cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
عید است و موسم گل ساقی بیار باده
هنگام گل که دیده بی می قدح نهاده
زین زهد و پارسایی بگرفت خاطر من
ساقی بده شرابی تا دل شود گشاده
صوفی که دی نصیحت می­کرد عاشقان را
امروز دیدمش مست تقوا به باد داده
این یک دو روز دیگر گل را غنیمتی دان
گر عاشقی طرب جوی با ساقیان ساده
گل رفت ای حریفان غافل چرا نشینید
بی­ بانگ رود و چنگ و بی یار و جام باده
در مجلس صبوحی دانی چه خوش نماید
عکس عذار ساقی در جام می فتاده
مطرب چو پرده سازد شاید اگر بخواهند
از طرز شعر حافظ در بزم شاهزاده

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
روزی که فلک از تو بریده ست مرا
کس با لب پر خنده ندیده ست مرا
چندان غم هجران تو بر دل دارم
من دانم و آن که آفریده ست مرا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
اکنون که ز گل باز چمن شد چو بهشتی
ساقی می گلرنگ طلب بر لب کشتی
زنگ غمت از دل می خون رنگ برد پاک
بشنو که چنین گفت مرا پاک سرشتی
گر محتسبت بر کدوی باده زند سنگ
بشکن تو کدوی سر او نیز به خشتی
آمرزش نقد است کسی را که در اینجا
یاریست چو حوری و سرایی چو بهشتی
جهل من و علم تو فلک را چه تفاوت
آنجا که بصر نیست چه خوبی و چه زشتی
بر خاک در خواجه که ایوان جلال است
گر بالش زر نیست بسازیم به خشتی
ترسا بچه ای دوش همی گفت که حافظ
حیف است که هر دم کند آهنگ کنشتی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
زآن باده دیرینه دهقان پرورد
در ده که تراز عمر نو خواهم کرد
مستم کن و بی خبر ز احوال جهان
تا سر جهان بگویمت ای سره مرد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
شب رفت به پایان و حکایت باقیست
شکر تو نگفتیم و شکایت باقیست
گستاخی ما ز حد برون رفت ولی
المنة لله که حکایت باقیست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
یا کار به کام دل مجروح شود
یا ملک دلم بی ملک روح شود
امید من آن است به درگاه خدا
کابواب سعادت همه مفتوح شود

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
راه طلب تو خار غم ها دارد
کو راهروى که این قدم ها دارد
دانى که ز روشناس عشق است آنکو
بر چهره جان داغ ستم ها دارد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
قحبه پیر از نابکاری چه کند که توبه نکند و شحنه معزول از مردم آزاری
جوان گوشه نشین شیرمرد راه خداست
که پیر خود نتواند ز گوشه ای برخاست
جوان سخت می باید که از شهوت بپرهیزد
که پیر سست رغبت را خود آلت بر نمی خیزد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بر آنچه می گذرد دل منه که دجله بسی
پس از خلیفه بخواهد گذشت در بغداد
گرت ز دست برآید چو نخل باش کریم
ورت ز دست نیاید چو سرو باش آزاد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دو کس مردند و حسرت بردند یکی آن که داشت و نخورد و دیگر آن که دانست و نکرد
کس نبیند بخیل فاضل را
که نه در عیب گفتنش کوشد
ور کریمی دو صد گنه دارد
کرمش عیبها فرو پوشد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
کهن خرقه خویش پیراستن
به از جامه عاریت خواستن
ما نصیحت به جای خود کردیم
روزگاری در این به سر بردیم
گر نیاید به گوش رغبت کس
بر رسولان پیام باشد و بس
یا ناظرا فیه سل بالله مرحمة
علی المصنف و استغفر لصاحبه
و اطلب لنفسک من خیر ترید بها
من بعد ذلک غفرانا لکاتبه

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
سیزلاییر احوالیما صوبحه قدر تاریم منیم
تکجه تاریم دیر قارا گونلرده غم خواریم منیم
چوخ وفالی دوست لاریم واردیر یامان گون گلجه یین
تاردان اؤزگه قالماییر یار وفاداریم منیم
ییر توتوب غمخانه ده قیلدیم فراموش عالمی
من تارین غمخواری اولدوم تار غم خواریم منیم
گوزلریمه هر تبسم سانجیلیر نیشتر کیمی
کیپریگی خنجردی آه اول بی وفا یاریم منیم
آسمان آلدی کناریمدان آی اوزلو یاریمی
یاش توکر اولدوز کیمی بو چشم خون باریم منیم
ای بو غملی گونلومون تاب و توانی سویله بیر
عهد و پیمانین نه اولدو نولدو ایلغاریم منیم
شهریارم گرچی من سؤز مولکونون سلطانی یم
گؤز یاشیمدان باشقا یوخدور در شهواریم منیم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
جان شیرین که نثار قدم یار نباشد
بفکنم دور که آن بر تن من بار نباشد
شنیدم که در روز امید و بیم
بدان را بنیکان ببخشد کریم
نباشد تا خدا راضى ز امت
کسى را نیست امید شفاعت

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U - -
واعظان کاین جلوه در محراب و منبر می کنند
چون به خلوت میروند آن کار دیگر می کنند
مشکلى دارم ز دانشمند مجلس باز پرس
توبه فرمایان چرا خود توبه کمتر می کنند 
کس از براى زمستان نخواست سایه ى بید
کسى ز شدت گرما بر آفتاب نرفت
چه نقصان کز پریشانى ز باغى
ببوى گل ببالا بر دماغى 
خدایى که بالا و پست آفرید
زبر دست و هم زیر دست آفرید
دیگر اى شهریار مناسب حال من و شما شیخ سعدى در گلستان گفته است
گربه شیر است در گرفتن موش
لیک موش است در مصاف پلنگ 
موش گفت
اى شهریار از گفتگوى من در تفکر ماندى چرا جواب نمی گویى
گربه گفت
بیا و ترک تعلق کن و به عیش گراى
که کاف ترک تعلق کلید هر گنج است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
کشتى بخت به گرداب بلا افکندیم
تا مگر باد مرادش ببرد تا ساحل 
ناخدا را چه محل گر نبود لطف خداى
باد طوفان شکند یا که نشیند در گل
پس در آن دم به کشتى بان گفت
سر رشته ى هر کار که از دست بدر شد
پس یافتنش نزد خرد عین محال است 
کى رشته ى تدبیر کس از دست گذارد
آنکس که بدو مرتبه ى عقل و کمال است
گذشته عمر شدى بین که وقت رفتن هوش است
ندیده و نشنیده نصیب دیده و گوش است
شده است سست دو زانو و باز ریخته دندان
هنوز در دل تو آرزوى کشتن موش است
بهشتى بود گویا آن جزیره
که عقل از دیدن آن گشت خیره
رسیدم بر سرایى همچو جنت
که حق کرده عطا بى مزد و منت
هر کس که خورد نان و نمک را نشناسد
شک نیست که در اصل خطا داشته باشد
راستى موجب رضاى خداست
کس ندیدم که گم شد از ره راست
گر از غم دل ز دیدگان خون بارى
دامان تو طوفان شود اندر زارى
امید تو حاصل نشود در بر من
بیهوده کشى از طمع خود خوارى
به هر کارى که باشد ابتداى او به نادانى
در آخر حاصلش نبود بجز درد پشیمانى
گویى تو به من کل طویل احمق
من کل قصیر فتنه دیدم به ورق
تو فتنه ى دهر بوده اى من احمق
این قول گواهی است بگویم صدق
یا دیده ى خصم را بدوزم به خدنگ
یا پنجه ى او به خون ما گردد رنگ
القصه در این زمانه با صد فرهنگ
یک کشته بنام به ز صد مرده به ننگ
آنچه دشمن می خورد روزى به رنج
می خورم ماهى به ذوق و عیش و ناز
بعد از این گر شوى مرا مهمان
میزبان تو باشم از دل و جان
زاهد که به خلوتگه این کعبه مقیم است
غافل مشو از حیله که آن گفت یتیم است
آن صورت کسوت که بر آراسته او راست
شبگرد براقی است که بر هر که فهیم است
آنجا که رسد بوى طعامى به دماغش
گر نار جحیم است چو جنات نعیم است
هو کردن و جنبیدنش از یاد خدا نیست
جوش سرش از چوبه ى سر جوش حلیم است
در دعوى ابطال چو فرعون زمان است
در طور مناجات چو موسى کلیم است
موش گفت خبث و ذم اهل الله خوب نیست مگر نشنیده اى که گفته اند
ماییم قلندران معنى
در کشور خوش هواى دینى
نه صحبت مال و نه غم ننگ
با خلق نه آشتى و نه جنگ
قانع شده ایم بر پلاسى
ننهاده چو دیگران اساسى
پیموده بساط ربع مسکون
دیده همه را ز کوه و هامون
دیوانه عالم فناییم
سرهنگ محله ى صفاییم
ماییم و بغیر ما کسى نیست
از ما به خدا ره بسى نیست 
گربه گفت
از کشف و کرامات صوفیه بیان کن
موش گفت
کرامات ایشان بسیار است نهایت شمه اى را بیان خواهم کرد و آن این است
عشق آمد و شد به جانم اندر تک و پوست
تا کرد مرا تهى و پر کرد ز دوست
اجزاى وجودم همگى پوست گرفت
فانى ز من و بر من و باقى همه دوست
از شب نم عشق خاک عالم گل شد
صد فتنه و شور در جهان حاصل شد
چون عشق و خرد متفقا فال زدند
یک قطره از آن چکیده آنهم دل شد
عاقل به کنار آب تا پل می جست
دیوانه ى پا برهنه از آب گذشت
پاى استدلالیان چوبین بود
پاى چوبین سخت بى تمکین بود
ایا صوفى گرت پرواى ریشست
کجا زرنیخ باب رنگ ریشست
هزاران نکته در هر موى پیداست
چنین رنگى نه شایسته به ریش است
آن مرد عراقى دانست که چه چیز است و چند دانه است گفت
اى کدخدا در میان دستمال تو امرود است و نه دانه است
خاره خاره چو نباشد اثر درد ترا
لعل کردى چه خورى غوطه به خوناب جگر
گر تو خواهى که شوى از ره آلایش پاک
همچو صوفى ز سر قید تعلق بگذر

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
فیض روح القدس ار باز مدد فرماید
دیگران هم بکنند آنچه مسیحا می کرد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
خورشید ندیده چشم خفاش
پیش من و تست در جهان فاش

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
گربه گفت
پس این همه دلیل و نظیر که آوردم همه عبث بود پس همان حرف شیخ مناسب است که گفته
با سیه دل چه سود خواندن وعظ
نرود میخ آهنین در سنگ 
سگ اگر مشرک و بخیل نبود
آب را در زبان نمى نوشید
موش اگر میل راستى میداشت
چکمه ى زرنگار مى پوشید
 و اگر صد بار شهد مصفى را اضافه ى افیون نمایید شین نگردد
اگر تخم حنظل بهنگام کشت
بکارد ملایک بباغ بهشت 
کند شهپر خویش را جاى بیل
بدان آبیارى کند جبرییل
نسیمش اگر نفحه ى جان کند
بپایش اگر آب حیوان کند
سرانجام گوهر نیارد ببار
همان میوه ى تلخ آرد ببار
موش گفت
نشنیده یى که گفته اند
بگذارى که دشمنان بخورند
به که محتاج دوستان باشى
 دیگر هم گفته اند
مبادا که در دهر دیر ایستى
مصیبت بود پیرى و نیستى
هر که مزروع خود بخورد خوید
وقت خرمنش خوشه باید چید
زبان بریده بکنجى نشسته صم بکم
به از کسى که نباشد زبانش اندر حکم
گوش خر بفروش و گوش تازه خر
کین سخنها در نیابد گوش خر
پس اى موش گوش دار تا که شاید این پندها را سرمایه ى روزگار خود سازى
حضرت رسول صلى الله علیه و آله فرموده اند
الدنیا جیفة و طالبها کلاب
پس هر آینه از آخرت باز ماند و عمر بغفلت گذشته و زحمت کشیده و رفاهیت نبرده
و گفته اند
تا نمیرد یکى بناکامى
دیگرى شادکام ننشیند
مکن تکیه بر ملک دنیا و پشت
که بسیار کس چون تو پرورد و کشت
 و در جاى دیگر فرموده
جهان منزل راحت اندیش نیست
عدم یا وجودش دمى بیش نیست
بسى سرو گلچهره ى لاله رنک
که خاکش گرفته در آغوش تنک
بسى دانه ى خاک مشکین که مور
برون آورد هر دم از خاک گور
آنان که بکنج عافیت بنشستند
دندان سگ و دهان مردم بستند
چنانکه آورده اند در زمان ماضى شخصى فالوده را حمام قیاس و گمان  کرده بود
موش گفت
چگونه بوده بیان کن تا بشنوم
گربه گفت

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
فرزند خوش است اگر خلف باد
گر ناخلف است گو تلف باد
فرزند اگر توده ى خاکستر است
نور دو چشم پدر و مادر است
راستى موجب رضاى خداست
کس ندیدم که گم شد از ره راست 

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
افکند بغربت فلک بیباکم
آواره بکرد گردش افلاکم
یا رب ز کدام چشمه نوشم آبى
آیا بکدام گوشه باشد خاکم
دشمن ز برم برفت و من شاد شدم
و از غصه و درد و رنج آزاد شدم
دیدم رخ عیش و چون ندیدم رخ خصم
صید دیگرى بودم و صیاد شدم
الصبر کالصبر مرفى مرارته
لکن عواقبه أحلى من العسل
ایدل دلدار چونت یافتم
اول بازار گم کردم تو را
آخر بازار خوبت یافتم 
چو تیره شود مرد را روزگار
همه آن کند کش نیاید بکار
زبان بریده بکنجى نشسته صم بکم
به از کسى که نباشد زبانش اندر حکم
موش پس از شنیدن این مقال فریاد و فغان برآورد و بنیاد عجز و بیچارگى کرد
اظهار عجز پیش ستم پیشه ابلهیست
اشک کباب باعث طغیان آتش است 
بهمه حال شکر باید کرد
که مبادا از این بتر گردد
موش گفت
گربه گفت
موش گفت
گربه گفت
موش گفت
اى شهریار صفت و کیفیت صیادان هند و عراق را از براى من بیان فرما
گربه گفت
موش گفت
اى شهریار این حکایت چگونه بوده توقع و رجا آنکه بیان کرده و نقل فرمایى
گربه گفت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
و دیگر گفته اند
هر که او نیک میکند یا بد
نیک و بد هر چه میکند شاید
هر چه کنى بخود کنى گر همه نیک و بد کنى
کس نکند بجاى تو آنچه تو خود بخود کنى 
اى شهریار از زیردستان تقصیر و از بزرگان بخشش زیرا که گفته اند
سخاوت و کرم از بهترین اعمال و کردار است
گربه گفت
اى موش گلستان شیخ سعدى را نخوانده یى که گفته
نکویى با بدان کردن چنانست
که بد کردن بجاى نیک مردان

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - - -
یا من بدا جمالک فی کل ما بدا
بادا هزار جان مقدس تو را فدا
می نالم از جدایی تو دم به دم چو نی
وین طرفه تر که از تو نیم یک نفس جدا
عشق است و بس که در دو جهان جلوه می کند
گاه از لباس شاه و گه از کسوت گدا
یک صوت بر دو گونه همی آیدت به گوش
گاهی ندا همی نهیش نام و گه صدا
برخیز ساقیا ز کرم جرعه ای بریز
بر عاشقان غمزده زان جام غم زدا
زان جام خاص کزخودیم چون دهد خلاص
در دیده شهود نماند به جز خدا
جامی ره هدی به خدا غیر عشق نیست
گفتیم والسلام علی تابع الهدی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
حرز جانهاست نام دلبر ما
ما اعزاسمه و ما اعلی
نام او گنج نامه لاهوت
گنج پنهان غیب ازو پیدا
همه اسما مظاهر ذاتند
همه اشیا مظاهر اسما
لا اری فی الوجود الا هو
محو شد نام غیر و نقش سوی
هستی مطلق است و وحدت صرف
این هو این انت این انا
من و او و تو از میان برخاست
سر وحدت شد از همه یکتا
جان جامی ز نکته وحدت
نشکیبد چو ماهی از دریا

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
خلیلی لاحت لنا دور سلمی
نشان های سلمی شد از دور پیدا
کهن ناشده داغ او گشت تازه
قفا نبک من ذکر من لیس ینسی
ازین ربع و اطلال هر جا گیاهی
که بینیم گویا زبانی ست گویا
جز افسون سلمی و افسانه او
نخوانند بر ما نگویند با ما
خدا را رو ای باد و از من بنه رخ
به خاک رهش مرة بعد اخری
به عرضش رسان کای درین دیر کرده
لب لعلت احیای رسم مسیحا
حیات ابد می کند بنده جامی
ز لعل تو دریوزه و الامر اعلی

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
هر چه اسباب جمال است رخ خوب تو را
همه بر وجه کمال است کما لا یخفی
بعد عمری کشمت گفتی و من می میرم
هر دم از غم که مبادا نکند عمر وفا
بس که زاهد به ریا سبحه صد دانه شمرد
در همه شهر بدین شیوه شد انگشت نما
گر به تیغ تو جدا شد سرم از تن چه غم است
غم از آن ست که از تیغ تو افتاد جدا
خواستم خواهم ازان لب به دعا دشنامی
حاجت من چو روا گشت چه حاجت به دعا
طلب بوسه ازان لب نبود حد کسی
در سر من هوسی هست ولی زان کف پا
جامی آخر به سر زلف تو زد دست امید
خصه الله تعالی بمزید الزلفا

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چند سوی چمن آیم به هوایت چو صبا
یک ره ای سرو سهی قامت رعنا بنما
به ته کرته نیلی سوی بستان بخرام
تا گل از شوق کند خرقه فیروزه قبا
باغبان کاش کند سوسن و گل فرش رهت
زانکه بر روی زمین حیف بود آن کف پا
سرو را جالب جوی است و تو را گوشه چشم
الله الله چه تفاوت تو کجا سرو کجا
همچو بلبل به هوای گل رویت نالم
نیست این ناله و فریاد من از باد هوا
زآب صافی نگر آن روی چو گل تا دانی
کز چه رو این همه جویان تواند اهل صفا
با تو جامی هوس گشت گلستان دارد
لیک چون همرهی سرو کند شاخ گیا

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
شرف کعبه بود کوی تو را
زاده الله تعالی شرفا
زایر کوی تو از کعبه گذشت
سرو کوی تو کجا کعبه کجا
سر من غرقه به خون افتاده ست
تا ز تیغ تو فتاده است جدا
بی تو بر جان دگرم باقی نیست
جان اگر رفت تو را باد بقا
ساخت همچون مه نو ناشده پیر
میل ابروی توام پشت دوتا
هر کجا درد دوا نیز بود
چون تو بی درد فتادی چه دوا
داشت در بیت حزن جامی جای
جایه منک بشیر فنجا

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
زد به رفتار خوش قدت ره ما
رفع الله قدره ابدا
تو همایی و نیست ظل همای
جز دو زلف تو دام ظلهما
گر کند غنچه با تو دعوی لطف
بر دهانش زند نسیم صبا
دیده هر دیده ام جدا دردی
تا ز روی تو مانده اند جدا
تو بلای خدایی و خلقی
به دعا خواهد این بلا ز خدا
آینه از تو رخ نمی تابد
به تو دارند روی اهل صفا
هر که درهای نظم جامی دید
گفت لله در ناظمها

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
گاه در دل ساز و گه در دیده جا
هر دو جای توست ای بدرالدجی
طوبی آمد قد تو وقت خرام
گر خرامد سوی ما طوبی لنا
تا به هر چشمی ز راهت سرمه برد
چشم من دارد غباری از صبا
می نگویم بنده خویشم شمار
نیست حکمی بنده را بر پادشا
خواهم از دل برکشم پیکان تو
لیکن از دل برنمی آید مرا
پرده بگشا چون نمودی آن دو زلف
تا رخت بینیم بعد از عمرها
گر سر جامی جدا سازی به تیغ
به که سازی زآستان خود جدا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
لب لعل تو کام اهل وفا
لعلیل الفراق فیه شفا
دردنوشان جام درد تواند
صف نشینان بارگاه صفا
کی به روی تو خوش توانم زیست
همچو موی تو فتنه ای ز قفا
یاری از کس نخواهم اندر عشق
حسبی الله وحده وکفی
به جفا داغ دیگران مپسند
چند می سوزیم به داغ جفا
گر چو یوسف زما شوی غایب
همچو یعقوب ما و یا اسفا
جرم جامی هوای خوبان ست
غفرالله ذنبه و عفی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
اگر هر دم زنی صد تیغ بر ما
بریدن از تو نتوانیم قطعا
پزم با آه دل زان لب خیالی
بلی بی دود نتوان پخت حلوا
جفاها خواهمت فرمود گفتی
خدا را ماه من اینها مفرما
بود جای خیالت خانه چشم
به مردم گفته ام این نکته صد جا
به گوشت می برد سر زلف مشکین
دگر ز اندازه بیرون می نهد پا
سر بی مغز زاهد را توان کرد
بر ابر با کدو حاشا و کلا
به قتل جامی ای جان رنجه گشتی
کرم کردی جزاک الله خیرا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
احن شوقا الی دیار لقیت فیها جمال سلمی
که می رساند ازان نواحی نوید لطفی به جانب ما
به وادی غم منم فتاده زمام فکرت ز دست داده
نه بخت یاور نه عقل رهبر نه تن توانا نه دل شکیبا
زهی جمال تو قبله جان حریم کوی تو کعبه دل
فان سجدنا الیک نسجد و ان سعینا الیک نسعی
ز سر عشق تو بود ساکن زبان ارباب شوق لیکن
ز بی زبانی غم نهانی چنانکه دانی شد آشکارا
بکت عیونی علی شیونی فساء حالی و لاابالی
که دانم آخر طبیب وصلت مریض خود را کند مداوا
اگر به جورم برآوری جان و گر به تیغم بیفکنی سر
قسم به جانت که برندارم سر ارادت ز خاک آن پا
به ناز گفتی فلان کجایی چه بود حالت درین جدایی
مرضت شوقا و مت هجرا فکیف اشکو الیک شکوی
بر آستانت کمینه جامی مجال بودن ندید ازان رو
به کنج فرقت نشست محزون به کوی محنت گرفت ماوا

وزن: مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ
نشانه‌های عروضی: U - U - | - | U - U - | - | U - U - | - | U - U - | -
شد برقع روی تو چو مهت زلف شب آسا
سبحان قدیر جعل اللیل لباسا
تا کی ز غم سود و زیان رنجه توان برد
ای خواجه بیا ساغر می گیر و بیاسا
دنیا نه متاعی ست که ارزد به نزاعی
با خصم مدارا کن و با دوست مواسا
اسرار نی ار فهم کنی جمله سماعی ست
لا یمکن ان یدرکها العقل قیاسا
راهی ست نهانی ز تو تا دیر مغانی
جز پیر مغان نیست بدان راه شناسا
خواهی که در آن راه خدا پاس تو دارد
رخساره به خاک ره هر بی سر و پا سا
تا صاف نشد جامی از اوصاف من و ما
ما صادف من راح مصافاتک کاسا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
عمری ز رخت بودم با خاطر خوش جانا
ودعت و اودعت فی قلبی اشجانا
دام سر زلفت را گر خیال بود دانه
صید تو شود دانم صد مرغ دل دانا
شد در قدح صهبا عکسی ز رخت پیدا
قد اشرقت الدنیا من کاس حمیانا
از میکده برگشتی بر مدرسه بگذشتی
شد در گرو باده دراعه مولانا
گفتم که به هجر از دل شوق تو شود زایل
فی الهجر مضی عمری والشوق کما کانا
صد کشته هجر احیا یابد به دمی هر جا
کز گلشن وصل تو بویی رسد احیانا
آن سرو سهی قد را شد خاک قدم جامی
ما ارفعه قدرا ما اعظمه شانا

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
چو اشک خویشتن غلتم میان خاک و خون شب ها
ز رشک آنکه بینم جام می را لب بر آن لب ها
شدی مشهور شهر آنسان که همچون سوره یوسف
همی خوانند طفلان قصه حسنت به مکتب ها
به خواب ار بر درت یابند جا جان های مشتاقان
به بیداری کجا آیند دیگر سوی قالب ها
ز تو هرشب ز بس یارب رود بر آسمان افتد
ملایک را غلط در سبحه از غوغای یارب ها
تنم را ز آتش دل هر دم افزاید تبی دیگر
خدا را ای اجل رحمی که جانم سوخت زین تب ها
شدم بدبخت ز اشک خود نشد آری مرا هرگز
سعادتمندیی روزی ازین سیاره کوکب ها
ز هفتاد و دو ملت کرد جامی رو به عشق تو
بلی عاشق ندارد مذهبی جز ترک مذهب ها

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ریزم ز مژه کوکب بی ماه رخت شب ها
تاریک شبی دارم با این همه کوکب ها
چون از دل گرم من بگذشت خدنگ تو
از بوسه پیکانش شد آبله ام لب ها
از بس که گرفتاران مردند به کوی تو
بادش همه جان باشد خاکش همه قالب ها
از تاب و تف هجران گفتم سخن وصلت
بود این هذیان آری خاصیت آن تب ها
تا دست برآوردی زان غمزه به خونریزی
بر چرخ رود هر دم از دست تو یارب ها
شد نسخ خط یاقوت اکنون همه رعنایان
تعلیم خط از لعلت گیرند به مکتب ها
جامی که پی مذهب اطراف جهان گشتی
با مذهب عشق تو گشت از همه مذهب ها

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
از خارخار عشق تو در سینه دارم خارها
هر دم شکفته بر رخم زان خارها گلزارها
از بس فغان و شیونم چنگی ست خم گشته تنم
اشک آمده تا دامنم از هر مژه چون تارها
ره جانب بستان فکن کز شوق تو گل در چمن
صد چاک کرده پیرهن شسته به خون رخسارها
تا سوی باغ آری گذر سرو و صنوبر را نگر
عمری پی نظاره سر بر کرده از دیوارها
زاهد به مسجد برده پی حاجی بیابان کرده طی
آنجا که کار نقل و می بیکاری است این کارها
هر دم فروشم جان تو را بوسه ستانم در بها
دیوانه ام باشد مرا با خود بسی بازارها
تو داده بار هر خسی من مرده از غیرت بسی
یک بار میرد هر کسی بیچاره جامی بارها

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
تجلی الراح من کاس تصفی الروح فاقبلها
که می بخشد صفای می فروغ خلوت دل ها
انلنی جرعة منها ارحنی ساعة عنی
که ماند از ظلمت هستی درون پرده مشکل ها
به جان شو ساکن کعبه بیابان چند پیمایی
چو نبود قرب روحانی چه سود از قطع منزل ها
برآر ای بحر بی پایان ز جود بیکران موجی
که خلقی تشنه لب مردند بر اطراف ساحل ها
مرا نظاره محمل ز سلمی باز می دارد
چه باشد برق استغنا زند آتش به محمل ها
تو سلطان فلک قدری چه باشی با گداطبعان
تو خورشید جهان تابی چه گردی شمع محفل ها
صفای جام می جامی برد زنگ غم از خاطر
اذا ما تلق من هم فحاولها و ناولها

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نسیم الصبح زر منی ربی نجد و قبلها
که بوی دوست می آید ازآن فرسوده منزل ها
چو گردد شوق وصل افزون چه جای طعن اگر مجنون
به بوی هودج لیلی فتد دنبال محمل ها
دل من پر ز مهر یار و او فارغ نبوده ست آن
که می گویند راهی هست دل ها را سوی دل ها
رسید اینک ز ره سلمی و من از ضعف تن زینسان
فخذ یا صاح روحی تحفة منی و اقبلها
مریز ای ابر دیده آب حسرت بر سر راهش
که دور اولی سم اسبش ز آسیب چنین گل ها
مرا از هجر او در دل گره می بود صد مشکل
چو دیدم شکل او فی الحال حل شد جمله مشکل ها
ز جور دور غم فرجام جامی قصه ها دارد
ولکن خوف املال الندامی لم یطولها

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
هر شب افروخته از آتش دل مشعله ها
رود از کوی غمت سوی عدم قافله ها
دلم از پرتو خورشید رخت قندیلی ست
کز سر زلف تو آویخته با سلسله ها
شرح اسرار خرابات نداند همه کس
هم مگر پیر مغان حل کند این مسیله ها
در ره فقر و فنا بی مدد عشق مرو
که کمینگاه حوادث بود این مرحله ها
گفت  و گوی خرد از حد بگذشت ای ساقی
باده در ده که ندارم سر این مشغله ها
ساعتی گوش رضا سوی من دلشده نه
کامشب از دست تو هم پیش تو دارم گله ها
واقف از سر خرابات جز آن مست نشد
که به میخانه برآورد چو جامی چله ها

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
تا بر ورق گل زدی از مشک رقم ها
در وصف تو بشکست سر جمله قلم ها
هرگز دل من بی تو جدا از المی نیست
ای قاعده لطف تو تسکین الم ها
در لشکر عشق تو اسیران همه گردند
وز آتش دل هاست در آن گرد علم ها
نوعی دگر آمد ز کرم هر ستم تو
با خسته دلان می کنی انواع کرم ها
زین پیش غم جمله بتان بر دل من بود
آزاد شدم با غم تو از همه غم ها
تیغ ستمت گونه ز خون دگران یافت
بر عاشق خود تا کی ازینگونه ستم ها
صاحب نظران روی نهادند به جامی
زان روز که در راه تو شد خاک قدم ها

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای برده رخت رونق گل ها و سمن ها
دارد دهن تنگ تو در غنچه سخن ها
گر سرو نه با قد تو ماند نتوان برد
چون آب به زنجیر مرا سوی چمن ها
صحرای عدم لاله ستان شد چو شهیدان
با داغ تو رفتند به خون غرقه کفن ها
گفته ست به هر غنچه صبا وصف دهانت
مانده ست ز حیرت همه را باز دهن ها
مشکل که بود روی خلاصی دل ما را
از زلف تو با این همه خم ها و شکن ها
با لذت آوارگی وادی عشقت
غربت زدگان را نشود میل وطن ها
چون خامه به وصف خط تو خشک فرو ماند
جامی که شد انگشت نما در همه فن ها

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای غمت تخم شادمانی ها
وصل تو اصل کامرانی ها
کرده ام گم به کوی عشق دلی
بر وی از داغ تو نشانی ها
می روم کوههای غم بر دل
از درت می برم گرانی ها
به هوای قد تو از سر سرو
کرده مرغان بلندخوانی ها
نکته جویان عشق را شرط است
ساده بودن ز نکته دانی ها
بقعه خیر ماست گوشه دیر
لیس فی الکاینات ثانیها
عیش جامی در او مدام خوش است
طیب الله عیش بانیها

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -