cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
ای عشق پروریده تو را درکنار حسن
وی رسته سر و قد تو بر جویبار حسن
ملک جمال بر تو مقرر شود به حکم
گرپای مرد لطف کنی دستیار حسن
هم عاقبت وصال میسر شود که شد
زان پس که حزن داشت به وصل انتظار حسن
با ما به حسن عهد وفا کن که روزگار
تا بنگری خراب کند روزگار حسن
با تشنگان سوخته ی خود به شربتی
گو تا مضایقت نکند آب دار حسن
احسان کنند تا نشود حسن منقطع
کاحسان بود به وجه حسن یادگار حسن
مانع مشو نزاری شاهد پرست را
کو را قرار نیست مگر در جوار حسن
بر طرف گل ستان جهان تا بود گلی
مشنو که از سرش برود خار خار حسن

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گر بگویم که شد از نور تجلی روشن
همه جای و جهت و بام و در کلبه ی من
که کند باور و با هر که بگویم بگوید
این چه حال است و محال این چه حدیث است و سخن
آفتاب آخر در زاویه ای چون گنجد
آفتابی که ضیا بخش زمین است و زمن
در و بام که و جا و جهت و زاویه چه
همه این بود و نه غیری همه جان و بود و نه تن
تا تو بیرون نروی خواجه درون ناید او
نتوان داشت دو ضد با هم در یک مسکن
یک نفس آمد و با من نفسی کرد روان
وان نفس هرگزم از سینه نیامد به دهن
این عجب قصه ی من در همه عالم شد فاش
باز ناگفته و دم نازده در سر و علن
هر زمان رنگی و بر آب زند بیش مرا
من چو واماندگان نیستم اندز یک فن
هر نفس خرقه به رنگ دگرم می پوشد
اوست بر جامه و جان حاکم و بر شخص و بدن
من چو بگذاشته ام مصلحت خویش بدو
خواه گو توبه ی من بشکن و خواهی مشکن
نیک و بد پیش من و توست و گرنه زان جا
هرچه آید همه محمود بود جمله حسن
وقت پوشیدن رازست نزاری خاموش
پرده ی مصلحت از روی طبق بر مفکن
مگر این واقعه در خواب توان دید ار نه
توی نه ای مرد مقامات چنین لاف نزن

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای دل درمانده به حبس وطن
لاف سرا پرده ی بالا مزن
ما و من توست حجب در میان
این حجبات من و ما برفکن
ورنی در قطع طریق کمال
نیست حجابی بتر از ما و من
دعوی اخلاص و محبت مکن
پس چو مرایی به ریا جان مکن
یا برو و پس روی او مکن
یا کم جان گیر و برستی ز تن
یا به مقامات محبت در آی
یا سر خود گیر و زما بر شکن
در ره اخلاص مبین کفر و دین
در صف عشاق مبین مرد و زن
بوش عطا می کنی ای اصل بخل
لاف صفا می زنی ای درد دن
شخص ز همسایگی ات در عذاب
روح ز هم خانگی ات در محن
با که توان گفت که من سال و ماه
در چه عذابم ز دل خویشتن
مغز تهی کردم و رمز آشکار
هیچ نه سر ماند به من نه علن
آری اگر چند صدف شد تهی
کم نشود قیمت در عدن
قصه چه گویم که به جان آمده ست
کار نزاری ز دل پر فتن

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
آخر ای ظالم خدا را یاد کن
بنده را بند غم آزاد کن
یا به مکتوبی روانم تازه دار
یا به پیغامی دلم را شاد کن
گر چه با دست این سخن در گوش تو
از دو زلفت حلقه ای برباد کن
آخرم روزی به شیرینی بپرس
وآنگهم واله تر از فرهاد کن
با تو یاری گفته بود از راه عجز
چاره ی این کشته ی بی داد کن
گفتهای من از کجا او از کجا
هر که را دردی ست گو فریاد کن
یا طمع بگسل نزاری از وصال
یا دلی از آهن و فولاد کن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای پیک مشتاقان بگو امشب بدان پیمان شکن
کز دوستان معتقد شوخی مکن دل بر مکن
مجنون کار افتاده را بندی نه از زنجیر زلف
یعقوب محنت دیده را بویی فرست از پیرهن
با خاطرش ده کای فلان این نیست شرط دوستی
یاران چنینی یاد آورند از مخلصان خویشتن
کاهی شدم من احتمال امکان ندارد بیش ازین
کوه غم است ندوه او بر خاطر این ممتحن
امیدوارم کز وجود ایزد خلاصی بخشدم
وین شخص محنت دیده را زندان غم بر جان من
باری حجاب پیرهن از جان من برداشتی
کز هر چه من بودن نماند الا خیالی از بدن
با آن که خون شد کاشکی بردیده بگذشتی دلم
کز دل چنین افتاده ام همچون زبان در هر دهن
کردی نزاری عاقبت جان در سر مقصود دل
وین قصه در آفاق شد افسانه ی هر انجمن

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
ماه رویا قصد جان مردم بی دل مکن
کار بر بی چارگان ممتحن مشکل مکن
روزگار عاشقان و بی دلان برهم زدی
توبه های زاهدان و صالحان باطل مکن
چشم را رخصت مده بر خون ناحق ریختن
زلف را دام از برای صید بی حاصل مکن
دلبر پیمانشکن را عاقبت محمود نیست
در میان آن جماعت خویشتن داخل مکن
عشقت از من برد صبر و عقل و هوش و دین و دل
ترک این بی صبر و عقل و هوش و دین و دل مکن
خستگان را نوش دارو ده ز لب بی زهر چشم
بر کنار آب حیوان شربت قاتل مکن
دوش با من گفت ملاح خرد کای بی خبر
آشنایی در محیط بحر بی ساحل میکن
بانگ بر من زد خیال دوست کای دشمن پرست
حشو می گوید خرد فرمان آن غافل مکن
یا به رغبت کن نزاری جور خوبان اختیار
یا به غفلت بر سر کوی بلا منزل مکن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای دل نمی گفتم تورا با عشق خود بینی مکن
آنجا که باشد نی شکر دعوی شیرینی مکن
خاصیت یاقوت و زر روشن کند نار و حجر
پس اعتماد دوستی تا یار نگزینی مکن
خود را به سمت ظالمی چون باز دادی وای تو
رحمت نخواهد کرد پی بیهوده مسکینی مکن
ای آنکه غیبت می کنی تشنیع بر ما می زنی
شرط مسلمانی ست این هیهات بی دینی مکن
در پای پیل سیر ما یکسان بود شاه و گدا
چون رخ درین ره راست رو رفتار فرزینی مکن
ما را نظرگاهی بود پوشیده با ماهی بود
زنهار دیگر پیش ما وصف بت چینی مکن
برنه نزاری هان و هان قفل خموشی بر دهان
القصه چون نامحرمان دیگر سخن چینی مکن

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
ای عشق تو در جان من از بدو کن
جانا چنین بیگانگی با ما مکن
ما از الست آورده ایم این اتصال
اینجاست عشق تازه و عهد کهن
از ما اگر چه زلتی صادر شود
تو بر مکن این اتصال از بیخ و بن
در خون مسکینان مرو بی موجبی
بشنو خدا را از نزاری این سخن

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U -
ای دل حصار همت مردان پناه کن
دنیا و دین به مرتبه تسلیم راه کن
تا طفل نفس خو کند از شیر حرص باز
پستان حرص و آز و هوا سر سیاه کن
آیینه است نفس و در او نقش آرزو
هر گه که پیش روی تو برخاست آه کن
عین الیقین معاینه دیدی بیار خاک
در دیده های شرک و شک و اشتباه کن
مردانه باش و هم چو دگر جاهلان مساز
با گرگ نفس یوسف دل را به چاه کن
تا در دریچه ی نظرت نگذرد خسی
یعقوب وار چشم جهان بین تباه کن
دل با خدای دار و به بتخانه راز گوی
در کعبه باش و قبله ز هر سو که خواه کن
در شش در ست نرد حیاتت نزاریا
آخر به شش جهات جهان در نگاه کن
بر جاه این جهان جهنده چه اعتماد
چاه بلاست جاه جهان ترک جاه کن

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گر هیچ می توانی ما را حمایتی کن
پیوند جان خود را با ما عنایتی کن
گر می توان که دستم گیری و در پذیری
بسیار مزد باشد اندک رعایتی کن
یک شب بیا زمانی برگوی داستانی
تا خود سر چه داری آخر حکایتی کن
واجب کند ترحم بر بنده ی مقصر
پندی نصیحتی ده شکری شکایتی کن
اول عزیز کردی آخر مدار خوارم
هم خود بنا نهادی هم خود کفایتی کن
با ما مگو که زر کو آن تنگ پر شکر کو
از گفته ی نزاری بنشین روایتی کن

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
با پای لطف نگارا به کوی ما گذری کن
به چشم رحم خدا را به سوی ما نظری کن
ببخش بر رخ چون کهربا و اشک چو لعلم
از آن دو بسد شیرین نصیب ما شکری کن
به غمزه گوی که آخر نصیب بی گنهی ده
به بوسه گوی که آخر دوای بی بصری کن
به غمزه ی تو جزین التماس شرط نباشد
به ما چو برنگری گو به ناز وانگری کن
از آن وفور کرامت که رسم لطف تو باشد
برای مزد خدا را نثار ما قدری کن
به یک کرشمه که کردی دل از برم بربودی
بیا و باز رهانم به قصد جان دگری کن
به شرح بر سر خاکم نویس قصه دردم
به یادگار در افواه عاشقان سمری کن
نزاریان به حضر چون دوای درد ندانی
مکش جفا ز رقیبان دگر برو سفری کن

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
گر هیچ می توانی ای دل گزارشی کن
با حامی عنایت ما را سپارشی کن
تنها نشین ندارد از عمر هیچ لذت
در بار هر دو عالم ترتیب گردشی کن
مملو شده ست طبعت از لقمه ی مخالف
از ریزه ی محبت خود را جوارشی کن
خواهی که از من و ما یک ره خلاص یابی
از خویشتن برون آ جهدی و کوششی کن
حامی کار ما شو یک باره یار ما شو
میدان شده ست خالی برخیز چالشی کن
تیغ ظهور برکش آفاق کن مسلم
شاهانه لشکری کش مردانه جنبشی کن
یک رنگ شو نزاری در باز هر چه داری
بر آستان مردان بنشین و پوزشی کن
در کنج خویش ساکن بنشین و همچو مردان
از خاک کعبه فرشی وز سنگ بالشی کن

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
ای قامت تو قیامت من
قد تو شکسته قامت من
با سرو روان قامت تو
ساکن نشود قیامت من
مشنو که ز قامت تو دیگر
ممکن شود استقامت من
معنی بلا بلند بالاست
بالای تو و سلامت من
هر عمر که بی تو بگذرانم
هیهات زهی ندامت من
انصاف درین که حیف بوده ست
جز بر در تو اقامت من
هم می برمش به رغبت ار چه
باری ست گران ملامت من
علامه شدم به عشق بازی
شرم علم و علامت من
شکرانه چه می دهی نزاری
اندر عوض غرامت من
رسوای جهان شوی تو هم نیز
زنهار کن از کرامت من

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
آب روی خود ببردم در میان انجمن
از چه از من راست بشنو از دل بی خویشتن
هر زمانم بر سر آمد صد بلا از دست دل
ای مسلمانان خدا را همتی در کار من
یار بر من آستین افشان چو سرو بوستان
من لگدکوب جفای حلق چون صحن چمن
مرحبا با من عرق چینش چه معجز می کند
آنکه با یعقوب کرد از بوی یوسف پیرهن
قارن صف در نکرده ست آن که چشمش می کند
در مصاف دلبری از مژه های پرشکن
صبر من از غمزه ی او می گریزد هم چنانک
در مقامات وغا افراسیاب از تهمتن
طاقت کوپال هیجا و چو من بی چاره ای
احتمال ورطه ی هجران ندارد ممتحن
چون کند مجنون ز مکر نوفل و دیگر حبیب
بایدش ناچاره شد با ضد لیلی تیغ زن
دوست را با دوست باید بود در خوف و رجا
یار را با یار باید بود در سر و علن
اعتراض عاقلان بر عشق مجنون شرط نیست
ای ملامتگر حجاب از چشم خودبین برفکن
یا برو بنشین نزاری چون خردمندان به طوع
یا مرو دنباله ی چشمان  مست پرفتن
یا تحمل کردن جور خطا بینان به طبع
یا حذر کردن ز چشم و زلف خوبان ختن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
کنج خرابات عشق جای من و گنج من
خواه زمان بر زمین خواه زمین بر زمن
ملک قناعت بود سلطنتی معنوی
سلطنتی بی فتور مملکتی بی فتن
از همه جنسم به سر وز همه نوعم گریز
الا از جام می الا از جان  دن
خون دلم می خورد چند خورم خون رز
من شده در خون او او شده در خون من
مایه ی نفع است و ضر دایه ی عقل و جنون
راحت جان است و روح آفت مغز و بدن
می نهد و می کند فعل بد و نیک فاش
قاعده ی صلح و جنگ خاصیت مرد و زن
هم نفسان را به لطف خسته دلان را به طبع
کرده به دم چون مسیح پرورش جان و تن
عربده خو را به قهر بی هده گو را به جبر
کرده به نیش زبان زهر غضب در دهن
هست نفاق و وفاق هر دو درو مجتمع
مشرک اگر نیستی هر دو به هم برشکن
شرک حریف بدست نیک بپرهیز ازو
اصل خلاف است و شر از بن و بیخ اش بکن
بشنو اگر عاقلی پند نزاری برو
هم نفس راح باش با دگران دم مزن

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
هر شب از ایوان به کیوان بگذرد فریاد من
هر زمان در موج خون افتد دل ناشاد من
یا رب از من هیچ یاد آورد آنک از نزد  او
تا برفتم یک نفس هرگز نرفت از یاد من
جور هجران می کشم بر بوی  آن کز وصل  او
باز بستاند شبی دیگر زمانه داد من
عشق هر بار دگر بر من اساسی می نهاد
آمده ست این بار تا بر هم زند بنیاد من
با خردمندان اگر الفت ندارم باک نیست
عشق بر من عرضه کرد اول قدم استاد من
زین کمندم حالیا باری خلاصی روی نیست
محکم افتاده ست قید خاطر آزاد من
در نمی گنجد نزاری خانه بگرفته ست دوست
رخت گو بیرون بر از کنج خیال آباد من

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
مرا جانانه ای باید که باشد غم گسار من
میان نازکش باشد همه شب در کنار من
چه خوش باشد دل آرامی که چون از خواب برخیزد
به غمزه چشم مست او کند دفع خمار من
اگر باشد قیامت باشد اللهم ارزقنا
همین از بخت و دولت چشم دارد انتظار من
ندارم هیچ باقی در جهان جز مونس ساقی
گزیرم نیست از یاری همین است اضطرار من
طمع ببریده ام الا ز روح روح بخشی می
که هم او زنده می دارد دل امیدوار من
جوانی رفت و در پیری به حسرت باز می گویم
دریغا روزگار من دریغا روزگار من
همین درد دلی و زاریی و مختصر نامی
دگر چیزی نمی دانم که ماند یادگار من
عجب دارم اگر رونق پذیرد باز بازارم
چو بر هم زد به کلی شحنه ی تقدیر کار من
سر انگشت پشیمانی گزیدن سود کی دارد
چو بیرون شد زمام دل ز دست اختیار من
ز فرط تشنگی دارم دلی پر آتش حسرت
که خرسندی نمی آرد حدیث آب دار من
سخن جز بر ولا گفتن نزاری مشتبه باشد
چو می گویی مگو جز بر مدار استیار من
غرض دانی چه دانم زین نصیحت حسب حال خود
که در عقل بیرون شد ز عقد اقتدار من

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ببین هلال محرم بخواه ساغر راح
که ماه امن و امان است و سال صلح و صلاح
نزاع بر سر دنیای دون گدا نکند
به پادشه بنه ای نور دیده کوی فلاح
عزیز دار زمان وصال را کـ آن دم
مقابل شب قدر است و روز استفتاح
بیار باده که روزش به خیر خواهد بود
هر آن که جام صبوحی نهد چراغ صباح
کدام طاعت شایسته آید از من مست
که بانگ شام ندانم ز فالق الاصباح
دلا تو غافلی از کار خویش و می ترسم
که کس درت نگشاید چو گم کنی مفتاح
به بوی وصل چو حافظ شبی به روز آور
که بشکفد گل بختت ز جانب فتاح
زمان شاه شجاع است و دور حکمت و شرع
به راحت دل و جان کوش در صباح و رواح

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
أری ماء و بی عطش شدید 
و لکن لا سبیل إلی الورود 
زین نادره تر کجا بود هرگز حال 
من تشنه و پیش من روان آب زلال 
نای و چنگی که گربگان دارند
موش را خود به رقص نگذارند 
و عاجز الرای مضیاع لفرصته 
حتی إذا فات أمر عاتب القدرا
و ما لعضادات العروش بقیه 
اذا استل من تحت العروش الدعایم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
از رعیت شهی که مایه ربود 
بن دیوار کند و بام اندود 
شاه را از رعیتست اسباب 
کام دریا ز جوی جوید آب 
ملک ویران و گنج آبادان 
نبود جر طریق بیدادان 

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
من ندیدم سلامتی ز خسان
گر تو دیدی سلام من برسان
کونوا جمیعا یا بنی اذا اعتری
خطب و لا تتفر قوا آحادا
تأبی القداح اذا جمعن تکسرا
و اذا افترقن تکسرت افرادا

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
اینک می بینم به بیداری ست یا رب یا به خواب 
خویشتن را در چنین نعمت پس از چندین عذاب 
کفل گرد چون گوی چوگانیی 
زحل پیکری زهره پیشانیی 
قدمت قدوم البدر بیت سعوده
و امرک عال صاعد تصعوده 
بنشست و هزار گونه باد اندرسر
سودای هزار کیقباد اندر سر 
خلعوا علیه و زینو  ه و مر فی عز و رفعه 
و کذاک یفعل بالجزو 	ر لنحرها فی کل جمعه 
عسی الله یقضی مانهم بنیله 
فیختم بالحسنی و یفتح بابا 
و بدانک از معظمات وقایع جز به رنج و مثابرت ذل و مکابرت با گردش ایام بیرون نتوان آمد 
چون پلنگی شکار خواهد کرد 
قامت خویشتن نزار کند 
پیش دانا زبان شدت دی 
قصه راحت بهار کند 
دار علی العز و التأیید مبناها 
و للمکارم و العلیاء مغناها 
لما بنی الناس فی دنیاک دورهم 
بنیت فی دارک الغراء دنیاها 
جایی رسیده ای که نبیند محیط تو 
گر سوی چرخ بر شود اندیشه سالها 
روزی که روزگار بنای تو می نهاد 
ناهید رودها زد و خرشید فال ها 
اقمنا کارهین بها فلما 
الفناها خرجنا مکرهینا 
من کان یأمل عندالله منزله 
تنیله قرب الأبرار و الزلفا 
او کان یطلب دینا یستقیم به 
و لا تری عوجا فیه و لا جنفا 
والظلم من شیم النفوس فان تجد 
ذاعفه فلعله لایظلم 

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
آنکس که کند جفت خود اندیشه تو 
اندیشه هرک هست  بر طاق نهد 
این معنی نمودم تا تو نیک بدانی 
انت عینی و لیس من حق عینی 
غض اجفانها علی الأقذاء 
اذا ساء فعل المرء ساءت ظنونه 
و صدق ما یعتاده من توهم 
شیآن یعجز ذوالریاسه عنهما 
رای النساء و امره الصبیان 
اما النساء فمیلهن الی الهوی 
و اخوالصبی یجری بغیر عنان 
لو کنت اجهل ما علمت لسرنی 
جهلی کما قد ساعنی ما اعلم 
الصعو یصفر آمنا فی سربه 
حبس الهزار لانه یترنم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
روانش خرد بود و تن جان پاک 
تو گویی که بهره ندارد ز خاک 
رخش همچو باغی در اردیبهشت 
ببالای او سرو دهقان نکشت
غزال له مرعی من القلب مخصب 
و ظل صفیق الجانبین ظلیل 
فکالشمس تغشی الناظرین بنورها 
و لیس إلیها للأکف سبیل 
کرا در پس پرده دختر بود 
اگر تاج دارد بد اختر بود 

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
ازکس دیت مخواه که خون ریز خود تویی
کالا برون مجوی که دزداندرون تست
خو پذیرست نفس انسانی 
آنچنان گردد او که گردانی 
والنفس راغبه اذا رغبتها 
و اذا ترد الی قلیل تقنع 
و من ینفق الساعات فی جمع ماله 
مخافه فقر فالذی فعل الفقر 
جهان را چه سازی که خود ساختست 
جهاندار ازین کار پرداختست 
و ای قناه لم ترنح کعوبها 
و أی حسام لم یصبه فلول 
و أی هلال لم یشنه محاقه 
و ای شهاب لم یخنه افول
خواستن کدیه است خواهی عشر خوان خواهی خراج 
زانک گر صد نام خوانی یک حقیقت را رواست
چون گدایی چیز دیگر نیست جز خواهندگی 
هرک خواهد  گر سلیمانست و گر قارون گداست 
تمتع من شمیم عرار نجد 
فما بعد العشیه من عرار 
ز روز گذر کردن اندیشه کن 
پرستیدن دادگر پیشه کن 
این عمر گذشته در حساب که نهم  
آخر بچه کار بوده ام چندین سال  

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
با بخت گرفتم که بسی بستیزم 
از سایه آفتاب چون بگریزم 
فیوم علینا و یوم لنا 
و یوم نساء و یوم نسر 
فحب الجبان النفس اورده التقی 
و حب الشجاع العز اورده الحربا 
اذا نحن ادلجنا و انت امامنا 
کفی لمطایانا بلقیاک هادیا 

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
و تری طیور الماء فی وکناتها 
تختار حر النار والسفودا 
و اذا رمیت بفضل کأسک فی الهوا 
عادت الیک من العقیق عقودا 
بی صرفه در تنور کن آن زر صرف را 
کو شعلها بصرفه و عوا برافکند 
طاوس بین که زاغ خورد و آنگه از گلو 
گاو رس ریزهای منقی برافکند 

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
هر کاو به سلامت ست و نانی دارد 
وز بهر نشستن آشیانی دارد 
نه خادم کس بود نه مخدوم کسی 
گو شاد بزی که خوش جهانی دارد 
و اصبحت اخا حزن
فلا فارقک الحزن
روزی نگر که طوطی جانم سوی لبت 
بر بوی پسته آمد و بر شکر اوفتاد 
کسی که عزت عزلت نیافت هیچ نیافت 
کسی که روی قناعت ندید هیچ ندید 
صد کاسه انگبین را یک قطره بس بود 
ز آن چاشنی که در بن دندان ارقم است 
لو ان فی شرف المأوی بلوغ علی 
لم تبرح الشمس یوما داره الحمل 
ان العلی حدیتنی وهی صادقه 
فیما تحدث ان العز فی النقل 
لالک کالجاری الی غایه 
حتی اذا قاربها قاما 

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هذاک مرکوبی و تلک جنیبتی 
بهما قطعت مسافه العمر 
هر آنکس که دارد روانش خرد
سرمایه کارها بنگرد 
خرد رهنمای و خرد ره گشای 
خرد دست گیرد بهر دو سرای 
هم دهنده است و هم ستاننده 
هم پذیرنده هم رساننده 
متوسط میان صورت و هوش 
شده زین سو زبان و زان سو گوش 
مرد چون سوی  او پناه کند 
مرسها را بعلم ماه کند 
پادشاهی شود ز مایه او 
آفتابی شود ز سایه او 
توانا بود هر که دانا بود 
ز دانش دل پیر برنا بود 

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
فاخضل من سقیاه کل مضرج 
واخضر من رباه کل مصنف 
و تلثمت شمس النهار ببرقع 
من طرتیه و السماء بمطرف 
فلا تحقرن عدوا رماک 
و ان کان فی ساعدیه قصر 
فأن السیوف تحز الرقاب 
و تعجز عما تنال الإبر 
ای برادر گر مزاج از فضله خالی آمدی 
ای برادر گر مزاج از فضله خالی آمدی 
ور قوای ماسک و دافع نبودی در بدن 
طفل را از پایه اول نبودی برتری 
فعل طبع از راه تسخیرست بی هیچ اختیار 
در جماد و در نبات  آنگاه ما را بر سری 
چو گویی که هر دانش آموختم 
ز خود وام بی دانشی توختم 
یکی نغز بازی کند روزگار 
که بنشاندت پیش آموزگار 
ای تا به فلک سر تو در خود بینی 
کرده همه عمر وقف بر خودبینی 
خودبین به مثل اگر به سنگی نگرد 
چون آینه ناردش مگر خودبینی 
القول کاللبن المحلوب لیس له 
رد و کیف یرد الحالب اللبنا 

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ناکام شدم به کام دشمن 
تا خود ز توام چه کام روزیست 
مرغی ست دلم بلند پرواز 
لیکن ز قضاش دام روزی ست 
دع عنک لو می فان اللوم اغراء 
و دوانی بالتی کانت هی الداء 
الم تر ان المرء تدوی یمینه 
فیقطعها عمدا لیسلم سایره 

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
مجمر او از درون طبع از برون سو عود سوز
نقش او بیرون و قدرت از درون سو خامه زن 
بر من این رنج بگذرد که گذشت 
ملک خاقان و دولت قیصر 
و کم من قایل انی نصیح 
و تأباه الخلایق و الرواء 
و العلی محظوره الا علی
من بنی فوق بناء السلف 
 اکنون که او به چنین جرمی مؤاخذ گشت ازو اعتماد برخاست و استعطاف او سودمند نیاید 
اذا انت اکرمت الکریم ملکته 
و ان انت اکرمت اللییم تمردا 
فان یکن الفعل الذی شاء واحدا 
فأفعاله اللایی سررن الوف 
حال اگر ز آنچه بود تیره ترست 
عاقبت دل فروز خواهد بود 
شب نبینی که تیره تر گردد 
آن زمانی که روز خواهد بود 

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
زهر در کام او شکر گشتی 
سنگ در دست او گهر گشتی 
لولا اشتعال النار فیما جاورت 
ما کان یعرف طیب عرف العود 
و شاد باد روان آنکس که گفت  
روغن مصری و مشک تبتی را در دو وقت 
هم مزکی سیر باشد هم معرف گندنا 
فلو اخذالله العباد بذنبهم 
اعد لهم فی کل یوم جهنما 

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
اندرین بحر بی کرانه چو غوک 
دست و پایی بزن  چه دانی بوک 
فمن یأته من خایف ینس خوفه 
و من یأته من جایع البطن یشبع 
و لم ار فی عیوب الناس شییا
کنقص القادرین علی التمام 
بقاءک فینا نعمه الله عندنا
فنحن باوفی شکره نستدیمها 
ایها المنکح آلثریا سهیلا 	
عمرک الله کیف یلتقیان 
هی شامیه اذا ما استقلت 
و سهیل اذا استقل یمان 
چندانک نگه میکنم اندر چپ و راست 
من مرد غمت نیم بدین دل که مراست
نمانی مگر بر فلک ماه را 
نشایی مگر خسروی گاه را 
بکام تو گردد سپهر بلند 
تنت شاد باشد دلت ارجمند 

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
چرخ از دهنم نواله در خاک افکند 
دولت قدحم پیش لب آورد و بریخت 
و ایاک والأمر الذی ان توسعت 
موارده ضاقت علیک المصادر 

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
به درنگر ای دل مرو آنجای بخیره 
کان ره نه بپای چو تویی یافته باشد 
بر کیسه طرار منه چشم که ناگاه 
تا در نگری جیب تو بشکافته باشد 
و لیس امرؤ فی الناس انت سلاحه 
عشیه یلقی الحادثات باعزل 

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
رخم مخواه که خرشید راست در حقه 
لبم محوی که سیمرغ راست در منقار 
لکل من الایام عندی عاده 
فان ساءنی صبر و ان سر نی شکر 
الارب ذل ساق للنفس عزه 
الارب ذل ساق للنفس عزه 
و انی لو تعاندنی شمالی 
عنادک ما وصلت بها یمینی 

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
اذا العود لم یثمر و ان کان اصله 	
من المثمرات اعتده الناس فی الحطب 

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ فَعْ
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | -
فرق است میان سوز که ز جان خیزد 
با آنکه به ریسمانش بر خود بندی 

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
من گرد سر کوی تو از بهر تو گردم 
بلبل ز پی گل به کنار چمن آید 
و مثلک ان ابدی الفعال اعاده 
و ان منح المعروف زاد و تمما 
و مجاثم الآساد فی ایامه 
بالعدل صرن مرابض الاطلاء 
و تقاسم الناس المسره بینهم 
قسما فکان اجلهم حظا انا 
بمحمد و آله اجمعین

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
گرچ یادم نکنی هیچ فراموش نه 
که مرا با تو و یاد تو فراوان کارست 
سماع عجیب لمن یستمع 
حدیث حدیث به ینتفع 
رمانی الزمان بأعجوبه 
تکاد الجبال لها تنصدع 
بعوراء تعثر فی ذیلها 
و عذراء تأبی علی المفترع 
بواقعه حرت من حزنها 
کما حار فی الحزن عاف وقع
ای دل چو کشید هجر در زنجیر ت
در دست نماند جز یکی تدبیر ت
تدبیر تو جز تیر سحرگاهی نیست 
تدبیر تو جز تیر سحرگاهی نیست 
ای مرهم صد هزار خسته 
وی شادی صد هزار غمگین 
وی از همه روبها ندیده 	
رای تو ظلام روی تخمین 
و حدیثها کالغیث یسمعه 
راعی سنین تتابعت جدبا 
فیصیخ مستمعا لدرته 
فیصیخ مستمعا لدرته
درختی که پروردی آمد به بار 
بدیدی هم اکنون برش در کنار 
اگر بار خار است  خود کشته ای
وگر پرنیان ست خود رشته ای
الرای قبل شجاعه الشجعان 
هو اول و هی المحل الثانی 
نباید کزین چرب گفتار من 
گمانی به سستی برد انجمن 
که من جز به مهر این نگویم همی 
سرانجام نیکی بجویم همی 
ما هاج نشوی انی مستطیب صبا 
بل ناشق لنسیم العز مرتاح 
اخاطر الهول مأنوسا بغمرته 
کما تمازج صفو الماء و الراح 
هل شارب الخمر الا کل ذی خبل 
خمری دم القرن و الهامات اقداح 
اذا الهام حاربن البزاه لقطعت 
لها شرج الأستاه من شده الحمل 
خموش بودن بر صعوه فریضه بود 
که در حوالی او اژدها بود جوشان 
چنان بفشرم من به کین تو پای 
که گردون گردان درآید ز جای 
همه مرز و بوم تو ویران کنم 
کنام پلنگان و شیران کنم 
و مالک تعنی بالأسنه و القنا 
و جدک طعان بغیر سنان 

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
داده بقلم قرار دولت 
تیغ آمده یار غار دولت 
بگشاده گره ز ابروی بخت
بر بسته همه شکار دولت 

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -