cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
نقش دویی بر آینه  من نبسته اند
رنگ دل است اینکه به روبم شکسته اند
آرام عاشقان رم پرواز دیگر است
چون شعله رفته اند ز خود تا نشسته اند
غافل مشو زحال خموشان  که از حیا
صد رنگ ناله در نگه عجز بسته اند
هوشی که رنگ و بوی پرافشان این چمن
آواز دلخراش جگرهای خسته اند
بیگانگی  ز وضع نفس بال می زند
این رشته را ز نغمه الفت گسسته اند
ابنای روزگار برای گلوی هم
خنجر شدن اگر نتوانند دسته اند
جمعی  که دم زعالم توحید می زنند
پیوسته اند با حق و از خود نرسته اند
آفاق نیست مرکز آرام هیچکس
زبن خانه کمان همه یک تیر جسته اند
غافل ز پاس آب رخ عجز ما مباش
ما را به یاد طرف کلاهی شکسته اند
بیدل نجسته است گهر از طلسم آب
نقدی ست دل که در گره اشک بسته اند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
عمری ست رخت حسرتم از سینه بسته اند
راه نفس به خلوت آیینه بسته اند
وارستگی ز اطلس و دیبا چه ممکن است
این شعله را به خرقه پشمینه بسته اند
وحدتسرای دل نشود جلوه گا ه غیر
عکس است تهمتی  که بر آیینه بسته اند
از نقد دل تهی ست بساط جهان که خلق
بر رشته نفس  گره  کینه بسته اند
گو پاسبان به خواب طرب زن  که خسروان
دلها چو قفل بر در گنجینه بسته اند
مضمونی از خیال تأمل رمیده ایم
تقویم حال ما همه پارینه بسته اند
غافل نی ام ز صورت واماندگان خاک
در پای من ز آبله آیینه بسته اند
چون شمع  کشته عجزپرستان خدمتت
دستی ست نقش داغ که بر سینه بسته اند
بیگانه است شعله ز پیوند عافیت
از سوختن به خرقه ما پینه بسته اند
بیدل به سعد و نحس جهان نیست  کار ما
طفلان دلی به شنبه و آدینه بسته اند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دونان که در تلاش گهر دست شسته اند
چون سگ به  استخوان چقدر دست شسته اند
بر خوان وهم منتظران بساط حرص
نی خشک دیده اند و نه تر دست شسته اند
جمعی به ذلتی که برند ازکباب دل
از خود چو شمع شام و سحر دست شسته اند
زین مایده حضور حلاوت نصیب  کیست
سیلی خوران به موج خطر دست شسته اند
هستی نفس گداخته نام جرات است
بی زهره ها همه ز جگر دست شسته اند
در چشمه خیال هم آبی نمانده است
از بسکه رفتگان ز اثر دست شسته اند
سیر چنارکن که مقیمان این بهار
از حاصل ثمر چقدر دست شسته اند
دربا تلاطم آیسنه  صحرا غبارخیز
از عافیت چه خشک و چه تر دست شسته اند
رفع کدورت دو جهان سودن کفی ست
آزادان به آب گهر دست شسته اند
هر سبزه ترزبان خروش اناالحناست
خوبان درین حدیقه مگر دست شسته اند
تا لب گشوده اند به حرف تبسمت
شیرین لبان ز شیر و شکر دست شسته اند
بیدل کراست آگهی از خود که چون حباب
در تشت واژگونه ز سر دست شسته اند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
جمعی که پر به فکر هنر درشکسته اند
آیینه ها به زبنت جوهر شکسته اند
جرات ستای همت ارباب فقر باش
کز گرد آرزو صف محشر شکسته  اند
با شوکت جنون هوس تخت جم  کراست
دیوانگان در آبله افسر شکسته اند
بیماری مواد طمع را علاج نیست
صفرای حرص در جگر زر شکسته اند
در محفلی  که سازش آفت سلامت است
آسایش  از دلی که مکرر شکسته اند
کم فرصتی کفیل شکست خمارنیست
تا شیشه سرنگون شده ساغر شکسته  اند
تغییر وضع ما اثر ایجاد وحشتی ست
دامان گل به رنگ برابر شکسته اند
از گردنم سرشته چه خیزد به غیر عجز
ماییم و پهلویی  که به بستر شکسته اند
اندیشه غبار دل ما که می کند
خ ربان هزار آینه دز بر شکسته اند
محمل کشان برق نفس را سراغ نیست
گرد سحر به عالم دیگر شکسته اند
گردون غبار دیده ی همت نمی شود
عشاق دامن مژه برتر شکسته اند
پرواز کس  به دامن نازت نمی رسد
گلهای این چمن چقدر پر شکسته اند
بیلد ل همین نه ما و تو نومید مطلبیم
زین بحر قطره ها همه گوهر شکسته اند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
این حرصها که دامن صد فن شکسته اند
عرض کلاه داده و گردن شکسته اند
دارد شراب غفلت ابنای روزگار
بد مستیی  که ساغر مردن شکسته اند
بیتابی از غبار نفس کم نمی شود
مبنای دل به روی تپیدن شکسته اند
در زلف یار هیچ دل آزردگی نداشت
این دانه ها ز دوری خرمن شکسته اند
یارب شکست من به چه افسون شود درست
دارم دلی که پیشتر از من شکسته اند
در عالمی  که سنگ  شررخیز وحشت است
گرد مرا چو آب در آهن شکسته اند
هرگل  که دیدم آبله خون چکیده بود
یا رب چه خار در دل  گلشن شکسته اند
صد برق درکمین نفس موج می زند
مردم نظر به شعله ایمن شکسته اند
پرواز من چو موج  گهر در دل است و بس
بالی که داشتم به تپیدن شکسته اند
هر ذره ام به رنگ دگر می دهد نشان
جوش بهارم آینه من شکسته اند
امروز نفی هم گل اقبال دوستی ست
یاران ز رنگ ما صف دشمن شکسته اند
ما عاجزان ز کوی تو دیگر کجا رویم
در پای رشته ها سر سوزن شکسته اند
سنگی ز ننگ عجز به مینای ما نخورد
ما را همان به درد شکستن شکسته اند
یک گل در این بهار اقامت سراغ نیست
بیدل ز رنگ خود همه دامن شکسته اند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
شمعها زین انجمن بی صرفه تازان رفته اند
هر طرف سر بر هوا سوی گریبان رفته اند
آشنایی با قماش بوی پیراهن کراست
کاروانها با نگاه پیر کنعان رفته اند
حسن یکتایی تو از وحشی نگاهان دم مزن
از سواد غیرت لیلی غزالان رفته اند
خاک صحرای محبت نر گسستان نقش پاست
مفت چشم ماکزین ده خو ش نگاهان رفته اند
پان رفتار نفس جز دست بر هم سوده نیست
رفته ها یکسر ازین وادی پشیمان رفته اند
صبح محشر کی دمد تا چشم عبرت واکنیم
خوابناکان در خم دیوار مژگان رفته اند
ابله شاید به داد هرزه  جولانی رسد
تاگهر این موجها افتان و خیزان رفته ا ند
کیست با پیکان دلدوز قضاگردد طرف
چون سخن تا رفته اند از لب پریشان رفته اند
بزم امکان یک سحر پروانه فرصت نداشت
شمعها در داغ خوابیدند و یاران رفته اند
کس ازین حرمان سرا با ساز جمعیت نرفت
چون سخن تا رفته اند از لب پریشان رفته اند
حرص راگفتم به پری قطع کن تارامید
گفت دندانها پی آوردن نان رفته اند
خامه مژگان تر بیدل نکرد ایجاد خلق
رنگها از کلک نقاش اشک ریزان رفته اند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
آن سبکروحان که تن در خاکساری داده اند
در سواد سرمه خط چون نگاه افتاده اند
برخط عجز نفس عمری ست جولان می کنی
رهروان یک سر تپش آواره ی این جاده اند
رنگ حال سرو قمری بین  که در گلزار دهر
خاکساران زیر طوق و سرکشان آزاده اند
درخور ضبط نفس دل را ثبات آبروست
بحر با تمکین بود تا موجها استاده اند
ممسکان را در مدارا نرم  رو فهمیده ای
لیک در سختی چو پستان زن نازاده اند
نقش مردی آب شد از ننگ این زن طینتان
کز نتایج ریش می زایند از بس ماده اند
در دبستان  جهان از بسکه  درس غفلت  است
خلق چون لوح مزار از نقش  عبرت ساده اند
بی  طواف دل مدان ما را که از خود رفتگان
همچو حیرت بر در آیینه  ها افتاده اند
خاک هستی یک قلم بر باد پرواز فناست
غافلان محو بز افکندن سجاده اند
عشق در هرپرد آهنگی دگر می پرورد
جام و مینا جمله  گویا و خموش باده اند
همچو بیدل ذره  تا خورشید این حیرت سرا
چشم شوقی درسراغ جلوه ای سر داده اند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ذره تا خورشید امکان جمله حیرت زاده اند
جز به دیدار تو چشم هیچکس نگشاده اند
خلق آنسوی فلک پر می زند اما هنوز
چون نفس از خلوت دل پا برون ننهاده اند
یکدل اینجا فارغ از تشویش نتوان یافتن
این منازل یکسر از آشفتگیها جاده اند
چون حباب آزاداصعان هم دپن دریای وهم
در ته باری که بر دل نیست دوشی داده اند
جلوه او عالمی را خودپرست وهم  کرد
حسن پرکار است و این آیینه ها پر ساده اند
شمع سان داغ وگداز و اشک و آه و سوختن
هم به پایت تا ز پا ننشسته ای استاده اند
این طربهایی که احرام امیدش بسته ای
چون طلسم رنگ گل یکسر شکست آماده اند
مطلب عشاق نافهمیده روشن می شود
در پر عنقاست مکتوبی که نفرستاده اند
راز مستان  کیست تا پوشد که این حق مشربال
خون منصوری دو بال جوش چندین باده اند
پرسش احوال ما وصف خرام ناز تست
عاجزان چون سایه هرجا پا نهی افتاده اند
بی سیاهی نیست بیدل صورت ایجاد خط
یک قلم معنی طرازان تیره بختی زاده اند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هرجا صلای محرمی راز داده اند
آهسته تر ز بوی گل آواز داده اند
سرها به تیغ داد زبان لیک چاره نیست
بر شمع ما همین لب غماز داده اند
زان یک نوای  کن که جنون  کرده در ازل
چندین هزار نغمه به هر ساز داده اند
مژگان به کارخانه حیرت گشوده ایم
در دست ما کلید در باز داده اند
مرغان این چمن همه چون شبنم سحر
گر بیضه داده اند به پرواز داده اند
از نقد و جنس عالم نیرنگ چون نفس
تا واشمرده اند همان باز داده اند
سازی ست زندگی که خموشی نوای اوست
پیش از شنیدنت به دل آواز داده اند
بر فرصتی که نیست مکش حسرت ای شرار
انجام کارها به یک آغاز داده اند
خواهی به شک نظر کن و خواهی یقین شناس
آیینه خیال تو پرداز داده اند
ای شمع ناز کن تو به سامان عشرتت
رنگ بهار خرمن  گل باز داده اند
بیدل تو هم بناز دو روزی  که عمرهاست
اوهام داد آینه ناز داده اند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
از شکست رنگم آب روی شاهی داده اند
همچو موجم سر به سیر کج کلاهی داده اند
چشم باید واکنی ساغر به دست  غیر نیست
نشیه تحقیق از مه تا به ماهی داده اند
فتنه این خاکدانی  اندکی آشفته باش
درخور شورت قیامث دستگاهی داده اند
قطره ها تا بحر سامان جوش اسرار غناست
هرچه را شایسته ای خواهی نخواهی داده اند
بر حضیض طالع اهل سخن بایدگریست
خامه ها را یکقلم سر در سیاهی داده اند
از بهارم پرتو شمع سحر نتوان شناخت
اینقدر خاصیتم در رنگ کاهی داده اند
ناز بینایی درین محفل تغافل مشربی ست
کم  نگاهان را برات خوش  نگاهی داده اند
محو دیدارم رموز حیرتم پوشیده نیست
از نگاه رفته مژگانها گواهی داده اند
تا فنا چون  شمع  خواهم  سر به جیب  از  خویش رفت
آنقدر پایی که باید گشت راهی داده اند
تا نفس باقی ست بیدل پرفشان وهم باش
کوشش  بیحاصلت  چندان  که  خواهی داده اند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
روزگاری شد که از اهل وفا دل برده اند
رخت خود زین بحر گوهرها به ساحل برده اند
ماضی از مستقبل این انجمن پر می زند
آنچه پیش چشم می آرند از دل برده اند
رنگ حال هچکس بر هیچکس روشن نشد
شمع گل کردند یاران یا ز محفل برده اند
بر در ارباب دنیا حلقه می گرید چو چشم
از تغافل بس که آبروی سایل برده اند
با دو عالم جلوه یک تمثال پیدا نیستیم
صورت آیینه ما از مقابل برده اند
شمع سان داریم از سر تا قدم یک عذر لنگ
رنگ هم از روی ما بسیارکاهل برده اند
از سر مو تا سر ناخن درین تسلیمگاه
هر چه آوردیم نذر تیغ قاتل برده اند
گرد ما مقصد تلاشان تا کجا گیرد قرار
نامه ها هرسو به بال سعی بسمل برده اند
سیر مینا بایدت  کردن پری بی پرده نیست
هرکجا بردند لیلی را به محمل برده اند
در سراغ عافیت بیهوده می سوزی نفس
زین بیابان رفتگان با خویش منزل برده ا ند
از فسون سحرکاریهای این مزرع مپرس
خلق خرمن می کند اوهام حاصل برده اند
این نهال باغ حسرت از چه حرمان آب داشت
دود پیش آمد به هرجا نام بیدل برده اند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
غفلت آهنگان که دل را ساز غوغا کرده اند
از نفس بر خانه آیینه  در واکرده اند
از سر بی مغز این سوداپرستان امل
بیضه ها پنهان به زیر بال عنقا کرده اند
آنقدر ارزش ندارد نقد و جنس اعتبار
محرومان بیرون این بازار سودا کرده اند
درخور ترک علایق منصب آزادگی ست
هر چه بیرون رفته اند از خاک صحرا کرده اند
دعوی عشق و سلامت دستگاه خنده است
این هوسناکان به  کشتی سیر دریا کرده اند
کارگاه بی نیازی بسته اسباب نیست
شیشه سازان از نفس ایجاد مینا کرده اند
هیچکس اینجا نمی باشد سراغ هیچکس
خانه خورشید از خورشید پیدا کرده اند
برنمی آید هوس با شوکت اقبال درد
شد علمها سرنگون تا ناله برپا کرده اند
بی تأمل سر مکن حرف کتاب احتیاج
معنی اظهار مطلب سکته انشا کرده اند
هرچه دارد محفل تحقیق امروزست و بس
خاک بر فرق دو عالم دی و فردا کرده اند
بی تمیزی چند بر ایوان و قصر زرنگار
نازها دارند گویا در دلی جا کرده اند
کس مبیناد از نفاق اختلاط عقل و حس
داغ این ظلمی  که ما را از تو تنها کرده اند
جیبها زد چاک چرخ و صبح دامنها درید
تا تو زین  کسوت برون آیی جنونها کرده اند
اندگی بید ل به هوش آ وهم و ظن درکار نیست
هرچه می بینی  نیاز عبرت ما کرده اند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
اینکه در دیر غمت ذم شرد پیدا کرد ه اند
دل نداری ورنه دل از درد پیدا کرده اند
هچکس از اختراع این بساط آگاه نیست
رنگ می بازیم و یاران نرد پیدا کرده  اند
گم شد ست آتار همتها به گرد جست وجو
تا در این صحرا سراغ مرد پیدا کرده اند
منکر بی دست و پایی های معذوران مباش
عاجزان کاری که نتوان کرد پیدا کرده اند
برده اند از موج گوهر پیچ وتاب اشتراک
مصرع ما را ز تضمین فرد پیدا کرده اند
ماجرای خامشان نشنیده می باید  شنید
بی زبانی را نفس پرورد پیدا کرده اند
چون نگاه چشم آهو عمر در وحشت  گذشت
خانه را ایجا بیابان گرد پیدا کرده اند
یاد ما کن  گر به سیر نرگس ستانت سریست
رنگ بیماران جشمت زرد پیداکرده اند
می دهندم دل به هر آیین  که می آیند پیش
نازنینان طرفه ره آورد پیدا کرده اند
زان بهارم مژده بوی خرامی می رسد
رنگ های رفته بیدل  گرد پیدا کرده اند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
آن سخا کیشان  که بر احسان نظر واکرده اند
ازگشاد دست و دل چشمی دگر واکرده اند
سیر این  گلزار غیر از ماتم نظاره چیست
دیده ها یکسر ز مژگان موی سر واکرده اند
صد مژه پا خورد ربطش تا ترا بیدار کرد
یک رگ خوابت به چندین نیشتر واکرده ا ند
وضع  مخمور ادب خفت کش  خمیازه نیست
یاد آغوشی که در موج گهر واکرده اند
بیدلان را هرزه نفریبد غم دستار پوچ
چون حباب این قوم سر راهم ز سر واکرده اند
ساز موجیم از رم و آرام ما غافل مباش
این  کمرها جمله دامن بر کمر وا کرده اند
ناله ما زین چمن تمهید پرواز است و بس
بلبلان منقار پیش از بال و پر واکرده اند
عرض جوهر بر صفای آینه در بستن است
غافل آن قومی  که دکان هنر واکرده اند
پرتو شمع حقیقت خارج  فانوس نیست
شوخ چشمان  روزن سنگ از شرر واکرده اند
موی پیری  عبرت روز سیاه کس مباد
آه از آن  شمعی  که چشمش  بر سحر وا کرده اند
تا نگردیدم دو تا قرب فنا روشن نشد
از تلاش پیری ام یک حلقه در واکرده اند
ناتوانی بیدل از تشویش قدرت فارغ است
عقده در بی ناخنیها بیشتر واکرده اند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
فرصت انشایان هستی  گر تکلف  کرده اند
سکته مقداری در این مصرع توقف کرده اند
از مآل زندگی جمعی  که دارند آگهی
کارهای عالم از دست تأسف کرده اند
هستی و امید جمعیت جنون وهم  کیست
عافیت دارد چراغی کز نفس پف کرده اند
در مزاج خلق بیکاری هوس می پرورد
غافلان نام فضولی را تصوف کرده اند
گشته اند آنهاکه در هنگامه اغراض پیر
موسفیدی را به روی زندگی  تف  کرده اند
در حقیقت اتحاد کفر و ایمان ثابت است
اندکی از بدگمانی ها تخلف کرده اند
حسن یکتا کارگاه شوخی تمثال نیست
اینقدر آیینه پردازان تصرف کرده اند
بیدل از خوبان همین آیین استغنا خوش است
بر حیا ظلم است اگر با کس تلطف  کرده اند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تا ز گرد انتظارت مستفیدم  کرده اند
روسفید الفت از چشم سفیدم کرده اند
نوبهار گردش رنگ تماشا نیستم
از قدم آیینه شوق جدیدم کرده اند
نغمه ام اما مقیم ساز موهوم نفس
در خیال آباد پنهانی پدیدم کرده اند
تا نفس باقی ست از گرد من و ما چاره نیست
هرزه تاز عرصه گفت و شنیدم کرده اند
دیده ی قربانی ام برگ نشاطم حیرت است
از کفن خلعت طرازیهای عیدم کرده اند
آرزو تا نگذرد زین  کوچه بی  تلقین درد
طفل اشکی چند در پیری مریدم  کرده اند
یأس  کو تا همتم سامان آزادی  کند
عالمی را دام تسخیر امیدم کرده اند
چون نفس از ضعف جز قلب هوا نشکافتم
فتح باب بی دری وقف کلیدم کرده اند
حسرت من می تپد همدوش نبض کاینات
در دل هر ذره صد بسمل شهیدم کرده اند
بیدل از پیری سراپایم خم تسلیم زنخت
سرو ین گلزار بودم شاخ بیدم کرده اند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
آب و رنگ عبرتی صرف بهارم  کرده اند
پنجه افسوسم از سودن نگارم  کرده اند
عالم غفلت نگردد پرده تسخیر من
عبرتم در دیده بینا شکارم کرده اند
گرد جولانم برون ازپرده افسردگی ست
ناله شوقم چه شدگر نی سوارم کرده اند
زین سرشکی چند کز یادت به مژگان بسته ام
دستگاه صد چراغان انتظارم کرده اند
روزگارسوختنها خوش  که در دشت جنون
هر کجا برقی ست نذر مشت خارم  کرده اند
تا نسیمی می وزد عریانی ام گل کرده است
آتشم  خاکستری را پرده دارم کرده اند
بر که بندم تهمت دانش  که جمعی بیخرد
تردماغیهای مجنون اعتبارم کرده اند
سخت  دشوار است چون  آیینه  خود را یافتن
عالمی را در سراغ خود دچارم کرده اند
پرفشانیهای چندین ناله ام اما چه سود
از دل افسرده جزو کوهسارم کرده اند
محملم در قطرگی آرایش صد موج داشت
تا شدم  گوهر به دوش خویش بارم  کرده اند
نیست بید ل وضع من افسانه ساز دردسر
همچو خاموشی شرات بیخمارم کرده اند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
با خزان آرزو حشر بهارم  کرد ه اند
از شکست  رنگ چون  صبح  آشکارم کرده اند
تا نگاهی گل کند می بایدم از هم گداخت
چون حیا در مزرع حسن آبیارم کرده اند
بحر امکان خون  شد از اندیشه  جولان من
موج اشکم بر شکست دل سوارم  کرده اند
من نمی دانم خیالم یا غبار حیرتم
چون سراب از دور چیزی اعتبارم کرده اند
جلوه ها بی رنگی و آیینه ها بی امتیاز
حیرتی دارم چرا آیینه دارم کرده اند
دستگاه زخم محرومی ست سر تا پای من
بس که  چون  مژگان  به  چشم  خویش  خارم  کرده اند
بود موقوف فنا از اصل کارآ گاهی ام
سرمه ها در چشم دارم  تا غبارم کرده اند
می روم از خود نمی دانم کجا خواهم رسید
محمل دردم به دوش ناله بارم  کرده اند
پیش ازین نتوان به برق منت هستی گداخت
یک نگاه واپسین نذر شرارم  کرده اند
من شرر پرواز و عالم دامگاه نیستی
تا دهم عرض پرافشانی شکارم کرده اند
با کدامین ذره سنجم آبروی اعتبار
آنقدر هیچم که از خود شرمسارم کرده اند
بوی وصل  کیست بیدل  گلشن آرای امید
پای تا سر یاس بودم انتظارم کرده اند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
وعده افسونان طلسم انتظارم کرده اند
پای تا سر یک دل امیدوارم کرده اند
تا نباشم بعد از این محروم طوف دامنی
خاک بر جا مانده ای بودم غبارم کرده اند
برنمی آیم زآغوش شکست رنگ خوبش
همچو شمع از پرتو خود در حصارم  کرده اند
بعد مردن هم ز خاک من گرانجانی نرفت
از دل سنگین همان لوح مزارم کرده اند
یک نفس بیچاک نتوان یافت جیب هستی ام
زخمی خمیازه مانند خمارم کرده اند
نخل تمثال مرا نشو و نمو پیداست چیست
صافی آیینه ای را آبیارم کرده اند
می توان صد رنگ گل چید از طلسم وضع  من
چون جنون تعمیر بنیاد از بهارم کرده اند
حامل نقد نشاطم  کیسه داغ است و بس
همچو شمع از سوختن گل درکنارم کرده اند
بی بهاری نیست سیر تیره روزی های من
انتخاب از داغ چندین لاله زارم کرده اند
هستی ام حکم فنا دارد نمی دانم چو صبح
تهمت آلود نفس بهر چه کارم کرده اند
تا بود دل در بغل نتوان  کفیل راز شد
بی خبر کایینه دارم  پرده دارم کرده اند
بی هوایی نیست بیدل شبنم وامانده ام
ازگداز صد پری یک شیشه وارم کرده اند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گرد عجزم  خوشخرامان سرفرازم کرده اند
سجده واری داشتم گردون طرازم کرده اند
رنگی از شوخی ندارد حیرت آیینه ام
اینقدرها گلرخان تعلیم نازم کرده اند
صافی دل بیخودی پیمانه ای در کار داشت
کز شعور هر دو عالم بی نیازم کرده اند
نیستی سرچشمه توفان هستی بوده است
چون طلسم خاک خلوتگاه رازم  کرده اند
پیش از این صد رنگ رنگ آمیزی دل داشتم
این زمان یک ناله بی درد سازم  کرده اند
سجده فرسود خم تسلیم اوضاع خودم
هم ز جیب خویش محراب نمازم  کرده اند
چشم شوق الفت آغوش است سرتا پای من
سخت حیرانم به دیدار که بازم کرده اند
از هجوم برق تازیهای ناز آگه نی ام
اینقدر دانم که رحمی بر نیازم کرده اند
بیدلی ها یم دلیل امتحان بیغشی ست
نیستم قلب آشنا از بس گدازم کرده اند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
همچو گوهر قطره خشکی عیانم  کرده اند
مغز معنی از که جویم استخوانم کرده اند
زیر گردون تا قیامت بایدم آواره زیست
سخت مجبورم خدنگ نه کمانم کرده اند
غیر افسوسم چه باید خورد از این حرمان سرا
بر بساط دهر مفلس میهمانم کرده اند
نیستم آگه  کجا می تازم و مقصود چیست
در سواد بیخودی مطلق عنانم  کرده اند
خجلت بی دستگاهی ناگزیر کس مباد
بی نصیب از التفات دوستانم کرده اند
کیست یارب تا مرا از خودفروشی واخرد
دستگاه انفعال هر دکانم کرده اند
جز تحیر رتبه دیگر ندارم در نظر
چون زمین نظم خود بی آسمانم کرده اند
همچو مژگان رازها بی پرده است از ساز من
درخور اشکی که دارم ترزبانم کرده اند
با همه بی دست وپایی ها غم دل می خورم
بیکسم چندان که بر خود مهربانم کرده اند
سر به سنگ  کعبه سایم یا قدم در راه دیر
بی سر و بی پا برون زان آستانم کرده اند
شکوه تقدیر نتوان دستگاه کفر کرد
قابل چیزی که من بودم همانم کرده اند
بیدل از آواره گردیهای ایجادم مپرس
چون نفس در بال پرواز آشیانم  کرده اند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
موج گوهرطینتان  گر شوخی افزون کرده اند
پای در دامن سری از جیب بیرون کرده اند
کهکشان دیدی شکست رنگ هم فهمیدنی ست
بیخودان در لغزش پا سیر گردون کرده اند
اعتباری نیست کز ذلت کشان خاک نیست
عالمی را پایمال فطرت دون کرده اند
نشیه ناقدردانی بسکه زور آورده است
اکثری از ترک می  بیعت به افیون کرده اند
خلق را خواب پریشان تاکجا راحت دهد
سایه بر فرق جهان از موی مجنون کرده اند
پر به صهبا خو مکن کاین عاریت پیمانه ها
رنگی از سیلی ست هرگه چهره گلگون کرده اند
بگذرید از شغل بام و در که جمعی بیخبر
زین تکلف دشت را از خانه بیرون کرده اند
گل به دست و پا که بست امشب که چون برگ حنا
بوسه مشتاقان چمنها زیر لب خون کرده اند
موج گوهر بی تامل قابل تمییز نیست
مصرع ما را به چندین سکته موزون کرده اند
زین بضاعت تا کجا اثبات نفی خود کنم
کاستنهای مرا هم بر من افزون کرده اند
بیدل این دریای عبرت را پل دیگرکجاست
زورقی چند از قد خم گشته واژون کرده اند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
یاران تمیز هستی بدخو نکرده اند
از شمع چیده اند گل و بو نکرده اند
آیین حسن جوهر سعی بصیرت است
کوران تلاش وسمه ابرو نکرده اند
وارستگان ز شرم نی بوریای فقر
نقش قبول زینت پهلو نکرده اند
خودسنجی از دکانچه سودای شهرت است
ما را نشان تیر ترازو نکرده اند
آیینه چند تهمت خودبینی ات کشد
ارباب شرم جز به عرق رو نکرده اند
توفیق کعبه دل از این سرکشان مخواه
یک سجده نذر خدمت زانو نکرده اند
خاصان چو شمع ناظر این محفلند لیک
جز پیش پا نگاه به هر سو نکرده اند
چین جبین به وصف تبسم بدل  کنند
شکر لبان اهانت لیمو نکرده اند
هرجا شکست دل ادب آموز منصفی است
تصویر چینی از قلم مو نکرده اند
گرد عبارتیم  به معنی  که می رسد
ما را هنوز در طلبش او نکرده اند
بیدل به خود جنون  کن و صد پیرهن ببال
بی چاک جامه هوس اتو نکرده اند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
بر من فسون عجز در ایجاد خوانده اند
چون گل به دامن آتش رنگم نشانده اند
خواهد عبیر پیرهن عافیت شدن
خاکبببتری کز اخگر طبعم دمانده اند
کس آگه از طبیعت عصیان پرست نیست
بر روی خلق دامن  تر کم تکانده اند
دود دماغ نشو و نمای طبایع است
چون شمع ریشه  ای همه در سر دوانده اند
از هر نفس که ما و منی بال می زند
دستی ست کز امید سلامت فشانده اند
باید چو شمع چشم ز خود بست و درگذشت
بر ما همین پیام تسلی رسانده اند
ممنون دستگیری طاقت که می شود
ما را ز آستان ضعیفی نرانده اند
بانگ جرس شنو ز پی کاروان مدو
هرجا رسیده  اند رفیقان نمانده  اند
بیدل درین هوسکده مگذر ز پاس دل
آیینه را به مجلس کوران نخوانده اند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
اهل معنی  گر به گفت وگو نفس فرسوده اند
هم به  قدر جنبش  لب دست بر هم سوده اند
آبرو می خواهی از اظهار حاجت شرم دار
این ترنم را ز قانون حیا نسروده اند
بگذر از دعوی که در خلوتگه عشق غیور
محرمان خانه  بیرون در نگشوده اند
نقش ما آزادگان بی شبهه تحقیق نیست
خامه تصویر ما کمتر به رنگ آلوده اند
قدردانیهای راحت نیست در بنیاد خلق
چون نفس یکسر هلاک  کوشش بیهوده اند
بیخبر مگذر ز ماکاین سبزه های پی سپر
یکقلم در سایه مژگان ناز آسوده اند
هیچکس از نور عالمتاب دل آگاه نیست
خانه خورشید ما را پر به گل اندوده اند
راه دیگر وانشد برکوشش پرواز ما
بی پر و بالان همین چاک قفس پیموده اند
مشت خاکیم از فضولی شرم باید داشتن
جز ادب  کاری  که باب ماست  کم  فرموده اند
زیر سنگ است از من و ما دامن آزادی ام
آه ازبن رنگی  که بر بوی گلم افزوده اند
بیدل این عیش و غم و عجزو غرور و مهر وکین
در ازل زینسان  که موجودند با هم بوده اند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
آنها که رنگ خودسری شمع دیده اند
انگشت زینهار ز گردن کشیده اند
داغ تحیرم که نفس مایه های وهم
زین چار سو امید اقامت خریده اند
جمعی  کزین بساط به وحشت نساختند
چون اشک شمع لغزش رنگ پریده اند
خلقی به اشتهار جنون های ساخته
دامن به چین نداده گریبان دریده اند
گوش و زبان خلق به وضع رباب و چنگ
بسیار گفتگوی سخن کم شنیده اند
تحقیق را به ظاهر و مظهر چه نسبت است
افسون احولی ست  که آیینه دیده اند
مردان ز استقامت و همت به رنگ شمع
از جا نمی روند اگر سر بریده اند
بر دوش بید مصلحتی داشت بی بری
کز بار سایه نیز ضعیفان خمیده اند
رنج بقا مکش  که نفس های پر فشان
در گلشن خیال نسیمی وزیده اند
غم شد طرب ز فرصت هستی  که چون حباب
بر طاق عمر شیشه نگونسار چیده اند
رنگ بهار شرم ز شوخی منزه است
بیدل مصوران عرق می کشیده اند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -