cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
طرف نقاب اگر کشی از رخ نازنین فرو
دل ز تپیدن آورد خانه عقل و دین فرو
پت ز سرمه چشم تو طرح فرنگ تازهای
یا شده این غزال را پای به مشک چین فرو
هشته سمن عذار من طره یاسمین فرو
کعبه به ناز افکند حله عنبرین فرو

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
مستی فزوده است تو را در بر آینه
عکس لبت شراب بود ساغر آینه
حیرت به جاست پیش تو گر رفته ام ز خویش
مانده ست یادگار ز اسکندر آینه

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دل از وفا به خاطر جانان گران شده
سود محبت است که ما را زیان شده

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای خدا یار مرا میل خریدارش ده
ور بگیرد کم ما عاشق بسیارش ده
دل ما را هدف غمزه خونخوارش کن
رگ جان را به کف ناز جفاکارش ده
درد محرومی عاشق نه همین در هجر است
محرم وصل چو شد طاقت دیدارش ده
عمرها رفت که دل کافر بی سامانی ست
از خم طره آن مغبچه زنارش ده

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای دل به زیر خاک تپیدن چه فایده
بعد از هلاک سینه دریدن چه فایده
ما را که نوبهار به افسردگی گذشت
ای سبزه از مزار دمیدن چه فایده

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دردت به دوای دل بی تاب رسیده
از غیب رسولیست به اصحاب رسیده
چون نی به خروش از نفس سینه خراشم
تاری ست تن من که به مضراب رسیده
دارد دلم از گریه مستانه طرب ها
عید است که ویرانه به سیلاب رسیده

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
تا شانه خشک دستم بی زلف یار مانده
کارم زدست رفته  دستم ز کار مانده
صبح جوانی ما بگذشت و شام پیریست
ازکف شراب رفته در سر خمار مانده
چون شمع آتشین دل خود را چرا نسوزم
ایام عیش رفته شبهای تار مانده

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
مکن ای بلبل آزرده دل از خار گله
گله از هر چه نمایی بود از یار گله

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
صبح است و عزم کوی خرابات کرده ای
ای پیر خانقاه کرامات کرده ای
گر دیده ات به ساقی و رویت به ساغر است
ایمن نشین که پشت به آفات کرده ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
به خاموشی سپندم گفت در بزم پریزادی
نرنجانی اگر در دل گره داریم فریادی
سبکباری نه آزادی ست در کیش جوانمردان
توانی بار اگر از خاطری برداشت آزادی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به بالینم نشستی قد به ناز افراشتی رفتی
نهال حسرتی در سینهء من کاشتی رفتی
ندادی فرصت آن تا بمالم دیده بر پایت
به مشتی خاکساران سرگرانی داشتی رفتی
به دنبالت نیارم تا نگاه حسرتی کردن
دلم خون کردی و چشم ترم انباشتی رفتی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
من بلبلم و گلبن من یار منستی
آن طرف بناگوش سمن زار منستی
میدان جهان تنگ بود کوکبه ام را
منصورم و این دار فنا دار منستی
گفتی دل و جان صرف شود در سر کارم
این کار رقیبان نبود کار منستی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
سخنها از وفا می گفتی و جور و جفا کردی
به ما دیدی چه ها می گفتی و آخر چه ها کردی
هلاکت الفتت گردم که از جادو نگاهیها
دل شوریده را از من مرا از دل جدا کردی
حزین آتش زدی پروانه سان محفل نشینان را
سر افسانه جانسوز را هر جا که وا کردی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
غم دل با تو زان گویمکه دانم شاد می گردی
چو گنج از خاطر ویران من آباد می گردی
ز جام حسن سرمستی به کار خویش هشیاری
نه غافل از ستم نه آگه از فریاد می گردی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
دلم را کرده یک پیمانه خون لعل می آلودی
به جان دارم ز شکر خنده ای داغ نمک سودی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
گذشت آن دور کز ساغر کند یاری مرا یاری
به اشک لاله گون زین پس نمایم چهره گلناری
ز بار زندگانی در جهان چندان گران بارم
که جان ناتوان آمد مرا بر لب به دشواری
شب غفلت فروبست اختران را دیده روشن
ندانم ازکه باید داشت دیگر چشم بیداری

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
شد صید دلم بسته فتراک سواری
شیرین دهنی لب شکری بوسه شکاری

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
مطرب سرود شوق به مستان چه می بری
شوریده ایم نام بیابان چه می بری
شعر ترم به بزم خراباتیان خوش است
این باده را به صومعه داران چه می بری
ای دل خیال غمزه ی خون ریز یار کن
رشک این قدر به زخم نمایان چه می بری
دست مرا به سینه چاک آشنا مکن
عریان تنیم نام گریبان چه می بری

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
خزان رنگ زردم را می نابی نشد روزی
کسی را همچو من گلگشت مهتابی نشد روزی
چرا باید امانت دار دنیای دنی باشم
ز جنس عاریت شادم که اسبابی نشد روزی
تمنا بود دل را جلوه های خانه پردازت
خراب آباد ما را وصل سیلابی نشد روزی
از آن تیغی که گلگون است خاک از فیض احسانش
گلوی تشنه ام را قطره ی آبی نشد روزی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
خوش آن ساعت که از فیض سحر شاداب برخیزی
ز خواب صبح چون خورشید عالمتاب برخیزی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای خط لب یار نمایان شده باشی
خضر ره سرچشمه ی حیوان شده باشی
پر می زند از شوق تذرو مژه ی او
در دیده ی هرکس که خرامان شده باشی
تنها نه همین آینه حیران تو  باشد
دانم که تو هم زآینه حیران شده باشی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ز مستی خون دل را باده می انگاشتم روزی
خروش سینه را افسانه می پنداشتم روزی
دل  شوریده حالی بود کز من ناگهان گم شد
به کف چیزی که از سامان هستی داشتم روزی
کنون دارایی فوج معانی از که می آید
به میدان کاویانی خامه می افراشتم روزی
دلم لبریز داغ است از خیال خال مشکینش
کنون خرمن شد آن تخمی که من می کاشتم روزی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نوای پرده سوزم از کجا پیدا کند گوشی
زبان فهمی نمی یابم که از دل وا کند گوشی
نمک ریزد به دامن داغ دل را پرده ی گوشش
اگر بلبل به این گلبانگ شور افزا کند گوشی
زبان ای خامه شیرین نوا خامش چرا داری
شلایین نغمه ای بردار تا شیدا کند گوشی
به تقلید سخن چون طوطیان از نطق می لافد
زبان آموز احمق کاشکی پیدا کند گوشی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ببین که هست لبم بلبل بهار خطی
کشیده دیده من سرمه از غبار خطی
ز جام لاله و گل باده نشاط مجو
دماغ تر نکند جز بنفشه زار خطی
سیاه مستی کلکم بود ز جام لبی
سیاه روزی من گرده غبار خطی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
سحاب خشک دیگر از کجا پیدا کند اشکی
مگر اشک ترم در دامن دریا کند اشکی
به کاویدن برون آرند آب چشمه ساران را
به جز کاوش نیارد از گره دل وا کند اشکی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نشد از گریه مستانه ساقی دل کنم خالی
من دریاکش این پیمانه را مشکل کنم خالی
نوازش از غم جانان ز من قالب تهی کردن
چو صاحب خانه آید بایدم منزل کنم خالی
حزین از همت مردانه دارم شرمساری ها
اگر دریا و کان در دامن سایل کنم خالی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
دارم گل زخمی به جگر تازه و تر های
ای دل بزن از سینه صفیری به اثر های
بر بوم و برم تاخته سیلاب حوادث
از خانه خرابان توام های هنر های
آرام وطن گر سفری شد عجبی نیست
ما را که چو دل رفته عزیزی به سفر های

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای که بر دیده اغیار خرامی داری
یک ره از ناز نگفتی که غلامی داری
از خمار من خونابه گسارت چه غم است
تو که از لعل لب خویش مدامی داری
مثل خاصان نشماری من دل سوخته را
آخر ای ابر کرم رحمت عامی داری

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای برق حسن شعله به باغ که می زنی
دامن دگر به آتش داغ که می زنی
هشیار کو به مجلس ما ای پیام دوست
داروی بیهشی به دماغ که می زنی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گره ز ابروی مسکین نواز وا نکنی
که چشم آینه را کاسه ی گدا نکنی
اگر چه کاسه به دستم گدای میکده ام
مرا غلط به گدایان پارسا نکنی
غمت به وادی دل شد گران رکاب حزین
عنان گریه مستانه را رها نکنی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بی داغ عشق بر در دل ها چه می روی
اهل نظر نیی به تماشا چه می روی
کام نخست سوخت نفس برق خام را
ای نوسفر تو بر اثر ما چه می روی
جز نقد جان بها نپذیرد متاع حسن
در چارسوی مصر به سودا چه می روی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ناصح سخن چه بیهده از پند می کنی
تعذیب گوش ها به زبان چند می کنی
غم قوت عاشق است و تو امساک می کنی
از لاف عشق سینه عبث چاک می کنی
جز عرض و طول در نظرت ازکتاب نیست
با این سواد دعوی ادراک می کنی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای دل ترحمی به گناهی نمی کنی
افتاده توایم و نگاهی نمی کنی
روشن سواد خط توام جرم من ببخش
رحمی چرا به نامه سیاهی نمی کنی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
می رود صید دلم سخت کمانی در پی
نیم جانی به لب و آفت جانی در پی
این چه آیین خرام است نگارا که تو راست
سرگران می گذری دل نگرانی در پی
یا رب از چشم بد خلق گزندت مرساد
چشم من می روی و چشم جهانی در پی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بستم چو دل به مهر تو نامهربان شدی
سرگرم جام لطف شدم سرگران شدی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تا کی از عشوه فریب دل ناکام دهی
جان ستانی گرو بوسه و دشنام دهی
رنجه کن دست چو با تیغ و کفن آمده ام
گفته بودی که مراد دل ناکام دهی
ساغری نذر من دلشده بر خاک فشان
ساقیا می چو به رندان می آشام دهی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نی می دهد از اصل مقامات صدایی
پیچیده ز کلکم به سماوات صدایی
در مسجد اگر مست سماعم عجبی نیست
خورده ست به گوشم ز خرابات صدایی
در عین اشارات تو گویای خموشم
معنیست مقامات و مقالات صدایی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بنواخت نی را لبهای نایی
ما بی نواییم آه از جدایی
در کعبه دل مانده ست داغم
چون فلس ماهی از ناروایی
در شام هجرت چون شمع کشته
مانده ست چشمم بی روشنایی

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ فَعْ مُسْتَفْعِلُنْ فَعْ
بحر: متقارب مثمن اثلم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - | - - U - | -
شکیبایی بود کار دلم با گرمی خویی
نمی گردد کباب من ز پهلویی به پهلویی
سری آن زلف دارد با کف پای نگارینش
رخ اخلاص می ساید به آتشخانه هندویی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای ناله چند در غم دل دردسر دهی
مغز مرا به بوی کباب جگر دهی
از قطره نم گرفته و بخشی به جوی و بحر
لخت جگر فشرده به مژگان تر دهی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
یا بدیع الجمال قد اهویک
قلبی المبتلی تحیر فیک
بلغ الدمع و اصلا لراه
یوم سوء هجرت من وادیک
لو ملکت الملاک ماء رضیٰ
بعد ما قد قدرت رق ملیک
قد حکاه الوشاه من نصبی
فأتانی و فال ما یبکیک
قلت داء البعاد یا سکنی
قال وصلی رجوت أن یشفیک
و دنی من وسادتی و رویٰ
لی حدیثا بلحظه الفتیک
قال ما تبغنی فقلت له
یا مسیحی مدامه من فیک
فسقانی و قال لست تریٰ
میته بعدها لعمر أبیک
سر قلب الحزین من رشأ
فبقی فارغا عن التفکیک

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
به نام آن که آذر را چمن ساخت
دل دوزخ شرر را انجمن ساخت
به ناز افروخت در بزم دل اورنگ
قدم زد بر بساط سینه ی تنگ
غمش پروانه را شد کارفرما
که سوزد داغ شمع محفل آرا
نماید عندلیبان را تسلی
به رنگارنک گلهای تجلی
خراب آباد دل را کرده معمور
به داغ خانه زادش صد جهان شور
شتابان در هوایش کرده محمل
تپیدنهای مرغ نیم بسمل
به شوخیهای حسن عشوه آمیز
ز مغز داغ مجنون شورش انگیز
دل لیلی ست کار افتاده ی او
غزالان سر به صحرا داده او
بلاآموز چشم خوش نگاهان
چراغ افروز داغ غم پناهان
به شورشهای عشق گام فرسای
نمک در دیده داغ درون سای
غمش دارد شرابی آتش آلود
برآرد از دماغ کفر و دین دود
فلک صید زبون دام عشقش
نفس می سوزدم از نام عشقش
به هر وادی که گردد شورش انگیز
رگ سنگش شود موج سبک خیز
قبول قبله گاه کج کلاهان
صف آرای قیامت دستگاهان
نیازافزای عشاق جگرریش
ز خیل ناز خوبان جفاکیش
تسلی بخش جان ناشکیبا
به رعنا جلوه های سرو زیبا
چه شمع است این که جان پروانه اوست
دل هر ذره آتشخانه اوست
جهان آیینه آن حسن زیباست
فروغ جلوه اش را سینه سیناست
به ناز آورده آن گلگون بر و دوش
چو داغ لاله عاشق را در آغوش
تعالی الله زهی مسکین نوازی
که آموزد به موری شاهبازی
برآرد مشت خاکی را بر افلاک
کند افلاک را پیشش کم از خاک
دهد بارش به عزت تا بر خویش
ره هوشش زند از ساغر خویش
کند آزادش از دلق گدایی
به تشریف ردای کبریایی
چه مضراب است بر تار نفس باز
که تار شعله دارد پرده ساز
نفس را تا اثر در دام اسیر است
نوای عجز نالی دلپذیر است
حزین از پرده دل زن نوایی
شلایین ناله درد آشنایی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
نخستین مظهر لطف الهی
گرامی گوهر دیهیم شاهی
قدم سای بساط قاب قوسین
عبیر جیب حورش گرد نعلین
شفاعت سنج مشتی تیره روزان
درین تاریک شب شمع فروزان
فراز اوج عرشش چتر شاهی
کیمن خرگاهش از مه تا به ماهی
سر و سرخیل مقبولان درگاه
دلش خلوتسرای لی مع الله
جمالش آفتاب لایزالی
صفاتش نور ذات ذوالجلالی
مه تابنده خورشید دل آرا
ز نقص آیینه ذاتش معرا
ادا دان رموز کبریایی
به او ختم کتاب آشنایی
ردای خواجگی افکنده بر دوش
به راهش چشم چرخ سرمه ای پوش
براق برق سیرش در تکاپو
عبیر افشانده حوران را به گیسو
رکابش از فروغ گوهر پاک
حلی بخش حلی بندان افلاک
عنان آورده در یک جا فراهم
زمام اختیار هر دو عالم
ز برق تیغش ایمان گوهر افروز
شب کفر از فروغ جوهرش روز
غمش جان جهان را زینت و زین
خطاب گرد راهش قره العین
خیالش روشنی بخش دل تنگ
ز خاکش چهره امید گلرنگ
ز تکریمش بنی آدم مکرم
به تعظیمش قد هفت آسمان خم
ز تقدیسش دل قدوسیان شاد
ز نامش کام جان ها عشرت آباد
زبانش مظهر آیات تنزیل
طواف درگهش معراج جبریل
طفیلی خوارخوان جودش افلاک
گواه این سخن منشور لولاک
به طوفان می دهد عفوش فراوان
هزاران همچو ما آلوده دامان

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
عجب نبود که گردی دستگیرم
فقیرم یا رسول الله فقیرم
لب خشک مرا درجرعه نم نیست
کف جود تو را سرمایه کم نیست
به محتاجان کریمان را نظرهاست
صدف را ز ابر نیسانی گهرهاست
کند دامنکشان ابر بهاری
به کشت تشنه کامان آبیاری
طراوت بخشی باد بهاران
کند هر خار راگل درگریبان
مرا کوته کف از دامان مقصود
تو را در آستین گنجینه جود
به انعامت تسلی مرغ و ماهی
خطاب حضرتت عاجزپناهی
کنی گر گوشه چشمی به سویم
نریزد در دو عالم آبرویم
خورم حسرت بر آن فرخنده ایام
که در طوف حریمت می زدم گام
سرم بر آستانت جبهه فرسای
دلم بر خاک درگاهت جبین سای
در آن فرخنده مأوا شاد بودم
ز قید هر دو کون آزاد بودم
کنون افتاده ام از درگهت دور
ز داغ هجر دارم سینه ناسور
اسیرم درکف نفس هوسناک
تو بگشا بندم از پا چست و چالاک
ازین نخجیر عاجز برگشا دام
که آزادانه در راهت زند گام

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
به هجران زاری دلهای خونین
ز حد بگذشت یا ختم النبیین
ز اشک و آه مهجوران بی تاب
جهانی غوطه زد در آتش و آب
سپاه درد با جان در ستیز است
لب هر زخم دل خونابه ریز است
جهان از جلوه جان پرورت دور
به ما شد تنگتر از دیده مور
شدی تا گنج خلوتخانه خاک
ز داغ اندوخت صد گنجینه افلاک
قد محراب زین محنت دوتا شد
که از سرو سرافرازت جدا شد
ز قدرش سایه بر عرش برین بود
که بر پای تو منبر پایه می سود
کنون در گوشه ای افتاده مدهوش
به حسرت یک دهن خمیازه آغوش
جدا از پرتو آن روی دلکش
به دل قندیل را افتاده آتش
ز داغ هجرت ای شمع شب افروز
به شبها شمع می گرید به صد سوز
برافروز ای چراغ چشم ایجاد
جهان شد بی فروغت ظلمت آباد
به رخ آرایش شمس و قمر کن
شب تاربک هجران را سحرکن
به کام دل رسید آخر نقابت
درین خلوت ز حد بگذشت خوابت
ز خواب ای مهر عالمتاب برخیز
تو بخت عالمی از خواب برخیز
خلاصی ده ز هجران جان ما را
به جان منت نه و بنما لقا را
بلند آوازه گردان طبل شاهی
ز نو زن نوبت عالم پناهی
قدم بر تارک کروبیان زن
علم بر بام هفتم آسمان زن
مشرف کن بساط خاکیان را
منور منزل افلاکیان را
سر ای خورشید جان از خواب برکن
کنار خاک را جیب سحر کن
چراغ افروز بزم قدسیان شو
رواج آموز کار انس و جان شو
چو از جا هول رستاخیز خیزد
رخ از شرمندگیها رنگ ریزد
نظر بگشا بر احوال تباهم
بجنبان لب پی عذر گناهم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
پس از نعت رسول حق سپاسی
که سنجد کلک فکر حق شناسی
نباشد جز ثنای شاه مردان
که حق جان نبی خواندش به قرآن
طراز مسند هارونی او
به عالم کرده فاش افزونی او
قبول بندگی او را مسلم
کم از یک ضربتش طاعات عالم
شد از جهدش شعار کفر باطل
به بازویش رسول الله قوی دل
وجودش مظهر سر الهی
به تخمیرش ید قدرت مباهی
سرافرازان گدایان در او
شهنشاهان غلام قنبر او
سر و سرکرده مردان عالم
وجودش علت ایجاد آدم
عجب نبود به عقل دانش اندیش
اگر نازد صدف بر گوهر خویش
ز حق ممدوح مدح لافتی اوست
وزو مخصوص نص هل اتی اوست
نیامد بر دو عالم سر فرودش
از آن خالص به حق بودی سجودش
قضا را کرده حکمش دست کوتاه
به جیب آستین او یدالله
جبین آراست خاک آستانش
چمن پیرا نسیم گلستانش
به دنبالش سپاه نصرت انبوه
ز تیغش پشت اسلام است بر کوه
کشد چون از نیام آن تیغ خون ریز
زبان درکام دزدد شعله تیز
بود از معجز آن تیغ سیراب
که در یک قبضه دارد آتش و آب
ز خون فتنه چوپان باده او
سر گردن کشان افتاده او
زبان شعله سرگرم درودش
خم ابروی خوبان در سجودش
شرارش برق خرمن سوز طغیان
ز آبش تازه رو گلزار ایمان
قدر با حمله مرد آزمایش
ظفر در بازوی خیبرگشایش
شها مدحت کجا یارای عقل است
که مجنونت دل لیلای عقل است
من عاجز چه سان کوبم ثنایت
ثنا گوید خدا و مصطفایت
لبم خامش زبانم بی زبانی
کدامم دل کدامم نکته دانی
زهی خجلت که کلک بی سرانجام
زند در طور قدس مدحتت گام
کجا یارای فکر کوته اندیش
نهد در وادی نعتت قدم پیش
حزین در راه عشق پیچ در پیچ
تو را پاس ادب باید دگر هیچ
خدایا فکرتی ده آسمان سیر
زبانی ترجمان منطق الطیر
که راه نعت پاکان تو پویم
ثناسنجی کنم سنجیده گویم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
درپن خلوتسرای عاری از عیب
دل است آیینه دار شاهد غیب
کند حل هر چه پیشت مشکل است آن
ز جام جم چه می پرسی دل است آن
فروغ دل چو گردد پرتو افکن
چراغ روز گردد شمع ایمن
یکی از محرمان کعبه دل
جرس جنبان این فیروزه محمل
به کلک فکر کشاف حقایق
رصد بند سطرلاب دقایق
دلش آیینه دار حسن معنی
ضمیرش طور انوار تجلی
سعادت خانه زاد دودمانش
رخ دولت به خاک آستانش
گل خوش بوی باغ آشنایی
ازو گلبو دماغ آشنایی
نواسنج گلستان محبت
چو بلبل مست دستان محبت
به جان آگه به تن فرخنده تخمیر
چو بخت خود جوان چون عقل خود پیر
ز هر وصفی که گویم نام او به
چراغ دیده ی ادراک واله
حکایت کرد آن سنجیده گفتار
که درگنجینه بودش درج اسرار
ز جام عشق بودم مست و مدهوش
که مژگان گشت با خواب آشنا دوش
چنین دیدم که زیبا منزلی بود
درآن خلوت ز خاصان محفلی بود
همه صاحب دلان روشن خیالان
مصفا خاطران طوطی مقالان
یکی زان زمره ی شیرین تکلم
چو بلبل زد بر آهنگ ترنم
ز گوهر داشت در درج دهن گنج
در این بحر از سخن شد داستان سنج
چو دری چند کرد آویزه گوش
به او گفتم که ای میخانه هوش
دل آشفتی به یک پیمانه از من
خرد را ساختی بیگانه از من
نوای کیست این ابیات دلکش
که چون نی زد به هر بند من آتش
کدامین بلبل رنگین ترانه است
که دستان سنج این شیرین فسانه ست
به پاسخ زد به گوشم آن گهرسنج
که ای گنجینه ات را از گهر گنج
نوای کلک جان بخش حزین است
که گنج معنیش در آستین است
دوات از ناف آهوی ختن کرد
چو تحریر از چمن وز انجمن کرد
به فیضی زنده شد دل زبن سروشم
که صبح آمد به استقبال هوشم
صباحی چون جبین حور بیضا
دمش افسرده جانان را مسیحا
گریبان چاک یوسف در هوایش
نسیم مصر مشتاق لقایش
به کنج بی کسی بودم غزل خوان
چو بلبل آشیان را برگ و سامان
گهی بلبل صفت در خوش سروشی
گهی چون غنچه لبریز خموشی
که ناگه از در آن یار دل افروز
درآمد با رخی چون صبح نوروز
چو غنچه لب ز شکر خنده رنگین
به گوشم زد سروش خواب دوشین
رگ اندیشه دیدم زخمه مایل
نهادم در میان این راز با دل
اشارت شد لب رنگین سخن را
که آراید چمن را و انجمن را
محبت بر رگ جان می زند نیش
نوایی می سرایم با دل خویش
بیا ساقی هوای برشکال است
سبوی غنچه لبریز زلال است
رخ زیبا چوگل بی پرده بنمای
گره از ابروان مستانه بگشای
خمارم بشکن از جام صبوحی
مگر پیش آید از مستی فتوحی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
محبت شیر و دل ها بیشه ی اوست
دو عالم سوختن اندیشه اوست
بود تا صید جانم رنجه اش باد
دلم سیلی خور سرپنجه اش باد
تومستی میکنی همچوشرابی
سمندر چون شکیبد دور از آتش
ازین طاقت گداز پیکر طور
خرابات وجودم باد معمور
تعالی زین همای اوج اقبال
جهان را پرورد در سایه بال
ازو ملک و ملک پیرایه اندوز
به هر قد خلعت شایستگی دوز
غمش نگذاشت در عالم دلی تنگ
شرابش شیشه ناموس را سنگ
ازبن آتش به هر خرمن شراری ست
وزین غم هر دلی در زیر باری ست
اگر جان است غم پروردهء اوست
وگر دل دست و پا گم کرده اوست
خوشا کاری که باشد مشکل از وی
خوشا باری که آید بر دل از وی
غمش از شادمانی دلرباتر
جفایش از وفا شیرین اداتر
معاذ الله چه گفت این خامه خام
زبانش را مبادا لذت از کام
وفا و جور همسنگ است در عشق
امید و بیم یکرنگ است در عشق
رگ و پیوند محکم کرده ز اول
دو بینی با هوسناکان احول
هوس چبود ز غم پرهیز کردن
وفا را از جفا تمییز کردن
ولی جایی که عشق آشنا روست
دو عالم محو در یکرنگی اوست
تعالی الله چه درباییست زخار
در او هر قطره مخزنهای اسرار
حبابش جام هشیاری و مستی
رگ موجش تعینهای هستی
کفش در رقص چون مستان سرشار
به جامش جلوه گر عکس رخ یار
دویی در وحدتش نقش بر آب است
که خود یار است و خود جام شراب است
ز حدش کشتی فکرت تباهی
تعالی العشق عن تعب التناهی
بیا مطرب دم گرمی به نی کن
سرود عشق را مستانه طی کن
در این دریای آتش خیرگی چیست
چو می سوزد نفس خاموشی اولی ست
سپند من بود زآتش به زنهار
تو گر مردی قدم یکدم نگهدار
حزین آگاهی از آغاز و انجام
بترس از بی وفاییهای ایام
شراری تا تو را در آب و گل هست
خراش ناخنی درکار دل هست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
عجب عهدیست ایام جوانی
گل افشان بهار زندگانی
طبایع ذوق یاب شکر نوش
مشاعر شیر مست باده هوش
قوی از اعتماد تن قوی پشت
کلید فتح باب عیش در مشت
لب مشرب به ساغر آرزومند
دهان صبح عشرت در شکرخند
به جام فهم فکرت های صافی
سراندیشه مست موشکافی
غم دل از شراب عشق در جوش
به رندی شاهد تقوی در آغوش
دماغ زهد خشک از باده سرشار
حدیث پارسایی خاطرآزار
خرد محو تجلی های معنی
به هر صورت تسلیهای معنی
به ذوقی کوهکن را کام شیرین
غزال عیش رام ویس و رامین
ز جام حسن مجنون رفته از هوش
به داغ عشق لیلی نسترن پوش
دل بلبل به خونین ناله خرسند
دهان غنچه لبریز شکرخند
بهاران برگ و ساز آرای گلشن
چمن سیران ز هر شاخی نوازن
نواسنجان بستان خاطر آزاد
دماغ عندلیبان نکهت آباد
چمن چون نوعروسان بر سر ناز
نگارین جلوه چون طاووس طناز
به صد نیرنگ رنگ گل در افسون
که بلبل را زند پیمانه در خون
عبیرآساست گیسوی ریاحین
به تاب افکنده سنبل زلف پرچین
صبا در کوچه های نکهت گل
سراسر گرد چون آشفته بلبل
چو ما تر دامنان ابر بهاری
ز مینای شفق در می گساری
دل آشوب است چاک سینه گل
پریشان است جعد زلف سنبل
ز جوش سبزه نو خط شد لب جو
بیا ای ساقی مشکینه گیسو
به صید وحشتم بگشای دامی
غبار از خاطرم بزدا به جامی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -