cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
منم نزاری قلاش رند عاشق مست
هر آدمی که چو من شد ز ننگ و نام برست
دلم ز خرقۀ ناموس زاهدان بگرفت
مرید خم چه عجب گر ز خانقاه بجست
برو تکی ز پسم می زنند و می گویند
که شیخ باز شرابک بخورد و توبه شکست
به گردن من اگر خون توبه نیست حلال
حرام زاده چرا طعنه می زند پیوست
اگر به زرق روم ازرقی توانم داشت
و گر چو سرو نباشم قبا نیارم بست
نصیحتم مکن ای یار لطف کن برخیز
محبت است و لیکن به دشمنی بنشست
کنون محب جوانم مرید پیر نی ام
غلام زاهده ام بعد ازین نه زهدپرست
گهم به خانقه آرند با قبا هش یار
گهی ز می کده با خرقه می کشندم مست
به پیش شحنه برند این غزل اولام اولام
ز بعد آن که بگرداندند دست به دست
ز بهر آن که چو یک شاخ طاعت است چرا
نخست شاخ ز شهدست و آن دگر ز کبست
چرا ز فرقت هفتاد و سه یکی ناجی ست
چه گونه دوزخی اند آن دگر ده و دو و شست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
جماد بی خبرست از خروش بلبل مست
به باغ باده خورد هر که را حیاتی هست
ز عیش بهره ندارد کسی که وقت بهار
به پای گل نگرفته ست جام باده به دست
خوش آن خورد که به شب خیزد و به گه خفتد
نه آن که روز برآید ز خواب باز نشست
صبوح سنت اهل دل است خاصه چنان
که آفتاب بر آید فرو شود سرمست
شکست ما مکن ای عاقل آبگینۀ خود
ز سنگ عشق نگهدار کان ما بشکست
بیار ساقی مجلس که زهر نوش کنیم
که انگبین بود از دست تیره روی کبست
یکی دو پایه فرود آی و عارفان را بین
بلی بگفته و برکف گرفته جام الست
نزاریا نظر از بود خویشتن بردار
به قبله معتقدی پس به جهل بت مپرست
تو مرد لاف نیی هر درخت را نرسد
که هم چو سرو بلندی کند به قامت پست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دوش رفتم در خرابات از نماز شام مست
مجلسی دیدم درو جمعی علی الاتمام مست
مست آدم مست حوا مست فرزندان در او
زاهد معصوم مست و رند درد آشام مست
مست دربان مست رهبان مست مریم مست روح
ابن مست و بنت مست و اخت مست و مام مست
مست پرده مست ساقی مست مطرب مست رود
خنب مست و کوزه مست و باده مست و جام مست
مست مجمر مست منقل مست عنبر مست عود
شیخ مست و شاب مست و خاص مست و عام مست
مست چنگ و مست نای و مست عود و مست دف
رفته مست و خفته مست و پخته مست و خام مست
عقل مست و نفس مست و صبر مست و هوش مست
فخر مست و عار مست و ننگ مست و نام مست
آب مست و نار مست و خاک مست و باد مست
وقت مست و حال مست و صبح مست و شام مست
مست ظاهر مست باطن مست دنیا مست دین
جمله مست القصه از آغاز تا انجام مست
عاشق و مستی نزاری نیک و هر منکر که هست
در صفات عشق مست  اوصاف مست اوهام مست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
خرابم از آن نرگس نیم مست
تمام اختیارم برون شد ز دست
توقع مکن کز کمان دار تیر
اعادت کند چون برون شد زشست
به دیر مغان می پرستیده ام
ز بس می پرستی شدم بت پرست
اگر بت پرستی در اسلام نیست
کسی را ندانم در اسلام هست
که روی بتی دید و پوشید چشم
که مکروه دید و مقابل نشست
بیا بگذر ای خواجه از زهد خشک
موحد ز تردامنی باز رست
دری هست بیش از مبادی عقل
که بر عشق بازست تا بر که بست
ز تو هیچ نگشاید از خود ببر
مجرد ز هم راه بد بر شکست
چو افسرده خام است و عاشق بسوخت
ملامت مکن بر نزاری مست

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
مست آمدیم و باز چنان می رویم مست
کز هر چه نیست بی خبرانیم و هر چه هست
ای مدعی تو وهم پرستی و ما حبیب
بنگر که از دوگانه کدامیم بت پرست
در ما مکش زبان به تعصب ببند لب
ای بی خبر میاز به دنبال مار دست
مشنو که مسکرات من از شیرهء رزست
کاین مستی من است زخم خانهء الست
گر دیگران ز شیرهء انگور سرخوش اند
ما از شراب عشق چنین والهیم و مست
می را چه اعتبار به نزدیک ما اگر
یک لحظه ای کند ز حرارت دماغ مست
می مونسی ست غم زدگان را که هم بدو
یک دم توان ز محنت ایام باز رست
تشنیع می زدندی بر من که پیش ازین
می کرد توبه باز و دگر بار می شکست
زان می که ما به ساغر اشواق می خوریم
بر ما به ریسمان نتوانند توبه بست
آن ها که پرورش ز می عشق یافتند
اندر مذاق ایشان چه شهد و چه کبست
خوش روزگار عمر عزیزان که هیچ وقت
در روزگار عمر ازیشان دلی نخست
خرم وجود آن که بشوید به آب عفو
از ما اگر غباری بر خاطرش نشست
ما را نزاریا متواتر به وحی عشق
از گنج کنج خانه خود تحفه ای فرست
با سوز خویش ساز که عیبی بود اگر
گویند از ملامت افسردگان بجست
در ناقص الوجود نباشد کمال نفس
این رمز پیش اهل حقایق مقررست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
چه کنم با دل شوریده دیوانه مست
که دگر باره سرآسیمه شد و رفت از دست
پیش از این گر به جوانی قدمی می رفتی
گفتمی آری در طبع جوان شوری هست
باز پیرانه سرم واقعه ای پیش آورد
که نخواهد ز بلایی که در افتاد برست
گفتمش توبه کن ای غافل از این دل بازی
کرد و ناکرد همان است و همان باز شکست
التفاتش نه و شرمش نه و تیمارش نه
کارش این است و جزین کار ندارد پیوست
بر دل هر دلی آخر چه معول باشد
مگس است این مثل عام که بر مار نشست
چه کند در خم ابروی کمان افتاده
هیچ دل جان نبرد عاقبت ارغمزه پرست
غصه ها دارم از آن رفته و برگشته زمن
غبن صیاد بود صید که از دام بجست
صبغه الله نتوان کرد به تزویر دگر
نقش آموخته از ما نتوان بر ما بست
بر کسی هیچ حرج نیست نزاری خاموش
همه مستی قدیم است ز مبدای الست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
مستم امروز چنین مستی  مست
که زمن نیستی آمد در هست
گرنه پیوسته چنین باید بود
پس چرا عاشق و مستم پیوست
بر من انکار چرا چون همه  اند
عاشق و شیفته و دوست پرست
محتسب مست و مشنع بر من
که دگر باره فلان توبه شکست
ای مسلمانان از بهر خدای
کیست کو نیست چو من عاشق و مست
هیچ کس نیست در آفاق که نیست
زیر پای هوسی دیگر پست
از سر دنیی و عقبی برخاست
هر که در کنج خرابات نشست
عاقبت در سر دل کردم جان
جان و دل هر دو بدادم از دست
دارم از شیخ سوالی موجز
نکته ای نادره بر خواهم بست
آن که زو روح بیاساید به
یا از آن کو دل دل داده بخست
با صبا گفتم اگر بتوانی
که ز سر تازه کنی عهد الست
اگر از ظلمت بیت الاحزان
روی آن هست که بتوانم جست
راه بر مصر نزاری کن زود
بوی پیراهن یوسف بفرست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
چون جان و دلم ملازم اوست
بنشست به جای جان و دل دوست
بویی ست بمانده در دماغم
از دوست حیات من از آن بوست
یارم چو به حسن بی نظیرست
گوباش اگر به طبع بدخوست
خوی بد اگر چه عیب ناک است
چون لایق طبع ماست نیکوست
در آرزوی جمال رویش
از آب دو چشم من روان جوست
تر خواهم داشت دیده از اشک
تا خشک شود بر استخوان پوست
خود چشمهء چشم من چنان گیر
کز کثرت گریه آب آموست
بر ساقش اگر نمی رسد سیل
از قد بلند قامت اوست
مولای دو چشم ترک اویم
ترک است ولیک با دو هندوست
هندوچه که هر دو جاودان اند
اندیشهء من ز چشم جادوست
نی نی غلطم کدام جادو
فریاد از آن دو چشم آهوست
بربوی وصال او نزاری
مسکین همه ساله در تکاپوست
آری که رقیب حضرت او
تیر مژه و کمان ابروست

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
جانم فدای آن که دلم مبتلای اوست
جان و جهان و هر چه دگر از برای اوست
آب حیات در قدح جان فزای او
انفاس روح در دم معجز نمای اوست
هرگز دگر خلاص و نجاتش کجا بود
حلقی که قید طره مشکل گشای اوست
مرغ دل تپان مرا چون کبوتران
پرواز شوق بر سر بام سرای اوست
شادی جان ما غم عشق است هم چنانک
بیمار را طبیب شفا احتمای اوست
مغزش عجین به علت ماخولیا بود
در هر سری که نه همه محض هوای اوست
از غایبان غریب بود دعوی حضور
خرم وجود آن که به دل آشنای اوست
عشق آمد و نزاری شوریده حال را
از خانه کرد بر در و بنشست جای اوست
ترک مراد و وایهء دنیا گرفته ایم
مقصود ما به دین و به دنیا رضای اوست
بر امر و نهی عشق که نافذتر از قفاست
ما را چه اختیار بود رای رای اوست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
اقبال قاصدی که رسد از جناب دوست
فرخنده طالعی که ببوسم خطاب دوست
ای پیک اگر هزار مهم فوت می شود
چندان مرو که باز نویسم جواب دوست
گر دوست را به خون محبان ارادت است
گردن نهیم و سر نکشیم از صواب دوست
با دشمنان که غاشیهء جهل می کشند
گو دست ما و دولت پا و رکاب دوست
ای ساقی مسیح صفت بهر تشنگان
جامی فرست تا بچشند از شراب دوست
در سینه حاضرست گر از دیده غایب است
بر دوستان حجاب نباشد نقاب دوست
حوض بهشت و سایهء طوبا چه می کنم
گر پرتوی به ما رسد از آفتاب دوست
مقری به بام بر شو و قامت بزن بگوی
کز قبله کرد روی نزاری به باب دوست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
صباح بر سرم آمد خیال طلعت دوست
چنان نمود مثالم که خود معاینه اوست
خیال بین که مرا بر خیال می  دارد
من آن نی ام که بدانستمی خیال از دوست
چنان ز خویش برفتم که در تصرف من
نه عقل ماند و نه هوش و نه مغز ماند و نه پوست
درین میانه شنیدم که گفت با ما باش
ز خویشتن به درآ آخر این چه عادت و خوست
نگفته ایم که از هر چه غیر ما باز آی
به دست وسوسه دادن زمام دل نه نکوست
جحیم وسوسهء شیطن است پس ز جحیم
ببر کآخر کم تر عطای ما مینوست
به دفع شیطنه لا حول گوی و لا قوه
به غیر الا بالله دگر چه راه و چه روست
نزاریا همه از بهر ما و با ما گوی
سخن سرای که از ما نگفت بی هده گوست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بس است مونس جانم خیال طلعت دوست
که قانعم به خیالش ببین که رخ چه نکوست
به هر چه در نگرم روی دوست می بینم
مگر به دیده درون است بل که دیده خود اوست
نسیم دوست رساند به من صبا هر شب
حیات جانم از آن خوش نسیم عنبر بوست
دلم ز شوق تو یک تاست در وفاداری
ولیک قامتم از محنت فراق دو توست
به گل نگه نکند باز بلبل عاشق
ز پرده گر به در آید بتم چو غنچه ز پوست
چرا زخوی بدش سرزنش کنند مرا
بتی بدان همه خوبی چه باشد ار بدخوست
عذاب شیفتگان نیز مصلحت بین است
که بی غرض نبود سرزنش ز دشمن و دوست
به هیچ وجه ندارم سر نصیحت خلق
ملامت دل عشاق نیز بی هده گوست
ز مردمان چه حکایت کنم به نا واجب
که هر چه بر دل و جان نزاری است ازوست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
که باشد آن که ترا بیند و ندارد دوست
بدت مباد کت از پای تا به فرق نکوست
کس آدمی به چنین لطف طبع نشنیده ست
ندانم این که تو داری چه سیرت است و چه خوست
به گوشه ای بنشین تا بلا نینگیزی
از آن دو چشم که چندین هزار دیده دروست
دلم نیامد و عیبش نمی توانم کرد
که جانب تو گرفته ست و حق به جانب توست
مرا به دست تو می سلسبیل فردوس است
که با وجود تو فردوس اهل دل آن روست
روا بود که دگر ذکر هیچ کس نکنم
که هر که از تو نگوید حدیث بی هده گوست
مقام درد نمی دانی ای طبیب دوا
که مرهمی بنهادی و زخم زیر رکوست
رقیب گو دل چون آهن مرا چندین
مزن به سنگ ملامت که دل نه هم چو سبوست
نزاریا نتوانی که احتمال کنی
جفای سیم بران بر دلت مرو بر دوست
تو مرد عرصهء میدان نیی چه می گویی
بکن تفرج چوگان گرت تحمل گوست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ای که جانم به فدای قد خوش منظر دوست
کاش صد جان دگر داشتمی در خور دوست
روزها می­گذرد تا خبرش نشنیدم
چون کنم با که بگویم که فرستم بر دوست
دشمن اربا من ازین روی ترش خواهد داشت
بس که من بوسه شیرین خورم از شکر دوست
گر همه خلق جهان دشمن عاشق باشند
هیچ غم نبود اگر دوست بود یاور دوست
ساقیا باده به یاران دگر ده نه به من
که مرا باده نباید مگر از ساغر دوست
یاسمن مشکن و گل پیش میاور که مرا
سر جان نیست درین باغ به جان و سر دوست
مطربا چنگ مسازید و مگویید غزل
که سر زهره ندارم به رخ ازهر دوست
هرکه را حادثه­یی افتد اگر واقعه­یی
مرجعی دارد و بی چاره نزاری در دوست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دلا به عالم معنی طلب وصال از دوست
وصال عالم صورت بود محال از دوست
نظر به دیده جان کن به دوست تا ببینی
که عین وصل بود صورت خیال از دوست
کدام صورت و معنی به دوست هیچ طمع
مکن که باز نیابد کسی مجال از دوست
نفس نفس به غمش بیش­تر تقرب کن
چه دل بود که به دیدن شود حلال از دوست
گرت رسد سر پایی به سنگ ناکامی
صبور باش به هر امتحان منال از دوست
زدست دوست نزاری بریز خون از چشم
که هست خون چنین ریختن حلال از دوست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ما دوست نداریم دگر هیچ به جز دوست
گر دوست نه با دوست بود دشمن ما اوست
چه دشمن و چه دوست به جز او همه هیچ­اند
گر اوست همه اوست و گر دوست همه دوست
خاک در او چیست مرا ماء معین است
کنج غم او چیست مرا روضه مینوست
گر بار دهد یار وگرنه بکشم بار
تا بار دهد بارکشی شیوه خوش خوست
آن را که خبر نیست زخود هرچه ازو گفت
بیهوده درایی­ست اگر چند سخن گوست
مشنو که نصیبی ز وجودست عدم را
از مغز چه گوید که ندارد خبر از پوست
ای باد از آن زلف پر از چین که نسیمش
در نیفه هرچین حسد نافه آهوست
زان رایحه هر سوخته را آرزویی هست
مارا هم ازو حاصل این مرتبه مرجوست
بویی به نزاری برسان هین که معین
درد دل او را نفس پاک تو داروست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
رایحه عنبرست بوی بناگوش دوست
خاصیت کوثرست در لب چون نوش دوست
یاد نمی­آورد از من و از حال من
دوست مبادا چنین گشته فراموش دوست
شرح مقامات من چون همه درد دل است
قصه احوال من دور به از گوش دوست
پا نهمی از شرف بر سر کیوان به فخر
یک شبی ار کردمی دست در آغوش دوست
وهم پرستان شدند غره به زهد و ورع
من به خلاف خرد واله و مدهوش دوست
بر لب شیرین خوش است سبزه خط غبار
گرچه به خون من است خط شکرنوش دوست
بیش نزاری مباش از در حق نا امید
حامی ما بس بود عفو گنه پوش دوست

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
آرزویی بود و شد محو در اوصاف دوست
هیچ ز من مانده نیست هرچه بمانده­ست اوست
جام می و کنج و یار هر چه دگر جمله هیچ
شش جهت کاینات بر سر این چارسوست
موسی و ثعبان و چوب سامری و عجل زر
او نکند التفات موسی اگر تندخوست
پیش من و پشت اگر نیک و بدی می­رود
هرچه از آن­جا بود جمله بدی­ها نکوست
بی­هده سودا مپز از پی نام و حطام
مغز تهی می­کنی خیز و برون آز پوست
باطنت ار با خداست کعبه خرابات تست
فقر چو نور درون خرقه چو مشتی رکوست
قاصر و غالی نیم راه مشنع کجاست
مرتبه حد من پیش مقصر غلوست
بیش نزاری مرو بر پی نفس دنی
بر زن و در هم شکن سنگ سزای سبوست
دولت من گر ز من باز ستانی مرا
از تو همین التماس از تو همین آرزوست
گنج به کنج خراب می­نهی و در طلب
انجم افلاک را کار همین گفت­وگوست

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
کشتی از بس انتظارم آه دوست
بیش از این طاقت ندارم آه دوست
با تو می دانی که چون خو کرده ام
بی تو پس چون طاقت آرم آه دوست
تا تو رفتی از کنارم بود و هست
پر سرشک خون کنارم آه دوست
چشم بد ناگاه بر هم زد چنین
همچو زلفت روزگارم آه دوست
چون شوی پیوند جان از ما مبر
آخرت دیرینه یارم آه دوست
بر من از آشفتگی ها عیب نیست
چون کنم بی اختیارم آه دوست
از نزاری زاری ای مانده ست و بس
هم چنین تا چند زارم آه دوست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
بدان خدای که مثلت نیافرید ای دوست
که در فراق تو کارم به جان رسید ای دوست
زمانه آنکه مرا دست می برید از تو
خوشا حیات اگرم سر نمی برید ای دوست
فراقت از که درآموخت رسم قصابی
که پوست از من بیچاره در کشید ای دوست
در آفرینش من وقت صنع جان ایزد
نخست مهر تو در کالبد دمید ای دوست
ز من چرا برمیدند عقل و صبر و شکیب
اگر وحوش ز مجنون نمی رمید ای دوست
مگر کسی که دلش نیست ورنه رقت کرد
هر آفریده که فریاد من شنید ای دوست
به روزگار حکایت کند نزاری زار
قیامتی که ز نادیدن تو دید ای دوست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ز حد گذشت وز اندازه انتظار ای دوست
هلاک می شوم آخر روا مدار ای دوست
ز دیده در قدم صورت خیال تو دوش
هزار دانه ی در کرده ام نثار ای دوست
شبی که بی تو به روز آورم به صد زاری
به خون دیده بگریم هزار بار ای دوست
دلم که معتکف قبله ی سلامت بود
شده ست چون سر زلف تو بی قرار ای دوست
مرا مگوی که اسرار عشق محکم دار
نداشتم دل خویش آخر استوار ای دوست
دلم ببردی و جان می بری ببر چه شود
دریغ نیست چه داری دگر بیار ای دوست
مرا ز روی تو کآرام جان ممتحن است
ضرورت است جدایی نه اختیار ای دوست
فراغت است بحمدالله از وجود منت
که گشته ای تو به از من هزار بار ای دوست
عجب که نام نزاری چنین که مغروری
به خاطر تو درآید به روزگار ای دوست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
یارب آن خلدست یا روی جهان آرای دوست
یارب آن سرو خرامان است یا بالای دوست
یارب آن عشق است یا مهرست یا شوق است چیست
بند بر بندم چنین در بند سر تا پای دوست
دل دمی خرم نباشد گر نبیند روی یار
دیده در عالم نبیند گر نباشد رای دوست
دوست را بر جان من حکم است گو در جان نشین
کز میان جان کنم بر دیده و دل جای دوست
فارغم از وعده فردا چو حالی حاضر است
کی بود دیوانگان را طاقت فردای دوست
گر دمی ابرو ترش دارد به شیرینی رواست
شورشی دارد به غایت تلخی صفرای دوست
دشمنم گو خون دل می خور که من در زیر چنگ
باده خواهم خورد بر روی جهان آرای دوست
خلق می گوید نزاری زندگی پر مشغله ست
راستی پروای خلقم نیست جز پروای دوست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
آخر بدین صفت که منم مبتلای دوست
ممکن بود ز من که نجویم رضای دوست
با عاشقان مجاز بود عشق عاشقی
کو ترک هر دو کون نگیرد برای دوست
کردم به عشق زیر و زبر خان و مان دل
تا هیچ کس دگر ننشیند به جای دوست
تسلیم راه دوست شوم چون به نزد من
چیزی نیافرید خدا ماورای دوست
جاوید زنده مانم و باقی شوم چو خضر
گر سجده ایی به من رسد از خاک پای دوست
هر دم قیامتی ز ملامت بدیده ام
نادیده یک نفس به ارادت لقای دوست
تا جان بود مرا بکشم از میان جان
جنگ و ستیز دشمن و جور و جفای دوست
نی نی به عین صدق نزاری خطا مبین
خالی شمر ز جور و جفا ماجرای دوست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
من که باشم که تورا دوست ندارم ای دوست
با که افتاد نگه کن سر و کارم ای دوست
دل سپردم به تو و هیچ تفاوت نکند
گر رسد کار به جان هم بسپارم ای دوست
در کنار منی از روی حقیقت شب و روز
از میان تو جدا نیست کنارم ای دوست
آخر ای دوست چو من دوست مکن دشمن کام
شاید ای دوست که فریاد برآرم ای دوست
چون رقیب است حجاب گلم آن هم شاید
که شود در قدم از دست تو خارم ای دوست
زهره ام نیست که از دوست کنم فریادی
از نزاری بشنو ناله ی زارم ای دوست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
گمان مبر که ز یاد تو غافلم ای دوست
که نیست یاد کسی جز تو در دلم ای دوست
به جان تو که اگر بگسلد ز تن جانم
که من ز مهر تو پیوند نگسلم ای دوست
کسی دگر به دل و دیده در نمی آید
که ایستاده تویی در مقابلم ای دوست
وصال داشتم امید چون نگه کردم
خیال بود ز وصل تو حاصلم ای دوست
به آب مهر تو بوده ست خاک عشق مگر
کسی که کرد به قدرت عجین گلم ای دوست
محبت تو وجودم فرو گرفت چنان
که خون نماند دگر در مفاصلم ای دوست
به اختیار نزاری نبود عزم سفر
قضا ز کوی تو برداشت منزلم ای دوست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
به جان رسید دلم در فراق هان ای دوست
ترحمی کن اگر هیچ می توان ای دوست
اگر تو برشکنی دشمنان به کام رسند
به دوستی که مکن ترک دوستان ای دوست
بر آن قرار برفتی که زود بازآیی
بیا به قول وفا کن بدین نشان ای دوست
به وصل اگر زمیان توم کناری نیست
کنار من ز سرشک است تا میان ای دوست
خبر چه گویمت از جان خسته و دل تنگ
چو در کنار دلی در میان جان ای دوست
من از میان بروم چون تو در کنار آیی
من و تو مجمع اضداد و یک مکان ای دوست
من و تو هر دو به هم شرک و وحدت اینت محال
و گر به شکل بوم با تو توأمان ای دوست
همان نزاری شوریدۀ توم زنهار
اگر مشابهتی گفتم الامان ای دوست
درون جانی و بل جان جان و می کوشم
که مدعی نبرد بر من این گمان ای دوست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
آفت جان من است طرۀ جادوی دوست
کرد مرا جفت غم طاق دو ابروی دوست
رهزن خون ریز کیست غمزۀ غماز یار
دام دل آویز چیست حلقۀ گیسوی دوست
غارت جان می کند در حرم دل مگر
عادت ترکان گرفت طرۀ هندوی دوست
راحت جان بایدت رنج کش از زخم عشق
فرق منه در میان درد ز داروی دوست
سر معانی دوست باز شناس آن گهی
سر مکش از عشق یار لاف زن از روی دوست
دشمنم آن بی نمک گر جگرم خون کند
باز نگیرد دلم پشت ز پهلوی دوست
توبه پذیرد ز عشق هر نفسی دل و لیک
غیر طبیعت گرفت قاعدۀ خوی دوست
عهد کند برخلاف راست که چون بنگرم
عهد درستش یکی ست با شکن موی دوست
بس که به میل نیاز چشم نزاری کشید
روشنی دیده را خاک سر کوی دوست

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
باز دیدم خویشتن را در بهشت کوی دوست
آب حیوان نوش کردم بر جمال روی دوست
دست در کش خفته لب بر چشمۀ حیوان یار
طوق گردن کرده مار حلقۀ گیسوی دوست
در غلط می افکنم خود را و می گویم به دل
کاین منم بار دگر بنشسته هم زانوی دوست
دوش در زنجیر زلفش داشتم تا صبح دست
باز می جستم دل از یک یک شکنج موی دوست
چشم برکردم دل گم بوده را دیدم به حبس
معتکف بنشسته بر طاق خم ابروی دوست
گفتمش ای دل بیا گفتا نمی بینی خموش
در کمان پیوسته تیر غمزۀ جادوی دوست
طاقت خون جگر خوردن ندارم در فراق
من دگر جایی نخواهم رفت از پهلوی دوست
دشمنم گوید نزاری گوشۀ عزلت گزین
تا توانم هست خواهم کرد جست و جوی دوست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بار دگر هوای نشابورم آرزوست
بر کف گرفته شیرۀ انگورم آرزوست
خوش در کنار دوست میان نخ و نسیج
تا روز خفته در شب دیجورم آرزوست
او از پی عیادت من رنجه کرده پای
بنهاده دست بر دل رنجورم آرزوست
لولوی زیر حقۀ لعل لبش نهان
پیدا ز حقه لولوی منشورم آرزوست
تا گوش من بگیرد و در حلق ریزدم
افتاده هالک و شده مخمورم آرزوست
آوازۀ رقیب که درد سرم ازوست
چون بانگ نا خوش دهل از دورم آرزوست
می خواهمش به حلق در آویخته ز دار
نه نه دو نیم کرده به ساطورم آرزوست
از قهستان شده به خراسان زمان زمان
آوازۀ نزاری مهجورم آرزوست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
سر آن دارم و در خاطرم این رغبت هست
توبه برهم زدن و باده گرفتن بر دست
با خود آورده ام این قاعده از بدو الست
هر چه هم ره نشد این جا نتوانم بربست
نیست بر مستی من عیب و گر هست چه غم
خود همین است و همین خاصیت جام الست
خردۀ عشق برون است ز ادراک خرد
میوه بر شاخ بلندست و مرا قامت پست
عشق در مکتب تسلیم ز مبدای وجود
به من آموخت و زان جا به وقوفم پیوست
با کسی باش که محتاج نباشد به کسی
توبه خود هیچ نی غیر خودی چیزی هست
جا نماند من و ما را چو درون آید دوست
بنده را باید برخاست چو سلطان بنشست
او درآید به همه حال برون باید شد
هم به خود از خودی خود که تواند وارست
ترک عزی نکند بی خبر از عز عزیز
لاجرم الا بالا نبود لات پرست
ای نزاری چو کمان گوشه گرفتن تا کی
تیر قدت چو به هفتاد رساندی از شست
هم اگر چند نزاری شده قربان اولا
توز شد رویت و پشت چو کمانت بشکست
رخت بر کنگرۀ منظر شست آوردی
آخر از رخنۀ هفتاد کجا خواهی جست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دل در خم ابروی تو بر طاق نشسته ست
دانی که چرا خایف از آن غمزۀ مست است
در پای مینداز سر زلف دل آویز
آهسته که پیکان غمت در دل خسته ست
چون زلف تو در گردن مظلوم نزاری
صد توبه بود کز سر زلف تو شکسته ست
چون چشم تو بر چشم تو شوریده و مستم
وین مستی من خود ز مبادی الست است
بر بوی قبول نظرت مست مدامم
تا چشم تو دیدم که چنان مست پرست است
عشق آمد و چون صاعقه خشک و تر من سوخت
افسرده چه داند که ازین حادثه رسته ست
خوش بودم و آسوده بلا بر سرم آمد
آری ز قضا هیچ دل آسوده نجسته ست
رحمت کن و این سوخته دل را ز سر لطف
دستی به سر آور اگرت هیچ به دست است
هم تو نظری کن که به بازوی نزاری
کاری که گشاید همه در لطف تو بسته ست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
این ذات مطهر مگر از نور سرشته ست
وین سرو خرامان مگر از باغ بهشت است
با این همه شیرینی و چالاکی و چستی
خوش خلق و نکوسیرت و پاکیزه سرشت است
با صورت زیبای چنین آینه سیما
از آیینۀ چرخ مگویید که زشت است
هرگز پدر و مادر گیتی نشنیدم
فرزند بدین شیوه که پرورد و که کشته ست
بگذار سرم تا برود در قدم دوست
خود بر سرم اندر ازل این حکم نوشته ست
گو شحنه به زندان مفرستم که وجودم
از دیدۀ سوزن به درآید که چو رشته ست
گویند چنان شیخ چنین شوخ نباشد
آری که بسی مسجد جامع که کنشت است
گو هردوجهان زیر و زبر شو که نزاری
با یاد تو یاد همه از دست بهشسته ست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ز مستی تا دل آرامم برفته ست
همه رونق ز ایامم برفته ست
به دوران ها نیاید در گلستان
چنان مرغی که از دامم برفته ست
ثبات و عقل و تمییزم نمانده ست
قرار و صبر و آرامم برفته ست
نمی خواهم دگر صهبا و صحرا
نشاط از مشرب جامم برفته ست
چمن بر من چو زندان است و گلزار
جهنم تا گلستانم برفته ست
چراغ مطلع صبحم نشسته ست
فروغ مقطع شامم برفته ست
شکیبم از چنان رویی نکو نیست
برو گو گر به بدنامم برفته ست
بزرگان بر نزاری گو مگیرید
خطایی گر بر اقلامم برفته ست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -