بر آتش بود عود در گلخنش
مشام آرزومند پیرامنش
خضر کرده آبش ز سرچشمه صاف
هوایش به عمر ابد در مصاف
چو آیینه سنگش مصفا بود
ز جامش چو می نشیه پیدا بود
به وصف جدارش کنم چون تلاش
جواهرتراشم نه کاشی تراش
به صحنش بود گرم بازار نور
بود آتشش از تجلای طور
به حمام شاه جهان از قدیم
خضر آورد آب و آتش کلیم
کند حرف زیبش چو اندیشه سر
عرق وار ریزد گهر بر گهر
به هم آتش و آب درساخته
وز آن نقش گرمابه برساخته
گرش در ندارد خزینه به جاست
ز سیم روان ایستادن خطاست
گروهی به خدمت ز کارآگهی
همه کیسه ها پر ز دست تهی
تهی کیسگان را در او جا خوش است
بود گنج اما زرش آتش است
چو دست کریمان گشاده درش
غلو کرده شاه و گدا بر سرش
گشوده دری با دل سوزناک
به تکلیف ناپاک و اخراج پاک
ز هر جانبش حوض صافی سرشت
دهد یاد از سلسبیل بهشت
بر اطراف حوضش ز بس انبساط
به آب طرب غسل کرده نشاط
ز آبش بتانند آشفته حال
که ناگه نشوید سیاهی ز خال
ز روزن کند گر به آبش نگاه
غبار سبل شوید از چشم ماه
درون و برون را سحاب و چمن
که شوید غم از دل غبار از بدن
ز شبنم عنان بهارش به دست
چو فصل خزان لیک عریان پرست
جهانی در او غوطه زن سربه سر
همه تا به گردن در آب گهر
ندانم به این رونق احتساب
چه سان مرمرش کرده در سر شراب
گدایی که آید بدین خانقاه
بود بی کلاه و کمر پادشاه
گرفته چنان شعله اش طبع آب
که دودش به سنبل دهد آب و تاب
بود آهکش از سفیداب صبح
به نور و صفا برده است آب صبح
طلسمی خرد ز آتش و آب بست
که بر خاکش از باد غم نیست دست
بر اهل زمین و زمان روشن است
که خورشید یک جامش از روزن است
کی آنجاست بخشنده تر کس ز کس
تواضع به یک تاس آب است و بس
ز جمعیت آب و آتش به هم
ز هر خاطری فرد افتاده غم
هوایش چو باد خطا مشک بوی
کند چون خطایی ز تن پاک موی
صلا گر زند بر خواص و عوام
چه حیرت که گرمابه اش گشته نام
اشارت به احضار جمع است و بس
دم آب هرجا کند گرم کس
برآیند ازین کعبه اهل صفا
درآیند هریک به کیشی جدا
ز فیضش دماغ جهانی ترست
مزاجش مزاج می احمر است
مکش گو خرد دست ازان خانه باز
که در وی توان کرد پایی دراز
چو داغ دل عاشقان خراب
خراب است بی فیض آتش خراب
جهان را شبیهی چو حمام نیست
که در وی بسی جای آرام نیست
چو گیرد سحاب از بخارش رواج
نیفتد به بحرش دگر احتیاج
ز مال جهان هیچش اسباب نیست
کمالش به جز آتش و آب نیست
جز این منبع عیش شاه و گدا
که دیده ست در زیر گنج اژدها
به گرمی گرو برده است از شراب
کز اعجازش آتش نمیرد در آب
هوایش ز بس می کند نشیه سر
حریفان دماغ از عرق کرده تر
فسون را به نیرنگ گوید سبق
به تردستی از خشت گیرد عرق
ز گرمی در و بام او قطره بار
که دیده ست یک جا تموز و بهار
چه جادوگری فرشش آموخته
که در سنگ آتش برافرخته
شنیدم ز هر خشتش این ساز را
که من مکتبم مشق آواز را
کند استخوان شکسته علاج
هوایش بود مومیایی مزاج
کند گر در او جای رویینه تن
ملایم تر از موم سازد بدن
عزیزست گرمابه هر جایگاه
به تخصیص گرمابه پادشاه
تر و گرم دیو از کسی شست دست
که احرام مسجد ز گرمابه بست
دهد مرد را از طریق فلاح
پی عزم میدان مسجد سلاح
زدم حرف گرمابه بس بی دریغ
دگر زین سخن مهر به سنگ و تیغ
زهی مسجد پادشاه جهان
که دارد ز بیت المقدس نشان
خوشا قدر این خانه کز احترام
بود ثانی اثنین بیت الحرام
مقدس حریمی چو قدس خلیل
به وصفش زبان وقف ذکر جمیل
شمارند با کعبه اش توامان
که دیده ست مسجد به این عز و شان
شرافت همین بس که اهل حجاز
به این مسجد آرند روی نیاز
بر این در دعا کرد صبح و دمید
بنایی به این میمنت کس ندید
ندیده بهشتی چنین هیچ کس
که دربانی اش کرده رضوان هوس
ز بالای منبر خروشان خطیب
چو در گلشن از شاخ گل عندلیب
مقیم درش را برای نجات
کفاف است موج حصیرش برات
شب و روزش از پرتو مهر و ماه
دو گازر پی نامه های سیاه
ز بس حاجت اینجا روا می شود
کفیل اجابت دعا می شود
که دیده چنین مسجدی محترم
فضای حریمش محیط حرم
بود از حرم عزتش بیشتر
خدا را به این خانه باشد نظر
کند دسته مژگان خود آفتاب
که جاروب کش یابد اینجا خطاب
نمایان در او کعبه وقت نماز
ز محراب در بر حرم کرده باز
بود حلقه در کعبه فریادرس
بر این در بود حلقه ذکر و بس
ملک گرد شمعش ز پروانه بیش
زد از نقش فرشش فلک فال خویش
بود کعبه اش توامان در حسب
به بیت المقدس رساند نسب
به توفیق محراب کرد از دو سوی
به یک قبله پشت و به یک قبله روی
نهال دعایش دهد بر مراد
درین خانه باشد اثر خانه زاد
ز بیت المقدس دهندش درود
کند کعبه در پیش سنگش سجود
ملک خواهد اینجا ز روی نیاز
به قصد تقرب گزارد نماز
به حسن و صفا در بساط زمین
ندیده کسی مسجدی این چنین
بود خانه کعبه همسایه اش
بود بیت معمور در سایه اش
ز طوبی تراشیده رضوان درش
فلک اولین پایه از منبرش
به فرشش گذاری چو روی امید
شود نامه چون سنگ مرمر سفید
به تعمیر فرشش سزد بی درنگ
که آرد به دوش از صفا مروه سنگ
فضایش بود مشرقستان طور
ستون های مرمر علم های نور
جدارش چو گوهر سراسر سفید
صدف وار از سنگ مرمر سفید
چنین مرمری کس ندارد به یاد
تو گویی که مشرق درین خانه زاد
مگر کعبه را زین عمارت نگاه
شناسد به سنگ سفید و سیاه
به هندم قوی شد ازان رو امید
که خاک سیه راست بخت سفید
اثر بی شمارست و در انتظار
دعای که اینجا نیاید به کار
اگر پاک اگر راست اینجاش جاست
چه دل های پاک و چه صف های راست
چه حیرت گر این مسجد باصفا
کند حلقه در گوش خود کعبه را
چو شاه جهان در محل نماز
به محراب آورد روی نیاز
ازین روی شاید اگر خاص و عام
بخوانند ذوقبلتینش به نام
نشسته به مسجد شهنشاه دین
بلی هست محراب مسجدنشین
میسر در آن دیدن پادشاه
که باشد ز مسجد سوی قبله راه
جهان را دو چشمند مردم نشین
یکی خانه کعبه و دیگر این
به وقت دعای شه از هر طرف
ملایک چو پاکان زده صف به صف
زند چون موذن به طاعت صلا
اثر می کند انتظار دعا
چه گویم ز قدرش که چون است و چند
که گوید موذن به بانگ بلند
نداند جز اخلاص در وی دعا
در آب و گلش نیست بوی ریا
به فرموده شاه گردون وقار
فلک ثانی کعبه کرد آشکار
ندیده چنین مسجدی کس به خواب
که تا کعبه کرده ست رفع حجاب
چراغش که قندیل ازان برفروخت
به جز روغن فیض چیزی نسوخت
دلیلش بود روشن و روشناس
چو فانوس با آن که دارد لباس

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -