cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
خاک ازین عالی بنا بر کاخ گردون سرکشید
تا بنای عالم است اینسان عمارت کس ندید
بینمش پاک از سرشت آب و گل گویا خدای
همچو قصر خلدش از یک دانه گوهر آفرید
بین در و دیوارش از نقاش پر نقش لطیف
کلک او آمد مگر گنج لطایف را کلید
شاهد معنی ز صورتهاش از بس جلوه کرد
خاطر ناظر ز هر صورت به صد معنی رسید
بر سر شاخ درختانش نگر هر مرغ را
آنچنان چابک که گویی دمبدم خواهد پرید
بر مشام جان زند بوی گلاب از فرش او
بس که آب لطف از گلهای سقف او چکید
شه چو جان است و جهان چون تن مبارک منزلی
کاندر اوجان جهان خواهد به دولت آرمید
زنده باد این تن به آن جان جاودان مرغ سحر
دوش می خواند این دعا و صبح صادق می دمید

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
اتتنی من لدی نجم الافاضل
صحیفة احتوت کل الفضایل
الی نیل العلی اجلی الذرایع
الی درک المنی اجدی الوسایل
ازو خوشبو چو مشک انفاس راوی
وزو شیرین چو شهد الفاظ ناقل
همانا ثانی سبع المثانیست
شده از آسمان فضل نازل
دهد خاصیت حرز یمانی
چو گردد گردن جان را حمایل
همی خواهم به کلک صدق و اخلاص
نویسم چند حرفش در مقابل
دگر گویم چرا با سحر سبحان
کند عاقل مقابل ژاژ باقل
سلام الله ما حن القماری
سلام الله ما ان البلابل
علی تلک المکارم و المعالی
علی تلک المناقب و الشمایل
نرانم خامه را در شرح اشواق
که طی نامه آن را نیست قابل
دعا می گویمش اما نه زانسان
که باشد مقتصر بر خط عاجل
به کامش هرچه عقل آن را شناسد
صلاح دین و دنیا باد حاصل

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
سقاک الله یا خیر المغانی
ولا اخلاک عن وصل الغوانی
تویی آن آسمان بیت معمور
که در روی زمینت نیست ثانی
ز خورشید جهانسوز حوادث
کند سقف رفیعت سایه بانی
به زیر پا فکنده فرش صحنت
حریفان را بساط کامرانی
در و دیوار تو باشد منقش
به نقش جمله آمال و امانی
فروغ شمسه ات چون روز روشن
نموده در شب اسرار نهانی
بود حوضت به سان چشمه خضر
لبالب از زلال زندگانی
ز فواره چو ریزی آب صافی
به فصادی غریب اندیشه مانی
که بر جای عقیق تر ز نشستر
سوی بالا بلور حل فشانی
ز لحن صوت ابوابت رسیده
به هرگوشی نوای شادمانی
وز اینها جمله بهتر آنکه گه گاه
مکانت خسرو عالی مکانی
به نور روی و ظلمت سوزی رای
چراغ دوده تیمور خانی
شه صاحبقران سلطان حسین آن
که بر وی ختم شد صاحبقرانی
به یک لحظه ستاند کشوری را
همین باشد حد کشورستانی
به هر کشور که راند رخش دولت
کند با او سعادت همعنانی
کند جودش ز خوان نعمت خویش
به هر دم عالمی را میهمانی
چو در قانون دانش نعمت خویش
به هر دم عالمی را میهمانی
چو در قانون دانش نکته راند
خرد عاجز شود از نکته دانی
چو بر تخت جهانداری نهد پای
سرافرازد بدو تاج کیانی
ز یمن تیغ او روشن شد آفاق
چنان کز لمعه برق یمانی
به ستر غیب هر سری که مخفیست
کند آن را زبانش ترجمانی
زآهن تیغ او بسته ست سدی
به پیش فتنه آخر زمانی
نیارد شادی انفاس حسودش
نخندد غنچه از باد خزانی
پی پابوس او هست آسمان را
به درگاهش هوای آستانی
زبان کوتاه کن جامی ز گفتار
مشو غره بدین شیرین زبانی
درآن حضرت که پر گویی ادب نیست
دعا گویی به است از مدح خوانی
الا تا باشد احکام زمینی
به وفق وضعهای آسمانی
همیشه آسمان را باد وضعی
که باشد دولت شه را نشانی
قضا دوزد به قددولت او
قبایی از بقای جاودانی
رود زانگونه ملک این جهانش
که گردد اصل ملک آن جهانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
حبذا منزلی که چرخ برین
به تماشای اوست رو به زمین
می گشاید به دیدنش شبها
ز اختران چشمهای عالم بین
دورها شد که با هزاران چشم
هیچ جا منزلی ندیده چنین
بر برون روضه هابهشت آسا
در درون برجها سپهر آیین
برجهایش ز اختران روشن
چون دل عارفان به نور یقین
پاسبان چون نهد به بامش پای
سر او بگذرد ز علیین
روی دیوار او چو صحن چمن
پر گل و سرو و لاله و نسرین
تخته های منقش دراو
لوح تعلیم کارخانه چین
تابه دانهاش روشنان باهم
جمع کرده به صورت پروین
بسته برآب و خاک نقش اورا
نقشبند خلقته من طین
کوس رحلت زند ز دارالخلد
گر رسد صیت او به حورالعین
حوض و فواره هاش جای به جا
موج زن چشمه سار ماء معین
سوده گشت آستانش بس که سران
در سجودش همی نهند جبین
زانکه آنجا رسیده گاه به گاه
قدم شهریار دنیی و دین
شاه سلطان حسین آن که سپهر
حکم او را بود رهی و رهین
در صف خیل خسروان ننشست
شهسواری چو او به خانه زین
هست میراث او ابا عن جد
تخت شاهنشهی و تاج و نگین
می گریزد ز رمح او دشمن
آنچنان کز شهاب دیو لعین
تا نهد سربه خاک پاش نخست
سرنگون آید از مشیمه جنین
خصم نامرد او چه لایق آن
کش به شاهی فلک کند تعیین
نوعروسیست ملک چابک وچست
کی سزد در حباله عنین
شعله افتد به عالمی چو زند
آتش تیغ او زبانه کین
جامیا گرچه مدح شاه تو را
ملهم غیب می کند تلقین
ورچه ارباب دین و اهل خرد
می کنند اندر آن تو را تحسین
به که از تو دعا رود به فلک
آنچنان کز جهانیان آمین
تا زهم نگسلد ز گردش دهر
سلک دور شهور و سیر سنین
مگسلاد آنچنان ز یکدیگرش
هرگز اسباب عزت و تمکین
فضل حق ناصر و معنیش باد
انه خیر ناصر و معین

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
بنامیزد این منزل روح پرور
که ذات البروج است این چرخ اخضر
در او برجها سربه گردون کشیده
به هر برج گردان یکی روشن اختر
درونش بود روشن از اختران شب
چو بیرون او روز از مشعل خور
به دل گر دهی جای هر کشوری را
نیابی چنین جای در هیچ کشور
نظیرش نبینند هرچند انجم
نظرها گشایند ازین سبز منظر
نه خانه ست این بلکه باغیست خرم
ز ازهار نوخیز و اشجار نوبر
زمینش به فرش بهشتی مزین
هوایش ز مشک تتاری معطر
در او لاله ها ساقیان قدح ده
دراو بلبلان مطربان نواگر
به هر جایش از صنعت نقشبندان
دمیده ست گلها چه احمر چه اصغر
گل احمر و اصفرش را نبینی
جز از سونش لعل یا خرده زر
همانا که ایزد نمودار عقبی
به دنیا فرستاد فردوس دیگر
اگر نیست فردوس این چیست در وی
مصفا یکی حوض چون حوض کوثر
رود آب زنجیر بر روی در وی
چو بر روی معشوق جعد معنبر
به زنجیر بیرونش آرند آری
ندیده ست هرگز ازین جای خوشتر
چو آب اندر او یافت راه از تفاخر
ز فواره هایش به گردون کشد سر
تپد حوت گردون ز حسرت چو بیند
که ماهی درآن حوض باشد شناور
چو مسند نهد بر کنارش به عشرت
خداوند دین پرور عدل گستر
ز عکس غلامان شیرین شمایل
شود همچو بتخانه چین مصور
جهانگیر شاهی که از زخم تیغش
چو سین رخنه رخنه ست سد سکندر
هزبر غزاپیشه سلطان حسین آن
کزو زنده شد در غزا نام حیدر
سپر گر شود قرص مه پیش خصمش
چو جوزا کند تیغش آن را دو پیکر
زبس پرتو عدل ظالم گدازش
بود شامل حال مظلوم مضطر
زید ایمن از پنجه شیر آهو
پرد فارغ از چنگ شاهین کبوتر
عزیز است دینار در چشم مردم
به رخ تا ز نامش نهاده ست زیور
به القاب او خطبه باشد مکرم
بلند است ازان پایه قدر منبر
چه حاجت به آنش که خاطر گمارد
پی دفع اعدا به ترتیب لشکر
بدین شوکت و جاه و اقبال و دولت
به هر جا نهد روی آید مظفر
دلش چشمه نور عدل است و عالم
ازان چشمه نور باشد منور
گدایان لطفش چه معن و چه حاتم
اسیران قهرش چه خاقان چه قیصر
بود خاک در راه او تاج دارا
سزد خاک درگاه او تخت سنجر
خلافت پناها تویی آن که دارد
به خاک درت روی خورشید انور
تو را پایه برتر بود زانکه جامی
به مدح آوری آیدت در برابر
چه لایق که بر آستانت فشاند
اگر درج نظمش شود درج گوهر
ولی چشم دارد که یابد تمامی
ز حسن قبول تو این شعر ابتر
الا تا درین کارگاه حوادث
مدار فلک هست بر قطب و محور
مدار فلک برمراد تو بادا
که نبود ازین به مرادیش درخور
تورا باد ملکی که داری مؤبد
تو را باد کامی که خواهی میسر

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
زین مروح خانه بادی می وزد بس دلپذیر
برمشام جانت ای دل قوت جان زین بادگیر
زین معطر باد هرکس شمه ای چون گل شنید
می رود دامان پر از مشک و گریبان پر عبیر
بین مشبکها دراو هر سو به صد بند و گره
تا کند آیندگان را دل به دام خود اسیر
از صفا دیوار او بنموده بی رنج قلم
هرچه گشته نقشبندان را مصور در ضمیر
تا به دانش را بود صد چشم بر در تا در او
پا نهد جمشید خورشید افسر گردون سریر
شاه ابوالغازی معز سلطنت سلطان حسین
آن که باشد ملک و ملت را معین دین را نصیر
بگذرد از مجد و رفعت سر ز چرخ این برج را
گر فتد آن آفتاب ملک را بر وی مسیر
ناگزیر خلق باشد سایه اقبال او
گرچه دارند از فروغ مهر و نور مه گزیر
تا زیند اندر پناه دولتش پیر و جوان
یاور او باد هم بخت جوان هم عقل پیر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چیست خور در خم این دایره خرگاهی
عکسی از شعشعه طلعت شاهنشاهی
آن که خورشید ازل دوخته از رشته نور
بر قد دولت او خلعت ظل اللهی
بر در بار جلالش به تواضع باشند
سروران طوق کش ربقه دولتخواهی
ماه و ماهی شده زو صاحب دینار و درم
فیض و احسان وی از ماه بود تا ماهی
حاجتش نیست در اسرار ممالک به وزیر
می دهد منهی غیبش ز همه آگاهی
محمل آن کس که نه بر راه سلامت راند
می کشد باز زمام وی ازان بیراهی
چون جهد از کف شیران مصاف آور او
خصم ملکش که ز بس حیله کند روباهی
مدت دولت فراندهیش ایمن باد
همچو دور فلک از منقصت کوتاهی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بنامیزد این منزل روح پرور
بهشتیست رو کرده در حوض کوثر
نه کوثر پر از نجم سیاره چرخی
ز گردنده مرغابیان شناور
ز غوطه زدن در غروب و طلوعی
که آید پیاپی ز رخشنده اختر
نه چرخی که بحریست ماهی ز آبش
نمایان چو از خنجر شاه جوهر
جوانبخت مقبل جهانبخش مفضل
جهاندار عادل جهانگیر صفدر
هزبر ظفرپیشه سلطان حسین آن
که بر شیر دل خسروان شد مظفر
به حکمت چو لقمان به حشمت سلیمان
به صولت فریدون به دولت سکندر
الا تا جهان را بقاهست بادش
پس بودن تخت و افسر میسر
مقاصد مهیا مطالب محصل
عساکر مرتب ممالک مسخر

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
جامی سخن بر آینه دل بود چو زنگ
زین زنگ به که آینه خود دهی صفا
اعراض کن ز شعر که شغلیست بس عریض
این چند روزه عمر به آن کی کند وفا
وز زانکه نیست طاقت اعراض ازان تو را
حمد خدای پیشه کن و نعت مصطفی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
هیچ کس را نشود دنیی و دین جمع به هم
وای آن کس که به دنییست گرفتار شده
لفظ دین بر سر دینار چه باشد یعنی
دین دنیی طلبان در سر دینار شده

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
جامی آمد درین سرای نبرد
دولت مرد عقل مادرزاد
وگر آن نیز نیست شیوه ادبی
کرده حاصل ز خدمت استاد
وگر آن نیز نیست سیم و زری
که شود پرده پوش شر و فساد
وگر آن نیز نیست حادثه ای
که کند نخل عمرش از بنیاد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
آن شنیدستی که کناسی ز سرگین زیر بار
گفت شکر آن را که از عزت مرا سر برافراخت
بوالفضولی طعنه زد کای کار تو سرگین کشی
کی خردمند این هنر را مایه عزت شناخت
گفت کای نادان کدامین عز ازان افزون بود
کز پی روزی به امثال تو محتاجم نساخت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
درونی پر طمع جامی مزن طعن
که در طبع فلان ممسک کرم نیست
چو آید در میان میزان انصاف
طمع در خست از امساک کم نیست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
رنج بیگانه در سفر بردن
زآشنای وطن بسی بهتر
زیستن چون به کام خصم بود
مردن از زیستن بسی بهتر

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
هرچه خواهی بگویی ای خواجه
بکن اندیشه اول از سر هوش
گر بود خیر سامع و قایل
بگشا لب وگر نه باش خموش

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
خوش آمد صحبت احباب جامی
ولیکن ترک صحبت زان به آمد
طراز کسوت صحبت درین بزم
وجدت الناس اخبر تقله آمد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
یاد دارم از کهن پیری که در حمام گفت
کین سخن پرسید روزی کهتری از مهتری
چیست سر آنکه در حمام هرکس پا نهد
بر دل غمگین او بگشاید از شادی دری
گفت سرش آنکه با او نیست زاسباب جهان
غیر طاس و فوطه ای آن نیز ازان دیگری

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای که در تاج و نگین داری روی
تا به کی تاج و نگین خواهد ماند
ملک هستی همه طی خواهد شد
نه زمان و نه زمین خواهد ماند
تا توانی به جهان نیکی کن
کز جهان با تو همین خواهد ماند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
هر قلمزن راکه باشد ظلم خوی
دفع ظلمش تیغ عدل شاه به
تا شود کوتاه دست ظلم او
یک بدست از دست او کوتاه به

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای کریمانی که پیش چشمتان
خاک باشد سیم صرف و زر ناب
مادحان چون بر شما آرند روی
فی وجوه المادحین احثوا التراب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
شدی جامی چو پیر از گردش دهر
ز پیوند جوانان گوشه ای گیر
به یاد آر آنکه در عهد جوانی
نمی آمد تو را خوش صحبت پیر

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
غافلی می گفت کای بنا بنای خانه ام
ساز محکم ور نه زانم غیر درد و غم چه سود
زیرکی بشنید گفتا چون بنای عمر ما
سخت سست آمد بنای آب و گل محکم چه سود

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای وجودت به دانش و بخشش
دفتر فضل و جود را فهرست
من فرستادم آنچه وعده نبود
تو هم آن وعده کرده را بفرست

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
جامیا تا به کی غم مهمان
می خوری غم برای خود می خور
هر کسی گو مواید نعمت
از سماط خدای خود می خور
نخورد گر به خانه ات روزی
گو رو و در سرای خود می خور

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
می خورد طعمه های رنگارنگ
خواجه از کسب اشتهای دروغ
می دمد بادهای ناخوشبوی
معده بر سبلت وی از آروغ
نگشاید فقیر روزه خویش
جز به نان جوین و تره و دوغ
می شود هرچه می خورد نوری
که رسد زان به آفتاب فروغ

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
هر چند شود عدو زبونت
سررشته حزم را مکن گم
چون مار فتد به زیر پایت
پا بر سرمار نه نه بر دم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
کنم حرفی ز حکمت بر تو املا
که شاید گر به آب زر نویسی
به زهر خویش اگر دست آوری به
که از شهد کسان انگشت لیسی

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
آن یکی خواهد به شهوت زن که تا فرزند او
بعد مرگ از وی بماند در جهان نایب مناب
وان دگر سازد سرا و خانه تا ز آفات دهر
یک زمان فارغ نشیند کامگار و کامیاب
جمله زین غافل که هر ساعت ز آگاهان غیب
می رسد بانگ لدوا للموت و ابنوا للخراب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
زاهل شر جامی اگر صد زخم بر جان آیدت
جز دعای خیرشان حرفی مده از دل برون
از نبی نامد چو بر درج گهر سنگین رسید
جز صدای اهد قومی انهم لا یعلمون

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دیده درد دیده را گفتند
حالت امروز هیچ خوشتر هست
گفت آری خوشم ولی هر دم
رنجه می داردم عیادت دست

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - - -
کلامت بس دقیق افتاد کلا
که در دقت ز مو فرقش توان کرد
لطافت در سخنهای لطیفت
سرت کالماء او کاللون فی الورد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
دی حاسد کم موی ز اشعار افاضل
می خواند قصاید چه مسجع چه مرصع
گفتم که کند باب هنر قرع بدینسان
برداشت به دعوی سر و گفتا أنا اقرع

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای سفله بس که گفته تو خنده آورد
خوانند مردمان پی دفع ملالتش
گفتی بود جزالت شعرم چنانکه آب
خواهد فرو رود به زمین از خجالتش
آری به هر که شعر بری لت بود جزاش
کو شعر کس که باشد ازینسان جزا لتش

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تازی سوار مجنون ملک سخن گرفته
در نکته های تازی با وی سخن ندارم
لیکن به گاه جولان میدان فارسی را
مجنون دیگر آمد انگشت نی سوارم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
فرزند ظهیرالدین پنجم ز محرم
در منتصف ظهر شد آرام دل ما
جز ذلک عیسی  نشد از غیب اشارت
جستیم چو نامش ز رقم نامه اسما
ملفوظ ز عیسی چو شمارند نه مکتوب
تاریخ ولادت بودش ذلک عیسا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
نور دیده ظهیر دین که فتاد
دادن و بردنش به هم نزدیک
بود برقی ز آسمان کرم
زادن و مردنش به هم نزدیک

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
خوشنویسی چو عارض خوبان
سخنم را به خط خوب آراست
لیک در هر غزل به سهو قلم
گاه چیزی فزود و گاهی کاست
کردم اصلاح آن من از خط خویش
گرچه نامد چنانچه دل می خواست
هر چه او کرده بود با سخنم
با خط او قصور کردم راست

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
به کلک فلان خوشنویس شعر مرا
نزد رقم که نه هر بیت شد به زخمی خاص
کنون من از پی اصلاح شعر بر خط او
قلمتراش کشیدم که الجروح قصاص

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
فغان از دست آن کاتب که کلکش
به بیش و کم نویسی شد فسانه
ز بیش و کم نویسیهای او شعر
ز بحر و وزن ماند بر کرانه
نوشت از مثنوی بهرم کتابی
که چون جویم ز نظم آنجا نشانه
نیابم زان نشانه جز بیاضی
که دارد هر دو مصرع در میانه

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
جدول آسا درین صحیفه راز
گرد هر صفحه صفحه گردیدم
چون حدود خطایش از خط خوش
نافه آمیز و مشکبو دیدم
به دو انگشت گزلک و خامه
نافه های خطا ازو چیدم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
نغز خط دلبری فرستادم
همچو یوسف یگانه در خوبی
بو که یابد ز شهریار جهان
نظر التفات یعقوبی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
جهان پناها بادت خدا پناه که شد
ز نقشبندی لطفت جهان نگارستان
شکار چنگل باز ظفر شکارت باد
هزار طایر دولت درین شکارستان
ز نوک خامه یکی روضه کرده ام ترتیب
که پیش دیده حاسد نموده خارستان
به کشور تو فرستاده شد بدان امید
که از نسیم قبولت شود بهارستان

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
یکی خمسه ارسال کردم که خامه
چو پا بهر تسوید او سوده تارک
پی بهره گیری ز خوان کرامت
به کف بادت این خمسه خمس المبارک

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
عروس حجله طبعم که شاهد سخن است
ز آب و خاک خراسان چو دید ناسازی
وداع کرد مرا و نهاد روی به روم
به عزم خدمت شاه مجاهد غازی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دی فرستاد قطعه ای سوی من
نکته دانی ز زمره فضلا
کرده لفظی سه چار ازان به دو نیم
تا کند عاجز از جواب مرا
گفتم اندر جواب او کای مف    
   خر خلق خدا و قاضی حا   
   جت اصحاب متصف به فضی    
   لت بسیار خواهمت به دعا

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
به فضل عام تو یا رب که در سرای وجود
دقیقه ای ز فنون کرم فرونگذاشت
به صنع تو که ندیده مدوز کلک و مداد
به لوح ساده هستی هزار نقش نگاشت
که بخش دولت جاوید شهریاری را
که فیض خود از هیچ کس دریغ نداشت
بلند مرتبه یعقوب بن حسن که ز عدل
لوای جاه و جلالت به آسمان افراشت
حساب حاصل او جز خدا نداند کس
به کشتزار جهان بس که تخم نیکی کاشت

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دی به کف دیوان خود گفتی که از صاحبدلان
کی بود لایق که از پیش نظر دورش نهند
شد دلت رنجه چو گفتم بر سر گور توباد
کن وصیت تا چو میری با تو در گورش نهند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گفته ای کعبه بود خانه من
لیکن این پیش خرد ممنوع است
نه در او امنهم من خوف  است
نه در او اطعمهم من جوع  است

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
دست در تن تن بسیار مزن ای مطرب
رونقی می دهش از شعر نکو گفتاری
جان این تن تن بیهوده تو شعر خوش است
هست هر تن که در او جان نبود مرداری

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چو گشت این قصب جامه یعنی که خامه
به تسوید این نسخه خوش مشرف
به لحن صریر این صدا آمد از وی
که نعم المؤلف و نعم المؤلف

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
هرکه خواهد که در زمانه به جود
به صد آوازه نامزد گردد
گو دو کف صفر کن به بخشش مال
که یکی از دو صفر صد گردد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
به نان خشک کاوردی به پیشم
چرا باشی به جود خویش غره
کماج خیمه را ماند که نتوان
ز وی کندن به دندان نیم ذره
چو نان تو ز چوب آمد چه بودی
که بودی زآهنم دندان چو اره

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
خواجه آورد بهر سفره ما
پشت آن یک دو گوسفند که کشت
لیکن از دست نخوت جودش
نشد آلوده ام به آن انگشت
هست ازان با خودش تصور آن
که به حاتم همی رسد به دو پشت

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
پشت و پهلویی رساند از خوان شه دهدار و گفت
خصم گو دندان مزن گر نیک یا بد می خورم
اجره حمالی پشت است این پهلو مرا
لقمه ای گر می خورم از پهلوی خود می خورم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
به دهدار گفتم که بردار بخش
ازان صره کز وی سر افراشتم
ز انصاف دم زد کزان بخش من
همان بس که در راه برداشتم

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
خواجه دارد اشتری و خیمه ای
در سفر راضی به قوت لایموت
اشتری چون عنکبوت از لاغری
خیمه بالایش کبیت العنکبوت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
می گفت دی خطیب که خواهم نشان شاه
تا اسب من ز ایلچیان کم کشد گزند
گفتم فروش اسب و بخر بهر خود خری
زیرا که هست بهر خطابت خری پسند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دی به حمام اندرون از فرق آن مه سرتراش
جمع می کرد آنچه می افکند در یک کاسه آب
بعد ازان کیسه به کف دلاک بر وی دست یافت
کیسه می مالید بر سیمین تنش با صد شتاب
هردو چون از خدمت آن فرق و تن فارغ شدند
آن به کاسه مشک تر برد این به کیسه سیم ناب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
جامیا زان چه حاصل ار به مثل
بگذری از صد و دویست شوی
اخر کار نیست خواهی شد
نیست شو پیش ازانکه نیست شوی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
به صحرا دید ماری آن مخنث
که از مردی نبودش هیچ رنگی
ز بیم مار می لرزید و می گفت
که اینک مار کو مردی و سنگی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
به فصل دی از برفهای پیاپی
فتاده ست در خانه ام قحطسالی
نه از گوشت چندان که آید به دندان
نه از هیمه چندان که سازم خلالی

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
انما الله واحد و احد
صمد لم یلد و لم یولد
لایضاهیه فی الوجود سوی
لایکافیه فی البقاء احد
الذی یمسک السماء الی
امد شایه بغیر عمد
عزه دایم الی الاباد
ملکه قایم الی السرمد
نقش پیوند بارگاه ازل
کارپرداز کارگاه ابد
دفتر صنع او نخواسته است
از ورق رونق از مداد مدد
نورسان ریاض قدرت او
همه حورا جبین و طوبی قد
تازه خیزان باغ حکمت او
هم سنبل عذار و نسرین خد
ما هم طالبیم و او مطلوب
ما همه قاصدیم و او مقصد
او قدیم است و مابقی محدث
او محیط است و کاینات زبد
وحدت صرف دان حقیقت او
لیک بنموده از لباس عدد
فهو راض کما هو المرضی
و هو هاد کما هو المهتد
برتر آمد سپهر معرفتش
از عروج مهندسان به رصد
بنده جامی که از تحول حال
می شود گه مرید گه مرتد
همتی بایدش خلاص شده
زاحترام قبول و ذلت رد
دیده لایزال نادیده
از غبار وجود غیر رمد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
زهی از دو رخ شاه دنیا و دین
به مهر کتف خاتم المرسلین
ز خاتم سیمان ازان ملک یافت
که نام تواش بود نقش نگین
یسار است دنیا یمین آخرت
به زیر نگینت یسار و یمین
چو طوبی به نعلین تو سود سر
رسیده سر او به عرش برین
بود حاصل چشم حق بین تو
چه عین الیقین و چه حق الیقین
تویی آفرین گو بر ایزد که کرد
تو را از همه آفرینش گزین
هزار آفرین باد بر جان تو
به هر آفرین از جهان آفرین
سگ بندگان تو جامی که هست
سگان تو را بنده کمترین
به سر در رهت گر تواند شتافت
نیاید دگر پای او بر زمین

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
برآمد شاه عشق از طور سینا
در آنجا زد علم بر دیر مینا
رخ اندر وادی بطحا برافروخت
به نور خود جهانی ساخت بینا
به روی هرکس ابواب فتوحات
به آن مفتوح شد فتحا مبینا
به آن فتح مبین بینا بگشتیم
فمن هذا لقینا ما لقینا
جنون عشق را جامی میامیز
به تدبیر شفای پورسینا
ز یکدیگر بدر زنجیر تدبیر
و قل هذا جنون العاشقینا
بود تدبیر رو در وادی شک
ازان وادی به سرحد یقین آ

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -