cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
آن بر شکسته از ما باشد که باز آید
این جا دری گشاید آن جا رهی نماید
ما منتظر نشسته برخاسته قیامت
روزی که بار باشد بر ما که در گشاید
هی هی چه گفته آخر با دوست در حضورم
آن جا که دوست باشد چیزی دگر نباید
دنیا و آخرت را بر هم زدیم کلی
چیزی نمانده این جا حاسد چه بر فزاید
تسلیم شو محق را پرهیز کن ز مبطل
بی گانه چون برن شد خانه کیا درآید
این کار را بباید گردی و پهلوانی
نازک مزاج بد دل تسلیم را نشاید
منکر مباش چندین گر در مقام وحدت
دوشیزه یی چو مریم روح اللهی بزاید
نبود شگفت اگر چه بد گو نکو نگوید
عادت بود که عقرب بر سنگ می گزاید
شوریدن نزاری چون بلبل است عمدا
کز فرط شوق چندی بر گل بنی سراید
دو کون در برابر یک ذره یی نسنجد
آن جا که غمزۀ او ما را ز ما رباید

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
این چه بویی ست که از باد صبا می آید
وین چه مرغی ست که از سوی سبا می آید
قاصد حضرت لیلی چه خبر می  گوید
بوی پیراهن یوسف ز کجا می آید
گویی این باد دل آویز بدین خوش بویی
از سر زلف جگرگوشه ما می آید
امشب ای هم نفس صبح گر از من پرسد
گو هنوزش نفسی هم به رجا می آید
به چه مشغول بباشم که فراموش کنم
یار و از هرچه کنم یاد که وا می آید
من بر آنم که به محشر چو برانگیزندم
همچنان از لحدم بوی وفا می آید
به دو ابروی کمانت که به سر بازآیم
پیش آن تیر که از شست شما می آید
تلخ و شیرین که از آن دست بود فرقی نیست
هرچه احباب فرستند عطا می آید
تا به بالای تو در می نگرم باکی نیست
گر ز بالای سرم سنگ بلا می آید
آن که مشتاق تو باشد اگر بر سر تیغ
رفته باشد چو تو گویی که بیا می آید
معتقد باک ندارد که در آتش چو خلیل
اگرش دوست بگوید به رضا می آید
مرد این راز نبودیم ولی سنگ نیاز
همه برپا و سر بی سر و پا می آید
گو سپر هم چو نزاری به سر آب انداز
هرکه را تیر ملامت ز قفا می آید

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ز بس که در نظرم آفتاب می آید
ز چشم مردمک دیده آب می آید
همی گذشت به تعجیل و خاطرم می گفت
فرو گریز که مست خراب می آید
کبوتری که نشیمنگهش هوای دل است
به صید کردن جان چون عقاب می آید
حیا نمی کند از مردم و نمی ترسد
ز چشم بد که چنان بی نقاب می آید
خدنگ غمزۀ او بر دلم خطا نشود
وگر خطاست مراهم صواب می آید
دلم بر آتش و افسردگان نمی دانند
که بوی سوختگی زان کباب می آید
فراق سخت کریه است و صبر مستعجل
متاع نازک و خر در خلاب می آید
نه سینه را به چنین روز عشق می سازد
نه دیده را به چنین دیده خواب می آید
سر و دماغ گران جانی نزاری نیست
مرا که طوق گریبان طناب می آید

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ز باد بوی عرق چین یار می آید
خصوص آن که نسیم بهار می آید
چو سر ز جیب عرق چین برآورد گویی
نسیم خلد ز دار القرار می آید
کدام آهوی مشکین که در رکاب بهار
سپاه تبت و چین و تتار می آید
چه موسم است و چه معجز که مرغ زار بهشت
بدین جهان ز پی اعتبار می آید
بهار ساقی بزم مخدرات چمن
مشاطه وار به رنگ و نگار می آید
به کف پیاله و لاله گرفته می طلبد
بنفشه را که به دفع خمار می آید
درو دمد دم باد سحر به سحر حلال
وگرنه بید چرا مشک بار می آید
فضای باغ بیاراست فرش زنگاری
که ابر بر سر گل پرده دار می آید
شکوفه باز به طرف چمن درم ریزان
فراز سبزه به رسم نثار می آید
نثار موکب حسن غزال چشمان را
کم از سری بود آن هم به کار می آید
ز چنگ نیست که آواز زیر و زاری او
ز ناله های نزاری زار می آید
در آرزوی لب یار مهربان هرشب
ز سینه جان به لبم چند بار می آید
ز نوک خار مژه اشک لاله گون بچکد
چو یادم از گل رخسار یار می آید

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
حذر ز فتنۀ آن ترک مست می باید
چنان که هر که بگیرد ز دست برباید
که زهره دارد از آن سنگ دل که برباید
مگر کسی که به جان التفات ننماید
دلی به هر سر مویی ز زلف بر بندد
اگر گره ز کمند نغوله بگشاید
میان راه بیا تا بگیرمش دامن
به دادخواه ببینم کزو چه می آید
چو دل برفت به یک بوسه التفات کنم
و گر سرم برود نیز گو برو شاید
ز روی خوب چو اخلاق زشت قاعده نیست
بدین قدر نه بر آنم که منع فرماید
یقینم ار همه جز آب زندگانی نیست
به خون هم چو منی دست در نیالاید
به حسن غره نباشد مگر چو می داند
که گل به باغ پس از هفته یی نمی پاید
که در زمانه بر آساید از حیات دمی
کسی که یک نفس از عیش بر نیاساید
نزاریا دو سه روزی که هست تازه بر آی
که از حیات حصول مرا دمی باید

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ملامت نیست گر گویم مرا با دوست می باید
مگر قاضی بدین فتوا جوابی باز فرماید
چو مجنون از غم لیلی اگر زاری کنم زیبد
چو فرهاد از لب شیرین اگر شوری کنم شاید
از آن ترسم که قاضی گوید این از شرع بیرون است
بترسد او هم از طعنه درین فن سعی ننماید
به روی مردمان گوید که شرط عشق آن باشد
که هر شب دود حسرت تا به روز از دیده پالاید
ز پا ننشیند و بر سر زنان در شهر می گردد
به آه آتشین از آسمان سیاره برباید
دمی بر وجد نجد آرد زمانی با سبع گردد
میان بر بیستون بندد کمر بر کوه بگشاید
به شرح عقل و قهر عشق پژمان است و پوشیده
که هر کو دل بداد از دست بیش از خود نیاساید
نزاری را به جز زاری نمانده ست ای مسلمانان
نزاری چون کند مسکین چو کارش بر نمی آید
مگر هم عاقبت باری به زر روزی دهد او را
بدین صیقل ز روی خاطرش زنگار بزداید

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بی خبری گر به هوش باز نیاید
هیچ خلل در جهان راز نیاید
معترفم معترف که عقل ندارم
عقل پرستی و عشق باز نیاید
عقل به یاسای عشق زهره ندارد
هیچ کبوتر به پیش باز نیاید
سوخته داند نیازمندی عشاق
آن که فسرده ست ازو نیاز نیاید
آتش اگر در وجود شمع نیفتد
موم بیفسرده در گداز نیاید
از من بیدار دیده پرس اگر امشب
بر دل کوته نظر دراز نیاید
کافرم از بت ببیند ابروی جفتش
پیش وی از طاق در نماز نیاید
عیب کنند ار بنالد از تو نزاری
کیست کش از دل نواز ناز نیاید
دل به کسی داده ام که جان نبرم زو
خود به ازین جان به کار باز نیاید

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
خیز و به یرغو بده زود ایاغ نبید
هین که ز اردوی باغ ایل چی گل رسید
سبزه به اشجار بر حلۀ اخضر فکند
لاله به کهسار در چادر اطلس کشید
خاک مثال هوا غالیه فرسای گشت
باد گریبان گل تا بن دامن درید
کلبۀ عطار شد ساحت گیتی ز بس
بوی ریاحین که باز وقت سحر در دمید
چارصفت کرده ام وقت بهار اختیار
شاهد و دیدار گل سایۀ بید و نبید
آن که ثباتیش هست در قدم ما برفت
و آن که حیاتیش هست شیوۀ ما برگزید
فرقت احباب عیش می برد از طبع ما
ورنه که کرده ست فوت صحبت عیش رغید
آن که ز غفلت نداشت دامن عیش استوار
بس که ز جور فراق دست به دندان گزید
رنج شب گور برد آن که شبی روز کرد
وان که به شب برد باز روز قیامت گزید
بوی سلامی نداد باد قهستان ما
ورنه ز ما نامه برد مرغ کزان سو پرید
پیش حبیب ای صبا حال نزاری بگو
غم که به رویش رسید خون که ز زخمش دوید

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
خوش آید به آواز بلبل نبید
سحر کاسه یی دو بباید چشید
جمادی بود گر نجنبد ز جای
که آواز بربط به گوشش رسید
دم نقد را دان که داند که باز
که خواهد ز ما سال آینده دید
چو بر شد ز آواز بلبل سماع
صلات مؤذن که خواهد شنید
چو شد ممتلی مغزت از خند ریس
چنان دان که ایزد جهان نافرید
ز بالای منبر می صاف را
نباید شکستن بباید شمید
دری کان ز بدو ازل بسته اند
چه گویی که آن در ندارد کلید
سکندر ز ظلمت نمی رست اگر
ز آب خضر جرعه یی می کشید
فرو رفت بر هرزه شوریده کار
از آن گه که گرد جهان بر دوید
ندانست کان قطرۀ آب چیست
چو ماهی از آن آرزو می تپید
به دور نزاری اگر می فتاد
نمی گفت مسکین نمی آرمید

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
ما را به سر کوی خرابات برآرید
این کار مهم تر ز مهمات بر آرید
گو مدعیان از سر تشنیع و شماتت
شوری ز میان خانۀ طامات بر آرید
این پیر ملامت زده را سلسله در حلق
خلقی ز پی اش گرد محلات بر آرید
و آن گه به سر دارانا الحق چو حسینش
بر موجب محضر به سجلات بر آرید
امروز ملامت که چنین منکر عشقید
فردای قیامت همه هیهات برآرید
ای بی خبران تا به درآیید ز خلقی
یک سر به خدا دست مناجات برآرید
گردن مکشید از لگد عشق به تسلیم
وز چاه طبیعت سر مافات برآرید
از اهل هدا عذر محاکات بخواهید
و آن گه سر همت به سماوات برآرید
پایی به وفا در ره اخلاص بکوبید
دستی به صفا گرد موالات برآرید
از خود به درآیید و ملاقات ببینید
تسلیم بباشید و مرادات برآرید
دست از من و ما و خودی خویش بدارید
دود از هبل و برهمن و لات برآرید
یا بر گهر سفتۀ من عیب مگیرید
یا زین درر را ز بحر مجابات برآرید
گر پند نزاری بنیوشید سر فخر
از ذروۀ گردون به مباهات برآرید

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
چه محنت است که در عاشقی به ما نرسید
کجا شدیم که صد فتنه از قفا نرسید
به روی ما همه رنجی رسید در غم دوست
مگر که راحت رویش به روی ما نرسید
فراغت دل از آن داشتیم یک چندی
که عشق او به سر جان مبتلا نرسید
طمع به وصل چو اویی حماقتی ست عظیم
که پادشاهی عالم به هر گدا نرسید
اگر ز عشق ملامت به ما رسد چه عجب
بلای سرزنش عاشقات کجا نرسید
ز هجر و وصل چه نقصان کمال مجنون را
اگر به خلوت لیلی رسید یا نرسید
نزاریا چو تو رفتند ره روان بسیار
که یک رونده درین ره به منتها نرسید

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مرا نماز نبوده ست هوش یار به عید
بیا که وقت نیازست می بیار به عید
ثواب آخرتت را دو گانه ای بگزار
سه کاسه یی به صبوحی به من سپار به عید
شب برات گرفتم بهانه می کردی
چو روزۀ رمضان تا کی انتظار به عید
چرا که مست نباشم چنان که بنمایند
به یک دگر همه خلقم هلال وار به عید
کجاست مطرب و چنگ و دف این چه رسوایی ست
ازین نباشم هرگز به اختیار به عید
خطیب مست شبانه ست و مقری ک خاموش
ز الصلات تو کی بشکند خمار به عید
ز دست ساقی و شاهد نه او که شیخ اسلام
فرو برد به تبرک می آشکار به عید
ثلاثه یی بدهش تا فراز منبر وعظ
فصاحتی کند این پیر شرم سار به عید
صبوح اگر چو نزاری روی به لطف کلام
درآمدی و بکردی شکر نثار به عید

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
زان گوشۀ دهن که شکر می کنی نثار
یک بوسه بی مکاس بده جان من بیار
گردن مکش نغوله بده کودکی مکن
در چاشنی بوسه غرض نیست سر در آر
لایق بود بر آمده تا بر لب تو می
من هم چو چشم مست تو افتاده در خمار
کوته مدار دست من از لب که دور باد
گل زار عارضت ز زبان دراز خار
نی نی که هست عارض تو سبزه زار جان
نه سبزه بردمد ز لب چشمه نو بهار
گر پرسد از تو مدعی ای کآن خط سیاه
بر عارض تو چیست مشو طیره زینهار
گو عنبرست بر طبق سیم کرده حل
یا مشک سوده بر ورق سرخ گل نثار
گو گرد روی چون قمرم نقش بند حسن
خواهد کشید دایره یی آفتاب وار
یا شبنم است بر طرف برگ نسترن
یا کوثرست و بر لب کوثر بنفشه زار
یا کوزۀ نبات میان گلاب دان
یا چشمۀ حیات سیاهیش برکنار
وین حجت ار قبول ندارد بگو که هست
دود دل نزاری شوریده روزگار

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
باز اوفتاد در سرم از عشق خار خار
ای دل ترا که گفت سر آخر به خار خار
خاری دگر چه می کنم آخر مگر هنوز
در پای دل شکسته ندارم هزار خار
دارم به جای گل همه شب خار در کنار
هرگز کسی نکرد چو گل در کنار خار
زین پیش تر زمانه به ره بر نمی نهاد
اکنون به عکس می نهدم روزگار خار
شب های تا به روز به عمدا همی کند
بر خواب گاه و بستر و بالین نثار خار
خوابم کجا که از مژه ها خار ساخته ست
تا راه خواب کرد چنین استوار خار
حاجت به خار نیست که در خواب گاه من
هر موی بر تنم شود از انتظار خار
موی از بخار مهر شود خار بر تنم
تا دفع خواب می کند از چشم خار خار
سهل است گو ز پای من این خار بر میار
آه ار برآید از رخ آن گل عذار خار
مغرور حسن را چه عجب گر ز برگ گل
ناگاه بر دمد از پی اعتبار خار
گو از شب ضلالت زلفم مده خلاص
ور نور دیده می خلدم گو بیار خار
جانا روا مدار که در نو بهار حسن
از گلستان رسد به نزاری زار خار
چو عمر صرف شد ندهد لذتی حیات
چون عهد گل گذشت نیاید به کار خار

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ز دوستان قدیمی نظر دریغ مدار
ز کوی ما به طوافی گذر دریغ مدار
قبول کردۀ خود را به عیب باز مده
عنایتی ز من بی هنر دریغ مدار
مرا به رسم عیادت بپرس و رحمت کن
طبیب درد تویی گل شکر دریغ مدار
به جام وصل خمار مفارفت بشکن
ز تشنه آب وز عاشق نظر دریغ مدار
نه نامه ای نه سلامی ز دوستی اثری
نمی نمایی باری خبر دریغ مدار
نگویمت که مثالی به طم طراق فرست
سه چار حرف ز من مختصر دریغ مدار
سماع نالۀ من کن شبان تا به سحر
نگویمت که ز من خواب و خور دریغ مدار
به دوستی که به چشم موافقت نظری
ز دوستان حقیقی دگر دریغ مدار
نزاریا چه کنی دست ما و دامن دوست
ز آستانۀ تسلیم سر دریغ مدار
اگر مطالبۀ جان کند تفاوت نیست
مراد دوست بده ما حضر دریغ مدار

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ساقیا تا خاطرم گیرد قرار
بیش تر هین هان بده کاسی سه چار
اضطراب خاطر مجروح را
جز به می تسکین نیاید می بیار
تا شود ساکن زمانی درد سر
دست گیرم باش یک دم پای دار
تو مرا معذور دار ار من تو را
رنجه می دارم به حکم اضطرار
بی قرارم از چه از بس درد دل
تو درین آتش ممانم بی قرار
میخ مجلس بودن از کسلانی است
در گرانان در فرو بند استوار
از ملامت می شود مغزم تهی
با گران جان نسبتی دارد خمار
خون رز در گردن هر کس دریغ
احتراز از خون ناحق زینهار
می خوری چندان مخور کز دست عقل
جهل بستاند زمام اختیار
ما و می بر یاد روی دوستان
با کسی دیگر نزاری را چه کار
حالیا غلمان و حوران حاضرند
بر امید نسیه تا چند انتظار

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
به هیچ بندگیی گرچه نیستم در کار
تو شرط بنده نوازی خود فرو مگذار
ز جنس عیب و هنر نیست آدمی خالی
من ارچه بی هنرم هم نظر دریغ مدار
جزاین گناه ندارم که دوست می دارم
تورا و گرنه به جای خودست استغفار
وگر جریمه ای از بنده در وجود آمد
به زلتی نتوان شد ز دوستان بی زار
ز من زمانه بگردید و روزگار گذشت
وگر تو نیز عنایت دگر کنی زنهار
تو در کنار من انصاف را چنان باشی
که در میان خزف عقد لؤلؤ شه وار
ولی چو هستم از اول عزیز کردۀ تو
عزیز کردۀ خود را چنین مگردان خوار
درست شد که ز من بر شکسته ای آری
به روزگار عنایت چنین نبود قرار
چو نی نزار شده ست از در ملامت نیست
اگر بنالد و زاری کند نزاری زار
از آستانۀ شاه جهان چنین محروم
تنی مریض و دلی مبتلا زهی سر و کار

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
هم چنین عمری ست تا دیوانه وار
دست بر سر می زنم از عشق یار
آتشی در جان ما بر سوختند
تا برآورد از نهاد جان دمار
چند ازین دریای نا پایان پدید
چند ازین وادی نافرجام کار
عشق بی نقصان و عاشق بی غرض
راه بی پایان و دریا بی کنار
مرد را عشقی بباید معتبر
عشق را مردی بباید نام دار
سوز کو گر داغ یارت کرد عشق
درد کو گر زخم عشقت زد نگار
اشک خونین ریز در صحرای درد
تا بود کز دیده بنشانی غبار
چون نزاری میل در کش عقل را
تا ببینی سر پنهان آشکار

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای صنم خرگهی خیمه برون زد بهار
گر ز جهان آگهی بادۀ نوشین بیار
خیز به بستان خرام باده همی خور مدام
گشته جهانی به کام دست ز شادی مدار
در دل لاله ز باد عنبر سارا فتاد
دست صبا چون گشاد نافۀ مشک تتار
ای پسر سیم تن گشت شکفته سمن
وز خوشی آخر چمن زار شد و مستعار
خیز نزاری و شو باغ نو و یار نو
نغمۀ مرغان شنو از سر هر شاخ سار

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
بوی بهشت می دمد از بام نوبهار
هان تا به سر بریم خوش ایام نوبهار
خفتن حرام اگر هم چو عندلیب
پیوند صبح دم نکنی شام نوبهار
باد صبا به وقت سحر می کند نثار
بر فرق سبزه درهم بادام نوبهار
دست قضا ستیزۀ خورشید می کشد
بر آسمان علاقۀ اعلام نوبهار
خون است در پیالۀ لاله نه چیست پس
لعل مذاب ریخته در جام نوبهار
سوسن نگر که بر طرف جوی می کشد
باز از نیام نامیه صمصام نوبهار
گل  بین که بر سرش ز پی دفع آفتاب
از ابر سایه بان زده خیام نوبهار
بلبل فراز منبر سرو آمده است تا
در نشر خطبه تازه کند نام نوبهار
هم چون سهیل و زهره و شعرا و مشتری
آراسته ست باغ به اجرام نوبهار
عام است بر خلایق عالم چو صیت عدل
کس بی نصیب نیست ز انعام نوبهار
با این همه طراوت و لطف و جمال و حسن
هم عاقبت فناست سرانجام نوبهار
تلخ است بر نزاری شوریده روزگار
زهر فراق دوست در ایام نوبهار
هر صبح دم  سحاب ز لؤلؤی چشم من
پر می کند چو بطن صدف کام نوبهار

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
باغ چو دیباوشی ست در قدم نوبهار
نالۀ مرغان خوش است بر رخ گل زار  زار
چون ز نسیم صبا گشت معطر هوا
فاخته شد با نوا بر سر هر کوه سار
خیز و دو سه باده خور پردۀ خود را بدر
پس کن ای خوش پسر راز نهان آشکار
از طرب بلبلی خفته به زیر گلی
مست چو لایعقلی خرمن گل در کنار
عیش همین یک نفس باش نزاری و بس
در ره دیگر هوس خاصه به فصل بهار

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
فراموش کردم بلاد و دیار
که برگشت  بخت و بیفتاد کار
گرفتار گشتم به دام بلا
چه دامی بلایی سیه تاب دار
کمندش لقب باشد و زلف نام
خط استوا بر پس پشت یار
به مار سیاهش تشبه کنند
اگر چه گزاینده نبود چو مار
به شب نیز هم انتسابش کنند
ولیکن شبی دل گرفته ست و تار
نمی گویم از خال و لب کز شکر
برآورده از رشک و غیرت دمار
ز چشمان مستش چه گویم که کرد
به هر ناوک غمزه صد دل فگار
کنارش گرفتم چنان در میان
که گویی ندارد میانش کنار
به صد رنگ دستان برون آورد
ز دستان سیمیان به رنگ و نگار
قضا چون چنین می رود بر سرم
ز دستم برون می رود اختیار
درین ورطۀ مشکل ای مدعی
ملامت مکن بر نزاری  زار

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
تا تو را عشق به کلی نکند زیر و زبر
کی شود جان تو از عالم ارواح خبر
عشق اول ز تو این جان و جهان بستاند
بعد از آنت بدهد جان و جهانی دیگر
هستیی بخشدت آن گه که فنا نپذیرد
در امانیت نشاند که نترسی ز خطر
عشق را مرد قدم باید نه مرد غلو
عشق را مرد سفر باید نه مرد حضر
عاشقان ره به توکلت علی الله سپرند
پس تو هم جز به توکلت علی الله مسپر
گر تو تدبیر کنی ور نکنی حکم قضا
نه به خیر از تو بگردد به حقیقت نه به شر
ور قبولی به تو وجهد تو حاجت نبود
ور نه ای چون نکند سود حیل رنج مبر
سوزنی را که بدان دیده بدوزند ترا
چون نظر شد چه ز آهن زده سوزن چه ز زر
راست چون سرو مجرد شو و یک تا می باش
کز دوتایی ست گرفتار فنا حلقۀ در
چون ندادی خط تسلیم و ارادت مطلب
کم ز پروانه توان بود به پروانه نگر
چون امانت بسپردی تو برو او داند
عهده بیرون فکن از گردن و اندیشه مخور
به میان در نه تو بر هیچی و نه من بر هیچ
کار تقدیم قضا دارد و تقدیر قدر
با تو بر گفت نزاری روش مذهب خویش
راه دیوانگی این است تو دانی دیگر

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
غم جانانۀ ما بر دل ما اولاتر
دل دیوانۀ ما بند بلا اولاتر
هر وفایی که نه با دوست به اخلاص کنی
جور لایق تر از آن است و جفا اولاتر
گر مسلمانی و گر گبر ریا واجب نیست
کافری کردن مطلق ز ریا اولاتر
کعبه جستن به ریا کافری پنهانی ست
بت پرستیدن پیدا به صفا اولاتر
لوح وسواس چه خوانی چو قلم بشکستند
حکم کز دست قضا رفته رضا اولاتر
عاشقان را که ز اسلام و سلام آزادند
روی در قبلۀ جان پشت دوتا اولاتر
عقل با عشق مصاحب نتواند بودن
پنبه از آتش سوزنده جدا اولاتر
ذوالفقار کف حیدر به شبان لایق نیست
شک نباشد که شبان هم به عصا اولاتر
زاهد و صومعه ورند و خرابات مغان
عاشق و عشق سزا هم به سزا اولاتر
نقد هر کان به مکانی دگر اولا باشد
زر به مخلوق و نزاری به خدا اولاتر

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بهر لله امشب ای باد سحر
بر سواد شهر قاین کن گذر
روشنایی بخش جانم را ببین
وز منش با خود زمین بوسی ببر
گو ز روی تربیت ما را بپرس
گو به چشم مرحمت ما را نگر
باز اگر تشریف خواهی داد هان
باز اگر دریافت خواهی بیش تر
آرزومندم به غایت یک قدم
سخت مشتاقم به رحمت یک نظر
گر تو می آیی برم منت به جان
ور مرا فرمان دهی آیم به سر
با خودم هرگز نخواهد بود خوش
وز توام هرگز نخواهد شد به سر
زان نگارم کس نمی آرد پیام
زان دیارم کس نمی گوید خبر
هم به الطاف تو ای باد صبا
رونقی گیرد سر و کارم مگر
شرمسارم از تو اما چون کنم
چون ندارم محرم رازی دگر
نیم جان دارم فدای راه تو
بیش از این چیزی ندارم ماحضر
گرچه کار عاشقان زاری بود
زاری مسکین نزاری زارتر

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
ای دل اگر عاشقی از سرجان درگذر
تیغ غم عشق بین قصه مخوان الحذر
بوی سلامت مبر در صف عشاق از آنک
سینۀ عاشق بود تیر بلا را سپر
بی سر و پا شو چو گوی در خم چوگان عشق
بر سر میدان بری گوی سعادت مگر
با خودی خود مرو در حرم عاشقان
قطره به دریا مریز زیره به کرمان مبر
دعوی معنی مکن بستۀ صورت هنوز
ناشده در بحر عشق باز نیابی گهر
تا نشوی از وجود پاک بپرداخته
بر تو نیفتد ز عیب پاک روان را نظر
عشق هر اوباش را ره ندهد در حرم
زآن که سزوار نیست عشق به هر محتضر
گر به نزاری رسی عشق بیاموز ازو
ور نه ز اسرار عشق لاف مزن بی خبر

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
بی دوست این منم که چنین می برم به سر
ای خاک بر سر من و خاکستر از زبر
این است وبیش ازین و بتر زین سزای من
از کوی دوستان نکنم بعد از این سفر
عقل از کجا و من ز کجا کز دل فضول
بیزارم از قبول نصیحت کند دگر
از غبن و غصه خوردن و ناچاره دم زدن
دیوانه می شود دل و خون می شود جگر
چشمم به راه  و گوش بر آواز پیک دوست
جانم فدای آن که ز جانان دهد خبر
ای باد قاصدی شو و پیغام او بیار
وی بخت چاره ای کن و تیمار من ببر
باشد که باد لطف کند تا به سعی باد
بویی بما رسد ز عرق چین او مگر
از من هزار خدمت و اخلاص می برد
بادی که بر دیار نزاری کند گذر
خرم وجود آن که ز تأثیر بخت نیک
بر آستان دوست چو خاک است بی سپر

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
وقت وقتی گر شوم شوریده سر
عیب نبود بر من ای کوته  نظر
راست باش و راست بین و راست رو
گو جهان زیر و زبر شو غم مخور
گرت باید تا دلی آری به دست
بایدت خوردن بسی خون جگر
تا شوی مستغرق از حق در محق
در سلوک از حق و باطل در گذر
گر نظر برگیری از خود مرحبا
در جمال دوست بی خود می نگر
محو باید شد درو مردانه وار
تا کی از تعظیم اشخاص و صور
عشق اگر نا گه درآید از درت
بن گه عقلت کند زیر و زبر
پرتوی باید ز نور معرفت
تا برون آیی ازین ظلمت مگر
گوش کن پند نزاری گوش کن
بشنو ای فرزند جانی از پدر
پس رو رأی و قیاس خود مباش
الحذر از بت پرستی الحذر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
دل از دست دادم به پیرانه سر
بلا را برانگیختم معتبر
که با خود کند این که من کرده ام
کسی عشق بازد به پیرانه سر
دلی  رفته از دست هر دم چنین
که دیده ست آخر به اول نظر
کسی از قضا نیست ایمن بلی
بدانسته ام از قضا این قدر
وگرنه پس از روزگار نشاط
جوانی و دل بازی ا م در چه خور
ز عقد کمند نغوله گریز
پدروار پندی ست هان ای پسر
بدان حلقه حلقت اگر قید شد
خلاصت محال است هرگز دگر
ز چشمان خون ریز پرهیز کن
اگر عقل  داری ز مست الحذر
تحاشی کن از غمزۀ چشم مست
که آن تیر را سینه باشد سپر
هنوز از می شوق مستم چنان
که از هستی خود ندارم خبر
نزاری به زاری بنه بنده وار
سر عذر بر آستان سحر
که تیر نیاز سحر بر هدف
کند بیش تر در اجابت اثر
ملامت ز پیش و ملامت ز پس
خدایا ازین امتحان در گذر

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
یار با ما نه چنان بود که هر بار دگر
ترک ما کرد گرفته ست مگر یار دگر
وعدۀ وصل همی داد و نمی کرد وفا
داشت هر روز بیاراسته بازار دگر
گفته بود از منش این بار دری نگشاید
گو برو از پی یاری دگر و کار دگر
از خدا شرم ندارد که روا می دارد
هر نفس بر تن رنجور من آزار دگر
می روم دامن دل چاک و گریبان وصال
تا کجا و کی و چون دست دهد بار دگر
من به صد جور از او روی نپیچم گرچه
هرکس از روی دگر می کند انکار دگر
زاری زار نزاری بکند هم اثری
زارتر خود ز نزاری نبود زار دگر

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
هرگز گمان مبر که کنم با تو دل دگر
با تو بر آن سرم که برم دوستی به سر
ما را به اختلاف زمان التفات نیست
بر ما به هیچ نقص مودت گمان مبر
نه نه روا مدار که بعد از وفای عهد
هرگز کند خلافی تو بر خاطرم گذر
گر اقتضای دور کند هفته ای خلاف
تشنیع بر قضا نتوان زد بدین قدر
در باب عرض بندگی ات گر مقصرم
آن به که با مشاهده اندازم این سمر
با لطف خود بگوی که چون زابتدا مرا
کردی قبول باز مگیر آخر آن نظر
تا حاسدان گویند از بی قدم گریز
تا طاعنان نگویند از بی وفا حذر
روی و ریا نه کار محبان صادق است
هر جا محبت است دل از دل دهد خبر
گر بند بند باز گشایند چون قباش
صادق چو کوه بسته بود در وفا کمر
سالک درین منازل و مرحل کسی بود
کز خویشتن به پای ارادت کند سفر
آری نزاریا من و ما چیست جز حجاب
از خویشتن به در شو و از خود به در نگر
تا بر تو باز صورت فطرت شود عیان
وز برزخ مخیله بیرون شوی مگر
ماییم و دوستی غم دشمن نمی خوریم
می می خوریم نه غم تو نیز غم مخور

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
آخر مرا به جای تو باشد کسی دگر
نه نه به دوستی که نباشد گمان مبر
مشنو که حق صحبت شب های تا به روز
بر من شود فرامش و خاطر کنم دگر
تهمت مبر که عشق تو از سر شود برون
باور مکن که مهر تو از دل شود به در
در انتظار باد صبایم که گفت دوش
فردا شبت ز حال گلستان کنم خبر
هرک آورد به من ز عرق چین او نسیم
در پای او کشم صدف چشم پرگهر
دستم گرفته ای و قسم یاد کرده ای
کز عهد بر نگردم و پیمان برم به سر
با ما چو روزگار نکردی وفا نیست
از دوستی و یاری ما بر دلت اثر
تا خود تو را که گفت علی رغم ما که باز
هرگز دگر به کوی نزاری مکن گذر
محکم نصیحتی ست که در گوش کرده ای
ای نور دیده مرحمتی کن به یک نظر

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -