cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
می  وزی اینسان چرا ای باد تند
بر خرابی  نیستت  حکمی ملند
می نگوییمت  که  ساکن  شو موز
لیک  برگی  را مینداز و مگز
چون شوی ساکن  که  بهر جنبشی 
گر نجنبی  باد نبوی بالشی 
ما تو را فرمان جنبش  داده ایم 
در تو این  جنبندگی  بنهاده ایم 
لیک  باشد نادر این  از ما به  باد
که  بکن  تو کوه را با قوم عاد
ماسوا را هریک  از ما خدمتی  است 
هم  ز کار غیر عادت  قسمتی  است 
کار آتش  سوزش است  این  ظاهر است 
بر خلیل  ار گلستان شد نادر است 
غیر عادت  بود نقل  قوم عاد
هم  اگر دادیم  این  فرمان به  باد
مر تو را باشد معین  خدمتی 
تو نه  بهر امر غیر عادتی 
بود قسمت  خدمت  ما بهر باد
از امور غیر عادی نقل  عاد
جنبش  باد از پی  آسایش  است 
هم  بر این  مأمور اندر جنبش  است 
گر گهی  گردی مخالف  یا دبور
هست  بهر گوشمالی  در امور
در مراتب  حکم ها بر غالب  است 
امر نادر هم  به  جایی  واجب  است 
بادها گر نی  به  دریاها وزند
فلک ها هرگز به  ساحل  کی  رسند
اتفاق است  اینکه  وقتی  کشتی  ای
غرق گردد با کمال زشتی  ای
باد مختار ارچه  در جنبش  نی  است 
باد جنبانیش  لیکن  در پی  است 
بادها را هست  جنباننده ای
ورنه  بد بر باد هر جنبنده ای
صد هزاران حکمت  اندر باد هست 
باد خود کی  زآن معانی  آگه  است 
نیست  مختار او اسیر و بنده است 
اختیارش دست  جنباننده است 
هر کجا خواهد حقش  سازد روان
او نداند فایدة خود را در آن
کار او باشد وزیدن با شتاب 
گو شود آباد آنجا یا خراب 
جنبش  و تندی همین  کار وی است 
بند آبادی و ویرانی  نی است 
نیست  در جنبش  مر او را اختیار
باد جنبانش  یقین  دارد به  کار
آب  می  بندی تو اندر کشت  زار
آب  باشد در روش بی  اختیار
چون شود سیراب  ای جان حاصلت 
گر رود افزون کند خون در دلت 
پس  تو گردانیش  جای دیگری
آب  ها را هست  پس  آب  آوری
گر نگردانیش  طوفانی  کند
اندر آنجا سخت  ویرانی  کند
اختیارش پس  به  دست  تو ست  آب 
هرکجا خواهیش  بندی با حساب 
باد جنبانی  است  بهر باد هم 
باد بی  امرش نجنباند علم 
جنبش  ما هر دم ار داننده ای
شد گواه ذات  جنباننده ای
گر نباشد عون آن باد آفرین 
کی  بجنبد برگ کاهی  از زمین 
هستی  ما راست  باد از حق  سبب 
زین  سبب  بر ما رسد بس  فیض  رب 
زآن همه  باشد یکی  فیض  نفس 
نیست  پس  بی باد برپا هیچ  کس 
باد را هم  باد جنبانی  رواست 
ورنه  هر جنبنده بر باد فناست 
باد جنبان می  کند ارسال باد
آنچه  در کار و ضرور است  ای جواد
پس  نه  ما بر باد هم  پاینده ایم 
بل  به  عون باد جنبان زنده ایم 
گر نجنبد باد عونش  ای ولد
کی  بجنبد برگ بیدی بی  مدد
از سبب  بگذر گرت  عقل  و فری است 
کاین  سبب ها را مسبب  دیگری است 
قدرت  او بین  که  این  بنیاد هشت 
پایه  و بنیاد ما بر باد هشت 
باد را این  جنبش  و بنیاد داد
همچنین  بنیاد ما از باد داد
پس  برو ای باد با فرمان ما
باش بند خدمت  و پیمان ما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
مر تو را ای خاک چبود گفتگو
حاجت  خود را یبیان کن  مو به  مو
گرچه  آگاهم  من  از احوال تو
می  شنیدم در ازل اقوال تو
می شنیدم آنچه  کردی شرح حال
بر ملایک  با هزاران ابتهال
آن فرشته  فضل  یعنی  جبرییل 
چونکه  شد مأمور از رب  جلیل 
تا تو را آرد ز پستی  بر فلک 
بهر نقش  آدم کامل  محک 
پس  شدی گریان و نالان و حزین 
بر تو رحم  آمد دل روح الامین 
آنچه  گفتی  با وی از عجز و محن 
می شنیدم یک  به  یک  را از تو من 
داشت  میکاییل  هم  از لابه ات 
دست  از تو دید چون شورابه  ات 
پیش  اسرافیل  آن سرهنگ  صور
عذر آوردی بس  از نزدیک  و دور
آن هم  از تو داشت  دست  و بازگشت 
واقفم  آنچه  از تو با ایشان گذشت 
پس  فرستادیم  عزراییل  را
تا که  آرد خاک پر تخییل  را
هم  به  او الهام کردیم  از رشد
کابتهال و ناله ات  را نشنود
آن سروش قهر از اسرار ما
چون تو را آورد بر دربار ما
از تو شکل  بوالبشر را ساختیم 
بی  غشت  کردیم  گر بگداختیم 
مر تو را دادیم  بس  فضل  و هنر
تا نمودیم  از تو خود را جلوه گر
پس  تو را کردیم  مسجود ملک 
سجده کردندت  ملایک  یک  به  یک 
یک  عزازیلی  ز سجده ات  روی تافت 
هشت  نور و جانب  ظلمت  شتافت 
گشت  چون برتافت  روی از راه ما
تا ابد مردود از درگاه ما
آن حکایات  از پی  امروز بود
که  درونت  پر ز درد و سوز بود
زین  کمالاتی  که  اینک  بهر توست 
کی  تو را بود آگهی  اندر نخست 
دیده بودی تو ز دریا شور و شر
قعر دریا را ندیدی پر گهر
نقص  می  دیدی تو اندر بدو حال
کی  گمانت  بود این  قدر و کمال
آن زمان بودی ز مکتب  رو گریز
حالی  آیی  سوی مکتب  بی ستیز
کی  تو بودی آگه  آن روز ای تراب 
کز تو خواهد جلوه گر شد بوتراب 
این  گمان هرگز تو را در سر نبود
که  تو خواهی  گشت  مرآت  وجود
با کمال ذوالجلالی  کبریا
از تو پوشد جامه  فقر و فنا
آن غنی  الذات  کز عیب  است  پاک
آید و پوشد لباس آب  و خاک
با کمال اعتلاء آید به  زیر
وا نماید خویش  را اینسان فقیر
هین  برو ای خاک و کم  کن  گفتگو
یاوری بهر من  از جنس  تو کو
در ربوبیت  چه  گر پاینده ام
گفتگو بگذار عبد و بنده ام
در حقیقت  گرچه  ذات  مطلقم 
من  چه  گویم  بندة ذات  حقم 
بندة حقم  در این  صحرا کجاست 
عبد حق  را یاوری کز جنس  ماست 
من  ز خاکم  ذات  حق  زینهاست  پاک
چون زخاکم  یاوری خواهم  ز خاک
کو مرا یاری ز خاک پاک فن 
سر ز بی  یاری نهم  بر خاک من 
چون ز خاکم خاک را گردم دخیل 
یاورم خاکست  و این  شاه علیل

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای علی  تو گرچه  خاکی  نسبتی 
لیک  نبود بر جهادت  رخصتی 
رو که  این دم گشت  خواهی  در به  در
با اسیران باش یار و همسفر
خاک می  دانست  گویا ز ابتدا
کآدم خاکی  بود بس  بی  وفا
آدم خاکی  چه  گر بس  با فر است 
گر وفایش  نیست  خاکش  بر سر است 
این  وفا مستلزم فقر و فناست 
بی  وفا محروم از فیض  خداست 
گر تو را نبود وفایی  در وجود
تو نه ای مصداق اوفوا للعهود
سالکان را این  وفا شرط ره است 
بی  وفا دست  امیدش کوته  است 
کوفیان را ای علی  نبود وفا
عهد ما را زآن شکستند از جفا
بی وفا را هیچ  وصف  نیک  نیست 
آدمی  شکل  است  آدم لیک  نیست 
پس  وفا اصل  است در وصف  بشر
بی  وفا را نیست  اصلی  در گهر
بی وفا را سختی  دل ذاتی  است 
اندر اظهار وفا طاماتی  است 
نامه  بنوشتند زآن رو بی  نها
کوفیان بر خسرو اهل  وفا
تا کشیدند از حجازش بر عراق
پس  به  قتل  او نمودند اتفاق
تا تو دانی  کآن منافق  بی  وفاست 
وآن سقر از حق  منافق  را سزاست 
از شقاوت  چونکه  جانش  تیره شد
بهر قتل  حق  جری و خیره شد
جان شومش  جنگجو با کبریاست 
از پی  این  جنگ  طبلش  با صداست 
بانگ  طبل  است  آن شقی  را کش  وفش 
وآن حق  آن ناله  های العطش 
بهر عاشق  هر دو بانگ  دلبر است 
زین  سری گاهی  و گاهی  زآن سر است 
زین  صدا خواند سوی عهد بلاش
زآن صدا راند به  میدان بلاش
این  صداها کی  ز ره گرداندش
بی صدا چون حق  به  خود می  خواندش
خصم  پندارد که  بانگ  طبل  از اوست 
بی خبر کاین  عاشقان را پیک  هوست 
زین  صداها کی  دل عاشق  طپد
پیک  حق  را بلکه  در پی  می دود
زین  صداها یار او ز اقبال او
می فرستد دم به  دم دنبال او
بانگ  طبل  است ای علی  پیک  وی ام
بانگ  طبل  آمد فرستاده پی ام
می کند زین  بانگ  طبل  آواز من 
گوش عارف  کو که  نوشد راز من 
رو علی  کن  گفتگو را مختصر
وقت  تنگ  و هست  یارم منتظر
می زند زین  بانگ  طبلم  حق  صفیر
کای حبیبم  وقت  وعده گشت  دیر
شام نزدیک است برکش  ذوالفقار
کرده خلوت  یار و دارد انتظار
آمده جبریل  عشقم  از قفا
کانتظارت  را کشد یارت  بیا
ای علی  رفتم  به  میدان بازگرد
هم  تو رو با بی  کسان دمساز گرد
در اسیری باش یار اهل  بیت 
در خزان غم  بهار اهل  بیت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
بار دیگر ذوالجناح تیز پی 
راه میدان بلا را کرد طی 
قصد ما در این  بیان از ذوالجناح
عقل باشد گر تو دانی  اصطلاح
گرچه  عقل  از عشق  دور است  آشکار
عشق  بر عقل  است  در معنی  سوار
پردة گفتار از معنی  درد
صورت  لفظت  مباد از ره برد
نکته  باریک  است نیکو گوش دار
لفظ  را هل  سوی معنی  هوش دار
تا نپنداری که  گویم  ز اصطلاح
عقل  حیوان بود و نامش  ذوالجناح
چونکه  عقلت  روشن  و با نور نیست 
گرچنین  فهمی  هم  از تو دور نیست 
نیست  گرچه  عقل  عاشق  را دخیل 
لیک  باشد عقل  بر عشقش  دلیل 
ظاهر ارچه  می  نماید بس  غریب 
اهل  باطن  راست  فهم  آن نصیب 
چون رسد عاشق  به  سر عشق  دوست 
عقل  دور از عشق  بر فرمان اوست 
عاشقان را گر تو داری خوی عشق 
می رساند عقل  اندر کوی عشق 
بگذر از این  سوی میدان نبرد
ذوالجناح عشق  شد میدان نورد
ذوالفقار لا صفت  را ذات  حق 
داد رخصت  از پی  اثبات  حق 
چونکه  ساطع  گشت  از ابر نیام
برق تیغ  حق  چو برقی  از غمام
خوش به  فرق غیر تیغ  لا رسید
وز قفای تیغ  لا الا رسید
باز کفت  الا به  فرق غیر لا
تیغ  لا شد در سلوک و سیر لا
تیغ  لا از دست  حق  سر پیش  کرد
پس  به  لا اثبات  حق  خویش  کرد
حرف  لا را با دم شمشیر گفت 
بر ثبوت  خویش  خود تکبیر گفت 
چیست  تکبیر آنکه  بی گفت  و شنود
نیست  در میدان هستی  جز وجود
چیست  شمشیر آنکه غیر از ذوالمنن 
کیست  در میدان لا شمشیر زن
نکته  تکبیر آن باشد که  کیست 
غیر الا دیگری یعنی  که  نیست 
نکته  شمشیر این  باشد هلا
که  جز الا جمله  معدومند و لا
گر به  سوی اهل  ذکرت  مسلکی  است 
نکته  تکبیر و شمشیرت  یکی  است 
می کند این  نفی  غیر ذات  حق 
می  نماید وآن دگر اثبات  حق 
ذکر چون شمشیر مرد جاهد است 
فکر هم  تکبیر ذات  شاهد است 
تیغ  برکش  نفس  کافر را ز ذکر
تا شود مشهود قلبت  شاه فکر
چون تجلی  کرد ذات  شاهدت 
اسم  رفت  و شد مسما واردت 
تا تو را این  ذکر منظور دل است 
محتجب  در ذکر مذکور دل است 
چون تو گشتی  غرق در مذکور خویش 
جلوه گر از ذکر بینی  نور خویش 
ذاکر و مذکور و ذکر اینجا یکی  است 
می  نماید گرچه  سه  اما یکی  است 
ذکر اکبر در حقیقت  این  بود
وآن ز بهر صاحب  تمکین  بود
اکبر است و اعظم  این  ذکر از صلاة
بل  صلاتت  را بود روح و حیات

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
گوش دل را برگشا بازم به  راز
تا بیابی  نکته  ذکر و نماز
این  نمازت  چیست  دانی  در فتوح
همچو انسانی  که  دارد جسم  و روح
جسم  او سجده و رکوع است  و قیام
روح او باشد حضور مستدام
گر تو را این  روح نبود در صلاة
مرده است  و نیستش  اصلا حیات 
لاجرم ز امر حق  آن دریای نور
لا صلاة گفت  الا بالحضور
ور ز معنای حضوری بی خبر
ذکر و فکرت  آن حضور است  ای پسر
وآن حضوری را چو مرغی  در مثال
ذکر و فکر او راست  مانند دو بال
بال و پر را چون گشاید در نماز
از نشیبت  می  برد سوی فراز
پس  نماز تو شود معراج تو
باز گردد بر فلک  منهاج تو
گفت  زآن رو گر نمازت  کامل  است 
جان به  معراج حضورت  واصل  است 
این  نماز آمد تو را قوس صعود
کت  رساند در حضور شاه جود
چیست این  قوس صعودت  ای حکیم 
سیر کردن در صراط مستقیم 
گفت  زآن رو آنکه  ما را رهنماست 
شد ولای من  شما را راه راست 
همچنین  فرمود با اصحاب  راز
هر مصلا را منم  جان نماز
من  صلاتم  مؤمنان را ای ثقات 
گر نه ای با من  چه  سودت  زین  صلاة
باز بشنو نکته  ای بس  دلپذیر
این  صلاتی  را که  گفتم  ای فقیر
گر به  عون حق  میسر گرددت 
مانع  از فحشاء و منکر گرددت 
هرچه  غیر از حق  بود فحشای توست 
بل  حقیقت  لات  و هم  عزای توست 
هرچه  غیر از حق  بود منکر بود
مرد حق  از غیر حق  مدبر بود
بر تو هر قیدی که  با آن ملحقی 
منکر و فحشاست  گر مرد حقی 
فعل  منکر شیوة درویش  نیست 
کیست  درویش  آنکه  بند خویش  نیست 
موی هستی  تا که  در اعضای اوست 
قدر آن مو منکر و فحشای اوست 
تا نیندازد تعین  ها تمام
نیست  بی  فحشاء و منکر والسلام
هرکه  را فحشاء به  اندازة وی است 
منکرات  خاصه  چون عامه  نی  است 
پس  نمازی را که  دادیم  اختصاص
منهی  است  از منکرات  عام و خاص
این  مصلا هرچه  غیر از حق  بود
پیش  او مردود و بی  رونق  بود
تیغ  لا چون برکشد در قتل  غیر
جانش  در الا کند همواره سیر
از گه  تکبیر تا وقت  سلام
هست  در قوس عروجش  دل مدام
بازت  ار گوشی  است بگشا بهر راز
ذکر را اکبر چرا گفت  از نماز
پیش  از این شرح صراط ای ره سپر
با تو گفتم  باشدت  گر در نظر
هست  خط  ما صراط ار آگهی 
خط  یقین  گردد به  نقطه  منتهی 
رهنما گفتیم  پیر است  ای اخی 
وآن بطون بی  شمار برزخی 
که  صراط راست  باشد وصف  پیر
مقصد ما هم  بدان بطن  الاخیر
بطن  آخر مقصد اهل  ره است 
داند این  را آنکه  از ره آگه  است 
راه ما کآن بود خط  مستقیم 
می  رسداینجا به  نقطه  ای حکیم 
آنکه  می  فرمود با اصحاب  راه
من  صراط مستقیمم  از اله 
گفت  هم  با واصلان اینجا بجا
رمز انی  نقطة فی  تحت  باء
پس  یقین  هم  مقصد و هم  راه اوست 
در مقامی  بنده جایی  شاه اوست 
نقطه  تو تا تو در راهی  خط  است 
بحر تا واصل  نه  ای در وی شط  است 
نقطه  پیش  رهروان گوید خطم 
بحر بر نا واصلان گوید شطم 
چون تو بر نقطه  رسی  خطی  کجاست 
چون محیط  آمد دگر شطی  کجاست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
لاجرم با رهروان ناتمام
دم ز حرف  نزلونی  زد امام
بهر ما در عبودیت  بسفت 
نزلونی  عن  ربوبیت  بگفت 
این  عبودیت  بطون برزخی  است 
غیر رب  در بطن  آخر گو تو کیست 
این  عبودیت  صراط و خط  ماست 
در مقام نقطه  غیر از رب  کجاست 
تا تویی  از نقطه  نازل ای عمو
در رهی  تو راه را منزل مگو
تا تویی  از نقطه  نازل ای اخی 
سالکی  در بطن های برزخی 
تا تویی  از نقطه  نازل در رهی 
نیستت  از سر نقطه  آگهی 
خط  خود را گر که  خوانی  نقطه  تو
غالی  ای از حد خود بی گفتگو
تا تو در راهی  هنوز ای بوالکرب 
غالی  ایگر عبد را خوانی  تو رب
 پیر سبحانی  که  مقصود ره است 
تا تو در راهی  یقین  عبدﷲ است 
شاه فردانی  که  نقطه  تحت  باست 
چون شدی واصل  یقین  ذات  خداست 
گفت  زآن بدهند سلطان عقول
رهروان ما را ز ربیت  نزول
در حق  ما پس  جز این  تا در ره اند
گو بگویند آنچه  زآن چیز آگه  اند
ور ز حد خود تجاوز آورند
غالی اند و فضل  ما را منکرند
زآنکه  بر خط  وصف  نقطه  کرده اند
گوهر حق  را به  باطل  سفته اند
این  سخن  بر واصلان نقطه  نیست 
زآنکه  نقطه  ذات  آن رب  غنی  است 
نقطه  را وصف  عبودیت  کجاست 
ور نگویی  نقطه  را نقطه  خطاست 
ذکر اکبر پس  مقام نقطه  است 
سکه  وحدت  به  نام نقطه  است 
در مقام ذکر اکبر شد هلا
ذاکر اندر ذات  مذکورش فنا
معنی  ذکر حقیقی  این  بود
وآن ز بهر مرد وحدت  بین  بود
اکبر آمد ذکر از این  رو از صلاة
که  دهد یکجا ز هر علت  شفات 
حاصل  اسمات  در ذکر خفی  است 
چون اثر کاندر دواها مختفی  است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
از دواها حاصل  و قصدت  شفاست 
اسم  را گفتند زین  معنی  دواست 
هر دوایی  را جدا خاصیتی  است 
جز شفا مقصود لیک  از جمله  نیست 
گر شفا یابی  ز علت  ای پسر
در تو می  دان کآن دوا کرده اثر
ذکر قلبت  چون دوا نوشیدن است 
بر علاج درد خود کوشیدن است 
ذکر تو وقتی  شود ذکر ای کیا
که  به  کلی  یابی  از علت  شفا
ذکر تو تا تو علیلی  هست  اسم 
اسم  باشد گنج  ذکرت  را طلسم 
پس  یقین  شد اینکه  نام حق  دواست 
ذکر نامش  مشفی  رنج  و عناست 
نام او را چون دهی  در دل تو جا
اندک اندک یابی  از علت  شفا
چون به  کلی  از تو شد رفع  الم 
عین  اسمت  شد مسمی  لاجرم
اندر اینجا ذکر ذکر اکبر است 
پس  صلاة و ذکر مطلق  حیدر است 
این  صلاة ما سلوک ره بود
ذکر اکبر عین  ذات  ﷲ بود
مرتضی ع فرمود زین  رو ای حکیم 
نقطه ام من  هم  صراط مستقیم 
نزد اهل  عشق  و اصحاب  صدور
در حقیقت  هم  نمازم هم  حضور
مر تو را تا در رهی  تو از جهات 
هم  صراط مستقیمم  هم  صلاة
من  صلاتم  من  رهم  تا در رهی 
نقطه  ام چون گشت  راهت  منتهی 
تا تو در راهی  به  راهت  یاورم
در مقام نقطه  ذکر اکبرم
هر مقامی  کآن تو را منزل شود
مشکلاتت  از من  آنجا حل  شود
نیست  خالی  جایی  از جان و تنم 
رهبر و ره منزل و مقصد منم 
پس  حقیقت  اول و آخر علی  است 
بدو و ختم  و باطن  و ظاهر علی  است 
چون به  ظاهر بنگری او رهنماست 
باطنا خود رهبر و خود راه ماست 
هر کجا منزل کنی  منزلگه  اوست 
هم  به  مقصد چون رسی  ذات  ﷲ اوست 
در مقام جسم عبد مسترق
کامل  اندر بندگی  ذات  حق 
در مقام جسم  بر ما رهنماست 
بگذری چو از جسم  عین  راه ماست 
گرچه  ذاتش  هست  مطلق  از قیود
هم  تعین  اوست  لیکن  هم  وجود

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
بر وجود لطف  هر شی ء زنده است 
لطف  هم  از ذات  حق  زیبنده است 
بی  وجود لطف  شییی  کی  شی ء است 
لطف  حق  را لیک  قهری در پی  است 
گرچه  آن هم  عین  لطف  است  ای شریف 
در کمال قهر خوانیمش  لطیف 
زآنکه  ما مقهور لطف  دلکشیم 
پس  به  لطف  و قهر او با او خوشیم 
قهر او با ما ز فرط عدل اوست 
عدل او هم  از کمال فضل  اوست 
پس  به  لطف  اوست  بر اشیاء خبیر
هم  به  نور لطف  اشیاء مستنیر
گر کند گاهی  به  اسم  قهر ناز
آردش بر لطف  مقهور از نیاز
خود نیاز از احتیاج ممکن  است 
سلب  لطف  از ممکنش  لایمکن  است 
عین  لطف  است ار تو دانی  قهر او
گر چنین  نبود تو چون هستی  بگو
زآنکه  هستی  تو فرع لطف  اوست 
لطف  او چون آب  و این  هستی  سبو است 
بل  سبو هم  عین  آب  است  ای دغل 
چون توان زد در صفات  حق  مثل 
گر مثل  اینجا به  وجهی  در خور است 
از هزاران وجه  دیگر ابتر است 
پس  یقین  دان گر مطیع  و بنده ای
بر وجود لطف  هست  و زنده ای
قهر او هم  از کمال لطف  اوست 
در کمال قهر او را بر تو روست 
زآن به  دشمن  داد در جنگ  ای وفی 
گوشوار آن صاحب  لطف  خفی 
تا تو دانی  بر تمام ماخلق 
لطف  او بر قهر او دارد سبق 
او به  جنگش  رفت  و دادش گوشوار
با کمال قهر در آن گیر و دار
تا چه  بخشد بر تو لطف  بی  مرش
کز ره صلح  آوری رو بر درش

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
یا حسین ع ای شاه ذو لطف  خفی 
خود تو آگاهی  ز احوال صفی 
بر تو ما را ز انفعال جرم و ننگ 
نیست اصلا روچه  جای روی جنگ 
هر دمی  کآرم به  درگاهت  پناه
تا مگر خواهم  ز تو عذر گناه
باز از خجلت  سر اندازم به  پیش 
تا چه  آرم عذر بر افعال خویش 
غیر از اینم  نیست  عذری در گناه
رو سیاهم  رو سیاهم  رو سیاه
نار خجلت  گر دلی  خجلت  کش  است 
سوزشش  بیش  از هزاران آتش  است 
آتشی  من  ز انفعال افروختم 
خویش  را در نار خجلت  سوختم 
جرم هستی  کافی  است  و دوریم 
تا چه  جای جرمهای صوریم 
لیک  چون هستی  تو غفار و پناه
بهر ما فضل  و کمال است  این  گناه
زآنکه  عفوت  همره اهل  خطاست 
بلکه  عفوت  پیش  و مخطی  در قفاست 
ای خنک  جرمی  که  غفارش تویی 
مرحبا عیبی  که  ستارش تویی 
جرم من  ای کاش زینها بیش  بود
بیش  از اینم  سر ز خجلت  پیش  بود
هرکه  جانش  بر گناهی  قانع  است 
با وجود تو چو من  بی  طالع  است 
جرم چو از تو جاذب  عفو و خطاست 
پس  قصور در گنه  تقصیر ماست 
هم  از این تقصیر گردم عذر خواه
عفو کن  پس  هرچه  کآن باشد گناه
افتخار این  بس  که  مغفور توایم 
بر تو معذوریم  و منظور توایم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
علمی  آن کو عین  ذات  داور است 
از حضوری و حصولی  برتر است 
زآنکه  هست  این  هر دو را از ذات  او
نسبت  عینی  به  موجودات  او
علم  خود غیب  الغیوب مطلق  است 
عین  ثابت  در یقین  زو مشتق  است 
هست  در اعیان ثابت  ای همام
خود وجود ذهنی  اشیاء را تمام
اندر اینجا خالق  غیب  و شهود
کرد بر هر شییی  ارسال وجود
فیض  او را قابلیت  ها چو یافت 
هر وجودی بر قبول او شتافت 
گشت  حاضر در مقام علم  او
عین  موجود این  بود بی گفتگو
این  شد از علم  حضوری ترجمه 
زآنکه  اشیاء حاضرند اینجا همه 
نیست  نسبت  بر امامت  لامحال
فهم  و عرفان تو بیرون از دو حال
گر بر او داری کمال معرفت 
اوست  حق  را مظهر ذات  و صفت 
پیش  از این  از خط  و نقطه  ای امین 
دادمت  تفصیل  تا دانی  یقین 
نقطه  را گفتیم  باشد ذات  هو
وین  خط  ما مظهر اوصاف  او
عین  ذات  نقطه  را خط  مظهر است 
پس  امام آن مظهر مستحضر است 
در مقام علم  او اشیاء تمام
حاضرند و فیض  یابند از امام
آن حضوری را که  گفتم  مجملی 
نیست  فرقی  با حضور آن ولی 
مرتضی ع زآن گفت  علم  ﷲ منم 
هست  اشیاء غرق علم  روشنم 
هیچ  پنهان نیست  از علم  علی 
زآنکه  علمم  علم  حق  است  ای ولی
علم  یک  وصفی  ز اوصاف  خداست 
جامع  کل  صفاتش  مرتضاست ع
چون تجلی  کرد ذات  ذو صفات 
برخود از ذات  خود اندر عین  ذات 
این  تجلی  نام او آمد ظهور
وآن بود قبل  از صفات  ای با حضور
قصد ما از ذات  می  باشد وجود
کو ز شرط و وصف  بیرون است  و بود
آن ظهور حق  بود قبل  از صفات 
پس  صفات  آمد ولی  را دون ذات 
زآنکه  او حق  را وجودا مظهر است 
بر همه  اوصاف  پس  ذاتش  سر است 
علم  او هم  کو به  معنی  علم  هوست 
از حضوری وز حصولی  برتر اوست 
ور تو را نقصی  بود اندر حواس
بر امامت  نیستی  کامل  شناس
با تو باشد صحبتی  دیگر مرا
گرچه  خود حرف  است  زینها در مرا
گویم  از بهر تو این  افسانه ها
ورنه  خود باشم  سر دیوانه ها
در نظر دیوانه  را جز یار نیست 
با حضور و با حصولش  کار نیست 
مر امامت  را تو از حق  واسطه 
هیچ  دانی  از کمال رابطه 
اولا بر واسطه  فیض  خدا
می رسد وآنگه  به  کل  ماسوا
نیست  این  محتاج برهان واضح  است 
بی  دلیل  عقل  و نقل  این  لایح  است 
پس  کسی  کو واسطه  است  اعنی  امام
می رسد زو فیض  حق  بر خاص و عام
بهر بذل فیض  از حق  نایب  است 
بهر او علم  حضوری واجب  است 
زآنکه  گر شییی  نباشد حاضرش
کی  رسد بر وی فیوض باهرش
ور رسد بر وی نه  فیض  دم به  دم
در دم آن موجود می  گردد عدم
کآن شه  فیاض را از یاد رفت 
هرچه  رفت  از یاد او بر باد رفت 
پس  بر او علم  حضوری بی  جواب 
الزم است  از نور بهر آفتاب 
پس  هر آن علم  حصولی  قایل  است 
علم  و قول و اعتقادش باطل  است 
در حدیث  آری که  فرموده امام
ما ندانیم  آنچه  حق  داند تمام
این  خبر صدق است  اما ای پسر
تو ز سر این  کلامی  بی خبر
چونکه  این  عالم  جهان صورت  است 
معنیت  را هم  به  صورت  نسبت  است 
حق  چو عالم  را به  اسباب  آفرید
هم  سبب  شرط است  نزد اهل  دید
لاجرم گر گفت  آن علام غیب 
علم  را اسباب  باید نیست  عیب 
این  بود حکم  شریعت  در بسیج 
ورنه  پنهان نیست  از معصوم هیچ 
کاشف  راز است  و ستار عیوب 
عالم  السر است  و علام الغیوب 
گر که  پوشد عیب  از ستاری است 
نه  ز نادانی  که  می پنداری است 
دان ولی  را صاحب  علم  بسیط 
بر بسیط  و بر مرکب  بل  محیط 
هرچه  غیر از ذات  حق  در تحت  اوست 
رشحی  از بحر وجود بحت  اوست 
بازگردان سوی مطلب  خامه  را
گرم تر کن  در بیان هنگامه  را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
شاه دین  برگشت  اندر خیمه گاه
تا نماید ملک  را تفویض  شاه
کودکان پاک معصوم از جناح
چونکه  بشنیدند بانگ  ذوالجناح
جملگی  از خیمه  بیرون ریختند
خوش به  دامانش  چو گرد آویختند
همچو لوح معتدل دامان شاه
کسرها ر ا داد اندر خویش  راه
گشت  از آن پروانگان خسته  جان
دامن  آن شمع  دین  پروانه  دان
آری آنان کز دو کون آواره اند
دایما غم  پرور و غم  خواره اند
بی مکان گردیده از فرمان حق 
جایشان نبود به  جز دامان حق 
وآن زنان مستمند ناتوان
همچو پروانه  به  دورش پر زنان
ذوالجناح عشق  از سر تا به  دم
زیر بوسه  آل عصمت  گشت  گم 
ناله  زینب س نمی آید به  گوش
اندر اینجا رفته  پنداری ز هوش
نیست  زینب س وقت  بی  هوشی  تو
تنگدل شد شه  ز خاموشی  تو
بلبل  عشقی  تو بر گل  زنده ای
پیش  گل  بر صد نوا زیبنده ای
گل  به  دست  آمد کجا شد جوش تو
یا ز بوی گل  ز سر شد هوش تو
بر تو گرید دیدة گل  بی  حساب 
بهر بی  هوشان روا باشد گلاب 
ای صفی  بگذار این  هنگامه  را
سوختی  هم  دفتر و هم  خامه  را
جان همی  خواهد کند تن  را وداع
زندگی  ما را بود زین  پس  صداع
مرگ باشد گرچه  تلخ  اندر عیان
خوشتر است  از استماع این  بیان
اول و آخر نداند مرد دین 
بگذر از شرح وداع آخرین 
خود مشو زین  بیش  آتش کش  بس  است 
سوزش دل را همین  آتش  بس  است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
شد طبیب  دردمندان یار عشق 
بر سر بالین  آن بیمار عشق 
کای طبیب  دردهای بی دوا
حال تو چون است  برگو ماجرا
نک  ز جا برخیز نبود وقت  خواب 
حق  سلامت  می  رساند گو جواب 
ای علی  آورده ام از حق  پیام
بر تو من  بعد از تحیات  و سلام
کای علیل  من  تبارک بر تو باد
خلعت  شاهی  مبارک بر تو باد
مالک  الملکی  و سلطان وجود
مظهر من  مظهر غیب  و شهود
گردنت  بود ای به  قدرت  شیر من 
از ازل زیبندة زنجیر من 
جز تو جانی  را نبود این  حوصله 
بس  مبارک بر تو باد این  سلسله 
چون پیام دوست  بشنید آن علیل 
از زبان حق  بدون جبرییل 
برگشود او دیدة حق  بین  خویش 
دید حق  را بر سر بالین  خویش 
احمدی برگشته  از معراج قرب 
مر علی ع را هشته  بر سر تاج قرب 
خود پیام آورده خلاق جلیل 
خود پیمبر بر علی  خود جبرییل 
آن پیمبر از علی  بر خاص و عام
وین  ز خود بهر علی  دارد پیام
شد علیل  حق  بلند از جایگاه
بوسه  باران کرد خاک پای شاه
گفت  کای درد و غمت  درمان من 
ای فدای درد عشقت  جان من 
دردمندی ای خوشا بر حال او
که  تو پرسی  از کرم احوال او
گر تو پرسی  حال بیماران غم 
بس  گوارا باشد این  درد و الم 
چونکه  زنجیر تو را من  قابلم 
زیر این  زنجیر خوش باشد دلم 
من  به  زنجیر تو دارم افتخار
شیر حق  را نیست  از زنجیر عار
ناطق  آمد نقطه  ذات  علی 
شد علی  برهان اثبات  علی 
کنز مخفی  بود چون ذات  علی 
گشت  از ذات  علی  هم  منجلی 
هست  رازی اندر این  معنی  خفی 
چون نگوید چونکه  می داند صفی 
نی  ندانم چنگ  ذوقت  ساز نیست 
گوش هرکس  لایق  این  راز نیست 
حق  تعالی  بر صفی  ممتحن 
کشف  کرد اسرار خود را نی  به  من 
گنج  علم  علم  الاسماء صفی  است 
نی  صفی  این  هم  ز اسرار خفی  است 
آنکه  در من دم ز من  زد نی  منم 
مشنو این  را من  نگویم  کی  منم 
راز حق  را ای اخی  نبود حجاب 
پردة آن خود تو یی  نیکو بیاب 
پرده زآن هشتند پیش  خانه ها
تا نهان مانند از بیگانه ها
هستی  تو مردم بیگانه  است 
پرده زآن بهر تو پیش  خانه  است 
تا تو را باقی  است زین  هستی  کمی 
شاهد آن راز را نامحرمی 
الغرض گردید یکجا منجلی 
نقطه  ذات  حسین ع اندر علی ع
بود دریایی  نهان در زیر کف 
جوش کرد از قعر و کف  شد برطرف 
موج زن شد بحر ذخار وجود
وز علی  فرمود اظهار وجود
چون علی  در ملک  دین  شد پادشاه
عزم میدان کرد شاه از خیمه  گاه

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
شد سکینه  دامنش  را برگرفت 
داستان عاشقی  از سر گرفت 
کای پدر داری دگر عزم کجا
دل ز ما بگرفته ای دیگر چرا
مر ز ما ظاهر خطایی  دیده ای
که  دل از ما بی کسان ببریده ای
گفت  شه   دارم هوای کوی دوست 
آنکه  در هر جا نگهدار تو اوست 
می روم گر من  خدا یار شماست 
ظاهر و باطن  نگهدار شماست 
مر علی ع شد بر شما شاه و امیر
با علی ع همراه خواهی  شد اسیر
در اسیری او شما را یاور است 
تا به  مقصد رهنما و رهبر است 
چون علی  شد رهنما ای نور عین 
می رساند عنقریبت  بر حسین ع
این  بگفت  و تاخت  در میدان سمند
من  چه  گویم  زین  پس  آمد نطق  بند
عقل  شد بس  تنگ  میدان سخن 
گشته  ویلان در بیابان سخن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -