cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
زد عرق پیمانه حسنی ساغر اندر آینه
کرد توفانها بهشت و کوثر اندر آینه
جلوه او هرکجا تیغ تغافل آب داد
خون حیرت ریخت جوش جوهر اندر آینه
عالم آب است امشب دل بهاد نرگسش
شیشه ها دارد خیال ساغر اندر آینه
دل به نیرنگ خیالی بسته ایم و چاره نیست
ما کباب دلبریم و دلبر اندر آینه
آنچه از اسباب امکان دیده ای وهمست و بس
نیست جز تمثال چیزی دیگر اندر آینه
دامن دل  گرد کلفت بر نتابد بیش ازین
ای نفس تا چند می دزدی سر اندر آینه
طبع روشن فارغ است از فکر غفلتهای خلق
نیست ظاهر معنی گوش کر اندر آینه
در خیال آباد دل از هر طرف خواهی درآ
ره ندارد نسبت بام و در اندر آینه
گرد تمثالم ولی از سرگرانیهای وهم
بایدم کردن چو حیرت لنگر اندر آینه
صحبت روشندلان اکسیر اقبال است و بس
آب پیدا می کند خاکستر اندر آینه
جبهه ای داری جدا مپسند از ان نقش قدم
جای این عکس است بیدل خوشتر اندر آینه

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
نیست محروم تماشا جوهر اندر آینه
جلوه می خواهی نگه می پرور اندر آینه
دل چو روشن شد هنرها محو حیرت می شود
موج جوهر کم زند بال و پر اندر آینه
حیف آگاهی  که باشد مایل و هم دویی
گر به معنی آشنایی منگر اندر آینه
صانع از مصنوع اگر جویی به جز مصنوع نیست
عکس می گردد عیان اسکندر اندر آینه
بس که پیدایی درین تهمت سرا آلودگی ست
دامن تمثال می بینم تر اندر آینه
رنگ حال نیک و بد می بینم اما خامشم
سرمه دارم درگلو چون جوهر اندر آینه
هیچ نقشی بر دل آگاه نفروشد ثبات
می نماید کوه هم بی لنگر اندر آینه
دل مصفاکرده را از خودنمایی چاره نیست
بیند اول خویش را روشنگر اندر آینه
حسن بیرنگی که عالم صورت نیرنگ اوست
عرض تمثال که دارد باور اندر آینه
کیست دل  کز جلوه طاقت گدازش جان برد
حسرت اینجا می شود خاکستر اندر آینه
تا شود روشن که بیمار محبت مرده نیست
از نفس باید فکندن بستر اندر آینه
بیدل اظهار هنر محرومی دیدار بود
خار راه جلوه ها شد جوهر اندر آینه

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای تماشایت چمن پرور به چشم آینه
بی توخس می پرورد جوهربه چشم آینه
تا جدا افتاده است از دولت دیدار تو
می زند مشاطه خاکستر به چشم آینه
شوق مشتاقان چرا در دیده مژگان نشکند
می کشد یاد خطت مسطربه چشم آینه
تا شود روشن سواد نسخه حیرانی ام
صورت خود را یکی بنگر به چشم آینه
گریه پررسواست کو بند نقاب حیرتی
تا کنم سودای چشم تر به چشم آینه
ازگرانجانی ندارم ره به خلوتگاه دل
می شود تمثال من پیکر به چشم آینه
چون نگه بی مطلب افتد زشتی و خوبی یکی ست
سنگ هم  کم نیست از گوهر به چشم آینه
مست حیرت از خمار وهم امکان فارغ ست
انتظار کس مکن باور به چشم آینه
دعوی باربک بینی تا توانی برد پیش
فرق  کرد تمثالم از جوهر به چشم آینه
جوهر عبرت مخواه ازکس  که ابنای زمان
دیده اند احوال یکدیگر به چشم آینه
از صفای دل تو هم بیدل سراغ راز گیر
حسن معنی دید اسکندر به چشم آینه

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
حیرت حسن  که زد نشتر به  چشم آینه
خشک می بینم رگ جوهر به چشم آینه
چاره مخموری دیدار نتوان یافتن
دیده ام خمیازه دیگر به چشم آینه
برق حیرت دستگاه جرات نظاره سوخت
تاب روی کیست آتشگر به چشم آینه
عجز بینش آشیان پرداز چندین جلوه است
بشکن ای نظاره بال و پر به چشم آینه
اینقدر گستاخ رویی دور از ساز حیاست
کاش مژگان بشکند جوهر به چشم آینه
صافی دل بر نمی دارد تمیز نیک و بد
گرد موهومی ست خیروشربه چشم آینه
عرض حال خویش وقف بی تمیزی کرده ام
داده ام رنگ خیالی گر به  چشم آینه
نقش امکان در بهار حیرتم رنگی نبست
شسته ام عمری ست این دفتر به چشم آینه
گر همه وهم است بیداری  طرب مفت خیال
می کشد تمثال هم ساغر به چشم آینه
گرد عمر رفته هم از عالم دل جسته است
گر نفس پی گم کند بنگر به چشم آینه
رنج بینش بود بیدل هستی موهوم ما
مو شدیم از پیکر لاغر به چشم آینه

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
امروزکیست مست تماشای آینه
کز ناز موج می زند اجزای آینه
دیوانه جمال تو گر نیست از چه رو
جوهرکشیده سلسله در پای آینه
در حسرت بهار خطت  گرد می کند
جوهر به جای سبزه ز صحرای آینه
موقوف جلوه  گل شبنم بهار توست
جوش  گهر ز موجه دریای آینه
از شرم آنکه آب نشد از نظاره ات
گرداب خجلت است سراپای آینه
شد عمر صرف جلوه پرستی  ولی چه سود
نگرفت بینوا دل ما جای آینه
جز حیرت آنچه هست متاع  کدورت است
در عشق بعد از این من و سودای آینه
با خوی زشت صحبت روشندلان مخواه
زنگی خجل شود به تماشای آینه
حسن و هزار نسخه نیرنگ در بغل
ما و دلی و یک ورق انشای آینه
روزی  که داد عرض نزاکت میان یار
افتاد مو به دیده بینای آینه
چندان که چشم باز کنی جلوه می دهد
اسمی ست ششجهت ز مسمای آینه
بیدل به هر دلی ندهند آرزوی داغ
اسکندر است باب تمنای آینه

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
خلقی ست محو خود به تماشای آینه
من نیز داغم از ید بیضای آینه
بیچاره دل چه خون  که ز هستی نمی خورد
تنگ است از نفس همه جا جای آینه
در عالمی  که حسن ز تمثال ننگ داشت
ما دل  گداختیم به سودای آینه
تاکی دل از فضولی حرصت الم  کشد
زنگار نیستی مکن ایذای آینه
آنجا که دل طربکده عرض نازهاست
خوبان چرا کنند تمنای آینه
دل در حضور صافی خود نشیه رساست
حیرت بس است باده مینای آینه
آفاق شور ظاهر و مظهر گرفته است
کو حیرتی  که  گرم  کند جای آینه
آنجا که صیقل آینه دار تغافلست
پیداست تیره روزی اجزای آینه
عمری ست از امید دلی نقش بسته ایم
گر حسن  کم نگاه فتد وای آینه
الفت سراغ جلوه به جایی نمی رسد
حیرت دویده است به پهنای آینه
از محو جلوه طاقت رفتار برده اند
دستی به سر گرفته  کف پای آینه
بیدل شویم تا نکشد دامن هوس
خودبینیی که هست در ایمای اینه

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
نه با صحرا سری دارم نه باگلزار سودایی
به هر جا می روم از خویش می بالد تماشایی
چه گل چیند دماغ آرزو از نشیه تمکین
من و صد بزم مخموری دل ویک غنچه مینایی
در اول گام خواهد مفت گردون پی سپرگشتن
سجود آستانش از جبینم می کشد پایی
عنانگیر غبار کس مباد افسون خودداری
وگرنه ساحل ما نیز دارد جوش دریایی
تعلق می فروشد عشوه مستقبل و ماضی
توگر امروز بیرون آیی از خود نیست فردایی
به زندانم مخواه افسرده تکلیف آسودن
غبارم را همان دامن فشانیهاست صحرایی
رم هر ذره مهمیزی ست بهر وحشی غافل
مرا بیدار سازد هرکه بر راحت زند پایی
دل من واشکاف و هرچه می خواهی تماشاکن
که عمری شد به نام حیرتی دارم معمایی
عبارت شوخی معنیست از فکر دویی بگذر
ندارد محفل ما شیشه غیر از رنگ صهبایی
به بیدردی در این محفل چه لازم متهم بودن
گدازی  گریه ای  اشکی  جنونی  ناله ای  وایی
درین صحرای نومیدی که می خواهد سراغ من
که از هر نقش پایم تا عدم خفته ست عنقایی
تامل های کم ظرفی فشرد اجزای من بیدل
دو روزی پیش ازینم قطرگی ها بود دریایی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای نفس مایه درین عرصه چه پرداخته ای
نقد فرصت همه رنگست و تو در باخته ا ی
صفحه آتش زده ای ناز چراغان چه بلاست
تا به فهم پر طاووس رسی فاخته ای
کاش از آینه  کس گرد سراغت یابد
محمل آرا چو سحر بر نفس ساخته ای
بیش ازین فتنه هنگامه اضداد مباش
چه شررها که نه با پنبه در انداخته ای
اینقدر نیست درین عرصه جهاد نفست
قطع کن زحمت تیغی که تواش آخته ای
دهر تاراجگه سیل و بنای تو حیات
ای ستمکش نگهی خانه کجا ساخته ای
عمر در سعی غبار جسد افشاندن رفت
آخر ای روح مقدس ز کجا تاخته ای
نقش غیر و حرم عشق چه امکان دارد
صورت توست در آن پرده که نشناخته ای
گردباد آن همه بر خویش نچیند بیدل
در خور گردش سر گردنی افراخته ای

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
این  چه طاووسی نازست که اندوخته ای 
پای تا سر همه چشمی و به خود دوخته ای
برق نیرنگ به این جلوه قیامت دارد
شعله در پرده سنگ است و جهان سوخته ای
رونق چار سوی دهر ز کالای دلست
کو دکانی  که تو این آینه نفروخته ای
صوف و اطلس به نظر تار تحیر دارد
پنبه ای چند که بر دلق گدا دوخته ای
فطرت آب است ز اظهار کمالی  که تراست
صنعت شیشه گران عرق آموخته ای
آتش منفعل روز زمینگیر حیاست
لاله گل کرد چراغی  که تو افروخته ای
بیدل اندیشه طور و شجر ایمن چند
آتشی نیست درین جا تو نفس سوخته ای

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
به غبار عالم جستجو ز چه یاس خسته نشسته ای
که به پیش پای تو یکدل است و هزار شیشه شکسته ای
نبری ز خیال کسان حسد نکنی تخیل ظلم و کد
که ز دست های دعای بد به کمین تیغ دو دسته ای
سر و برگ عشرت صد چمن به حضور غنچه نمی رسد
تو بهار رونق خلد شو ز همان دلی که نخسته ای
به حضور بارگه ادب ستم است دم زدن از طلب
تک و تازگرد نفس مبر به دری که آینه بسته ای
زگل تعلق این چمن به کجاست لاله گوش من
چو سحر به دام و قفس متن نفسی و از همه رسته ای
ز فضولی هوس بقا شده ای به عبرتی آشنا
مژه گر رسد به خم حیا چو خیال ز آینه جسته ای
نه قوی است مجمع طاقتت نه حواس رابطه جرأتت
به کف تو وهم ازین چمن گل چیده داری و دسته ای
نفس از کشاکش مدح و ذم چقدر برآردت از عدم
به تأمل از چه گره خوری که چو رشته بگسسته ای
چه بلاست بیدل بی خبر که به ناله هرزه شدی سمر
همه راست درد شکست و تو که به بیدلی چه شکسته ای

وزن: مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U - | U U - U - | U U - U - | U U - U -
چون صبح دارم از چمنی رنگ جسته ای
گرد شکسته ای به هوا نقش بسته ای
گل  کرده ای ز مصرع برجسته نفس
یک سکته در دماغ تامل نشسته ای
خون می خورم ز درد دل و دم نمی زنم
ترسم بنالد آبله در پا شکسته ای
چون من ندارد آینه دار بساط رنگ
شیرازه مژه به تحیر گسسته ای
نی گرد محملی ست درین دشت و نی جرس
می بالد از هوس دل بیداد خسته ای
گردون چه جامها که به  گردش نداشته ست
بر دستگاه شیشه گردن شکسته ای
آشفتگی به هیات ما می خورد قسم
کم بسته روزگار به این رنگ دسته ای
صیاد پرفشانی اوقات فرصتم
نخجیرهاست هر نفس از خویش رسته ای
بیدل نمی توان همه دم زیر آسمان
سرکوفتن به هاون گم کرده دسته ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
یک تار موگر از سر دنیا گذشته ای
صد کهکشان ز اوج ثریا گذشته ای
بار دل ست این که به خاکت نشانده است
گر بی نفس شوی ز مسیحا گذشته ای
ای هرزه تاز عرصه عبرت ندامتی
چون عمر مفلسان به تمنا گذشته ای
جمعیت وصول همان ترک جستجوست
منزل دمیده ای اگر از پا گذشته ای
ای قطره گهر شده  نازم به همتت
کز یک گره پل از سر دریا گذشته ای
در خاک ما غبار دو عالم شکسته اند
از هر چه بگذری ز سر ماگذشته ای
ای جاده ات غرور جهان بلند و پست
لغزیده ای گر از همه بالا گذشته ای
اشکی ست بر سر مژه بنیاد فرصتت
مغرور آرمیدنی اما گذشته ای
حرف اقامتت مثل ناخن است و مو
هر جا رسیده باشی از آنجا گذشته ای
برق نمودت آمدورفت شرار داشت
روشن نشد که آمده ای یا گذشته ای
بیدل دماغ ناز تو پر می زند به عرش
گویا به بال پشه ز عنقا گذشته ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
کیسه پرداز خیال شادی و غم رفته ای
چون نفس چندانکه می آیی فراهم رفته ای
بیدماغی رخصت آگاهی خویشت نداد
کز چه محفل آمدی و از چه عالم رفته ای
خواه گردون جلوه گر شو خواه دریا موج زن
هر چه باشی تا نهادی چشم برهم رفته ای
با همه لاف من و ما رو نهفتی در کفن
دعویت بی پرده شد آخر که ملزم رفته ای
ای خیال آواره اکنون جای آرامت کجاست
از بهشت آخر تو هم با صلب آدم رفته ای
عیش و غم آن به  که از تمییز آن کس بگذرد
تا بهشت آمد به یادت در جهنم رفته ای
آمدن فهم نشان تیر آفت بودن است
گر بدانی رفته ای در حصن محکم رفته ای
هیچکس  در عرصه وحشت گرو تاز تو نیست
تا عدم از عالم هستی به یکدم رفته ای
سعی جولان تو یک سیر گریبان بود و بس
چون خط پرگار هر جا رفته ای خم رفته ای
دوستان محمل به دوش اتفاق عبرتند
پیش و پس چون  دست بر هم سود ه با هم رفته ای
قطع راه زندگی بیدل نمی خواهد تلاش
بی قدم زین انجمن چون شمع  کم کم رفته ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گر به گردون می کشی  گردن و گر در سجده ای
از تو تا گل کرده است الله اکبر سجده ای
خم چرا باید شدن باری اگر بر دوش نیست
زندگی دارد بلایی کاین قدر در سجده ای
هرزه بر خود چیده ای ای محو اسباب غرور
یکسر مو گر ز و هم آیی فروتر سجده ای
همچو اشکم مایل آن آستان اما چه سود
عشق می گوید ادب کن جبهه تر سجده ای
بر در دل چون نفس بوسی نشست ای نفس داغ
زحمت این آستانی بسکه لنگر سجده ای
هر طرف لبیک و ناقوس از تو بیتاب خروش
ای گزند کعبه و دیر از چه نشتر سجده ای
جرات پرواز خاکت را به گردون برده است
ورنه هرگه می کشی سر در ته پر سجده ای
سرکشی چون شمع  شبگیر غروری بیش نیست
می رسی تا صبحدم جایی که یکسر سجده ای
گر خم اندیشه ات بیدل گریبانی کند
می شود روشن  که خود محرابی و در سجده ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گر همه رفتی چو ماه از چرخ برتر سجده ای
تا ز پیشانی اثر داری برآن در سجده ای
بندگی را در عدم هم چاره نتوان یافتن
خاک اگرکشتی همان از پای تا سر سجده ای
لوح اظهار اینقدر تهمت نقوش عاجزی ست
ای همه معنی به جرم خط مسطر سجده ای
دام تکلیف نیاز توست هرجا منزلی ست
یعنی از دیر و حرم تاکوی دلبر سجده ای
تا نگردد جبهه فرش آشیان نیستی
چون نماز غافلان سیلی خور هر سجده ای
ناله داری سرکشی کن از طلسم خود برآ
ای نمازت ننگ غفلت بر مکرر سجده ای
خاک گردیدی و از وضعت پریشانی نرفت
جمع شو از آب گردیدن که ابتر سجده ای
در ضعیفی رشته ساز رعونت بیصداست
از رگ گردن غباری نیست تا در سجده ای
اوج عزت زیردست پایه عجز است و بس
سرنوشت جبهه نیکان شدی گر سجده ای
بی نیازیها جبین می مالد اینجا بر زمین
ای ز خود غافل نگاهی تا چه جوهر سجده ای
هم ز وضع اشک خود بیدل غبار خویش گیر
کزگریبان تا برون آورده ای سر سجده ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای امل آواره فرصت را چه رسوا کرده ای
نوحه کن در یاد امروزی که فردا کرده ای
حسن مطلق را مقید تا کجا خواهی شناخت
آه از آن یوسف که در چاهش تماشا کرده ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
افسانه وفایی اگر گوش کرده ای
یادم کن آنقدرکه فراموش کرده ای
لعلت خموش و دل هوس انشای صد سیوال
آبم ز شرم چشمه بیجوش کرده ای
خیمازه خیال تسلی کنار نیست
ای موج اختراع چه آغوش  کرده ای
دل نیست گوهری که به خاکش توان نهفت
آیینه است آنچه نمدپوش کرده ای
موی سپید پنبه گوش کسی مباد
در خواب  سیر صبح بناگوش کرده ای
لغزیده برجهات پریشان نگاهیت
خطی دگر شد آنچه تو مغشوش  کرده ای
جزوهم چون حباب ندانم چه بار داشت
خم گشتنی که آبله دوش کرده ای
گر شغل هستی تو همین سعی نیستی است
امروز خواهی آنچه کنی دوش کرده ای
زین بیش وکم نفس به تخیل شمرده گیر
فرداست کاین حساب فراموش کرده ای
تصویر شمع  محرم سوز و گداز نیست
در ساغرت می است که کم نوش کرده ای
بیدل دلت به نور حضوری نبرد راه
ای بیخبر چراغ که خاموش کرده ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
خشم را آیینه پرداز ترحم کرده ای
در نقاب چین پیشانی تبسم کرده ای
هر سر مویت زبان التفاتی دیگر است
بسکه شوخی در خموشی هم تکلم  کرده ای
تا عرق از چهره ات خورشید ریز عبرت ست
چرخ را یک دشت نقش پای انجم کرده ای
عقده های غنچه دل بی گلاب اشک نیست
می به ساغر کن کزین انگور در خم کرده ای
گوهر از تسلیم شد ایمن ز موج انقلاب
ساحل جمعیتی گر دست و پا گم کرده ای
بر حدیث مدعی کافسانه دردسر است
گر تغافل کرده ای بر خود ترحم کرده ای
ای خیالت غرق سودای جهان مختصر
قطره ای را برده ای جایی که قلزم کرده ای
موج اقبال تو در گرد عدم پر می زند
قلزمی اما برون از خود تلاطم کرده ای
بی تکلف گر همین ست اعتبارات جهان
کم ز حیوانی اگر تقلید مردم  کرده ای
معرفت کز اصطلاح ما و من جوشیده است
غفلت ست اما تو آگاهی توهم کرده ای
این زمان عرض کمالت فکر آب و نان بس است
آدمیت داشتی در کار گندم کرده ای
بحر امکان شوخی موج سرابی بیش نیست
دست از آبش تا نمی شویی تیمم  کرده ای
بسته ای بیدل اگر بر خود زبان مدعی
عقربی را می توانم  گفت بی دم کرده ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
به وحشت نگاهی چه خو کرده ای
که خود را به پیش خود او کرده ای
چو صبح از نفس پر گریبان مدر
که ناموس چاک رفو کرده ای
یمین و یسار و پس و پیش چیست
تو یکسوبی و چارسو کرده ای
نه باغیست اینجا نه  گل نه بهار
خیالی در آیینه بو کرده ای
کجا نشیه  کو باده  ای بیخبر
چو مستان عبث های و هو کرده ای
عدم از تو مرهون صد قدرت است
بدی هم که کردی نکو کرده ای
اگر صد سحر از فلک بگذری
همان در نفس جستجو کرده ای
ننالیده ای جز به کنج دلت
اگر نیستان در گلو کرده ای
به انداز نخلت  کسی پی نبرد
که پر می زنی یا نمو کرده ای
ز هستی ندیدی به غیر از عدم
مگر سر به جیبت فرو کرده ای
نفس وار مقصود سعی تو چیست
که عمری ست بر دل غلو کرده ای
سخنهای تحقیق پر نازک است
میان گفته و فهم مو کرده ای
بشو دست و زین خاکدان پاک شو
تیمم بهل گر وضو کرده ای
جهانی نظر بر رخت دوخته ست
تو ای گل به سوی که رو کرده ای
چوبیدل چه می خواهی از هست ونیست
که هیچی و هیچ آرزوکرده ای

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
دور از بساط وصل تو ماییم و دیده ای
چون شمع کشته داغ نگاه رمیده ای
شد نو بهار و ما نفشاندیم گرد بال
در سایه گلی به نسیم وزیده ای
ما حسرت انتخاب صباییم از محیط
کنج دلی و یک نفس آرمیده ای
در حیرتم به راحت منزل چسان رسد
راهی به چشم آبله پا ندیده ای
محمل کشان عجز رسا قطع کرده اند
صد دشت وره امید به پای بریده ای
اشکم نیاز محفل ناز تو می کشد
آیینه داری از دل حسرت چکیده ای
آخر به پاس راز وفا تیغها کشید
چون صبح بر سرم نفس ناکشیده ای
دارم دلی به صد تپش آهنگی جنون
یک اشک وار تا به چکیدن رسیده ای
می بایدم ز خجلت اعمال زیستن
نومیدتر ز زنگی آیینه دیده ای
بیدل ز کشتزار تمناست حاصلم
تخم دلی به سعی شکستن دمیده ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
شده عمرها که نشانده ام به کمین اشک چکیده ای
دلکی ز ناله بی اثر گرهی ز رشته بریده ای
به کجاست آنهمه دسترس که زنم ز طاقت دل نفس
چو حباب می کشم از هوس عرقی به دوش خمیده ای
من برق سیر جنون قدم به کدام مرحله تاختم
که چو شمع شد همه عضو من کف پای آبله دیده ای
ز خمار فطرت نارسا به دو جام شعله فسون برآ
زده شور مستی ام این صدا به دماغ نشیه رسیده ای
حذر از فضولی عز و شان که مباد دردم امتحان
هوست ز نقش نگین خورد غم پشت دست گزیده ای
به خیال گوشه عافیت چو غبار هرزه فسرده ام
به کجاست همت وحشتی که رسم به دامن چیده ای
ز وداع فرصت پرفشان به کدام ناله دهم نشان
نگر این جریده رقم زنم به خط غبار رمیده ای
به فنا مگر شود آشکار اثر سجود دوام من
ز حیا به جبهه نهفته ام خط بر زمین نکشیده ای
ز قبول معنی دلنشین نی ام آنقدر به اثر قرین
که به گوش من کشد آفرین سخن ز کس نشنیده ای
نه زشور انجمنم خبر نه به شوخی چمنم نظر
مژه ای چو چشم  گشوده ام به غبار رنگ پریده ای
من بیدل از چمن وفا چو دل شکسته دمیده ام
ثمر نهال ندامتی به هزار ناله رسیده ای

وزن: مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U - | U U - U - | U U - U - | U U - U -
ماییم و گرد هستی حرمان دمیده ای
چون صبح آشیانه رنگ پریده ای
در دامن خیال تو دارد غبار ما
بی دست و پایی به ثریا رسیده ای
بر گریه ام نظر کن و از حسرتم مپرس
عرض گداز صد نگهست آب دیده ای
غافل مباد وصل ز فریاد انتظار
چشمی گشوده ایم به حرف شنیده ای
عبرت ز انجم و فلکم عرضه می دهد
جوشی به کلک پیکر افعی  گزیده ای
آسودگی سراغ ره عافیت نداشت
دستی زدم چو رنگ به دامان چیده ای
دارد محبت از دل بی مدعای من
نومیدیی به خون دو عالم تپیده ای
امروز بی تو ریگ بیابان حسرت ست
اشکم  که داشت بوی دل آرمیده ای
بازآ که دارم از نگه واپسین هنوز
ته جرعه ای به شیشه رنگ پریده ای
هر چند خاک من چو سحر باد برده است
دارم هنوز رنگ گریبان دریده ای
بیدل حضور خاتم ملک جمت بس است
پیشانی شکسته و دوش خمیده ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
کجا خلوت و انجمن دیده ای
تو شمعی همین سوختن دیده ای
ز رنگی که جز داغش آیینه نیست
چو طاووس خود را چمن دیده ای
به وهم حسد باختی نور دل
چراغی ندیدی لگن دیده ای
که صیقل زد آیینه عبرتت
که او بودی امروز و من دیده ای
جنون بر شعورت نخندد چرا
که گم کرده را یافتن دیده ای
به عمر تلف  کرده حسرت چه سود
زمین بر زمین ریختن دیده ای
به ترکیب پیری چه دل بستن است
خم طاقهای کهن دیده ای
زمرگ  کسانت چه عبرت چه شرم
چو نباش عرض کفن دیده ای
اقامت تصورکن و آب شو
گر از خانه بیرون شدن دیده ای
ز اسباب  خاشاک بر دل مچین
اگر زحمت رفتن دیده ای
به در زن چو موج از کنار محیط
که رنج سفر در وطن دیده ای
کسی داغ عبرت مبادا چو شمع
ز رفتن مگو آمدن دیده ای
سحر خوانده ای گرد آشفته را
حیاکن که بر خویشتن دیده ای
به صبح قیامت مبر دستگاه
چو بیدل نفس را سخن دیده ای

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
بر اوج بی نیازی اگر وارسیده ای
تا سر به پشت پا نرسد نارسیده ای
ای نردبان طراز خمستان اعتبار
چون نشیه تا دماغ به صد جا رسیده ای
این ما و من ترانه هر نارسیده نیست
حرفت ز منزلیست که گویا رسیده ای
کو منزل و چه جاده خیالی دگر ببند
ای میوه رسیده به خود وارسیده ای
فهمیدنی ست نشو نمای تنزلت
یعنی چو موی سر به ته پا رسیده ای
واماندنی شد آبله پای همتت
پنداشتی به اوج ثریا رسیده ای
در علم مطلق این همه چون و چرا نبود
ای معنی یقین به چه انشا رسیده ای
داغیم ازین فسون که درین حیرت انجمن
با ما رسیده ای تو و تنها رسیده ای
خلقی به جلوه تو تماشایی خود است
گویا ز سیر آینه ما رسیده ای
فکر شکست توبه ما نیست آنقدر
مینا تو هم ز عالم خارا رسیده ای
هرجا رسی همین عملت حاصلست و بس
امروز فرض کن که به فردا رسیده ای
ای کاروان واهمه غربت و وطن
زان کشورت که راند که اینجا رسیده ای
بیدل ز پهلوی چه کمالست دعویت
مضمونکی به خاطر عنقا رسیده ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
داد عجز ما ندهد سعی هیچ مشغله ای
دسترنج کس نشود مزد پای آبله ای
شب خیال آن نگهم  گفت نکته ها که  کنون
صدفغان ادا نکند شکر سرمه سا کله ای
غوطه در محیط زند تا حباب باده  کشد
در شکست ساغر دل خفته است حوصله ای
محمل ثبات قدم دارد آب و دانه بهم
شمع تا عدم نکند فکر زاد و راحله ای
نیست ز انقلاب نفس عافیت مسلم  کس
در زمین عبرت ما ریشه کرد زلزله ای
نیست امتداد نفس بگذر از تامل و بس
بر وجود ما ز عدم خط  کشید فاصله ای
چرخ تیغ زن بفسان خاک بارکرده دهان
هر طرف نظر فکنی فتنه زاست حامله ا ی
ناقه بی صدای جرس نی سراغ پیش و نه پس
می رود به دوش نفس باد برده قافله ای
بیدل این کلام متین پیش کس مزن به زمین
دارد آن لب شکرین گوهر آفرین صله ای

وزن: فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - U | - U U - | - U - U | - U U -
بی تو دل در سینه ام دارد جنون افسانه ای
ناله ام جغدی قیامت کرده در ویرانه ای
در سراغ فرصت  گم کرده می سوزم نفس
رفته شمع از بزم و بالی می زند پروانه ای
آتشی بر خود زنم چشمی ز عبرت واکنم
چون چراغ کشته ام محبوس ظلمتخانه ای
جستجوها خاک شد اما درین صحرا نیافت
آنقدر می دان که هویی بالد از دیوانه ای
در کلید سعی  امید گشاد کار نیست
از شکست دل مگر پیدا کنم دندانه ای
چاره دیگر نمی یابم گریبان می درم
ناتوانی ها چو مو می خواهد از من شانه ای
عالمی دادم به توفان دل بی مدعا
سوخت خرمن ها به هم تا پاک کردم دانه ای
سبحه تا باقی ست زاهد در شمار کام باش
ما و خط ساغری و لغزش مستانه ای
می کشان پیش از سواد چرخ و اختر خوانده اند
بر بیاض گردن مینا خط پیمانه ای
بر دوام صحبت هم چشم نتوان دوختن
آخر ای بی دانشان خویشیم یا بیگانه ای
دود دل عمریست بیدل می دهم پرواز و بس
بر گسستن بسته ام زنار آتشخانه ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای لعبت تحیر نور چه آفتابی
تا غافلی جمالی چون بنگری نقابی
هنگامه خموشت چندین کتاب دارد
یک حرف و صد بیانی یک شخص و صد خطابی
آزادی و تعلق فرصت شمار شوقت
بوی سبک عنانی رنگ  گران رکابی
آیینه تعین حکم حباب دارد
از یک عرق محیطی وز یک نفس سرابی
دل معنی غریبی است چشمی  گشا و دریاب
یک نقطه واری اما صد دفتر انتخابی
حیرت خیال پیماست عبرت قیامت آراست
اینجا پر و تهی چیست پیمانه حبابی
دانش اگر کمال است فهم خودت محال است
دل غرق انفعال است یونان زیر آبی
افتاده است حیرت در عالم خیالات
فرش بساط وهمی  نی مخملی و خوابی
خواهی به عجز و تسلیم خواهی به ناز و مستی
بر هر چه خواهی افزود صفر عدم حسابی
تدبیر علم و دانش تمهید نارساییست
سر کو تهی نخواهی این رشته بر نتابی
بیدل  که داد اینجا آگاهی از تو ما را
ما عالم جنونیم  تو مجلس شرابی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
عرق ربز خجالت می گدازد سعی بیتابی
ندارم مزرع امید اما می دهم آبی
درین دریا به کام آرزو نتوان رسید آسان
مه اینجا بعد سالی می کشد ماهی به قلابی
خجالت هم ز ابرام طبیعت برنمی آید
حیا را کرد غواص عرق مطلوب نایابی
گهی فکر تعین گاه هستی می کنم انشا
سر و کارم به تعبیر است  گویا دیده ام خوابی
خم تسلیم  قرب راحت جاوید می باشد
به ذوق سجده سر دزدیده ام در کنج محرابی
قناعت پرور این گرد خوانیم از ضعیفیها
غنیمت می شمارد رشته ما خوردن تابی
ز فکر خودگریزان رفت خلق نارسا فطرت
بر ناآشنا سیر گریبان بود گردابی
تلاش حرص هم سرمایه مقدور می خواهد
دماغ ما ز خشکی داغ شد ای دردسر خوابی
برو درکربلا دیگر مپرس از رمز استغنا
شهید ناز او از تیغ می خواهد دم آبی
نوایی  گل نکرد از پرده ساز نفس بیدل
ز هستی بگسلم شاید رسد تاری به مضرابی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -