باز
زان روی نکو چشم بدان دور که امروز
بر مه زده ای طعنه و در خور زده ای باز
از غالیه رسمی زده ای بر گل و شکر
امروز همه بر گل و شکر زده ای باز
بر ساغر عیشم زده ای سنگ ولیکن
با تو چه توان گفت که ساغر زده ای باز
من سر چو قلم بر خط سودای تو دارم
با اینکه من سر زده را سرزده ای باز
از دود من سوخته زنهار حذر کن
کاتش به من سوخته دل در زده ای باز
نقد سره قلب که پالوده ام از چشم
بر سکه رویم همه با زر زده ای باز
شبها ز غمت است کبوتر دل سلمان
دریاب که بر صید کبوتر زده ای باز

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بر گل رفتم از غالیه تر زده ای باز
گل را به خط نسخ قلم در زده ای باز
گل را ز رهی ساخته ای از گره زلف
تا راه کدامین دل غمخور زده ای باز
بر گل زده ای حلقه و بر تنگ شکر قفل
امروز همه بر گل و شکر زده ای باز
آن ژاله صبح است و یا آب حیات است
یا آب گل ترکه به گل بر زده ای باز
گل را به چه دل خنده برآید ز خجالت
بس خنده که بر روی گل تر زده ای باز
هر سیم سرشکم که روان بود به سودا
بر سکه رویم همه با زر زده ای باز
بر ساغر ما سنگ جفا می زنی ای دوست
با تو چه توان گفت که ساغر زده ای باز
همچون قلم اندر خطم از زلف تو زیراک
بی واسطه ام همچو قلم سرزده ای باز
گفتی که به هم بر نزنم کار تو سلمان
در هم زده ای زلف و به هم برزده ای باز

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
کارها دارد دل من با لب جانان هنوز
دور حسنش راست اکنون اول دوران هنوز
در بهار حسنش از صد گل یکی نشکفته است
گرد گلزارش کنون بر می دمد ریحان هنوز
روزی از چوگان زلف دوست تابی دیده ام
لاجرم چون گوی می گردیم سرگردان هنوز
بر سر بازار عالم راز من در عشق تو
آشکارا شد ولی من می کنم پنهان هنوز
همچنان سودای زلفت می دهد تشویش دل
همچنان خطت تصرف می کند در جان هنوز
خورده ام از دست عشقت سال ها خون جگر
از نفس می آیدم چون نافه بوی جان هنوز
رهروان عشق در بیدای سودایت به سر
سال ها رفتند و پیدا نیستش پایان هنوز
در بهای یک سر مویت دو عالم می دهم
گر بدین قیمت به دست آید بود ارزان هنوز
نرگس رعنا شبی در خواب چشمت دیده است
بر نمی دارد سر از شرم تو از بستان هنوز
بر سر کوی خودم دیروز نرمک با رقیب
گفت یعنی زنده است این سخت جان سلمان هنوز
دل ز دست دوست می نالد که از عشقش جهان
تنگ شد بر من کجایی ای دل نادان هنوز

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هست پیغامی مرا کو قاصدی مشکین نفس
سست می جنبد صبا ای صبح کار توست و بس
پیش خورشید مرا کاریست وانگه غیر صبح
کیست کو در پیش خورشیدی تواند زد نفس
ای نسیم صبح بگذر بر شبستانی که گشت
آفتاب از نور شمع آن شبستان مقتبس
با مه من گو فلان گفت از غمت بر آسمان
می رسد فریاد من ای مه به فریادم برس
من چو چشم ناتوانت خفته ام بیمار و نیست
جز خیال ابروانت بر سر من هیچکس
بارها از شوق رویت جان من می رفت باز
از قفا سودای مویت می کشیدش باز پس
در دو عالم یک هوس داریم و آن دیدار توست
می رود جان و نخواهد رفتن از جان این هوس
می فرستم هدهدی هر دم به پیشت وز حسد
می زند طوطی جانم خویشتن را بر قفس
باز دست آموزم و سررشته ام در دست توست
خواه چون بازم بخوان خواهی برانم چو مگس
نیست سلمان کم ز خاری و خسی دامن مکش
ای گل خندان و ای آب حیات از خار و خس

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
در زلف خویش پیچ و ازو حال ما بپرس
حال شکستگان کمند بلا بپرس
وقتی که پرسشی کنی اصحاب درد را
ما را که کشته ای بجدایی جدا بپرس
حال شکستگان همه فی الجمله باز جوی
چون من شکسته دل ترم اول مرا بپرس
خونم بریخت چشم تو گو از خدا بترس
آخر چه کرده ام ز برای خدا بپرس
خون میرود میان دل و چشم من بیا
بنشین میان چشم و دل ماجرا بپرس
خواهی که روشنت شود احوال درد ما
درگیر شمع را وز سر تا به پا بپرس
جانها به بوی وصل تو بر باد داده ایم
گر نیست باورت ز نسیم صبا بپرس
کردم سوال دل ز خرد گفت ما از و
بیگانه ایم این سخن از آشنا بپرس
تو پادشاه حسنی و سلمان گدای توست
ای پادشاه حسن ز حال گدا بپرس

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای صبا برخیز و کوی دلستان ما بپرس
جان ما آنست حال جان ما آنجا بپرس
اندک اندک پیش رو وآن جان بیمار مرا
زیر لب بسیار بسیار از زبان ما بپرس
خفته است آن نرگس بیمار و ابرو بر سرش
حال بیماران ز جان ناتوان ما بپرس
انحرافی در مزاج مستقیم سرو ماست
گوییا چون است سرو بوستان ما بپرس
رنگ رویم کرد پیدا رنج پنهان ای طبیب
رنگ ما را بین و از رنج نهان ما بپرس
شمع سان دارم سری بی آنکه باشد درد سر
قصه ما یک یک از اشک روان ما بپرس
کار ما عشق است و آنگه عقل سعیی می کند
عقل را باری چه کار اندر میان ما بپرس
اینکه می گویی چرا سلمان جهان و جان بباخت
در سخن یک بار از آن جان و جهان ما بپرس

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ما از در او دور و چنین بر در و بامش
باد سحری می گذرد باد حرامش
تا بر گل روی از کله اش دام نهادی
مرغان ز هوا روی نهادند به دامش
ای مرغ ز دام سر زلفش خبرت نیست
گستاخ از آن می گذری بر سر بامش
روی تو بهشت است که شهدست لبانش
لعل تو عقیق است که مشک است ختامش
آن روی چه رویی است که با آن همه شوکت
شد شاه ریاحین به همه روی غلامش
وقت است که سلطان سراپرده انجم
در مملکت حسن زند سکه بنامش
وصف مه روی تو و مهر دل سلمان
از بس که بگفتیم نگفتیم تمامش

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
در خرابات مغان مست و بهم بر زده دوش
می کشیدند مرا چون سر زلف تو به دوش
دیدم از باده نوشین و لب نوش لبان
بزم رندان خرابات پر از نوشانوش
قصه حال پریشان من امشب زغمت
به درازی چو سر زلف تو بگذشت ز دوش
عاقلا پند من بیدل بیهوش مده
می به من ده که ندارم سر عقل و دل و هوش
در خرابات مغان دلق مرقع نخرند
برو ای خواجه برو دلق مرقع بفروش
جامه زرق و لباسات در این ره عیب است
آشکارا چه کنی خرقه قبا ساز و بپوش
گر چو شمعت بکشد یار از و روی متاب
ور چو چنگت بزند دوست ز دستش مخروش
آتش شوق رخت جرعه صفت سلمان را
آبرو ریخته بر خاک در باده فروش

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
عارفا لعل لبش می می دهد هشیار باش
چشم مستش رهزن خواب است هان بیدار باش
گر به دین عشق او اقرار داری عشق او
منکر عقل است و دین از عقل و دین بیزار مباش
عیسی لطفش دوا می بخشد و جان می دهد
گر تو داری این هوس گه مرده گه بیمار باش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
کار دنیا نیست چندان کار و باری گو مباش
اختیاری کو ندارد اختیاری گو مباش
کار و بار روز بازار جهان هیچ است هیچ
کار اگر این است ما را هیچ کاری گو مباش
ما برون از شش جهت داریم عالی گلشنی
گر نباشد گلخنی بر رهگذاری گو مباش
گر سپهر از پای بنشیند بخاری گو مخیز
ور زمین از جای برخیزد غباری گو مباش
گر بخواهد ماند جان بر خاک باری گوهرم
ور بخواهد رفت سر بر دوش باری گو مباش
عارفان از نعمت دنیا و عقبی عاریند
گر نباشد این دو ما را نیست عاری گو مباش
صد هزاران بلبل خوشگوست در باغ وجود
گر نباشد چون تویی سلمان هزاری گو مباش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
مست حسنی که ندارد خبر از آفاقش
چه خبر باشد از احوال دل عشاقش
گرچه یادم نکند یار منش مشتاقم
یاد باد آنکه جهانیست چو من مشتاقش
کرد عهدی سر من کز سر کویش نرود
گر رود سر نروم من ز سر میثاقش
دفتر وصف رخش را نتواند پرداخت
گر ورق های گل و لاله شود اوراقش
عشق زهریست خوش ای دل که ندارد تریاق
درکش آن زهر هلاهل مطلب تریاقش
با چنان روی لطافت ملکش نتوان گفت
جز به یک روی که باشد ملکی اخلاقش
خلق گویند که سلمان سخن عشق بپوش
چه بپوشم که شنیدنش همه آفاقش

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
آنکه از جان دوست تر می دارمش
او مرا بگذاشت من نگذارمش
دل بدو دادم ز من رنجید و رفت
می دهم جان تا مگر باز آرمش
آنکه در خون دل من میرود
من چو چشم خویشتن می دارمش
قالبی بی روح دارم می برم
تا به خاک کوی او بسپارمش
می دهم جان روز و شب در کار دوست
گو مران از پیش اگر در کارمش
روی در پای تو می مالم مرنج
گر به روی سخت می آزارمش
گرچه رویش داد بر بادم چو زلف
همچنان جانب نگه می دارمش
هیچ رحمی نیست بر بیمار خویش
آن طبیبی را که من بیمارمش
گرچه او یار منست من یار او
من نمی یارم که گویم یارمش
با دل خود گفتم او را چیستی
گفت سلمان او گل و من خارمش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -