cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
دل را به باد دادیم آه از نظر گشودن
این خانه بال و پر داشت در رهن در گشودن
آیینه فضولی زنگارش از صفا به
تا چند چشم حق بین بر خیر و شر گشودن
زین خلق بی مروت انصاف جستن ما
طومار شکوه در مرگ بر نیشتر گشودن
صبح دعاست فرصت ای غافل از اجابت
دارد گشود مژگان دست اثر گشودن
نشکسته گرد هستی پوچ است لاف عرفان
در بیضه چند چون سنگ بال شرر گشودن
در گلشنی که شوقش بر صفحه ام زد آتش
فردوس در قفس داشت طاووس پر گشودن
بر دستگاه هستی چندان هوس مچینید
بیش از تبسمی نیست خوان سحر گشودن
مغرور جاه و عبرت افسانه خیال است
در خواب هم ندارد چشم گهر گشودن
چینی به مرگ فغفور کاری دگر ندارد
از درد حقگزاری جز موی سر گشودن
دل بسته وفایی جهدی که وانگردد
ظلم است این گره را بی  دست تر گشودن
وارستن از تعلق با ما نساخت بیدل
نی را به ناله آورد درد کمر گشودن

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
ظلم است به تشویش دل اقبال نمودن
صیقل زدن آیینه و تمثال نمودن
جز صفر کم و بیش درین حلقه ندیدم
چون مرکز پرگار خط و خال نمودن
گرم است ز ساز حشم و زینت افسر
هنگامه تب کردن و تبخال نمودن
ای شیشه ساعت دلت از گرد خیالات
گردون نتوان شد ز مه و سال نمودن
ما هیچ کسان گرمی بازار امیدیم
تسلیم متاع همه دلال نمودن
چون آبله آرایش افسر هوس کیست
ماییم و سری قابل پا مال نمودن
فریاد که بردیم ز نامحرمی خلق
اندوه زبان داشتن و لال نمودن
شد عمر به پرواز میسر نشد آخر
چون شمع دمی سر به ته بال نمودن
پیری ز پرافشانی فرصت خبرم کرد
شد موی سپید آب به غربال نمودن
بیدل به نفس آینه پردازی هستی ست
دل جمع کن از صورت احوال نمودن

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
آن عجز شهیدم  که به صد رنگ تپیدن
خونم نزند دست به دامان چکیدن
بی وضع رضا بهره ز هستی نتوان برد
از خاک  که چیده ست  گهر جز به خمیدن
دندان طمع تیز مکن بر هوس  گنج
از مو ج چه حرفست لب بحرگزیدن
وحشت نسبان درگرو خانه نباشند
مانع نشود چشم  نگه را ز رمیدن
از دل به خیال آنهمه مغرور مباشید
تاکی گل عکس از چمن آینه چیدن
هر جاست سری نیست گریزش زگریبان
در چاه میفتید ز رفعت طلبیدن
تاکی چو نگه در هوس آباد تخیل
یک رشته موهوم به صد رنگ تنیدن
سر رشته وصلش زکف جهد برون ست
کس پیش ره عمر نگیرد به دویدن
طاووس من و داغ فسردن چه  خیالست
بر بال وپرم دوخته صد چشم پریدن
کس مانع جولان ره عجز نگردد
نتوان قدم سایه به  شمشیر بریدن
آن فاخته ام  کز تپش سعی جنونم
از طوق چو زنجیر توان ناله شنیدن
گر نشیه نیرنگ تماشای تو این است
از حیرت آیینه توان باده کشیدن
حیرت به دلم جرات انداز تپش سوخت
چون گوهر ازین قطره چکیده ست چکیدن
ابنای زمان منفعل چین جبین اند
بیدل ثمر عطسه دهد سرکه چشیدن

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
به مطلب می رساند وحشت از آفاق ورزبدن
که دارد چیدن دامن درین گلزار گلچیدن
به غفلت نقد هستی صرف سودای خطا کردم
به رنگ سایه ام سر تا قدم فرسوده لغزیدن
ز دست خودنمایی می کشم چندین پریشانی
چو بوی گل ز گلزارم جدا افکند بالیدن
سیه بختم دگر از حاصل غفلت چه می پرسی
به رنگ سایه روز روشنم شب کرد خوابیدن
چنانم ناتوان در حسرت شوق گرفتاری
که نتوانم به  گرد خاطر صیاد گردیدن
به مردن نیز حسرت صورخیز است از غبار من
نفس دزدیده ام اما ندارم ناله دزدیدن
مقابل کرده ام با نقش پایی جبهه خود را
درین آیینه شاید روی جمعیت توان دیدن
شکست خاطر نازک مزاجان چاره نپذیرد
که موی کاسه چینی بود مشکل تراشیدن
چه دانی رمز دریا گر نداری گوش گردابی
که  کار خار و خس نبود زبان موج فهمیدن
اگر از معنی آگاهی بساز ای دل به حیرانی
که از آیینه ها دشوار باشد چشم پوشیدن
ادب پرورده تسلیم دیرستان انصافم
دل آتشخانه ای دارد که می باید پرستیدن
مرا بیدل خوش آمد در طریق خاکساریها
چو تخم آبله در زیر پای خلق بالیدن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چون ربشه در این باغ به افسون دمیدن
سر بر نکشی تا نخوری پای دویدن
تا فاش شود معنی گلزار حقیقت
از رفتن رنگ آینه باید طلبیدن
در باغ خیالی که گذشتن ثمر اوست
انگارکه من نیز رسیدم به رسیدن
تدبیرخرد محرم نیرنگ جنون نیست
نقاش ندارد قلم ناله کشیدن
تا هست نفس صرفه راحت نتوان برد
بال است و همان زحمت انداز پریدن
چون رنگ عبث سلسله اظهار شکستم
یعنی نرساندیم صدایی به شنیدن
ما هیچکسان فارغ از آرایش نازیم
تمثال ندارد سر آیینه خریدن
تا پیرهنی چند به نیرنگ ببالیم
چون شمع کفاف ست سر انگشت مکیدن
طاووس من احرام تماشای که دارد
دل گشت سراپای من از آینه چیدن
دست هوسم شیفته دامن کس نیست
بیدل چو نسیمم همه تن گرد رمیدن

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
درس کمال خود گیر از ناله سر کشیدن
تا برنیایی از خویش نتوان به خود رسیدن
خوبی یکی هزار است از شیوه تواضع
ابروی نازگردد شاخ گل از خمیدن
تا گوش می توان شد نتوان همه زبان شد
نقصان نمی فروشد سرمایه شنیدن
ای هرزه جلوه فهمان غافل ز دل مباشید
کوری درشت رو یی آیینه را بدیدن
جز عجز سعی ناقص چیزی نمی برد پیش
افتادن است چون اشک اطفال را دویدن
فقر و حضور تمکین جاه و هزار خفت
از بحر بیقراری از ساحل آرمیدن
حیفست محرم دل  گردد فسانه مایل
آیینه در مقابل آنگه نفس  کشیدن
از تیغ مرگ عشاق رنگ بقا نبازند
عمر دوباره گیرند چون ناخن از بریدن
تا جلوه  کرد شوخی حسن تو در عرق زد
دارد حیا به این رنگ آیینه آفریدن
صید کمند عجزم سامان وحشتم  کو
رنگ شکسته دارد صد رنگ دام چیدن
طاووس این بهارم ساغرکش خمارم
در راه انتظارم صد چشم و یک پریدن
گر هستی ام به این رنگ محجوب خودنماییست
آیینه برنیارد تصویر از کشیدن
چون تخم اشک بیدل نومیدی آبیارم
بی برگ ازین گلستان می بایدم دمیدن

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
دل چیست که بی روی تو از درد تپیدن
چون آب ز آیینه توان ناله شنیدن
بی چاک جگر رمز محبت نشود فاش
خط عرضه دهد نامه عاشق به دریدن
تسلیم همان شاهد اقبال وصولست
افتادگی از میوه دهد بوی رسیدن
راحت طلبی سر شکن چین جبین باش
کس ره نتواند به دم تیغ بریدن
از دل به تغافل زدنش بی سببی نیست
چیزی به نظر دارد از آیینه ندیدن
بی ساخته ناز تو بس مست غرور است
می می کشد از رنگ حنا دست کشیدن
زین مزرعه  خجلت ثمر حاصل خویشم
تبخال چه تخم آورد از شوق دمیدن
پیری هوس جرأت جولان نپسندد
ما را دو سه گام آنسوی پا برد خمیدن
جز اشک پریشان قدم من نتوان یافت
آن دانه  که از ریشه برد پیش دویدن
بیدل همه معنی  نظران پنبه به  گوشند
من نیز شنیدم سخنی از نشنیدن

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ما را ز بار هستی تاکی غم خمیدن
آیینه هم سیه  کرد دوش  از نفس کشیدن
چندین  گهر درین بحر افسرد و خاک  گردید
یمن آنقدر ندارد بر عافیت تنیدن
رنگ شکسته دارد اقبال سرخ رویی
این لعاب بی بها را نتوان به زر خریدن
ارباب رنگ یکسر زندانی لباسند
بی دام نیست طاووس در عالم پریدن
یک نخل از ین  گلستان از اصل باخبر نیست
سر بر هواست خلقی از پیش پا ندیدن
در قید جسم تا کی افسرده بایدت زیست
ای دانه سبز بختی ست از خاک سرکشیدن
افسانه حلاوت با ساز انگبین رفت
ای شمع چند خواهی انگشت خود مکیدن
تا وصل جلوه  گر شد دل قطع آرزو کرد
آنسوی رنگ و بوبرد این میوه را رسیدن
درکاروان شوقم دل بر دل جرس سوخت
این اشک بی فغان نیست از درد ناچکیدن
ای  کاش قطع  گردد سر رشته تعلق
مقراض وار عمرم شد صرف لب گزیدن
جز خاک گشتنم نیست عرص نیاز دیگر
باید به پیش چشمت از سرمه خط کشیدن
رنگی به پرده شوق آرایش هوس داشت
چون گل زدیم آخر گل بر سر دمیدن
بیدل ز دست مگذار دامان بیقراری
چون آب تیغ نتوان خون خورد از آرمیدن

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
مجو از ناله ام تاب نفس در سینه دزدیدن
که این طومار حسرت بر ندارد ننگ پیچیدن
شهادتگاه عشق است این مکن فکر تن آسانی
میسر نیست اینجا جز به زیرتیغ خوابیدن
درین دریا که عریانی ست یکسر ساز امواجش
حباب ما به پیراهن رسید از چشم پوشیدن
به اقبال محبت همعنان شوخی نازم
ز من جوش غبار آه و از دلبر خرامیدن
به سعی بیقراری می گدازم پیکر خود را
مگر تا پای آن سروم رساند آب گردیدن
ز خودداری تبرا کن اگر آرام می خواهی
که چون اشک است اینجا عافیت در رهن لغزیدن
دمی آشفته باش ای غنچه  گو هستی به غارت رو
به وهم عافیت تا کی نفس در خویش دزدیدن
نفس پیمایی صبح است  گرد محفل امکان
ندارد این ترازوی هوس جز باد سنجیدن
ز قمری سرو این گلشن به منظر می کشد قامت
به خاکستر توان برد از خط سیراب پاشیدن
به روی نکهت  گل غنچه هرگز در نمی بندد
ز حسن خلق ممکن نیست در دلها نگنجیدن
تو بر خود جلوه  کن من هم  کمین حیرتی دارم
ندارد عکس راه خانه آیینه پرسیدن
درآن محفل  که لعل او تبسم می کند بیدل
اگر پاس ادب داری نخواهی خاک بوسیدن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ندارد ساز صحبتها بساط عافیت چیدن
ازین الفت فریبان صلح کن چندی به رنجیدن
تعلق هر قدر کمتر حصول راحت افزونتر
وداع ساز بیخوابی ست موی سر تراشیدن
به دامن پا شکستن اوج اقبالی دگر دارد
به رنگ پرتو خورشید تا کی خاک لیسیدن
چو دل روشن شود طبع از درشتی شرم می دارد
شکست کس نخواهد سنگ از آیینه گردیدن
زیارتگاه آیین ادب شوخی نمی خواهد
به رنگ سایه باید پای در دامن خرامیدن
میان استقامت چست کن مغزی اگر داری
دلیل خالی از می  گشتن میناست غلتیدن
هراسی نیست از شور حوادث محو حیرت را
به هر صرصر ندارد شعله تصویر لرزیدن
چسان خواهم به چندین چاک دل مستوری رازت
که ممکن نیست چون صبحم نفس در سینه دزدیدن
نیاز امتحان شوق کردم طاقت دل را
متاع بوی این گل رفت در تاراج پوشیدن
جنون بینوایم هر چه بندد محمل وحشت
ندارم آنقدر دامن که باشد قابل چیدن
نیاید راست هرگز صحبت زنگ و صفا باهم
چه حاصل سایه را از خانه خورشید پرسیدن
نگردی مجرم او گر همه از خود برون آیی
نچیند خاک سامان سپهر از سعی بالیدن
ندارد آگهی جز حیرت وضع حباب اینجا
سراپا چشم باش اما ادب فرسای نادیدن
سواد نسخه تحقیق بیدل دقتی دارد
دو عالم جلوه باید خواندن و بیرنگ فهمیدن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
پریشان  کرد چون خاموشی ام آواز گردیدن
ندارد جمع  گشتن جز به خویشم بازگردیدن 
هوس طرف جنون سیرم   مپرس ازکعبه و دیرم
سر بی مغز و سامان هزار انداز گردیدن
اگرهستی زجیب ذره صد خورشید بشکافد
ندارد عقده موهومی من بازگردیدن
سر گرد سری دارم که در جولانگه نازش
چو رنگم می شود بال و پر پروازگردیدن
پس از مردن بقدر ذره می باید غبارم را
به ناموس وفا مهر لب غماز گردیدن
دو عالم طور می خواهدکمین برق دیدارش  
به یک آیینه دل نتوان حریف نازگردیدن
گرفتم گل شدی ای غنچه زین باغت رهایی کو
گره وا کردن ست اینجا قفس پرواز گردیدن
شرارت گر نگه واری پر افشاند غنیمت دان
به رنگ رفته نتوان بیش از این گلباز گردیدن
فنا هم دستگاه هستی بسیارمی خواهد
بقدر سرمه گشتن بایدم بسیارگردیدن
خط پرگارنیرنگی ست بیدل نقش ایجادم
هزار انجام طی کرده ست این آغاز گردیدن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
سراغ دل نخواهی از من دیوانه پرسیدن
قیامت دارد از سیلاب راه خانه پرسیدن
برون افتاده ای از پرده ناموس یکتایی
نمی باید ز شاخ و برگ رمز دانه پرسیدن
محبت هر خسی را مورد الفت نمی خواهد
به زلف یار نتوان جای دل از شانه پرسیدن
نفس تا می تپد لبیک و ناقوسی ست در سازش
دلی داریم چند از کعبه و بتخانه پرسیدن
چراغی را که پیش از صبحدم بردند ازین محفل
سراغش باید از خاکستر پروانه پرسیدن
به سر خاکی فشان و گنج استغنا تماشا کن
ز مجنون چند خواهی عشرت ویرانه پرسیدن
چراغی از قدح بردار و هر جانب که خواهی رو
نمی خواهد طریق لغزش مستانه پرسیدن
به ذوق حرف و صوت پوچ خلقی رفته است از خود
دماغ خوابناکان باید از افسانه پرسیدن
خمار ناتمامی دور چندین ما و من دارد
چو پر شد هیچ نتوان از لب پیمانه پرسیدن
معارف باکه می گویی حقایق ازکه می پرسی
که گفتن هاست بر نامحرم و بیگانه پرسیدن
زبان شرم اگر باشد به کام خامشی بیدل
جواب مدعایت می دهد از ما نه پرسیدن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
رسانده است به آن انجمن ز ما نرسیدن
هزار قافله آهنگ و یک دعا نرسیدن
نفس کشد چقدر محمل غرور تردد
به یک دوگام ره وهم تا کجا نرسیدن
تاملی که جهان چیده سعی هرزه تلاشان
بر ابتدا تک و تاز و بر انتها نرسیدن
ز دیر وکعبه مپرسید کاین خیال پرستان
رسیده اند به چندین مقام تا نرسیدن
چه گویم از مدد ضعف نارسایی طاقت
به خود رساند مرا سعی هیچ جا نرسیدن
تلاش هرزه مآلم درین بساط چه دارد
چکیدن از مژه چون اشک و تا به پا نرسیدن
زآبیاری اشکم چو نخل شمع چه حاصل
تنیده بر ثمر باغ مدعا نرسیدن
ز بسکه داشت جهات ظهور تنگ فضایی
گداخت شبنم گلزارش از هوا نرسیدن
تغافل است تماشاگر حقیقت اشیا
رسیده گیر به هر یک بقدر وا نرسیدن
بس است آینه پرداز جرات من بیدل
عرق دمیدن و تا جبهه از حیا نرسیدن

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
آسان مکن تصور بار مغان کشیدن
سر می دهد به سنگت رطل  گران  کشیدن
نشر و نمای هستی چون شمع  خودگدازیست
می باید از بهارت رنج خزان کشیدن
بیهوده فکر اسباب خم ریخت در بنایت
تا چند بار دنیا چون آسمان  کشیدن
ای زندگی فنا شو یا مصدر غنا شو
تا منتی نباید زین ناکسان  کشیدن
از بیضه سر کشیدم اما کجاست پرواز
تا بال و پر توانیم از آشیان  کشیدن
کام امل پرستان شایسته پری نیست
زین چاه تیره تا کی یک ربسمان کشیدن
بدگوهر ی محال است  کم  گردد از ریاضت
روی تنک دهد آب تیغ از فسان  کشیدن
گیرم  کشد مصور صد بیستون به سویی
چون من اگر تواند یک ناتوان  کشیدن
بار خمیدگیها یکسر به دوش پیری ست
بستند بر ضعیفان زور کمان کشیدن
ضبط نفس چه مقدار با مقصد آشنا هست
ما را به ما رسانید آخر عنان  کشیدن
گر تحفه نیازی منظور ناز باشد
در پیش ساده رویان خط می توان  کشیدن
بیدل میان خوبان مجبور ناتوانی است
تا کی به تار مویی کوه  گران  کشیدن

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
از چرخ بار منت تا کی توان کشیدن
باید به پای مردی دست از جهان کشیدن
توفان  کن و برانگیز گرد از بنای هستی
دامان مقصد آخر خواهی چنان کشیدن
یک ناله سپندت از وهم می رهاند
تا کی به رنگ مجمر دود از دهان  کشیدن
اسباب می فزاید بر تشنه کامی حرص
گل را ز جوش آب ست چندین زبان  کشیدن
ای حرص  وهم بنما قطع نظرکن از خویش 
کاین راه طی نگردد غیر از عنان  کشیدن
صید ضعیف ما را از انقلاب پرواز
باید به حلقه دام خط امان  کشیدن
آه از هجوم پیری  داد از غم ضعیفی
همچون  کمان خویشم باید کمان کشیدن
گردی شکسته بالم پرو راز من محالست
دارم سری که نتوان زین آستان کشیدن
محو سجود شوقم در یاد چشم مستی
از جبهه خیالم می می توان کشیدن
زان جلوه هیچ ننمود آیینه جز مثالی
نقاش را محال است تصویر جان کشیدن
گو یأس تا نماید آزادم از دو عالم
تا چند ناز یوسف ازکاروان کشیدن
خاکسترم همان به کز شعله پیش تازد
مرگ است داغ خجلت از همرهان کشیدن
صد رنگ شور هستی آیینه دار مستی است
نتوان چوگل درین باغ ساغر توان کشیدن
بیدل دلی ز آهن باید در این بیابان
تا یک جرس توانم بار فغان کشیدن

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
صبح است ازین مرحله یاس به در زن
چون صبح تو هم دامن آهی به  کمر زن
کم نیستی از غیرت فریاد ضعیفان
بر باد رو و دست به دامان اثر زن
چون نی گره  کار تو لذات جهان است
گر دست دهد ناله ات آتش به شکر زن
خمها همه سنگند زمینگیر فشردن
خامی ست درین میکده  گو جوش شرر زن
زین بحر خطر مقصد غواص تسلی ست
دل جمع کن و سنگ به سامان  گهر زن
ساغرکش این میکده مخموری راز است
خمیازه مهیاکن و بر حلقه در زن
تا منفعل  کوشش بیهوده نباشی
بر آتش افسرده ما دامن تر زن
مجنون روشان خانه در بسته امنند
تا خون نخوری  گل به در کسب هنر زن
در ملک هوس رفع خمار است جنون  هم
گر دست به جامت نرسد دست به سر زن
قطع نظر اولی ست زپیچ و خم آمال
این شاخ پراکنده دمیده ست تبر زن
پر مایل نیرنگ تعلق نتوان زیست
یک چین جبین دامن ازین معرکه برزن
بیدل دلت از گریه نشد نرم گدازی
خواب تو گران است به رخ آب دگر زن

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بر شیشه خانه دل افسرده سنگ زن
کم نیستی زگل قدحی را به رنگ زن
چشمی به وحشت آب ده از باغ اعتبار
مهری تو هم به محضر داغ پلنگ زن
رنج دگر مکش به کمانخانه سپهر
جای نفس همین پر و بال خدنگ زن
تسلیم حکم عشق نشاید کم از سپند
گر خود در آتشت بنشاند شلنگ زن
امن است هرکجا سر تسلیم رهبر است
زین وضع فال گیر و به  کام نهنگ زن
تاکی نفس به خون کشی از انتقام خصم
تیغی که می زنی به فسانش به رنگ زن
هرغنچه زین بهارطلسم شکفتنی است
ای غافل از طرب در دلهای تنگ زن
خلد و جحیم چند کند غافل از خودت
آتش به  کارگاه خیالات بنگ زن
همت زمین مشرب تغییر خجلت است
در دامنی  که چین نزند دست چنگ زن
خمخانه ها به  گردش چشمت نمی رسد
امشب محرفی به دماغ فرنگ زن
بیدل شکست شیشه دل نیز عالمی ست
ساز جنون کن و قدحی در ترنگ زن

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
بر حیرت اوضاع جهان یک مژه خم زن
این صفحه رقم گیر وفا نیست قلم زن
تحقیق به اسباب هوس ربط ندارد
هنگامه آیینه و تمثال بهم زن
ممنون ستم کیشی انجام وفایم
بر شیشه ما برهمنان سنگ صنم زن
تا واکشی از پرده تحقیق نوایی
سازی که نداریم به مضراب عدم زن
آوارگی سعی هوس را چه علاج است
ای بی خبر از دل به در دیر و حرم زن
صد عیش ابد در قفس آگهی توست
واکن مژه و خیمه به گلزار ارم زن
با جهد برون  آ زکمینگاه ندامت
تا دست بهم بر نزنی خیز و قدم زن
این بزم جنون عرصه رعنایی نازست
چندان که غبارت ننشسته است علم زن
بی  کنج قناعت نتوان داد غنا داد
در دامن خود پا به سر عیش و الم زن
بیهوده به صحرای هوس جاده مپیما
هر صفحه که آید به نظر مسطر رم زن
با ساز جسد شرم کن از شعله نوایی
تا خشکی این دف ندرد پوست به نم زن
بیدل اگرت دعوی آداب پرستی است
جایی که نیابی اثر آینه  دم زن

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بیا ای گرد راهت خرمن حسن
به چشم ما بیفشان دامن حسن
سحرپردازی خط عرض شامی است
حذر کن از ورق گرداندن حسن
به چشمم از خطت عالم سیاه است
قیامت داشت  گرد رفتن حسن
چو خط پروانه حیرت مآلیم
پر ما ریخت در پیراهن حسن
ز سیر بیخودی غافل مباشید
شکست رنگ داردگلشن حسن
نه  ای  خفاش با مهرت  چه  کین است
بجز کوری چه دارد دشمن حسن
تعلقهای ما با عالم رنگ
ندارد جز دلیل روشن حسن
گشاد غنچه آغوش بهار است
مپرس از دست عشق و دامن حسن
نه عشقی بود و نی عاشق نه معشوق
چه ها گل کرد از گل کردن حسن
شکست رنگ ما نازی دگر داشت
ندیدی آستین مالیدن حسن
ز دل تا دیده توفانگاه نازست
تحیر از که پرسد مسکن حسن
نگه سوز است برق بی نقابی
که دید از حسن جز نادیدن حسن
غبارم پیش از آن کز جا برد باد
عبیری بود در پیراهن حسن
رگ گل مرکز رنگ است بیدل
نظرکن خون من درگردن حسن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
اگر حسرت پرستی خدمت ترک تمنا کن
ز مطلب هر چه گم کردد درین آیینه پیدا کن
ز خود نگذشته ای از محمل لیلی چه می پرسی
غبارت باقی است آرایش دامان صحرا کن
تجلی از دل هر ذره شور چشمکی دارد
گره درکار بینایی میفکن دیده ای و اکن
محیط بی نیازی در کنار عجز می جوشد
تو ای موج از شکست خویش غواصی مهیا کن
درین محفل که چشم او ادب ساز حیا باشد
به رفع خجلتت قلقل ز سنگ سرمه مینا کن
درین ویرانه تا کی خواهی احرام هوس بستن
جهان جایی ندارد گر توانی در دلی جا کن
به فکر نیستی خون خوردن و چیزی نفهمیدن
سری دزدیده ای در جیب حل این معماکن
بهار بسملی داری ز سیر خود مشو غافل
تپیدن گر به حیرت زدگلی دیگر تماشاکن
اثر پردازی تمثال تشویشی نمی خواهد
به یک آیینه دیدن چاره معدومی ماکن
ز ساز پرفشانیها عرق می خواهد افسردن
غبار ساحلم را ای حیا بگداز و دریاکن
کنار عرصه سامان تماشا بیشتر دارد
ز باغ رنگ و بو بیرون نشین و سیر گلها کن
در اینجاگرم نتوان یافت جای  هیچکس بیدل
سراغ امن خواهی سر به زیر بال عنقا کن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به سعی بی نشانی آنسوی امکان رهی واکن
پر افشانست همت آشیان در چشم عنقاکن
ازین صحرای وحشت هر چه برداری قدم باشد
سری از خواب اگر برداشتی اندیشه پا کن
به یک مژگان زدن از خود چو حیرت می توان رفتن
اگرگامی نداری جنبش نظاره پیدا کن
ز رفع  گرد هستی می توان صد صبح بالیدن
نسیم امتحان شوگوشه ای زبن پرده بالاکن
گداز قطره بحری را ز خود لبریز می بیند
جو دل صهبا شو و از ذره تا خورشید میناکن
درین مزرع چه لازم آب دادن تخم بیکاری
ز حاصل گر به استغنا زدی آفت تقاضاکن
عمارتهای آب و خاک نتوان بر فلک بردن
اگر خواهی بنای رنگ ریزی ناله بر پاکن
گرفتم  گلشنی ای بیخبر رنگ قبولت  کو
همه یک قطره خون باش اما در دلی جاکن
خیال ما شراب بی خمار نیستی دارد
اگر از بزم همت ساغری داری پر از ماکن
غرور سرکشی در آفتابت چند بنشاند
فروتن باش یعنی سایه دیواری انشا کن
اگر چشمت ز اسرار محبت سرمه دارد
بببن موی سر مجنون و سیر زلف لیلاکن
کمینگاه تعلق هاست خواب غفلت بید ل
به یک واکردن مژگان جهانی را ز سر واکن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
هوس ها می دمد زین باغ جوش گل تماشا کن
امل آشفته است آرایش سنبل تماشا کن
تعلقهاست یکسر حلقه زنجیر سودایت
دو روزی گر هوس دیوانه ای غلغل تماشا کن
گر آگاهی ز زخم دل مباش از ناله هم غافل
به عرض خنده گل شیون بلبل تماشا کن
سواد نسخه تحقیق اگر چشمت کند روشن
ز هر جزو محقر انتخاب گل تماشا کن
به جیب هر بن مو جلوه خاصی ست خوبی را
اگر چشم است وگر رخسار وگر کاکل تماشا کن
ز بال و پر چه حاصل گر ندیدی عرض پروازی
در آب و رنگ این گلزار بوی گل تماشا کن
تپیدنهای دل صد رنگ شور بیخودی دارد
دهان شیشه ای واکرده ای قلقل تماشا کن
کهن شد سیر گل در عالم نیرنگ خودداری
کنون از خود برآ آشفتن سنبل تماشاکن
چه حسرت ها که دارد نردبان قامت پیری
عروج موج سیلاب از سر این پل تماشا کن
به هشیاری ندارد هیچکس آسودگی بیدل
دمی بیخود شو و کیفیت این مل تماشا کن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
دل  گر نه داغ عشق فروزد کباب  کن
در خانه ای  که  گنج نیابی خراب کن
نامحرم کرشمه الفت کسی مباد
باب ترحمیم زمانی عتاب  کن
هستی فریب دولت بیدار خوردن ست
خوابی تو هم به بالش ناز حبا ب  کن
خلقی به زحمت  سر بیمغز مبتلاست
با این کدو تو نیز شنای شراب  کن
پیری چو صبح شبهه آثار زندگی ست
این نسخه را به نقطه شک انتخاب کن
گرد نفس شکست و تو داری غم جسد
اوراق رفت احاطه جلد کتاب کن
یک حلقه قامتیم چه هستی  کجا عدم
این صفر را به هر چه پسندی حساب کن
بر گردن تصرف ادراک بسته اند
بیداریی که خدمت تعبیر خواب کن
رنگ قبول حوصله عجز ناز کیست
ای سایه ترک مکرمت آفتاب کن
جام مروت همه بر سنگ خورده است
زین دور خشک چشم توقع پر آب  کن
گرد نمود فتنه ندارد سواد فقر
زین شام ریش صبح قیامت خضاب کن
بیدل ز اختیار برآ هر چه باد باد
فرصت  کم است ترک درنگ و شتاب  کن

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
از دیده سراغ دل دیوانه طلب کن
نقش قدم نشیه ز پیمانه طلب کن
از پهلوی دل شعله خرامند نفسها
ای اشک تو هم آتش از این خانه طلب کن
دل ها همه خلوتکده جلوه نازند
از هر صدف آن گوهر یکدانه طلب کن
توفانکده جوش محیط است سرابت
از لفظ خود آن معنی بیگانه طلب  کن
ای الفت آبادی موهوم حجابت
آن  گنج نهان نیست تو ویرانه طلب کن
عمری ست به یادش همه تن یک دل چاکیم
چون صبح ز آیینه ما شانه طلب کن
افسون روانی بلد جرأت ما نیست
اشکیم ز ما لغزش مستانه طلب کن
سر جوش تماشاکده محفل رنگیم
ما را ز همین شیشه و پیمانه طلب  کن
عالم همه در پرتو یک شمع نهانست
این سرمه ز خاکستر پروانه طلب  کن
مردی ز سر و برک غرور است بریدن
گر اره شوی ریزش دندانه طلب کن
بی کسب قناعت نتوان یافت دل جمع
از بستن منقار طلب  دانه طلب  کن
تا مرگ فسون من و ما مفت شنیدن
تا خواب ز خویشت برد افسانه طلب  کن
تهمت قفس الفت وهمی ست دل ما
این شیشه هم از طاق پریخانه طلب کن
بیدل رقم صفحه ما بیخبریهاست
رو سر خط تحقیق ز فرزانه طلب کن

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
حیا را دستگاه خودپسندیهای طاقت کن
عرق در سعی ریز و صرف تعمیر خجالت کن
درین بحر آبرویی غیر ضبط خود نمی باشد
چو گوهر پای در دامن کش و سامان عزت کن
ندارد مغز تمکین از خیال می کشی بگذر
به بوی باده ای چون پنبه مینا قناعت کن
به محرومی کشد تا کی گرانخیزی چو مژگانت
تماشا می رود از دیده چون نظاره سرعت کن
حبابت از شکست آغوش دریا می کند انشا
غبار عجز اگر بر خبث بالد ناز شوکت کن
علاج چشم خودبین نیست جز مژگان بهم بستن
چو آیینه نمد را پنبه این داغ کلفت کن
به نومیدی دل از زنگ هوسها پاک می گردد
گرش صیقل کنی از سودن دست ندامت کن
ز مشت خاک غیر از سجده کاری بر نمی آید
عبادت کن عبادت کن عبادت کن عبادت کن
دل هر ذره اینجا چون تو جانی در بغل دارد
مناز ای بیخبر چندین  مروت کن  مروت کن
به احسان ریزش ابر کرم موقع نمی خواهد
گرفتم قابل رحمت نباشم باز رحمت کن
در اینجا سعی غواص از صدف وا می کشد گوهر
تو هم باری دل ما واشکاف او را زیارت کن 
سبکروحیست بیدل محمل انداز پروازت
فسردن تا به کی با ناله دردی رفاقت کن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
قد خم  گشته را تا می توانی وقف طاعت  کن
به این قلاب صید ماهی دریای رحمت  کن
نه ای  گردن  که همچون  شعله باید سر کشت بودن
تو با خود جبهه ای آورده ای ساز عبادت کن
به  رنگ موج تا کی پیش پای یکدگر خوردن
به فرش آبروی خویش یک  گوهر فراغت  کن
تماشا وحشت آهنگست ای آیینه تدبیری
به پیچ و تاب جوهر چاره پردازیی حیرت  کن
ز دستت هر چه آید مفت قدرتهای موهومی
دماغ جهد صرف قدردانیهای فرصت  کن
درین محفل سپندی نیست شوری برنینگیزد
تو هم ای بیخبر با خود دلی داری قیامت  کن
دماغ  گلشنت  گر نیست سیر نرگسستانی
زگل قطع نظر بیمار چندی را عیادت کن
به چینی از اشارت آب ده انداز ابرویی
مه نو را به گردون موج دریای خجالت کن
گذشتن از جهان پوچ دارد ننگ استغنا
همینت گر بود معراج همت ترک همت کن
ز مینا خانه  گردون اگر نتوان برون جستن
تهی شو از خیال و طاق نسیانی عمارت کن
کس از باغ طمع بیدل ندارد حاصل عزت
چو شبنم زین چمن با سیر چشمیها قناعت کن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -