cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
به حکم آنکه نادان همسر دانا نخواهد شد
برابر قطره ناچیز با دریا نخواهد شد
زمین تا آسمان فرق است بین عارف و عامی
که هرگز ذره خورشید جهان آرا نخواهد شد
نشاید گفت استاد سخن طفل دبستان را
مگس هم بال و هم پرواز با عنقا نخواهد شد
نباید بود هرگز پای بست دعوی بی جا
که مرغ بند بر پا آسمان پیما نخواهد شد
سخن را صورت ار مشاطه معنی نیاراید
عروس طبع موزون انجمن پیرا نخواهد شد
ندیدم هیچکس عیب کسی را روبرو گوید
دگر آیینه وش روشندلی پیدا نخواهد شد
اگر اهل دلی اهل ادب را روی خوش بنما
که بی آیینه نطق طوطیان گویا نخواهد شد
بیفشان دامن از گرد تعلق اندرین صحرا
دراین ره گرچه یکتن گرد باد آسا نخواهد شد
حدیث حسن لیلی در جهان افسانه شد دیگر
به عصر ما کسی مجنون این صحرا نخواهد شد
بگو با مدعی صابر که بنشیند به جای خود
حریف هر کسی باشد حریف ما نخواهد شد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
گر دل آیینه رویت را مجسم می کند
جلوه گاهی از صفای دل فراهم می کند
وقت آن کس خوش که اندر پرتو روشندلی
روز و شب چون مهر و مه خدمت به عالم می کند
خوی بد را آنکه رجحان می دهد بر خلق نیک
جنت خود را مبدل بر جهنم می کند
گریه شب خاطرت خندان کند چون روی صبح
باغ را آثار شبنم سبز و خرم می کند
ای که سخت از ریزش اشک یتیمان غافلی
سیل را باران پی در پی مسلم می کند
شاه اگر بیدار باشد گو رعیت خفه باش
گرگ را خواب شبان با گله همدم می کند
می توان با پافشاری از هجوم خصم کاست
سد محکم قدرت سیلاب را کم می کند
گر ضعیفی دست یابد بر قوی نبود شگفت
پای همت مور را غالب به ضیغم می کند
آفتاب آسا قوی شو ورنه گر مانی ضعیف
چون هلال مه فلک پشت تو را خم می کند
زور بازوی تهمتن بایدت در کارزار
ورنه کی دشمن فرار از نقش رستم می کند
مصرعی برجسته صابر از کلیم آرم که گفت
زخم ما خون گریه از بیداد مرهم می کند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
عاشق صادق ای جوان بند هوس نمی شود
طایر قدس آشیان صید مگس نمی شود
چند اسیر این و آن دل به یکی ده ای جوان
چون همه کس در این جهان بهر تو کس نمی شود
داشت کسی که عاطفت نیست انیس بدصفت
گوهر بحر معرفت همسر خس نمی شود
طی طریق رهروان نیست به ناله و فغان
رهبر اهل کاروان بانگ جرس نمی شود
پیرو نفس اگر شوی خصم تو می شود قوی
دزد رفیق معنوی بهر عسس نمی شود
بوالهوسی و بوالهوس هست چو طایر و قفس
خواهی اگر زنی نفس کنج قفس نمی شود
عقل ضعیف و ناتوان نیست چو عشق کاردان
نه خر لنگ را که آن همچو فرس نمی شود
چون من صابر ای صنم با تو کسی که زد قدم
کیست که همچو صبحدم تازه نفس نمی شود

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
ز خاک تا که گل و ضیمران برآمده اند
به یاد روی تو در گلستان برآمده اند
به کام غنچه و گل زعفران که ریخته است
که در تبسم از آن زعفران برآمده اند
کدام سنگدلی را هوای گلچین است
که بلبلان چمن در فغان برآمده اند
همیشه سیر تکامل نصیب گل هایی است
که تحت تربیت باغبان برآمده اند
که می چمد به چمن کز نوید پیک نسیم
شکوفه ها به رهش گل فشان برآمده اند
نشانه هاست که خار و گل و گیاه چمن
ز خاک در طلب پی نشان برآمده اند
فرات و پرتو و مفتون و رنجی و صابر
در این معامله خوش ز امتحان برآمده اند

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ای دل ز قید هستی آزاد بود باید
در فقر و تنگدستی دلشاد بود باید
هستی گرت تمناست رو نیستی طلب کن
خواهی وصال شیرین فرهاد بود باید
باید ز دامن دل گرد تعلق افشاند
باری در این گذرگه چون باد بود باید
پای طلب فرو کوب تا پی بری بمقصد
هست آرزوی صیدت صیاد بود باید
در پیش ناز جانان باید نیاز بردن
در کار عشقبازی استاد بود باید
هر چند زاد عاشق خون دل است در راه
صابر به ره تو را نیز این زاد بود باید

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
هرچه می گردد سر زلف تو لرزان بیشتر
می شود جمعیت دل ها پریشان بیشتر
شب به یاد طره ات با دل کشاکش داشتم
زین کشاکش دل پریشان شد من از آن بیشتر
از دو زلفت تیره روزی شد نصیب اهل دل
صدمه کافر رسد بر اهل ایمان بیشتر
نیست زاندوه و غمت دل را پذیرایی دریغ
میزبان شاد است باشد هرچه مهمان بیشتر
دیدن ماه رخت بر اشک شوق من فزود
جزر و مد یم شود از ماه تابان بیشتر
تا نگویی بر رخت آیینه حیران است و بس
من دلی دارم بود ز آیینه حیران بیشتر
هیچ می دانی چرا جان را نثارت می کنم
تا یقین گردد تو را می خواهم از جان بیشتر
صابر از دامان جانان دست حاجت برمدار
درد کم گردد اگر کوشی به درمان بیشتر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دلا یکدم برآور ناله ای مانند چنگ آخر
که شاید دامن مقصود را آری به چنگ آخر
کمان آسا براه عشق کجبازی کجا باشد
به مقصد می رسد از راست رفتاری خدنگ آخر
به راه عشق از فرمان جانان سر مپیچ ای دل
که ترسم آبشارآسا سرت آید به سنگ آخر
ز مه آموز یکرنگی نه همچون ما کیان بیضه
برون یکرنگ باشی وز درون باشی دو رنگ آخر
تمام عمر را با خلق یکسان زی مباش آنسان
که کوبی کوس صلح اول نوازی طبل جنگ آخر
نگشته شیرگون موی سیه دستی به کاری زن
بسا افتاد برف و کاروان را کرد لنگ آخر
اثر نبود بگفتاری که کردار از پی اش نبود
نهال نام نیک آن نیست کارد بار ننگ آخر
جهان با این فراخی بهر مشتاقان نمیدانم
چرا یکباره چون چشم حسودان گشت تنگ آخر
اگر آیینه دل تیره شد از زنگ غم صابر
ز جامی می توان بزدود از این آیینه زنگ آخر

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای ساحت قدس همدان ای چمن عشق
جان برخی خاک تو که هستی وطن عشق
هر قطعه ای از خاک تو خلدی است مصفا
کز خاطر عشاق زداید محن عشق
تل و دمن خرم و سبزت زده پهلو
در عالم اندیشه بتل و دمن عشق
هر لاله که از دامن الوند تو روید
زیبنده بود بر تن او پیرهن عشق
تا منظر زیبای تو شد از نظرم دور
نشنیده کسی از دهن من سخن عشق
از فرقت یاران هم آهنگ و وفا کیش
دور از تو شدم ساکن بیت الحزن عشق
هر یک ز معاریف تو در عالم عرفان
خون خورده و نو کرده حدیث کهن عشق
ز آثار بزرگان و اساتید علومت
جاری است بهر عصر و زمانی سنن عشق
اندر کنفت عین قضاة این شرفت بس
کامروز تویی مدفن خونین کفن عشق
آرامگه بوعلی و بقعه ی بابا
آن مخزن حکمت بود این انجمن عشق
شعر شعرای تو زند راه دل خلق
آنسان که بود حسن بتان راهزن عشق
رفت از همدان صابرو گویی که برون شد
از هند سخن طوطی شکرشکن عشق

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بیا که دیده گذارم تو را بجای قدم
خوش آمدی و گل آورده ای صفای قدم
بپرسش دل من گرچه دیر می آیی
بیا که جان گرامی تو را فدای قدم
ز خاک کوی تو ننهاده ام برون قدمی
به راه عشق مرا این بود خطای قدم
بده تمیز ره نیک و بد زهم ورنه
بهر کجا که نهی بنگری سزای قدم
زمامداری اعضای تست در خور عشق
خوش آن کسی که شدش عشق رهنمای قدم
دو چشم بر درو صابر نشسته ام که مگر
دمی به گوش من آید تو را صدای قدم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
هر زمان یاد از شکنج زلف جانان می کنم
وقت خود را صرف افکار پریشان می کنم
دل مرا چون صید پیکان خورده در خون می تپد
هر زمان یادی از آن برگشته مژگان می کنم
مهر اگر دعوی کند کز ماه رویش بهتر است
یک شب او را روبه رو با ماه تابان می کنم
عالم سر در گریبانی مرا خوش عالمی است
بی سبب نبود اگر سر در گریبان می کنم
تا که بر آیینه دل ها فزایم روشنی
مهر آیینم نظر بر خلق یکسان می کنم
گر نصیب من شود چون گل لب پرخنده ای
خنده ها بر هرزه گردی های دوران می کنم
شعر الهامی است صابر حاصل اندیشه نیست
ورنه من اندیشه بیش از حد امکان می کنم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ز دوری تو ملالی که داشتم دارم
دلم فسرده و حالی که داشتم دارم
اگرچه با شب هجران گرفته خو دل من
امید روز وصالی که داشتم دارم
چو از خیال تو فارغ نمی توان بودن
به دل هنوز خیالی که داشتم دارم
دگر نه سیر گلستان رواست بی  تو مرا
دگر نه آن پر و بالی که داشتم دارم
به عمر خویش نیاسوده ام ز طعن رقیب
کنون چو پیش وبالی که داشتم دارم
نشاط هر دو جهان رو کند اگر به دلم
غم بدیع جمالی که داشتم دارم
زمانه نیست به تغییر خوی من قادر
همان خجسته خصالی که داشتم دارم
چو بدر نیست مرا سیر قهقرا صابر
هنوز حد کمالی که داشتم دارم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
خرم آن روز که بودیم من و او با هم
کرده بودیم به سان تن و جان خو با هم
در میان من و او بود اگر فاصله ای
اینقدر بود که بین گره و مو با هم
حیف و صد حیف که نگذاشت فلک تا من و دوست
ساعتی را بنشینیم به یک سو با هم
گر نه از سرو قد دوست نشان می جویند
پس چرا فاختگانند به کو کو با هم
گریه بایست بر آن جمع پریشانی کرد
که نباشند دمی یکدل و یک رو با هم
چه زیان داشت گر از روز ازل می کردیم
عدل را پیشه به مانند ترازو با هم
دور شو دور ز بزمی که در آن بنشینند
دو سخن چین بداندیش جفاجو با هم
هر گلی را ز ازل رنگی و بویی دادند
گرچه هر لحظه خورند آب ز یک جو با هم
صابر از فرط شعف دست برافشان که شدند
شاد زین طرفه غزل خواجه و خواجو با هم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
تا شد سرم ز آتش سودا گرم
همواره باشدم دم گویا گرم
تفتیده تر ز کوره حدادیم
باشد ز آه سرد دم ما گرم
آنسر که شور عشق و جنون دارد
کی می شود ز نشأه ی دنیا گرم
تا از شراب عشق توان شد مست
سر را مکن ز نشیه ی صهبا گرم
آخر فسرده میشود و تاریک
آندل که شد بساغر و مینا گرم
در حسن خلق و خدمت نیکان کوش
تا باشدت ز خون رک و اعضا گرم
در فکر بزم سرد فقیران نیست
آن را که هست منزل و مأوا گرم
افسرده ات کند سخن نادان
دل را کن از مصاحب دانا گرم
فرصت اگرچه بهر چه تماشا نیست
کرد این جهان سرت بتماشا گرم
گویند وقت کوچ بود برخیز
تا می رود کسی که کند جا گرم
زین زندگی اگر نشدم دلسرد
پشتم بود ز همت والا گرم
حواله وار گشته به هر دوری
با دست دیگری است سر ما گرم
فردا که حسن گل چمن آرا شد
گردد بنغمه بلبل شیدا گرم
توصیف زلف پرشکنت کردم
گردید بزم ما شب یلدا گرم
صابر بخانقاه طلب عمری است
هستیم از محبت مولا گرم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مَفاعیلُنْ
بحر: مضارع مسدس اخرب مکفوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - -
تو را گر هست واجب بهر قتل من کمر بستن
مرا ممکن نمیباشد ز رخسارت نظر بستن
چه گویم وصف خط عارضت را چون تو میدانی
نمیآید ز من پیرایه بر دور قمر بستن
توان با رشته الفت به هم پیوست عالم را
چنان کز رشته ای ممکن بود عقد گهر بستن
در آن معبر که سایل راست دست از آستین بیرون
بود از بخل قارونی گره بر سیم و زر بستن
چه می نازی بر آن یاری که ننگین می کند نامت
ز نادانی بود دل بر درخت بی ثمر بستن
زبان برهان قاطع گر نیارد در بر دشمن
چه دارد برتری از تیغ چوبین بر کمر بستن
مرا عار از لباس کهنه نبود لیک گردون را
چه نذری باشد از این کهنه بر شاخ شجر بستن
زدل صابر نخواهد کرد بیرون مهر یاران را
کجا ز آیینه می آید بروی خلق در بستن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بی سبب نیست که تنگ است دل غافل من
دستبردی زده آن غنچه دهان بر دل من
زلفش از کارم اگر عقده گشایی نکند
من بر آنم که کسی حل نکند مشکل من
شرح خون جگر و داغ دلم خواهد داد
آن گل لاله که روید پس مرگ از گل من
دست و پا حیف نکردم ز پی کشتن نفس
پیشتر زآن که شود نفس دغل قاتل من
حاصلی گر بنظر میرسد از عمر منت
باری ای آتش غم آن تو و این حاصل من
هست تا شعله ی آهم برو ای پرتو ماه
نیست محتاج چراغ دگر محفل من
من یکی زنده دل و خلق جهان مرده پرست
نیست جای عجب ار نیست کسی مایل من
خجلت مال نبودن کشدم در بر دزد
که تهی دست چرا می رود از منزل من
صابر امید که در انجمن افتد مقبول
نزد ارباب سخن گفته ناقابل من

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
صلح در هر جا نهد پا میرود جنگ از میان
نام هر جا حکمفرما شد رود ننگ از میان
هرکجا سنگین دلی باشد دلی نبود درست
عمر چندین شیشه برخیزد به یک سنگ از میان
نفس کم کم رهزن دینت شود او را بکش
دزد خرمن را برد یک چنگ یک چنگ از میان
گر تو در غفلت نباشی کی شوی مغلوب نفس
میش غافل را برد گرگ قوی چنگ از میان
در گلستانیکه یک گل لاله وش باشد دورنگ
میرود حیثیت گلهای یک رنگ از میان
ایها العشاق مگذارید در شب های عمر
گوی سبقت را برد مرغ شباهنگ از میان
روی یار ار طالبی دل از کدورت پاکدار
رفته رفته میبرد آیینه را زنگ از میان
غنچه این باغ رب النوع دلتنگی بود
کی به عشرت خیزدم نام دل تنگ از میان
هر که را گفتم که با من رو می روم است این
عاقبت دیدم برآمد زنگی زنگ از میان
گر نمی خواند این غزل صابر میان انجمن
خلق می گفتند دیگر رفته فرهنگ از میان

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تو را گفتم که همچون جان شیرین همدمم باشی
نه با اغیار بنشینی و سر بار غمم باشی
سخن با چهره ی بگشاده گو ابرو مکش در هم
چرا تا ماه شادی مانده ماه ماتمم باشی
ز مجرم نقطه ای بر دار و ما را محرم دل کن
چرا مجرم شوی تامیتوانی محرمم باشی
در این عالم به محبوبت سپردم تا تو نیز ایدل
در آن عالم گواه صادق این عالمم باشی
درآ در رشته نظم ای مرا اندیشه روشن
که روزی ترجمان روزگار مظلمم باشی
تو را ای کاخ صبر آباد کردم تاشدم صابر
که در راه محبت تکیه گاه محکمم باشی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
در این زمانه نخواهم شد آشنای کسی
چرا که رنگ ندارد برم حنای کسی
در آن دیار که کس تب برای کس نکند
دگر چگونه توان مرد از برای کسی
کنون که نیست وفا در نهاد نوع بشر
مباش منتظر وعده وفای کسی
گرت هواست که چینی گلی ز باغ مراد
رضا مشو که رود خار غم به پای کسی
از این سپس نتوان گفت صابرم صابر
کسی بود که نمی نالد از جفای کسی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دیشب مه من انجمن آرای که بودی
خلقی به تو مجنون و تو لیلای که بودی
بر دامن وصلت مه من دست که آویخت
در گلشن عشرت گل رعنای که بودی
هنگام تبسم به دهان تو که پی برد
ز آن لعل لبت حل معمای که بودی
خونا به فشان از بن مژگان که گشتی
با لشگر حسن از پی یغمای که بودی
سرمست که را ساختی از باده عشقت
چون نشیه تو در ساغر صهبای که بودی
لوح دل من صورت غیری نپذیرفت
ای آفت دل شاهد معنای که بودی
با دیده خود بر رخ خویشت نظری بود
در مردمک دیده بینای که بودی
آگه چو طبیب از دل بیمار که گشتی
در تسلیت خاطر شیدای که بودی
من اشک فشان بودمت از غم تو نگفتی
ز آن زلف دوتا سلسله پای که بودی
صابر بود امروز دلت خرم و روشن
دوش آینه دار رخ زیبای که بودی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
اگر فکر دل زاری نکردی
به عمر خویشتن کاری نکردی
تو را از روز آزادی چه حاصل
که رحمی بر گرفتاری نکردی
نچینی گل ز باغ زندگانی
گر از پایی برون خاری نکردی
تو را زآن رنجه می دارند اغیار
که هرگز خدمت یاری نکردی
ستمگر بر سرت ز آن شد مسلط
که خود دفع ستمکاری نکردی
کسی در سایه لطفت نیاسود
به گیتی کار دیواری نکردی
سزاوار از تو باشد حق شناسی
چرا کار سزاواری نکردی
شدی مغرور روز روشنی چند
دگر فکر شب تاری نکردی
ز مردم هرگز آزادی نبینی
اگر بر مردم آزاری نکردی
بود حال تو پیدا نزد صابر
به ظاهر گرچه اظهاری نکردی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
تا ز نور معرفت در دل صفا را ننگری
جلوه آیینه گیتی نما را ننگری
ملک دل جای کدورت نیست جای دلبر است
گر سرا تاریک شد صاحب سرا را ننگری
روی جانان در دل روشن تجلی می کند
بی چنین آیینه روی آشنا را ننگری
تا نباشد پرتو عشق حقیقی رهبرت
گر چراغ عقل باشی پیش پا را ننگری
در مقام عشق بی نور است عقل دوربین
چون کشد خورشید سر نور سها را ننگری
نرم همچون دانه کی گردد نهاد سخت تو
تا فشار سخت این نه آسیا را ننگری
آخر از ترک هوا واصل به دریا شد حباب
چون تو پابست هوایی جز هوا را ننگری
در فراموشی ترا دست کم از آیینه نیست
میبری ما را ز خاطر تا که ما را ننگری
عاقبت گر بیوفایی میوه ی نخل وفاست
به که صابر روی ارباب وفا را ننگری

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
پس از سی سال رنج و آزمایش
که دادم امتیاز مغز از پوست
مرا بی شک یقین گردید حاصل
که صد دشمن نمی ارزد به یک دوست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
گفت همسایه ای مرا دیشب
کز تو خواهم نمود صرف نظر
سببش بهر چاره پرسیدم
گفت چون کیسه ات تهیست ز زر
گفتمش ای زمرد می بکنار
وی بگیتی زن تو بی شوهر
تو که هستی ز روی من بیزار
کور شو تا نبینیم دیگر

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
دو جای شاد همی گرددم روان نژند
کنار کوه دماوند و دامن الوند
از این دو منظره هرگز نگشته سیر دلم
چنانکه بلبل شیدا ز سیر گلبن چند

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
از بس بفلک فغان رسیده است مرا
بر لب ز غم تو جان رسیده است مرا
گیری اگرم دست در امروز بگیر
چون کارد باستخوان رسیده است مرا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
بنیاد بدی پایه ندارد جانا
این نکته که پیرایه ندارد جانا
با هیچ توان اقامه ی دعوی کرد
دعوی که دگر مایه ندارد جانا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ره را به خیال رفتن البته بد است
دنبال محال رفتن البته بد است
با دشمن خود ستیزه کردن نه نکوست
با خرس جوال رفتن البته بد است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
تا میل من و تو بر جفا و ستم است
تا طینت ما فاقد جود و کرم است
تا بد زبرای یکدگر میخواهیم
گر سنگ ببارد سرما باز کم است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گر باد مخالفی وزید از چپ و راست
کوه از سر جای خویش یک لحظه نخاست
من نیز تو را چو کوه سنگین خواهم
چون سنگ سبک همیشه اندر دم پاست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هر چند مرا شباب بگذشت ای دوست
صد شکر که با شتاب بگذشت ای دوست
دانی که چگونه بی تو عمرم بگذشت
چون سیخ که از کباب بگذشت ای دوست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گاهی ز وصال تو دلم آرام است
گاهی ز غمت سینه پر از آلام است
دیشب ز لبت بوسه مرا قسمت بود
امروز نصیبم ز لبت دشنام است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در دار جهان تا بودت جان به جسد
پیدا و نهان گریز از مردم بد
می ترس از آن دم که شود عیب تو فاش
چون جوجه همیشه نیست در زیر سبد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آزاد دلا ز قید تن باید بود
آگاه ز حال خویشتن باید بود
شیرین شکر لب ار نیی در ره عشق
باری به جهان چو کوهکن باید بود

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
طفلی که هنوز باید او شیر خورد
غازی نبود که زخم شمشیر خورد
هر کار ز دست اهل آن میآید
هر مرغ نمی تواند انجیر خورد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای صفابخش جان نسیم صبا
حرکات تو جمله روح افزا
بگذری چون به شهر بی خبران
به وفایی رسان سلام مرا
کای تبه کار دامن آلوده
کای سیه نامه ی هزار خطا
چند با زلف و روی مغ بچگان
چند مخمور و مست صبح و مسا
چند از کار خویش غافل و مست
با خدا باش یک زمان به خود آ
شد جوانی گذشت وقت طرب
پیر گشتی به کنج میکده ها
خرقه ی زهد و سبحه ی تقوی
دام مکرند از پی دنیا
حقه بازی به کار ما ناید
خرقه بازی است پیشه ی زهدا
نتوان شد به خرقه خرقانی
پاک آیینه شو ز زنگ هوا
کفر محض است در طریقت عشق
بر بیاض خیال حرف ایا
با دل دردناک و دیده ی تر
با لب خشک و رنگ زرد درآ
چشم خود را بکن تو چشمه ی خون
رستخیزی به هم رسان ز دعا
یا رب یا رب به سوز سینه ی پاک
یارب یارب به صدق اهل صفا
یارب یارب به آه شب خیزان
یا رب یا رب به گریه ی صلحا
به مه و برج و قاب قوسینت
به شهنشاه افسر لولا
قلم عفو بر گناهم کش
عاصیم زرد روی و روی سیا
یا رب یا رب سگم خطاکار
زار شرمنده ام به جرم خطا
یارب یارب افتاده از راهم
دستگیرم زلطف و راه نما
یکدل از هم گسل علایق روح
یکسر از دل فکن غم دو سرا
در خربات شو به آب مغان
لوح دل پاک کن ز ماسوا
دست در گردن صراحی زن
روی بر خاک پای جام بسا
جرعه ای بر دل وفایی ریز
گره از کار بسته اش بگشا
باز شهباز باش سدره نشین
بگسل این رشته و علایق را
جنبشی آر تا ریاض بهشت
باز شو نکته سنج و نغمه سرا
عشق جو عشق باز عشق طلب
عشق ورزند عاشقان خدا

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
بتم بر طلعت خود شانه زد زلف چلیپا را
پریشان بر صباح عید دارد شام یلدا را
هلاکم کرده بی پروا فرنگی زاده ترسایی
که گر دستش رسد یکباره خون ریزد مسیحا را
من از رخسار و گیسوی تو حیرانم نمی دانم
که دخلش چیست این کافر ید بیضای موسی را
اگر محراب ابروی تو را از گریه می بیند
به فرق خویشتن ویران کند راهب کلیسا را
خیال قد جانان در دل سوزان و حیرانم
که ترسم آتش دوزخ بسوزد نخل طوبی را
بهار آمد بیا ساقی به رغم چرخ مینایی
وبال گردن زاهد بریزان خون مینا را
به یک خنده دل و دین وفایی برده حیرانم
مگر برق یمان زد خرمن جان تمنا را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای ترک خطا ماه ختن سرو خودآرا
بر سوخته ی خویش ببخشای خدارا
ما تشنه لبانیم تو هم آب بقایی
بر تشنه یکی جرعه ببخش آب بقا را
در هر شکن افتاده هزاران چو دل ما
مشکن دل ما شانه مزن زلف دو تا را
آرایش روی تو صلا زد به قیامت
یارا در این روی دلارای میارا
گویند وفایی ز فلانی تو بکش دست
با پادشهان کی سر و کار است گدا را
در مکتب ما حرف جفا خوانده نمی شد
چشم تو اگر درس به من داد وفا را
از ناکسی من همه ملت گله دارند
در صومعه و دیر مسلمان و نصارا
لطفی کن و بر حال وفایی نظری کن
ای خواجه ی احرار من ای شاه بخارا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
تاریک مکن روز مرا باز نگارا
بر چهره مزن شانه دگر زلف دو تا را
دیوانه شدم در غم بالای تو از جان
هر چند به جان دوست ندارند بلا را
داد از ستم چشم تو ای پادشه ناز
ز اندازه به در می برد این ترک جفا را
بزمی خوش و می بی غش و دلدار کریم است
ساقی تو بزن ساغر و مطرب تو سه تا را
نومید ز عفو و کرم حق نشود کس
جایی که فرو شست سیه نامه ما را
یک قطره ز بحر کرم اوست دو عالم
با کی نبود غرقه الطاف خدا را
شیطان چه کند با دل هوشیار وفایی
سگ را به حریم حرم کعبه چه یارا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای ترک خطا ماه ختن سرو دل آرا
بر سوخته ی خویش ببخشای خدا را
در هر شکن افتاده هزاران چو دل ما
مشکن دل ما شانه مزن زلف دو تا را
سودازده ی زلف توم مرحمتی کن
صد نیش به جان است از این مار دو تا را
از باد غبار در تو صد گله دارم
کین سرمه سلامی نکند دیده ی ما را
چشمان تو خوش ساخته با ابرو و مژگان
کافر عجب از کف ندهد قبله نما را
حال دل صد پاره به جانان که رساند
کاندر حرمش ره نبود باد صبا را
من خود به کجا یار کجا این چه وفایی است
با پادشهان کی سر و کار است گدا را

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
باغبان از ما در گلزار بندیدن چرا
جان گرفتن بهر یک نظاره نادیدن چرا
با نگاهی قتل من کردی و رفتی جان من
کام خود از خون من دیدی و رنجیدن چرا
لشکر مژگان مکش بر کشتگان ناز خود
ملک ملک توست دیگر فکر چاپیدن چرا
روی گردان چین در ابرو افکنان از ما چه بود
فصل گل از ماه قوس این ژاله باریدن چرا
گر جمال کعبه ی مقصود می خواهی بنال
در بیابان طلب ای دوست خوابیدن چرا
گل چو از بلبل نخواهد غیر شیون مطلبی
تا بود جان در بدن دیگر ننالیدن چرا
شمع چون از سوزش پروانه می نالد به جوش
جان اگر شیرین تر است آخر نسوزیدن چرا
احتیاط جان وفایی نیست در بازار عشق
دوست گفتن سر ز تیغ دوست خاریدن چرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
شانه زد بر روی خود چون طره دلاله را
یاسمن بر ماه من داغی به دل زد لاله را
پر عرق شد لعل او از چشم چون رو برافروخت
پس چرا گویند مهر از گل بگیرد ژاله را
روزها دل در پی زلف تو آه و ناله کرد
جز پریشانی چه حاصل گشت آه و ناله را
گم شد از بیداد خط شیرینی لعل لبش
غارتی کردند آوخ هندوان بنگاله را
جز خط روی تو در زلف پریشان کس ندید
عقرب عنبر فشان و ماه مشکین هاله را
در خط خود بین به افسون عالمی را راه زد
گمره آن کو پی رود آوازه ی گوساله را
چون وفایی التفات نرگس مغ بچگان
بگذرانیدم به مستی عمر چندین ساله را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
حلقه چون زد در دی زلفان رخ جانان را
مانا ز گلستان پر گل کرده به دامان را
ای کز اثر خنده دل پرور و جان بخشی
بر کشته خود بگشا باری لب خندان را
رویت گل و لب شکر من خسته تو جان پرور
ای گل شکر ای دلبر رحمی من بریان را
نازم خط خوشبویت گرد لب دلجویت
ریحان که نمی روید جوی شکرستان را
آسوده خوش آن روزی لعل تو مزم زانسان
یک قطره نماند باقی آن چشمه ی حیوان را
بگرفت خط مشکین لعل لب شیرینت
مور از چه به کف دارد این مهر سلیمان را
گر کحل نظر خواهی تا عالم جان بینی
دریاب به جان ای دل خاک در مستان را
دور دهنت گردم ساقی به کرم جامی
شاید که کنم بیرون از دل غم دوران را
خوش رفت نپرسید آن کاو عمر وفایی بود
آری که وفا نبود خود عمر شتابان را

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -