cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
وقتی گذر فکند بمن کاروان عشق
این آتشم بسینه از آن کاروان بجاست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
فکر شیرین همه آزار دل خسرو بود
ورنه هرگز سر پرسیدن فرهاد نداشت

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
شبست و دیده ی گردون بخواب و در بر یار
یک امشب از توام ای بخت چشم بیداریست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
سحر را در بر اعجاز کجا پای درنگ است
عاقلان را بر عشاق بسی پای بسنگ است

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U - -
حسرت کشتن من در دل او مردم و ماند
شرم ای هجر نکردی تو چرا از دل دوست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
باشد ز هزار لطف خوشتر
خشمی که ز روی ناز باشد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
نه غارت خزان و نه غوغای زاغ دید
آسوده بلبلی که گرفتار دام بود

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
از آتش دل و سیلاب دیده پیدا بود
که عشق خاک من آخر به باد خواهد آمد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
خود را مگر باو بفروشم و گرنه من
آن نیستم که خواجه خریدار من شود

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گفتم که کاش غیر ترا همنشین نبود
گفتا که غیر نیز مرادش جز این نبود

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گفتم خلاف وعده مکن ترک وعده گفت
گفتم که باش یار یکی یار غیر شد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
صد نکته جز آزردن ما داشت زلطفش
با غیر بگویید کزو شاد نگردد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
گفتمش دل ز غم عشق تو خون خواهد شد
زیر لب خنده زنان گفت که چون خواهد شد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
گیرم که مرا غیر بکویت ندهد جا
باشد دل من جای تو با این چه توان کرد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دیدن نگذارند بر وی گل و باشد
روزی که خزان آید و بر خاک فشاند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بنمود روی خویش چو چشمم پر آب دید
نتوان بجز در آب بلی آفتاب دید

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
خواست ناصح تا دهد تسکین من از اضطراب
نام او برد و بسی بر اضطراب من فزود

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
شادمان غیر به الطاف تو من شادم ازین
که یقینت به وفاداری او نیست هنوز

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ز بهر کشتن من گر بهانه میجویی
همین که نیست گناهی مرا گناهم بس

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
او ز وصل شمع سوزد من ز هجر روی یار
باشد اندر سوختن فرقی که با پروانه ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بدام اندیشه از گلشن بگلشن بیم از دامم
نه در گلشن قرارم بود و نه در دام آرامم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
می روم تا چه کند مکرمت باده فروش
نقد جانی به کف و حسرت جامی دارم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ناصح این روی ببین منع من از یار مکن
ور دل از کف ندهی عیب خود اظهار مکن

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
غم تو تا نفس باقیست با من هر نفس بادا
به جز روی گلت دیگر به چشمم خار و خس بادا
خیالم در شب زلفت رود ناگه به عیاری
به شهرستان حسنت نرگس مستت عسس بادا
چو فرزین مهره عشق تو را هر کس که کج بازد
اگر شهرخ بود صد فیل او زیر فرس بادا
به راه عشق بندد ساربان شوق من محمل
قماش ناله دل ناقه او را جرس بادا
فلک روزی مبادا سازد از بند غم آزادم
کمند حلقه زلف تو آن دم دادرس بادا
اگر خورشید در پیشت زند لاف از دم خوبی
به گوش مرغ عنقا همچو آواز مگس بادا
ز باغ نظم طغرل جز گل مدح تو گل چیند
جزای او به صد خواری چو بلبل در قفس بادا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ز عارض برقع افکندی کشودی روی زیبا را
ز برق رخ زدی آتش بساط خرمن ما را
سفید از انتظار مقدمت شد چشم امیدم
خوشا روزی که همچون نور بر چشمم نهی پا را
شدم چون لاله از داغ فراقت بارها اخگر
نهادی بر دلم باری دگر داغ سویدا را
نگردد مانع جولان عاشق زیر و بم هرگز
که فرقی نیست اندر ساز مجنون کوه و صحرا را
به هر محفل که آن شوخ پری رو در سخن آید
برد اعجاز لعلش قدر انفاس مسیحا را
خیال طره اش در گردن عاشق بود دامی
رهایی نیست ممکن از کمند زلف او ما را
به روی شاهد گل غازه زد مشاطه قدرت
به عبرت چشم بگشا گر هوس داری تماشا را
نشان هستی ما محض امکان است در عالم
هوس داری ز ما می کن سراغ نام عنقا را
الهی تکیه گاهی نیست ما را جز خمار می
عصای ما ضعیفان کن خیال قد مینا را
نمودم آن قدر تمهید سامان سخن طغرل
به گوش شاهد معنی کنم عقد ثریا را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
حضور خویش خواهی جبر ما را
تو مغروری به حسن ای بیمدارا
به سیخ ناز مژگانت کشیدی
دل دلدادگان مبتلا را
سراسر قتل اهل عشق کردی
نما لطفی به محزونان خدا را
بنالم گر ز هجرت نرم گردد
دل سخت هزاران سنگ خارا
چرا با ما نسازی یک تکلم
به معراجش رسانیدی جفا را
اگر چندی نیایی جانب من
ولی از دور می سازم دعا را
نسیمی گر صبا آرد ز کویت
بدو ارسال دارم مدعا را
ز هجرت طغرل زار بلاکش
بمیرد چیست فرمان تو یارا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
اگر به گوشه چشمی نظر کنی ما را
به یک نگاه کنی صید خویش دل ها را
هزار عابد و زاهد همی شود می نوش
به محفلی که تو گیری به دست صهبا را
به طوق بندگی گردن نهد چو قمری سرو
ببیند ار به چمن این قد دل آرا را
کشیده مردم چشمت برای قتلم تیر
کجا رهم که زند ناوک تو عنقا را
مشام جان و دل از نکهت تو تر گردد
اگر به باد دهی زلف عنبرآسا را
سنای پیر خرابات بایدم گفتن
که داد با من مخمور پای خم جا را
بیار ساقی قدح را چه جای اهمال است
به رهن باده دهم خرقه مصلا را
شهید خنجر مژگان او شدم طغرل
بکش ز تربت من گر گذر کنی پا را

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
ماه من هرگه کشاید طره لبلاب را
می برد از جعد هر زن گوش آب و تاب را
افکند از رتبه از رخ افکند جلباب را
درد انوار جمالش صافی مهتاب را
مصحف رویش که باشد از خط ریحان صنع
کاتب قدرت کجا ماند غلط اعراب را
در غمش کلک دبیر قلب من خط می زند
از تپیدن اضطراب نسخه سیماب را
می دواند ز اشک خونین هر زمان رود دلم
بی ابا بر روی من این طفل بی آداب را
در چمن از طرز رفتارش چه می پرسی ز من
کز خرامش پای در زنجیر باشد آب را
فرق بسیار است بین ما و زاهد در سجود
کی برابر می کنم با ابرویش محراب را
کوه کن می کن به ناخن کوه تن را از غمش
نغمه دیگر بود آهنگ این مضراب را
از هجوم اشک خود هر لحظه می ترسم کز آن
خاک این صحرا به سنگ آرد سر سیلاب را
روز و شب طغرل نوید انتظار مقدمش
می برد از چشم حیرانم چو مخمل خواب را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
نزهت کویت برد رونق گلزار را
شهره حسنت درد پرده اسرار را
زخم فراق تو را هیچ به غیر از اجل
چاره نباشد دگر بنده ناچار را
بیند اگر برهمن طره شبرنگ تو
از خم زلفت کند حلقه زنار را
نغمه شوقت کند پرده مضراب غم
از بم و زیر جنون زیر و بم تار را
مسند کوی تراست رتبه اورنگ جم
کرد قضا قسمتم سایه دیوار را
مردنم از رشک به باد صبا گر کند
محرم خاک درت دیده اغیار را
باد تو را آفرین طغرل رنگین سخن
بلبل گویا تویی گلشن اشعار را

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
شوخ من هرگه کشاید طره چون قیر را
می کند شیرازه دامان گل زنجیر را
کرده استاد ازل شرح گلستان رخش
از غبار خط ریحان شیوه تحریر را
من شهید تیغ ابرویم برای قتل من
از شکست ماه نو کن قبضه شمشیر را
مانی از صورتگری بگذر که نتوان یافتن
در تتبع خانه چین نقش این تصویر را
از قضا من با جفا و جبر ظلمش راضی ام
بس که تغییری نباشد خامه تقدیر را
بر دلم از زخم پیکانش اثر پیدا نشد
از پر عنقا بود بال رسا این تیر را
هیچ دیدستی که اندر مزرع آباد جهان
مرغ معنی رام گردد دانه انجیر را
می زند چشمش کمان فتنه گر آرد به زه
با پر یک ناوک بیداد صد نخچیر را
بیش ازین الفت پرست و هم حیرانی مباش
تا به کی در خواب مخمل قرعه تعبیر را
بگذر از سودای اوهام خیال سیم و زر
تا کجا خواهی کشیدن منت اکسیر را
در بلای هجر او طغرل تحمل پیشه کن
رحم نبود هیچ خوی آن جفا تخمیر را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دارم هوای عشق تو عمریست بر سرا
بهر خدا ز راه وفا هیچ نگذرا
در ملک عشق مسند شاهی گزیده ام
تا کرده ام ز نقش کف پات افسرا
هر مدعی به دعوی عشقت نه صادق است
دارم ز رنگ زرد بهر تو محضرا
مرغ دلم به سوی تو پرواز می کند
باشد رسا به شوق وصال تو شهپرا
آهم نمی کند به دل سخت او اثر
او راست دل مگر از سنگ مرمرا
دی با قد بلند گذر کرد سوی باغ
افتاد سرو و طوبی و شمشاد و عرعرا
طغرل به کسب نکهت گیسوی او مگر
شوری است بین باد صبا بین صرصرا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
اگر اینست تندی توسن جولان شتابش را
غبار خاک شو تا وارسی بوس رکابش را
ز تار رشته اندیشه دوزم جامه نازش
حدیث نکهت گل می درد طرف نقابش را
اگر خوانی خطی از مصحف رخساره لیلی
نثار روضه مجنون نما نقد ثوابش را
دل حیرت پرستم را نباشد جز تپش سودی
مگر آرام بخشد جلوه او اضطرابش را
به لب زان خط موزونش نهادم مهر خاموشی
قلم از موی چینی می توان کردن کتابش را
به مضراب غمش کس را نباشد ناخن دخلی
مگر از ناله بلبل کند تار ربابش را
به تحریر سواد نسخه آشفته زلفش
ز موج می رقم باید شکست پیچ و تابش را
اگر داری خیال خاک پای توسنش بودن
نما ورد زبان یا لیتنی کنت ترابش را
خوش آمد در مذاقم طغرل این یک مصرع بیدل
برین سرچشمه رحمی کن که موجی نیست آبش را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
اگر اینست اکنون قدر رفعت آشنایش را
ز چرخ آید به شاگردی مسیحا پاسبانش را
به روی صفحه هردم از نی کلکم شکر ریزد
به هنگام رقم گر در قلم آرم زبانش را
به مضمون میانش گر کمر بندم ز مو لیکن
خلل از سایه مو می رسد موی میانش را
نخندد غنچه در گلشن ز حسرت خون دل گردد
اگر در باغ ناگه بشنود وصف دهانش را
بود درس خط او بی اشارات لبش مشکل
که باشد ترجمان دیگری مر ترجمانش را
جهانی بسمل داغ خدنگ او بود لیکن
نشانی جز دل من کی بود تیر کمانش را
نباشد هیچ ممکن بوالهوس را ذره ای مهرش
که می باشد اثر از سایه عنقا نشانش را
مکن جز آه بلبل شعله شمع دلیل خود
که غیر از ناله کی گیرد درین راه کس عنانش را
شود در باغ آخر طوق قمری پایبند غم
گر آزادی همین باشد قد سرو روانش را
خوشا طغرل ازین یک مصرع بیدل که می گوید
که یا رب مهربان گردان دل نامهربانش را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نباشد التفاتی با من اکنون تیغ قاتل را
که سازد ناخدا در موج خونم مطلب دل را
به یاد حسرت لعلش من از خود می روم هردم
که می بندد به دوش ناله من بار محمل را
نیم گر محرم وصلش به هجرش شکر می سازم
به جای شهد نوشم در غمش زهر هلاهل را
سر تسلیم را چون شمع وقف خنجر او کن
ز برق آتش تیغش چراغ افروز بسمل را
به یک آیینه عرض مطلب خود می توان کردن
که جز حیرت نمی باشد دو مرآت مقابل را
برای احتیاج از خجلت عرض نیاز خود
عرق از جبهه طوفان می کند هر لحظه سایل را
نباشد زاهدان را جز غرور جاه اندر دل
ز مشق حق پرستی کس نفهمد قبح باطل را
اگر خواهی که ره یابی تو در سرمنزل زلفش
مقابل ساز در پیشانه خود کوکب دل را
پسند خاطرش اشعار طغرل شد عجب نبود
پسندد مصطفی مداحی سحبان وایل را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
گر به عرض آرد تمنا حسرت ناکام را
شوخی مطلب شود خمیازه موج جام را
شوق بسمل دم به دم از بی قراری های ما
می کشد یک سر در آغوش تپش آرام را
شهرت کان عقیق از هستی ما شد عدم
کز نگین ما شنیدن نیست هرگز نام را
مطلب نایاب را شد خانه عنقا وطن
تا کجا جولان نمایی توسن اوهام را
در دلم ساز بم و زیر جنون یکسان بود
امتیازی نیست در آیینه از در بام را
هر زمان عزم حریم و طوف کویش می کنم
بسته ام از رفتن دل سوی او احرام را
محرم رازی نمی یابم درین بازار دهر
کیست از ما تا رساند سوی او پیغام را
امشب آن بدر منیر از خانه بیرون شد مگر
ز اول شب تا سحر بینی تو ماه تام را
چشم پوش از روی او باشد دماغت را خلل
می رسد هردم زیان از روشنی سرسام را
پختگان مهر برگیرند از نخل مراد
لذتی نبود به دندان میوه های خام را
ای گدا اکنون ز چین ابروی دونان گذر
تا کجا خواهی کشیدن منت ابرام را
شب روان دل به شهرستان زلفش می روند
کی بود فکر عسس رندان دردآشام را
از تپش طغرل دلم را اضطرابی کم نشد
در قفس آرام نبود صید وحشت رام را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گر قضا با من نویسد محنت ایام را
التیام زخم سازم پنجه ضرغام را
در بیابانی که مرغ وحشت ما پر زند
خون بسمل دانه گردد حلقه های دام را
از تپش دارد نوید بوی وصل او دلم
بال جبریل است گویا شوخی الهام را
هیچ نخلی نیست اندر باغ امکان بی ثمر
شهرت رستم نماید زنده روح سام را
آنقدر مستم که از شوقش ندانم بعد ازین
سال از مه روز از شب هفته از ایام را
در چمن مانند نرگس پای تا سر دیده شو
گر تماشا می کنی آن شوخ گل اندام را
هرکه را باشد سلوک شیوه مجنون حسب
کو تمیز آن که سازد فرق صبح و شام را
صورت او را ببیند هرکه مانند خلیل
بشکند در راه سطوت زمره اصنام را
برنیاید قطره ای خون بی رضای لیلی اش
بر رگ مجنون زنی گر نشتر حجام را
هر که سرمست خیال باده وصلش بود
می کند میخ طناب خیمه خیام را
در غم او از وجودم استخوانی بیش نیست
کند سازد جسم من صد خنجر بهرام را
تا شدی طغرل تو اندر عرصه بزم وجود
چون تو فرزندی نروید مادر ایام را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هرکه را باشد نظر ترک قباپوش مرا
آفرین گوید تحمل کردن هوش مرا
از خیال قامتش اکنون عصا می بایدم
بار سنگین فراقش کرده خم دوش مرا
از کدامین زمره ام یارب که در بزم وجود
جز سر زانو عروسی نیست آغوش مرا
ای که می خواهی به سلک بندگان درگهش
حلقه ای غیر از خم زلفش مکن گوش مرا
در دلم نبود به جز نقش خیال عشق او
از غمش باشد نگاری لوح منقوش مرا
دوستان بهر خدا گویید عرض حال من
هر کجا بینید اگر آن شوخ می نوش مرا
پیش ارباب سخن طغرل نباشد اعتبار
صفحه ابیات ناموزون مغشوش مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بس که شهد مدعا حال نشد کام مرا
کرده اند از سنگ نومیدی مگر جام مرا
غرق موج شبنم خجلت شود رخسار او
هرکه جوید چون نگین گر از جهان نام مرا
آنقدر تمهید سامان جنون دارد دلم
نیست جز خشکی تقاضا طبع بادام مرا
در دل عاشق نباشد رتبه پست و بلند
فرق چون آیینه از در کی بود بام مرا
چند پاشیدم سرشک دانه تخم عمل
کاش افتد صید مطلب حلقه دام مرا
ساز قانون مروت کن به مضراب کرم
از صبا گر بشنوی آهنگ پیغام مرا
فرصت تمهید هستی نیست در باغ جهان
چون شرر یکسان شمر آغاز و انجام مرا
سرخط درس کمال دیگرت در کار نیست
سبحه کن اندر سلوک عشق هر گام مرا
طغرل از تمکین دل سامان راحت داشتم
بی قراری برد آخر ذوق آرام مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تا عروج باده زد دستی گریبان مرا
موج می شیرازه خواهد گشت دامان مرا
سرمه چشم حیا را ساز خاموشی کند
از قضا گر بگذرد بلبل نیسان مرا
بس که گلزار خیالم دارد از گل رنگ رنگ
گر هوس داری تماشا کن گلستان مرا
چون گوهر مضمون یک معنی ام از پا تا به سر
امتیازی نیست از دامن گریبان مرا
پیش نیرویم کند رستم سجود اعتراف
گر ببیند صولت بازوی دستان مرا
می کند ختم کمال درس علم عاشقی
یک دمی مجنون نشیند گر دبستان مرا
گرچه صد گوهر کشیدم دوش در سلک سخن
اعتباری کی بود امروز دیوان مرا
پیشکش در پیش ابرویش سری آورده ام
کی بود قدری به نزد تیغ او جان مرا
طغرل از صبح امیدم یک شرر پیدا نشد
تا نماید روشنی شمع شبستان مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تا قضا کردست در قصر بلا بانی مرا
چون حبابم نیست غم از خانه ویرانی مرا
بعد ازین کلک ادب از چوب سنبل می کنم
زلف او تا گشت سرمشق پریشانی مرا
صورت نقشم نباید در قلم از لاغری
شرم می دارم کشد گر خامه مانی مرا
از کمال اعتباراتم چه می پرسی دگر
نیست چون مردم گیا جز نام انسانی مرا
رفت ایام شباب و فرصت پیری رسید
تا کجا باشد کنون عهد غزل خوانی مرا
از دو عالم آبرو این مدعا باشد فزون
بر سر خوان غمش یک لحظه مهمانی مرا
سیل اشکم شد فزون از موج طوفان حیا
می برد هردم ز خود آه پشیمانی مرا
ماتم هجران آن شه روح به ماتم می دهد
این بود در چهره غم گر فرس رانی مرا
گر همین باشد سلوک شیوه هجران او
غیر مردن نیست دیگر مشکل آسانی مرا
بی نصیب راحتم از جام تقسیم ازل
مرکز پرگار غم شد خط پیشانی مرا
عاشقان را پیرهن چون گل بود ننگ و وفا
همچو سروم کسوت تن گشت عریانی مرا
ای که نزدیکی به چشمم مردم آسا چون غبار
از برم هرگز نگردی دور اگر دانی مرا
ای خوشا طغرل ازین یک مصرع شاه سخن
دام یک عالم تعلق گشت حیرانی مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
اینست اگر ساز بم و زیر جهان را
بی پرده مکن نغمه مضراب زمان را
با خط ادب ساز تو از سرمه سیاهی
در حرف خموشی چه قلم بند میان را
گردد خط حیرت اثر شوق فتوحت
چون غنچه اگر مهر کنی قفل دهان را
کی بخیه کند خاک لب دامن نازش
مهتاب بود محرم اگر زخم کتان را
حسرتکش ابروی تو شد قامت پیری
جز خانه خود نیست دگر خانه کمان را
هرکس نبود مشتری جنس محبت
کین نقد گرانی کند از سود زیان را
فرش ره تسلیم ادب ساز سر خود
چون مخمل اگر داری هوس خواب گران را
خیاط ازل کرده چو از بخیه رنگین
شیرازه دامان چمن آب روان را
آسوده بود صاف دل از منت صیقل
جز جوهر معنی نبود تیغ زبان را
مخمور تو را نیست به جز دردسر تو
دردسر دیگر نبود باده کشان را
پیدا نشد از شعله اشکم اثر داغ
ظاهر نکند آتش یاقوت دخان را
طغرل چه خوش است مصرع دریای معانی
یاران به خط جام ببندید میان را

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
اگر هوشم کند چون شانه در زلفش شبیخون را
به یک مو بسته گردم سرنوشت بخت واژون را
به جز وحشت نباشد هیچ سرمشق خط عاشق
سیه از چشم آهو کن سواد لوح مجنون را
نگردد جوهری هم سنگ میزان سرشک من
که از یاقوت می باشد گرانی اشک گلگون را
ز بی تابی ندارد یک قلم تاب دماغ خط
به مو باید نوشتن از میانش حرف مضمون را
به میدان شهادت گر شهید او نه ای لیکن
به خون رنگین نما همچون شفق دامان گردون را
صفا از عشق خواهی از درشتی سوی نرمی شو
تصرف نیست در پیراهن فولاد صابون را
نباشد در مریض عشق غیر از وصل معجونی
که ره در نبض عاشق نیست انگشت فلاطون را
کمالت هر قدر گر بیش باشد بخت کم باشد
بود قدر تنزل از ترقی بید مجنون را
بلند و پست ما را مانع جولان نمی گردد
که نبود امتیازی پیش عاشق کوه و هامون را
چو شبنم در هوای مهر او سودای همت کن
که در بازار امکان نیست قدری فطرت دون را
نه ای آگه تو از ساز بم و زیر فنا هرگز
که نشنیدی صدای طشت کاف و کاسه نون را
خوشا طغرل ازین یک مصرع بحر سخن بیدل
به چون و چند نتوان حکم کردن صنع بی چون را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
آفرین شست خدنگ چشم زهگیر تو را
کز دو صد دل بگذراند ناوک تیر تو را
بند سودای غم یوسف زلیخا کی شدی
گر بدیدی پیچ و تاب زلف زنجیر تو را
رمز سامان تغافل آنقدر فهمیده ام
کرده استاد ازل از نام تخمیر تو را
جان کند بهزاد از راه تحیر تا ابد
هرکجا بیند اگر او نقش تصویر تو را
زیر تیغ ابرویت تنها نه من جان می دهم
کیست جان خود نسازد تحفه شمشیر تو را
نیست ممکن وصف تو ای تحفه آیات حسن
کس نمی داند چه خواهد کرد تفسیر تو را
با قدت ای نخل گلزار بهار دلبری
راست گو پرسم من از میخانه تا پیر تو را
خانه دل را عمارت ها نمودی از غمت
هیچ کس ویران نخواهد کرد تعمیر تو را
لعل خوبان را شکر تلخی نماید با لبت
مادر دهر از شکر جوشیده تا شیر تو را
طغرل از نظمم سراپا بین که می ریزد شکر
بس که بنمودم ز سر تا پای تحریر تو را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
عرض حاجت می کند دل خسرو ناز تو را
نیست قانون محبت پرده ساز تو را
چون کبوتر بسمل شوق تپیدن می شود
از قضا هرکس که بیند چشم شهباز تو را
رمز چشمت این بود نبود نمودن بعد ازین
محرم اسرار خود آن چشم غماز تو را
در فن احیا ز شرم عجز ننشیند دگر
گر مسیحا بشنود آیین اعجاز تو را
افکند قمری به گردن طوق داغ بندگی
در چمن بیند اگر آن سرو ممتاز تو را
بی ادب ترسم که بیند بگذرد از چابکی
توسن عمرم اگر خنگ سبکتاز تو را
در معنی کرده ای طغرل نهان همچون صدف
فاش سازد موج این دریا مگر راز تو را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هرکه نوشد از قضا گر جام مشحون تو را
می کند درس ادب نیرنگ افسون تو را
در طریق عشق اندر وسعت آباد جنون
نگذرد غیر از سمند وهم هامون تو را
سرو اندر باغ سر در پای شمشاد افکند
گر ببیند طره گیسوی واژون تو را
شبنم خجلت شود کوه بدخشان تا ابد
بشنود وصف حدیث لعل میگون تو را
خامه تحریر از چوب صنوبر بایدم
تا به عرض آرم بلندی های مضمون تو را
هرکسی ناید به زیر پرده مضراب غم
زیر و بم بسیار باشد ساز قانون تو را
از فریب نرگس مستت کسی آگاه نیست
ای بسا افسون که باشد چشم مفتون تو را
قرعه فال طرب هرگز نآمد از قضا
از هجوم بخت بد عشاق محزون تو را
قامت طوبی به زیر بار خجلت بشکند
در چمن بیند خرام قد موزون تو را
طغرل از جان می کند امروز صراف سخن
حلقه گوش معانی در مکنون تو را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تا به اوج دلبری زد اخترش دنباله را
ماه در آغوش خود گم کرد خط هاله را
سرمه از بخت سیه در کام فریاد من است
از سپند ما شنیدن نیست هرگز ناله را
داغ سودای خیال وصل تو بردم به خاک
می نبینی در مزار من به غیر از لاله را
جان دهد چون معجز عیسی به هنگام سخن
لهجه لعل لب او مرده صدساله را
سوخت اندر مجمر عشقش دلم همچون سپند
محرم این می نکردم ساغر بتخانه را
نسبت سوز درون من به اشک غیر کرد
امتیازی از گوهر هرگز نباشد ژاله را
طغرل از سودای او شد تا دلم آتش نسب
می نشاند برق آهم شعله جواله را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هرکه در دشت جنون بیند من دیوانه را
کی شود مانند مجنون آشنا بیگانه را
حسن خوبان را جلا باشد نگاه عاشقان
اعتباری نیست اینجا شمع بی پروانه را
الفتی دارد خیال مار گیسویش به دل
گنج بسیار است گویا خاک این ویرانه را
از سر سودای زلف او چنان سازم گذر
ای فسونگر با که می گویی تو این افسانه را
با نگاهی کلبه احسان ما آباد کن
نیست جز مد نگه معمار این کاشانه را
تا توانی در نگارستان چشمش کن نظر
ای بسا افسون که باشد این عجایب خانه را
طغرل اسرار ادب از باده روشن می شود
نیست جز پیر طریقت مرشدی میخانه را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تا ز عکس خویش کردی سرفراز آیینه را
باشد اندر روی تو روی نیاز آیینه را
دیده شد تا محرم نظاره رخسار تو
حیرت ما کرد آخر ترکتاز آیینه را
شمع سان پروانه عکس خود آرد در بغل
گر همین باشد غم سوز و گداز آیینه را
آنقدر فهمیده ام از صورت تحقیق دل
در حقیقت نیست آیین مجاز آیینه را
کی بلند و پست عالم منع روشندل کند
نیست در راه صفا شیب و فراز آیینه را
از سجود جبهه روشن ساز قلب خویشتن
یک جهان دل صاف باشد از نماز آیینه را
آنقدر از جلوه تیهو به حیرت غوطه زد
عرض جوهر باشد اکنون چشم باز آیینه را
بس که یکسان است در تحقیق حسن و قبح خلق
امتیازی نیست غیر از امتیاز آیینه را
نیست ز آیین ادب آیینه طغرل پیش او
همچو جوهر بشکند ترسم ز ناز آیینه را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
برد زلفش گرو از مشکلم آسانی را
کرد نقشی به دلم خط پریشانی را
غنچه اش خندد اگر هیچ نباشد قدری
پیش شفتالوی او قیمت خوبانی را
گیر از طره او سرخط آشفته دلی
نیست استاد دگر درس پریشانی را
عشق می خواهی شو از بند تعلق آزاد
رگ گل خار بود بلبل زندانی را
بار منت نکشد کسوت ما از سوزن
بخیه حاجت نبود جامه عریانی را
نیست در کلبه ما ننگ خراب آبادی
گنج بسیار بود مخزن ویرانی را
عاقبت اشک تو گردد گهر بی قیمت
ریز در کام صدف گوهر نیسانی را
ای که در صورت خوبی ز همه بهزادی
نیست در نقش تو حدی قلم مانی را
روز عید است نشین در بر من یک ساعت
وقف نظاره کنم دیده قربانی را
کی به سلک فضلا آیی نداری جوهر
بیش ازین سکه مزن لاف سخندانی را
آفرین باد برین مصرع بیدل طغرل
چین دامان ادب کن خط پیشانی را

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -