cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
رسید کوکبه عشق در بهاری خوش
چو لاله جام طرب کش به لاله زاری خوش
بریز خون صراحی که عید قربان است
به کیش عشق کم افتد چنین شکاری خوش
بیار باده و بنشین به همدمی یکدم
به شرط آنکه بود همدم تو باری خوش
ز رقص و دست زدن چون چنار دست مدار
اگر به دست همی آیدت نگاری خوش
اگر چه کار ز مستی خراب می گردد
مدام کار من این است و هست کاری خوش
به عمر دیده نرگس ندیده است به خواب
چنین زمان طربناک و روزگاری خوش
چمن ز طلعت گل خرم و همایون است
که همچو دولت شه سرور روز افزون است
خوش است طرف گلستان و بوستان خرم
بنوش جام جم از دست دوستان خرم
چو لاله خیمه به صحرای شادمانی زن
که غنچه خرگه عیش است و گلستان خرم
بهار و عید چو با هم موافقت کردند
به اتفاق زمین خوش شد و زمان خرم
ز دست ساقی گل جام ارغوانی خواه
که گل خوش است در این وقت و ارغوان خرم
ز بس که زهره ازهر چو زهره ظاهر شد
زمین شده است ز انجم چو آسمان خرم
جهان پیر جوان شد ز اعتدال هوا
که همچو بخت جوان شد همه جهان خرم
چمان به سوی چمن با چمانه  رو که شده ست
چمن چو مجلس بزم خدایگان خرم
شکوفه کرد دل غنچه از شراب سحر
به بانگ مرغ چو بیدار شد ز خواب سحر
شکوفه شمع برافروخت در چمن روشن
نهاد لاله چراغی در انجمن روشن
گشای دیده عبرت که چشم نرگس شد
به وقت صبح به دیدار نسترن روشن
هوای مهر اثر کرد در دل غنچه
نمود راز دل از چاک پیرهن روشن
چو یافت آینه آب صیقلی از باد
نمود در دل او روی یاسمن روشن
زبان سوسن گویا زبانه شمع است
ز تشنگی به در افتاده از دهن روشن
میان باغ تباشیر صبح را امشب
دمید همچو سپیده رخ سمن روشن
تمام برق چو تیغ یمانی شاه است
که می درخشد از جانب یمن روشن
خدایگان سلاطین شهنشه عادل
سحاب راتبه کان یسار دریا دل
شهی که می شود از فتح او ظفر پیدا
ز نور طلعت او هست زیب و فر پیدا
چراغ دوده دولت جلال الدین هوشنگ
که دیده را شود از نور او بصر پیدا
نسیم صبح ز لطفش به گوش گل می گفت
که غنچه را شده صدبرگ در سحر پیدا
ز تاب قهرش گل نار می شود در باغ
که همچو آتش موسی است در شجر پیدا
ز بحر دستش با آب روی دارد تیغ
شده ست از صدف تیغ او گهر پیدا
بلند همت کان ثروت هنر پرور
که شد به نوبت او قیمت هنر پیدا
قضا به نامش آن دم که سکه بر زر زد
ز نام نامی او گشت وجه زر پیدا
جهان به دولت او آرزوی آن دارد
که نا جهان بود او حکم بر جهان دارد
زهی زمان تو از عهد مامضی خوشتر
زمین به فر تو از عرصه سما خوشتر
به صدق مهر تو را صبحدم هوادار است
از آن به صبح شود هر نفس هوا خوشتر
علاج ضعف صبا اهتمام خلق تو کرد
که شد به قوت آن دم به دم صبا خوشتر
فلک به گرد زمین گشت دورها و ندید
به دور عدل تو از روزگار ما خوشتر
اگر چه بنده در ایام دولت تو خوش است
توقع است که داری تو بنده را خوشتر
در این قصیده که اول ردیف او خوش بود
ردیف آخر او هست ظاهرا خوشتر
برین جناب اگر ناصرا دعا گویی
دعا بگو که در آخر بود دعا خوشتر
بهار و عید به روی تو شاد و خرم باد
بقای عمر تو تا انقراض عالم باد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
روز عید است حریفان طرب از سر گیرید
کام دل از لب معشوق سمن بر گیرید
زهد سی روزه ز خشکی اثری کرده بود
ساعتی حظ دماغ از غزل تر گیرید
منقل آرید که گلنار زمستان نار است
غسل از آب رز و قبله ز آذر گیرید
از دم بهمن اگر آب شود روی زمین
همچو رستم سر سرخاب قدح برگیرید
مطربان بهر نوا در دف و نی چنگ زنید
ساقیان بهر طرب صافی ساغر گیرید
یار دشنام دهد بر لب او بوسه دهید
باده گر تلخ بود نقل و شکر برگیرید
یک نفس را که به شادی گذرانید ز عمر
با همه دولت جاوید برابر گیرید
نظم ناصر چو محلی به مدیح شاه است
همچو گوهر سخنش را همه در زر گیرید
تا بیابد ظفر و وقت شما خوش گذرد
باده بر یاد شهنشاه مظفر گیرید
شهریاری که لب از خاتم او کام گرفت
نامداری که زر از سکه او نام گرفت
آنکه منزل چو مه از برج ثریا دارد
در سخا دست چو کان و دل دریا دارد
مفخر آل کیان خسرو عادل هوشنگ
که به اقبال سکندر دل دریا دارد
آن جهانگیر جوان بخت که در روز مصاف
پرچم نیزه ز موی سر اعدا دارد
روز هیجا که ندارند سر خود تن ها
تیغ او پشت سپاهی تن تنها دارد
برکشیده  ست فلک رایت او را سوی خویش
راستی این همه اقبال ز بالا دارد
دست او روز وغا تیغ زند چون خورشید
که به قانون شجاعت ید بیضا دارد
به جز از گرز گرانش نبود هیچ علاج
دشمنش در سر اگر علت سودا دارد
خنجر او که خورد آب ز نیش عقرب
دست در بند کمز ترکش جوزا دارد
هرمرادی که ز همت طلبد نصرت او
دولتش جمله اسباب مهیا دارد
ای جهان از اثر عدل تو آباد شده
سرو در بندگی کلک تو آزاد شده
باد صبح از نفس خلق تو جان می یابد
چشمه آب حیات از تو روان می یابد
دشمنت بس که گریزد ز نظرها چو خیال
خویشتن را ز پس پرده نهان می یابد
آنچه در فر همای است به اقبال ملک
ز عقاب سه پر زاغ کمان می یابد
دولتت تیز شد و می کند آهنگ عراق
که نهاوند به راه همدان می یابد
تیر تو سوی نشان راست رود کز پیکان
به دل دشمن بدکیش نشان می یابد
جان بدخواه تو خواهد ز جهان بیرون شد
زانکه خود را به همه جای گران می یابد
جز مدیح تو نیارد به دهان طوطی نطق
رانکه از شکر شکر تو زبان می یابد
آنچه می جست و نمی یافت سعادت امروز
در کله گوشه اقبال تو آن می یابد
می دهد بهر سمند تو فلک نعل بها
هر چه در همت بحر و دل کان می یابد
آسمان غاشیه قدر تو بر دوش کشید
ماه نو حلقه خدام تو در گوش کشید
حور با دمدمه کوس تو دمساز آمد
سدره با رایت منصور تو همراز آمد
ناله نای در آن حال چو تیغ تو شنید
صوفیی بود که در رقص سرانداز آمد
شعر من سحر شد و داد به من سحرحلال
قوت فکر که جادوی سخن ساز آمد
کوه را چون سخن حلم تو گفتم ز صدا
بی تحمل شد و هر ذره به آواز آمد
دل آواره ما را کرمت باز آورد
دل چو از لطف تو جان یافت روان بازآمد
خسروا خامه من هست درخت عالی
که به بستان هنر سرو سرافراز آمد
عید مهمان عزیز است دو روزش خوش دار
زانکه او مجمع حسن است به صد ناز آمد
سایه دولت او باد مبارک بر شاه
که همایی ست همایون که به پرواز آمد
تا نباید که ز اطناب ملالت باشد
خواهم از بهر دعای تو به ایجاز آمد
چون فلک دور بقای تو ز حد بیرون باد
دولتت چون مه نو روز به روز افزون باد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
شادمانی را مقام آفرینش برتر است
مقصد دولت بلند و مرغ همت بی پر است
دل به غم بسپار و یاد خوشدلی کم کن که ما
در جهان تا بیشتر جستیم شادی کمتر است
نقش سعد از لوح گردون پاک شد گر دیر باز
ثابت و سیار انجم را نحوست رهبر است
خاک بر گردون اگر این فتنه از تأثیر اوست
روی هفت اختر سیه گر این بلا از اختر است
همگنان چون لشکر آراسته صف در صف اند
صفدر لشکرشکن چون شد که دور از لشکر است
آب خضر ای دیده بر خاک ره افشان کین زمان
ماتم جمشید اعظم ثانی اسکندر است
اختیار دور گردون داور گردون پناه
آفتاب هفت کشور ظل حق مسعودشاه
عالمی را در فراق تو همی بینم خراب
وین که می بینم به بیداری ست یارب یا به خواب
نوبهاری را خزان افتاد در ایام تیر
زانکه تیری از قضا آمد سوی او ناصواب
خود گو چون غنچه بی سرش بر باد رو
تیغ گو بی قبضه او زهر خور بر جای آب
تیر را از خون دهان آلوده بینی زانکه بیش
تا ابد از دست شاهنشه نگردد کامیاب
بی تن رویین تن او جوشن ار چه رستم است
دم به دم برباد خواهد رفت چون درع سحاب
قبله ارباب دانش بود باب دولتش
همچو باب او نخواهد یافتن در هیچ باب
هرکه بر آتش نمی پیچید ز دود ماتمش
همچو زلف دلبران بادا قرین پیچ و تاب
سرو باغ ملک را در خاک پنهان کرده اند
گوهر سیراب را با خاک یکسان کرده اند
گر نگرید در فراقش چشم من بی فایده است
ور زبان یادش نیارد در دهن بی فایده است
ماتم شاه است زلف دلبران باید برید
یوسف از چه بر نمی آید رسن بی فایده است
پادشه بر باد شد خاک سیه بر فرق ملک
شمع روشن نیست تشویش لگن بی فایده است
مردن ناوقت او وقت مرا برهم زده است
تا تو را دل در نیاید کس سخن بی فایده است
زرع را گر نارسیده باغبان خواهد درود
دانه افشاندن بر اطراف چمن بی فایده است
روح اگر از اتصال تن نیابد بهره ای
جان نازک طبع در زندان تن بی فایده است
شاه ما در بوستان خلد منزل کرده است
دست خود در گردن رضوان حمایل کرده است
یاد باد آن خط مشکین بر مه تابان او
یاد باد آن ماه مهرافروز نورافشان او
یاد باد آن بر زمین چون سرو بستان رفتنش
یاد باد آن بر سمند بادپا جولان او
رفت آن شاهی که چون خوان گستراندی روز بار
از حمل بریان نهادی آسمان بر خوان او
چون دوال کیش بستی بر میان جوزا صفت
دشمن بدکیش گشتی در زمان قربان او
هر زمان که سرو از نیزه بودی گل ز خون
لاله زاری بشکفاندی غنچه پیکان او
آسمان را بر سر تیرش ترازو گشته است
گر گواهی عدل می خواهی ببین میزان او
ای روان پاک لطف ایزدت پیوسته باد
خاک تربت زیر پهلو هر دمت گلدسته باد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ظهرت من مشارق الانوار
طلعت من مطالع الاسحار
شمس نور الهدای وصفوتها
درکها سابق علی الابصار
آفتاب جمال طلعت یار
پرده برداشت از حقیقت کار
زلف مشکین ز روی خود بگشاد
روز روشن جدا شد از شب تار
صد هزاران حجاب ظلمت و نور
در میان من است و چهره یار
تا به خود می رویم در پیش است
ظلمت و ماه روی آن رخسار
گاه محجوب چشم خویشتن ایم
گاه مدهوش عکس آن انوار
چون تجلی کند جلال قدیم
محو گردد سرادق اسرار
ننهد فکر بر حدوث قلم
نزند عقل بر قدم پرگار
دل چو آیینه گردد از صفوت
روی خود بیند اندر او دلدار
نور رخسار یار نتوان دید
دیده تا برندوزی از اغیار
پرده یک دم ز روی خود بردار
تا بر آید ز منکران اقرار
جان ما را به یک کرشمه ستان
کار ما را به نیم غمزه بر آر
غم ما نیست چشم مست تو را
طاقت غم نیاورد بیمار
هر دم از تیرهای مژگانت
عشق را تیز می شود بازار
پای دل همچو گل پر از خار است
سر او را به چنگ غصه مخار
با طبایع طبیعتم خوش نیست
درشکن گارگاه پنج و چهار
منطقه از میان چرخ گشای
کله از تارک قمر بردار
دفتر تیر را بر آتش نه
بدران چنگ زهره تار از تار
تند بادی از قهر خود بفرست
تا بر آرد ز شمع مهر دمار
تیغ بهرام در نیامش کن
مشتری را به باده ده دستار
هندوی هندسی گردون را
پاک گردان ز روی تخته عبار
آتشی در نهاد عالم زن
تا بسوزد حجاب هژده هزار
گر تو داری به عاشقان اقرار
هرچه جز عاشقی ست هیچ انگار
دل که از درد دوست خالی ماند
پیش سنگ افکنش که شد مردار
هرکه اندر شمار جانان نیست
سبحه در دست او بود زنار
سر اگر پیش بت سجود کند
نیست نقصان چو دل بود با یار
بد بود روی کرده در مسجد
وز درون گشته ساکن خمار
هرکه بر وصل یار عشق آرد
زان چنان عشق گوی استغفار
غرض ما مراد جانان است
عاشقان را به وصل و هجر چه کار
نیست عشق آنچه در بیان آید
فرق باشد ز دیده تا گفتار
گر چه اظهار عاشق از عشق است
عشق ظاهر نگردد از اظهار
گر همه عمر وصف عشق کنیم
گفته باشیم قطره ای ز بحار
زان دهان است گفته ناصر
سایه گوید ز نور خود ناچار
گر نباشد از آن دهان سخنم
کی بود در فشان و گوهر بار

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
دریاب که شد روز جوانی به سر ای دل
در میکده شو رقص کنان باده خور ای دل
با یار نشین از دو جهان بی خبر ای دل
این راز بگو با همه وقت سحر ای دل
در پرده عشاق به سوز جگر ای دل
گر پرده ناموس بر آنی که درانی
کای هر دو جهان مست ز انفاس نسیمت
نقل همه یک قطره ز دریای نعیمت
آزاد نشینم ز بهشت و ز جحیمت
بشناخته ام قاعده طبع کریمت
لطف است مرا یکسر از احسان قدیمت
گر شهد دهی با من و گر زهر چشانی
ای زلف تو را بوسه زده غالیه بر پای
سنبل شده گیسوی تو را هندوی گرای
در دیده کنم منزل تو بگذر و فرمای
شرط است که بر آب روان سرو کند جای
خوناب سرشک از جگر سوخته بگشای
تا عرضه دهد پیش تو اسرار نهانی
چون من به سلامی شدم از لعل تو خرسند
چشمت نظری بر من آشفته نیفکند
تا مهر تو را شد به دلم خویشی و پیوند
در دام سر زلف تو درمانده به صد بند
از زخم بمردیم و ندانیم که تا چند
این سست وفایی بود و سخت کمانی
ای وصف رخ خوب تو برتر ز مگویی
صد طعنه زده روی تو گل را به نکویی
آن زلف و رخ ای باد ببینی و بگویی
کای لاله چه رنگی تو و ای باده چه بویی
دیدیم میان تو و گفتیم که مویی
یا سایه مویی که تو رفته ز میانی
ای چشمه حیوان شده از شرم لبت آب
تابی ز مه روی تو خورشید جهان تاب
از لعل شکربار تو شد خون دل عناب
شد چشم من از شوق رخت چشمه سیماب
هر دم رود ای مدعی از چشم تو سیلاب
گر شرح غم ناصر شوریده بخوانی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دوش مرغان چمن نعره مستانه زدند
آتشی در دل شوریده دیوانه زدند
زاهدان خیمه عشرت سوی میخانه زدند
خیز کز باد صبا زلف سمن شانه زدند
وز رخ شاهد گل پرده برانداخته اند
ساقیان جام جم از باده حمرا کردند
شاهدان باده به روی گل و ریحان خوردند
می فروشان می گلرنگ به خون پروردند
وز گل و سبزه بساطی به چمن گستردند
تا در او مجلسیان بزم طرب ساخته اند
نوبهار آمد و گل های چمن بشکفتند
بلبلان راز دل خویش ز کس ننهفتند
غنچه را دوش چو یاقوت دهن می سفتند
عندلیبان سحرخیز به گل می گفتند
که نسیم سحر از غالیه نشناخته اند
ساقیا رطل گران ده که ز خلوت رستیم
سخن توبه مگو بیش که ما بشکستیم
بنشین کز می نوشین لبت سرمستیم
با گل و لاله چو امروز به می بنشستیم
قامت سرو  سهی  از چه برافراخته اند
باده نوشان که چو من معتکف خمارند
وقت آن است که خاطر به چمن بسپارند
ابر می گرید و مرغان چمن می زارند
هوس سرو و گل آن ها که چو ناصر دارند
رخت سودا همه از سینه بپرداخته اند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
باز مرغ سحری سوی گلستان آمد
وقت می خوردن و آشفتن مستان آمد
بلبل دل شده در ناله و افغان آمد
زاهد از صومعه بگریخت به بستان آمد
جان فشان رقص کنان خرقه گرو کرد همی
ای گل از دیده زیبای تو دزدیده جمال
تشنه آتش یاقوت لبت آب زلال
وصف مهر رخ تو در خم زلف چو هلال
نتوان گفت که در غایت حسن است و کمال
طلعت النیر فی الوجه ام وجه صبی
چرخ را طعنه زند زلف تو در طعنه گری
بیم آن است که از مهر فلک دل ببری
گر ازین عارض گلگون به گلستان گذری
ور بدان غمزه جادوی سوی نرگس نگری
چشم این خیره شود چهره آن غرقه خوی
دوش سرمست گذشتم سوی باغ و لب جوی
مجلسی دیدم و چنگ و دف و ساقی و سبوی
دلبران خورده به هم ساغر می  روی بروی
چون بر آمد ز دل دردکشان هایا هوی
من در آن حالت بنشستم و گفتم هی هی
عمر بر باد شد آن یار پریچهره کجاست
در بهشتیم جدایی ز رخ حور چراست
این چو آن حور بهشتی است همی گویم راست
که چو او روشنی دیده و قوت دل ماست
عیش تلخ است مرا بی لب چون شکر وی
دوش رندان خرابات ندا در دادند
که حریفان صبوحی سر خم بگشادند
باده آن ها که ننوشند حقیقت بادند
عاشقانی که چو ناصر ز جهان آزادند
گوی تا باده بنوشند به چنگ و دف و نی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای عارض تو آینه صنع الاهی
اسرار تو چون حسن رخت نامتناهی
در سایه زلفت شدم ایمن ز تباهی
هر جا که زند چهره تو خیمه شاهی
ابروی تو پیوسته بود هندوی حاجب
رفتی و فراق رخ تو می شکند دل
گر خون بشود از غم رویت چه کند دل
بی یاد لب تو نفس خوش نزند دل
با مهر اگر نسبت روی تو کند دل
جان نعره برآرد که مگو نامتناسب
باز آی که خون جگر از دیده روان شد
دریاب که جانم به جمالت نگران شد
دل در طلبت نعره زنان جامه دران شد
از وصل تو قانع به خیالی نتوان شد
تا مهر بود کس نکند یاد کواکب
ای چشم خرد از رخ ادراک تو محجوب
با عارض تو صورت یوسف نبود خوب
بی بوی تو روشن نشود دیده یعقوب
پا فرق ارادت ننهد بر در مطلوب
… در خواب شود دیده طالب
چون روی تو مه را نبود سیرت و اخلاق
اوصاف جمالت نتوان کرد بر اوراق
هر جور و جفایی که کنی بر من مشتاق
افغان نتوان کرد که در مذهب عشاق
فرمان تو جایز بود و حکم تو واجب
ای نقش تو در دیده سودا زده حاضر
هرگز نکنی یاد من سوخته خاطر
بعد از من و تو گرد جهان روشن و ظاهر
وصف رخ خوب تو و درد دل ناصر
بر دفتر قاضی بود و صفحه کاتب

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
سرنامه نام خداوند پاک
که پیدا کند آدمی را ز خاک
حکیمی که بی فکرت و بی علل
بپیوست ملک ابد با ازل
خطا پوش مشتی پراکنده حال
عطابخش درماندگان بی سؤال
علیمی که داند همه جزء و کل
به باغ قبولش چه خار و چه گل
خبردار اسرار نفس و روان
شناسنده آشکار و نهان
خدایی که گردنکشان را به سر
در آرد کند چون زمین پی سپر
نگارنده کل موجودها
بر آرنده جمله مقصودها
یکی را بسوزد که سازش بود
یکی را نوازد گدازش بود
همه طالبان را هدایت ازوست
همه بی کسان را عنایت ازوست
همو اول است و همو آخر است
همو باطن است و همو ظاهر است
همه او و او از همه ناپدید
به جز چشم او روی او کس ندید
ز ما گفتن او نشاید درست
که سیل اناالحق دویی را بشست
بر آرد گل از خار و شکر ز نی
برون آرد از چوب خشک آب می
ز یک قطره آب خاتم کند
ز یک قبضه خاک آدم کند
به قدرت گل مرده را جان دهد
به جان نیز جانی به جانان دهد
شب و روز در جستنش فاخته
همه گفته کوکو و نشناخته
نه در ما هم این روح شهوانی است
که این روح مخصوص حیوانی است
ز حیوانی آن کس امان یافته ست
که در ذات خود جان جان یافته ست
ز جان نخستین تنت زنده شد
ز جان دوم روح تابنده شد
همو عقل بخشید و رأی صواب
که تابنده قابل شود در خطاب
به جان و خرد مهر او پرورد
به گفتار و کردار ما ننگرد
کلام خدا مصحف احمد است
که پیشش صحف تخته ابجد است
دگر آفرینش که آن کار اوست
غرض ذات اینان ز اظهار اوست
خرد را بدین هر دو مشغول دار
چو دستت دهد دست عزت بر آر
منه پا برون از ره احمدی
گر از خود روی بیخود و مرتدی
خدا را چه سنجی به مقیاس عقل
نشد سفته آن در به مقیاس نقل
کجا عارف باغبان شد درخت
شناسای نجار کی گشت تخت
مکن وصف او را تو از خود قیاس
از او معرفت خواه و آنگه شناس
ندارد چو در فعل او اشتغال
در اوصاف او نیست تغییر حال
چو پاکست از این جمله فرد صمد
مساویست او را ازل با ابد
به راه هویت هوایی مرو
بکن بندگی در خدایی مرو
خدا گر به خدمت قبولت کند
به جذبی ز هستی ملولت کند
به کلی چو یابی خلاص از وجود
همه آن نماید ترا کو نمود
ز غیبش نداند کسی ذات او
که از نفی غیر است اثبات او
نه مبدأست او را نه و نه منتها
محال است بی نفی او انتها
گر از هر معین مبرا شوی
به وحدت رسی بگذری از دویی
خدا را تو واحد به وحدت شناس
نه واحد چو آحاد کثرت شناس
دو عالم گرفت از وجودش نظام
همه ناقص و ذات پاکش تمام
به اول خدا بود و آدم نبود
به آخر ازو یافت نام وجود
اگر گویمت نقش دریاست این
تعجب مکن مذهب ماست این
نخوانم مرکب ندانم بسیط
خدای است بر کل اشیاء محیط

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
خدایا جنایت ز حد برده ایم
به بی شرمی آب خرد برده ایم
نه ما را ز اخلاص بویی خبر
نه ما را ز تحقیق بویی اثر
اگر بر جناب تو سر می نهیم
جناب تو را دردسر می دهیم
ز من نفس بد گر بیابد مراد
فرشته غمی گردد و دیو شاد
مرا نفس من غول رهزن شده ست
ره راست پوشیده بر من شده ست
اگر ره به کعبه نیابم رواست
که این ره که من می روم بر خطاست
به مقصود ما بی خبر می رویم
از و هر نفس دورتر می رویم
فغان من از نفس و تلقین او
کزو بازی آموخت ابلیس او
به وقتی که او مایل طاعت است
به تحقیق مشرک تر آن ساعت است
نه هر طاعتی خاص رحمانی است
که بسیار وسواس شیطانی است
ز پرهیز بی صدق تابد فلاح
که معنی فساد است صورت صلاح
نه در علم اهلیم و نه در عمل
ز ما شد به بنیاد دین صد خلل
اگر باز پرسی ز تقصیر ما
سؤال تو باشد گلوگیر ما
همان به که گیریم پیشت گلو
به درخواست بنهیم پیش تو رو
بیاریم از دیده اشک نیاز
به زاری بگوییم کای کارساز
همه لطف در کار ما کرده ای
همه حاچت ما روا کرده ای
اگر چه شب و روز بد می کنیم
نه با تو که با جان خود می کنیم
تو داناتری حال ما را ز ما
چنان کن که از ما نیاید خطا
تو تدبیر ما کن که ما بیخودیم
همین بیخودی بس که ما با خودیم
به تو می گریزم به تو ای صمد
ز تو داد می خواهم از دست خود
مرا از جفای من آزاد کن
دلم را به الطاف خود شاد کن
اگر من نی ام مستحق کرم
تو گسترده ای عام خوان کرم
نه با خار آن را بها می کند
کرم همچنین اقتضا می کند
اگر هست ناصر فروتر ز خار
تو در فیض بالاتری از بهار

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
منم ننگ هستی و از نیست کم
به فخر دو عالم کشیده رقم
اگر برهمن می نشیند به لات
ز من می زند لاف در سومنات
ز من ننگ بگریزد و نام هم
که از کفر دورم  ز اسلام هم
اگر تحفه اهرمن می برند
کدورت ز احوال من می برند
همیشه در دیر جای من است
مغان را قسم خاک پای من است
نیارم در مسجدی کرد باز
که از من مصلی شود بی نماز
ندادند در میکده جای من
که آتش زند در بنان رأی من
کجا سجده من پذیرد غفور
کزین سر بتان را بود صد نفور
اگر صحبت من به سگ اوفتد
سگ از سیرت من به شک اوفتد
که گر او هم از ماست در پوست کیست
وگر آدمی زاده در پوست چیست
وگر رخت خود را به دوزخ کشم
بسوزند از ننگ در آتشم
شبی در خرابات بارم نبود
وطن بر سر کوی یارم نبود
سحرگه به من گفت رندی به سوز
که در می برآورده شب را به روز
ندارم به میخانه آبی دریغ
وگر نه نبودی شرابی دریغ
خدایا ز رندی تو خود کم نه ای
گر او بود بی آب تو هم نه ای
ز ساقی لطفت شرابی رسان
به خاک من تشنه آبی رسان

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
جهان آفرین رازق ذوالکرم
چو بنهاد بر لوح امکان قلم
به اول قلم عقل کل آفرید
و ز آن تخم صد گونه گل آفرید
و ز و کرد چون نفس اول پدید
چنان از هدایت به ناصر رسید
و زین هر دو جوهر که کردم بیان
به توفیق دارای هر دو جهان
به شش روز نه چرخ گردان شدند
مدار شب و روز دوران شدند
بر افراخته اختران چون چراغ
کواکب ریاحین فلک صحن باغ
ز ارکان در او چار ارکان نهاد
پس آن گه درو در  پنهان نهاد
ولی دو شریک دگر دارد این
بگویم گشاد زبان یقین
به اول نبات است یعنی گیا
که او هست محسوس روح نما
دوم را معادن نشان کرده اند
کزو طوق تاج شهان کرده اند
خلاف حکیمان کوته نظر
که از مغز دین شان نباشد خبر
سبب با مسبب در آمیخته
ولی از میان هر دو بگریخته
اگر مرد رایی و دانای کار
تمامی ازو بین سبب در گذار
من از خلق آوردم این بار بیش
اگر امر خواهی ببین جان خویش
تن و جان به معنی یکی دایره است
که مرد موحد درو سایر است
یکی نیمه اعلی دگر اسفل است
هر آن کس که اسفل بود مهمل است
تنت سفلی و روح علوی شناس
وزین هر خود را همی کن قیاس
تنت ساکن اندر سرای فناست
ولی جان از آن ملک بی انتهاست
ز جان تو هم پرتو عقل تست
چو تن حاصل آمد از آن نفس رست
ترا عقل و جان ره به یزدان برد
ولی نفس و تن ره به شیطان برد
مبادا که اغیار غالب شود
بر اسب خرد دیو راکب شود
حواس تو هر یک بر آرند سر
شود سر به سر جمله خیر تو شر
کژ آید ترا دایره در شمار
گرفتار گردی به روز شمار
ولیکن اگر ره به مرکز بری
برد معشر کون را سروری
ترا استقامت دهد مرکزت
نباشد گرفتاریی هرگزت
کدام است مرکز رسول امم
سرادق نشین جهان کرم

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
هزار آفرین صدر لولاک را
که حق بهر او ساخت افلاک را
محمد که ختم رسل ذات اوست
دو عالم منور ز آیات اوست
رسولی که بی حاجت حرف لب
بیاموخته کردگارش ادب
دل و جان ز نورش نوا یافته
وزو درد بدعت دوا یافته
چو خوان نبوت بگسترده است
جهانی به سیری غذا خورده است
همه کیش منسوخ قانون اوست
وگر نیز موسی است هارون اوست
گرفتار دنیا چو هر کس نبود
به بادی پریشان چو هر خس نبود
ز آثار او طاق کسری شکافت
عجب خاطری کین سخن در نیافت
در آن شب که سلطان معراج بود
فروغ لعمرک بر او تاج بود
براق یهشتی ش در زیر ران
سروش امین در رکابش روان
رهش را چو سدره نشد منتها
لو دنوت
بر او کرد ادا
چو از منتهای مکان درگذشت
سوی لامکان راه را در نوشت
به یک لحظه تا قاب قوسین شد
همه راه در چشم او عین شد
برون و درون جهان را بدید
جهان عیان و نهان را بدید
چو در بی مقامی رسیدش مقام
خدا کرد بر حضرت او سلام
درودی که او را کرامت رساند
کرم بین که هم نام نامت رساند
در آن دم که جنت بر او عرضه کرد
دمی آب بی امت خود نخورد
کسی را که نبود کمالی چنین
کجا راه یابد به حالی چنین
دگر ناصر این بلفضولی مکن
به افصح چه گویی به لکنت سخن
چه تشویش این آستان می دهی
چه دردسر راستان می دهی
کسی را چه حاجت ستایش ز ما
که او را ستاینده باشد خدا
چنان باشد از ما بر او نعت گفت
که از خار خواهد کسی لعل سفت
صفاتش ز رفعت به جای خودست
زمین بوس ما از برای خودست
ز ما صد هزاران درود و سلام
بر اولاد و اسحاب او والسلام

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
شبی اختر بخت تابنده بود
سعادت نظر بر من افکنده بود
فلک داد در دست بختم عنان
ز سعدین در برج طالع قران
نشسته به صدر قضا مشتری
شده زهره مشغول خنیاگری
عطارد گرفته ز حرفم سبق
مه از دفتر من شده یک ورق
رسیده مرا تاج دولت به سر
من از خواب غفلت از او بی خبر
به من هاتفی گفت در نیم شب
که از خواب برخیز ای بی ادب
چو نرگس چه جویی ز مستی و خواب
چو سنبل چرایی تو در پیچ و تاب
چو سرو از دو عالم رو آزاد باش
وگر نه چو گل پست بنیاد باش
به جز دوست چیزی که پیوند تست
اگر جمله جان است پیوند تست
چو آواز هاتف به گوشم رسید
خرد سرمه در دیده دل کشید
چو بیدار گشتم ز خواب اجل
چو غفلت به آگاهی آمد بدل
شبی دیدم از روضه کرده سلام
هوایی ز فردوس داده پیام
زمین را بساطی برانگیخته
ز مهتاب قندیلی آویخته
جهان از نسیم صبا مشکبوی
فلک را به سیماب مه شسته روی
ز کافور شمعی بر افروخته
همه ظلمت شب ازو سوخته
به باغ آمده جمله مرغان به جوش
دل بلبل از عشق گل در خروش
چو مجمر شده چارسوی چمن
در او آتش از لاله عود از سمن
زمانی گذشتم سوی بوستان
میان ریاحین تفرج کنان
مرا در دل آمد تمنای یار
وزین غصه بگریستم زار زار
گهی باد را گفتم این بوی اوست
گهی لاله را گفتم این روی اوست
گهی بوسه بر عارض گل زدم
گهی دست در شاخ سنبل زدم
صبا آمد و داد بوی عبری
که یا صاحب الهم جاء البشیر
سحرگه که جمشید زرین کلاه
بشست از رخ دهر خال سیاه
خور از کوه بر شد به شکل پلنگ
نهنگ شب آمد به دریای زنگ
چو سر برزد از روزنم آفتاب
در آمد ز در سرو سنبل نقاب
بت درد نوش پری روی من
کمان ابروی سلسله موی من
رخ همچو خورشید آراسته
مه از روی او روشنی خواسته
گشاده عقیق گهر پوش را
روان کرده چشمه نوش را
به خود گفتم آیا چه حال است این
وصال است یا خود خیال است این
مرا عقل گفتا که لاحول کن
که خورشید هرگز نگوید سخن
من افتاده با دل در این ماجرا
خرد مانده در قید چون و چرا
ز جان خود به کلی مرا دور یافت
بر آن ذره مانند خورشید تافت
دم از عاشقی می زدی چند گاه
رسیدی به معشوق گم کرده را
دلم را چو خالی ز اغیار دید
همه خود بدید و همه خود شنید
به صد عشوه گفتا که ای ناسپاس
شناسای کونین و حق ناشناس
تو خود راز ما هیچ خالی مبین
به جز قدرت لایزالی مبین
سبب از تو اما رعایت ز ما
طلب از تو اما هدایت ز ما
بسی داستانهای شیرین بگفت
به گوش دلم عاقبت این بگفت
که جان تو چون واقف کار شد
دلت مطلع نور و انوار شد
بگو نامه ای در هدایت تمام
هدایت کن این نامه را نیز نام
ولی خویش را از میان دور کن
موحد شو و گوی از ما سخن
سخن پاک می باید و قلب صاف
که خر مهره گوهر نگردد به لاف
چو من این اجازت ازو یافتم
گهرهای منظوم بشکافتم
دلم داستانی خوش آغاز کرد
در عاشقی بر جهان باز کرد

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -