cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
مرا رمزی عجب نازل شد از تعالیم  استادی
که سقف معرفت را ساختم زان نغز بنیادی
تعالی ربنا تا در چه حیرت بوده ام ز اول
به خود بر هم ز خود ظلمی همی کردیم و بی دادی
شنیدی حارث مره چه دید از خویشتن بینی
اگر فرمان بری کردی به لعنت در نیفتادی
نبی با آن همه رتبت بدان محتاج شد کایزد
بدو وحیی رسانیدی و جبریلی فرستادی
پس اینجا ترک  تقلید  مقلد کردن اولا تر
به دانایی سپردن کو رهی روشن نشان دادی
به مقصد کی رسیدی سالک این ره مگر وقتی
که کلی اختیار خود به دست  صادقی دادی
اگر عاقل بدانستی که مجنون را چه حالت شد
نگشتی معترض بر وی سر  تسلیم بنهادی
به تنهایی سوی مقصد نمی یارست ره بردن
ز لیلی هم رهی بر ساخت و ز عهد  وفا زادی
مسیح از نطفه ی امر آمد و شد مریم آبستن
و گر نه بعد از او آبستنی روحی دگر زادی
اگر در جانش از عشق حقیقی جنبشی بودی
به سنگ  بی ستونی کی شدی مشغول فرهادی
حجاب راه خسرو بود شیرین مطلقا ور نه
بر آن مسکین بدان تلخی کمان  کینه نگشادی
اگر نه پس روی نفس بی آرام می کردی
حجاب خود شدی هرکس ز پیش خود بر استادی
نزاری تن مده در عجز ازین پس نیست وقت آن
که بر سازی ز کنج عزلت خود خلوت آبادی
عجب گر یوسف ما زود بیرون ناید از پرده
که برمی خیزد از هر گوشه ای لبیک و فریادی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
مرا جز تو باری نباشد مرادی
که وحدت نبودست بی اتحادی
به عقد  بناگوش تست اعتقادم
جز اینم نباشد دگر اعتقادی
اگر نه به تو زنده باشم چه باشم
چو بر روی دیوار نقش عمادی
چو هست این محبت زمبدای فطرت
نه ممکن که مبدا بود بی معادی
به هرزه نباشد هم آخر ز جایی
طمع کرده ام در حصول مرادی
گشادی درآید به کارم که آخر
کمر بسته ام از پی انقیادی
به دست آورم عاقبت پای مردی
به سر وقت ما آخر افتد جوادی
وصال تو ممکن که گردد میسر
بکوشم که هم واجب است اجتهادی
گرت دل ز سنگ است هم جنبشی کن
نزاری نباشی کم از هر جمادی

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
برفتی و ما را به هجران سپردی
بس از عشوه بازآ که از حد ببردی
تصور نبودم فراموشی از تو
دریغا که بر منسیانم شمردی
به خار ستم چشم عقلم خلیدی
به دست جفا حلق جانم فشردی
نصیحت کنم خویشتن را که ساکن
فرودآ به پای خم کار دردی
کسی را یک جو ندارد غم تو
تو تا چند کوشی که از غم بمردی
نزاری نگفتم حذر کن ز قلزم
برفتی و خود را به طوفان سپردی

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
اگر به کلبه احزان ما گذر کردی
فضای کلبه ما جنتی دگر کردی
و گرچه در نظر حسن او نمی آییم
چه بودی ار ز سر لطف یک نظر کردی
نکرد ناله زارم در او اثر هرگز
که گر به کوه رسد دل به حجر کردی
به یک اشارت اگر خواستی از گوشه چشم
هزار گونه غم از جان من به در کردی
چه می کنم ز خبر کاشکی مرا یاری
درآمدی و به یک یار بی خبر کردی
بمردم از من و رحمت نمی کند بر من
نمی رود به شفاعت کسی مگر کردی
برون شوی که از این نیم جان خلاص شوم
نمی کند هم و افسوس کاین قدر کردی
از این دو وجه برون نیست کاشکی یک روز
ثواب بیش بدی هر چه بیشتر کردی
بس از خیال نزاری محال بیش مگوی
اگر چنان که نکردی وگر کردی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
گر هیچ صبا به ما گذر کردی
وز دوست به ما پیامی  آوردی
جان و دل اگر چه بی دل و جانم
بستاندی و به دوست بسپردی
تا بندگیی برد ز من جایی
کو یاری و هم دمی و هم دردی
با من چه فتاد مدعی را کاشک
هر کس غم کار خویشتن خوردی
ای قوم حذر کنید از این طوفان
ترسم که به دامنی رسد گردی
گر قدر فنای عشق دانستی
افسرده به ناز جان نپروردی
بگریز نزاریا از آن میدان
کت نیست مجال هیچ ناوردی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - - -
برفتی و ما را فراموش کردی
شراب مروق بسی نوش کردی
چو نامم برآمد زبان در کشیدی
به زنهار انگشت در گوش کردی
چه کردیم از بی وفایی که ما را
ز جام جفا مست و بی هوش کردی
بر اسب جفا کوتلی برفزودی
جفا برفزودی ستم غوش کردی
همین بس سزای تو چون ناسزا را
کنارش گرفتی و آگوش کردی
به جانت که نیکو نگارا
که عهد نزاری فراموش کردی

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
عجب که رغبت دیدار دوستان کردی
قدم به کلبه ما رنجه ناگهان کردی
کدام خصم غباری میان ما انگیخت
که پای باز گرفتی و سر گران کردی
کدام باد ندانم بسوی مات افکند
چه لطف بود که با جان بی دلان کردی
بیا که با تو به خلوت عتاب ها دارم
کس این کند که تو با یار مهربان کردی
دلم ز یاد تو یک لحظه نبد حالی
عجب که یاد نزاری ناتوان کردی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
یاد آن وقت که با ما نظری می کردی
بر سر کشته ی هجران گذری می کردی
بر رگ جان من از ناوک مژگان هر دم
می زدی تیر و نظر با دگری می کردی
هم رقیبان حرم را به علی رغم حسود
می فرستادی و و ما را خبری می کردی
روز روزم به شب وصل زبان می دادی
شب شبم دفع خمار از شکری می کردی
هر سحرگاه که از خلوت من می رفتی
آن شب از گریه کنارم شمری می کردی
وعده می کردی و بر سرو قبا می بستی
بر میان دست نزاری کمری می کردی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
هیچ یاری بود که برگردی
بعد چندین که دوستی کردی
از تو گو روزگار برخور  ما
برنخوردیم و خون ما خوردی
دل خلقی بسوختی آخر
تا کی ای شوخ نا جوان مردی
تو بدین جفت چشم و ابروی طاق
رستخیز از جهان برآوردی
درد بی چارگان سوخته دل
چه شناسی که فارغ از دردی
خون دل می دهی نزاری را
کش به خون جگر بپروردی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
نه قبول کرده بودی که ز عهد برنگردی
چه گناه کردم آخر که خلاف عهد کردی
به کجا روم زکویت به که التجا نمایم
که تو حیات جانی که توم دوای دردی
من و دانش و محبت تو و هرچنان که خواهی
چه کری کند به خونم که تو آستین نوردی
نتوان به حیله بردن نه محبت از دل من
نه ز زلف شب سیاهی نه ز روی روز زردی
نه ملامت احبا نه علامت اطبا
که نه آن حرارت است این که ز دل رود به سردی
به وفا و عهد واجب شده سعی و جهد بر من
مگر این قدر نتوانم که به سر برم به مردی
به دو چشم گفتی اول بخورم غم نزاری
چو بدان رسید یک جو غم کار ما نخوردی

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
ز حد بمی بری ای دوست نا جوان مردی
غم تو چند خورم بس که خون من خوردی
اگر قیاس کنی هیچ ظالم این نکند
به دشمنی که تو با من به دوستی کردی
به چه گویمت گله ها از تو و شکایت ها
که بی گناه بسی خاطره بیازردی
خلاف عهد تو می دیدم از بدایت کار
که بهترین قدمت آن بود که برگردی
کجا شد آن همه دل گرمی و جگر سوزی
ز دوست سیر نگردد کسی بدین سردی
فدای جان تو جانم به صدق دل که تو خود
برای کشتنم از دیر گه بپروردی
تو هم چنین به علی رغم مجتمع می باش
چو روزگار نزاری به هم برآوردی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ای نوبهار خوبی از چهره تو وردی
وی خلد جاودانی از کوچه تو گردی
عشق تو را نشایند اشتردلان نازک
تسلیم را بباید مردی و شیر مردی
هر دل شکسته ای را در خاطر از تو شوری
هر درد خواره ای را در سینه از تو دردی
انکار ما نکردی صاحب غرض به خیره
گر تا به روز یک شب با ما قدم سپردی
چندان سرشک رانم کز آب دیده رویم
هم چون شفق بباشد هر آفتاب زردی
جان من ار نبودی بیمار چشم مستت
چندین غذای تن را خوناب دل نخوردی
زلفت مگر نزاری در خواب دید زیرا
زنجیر اگر ندیدی دیوانگی نکردی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
دوش آمدی و خرمن ما آتشی زدی
ام شب بیا و باز رهان بازم از خودی
خالی کنیم خانه ز بهر نزول دوست
لابد برون شود همه چون تو درآمدی
عشق تو آمد و رگ مجنون فروگذشت
این جا چه جای عاقلی و جای بخردی
لیلی و یک کرشمه و سد طعنه ی حسود
ماییم و هیچ چون همه یک بار بستدی
دل در غم تو بستم و نگشاد از تو هیچ
مهر تو برگرفتم و در خون من شدی
آری نزاریا تو همه نیک بین نه بد
ور عاشقی نطق مزن از نیکی و بدی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
چه شورست این که در عالم فکندی
زلازل در بنی آدم فکندی
به شش روز این همه بر هم نهادی
به روز هفتمین از هم فکندی
از آن دادی تحرک آسمان را
که بنیاد زمین محکم فکندی
ز خاکی آدمی را برگزیدی
پس آن گه کار با یک دم فکندی
ندا کردی به نوح و امتش را
به طوفان و بردی و دریم فکندی
خلیلت را به آتش در نهادی
میان روضۀ خرم فکندی
کلیم الله را از صحبت خضر
چنان در مشکلی مبهم فکندی
مسیحی را برون آوردی از غیب
گره بر رشتۀ مریم فکندی
روان کردی قیامت در رکابش
فغان در امت خاتم فکندی
شهادت را میان نفی و اثبات
بجای سکه بر درهم فکندی
منافق را چو بر تو معترض شد
به قهر اندر دهانش سم فکندی
موافق را به توفیق هدایت
فراز چشمه ی زمزم فکندی
نزاری را به نقدالوقت در حلق
زلال سر  جام جم فکندی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
نماز شام رسید ای بت سمرقندی
بساز چنگ و بزن پرده نهاوندی
اگر چو چنگ بننوازیم روا نبود
که چون بریشمم از پای و سر فروبندی
کرشمه ای کن و بشکی بزن چه باشد اگر
به گوشه لب هم چون شکر فروخندی
چو شاخ مهر تو در بستان جان بگرفت
درخت طاقت ما را ز بیخ برکندی
چو آفتاب پرستم نمی توانم گفت
که سایه بر من و بر کار من نیفکندی
به خدمتی که اشارت کنی و فرمایی
کمر ببسته ام از روی لطف بپسندی
به دیده گر بپذیری غلامی تو کند
نزاری ای که پدر را نکرد فرزندی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
رسید جان به دهانم ز آرزومندی
مقام مرحمت است این نه موضع تندی
سزا منم به عقوبت گناه کار منم
زبان بی گنهت را به هرزه می بندی
اگر به خون  منت رغبتی ست بسم الله
مرا چه به  ز متاعی که آن تو بپسندی
دگر جواب سلامم نمی دهی شاید
رضا رضای تو مخدومی و خداوندی
ولی به خلعت دشنام لطف کن باری
که از عتاب توم حاصل است خرسندی
نظر ز کار من دل شکسته باز مگیر
بود که در سرت افتد که باز پیوندی
به هر دو دیده کند بندگی خاک درت
نزاریی که پدر را نکرد فرزندی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
رسید جان به لبم از بس آرزومندی
هنوز وقت نیامد که باز پیوندی
به حال بنده که از دست می رود کارم
مگر نظر کنی از غایت خداوندی
غریب کشتن و آزار دوستان جستن
توقع آن که ترحم کنی و نپسندی
ترا رسد به لبی از نبات شیرین تر
اگر از آن دهن تنگ تر بر شکرخندی
نداشتی ز خدا و ز خلق شرم و حیا
که دل ز جان من مست مند برکندی
به جان مضایقتی نیست چون درافتادم
تو هم مبالغتی کن اگر درین بندی
غمم نخوردی و گفتی نزاری آن من است
هزار بار چنینم به خون درافکندی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
گسسته ای و نخواهی که باز پیوندی
توقع است که رحمت کنی و نپسندی
سر ستیزه گرفتی چه روی می بینی
در جفا بگشادی چه نقش می بندی
بیا و دیدۀ حاسد بکن که از غیرت
گمان برد که دل از من به خیره برکندی
ز آب دیده و خاک در تو نشکیبم
که این و آن ز تو خشنودی است و خرسندی
به دیده و دل پر خون به هر چه درنگرم
خیال روی تو بینم ز آرزومندی
به گوش و گردن ما طوق عهد و حلقه ی امر
ز بنده بندگی و از شما خداوندی
غلامی تو به آزادگی تواند کرد
نزارییی که پدر را نکرد فرزندی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مرحبا مرحبا کجا بودی
دیر شد تا جمال ننمودی
یک دمم در حضور ننشتی
یک شبم در کنار نغنودی
برشکستی و دیر پیوستی
سیر گشتی ز ما بدین زودی
در خلوت سرای ما اکنون
قفل کردی و باز نگشودی
خبری گوی صوفیانه بتا
تا ز ابرام ما بیاسودی
تو خود از بدو فطرت اولا
در کنار خیال ما بودی
سخنی در تعارف ارواح
گفته بودیم با تو نشنودی
مشرک ار خوانده  ای نزاری را
هم هنوزش به وجه نبسودی
راست گفتی که پیش وجه خیال
خونش از دیده ها بپالودی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
درآ اهلا و سهلا مرحبا کویی کجا بودی
نگویی تا چرا چندین ز مشتاقان جدا بودی
ز یاران بر شکستی ترک عهد دوستی کردی
دریغا دیر دانستم که یار بی وفا بودی
نه پرسیدی نه پیغامی فرستادی درین مدت
مگر بگذشت ایامی که دردم را دوا بودی
به اول سینه با من هم چو سیم پاک بنمودی
به آخر امتحان کردم زر بیرون سرا بودی
مرا چندان که آوردی ز پرگار خرد بیرون
ز فرط راستی با من چو خط  استوا بودی
مدار دور وصل اکنون بگردیده ست از آن نقطه
محیط دوستی را موج طوفان بلا بودی
ازآن بفریفتی ما را که در شوخی و رعنایی
نگاری چابک افتادی و یاری دل ربا بودی
به تو اول که بسپردم گمان دوستی بردم
مرا چون نیستی اکنون تو دانی تا که را بودی
تعالی الله زهی دستان که پایم چون زجا بردی
عفاک الله چرا آخر ز ما بیگانه وا بودی
به خلوت خانه ی وصلت که را این در خیال آمد
که ما در خون رز بودیم و تو در خون ما بودی
نزاری با تومی گفتم که ناسازی مکن با او
سزا این بود تا دانی که با او ناسزا بودی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
اگر زمام ارادت به دست ما بودی
وجود معتکف حضرت شما بودی
برآمدی رمقی کر حیات من باقیست
اگر نه بوی تو در جنبش صبا بودی
وگر رقیب فضولی نمی شدی مانع
ز آستان تو کی روی من جدا بودی
مرا فراق نکشتی گرم شکیب استی
تو را نظیر نبودی گرت وفا بودی
ز من حدیث نگویی و یاد من نکنی
من ار چنان که چنین کردمی روا بودی
ثبات عهد نباشد چه سود حسن و جمال
دریغ اگر چو تویی را قدم به جا بودی
چنین که دست برآورده ای به بد عهدی
اگر ز من اثری دیده ای سزا بودی
فریب میدهدم هم به عذر ها لکن
نکوستی اگرت دل به حا ما بودی
به هر صفت که بود هم نگه توانی داشت
دل نزاری مسکین گرت رضا بودی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دریغا گر شبی روزی تو را پروای ما بودی
وگر خود یک زمان بودی گدایی پادشا بودی
اگر دانستمی کز تو توانستی به سر بردن
به دست آوردمی یاری اگر از هر کجا بودی
ولیکن تو نه آن یاری که باشد کس به جای تو
و گر بودی چو عقل از عشق و کفر از دین جدا بودی
چو از مبدای کون اضداد را از هم جدا کردن
مقرر شد وگر نه این و آن روی و ریا بودی
اگر بی درد درمانی میسر می شدی هرگز
عذاب آباد دنیا سر به سر دارالشفا بودی
به دست کیست کاری یا که می داند به خود چیزی
و گر بودی به حق بر یک دگر فرقی که را بودی
چو فرعونش بیفکندی به دست قهر در اسفل
گرش هم چون کلیم الله عصایی اژدها بودی
چو روح الله گرش بودی دلی روشن دمی گیرا
مقاماتش ز تحت الارض بر اوج سما بودی
به جای ارتقای خویش صاحب وهم خود را بین
نیازی گر چو آه من روان بودی روا بودی
نزاری عاقبت روزی از این غرقاب بگذشتی
اگر خوی تو با بیگانگان شهر آشنا بودی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
اگر هیچ آن پری رخ را دمی پروای ما بودی
سر گردون گردن کش به زیر پای ما بودی
وگر چون خضر ره دادی به آب زندگی ما را
همیشه سبزه ی خطش تماشا جای ما بودی
اگر در حسن گفتندی که ممتاز است در عالم
به هر سر نامه بر عنوان بت رعنای ما بودی
ملامت گوی کی بودی چنین افتاده در شنعت
بخاری در دماغ او گر از سودای ما بودی
دوباره کی بدی حاجت به حشر عامیان ما را
اگر روز قیامت هم شب یلدای ما بودی
خردمندان ندانستند مجنون را ز خود بینی
اگر بودی چو او مستی هم از صهبای ما بودی
ملک گر هیچ یار استی به خلوت جای ما آمد
دمی از پای ننشستی قدح پیمای ما بودی
دریغا این همه رفعت که ما را هست در رتبت
چه بودی گر قبای عشق بر بالای ما بودی
اگر بر شمع ما کردی تهتک همچو پروانه
نزاری کی چنین در عشق نا پروای ما بودی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
گر آتشی چو من در میان جان بودی
ز اندرون تو وقتی برآمدی دودی
نصیحتی که مرا می کنی به دیده قبول
بکردمی اگرم گوش خفته بشنودی
ز مطرب و می و چنگ ای پدر مکن منعم
که نه بری برم از کوشش تو نه سودی
بسا وجود که مردار با عدم رفتی
اگر نه عشق چنین قاتلی قوی بودی
وگر موکل فطرت نداشتی بر سر
دل ستم گر ما را که کار فرمودی
ترا نمی شود ای ماه روی رغبت آن
که از وجود تو بی چاره یی بیاسودی
هلاک می کنی و روی می نمایی باز
سراب می کند از دور تشنه خشنودی
دریغ اگر بصری داشتی ملامت گر
که هم چو من نظری ناگه از تو بر بودی
نزاریا به بلا گر نمی بدی لایق
زمانه ات به سر عشق راه ننمودی
اگر مراد بدادی جهان به کس مجنون
ز هجر لیلی بی چاره تن نفرسودی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مرا گر همتی مردانه بودی
خلاصم از دل دیوانه بودی
چنین جانم ز دل کی سیر گشتی
اگر جانانه ام هم خانه بودی
غلط کردم که در شریان جان است
چه می گویم که بودی یا نبودی
اگر عاقل نبودی در حجابی
چو مجنون از خرد بیگانه بودی
کجا پیمان به سر دانستمی برد
اگر نه بر کفم پیمانه بودی
کبوتر گر قناعت پیشه کردی
کجا در بند دام و دانه بودی
اگر هر مرغکی بر شمع تسلیم
فدایی وار چون پروانه بودی
کجا چون شب پره ظلمت گزیدی
کجا چون جغد در ویرانه بودی
اگر عنقا نبودی در پس قاف
میان خلق کی افسانه بودی
علی الجمله دلم زین ورطه ی شاق
اگر بیرون شدی مردانه بودی
نزاری را ز مبدا تا به اکنون
همه کارش چنین مستانه بودی
همه عمرش غرامت بر غرامت
و گر شکرانه بر شکرانه بودی
ازین ها وارهاندی التقاطی
گرم از جانب جانانه بودی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
یاد باد آن که مرا با تو قراری بودی
در میان من و تو واسطه یاری بودی
گر چه از سعی رقیبان گله ها داشتمی
گه گهم با رخ تو هم سر و کاری بودی
هم رقیبان تو صد بار جفا بردندی
تا مرا یک نفسی پیش تو باری بودی
گفتمش دوش کجا با که کشیدی باده
هر چه در نرگس مست تو خماری بودی
همه شب زلف تو بر گردن من پیچیده
هم چو از عنبر تر تافته ماری بودی
بلبل مست گلستان تو بودم هم وار
خلق را با من از آن واسطه خاری بودی
گفتمی نیست مرا هیچ تعلق با او
این زمان معترفم معترف آری بودی
از کنارم همه شب تا به میان در خون است
در میان کاش که با دوست کناری بودی
ناله ی عشق تو بر صد ره رساندی همه شب
در جهان گر چو نزاری تو زاری بودی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
گر هیچ شریف تر ز می بودی
آن چیز حرام تر ز وی بودی
آمیخته با خبیث شد گر نه
مشهور جان خبث کی بودی
گر نفس خبیث را بدانندی
مخصوص چرا به خبث می بودی
از بدو وجود سیر کردی گر
در راه عدم نشان پی بودی
گر هیچ به طمطراق عقل استی
پس نطع سمای عشق طی بودی
با عشق نشست و خاست کردی عقل
گر رجعت او به اصل شی بودی
در ظل  لوای عشق بنشستی
با مرد محبت ار لوی بودی
مجنون در و دشت و کوه نگرفتی
گر هیچ رهش به سوی حی بودی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - - -
دو سه روز است که دیدار به ما ننمودی
مرحبا شاد رسیدی و کرم فرمودی
چه خطا رفت چه کردیم چه گفتیم چرا
سر گرانی به سرت کز چه غبارآلودی
چون بجستی که دگر باز نجستی ما را
به چه مشغول شدی با که به خلوت بودی
در زندانم از آن شب که تو رفتی بسته ست
تا به امروز که بازآمدی و بگشودی
کس نگفته ست که مرده ست فلان یا زنده ست
هم عفاالله که بر بی کسی ام بخشودی
هر که مقبول ایازست غلامی کردن
پیش او به بود از سلطنت محمودی
تو مکن قصد نزاری که به پایت ریزد
جان به دست خود اگر طالب این مقصودی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
وفا نکردی و از دوستی بگردیدی
صلاح خویش مگر شیوه ی دگر دیدی
زمانه داد بسی روزگار هجرانم
تو چون زمانه مگر چشم تیره در دیدی
مگر زمانه خلاف منت نمود به خواب
که طرفه خوابی شیرین تر از شکر دیدی
کنون ترش منشین چون به عرض گه رفتی
متاع نازک و بازار تیز و تر دیدی
چو دست داد به من در وفا چه گفت ای دل
به چشم تجربه باری قدم بگردیدی
نزاریا نه ترا گفته ام که از خوبان
وفا و عهد نبینی بگو اگر دیدی
نگفتمت تو نزاری نزاریا زنهار
که با قوی نکنی دست در کمر دیدی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
وفا نکردی و پیوند عهد ببردی
به دشمنی من از دوستی بگردیدی
عفا الله آن که به کینش هلاک خواهی کرد
گر این که با من مسکین به مهر ورزیدی
هزار شب ز تو در خون نشسته ام تا روز
مرا ز بد بتر آخر چه می پسندیدی
چنین کنند وفا حق  صحبت این باشد
که دشمنی به علی رغم دوست بگزیدی
گناه من به چه وجه اعتماد می کردم
چو دیدمت که دل اول نظر بدزدیدی
غم تو چند خورم ای که خون من خوردی
کرانه کردی و چندین جفا بورزیدی
من از نشان تو انگاشتم که بی خبرم
تو نیز نام من انگار کن که نشنیدی
به خدمت آمده بودم امیدها بر سر
وداع می کنم و می روم به نومیدی
نزاریا نه ترا گفتم اعتماد مکن
که او وفا نکند دل بدو مده دیدی
در آتشت بگدازد چو گل به هر ساعت
که هم چو غنچه ی در پرده باز خندیدی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دریغا مهر و پیوندت که بگسستی و ببریدی
نمی دانم که را بر من بدل کردی و بگزیدی
چو تن در دوستی دادم به کام دشمنم کردی
چو کلی با تو پیوستم ز من یک باره ببریدی
چه کردم با تو جز یاری کزان موجب قفا دادی
چه گفتم با تو جز خوبی کز آن معنی برنجیدی
ردم کردی به تنهایی که دیدم در تو نقصانی
جزاک الله ستم کردی عفاک الله خطا دیدی
چرا گر با وفا بودم به آخر ترک من گفتی
چرا گر ناسزا بودم به اول می پسندیدی
به دعوی عمر من بودی که بر من باد پیمودی
به معنی بخت من بودی که از من باز گردیدی
دل بی حاصل خود را سر و کاری نمی بینم
مگر خود رونقی بیند که بازش برسکولیدی
نگفتی گر به جان آیم نباشم با تو جز یک دل
چو وقت امتحان آمد به غایت سست جنبیدی
نکو کردی نکو کردی سزاوارم سزاوارم
که درد دل بیفزودی و غم بر جان گماریدی
بخستی دیده ی چشمم چو روی از پرده بگشادی
ببستی پای امیدم چو خار از راه برچیدی
نزاری را به صد زاری رها کردی و برگشتی
پس از چندین وفا داری چنین نقشی سگالیدی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
باز جهان تازه کرد قدرت باری
باده بده بر نسیم باد بهاری
گل بن بشکفته و طراوت و زینت
بلبل شوریده و شفاعت و زاری
باد چو زلف بنفشه کرد به شانه
گل چه کند در برابر آینه داری
بوی خوش لاله در تنوره ی آتش
قاعده ی مجمرست و عود قماری
خاصه درین وقت کز خواص تناسخ
بیدق شطرنج می کنند سواری
مشتبهی گفته شد به عادت شاعر
مذهب ما را از آن طرف نشماری
هیچت اگر از حیات هیچ نصیبی
هست که حد  دواب باز گذاری
در بر گل خفته تا سحرگه و آن گه
در شمر خم روی و غسل برآری
ور نه برون آیی از مراتب حیوان
پس تو به فتوای عقل کم ز حماری
جنبشی اندر نبات هست و خروجی
گر تو ز گل کم تری به مرتبه خاری
بوی ریاحین خلد باورت ار هست
نیست جز از گل ستان طبع نزاری

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
آخر ای دوست به من به من باز نظر کن باری  
چه شود گر شود آسوده ز یاری یاری
گاه گاهی چه شود گر به سرم برگذری
تا مرا هم به خیالت شود استظهاری
ترک طوف چمن باغ وفا نتوان کرد
هر که را در رهش از بهر گل افتد خاری
به تفرج سوی گل زار نمی آیی و من
از سر راه برانگیخته ام گل زاری
هیچ کم نیست بحمدالله از آن جا که تویی
که شود در سر کار تو چو من بسیاری
هم چنان بار ستم می کشم و می گوشم
چه کنم حکم چنین است چه درمان آری
می شود کار جهان زیر و زبر گویی اگر
نبود خاطر محنت کش من بی باری
دوستان را نبود قاعده ی بیزاری
اگر از گردش ایام شود آزاری
گرچه عشاق همه کشته به عشق اند و لیک
کشتۀ عشق نباشد چو نزاری آری

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
خلاف عهد روا نیست در وفاداری
چه گویمت که تو بد عهد و بی وفا یاری
به اعتماد تو نااهل روزگار عزیز
به باد رفت به صد سختی و به صد خواری
نه شرط کردی و سوگند خوردی اول عهد
که تا اجل بگذارد مرا بنگذاری
سر از محبت ما می کشی ترا دیدیم
که روزگار نبودت ز ما که سر خاری
جفا و جور بگو و بکن به آزادی
ز دوست معتقدان کی کنند بیزاری
من آن نی ام که به آزردن از تو برگردم
هنوز جان منی با همه جگر خواری
امید مرحمت است ار عقوبتی کنی ام
دلیل راحت اگر بی گنه  بیازاری
نه زر که در قدمت ریزم و نه دست که دل
به زور باز توانم گرفت هم  زاری
مرا حواله به کوی تو کرده اند و چو خاک
بر آستان توام تا به خاک بسپاری
دگر ملامت کار اوفتادگان نکنی
اگر چنان چو نزاری شبی به روز آری

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
خلاف عهد مکن گر سر وفاداری
که گر خلاف کنی قصد جان ما داری
چه غصه ها ز تو و قصه ها که من دارم
دریغ اگر بنشینی و ماجرا داری
دمی زمانی روزی شبی چه می گویی
ندانمت سر این قصه کی کجا داری
هوای عشق توام در سرست و می دانم
کنم هر آینه سر در سر هوا داری
ترحمی کن و خیری به جای من جانا
که من مریضم و تو شربت شفا داری
قیامتی دگرست این که سرو قد  ترا
خوش آمده ست کمربندی و قبا داری
دو چشم مست تو یک لحظه هوش یار نی اند
معین است که در سر چه فتنه ها داری
نه زور دارم و نه زر نزاری و زاری
روا بود که بدین زاری ام روا داری

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
توقع است که گوشی به حال ما داری
روا مدار که آزار ما روا داری
رعایتی کن و گرد دلم برآی دمی
مسیح جان منی یک دمی کجا داری
چو در هوای تو پیوسته می کنم طیران
مرا رسد که کنم دعوی هواداری
اگر کنار من از گریه چون محیط شود
بدیع نیست که چشمان آشنا داری
ز آفتاب جمالت گر ارتفاع کنند
به فرق خط  تفاخر بر استوا داری
اگر چه خط  تو خط  جفا کشید و لیک
خطا نباشد چون روی در خطا داری
نثار پای تو اشکم اگر گهر خواهی
فدای جان تو جانم اگر رضا داری
دلم ببردی و صبر و شکیب و خواب و قرار
دگر چه ماند مگر قصد جان ما داری
ز دود آه نزاری بترس و ظلم مکن
اگر چه دست ستم گاری و جفا داری
به خاک پای تو سوگند می دهم بر تو
که گه گهی ز نزاری زار یاد آری

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -