cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
سعی ناپیدا و حسرتها دویدن آرزوست
شمع تصویریم و اشک ما چکیدن آرزوست
بسمل تسلیم هستی طاقت کوشش نداشت
آن  که ما را کرد محتاج تپیدن آرزوست
دست و پایی می زند هرکس به امید فنا
تا غبار این بیابان آرمیدن آرزوست
پای تا سر کسوت شوق جنون خیزم چو صبح
تا گریبان نقش می بندم دریدن آرزوست
جلوه ای سرکن  که بربندم طلسم حیرتی
ازگلستان توام آیینه چیدن آرزوست
ای ستمگر منکر تسلیم نتوان  زیستن
حسن سرکش نیز تا ابرو خمیدن آرزوست
کیسه گاه زندگی از نقد جمعیت تهی ست
خاک می باید شدن  گر آرمیدن آرزوست
آتشی کو تا سپندم ترک خودداری کند
ناله واری دارم و خلقی شنیدن آرزوست
منزل اینجا نیست جز قطع امید عافیت
ای ثمر از نخل بگذر گر رسیدن آرزوست
وصل هم بیدل علاج تشنه دیدار نیست
دیده ها چندان که محو اوست دیدن  آرزوست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
اوج جاه  آثارش از اجزای مهمل ریخته ست
خار و خس ازبس فراهم گشته این تل ریخته ست
صورت کار جهان بی بقا فهمیدنی ست
رنگ بنیادی که می ریزند اول ریخته ست
چشم کو تا از سواد فقر آگاهش کنند
شب ز انجم تا چراغ بزم مکحل ریخته ست
سستی فطرت ز آهنگ سعادت بازداشت
رشته های تابدار اکثر به مغزل ریخته ست
طبعها محرم سواد مکتب آثارنیست
ورنه اینجا یک قلم آیا منزل ریخته ست
صاف معنی ز تقاضای عبارت درد شد
کس چه سازد ماده ای اعلا به اسفل ریخته ست
درکمینگاه حسد هرچند سر خاردکسی
طعن مجهولان چو خارش بر سرکل ریخته ست
جسم وجان تهمت پرست ظاهر و مظهر نبود
آگهی بر ما غبار چشم احول ریخته ست
تا خمش بودیم وحدت گردی ازکثرت نداشت
لب گشودن مجمل ما را مفصل ریخته ست
گرد غفلت رفته اند ازکارگاه بوریا
این سیاهی بیشتر بر خواب مخمل ریخته ست
تا توانایی ست اینجا دست ناگیراکراست
نقد این راحت قضا درپنجه شل ریخته ست
بیدل از دردسر پست و بلند آزادهم
وضع همواری جبین ما ز صندل ریخته ست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
به دست و تیغ کسی خون من حنابسته ست
به حیرتم که عجب تهمت بجا بسته ست
ز جیب ناز خطش سر برون نمی آرد
ز بسکه عهد به خلوتگه حیا بسته ست
زه قبای بتی غنچه کرد دلها را
که حسنش ازرگ گل بند بر قبا بسته ست
غبار من همه تن بال حسرت است اما
ادب همان ره پرواز مدعا بسته ست
به وادی طلبت نارسایی عجزیم
که هرکه رفته زخود خویش را به ما بسته ست
امیدهاست که جز سجده ام نفرماید
کسی که خاصیت عجز برگیا بسته ست
تن از بساط حریرم چه گونه بندد طرف
که دل به سلسله نقش بوریا بسته ست
نگاه حسرتم و نیست تاب پروازم
که حیرت از مژه ام بال بر قفابسته ست
گداخت حیرت نقاش رنگ تصویرم
که نقش هستی من بی نفس چرا بسته ست
مگربه آتش دل التجا برم چوسپند
که بی زبانم وکارم به ناله وابسته ست
چو شمع تا به فنا هیچ جا نیاسایم
مرا سری ست که احرام نقش پا بسته ست
مگر ز زلف تو دارد طریق بست وگشاد
گه بیدل اینهمه مضمون دلگشا بسته ست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چنین که نیک وبد ما به عجزوابسته ست
قضا به دست حنا بسته نقش ما بسته ست
به قدرناله مگرزین قفس برون آییم
وگرنه بال به خون خفته است وپا بسته ست
چو سنگ چاره ندانم از زمینگیری
زدست عجزکه ما را به پای ما بسته ست
بهاربوسه به پای تو داد و خون گردید
نگه تصور رنگینی حنا بسته ست
کدام نقش که گردون نبست بی ستمش
دلی شکسته اگر صورت صدا بسته ست
درین دو هفته که در قید جسم مجبوری
گشاده گیر در اختیار یا بسته ست
به کعبه می کشم از دیر محمل اوهام
نفس به دوش من ناتوان چها بسته ست
دلم زکلفت جرم نکرده گشت سیاه
غبار آینه ام زنگهای نابسته ست
به ذوق عافیت  آن به  که هیچ ننمایی
کف غباری وآیینه بر هوا بسته ست
حریف نسخه افتادگی نه ای  ورنه
هزارآبله مضمون نقش پا بسته ست
چو موج هرزه تلاش کنار عافیتیم
شکست دل کمر ما هزار جا بسته ست
چو صبح بر دو نفس آنقدر مچین بیدل
که تا نگاه کنی محمل دعا بسته ست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دل در قدم آبله پایان که شکسته ست
این شیشه به هرکوه و بیابان که شکسته ست
جز صبر به آفات قضا چاره نشاید
در ناخن تدبیر نیستان که شکسته ست
با سختی ایام درشتی مفروشید
ای بیخبران سنگ به دندان که شکسته ست
گر ناز ندارد سر سوتش غبارم
دامان تو ای سرو خرامان که شکسته ست
هر سو چمن آرایی نازی ست درین باغ
آیینه به این رنگ گل افشان که شکسته ست
گل بی تپشی نیست جگرداری رنگش
جز خنده بر این زخم نمکدان که شکسته ست
گرعجز عنان گیر ز خود رفتن من نیست
رنگم چوگل شمع پریشان که شکسته ست
با چاک جگر بایدم ازخویش برون جست
چون صبح به رویم در زندان که شکسته ست
کر موج ندارد تب وتاب نم اشکم
در چشم محیط این همه مژگان که شکسته ست
عم ری ست جنون می کنم از خجلت افلاس
دستی که ندارم به گریبان که شکسته ست
هر ذره جنون چشمی از دیده آهوست
آیینه مجنون به بیابان که شکسته ست
بیدل نفسی چند فضولی کن وبگذر
بر خوان کریمان دل مهمان که شکسته ست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
گردباد امروز در صحرا قیامت  کاشته ست
موی مجنون بی سر و پاگردنی افراشته ست
چون سحرگرد نفس بر آسمانها برده ایم
بی طنابی خیمه ما ناکجا برداشته ست
در ازل آیینه شرم دویی در پیش داشت
مصلحت بینی که ما را جز به ما نگماشته ست
تا قیامت حسرت دیدار باید چید و بس
چشم مخموری در این ویرانه نرگس کاشته ست
سرنوشت خویش تا خواندم عرقها کرد گل
این خط موهوم یکسر نقطه  شک داشته ست
قطره ای بودم ولی از جسم خاکی بسته ام
فرصت عمر اینقدر بر من غبار انباشته ست
باد یکسر شکل عنقا خاک تصویر عدم
طرفه تر این  کادمی خود را کسی پنداشته ست
ریشه واری در طلب مژگان سر از پا برنداشت
عشق ما را در زمین شرم مطلب کاشته ست
جز به صحرای عدم بیدل کجا گنجد کسی
تنگی این عرصه در دل جای دل نگذاشته ست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
سخت  جانی از من محزون  که باور داشته ست
زندگانی بی  تو این مقدار لنگر داشته ست
خار خار موج در خونم قیامت می کند
خنجر نازت نمی دانم چه جوهر داشته ست
بر رهت چون  نقش  پا از من صدایی برنخاست
پهلوی بیمار الفت طرفه بستر داشته ست
حسرت مستان این بزم از فضولی می کشم
شرم اگر باشد عرق هم  می به ساغر داشته ست
بزمها از رشته شمعی ست لبریز فروغ
اینقدر بالیدنم پهلوی لاغر داشته ست
پروازها جمع است در مژگان من
گر همه خوابیده باشم بالشم پر داشته ست
 پروازها جمع است درمژگان من
پنجه بیکار هم خاریدن سر داشته ست
نیست جز نامحرمی آثار این زندانسرا
خانه  زنجیر یکسر حلقه در داشته ست
دست بر هم سودن ما آبله آورد بار
چون صدف بیحاصلی ها نیزگوهر داشته ست
چون تریا پا به گردون سوده ایم از عاجزی
آبله ز خاک ما را تاکجا برداشته ست
دل مصفاکن جهان تسخیری آن مقدار نیست
آینه صیقل زدن ملک سکندر داشته ست
بیدل ا ز خورشید عالمتاب باید وارسید
یک دل روشن چراغ هفت کشور داشته ست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تنها نه ذره دقت اظهار داشته ست
خورشید نیز آینه درکار داشته ست
دل غره چه عیش نشیندکه زیرچرخ
گوهر شکست و آینه زنگار داشته ست
تنزیه در صنایع آثار دهر نیست
این شیشه گر حقیقت گل کار داشته ست
در ششجهت تنیدن آهنگ حیرتی ست
قانون درد دل چقدر تار داشته ست
آگاه نیست هیچ کس از نشیه حضور
حیرت هزار ساغر سرشار داشته ست
نقش نگار خانه دل جز خیال نیست
آیینه هرچه دارد از آن عار داشته ست
ای از جنون جهل تن آسانی آرزوست
هوشی که سایه را که نگونسار داشته ست
قد دو تاست حلقه چندین سجود ناز
گویا سراغی از در دلدار داشته ست
هرچند داغ گشت دل و دیده خون گریست
آگه نشدکه عشق چه آزار داشته ست
بیدل تو اندکی گره دل گشاده کن
کاین نوغزل چه صنعت اسرار داشته ست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
عجز ما چندین غبار از هرکمین برداشته ست
آ سمان را هم  که می بینی زمین برداشته ست
حق سعی ریشه بسیار است بر نخل بلند
پای درگل رفته ما را اینچنین برداشته ست
کوشش بیهوده خلقی را به  کلفت غوطه داد
موج در خورد تلاش  از بحر چین برداشته ست
تا نفس زد تخم خواب ریشه ها گردید تلخ
دل جهانی را به فریاد حزین برداشته ست
برحلاوت دوستان یک چشم عبرت وا نکرد
این همه زخمی  که موم از انگبین برداشته ست
بیش ازین تاب  گرانیهای دل مقدور نیست
ناله دارد کوه تا نامم نگین برداشته ست
بی گرانی نیست تکلیفی که دارد سرنوشت
پشت ابرو هم خم از بار جبین برداشته ست
سعی ما چون شمع رفت  آخر به تاراج عرق
نخل باغ ناتوانیها همین برداشته ست
سایه بودیم این زمان خورشید گردونیم و بس
نیستی ما را چه مقدار از زمین برداشته ست
بیدل از افلاس ما رز جنون پوشیده نیست
دست کوته تا گریبان آستین برداشته ست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
جایی که مرگ شهرت انجام داشته ست
لوح مزار هم به نگین نام داشته ست
یاران تأملی که درتن عبرت انجمن
چینی مو نهفته چه پیغام داشته ست
غیر از ادای حق عدم چیست زندگی
بیش وکم نفس همه یک وام داشته ست
راحت درین قلمرو از آثار هوش نیست
خوابیده است اگرکسی آرام داشته ست
دل در خم کمند نفس ناله می کند
ما راگمان گه زلف بتان دام داشته ست
موی سفیدکم کمت از هوش می برد
پیری قماش جامه احرام داشته ست
در هر سر آتش دگر  ست از هوای دل
یک خانه آینه چقدر بام داشته ست
هرجا خرام خوش نگهان گرد ناز بیخت
تا چشم نقش پا گل بادام داشته ست
بخت سیاه رونق بازارکس مباد
در روز نیز سایه همین شام داشته ست
دل تیره به که چشم ندوزد به خوب و زشت
تا صیقلی ست آینه ابرام داشته ست
قدر سخن بلندکن از مشق خامشی
حرف نگفته معنی الهام داشته ست
از هر خمی که جوش معانی بلند شد
بیدل به گردش قلمت جام داشته ست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
صاحب خلق حسن   گلها به دامن داشته ست
چرب  و نرمی  درطبایع   آب  و روغن داشته ست
با دل جمع آشنا شو از پریشانی برآ
در بهار نادمیدن دانه خرمن داشته ست
وصل خواهی زینهار از فکر راحت قطع  کن
وادی عشاق منزل نام رهزن داشته ست
بی نشانی همتان از هرچه گویی برترند
منظر این شاهبازان یک نشیمن داشته ست
آفت جانکاه دارد برگ و ساز اعتبار
شمع  از پهلوی  چرب  خویش دشمن داشته ست
زیرگردون  سود و سودای  همه با گردش است
این دکان  سنگ ترازو در فلاخن داشته ست
داغم از زیر و بم ساز خیال آهنگ عشق
هم خودش می فهمدآن حرفی که با من داشته ست
کاروان عمر را یک نقش پا دنباله نیست
شوخی رفتار ما بی رشته سوزن داشته ست
چیست مغروری ز فکرخویش غافل زبستن
ازگریبان آنکه سر برداشت گردن داشته ست
جا ن کنی در عجز و طاقت ناگزیر آدمی ست
از نگین تا قبر این فرهادکندن داشته ست
همت عیش و الم بر دل مبندید از ثبات
هرچه دارد خانه آیینه رفتن داشته ست
آتش افتاده ست بیدل در قفای کاروان
گلشن ما آنچه دارد باب  گلخن داشته ست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چون شمع اگر خلق پس و پیش گذشته ست
تا نقش قدم پا به سر خویش گذشته ست
در هیچ مکان رام تسلی نتوان شد
زین بادیه خلقی به دل ریش گذشته ست
گر راه روی بر اثر اشک قدم زن
هستی ست خدنگی که ز هر کیش گذشته ست
شاید ز عدم گل کند آثار سراغی
از دشت غبار همه کس پیش گذشته ست
هر اشک که گل کرد ز ما و تو به راهی ست
این آبله ها بر سر یک نیش گذشته ست
روز دو دگر نیز به کلفت سپری گیر
زین پیش هم اوقات به تشویش گذشته ست
شیخان همه آداب خرامند و لیکن
زین قافله ها یک دو قدم ریش گذشته ست
آدم گری از ریش بیاموز که امروز
هر پشم ز صد خرس و بز و میش گذشته ست
ای پیر خرف شرم کن از دعوی شوخی
عمری که کمش می شمری بیش گذشته ست
زین بحر که دور است سلامت ز کنارش
آسوده همین کشتی درویش گذشته ست
سرمایه هوایی ست چه دنیا و چه عقبا
از هرچه نفس بگذرد از خویش گذشته ست
بیدل به جهان گذران تا دم محشر
یک قافله آینده میندیش گذشته ست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دل از ندامت هستی  مکدر ا فتاده ست
دگر ز یأس مگو خاک بر سر افتاده ست
در این بساط  تنزه کجا تقدس کو
مسیح رفته و نقش سم خر افتاده ست
مرو به باغ که از خنده کاری گلها
در این هوسکده رسم حیا برافتاده ست
فلک شکوه برآ از فروتنی مگذر
بلندی سر این بام بر در افتاده ست
به هر طرف نگری خودسری جنون دارد
جهان خطی ست که بیرون مسطر افتاده ست
به غیر چوب زمین گیری از خران نرود
عصا کجاست که واعظ ز منبر افتاده ست
نرفت شغل گرفتاری از طبیعت خلق
قفس شکسته به آرایش پر افتاده ست
کسی به منع خودآرایی ات ندارد کار
بیا که خانه آیینه بی در افتاده ست
سرشک آینه نگذاشت در مقابل آه
ز بی نمی چقدر چشم ما تر افتاده ست
به عافیت چه خیال است طرف بستن ما
مریض عشق چو آتش به بستر افتاده ست
فسانه دل جمع از چه عالم افسون بود
محیط در عرق سعی گوهر افتاده ست
تو هم به حیرت از این بزم صلح کن بیدل
جنون حسن به آیینه ها درافتاده ست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
همچو شبنم ادب آیینه زدودن بوده ست
به هم آوردن خود چشم  گشودن بوده ست
به خیالات مبالید که چون پرتو شمع
کاستن توأم اقبال فزودن بوده ست
مزرع  کاغذ آتش زده سیراب  کنید
تخمهایی که هوس کاشت درودن بوده ست
کم و بیش  آبله سامان تلاش هوسیم
دسترنج همه  کس درخور سودن بوده ست
غفلت آیینه تحقیق جهان روشن  کرد
آنچه ما زنگ شمردیم زدودن بوده ست
سرمه انشایی خط پرده در معنیهاست
خامشی نغمه اسرار سرودن بوده ست
موج این بحر نشد ایمن از اندوه  گهر
خم دوش مژه از بار غنون بوده ست
با همه جهل رسا در حق دانایی خویش
حرف پوچی که نداریم ستودن بوده ست
زین کمالی که خجالت کش صد نقصان است
جز نهفتن چه سزاوار نمودن بوده ست
غیر تسلیم درین عرصه  کسی پیش نبرد
سر فکندن به زمین  گوی ربودن بوده ست
تا ابد شهرت عنقا نپذیرد تغییر
ملک جاوید بقا هیچ نبودن بوده ست
ساز بزم عدمم لیک نوایی  که مراست
نام بیدل ز لب یار شنودن بوده ست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ادب اظهارم و با وصل توام کاری هست
عرض آغوش ندارم دل افگاری هست
نرود سلسله بندگی ازگردن ما
سبحه گر خاک شود رشته زناری هست
با همه کلفت دوری به همین خرسندیم
که در آیینه ماحسرت دیداری هست
پیکرخاکی ما را به ره سیل فنا
یاد ویرانی از آن نیست که معماری هست
دهر وهم است سر هوش سلامت باشد
عکس کم نیست گراز آینه آثاری هست
ذره ما به چه امید زند بال نشاط
سرخورشید هم امروزبه دیواری هست
ای دل از مهر رخ دوست چراغی به کف آر
کزخم زلف به راه تو شب تاری هست
اشک گل شکند از جنبش مژگان ترم
غنچه ام درگرو سرزنش خاری هست
زندگی خرمن ما را چه کم ازبرق فناست
رنگ گل هم به چمن آتش همواری هست
جای پرواز ز خود رفته فغانی داریم
بال اگر نیست ندامت زده منقاری هست
عالم از شوخی عشق اینهمه توفان دارد
هرکجا معرکه ای هست جگرداری هست
ازکمربستن آن شوخ یقین شد بیدل
کاین گره دادن او را به میان تاری هست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
تا ز جنس تب وتاب نفس آثاری هست
عشق را با دل سودازده ام  کاری هست
کو دلی کز هوس آرایش دکانش نیست
در صفا خانه هر آینه بازاری هست
خلقی آفت کش نیرنگ خیال است اینجا
هیچ کس نیست خر اما همه را باری هست
خاک گشتیم و زتأثیر خیال تو هنوز
دل هر ذره ما چشمه دیداری هست
ماو من هیچ کم از نعره منصوری نیست
تانفس هست حضور رسن و داری هست
ای دل ابرام مکن چشمش اگر جان طلبد
از مروت مگذر خاطر بیماری هست
باعث قتل من از لاله رخان  هیچ مپرس
اینقدر بس  که بگویند گنهکاری هست
آتش حسن که در دیر خیال افتاده ست
شمع هم سوخته قشقه وزناری هست
زخم ما را اثر اندود تبسم مپسند
که درتن موج گهرگرد نمک زاری هست
به که درپیش لبت عرض خموشی نبرد
طوطیی راکه ز شکر سرگفتاری هست
بارب از پرتو دیدار نگردد محروم
محفل حیرت ما آینه مقداری هست
عمر در ضبط نفس صید رسایی دارد
تا توانی به گره گیر اگر تاری هست
همچو آن نغمه که از تار برون می آید
اگر از خویش روی جاده بسیاری هست
تاب خورشید جمالش چو نداری بیدل
در خیال خط او سایه دیواری هست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بی توام جای نگه جنبش مژگانی هست
یعنی از ساز طرب دود چراغانی هست
کشته ناز توام بسمل انداز توام
گرهمه خاک شوم خاک مرا جانی هست
عجز پرواز ز سعی طلبم مانع نیست
بال اگر سوخت نفس شوق پرافشانی هست
زندگی بی المی نیست بهار طربش
زخم تا خنده فروش است نمکدانی هست
تا به کی زیر فلک داغ طفیلی بودن
نبری رنج  در آن خانه که مهمانی هست
محوگشتن دو جهان آینه در بر دارد
جلوه کم نیست اگر دیده حیرانی هست
غنچه این چمنی  کلفت دلتنگی چند
ای چمن محوگلت سیرگریبانی هست
نخل پرواز شکوفه ست امید ثمرش
نعمت آماده کن ریزش دندانی هست
عذر بی دردی ما خجلت ما خواهد خواست
اشک اگر نیست عرق هم نم مژگانی هست
جرأ تی کوکه به رویت مژه ای بازکنم
چشم قربانی و نظاره پنهانی هست
زین چمن خون شهیدکه قیامت انگیخت
که به هرگل اثر دستی و دامانی هست
گرتأمل قفس بیضه طاووس شود
در شبستان عدم نیز چراغانی هست
نشوی منکر سامان جنونم بیدل
که اگر هیچ ندارم دل ویرانی هست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
گر آینه ات محرم زشتی و نکوییست
جوهر ندهی عرض که پر آبله  روییست
دل را به هوس قابل تحقیق میندیش
این حوصله مشرب قدحی نیست سبوییست
از خویش برآ شامل ذرات جهان باش
هرگاه نفس فال صدا زد همه سوییست
بر پیرهن ناز جهان چشم ندوزی
جز جامه عر- بان تنی این جمله رتیست
پیداست که تا چندکند ناز طراوت
این برگ و بر و نشو و نمای تو کدوییست
زبن روزوشبی چند چه پیری چه جوانی
تا صبح قیامت همه دم شرم دو موییست
غافل مشو از ساز عبارات و اشارات
هنگامه زیر و بم ما هایی و هوییست
جز سیر عدم نیست تماشاگه هستی
بر قرب مکن نازکه اینها همه اوییست
خشکی نکند ریشه به  گلزار محبت
هرسبزه که دیدیم چومژگان لب جوییست
دست هوس ازخویش نشستن چه جنون بود
تا خاک تو بر باد نرفته ست وضوییست
هرچند عبارت همه اعجاز فروشد
تا لب به خموشی ندهی بیهده  گوییست
بیدل نکنی دعوی شوخی که درین باغ
پامال خرام هوس است آنچه نموییست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ناله ها داریم و کس زین انجمن آگاه نیست
آنچه دل می خوهد از اظهار مطلب آه نیست
امتحان صد بار طی کرد از زمین تا آسمان
هیچ جا چون  گوشه بی مطلبی دلخواه نیست 
عالمی چون موج گوهر می رود غلتان ناز
پیش پای ما تأمل  گر نباشد چاه نیست
هرچه را از دور می بینی سیاهی می کند
سعی بینش گر قریب افتدکلف در ما یست
در عملهایی  که جز خجلت ندارد شهرتش
کم مدان آگاهی ات  گر دیگری آگاه نیست
هم تو در هر امر بهر خویش تأیید حقی
هرکجا باشی  کسی  غیر از خودت  همراه نیست
بر بقای ما فنا بست از عدم غافل شدن
آینه گر صاف باشد روزکس بیگاه نیست
چشم بند عر صه یکتایی ام  دیوانه کرد
هر چه می بینم غبار لشکر است و شاه نیست
در عدم هم  گرد حسرت های د ل پر می زند
من رهی دارم  که  گر منزل شوم  کو تاه نیست
از امل تا چند آن سوی قیامت تاختن
بیخبر در منزلی ره را به منزل را نیست
اختیار فقرت از آفات شهرت رستن است
دستگاه مفلسی خفت کش افواه نیست
نور دل خواهی غبار طبع مظلومان مباش
بایدت آیینه جایی بردکانجا آه نیست
هرکجا جزویست  در آغوش کل  خوابیده است
دشمن  کیفیت مینا ز سنگ آگاه نیست
وحدت  آهنگان رفیق کاروان غیرتند
آنکه با ما می رود با هیچکس همرا نیست
بیدل از افسانه پردازان این محفل مباش
شمع  را غیر از زبان چرب خود جانکاه نیست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
غنچه در فکر دهانت  گوشه گیر خسته ای ست
گوهر ازسودای لعلت سر به دامن بسته ای ست
نسبت خاصی ست اهل عشق را با جور حسن
زخم ما و تیغ نازت ابروی پیوسته ای ست
چرب و نرمی درکلام عاشقان پرورده اند
نغمه منقار مرغان تو مغز پسته ای ست
سرکشان از قید دام خاکساری فارغند
از کمان طوق قمری سرو تیر جسته ای  ست
نخلبند گلشنم یارب خیال روی کیست
هر نگه امشب به چشمم رشته گلدسته ای ست
بحر موزونی ز طبعم باز توفان می کند
هر نفس بر لب چو موجم مصرع برجسته ای ا ست
بوی  گل را التفات غنچه زندان است و بس
خون خورد در گوشه گیری هر کجا وابسته ای ست
بسکه وحشت محمل عیش بهاران می کشد
رنگ هم چون بو غبار بر زمین ننشسته ای ست
بی بلایی نیست از هرجا تراود بوی درد
در نقاب پردهء این سازها دلخسته ای ست
ماجرای دل به اظهار دگر محتاج نیست
گوش اگر باشد نفس هم ناله آهسته ای ست
دردمندی لازم دست تهی افتاده است
شیشه تا خالی نمی گردد دل نشکسته ای ست
بسکه بیدل کلفت اندود است گلزار جهان
بوی  گل در دیده ام دود ز آتش جسته ای ست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
حیرت دمیده ام گل داغم بهانه ای ست
طاووس جلوه زار تو آیینه خانه ای ست
غفلت نوای حسرت دیدار نیستم
در پرده چکیدن اشکم ترانه ای ست
درد سر تکلف مشاطه بر طرف
موی میان ترک مرا بهله شانه ای ست
حسرت کمین وعده وصلی ست حیرتم
چشم به هم نیامده گوش فسانه ای ست
ضبط نفس نوید دل جمع می دهد
گر فال کوتهی زند این ریشه دانه ای ست
زین بحر تاگهر نشوی نیست رستنت
هر قطره را به خویش رسیدن کرانه ای ست
مخصوص نیست کعبه به تعظیم اعتبار
هرجا سری به سجده رسید آستانه ای ست
آنجا که زه کنندکمانهای امتیاز
منظور این و آن نشدن هم نشانه ای ست
دریاد عمر رفته دلی شاد می کنم
رنگ پریده را به خیال آشیانه ای ست
بیدل ز برق وحشت آزادی ام مپرس
این شعله را برآمدن از خود زبانه ای ست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
نه ما را صراحی نه پیمانه  ایست
دل و دیده غوغای مستانه ایست
ز دل ششجهت شیشه ها چیده اند
جهان حلب خوش پریخانه ایست
به هرگردبادی کزین دشت و در
تامل کنی هوی دیوانه  ایست
گر این است سنگینی خواب ما
خروش قیامت هم افسانه ایست
درین انجمن فرصت ما و من
همان قصه عشق و پروانه ایست
قناعت به گوشت نگفت ای صدف
که در جیب لب بستنت دانه ایست
رفیقان تلاشی  که آنجا رسیم
درین دشت دل نام و برانه ایست
مباشید غافل ز وضع جنون
به هر زلف آشفتگی شانه ایست
ز تحقیق خود هیچ نشکافتیم
سرم در گریبان بیگانه  ایست
چو بید ل توان از دو عالم گذشت
اگر یک قدم جهد مردانه ایست

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
ادب نه کسب عبادت نه سعی حق طلبی ست
به غیر خاک شدن هرچه هست بی ادبی ست
ز بیقراری نبض نفس توان دانست
که عمرآهوی وحشت کمند بی سببی ست
خمار جام تسلی شکستن آسان نیست
ز ناله تا به خموشی هزار تشنه لبی ست
تغافل  آینه دار تبسم است اینجا
به عرض چین نتوان گفت ابروش غضبی ست
به فهم مطلب موهوم ماکه پردازد
زبان عجزفروشان مدعا عربی ست
دلی گداخته برگ نشاط امکان است
کبابها جگری کن شراب ما عنبی ست
اسیر شانه و حیران سرمه ای زاهد
کجاست عصمت وکو عفت این همه جلبی ست
هنوز موی سفیدش به شیر می شویند
فریب جبه و دستار چند شیخ صبی ست
زپشت وروی ورق هرچه هست باید خواند
کدام عیش و چه کلفت  زمانه روزو شبی ست
چوصبح به که به صد رنگ شبنم آب شویم
کفی غبار و غرور نفس حیاطلبی ست
چو موج اگر همه تسلیم گل کنی بیدل
هنوزگردن تمهید دعوی ات عصبی ست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
به محفلی که دل آیینه رضاطلبی ست
نفس درازی اظهار پای بی ادبی ست
خروش العطش ما نتیجه طلب است
وگرنه وادی الفت سراب تشنه لبی ست
میی ز خم نکشیدیم عذر حوصله چند
تنک شرابی ما جرم شیشه حلبی ست
کسی که بخت سیه سایه برسرش افکند
اگر به صبح زند غوطه آه نیم شبی ست
اسیربخت سیه پیکری که من دارم
به هرصفت که دهم عرضه آه نیم شبی ست
به عالمی که نگاه تو نشیه توفان است
زخویش رفتن ما موج باده عنبی ست
خیال محمل تهمت به دوش سرمه مبند
رم غزال تو وحشت غبار بی سببی ست
دلت مقابل و آنگاه عرض یکتایی
ثبوت وحدت آیینه خانه بوالعجبی ست
عروج وهم ازین بیشتر چه می باشد
که مرده ایم و نفس غره سحر لقبی ست
نه ای حریف مذلت دل از هوس پرداز
که آبروعرق شرم آرزوطلبی ست
دلیل جوش هوس هاست الفت دنیا
عجوز اگر خوشت آید ز علت عزبی ست
به درس دل عجمی دانشم چه چاره کنم
که مدعا ز نفس تا بیان شود عربی ست
ز دور باش غرورتغافلش بیدل
من و دلی که امیدش خروش زیرلبی ست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
زین دو شرر داغ دل هستی ما عبرتیست
کاغذ آتش زده محضر کم فرصتیست
زیر فلک آنقدر خجلت مهلت مبر
زندگی خضر هم یک دو نفس تهمتیست
آن همه پاینده نیست غلغل جاه و حشم
کوس و دهل  هرکجاست  چون  تب غب نوبتیست
خاک ز سعی غبار بر فلکش نیست بار
سجده غنیمت شمار عالم دون همتی ست
غیر غبار نفس هیچ نپیموده ایم
باده دیگر کجاست شیشه ما ساعتی ست
چشمت اگر باز شد محو خیالات باش
فهم تماشاکراست آینه همه حیرتیست
تهمت اعمال زشت ننگ جقیقت مباد
آدمی ابلیس نیست لیک حسد لعنتیست
آینه در زنگبار چاره ندارد ز زنگ
همدم بدطینتان قابل بی حرمتیست
نخل گداز آبیار از بن و بارش مپرس
گریه چه خرمن  کنیم حاصل شمع آفتی ست
نم به جبین محو کن تا ندری جیب شرم
گر عرق آیینه شد ننگ ادب  کسوتی ست
شمع نسوزد چرا بر سر پروانه ها
بت به غم برهمن ز آتش سنگش ستیست
تاب و تب موج و کف  خارج دریا شمار
قصه کثرت محو ان بیدل ما وحدتی ست

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
ساز تو کمین نغمه بیداد شکستی ست
در شیشه این رنگ پریزاد شکستی ست
گوهر ز حباب آن همه تفریق ندارد
هرجاست سری درگره باد شکستی ست
تصویر سحر  رنگ سلامت نفروشد
صورتگر ما خامه بهزاد شکستی ست
پیچ و خم عجزیم  چه ناز و چه تعین 
بالیدن امواج به امداد شکستی ست
چون رنگ چه “ بالم به غباری که ندارم
از خویش فراموشی من یاد شکستی  ست
تنها دل عاشق تپش یأس ندارد
هرشیشه تنک مشرب فریاد شکستی ست
بیدل نخوری عشوه تعمیر سلامت
ویرانی بنیاد تو آباد شکستی ست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -