cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
نصیحت می کند هر دم مرا زاهد به مستوری 
برو ناصح تو حال من نمی دانی و معذوری 
خیال چشم مستش را اگر در خواب خوش بینی 
عجب دارم که برداری سر از مستی و مستوری 
بدین صورت که من در خواب مستی ام عجب باشد 
گرم بیدار گرداند صدای نفحه صوری 
مگر تو حور فردوسی که سر تا پا همه روحی 
مگر تو مردم چشمی که سر تا پا همه نوری 
بیا جانا دمی بنشین و صحبت را غنیمت دان 
که خواهد بود مدتها میان جان و تن دوری 
دلی و همتی مردانه باید عشقبازان را 
که نتوان کرد شهبازی به بال و پر عصفوری 
شب وصلش فراغی از فروغ صبحدم دارد 
چه حاجت روز روشن را به نور شمع کافوری 
نپرسی آخرم روزی آخر چونی ای سلمان 
ازین شبهای رنجوری درین شبهای دیجوری

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای نسیم صبح بوی جانفزا می آوری 
من نمی دانم که این بوی از کجا می آوری
ای نسیم از خاک کوی یار حاصل کرده ای 
تا نپنداری که از باد هوا می آوری
گلبن بارآورش ما را نمی بخشید بوی 
هم تو باری کز برش بویی به ما می آوری 
گلستان شوق را نشو و نمایی می دهی 
بلبلان بی نوا را در نوا می آوری 
ناتوانی زانکه راهی بس دراز و پیچ پیچ 
از سر زلف جبینم زیر پا می آوری 
رفته بود از جا دل ما بازش آوردی بجای
راستی را شرط دلداری بجا می آوری 
گرز روی لطف یکدم می کنی در کوی ما
وقت ما چون صبح از آن دم با صفا می آوری 
قاصد سلمانی و یکدم نمی گیری قرار 
روز و شب یا می بری پیغام یا می آوری

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
رفتی از دست من ای یار و نه آن شهبازی 
که بدست آورمت باز به بازی بازی 
بر تو چون آب من ای سرو روان می باشم 
چه شود سایه اگر بر سر من اندازی 
همه آنی همه حسنی همه لطفی همه ناز 
به چنان حسن و لطافت رسدت گر نازی 
دل و جان دادم و سر نیز فدا می کنمت 
چون کنم چون تو بدین هیچ نمی پردازی
گفته ای کار تو می سازم اگر خواهی ساخت 
ز انتظارم به چه می سوزی و کی  می یازی 
سوخت چون عود مرا عشق و بران می پوشم 
دامن از دود درونم نکند غمازی 
پرده گل ز هوا می درد و کی ماند 
غنچه مستور که با باد کند همرازی 
درم خالص قلبم نکند میل خلاص 
گر تو در بوته غم دم به دمش بگدازی 
پرده بردار ز رخ تا پس ازین بر سلمان 
زاهد پرده نشین را نرسد طنازی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ز سودای رخ و زلفش غمی دارم شبانروزی 
مرا صبح وصال او نمی گردد شبی روزی 
نسیم صبح پیغامی به خورشیدی رسان از ما 
که با یاد جمال او شب ما می کند روزی 
بجز از سایه سروش مبادم هیچ سرسبزی 
بجز بر خاتم لعلش مبادم هیچ فیروزی 
ز مجلس شمع را ساقی ببر در گوشه ای بنشان 
که امشب ماه خواهد کرد ما را مجلس افروزی 
بسوز و گریه چون شمع ار نخواهی گشت در هجران 
به یکدم می توان کشتن مرا چندین چه می سوزی
اگر زخمی زنی بر من چنانم بر دل آید خوش 
که بر گل در سحرگاهان نسیم باد نوروزی 
قبای عمر کوتاهست بر بالای امیدم 
مگر باز آیی و وصلی شبی بر دامنم دوزی 
چه خواهی کرد ای سلمان به هجران صرف شد عمرت 
مگر وصلش بدست آری وزان عمری تو اندوزی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
صنما مرده آنم که تو جانم باشی 
می دهم جان که مگر جان جهانم باشی 
روز عمر من مسکین به شب آمد تا تو 
روشنایی دل و شمع روانم باشی 
بار گردون و غم هر دو جهان در دل من 
نه گران باشد اگر تو نگرانم باشی 
گر به سودای تو ام عمر زیان است چه غم 
سودم این بس که تو خرم به زیانم باشی 
تو سراپا همه آنی و همه آن تواند 
غرض من همگی آن که تو آنم باشی 
من نهان درد دلی دارم و آن دل بر توست 
ظاهرا با خبر از درد نهانم باشی 
جان برون کرده ام از دل همگی داده به تو 
جای دل تا تو به جای دل و جانم باشی 
چون در اندیشه روم گرد درونم گردی 
چو در آیم به سخن ورد زبانم باشی 
در معانی صفات تو چه گوید سلمان 
هر چه گویم تو منزه ز بیانم باشی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
گراز دور الستت هست جامی باقی ای ساقی 
بیا بشکن که مخمورم خمارم زان می باقی 
من از عشق تو می میرم بگو کاخر چه تدبیرم
که زد مار غمم بر دل نه تریاق است و نه راقی 
ز تاب لعل و آب می فکندی آتشی بر ما 
تو در ما آخر این آتش چرا افکندی ای ساقی
به دردی کن دوای من که بیماران عشقت را 
کند درد تو درمانی کند زهر تو تریاقی
ز شرح شوق دیدارت مقصر شد زبان من 
قلم را بر تراشیدم که گوید حال مشتاقی 
من از شوق تو چون پروانه می سوزم چرا یک شب 
دلت بر من نمی سوزد نه آخر شمع عشاقی
تو داری طاق ابرویی که جفتش نیست در عالم 
تویی آنکس که در عالم به جفت ابروان طاقی 
نکو رویی و بدخویی رفیقانند و من باری 
تو را چندانکه می بینم سراپا حسن اخلاقی 
ز مهر روی او عمری است تا دم می زنی سلمان 
به مهرش صادقی چون صبح از آن مشهور آفاقی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
تا توانی مده از کف به بهار ای ساقی 
لب جوی و لب جام و لب یار ای ساقی 
نوبهارست و گل و سبزه و ما عمر عزیز
می گذاریم به غفلت مگذار ای ساقی 
موسم گل نبود توبه عشاق درست 
تو به یعنی چه بیا باده بیار ای ساقی
اگر از روز شمارست سخن روز شمار 
چون منی را که در آرد به شمار ای ساقی 
شاهد و باغ و گل و مل همه خوبند ولی
یار خوش خوشتر ازین هر سه چهار ای ساقی
آید از بوی سمن بوی بهشت ای عارف 
خیزد از رنگ چمن نقش نگار ای ساقی
جام نوشین تو تا پر می لعل است مدام 
می کشد جام تو ما را به خمار ای ساقی
بی نوایم غزلی نو بنواز ای سلمان 
در خمارم قدحی نو زخم آرای ساقی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای مه برا شبی خوش ناز و عتاب تا کی
وی گل نقاب بگشا شرم و حجاب تا کی
ماییم تشنه و تو عین الحیات مایی 
همچون سراب ما را دادن فریب تا کی
دل خواست از تو چیزی فرموده ای که صبری 
جانم رسید بر لب صبر و شکیب تا کی
ای شهسوار خوبان یکدم به من فرود آی 
بردن عنان ز دستم پا در رکاب تا کی
در جست و جوی وصلت ما را چو آب و آتش 
گه بر فراز رفتن گه در نشیب تا کی
خواهند باز دیدن یک روز هم حسابی 
از بیدلان ستاندن دل بیحساب تا کی
خوفم مده که سلمان در غم تو را بسوزم 
پروانه را ز آتش دادن نهیب تا کی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
نه در کوی تو می یابم مجالی 
نه می بینم وصالت هر به سالی 
مجالی کی بود بر خاک آن کوی
که باد صبح را نبود مجالی 
ز مهر روی چون ماه تمامت 
تنم گشت از ضعیفی چون هلالی 
خیال خواب دارد دیده من 
مگر کز وصل او بیند خیالی 
تو گر برگشتی از پیمان دل من 
نگردد هرگز از حالی به حالی 
نگویم بیش ازین با تو غم دل 
مبادا کز منت گیرد ملالی
بیا کز دوری روی تو سلمان 
تنش از ناله شد مانند نالی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
جز باد همدمی نه که با او زنم دمی 
جز باده مونسی نه که از دل برد غمی 
جز دیده کو به خون رخ ما سرخ می کند 
در کار ما نکرد کس از مردمی دمی 
خوردم هزار زخم ز هر کس به هیچ یک 
رحمی نکرد بر من مسکین به هر مرهمی 
دریای عشق در دل ما جوش می زند 
ز آنجا سحاب دیده ما می کشد نمی 
سرمست عشق را ز دو عالم فراغت است 
زیرا که دارد او به سر خویش عالمی 
زان پیش روی بر در او داشتم که داشت 
روی زمین غباری و پشت فلک خمی 
سلمان مگوی را ز دل الا به خود که نیست 
در زیر پرده فلک امروز مرحمی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
سوز تو کجا گیرد در خرمن هر خامی
مرغ تو فرو ناید ای دوست به هر بامی
مرد ره سودایت صاحب قدمی باید 
کان بادیه را نتوان پیمود به هر گامی 
بد نام ابد کردم خود را و نمی دانم 
درنامه اهل دل نیکوتر ازین نامی 
از عشق تو زاهد را دم گرم نخواهد شد 
زیرا که بدان آتش هرگز نرسد خامی 
دیوانه دلی دارم کارام نمی گیرد 
جز بر در خماری یا پیش دلارامی 
از تو نظری سلمان می دارد و می شاید 
درویشی اگر خواهد از پادشه انعامی 
لب را به سخن بگشا زیرا که ندارد دل 
غیر از دهنت کامی و آنگاه چه خوش کامی 
آغاز غمت کردم تا چون بود انجامش 
این نیست از آن کاری کان را بود انجامی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
ساقی ز جام مستی ما را رسان به کامی 
تا ما ز کوی هستی بیرون نهیم گامی 
هم نیستی که دارد ملک فنا بقایی 
هم درد چون ندارد درد و دوا دوامی
ماییم و نیم جانی بر کف نهاده بستان 
زان می به نیم جانی بفروش نیم جامی 
عشاق را مقامی عالی است اندرین ره 
مطرب مخالفان را بنمای ازین مقامی 
تا گرد ما نگردد غیر قدح گرانی 
تا بر سرم نیاید غیر از شراب خامی 
وقتی که شاهدان را پیدا بود وفایی 
احوال عاشقان را ممکن بود نظامی 
شوریدگی ما را منکر مباش زاهد 
چون نیست کار ما را در دست ما زمامی 
گر باده را نبودی از لعل دوست بویی
کی داشتی به عالم زین حرمتی حرامی
می گفت ترک رندی سلمان شنید جانش
از می جواب تلخی وزنی شکر پیامی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
همرنگ رویش در چمن گل یاسمن گردیدمی 
دایم به بویش چون صبا گرد چمن گردیدمی 
این گل به دامن چیدنم باشد ز شوق عارضت 
کو خاری از باغ تو تا دامن ز گل در چیدمی 
در حلقه سودای او مردی به گردی می رود 
من نیز سودا می کنم باری بدان ار رندمی 
هر کس شناعت می کند بر من که نشنیدی سخن 
گر من سخن بشنیدمی چندین سخن نشنیدمی 
چون او نمی آید شبی بر سر به پرسیدن مرا 
ای کاشکی خواب آمدی تا من به خوابش دیدمی
لب بر لب من می نهد چون نی دم من می دهد 
گر دم ندادی هر دمم چندین چرا نالیدمی 
بوسیدن جام لبش گر نیست روزی کاشکی 
چون جرعه افتادی که من خاک درش بوسیدمی 
سودای پنهانم قلم کرد آشکارات چون کنم
ای کاش مقدورم شدی کاتش به نی پوشیدمی 
سلمان خیال روی او چون نامه ای دان در درون 
گر نیستی در خویشتن چندین چرا پیچیدمی

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
رسولا خدا را به جایی که دانی 
چه باشد که از من دعایی رسانی
نه کار رسول است رفتن به کویش 
نسیما تو برخیز اگر می توانی 
مرا نیم جانی است بردار با خود 
بکویش رسان ور کند جان گرانی 
همان دم به زلفش بر افشان و بازا 
مبادا که آنجا به جان باز مانی 
ز خاک ره او به دست آر گردی 
ز گرد ره آور به من ارمغانی 
فروکش ز زلفش کلامی مسلسل 
بگو از دهانش حدیثی نهانی
رها کرده ای طره اش را پریشان 
ز احوال او شمه ای باز دانی 
ازان چشم خوش خفته اش باز پرسی 
که چونی ز بیماری و ناتوانی 
صبا سست می جنبی آخر چنان رو 
که با ناله من کنی هم عنانی 
به زیر لب این نکته را از زبانم 
بگویی که ای مایه شادمانی 
تو دوری و من در فراق تو زنده 
زهی سست عهد و زهی سخت جانی 
به امید وصل توام لیکن 
کسی را مبادا چنین زندگانی 
به یاد رخت می کشد دیده هر دم 
ز جام زجاجی می ارغوانی 
دلی پر سخن دارم و مهر بر لب 
چو نامه چه باشد مرا گر بخوانی 
گدای توام گر نرانی ز پیشم 
زهی پادشاهی زهی کامرانی
نه آنم که بر تابم از تو عنان را 
ازین در گرم صد ره از پیش رانی 
برآنم که بر خدمتت بگذرانم 
دو روزی که باقی است زین زندگانی 
درخت صنوبر خرام تو بادا 
چو سرو ایمن از تند باد خزانی

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
هر که از روی تواضع بنهد پیشانی 
پیش روی تو زهی روی و زهی پیشانی
همه خواهند تو را تا تو کرا می خواهی
همه خوانند تو را تا تو کرا می خوانی
زان غمت یاد نیاید که منم در غم تو 
زان عزیزست مرا جان که تو هم در جانی 
سر مگردان ز من آخر که همه عمر عزیز 
خود به پایان نتوان برد به سرگردانی 
رفت در حلقه زلف تو به مویی صد دل 
دل به خود رفت از آنست بدین ارزانی 
ساقیا نوبت آنست که از دست خودم 
بدهی جامی و از دست خودم بستانی 
گفت درد دل خود می طلبم چون طلبم
که دلم با تو و من بیخودم از حیرانی 
باد پایان سخن را تو سواری سلمان 
آفرین بر سخنت باد که خوش می رانی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بازا که بی حضورت خوش نیست زندگانی 
دور از تو می گذارم عمری چنانکه دانی 
من آمدن به پیشت دانی نمی توانم 
اما اگر تو آیی دانم که می توانی 
از عمر ذوق وقتی بودم که با تو بودم 
ذوقی چنان ندارد بی دوست زندگانی 
چون مجمر از فراقت دارم دلی پر آتش 
دودم به سر بر آمد زین آتش نهانی 
از درد درد خویشم یکدم مدار خالی 
کان است عاشقان را اسباب زندگانی 
عهد جوانی من بگذشت در فراقت 
بازای تا ببویت باز آیدم جوانی 
در بزم عشق او جان باید که خوش بر آید 
ور زانچه بر نیاید خوش باشد از گرانی 
گرچه ز من ملول است او ای صبا چنان کن 
کین نامه هر چه بادا بادا بدور رسانی 
گویی چو نامه سلمان می پیچد از فراقت 
در خویشتن چه باشد باری گرش بخوانی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
تو در خواب خوشی احوال بیماران چه می دانی
تو در آسایشی تیمار بیماری چه می دانی
نداری جز دل آزاری و ناز و دلبری کاری 
تو غمخواری و دلجویی و دلداری چه می دانی
تو چون یک شب به سودای سر زلف پریشانش 
نپیمودی درازی شب تاری چه می دانی
برو زاهد چه پرهیزی ز ناز و شیوه چشمش
بپرس این شیوه از مستان تو هشیاری چه می دانی
دلا گفتم غم خود خور که کار از دست شد بیرون 
تو را غم خوردن است ای دل تو غمخواری چه می دانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به صنوبر قد دلکشش اگر ای صبا گذری کنی 
ز هوای جان حزین من دل خسته را خبری کنی 
چو رسی به کعبه وصل او بکنی مقام و از ره گذر 
ز پی دعا نفسی زنی ز سر صفا گذری کنی 
اگرت مجال نفس زدن بود از زبان منش بگو 
که چه باشد ار به وصالت این شب تیره را سحری کنی 
به زیارتی چه شود که بر سر خاکیان قدمی نهی
به عیادتی چه زیان دهد که به حال ما نظری کنی
سحری وصال تو از خدا به دعای شب طلبیده ام 
مگر ای سحر نفسی زنی مگر ای دعا اثری کنی 
خجلم که چون برت آورم می لعل اشک و کباب دل 
اگر از درون خراب من طمعی به ما حضری کنی

وزن: مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U - | U U - U - | U U - U - | U U - U -
می آیی و دمی دو سه در کار می کنی 
ما را به دام خویشتن گرفتار می کنی 
دین می خری به عشوه و دل می بری ز دست 
آری تو زین معامله بسیار می کنی 
هر دم هزار بی سر و پا را چو زلف خویش 
برمی کشی و باز نگونسار می کنی 
دارم دلی خراب به غایت ضعیف و تو 
هر چه غمی است بر دل من بار می کنی 
از خواب آن دو چشم گران خواب را ممال 
زنهار فتنه ای را به چه بیدار می کنی 
در حلقه های زلف خود آتش فروختی 
وین از برای گرمی بازار می کنی 
زان خط که گرد دایره روی می کشی 
روز سفید ما چو شب تار می کنی 
من پرده بر سرایر عشق تو می کشم 
لیکن تو هتک پرده اسرار می کنی
سلمان چو آفتاب به کویش بر آ چرا 
چون سایه سجده پس دیوار می کنی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گفتم خیال وصلت گفتا بخواب بینی 
گفتم مثال قدت گفتا در آب بینی 
گفتم به خواب دیدن زلفت چگونه باشد
گفتا که خویشتن را در پیچ و تاب بینی 
گفتم رخ تو بینم گفتا زهی تصور 
گفتم به خواب جانا گفتا به خواب بینی 
گفتم که روی خوبت بنمای تا ببینم 
گفتا که در دل شب چون آفتاب بینی
گفتم خراب گشتم در دور چشم مستت 
گفتا که هر چه بینی مست و خراب بینی 
گفتم لب تو دیدن صد جان بهاست او را 
گفتا مبصری تو در لعل ناب بینی 
گفتم که روز سلمان شب شد ز تار مویت 
گفتا نگر به رویم تا آفتاب بینی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
تو را وقتی رسد صوفی که با جانانه بنشینی 
که از سجاده برخیزی و در میخانه بنشینی 
اگر خیزد تو را سودای زلف دوست برخیزی 
به پای خود به زنجیرش روی دیوانه بنشینی 
ز باغ او اگر بویی دماغت تازه گرداند 
هوای باغ نگذارد که در کاشانه بنشینی 
تو اصلی زاده روحی به وصل خود چه پیوندی 
چرا از خویشتن بگریزی و با بیگانه بنشینی 
تو را چون پر طاوسان عرشی فرش می گردد 
کجا شاید که چون بومان درین ویرانه بنشینی
بیا بر چشم من بنشین جمال روی خود را بین 
به دریا در شو ار خواهی که با دردانه بنشینی 
تو خورشیدی کجا شاید که روی از ذره برتابی
تو خود شمعی چرا باید که با پروانه بنشینی 
گر او چون شمع در کشتن نشاند در سر پایت 
نشان مردی آن باشد که تو مردانه بنشینی 
به فردا دم مده زاهد مرا کافسانه می خواهی 
تو با او تا به کی سلمان بدین افسانه بنشینی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
گلرخا برخیز و بنشان سرو را بر طرف جوی 
روی بنمای و رخ گل را به خون دل بشوی 
سایه را گو با رخ من در قفای خود مرو 
سرو را گو با قد من بر کنار جو مروی 
بلبل ار گل را تقاضا می کند عیبش مکن 
این چنین وجهی کجا حاصل شود بی گفت و گوی
دامن افشان خیز و یک ساعت چمان شو در چمن 
تا بر افشاند چو گل دامن بهار از رنگ و بوی 
ظاهرا گردیده بودی گوی سیمین غبغت 
نیستم آیینه آیین کو کند خدمت به روی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
مبارک منزلی کانجا فرود آید چو تو ماهی 
همایون عرصه ای کارد به سویش رخ چنین شاهی 
روان شد موکب جانان چرایی منتظر ای جان
چو خواهی رفت ازین بهتر نخواهی یافت همراهی 
مکن عیبم که می کاهم چو ماه از تاب مهر او 
که گر ماهی تب مهرش کشد گویی شود کاهی 
مرا نقدی که در وجهش نشیند نیست الا شک 
مرا پیکی که ره آرد به کویش نیست جز آهی 
تو آزادی و احوال گرفتاران نمی دانی 
دل مسکین من با توست ازو می پرس گه گاهی 
عزیزی کو نیفتادست در بندی چه می داند 
که در کنعان اسیری را چه افتادست در چاهی 
من خاکی نه آن گردم که از کوی تو برخیزم 
عجب چون من از کوی تو برخیزد هوا خواهی 
چو بادم در رهت پویان من بیمار و می ترسم 
مبادا کز منت بر دل نشیند گرد اکراهی 
نه تنها من به سودای سر زلفت گرفتارم 
که زلفت رابه هر شستی چو سلمان است پنجاهی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
مکن عیب من مسکین اگر عاشق شدم جایی 
سر زلف سیه دیدم در افتادم به سودایی 
چو آب آشفته می گردم به هر سو تا کجا روزی 
سعادت در کنار من نشاند سرو بالایی
ملامت گو برو شرمی بدار آخر چه می خواهی 
ز جان غرقه عاجز میان موج دریایی
نمی داند طبیب ای دل دوای درد عاشق را 
ز من بشنو که این حکمت شنیدستم ز دانایی 
طریق عشقبازان است پیش دوست جانبازی 
بیا ای جان اگر داری سر و برگ تماشایی 
مرا جانی و من تا کی توانم زیست دور از تو 
تن مسکین من جایی و جان نازنین جایی 
چرا امروز کارم را به فردا می دهی وعده 
پس از امروز پنداری نخواهد بود فردایی 
ز زلفت دل طلب کردم مرا گفتا برو سلمان 
پریشانم کجا دارم سر هر بی سر و پایی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
کشیده کار ز تنهایم به شیدایی 
ندانم این همه غم چون کشم به تنهایی 
ز بس که داده قلم شرح سرنوشت فراق 
ز سرنوشت قلم نامه گشت سودایی 
مرا تو عمر عزیزی که رفته ای ز سرم 
چه خوش بود اگر ای عمر رفته بازآیی 
زبان گشاده کمر بسته ایم تا چو قلم 
به سر کنیم هر آن خدمتی که فرمایی 
به احتیاط گذر بر سواد دیده من 
چنانچه گوشه دامن به خون نیالایی 
چه مرد عشق توام من درین طریق که عقل 
درآمدست به سر با وجود دانایی 
درم گشایی که امید بسته ام در تو
در امید که بگشاید ار تو نگشایی 
به آفتاب خطای تو خواستم کردن 
دلم نداد که هست آفتاب هر جایی 
سعادت دو جهان است دیدن رویت 
زهی سعادت اگر زانچه روی بنمایی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چشم داریم که دلبستگی بنمایی 
دل ما راست فرو بستگی بگشایی 
تو کجایی که منت هیچ نمی بینم باز
باز هر جا که نظر می کنمت آنجایی 
دل فرزانه من تا سر زلف تو بدید 
سر برآورد به آشفتگی و شیدایی 
این چه خشم است که رفتی و نمی آیی باز
عمر باز آیدم ای عمر اگر باز آیی 
نتوانتم نظر از زلف تو بر بست که هست 
چشم بیمار مرا عادت شب پیمایی 
گو مینداز نظر بر رخ منظور دگر 
آنکه چون چشم منش نیست دل دریای 
تو مرا آینه جانی و در عین صفا 
بمن ای آینه روی از چه سبب ننمایی 
ای تو با جمله و تنها ز همه فی الجمله 
نور چشم منی و جان و دل تنهایی 
زلف را گوی که در گردن من دست مکن 
این بست نیست که سر در قدمم می سایی
پخت سودای سر زلف تو سلمان عمری 
لاجرم گشت به هم برزده و سودایی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
تو شمع مجلس انسی و از صفا همه رویی 
سر از برای چه تابی ز ما نهان به چه رویی
هزار دیده چو پروانه بر جمال تو عاشق 
غلام دولت آنم که شمع مجلس اویی 
منم ز شوق ز دیوانه تا تو سلسله زلفی 
شدم به بوی تو آشفته تا تو غالیه بویی 
دمید گل که منم روی باغ حسن تو گفتش
که با رخم به چه آب و کدام حسن تو رویی
به گرد کوی تو گردد همیشه اشک روانم 
ازو بپرس که آخر ازین حدیقه چه جویی 
به کنه دایره روی او کجا رسی ای دل
هزار دور چو پرگار اگر به فرق بپویی 
ز درد دردش اگر جرعه ای رسد به تو سلمان 
ز عین کوثر و آب حیات دست بشویی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
خداوندا از افراط شراب شرب دوشینه 
دمادم می رسد جانم به لب چون ساغر صهبا 
ز موصول آنچه آوردند دوش امروز با ما خور 
که خود خوردن مضر باشد شراب موصلی بی ما

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
خواجه از فرط بزرگی همچو  شد که دماغ 
لاجرم بهر بزرگان  نجنباند ز جا 
راستی وضع بزرگی من دارد که او 
چون ببیند کودکی از دور برخیزد به پا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای سکندر دولتی کاوصاف لطفت دم به دم 
می گشاید از زبان صد چشمه حیوان مرا 
تا قضا بستان سرای دولتت را ساخت ساخت 
بلبل دستان سرای آن سرا بستان مرا 
در زمانت ابر می گوید به آواز بلند 
نیست کاری این زمان با قلزم و عمان مرا 
شهسوار همتت چون عرصه عالم بدید 
گفت دشوارست جولان اندرین ایوان مرا 
مصطفی خلقی و تا من ما دحم در خدمتت 
گاه می خواند فلک حسان و گه سلمان مرا 
خسروا از روزگار بی سر و سامان مپرس 
تا چرا می دارد آخر بی سر و سامان مرا
تا ز خوان نعمت او لقمه ای نان می خورم 
می چکد صد قطره خون از دل بریان مرا 
قصه با هر کس که گویم سر بگرداند ز من 
کرده است القصه دور چرخ سرگردان مرا 
مشکل احوال خود را عرضه خواهم داشتن 
تا به لطفت حال آن مشکل شود آسان مرا 
قلت مال و منال و کثرت اهل و عیال 
قرض دارو بی نوا کردند ناگاهان مرا 
جای بر ایران زمین بر بنده تنگ است این زمان 
یا به سقسین رفت باید یا به هندستان مرا 
من که زر در غره مه می کنم چون ماه قرض 
سلخ مه از بی زری باید شدن پنهان مرا 
من که چون شاخ از ربیعم جامه باید خواست وام 
در شتابی برگ باید بودن و عریان مرا 
چون جواز من به وجه مکسب زر بستدند 
وجه مرسومی که مجرا بود در دیوان مرا 
بعد ازین از من جوی حاصل نخواهد شد اگر 
برکنند از بن چوکان صد باره خان و مان مرا 
هر یکی گوید که زر بستانم و دندان ز تو 
ای عزیزان کاشکی بودی زر و دندان مرا 
پایمالم کرد خواهند این خداوندان مال 
خسروا بهر خدا از دستشان بستان مرا 
یا به وامی یا به انعامی به هر وجهی که هست 
رحمتی فرما که زحمت می دهند ایشان مرا 
باز چون امروز دریابم که فردا بامداد 
هر که خواهد جست خواهد یافت در زندان مرا 
مصطفی را همچو موسی گو ید بیضا نما 
و ز کف فرعون و این فرعونیان برهان مرا 
با دعای قدسیان پیوسته با داجان تو 
این دعا پیوسته خواهد بود ورد جان مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
یک حدیثم یادگارست از پدر 
کای پسر چون حاجتی افتد تو را 
همت از صاحب دلی کن التماس 
پس به صاحب دولتی بر التجا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
دوش چون در تتق غیب بخوابانیدم 
این دو هندوی جهاندیده نورانی را 
کرکس نفس فرو مانده ز پرواز هوس 
خاست شوق طیران بلبل روحانی را 
دست دولت در بختم بگشود اندر خواب 
دیدم آن مطلع خورشید مسلمانی را 
غره صبح ازل نقطه پرگار وجود 
معنی جان و خرد صورت رحمانی را 
سید جمع رسل احمد مرسل که شدست 
حاصل هر دو جهان زمره انسانی را 
می خرامید خرامان قد خوبش گویی 
راست سروی است سهی روضه رضوانی را 
صبح رخساره اش از مطلع دولت طالع
در بر صبح فکنده شب ظلمانی را 
من ز شادی طلع البدر علینا گویان 
تازه کرده به ثنا شیوه حسانی را 
بعد حمد و صلوات از سر جان مالیدم 
بر خطوط خطواتش خط پیشانی را 
بر سرم آستی لطف فرا کرد که آن 
دستگاهی است قوی رحمت یزدانی را 
پس بدان آستی رحمتم از چهره جان 
پاک می کرد غبار ره شیطانی را 
گفتمش یا نبی الله به یقین می دانی 
که چه اخلاص بود نیت سلمانی را 
گفت اخلاص تو می دانم ان شاالله 
که نیابی به جز از دولت دو جهانی را 
راست چون ذره که خورشید در آرد به کنار 
درکشیدم به بر آن رحمت سبحانی را 
گفتم ای جان و جهان در ره دین بعد از تو 
که سزا بود ز اصحاب جهانبانی را 
چون شنید این سخن از من تبسم بگشاد 
از در درج دران لعل بدخشانی را 
لولو از لعل همی سفت ولیکن نشنود 
صدف گوش من آن لولو عمانی را 
من دین حال که ناگاه در آورد به حال 
غیرت حاسد من قوت نفسانی مرا 
خیمه خواب برون زد ز سرا پرده چشم 
در نور دید فلک فرش تن آسانی را 
یارب امید چنان است که بر ما ز کرم 
آشکارا کند این حالت پنهانی را 
فرصت آن دهدم تا همگی صرف کنم 
در ره باقی حق باقی این فانی را

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
خداوندا چنین شهری که از آب و هوا خاکش 
زد آتش در درون صد بار آب زندگانی را 
به هندو رایگان افتاد ازو بستان به ترکی ده 
که هندو قدر نشناسد متاع رایگانی را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
هوس مملکت چرا نبود 
بعد ازین هر گدا و تونی را 
که به جای خلیفه در بغداد 
بنشاندند کازرونی را

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -