cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
درد تو برآورد ز دنیا و ز دینم
با مایه عشق تو آن نه باد و نه اینم
چشم همه آفاق به دیدار تو بینند
تا پرده ز رخ برنکنی هیچ نبینم
تحصیل تو مقدور و من آسوده روا نیست
از خرمن اقبال چرا خوشه نچینم
اندیشه مستوری و دین داشتنم بود
سودای تو نگذاشت که مستور نشینم
از گنج وصالت به سعادت برسد زود
گر خاتم لعل تو شود ملک نگینم
تا ماه تشبه به رخت کرد ز خوبی
با ماه به پیکارم و با مهر به کینم
گر نور تو در خلق نبینم ز دو گیتی
هم گوش فروبندم و هم گوشه نشینم
پایی به کرم بررخ من نیز همی نه
کندر سر کویت نه کم از خاک زمینم
چون اوحدی از وصل به شاهی برسم زود
گر خاتم لعل توشود ملک یمینم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دشمن از بهر تو گر طعنه زند بر دل و دینم
دل من دوست ندارد که کسی بر تو گزینم
گر چه با من نفسی از سر مهری ننشینی
اگرم بر سر آتش بنشانی بنشینم
من به صدق آمده ام پیش تو بی رغبت از آنی
تو نداری خبر از حال من آشفته ازینم
گر در افتد به کمندم صنما چون تو غزالی
کاروانها رود از نافه اشعار به چینم
در گلستان جمال تو گر آیم به تماشا
باغبان گو مکن اندیشه که من میوه نچینم
گرم از خاک لحد کله پوسیده برآری
آیت مهر تو باشد رقم مهر جبینم
شب ز فریاد من شیفته همسایه نخسبد
کاوحدی وار ز سودای تو با ناله قرینم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U - -
ز چشم خلق هوس می کند که گوشه گزینم
ولی تعلق خاطر نمی هلد که نشینم
سوار گشتم و گفتم ز دست او ببرم جان
کمند عشق بیفگند و درکشید ز زینم
گناه من همه در دوستی همین که بر آتش
گرم چو عود بسوزد گناه دوست نبینم
ز من حکایت مهر و حدیث عشق چه پرسی
که رفت عمر درین محنت و هنوز برینم
کمین ز چشم کماندار او رواست که سازد
مرا که نیست کمان چنان چه مرد کمینم
کدام خواب گرانت ربوده بود نگارا
که هیچ گوش نکردی به ناله های حزینم
قدم به پرسش من دیر شد که رنجه نکردی
کنون که رنج بتر شد بپرس بهتر ازینم
مرا به شربت و دارو نیاز و میل نباشد
دوای درد من این مایه بس که درد تو چینم
به بوستان مبر ای اوحدی مرا ز بر او
که با شمایل او فارغ از بهشت برینم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
نه مانند تو زیبایی ببینم
نه مثلت سرو بالایی ببینم
عجب دارم که در فردوس فردا
بدین صورت تماشایی ببینم
دل از من خواستیدل نیست حالی
بهل باشد که از جایی ببینم
مرا از آستانت غیرت آید
اگر بر خاک او پایی ببینم
توان برد از دهانت بوسه ای چند
اگر یک روز یغمایی ببینم
چو دادی وعده وصلم به فردا
امانم ده که فردایی ببینم
بگویم با تو حال اوحدی زود
گر از هجرت محابایی ببینم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
زلف تو اگر به تاب می بینم
دل ز آتش غم کباب می بینم
این جور که بر دلم پسندیدی
ظلمیست که بر خراب می بینم
در دیده خود خیال رخسارت
چون عکس قمر در آب می بینم
این شیوه چشمهای بی خوابت
گویی که مگر به خواب می بینم
روی تو کشد مرا و این معنی
از دور چو آفتاب می بینم
هجر تو و مرگ اوحدی را من
من ذلک یک حساب می بینم
هر چیز که آن خطاست در عالم
چون از تو بود صواب می بینم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - - -
مشتاق یارم و به در یار می روم
دلدارم اوست در پی دلدار می روم
تا بینم آفتاب رخ او ز روزنی
مانند سایه بر در و دیوار می روم
او در میان دایره خانه نقطه وار
من گرد خط کوچه چو پرگار می روم
صدبار چون خلیل مرا سوختند وباز
همچون کلیم در پی دیدار می روم
دوشم نشان دوست به بازار داده اند
عیبم مکن که بر سر بازار می روم
با یادش ار برهنه به خارم برآورند
گویی که بر حریر نه بر خار می روم
با صوفیان صومعه احوال من بگوی
کز خانقاه بر در خمار می روم
از گردنم حمایل تسبیح برگشای
امشب که من به بستن زنار می روم
گویی دلیل چیست که خود شربتی نساخت
از پیش این طبیب که بیمار می روم
بیچاره شد ز چاره کار من اوحدی
زانش وداع کردم و ناچار می روم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
به پیشگاه قبول ار چه کم دهد راهم
هنوز دولت آن آستانه می خواهم
گرم کند ز جفا همچو ریسمان باریک
از آنچه هست سر سوزنی نمی کاهم
دلم ز مهر رخش نیم ذره کم نکند
اگر ز طیره کند همچو سایه در چاهم
اگر به آب وصالش طمع کند غیری
من آن طمع نپسندم که خاک درگاهم
بر آه سینه من دشمنان ببخشیدند
به گوش دوست همانا نمی رسد آهم
گر او به کار من خسته التفات کند
چه التفات نماید به دولت و جاهم
به طوع حلقه مهرش کشیده ام در گوش
حسود بین که جدا می کند به اکراهم
اگر تو عزم سفر داری اوحدی امروز
مرا بهل که گرفتار مهر آن ماهم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
گر ز من جان طلبد دوست روانی بدهم
پیش جانان نبود حیف که جانی بدهم
غلطم چیست سر و جان و دل و دین و درم
زشت باشد که چنین ها به چنانی بدهم
دل تنگم که ازین پیش به هر کس رفتی
بعد ازینش به چنان تنگ دهانی بدهم
جان که نقدست بدو بخشم اگر صبر کند
از برای دل گم گشته ضمانی بدهم
ای که از دست بدادی به سر موی مرا
کافرم گر سر مویت به جهانی بدهم
اگر آن غمزه و ابرو بفروشی روزی
هر چه دارم به چنان تیر و کمانی بدهم
اوحدی در هوس آن دهن تنگ بسوخت
وز دهانش نتوانم که نشانی بدهم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
تا کی به در تو سوکوار آیم
در کوی تو مستمند و زار آیم
گر کار مرا تو غم رسی روزی
غم نیست که عاقبت به کار آیم
وقتی که ز کشتگان خود پرسی
اول منم آنکه در شمار آیم
چون دست برآوری به خون ریزی
هم من باشم که پایدار آیم
روزی اگرم تو یار خود خوانی
دانم به یقین که بختیار آیم
هم پیش تو بگذرم به دزدیده
گر نتوانم که آشکار آیم
مگذار مرا چو اوحدی تنها
زنهار که من به زینهار آیم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - - -
گر یار شوی با من در عهد تو یار آیم
ور زانکه نگه داری روزیت به کار آیم
ای پرده عار خود و ندر دم مار خود
تا غره خود باشی مشنو که به کار آیم
من دولت بیدارم کز بهر سحر خیزان
در ظلمت شب پویم با نور نهار آیم
روزم نتوان دیدن زیرا که به گردیدن
با چتر و علم باشم با گرد و غبار آیم
سلطان جمالم من فرخنده هلالم من
آگاه به بالم من ناگاه به بار آیم
گر جامه دراندازی وز جسم برون تازی
در جسم تو جان گردم در پود تو تار آیم
در منظر خوبان تو آن روز تماشا کن
کز منظره ایشان بر برج حصار آیم
سر جمله اعدادم نه زایم و نه زادم
هر جا که کنی یادم در صدر شمار آیم
گه نام و لقب جویم تا در بن چاه افتم
گه کنیت خود گویم تا بر سر دار آیم
رازم بندانی تو ضبطم نتوانی تو
روزیم یکی بینی یک روز هزار آیم
نی چونم و نی چندم هم زهرم و هم قندم
گاه از لب گل خندم گه بر سر خار آیم
گاه از پی یک رنگی با مطرب و با چنگی
اسلام بر افگنده در شهر تتار آیم
اینست قرار من کز غیر نماند کس
چون غیر فنا گردد آنگه به قرار آیم
با جمله درین آبم خفتند و نه در خوابم
تا غرقه شوند اینها پس من به کنار آیم
ز آهاد بپرهیزم در اوحدی آویزم
خود مشغله انگیزم خود مشعله دار آیم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
تا بر آن عارض زیبا نظر انداخته ایم
خانه عقل به یک بار برانداخته ایم
بر دل ما دگر آن یار کمان ابرو تیر
گو مینداز که ما خود سپر انداخته ایم
هیچ شک نیست که روزی اثری خواهد کرد
تیر آهی که به وقت سحر انداخته ایم
ای که قصد سر ما داری اگر لایق تست
بپذیرش که به پای تو در انداخته ایم
به جفا از در خود دور مگردان ما را
تا بجوییم دلی را که در انداخته ایم
قدر خاک درت اینها چه شناسند که آن
توتیاییست که ما در بصر انداخته ایم
اوحدی راز خود از خلق نمی پوشاند
گو ببینید که ما پرده در انداخته ایم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چون ساعدت مساعد آنست رشته ایم
در خون خود که عاشق آن دست گشته ایم
در خاک کوی خود دل ما را بجوی نیک
کو را به آب دیده خونین سرشته ایم
گرمان بخوان وصل نخوانی شبی بخوان
خط به خون که روز فراقت نبشته ایم
بی خار محنتی نگذارد زمین دل
تخم محبت تو که در سینه کشته ایم
تا دفتر خیال تو در پیش چشم ماست
طومار فکر این دگران در نوشته ایم
ما را مبصران به نزاری ز موی تو
فرقی نمی کنند که باریک رشته ایم
بگذاشتیم قصه تمنای ما ز تو
کمتر ز بوسه ای نبود گر فرشته ایم
دل بسته ایم در سر زلف تو گر چه خلق
پنداشتند کز سر آن در گذشته ایم
وقتی ز اوحدی اثری بود پیش ما
اکنون ز اوحدی اثری هم نهشته ایم
با ما رقیب سرد تو گر گرمییی کند
از دودمان چه غم که به آتش سرشته ایم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ما تا جمال آن رخ گلرنگ دیده ایم
همچون دهان او دل خود تنگ دیده ایم
بیرون شد اختیار دل و دین ز چنگ ما
تا ساغر شراب و دف و چنگ دیده ایم
آن دل که دلبران جهانش نیافتند
زان زلفهای تافته آونگ دیده ایم
چنگ حسود ما چه گریبان که پاره کرد
زین دامن مراد که در چنگ دیده ایم
فرسنگ را شمار جدا کن ز راه ما
زیرا که راه او نه به فرسنگ دیده ایم
راهی که نیست بر در او سهو یافته
پایی که نیست بر پی او لنگ دیده ایم
از قول اوحدی منگر کین ترانها
یکسر درین نوای خوش آهنگ دیده ایم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ما نور چشم مادر این خاک تیره ایم
آبای انجم فلکی را نبیره ایم
هر نقد را که از ازل آمد به کام گیر
هر فیض را که تا ابد آمد پذیره ایم
در پنج رکن متفق الاصل چاره گر
بر چار سکن متفق الفرع چیره ایم
مستوفیان مال بقا را خزینه دار
قانونیان طب بقا را ذخیره ایم
ای مدعی مکن تو ندانسته طرح ما
که اکسیر و اصلان قدم را خمیره ایم
گر کرده ای تجارت هندوستان عشق
دانی که ما متاع کدامین جزیره ایم
از اتفاق غیبت ده روزه باک نیست
کانجا ز حاضران بزرگ حظیره ایم
آنجا مکرمیم چو سقلاب و زنجبیل
هر چند در دیار تو کرمان و زیره ایم
لاف  بلی زدیم وز روز الست باز
بر یک نهاد و یک صفت و یک و تیره ایم
ما را ز شهر تا که برون برده اند رخت
گه خواجه ایم در ده و گاهی امیره ایم
دوری ز کوی دوست گناهی کبیره بود
اکنون به شست و شوی گناه کبیره ایم
روزی به چرخ جوش برآرد فقاع جان
زین خم سر گرفته که در وی چو شیره ایم
با اوحدی معاشرت روح قدسیان
نشگفت ازان که ما همه از یک عشیره ایم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
باز قلندر شدیم خانه بر انداختیم
عشق نوایی بزد خرقه در انداختیم
شعله که در سینه بود سوز به دل باز داد
مهر که با زهره بود بر قمر انداختیم
عقل ریا پیشه را خوار بهشتیم زود
نفس بداندیش را در سقر انداختیم
گرک هوس را به عنف دست ببستیم و دم
مرغ هوا را به زجر بال و پر انداختیم
معنی بی اصل را نقش بشستیم پاک
صورت ناجنس را از نظر انداختیم
در دل ما هر چه بود جز هوس و یاد حق
این بستردیم پاک آن به در انداختیم
زود به خسرو بر این قصه شیرین که ما
زحمت فرهاد را از کمر انداختیم
از گل بستان وصل یک دو سه دامن بیار
کان علف تلخ را پیش خر انداختیم
زقه یک مرغ بود طعمه یک مور گشت
هر چه به ایام بر یک دگر انداختیم
ای که به تشویش ما دست برآورده ای
تیغ چرا میکشی چون سپر انداختیم
یاد سپاهان میار هیچ که ما سرمه وار
خاک درش اوحدی در بصر انداختیم

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
بنده عشقیم و سالهاست که هستیم
ورزش عشق تو کار ماست که مستیم
بس بدویدیم در به در ز پی تو
چون که نشان تو یافتیم نشستیم
باز دل ما بزیر پای غم تو
بام لگدکوب شد که خانه پستیم
کار نداریم جز خیال تو گر چه
مدعیان را خیال بود که جستیم
در دل ما هر کس آمدی و نشستی
دل به تو پرداختیم وز همه رستیم
طوق تو بر گردنیم و داغ تو بر دل
بند تو بر پای و باد توبه به دستیم
زهر که در کام عشق بود چشیدیم
شیشه که در بار عقل بود شکستیم
گاه به دست تو همچو مرغ گرفتار
گاه به دام تو همچو ماهی شستیم
سر نعم در دهان ز روز نخستین
راز بلی در زبان ز روز الستیم
گر ز کمرمان بیفگنند چو فرهاد
باز نخواهد شد آن کمر که ببستیم
اوحدی اینجا بتان پرند ولیکن
کفر بود گر به جز یکی بپرستیم

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
آن پرده برانداز که ما نور پرستیم
مستور چرایی چو نه مستورپرستیم
غیری اگر آن روی به دوری بپرستید
ما صبر نداریم که از دور پرستیم
خلق از هوس حور طلب گار بهشتند
وانگاه بهشتی تو که ما حور پرستیم
ما را غرض از دیدن خوبان صفت تست
گر بهر تجلی بود ار طور پرستیم
روشن به چراغی شده هر خانه که بینی
ما نور تو بینیم و همان نور پرستیم
زان خرمگسان دور که ما نوش لبت را
زنار فرو بسته چو زنبور پرستیم
کوته نظران روی به گلزار نهادند
ماییم که آن نرگس مخمور پرستیم
با هجر تو ممکن نشد اندیشه شادی
کین ماتم از آن نیست که ما سور پرستیم
اصحاب ضلال از بت و از خشت چه بینند
در صدر نشین تا بت مشهور پرستیم
گر کفر بود کشتن نفسی به حقیقت
ما نفس کشان کافر کافور پرستیم
امروز که گشت اوحدی از هجر تو رنجور
بیرون نتوان رفت که رنجور پرستیم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
امروز عید ماست که قربان او شدیم
اکنون شویم شاه که دربان او شدیم
چندان غریب نیست که باشد غریب دار
این سرو ماه چهره که مهمان او شدیم
ای بادصبح بگذر و از ما سلام کن
بر روضه ای که عاشق رضوان او شدیم
فرخنده یوسفیست که زندان اوست دل
زیبا محمدیست که سلمان او شدیم
این خواجه از کجاست که طوعا و رغبة
بی کره و جبر بنده فرمان او شدیم
تا ما گدای آن رخ و درویش آن دریم
ننشست خسروی که ز سلطان او شدیم
گفتم ز درد عشق تو شد اوحدی هلاک
گفتا چه غم ز درد که درمان او شدیم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ما چشم جهانیم که این راز بدیدیم
پوشیده رخ آن بت طناز بدیدیم
هم صورت او از همه نقشی بشنیدیم
هم لهجه او در همه آواز بدیدیم
آن قامت و بالا که به جز ناز ندانست
بی عشوه خرامان شد و بی ناز بدیدیم
پیش از زحل و زهره و برجیس بگفتیم
ما طلعت خورشید یک انداز بدیدیم
چون شمع به یک لمعه گران نور نمودیم
صد بار زبان در دهن گاز بدیدیم
تا گشت وجود و عدم ما متساوی
او را ز وجود همه ممتاز بدیدیم
زین کهنه قفس باز نگردیم و ز بندش
تا سوی فلک فرصت پرواز بدیدیم
یاران قدیمی که ز ما روی نهفتند
چون پرده تنک شد همه را باز بدیدیم
سازیست بزرگ این تن و ما کوشش بسیار
کردیم که ماهیت این ساز بدیدیم
از عجز بدین در ننهادست کسی پای
ما سر بنهادیم چو اعجاز بدیدیم
دوش اوحدی از واقعه ما را خبری داد
هم شکر که یک واقعه پرداز بدیدیم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دیریست تا ز دست غمت جان نمی بریم
وقتست کز وصال تو جانی بپروریم
نه نه چه جای وصل که ما را ز روزگار
این مایه بس که یاد تو در خاطر آوریم
آن چتر سلطنت که تو در سر کشیده ای
در سایه تو هم نگذارد که بنگریم
عیدیست هر به ماهی اگر ابروی ترا
همچون هلال عید ببینیم و بگذریم
روزی به بزم و مجلس ما در نیامدی
تا بنگری که بی تو چه خونابه میخوریم
احول ما کجاست دبیری که بشنود
تا نامه می نویسد و ما جامه می دریم
از ما کسی به هیچ مسلمان خبر نکرد
کامروز مدتیست که در بند کافریم
ناز ترا کجاست خریدار به ز ما
کان را بهر بها که تو گویی همی خریم
هر روز رنج ما ز فراقت بتر شود
ایدون گمان بری تو که هر روز بهتریم
گوشی بما نداشته ای هیچ بار و ما
در گوش کرده حلقه و چون حلقه بر دریم
ما را اگر چه صد سخن تلخ گفته ای
با یاد گفتهای تو در شهد و شکریم
صد شب گریستیم ز هجرت چو اوحدی
باشد که با وصال تو روزی به سر بریم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
مادر غم هجران تو گر زانکه بمیریم
بر وصل تو یکروز ببینی که امیریم
ای سرو که اسباب جوانی همه داری
با ما به جفا پنجه مینداز که پیریم
گر تلخ شود کام دل ما چه تفاوت
کز یاد لب لعل تو در شکر و شیریم
از بهر فرستان این قصه بر تو
پیوسته دوان در طلب پیک و دبیریم
در شهر طبیبیست که داند همه رنجی
او نیز ندانست که مجروح چه تیریم
با روی تو این سختی پیوند که ما راست
بعد از تو روا باشد اگر دوست نگیریم
گو قافله بیرون رو و همراه سفر کن
ما را سفر و عزم نباشد که اسیریم
هر تلخ که خواهی تو بگو تا بنیوشیم
هر زهر که داری تو بده تا بپذیریم
این نامه پراگنده از آنست که بی تو
چون اوحدی امروز پراگنده ضمیریم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
حال این پیکر از آن بتگر دانا پرسیم
یا خود از پیش حکیمان توانا پرسیم
چه طلسمست درین گنج و چه رسمست او را
یا چه اسمست کسی نیست کزو وا پرسیم
راه بسیار درین خانه ولیکن ما را
راه آن نیست که گوییم سخن یا پرسیم
هر که ما را بشناسد به خدا راه برد
کو شناسنده که از وی سخن ما پرسیم
جان مسیحست و صلیبش تن و این معنی را
زود دانیم اگر پیش مسیحا پرسیم
سر فرزند درین خانه نشد پیدا لیک
چون به آن خانه در آییم ز بابا پرسیم
روح را پیشتر از آدم و حوا اصلیست
ما نه طفلیم که از آدم و حوا پرسیم
صد هزار اسم فزونست و مسماش یکی
اسم جوییم کنون یا ز مسما پرسیم
حال امروز بپرسیم ز داننده به نقد
حال فردا بگذاریم که فردا پرسیم
قطره ای بیش نباشد دو جهان از دریاش
صفت قطره همان به که ز دریا پرسیم
اوحدی رو تو سخن گوی که مقصود سخن
یک حدیثست و هم از مردم یکتا پرسیم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
عقل صوفی را مهار اندر کشیم
عشق صافی را به کار اندر کشیم
نفس منصب خواه جاه اندوز را
از سمند فخر و عار اندر کشیم
باده رندآسا خوریم اندر صبوح
پیل رند باده خوار اندر کشیم
یار پر دستان دوری دوست را
دست گیریم از کنار اندر کشیم
گوش چون پر گردد از آواز چنگ
می به یاد لعل یار اندر کشیم
دشمنان از پی فراوانند لیک
ما حبیب خود به غار اندر کشیم
اوحدی را از برای بندگی
داغ عشق آن نگار اندر کشیم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
کجاست منزل آن کوچ کرده تا برویم
چو بادش از پی و چون برقش از قفا برویم
چو باز مرغ دل ما هوای او دارد
ضرورتست که چون مرغ در هوا برویم
ز پی دویدن او جز به سر طریقی نیست
از آنکه ترک ادب باشد ار به پا برویم
ز ما رقیب چو بیگانه بود روز رحیل
رها نکرد که با یار آشنا برویم
چنین که در پی او ما گریستیم عجب
گر آب دیده گذر می دهد که ما برویم
به روز وصل چو امید بود می بودم
بسوز هجر چو گشتیم مبتلا برویم
بلاست دوری او اوحدی بکوش تو نیز
مگر پگاه تر از پیش این بلا برویم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مرا با دوست میباید که رویارو سخن گویم
نه با او دیگری مشغول و من با او سخن گویم
سر بیدوست بر زانو چه گویی فرصتی باید
که او بنشیند و من سر بر آن زانو سخن گویم
مرا گویند دردش را بجوی از دوستان دارو
نه با دردش چنان شادم که از دارو سخن گویم
چو بوی نافه گردد فاش بوی مشک شعر من
چو من در شیوه آن چشم بی آهو سخن گویم
بی رغو میتوان رفتن ز دست او ولی ترسم
وفای او بنگذارد که در یرغو سخن گویم
همیشه حاجت ابرو چو سر در گوش او دارد
به گوش او رسد حالم چو با ابرو سخن گویم
دل من چون ز موی او پریشانست و آشفته
به وصف موی او باید که همچون مو سخن گویم
گرم چون اوحدی روزی سر زلفش به دست افتد
چو چین زلف تا برتاش تو بر تو سخن گویم
به قول زشت بد گویان نگردد گفته من بد
جهان نیکو همی داند که من نیکو سخن گویم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
از عشق دوری چون کنم کین عشق مستوری شکن
با شیر شد در حلق دل با جان برون آید ز تن
ترک کله داری شبی کرد اینمپرسیدم که شد
سر سویدای دلم سودای آن ترک ختن
در دل نهادم مهر او و آن دل روان دادم بدو
زیرا که گر در جان نهم جانم نگنجد در بدن
زان چهره چون یاد آورمدر گور بعد از سالها
اشکم برویاند علف آهم بسوزاند کفن
من می توانم جان خود در پای او کردن ولی
چون من بکلی او شدمخود چون توان گفت او و من
ما را سپر کردن چه سود اینجا که دست عشق او
بر سینه زخمی میزند کان را نبیند پیرهن
بر سرو قدش زلف را دل دید و با وی گفت هی
از بوسه دزدی توبه کن کین جا درختست و رسن
گوید که سن سن ترک من چون گویمش نامهربان
ور مهربان میخوانمش اینرا نمیگوید که سن
گفتا بخواهم کشتنت روزی چو گفتم خون بها
بنمود روی خود که هان گفتم زهی وجه حسن
هر ساعتی شکر به من ز آن پسته من من می دهد
گر نیست ساحر چون دهد از پسته ای شکر به من
ای باغبان گر باغ را آرایشی داری هوس
شمشماد را بر کن زبن وین سرو بنشان در چمن
ای باد اگر در قتل من سعیی کند با او بگوی
ما رخ نپیچانیده ایم ار ناوکی داری بزن
دی عزم دل برداشتن کردم غمش گفت اوحدی
نتوان که دل زوبر کنی تن درده و جانی بکن

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
باغ بسان مصر شد از رخ یوسف سمن
گشت روان ز هر طرف آب چو نیل در چمن
جامه توبه زشت شد وقت کنار کشت شد
بر صفت بهشت شد باغ به صد هزار فن
عمر عزیز شد به سر تخت عزیز گل نگر
بر سر سبزهای تر در بن شاخ نارون
لاله به موکب صبا گفت هزار مرحبا
غنچه خزید در قبا گل بدرید پیرهن
غلغل مرغ زندخوان رفت به گوش زندگان
زنده دلی مکن نهان روی چو مرده در کفن
ای شده روی زرد دین هیچ نچیده ورد دین
کی برسی به درد دین جز به صفای درد دن
هرچه بخواستی تویی و آنچه نکاستی تویی
رو که به راستی تویی انجم این دو انجمن
فرع تویی و اصل تو جنس تویی و فصل تو
هجر تویی و وصل تو گر برسی به خویشتن
اوحدی از مکان او مگذر و آستان او
چون شده ای از آن او لاف مزن ز ما و من

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
تخت شاهی دارد آن ترک ختن
کی کند رغبت به درویشی چو من
جان من چون پر شد از سودای او
بعد ازین جانم نگنجد در بدن
پای او بودی جهان را سجده گاه
گر چنین سروی برستی از چمن
بی رخش روزی نمی بیند دلم
بی لبش کامی نمی یابد دهن
گر نبودی چهره او در نقاب
عذر من روشن شدی بر مرد و زن
جمله او باشم چو بنشینم به فکر
نام او گویم چو آیم در سخن
بی خیال او نبودم در قبا
بی وفای او نباشم در کفن
او به رعنایی چنان بر کرده سر
من به تنهایی چنین در داده تن
در غم اواوحدی فریاد کن
اوحدی را عشق او بنیاد کن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
چو آتشست به گرمی هوای تابستان
بده دو کاسه ازان آب لعل یا بستان
هوای عشق و هوای می و هوای تموز
سه آتشند که خواری کنند با مستان
بیار شیره و پرکن شراب و نقل بنه
بریز سوسن و گل بر در سرا بستان
ز هر حدیث به آواز مطربی کن گوش
که عندلیب ز مرغول او برد دستان
ز دست لاله جبینی شراب گیر به دست
که عقل سر بنهد چون برون کند دستان
من و محبت خوبان ز عهد مهد ازل
دو کودکیم که خوردیم شیر یک پستان
در آن زمان که زما دادها ستانی باز
نشاط عشق خدایا ز اوحدی مستان

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نگارینا به وصل خود دمی ما را ز ما بستان
دل ما را به آن بالا ز دست این بلا بستان
ز هجران تو رنجوریم اگر بیمار میپرسی
از آنسر رنجه کن پایی وزین سر مزد پابستان
ز تشریف وصالم چون کله داری نمی بخشی
من از بهر تو پیراهن قبا کردم قبابستان
فرستادی که دل به فرست اگر کامت همی باید
گر این از دل همی گویی تو اینک دل بیا بستان
گر از روی غلط وقتی به راهم پیشباز افتی
دعایی بی غرض بشنو سلامی بی ریا بستان
دلم یک بوسه میخواهد ز لعل شکرین تو
اگر بوسی دلی ارزد ز من جان بی بها بستان
ضرورت نامه ای امشب فرستادم به نزد تو
تو از مرغ سحر در خواه و از باد صبا بستان
زمین آستانت را به لب چون بوسه بستانم
زمانی آستینت را ز روی دلربا بستان
خدا کرد اوحدی را دل به عشق اندر ازل شیدا
ترا گر سخت می آید برو جرم از خدا بستان

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
یاران و دوستداران جمعند و جام گردان
مطرب همیشه گویا ساقی مدام گردان
قومی در انتظاریم این جا دمی گذر کن
وین قوم را به لطفی از لب غلام گردان
گوینده گشته مطرب وانگه کدام گفتن
گردنده گشته ساقی و آن گه کدام گردان
ساغر ز سیم ساده با آب لعل دایر
مجمر ز زر پخته با عود خام گردان
غیر از تو هیچ کامی در خورد نیست ما را
بخرام و عیش ما را زان رخ تمام گردان
شام سیاه ما را چون صبح کن ز چهره
صبح سفید دشمن از غصه شام گردان
من باده با تو خوردن کردم حلال بر خود
گو خویش را همی کش بر ما حرام گردان
تشریف ده زمانی ای ماه و اوحدی را
هم سر به چرخ بر کش هم نیک نام گردان

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
دلاخوش کرده ای منزل به کوی وصل دلداران
دگر با یادم آوردی قدیمی صحبت یاران
ز خاکت بوی عهد یار می یابد دماغ من
زهیبوی وفاداری زهیخاک وفاداران
خوشا آن فرصت و آن عیش و آن ایام و آن دولت
که با مطلوب خود بودم علی رغم طلب گاران
بمان ای ساربانما را به درد خویش و خوش بگذر
که بار افتاده همراهی نداند با سبک باران
خود  ای محمل نشین امشب ترا چون خواب می آید
که از دوش شتر بگذشت آب چشم بیداران
ز آه سرد و آب چشم خود دایم به فریادم
که اندر راه سودای تو این بادست و آن باران
نسیم صبح اگر پیش طبیب من گذریابی
بگو آخر گذاری کن که بدحالند بیماران
اگر یاران مجلس را نصیحت سخت می آید
من از مستی نمیدانم چه میگویند هشیاران
چنان با آتش عشقت دلم آمیزشی دارد
که آتش در نیامیزد چنان با عود عطاران
حدیثم را که می سود ز شیرینی دل مردم
بخوان ای عاشق و درده صلای انگبین خواران
مجوی ای اوحدی بی غم وصال او که پیش از ما
درین سودا به کوی او فرو رفتند بسیاران

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
دلها بربودند و برفتند سواران
ما پای به گل در شده زین اشک چو باران
او رفت که روزی دو سه را باز پس آید
ما دیده به راه و همه شب روز شماران
بر کشتنم ار شاه سواری بفرستد
با شاه بگویید که کشتند سواران
اندیشه باران نکند غرقه دریا
ای دیده خونریز میندیش و بباران
این حال که ما را بجز او یار دگر نیست
حالیست که مشکل بتوان گفت به یاران
ما را به بهار و سمن و لاله چه خوانی
دریاب کزین لاله چه روید به بهاران
آهن که چه دید از غم آن چهره بگویید
تا آینه پیشش نزنند آینه داران
گر دوست دوایی ننهد بر دل مجروح
مرهم ز که جوید جگر سینه فگاران
صد قصه نبشت اوحدی از دست غم او
وین غصه یکی بود که گفتم ز هزاران

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -