گروهی نشینند با خوش پسر
که ما پاکبازیم و صاحب نظر
زمن پرس فرسوده ی روزگار
که بر سفره حسرت برد روزه دار
از آن تخم خرما خورد گوسفند
که قفل است بر تنگ خرماوبند
سر گاو عصار از آن درکه است
که از کنجدش ریسمان کوته است
جوی ها بسته ام از دیده به دامان که مگر
در کنارم بنشانند سهی بالایی
قربان آن غارتگرم کان دل نه تنها می برد
تاراج جان هم می کند دین هم بیغما می برد
ای دل طبیب عشق او دارد دوایی بوالعجب
آسوده را غم می دهد صبر از شکیبا می برد
نبود به کیش عاشقان اخوان یوسف را گنه
آسایش یعقوب را شوق زلیخا می برد
دین و دل و هر چیز بود آن ترک غارتگر ستد
مانده است ما را نیم جان آن نیز گویا می برد
هر چند عذرا می برد با وامق استغنا زحد
این سوز وامق عاقبت آرام عذرا می برد
صدق محبت می کند در چشم مجنون توتیا
هر خاک کان باد صبا از کوی لیلی می برد
با آن که تیغ جور او در جان من زد چاک ها
آلوده گشته خنجرش ما را به دعوی می برد
هر چند گام جان من تلخ است زان زهر ستم
این تخلی کام من آن لعل شکرخا می برد
شوق جمال دلکشت حاجی پی گم کرده را
گاهی به یثرب می کشد گاهی به بطحا می برد
ای شیخ این آلوده را در سلک پاکان جا مده
کاین رندی من عاقبت ناموس تقوی می برد
در دیر پیش کافری دل در گرو مانده مرا
زاهد من بیچاره را سوی مصلی می برد
محنت کشیدن خوش بود لیک از برای یار بود
بی عاقبت باشد که رنج از بهر دنیا می برد
فارغ دلان را آورد عشرت پرستی سوی شهر
دیوانه ی عشق ترا غم سوی صحرا می برد
بپذیر عذرم چون کنم بی طاقتیها در غمت
گر کوه باشد جان من این حسنش از جا می برد
ای هوشمندان بر رخش آهسته می باید نظر
کان عشوه های جان ستان دل بی محابا می برد
ما را نباشد در جهان غیر از دل پرغصه ای
در حیرتم زان بیخرد کو رشک بر ما می برد
فرهاد بعد از بیستون زد تیشه بر سر صبر بین
اشرف هنوز از بهر او شرمندگی ها می برد
یکی خرده بر شاه غزنین گرفت
که حسنی ندارد ایاز ای شگفت
گلی را که نه رنگ باشد نه بوی
غریب است سودای بلبل بر اوی
به محمود گفت این حکایت کسی
به پیچید از اندیشه بر خود بسی
که عشق من ای خواجه بر خوی اوست
نه بر قدو بالای نیکوی اوست
شنیدم که در تنگنایی شتر
بیفتاد و بشکست صندوق در
به یغما ملک آستین برفشاند
وز آنجا به تعجیل مرکب براند
سواران پی در و مرجان شدند
زسلطان به یغما پریشان شدند
نماند ازو شاقان گردن فراز
کسی در قفای ملک جز ایاز
چو سلطان نگه کرد و او را بدید
ز دیدار او همچو گل بشکفید
بدو گفت کای سنبلت پیچ پیچ
ز یغما چه آورده ای گفت هیچ
من اندر قفای تو می تاختم
ز خدمت به نعمت نپرداختم
گرت قربتی هست در بارگاه
به خلقت مشو غافل از پادشاه
خلاف طریقت بود کاولیا
تمنا کنند از خدا جز خدا
گر از دوست چشمت بر احسان اوست
تو در بند خویشی نه در بند دوست
ترا تا دهن هست از حرص باز
نیاید به گوش دل از غیب راز
حقیقت سرایی است آراسته
هوا و هوس گرد برخاسته
نبینی که جایی برخاست گرد
نبیند نظر گرچه بیناست مرد
شنیدم که در شدت صنعا جنید
سگی دید برکنده دندان ز صید
ز نیروی سر پنجه ی شیرگیر
فرومانده عاجز چو روباه پیر
پس از عزم آهو گرفتن به پی
لگد خورده از گوسفندان حی
چه مسکین و بیطاقتش دید و ریش
بدو داد یک نیمه از زاد خویش
شنیدم که می گفت و خوش می گریست
که داند که بهتر زما هر دو کیست
کسی که بین خود و خداوند را اصلاح کند خداوند بین او و مردمان را اصلاح کند
کسی که باطنی نیک داشته باشد ظاهری نیک نیز دارد
کسی که همتش صرف عقبی شود خداوند وی را بر هم دنیا کافی است
زویرانه ای عارفی ژنده پوش
یکی را نباح سگ آمد به گوش
به دل گفت بانگ سگ این جا چراست
درآمد که درویش صالح کجاست
نشان سگ از پیش و از پس ندید
به جز عارف آن جا دگر کس ندید
خجل باز گردیدن آغاز کرد
که شرم آمدش بحث این راز کرد
شنید از درون عارف آواز پای
هلا گفت بر در چه پایی درآی
نپنداری ای دیده ی روشنم
کز ایدر سگ آواز کرد این منم
و دیدم که بیچارگی می خرد
نهادم زسر کبر و رای و خرد
چو سگ بر درش بانگ کردم بسی
که مسکین تر از وی ندیدم کسی
زمانی که جامی پس از حج از راه شام به هرات رفت میرعلیشر سرود
انصاف بده ای فلک مینا فام
کز این دو کدام خوبتر کرد خرام
خورشید جهانتاب تو از جانب صبح
یا ماه جهانگرد من از جانب شام
با تو پس ازعلم چه گویم سخن
علم چو آید به تو گوید چه کن
تو نام نیک حاصل کن در این بازار ای زاهد
که در کویی که ما هستیم نام نیک بدنامی است
حکیمی گفت یکی از چیزهایی که به گوارایی طعام افزاید هم غذایی با محبوب است
غم روزی خورد هر کس به تقدیر
چو من غم روزی افتادم چه تدبیر
در استیعاب آمده است که ام حبیبه همسر رسول خداص در خانه ی امیرمؤمنان دفن گردید
افلاطون را پرسیدند آدمی از حسود و دشمن خویش با چه انتقام کشد گفت به این که فضل خویش افزاید

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -