cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
دگر تظلم ما عاجزان کجا برسد
بس است ناله ماگر به گوش ما برسد
به خاک منتظرانت بهارکاشته اند
بیا ز چشم دهیم آب تا حنا برسد
کسی به می نکند چاره خمار وفا
پیامی از تو رسد قا دماغ ما برسد
سبکروان ز غم زاه و منزل آزادند
صدا ز خویش گذشته ست هر کجا برسد
تمامی خط پرگار بی کمالی نیست
دعا کنید سر ما به نقش  پا برسد
ز آه  بی جگر چاک بهره نتوان برد
گشودنی ست در خانه تا هوا برسد
ز سعی قامت خم  گشته چشم آن دارم
که رفته رفته به آن طره دوتا برسد
ستمکش هوس نارسای اقبالم
به استخوان رسدم  کار تا هما برسد
دماغ شکوه ندارم وگرنه می گفتم
به دوستان ز فراموشی ام دعا برسد
به عالمی که امل می کشد محاسن شیخ
کراست تاب رسیدن مگر قضا برسد
زکوشش است که دستت به دامنی نرسد
اگر دراز کنی پا به مدعا برسد
چنین  که صرف طمع  کردی آبرو بیدل
عرق کجاست اگر نوبت حیا برسد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
سراغت از چمن   کبریا که می پرسد
به وهم  گرد کن آنجا ترا که می پرسد
معاملات نفس هر نفس زدن پاکست
حساب مدت چون و چرا که می پرسد
جهان محاسب خویش است زاهدان معذور
خطای ما ز صواب شما که می پرسد
کرم قلمرو عفو است رنج یأس مکش
به کارخانه شرم از خطا که می پرسد
گرفته ایم همه دامن زمینگیری
ره تلاش به این دست وپاکه می پرسد
دلیل مقصد اشک چکیده مژگان نیست
فتادگی بلدیم از عصا که می پرسد
درین حدیقه چو شبم نشسته ایم همه
سراغ خانه خورشید تا که می پرسد
به حال پیکر بیجان گربستن دارد
مرا دمی ه توگشتی جداکه می پرسد
غبار دشت عدم سخت بی پر و بال است
اگر تو پا نزنی حال ما که می پرسد
جواب خون شهیدان تغافلت  کافی ست
جبین مده به عرق از حیا که می پرسد
دمیده ششجهت اقبال آفتاب ازل
ز تیره روزی بال هما که می پرسد
چه عالی و چه دنی از خیال غیر بریست
غم معامله سر ز پا که می پرسد
ز دل حقیقت رد و قبول پرسیدم
به خنده گفت  برو یا بیا که می پرسد
چه نسبت است به خورشید ذره را بیدل
به عالمی که تو باشی مراکه می پرسد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
کیست  کز جهد به آن انجمن ناز رسد
سرمه گردیم مگر تا به تو آواز رسد
درخور غفلت دل دعوی پیدایی ماست
همه محویم گر آیینه به پرداز رسد
حذر ای شمع ز تشویش زبان آرایی
که مبادا سر حرفت به لب گاز رسد
ما و من آینه دار دو جهان رسوایی ست
هستی آن عیب نداردکه به غماز رسد
سر به جیب از نفس شمع عرق می ریزد
یعنی آب است نوایی که به این ساز رسد
حشر آتش همه جا آینه سوختن است
آه از انجام غروری که به آغاز رسد
هستی ام نیستی انگاشتنی می خواهد
ورنه آن رنگ ندارم که به پرواز رسد
خاکساری اثر چون و چرا نپسندد
عجز بر هرچه زند سرمه به آواز رسد
مدعی درگذر از دعوی طرز بیدل
سحر مشکل که به کیفیت اعجاز رسد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
جایی  که شکوه ها به صف زیر و بم رسد
حلوای آشتی است دو لب گر به هم رسد
پوشیدن است چشم ز خاک غبارخیز
زان سفله شرم کن  که به جاه وحشم رسد
تغییر وضع ما ز تریهای فطرت است
خط بی نسق شود چو به اوراق نم رسد
ساغرکش و عیارکمال دماغ گیر
تا میوه آفتاب نخورده است کم رسد
ناایمنی به عالم دل نارسیدن است
آهو ز رم برآید اگرتا حرم رسد
در دست جهد نیست عنان سبک روان
هرجا رسد خیال و نظر بی قدم رسد
قسمت نفس شمار درنگ و شتاب نیست
باور مکن  که نان شبت صبحدم رسد
ای  زندگی به حسرت وصل اضطراب چیست
بنشین دمی  که قاصد ما از عدم رسد
هنگام انفعال حزین است لاف مرد
چون نم کشیدکوس برآواز خم رسد
یک قطره درمحیط تهی ازمحیط نست
ما را ز بخشش تو که داری چه کم رسد
بیدل  گشودن لبت افشای راز ماست
معنی به خط ز جاده شق قلم رسد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
سحر طلو ع گل دعا که مراد اهل همم رسد
دل سرد مرده  حرص را همه دود آه و الم رسد
هوس حلاوه حرص و کد سحر و گل  دگر آورد
که  دم وداع حواس کس  کمر و کلاه  و علم رسد
دل  طامع و گله  عطا دم  گرم و سرد سوال ها
که دهد مراد گدا مگر مدد دوام کرم رسد
سر حرص و مصدر دردسر مسرا گل گهر دگر
که هلاک حاصل مال را همه دم ملال درم رسد
سر و کار عالم مرده دم هوس مطالعه  کرد کم
که علو  گرد هوا علم همه در سواد عدم رسد
دل ساده هوس و هوا همه را مسلم مدعا
ره دور گرد امل اگر گره آورد گهرم رسد
که دهد مصالح کام دل  که دمد دگر گل طالعم
سحر ار دمد رمد آورد عسل  ار دهد همه سم رسد
رگ  و هم علم و عمل گسل  مگسل حلاوه درد دل
که مراد اگر همه دل رسد دل درد و حوصله کم رسد
رم طور مصرع بیدلم  دم و دود سلسله ام رسا
کمک د  و عالم امل دمد که سراسر علمم رسد

وزن: مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U - | U U - U - | U U - U - | U U - U -
تا ز عبرت سر مژگان به خمیدن نرسد
آنجه زیر قدم تست به دیدن نرسد
پیش از انجام تماشا همه افسانه شمار
دیدنی نیست که آخر به شنیدن نرسد
ای طرب در قفس غنچه پرافشان می باش
صبح ما رفت به جایی  که دمیدن نرسد
نخل یأسیم  که در باغ طرب خیز هوس
ثمر ما به تمنای رسیدن نرسد
بی طلب برگ دو عالم همه ساز است اما
حرص مشکل که به رنج طلبیدن نرسد
شرر کاغذت آماده صد پرواز است
صفحه آتش زن اگر مشق پریدن نرسد
نشود حکم قضا تابع تدبیرکسی
به گمان فلک افسون کشیدن نرسد
جوهری لازم آیینه عریانی نیست
دامن  کسوت دیوانه به چیدن نرسد
مطلب بوی ثبات از چمن عشرت دهر
هر چه بر رنگ تند جز به پریدن نرسد
شرح چاک جگر از عالم تحریر جدست
آه اگر نامه عاشق به دریدن نرسد
بیدل افسانه راحت ز نفس چشم مدار
این نسیمی است  که هرگز به وزیدن نرسد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
همه راست زین چمن آرزو که به کام دل ثمری رسد
من و پرفشانی حسرتی  که ز نامه گل به سری رسد
چقدر ز منت قاصدان  بگدازدم دل ناتوان
به بر تو نامه بر خودم  اگرم چو رنگ پری رسد
نگهی نکرده ز خود سفر ز کمال خود چه برد اثر
برویم در پی ات آنقدر که به ما ز ما خبری رسد
شرر طبیعت عاشقان  به فسردگی ندهد عنان
تب موج ما نبری گمان  که به سکته گهری رسد
به کدام آینه جوهری  کشم التفاتی از آن پری
مگر التماس گداز من به قبول شیشه گری رسد
به تلاش معنی نازکم  که درین قلمرو امتحان
نرسم اگر من ناتوان  سخنم به موکمری رسد
ز معاملات جهان کد تو برآکزین همه دام و دد
عفف سگی به سگی خورد لگد خری به خری رسد
به چنین جنونکده ستم  ز تظلم توکراست غم
به هزار خون تپد از الم  که رگی به نیشتری رسد
همه جاست شوق طرب کمین  ز وداع غنچه گل آفرین
تو اگر ز خود روی اینچنین به تو از تو خوبتری رسد
به هزارکوچه دویده ام  به تسلیی نرسیده ام
ز قد خمیده شنیده ام  که چو حلقه شد به دری رسد
زکمال نظم فسون اثر بگداخت بیدل بیخبر
چه قیامت است بر آن هنرکه به همچو بی هنری رسد

وزن: مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U - | U U - U - | U U - U - | U U - U -
تا ز چمن دماغ را بوی بهار می رسد
ضبط  خودم  چه  ممکن  است نامه  یار می رسد
گوش دل ترانه ام میکده جنون  کنید
ناله به یاد آن نگه نشیه سوار می رسد
شوخی  وضع  چشم و لب  گشت به  کثرتم سبب
زین دو سه صفر بی ادب یک به هزار می رسد
چند به این شکفتگی مسخره هوس شدن
ازگل و لاله عمرهاست خنده به بار می رسد
گردن  سعی هر نهال خم  شده  زیر بار حرص
با ثمر غنا همین دست چنار می رسد
ماتم فرصت نفس رهبر هیچکس مباد
صبح به هرکجا رسد سینه فگار می رسد
تا دل ما سپند نیست  گرد نفس بلند نیست
بعد شکست ساز ما زخمه به تار می رسد
درس  کتاب  معرفت  حوصله  خواه خامشی  ست
گرسخنت بلند شد تا سر دار می رسد
باعث  حرف  و صوت  خلق  تنگی  جای زندگی ست
اینکه تو می زنی نفس دل به فشار می رسد
پایه فرصت طرب سخت بلند چیده اند
تا به دماغ می رسد نشیه خمار می رسد
برتب و تاب  کر و فر ناز مچین  که تا سحر
شمع به داغ می کشد فخر به عار می رسد
پای شکسته تاکجا حق طلب  کند ادا
دست فسوس هم به ما آبله دار می رسد
آه حزینی از دلی گر شود آشنای لب
مژده به دوستان برید بیدل زار می رسد

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
زبرگردون آنچه ازکشت تو و من می رسد
دانه تا آید به پیش چشم خرمن می رسد
زبن نفسهایی که از غیبت مدارا می کنند
غره ی فرصت مشو سامان رفتن می رسد
انتظار حاصل این باغ پر بی دانشی ست
ما ثمر فهمیده ایم و بار بستن می رسد
این من و ما شوخی ساز ندامتهای ماست
خامشی بر پرده چون  گردد به شیون می رسد
نور خورشید ازل در عالم موهوم ما
ذره می گردد نمایان تا به روزن می رسد
رفته رفته بدر می گردد هلال ناتوان
سعی چاک جیب ما آخر به دامن می رسد
با فقیران ناز خشکی ننگ تحصیل غناست
چرب و نرمی  کن اگر نانت به روغن می رسد
درکمین خلق غافل گر همین صوت و صداست
آخر این کهسار سنگش بر فلاخن می رسد
دعوی دانش بهل از ختم کار آگاه باش
معرفت اینجا به خود هم بعد مردن می رسد
مقصد سعی ترددها همین واماندگیست
هرکه هرجا می رسد تا نارسیدن می رسد
زندگی دارد چه مقدار انتظار تیغ مرگ
اندکی تا سرگران شد خم به گردن می رسد
مشت خاکی بیدل ازتقلید گردون شرم دار
دست قدرت  کی به این برج مثمن می رسد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
آه به درد عجز هم  کوشش ما نمی رسد
آبله گریه می کند اشک به پا نمی رسد
نغمه ساز ما و من تفرقه  دل است و بس
تا دو دلش نمی کنی لب به صدا نمی رسد
چند به فرصت نفس غره ی ناز زیستن
در چمنی  که جای  ماست بوی  هوا نمی رسد
تنگی این نه آسیا در پی دورباش ماست
ما دو سه دانه ایم لیک نوبت جا نمی رسد
خنده درین چمن خطاست  ناز شکفتگی  بلاست
تا نگذاردش عرق  گل به حیا نمی رسد
سخت ز هم گذشتهم زحمت ناله کم دهید
بر پی کاروان ما بانگ درا نمی رسد
مقصد بی بر چنار نیست به غیر سوختن
دست به چرخ برده ایم لیک دعا نمی رسد
سایه بهمن عاجزی ایمن ازآب و آتش است
سر به زمین فکنده را هیچ بلا نمی رسد
در تو هزار جلوه است کز نظرت نهفته اند
ترک خیال و وهم کن آینه وانمی رسد
قاصد وصل در ره است منتظرپیام باش
آنچه به ما رسیدنی ست تا به کجا نمی رسد
کوشش موج و قطره ها همقدم است با محیط
هرکه به هر کجا رسد از تو جدا نمی رسد
عجز بساط اعتبار از مدد غرور چند
بنده به خود نمی رسد تا به خدا نمی رسد
ربط وفاق جزوها پاس رعایت  کل  ست
زخم جدایی دو تار جز به قبا نمی رسد
بر درکبریای عشق بارگمان و وهم نیست
گر تو رسیده ای به او بیدل ما نمی رسد

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
تا گرد ما به اوج ثریا نمی رسد
سعی طلب به آبله پا نمی رسد
توفان ناله ایم و تحیر همان بجاست
آیینه جوهرت به دل ما نمی رسد
عشق ازگداز رنگ هوس آب دادن است
بی خس نهال شعله به بالا نمی رسد
گر فقر و گر غنا مگذر از حضور شوق
این یک نفس خیال به صد جا نمی رسد
عبرت نگاه عالم انجام شمع باش
هرجا سری ست جز به ته پا نمی رسد
پی  خون شدن سراغ دلت سخت مشکل است
انگور می نگشته به مینا نمی رسد
عرفان نصیب زاهد جنت پرست نیست
این جوی خشک مغز به دریا نمی رسد
از باده مگذرید که این یک دو لحظه عمر
تا انفعال توبه بیجا نمی رسد
دیوانگان هزارگریبان دریده اند
دست هوس به دامن صحرا نمی رسد
بیدل غریب ملک شناسایی خودیم
جزماکسی به بیکسی ما نمی رسد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
کار دلها باز از آن مژگان به سامان می رسد
ریشه تاکی به استقبال مستان می رسد
اشک امشب بسمل حسن عرق توفان  کیست
زبن پر پروانه پیغام چراغان می رسد
از بهار آن خط نو رسته غافل نیستم
مدتی شد در دماغم بوی ریحان می رسد
آب می گردد دل از بی دست وپایی های اشک
در کنارم از کجا این طفل  گریان می رسد
سطر چاکی از خط طومار مجنون خواندنیست
قاصد ما نامه در دست از گریبان می رسد
بی محبت در وطن هم ناشناسایی ست عام
بهر یک دل بوی پیراهن به  کنعان می رسد
بس که بر تنگی بساط عشق امکان چیده اند
صد گریبان می درد تا گل به دامان می رسد
فرصت تمهید آسایش در این محفل  کجاست
خواب ها رفته  ست تا مژگان به مژگان می رسد
دل به آفت واگذار و ایمن از توفان برآ
بر کنار این  کشتی از هول نهنگان می رسد
قطع  کن از نعمت الوان  که اینجا چرخ هم
می نهد صد ریزه برهم تا به یک نان می رسد
حاصل غواص این دریا پشیمانی بس است
وصل  گوهر گیر اگر دستت به دامان می رسد
در کمند سعی نیکی چین  کوتاهی خطاست
تا به هر دامن  که خواهی دست احسان می رسد
خاکساری در مذاق هیچکس مکروه نیست
منت این وضع بر گبر و مسلمان می رسد
پیشه بسیار است بیدل بر خموشی ختم  کن
سعی در علم و عمل اینجا به پایان می رسد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هرگز به دستگاه نظر پا نمی رسد
کور عصاپرست به بینا نمی رسد
هر طفل غنچه هم سبق درس صبح نیست
هر صاحب نفس به مسیحا نمی رسد
گل خاک  گشت و شوخی رنگ حنا نیافت
افسوس جبهه ای که به آن پا نمی رسد
این است اگر حقیقت نیرنگ وعده ات
ماییم و فرصتی که به فردا نمی رسد
از نقش اعتبار جهان سخت ساده ایم
تمثال کس به آینه ما نمی رسد
در جستجوی ما نکشی زحمت سراغ
جایی رسیده ایم که عنقا نمی رسد
ما را چو سیل خاک به سر کردن است و بس
تا آن زمان که دست به دریا نمی رسد
آسوده اند صافدلان از زبان خلق
ازموج می شکست به مینا نمی رسد
یک دست می دهد سحر و شام روزگار
هیچ آفتی به این گل رعنا نمی رسد
در گلشنی که اوست چه شبنم  کدام رنگ
یعنی دعای بوی گل آنجا نمی رسد
رمز دهان یار ز ما بیخودان مپرس
طبع سقیم ما به معما نمی رسد
زاهد دماغ توبه به کوثر رسانده ای
معذور کاین خیال به صهبا نمی رسد
آخر به رنگ نقش قدم خاک  گشتن است
آیینه پیش پا وکسی وانمی رسد
بیدل به عرض جوهر اسرار خوب و زشت
آیینه ای به صفحه سیما نمی رسد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
نشیه گوشه دل از دیر و حرم نمی رسد
سر به هزار سنگ زن درد بهم نمی رسد
آنچه ز سجده گل کند نیست به ساز سرکشی
من همه جا رسیده ام نی به قلم نمی رسد
نیست کسی ز خوان عدل بیش ربای قسمتش
محرم ظرف خود نه ای بهر تو کم نمی رسد
راحت  کس نمی شود زحمت دوش آگهی
خوابی اگر به پا رسد بر مژه خم نمی رسد
دعوی نفس باطل است رو به حقش حواله کن
مدعی دروغ را غیر قسم نمی رسد
تشنگی معاصی ام جوهر انفعال سوخت
بسکه رساست دامنم جبهه به نم نمی رسد
غیر قبول علم وفن چیست وبال مرد و زن
نامه  کس سیاه نیست تا به رقم نمی رسد
دوری دامن تو کرد بس که ز طاقتم جدا
تا به ندامتی رسم دست به هم نمی رسد
هستی  و سعی پختگی خامی  فطرت است و بس
رنج مبرکه این ثمر جز به عدم نمی رسد
هیچ مپرس بیدل از خجلت نارسایی ام
لافم اگر جنون کند تا برسم نمی رسد

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
صبح شو ای شب که خورشید من اکنون می رسد
عید مردم  گو برو عید من اکنون می رسد
بعد از اینم بی دماغ یاس نتوان زیستن
دستگاه عیش جاوید من اکنون می رسد
می روم در سایه اش بنشینم و ساغرکشم
نونهال باغ امید من اکنون می رسد
آرزو خواهدکلاه ناز برگردون فکند
جام می در دست جمشید من اکنون می رسد
رفع خواهدگشت بیدل شبهه وهم دویی
صاحب اسرار توحید من اکنون می رسد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هوس تعین خواجگی  به نیاز بنده نمی رسد
رگ  گردنی که علم کنی  به سر فکنده نمی رسد
ز طنین غلغله مگس  به فلک رسیده پر هوس
همه سوست باد بروت و بس  که به پشم کنده نمی رسد
ز ریاض انس چه بو برد سگ و خوک عالم هرزه تک
که به غیر حسرت مزبله به دماغ گنده نمی رسد
پی قطع الفت این و آن  مددی به روی تنک رسان
که به تیغ تا نزنی فسان  به دم برنده نمی رسد
زهوس قماشی سیم و زر به جنون قبای حیا مدر
که تکلفات لباسها به حضور ژنده نمی رسد
همه راست ناز شکفتنی همه جاست عیش دمیدنی
من ازاین چمن به چه گل رسم  که لبم به خنده نمی رسد
مگراز فنا رسد آرزو به صفای آینه مشربی
که خراش تخته زندگی ز نفس برنده نمی رسد
به عروج منظرکبریا نرسیده گرد تلاش ما
تو ز سجده بال ادب گشا به فلک پرنده نمی رسد
به پناه زخم محبتی  من بیدل ایمنم از تعب
که دوباره زحمت جانکنی به نگین کنده نمی رسد

وزن: مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U - | U U - U - | U U - U - | U U - U -
به امید فنا تاب و تب هستی گوارا شد
هوای سوختن بال و پر پروانه ما شد
فکندیم از تمیز آخر خلل در کار یکتایی
بدل شد شخص با تمثال تا آیینه پیدا شد
زبان حال دارد سرمه لاف  کمال اینجا
نفس دزدید جوهر هر قدر آیینه  گویا شد
ز عرض  جوهر معنی به وجدان صلح  کن ورنه
سخن رنگ لطافت باخت گر تقریر فرسا شد
حذر کن از قرین بد که در عبرتگه امکان
به جرم زشتی یک رو هزار آیینه رسوا شد
به هندستان اگر این است سامان رعونتها
توان  در مفلسی  هم  چیره  کلکی  بست  و مرعا شد
سراپا قطره خون نقش بند و در دلی جاکن
غم  اینجا ساغری  دارد که باید داغ  صهبا شد
خیال هرچه بندی شوق پیدا می کند رنگش
ز بس جاکرد لیلی در دل مجنون سویدا شد
گشاد غنچه در اوراق  گل خواباند گلشن را
جهان در موج ناخن غوطه زد تا عقده ام واشد
به خاموشی نمک دادم سراغ بی نشانی را
نفس در سینه دزدیدن صفیر بال عنقا شد
تأمل پیشه  کردم معنی من لفظ شد بیدل
ز صهبایم روانی رفت تا آنجا که مینا  شد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ز تنگی منفعل  گردید دل آفاق پیدا شد
گهر از شرم  کم ظرفی عرق ها کرد دریا شد
ز خود غافل گذشتی فال استقبال زد حالت
نگاه از جلوه پیش افتاد امروز تو فردا شد
تماشای غریبی داشت بزم بی تماشایی
فسون های تجلی آفت نظاره ما شد
به وهم هوش تاکی زحمت این تنگنا بردن
خوشا دیوانه ای کز خویش بیرون رفت و صحرا شد
نفهمیدند این غفلت سوادان معنی صنعی
نظرها بر کجی زد خط خوبان هم چلیپا شد
چو برگردد مزاج از احتیاط خود مشو غافل
سلامت سخت  می لرزد بر آن سنگی  که مینا شد
درین میخانه خواهی سبحه گردال خواه ساغرکش
همین هوشی که ساز توست خواهد بی خودی ها شد
به نومیدی نشستم آنقدر کز خویشتن رفتم
درین ویرانه چون شمعم همان واماندگی پا شد
نشد فرصت دلیل آشیان پروانه ما را
شراری در فضای وهم بال افشاند و عنقا شد
تأمل رتبه افکار پیدا می کند بیدل
به خاموشی نفس ها سوخت مریم  تا مسیحا شد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
صفا داغ  کدورت  گشت سامان من و ما شد
به سر خاکی فشاند آیینه کاین تمثال پیدا شد
زیارتگاه حسنم کرد فیض محوگردیدن
ز قید نقش رستم خانه آیینه پیدا شد
ز فکر خود گذشتم مشرب ایجاد جنون گشتم
گریبان تأمل صرف دامن گشت صحرا شد
چراغ برق تحقیقی نمی باشد درین وادی
سیاهی کرد اینجا گر همه خورشید پیدا شد
ز تمثال فنا تصویر صبح آواز می آید
که در آیینه وضع جهان نتوان خودآرا شد
ز یمن عافیت دور است ترک وضع خاموشی
زبان بال تپشها زد اگر یک حرف گویا شد
به قدر ناز معشوق ست سعی همت عاشق
نگاه ما بلندی کرد تا سرو تو رعنا شد
دماغ درد دل داری مهیای تپیدن شو
به گوش عافیت نتوان حریف ناله ما شد
عروجم بی نشانی بود لیک از پستی همت
شرار من فسردن در گره بست و ثریا شد
سر و برگ تعلق در ندامت باختم بیدل
جهان را سودن دستم پر پرواز عنقا شد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
کسی معنی بحر فهمیده باشد
که چون موج برخویش پیچیده باشد
چو آیینه پر ساده است این  گلستان
خیال تو رنگی تراشیده باشد
کسی را رسد ناز مستی  که چون خط
به گرد لب یار گردیده باشد
به گردون رسد پایه گردبادی
که از خاکساری  گلی چیده باشد
طراوت در این باغ رنگی ندارد
مگر انفعالی تراویده باشد
غم خانه داری ست دام فریبت
گره بند تار نظر دیده باشد
درین ره شود پایمال حوادث
چو نقش قدم هرکه خوابیده باشد
به وحشت قناعت  کن از عیش امکان
گل این چمن دامن چیده باشد
ز گردی کزین دست خیزد حذر کن
دل کس در این پرده نالیده باشد
ندارم چو گل پای سیر بهارت
به رویم مگر رنگ گردیده باشد
جهان در تماشاگه عرض نازت
نگاهی در آیینه بالیده باشد
بود گریه دزیدن چشم بیدل
چو زخمی  که او آب دزدیده باشد

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
پی اشک من ندانم به کجا رسیده باشد
ز پی ات دویدنی داشت به رهی چکیده باشد
ز نگاه سرکشیدن به رخت چه احتمال است
مگر ازکمین حیرت مژه قدکشیده باشد
تب وتاب موج باید ز غرور بحر دیدن
چه رسد به حالم آنکس که ترا ندیده باشد
به نسیمی از اجابت چمن حضور داریم
دل چاک بال می زد سحری دمیده باشد
به چمن زخون بسمل همه جا بهارناز است
دم تیغ آن تبسم رگ گل بریده باشد
دل ما نداشت چیزی که توان نمود صیدش
سر زلفت از خجالت چقدر خمیده باشد
چه  بلندی و چه پستی  چه عدم چه ملک هستی
نشنیده ایم جایی که کس آرمیده باشد
بم و زیر هستی ما چو خروش ساز عنقاست
شنو ازکسی که او هم زکسی شنید باشد
ز طریق شمع غافل مگذر درین بیابان
مژه آب ده ز خاری  که به پا خلیده باشد
غم هیچکس ندارد فلک غروپیما
به زبان مدبری چند گله می تپیده باشد
به دماغ دعوی عشق سر بوالهوس بلند است
مگر از دکان قصاب جگری خریده باشد
همه کس سراغ مطلب به دری رساند و نازید
من و ناز نیم جانی  که به لب رسیده باشد
به هزار پرده بیدل ز دهان بی نشانش
سخنی شنیده ام من  که  کسی ندیده باشد

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
آن فتنه  که آفاقش شور من و ما باشد
دل نام بلایی هست یارب به کجا باشد
بابد به سراب اینجا از بحر تسلی بود
نزدیک خود انگارید گر دورنما باشد
راحت طلبی ما را چون  شمع به خاک افکند
این آرزوی نایاب شاید تنه پا باشد
گویند ندارد دهر جزگرد عدم چیزی
آن جلوه که ناپیداست باید همه جا باشد
بی پیرهن از یوسف بویی نتوان بردن
عریانی اگر باشد در زبر قبا باشد
نبر وبم جرات نیست درساز حباب اینجا
غرق عرق شرمیم ما را چه صدا باشد
کم نیست کمال فقر ز دام هوس رستن
بگذار که این پرواز در بال هما باشد
اندیشه خودبینی از وضع ادب دور است
آیینه نمی باشد آنجا که حیا باشد
با طبع رعونت کیش زنهار نخواهی ساخت
باید سرگردن خواه از دوش جدا باشد
اشکی که دمید از شمع غیرت ته پایش ریخت
کاش آب رخ ما هم خاک ذر ما باشد
تحقیق ندارد کار با شبهه  تراشیها
در آینه خورشید تمثال خطا باشد
اجزای جهان کل کیفیت  کل دارد
هر قطره که در دریاست باشد همه تا باشد
هرچند قبولت نیست بیدل زطلب مگسل
بالقوه حاجتها در دست دعا باشد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
به که چندی دل ما خامشی انشا باشد
جرس قافله بی نفسیها باشد
تا کی ای بیخبر از هرزه خروشیهایت
کف افسوس خموشی لب گویا باشد
گوشه بیخبری وسعت دیگر دارد
گرد آسوده همان دامن صحرا باشد
بر دل سوخته ام آب مپاش ای نم اشک
برق این خانه مباد آتش سودا باشد
نارسایی قفس تهمت افسرده  دلی ست
مشکلی نیست ز خود رفتن اگر پا باشد
طلب افسرده شود همت اگرتنگ فضاست
تپش موج به اندازه دربا باشد
یارب اندیشه قدرت نکشد دامن دل
زنگ این آینه ترسم ید بیضا باشد
بگدازید که در انجمن یاد وصال
دل اگر خون نشود داغ تمنا باشد
نسخه جسم که بر هم زدن آرایش اوست
کم شیرازه پسندید گر اجزا باشد
شعله ها زیرنشین علم دود خودند
چه شود سایه ما هم به سر ما باشد
تو و نظاره نیرنگ دو عالم بیدل
من و چشمی  که به حیرانی خود وا باشد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
تا در آیینه دل راه نفس واباشد
کلفت هر دو جهان در گره ما باشد
صبح شبنم ثمر باغچه نیرنگیم
خنده وگریه ما از همه اعضا باشد
گامها بسکه تر از موج سراب است اینجا
نیست بی خشکی لب گر همه دریا باشد
جلوه مفت است تودرحق نگه ظلم مکن
وهم  گو در غم اندیشه فردا باشد
زین گلستان مگذر بیخبر از کاوش رنگ
شاید این پرده نقاب چمن آرا باشد
پشت و رویی نتوان بست بر آیینه دل
گل این باغ محال است که رعنا باشد
مژه ای  گرم توان  کرد در این عبرتگاه
بالش خواب کسی گر پر عنقا باشد
سعی واماندگی ام  کرد به منزل همدوش
گره رشته ره آبله پا باشد
به  گشاد مژه آغوش یقین انشا کن
جلوه تا چند به چشم تومعما باشد
عشرتی از دل افسرده ما رنگ نبست
خون این شیشه مگر در رگ خارا باشد
بی  زبانی ست ندامت کش آهنگ ستم
کف افسوس خموشی لب  گویا باشد
دل نداریم و همان بارکش صد المیم
زنگ سهل است اگر آینه از ما باشد
بیدل آیینه  ی مشرب نکشد کلفت زنگ
سینه صافی ست در آن بزم که مینا باشد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چراکس منکر بی طاقتیهای درا باشد
دلی  دارد چه  مشکل  گر به دردی آشنا باشد
دماغ آرزوهایت ندارد جز نفس سوزی
پرپرواز رنگ و بو اگر باشد هوا باشد
حریص  صید مطلب  راحت  از زحمت نمی داند
به چشم دام گرد بال مرغان توتیا باشد
ز نان  شب  دلت  گر جمع گردد مفت  عشرت دان
سحر فرش است در هرجا غبار آسیا باشد
زبان خامشان مضراب گفت وگو نمی گردد
مگر درتار مسطر شوخی معنی صدا باشد
نفس بیهوده دارد پرفشانیهای ناز اینجا
تو می گنجی و بس  کر در دل عشاق جا باشد
چه امکان ست نقش این و آن بندد صفای دل
ازین آیینه بسیار است  گر حیرت نما باشد
جهان خفته را بیدارکرد امید دیداری
تقاضای نگاهی  بر صف مژگان عصا باشد
در آن محفل  که تاثیر نگاهت سرمه افشاند
شکست  شیشه  همچون  موج گوهر بی صدا باشد
به چندین شعله می بالد زبان حال مشتاقان
که یارب بر سر ما دود دل بال هما باشد
ز بیدردی ست دل را اینقدرها رنگ گردانی
گر این  آیینه خون  گردد به یک رنگ آشنا باشد
ندارد بزم پیری نشیه ای از زندگی بیدل
چو قامت حلقه گردد ساغر دور فنا باشد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
زشوخی چشم من تاکی به روی غیرواباشد
نگه باید به خود پیچد اگرصاحب حیا باشد
تصور می تپد در خون تحیر می شود مجنون
چه ظلم است اینکه  کس دور از تو با خو د آشنا باشد
ازبن خاک فنا تاکی فریب زندگی خوردن
که دارد دست شستن  گر همه آب بقا باشد
سراغ جلوه ای در خلوت دل می دهد شوقم
غریبم خانه آیینه می پرسم کجا باشد
ندارد عزم صادق انفعال هرزه جولانی
به اندوه کجی خون شو اگر تیرت خطا باشد
مژه هرجا بهم یابی نگاهی خفته است آنجا
نه شامت بی سحر جوشد نه زنگت بی صفا باشد
چه امکانست خم بردارد از بنیاد عجز من
اگر زیر بغل چون تار چنگم صد عصا باشد
ز بس چون گل تنک کردند برک عشرت ما را
اگر رنگی پر افشاند شکست  کار ما باشد
به غیر از ناله سامانی ندارد خانه وحشت
کمان حلقه زنجیر ما تیرش صدا باشد
ندارد هیچکس آگاهی از سعی  گداز من
همان بیرنگ می سوزد نفس درهرکجا باشد
پی هر آه از خود رفته دارم قاصد اشکی
سحر هر سو خرامد چشم شبنم در قفا باشد
تامل کن چه مغرور اقامت مانده ای بیدل
مبادا در نگین نامی که داری نقش پا باشد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -