cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
خیز ز جای ای پسر جان و تنم فدای تو
غرق به خون چرا شده گیسوی مشک سای تو
بر سر زانویم دمی از ره مهر سر بنه
تا که ز دود دل کشم سرمه به چشم های تو
تو در زمین کربلا شدی دچار صد بلا
از چه نصیب من نشد درد تو وبلای تو
تیغ جفا ز کین چو زد خصم به تارکت علی
کاش که بود جای تو مادر بی نوای تو
کاش که گیسوان من سرخ شدی ز خون سر
غرق به خون نمی شد این زلف گره گشای تو
مادر غم رسیده و داغ عزیز دیده ام
ناله کنم برای خود گریه کنم برای تو
در دم جان سپردنت آه به سر نبودنت
تا که کشم من ای پسرجانب قبله پای تو
داغ تو در دلم نهان زخم تو بر تو تنت عیان
گریه کنم به حال دل یا که به زخم های تو
بسکه به جسم نازکت تیر و سنان رسیده است
رخنه به رخنه چون زره گشته ببر قبای تو
از سر کشته توام نیست سر جدا شدن
لیک امان نمی دهد قاتل بی حیای تو
خصم امان نمی دهد یک شب و روزم ای پسر
تا که بپا کنم در این دشت بلا عزای تو
گربه مدینه رو کنم گو که جواب چون دهم
تا چه دهد خدای من روز جزا جزای تو
ترکی  زین نمط اگر رشته به گوهر آوری
غیرت بحر و کان شود دفتر کم بهای تو

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
باز غم از چارسو ریخت به جانم شرار
در نظرم گشت روز تیره تر از شام تار
چرخ ستم پیشه باز در حق آل نبی
آنچه به دل کینه داشت کرد همه آشکار
نیست عجب گر چکد خون دل از دیده ام
بسکه ز غم روز وشب گریه کنم زار زار
یاد چو آید مرا واقعه کربلا
دل شودم غرق خون دیده شود اشکبار
آه از آن دم که شد عازم میدان جنگ
سرو ریاض حسن قاسم گلگون عذار
کرد به اهل حرم با دل محزون وداع
گفت به مادر چنین کای تو مرا غمگسار
بر در خیمه دگر منتظر من مباش
وعده دیدار ما ماند به روز شمار
تاخت به میدان سمند تیغ کشید از کمر
یکتنه زد خویش را بر صف چندیدن هزار
ریخت به هم یکتنه میسره بر میمنه
قلب سپه را درید یکسره کرباس وار
این بلا تیر بار دست قضا تیغ زن
یک تن و وآنگاه طفل خیل عدو صد هزار
خشک لبش از عطش دیده اش ازاشک تر
درد دلش بی حساب زخم تنش بی شمار
بر بدن نازکش هر که رسیدی زدی
تیغ یکی از یمین نیزه یکی از یسار
از دم شمشیر تیز گشت تنش ریز ریز
گیسوی مشکین او گشت ز خونش نگار
بسکه به جسمش زدند زخم از پشت فرس
قامت او سرنگون شد به زمین سایه وار
پیکرش از صدر زین گشت چو غلطان به خاک
ناله ز دل بر کشید کی عم والا تبار
تا رمقم بر تن است جان عمو کن شتاب
بر سر بالین من زود قدم رنجه دار
سرور دین چون شنید ناله آن طفل را
جست ز جا چون سپند از سر سوزنده نار
گشت سوار و نمود حمله بر آن ناکسان
خرمن جانشان بسوخت از شرر ذوالفقار
جنگ کنان بر سرکشته قاسم رسید
دید که از خون او گشته زمین لاله زار
پای کشید از رکاب بر سر نعشش نشست
از سر مهر و وفا هشت سرش در کنار
پاک ز شفقت نمود خون رخش ز آستین
شست ز سیل سرشک از سر و مویش غبار
بر رخ سلطان دین دیده گشود و به بست
طایر روحش نمود از قفس تن فرار
زینب کبری چو شد با خبر از قتل او
اشک ز چشمش روان شد چو در شاهوار
ناله ز دل بر کشید جامه به تن بر درید
بدر نخست از هلال ریخت گهر بر عذار
مادر غمدیده اش گشت به اندوه جفت
طاقتش آمد به طاق شد ز کفش اختیار
عمه دل خسته اش شد ز غمش ناشکیب
رفت ز دستش برون طاقت و صبر و قرار
ترکی این نظم تو بسکه بود جان گداز
نیست دلی در جهان کو نبود داغدار

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
ز جا برخیز ای رعنا جوان گلعذار من
نظر کن تو به حال زار و چشم اشکبار من
تو تا رفتی به میدان جان شیرینم برفت از تن
سیه شد بی رخ چون آفتابت روزگار من
ز طفلی پرورش دادم تو را تا آنکه در پیری
تو باشی مونس تنهایی شب های تار من
ز زلف و عارضت خوش داشتم روز و شبی اما
ز هجرت گشت یکسان عاقبت لیل و نهار من
به جان ناتوانم زد شبیخون لشکر هجرت
به یغما برد یکسر طاقت و صبر و قرار من
غمم زایل شدی هر گه که می دیدم جمالت را
فزون غم در دلم بی تو شود ای غمگسار من
امیدم بود ای مادر که بندم حجله عیش ات
فغان از بخت تو آه از دل امیدوار من
پس ازمرگ امام مجتبی دل خوش به تو بودم
که بودی از حسن باب کرامت یادگار من
فتادی تا به خاک از پشت زین ای سرو خونینم
شد از افتادنت از کف عنان اختیار من
پس از قتل تو ای رعنا جوان تا جان به تن دارم
نهان هرگز نگردد گریه های آشکار من
حلالت باد آن شیری که از پستان من خوردی
که کردی جان نثاری ای شهید جان نثار من
دریغا تشنه لب قاسم به غربت داد جان ترکی
که آتش زد به جان خلق شعر آبدار من

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
گرفت مشک وروان گشت آن خلاصه ناس
هژبر بیشه مردی و مردمی عباس
رساند جنگ کنان خویش را به شط فرات
نمود مشک پر از آب آن سپهر اساس
قدم نهاد برون تشنه لب ز شط فرات
نمود حمله بر آن کافران حق نشناس
کشید تیغ و رجز خواند و حمله کرد چو شیر
ز هم سپاه عدو را درید چون کرباس
ز بسکه بر زبر هم فتاده بود قتیل
زمین معرکه گفتی مگر نمود آماس
ز ضرب بازوی او پر دلان لشکر را
فتاد لرزه بر اندامشان ز بیم و هراس
ز بسکه بر بدن زخم تیر و نیزه رسید
ازآن گروه بد آیین بدتر از خناس
بریده دست و بدن چاک چاک و خالی مشک
ز صدر زین به زمین خورد آن خلاصه ناس
کنارشط لب تشنه سپرد جان اما
گرفت از کف ساقی کوثر آب عباس
ز قتل حضرت عباس  ترکیا  شب و روز
بریز اشک و ببر کن ز غم سیاه لباس

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چرا افتاده ای ای قهرمان شیر گیر من
غضنفر کش هژبر انداز عباس دلیر من
کدامین بی حمیت دست های تو قلم کرده
کدامین سنگدل قد دل آرای تو خم کرده
علمدار سپاه من چه شد دست بلند تو
که از تیغ جفا ببرید از هم بند بند تو
برادر جان تو بودی ناصر و پشت و پناه من
در این پیکار بودی تو علمدار سپاه من
کدامین کافر سنگین دل از پایت درآورده
چرا از تیر چون شهباز جسمت پر برآورده
بیابانی خطرناک و محل دشمن است اینجا
زجا خیز ای برادر جان چه جای خفتن است اینجا
ز جا خیز و علم بردار و با من هم عنانی کن
به دور خیمه ها اهل حرم را پاسبانی کن
بیا در خیمه گاه و خواهرانت را تسلا کن
تسلای دل خونین اهل بیت طاها کن
ستاده بر در خیمه سکینه اشک می بارد
دو چشمش بر ره است و انتظار مقدمت دارد
خموش افتاده ای جان برادر در چه احوالی
بود در قتلگه پهلوی اکبر جای تو خالی
ریاض قتلگه هر چند رنگین لاله ها دارد
ولیکن بی گل عباسی تو کی صفا دارد
برو جان برادر نزد بابت ساقی کوثر
که من هم از قفایت می رسم تا ساعت دیگر
رقم زد کلک  ترکی  تا به دفتر شرح این غم را
شرار نظم او آتش به جان زد خلق عالم را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
آی آب فرات از چه گل آلود روانی
شرمنده مگر از عطش تشنه لبانی
خوش طمع تر از شربت قندی تو از آن رو
همسایه تو با مدفن شیرین دهنانی
کوثر به جنان است و تو در کرب و بلایی
بهتر ز جنان کرب و بلا تو به از آنی
چون ریخته در پای تو خون شه عطشان
دانم به یقن سرخ و گل آلود از آنی
پهلوی تو شد سینه فرزند نبی چاک
زان روست که با سینه به هر سمت روانی
تو مهریه فاطمه ام النقبابی
از سایر انهار تو مشهور جهانی
دردا که نکرد از تو لبی سبط نبی تر
جان داد و ندادش ز ستم شمر امانی
ترکی  به تو عاشق بود ای آب روان بخش
شک نیست که معشوق به صاحب نظرانی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
باران مگر به کرب وبلا قحط آب بود
کاطفال راز سوز عطش دل کباب بود
سلطان ملک عشق حسین آنکه جبریل
دربان خاص بارگه آن جناب بود
از صدر زین فتاد به گودال قتلگاه
مهر افسری که حلقه ماهش رکاب بود
آن آفتاب برج امامت به روی خاک
افتاد و سایبان سرش آفتاب بود
شاهی به خاک خفت که در عهد کودکی
دایم کنار فاطمه اش جای خواب بود
مظلوم وار کشته شد آن بی گنه دریغ
یا رب مگر که کشتن آن شه ثواب بود
می کرد بهر آب از آن ناکسان سیوال
او را سنان و نیزه زبان جواب بود
یک تن شفیع او نشد و کشته شد به ظلم
آن خسروی که شافع یوم الحساب بود
آتش ز کین به خیمه بی صاحبش زدند
شاهنشهی که خیمه اش این نه قباب بود
عباس شیر صف شکن دشت کربلا
مقتول از ستیزه خیل کلاب بود
از کربلا به کوفه و از کوفه تا به شام
بسته به بازوی ولی حق طناب بود
لیلا ز هجر اکبر گل پیرهن مدام
بر عارضش سر شک روان چون گلاب بود
دردا سکینه گوهر یکدانه حسین
اشکش روان به چهره چو در خوشاب بود
گریم به حال نجمه که در دشت کربلا
دستش ز خون پیکر قاسم خضاب بود
زینب که بود بند نقابش ز زلف حور
در مجلس یزید لعین بی نقاب بود
 ترکی  چو این مصیبت جان سوز می سرود
در سینه داشت آتش و چشمش پرآب بود

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
کربلا شد خزان گلستانش
که شکفت ارغوان ز دامانش
فلک از دست تو مرا در دل
هست دردی که نیست درمانش
در دلم درد بی دوایی هست
که نه پیداست حد و پایانش
بر زبانم نمی شود جاری
غیر ذکر حسین و یارانش
یادم آمد که روز عاشورا
گرمی آفتاب سوزانش
مرغ اگر پر زدی درآن صحرا
می نمود آفتاب بریانش
سرور دین ز صدر زین افتاد
خاک بگرفت سر به دامانش
آه از آن دم که اوفتاد به خاک
بدن چاک چاک عریانش
زخم برتن ز اختر افزون داشت
بسکه کردند تیربارانش
شمر ببرید از قفا سراو
در میان دو نهر عطشانش
برد خولی سرش به خانه خویش
کرد اندر تنور پنهانش
سر او در تنور و در صحرا
جسم مجروح بهتر از جانش
زین مصیبت فغان به بزم یزید
پیش چشم زنان و طفلانش
سر سلطان دین به طشت و یزید
چوب می زد به لعل مرجانش
بوسه گاه رسول را آزرد
آن ستمگر ز چوب خزرانش
روز وشب  ترکی  از برای حسین
خون دل می چکد ز مژگانش

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
عید قربان است و می بایست قربانی نمود
کعبه عشق است باید حج روحانی نمود
خیز تا خود را به راه دوست قربانی کنیم
تا به کی باید در این عالم گران جانی نمود
آفرین بر همت سلطان مظلومان حسین
کو به دشت عشق هفتاد و دو قربانی نمود
شد پریشان گیسوی اکبر ز خونش لاله رنگ
زان پریشان زلف خونین دل پریشانی نمود
نوح دشت کربلا شد غرق در موج بلا
کشتی آل علی را چرخ طوفانی نمود
شمر کافر کشت سبط مصطفی را تشنه لب
صد هزاران رخنه در دین مسلمانی نمود
شد به خاک و خون تن شاهی که جبریل امین
از سر اخلاص او را مهد جنبای نمود
روزگار از کربلا افکند زینب را به شام
روز روشن را به چشمش شام ظلمانی نمود
در خرابه دختر خیرالنسا را شد مقام
آن که بر درگاه او جبریل دربانی نمود
 ترکیا  دنیای فانی را نمی باشد بقا
در رضای دوست باید خویش را فانی نمود

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
باز بر جان عشقم آتش برفروخت
خانه عقل مرا یکسر به سوخت
عشق آمد عقل کرد از وی فرار
می دویدم هر طرف دیوانه وار
عشق زد بر جان افگارم شرر
می دویدم هر طرف اسیمه سر
شد دلیل راه من عشق از وفا
برد یکسر تا به دشت کربلا
یادم آمد آن زمان کز صدر زین
شاه دین افتاد بر روی زمین
ساعتی آن تشنه لب بی هوش بود
از شراب عشق حقمدهوش بود
ذوالجناح آن مرکب خاص حسین
بود گرم جست و خیز و شور و شین
ابن سعد آن بی حیای بد سیر
گفت با آن کوفیان خیره سر
کاین فرس را زود بر چنگ آورید
تا بریمش ارمغان بهر یزید
خیل دشمن ناگهان از چارسو
حمله ور گشتند بهر اخذ او
دم علم کرد آن سمند باوفا
حمله ور شد بر گروه اشقیا
کوفیان را می ربود از صدر زین
می زد از خشم آن تکاور بر زمین
زان گروه بی حیا ننمود پشت
تا چهل تن زان لعینان را بکشت
بعد از آن آمد به بالین حسین
اشک خونینش روان از هر دو عین
یال و کاکل را ز خونش کرد رنگ
کرد بر بالین او قدری درنگ
پس به امر آن امام رهنما
شد شتابان رو بسوی خیمه ها
آن سمند باوفای ناامید
می دوید و شیهه از دل می کشید
از صدای شیهه آن خسته دم
پیشبازش آمدند اهل حرم
مرکبی دیدند زینش واژگون
یال او از خون راکب غرق خون
ذوالجناح اندر میان مانند شمع
دورا و پروانه سان گشتند جمع
هر یکی از اسب با اشک دو عین
پرسشی می کرد از حال حسین
آن یکی می گفت چون شد صاحبت
ای نکو مرکبکجا شد راکبت
دیگری می گفت ای فرخنده بال
بود در میدان حسینم در چه حال
پس سکینه با دو چشم پر ز آب
کرد با آن اسب بی صاحب خطاب
ذوالجناها باب غمخوارم چه شد
آن ضیاء چشم خونبارم چه شد
ذوالجناها کوشه مهر افسرم
از چه ناوردی تو او را دربرم
ذوالجناها واژگون زینت چراست
صاحب با عز و تمکینت کجاست
ذوالجناها گو تو شبل بوتراب
تشنه لب جان داد یا نوشید آب
یال از خون که رنگین ساختی
در کجا باب مرا انداختی
این بگفت و از سخن خاموش شد
دست غم بر سر زد و بی هوش شد
شهربانو با دو چشم اشکبار
در حرم بنشسته با حال فگار
آمد از خیمه برون با اضطراب
لرز لرزان پا نهاد اندررکاب
گفت ای زینب  حلالم کن حلال
که مرا آمد زمان ارتحال
کرد زینب شهربانو را صدا
کی عروس مادرم خیرالنسا
از حسینم دل چرا برداشتی
جسم او را بر زمین بگذاشتی
بر سر نعشش نکردی جامه چاک
پیکر او را تو نسپردی به خاک
رفت و ما را پریشان ساختی
از فراقت دیده گریان ساختی
بود امیدم که اندر راه شام
همزبان باشی تو با من صبح و شام
در مصیبت ها مرا یاری کنی
عابدینت را پرستاری کنی
رفتی و هجرت مرا از پا فکند
تو رها گشتی من افتادم به بند
شهربانو با دو چشم اشکبار
گفت ای بی بی مرا معذور دار
من نخواهم رفت از این سرزمین
لیک مامورم به امر شاه دین
این بگفت و خونش ازرخ می چکید
وز نظرها چون پری شد ناپدید
رفت رفته طی منزل می نمود
رفت آنجا که امامش گفته بود
 ترکیا  این داستان غم فزا
کی رود از یاد تا روز جزا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
سحرگه عندلیبی در گلستان
همی گفت این سخن با عندلیبان
که ای هم جنسهای من بنالید
چو من در صحنه گلشن بنالید
از این پس ترک آب و دانه سازید
چو جغدان جای در ویرانه سازید
که شد در کربلا سبط پیمبر
قتیل از نیزه و شمشیر و خنجر
ستمکاران شام و کوفه با هم
به روز عاشر ماه محرم
در اول آب بر رویش ببستند
دل اهل و عیالش را شکستند
در آخر دست بی رحمی گشودند
چگویم تیر بارانش نمودند
به مقتل از قفایش سر بریدند
تن او را به خاک وخون کشیدند
میان آفتاب گرم سوزان
تنش افکنده اند آن تیره روزان
شما نوشید آب از جویباران
حسین آتش به جان با جمع یاران
شما هم چشم از گلشن بپوشید
دگر آب زلال از جو ننوشید
شما پا بر فراز گل نهاده
تن عباس بی دست اوفتاده
شما بر شاخه گل نغمه خوانید
به خون آغشتن اکبر ندانید
شما در باغ و بستان خرم وشاد
به خون غلطیده قاسم شاخ شمشاد
شما با جفت خود خندان و مسرور
حسین از اهل بیت خود شده دور
شما درسایه سرو آرمیده
قد زینب ز بار غم خمیده
شما در دامن گلشن فرحناک
گلوی اصغر از تیر ستم چاک
شما با یک دگر همراز و دمساز
به هم یاور هم آهنگ و هم آواز
یتیمان حسین از غم پریشان
پراکنده به صحرا و بیابان
کشیده آهشان بر مه زبانه
ز ضرب سیلی و وز تازیانه
شما بر شاخه های گل نواخوان
سکینه باشد از غم زار وگریان
شما بر شاخه های گل نشسته
رقیه خار در پایش شکسته
شما زین شاخ بر آن شاخ جسته
پریشان عابدین با دست بسته
چرا در طرف باغ و لاله زارید
ز گلشن روی برصحرا گذارید
پس از این واقعه دیگر مخوانید
در این باغ و در این گلشن نمانید
که صیادان زشت کوفه و شام
سیه رویان بدتر از ددودام
به باغ کربلا آتش فکندند
نهال و سرو و گل از بیخ کندند
میان بلبلان کربلایی
فکندند عاقبت سنگ جدایی
ز چوب کینه پرهاشان شکستند
به بند و ریسمانشان سخت بستند
به شام از کربلاشان زار بردند
میان کوچه و بازار بردند
شما ای بلبلان زین باغ و گلشن
به دشت کربلا سازید مسکن
به سوی کوفه بال و پرگشایید
حسین را از وفا یاری نمایید
ز پر سازید او را سایه بانی
کنید از بهر او مرثیه خوانی
پس از قتل حسین گوگل مبادا
به گلشن سوسن و سنبل مبادا
تو هم  ترکی  نی از بلبلی کم
بیا با بلبلان می باش همدم
تو هستی بلبل گلزار شیراز
به بلبل های دیگر شو هم آواز
تو هم با بلبلان تا می توانی
به عشق کربلا کن نغمه خوانی
به زخمان حسین از چشم پر نم
بنه از اشک شور خویش مرهم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
به دشت کرب وبلا ازجفای شمر شریر
شهید گشت عزیز دل بشیر و نذیر
هزار ونهصد و پنجاه زخم بر تن داشت
ز تیر و نیزه و زوبین وخنجر وشمشیر
قتیل شد همه انصار او ز پیر و جوان
شهید شد همه اعوان او صغیر وکبیر
یکی فتاده ز پا با قدی چو سرو روان
یکی طپیده به خون با رخی چو بدر منیر
به دست وپای گرفته یکی خضاب ز خون
فرو بسته دهان کودکی از خوردن شیر
ز راه کینه گروه دغا جدا کردند
دو دست از تن عباس نامدار دلیر
علی اصغر مه طلعتش ز شوق مکید
به جای شیر ز پستان مرگ ناوک تیر
شدند آل پیمبر به کربلا سیراب
همه ز چشمه تیر و ز جدول شمشیر
سپاه کوفی و شامی در آن زمین بلا
کبوتران حرم را زدند جمله به تیر
خیام او همه بر باد رفت ز آتش کین
عیال او همه گشتند خوار و زار و اسیر
ریاض کرب و بلا شد ز بلبلان خالی
به شاخه های گل و سرو ناکشیده صفیر
دریغ شمع شرر پوش بزم عرفان را
ز راه کینه کشیدند در غل و زنجیر
فتاد شورشی اندر حریم آل رسول
چنان که گوش فلک کر شد از فغان نفیر
فغان اهل حرم رفت تا به عرش برین
خروش اهل ولا رفت تا به چرخ اثیر
نبود قوت دل افسردگان در آن وادی
به غیر آه سحرگاه و ناله شبگیر
به غیر گریه بر آل مصطفی ترکی
خرابی دل ما را که می کند تعمیر

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نهاد شمر چو بر خاک ماه روی حسین
ستاره ریخت فلک بر غبار کوی حسین
حیا نکرد ز روی نبی و فاطمه خصبم
نهاد خنجر بیداد بر گلوی حسین
به سجده رفت به محراب عشق روح نماز
به جای آب شد از خون سر وضوی حسین
ندانم آنکه به زینب چها گذشت آن دم
که کرد با دل خونین نظر به سوی حسین
سوار بر شتر بی جهاز شد زینب
به شام رفت و به دل ماندش آرزوی حسین
چسان به آتش دوزخ برند ترکی را
که هست آب رخ او ز خاک کوی حسین

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
زیر خنجر شه دین گر ندهد سر چکند
حنجر نازک او با دم خنجر چکند
عرصه شام پر از لشگر شام است و عراق
شه دین یک تنه با این همه لشگر چکند
به اسیری به سوی شام رود زینب لیک
با تن ناشده مدفون برادر چکند
با دل خسته کلثوم ندانم یا رب
غم بی دستی عباس دلاور چکند
خود گرفتم که سکینه شود از گریه خموش
با جفا و ستم شمر ستمگر چکند
گر کند صبر به بیماری خود زین عباد
با غل و جامعه آن سید و سرور چکند
گیرم از شام اسیران به وطن برگردند
لیک لیلا به فراق علی اکبر چکند
سر خونین حسین از وسط طشت طلا
با سر چوب یزید و می ساغر چکند
قره العین نبی را زجفا کشت یزید
زین عمل روز جزا در بر داور چکند
نظم چون آتش ترکی که دل عالم سوخت
عجب اینجاست که با خامه و دفتر چکند
گر نباشد به سرش سایه الطاف حسین
با دل سوخته در گرمی محشر چکند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
خنجر شمر به قتل شه ابرار حریص
حنجر شه به دم خنجر خونخوار حریص
زیر خنجر شه دین تشنه یک جرعه آب
وز پی کشتن او شمر جفاکار حریص
شمر می کرد پی کشتن آن شاه شتاب
شه لب تشنه به واصل شدن یار حریص
سینه ای را که بدی مخزن اسرار الاه
به لگد کوفتنش شمر ستم کار حریص
عابدین خسته و بیمار ولی خصم دغا
به رسن بستن آن سید بیمار حریص
هر اسیری به سر نعشی و کلثوم فگار
به سراغ تن عباس علمدار حریص
مادر زار علی اصغر معصوم رباب
در پی جستجوی طفل لبن خوار حریص
دل شکسته حرم آل پیمبر در شام
وز پی دیدنشان مردم بسیار حریص
رو به رو راس حسین و به کفش چوب یزید
بهر آزردن آن لعل گهربار حریص
آن لبی را که زدی چوب یزید از ره کین
بهر بوسیدن او زینب افگار حریص
هست در مرثیه شاه شهیدان شب و روز
کلک ترکی به رقم کردن اشعار حریص

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
یاران مگر حسین ولی خدا نبود
یا یادگار فاطمه و مرتضی نبود
تا روزگار چید به گیتی اساس ظلم
ظلمی چو ظلم واقعه کربلا نبود
از بی کسی نهاد سر خود به روی خاک
شاهی که غیر دامن زهراش جا نبود
یحیی سرش بریده شد از خنجر جفا
اما ز کین بریده سرش از قفا نبود
ایوب صبر کرد به رنج و محن ولی
صبرش چو صبر سید سجاد ما نبود
سوزد دلم به حالت بیمار کربلا
کو را به غیر اشک دوا و غذا نبود
در راه شام زینب محنت رسیده را
دردی بدتر ز گم شدن طفل ها نبود
ترکی ز دیده خون بفشان بهر کشته ای
کورا کفن به بر به جز از بوریا نبود

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
شاهی که جان سپرد و ببر مادرش نبود
جز خاک گرم کرب و بلا بسترش نبود
لب تشنه جان سپرد میان دو نهرآب
گویا که آب مهریه مادرش نبود
در حال احتضار به هر سو نظر نمود
غیر از سنان و شمر کسی بر سرش نبود
بر سینه اش که داشت فزون از ستاره زخم
اما چو زخم داغ علی اکبرش نبود
از بس رسیده بود به جسمش سنان و تیر
جای درست در همه پیکرش نبود
پوشیده بود بر تن خود کهنه پیرهن
آن جامه بعد کشته شدن در برش نبود
احساس بین که او به غمستان کربلا
غیر از غم سکینه غم دیگرش نبود
شمر لعین برید سرش را زتن مگر
خوف از خدا و شرم ز پیغمبرش نبود
آه از دمی که زینب کبری ز کربلا
می رفت سوی شام و به سر افسرش نبود

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
شوری که حسین بهر شهادت به سرش بود
از روز ازل کشته شدن در نظرش بود
بگذاشت قدم تا که به میدان شهادت
دل جای دگر دیده به جای دگرش بود
تیری که رها می شدی از شست مخالف
در مقتل خون سینه آن شه سپرش بود
آن دم که بریدند لب تشنه سرش را
سیلاب روان از مژه چشم ترش بود
گر پیکر او داشت بسی زخم روی زخم
اما به دل غمزده زخم دگرش بود
زخمی که به تن داشت ز شمشیر و سنان بود
زخمی که به دل داشت ز داغ پسرش بود
بر خاک سیه کرد مکان با تن صد چاک
شاهی که مکان دامن خیرالبشرش بود
افسوس پس از قتل به بردند به یغما
آن کهنه لباسی که کفن سان ببرش بود
جان داد لب تشنه لب آب ز بیداد
شاهی که علی ساقی کوثر پدرش بود
شد دربدر اطفال امامی که به طفلی
جبریل امین خادم و دربان درش بود
از تیشه اهل ستم از پای درآمد
نخل قد اکبر که زمان ثمرش بود
قوت سحر و شام سکینه به ره شام
از ناله شبگیر و فغان سحرش بود
نظمش ز چه در اهل عزا شور بپا کرد
نه اگر شور حسینی به سرش بود

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای شهیدی که لب تشنه بریدند سرت را
سوختند از پی یک قطره آبی جگرت را
گرچه خواندند به مهمانیت از شهر مدینه
کوفیان از چه بریدند لب تشنه سرت را
طایر باغ جنان بودی و با سنگ شقاوت
بشکستند به هم دوزخیان بال و پرت را
نه شکستند همین صدر تو را از سم اسبان
که شکستند دل مادر و جد و پدرت را
کوفیان از پدرت شرم نکردند و بریدند
با دم تیغ ستم رشته عمر پسرت را
لعن حق باد بر آن طایفه زشت نهادی
که نمودند خم از مرگ برادر کمرت را
کاش از کرب و بلا قاصدی از مهر رساندی
در نجف نزد علی ساقی کوثر خبرت را
کی علی یک نظر ازلطف سوی کرب و بلا کن
غرق در خون بنگر پیکر شمس و قمرت را
کاش در آن دم آخر که ز تن رفت روانت
مادرت بود که بستی ز وفا چشم ترت را
ترسم ای خسرو خوبان که برد ترکی مسکین
به لحد همره خود آرزوی خاک درت را
روز و شب پیشه او نیست بجز نوحه سرایی
ناامید از سر کویت منما نوحه گرت را
از تو آن روز که بر فرق نهی تاج شفاعت
چشم دارد که ز وی باز نگیری نظرت را

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U - -
ای زخم های پیکرت از اختران فزون
وی چهره ات زخون گلوی تو لاله گون
مقتول چون تو دیده ندیده است تا به حال
قاتل چو شمر کس نشنیده است تا کنون
جرمت چه بود شمر سرت از قفا برید
افکنده پاره پاره تنت را به موج خون
خولی سرت نهاد به خاکستر تنور
جایی دگر نداشت مگر آن لعین دون
ای کاش آسمان به زمین سرنگون شدی
آن دم که بر زمین شدی از صدر زین نگون
آن دم که خون پیکر پاکت به خاک ریخت
چون آسمان زمین شدی ای کاش بی سکون
آن دم که شد برون ز تنت جان ز تشنگی
ای کاش جان شدی ز تن انس و جان برون
چون پیکر تو گشت گلدکوب اسب ها
زیر و زبر چرا نشد این چرخ نیلگون
در ماتم تو ای شه گلگون قبای عشق
ترکی به جای اشک چکد خونش از عیون

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
که گمان داشت خزان گلشن حیدر گردد
که گمان داشت که گل ها همه پرپر گردد
که گمان داشت که از ضربت شمشیر جفا
لاله گون تارک نورانی اکبر گردد
که گمان داشت لب تشنه لب آب جدا
دست عباس علمدار ز پیکر گردد
که گمان داشت که قاسم به مصاف ایثار
پاره پاره تنش از نیزه و خنجر گردد
که گمان داشت که شاه شهدا با لب خشک
خنجرش از دم شمشیر ز خون تر گردد
که گمان داشت که در کوفه سر شاه حجاز
میهمان خانه خولی ستمگر گردد
که گمان داشت پس از قتل حسین بی علی
به سوی شام روان زینب اطهر گردد
که گمان داشت سکینه به ره شام بلا
همسفر با پسر سعد بد اختر گردد
این همه جور و جفا دید حسین بی علی
تا که در روز جزا شافع محشر گردد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
رسید موسم ماتم که گریه ساز کنید
فغان و ناله به سبط شه حجاز کنید
شهید کرب و بلا بی کفن فتاده به خاک
ز اشک غسل دهیدش بر او نماز کنید
بپا کنید چو بزم عزای شاه شهید
ز دیده ها رگ سیل سرشک باز کنید
هر آن کسی که به ماتم سرای او نگریست
از او که اهل بکا نیست احتراز کنید
به خون خضاب بود گیسوی علی اکبر
ز آه و ناله بر او قصه را دراز کنید
چو سرو قامت عباس اوفتاده ز پا
نظر دریغ از این پس به سرو ناز کنید
ز حالت اسرا آگهی اگر خواهید
دمی خیال شترهای بی جهاز کنید
سکینه طفل یتیم حسین آزرده است
نوازش دل آن طفل دلنواز کنید
ز دیده گوهر اشکی به چهره افشانید
به صد نیاز به کرب و بلا نیاز کنید
کنید یاد به رحمت روان ترکی را
چو عزم خواندن این نظم جانگداز کنید

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
در دلم لاله صفت خون جگر می ریزد
صدف دیده به رخ لؤلؤ تر می ریزد
هر زمان یاد کنم از لب عطشان حسین
دجله سان آب سرشکم ز بصر می ریزد
بهر خونی که چکید از گلوی او به زمین
از ره دیده مرا خون جگر می ریزد
یادم از حنجر خشکیده او چون آید
اشک خونین من از دیده تر می ریزد
زان شراری که ز سوز عطشش بر جان بود
گوییا بر دلم از غصه شرر می ریزد
شمر با چکمه پا سینه او را بشکست
طایر روحم از این واقعه پر می ریزد
با لب تشنه بریدند سرش را ز قفا
جبرییل از غم او خاک به سر می ریزد
صفحه دفتر ترکی ز چه خون آلود است
مگر از خامه او خون جگر می ریزد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -