cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
ساقی سیمین عذار خیز و صراحی بیار
از دو سه جام شراب ریز به جامم شرار
باده برد زنگ غم از دل پیر و جوان
خاصه به فصل بهار خاصه ز دست نگار
باده غم از دل برد باده نشاط آورد
باده کند مرده را زنده دل و هوشیار
مرده دل است آنکه نیست زنده به مینای عشق
زنده دل مرده را زنده مخوان زینهار
از می عشق حبیب هر که دلش زنده نیست
مرده صرفش شمار رو به مزارش به زار
مقصد از این باده چیست ساقی این باده کیست
گر تو ندانی بدان گوش به حرفم بدار
مقصد از این باده است حب خدا و رسول
ساقی این باده است حیدر دلدل سوار
ترکی از این باده به هست تو را گر سراغ
خیز و بیاور بده خیز و بیا و بیار

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
ای دل از خواب شو دمی بیدار
پر دلی گیر و تنبلی بگذار
شب به سر رفت و آفتاب دمید
خیز و آبی بزن تو بر رخسار
سفری پیش داری ای غافل
راه دور است توشه ای بردار
کاروان بار بست و رفت از پیش
تو هم از پس همی روی هشدار
چشم بگشا و راه راست برو
راه کج را رها کن ای هشیار
گر ببارت متاع سنگین نیست
زود بگذر مترس از عشار
عقل خود را اسیر نفس مکن
که پشیمانی آری آخر کار
کی تواند دگر که فتح کند
لشکری را که کشته شد سردار
تا نسوزد دلت ز آتش عشق
کی توانی رسی به وصل نگار
گر به عقل تو نفسی غالب شد
دگر از وی امید خیر مدار
پخته کی می شود گل کوزه
ننهد تا در آتش اش فخار
خانه کی جای دوست خواهد شد
تا نپردازیش تو از اغیار
رخ در آیینه کی توانی دید
تا که نزدایی از رخش زنگار
ره به منزل کجا بری تا صبح
تو که بیراهه می روی شب تار
تو که در کیسه ات بود زر قلب
جز ندامت چه آری از بازار
یک دم از یاد حق مشو غافل
تا که ایمن شوی ز دوزخ و نار
رحم کن بر پیاده گان غریب
ای که بر اسب عزتی تو سوار
سهل مشمار مردم آزاری
ورنه نادم شوی به روز شمار
دل مظلومی ار برنجانی
ظلم بینی ز ظالمی خونخوار
به تلافی یک دل آزردن
سود ندهد هزار استغفار
تو اگر بد کنی به کس دیگر
چشم نیکی زوی به خویش مدار
غیر از این راه نیست راه نجات
گفتم و باز گویمت صدبار
بهتر از این رهی که من گفتم
گر تو دانی رهی بیا و بیار
کلک ترکی که خوش سخن مرغی است
می چکد آب پندش از منقار
بارالها زجرم او بگذار
به محمد و آله الاطهار

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ساقی قدمی نه سوی میخانه تو امروز
آور ز کرم شیشه و پیمانه تو امروز
با من منشین همچو حریفان به حریفی
همکاسه من باش حریفانه تو امروز
می زیب ده مجلس شاهان جهان است
از کف مده این دولت شاهانه تو امروز
مستم کن از آن باده مردافکن و از من
و آنگه بشنو نعره مستانه تو امروز
زان راح حکیمانه مرا ریز به ساغر
بشنو ز من این پند حکیمانه تو امروز
گر با منت امروز بود کار به پیمان
پیمان مشکن از دو سه پیمانه تو امروز
می بیخودی و مستی و دیوانگی آرد
هان تا نشوی بیخود و دیوانه تو امروز
گر مست شدی از می در حالت مستی
مگذار برون پای از این خانه تو امروز
ترکی اگر امروز در این شهر غریب است
با وی قدحی نوش غریبانه تو امروز

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
شورچه شرابی ست که بر سر زده ای باز
جامی مگر از باده اخگر زده ای باز
ساغر زده رسوا شود از خفتگی چشم
از چشم تو پیداست که ساغر زده ای باز
جامی زده ای باز از آن آب چو آذر
بر جان من سوخته آذر زده ای باز
پیداست که داری سر خون ریزی عشاق
زین دست که بر قبضه خنجر زده ای باز
با کس اگرت نیست نگارا سر کشتی
پس چیست که دامن به کمر بر زده ای باز
دیروز ز هر روز فزون می زده بودی
امروز ز دیروز فزونتر زده ای باز
هر تیر جفایی که تو را بود به ترکش
بر جان من خسته مضطر زده ای باز
از باد صبا می شنوم رایحه مشک
یا شانه بر آن زلف چو عنبر زده ای باز
بوی سر زلفین تو یا بوی عبیر است
یا روغنی از غالیه بر سر زده ای باز
ترکی اگرت رام شد آن اهوی وحشی
هشدار که خود را به غضنفر زده ای باز

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
راز عشق تو با که گویم باز
که مرا جز تو نیست محرم راز
از تو گر جمله ناز هست و عتاب
نیست از من به غیر عجز و نیاز
ای که بر رخش عزتی تو سوار
از بر ما بر این شتاب متاز
چند دایم به خویش پردازی
چند روزی به حال ما پرداز
جان فدا سازمت به شکرانه
که ببینم به کام خویشت باز
هر چه روزم به هجر رفت به شام
عمر کوته شد و امید دراز
دست از دامنت رها نکنم
گر کنی صد هزار عشوه و ناز
این جفاها که می کنی تو به من
نکند با کبوتری شهباز
بخت آخر نصیب ترکی کرد
یار دشمن نواز و دوست گداز

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
جانا زلب لعل تو یک بوسه مرا بس
بیمارم و این بوسه مرا جای دوا بس
با خشم دهی بوسه و گویی که بست نیست
گویم اگرم بوسه ببخشی به رضا بس
گر قبله فراموش شود وقت نمازم
محراب دو ابروی توام قبله نما بس
صد عقده به دل دارم و یک عقده گشا نیست
یک خنده ز لب های توام عقده گشا بس
چون دست رسی نیست مرا بر سر زلفت
گر بویی از او بشنوم از باد صبا بس
این جور و جفاها که تو کردی به من ای دوست
یکبار نگفتم به تو کز بهر خدا بس
ترکی نشوی سیر تو از بوسه گرفتن
هر چند که دهد بوسه نگویی که مرا بس

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
آن پری چهره نگاری که منم خاک درش
میل دارم که شبی تنگ بگیرم ببرش
من نظر جز به جمالش نکنم جایی و او
روی درهم کشد ار سوی من افتد نظرش
بی وفایی همه آموخته در مکتب و بس
گویی از علم وفا هیچ نباشد خبرش
درپس پرده دل از دست برد خلقی را
آه اگر پرده فتد از رخ همچون قمرش
به قدم بوسی اش از خاک برون آرم سر
بعد مردن اگر افتد به مزارم گذارش
عاشق سوخته دل پا نکشد از در دوست
چون قلم گر بشکافند دو صد بار سرش
هر شبی را سحری هست ولی در عجبم
چه شب است این شب هجران که نباشد سحرش
مرغ هر دل که گشاید به هوایش پر و بال
بشکند عاقبت از سنگ جفا بال و پرش
نه عجب گر بچکد از سخنم شربت و قند
گر شبی بوسه زنم بر لب همچون شکرش
خبرش نیست که شب تا به سحر ترکی را
عوض اشک رود خون دل از چشم ترش

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
شنو تو این سخن ای زاهد مرقع پوش
بیا به میکده همراه ما و باده بنوش
سری بنه به ارادت به پای پیر مغان
غلام درگه او باش و عبد حلقه به گوش
ز دوش خویش بینداز خرقه پشمین
که تا نهند به میخانه ات صنوبر دوش
تو را نصیحت رندانه می کنم امروز
مر این نصیحت رندانه را ز من کن گوش
گرت هواست که باشی به دوست محرم راز
زما سوی به جز از دوست چشم خویش بپوش
مقیم کوی خرابات باش و لیک آنجا
ز هر که هر چه ببینی ببین و باش خموش
بیا و خرقه تقوی و زهد چون ترکی
به رهن باده بنه پیش پیر باده فروش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ای سرو قبا پوش من ای دلبر مهوش
تا کی کنی از شانه سر زلف مشوش
بر کشتن من تیر نگاهی ز تو کافی ست
بیهوده چرا دست بری جانب ترکش
بی چشم خمارت چکنم باده گلرنگ
بی شمع جمالت چکنم کاخ منقش
بر عارض چون آتش ات آن خال سیه فام
چون تخم سپندی ست که افتاده در آتش
ترکی ز میان گوی سعادت بربایی
آید اگر از کوزه برون زر تو بی غش
من عاشق آن صف شکن قلعه گشایم
کز بال ملک روضه او هست مفرش
داماد نبی شیر خدا آنکه گه رزم
بر خرمن کفار زدی تیغ وی آتش

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ساقی بده پیمانه ای از آن می مجوس
زان پیشتر که طی شودم عمر بر فسوس
زان سرخ باده ای که ز تاثیر رنگ او
گردد عقیق گر بچکانی به سندروس
می ده که هر چه می نگرم غیر جام می
دنیا و هر چه هست نیرزد به یک فلوس
نازم به پیر میکده کانجا به پای خم
جز باده خوار را ندهد رخصت جلوس
دستم نمی رسد که ز بام سرای تو
آیم شبی به نزد تو از بهر پای بوس
بر عارضت خمیده سر زلف گوییا
سلطان زنگ خم شده در پیش شاه روس
هرگه کنم نظاره به مژگان سر کجت
یاد آیدم ز خنجر پهلو شکاف طوس
ترکی نه آن کسی است که پنهان خورد شراب
ساقی بده شراب که نوشم علی الرؤس

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای به وصلت من خراب حریص
همچو عطشان به شرب آب حریص
من ببوسیدن لب تو عجول
تو به نوشیدن شراب حریص
چشم مست تو روز و شب خفته است
مست آری بود به خواب حریص
دل فرستاده ام به تحفه که هست
مست برخوردن کباب حریص
تو سوار سمند ناز و تو را
من به بوسیدن رکاب حریص
به تماشای ماه روی توام
همچو حربا بر آفتاب حریص
از خیال تو روز و شب ترکی
هست بر خواندن کتاب حریص

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
دل به دیدار روی توست حریص
چشم او را همی کند تحریص
هر که در بند تو گرفتار است
کی بود در دلش غم تخلیص
بی شک آزرده می شود بدنت
گر بپوشی تو را از حریر قمیص
تو که پروای دوستانت نیست
دشمن از دوست کی دهد تشخیص
بوسه از لعل تو اگر غالی است
در عوض جان ترکی است رخیص

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
تا به گرد رخ تو سر زد خط
راست گویم فتاده ام به غلط
که خط است این به گرد عارض تو
یا به مه ریخته ز مشک نقط
از فراق تو روز و شب باشد
اشک جاری ز دیده ام چون شط
غم به گردم چو حلقه پرگار
من چو مرکز فتاده ام به وسط
می کشم ناله از جگر شب و روز
از فراق رخ تو چون بربط
من به بحر محبتت جانا
می خورم غوطه روز و شب چون بط
با جمال تو عشق من واجب
وز رقیب تو اجتناب احوط
ترکیا هر کسی رهی دارد
راه من راه عاشقی ست فقط

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
به زیر زلف تو رخشنده چهره مطبوع
چنان بود که به شب آفتاب کرده طلوع
به پیش قبله ابروت آن سیه گون زلف
چو قنبر است که خم گشته از برای رکوع
از این سپس به پریشانی سر زلفت
به هیچ کس نتوان دید خاطر مجموع
اگر به چشم پر آبم نظر کنی دانی
که فرق هاست ز دریای ژرف تا مینوع
به من که رند قدح نوش و مستم ای زاهد
ز جام باده سخن گو نه از اصول و فروع
بر آستان تو اغیار راست اذن دخول
محب خاص تو ترکی چرا بود ممنوع

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بر خیز تا رویم به سیر بهار باغ
زان جا کشیم رخت به زیر حصار باغ
گر باغبان ز در نگذارد درون شویم
خود را بیفکنیم به باغ از جدار باغ
بنهیم گاه چشم به سیر درخت گل
بدهیم گاه گوش به صوت هزار باغ
خوابیم گاه زیر درختان نارون
یابیم گاه بهره ز سیب و انار باغ
گیریم گاه از کف ساقی سیم ساق
جام پر می به لب جویبار باغ
رفتیم گه میان گل و لاله و شقیق
خفتیم گه میان همیشه بهار باغ
نساج نوبهار زگل های رنگارنگ
گویی که بافته است بهم پود و تار باغ
شبنم زبس نشسته و از بس وزیده باد
اشجار پاک گشته زگرد و غبار باغ
بنگر به دست ابر بهاری که از تگرگ
گویی نموده دانه گوهر نثارباغ
اشجاررا به شاخه درختان شکوفه ها
رخشنده چون ستاره به شب های تار باغ
ریزان چو سیم خام بود آب زآبشار
گویی که نقره می چکد از آبشار باغ
ای گل تو خوش خرام به باغ و کنار آب
تاترکی ات شود ز وفا آبیار باغ
فراش نوبهار بساط زمردین
گسترده از برای تو در رهگذار باغ

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
جانامکش به قتل من بی گناه تیغ
بر قتل بی گنه نکشد پادشاه تیغ
آلوده تیغت ارشود ازخون بی گناه
آن بی گناه را شود آخر گواه تیغ
باشد نگاه تیز تو از تیغ تیزتر
هر دم زنی به پیکرم از هر نگاه تیغ
جان می کنم سپر به دم تیغ تیز تو
دانم اگر زنی به من بی پناه تیغ
ترسم چو آوری تو زبالا به زیر تیغ
از برق آه من شکند نیم راه تیغ
تیغت شکافت کوه و تن من چو برگ کاه
جانا عبث مزن تو به این برگ کاه تیغ
اول مرا بخوان و بکش تیغ از میان
ترسم به دیگری زنی از اشتباه تیغ
امشب لبم ز لعل لبت کی جدا شود
تا آفتاب بر نکشد صبحگاه تیغ
ترکی به دادخواهی اگر آیدت به پیش
ای پادشه مکش به رخ دادخواه تیغ

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
صورتت بسکه نازک است و لطیف
از لطافت گذشته از تعریف
خواهم ار بوسه ای زنم به لبت
ترک چشم توام کند تحویف
وعده کردی دو بوسه ات بدهم
این عدد را سه بار کن تضعیف
من به مهر تو می فزایم لیک
تو به جورم نمی دهی تخفیف
کلبه ام را کنی تو رشک بهشت
اگر آری به کلبه ام تشریف
به یکی غمزه اش زپا فکنی
پور دستان اگر تو راست حریف
پنجه افکندن تو با ترکی
مثل ضیغم است و مور ضعیف

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
اگر به دست من افتد شبی زمام فراق
کنم ز صفحه ایام پاک نام فراق
فراق اگر به کفم اوفتد به نیروی صبر
ببین چگونه بهم بشکنم عظام فراق
گمان مبر که زمستی دگر به هوش آیم
از آن شراب که نوشیده ام زجام فراق
صباح کرده شام وصال کی داند
که ما صباح چسان کرده ایم شام فراق
نچیده دانه کشت وصال راترکی
فلک فکند مرا عاقبت به دام فراق

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
آفرین بر نام روح افزای عشق
جان فدای آنکه شد دارای عشق
یک تجلی کرد عشق و در جهان
هر کجا بینی بود غوغای عشق
عشق را جایی نباشد غیر دل
در دل عشاق باشد جای عشق
عقل را دیگر نباشد جای زیست
در میان هر کجا که آید پای عشق
تا صف محشر کجا آید به هوش
هر که جامی خورد از مینای عشق
لشکر غم زد شبیخون بر سرم
تادلم زد خیمه در صحرای عشق
عاشقاگر طالب عشقی بزن
غوطه ای در بحر گوهرزای عشق
ترکیاز معشوق کی یابی مراد
تا نباشد بر سرت سودای عشق

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
خوشا عشق و خوشا دارنده عشق
خوشا آن کس که باشد زنده عشق
زقید خود پرستی گشت آزاد
هر آن کس گشت از جان بنده عشق
نمی ماند نشان ظلمت آنجا
که تابد اختر تابنده عشق
تجلی گر نکردی حسن معشوق
کجا عاشق شدی جوینده عشق
فضای قلب عاشق گشت روشن
عجب دندان نما شد خنده عشق
ره عشق است بس راهی خطرناک
به منزل کی رسد ترسنده عشق
بحمدالله که شد ز اغیار خالی
دل ترکی که شد آکنده عشق

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
چند باشی پریرخا بی باک
من که گشتم زغصه تو هلاک
از غمت ای نگار سیمین بر
می کنم همچو گل گریبان چاک
همه شب از فراق ماه رخت
می شمارم ستاره افلاک
روز تا شب بر آستانه تو
می نهم روی مسکنت بر خاک
بی رخت گر به سر برم روزی
ناله ام از سمک رسد به سماک
مژه ام چون کند به سیل سرشک
در ره سیل بسته ام خاشاک
تو شوی با من آشنا هیهات
من شوم با تو بی وفا حاشاک
گر تو زخمم زنی به از مرهم
ور تو زهرم دهی به از تریاک
ترکی از خاک آستانه تو
نرود تا تنش نگردد خاک

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
چندای شوخ پری چهرهتو باحیله و رنگ
شیشه عمر مرا می زنی از خشم به سنگ
من به فکر تو و تو با دگران باده گسار
من به تو بر سر صلح و تو به من بر سر جنگ
صف مژگان تو ای شوخ دل آرادیدم
یادم آید زصف آراستن لشکر زنگ
گیسوی مشک فشان است تو را بر سر دوش
یا که بر شاخ صنوبر شده زاغی آونگ
من که از نوک قلم صورت مویی بکشم
نتوانم که زنم نقش میانت بی رنگ
خواستم شعری در وصف دهانت گویم
نتوانستم و گردید مرا حوصله تنگ
ترکی از بخت بد افتاده زشیراز به هند
ترسم آبشخورش آخر بکشد سوی فرنگ

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بیار ساقی گل چهره باده یگلرنگ
بباز مطرب چنگی تو نیز چنگ به چنگ
بریز در قدحم زان شراب روحانی
که من نه طالب تریاکم و نه راغب بنگ
خراب کن ز می ام کاندر این جهان فراخ
دل آمده زغم اندر فضای سینه به تنگ
فلک به گردش خون سنگ آسیا به سرم
من اوفتاده ام اندر میان چو زیرین سنگ
مرا به گردش دور زمانه باکی نیست
زمانه باشد بامن مدام بر سر جنگ
به هر رفیق که از مهر می شوم نزدیک
همان رفیق گریزد ز من صد فرسنگ
من از مهابت این چدخ پیر می ترسم
بدان مشابه که سرباز ترک از سرهنگ
ولی به جام شرابی گرم کنی امداد
به روز رزم نترسم ز سام و پور پشنگ
فلک فکند ز ایران به هند ترکی را
ز هند ترسم اندازدش به شهر فرنگ

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ای رخت ماه تمام و خم ابروت هلال
مه و خورشید تو را بنده آن حسن و جمال
جعد گیسوی تو خود صورت جیم است نه جیم
زلف خوشبوی تو خود صورت دال است نه دال
خال در گوشه محراب خم ابرویت
همچنان است که در گوشه محراب بلال
سبزه بر گرد رخت گر زده سر عیبی نیست
هاله برگرد مه او را نبود نقص کمال
چه جفاها که کشیدیم به شبهای فراق
تا که یکبار ببینیم رخ صبح وصال
هر چه من سعی کنم عشق تو پنهان نشود
آب را ضبط نمودن نشود در غربال
بار عشق تو چنان است که از سنگینی
من برآنم که تحمل نتوان کرد جبال
رخم از عشق تو چون کاه شده زرد و ضعیف
تنم از هجر تو باریک شده همچو خلال
شکر حق را که لب لعل تو شد قسمت من
بندگی هر که کند حق دهدش رزق حلال
روزگاری ست که یاری ست مرا پاک سرشت
که جمالش بود اندر هما آفاق محال
هر کسی را به جهان دامن یاری ست به دست
ترکیادست تو و دامن پیغمبر و آل

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بیا ای ساقی شیرین شمایل
به جامی می غمم بزدای از دل
بده جامی از آن راح رحیقم
که از خاطر کند اندوه زایل
مرا باشد تنی لاغرتر از مو
چه سازد باغمی چون کوه بازل
ز بس بار غمم بر دل نشسته
بجنبد ناقه ام در زیر محمل
غم یارم چنان از پا فکنده است
که نتوانم برون آمد ز منزل
به صد حسرت سفر کرد از برم یار
تحمل از فراقش هست مشکل
به امیدی که آید از سفر باز
دو گوشم هست بر صوت جلاجل
دریغا کشتی امید ترکی
به گرداب غمش بنشست در گل

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
روز اول که دل به تو دادم
داغ عشقت به سینه بنهادم
من که صید کسی نمی گشتم
ترک چشم تو گشت صیادم
تا دلم چشم می پرست تو دید
می پرستی برفت از یادم
تا به کی از غمت کنم فریاد
آه اگر نشوی تو فریادم
گر به تیغم زنی تو خرسندم
ور عتابم کنی تو دل شادم
تو چو لیلی و من چو مجنونم
تو چو شیرین و من چو فرهادم
به جز از درس عشق در مکتب
درس دیگر نداد استادم
نروی لحظه ای مرا از یاد
تو نه یک لحظه می کنی یادم
گویی از مادر ای پری زاده
من بیدل به عشق تو زادم
فیض روح القدس اگر نکند
در بلاهای عشقت امدادم
کی توانم که بار عشق کشم
گر بود تن ز سنگ و پولادم
قسمتم غیر رنج و محنت نیست
تا در این دار محنت آبادم
ترکیا در صف جزا چه کنم
نرسد گر علی به فریادم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ای خاک کف پای تو بود تاج سرم
خوبتر از تو نباشد به جهان در نظرم
به وفایت که اگر دیده به تیرم دوزی
ناجوانمردم اگر جز تو به جایی نگرم
دوش سرمست ز میخانه سوی خانه شدی
التفاتی ننمودی و گذشتی ز برم
دل من گمشده جانا و من گمشده دل
بجز از هندوی خالت به کسی ظن نبرم
ترک چشمت ز پی قتل من افراخته تیغ
گو بزن تیغ که من بردم تیغت سپرم
گفته بودی که بیایم به سراغت روزی
ترسم آن روز بیایی که نیابی اثرم
عجب اینجاست که یکبار به گوشت نرسید
این همه ناله شبگیر و فغان سحرم
جسمم از عشق تو از بس شده لاغر چو حلال
کرده انگشت نما بر سر هر رهگذرم
من به هر کس که رسم باز بپرسم خبرت
تو به هر کس که رسی باز نپرسی خبرم
منم آن مرغ سخندان که گرفتار توام
حیف باشد که بهم برشکنی بال و پرم
ای که عاشق شدنم دیدی و عیبم کردی
عیب آن است که یکبار ندیدی هنرم
موی چون سیم سپید و رخ چون زر دارم
غم نباشد به جهان گر نبود سیم و زرم
ترکی ساده دل و ترک زبان نافهم
به در کس نروم گر تو برانی ز درم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
باز عشق آمد و زد خیمه به صحرای دلم
لشکر عشق صف آراست به یغمای دلم
دل پر حسرت من گشت گرفتار و اسیر
کرد مو سلسله سلسله در پای دلم
دل من پای به زنجیر و شه کشور عشق
ایستاده به کناری به تماشای دلم
آه از این دلک من که چه پر درد دلی ست
چند گویم که دلم وای دلم وای دلم
نشود داغ دلم به ز مداوای طبیب
آه از این داغ که جا کرده به بالای دلم
کاش با ناخنس از سینه برون می کردم
هست در سینه ندانم به کجا جای دلم
در دل خون شده ام راز نهانی ست بسی
فاش ترسم که شود راز نهان های دلم
هر دلی راست یکی قطره خونی به میان
جز دل من که بود خون همه اعضای دلم
راست گویم نبود سینه من منزل دل
هست در زلف بتی منزل و ماوای دلم
هر چه من سعی کنم کز غمش آسوده شوم
او نهد تازه غمی بر سر غم های دلم
مهر خوبان نرود از دل تنگم بیرون
زانکه جا کرده چو خون در همه رگهای دلم
ترکی از خسته دلی هیچ شکایت نکنم
که لب لعل نگار است مسیحای دلم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
اگر چه در نظر خلق خاکسارانیم
گدای درگه عشقیم و تاج دارانیم
الا که می برد از ما به محتسب خبری
که ما به گوشه میخانه می گسارانیم
گدای گوشه نشینیم و رنده باده گسار
غلام همت رندان باده خوارانیم
فداییان سرکوی مه جبینانیم
اسیرطره گیسوی گلعذارانیم
بیاد نرگس چشم نگارسرو قدی
چو لاله بر جگر از عشق داغدارانیم
در این چمن که هزاران هزار نغمه سراست
گر التفات کنی ما خود آن هزارانیم
به راه عشق اگر چه پیاده ایم ولیک
ز اشتیاق رخ دوست شهسوارانیم
اگر چه بر سر راهند قاطعان طریق
به بین چسان به ره عشق ره سپارانیم
به خاک مزرعه عشق ترکیا بذری
فشانده ایم و کنون مستحق بارانیم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ای که از دوری تو بی تابم
لحظه ای شب نمی برد خوابم
چشم پرآبم ار به خواب رود
خواب بینم که می برد آبم
در خم زلف همچو قلابت
همچو ماهی اسیر قلابم
از غمت ای نگار سیم اندام
دل ببر می طپد چو سیمابم
درد عشق تو در دل است و طبیب
می دهد شیر خشت و عنابم
طاق ابروی تو مرا کافیست
نیست حاجت دگر به محرابم
شادم از این که دوش می گفتی
هست ترکی کمینه بوابم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
گرچه انداخته زلفت گرهی سخت به کارم
همچنان چشم گشایش ز سر زلف تو دارم
روی بنما و به یغما ببر آرام و شکیبم
زلف بگشا و به تاراج بده صبر و قرارم
تا به دست آن سر زلفین پریشان تو یازم
پا ز کویت نکشم گر که بسوزی تو به نارم
ناجوانمردم اگر زلف تو از دست بدارم
گر بدانم که دو صد بار کنی زنده بدارم
سخت ترسانم از آسیب دو ماران سیاه ات
کاقبت از تن بیمار برآرند دمارم
هر دو چشمان کماندار تو با تیر زنندم
گر یکی روز فتد بر سر کوی تو گذارم
وعده کردی که یکی روز به سر وقت من آیی
ترسم آن روز بیای که برد باد غبارم
به قدم بوسی ات از زیر لحد سر به در آرم
قدمی گر ز عنایت بگذاری به مزارم
خلق گویند که پیوسته تو مایل به شکاری
گر تو مایل به شکاری نکنی از چه شکارم
خواهم این جان گرانمایه کنم من نثارت
زانکه لایق تر از این جان نبود بهر نثارم
من برآنم که به صد عجز درآرم به کنارت
تو بر آنی که به صد حیله گریزی به کنارم
ترکی از عشق نکویان نبرم جان به سلامت
فیض روح القدسی گر نکند چاره کارم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U - -
تا باز کرده ام به تو ای گل عذار چشم
پوشیده ام من از همه کار و بار چشم
از دیدن رخت نشود سیر چشم من
باشد اگر به صورت من صدهزار چشم
بسیار چشم دیده ام اما ندیده است
چشمم بسان چشم تو در روزگار چشم
گفتی که بر سر ره من باش منتظر
پیوسته باشدم به ره انتظار چشم
از دیدن جمال تو چشمم پرآب شد
آری شود ز دیدن خور آبدار چشم
تا آفتاب روی توام از نظر برفت
جسمم ضعیف گشت و رخم زرد و تار چشم
دامن کشان چو می گذری از میان خلق
باز است بهر دیدن تو بی شمار چشم
چشم خمار حالت می خورده است و تو
گر می نخورده ای ز چه داری خمار چشم
با چشم اگر کنی تو به ترکی اشارتی
بر چشم پرخمار تو سازد نثار چشم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ساقی بده امروز یکی جام شرابم
از جام شرابی بکن امروز خرابم
از آن می ناب که تو را هست به کوزه
من تشنه یک جرعه ای از آن می نابم
از یاد نخواهد شدنم آخر پیری
آن باده که دادی تو در ایام شبابم
نازت بکشم بهر یکی جام شرابی
صد بار اگر ناز نمایی و عتابم
از غصه شب و روز به چشمم نرود خواب
لطفی کن و جامی ده از آن داروی خوابم
گویند کسان لازم می چنگ و رباب است
گر می تو دهی گو نبود چنگ و ربابم
از سوز تب عشق و ز سیلاب سرشکم
هم سوخته از آتش و هم غرقه در آبم
تا چند عقابم کنی از جرعه ای از می
می در قدحم ریز و مترسان ز عقابم
شک نیست که غفار ذنوب است خداوند
ترکی تو مترسان عبث از روز حسابم
من دانم و آن کس که مرا خلق نموده است
یا عفو کند یا که کند زجر و عذابم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ز عشق و عشق بازی پیشه ای خوش تر نمی بینم
به عالم هرچه می بینم از این بهتر نمی بینم
ز عشق و عاشقی پیوسته زاهد می کند منعم
میان صدهزاران خر از این خرتر نمی بینم
مریض عشقم و هرروز افزون می شود دردم
دوایش غیر عناب لب دلبر نمی بینم
گرفتارم به مالیخولیای عشق مه رویان
علاج این مرض را جز می احمر نمی بینم
شبیخون لشکر غم بر سرم آورده از هرسو
جلوگیری به جز می پیش این لشکر نمی بینم
نیم احول که تا یک را دو بینم من گه دیدن
به جز یک دوست در عالم کس دیگر نمی بینم
در میخانه باز است ای حریفان قدح پیما
دری از بهر آسایش به جز این در نمی بینم
به غیر از باده خوارانی که دایم تردماغ استند
به دیگر مردمان هرگز دماغی تر نمی بینم
دل از بی همدمی در سینه ام یاران به تنگ آمد
به دوران همدمی جز شیشه و ساغر نمی بینم
به شب های زمستان از برای رفع تنهایی
رفیقی باوفاتر از می خلر نمی بینم
کسی را نیست گر زر ترکیا کارش بود مشکل
من بیچاره زر جز در کف زرگر نمی بینم
به ملک هند دیدم دین هفتاد و دو ملت را
ولیکن بهتری از دین پیغمبر نمی بینم
به هند افتاده ام بی مونس و بی یار و بی ناصر
ولیکن ناصری جز حیدر صفدر نمی بینم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -