زندگانی با زنان بایست نیک
زآنکه زن در عیش مرد آمد شریک
ور که ز ایشان هست هیچ اکراهتان
ای بس اکراهی که شد دلخواهتان
هست یعنی اندر آن خیری کثیر
حق نماید زهر را بر طفل شیر
ای بسا مکروه کآن را بر شما
خیر گرداند ز حکمت ها خدا
پس به تفریق زنان صبر و درنگ
پیشه گیرید ار چه دل دارید تنگ
آن شما را هست بهتر از طلاق
و اصلح آمد اتصال از افتراق
ور که میخواهید جفتی را بدل
کرد بر جفت دگر اندر محل
داده اید آن را اگر مالی فزون
چیزی از وی پس مگیرید از فنون
یا که گیریدش به بهتان و گناه
بهر مالی بیدلیل و بیگواه
این چگونه می کنید از وی طلب
این است تأکیدی به انکار و عجب
وآنگهی بعضی رسیده است از شما
بعض دیگر را به تحقیق و رضا
وز شما بگرفته اند ایشان به امس
عهد محکم وقت عقد و گاه لمس
هم مگیرید آن زنان کآبایتان
در نکاح آورده بودند از عیان
بر شما زوجۀ پدر باشد حرام
جز که پیش از نهی از رب الانام
این عمل در نزد عقل معتمد
فاحشه است و دشمنی و راه بد
قبح عقلی فاحشه است و کار زشت
قبح شرعی مقت باشد در سرشت
قبح عرفی شد یقین سآء السبیل
در نظرها نیست ممدوح و جمیل
مادران و دختران و خواهران
بر شما باشد حرام از هر نشان
عمه ها و خاله ها نیز این چنین
هم بنات اخت و اخ بر اهل دین
ام و اخواتی که هست از راه شیر
همچنین باشد به حرمت ناگزیر
مادر زنها و دخترهایشان
شد محرم بر شما فاش و نهان
ور که زن مدخوله نبود باک نیست
هیچ از آن دامان تقوی چاک نیست
هم حرام است از پسرهاتان زنان
آن پسرها که بود ز اصلابتان
جمع مابین دو خواهر نیست کیش
جز هر آنچه از شما بگذشته پیش
بر فعال ماسلف بر بندگان
خود حق آمرزنده است و مهربان
وآنچه آنها محصنات ند از نساء
بر شما باشد حرام و ناروا
محصنات اعنی که صاحب شوهرند
دور و حاضر در نکاح دیگرند
جز زنانی که بر ایشان مالکید
گر به راه امن و ایمان سالکید
یعنی آزادند نی در عقد غیر
میتوان شد مالک آنها را به خیر
بر شما شد فرض از رب الانام
این مراعات از حلال و از حرام
خود حلال است ار که جویید از زنان
غیر از آنهایی که آمد در بیان
خرج مال خود کنید اندر حلال
دور باشید از زنان بد فعال
بهره چون بردید بدهید اجرشان
آنچه باشد بی زیان و زجرشان
بر شما نبود گناهی بیگمان
گر شوید از یکدگر راضی بر آن
بعد از آنچه فرض شد یعنی صداق
وآنچه باشد شرط تزویج از تفاق
حق در افعال است دانا و حکیم
نظم را بنهاد بنیادی قویم
وآنکه نبود مستطیع از روی مال
بر نکاحی کوست نیکوتر به حال
پس به وسع خود که دارید آن به دست
از زنان گیرید بر میلی که هست
زآن کنیزان که بوند از مؤمنات
نفقه کم خواهند و کسوت در حیات
حق به ایمان شما داناتر است
بعضی از بعضی اگر بالاتر است
نزد حق نیکوست ایمان و ادب
نی که مال و زینت و نام و نسب
این نسبها نزد حق ناید به چیز
کیست تا او از ره ایمان عزیز
پس درآرید از طریق سهلشان
در نکاح خود به اذن اهلشان
اجرشان را هم به نیکویی دهید
پارسایند ار که نی شوم و پلید
هم نگیرید از نهانی دوستان
عرض خود دارید محفوظ از زیان
ور که آیند آن کنیزان بر زنا
نصف حد حر بر او باشد روا
این نکاح از ترس آن باشد که تا
کس نیفتد بر فساد و بر زنا
ور شکیبایی کنید آن بهتر است
مر شما را زآن نکاحی کابتر است
حق به خلقان جمله آمرزنده است
هم ریوف و مهربان بر بنده است
خواهد او روشن نماید راه راست
بر شما آنسان که از هادی سزاست
راه آنان کز شما بودند پیش
توبه بپذیرد بود جرم ار که بیش
اوست دانا بر امور مرد و زن
راست کردار اندر افعال و سنن
حق تعالی خواهد از بهر شما
تا که سویش بازگردید از ولا
یا که چیزی را که آن باشد سبب
سوی توبه خواست بهر بنده رب
وآنکه باشد تابع میل خلاف
خواهد از ره مر که یابید انحراف
بر زنا ء آلوده گردد ذیلتان
هم شود بر قبح و فحشا ء میلتان
خواست بار جرمتان را حق خفیف
زآنکه دید آنسان بود خرد و ضعیف
آفریده گشته است انسان ز خاک
خاک هم باشد ضعیف و دردناک

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -