cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
گریک نفس آیینه کنی نقش قدم را
بر خاک نشانی هوس ساغر جم را
معنی نظران سبق هستی موهوم
بیرون شق خامه ندیدند رقم را
بیهوده در اندیشه هستی نگدازی
تاگل نکنی راه صفا خیز عدم را
آشفتگی آیینه تجرید جنون کن
پرچم گل شهرت اثریهاست علم را
بر نقد بزرگان جهان چشم ندوزی
کاین طایفه درکیسه شمردند درم را
آن راکه نفس مایه جمعیت روزی ست
چون مار نباید همه پاکرد شکم را
تا چاشنی فقر فراموش نگردد
از مایده خلق گزیدیم قسم را
آنجاکه به تحریررسد صفحه حسنت
از نیزه خورشید تراشند قلم را
تشریف ادب سنجی تعظیم نگاهت
برپیکر ابروی بتان دوخته خم را
بی پا و سر از بسکه دویدیم به راهت
در آبله چون اشک شکستیم قدم را
تا خجلت عصیان شود اظهار ندامت
جای مژه بر دیده نهم دامن نم را
بیدل چه اثر واکشد از درد برهمن
نیشی نگشوده ست رگ سنگ صنم را

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
نباشد بی عصا امداد طاقت پیکر خم را
مدارکار فرمایی برانگشت است خاتم را
به ارباب تلون صافدل کی مختلط گردد
به رنگ لاله وگل امتزاجی نیست شبنم را
کرم درگشت استغنا پرکاهی نمی ارزد
گداگر نیستی تا چندگیری نام حاتم را
به تقلید آشنای نشیه تحقیق نتوان شد
چه امکان است سازدلربایی زلف پرچم را
ز وصل مدعاسعی طلب مایوس می گردد
به بیکاری نشاند التیام زخم مرهم را
به پاس عصمتند از بس هواخواهان رنگ گل
چو بو از حجره های غنچه می رانند شبنم را
نمایان است حال رفتگان از خاک این وادی
زنقش پا توان کردن سراغ ساغر جم را
هجوم پیچ و تابی زین گلستان دسته می بندم
به دامن جای گل چون زلف خوبان چیده ام خم را
نشاط زندگی خواهی نم چشمی مهیاکن
همین  اشک است اگرهست آبیاری نخل ماتم را
گر از زنار وارستیم فکر سبحه پیش آمد
نفس مصروف چندین پشه دارد تخم آدم را
شرار وحشی ام اما درین حیرتسرا بیدل
ز نومیدی به دوش سنگ دارم محمل رم را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بوی وصلت گر ببالاند دل ناکام را
صحن این کاشانه زیر سایه گیرد بام را
 طایر آزاد ماگر بال وحشت واکند
 گردباد آیینه سازد حلقه های دام را
 دیدن هنگامه هستی شنیدن بیش نیست
 وهم ما تا کی وصال اندیشد این پیغام را
 منعم از نقش نگین جوی خیالی می کند
 مفت حسرتها اگر سیراب سازد نام را
 ساقیا امشب چو موج می پریشان دفتریم
 رشته شیرازة ما ساز خط جام را
 بختگی خواهی به درد بی نوایی صبرکن
 آسمان سرسبز دارد میوه های خام را
 نیره بختی نیز مفت اعتبار زندگی ست
 شمع صبح عالم اقبال داند شام را
 موج دریا را به ساحل همنشینی تهمت است
 بیقراران نذر منزل کرده اند آرام را
 شعله ما دورگرد الفت خاکستر است
 دوش وحشت برنتابد جامه احرام را
 شوق می بالد به قدر رم نگاهیهای حسن
 ورنه دام دلبری کو آهوان رام را
 درچمن هم ازگزند چشم بد ایمن مباش
 پرده زنبوری ست آنجا دیدة بادام را
چون خط پرگار بیدل منزل ما جاده است
 جستجوهای هوس آغازکرد انجام را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
در طلب تا چند ریزی آبروی کام را
یک سبق شاگرد استغناکن این ابرام را
داغ بودن در خمار مطلب نایاب چند
پخته نتوان کرد زآتش آرزوی خام را
مگذر ازموقع شناسی ورنه در عرض نیاز
بیش ازآروغ است نفرت آه بی هنگام را
می خرامد پیش پیش دل تپشهای نفس
وحشت از نخجیر هم بیش است اینجا دام را
مانع سیر سبکرو پای خواب آلود نیست
بال پروازست زندان نگینها نام را
دوری مقصد به قدر دستگاه جستجوست
قطع کن وهم و خیال قاصد وپیغام را
حسن مطلق داشتم خودبینی ام آیینه کرد
اینقدرها هم اثر می بوده است اوهام را
چون غبار شیشه ساعت تسلی دشمنیم
از مزاج خاک ما هم برده اند آرام را
زندگی تاکی هلاک کعبه و دیرت کند
به که از دوش افکنی این جامه احرام را
ازتغافل تا نگاه چشم خوبان فرق نیست
نشأه  یکرنگ ا ست اینجا درد و صاف جام را
حلقه آن زلف رونق از غبار دل گرفت
دود آه صید باشد سرمه چشم دام را
کی رود فکر مضرت از مزاج اهل کین
مار نتواند جدا از زهر دیدن کام را
عرض معنی دیگر و اظهار صورت  دیگر است
بیدل از آیینه نتوان ساخت وضع جام را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
کی بود سیری ز ناز آن نرگس خودکام را
باده پیمایی گرانی نیست طبع جام را
من هلاک طرزاخلاقم چه خشم وکوعتاب
بوی گل آیینه دار است از لبت دشنام را
ضبط آداب وفاگریک تپش رخصت دهد
چون پر طاووس در پروازگیرم دام را
کامیاب از لعل اوگشتیم بی اظهار شوق
ازکریمان نیست منت بردن ابرام را
دل زعشقت غرق خون شد نشیه هابالدبه خویش
احتیاج باده نبود رند خون آشام را
نیست بی افشای راز عاشقان پرواز رنگ
بال و پر باید شکست این طایر پیغام را
پیش چشمت جزشکست خود نمی یابد امان
گر زره جوهر شود بر استخوان بادام را
ازکشاکشهای موج بحر ماهی ایمن است
ز انقلاب غم چه پروا مردم ناکام را
ای خسیس ازسازشهرت هم نوایت پست ماند
از نگین کنده خوش درگورکردی نام را
زرد رویت می کند زنگار جهل از انفعال
اندکی زین راه برگرد و شفق کن شام را
عمرتاباقی ست وحشت گرد پیشاهنگ ماست
آبله ننشاند از پاگردش ایام را
خاک هستی یک قلم در دامن باد فناست
من ز روی خانه می یابم هوای بام را
چون سپندم آرزوحسرت کمین آتش ست
تا به دوش ناله بندم محمل آرام را
بسکه مخمورگرفتاری ست بیدل صید من
جوش ساغر می شمارد حلقه های دام را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
غم  طر ب جوش کرده است مرا
داغ  گل پوش کرده است مرا
زعفران زار رفتن رنگم
خنده بیهوش کرده است مرا
حسرت لعل یار میکده ای ست
که قدح نوش کرده است مرا
آنکه خود را به برنمی گیرد
صید آغوش کرده است مرا
یک نفس بار زندگی چوحباب
آبله دوش کرده است مرا
ناتوانم چنانکه پیکر خم
حلقه درگوش کرده است مرا
ازکه نالد سپند سوخته م
ناله خاموش کرده است مرا
بخت ناساز دور از آن بر و دوش
بی بر و دوش کرده است مرا
بیدل ازیاد خویش هم رفتم
که فراموش کرده است مرا

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
شکوه جور تو نگشاید دهان زخم را
تیغ میلی می کشد خواب گران زخم را
سینه چاکیم وخموشی ترجمان عجزماست
سرمه باشد جوهر تیغت زبان زخم را
عاشقان در سایه برق بلا آسوده اند
ره ز لب بیرون نمی باشد فغان زخم را
دردمندم یأس می جوشد اگر دم می زنم
ابرو از تیغ است چشم خونفشان زخم را
پرده دار جاده کی گردد هجوم نقش پا
از سخن خون می تراود ترجمان زخم را
تا رسد برکنگر مقصود دست ناله ای
بخیه نتواند نهان کردن دهان زخم را
نقد عشرت را زبانی نیست از سودای درد
برده ام تا کرسی دل نردبان زخم را
جوهر اسرار آیا از خلف گیرد فروغ
خنده در بار است چون گل کاروان زخم را
از حدیث دردمندان خون حسرت می چکد
خون کند روشن چراغ دودمان زخم را
تا به وصف تیغ بیدادت زبان پیدکند
غیر موج خون زبان نبود دهان زخم را
بی بهاری نیست دندان بر جگر افشردنم
موج خون انگشت حیرت شد دهان زخم را
گرد بی دردی به روی هر دو عالم فرش بود
بخیه دارد شبنمیها بوستان زخم را
زین بیابان کاروان صبح بیخود می رود
سجده ای کردم چو مرهم آستان زخم را
بینوایی نیست ساز پرفشانیهای شوق
نیست مقصد جزفنا محمل کشان زخم را
صبح امیدیم بیدل آفتاب عشق کو
ناله خوش کرده ست امشب آشیان زخم را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
کیست کز راه تو چون خاشاک بردارد مرا
شعله جاروبی کند تا پاک بردارد مرا
شمع خاموشی به داغ سرنگونی رفته ام
تاکجا آن شعله بیباک بردارد مرا
ننگ دارد خاک هم از طینت بیحاصلم
خون نخجیرم  چسان فتراک بردارد مرا
هستی ام عهدی به نقش سجده او بسته ست
خاک خواهم شد اگر از خاک بردارد مرا
صد فلک ریزد غبار دامن افشانده ام
یک شررگر شعله ادراک بردارد مرا
صبح بی سرمایه ای احرام از خود رفتنم
کوگریبان تا به دوش چاک بردارد مرا
بار اسباب گرانجانی ست سر تا پای من
کیست غیر از خاطر غمناک بردارد مرا
پیکرم گردد غبار یأس و برخیزد ز خاک
به که دست منت افلاک بردارد مرا
نشیه ای از درد مخموری به خاک افتاده ام
شوق می خواهم به دست تاک بردارد مرا
گرد من بیدل هوای عرصه گاه نیستی ست
از تپیدن هرکه گردد خاک بردارد مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
زین وجودی کز عدم شرمنده می گیرد مرا
گریه ام گر درنگیرد خنده می گیرد مرا
شعله حرصم دماغ جاه گر سوزد خوشست
فقر نادانسته زیر ژنده می گیرد مرا
خاتم ملک سلیمانم ولی تمییز خلق
کم بهاتر از نگین کنده می گیرد مرا
در جهان انفعال از ملک ناز افتاده ام
دامن پاکی  و دست گنده می گیرد مرا
می رسد ناز غبارم بر دماغ بوی گل
گر همه عشقت به باد ارزنده می گیرد مرا
رنگم از بی دست و پایی خاک شد اما هنوز
حسرت گرد سرت گردنده می گیرد مرا
عمروحشی عاقبت دام نفس خواهدگسیخت
تاکجا این ریسمان کنده می گیرد مرا
مستی حالم خورد هرجا فریب جام هوش
چون عسس اوهام پیش آینده می گیرد مرا
ناتوان صیدم  ترحم غافل از حالم مباد
هرکه می گیرد به خاک افکنده می گیرد مرا
عشق را بیدل دماغ التفات یادکیست
خواجگی مفت طرب گر بنده می گیرد مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
عبرتی کوتا لب از هذیان به هم دوزد مرا
موج این گوهر نمی دانم چه پهلو زد مرا
عمرها شد آتشم افسرده است ما نفس
خنده ها بسیارکردیم گریه آموزد مرا
زان همه حسرت که حرمان باغبارم برده است
می زند دامن نمی دانم کی افروزد مرا
محرم آن شعله خویم جانب دیرم مخوان
عالمی را جمع سازم هرکه بدوزد مرا
حرف لعل اوخموشم کردبیدل عمرهاست
گبر دارد رو به محرابی که می سوزد مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چو تخم اشک به کلفت سرشته اند مرا
به ناامیدی جاوید گشته اند مرا
به فرصت نگه آخر است تحصیلم
برات رنگم و برگل نوشته اند مرا
طلسم حیرتم ویک نفس قرارم نیست
به آب آینه دل سرشته اند مرا
کجا روم که شوم ایمن زلب غماز
به عالم آدمیان هم فرشته اند مرا
چگونه تخم شرارم به ریشه دل بندد
همان به عالم پروازکشته اند مرا
فلک شکارکمندی ست سرنگونی من
ندانم از خم زلف که هشته اند مرا
تپیدن نفسم  تارکسوت شوقم
که در هوای تو بیتاب رشته اند مرا
ز آه بی اثرم داغ خامکاری خویش
به آتشی که ندارم برشته اند مرا
چوچشم بسته معمای راحتم بیدل
به لغزش نی مژگان نوشته اند مرا

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
کافرم گر مخمل و سنجاب می باید مرا
سایه بیدی کفیل خواب می باید مرا
معبد تسلیم و شغل سرکشی بی رونقی ست
شمع خاموشی درین محراب می باید مرا
تشنه کام عافیت چون شمع تاکی سوختن
ازگداز درد مشتی آب می باید مرا
غافل از جمعیت کنج قناعت نیستم
کشتی درویشم این پایاب می باید مرا
آرزوهای هوس نذر حریفان طلب
انفعال مطلب نایاب می باید مرا
در کشاکش های نیرنگ خیال افتاده ام
دل جنون می خواهد و آداب می باید مرا
شرم اگرباشد بنای وهم هستی هیچ نیست
بی تکلف یک عرق سیلاب می باید مرا
دامن برچیده ای چون صبح کارم می کند
اینقدر از عالم اسباب می باید مرا
مشرب داغ وفا منت کش تسکین مباد
آب می گردم اگر مهتاب می باید مرا
تا درین محفل نوای حیرتی انشاکنم
چون نگه یک تار و صدمضراب می باید مرا
بی نیازم از رم و آرام این آشوبگاه
چشم می پوشم همه گر خواب می باید مرا
گریه هم بیدل لب خشکم چومژگان ترنکرد
وحشتی زین وادی بی آب می باید مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تبسم ریز لعلش گر نشان پرسد غبارم را
ببوسد تا قیامت بوی گل خاک مزارم را
ز افسوسی که دارد عبرت خون شهید من
حنایی می کند سودن کف دست نگارم را
مبادا دیده یعقوب توفان نموگیرد
نگاری در سر راه تمنا انتظارم را
ز اشکم بر سر مژگان عنان داری نمی آید
گروتازی  ست با صد شعله طفل  نی سوارم  را
توقع هرچه باشد بی صداعی نیست ای ساقی
قدح برسنگ زن تا بشکنی رنگ خمارم را
ز دل شورقیامت می دماند رشک همچشمی
به هر آیینه منمایید روی گلعذارم را
شرارکاغذم از فرصت عیشم چه می پرسی
به رنگ رفته چشمکهاست گلهای بهارم را
به چشم بسته هم پیدا نشدگرد خیال من
نهانتر از نهانها جلوه دادند آشکارم را
هوس در عالم ناموس یکتایی نمی گنجد
سراغش کن ز من هرجا تهی یابی کنارم را
گر این بیحاصلی از مزرع خشکم نمو دارد
جبین هم دست خواهد از عرق شست آبیارم را
چو آتش سرکشیها می کنم اما ازین غافل
که جز افتادگی  کس برنخواهد داشت بارم را
شررخیزست گرد پایمال بیکسی بیدل
به یاد دامن قاتل مده خون شکارم را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به تازگی نکشد عافیت دماغ مرا
مگر شکستن دل پرکند ایاغ مرا 
شبی که دیده کنم روشن از تماشایت
 فتیله مدتحیربو د چراغ مرا
ز برق یأس جگرسوز باده ای دارم
که شعله نیزنبوسد لب ایاغ مرا
 نشاط باده به مینای غنچگیها بود
 شکفتگی همه خمیازه کرد باغ مرا
 خمار شیشه چرخ از نگونی اش پداست
 چسان علا ج کندکلفت دماغ مرا
 در ابروی تو شکن پرورد تغافل چند
 مقام فتنه مکن گوشه فراغ مرا
 هزاررنگ ز بخت سیاه من گل کرد
 زمانه شوخی طاووس داد زاغ مرا
 چوموج سرمه نهانم به چشم خوش نگهان
 زحلقه رم آهوطلب سراغ مرا
 فسردگی مطلب از دلم که در ایجاد
 به تیغ شعله بریدند ناف داغ مرا
مگر ز ناله تهی گشت سینه بیدل
 که خامشی است سبق عندلیب باغ مرا

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بس که دارد ناتوانی نبض احوال مرا
بازگشتن نیست از آیینه تمثال مرا
 خاک نم گل می کندسامان خشکی از غبار
 سیرکن هنگامه ادبار و اقبال مرا
 بسکه درمیزان هستی سنگ قدرم بیش بود
 در عدم باکوه می سنجند اعمال مرا
 تخم امیدی به سودای حضوری کشته ام
 سبزکن یارب سر در جیب پامال مرا
 انتظار وعدة دیدار آخر واخرید
 از غم ماضی شدن مستقبل حال مرا
 رشته سازم چه امکانست گیردکوتهی
 سایه آن زلف پرورده ست آمال مرا
 سبحه داران از هجوم دردسر نشناختند
 آن برهمن زاد صندل بر جبین مال مرا
 درتب شوق آرزوها زیرلب خون کرده ام
 ناله جوشدگر بیفشارند تبخال مرا
 جزعرق چون موج ازین دریاچه بایدبردپیش
 شرم پرواز آب کرد افشاندن بال مرا
 گر همه گردون شوم زین خرمن بیحاصلی 
 غیر خاک آخر چه باید بیخت غربال مرا
می کشم بار دل اما نقش می بندم به خاک 
عجز خوش نقاش عبرت کرد جمال مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بی سخن باید شنیدن چون نگین نام مرا
زخم دل چندین زبان داده ست پیغام مرا
بی نشانی مقصدم اما سراغ ما و من
جامه ای دارد که پوشیده ست احرام مرا
عمرها شد در فضای بی نشان پر می زنم
آشیان در عالم عنقاست اوهام مرا
در غبارگردش رنگم خرام نازکیست 
اندکی از خویش رو تا بشمری گام مرا
پرده چشمم به برق حسرت دیدارسوخت
انتظار آخر مقشرکرد بادام مرا
قدردان فرصت ساز تماشایم چو شمع
جز غم آغاز داغی نیست انجام مرا
اوج اقبالم حضوپک نفس راحت بس است
سایه دیوار دارد در بغل بام مرا
از سواد فقرگرد سرمه رنگ آورده ام
چشم اگر داری چراغ خانه کن شام مرا
نشکند رنگی که گلزاری نپردازد ز من
کلک نقاش است ساقی گردش جام مرا
حلقه چشمی به راه انتظار افکنده ام
پر میفشان ای مژه تا نگسلی دام مرا
قاصد حسرت نصیبان وفا پیداست کیست
بخت برگرددکه خواند بر تو پیغام مرا
چاره سودای من بیدل ز چشم یار پرس
عشق در مغز جنون پرورده بادام مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
قاصد به حیرت کن ادا تمهید پیغام مرا
کز من نمی ماند نشان گر می بری نام مرا
حرفی ست نیرنگ بقا نشنیده گیر این ماجرا
می نیست جز رنگ صداگر بشکنی جام مرا
دارم ز سامان الست اول گداز آخر شکست
یک شیشه باید نقش بست آغاز وانجام مرا
هرچند تا عنقا رسی براوج همت نارسی
از خود برآتا وارسی کیفیت بام مرا
چون شمع گر وامانده م صد اشک محمل رانده ام
رو سبحه گیر از آبله تا بشمری گام مرا
برق حقیقت شعله زن آنگه دماغ ما ومن
ناپخته باید سوختن اندیشه خام مرا
گردون که داغش باد مه  تا نشکند صبحم کله
در پرده روز سیه می پرورد شام مرا
بر بوی صید رحمتی دارم سجود خجلتی
یک دانه نتوان یافتن غیر ز عرق دام مرا
چشمی که شد حیران او برگل نمی آید فرو
آن سوی باغ رنگ و بو نخلی ست بادام مرا
بیدل زکلکم می چکد آب حیات نیک و بد
خضر است اگرکس می خورد امروز دشنام مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بسکه چون گل پرده ها بر پرده شد سامان مرا 
پیرهن در جلوه آبم گرکنی عریان مرا
تا به پستی ها عروج اعتبارم گل کند 
 خامشی چون آتش یاقوت زد دامان مرا
از پی اصلاح ناهمواری طبع درشت 
 آمد ورفت نفسها بس بود سوهان مرا
کاروان اشکم از عاجز متاعی ها مپرس 
 آبله محمل کش است از دیده تا دامان مرا
شوق دیدارم  چه سود ازخویش بیرون رفتنم 
 دیده یعقوبم و جا نیست درکنعان مرا
ای طلب دروصل هم مشکن غبارجستجو 
 آتشم گر زنده می خوهی ز پا منشان مرا
در شکست من بنای ناامیدی محکم است 
 فکر تعمیری ندارم تاکند ویران مرا
در غم آباد فلک چون خانه وهم حباب 
 نیست جزیک عقده تار نفس  سامان مرا
زین سبکساری که در هرصفحه نقشم زایل است 
 عشق ترسم محو سازد از دل یاران مرا
همچو شبنم نیست در آشوبگاه این چمن
 گوشه امنی به غیر از دیده حیران مرا
 می رسد دلدار رومن عمریست ازخودرفته ام 
 بک نگاه واپسین ای شوق برگردان مرا 
در رهش چون خامه کار پستی ام بالاگرفت
 آنچه بیدل  ناخن پا بود شد مژگان مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
رخصت نظاره ای گر می دهد جانان مرا
می کشد خاکستر خود در ته دامان مرا
از اثرپردازی ناموس الفتها مپرس
شانه زلف تحیر می شود مژگان مرا
بسکه گرد تیره بخیهاست فرش خانه ام
هرکه شد آیینه او می کند حیران مرا
بر امید ابر رحمت دامنی آلوده ام
سیل پوشدرخت ماتم گرشود مهمان مرا
کشتزار حسرتم کز تیر باران غمت
می کند آب از حیا بی برگی عصیان مرا
از ثبات من چه می پرسی بنای حیرتم
ریشه در دل می دواند دانه پیکان مرا
هر رگ گل شوخی چین جبین دیگراست
سیل می گردد هوای جنبش مژگان مرا
در غمت آخر هجوم ناتوانیهای دل
بی رخت سیر چمن کم نیست اززندان مرا
معنی برجسته شوقم نمی گنجم به لفظ
می کند چون ناله در جیب نفس پنهان مرا
سرخوش این باغم و اندیشه بیحاصلی
همچو بوی گل نگردد پیرهن عریان مرا
از دل خون بسته گفتم عقده واری واکنم
می دهد ساغر به طاق ابروی نسیان مرا
گوی سرگردنم و درعرصه موهوم حرص
دانه های نار جوشید از بن دندان مرا
درد الفت بودم و با بیخودی می ساختم
قامت خم گشته شد آخر خم چوگان مرا
گرشوم بیدل چوآتش فارغ ازدود جگر
اضطراب دل چو اشک آورد بر مژگان مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
سوار برق عمرم  نیست برگشتن عنانم را
مگر نام تو گیرم تا بگرداند زبانم را
عدم کیفیتم خاصیت نقش قدم دارم
خرامی تا به زیرپای خود یابی نشانم را
به رنگ شمع گر شوقت عیار طاقتم گیرد
کند پرواز رنگ از مغز  خالی استخوانم را
به مردن نیز از وصف خرامت لب نمی بندم
نگیرد سکته طرف دامن  اشعار روانم را
غباری می فروشم در سر بازار موهومی
مبادا چشم بستن تخته گرداند دکانم را
به تدبیر دگر نتوان نشان مدعا جستن
شکست دل مگر چون موج زه بندد کمانم را
مخواه ای مفلسی ذلت کش تسلیم دونانم
زمین تا چند زیر پا نشاند آسمانم را
ز شرم عافیت محرومی جهدم چه می پرسی
عرق بیرون این دریا نمی خواهد کرانم را
ز درد دل  در این صحرا نبستم بار امیدی
جرس نالید و آتش زد متاع کاروانم را
نمی دانم ز بیداد دل سنگین کجا نالم
شنیدن نیست  آن دوشی که بردارد فغانم را
تراوش های آثار کرم هم موقعی دارد
مباد اسراف سازد منفعل روزی رسانم را
شبی چون شمع حرفی از گداز عشق سر کردم
مکیدن از لب هر عضو بوسی زد دهانم را
نفس بودم   جنون پیمای  دشت بی نشان تازی
دل از آیینه گردیدن گرفت آخر عنانم را
ز اسرار دهانی حرف چندی کرده ام انشا
به جز شخص عدم بیدل که می فهمد زبانم را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
گدازگوهر دل باده ناب است شبنم را
نم چشم تحیرعالم آب است شبنم را
نگردد جمع نوراگهی با ظلمت غفلت
صفای دل نمک در دیده خواب است شبنم را
جهان آیینه دلدار و حیرانی حجاب من
چمن صد جلوه و نظاره نایاب است شبنم را
به هرجا می روم در اشک نومیدی وطن دارم
ز چشم خود جهان یک دشت سیلاب است شبنم را
نگردی غافل ای اشک نیاز از ترک خودداری
که بر دوش چکیدن سیر مهتاب است شبنم را
تماشا نیست کم چشم هوس گر شرمناک افتد
حیا آیینه گلهای سیراب است شبنم را
گل اشکم اگر منظور جانان شد عجب نبود
گذر در چشم خورشید جهانتاب است شبنم را
خط خوبان کمند غفلت اهل نظر باشد
رگ گلهای این گلشن رگ خواب است شبنم را
فضولی می کنم در انتظار مهر تابانش
گرفتم پرده بردارد کجا تاب است شبنم را
به وصل گلرخان نتوان کنار عافیت جستن
که درآغوش گل  خون جگرآب است شبنم را
ضعیفی تهمت چندین تعلق بست بر حالم
ز پا افتادگی یک عالم اسباب است شبنم را
حیا بال هوس را مانع پرواز می گردد
نگه در دیده بیدل موجه آب است شبنم را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
وهم راحت صید الفت کرد مجنون مرا
مشق تمکین لفظ گردانید مضمون مرا
گریه توفان کرد چندانی که دل هم آب شد
موج سیل آخر به دریا برد هامون مرا
داده ام ازکف عنان و سخت حیرانم که باز
ناکجا راند محبت اشک گلگون مرا
زین عبارتهاکه حیرت صفحه تحریر اوست
گر نفهمی می توان فهمید مضمون مرا
ناخن تدبیر را بر عقدگوهر دست نیست
موج می مشکل گشاید طبع محزون مرا
چون شرر روزو شبم کرد رم کم فرضیی است
گردشی در عالم رنگ است گردون مرا
دل هم از مضمون اسرارم عبارت ساز ماند
آینه ننمود الا نقش بیرون مرا
یکقدم وارم چواشک ازخودروانی مشکل است
ای تپیدن گر توانی آب کن خون مرا
زیردست التفات چتر شاهی نیستم
موی سر در سایه پرورده است مجنون مرا
تا فلک یک مد آهم نارسا آهنگ نیست
سکته معدوم است مصرعهای موزون مرا
تارگیسو نیست بیدل رشته تسخیر من
از زبان  مار باید جست فسون مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بسکه  وحشت کرده  است آزاد مجنون  مرا
لفظ نتواند کند زنجیر مضمون مرا
 در سر از شوخی نمی گنجد گل سودای من
 خم حبابی می کند شور فلاطون مرا
 داغ هم در سینه ام بی حسرت دیدار نیست
 چشم مجنون نقش پا بوده ست هامون مرا
 کو دم تیغی  که در عشرتگه انشای ناز
 مصرع رنگین نویسد موجه خون مرا
 ساز من آزادگی  آهنگ من آوارگی
 از تعلق تار نتوان بست قانون مرا
 از لب خاموش  توفان جنون را ساحلم
 این حباب بی نفس پل بست جیحون مرا
 عمر رفت و دامن نومیدی از دستم نرفت
 ناز بسیار است بر من بخت واژون مرا
 داغ یأسم ناله را درحلقه حیرت نشاند
 طوق قمری دام ره شد سرو موزون مرا
 عشق می بازد سراپایم به نقش عجز خویش
 خاکساری هاست لازم بید مجنون مرا
غافلم بیدل ز گرد ترکتازی های حسن
 می دمد خط تا کند فکر شبیخون مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دام یک عالم تعلق  گشت حیرانی مرا
عاقبت کرد این در واکرده زندانی مرا
محو شوقم بوی صبح انتظاری برده ام
سرده ای حیرت همان در چشم قربانی مرا
جوش زخم سینه ام   کیفیت چاک دلم
خرمی مفت تو ای  گل  گر بخندانی مرا
ای ادب  سازخموشی نیز بی آهنگ نیست
همچو مژگان ساخت موسیقار حیرانی مرا
مد عمرم  یک  قلم  چون شمع  در وحشت  گذشت
آشیان هم برنیاورد از پرافشانی مرا
عجز هم  چون  سایه اوج  اعتباری داشته ست
کرد فرش آستانت سعی پیشانی مرا
پرده ساز جنونم خامشی آهنگ نیست
ناله می گردم به هر رنگی  که  گردانی مرا
ناله واری سر ز جیب دل برون آورده ام
شعله شوقم  مباد ای یأس بنشانی مرا
احتیاج خودشناسی جوهر آیینه نیست
من اگر خود را نمی دانم تو می دانی مرا
بیدل افسون جنون شد صیقل آیینه ام
آب داد آخر به رنگ اشک عریانی مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
داغ عشقم  نیست الفت با تن آسانی مرا
پیچ وتاب شعله باشد نقش پیشانی مرا
بی سبب در پرده اوهام لافی داشتم
شد نفس آخربه لب انگشت حیرانی مرا
از نفس بر خویش می لرزد بنای غنچه ام
نیست غیر از لب گشودن سیل ویرانی مرا
خلعت خونین دلان تشریف دردی بیش نیست
بس بود چون غنچه زخم دل گریبانی مرا
رازداریها به معنی کوس شهرت بوده است
چون حیا ازپوشش عیب است عریانی مرا
پر سبکروحم زفکر سخت جانی فارغم
چون شرر در سنگ نتوان کرد زندانی مرا
گرد بیتاب از طواف دامنی محروم نیست
زد به صحرای جنون آخرپریشانی مرا
همچو موجم سودن دست ندامت آب کرد
بعد ازین هم کاش بگدازد پشیمانی مرا
می روم از خویش در اندیشه باز آمدن
همچو عمر رفته یارب برنگردانی مرا
غیر الفت برنتابد صافی آیینه ام
می کند تا خار و خس در دیده مژگانی مرا
این چمن یارب به خون غلتیده بیدادکیست
کرد حیرانی چوشبنم چشم قربانی مرا
جلوه مشتاقم بهشت ودوزخم منظورنیست
می روم از خویش در هرجاکه می خوانی مرا
چون شرارم ساز پیدایی حیا ارشادکرد
یعنی از خود چشم پوشانید عریانی مرا
می رود از موج بر باد فنا نقش حباب
تیغ خونخوارست بیدل چین پیشانی مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
به عجزی که داری قوی کن میان را 
به حکمت نگردانده اند آسمان را
روان باش همدوش بی اختیاری 
 بلدگیر رفتار ریگ روان را
نفس گر همه موج گوهر برآید
 ز دست گسستن نگیرد عنان را
 درین انجمن ناکسی قدر دارد 
 زکسب ادب صدرکن آستان را
به عرض هنر لب گشودن نشاید 
 ز چیدن میاشوب جنس دکان را
چه دام است دنیا چه نام است عقبا
 تو معماری این خانه های گمان را
 کسی بار دنیا نبرده ست بر سر
 ز تسلیم بوسی ست سنگ گران را
به وهم تعین رمید ازتو راحت 
 ز پرواز پر داده ای آشیان را
به معرج دولت مکش رنج باطل 
 کجیهاست در هر قدم نردبان را
تنک مایه فقر دارد سعادت 
 هماگیر بی مغزی استخوان را
ز لفظ آشنا شو به مضمون نازک 
 کمر حلقه کرده ست موی میان را
حسابیست در اتفاق دو همدم 
 عددهاست واحد زبان و دهان را
ز خودداری ماست محرومی ما
 برون رانده خشکی ز دریا کران را
 تمیزی نشد محو این نرگسستان 
 ندیدن گشوده ست چشم جهان را 
سر وکار دنیا عیان است بیدل
 مکرر مکن منفعل  امتحان را

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -