cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
هرکجا در دو جهان عاشق روشن راییست
در سودای دلش از غم او سوداییست
عقل گوید که بروشیوه عشاق مورز
این سخن گرنه چنین است ولی هم راییست
هرکه او نفس بد اندیشه خود را فرسود
در ره عشق ملک سای فلک فرساییست
و آنکه او چهره خورشید عیان باز بیافت
پیش ارباب نظر جاهل نابیناییست
چون سر انداخته شد شمع شود روشن تر
عاشق صادق روشندل پابرجاییست
زاهدی را که نظر نیست عجب قوقوییست
واعظی را که خبر نیست عجب قاقاییست
حاصل از هر دو جهان عشق خدا آمد و بس
بحر عشقست که هر قطره ازو دریاییست
بشنو ای طالب حق شیوه تقلید مرو
این سخن را بتو گفتیم وسخن را جاییست
قاسمی را نظر لطف بارزانی دار
بر سر کوی تو آشفته دل شیداییست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
مرا با روی تو پیوسته روییست
زیانی نی که از وجه نکوییست
هوس دارم که در پایت بمیرم
بعالم هر کسی را آرزوییست
ز شوق چشم میگونش خرابیم
شراب ما نه از جام و سبوییست
بجست و جوی او دل خستگان را
ز آب دیده هر دم شست و شوییست
ز جامش جرعه ای تا بر زمین ریخت
بعالم عاشقان راهای و هوییست
جرسها را فغان الرحیلست
تنم از بیم هجران همچو موییست
ز حسن یار و شوق جان قاسم
میان شهر هر جا گفت و گوییست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
باغبانا به جهان تخم نکو باید کاشت
هم از آن جنس که می کاری بر باید داشت
در ره درد و غمش خوار صفت می گردیم
دید و دانست ولی قصه ما سهل انگاشت
همه در گوشه هجران متواری بودیم
شوق عشاق رسید و علم عشق افراشت
عشق در منزل ما خیمه سلطانی زد
این چنین کار عظیم است به آسان پنداشت
جرعه می داد به مستان حقیقت رندی
عاقبت دل ز سر جان گرامی برداشت
ترک جان گفت و همه قصه سربازی کرد
هرکه او باده سودای تو اندر سر داشت
یار در مجلس ما قصه به رمزی می گفت
قاسمی شیوه او دید دل از دست گذاشت

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
باز شوری بمحلت زد ازین کو بگذشت
سوک ما سورشد امروز کزین سو بگذشت
برگذشت ازمن بیدل جگرم خون شد و باز
قطره ام قطره بچشم آمد و از رو بگذشت
دیر شد منتظران را که ببینند آن روی
دیر دیر آمد و از کوچه ما زو بگذشت
صوفی ما همه شهر بپهلو گردید
مگرش یار گران مایه ز پهلو بگذشت
همه در چهره زیبای تو ظاهر دیدم
هر چه در خاطر از اندیشه نیکو بگذشت
ساحران در عجب افتند اگر شرح دهم
آن چه بر جانم از آن غمزه جادو بگذشت
در سحر بوی سر زلف تو آورد صبا
قاسمی بوی تو بشنید بر آن بو بگذشت

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
در شرح آن جمال بیان ها ز حد گذشت
در حسن یار حیرت جان ها ز حد گذشت
در نقطه دهان تو کان سر نازکست
کس را نشد یقین و گمان ها ز حد گذشت
نادیده یار را به تصور حکایتی
افتاد در زبان و زیان ها ز حد گذشت
از عین حسن دلبر بی نام و بی نشان
یک جلوه کرد نام و نشان ها ز حد گذشت
زین بیش بی نقاب مرو در میان شهر
ای دوست الحذر که فغان ها ز حد گذشت
ای یار جان که بر سر بازار عاشقی
شاد آمدی و شادی جان ها ز حد گذشت
از فکر بر خیال تو ناایمنست شهر
در ملک لایزال امان ها ز حد گذشت
وقتست تا قرین شود آن یار قاسمی
کز شدت فراق و قران ها ز حد گذشت

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دردم ز اشتیاق تو ز اندازه در گذشت
از پا در اوفتادم و آبم ز سر گذشت
هر دل که با وفای تو رفت از جهان برون
جان بخش و مشکبو چو نسیم سحر گذشت
بر طور عشق روی تو هر کس که بار یافت
موسی صفت ز عرصه طور بشر گذشت
در کوی عاشقی که دو عالم طفیل اوست
آن کس قدم نهاد که از فکر سر گذشت
از لذت حیات جهان بهره ور نشد
هر دل که از حقیقت خود بیخبر گذشت
یا رب چه شکرها که ندارند عاشقان
از لطف یار ما که ز شیر و شکر گذشت
بر خاک آستان تو جان را نثار کرد
قاسم بحضرت تو ازین مختصر گذشت

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
چشم سرمست تو ما را بستم کاری کشت
دید صد زاری ما را و بصد زاری کشت
سرخ شد چهره زردم ز سرشک گلگون
که مرا یار بدان چهره گلناری کشت
بارها ناز توام کشت و عجب می دارم
زان شکر خنده شیرین که بسر باری کشت
گفتمش یار منی گفت که اغیار نه یار
اندرین شیوه مرا یار باغیاری کشت
جرم من چیست بر پیر مغان واگویید
که مرا ساقی از استیزه بهشیاری کشت
چشم سرمست ترا دیدم و هشیار شدم
که مرا نرگس مست تو ببیماری کشت
ز اول عشق دلم داد که قاسم مهراس
آخر الامر مرا یار بدلداری کشت

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ناگهان در تاخت عشقت ملک جان یغما گرفت
آتش سودای عشقت در دل شیدا گرفت
در بلا افتاده بوداین دلکه فکرپست داشت
چون ببالا رفت همت کاراوبالا گرفت
عقل وصفی کرداز اوصاف عشق چاره ساز
عشق در بحث آمدوبرعقل دقت ها گرفت
پرتو نور تجلی هر دلی را بهره داد
عقل استعفا گزید و عشق استغنا گرفت
آتشی در وادی ایمن فتاد از ناگهان
شعله ای بر کوه طور افتاد و بر موسا گرفت
الغیاثای دستگیر دردمندان الغیاث
عشق شوریدست وعالم سر بسر غوغا گرفت
قاسمی را عاقبت نیک اوفتاد از فضل دوست
عاقبت بر خاک کویش مسکن و ماوا گرفت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ذکر جمیل یار جهان را فرو گرفت
عالم گرفت لیک بوجه نکو گرفت
جان نکته ای شنیداز آن حسن بر کمال
سوزی زدل برآمد و شوری درو گرفت
فارغ شد از سلامت و راه فنا گزید
هر دل که با ملامت عشق تو خو گرفت
روشن شد از لوامع اشراق آن جمال
آن پرتوی که نیر خورشید ازو گرفت
می خواند گل ز وصف جمال تو آیتی
عشقت چه نکتها که برو رو برو گرفت
اوصاف یار عشق نخست از خرد شنید
اول ازو شنید و بآخر برو گرفت
اندر میان این همه رندان باده نوش
جم بود خال آدم و جام جم او گرفت
دانی میان زاهد و عارف چه فرق بود
این راه اعتدال گزید آن علو گرفت
قاسم میان خاک در شاهوار یافت
چون باز یافت باز ره جست و جو گرفت

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
هرگز هوای وصل تو از جان ما نرفت
سودای سلطنت ز سر این گدا نرفت
یک شب نشد که از غم عشقت ز چشم و دل
سیلابها نیامد و فریادها نرفت
قلبی که نقد دولت دردترا نجست
مس پاره ایست کز طلب کیمیانرفت
گفتیسگ منست فلان محترم شدم
هرگز چنین مبالغه در مدح ما نرفت
عاشق نشد دلی که نیامد اسیر غم
صادق نبود هر که بتیغ بلا نرفت
روزی که دل شکسته نیامد بکوی تو
با تحفه ای ز دردکه با صد دوا نرفت
ارزان خرید درد تو قاسم بجان و دل
با مشتری مبالغه ای در بها نرفت

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
جان ببوی وصل یار از کعبه تا بتخانه رفت
دل بیاد چشم او در کنج هر میخانه رفت
زاهدادر دور چشم مست یار از باده گوی
دور ساقی باد باقی نوبت افسانه رفت
سرخ شد گل درچمن چون خون بلبل را بریخت
تا چرادر خون او شوریده دیوانه رفت
کشت درویشان بیدل را و دین شکرانه خواست
گر بدین راضی شد ازمایار درویشانه رفت
از زبان شمع روشن می شود بر عاشقان
حالتی کز سوز شبهابر سر پروانه رفت
چشم مستش عاشقان را در سماع آورددوش
راستی رادرسماع عاشقان مستانه رفت
بعد توبه رفت قاسم کاسه دردی بدست
بر سر پیمانه آمددر سر پیمانه رفت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دیدمش دوش که سرمست و خرامان می رفت
جام بر کف طرف مجلس مستان می رفت
باده در دست و غزل خوان و عجب عربده جوی
از نهان خانه واجب سوی امکان می رفت
سخن از روی دل افروز به مردم می گفت
قصه ای از شکن زلف پریشان می رفت
کس نداند صفت لطف خرامیدن او
آب حیوان که به سرچشمه انسان می رفت
آن چنان پادشهی نزد گدایان درش
من نگویم به چه تمکین و چه سامان می رفت
چون من آن شیوه رفتار و ملاحت دیدم
اشک خونین ز دل و دیده به دامان می رفت
قاسم از پای در افتاد چو دید آن شه را
کز سراپرده کان جانب اعیان می رفت

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
اسرار تو با خاطر هشیار توان گفت
این گنج نه گنجیست گه با مار توان گفت
در غار جهان عاشق یاریم و نزاریم
در غار جهان قصه آن یار توان گفت
پیدای او پیدا در وجه خفا نیست
سرش بنهان خانه اسرار توان گفت
چون جعد برانداخت نگارین گره موی
با او سخن خرقه و زنار توان گفت
چون قطره ز دریا شد و وا گشت بدریا
با او صفت قلزم زخارتوان گفت
خواجه نه چنان مست و خرابست که امروز
بااو سخن مردم هشیار توان گفت
قاسمهمگی دهشت عشقست درین راه
گر در صف آن یار ز دیدار توان گفت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
با عشق ز تسبیح و مصلا نتوان گفت
جز باده گل رنگ مصفا نتوان گفت
آنجا که کند عشق خداغارت دلها
جز ذکر تقدس و تعالا نتوان گفت
ای جانخبرت نیست ز عالی بحقیقت
باتو سخن از عالم اعلا نتوان گفت
گر عشق و سلامت طلبی مایه سوداست
با عشق ز سرمایه سودا نتوان گفت
در بحر وصالش همه در موج فناییم
آنجا زمربی و مربا نتوان گفت
این واعظ ما مرد شریفیست فاما
با او صفت باده حمرا نتوان گفت
زان باده حمراست که بی رنج خمارست
زان باده حمراست که آنرا نتوان گفت
جان و دل قاسم همگی غرق وصالست
با او سخن صوفی و ملا نتوان گفت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
در حسن و جمالی که تو داری چه توان گفت
سروی صنمی لاله عذاری چه توان گفت
بر صفحه دل ای دل وجان از غم وشادی
نقشی که نگاری چو نگاری چه توان گفت
خود را سگ کوی تو شمردیم و تو ما را
گر از سگ آن کو نشماری چه توان گفت
در دل همه غمهای تو داریم شب و روز
در دل غم ما هیچ نداری چه توان گفت
دلداده و سودایی و رندم چه توان کرد
زیبا و دل افروز و عیاری چه توان گفت
ز یاد تو بشکفت دلم چون گل سیراب
در خاصیت باد بهاری چه توان گفت
کارت همه آزار دل قاسم مسکین
ای دوستببینتابچه کاریچه توان گفت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بحق صحبت دیرین مرا مران بخجالت
بآستین ملامت ز آستان کمالت
دلم بغیر جناب تو هیچ جای ندارد
بحق شام فراقت بحق صبح وصالت
بخود نیامدم ای جان بقرب حضرت جانان
مرا بحسن دلال تو عشق کرد دلالت
سخن قبول کن از مابیا بحضرت اعلی
مپر ببال خود اینجا که بال تست و بالت
بنیم شب که جهان مست خواب خوش بودای جان
من و نزاری و زاری ندیم خیل خیالت
اگر نه عون تو باشد چگونه راه برد دل
بآسمان هدایت ز آستان ضلالت
بروز حشرکه عرض گناه خسته دلانست
گناه قاسم مسکین بلطف تست حوالت

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
ای رهنمای ملک معانی چه گویمت
دردین حق مساعد جانی چه گویمت
هر زنده دل که نام تو بشنید زنده شد
سلطان شهر زنده دلانی چه گویمت
من وصف گفتنت نتوانم بهیچ حال
چون پادشاه ملک عیانی چه گویمت
تو میر رهروانی و صد جان طفیل تست
باز سفید صدر جنانی چه گویمت
سلطان هر دو کونی وعالم گدای تست
در ملک فقر شاه نشانی چه گویمت
خواهم بجان کهوصف تو گویم بصدزبان
چون بینمت که برترازآنی چه گویمت
ای شهریار ملک ولایت ترا سلام
برتر زعقل و فکر و بیانی چه گویمت
تو ژنده پیل حضرتی و پادشاه جام
ای جان و دلچو جان و جهانی چه گویمت
قاسم گدای کوی توشد جان و دل بداد
ای شاه جان تو امن و امانی چه گویمت

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای پرتو جمال الهیچه گویمت
ای فیض فضل نامتناهیچه گویمت
خواهم زلطف وجود توشکری کنم ادا
آن هم زلطف تستالهیچه گویمت
گر کاینات خصم شونداز کسی چه باک
ای جان ودلتوپشت وپناهی چه گویمت
وصف تو بر صحیفه دلها نوشته اند
بالاتر از سفید و سیاهی چه گویمت
حیران شدست جان و دل عاشقان ترا
نشناخته کسی بکماهیچه گویمت
گاهی بغمزه ای ره صد کاروان زنی
گه مرشد طریقت و راهیچه گویمت
جان خواستی ز قاسم بیچارهای صنم
جانها گدای تست و تو شاهی چه گویمت

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای دل چو پیش آمد غمی آن را فرج دان نه حرج
برخوان به پیش صابران کالصبر مفتاح الفرج
گر عاشقی آواره شو گر صادقی بیچاره شو
گر صابری غمخواره شو کالصبر مفتاح الفرج
در راه باش و راه رو درگاه و در بی گاه رو
در عصمت آن شاه رو کالصبر مفتاح الفرج
با غم بسازی هان و هان تازنده مانی جاودان
در گوش جان خود بخوان کالصبر مفتاح الفرج
تا جان به جانان داده ایم از هر دو عالم ساده ایم
از بهر آن استاده ایم کالصبر مفتاح الفرج
گر پیش آید زحمتی بر جان خود نه منتی
از حق شناس این رحمتی کالصبر مفتاح الفرج
قاسم اگر جان یافتی از بوی جانان یافتی
در صبر پنهان یافتی کالصبر مفتاح الفرج

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
من و معشوق و جام ناب صباح
بگشا بر من این درای فتاح
در در بسته از کرم بگشا
در در بسته را تویی مفتاح
ما و کشتی و راه دریا بار
خطری نیست لاح فی الملاح
خطری نیست ازچه می ترسید
لیس فی البحر غیرناتمساح
قدحی دیگرم تصدیق کن
کلما زدتزدت فی الارواح
یار مستست و باده می نوشد
در چنین دم صلاح نیست صلاح
در چنین حالتی بفتوی عشق
عیش جانهامباح گشت مباح
پیش مستان گرفت نیست که ما
مست عشقیم در صباح ورواح
مستی مازحد گذشت که دوست
جام در دست و می کند الحاح
بهر دام دل شکسته دلان
ساختند از ملاح صد ملواح
جان هر کس سجنجلست اما
جان قاسم سجنجل الارواح

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
عشق تو مرا از هر دو جهان ساخت مجرد
ای عشق گرانمایه و ای دولت سرمد
مردم ز غم عشق و نی یافتم آخر
از دولت دیدار تو صد جان مجدد
من رند خرابات مغانمچه توان کرد
اینست مرا مذهب اگر نیکماگر بد
از عشق تو منعم نکند توبه و تقوی
ویران شود از سنگ قضا قصر مشید
در کوی تو پستیم زهی منصب عالی
با روی تو مستیم زهی عشق مؤبد
از غمزه جادوی تو مستیم و فراغت
از حادثه دایره چرخ مشعبد
مطلق سخن اینست که مرغ دل قاسم
جز دام تو در دام کسی نیست مقید

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای دل و جان گرامی به تمنای تو شاد
هرگز این جان من از درد تو محروم مباد
عقل و دین بردی و دل بردی و جان می طلبی
شرط تجرید همینستزهی حسن رشاد
حالیا نقد بدیدار تو وجدی داریم
بعد ازین تا چه نهد کار زمان را بنیاد
ملک جاوید بدیدار تو داریم امروز
در گذشتیم ازین چار سوی کون و فساد
روز وشب در طلب جامه ونان مضطربست
خواجه را فکر معاشست نه تدبیر معاد
ماتمش تا به ابد ثابت و جاوید شود
هر که از دولت درد تو نباشد دلشاد
قاسمیکشف یقینست درین راه دلیل
نه حکایات عوارف نه حدیث مرصاد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بسودای تو خوش حالیم و دلشاد
بدردت آرزومندیم و معتاد
چو عالم رابقایی نیست خوش باش
بیا می خور که بربادست بنیاد
مدامم وقت خوش دارد بجامی
که ساقی را مدامش وقت خوش باد
ندارد لذتی از زندگانی
دلی کز فکر عالم نیست آزاد
بحسن ارشاد می فرمایدم عشق
ازین خوشتر چه باشد حسن ارشاد
زدست خوبرویان داد خواهم
الهیداد ازین سنگین دلان داد
اگر افتاد قاسم در ره عشق
ملامت تا به کی آخر چه افتاد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
بسیار سعی کردم و بسیار اجتهاد
عشقست هر چه هستدگر هرچه هست باد
یک ذره بوی عشق بهر جا که باد برد
مؤمن ز دین برآمد و صوفی زاعتقاد
چندین هزار نور نبوت که آمدند
کمتر در آمدند ز خلقان درین رشاد
یک لمعه نور عشق اگر جلوه گر شدی
ذرات کون اشهد گفتی بصد وداد
ای جان و دلبجان نظری کن ز روی لطف
بی تو نه خواب دارم و نه صبر ونه سداد
ای عشق دل فروز که جان را حمایتی
از جورتست این همه فریادودادداد
قاسم طریق عشق چنینست جاودان
از دلبران جفا و ز دلدار انقیاد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
جام در پای صراحی سر نهاد
گریه ای میکرد از بهر رشاد
وین صراحی داد زد بهر شراب
باطن خم داد این می خواره داد
بادهاخوردندوخوش مستان شدند
هر دو از می شاد و می از هر دو شاد
یاد وصلت نکهت جنات عدن
بیم هجران قصه بیس المهاد
بی ملالت عاشقی معهود نیست
یاد دار این نکته را از عشقیاد
غیر حق گفتی که  نبود معتمد
غیر ناموجود وآنگه اعتماد
تا خریدم دین عشق لم یزل
صد هزاران جان و دل کردم مراد
فیض خم را در صراحی بازبین
وز صراحی باز در جام جواد
قاسمی سرگشته سودای تست
یا مآبی یا ملاذی یا معاد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
دریغ باشد ازین چار سوی کون و فساد
برون رویم نبرده متاع خود بمراد
تو شاهد دو جهانی اگر شوی واقف
ز حسن خویش نگر هم بحسن استعداد
وقوف نیست کسی را ز نقد هر دو جهان
مگر که عرضه کند نقد خویش برنقاد
درین دیار چه آموختی زدانش دل
درین مدار چه اندوختی برای رشاد
مرید باش کزین جا رسید هر که رسید
زآستان ارادت بر آسمان مراد
بیا و ترک هوس کن بعاشقان پیوند
اگر چه راه مخوفستهر چه باداباد
همیشه حال دل قاسمی چنین بودست
بدرد او متنعم بعشق او دلشاد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
سفر گزیدم ازین آستان کون و فساد
بر آسمان معالی سفر مبارک باد
مبارکی چه بودآنکه یار پیش آید
بشیوهای ملاحت برای حسن رشاد
رشاد چیست حذر کردن از موانع اصل
وصال چیسترسیدن بر آستان مراد
بجست و جوی تو بودیم در جهان فنا
بآرزوی تو رفتیم هر چه باداباد
مده بدست هواها عنان نفس نفیس
که تا شود ز تو راضی دل صلاح وسداد
اگر بکشف حقایق رسییقین می دان
که بر زمین حقیقت نهاده ای بنیاد
یقین که جان ودل قاسمی کتاب خداست
زهی صحایف روشن زهی بیاض و سواد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ما همه شیداییان بودیم و مستان وداد
زاد فی الطنبور نغما حسن او چون جلوه داد
گفت دلبرعاشقابرگوچه خواهی من یزید
گفتمای جان و جهان آخر چه گویممن یراد
باد بوی زلف مشکین تو می آرد بمن
شاد شد جانم زبوی بادجانش شاد باد
گر مرادی بایدت در نامرادی زن قدم
یافتند از نامرادی عاشقان گنج مراد
گفتمش  اندر نهادم هیچ کس غیر تو نیست
گفت  نوشت بادنوشای عاشق نیکونهاد
از دو بیرون نیست رهگر مرد این راهی بدان
یا طریق جد بباید یا سبیل اجتهاد
قاسمی نام ترا جان و جهان گفت ای عزیز
سیر او چون بر سبیل علم الاسما فتاد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هزار شکر که سلطان عشق جان را داد
هزار مجد و معالی هزار حسن و رشاد
به پیش وصل تو از هجر دادها کردم
هزار شکر که سلطان وصل دادم داد
هوای وصل تو جانبخش و دلنواز آمد
که باشد آنکه نباشد به مهر رویت شاد
هزار سال من این ره به سر بپیمودم
که تا رسید مرا سر بر آستان مراد
بحسن ولطف وامانی دهر غره مشو
که خانه ایست منقش ولیک بی بنیاد
مورز وصف تانی وکاوکاوی کن
که گنجهاست درین عرصه خراب آباد
بداد قاسم بیچاره جان شیرین را
بآرزوی وصال تو هر چه باداباد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بنده پیر مغانیم که جاویدان باد
جاودان باد و سرش سبز و لبش خندان باد
غرض از پیرمغان مرشد را هستای دل
تا ابد دیر مغان سجده گه مستان باد
ساقیاباده بیاورکه شراب تو مدام
همچو الطاف توبی غایت و بی پایان باد
هر دلی را که بعشاق نیازی باشد
تا ابد راهبرش مشعله عرفان باد
این همه مستی جان از اثر صحبت اوست
جان اوقدس ودلش جنت جاویدان باد
سر بپیچد ز عشاقکه بی سامانند
دایما واعظ ما بی سر و بی سامان باد
قاسم از دولت دیدار تو جانی نو یافت
جان من جان و دلم جان ترا قربان باد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
حدم آن کس زند که بادم داد
باده جام دل گشادم داد
بهر دفع خمار و رنجوری
جام در مبداء و معادم داد
گفتمش  تایبم ننوشم می
حیله کردم ولیک بادم داد
مستی و عاشقی و مستوری
جودت عشق در نهادم داد
چون مرا زاهد و مسلمان دید
سجده سهو را بیادم داد
جمله را داد هر چه لایق اوست
سلطنت را به نوع آدم داد
هر چه دادند جان قاسم را
دولت عشق مستزادم داد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ساقیم باده داد و بادم داد
باده این بار مستزادم داد
چون من از باده سرگردان گشتم
حرجی کرد و در مزادم داد
عاقبت هم خودم بخرد بخرید
نامرادی بدممرادم داد
آتشی در میان جانم زد
شور در عرصه فؤادم داد
چون سرم گرم شد ز باده شوق
سر تسلیم و انقیادم داد
نکتهایی که در ازل میرفت
تاابد یک بیک بیادم داد
قاسمیحضرت خدای کریم
سر توحید را بآدم داد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - - -
نگین سلیمان بدیوان که داد
سریر سلاطین بدربان که داد
صفات کمال خداوند را
بدست مرنج و مرنجان که داد
گرت رنگ وبویی از آن یار هست
بگورنگ لعل بدخشان که داد
همی ترسم این جام را بشکند
که جام سلیمان بموران که داد
اگر شیر راهی حقیقت بدان
که این زوروشیروپلنگان که داد
حقیقت گر از بحر مایی مگو
کهدرها بدریای عمان که داد
بگوبوی وصلی که جان پرود
پس از فرقت پیر کنعان که داد
اگر داد حق دیده ای باز گو
فلک را همه در و مرجان که داد
همه حسن و لطفیکه در آدمیست
بگو راست قاسم بانسان که داد

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
ساقی مرا ز باده ناب مغانه داد
دردی درد داد ولی در میانه داد
زاهد صباح کژمژ و خرم همی رود
ساقی مگر که رطل گران شبانه داد
در کوی عشق یارکه آن جای جای نیست
مرغ دل مرا بکرم آشیانه داد
جان را خبر نبود ز نام و نشان عشق
این عشق دل فروز تو جان را نشانه داد
بس خوشدلند اهل زمین و زمان مدام
زان باده ای که عشق تو اندر زمانه داد
بی کار و کارخانه بد این دل میان دهر
سلطان عشق از کرم این کارخانه داد
قاسم ز درد دوست از آن مست و شاد شد
کین موهبت به زمره کروبیان نداد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تو آن دری که در عمان نگنجد
تو آن گنجی که در ویران نگنجد
بیاساقی مرا جامی کرم کن
از آن جامی که در امکان نگنجد
خدا این عاشقان را همتی داد
که در کیخسرو و خاقان نگنجد
چو روباهست عقل حیله کردار
میان بیشه شیران نگنجد
بحمدالله بدان یوسف رسیدم
که اندر مصر و در زندان نگنجد
مراسرویست سر سبز و خرامان
که اندر باغ و در بستان نگنجد
چو قاسم با وصال یار پیوست
در آنجا قصه دربان نگنجد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
ابر سودای تو آن لحظه که توفان بارد
دل دیوانه ما جان بجوی نشمارد
تخم سودای تو در بهر یقین افشاندم
دل شناسد که ازین بحر چه بر می دارد
زاهد از شیوه تقلید درین مزرع عمر
من ندانم چه درودست و چها می کارد
واعظ از مستی عشاق ندارد خبری
در چنین معصره ای غوره چه می افشارد
باد می آید و از کوی تو دارد خبری
دل و جانها همه خون تا چه خبر می آرد
دل ما را بصفا وصل تو جان می بخشد
جان مارا بجفا هجر تو می آزارد
قاسمی هر که دراین کوچه در آمد سر باخت
غیر آن زاهد ترسیده که سر می خارد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دلم از جور تو بسیار شکایت دارد
وقت آن شد که شکایت بحکایت آرد
مدتی بود که اندر هوست جان می داد
وقت آن شد که بدیدار تو جان بسپارد
آرزوی تو که صد جان گرامی ارزد
در زمین دل من تخم وفا می کارد
ما همه منتظرانیم ولی گه گاهی
باد می آید و ما را خبری می آرد
هرکجادرهمه عالم صفت لطفی هست
چونکه نیکونگری روی به انسان دارد
گوشه دامن این زاهد ما تر نشود
آسمان گر همه باران هدایت بارد
قاسمی در ره جانان سر و جان باخته است
غیرآن زاهد بیچاره که سر می خارد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ز ذوق عالم عرفان کجا خبر دارد
کسی که همت درونفکرمختصردارد
کسی بوصف نکو راه یابد اندر دل
اگر بحسن و لطافت رخ قمر دارد
بگو بواعظ ما دین خود نگه می دار
بشرط آنکه دلت زین متاع اگر دارد
بهیچ حال بجز دوست سر فرو نارد
دلی که از صفت عاشقی خبر دارد
مگوزحسن ولطافت بپیش خواجه خطیب
که غیر عالم تو عالمی دگر دارد
کمر نبنددهرگز بچست و چالاکی
کسی که باغم او دست در کمر دارد
بحسن دلبر ما کیست در جهانقاسم
هزار شیوه شیرین چون شکر دارد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دیده مشتاق و دلم میل فراوان دارد
جانم از مسکن تن روی بجانان دارد
بهمه حال ز جانان نشکیبد جانم
جان زجان آمدو هم روی بدان جان دارد
دل بیچاره خرابست که گفتند فلان
روی چون ماه وسر زلف پریشان دارد
روی از کعبه مقصود نشاید پیچید
گر ره کعبه همه خار مغیلان دارد
در زمانی همه جاویدوخوش وزنده شوند
سایه ای گر بسر خاک غریبان دارد
مردم از پرده پندارهمه مست و خراب
دل ما مست خداسوزش عرفان دارد
من چه گویمکه حکایت بصفت ناید راست
قاسم از مونس جان شکر فراوان دارد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نقاره سحری قصه ای نهان دارد
ولی بخود نه حکایتنه داستان دارد
ولی چو چوبک عشقش رسید یعنی قل 
بغلغل آید و صد شور و صد فغان دارد
بهر اصول که گیرد نقاره از مضراب
اصول را بهمان وصف بر زبان دارد
سخن ز مردم جاهل نگاه دار ولیک
بگو بگوش محققکه جای آن دارد
بغیر عشقکه سرمایه سعادت تست
بهرچه فخر کنیفخر رازیان دارد
بکوی عشق و مودت هزار جان بجویست
میا به کوچه ماهرکه فکر جان دارد
دلم رسید بعشقت بدولت جاوید
ز عشق تا به ابد شکر جاودان دارد
یقین که عین حیاتست و نور اعیانست
که چشم باطن او سرمه عیان دارد
بقاسمی نظری کن ز روی لطف و کرم
که در هوای تو رویی بر آستان دارد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
آن خواجه سر بشر ندارد
پیداست که رو بشر ندارد
هر چندکه عالم و مطیعست
در صنف غزا سپر ندارد
نگذشت ز علم و زهد هرگز
زیرا سر این سفر ندارد
از شاخ شجر حدیث گوید
اما خبر از ثمر ندارد
در بحر محاورستچه سود
چون سود ز بحر بر ندارد
در ظلمت جهل می رود راه
از نور یقین خبر ندارد
در بحر فناست جان قاسم
جایی که ملک گذر ندارد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -