cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
ای بی خبر از یک نگه رحمت ما
تا چند همی خصومت و زحمت ما
چندی دیدی نتیجه صحبت غیر
یک بار ببین نتیجه صحبت ما
در مدرسه آنچه صحبت یاران است
در صومعه آنچه بر گرفتاران است
زان گاه که مهر تو گزیدم دیدم
کاین ها همه کارهای بیکاران است
مایی و منی ما چو از کار افتاد
این هستی ما به گوشه ای خوار افتاد
ما را چو زخود ساخت ز ما هیچ نماند
مانند سگی که در نمک زار افتاد
آخر یابد هرکه ز صدقش جوید
تخمی که بجا فتاد آخر روید
گویند که هر که یافت حرفی نزند
نی نی غلط است هرکه یابد گوید
دریا چو رود خس نرود پس چه کند
پس با دریای بی کران خس چه کند
عرفان سریست بایدش پوشیدن
می پوشم لیک مشک را کس چه کند
آن را که به ماست بر سر ایمان جنگ
او مؤمن و ز ایمان من او را صد ننگ
مؤمن نشود تا نشمارد یکسان
با بانگ نماز بانگ ناقوس فرنگ
تا می نکنی ز معرفت شیرین کام
حاصل نشود کام تو از نقل کلام
حلوا حلوا اگر بگویی صد سال
از گفتن حلوا نشود شیرین کام
شک نیست که اسم با مسما ماییم
مفهوم تمام زشت و زیبا ماییم
گر گفت کسی به ما بدی رنجه نه ایم
چون ما صدق تمام اشیا ماییم
از بستگی خویش اگر واگردی
بر وارسی خویش مهیا گردی
واگرد به گرد خویش مانند حباب
تا واگردی ز خویش و دریا گردی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
دو عالم را جزای قاتل من ده خدای من
که بس باشد همین ذوق شهادت خون بهای من
چو نفی نفی اثبات است از کشتن نمی ترسم
بقای من چوشمع کشته باشد در فنای من
گذشتن از شراب دهر نبود پیش من مشکل
کز آب هفت دریا تر نگردد پشت پای من
بدن مصروهوا فرعون و هامان نفس و من موسی
خیال وهم ها سحر و دلیل من عصای من
چونور و سایه می خواهد دلم تا متصل باشد
سرمن در کنار او سر او در کنار من

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای مانده ز بحر علم بر ساحل عین
در بحر فراغت است و بر ساحل شین
بر دار صفی نظر ز موج کونین
آگاه ز بحر باش بین النفسین

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آن نیست ره وصل که انگاشته ایم
وان نیست جهان جان که پنداشته ایم
آن چشمه که خضر خورده زو آب حیات
در خانه ماست لیک انباشته ایم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آه ازاین ذکرفسردهچندازین فکر دراز
آه های آتشین و چهره های زرد کو

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چه دردست این که عشقش نام کردند
وزو آشوب خاص و عام کردند
خراباتیست اندر عشق کانجا
می از خون جگر در جام کردند
به یک ساغر در آن میخانه ما را
چنین سرمست و بی آرام کردند
نه یکی روز ز وصل تو نشان یافته ام
نه یکی شب ز فراق تو امان یافته ام
به دو جو بر من اگر هر دو جهان گم گردد
چون ترا یافته ام هر دو جهان یافته ام

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
غمگین دل خود به دهر شاد از که کنیم
چون دلبر خود خودیم یاد از که کنیم
مردم ز فلک داد ز بیداد کنند
ما خود فلک خودیم داد از که کنیم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
افسانه ما گرچه دراز است خوشست
هرچند که عشق جانگداز است خوشست
حسن تو به هر روی که باشد نیکوست
عشق ارهمه بر وجه مجاز است خوشست
هستی که شود نیست ز هستی به دراست
هر زر که شود مس به حقیقت نه زر است
مس را به عمل توان زر خالص کرد
اینجا نظری کن که محل نظر است
با آنکه شب از غصه غمم فرساید
روزم همه آرزو که شب کی آید
آزرده روزگار را القصه
روز دگر و شب دگر می آید
زاهد به خرابات بیا راست مترس
ترسی که در این راه خطرهاست مترس
آن کس که ز ترس او نیایی برما
پنهان ز تو در خرابه ماست مترس
ای هر نفس از جود توام فیض نوی
بی لطف تو صد هزار کوشش به جوی
توفیق تو گر راهنمایی نکند
از سعی به جایی نرسد راهروی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
عشقی خواهم قرین رخساره زرد
یاری خواهم هلاک سازنده مرد
با صد غم و درد تا کند آنم جفت
وز هستی خویش تا کند اینم فرد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
منرباعیات رحمة الله علی قایله
یکی برزگرک دیدم درین دشت
به خون دیدگان آلاله می کشت
همی کشت و همی گفتا دریغا
که باید کشتن و در دشتها هشت
وی ته سر در بیابانم شو و روج
سرشک از دیده پالانم شو و روج
نه تو دیرم نه جایم می کرودرد
همی دانم که نالانم شو و روج
ز دل نقش جمالت در نشو یار
خیال خط و خالت در نشو یار
مجه کردم به گرد دیده پرچین
که خونابه خیالت در نشو یار
تویی لو شکرین و سیمنت بر
مویم دل آذرین و مجه تر
از آن ترسی در آغوشم بیایی
که سیم آذر گداجه آب شکر
دلی دارم دلی دیوانه و دنگ
ز دستم شیشه ناموس برسنگ
به مو واجی چرا بی نام وننگی
کسی کش عاشقن چش نام و چش ننگ
مگر شیر و پلنگی ای دل ای دل
به مو دایم به جنگی ای دل ای دل
اگر دستم فتی خونت بریجم
بوینم تا چه رنگی ای دل ای دل
اگر آیی به جانت وا نواجم
وگر نایی به هجرانت گداجم
هر آن دردی که دیری بر دلم نه
بمیرم یا بسوجم یا بساجم
بوره سوته دلان گرد هم آییم
سخن با هم کریم غم وانواییم
تراجو آوریم غم ها بسنجیم
هر آن سوته تریم و زنین تر آییم
اگر مستان مستیم از تو ایمان
وگر بی پا و دستیم از تو ایمان
اگر گوریم و ترسا ور مسلمان
به هر ملت که هستیم از تو ایمان
به صحرا بنگرم صحرا ته وینم
به دریا بنگرم دریا ته وینم
چه در شهر و چه در کوه و چه در دشت
به هرجا بنگرم آنجا ته وینم
خوشا آنان که هر از بر ندانن
نه حرفی وانویسن نی بخوانن
چو مجنون سر نهن اندر بیابان
به این گوگل روان آهو چرانن
دلی دارم که بهبودش نمی بو
نصیحت می کرم سودش نمی بو
به بادش می دهم نش می بره باد
بر آتش می نهم دودش نمی بو
نوای ناله غم اندوته ذونو
عیار زر خالص بوته ذونو
بوره سوته دلان با هم بنالیم
که قدر سوته دل دل سوته ذونو
نسیمی کز بن آن کاکل آیه
مرا خوشتر ز بوی سنبل آیه
چو شو گیرم خیالت را در آغوش
سحر از بسترم بوی گل آیه
دیته یکدم دلم خرم نمانه
اگر روی تو وینم غم نمانه
اگردرد دلم قسمت نمایند
دل بی درد در عالم نمانه
سرم دیته اگر بر بالش آید
چو نی از استخوانم نالش آید
زهجرانت به جای اشک چشمم
ز مژگان پاره های آتش آید
دلم از عشق رویت گیج و ویجه
گهی سوجه در آتش که بریجه
دل عاشق به سان چوب تر بی
سری سوجه سری خونابه ریجه
دلم از دست هجرانت غمینه
سرینم خاک و بالینم زمینه
گناهم این که مو تد دوست دیرم
هر آنکت دوست دیره حالش اینه
هزارت دل به غارت بر ته ویشی
هزارانت جگر خون گر ته ویشی
هزاران داغ ویش از سینم اشمرت
هنی نشمر ته ار اشمر ته ویشی
اگر دل دلبری پس دل کدامی
اگر دلبر دلی دل را چه نامی
دل و دلبر به هم آمیته وینم
ندانم دل که و دلبر کدامی
به نالیدن دلم مانند نی بی
مدامم درد هجرانت ز پی بی
مرا سوزت گداجه تا قیامت
خدا دونو قیامت تا به کی بی
خود آیین چهره ات افروته تر بی
دلم از تیر عشقت دوته تر بی
ز چه خال رخت ذونی سیاهه
هرآن نزدیک خور بی سوته تر بی
کشیمان گر به زاری از که ترسی
برانی گر به خواری از که ترسی
مو با این نیمه دل از کس نترسم
جهانی دل تو داری از که ترسی
دل نازک مثال شیشه ام بی
اگر آهی کشم اندیشه ام بی
سرشکم گر بوخونین عجب نیست
موآن دارم که در خون ریشه ام بی
نگارینا دل و جانم ته دیری
همه پیدا و پنهانم ته دیری
نذونم مو که این درد از که دیرم
همی ذونم که درمانم ته دیری

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
مننصایح و مواعظه
نظر کن به تاریخ شاهان پیشین
که رفتند زین دیر دیرین محافل
کجا شد فریدون فرخنده سیرت
کجا رفت کیخسروآن شاه عادل
روان است پیوسته از شهر هستی
به ملک عدم از پی هم قوافل
همان گیر کز فیض فضل الهی
شدی بهره مند از فنون و فضایل
به کلک بدیع البیان معانی
در اقسام حکمت نوشتی رسایل
زدی تکیه بر مسند فضل ودانش
نهادند نام تو صدرالافاضل
چه حاصل که از صوب تحقیق درپی
به نزدیک دانا به چندین مراحل
در غم اولذت عیش از دل ناشاد رفت
خو به غم کردیم چندانی که عیش از یادرفت
در دهر کسی که عشق را شاید نیست
یاری که ازو دلی برآساید نیست
صدگونه ملامت که نمی باید هست
یک لحظه فراغتی که می باید نیست
گر کسب کمال می کنی می گذرد
ور فکر محال می کنی می گذرد
دنیا همه سر به سر خیال است خیال
هر نوع خیال می کنی می گذرد
ماییم که هرگز دم بی غم نزدیم
خوردیم بسی خون دل و دم نزدیم
بی شعله آه لب ز هم نگشودیم
بی قطره اشک چشم بر هم نزدیم
آنیم که کوس نیکنامی نزدیم
چون بی خردان دم از تمامی نزدیم
هرگز قدمی به خوشدلی ننهادیم
هرگز نفسی به شادکامی نزدیم

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
ای ذات شریفت بری از چون و چرا
رخشنده ز نور قدمت هر دو سرا
تا چند چو چشم ای گرامی شب و روز
عالم به تو بینیم و نبینیم ترا
هر یوسف کوست با خود اندر چاه است
هر گرگ که بی خود است بر درگاه است
آن کو همه را دیده یکی گمراه است
آن کس که یکی را همه دید آگاه است
تن ملحد و جان موحد آمد ز دو حد
این سوی احد گراید آن سوی لحد
کی باشد و کی که آید از یار مدد
ملحد به لحد رسد موحد به احد
خاک در تو چو سرمه در دیده برم
وانگه به نظر پرده افلاک درم
تو با من و رحم نه که در من نگری
من با تو و زهره نی که در تو نگرم
ای دل ز دم ستور و دد بیرون شو
عاشق شو و از بند خرد بیرون شو
چون گویندت ز نیک و بد بیرون شو
بیرون مشو از خود وز خود بیرون شو

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
حقیقت جز خدا دیدن روا نیست
که بی شک هرچه بینی جز خدا نیست
نمی گویم که عالم زوشده زانک
چنین نسبت به او کردن روا نیست
نه او عالم شده نه عالم او شد
همه جز او وزو چیزی جدا نیست
الله الله جز خدا موجود نیست
واقف این سر بجز معبود نیست
عاشقان دوست بسیارند لیک
کس چو عبدالله بن مسعود نیست
به کین ما کمربندد کسی کش بخت برگردد
چووقت مرگ مارآیدبه گرد رهگذر گردد
ما جمله وجود پاک پاکیم
نه ز آتش و باد و آب و خاکیم
تا حق به دو چشم سر نبینم هرگز
از پای طلب می ننشینم هرگز
گویند که حق به چشم سر نتوان دید
این ایشانند من چنینم هرگز

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
اگر در دلت از کسی شکایت باشد
درد دل تو ازو به غایت باشد
زنهار به انتقام مشغول مشو
بد را بدی خویش کفایت باشد
چون می گذرد عمر کم آزاری به
چون می دهدت دست نکوکاری به
چون کشته خود به دست خود می دروی
تخمی که نکوتر است اگر کاری به

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
کس در کف ایام چو من خوار مباد
محنت زده و غریب و غمخوار مباد
نه روز و نه روزگار و نه یار و نه آل
کافر به چنین درد گرفتار مباد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گرنه علم حال فوق قال بودی چون شدی
بنده اعیان بخارا خواجه نساج را
نفس مرغی مقید در درون است
نگهدارش که خوش مرغیست دمساز
ز پایش بند مگسل تا نپرد
که نتوانی گرفتن بعد پرواز
با هر که نشستی و نشد جمع دلت
وز تو نرمید زحمت آب وگلت
زینهار ز صحبتش گریزان می باش
ور نه نکند روح عزیزان بحلت
چون ذکر به دل رسد دلت درد کند
آن ذکر بود که مرد را مرد کند
هر چند که خاصیت آتش دارد
لیکن دو جهان در دل تو سرد کند
خواهی که به حق رسی بیارام ای تن
وندر طلب دوست به یاران می تن
خواهی مدد از روح عزیزان یابی
پا از سر خود ساز بیارامی تن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ما مرگ و شهادت از خدا خواسته ایم
وان هم به سه چیز کم بها خواسته ایم
گر دوست چنین کند که ما خواسته ایم
ما آتش و نفت و بوریا خواسته ایم
بیش نه آن کت به چشم بیشتر آید
بیش نه آن کس که از تو پیش تر آید
بیشی و پیشی به دانش است و توانش
از دل پاک آید آن نه از پدر آید
در کوی امید منزلی باید و نیست
در کشته عشق حاصلی باید و نیست
گفتی که به صبر کار تو نیک شود
با صبر تو دانی که دلی باید و نیست
ای برده دلم به غمزه جان نیز ببر
بردی دل و جان نام و نشان نیز ببر
گر هیچ اثر بماند از من به جهان
تأخیر روا مدار و آن نیز ببر
در انجمنی نشسته دیدم دوشش
نتوانستم گرفت در آغوشش
صد بوسه زدم به زلف عنبر پوشش
یعنی که حدیث می کنم در گوشش
بستردنی است آنچه بنگاشته ایم
افکندنی است آنچه بفراشته ایم
سودا بوده است آنچه پنداشته ایم
دردا که به هرزه عمر بگذاشته ایم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
این ذوق و سماع ما مجازی نبود
وین وجد که می کنیم بازی نبود
با بی خبران بگو که ای بی خردان
بیهوده سخن به این درازی نبود
گفتم که ز غصه مشکلی بنویسم
وز محنت هجر حاصلی بنویسم
کو دل که بدو حال دلی شرح دهم
کو دست کزو درد دلی بنویسم
این من نه منم اگر منی هست تویی
ور در بر من پیرهنی هست تویی
در راه غمت نه تن به من ماند و نه جان
ور زانکه مرا جان و تنی هست تویی
صد خانه اگر به طاعت آباد کنی
زان به نبود که خاطری شاد کنی
گر بنده کنی به لطف آزادی را
به زانکه هزار بنده آزاد کنی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
از کنار خویش می یابم دمادم بوی یار
زان همی گیرم دمادم خویشتن را در کنار
نه میانش را کناری نه کنارش را میان
وز میان آتش عشقش نمی یابم کنار
پرسید عزیزی که علی ز اهل کجایی
گفتم به ولایات علی کز همدانم
نه زان همه دانم که ندانند علی را
من زان همدانم که علی را همه دانم
نه دیده بود که جستجویش نکند
نه کام و زبان که گفتگویش نکند
هر دل که درو محبت او نبود
گر پیش سگ افکنند بویش نکند
حاشا که ز ضرب تیر و خنجر ترسیم
وز بستن پای و خستن سر ترسیم
ما گرم روان دوزخ آشامانیم
از گفت و شنید خلق کمتر ترسیم
گر بدر منیری و سما منزل تو
وز کوثر اگر سرشته باشد گل تو
گر مهر علی نباشد اندر دل تو
مسکین تو وسعی های بی حاصل تو

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
از سر عشق بی خبری حال ما مپرس
ما غرقه گشته ایم و تو دریا ندیده ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
غم این توده خاک از دل مستان مطلب
کاین غباریست که بر خاطر هشیارانست
عالمی از سر زلف تو پریشان و هنوز
از سر زلف تو بویی به مشامی نرسد
بر خیز تا بجوییم از هر دری مرادی
کز در به روی بستن کاری نمی گشاید
طاعت ناقص من موجب کفران نشود
راضیم گر مدد علت عصیان نشود
وصلش به جستجو نتوان یافتن ولی
آن به که عمر در سر این جستجو رود
گر ز طلب روی نتابد مرید
عاقبت الامر بیابد مراد
هیچ دانی دولت من از کجاست
از در دلها گدایی کرده ام
ما که امروز گرانان جهانیم اینیم
که سبک روح تر از عیسی مریم بودیم
ایضا قطعة فی الموعظة والنصیحة
بر لوح جان نوشته ام از گفته پدر
روز ازل که تربت او باد عنبرین
کای طفل اگر به صحبت افتاده ای رسی
شوخی مکن به چشم حقارت درو مبین
گر در جهان دلی ز تو خرم نمی شود
باری چنان مکن که شود خاطری غمین
بر شیر از آن شدند بزرگان دین سوار
کآهسته تر ز مور گذشتند بر زمین
یاری بجز خدا نتوان خواستن عماد
یا مستعان عونک إیاک نستعین

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
با ناله ما سموم را سودایی است
در آتش ما جحیم را مأوایی است
بر سینه ماست هرکجا کوه غمی است
در دیده ماست هرکجا دریایی است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
خلف علی میان ناصر و از فقرای ستوده احوال بوده از اوست
به غارت رفت یاخون گشت یامحو تماشا شد
خداداند چه پیش آمد دل دیوانه ما را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
من آن روز بودم که اسما نبود
نشان ازوجود مسما نبود
نظر کردم از منظر شاهدان
بجز زلف و رویش هویدا نبود
باشاخه ها اخضر شدم با لاله ها احمر شدم
با باغبانان در چمن من سال ها گل چیده ام
با باد دوران کرده ام در دهر سیران کرده ام
با ابر باران گشته ام در کوه ها باریده ام
من قمری اعلایم از قاف بپریده
دوری به سوی نخجیر در دهر نگردیده
از خویش برون رفتم با خویش درون گشتم
بیرون و درون خویش جز خویش نگنجیده
آستین بر می فشاندم در سماع
دست یار آمد به دستم یللی

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
گفتم بشمارم خم زلفینک جادوش
یک پیچ بپیچید و غلط کرد شمارم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
من غزلیاته
چون رد و قبول همه در پرده غیب است
زنهار کسی را نکنی عیب که عیب است
چرخ فانوس خیال و عالمی حیران درو
مردمان چون صورت فانوس سرگردان در او
در کعبه اگر دل سوی غیر است تو را
طاعت گنه است و کعبه دیر است تو را
گر دل به حق است و ساکن بتکده ای
خوش باش که عاقبت به خیر است تو را
تا کی گویی که گوی اقبال که برد
تا کی گویی که ساغرعیش که خورد
اینها چو فسانه است می باید رفت
اینها چو حکایت است می باید مرد
سلطان گوید که نقد گنجینه من
صوفی گوید که دلق پشمینه من
عاشق گوید که داغ دیرینه من
من دانم و من که چیست در سینه من
مثنوی نقش بدیع
خاک دل آن روز که می بیختند
شبنمی از عشق بر او ریختند
دل که بدان رشحه غم اندود شد
بود کبابی که نمک سود شد
دیده عاشق که دهد خون ناب
هست همان خون که چکد زان کباب
بی اثر مهر چه آب و چه گل
بی نمک عشق چه سنگ و چه دل
دل که ز عشق آتش سودا دروست
قطره خونیست که دریا دروست
سبحه شماران ثریا گسل
مهره گل را نشمارند دل
به که نه مشغول به این دل شوی
کش ببرد گریه چو غافل شوی
آهن و سنگی که شراری دروست
بهتر از آن دل که نه یاری دروست
نیست دل آن دل که در او داغ نیست
لاله بی داغ در این باغ نیست
نازکی دل سبب قرب تست
گر شکند کار تو گردد درست
دامن از اندیشه باطل بکش
دست ز آسودگی دل بکش
کار چنان کن که درین تیره خاک
دامن عصمت نکنی چاک چاک
قدر دل آنها که قوی یافتند
از قدم پاکروی یافتند
عشق بلند آمد و دلبر غیور
در ادب آویز و رها کن غرور
چرخ درین سلسله پا در گل است
عقل درین میکده لایعقل است
جان و جسد خسته این مرهمند
ملک و ملک سوخته این غمند
ای به نظاره شده ای دیده باز
سهل مبین در مژه های دراز
کان مژه در سینه چو کاوش کند
خون دل از دیده تراوش کند
روی بتان گرچه سراسر خوش است
کشته آنیم که عاشق کش است
هر بت رعنا که جباکیش تر
میل دل ما سوی او بیشتر
سوزش و تلخی است غرض از شراب
ورنه به شیرینی ازو خوشتر آب
یار گرفتم که به خوبی پری است
سوختن او نمک دلبری است
ناله ز بی درد نباشد پسند
چند دل و دین چو نه ای دردمند
یا منگر سوی بتان تیز تیز
یا قدم دل مکش از رستخیز
لاله رخان گرچه که داغ دلند
روشنی چشم و چراغ دلند
مهر و جفا کاریشان دلفروز
دیدن و نادیدنشان سینه سوز
حسن چه دل بود که دادش نداد
عشق چه تقوی که به بادش نداد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
آنچه ما زان جان و جانان دیده ودانسته ایم
بهر گفتن نیست بهر دیدن و دانستن است
مقیم کوی فنا بودنم از آن هوس است
که با تو شرکت من دروجود بی ادبی است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
عصیان چو عرق می چکد از جامه ما
دوزخ شده عودسوز هنگامه ما
صبح ازل از ضمیر پاکان برخاست
شام ابد از سیاهی نامه ما

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هر سحرگه بر درت سر می زنم
بر طریق دوستان در می زنم
همچو مرغ نیم بسمل پیش تو
در میان خاک و خون پر می زنم
شب نیست که خون دل غمناک نریخت
روزی نه که آبروی من پاک نریخت
یک شربت آب خوش نخوردم هرگز
کان باز ز راه دیده بر خاک نریخت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
نیست ممکن که به یک شهر دو سلطان باشد
در دل هر که غم اوست غم عالم نیست
درد ما را چاره درد دیگر است
چون خمار می که از می می رود
یار در چشم و دیدنش مشکل
راه نزدیک و طی شدن دشوار
با آنکه پاره کردیم زنجیر عقل صد بار
زان زلف می توان بست ما را به تار مویی
اثر از هستیم نگذاشت فکر آتشین خویی
زسامانم چه می پرسی سری مانده است و زانویی
در چشم کسی که صاحب عرفان است
واجب ظاهر به صورت امکان است
زان گونه که حرف و صوت خیزد ز نفس
پیدایی ما از نفس رحمان است

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
تا از غم هرچه هست بی غم نشوی
تا خاک ره مردم عالم نشوی
تا قطع نظر از خودی خود نکنی
این نکته یقین بدان که آدم نشوی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
بر درگه دوست تحفه جز جان نبری
دردت چو دهند نام درمان نبری
بی درد ز درد دوست نالان گشتی
خاموش که عرض دردمندان نبری

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای که از بادیه عشق خبر می پرسی
پای بردار که کونین دو گامست اینجا
در دل ما هوس وصل کسی افتاده است
که ازو در دل هر کس هوسی افتاده است
چشم گهرشناس نداری چه گویمت
کاین نه صدف چگونه ز یکدانه پر شده است
مپرس ره که ز سرهای رهروان حرم
نشانه هاست که منزل به منزل افتاده است
هر که بنشست به راحت ز سر دل برخاست
وانکه افتاده درین بادیه مشکل برخاست
پای به بالا منه که پایه بلند است
دم ز تقرب مزن که شاه غیور است
خوش آن کسی که زعالم به آرزوی تورفت
به جستجوی تو آمد به گفتگوی تو رفت
تا خود کدام نقش ازین پرده رو دهد
ماییم و عشق با در و دیوار باختن
زاهد سخن ز مشرب توحید می کنی
تحقیق کرده ایم که تقلید می کنی
گویند همرهان طریقت که ای رفیق
آگاه شو که قافله ناگاه می زنند
غافل نیم ز راه ولی آه چاره چیست
زین رهزنان که بر دل آگاه می زنند
بر ما چه زیان که بر صف اعدا زد
مشتی خاشاک لطمه بر دریا زد
ما تیغ برهنه ایم در دست قضا
شد کشته هر آنچه خویش را بر مازد
باید به ره عشق تکاپو کردن
پیوسته به خورشید ازل رو کردن
زین سان که بود ظهور حق از همه سو
باید ز چه روی روی یکسو کردن
آن روز که کردند شمار من و تو
بردند ز دست اختیار من و تو
فارغ بنشین که کارساز دو جهان
پیش از من و تو ساخته کار من و تو
ای دامن و جیب عشق چاک از تو همه
گل های مراد خنده ناک از تو همه
از فیض تو هیچ عنصری خالی نیست
ای آتش و آب و باد وخاک از توهمه
یارب قدمی به راه توحیدم ده
شوقی به نهانخانه تجریدم ده
دلبستگیی به سر تحقیقم بخش
آزادگیی ز قید تقلیدم ده
وله ایضا قدس سره
پیش که هنگامه عالم نبود
غلغل بازیچه آدم نبود
پردگی غیب منزه ز طنز
بود نهان در تتق کنت کنز
چهره وحدت خط کثرت نداشت
طره معنی ره صورت نداشت
عین عدم بود وجود شیون
داشت وجود همه سر در بطون
پاک ز نقش صور فوق و تحت
آینه ساز رخ هستی و بخت
سلسله انفس و آفاق نه
هیچ بجز جلوه اطلاق نه
بلکه در اطلاق زمان شهود
نسبت اطلاق بر او قید بود
داشت به یک دانه جهانی فراغ
نه چمن و هفت گل و چار باغ
در پی این کش مکش کن مکن
بود جهان منتظر امر کن
حسن ازل عاشق مرآت شد
نور ابد پرده کش ذات شد
پرده نشینان شبستان غیب
باز کشیدند برون سر زجیب
خواب گرانان حریم قدم
چشم گشادند ز خواب عدم
نغمه ایجاد دمیدن گرفت
رایحه فیض وزیدن گرفت
بحر ازل نیم نمی بیش نیست
ملک ابد نیم دمی بیش نیست
دهر چو با این همه کس بی کس است
هم نفس من نفس من بس است
من چه و این هستی موهوم من
خنده به علم من و معلوم من
وای بر این دانش اندیشه پیچ
سینه پر از علم و نه معلوم هیچ
فکر و خرد سایل بیرونی اش
چون و چرا عاجز بیچونی اش

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
گلی که یک ورقش آبروی نه چمن است
نشان خاتم سلطان دین ابوالحسن است
از فریب نفس نتوان خامه نقاش دید
ورنه در این سقف رنگین جز یکی در کار نیست
آنکه این نامه سربسته نوشته است نخست
گرهی سخت به سررشته مضمون زده است
یک چراغ است در این خانه و از پرتو آن
هرکجا می نگرم انجمنی ساخته اند
اصل این ذره سرگشته هم از خورشید است
هم بدان اصل محال است که راجع نشود
مشکل حکایتی است که هر ذره عین اوست
اما نمی توان که اشارت بدو کنند
قسمت نگر که کشته شمشیر عشق یافت
عمری که زندگان به دعا آرزو کنند
آن آتشی که از شجر طور شد بلند
منکر مشو که از در و دیوار دیده اند
آن رهروان که رو به در دل نهاده اند
بی رنج راه رخت به منزل نهاده اند
درمانده صلاح و فسادیم الحذر
زین رسم ها که مردم عاقل نهاده اند
آبی بر آتش دل ما هیچ کس نزد
چندان که پیش محرم و بیگانه سوختیم
شمعی که آورد به زبان فیض نور خود
گر آتش خلیل فروزد فسرده به

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -