cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
نبود به غیر نام تو ورد زبان ما
یک حرف بیش نیست زبان در دهان ما
چون شمع دم ز شعله شوق تو می زنیم
خالی مباد زین تب  گرم استخوان ما
عرض فنای ما نبود جز شکست رنگ
چون شعله بر گریز ندارد خزان ما
گرد رمی به روی شراری نشسته ایم
ای صبر بیش ازین نکنی امتحان ما
از برگ و ساز قافله بیخودان مپرس
بی ناله می رود جرس  کاروان ما
می خواست دل ز شکوه خوی تو دم  زند
دود سپند گشت سخن در دهان ما
ما معنی مسلسل زلف تو خوانده ایم
مشکل  که مرگ قطع  کند داستان ما
چون سیل بیخودانه سوی بحر می رویم
آگه نه ایم دست  که دارد عنان ما
ما را عجوز دهر دوتا کرد از فریب
زه شد به تار چرخ ز سستی  کمان ما
از طبع شوخ این همه در بند کلفتیم
بستند چون شرار به سنگ آشیان ما
آه از غبار ما که هواگیر شوق نیست
یعنی به خاک ریخته است آسمان ما
بیدل هجوم  گریه ما را سبب مپرس
بی مقصد است  کوشش اشک روان ما

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
خداوندا به آن نور نظر در دیده جا بنما
به قدر انتظار ما جمال مدعا بنما
نه رنگی از طرب داریم و نی از خرمی بویی
چمن گم کرده ایم آیینه ما را به ما بنما
شفیع جرم مهجوران به جز حیرت چه می باشد
به حق دیده بیدل که ما را آن لقا بنما

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
پر تشنه است حرص فضولی کمین ما 
یارب عرق به خاک نریزد جبین ما
آه از حلاوت سخن وخلق بی تمیز 
 آتش به خانه که زند انگبین ما
عمری ست با خیال گر و تاز پهلویم 
 گردون به رخش موج گهربست زین ما
غیراز شکست چینی دل کاین زمان دمید 
 مویی نداشت خامه نقاش چین ما
پیغام عجز سرمه نوا باکه می رسد 
 شاید مگس به پنبه رساند طنین ما
حرفی نشدعیان که توان خواند وفهم کرد 
 بسی خامه بود منشی خط جبین ما
یارب زمین نرم چه سازد به نقش پا 
 داغ گذشتگان نکنی دلنشین ما
بشکسته ایم دامن وحشت چوگردباد 
 دستی بلندکرد زچین آستین ما
چندان نمک نداشت به خود چشم دوختن 
 صدآفرین به غفلت غیرآفرین ما
در ملک نیستی چه تصرف کندکسی
 عنقاگم است در پی نام نگین ما
 گشتیم داغ خلوت محفل ولی چوشمع
 خود را ندید غفلت آیینه بین ما
برخاستن ز شرم ضعیفی چه ممکن است
 بیدل غبار نم زده دارد زمین ما

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
بی ربشه سوخت مزرع آه حزین ما
درد دلی نکاشت قضا در زمین ما
شهرت نوایی هوس نام  سرمه خوست
چینی به مورسید زنقش نگین ما
گشتیم خاک و محو نگردید سرنوشت
خط می کشد غبار هنوز از جبین ما
فرصت کفیل  سیر تأمل نمی شود
آتش زده ست صفحه نظم متین ما
جز در غبار شیشه ساعت نیافته
رفتارکاروان شهور و سنین ما
ناموس راز فقر و غنا در حجاب ماند
دامن به چیدنی نشکست آستین ما
جمعیت دل است مدارای کفر هم
چون سبحه کوچه داد به زنار دین ما
خورشید درکنار و به شب غوطه خورده ایم
آه از سیاهی نظر دوربین ما
چون شمع پیش ازآن که شویم آشیان داغ
آتش فتاده بود پسی انگبین ما
تاکی شود جنون نفسی فارغ ازتلاش
آیینه سوخت از نفس واپسین ما
خواهد به شکل قامت خم گشته برگشود
بسته ست زندگی کمر ما به کین ما
بیدل مباش ممتحن وهم زندگی
چین کمند مقصد عمر ازکمین ما

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
پا به نومیدی شکست آزادی دلخواه ما 
گرد چین دستی نزد بر دامن کوتاه ما
کوشش اشکیم برما تهمت جولان مبند 
 تا به خاک از لغزش پاکاش باشد راه ما
چون حباب ازکارگاهأس می جوشیم و بس 
 جز شکست دل چه خواهد بود مزد آه ما
غفلت کم فرصتی میدان  لاف کس مباد 
 در صف آتش علمدار است برگ کاه ما
صبح هستی صررت چاک گریبان فناست 
 عمرها شد روز ما می جوشد از بیگاه ما
صرف نقصانیم دیگر ازکمال ما مپرس 
 عشق پرکرده ست آغوش هلال از ماه ما
هرنفس کز جیب دل گل می کند پیغام اوست 
 این رسن عمری ست یوسف می کشد از چاه ما
جهل هم نیرنگ آگاهی است اما فهم کو 
 ماسواگر وارسی اسمی است از الله ما
پرتواقبال رحمت بس که عام افتاده است 
 نیست درویشی که باشد کلبه اش بی شاه ما
حلقه پرگارگردون ناکجا خواهی شمرد
 زین کچه بسیار دارد خاک بازیگاه ما
 دقت بسیار دارد فهم اسرار عدم 
 چشم از عالم بپوشی تا شوی آگاه ما 
می رویم ازخویش وهمچون شمع پا مال خودیم
 عجز واکرده است بیدل بر سر ما راه ما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
کوتاه نیست سلسله دود آه ما
آشفتگی به زلف که واگرد راه ما
صاف طرب ز هستی مادردکلفت است
دارد نفس چو آینه روز سیاه ما
دریاد جلوه تو دل از دست داده ایم
نو حیرت است آینه کم نگاه ما
زین باغ سعی شبنم ما داغ یأس برد
برگی نیافتیم که گردد پناه ما
از دستگاه آبله اقبال ما مپرس
درزیرپا شکست ضعیفی کلاه ما
چون اشک سردرآبله پیچیده می رویم
خاراست اگر همه مژه ریزی به راه ما
حیرت گداخت شبنم شکی بهارکرد
باری درین چمن نفسی زد نگاه ما
هرجا رسیده ایم تری موج می زند
عالم طلسم یک عرق است ازگناه ما
در عالمی که فیش رود دعوی حسد
یارب مباد غفلت ماکینه خواه ما
بیدل ز بسکه بی اثر عرض هستی ام
کردی نکرد در دل آیینه آه ما

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
نخل شمعیم که در شعله دود ریشه ما
عافیت سوز بود سایه اندیشه ما
بسکه چون جوهرآیینه تماشا نظریم
می چکد خون تحیر ز رگ و ریشه ما
یک نفس ساکن دامان حبابیم امروز
ورنه چون آب روانی ست همان پیشه ما
گرد صحرای ضعیفی گره دام وفاست
ناله دامن نفشاند ز نی بیشه ما
گر به تسلیم وفا پا فشرد طاقت عجز
باده از خون رگ سنگ کشد شیشه ما
ازگل راز به مرغان هوس بو ندهد
غنچه خامشی گلشن اندیشه ما
باغ جان سختی ما سبزه جوهر دارد
آب از جوی دم تیغ خورد ریشه ما
نفس گرم مراقب صفتان برق فناست
بیستون می شود آب از شرر تیشه ما
دل گمگشته سراغی ست زکیفیت شوق
نشیه بالد اگر از دست رود شیشه ما
وادی عشق سموم دل گرمی دارد
تب شیر است اگرگردکند بیشه ما
نخل نظاره شوقم سراپا بیدل
همچوخط در چمن حسن دودریشه ما

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
می خورد خون نفس اندر دل غم پیشه ما
جوهر تیغ بود خار و خس بیشه ما
بس که چون شمع به غم نشو و نما یافته ایم
شعله را موج طراوت شمرد ریشه ما
سختی دهر ز صبر دل ما زنهاری ست
آب شد طاقت سنگ از جگر شیشه ما
قد خم گشته همان ناخن فرهاد غم است
سعی بیجاست به جز جان کنی ازتیشه ما
شغل رسوایی و مستوری احوال بلاست
کاش آرایش بازار دهد پیشه ما
شور زنجیر جنون از نفس ما پیداست
نکهت زلف  که پیچیده بر اندیشه ما
چشم امید نداریم ز کشت دگران
دل ما دانه ما ناله ما ریشه ما
خامشی ها سبق مکتب بیتابی نیست
یک قلم ناله بود مشق نی پیشه ما
نشیه مشرب بیرنگی ازآن صافترست
که شود موج پری درد ته شیشه ما
بیدل از فطرت ما قصر معانی ست بلند
پایه دارد سخن از کرسی اندیشه ما

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
داغ گل کرد بهار از اثر لاله ما
سرمه گردید صدای جرس ناله ما
محوجولان هوس گشت سروبرگ نمو
داشت پرگار هوا شعله جواله ما
چند چون چشم بتان قافله سالاری ناز
اثر روز سیاه است به دنباله ما
با همه جهل گر از زاهد ومکرش پرسی
سامری نیست فسون قابل گوساله ما
عاقبت همچو چنار از اثر دست دعا
آتش آورد برون زهدکهن ساله ما
بر سیه بختی خود ناز دو عالم داریم
سایه دارد مژه ات بر سر بنگاله ما
همچو شمع از چمن آیینه ساغر زده ایم
گر رسد رنگ به پرواز شود هاله ما
آب باید شدن از خجلت اظهار آخر
عرقی هست گره در نظر ژاله ما
درنه بیضه افلاک شکافی بیدل
تا به کام تپشی بال کشد ناله ما

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
غنچه سان بی در است خانه ما
بیضه گل کرده آشیانه ما
همچو شبنم درین چمن محو است
به نم چشم آب و دانه ما
بال بربال شهرت عنقاست
رنگ آرام در زمانه ما
نیست جزشعله خاک معبد عشق
جبهه سوز است آستانه ما
خواب راحت نه ایم  دردسریم
مشنو از هیچ کس فسانه ما
ناتوان طایر پرکاهیم
گردباد است آشیانه ما
ننشیند مگر به خاک درت
اشک بی دست و پا روانه ما
می کشد انفعال آزادی
سرو از آه عاشقانه ما
شعله آهنگ خون منصوریم
ساز ما سوخت از ترانه ما
حیله زندگی نقاب فناست
کاش روشن شود بهانه ما
دل جمع این زمان چه امکان است
ریشه گل کرد و رفت دانه ما
بس بود همچو دیده بیدل
شوق دیدار شمع خانه ما

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
سعی دیر و حرم بهانه ما
برد ما را زآستانه ما
بسکه در پرده دل افسردیم
تار شد شوخی ترانه ما
حرف زلف مسلسلی داریم
کیست فهمد زبان شانه ما
جلوه کردیم و هیچ ننمودیم
نیست آیینه در زمانه ما
شعله رنگ تا دمید نماند
بود پرواز ما زبانه ما
خجلت اندود مزرع عرقیم
آب شد تا دمید دانه ما
چون سحرگرمتاز حرمانیم
دم سردیست تازیانه ما
از مقیمان پرده رنگیم
بال و پر دارد آشیانه ما
گوشه دل گرفته ایم ز دهر
چون کمان درخود ست خانه ما
به فنا هم زخویش نتوان رفت
در میان غوطه زدکرانه ما
نقش پا شو سراغ ما دریاب
هست ازین در رهی به خانه ما
بیدل ز خوابهای وهم مپرس
ما نداریم جز فسانه ما

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
به پیری الفت حرص و هوس شد آینه ما
بهار رفت که این خار و خس شد آینه ما
 به حکم عجز نکردیم اقتباس تعین
همین مقابل مور و مگس شد آینه ما
 به باد سعی جنون رفت رنگ جوهرتسکین
چنین که تاخت که نعل فرس شد آینه ما
 فغان که بوی حضوری نبردکوشش فطرت
چوصبح طعمه زنگ نفس شد آینه ما
 به کام دل مژه نگشود سرگرانی حیرت
ز ناتمامی صیقل قفس شد آینه ما
 گذشت محمل نازکه از سواد تحیر
که عمرهاست شکست جرس شد آینه ما 
به فهم رازتوبیدل چه ممکن اسث رسیدن
 همین بس است که تمثال رس شد آینه ما

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
از ما پیام وصل تهی کرد جای ما
آخر به ما رسید ز جانان دعای ما
 موج گهر خجالت جولان کجا برد
 از سعی نارسا به سر افتاد پای ما
 با نرگست چه عرض تمنا دهدکسی
 دیدیم سرمه ای که نگه شد صدای ما
 دامان نازت از چه تغافل شکسته اند
 کز ما پر است آینه بی صفای ما
 سرمایه حباب به غیر از محیط چیست
 آب توآب ما و هوایت هوای ما
 پهلو تهی نمودن دریاست ساز موج
 خود را  دمی ز خود بدر آر از برای ما
 وارسته تعلق زنار و سبحه ایم
 نیرنگ این دو رشته ندوزد قبای ما
 برجسته نیست پله میزان خامشی
 یارب به سنگ سرمه نسنجی صدای ما
 حرف طمع مباد برون آید از لباس
 مطلب به خرقه دوخت سیوال گدای ما
 گوهر همان برون محیط است درمحیط 
 با ما چه می کند دل از ما جدای ما
بیدل به وضع خلق محال است زیستن
 بیگانگی اگر نشود آشنای ما

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
فقر نخواست شکوه مفلسی ازگدای ما
ناله به خواب ناز رفت در نی بوریای ما
شکرقبول عاجزی تا به کجا ادانیم
گشت اجابت از ادب درکف ما دعای ما
در چه بلافتاده است  خلق زکف چه داده است
هرکه لبی گشاده است آه من است و وای ما
جیب ففسن ریبده را بخیه خمی سکجاست
تکمه اشک شبنم ست بند سحر قبای ما
گرد خیال عاشقان رفت به عالم دگر
پا به فلک نمی نهد سر به رهت فدای ما
آه که همچوسایه رفت عمر به سودن جبین
از سر خاک برنخاست کوشش بی عصای ما
شمع دماغ تک زدن داد به باد سوختن
برتن ما سری نبود آبله داشت پای ما
در نفس حباب چیست تاب محیط دم زدن
روبه عرق نهفت ورفت زندگی ازحیای ما
در غم جتسجوی رزق سودن دست داشتیم
آبلهرینخت دانه ای چند در آسیای ما
کاش به نقش پا رسیم تا به گذشته ها رسیم
هرقدم آه می کشد آبله در قفای ما
دور بهار لاله ایم فرصت عیش ماکم ست
داغ شدیم وداغ هم گرم نکرد جای ما
در حرمی که آسمان سجده نیارد از ادب
از چه متاع دم زند بیدل بینوای ما

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
گر چنین بالد ز طوف دامنت اجزای ما
بر سر ما سایه خواهدکرد سرتا پای ما
بی نفس در ظلمت آباد عدم خوابیده ایم
شانه زن گیسو سحر انشاکن از شبهای ما
جهد ما مصروف یک سیرگریبان است وبس
غیر این گرداب موجی نیست در دریای ما
برتن ما هیچ نتوان دوخت جزآزادگی
گرهمه سوزن دمد چون سروازاعضای ما
ماجرای بوی گل نشنیده می باید شنید
ای هوس تن زن  زبان غنچه است انشای ما
رنگی ازگلزار بیرنگی برون جوشیده ایم
از خرابات پری می می کشد مینای ما
یار در آغوش و سیرکعبه و دیر آرزوست
تا کجا رفته ست از خود شوق بی پروای ما
سعی همت را ز بی مغزان چه مقدار آفت است
هرکه راگردید سر برلغزشی زد پای ما
دل مصفاکن  سراز وستعگه مشرب برآر
آینه صیقل زدن سیری ست درصحرای ما
ششجهت هنگامه امکان ز نفی ماپر است
رفتن از خود تا کجا خالی نماید جای ما
یک نفس بیدل سری باید نیاز جیب کرد
غیر مجنون نیست کس در خیمه لیلای ما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ز باده ای ست به بزم شهود مستی ما
که کرد رفع خمار شراب هستی ما
بگو به شیخ که ز کفر تا به دین فرق است
ز خودپرستی تو تا به می پرستی ما
زدیم دست به دامان عشق از همه پیش
مراد ما شده حاصل ز پیش دستی ما
به راه دوست چنان مست باده شوقیم
که بیخودند رفیقان ما ز مستی ما
به پیش سرو قدی خاک راه شد بیدل
بلند همتی ما ببین و پستی ما

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
جهان گرفت غبار جنون تلاشی ما
چوصبح تاخت به گردون جگرخراشی ما
حریرکسوت تنزیه فال شوخی زد
به بوی پیرهن آمیخت بدقماشی ما
دل از تعلق اسباب قطع راحت کرد
نفس به ناله کشید از قفس تراشی ما
نداشت گرد دگر آستان یکتایی
خیال قرب شد احکام دور باشی ما
چه ظلم داشت درین انجمن تمیز فضول
که خودپرست عیان کرد خواجه تاشی ما
کسی مباد خجل از تعلق اغراض
عرق به جبهه دماند از نیاز پاشی ما
در آتشیم چو شمع از ضعیفی طاقت
که رنگ رفته نجسته ست از حواشی ما
به هر زمین که فتادیم برنخاست غبار
جهات تنگ شد از پهلوی فراشی ما
ز نشیه می تمکین ما مگو بیدل
قدح در آب گهر زد ادب معاشی ما

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چون نقش پا ز عجز نگردید روی ما
در سجده خاک شد سر تسلیم خوی ما
بیهوده همچو موج زبان برنمی کشیم
لبریز خامشی ست چوگوهر سبوی ما
ای وهم عقده بر دل آزاد ما مبند
بی تخم رسته است چو میناکدوی ما
حیرت سجود معبد راز محبتیم
غیر ازگداز نیست چو شبنم وضوی ما
حرفی که دارد آینه مرهون حیرت است
سیلی خور زبان نشودگفتگوی ما
چون شمع سربلندی عشاق مفت نیست
یعنی به قدر سوختن است آبروی ما
مشهور عالمیم به نقصان اعتبار
اظهارعیب چون گل چشم است بوی ما
گمگشتگان وادی حیرت نگاهی ایم
درگرد رنگ باخته کن جستجوی ما
از بس که خوگرفته وضع ملامتیم
جزرنگ نیست گرشکندکس به روی ما
نتوان کشید هرزه تریهای عاریت
بیدل زبحرنظم بس است آب جوی ما

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
کلک مصوراز چه ننگ  کرد نظربه سوی ما
رنگ شکسته غیرشرم خنده نزدبه روی ما
چاره عیب زندگی غیر عدم که می کند
سخت به روی ما فتاد بخیه بی رفوی ما
باهمه وضع پیش و پس نیست کسی خلاف کس
زشتی ما نمود وبس آینه را عدوی ما
می گذرد نسیم مصر بال گشا از این چمن
لیک دماغ گل کراست تا برسد به بوی ما
غفلت خلق بوده است مخمل کارگاه صنع
چشم به خواب نازدوخت چون مژه موبه موی ما
دل به شکست عهد بست  تا نفس از فغان نشست
معنی ناک آفرید چینی آرزوی ما
نیست به باغ خشک وترمغزتأملی دگر
سر به هوا چو موی سر ریشه زد ازکدوی ما
ذوق تعین هوس  رنج تعلق است و بس
می فشرد تکلف بند قباگلوی ما
سعی طهارت دوام برد ز ما صفای دل
کار تیممی نکرد خاک بسر وضوی ما
در پس زانوی ادب خشک بجا نشسته ایم
ننگ تری چراکشد موج گوهر سبوی ما
طفل تجاهل هوس فاخته داشت در قفس
گشت زعشق منفعل کوکوی هرزه گوی ما
بیدل ازین بهار رفت برگ طراوت وفا
برکه نماید انفعال رنگ پریده روی ما

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
وصف لب توگر دمد ازگفتگوی ما
گردد چوگوهر آب گره درگلوی ما
ای دربهار و باغ به سوی توروی ما
نام تو سکه درم گفتگوی ما
بحریم ونیست قسمت ما آرمیدنی
چون موج خفته است تپش موبه موی ما
از اختراع مطلب نایاب ما مپرس
با رنگ و بو نساخت گل آرزوی ما
ما وحباب آب زیک بحرمی کشیم
خالی شدن نبرد پری از سبوی ما
چون صبح چاک سینه ما بخیه ای نداشت
پاشیدن غبار نفس شد رفوی ما
عمری ست باگداز دل خود مقابلیم
ای آینه عبث نشوی روبروی ما
ناگشته خاک دست نشستیم از غرور
چون شعله بود وقف تیمم وضوی ما
نقاش زحمت خط و خال آنقدر مکش
خط می کشد به سایه موآب جوی ما
تا چند پروری به نفس مزرع امید
بایدکشید خاطر او را به سوی ما
غماز ناتوانی ما هیچکس نبود
بیدل شکست رنگ برون داد بوی ما

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
شوق تو دامنی زد بر نارسایی ما
سرکوب بال وپر شد بی دست پایی ما
درکارگاه امکان بی شبهه نیست فطرت
تمثال می فروشد آیینه زایی ما
زان پنجه نگارین نگرفت رنگ و بویی
پامال یأس گردید خون حنایی ما
یارب مباد آتش از شعله بازماند
خاک است بر سر ما از نارسایی ما
چون گل زباغ هستی ما هم فریب خوردیم
خون داشت درگریبان رنگین قبایی ما
گر اشک رخ نساید بر خاک ناتوانی
زان آستان که خواهد عذر جدایی ما
در راه او نشستیم چندان که خاک گشتیم
زین بیشتر چه باشد صبرآزمایی ما
از سجده حضورت بوی اثر نبردیم
امید دستها سود از جبهه سایی ما
تاکی هوس  نوردی تا چند هرزه گردی
یارب که سنگ گردد خاک هوایی ما
گر در قفس بمیریم زان به که اوج گیریم
بی بال و پر اسیریم آه از رهایی ما
سرها قدم نشین شد پروازهاکمین شد
صد آسمان زمین شد از بی عصایی ما
بیدل اگر توهم بند نظر نباشد
کافی ست سیر معنی لفظ آشنایی ما

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
بر سنگ زد زمانه ز بس ساز آشنا 
 آه از فسون غول به آواز آشنا 
امروز نیست قابل تفریق و امتیاز 
در سرمه گرد می کند آواز آشنا
گر صیقلی به کار برد سعی اتفاق 
 انجام کار دشمن و آغاز آشنا
تا کی درین بساط ز افسون التفات 
 دل می خراشد آینه پرداز آشنا
داد گشاد کار تظلم کجا برد 
 برروی شمع خنده زندگاز آشنا
گر مدعای مرغ نفس آرمیدن است 
 زد حلقه بستگی به در باز آشنا
بشنو نوای نیک و بد از دور و دم مزن 
 دام و قفس خوش است ز پرواز آشنا
چنگ قضاست دهر امان گاه خلق نیست 
 نی ناله داشته ست ز دمساز آشنا
منت کش تکلف اخلاق کس مباد 
 گنجشک را چه سود زشهبازآشنا
از هرچه دم زنی به خموشی حواله کن
 بیگانه ام ز خویش هم از ناز آشنا
 عشق قابل انشاکسی نیافت 
 این انجمن پر است ز غماز آشنا
بیدل به حرف وصوت هم آواره گشت خلق
 بردیم سر به مهر عدم راز آشنا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
چو شمع یک مژه وا کن ز پرده مست برون آ
بگیر پنبه ز مینا قدح بدست برون  آ
 نمرده چند شوی خشت خاکدان تعلق
 دمی جنون  کن و زین دخمه های پست برون آ
 جهان رنگ چه دارد به جز غبار فسردن
 نیاز سنگ کن این شیشه از شکست برون آ
 ثمر کجاست در این باغ  گو چو سرو و چنارت
 ز آستین طلب صدهزار دست برون آ
 منزه است خرابات بی نیاز حقیقت
 تو خواه سبحه شمر خواه می پرست برون آ
 قدت خمیده ز پیری دگر خطاست اقامت
 ز خانه ای  که بنایش  کند نشست برون آ
 غبار آن  همه محمل به دوش سعی ندارد
 به پای هرکه از این دامگاه جست برون آ
 امید و یاس وجود و عدم غبار خیال است 
 از آنچه  نیست مخور غم از آنچه هست  برون آ 
مباش محو کمان خانه فریب چو بیدل
 خدنگ نازشکاری ز قید شست برون آ

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
چه کدخدایی ست ای ستمکش جنون کن از دردسر برون آ 
تو شوق آزاد بی غباری زکلفت بام و در برون آ 
به کیش آزادگی نشایدکه فکر لذات عقده زاید 
ره نفس پیچ وخم ندارد چونی زبند شکربرون آ 
اگر محیط گهر برآیی قبول بزم وفا نشایی 
دلی به ذوق حضور خونین سرشکی از چشم تر برون آ 
دماغ عشاق ننگ دارد علم شدن بی جنون داغی 
چو شمع گر خودنما برآبی ز سوختن گل به سربرون آ 
ز شعله خاکستر آشیانی ربود تشویش پرفشانی 
به ذوق پرواز بی نشانی تو نیز سر زیر پر برون آ 
کسی درین دشت برنیامد حریف یک لحظه استقامت
توتا نچینی غبار خفت ز عرصه بی جگر برون آ
 ندارد اقبال جوهر مرد در شکنج لباس بودن
چوتیغ  و هم نیام بگذار و با شکوه ظفر برون آ
 به صد تب وتاب خلق غافل گذشت زین تنگنای غربت
چو موج خون ازگلوی بسمل تو نیز باکر و فربرون آ
 به بارگاه نیاز دارد فروتنی ناز سربلندی
به خاک روزی دوریشگی کن دگر ببال و شجربرون آ
 جهان گران خیز نارسایی ست اگرنه در عرصه گاه عبرت
نفس همین تازیانه داردکزین مکان چون سحر برون آ 
درین بساط خیال بیدل ز سعی بی حاصل انفعایی
 حیا بس است آبروی همت زعالم خشک تر برون آ

وزن: مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ
نشانه‌های عروضی: U - U - | - | U - U - | - | U - U - | - | U - U - | -
از نام اگر نگذری از ننگ برون آ 
ای نکهت گل اندکی از رنگ برون آ
عالم همه از بال پری آینه دارد
 گو شیشه نمودار شو و سنگ برون آ
 زین عرصه اضداد مکش ننگ فسردن 
 گیرم همه تن صلح شوی جنگ برون آ
تا شهرت واماندگی ات هرزه نباشد 
 یک آبله وار از قدم لنگ برون آ
آب رخ گلزار وفا وقف گدازی ست
 خونی به جگر جمع کن و رنگ برون آ
تا شیشه نه ای سنگ نشسته ست به راهت 
 از خویش تهی شو ز دل تنگ برون آ
یک لغزش پا جاده توفیق طلب کن
 از زحمت چندین ره و فرسنگ برون آ
 وحشتکده ما و منت گرد خرامی است
 زین پرده چه گویم به چه آهنگ برون آ
 افسردگیی نیست به اوهام تعلق
 هرچند شرر نیستی از سنگ برون آ
 در ناله خا مش نفسان مصلحتی هست
 ای صافی مطلب نفسی زنگ برون آ 
زندانی اندوه تعلق نتوان بود
 بیدل دلت از هرچه شود تنگ برون آ

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ازین هوسکده با آرزوبه جنگ برون آ
چو بوی گل نفسی پای زن به رنگ برون آ
فشار یأس و امید از شرار جسته نشاید 
 به روی یکدگرافکن سر دو سنگ برون آ
قدح شکسته به زندان هوش چند نشینی 
 گلوی شیشه دودوری بگیرتنگ برون آ
سپند مجمر هستیندارد آن همه طاقت 
 نیاز حوصله کن یک تپش درنگ برو ن آ
کسی به غفلت و آگاهی توکار ندارد
 هزاربار فرو رو به زیر سنگ برون آ
 سبکروان زکمانخانه سپهر گذشتند 
 تو نیز وام کن اکنون پر و خدنگ برون آ
چو شیشه چندکشد قلقلت عنان تأمل
 ازبن بساط گلوگیر یک ترنگ برون آ
 بهار خرمی دهر غیر وهم ندرد 
 دو روز سیرکن این سبزه زار بنگ برون آ 
مباش بیدل ازین ورطه ناامید رهایی
 تک درستت اگر نیست پای لنگ برون آ

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
ای مرده تکلف از کیف و کم برون آ
گاهی به رغم دانش  دیوانه هم برون آ
 تا ازگلت جز ایثار رنگی دگر نخندد
 سرتا قدم چو خورشید دست کرم برون آ
 تنزیه بی نیاز است از انقلاب تشبیه 
 گو برهمن دو روزی محو صنم برون آ 
صدشمع ازین شبستان درخود زدآتش ورفت
ای خار پای همت زینسان تو هم برون آ
 در عرصه تعین بی راستی ظفر نیست
 هرجا به جلوه آیی با این علم برون آ
 شمع بساط غیرت مپسند داغ خفت
 سربازی آنقدر نیست ثابت قدم برون آ
 چون اشک چشم حیران بشکن قدم به دامان
 تا آبرو نریزی از خانه کم برون آ
 شرم غروراعمال آبی نزد به رویت
 ای انفعال کوثر یک جبهه نم برون آ
 بار خیال اسباب برگردن حیا بند
 تا دوش خم نبینی مژگان به خم برون آ
 اثبات شخص فطرت بی نفی وهم سهل است 
 چون خامه چیزی ازخود باهر رقم برون آ 
بیدل زقید هستی سهل است بازجستن
 گر مردی اختیاری رو از عدم برون آ

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
بود بی مغزسرتند خروش مینا
امشب از باده به جا آمده هوش مینا
 وقت آن شدکه به دریوزه شود سر خوش ناز
 کاسه داغ من ازپنبه گوش مینا
 زندگی کردن  مار به خم عجزکشید
 باده  زنار وفا بست به دوش مینا
 تانفس هست به دل زمزمه شوق رساست
 گم نسازد اثر باد ه  خروش مینا
 ای قدح گوش شو و مژدة مستی دریاب
 گرم نطقی است کنون لعل خموش مینا
 می کشد جلوة لعل تو به کیفیت می
 آب حسرت ز لب خنده فروش مینا
 چشم و دل زیب گرفتاری سودای همند
 خط جام است همان حلقه گوش مینا 
همه جا جلوه فروش است دل  از دیده مپرس
جام این بزم نهفتند به جوش مینا
 قلقلی راهزن گوش شد و هوش نماند
 ورنه صد رنگ نوا داشت خروش مینا
 دل عشاق زآفت نتوان باز خرید
 پرفشان است شکست از برو دوش مینا
بیدل اندر قدح باده نظرکن به حباب
 تا چه دارد نفس آبله پوش مینا

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ازین محفل چه امکان است بیرون رفتن مینا 
که پالغز دو عالم دارد امشب دامن مینا 
نفس سرمایه عجزاست از هستی مشو غافل 
که تا صهباست نتوان برد خم ازگردن مینا 
سلامت بی خبر دارد ز فیض عالم آبم 
حباب من ندارد صرفه در نشستن مینا 
بتاب ای آفتاب عیش مخموران که در راهت 
سفیدازپنبه شد چون صبح چشم روشن مینا 
اگر می نیست ای مطرب تو ازافسانه دردی 
دل سنگین ما خونین به طرف دامن مینا 
حباب باده با ساغر نفس دزدیده می گوید 
که از چشم تو دارد نرگسستان گلشن مینا 
مدد از هیچ کس در موسم پیری نمی خواهم 
که بس باشد مرا برکف عصای گردن مینا 
تحیر در صفای امتیاز باده می لغزد 
پری گویی عرق کرده ست در پیراهن مینا 
دلی آمادة چندین هوس داری بهم بشکن 
مبادا فتنه زاییها کند آبستن مینا 
اگر جوش بقا نبود فنا هم نشیه ای دارد 
که از قلقل مدان آهنگ بشکن بشکن مینا 
امید سرخوشی در محفل امکان نمی باشد 
مگر از خود تهی گشتن شود پرکردن مینا
اگر بیدل ز اهل مشربی تسلیم سامان کن
 رگ گردن ندارد نسبتی باگردن مینا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بیا خورشید معنی را ببین ازروزن مینا
که یاد صبح صادق می دهد خندیدن مینا
ز زهد خشک زاهد نیست باکی سیر مستان را
که ایمن از خزان باشد بهارگلشن مینا
زنام می  زبانم مست و بیخود در دهان افتد
نگاهم رنگ می پیداکند از دیدن مینا
مسیح وقت اگرکس باده را خواند عجب نبود
که هردم باده جان تازه بخشد در تن مینا
سلامت یک قلم در مرکزسنگ ست اگر دانی
شکست یأس می پیچد به خود بالیدن مینا
وداع معنی ات از لب گشودنهاست ای غافل
پری گردد پریشان آخر از خندیدن مینا
سرشت ما و میناگویی ازیک خاک شد بیدل
که ما را دل به تن می خندد از خندیدن مینا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -