cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
که دارد جوهر تحقیق حسرتگاه ناموسش
جهانتاب است شمع و بیضه عنقاست فانوسش
تبسم ریز صبحی رفت از گلشن  که تا محشر
به هر سو غنچه ها لب می کند از حسرت بوسش
خیال عشق چندان شست اوراق دلایل را
که در آیینه نتوان یافتن تمثال جاسوسش
نوید وصل آهنگی ست وقف ساز نومیدی
اگر دل بشکند زین نغمه نگذارند مأیوسش
درین محفل به هر جا شیشه ما سرنگون  گردد
خم طاق شکست دل نماید جای پا بوسش
شکستم در تمنای بهارت شیشه رنگی
که هر جا می رسم پر می زند آواز طاووسش
جهان یکسر حقست  آری مقید مطلق است اینجا
ز مینا هر که آگه شد پری  گردید محسوسش
ز دیرستان عشقت در جگر جوش تبی دارم
که از تبخاله می باید شنیدن بانگ ناقوسش
دگر می تاختم با ناز در جولانگه فطرت
به این خجلت عرق  کردم  که نم زد پوست بر کوسش
زمان فرصت دیدار رفت اما من غافل
به وهم آیینه صیقل می زنم از دست افسوسش
به آزادی پری می زد نفس در باغ ما بیدل
تخیل  گشت زندانش توهم  کرد محبوسش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
دل بی مدعا رنگی ندارد تا کنم فاشش
صدف در حیرت آیینه گم کرده ست نقاشش
درین محفل نیاوردند از تاریکی دلها
چراغی را که باشد امتیاز از چشم خفاشش
جهان رنگ با تغییر وضع خود جدل دارد
به هر جا شیشه و سنگی است با وهم است پرخاشش
به تشویش دل مأیوس رنجی نیست مفلس را
شکست کاسه در بزم کرم کرده ست بی آشش
به این شرمی که می بیند کریم از جبهه سایل
گهر هم سرنگون می افتد از دست گهرپاشش
به ملک بی نیازی رو که  گاه احتیاج آنجا
چوناخن می کشد درهم به پشت دست قلاشش
خط لوح امل جز حک زدن چیزی نمی ارزد
همه گر ریش زاهد در خیال آید که بتراشش
شیون هر صفت مستوری عاشق نمی خواهد
کفن هر چند پوشد ذوق عریانیست نباشش
بساط زندگی مفت حضور اما به دل جاکو
نفس می گسترد در خانه آیینه فراشش
ندارد کاوش دل صرفه امن  کسی بیدل
در این ناسور توفانهای خون خفته ست مخراشش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
آن را که ز خود برد تمنای سراغش
چون اشک تر از رفتن خود کرد ایاغش
هر چرب زبانی که به شوخی علم افراشت
کردند چو شمع از نفس سوخته داغش
رحم است بر آن خسته  که چون آه ندامت
در گوشه دل نیز ندادند فراغش
فریاد که در گلشن امکان نتوان یافت
صبحی  که به شب ها نکشد بانگ  کلاغش
پیدایی حق ننگ دلایل نپسندد
خورشید نه جنسی است که جویی به چراغش
این نشیه ز کیفیت جولان  که  گل کرد
تا ذره در این دشت به چرخ است دماغش
حیرت چمن مستی و مخموری وهمیم
تمثال در آیینه شکسته ست ایاغش
در مملکت سایه ز خورشید نشان نیست
ای بیخبر از ما نتوان یافت سراغش
خاکسترت از دود نفس بال فشان است
آتش قفس فاخته دارد پر زاغش
از شیون رنگین وفا هیچ مپرسید
دل آن همه خون  گشت  که بردند به باغش
بیدل من و بزمی  که ز یکتایی الفت
خاکستر پروانه بود باد چراغش

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
به رنگی کج کلاه افتاده خم در پیکر تیغش
که از حیرت محرف می خورد صورتگر تیغش
به جوی برگ گل آب از روانی دست می شوید
به سعی خون ما نتوان  گذشت از معبر تیغش
در این محفل بساط راحتی دیگر نمی باشد
مگر در رنگ خون غلتم دمی بر بستر تیغش
چو موج از عجزگردن می کشد کر و فر امکان
نمایان است توفان شکست از لشکر تیغش
کدورت بر نیارد طینت خورشید سیمایان
بیاض صبح دارد آینه روشنگر تیغش
گرانجانی ست زبر سایه برق بلا بودن
ز فرق  کوه دشوارست خیزد لنگر تیغش
چوگل در پیکر افسرده ام خونی نمی باشد
به پرواز آیدم رنگی مگر از شهپر تیغش
کند گرد از کدامین کوچه خون بسملم یارب
سراغ نقش پایی برده ام تا جوهر تیغش
بهار فیض دررنگ شهادت خفته است اینجا
تبسم بر سحر دارد جراحت پرور تیغش
خط تسلیم سرمشق کمال دیگر است اینجا
به جوهر ناز دارد گردن فرمانبر تیغش
به خون بیدلان گویند ابرویش سری دارد
سر سودایی من هم به قربان سرتیغش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به هر بزمی که باشد جلوه فرما جوهرتیغش
به چشم زخم دلها سرمه گردد جوهرتیغش
زلال آبروها می زند موج از پر بسمل
به  کوثر سر فرو نارد تمنا پرور تیغش
ز رنگ خویش گردد پایمال برق نومیدی
کف خونی  که نگذارند برگرد سر تیغش
چو آن مصرع  که هرحرفش کشد تا معنی رنگین
به قصد خون من جوهر بود بال وپرتیغش
توان خواند از غرور حسن عجز حال مشتاقان
خطی جز سرنوشت ما ندارد دفتر تیغش
تغافل پیشه ای درکار ابروی کجش دارد
کجا شور شهیدان بشنودگوش کر تیغش
به خون بسملی گر تهمت آلود هوس گردد
شفق بر خود تپد از رشک دامان تر تیغش
به بحر عشق هر موج از حبابی سرخوش است اما
سری کو تا به عرض گردش آرد ساغر تیغش
ندارد موج هرگز درکنار بحر آسودن
به این شوخی چسان خوابیده جوهر در بر تیغش
در این محفل که یک خواب فراموش است راحتها
کجا پهلو نهد کس  گر نباشد بستر تیغش
به قطع زندگی بیدل نفس مهلت نمی خواهد
رموز بی نیامی روشن  است از پیکر تیغش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چه لازم جوهر دیگر نماید پیکر تیغش
بس است از موج خون بیگناهان جوهر تیغش
به آیینی که شاخ گل هجوم غنچه می آرد
چرا خونم حمایل نیست یا رب در بر تیغش
محبت  گر دلیلت شد چه امکانست نومیدی
کف خون هم بجایی می رساند رهبرتیغش
به صد تسلیم می باید رضا جوی قدر بودن
چو ابرو بر سر چشمست حکم لنگر تیغش
به بال طایر رنگ از رگ گل رشته می باشد
رهایی نیست خونم را ز دام جوهرتیغش
اگر خورشید در صد سال یک لعل آورد بیرون
بدخشانها به یک دم بشکفاند جوهر تیغش
خطی از عافیت در دفتر بسمل نمی گنجد
مزن بر صفحه دلهای ما جز مسطر تیغش
به حسرت عالمی بیتاب رقص بسمل است اما
که دارد آنقدر خونی  که  گردد زیور تیغش
دماغ دست از آب  خضر شستن برنمی دارم
بلند است از سرم صد نیزه موج  گوهر تیغش
درین میدان مشو منکر تلاش ناتوانان را
مه نو هم سری می آرد آخر بر سر تیغش
چه مقدار آبرو سامان  کند خون من بیدل
به دریا تر نمی گردد زبان اژدر تیغش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
کشت عاشق  که دهد داد گیاه خشکش
موی چینی ست رگ ابر سیاه خشکش
بی سخا گردن منعم چه کمال افرازد
سر خشکی ست که آتش به  کلاه خشکش
سر به غفلت مفرازید ز آه مظلوم
برق خفته ست به فواره آه خشکش
شاه اگر دامن انعام به  خست چیند
نیست جز مهره شطرنج سپاه خشکش
غفلت بیدل ما تا به  کجا گرد کند
ابر رحمت نشود تر به  گناه خشکش

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
شوق آزادی سر از سامان استغنا مکش
گرکشی بار تعلق جز به پشت پا مکش
ای شرر زین مجمرت آخر پری باید فشاند
گر همه در سنگ باشی آنقدرها وامکش
بر نمی آید خرد با ساز حشرآهنگ دل
مغز مستی  گر نداری پنبه از مینا مکش
شمع را رعنایی او داغ خجلت می کند
سرنگونی می کشی  گردن به این بالا مکش
صرفه هستی ندارد سایه را ترک ادب
هر طرف خواهی برو لیک ازگلیمت پا مکش
معنی نازک ندارد تاب تحریک نفس
از ادب مگسل طناب خیمه لیلا مکش
خشکی خمیازه بر یاران پسندیدن تری ست
عالم آب است اگر ساغرکشی تنها مکش
کلفت رفع علایق از هر آفت بدتر است
خار اگر داری بیا رنج  کشیدنها مکش
گفتگو هنگامه برهمزن روشن دلی است
این بساط آیینه ها دارد نفس اینجا مکش
آب می گردد دل از درد وطن آوارگان
ای ترحم صید دام ماهی از دریا مکش
انفعال فطرتم ای کلک نقاش  کرم
رنگ می بازد حیا ما را به روی ما مکش
نسبتت بیدل به آزادی ز مجنون نیست کم
رشته ای داری تو هم از دامن صحرا مکش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
به پیری از هوس زندگی خمار مکش
سپیدکشت سرت دیگر انتظار مکش
تعلق من وما ننگ جوهر عشق است
چو اشک گوهر غلتان دل به تار مکش
چوشمع خط امان غیر نقش پای تو نیست
ز جوش رنگ به اطراف خود حصار مکش
ز دیده می چکد آخر جهان چو قطره اشک
تو این گهر به ترازوی اعتبار مکش
جهان بی سر و پا بر تپش غلو دارد
اگرتو سبحه نه ای سر به این قطار مکش
به دشت و در همه سوکاروان دردسر است
هزار ناقه ستم می کشد تو بار مکش
مباد باز فتد حرص درتلاش جنون
زپای هرکه در این ره نشست خار مکش
به رنج کلفت تمکین غنا نمی ارزد
چو موج گوهر از آسودگی فشار مکش
ز وضع عافیتت بوی ناز می آید
به بحر غرق شو و منت کنار مکش
به حرف و صوت تهی گشتن از خود آسان نیست
چو سنگ محمل اوهام بر شرار مکش
چو تخم راحت بی ربشگی غنیمت گیر
سر فتاده ز نشو و نما به دار مکش
اگر ز دردسر هستی آگهی بیدل
نفس چو خامه تصویر زینهار مکش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
به بر کشید ز بس جوش نازکی تنگش
فشار چین جبین ریخت با عرق رنگش
درین چمن سر و برگ حضور رنگ  کراست 
حنا اگر نکشد دامن گل از چنگش
گلی  که بوی وفای تو در نظر دارد
به سنگ هم چه خیال است بشکند رنگش
به حیرتم چه تمنا شکست دامن اشک
که درد آبله پایی نمی کند لنگش
خرد نداشت سر و برگ نشیه تحقیق
ز یک دو جام رساندم به عالم بنگش
تلاش وادی نومیدی ام از آن بیش است
که اشک سبحه  کشد در شمار فرسنگش
مزار کوهکن آن دم که بی چراغ شود
فتیله ترکند از خون من رگ سنگش
اگر ز آینه دل غبار بردارند
عبیر پیرهن  کعبه جوشد از رنگش
نیافتیم در این عبرت انجمن سازی
که چون سپند نغلتد به سرمه آهنگش
به خویش باز نشد چشم ما ز وحشت عمر
دگر چه کار گشاید ز فرصت تنگش
به چار سوی تامل نیافتم بیدل
ترازویی  که  گرانتر ز دل بود سنگش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
به تاراج جنون دادم چه هستی و چه فرهنگش
در آتش ریختم نامی که آبم می کند ننگش
به مضمون جهان اعتبارم خنده می آید
چها این کوه درخون غوطه زد تا بسته شد سنگش
به شوخی بر نمی آمد دماغ ناز یکتایی
من از حیرت فزودم صفر بر اعداد نیرنگش
اگر شخص تمنا دامن ترک طلب گیرد
چو موج آخر گهر بندد به هم آوردن چنگش
به غفلت پاس ناموس تحیر می کند دل را
در کیفیت آیینه قفلی دارد از رنگش
جوانی تن زد ای غافل  کنون صبری که پیری هم
به گوش نقش پا ریزد نواهای خم چنگش
مزاج عافیت ازگردش حالم تماشاکن -
شکستی داشت این مینا که پوشیدند در رنگش
به تحریری نمی شایم  به تغییری نمی ارزم
ندارم آنقدر رنگی که برگردانم آهنگش
تأمل بر قفای حیرت دیدار می لرزد
که می ترسم به هم آوردن مژگان  کند تنگش
چه تسخیر است یارب جذبه تاثیر الفت را
که رنگم تا پر افشاند حنا می جوشد از رنگش
در این باغم به چندین جام تکلیف جنون دارد
پر طاووس یعنی پنبه مینای بی رنگش
به حیرت رفته آیینه وهم خودم بیدل
چه صورتهاکه ننهفته ست برگل کردن رنگش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نداشت پروای عرض جوهر صفای آیینه فرنگش
تبسم امسال کرد پیدا رگی ز یاقوت شعله رنگش
شکست از آن چشم فتنه مایل غبار امکان به بال بسمل
مباش از افسون سرمه غافل هنوز دستی است زیر سنگش
به مرغزاری که نرگس او کند نگاهی ز کنج ابرو
ز داغ خود همچو چشم آهو به ناز چشمک زند پلنگش
چسان ز خلوت برون خرامد نقاب نگشوده نازنینی
که ششجهت همچو موج  گوهر هجوم آغوش  کرده تنگش
قبول نازش نه ای جنون  کن سر از گداز جگر برون کن
دلی به ذوق نیاز خونین حنا چه گل می دهد به چنگش
اگر دو عالم غلو نماید به شوق بی خواست بر نیاید
چه رنگها پر نمی گشاید به سیر باغی که نیست رنگش
ز سیر گلزار چشم بستن  کسی نشد محرم تسلی
کجاست آیینه تا نمایم چه صبح دارد بهار رنگش
دربغ فطرت نکرد کاری نبرد ازین انجمن شماری
تاملم داشت شیشه داری زدم ز وهم پری به سنگش
ز ساز عشق غرور ساغر هزار بیداد می کشد سر
تو از تمیز فضول بگذر شکست دل داند و ترنگش
به سعی جولان هوش بیدل نگشت پیدا سراغ قابل
مگر زپرواز رنگ بسمل رسی به فهم پر خدنگش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ
نشانه‌های عروضی: U - U - | - | U - U - | - | U - U - | - | U - U - | -
من و پرفشانی حسرتی  که  گم است مقصد بسملش
ز صدای خون برسی مگر به زبان خنجر قاتلش
ستم است ذوق گذشتنت ز غبارکوچه عاجزی
اثری اگر نکشد به خون ز شکست آبله کن گلش
به هزار یاس ستم کشی زده ایم بر در عافیت
چو سفینه ای  که شکستگی فکند به دامن ساحلش
خوشت  آنکه خط به فنون  کشی سر عقل غره به خون  کشی
که مباد ننگ جنون  کشی ز توهم حق و باطلش
به شهید تیغ وفاکرا رسد ازهوس دم همسری
که گسیخت منطقه فلک ز شکوه زخم حمایلش
دل ذره و تب جستجو سر مهر و گرمی آرزو
چه هوس  که تحفه نمی کشد به نگاه آینه مایلش
به خیال آینه دل از دو جهان ستمکش خجلتم
به چه جلوه ها شبخون برم که نفس کشم به مقابلش
به هوای مطلب بی نشان چو سحر چه واکشم از نفس
که ز چاک پیرهن حیا عرقیست در دم سایلش
نه سری که ساز جنون کنم نه دلی که نالم و خون کنم
من بینوا چه فسون کنم که رود فرامشی از دلش
کسی از حقیقت بی اثر به چه آگهی دهدت خبر
به خطی  که وا نرسد نظر بطلب ز نامه بیدلش

وزن: مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U - | U U - U - | U U - U - | U U - U -
جوانی دامن افشان رفت و پیری هم به دنبالش
گذشت از قامت خم  گوش بر آواز خلخالش
ز پرواز نفس آگه نی ام لیک اینقدر دانم
که آخر تا شکستن میرسد سعی پر و بالش
به خواب وهم تعبیر بلندی کرده ام انشا
به گردون می تند هرکس بقدر گردش حالش
وداع ساز هستی  کن  که اینجا هر چه پیدا شد
نفس  گردید بر آیینه تحقیق تمثالش
مزاج ناتوان عشق چون آتش تبی دارد
که جز خاکستر بنیاد هستی نیست تبخالش
شبستان جنون دیگر چه رونق داشت حیرانم
چراغان  گر نمی بود از شرار سنگ اطفالش
گرفتم نوبهار آمد چه دارد گل در این گلشن
همان آیینه دار وحشت پار است امسالش
به ضبط ناله دل می گدازم پیکر خود را
مگر در سرمه غلتم تا کنم یک خامشی لالش
غنا و فقر هستی آنقدر فرصت نمی خواهد
نفس هر دم زدن بی پرده است ادبار و اقبالش
به هر کلکی  که پردازند احوال من بیدل
چو تار ساز بالد تا قیامت ناله از نالش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
دل گمگشته ای دارم چه می پرسی ز احوالش
دو عالم گر بود آیینه ناپیداست تمثالش
گره گردیدن من نیست بی عرض پریشانی
گل است اظهار تفصیلی که باشد غنچه اجمالش
به دوش زندگی چون سایه دارم بار اندوهی
که نتواند جبین برداشتن از خاک حمالش
قناعت پرور عشقم مکن انکارم ای زاهد
تو و صد سبحه گردانی من و یک دانه خالش
ز شیخان برد وهم ریش و دستار آدمیت را
مبادا اینقدر حرفم گرفتار دم و یالش
جهان ازساغر وهم امل مست است وزبن غافل
که فرصت رفته است از خود به دوش گردش حالش
قفس نشکسته ای تا وانماید رنگ پروازت
که هرگنجشک پرورده ست عنقا درته بالش
نی ام درخاکساری هم بساط آبله اما
سری دارم که در هر گام باید کرد پامالش
شرر خرمن دلی چون کاغذ آتش کمین دارم
تماشایی که نومیدی چه می بیزد به غربالش
چسان پنهان توانم داشتن راز محبت را
بقدر اشک من آیینه در دست است تمثالش
بجایی برد حیرانی دل خون گشته ما را
که چون یاقوت نتوان رنگ گرداندن به صد سالش
پر افشان هوای کیست از خود رفتن بیدل
که چون صبح بهاران رنگ می گردد به دنبالش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
مرغی که پر افشاند به گلزار خیالش
پرواز سپردند به مقراض دو بالش
سرگشتگی ذره ز خورشید عیان است
ای غافل حالم نظری  کن به جمالش
در غنچه دل رنگ بهار هوسی هست
ترسم که شکستن ندهد عرض کمالش
چون لاله به حسنی نرسد آینه دل
تا داغ خیالت نشود زینت خالش
زین گونه که هر لحظه جمال تو به رنگیست
آیینه ما چند دهد عرض مثالش
هرذره که آید به نظر برق رم ماست
عالم همه دشتی ست که ماییم غزالش
از الفت دل نیست نفس را سر پرواز
این موج حبابی ست گره در پر و بالش
مخمل صفت اظهار قماشی که تو داری
خوابی ست که تعبیر نمایی به خیالش
هر چند برون جستن از این باغ محالست
دامن به هوا می شکند سعی نهالش
از عاجزی بیدل بیچاره چه پرسی
نقش قدمت بس بود آیینه حالش

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
هرگه روم از خویش به سودای وصالش
توفان  کند از گرد رهم بوی خیالش
خواندند به کوثر ز لب یار حدیثی
از خجلت اظهار عرق کرد زلالش
رنگی که دمید از چمن وحشت امکان
بستند همان نامه پرواز به بالش
از کلفت آیینه عشاق حذر کن
بر جلوه اثر می کند افسون ملالش
عمری  که ز جیبش شرر خسته نخندد
بگذار که پا مال کند گردش مالش
تحریک زبان صرفه بی مغز ندارد
سررشته رسوایی کوس است دوالش
درویش همان قانع آهنگ خموشیست
هم کاسه چینی نتوان یافت سفالش
کلکی  که به سر منزل معنی ست عصایم
صد شمع توان ریختن از رشته نالش
از مکر فلک اینهمه غافل نتوان زیست
چین حسدی هست در ابروی هلالش
بیدل به قفس کرده ام از گلشن امکان
رنگی که نه پرواز عیانست و نه بالش

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
چو دریابد کسی رنگ ادای چشم خود کامش
نهانتر از رگ خواب است موج باده در جامش
رساییها به فکر طره او خاک می بوسد
مپرس از شانه  کوتاه دست آغاز و انجامش
خیال او مقیم چشم حیران است  می ترسم
که آسیبی رساند جنبش مژگان بر اندامش
به ذوق شوخی آن جلوه چون آیینه شبنم
نگاهی نیست در چشمم  که حیرانی  کند رامش
تبسم ساغر صبح تمنای  که می گردد
اگر یابی به صد دست دعا بردار دشنامش
گر این باشد غرور شیوه نازی که من دیدم
به کام خویش هم مشکل که باشد لعل خودکامش
چه امکان است دل را در خرامش ضبط خودکردن
همه گر سنگ باشد بر شرر می بندد آرامش
اگر در خانه آیینه حسنش پرتو اندازد
چو جوهر لعمه خورشید جوشد از در و بامش
نه تنها در دل آیینه رنگ جلوه می خندد
در آغوش نگینها هم تبسم می کند نامش
طواف خاک کویش آنقدر جهد طرب دارد
که رنگ و بوی گل در غنچه ها می بندد احرامش
در آن محفل که حسن عالم آرایش بود ساقی
فلک میناست می عیش ابد خورشید ومه جامش
ز نخل آن قد دلجو نزاکت را تماشا کن
که خم  گردیده شاخ ابرو از بار دو بادامش
امید از وصل او مشکل که گردد داغ محرومی
نفس تا می تپد بر خویش درکار است پیغامش
سر انگشت اشارات خطش با دیده می گوید
حذر باید ز صیادی که خورشید است در دامش
مریض شوق بیدل هرگز آسودن نمی خواهد
که  همچون نبض موج آخر کفن می گردد آرامش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
عبارت مختصر تا کی سوال وصل پیغامش
مباد ای دشمن تحقیق از من بشنوی نامش
برهمن  گو ببر زنار و زاهد سبحه آتش زن
غرور ناز دارد بی نیاز از کفر و اسلامش
نگردانده ست اوراق تمنا انتظار من
هنوز این چشم قربانی مقشر نیست بادامش
رهایی نیست مضمونی که  گرد خاطرم  گردد
ز خود غیر از گرفتاری برون افکندم از دامش
هوای جستجوی وصل برد اندیشه ما را
به آن عالم  که می باید شنید از خویش پیغامش
ندانم شوق احرام چه گلشن در نظر دارد
بهار از رنگ و بو عمریست  گم  کرده ست آرامش
به زیر چرخ منشین  گر تنزه مدعا باشد
عرقها بر چکیدن مایل است از سقف حمامش
ز دور آسمان گر سعد و نحسی در گمان داری
اثر وا می کند از کیفیت برجیس و بهرامش
دو عالم عیش و یک دم  کلفت مردن نمی ارزد
حذر از الفت صبحی  که باشد در نظر شامش
سماجت پیشه یکسر منع را ترغیب می داند
مگس هنگام راندن بیشتر می گردد ابرامش
تلاش جاه بیدل انحراف وضع می خواهد
کشد لنگی سر از پایی که پیش آید ره بامش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
کلاه نیست تعین  که ما ز سر فکنیمش
مگر به خاک نشینیم  کز نظر فکنیمش
غبار ما و منی  کز نفس فتاد به  گردن
ز خانه نیست برون  گر برون در فکنیمش
مآل  کار ندیدیم ورنه دیده عبرت
جهانش آینه دارد به خاک اگر فکنیمش
سری  که یک خم مژگان به خاک تیره نماند
چو اشک شمع چه لازم  که با سحر فکنیمش
هزار حسرت  گفتار می تپد به خموشی
نفس به ناله دهیم آنقدر که بر فکنیمش
چو شمع سر به هوا تا کجا دماغ فضولی
بلندیی  که به پستی  کشد ز سر فکنیمش
به غیر خجلت احباب عرض شکوه چه دارد
گلاب نیست  که بر روی یکدگر فکنیمش
چه ممکن است نچیند تری جبین مروت
ز سر فکندن شاخی  که از تبر فکنیمش
ز ضبط ناله به دل رحم  کرده ایم وگرنه
جهان  کجاست  که آتش به خشک و تر فکنیمش
غنیمت است دو روزی حضور پیکر خاکی
جز این لباس چه پوشیم اگر ز بر فکنیمش
سری به سجده پیری رسانده ایم  که شاید
ز نقش پا قدمی چند پیشتر فکنیمش
حریف دعوی دیگر کجاست جرأت بیدل
به پای فیل فتد گر به پشه در فکنیمش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
بی نشان حسنی که جز در پرده نتوان دیدنش
عالمی در پرده است از شوخی پیراهنش
خضر اگر بردی چو خط زان لعل سیراب آگهی
دست شستی ز آب حیوان و گرفتی دامنش
کس ندید از روغن بادام توفان جنون
جز غبار من  که آشفت از نگاه پر فنش
فرق چندین قدرت و عجز است اگر وا می رسی
گل به یاد آوردنم تا دل به دام آوردنش
داغم از وضع سبکروحی  که چون رنگ بهار
می برد گرداندن پهلو برون زین گلشنش
از طواف خویش دل را مست عرفان  کرده اند
خط ساغر می کند گل  گرد خود گردیدنش
عافیت خواهی لب از افسون عشرت بسته دار
هر گل اینجا خنده در خون می کشد پیراهنش
ناله شو تا بی تکلف از فلکها بگذری
خانه زنجیر راهی نیست غیر از روزنش
تهمت زنگارغفلت می برد جهد ازدلت
مهر زن این صفحه چندانی که سازی روشنش
در غبار فوت فرصت داغ خجلت می کشم
شمع رنگ رفته می بیند همان پیرامنش
تیغ مژگانی که عالم بسمل نیرنگ اوست
گر نپردازد به خونم خون من درگردنش
جز عرق بیدل ز موی پیری ام حاصل نشد
آه ازآن شیری که خجلت می کشد از روغنش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دل به هجران صبر کرد اما فزون شد شیونش
خون طاقت ریخت دندان بر جگر افشردنش
مزرعی  کز اشک دردآلود من آتش دمید
ناله خیزد چون سپند از دانه های خرمنش
یک نگه بیش از شرار من هوس نگشود چشم
عالمی را کرد پنهان گرد از خود رفتنش
هر خمی زان زلف مشکین طاق مینای دلست
شانه را دست تصرف دور باد از دامنش
جنبش مژگان  گرانی می کند بر عارضش
سایه گیسو کبودی می رساند بر تنش
نقد عاشق از دو عالم قطع سودا کردن است
چون نگه ربطی ندارد دل به مژگان بستنش
عشق را با خانه پردازان آبادی چه  کار
کرده اند این گنج از دل های ویران مسکنش
خط مشکینی  که در چشم جهان تاریک  کرد
سرمه دارد چشم خورشید از غبار دامنش
برمدار ای جست وجو دست از تپیدن های دل
این جرس راهی به منزل می گشاید شیونش
ناتوانی پرده اسرار مطلب ها مباد
ناله گاه عجز می گردد نگه پیراهنش
بار اندوه فنا را زندگی نامیده ایم
شمع جای سر بریدن می کشد بر گردنش
قامت خم گشته بیدل التفات ناز کیست
همچو ابرو گوشه چشمی ست بر حال منش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تماشایی که من دارم مقیم چشم حیرانش
هزار آیینه یک گل می دهد از طرف بستانش
نفس در سینه ام تیری ست از بیداد هجرانش
که من دل کرده ام نام به خون آلوده پیکانش
به عالم برق حسنت آتش افکنده ست می ترسم
که  گیرد دود خط دامن چو دست داد خواهانش 
چنان روشن شدی یارب سواد سرنوشت من
که از بی حاصلی کردند نقش طاق نسیانش
ز ترک پیرهن آزادگان را نیست رسوایی
ندارد ناله آثاری که باید دید عریانش
جنون گردید ما را رهنمای کعبه شوقی
که از دلهای بیطاقت بود ریگ بیابانش
صفای دل کدورت های امکان بر تو بست آخر
دو عالم دود کرد انشا چراغ زیر دامانش
پی آزار مردم از جهنم کم نمی باشد
بهشت جاودان و یک نفس تشویش شیطانش
عدم را هستی اندیشیدنت نگذاشت بی صورت
چه دشواری ست  کز اوهام نتوان  کرد آسانش
نظر وا کرده ای ترک هوسهای اقامت  کن
که شمع  اینجا همان پا می کشد سر از گریبانش
به گردش هر نفس رنگ بهارت دست می ساید
چه لازم آسیابانت  کند وضع پشیمانش
بیاض آرزو بیدل سواد حیرتی دارد
که روشن می کند عبرت به چشم پیر کنعانش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
جفا جویی که من دارم هوای تیر مژگانش 
بود چون شبنم  گل دلنشین هر زخم پیکانش
به یاد جلوه ات  گر دیده مژگان می نهد بر هم
به جز حیرت نمی باشد چراغ زیر دامانش
جنون  کن تا دلت آیینه نشو و نما گردد
که بختی سبز دارد دانه در چاک گریبانش
تغافل صرفه توست از مدارای فلک مگذر
که این جا میزبان سیر است از پهلوی مهمانش
علاج سختی ایام صبری تند می خواهد
درشتی  گر کند سنگت مقابل کن به سندانش
به ترک وهم  گفتی التفات این و آن تاکی
غباری کز دل آوردی برون در دیده منشانش
جهانی را به حسرت سوخت این دنیای بیحاصل
چه یاقوت وکدامین لعل  آتش در بدخشانش
نفس غیر از پیام داغ دل دیگر چه می آرد
به مکتوبی که دارد آتش و دود است عنوانش
غرور اندیشه ای تا کی خیال بندگی پختن
تو در جیب آدمی داری که پرورده ست شیطانش
ادب ابرام را هم در نظر هموار می سازد
به خشکی نیست مکروه ازسریشم وضع چسبانش
جهان هر چند در چشمت بساط ناز می چیند
تو بیرون ریز چون اشک از فشردنهای مژگانش
چمنزار جراحت بیدل از تیرش دلی دارم
که حسرت غنچه می بندد بقدر یاد پیکانش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ز برق بی نیازی خنده ها دارد گلستانش
شکست ما تماشا کن مپرس از رنگ پیمانش
دل و آیینه رازش معاذالله چه بنماید
کف خاکی که درکسب صفاکردند بهتانش
درین صحراگل آسوده رنگی نقد مجنونی
که شد مژگان چشم آبله خار مغیلانش
درین بزم آبرو خواهی زآیین ادب مگذر
که اشک آخرتپیدن می کند با خاک یکسانش
گشاد دل که از ما جوهر تدبیر می خواهد
گره باقی ست در کار گهر تا هست دندانش
جنون آزادیی دارد چه پیراهن چه عریانی
صدا یک دامن افشانده ست بر بیداد پنهانش
چه می دانند خوبان قیمت دلهای مشتاقان
به کف جنسی که مفت آمد نباشد قدر چندانش
ندانم واصل بزم یقین کی می شود زاهد
هنوز از سبحه می لغزد به صد جا پای ایمانش
مخور جام فریب از محفل کمفرصت هستی
شرار کاغذ است آیینه عرض چراغانش
زخون هرچند رنگی نیست تیغ قاتل ما را
قیامت می چکد هرگه بیفشارند دامانش
هجوم خط نشد آخر حجاب شوخی حسنت
که آتش در طلسم دود نتوان کرد پنهانش
به رنگ بیضه طاووس چشم بسته ای دارم
که یک مژگان گشودن می کند صد رنگ حیرانش
تو هم بیدل خیال چند سوداکن به بازاری
که چون آیینه تمثالست یکسر جنس دکانش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ز بس دامان ناز افشاند زلف عنبر افشانش
خط مشکین دمید آخر ز موج  گرد دامانش
ز جوش شوخی چشم تماشا می کند پنهان
به طوق قمریان نقش قدم سرو خرامانش
در آن محفل که شوق آیینه اسرار می گردد
ندارد دل تپیدن غیر چشمکهای پنهانش
ز دل یکباره دشوار است قطع التفات او
نگاهش بر نمی گردد اگر برگشت مژگانش
شکست موج دارد عرض بی پروایی دریا
من و آرایش رنگی کزو بستند پیمانش
به این رنگست اگر حیرت حضور قاتل ما را
نیاراید روانی محمل خون شهیدانش
ز فیض عشق دارد محو آن دیدار سامانی
که صد آیینه باید ریخت از یک چشم حیرانش
فلک گر نسخه جمعیت امکان زند بر هم
تو روشن کن سواد سطری از زلف پریشانش
دل بیمدعا یعنی بیاض ساده ای دارم
به آتش می برم تا صفحه ای سازم زرافشانش
وجودم در عدم شاید به فکر خویش پردازد
که آتش غیر خاکستر نمی باشدگریبانش
درین گلزار حیرت هرکه بسمل می شود بیدل
چو اشک دیده شبنم تپیدن نیست امکانش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -