cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
گاه موج اشک و گاهی گرد افغانست دل
روزگاری شد به  کار عشق حیرانست دل
سودن دست است یکسر آمد و رفت نفس
می شود روشن  که از هستی پشیمانست دل
خلق ازین اشغال تعمیری که در بنیاد اوست
بام و در می فهمد و غافل  که ویرانست دل
فکر هستی جز کمین رفتن از خود هیچ  نیست
دامن بر چیده چندین گریبانست دل
پاس ناموس حیا ناچار باید داشتن
چشم  گر وا می کنی عیب نمایانست دل
حسن مطلق بی نیاز از احتمالات دویی ست
وهم می داند که از آیینه دارانست دل
دیده یعقوب و بوی یوسف اینجا حاضر است
در وصال هجر مجبوریم کنعانست دل
راه ناپیدا و جست وجو پر افشان هوس
گرد مجنون تاکجا تازد بیابانست دل
با همه آزادی از الفت گریبان می دریم
درکجا نالد نفس زین غم که زندانست دل
حسن می آید برون تا حشر در رنگ نقاب
از تکلف هر چه می پوشیم عریانست دل
مفت موهومی شمر بیدل طفیل زیستن
در خیال آباد خود روزی دو مهمانست دل

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بازآکه بی جمالت توفان شکسته بر دل
تو بار بسته بر ناز ما دست بسته بر دل
سرو تو در چه  گلشن دارد خرام عشرت
چون داغ نقش پایت صد جا نشسته بر دل
از آه بی ا ثر هم ممنون التفاتیم
کز یأس آمد آخر این تیر جسته بر دل
نتوان به جهد بردن غلتانی از گهرها
آوارگی عنانی دیگر گسسته بر دل
شبنم به باغ حسرت دیدار می پرستد
افتاده ام به راهت آیینه بسته بر دل
افسوس ازین دو دم عمرکزیاس بایدم زد
در هر نفس کشیدن تیغ دو دسته بر دل
چون اشک شمع بیدل دور از بساط وصلش
آتش فشانده بر سر مینا شکسته بر دل

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
گر چنین جوشاند آثار دویی ننگش ز دل
دیدن آیینه خواهدکرد دلتنگش ز دل
آدمی را تا نفس باقیست باید سوختن
پاس مطلب آتشی داده ست در چنگش ز دل
ناتوانی هر کرا چون نی دلیل جستجو است
تا به لب صد نردبان می بندد آهنگش ز دل
دقتی دارد خرام کاروان زندگی
چون نفس باید شمردن  گام و فرسنگش ز دل
ناله واری گل کند کاش از چکیدنهای اشک
می زنم این شیشه هم عمریست بر سنگش ز دل
طینت آیینه و خاصیت زاهد یکی است
تاکجاها صافی ظاهر برد زنگش ز دل
خامی فطرت دل ما را به داغ وهم سوخت
ای  خدا آتش فتد در عالم ننگش ز دل
غنچه ما بر تغافل تا کجا چیند بساط
می رسد آواز پای رفتن رنگش ز دل
در طلسم ما و من جهد نفس خون خوردنست
بر نمی آرد چه سازد وحشت لنگش ز دل
شوخی طاووس این گلشن برون بیضه نیست
آسمان برمی کشد عمریست نیرنگش ز دل
با خرد گفتم درین محفل که دارد عافیت
گفت آن سازی  که نتوان یافت آهنگش ز دل
لیلی آزاد و این نه خیمه دام وهم کیست
از فضولی اینقدر من کرده ام تنگش ز دل
چون نفس بیدل چه خواهد جز فغان برداشتن
آن ترازویی  که باشد در نظر سنگش ز دل

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
به پیری  گشته حاصل از برای من فراغ دل
سحر شد روغن دیگر نمی خواهد چراغ دل
قناعت در مزاج همت مردان نمی باشد
فلک هم ساغری دارد اگر باشد دماغ دل
خمستان فلک صد نوبت صهبا تهی دارد
ولی از بی دماغی تر نشد کام ایاغ دل
همای عزتی پر می زند آن سوی اوهامت
کم پرواز عنقا گیر اگر گیری  کلاغ دل
نه دنیا جهد می خواهد نه عقبا هوش می کاهد
دلی در خویش  گم  گشته ست و می پرسد سراغ دل
حریفان از شکست رنگ شمع آواز می آید
که ما را عاقبت زین بزم باید برد داغ دل
هزار آغوش واکرده است رنگ ناز یکتایی
جز این  گل نیست بیدل هر چه می روید ز باغ دل

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
از شوخی فضولی ما داشت عار وصل
آخرکنارکرد ز ننگ کنار وصل
چشمی به خود گشوده ام و رفته ام ز خویش
ممنون فرصتم به یک آغوش وار وصل
قاصد نوید وعده دلدار می دهد
ای آرزو بهار شو ای انتظار وصل
رنج دویی نبرد ز ما سعی اتحاد
مردیم در فراق و نیامد به کار وصل
مژگان صفت موافقت خلق حیرتست
اینجا به خواب نیز غنیمت شمار وصل
جز فکر عیش باعث اندوه هیچ نیست
هجران کجاست تا نکند خارخار وصل
انجام سور بدتر از آغاز ماتم است
ای قدردان امن مکن اختیار وصل
چندین مراد جام تمنا به سنگ زد
یک شیشه گو به طاق تغافل گذار وصل
با نام محض صلح کن از ربط دوستان
واو است و صاد و لام درین روزگار وصل
خلق از گزند یکدگر ایمن نمی زیند
باور مدار این همه در مور و مار وصل
بیدل به زور راست نیاید موافقت
عضو بریده راست بریدن دوبار وصل

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
چیست درین فتنه زار غیر ستم در بغل
یک نفس و صد هزار تیغ  دو دم در بغل
گه الم کفر و دین گه غم شک و یقین
الحذر از فتنه ای دیر و حرم در بغل
منفعل فطرتم  کو سر و برگ قبول
خوش قلم صنع نیست  کاغذ نم در بغل
پای  گر آید به سنگ  کوشش همت رساست
زبر زمین می رود ریشه علم در بغل
با دل قانع خوشیم از چمن اعتبار
غنچه ما خفته است باغ ارم در بغل
خشکی مغز شعور جوهر فطرت  گداخت
منشی این دفتریم نال قلم در بغل
تا طلب آمد به عرض فقر دمید از غنا
کاسه درویش  داشت  ساغر جم  در بغل
گرنه به بوس آشناست زان دهن بی نشان
غره هستی چراست خلق عدم در بغل
لطمه آفات نیست مانع جوع هوس
سیر نشد از دوال طبل شکم در بغل
وضع رعونت مخواه تهمت بنیاد عجز
بر سر زانو گذار گردن خم در بغل
مایه  ایثار مرد بر کف  دست  است و بس
کیسه ممسک نه ای چند درم در بغل
بیدل از اوهام جسم باخت صفا جان پاک
زنگ در آیینه بست نور ظلم در بغل

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
ای از خرامت نقش پا خورشید تابان در بغل
از شوخی  گرد رهت عالم  گلستان در بغل
ابرویت از چین جبین زه  کرده قوس عنبرین
چشم از نگاه شرمگین شمشیر بران در بغل
بی رویت از بس مو به مو توفان طراز حسرتم
چون ابر دارد سایه ام یک چشم  گریان در بغل
دل را خیال نرگست برداشت آخر از میان
صحرا ز گرد وحشیان پیچیده دامان در بغل
حیرت رموز جلوه ای بر روی آب آورده است
آیینه دارد ناکجا تمثال پنهان در بغل
دیوانه ما را دلی در سینه نتوان یافتن
دارد شراری یادگار از سنگ طفلان در بغل
می خواست از مهد جگر بر خاک غلتد بی رخت
برداشت طفل اشک را چون دایه مژگان در بغل
هستی ندارد یک شرر نور شبستان طرب
این صفحه  گر آتش زنی یابی  چراغان در بغل
عشق از متاع این و آن مشکل  که آراید دکان
آخر خریدار تو کو ای  کفر و ایمان در بغل
کو خلوت و کو انجمن در فکر خود دارم وطن
چون شمع سر تا پای من دارد گریبان در بغل
چشمی اگر مالیده ام زین باغ بیرون چیده ام
وحشت کمین خوابیده ام چون غنچه دامان در بغل
در وادی ای کز شوق او بیدل ز خود من رفته ام
خوابیده هر نقش قدم بگذشت جولان در بغل

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
عمریست چون  گل می روم زین باغ حرمان در بغل
از رنگ دامن برکمر از بو گریبان در بغل
مجنون و ساز بلبلان  لیلی و ناز گلستان
من با دل داغ آشیان طاووس نالان در بغل
ای اشکریزان عرق تدبیر عرض خلوتی
مشت غبارم می رسد وضع پریشان در بغل
تنها نه من از حیرتش دارم نفس در دل  گره
آیینه هم دزدیده است آشوب توفان در بغل
می آید آن لیلی نسب سرشار یک عالم طرب
می در قدح تا کنج لب  گل تا گریبان در بغل
آه قیامت قامتم آسان نمی افتد ز پا
این شعله هر جا سرکشد دارد نیستان در بغل
از غنچه خاموش او ایمن مباش ای زخم دل
کان فتنه طوفان کمین دارد نمکدان در بغل
بنیاد شمع از سوختن در خرمن  گل غوطه زد
گر هست داغی در نظر داری گلستان در بغل
چون صبح شور هستی ات کوک است با ساز عدم
تا چندگردی از نفس اجزای بهتان در بغل
دارد زیانگاه جسد تشویش  حبل من مسد
زین کافرستان جسد بگریز ایمان در بغل
بیدل ز ضبط گریه ام مژگان به خون دارد وطن
تا چند باشد دیده ام از اشک پیکان در بغل

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
محو جنون ساکنم شور بیابان در بغل
چون چشم خوبان خفته ام ناز غزالان در بغل
نی غنچه دیدم نی چمن نی شمع خواندم نی لگن
گل  کرده ام زین انجمن دل نام حرمان در بغل
عمریست از آسودگی پا در رکاب وحشتم
چون شمع دارم در وطن شام غریبان در بغل
خلقست زین گرد هوس یعنی ز افسون نفس
شور قیامت در قفس  آشوب توفان در بغل
تنها نه  خلق بیخرد بر حرص  محمل  می کشد
خورشید هم تک می زند زر درکمر نان در بغل
دارد گدا از غفلتت بر خود نظر واکردنی
ای سنگ تاکی داشتن آیینه پنهان در بغل
از بسکه با خاک درت می جوشد آب زندگی
دارد نسیم از طوف او همچون نفس جان در بغل
از خار خار جلوه ات در عرض حیرت خاک شد
چون جوهر آیینه چندین چشم مژگان در بغل
مشکل دماغ یوسفت پیمانه شرکت  کشد
گیرد زلیخایش به بر یا پیر کنعان در بغل
این درد صاف  کفر و دین محو است در دیر یقین
بی رنگ صهبا شیشه ای دارند مستان در بغل
بیدل به این علم و فنون تاکی به بازار جنون
خواهی دویدن هر طرف اجناس ارزان در بغل

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
می آید از دشت جنون گردم بیابان در بغل
توفان وحشت در قدم فوج غزالان در بغل
سودایی داغ تو را از شام نومیدی چه غم
پروانه بزم وفا دارد چراغان در بغل
از وحشت این تنگنا هرکس به رنگی می رود
دریا و مینایی به  کف صحرا و دامان در بغل
از چشم خویش ایمن نی ام  کاین قطره دریانسب
دارد به وضع شبنمی صد رنگ توفان در بغل
رسوای آفاقم چو صبح از شوخی داغ جنون
چون آفتاب آیینه ای پوشید نتوان در بغل
گرید به حال آگهی  کز غفلت نامحرمی
چون چشم اعمی  کرده ام آیینه پنهان در بغل
خاک من بنیاد سر در حسرت چاک جگر
وقت است چون  گرد سحر خیزد گریبان در بغل
کام دل حسرت  گدا حاصل نشد از ما سوی
عمریست می خواهد تو را این خانه ویران در بغل
ای  کارگاه وهم و ظن نشکافتی رمز سخن
اینجا ندارد پیرهن جز شخص عریان در بغل
دکان غفلت وا مکن با زندگی سودا مکن
خود را عبث رسوا مکن زین سود نقصان در بغل
بیدل ندارد بزم ما از دستگاه عافیت
چشمی  که  گیرد یک دمش چون شمع مژگان در بغل

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
تا چشم تو شد ساغر دوران تغافل
خون دو جهان ریخت به دامان تغافل
بر زخم که خواهی نمک افشاند که امروز
گل  کرده تبسم ز نمکدان تغافل
آنجا که تماشای تو منظور نظرهاست
چندین مژه چاکست گریبان تغافل
برگیست لبت از چمنستان تبسم
موجیست نگاه تو ز عمان تغافل
گیسوی تو مد الف آیت خوبی
ابروی تو بسم الله دیوان تغافل
امید به راه تو زمینگیر خیالیست
شاید نگهی واکشد از شان تغافل
چشم تو به این مستی و پیمان شکنیها
نشکست چرا ساغر پیمان تغافل
فردا که به قاتل  گرود خون شهیدان
دست من خون  گشته و دامان تغافل
صد صبح نمک بر جگر خسته ما بست
آن غنچه نشکفته نمکدان تغافل
در عشق تو دیگر به چه امید توان زیست
ای آینه لطف تو برهان تغافل
عمریست  که دل تشنه لب دور نگاهیست
یارب که بگردد سر مژگان تغافل
بیدل شرری  گشت و به دامان نگه ریخت
گردی  که نکردیم به میدان تغافل

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
زین باغ  گذشتیم به احسان تغافل
گل بر سر ما ریخت گریبان تغافل
طومار تماشای جهان فتنه سوداست
خواندیم خط امن ز عنوان تغافل
مشکل که درین عشوه سرا کام ستاند
فریاد دل از سرمه فروشان تغافل
مغرور نباشیدکه این یک دو نفس عمر
وارسته نگاهیست به زندان تغافل
یارب به  چه نیرنگ چنین  کرده خرابم
شوخی  که ندارد ز من امکان تغافل
گوهر دو جهان تشنه لب یأس بمیرد
ای جان تغافل مشکن شان تغافل
برطرف بناگوش تو صف می کشد امروز
گردی عجب از دامن میدان تغافل
یک سطر نگاه غلط انداز نخواندیم
زان سرمه که دارد خط فرمان تغافل
عبرت  گهر قلزم اسرار نگاهیم
ما را نتوان داد به توفان تغافل
عمریست  که اطفال هوس هرزه خرامند
مشق ادبی  کن به دبستان تغافل
ما و هوس هرزه نگاهی چه خیالست
دارد سر ما گوی گریبان تغافل
بیدل مژه مگشای  که در عالم عبرت
کس سود ندیده است به نقصان تغافل

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای جوش بهارت چمن آرای تغافل
چون چشم تو سر تا قدمت جای تغافل
عمریست  که آواره امید نگاهیم
ازگوشه چشم تو به صحرای تغافل
از شور دل خسته چه مینا که نچیده ست
ابروی تو بر طاق معلای تغافل
ازنقطه خالی که برآن گوشه ابروست 
مهری زده ای بر لب گویای تغافل
سربازی عشاق به بزم تو تماشاست
هرچند نباشد به میان پای تغافل
کو هوش ادا فهمی نازی که توان خواند
سطر نگه از صفحه سیمای تغافل
هرچند نگاه تو حیات دو جهان است
من کشته تمکینم و رسوای تغافل
فریاد که از لعل تو حرفی نشنیدیم
موجی نزد این گوهر دریای تغافل
دلها به تپش خون شد و ناز تو همان است
مپسند به این حوصله مینای تغافل
از حسن در این بزم امید نگهی نیست
ای آینه خون شو به تماشای تغافل
بیدل نکشیدیم زکس جام مدارا
مردیم به مخموری صهبای تغافل

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
خواندم خط هر نسخه به ایمای تغافل
آفاق نوشتم به یک انشای تغافل
مشکل  که توان برد به افسون تماشا
آسودگی از بادیه پیمای تغافل
هنگامه آشوب جهان  گوشه آب است
پیدا کنی از عبرت اگر جای تغافل
درکارگه هستی موهوم ندیدیم
نقشی که توان بست به دیبای تغافل
در عشق ننالی که اسیران نفروشند
صبری  که ز کف رفت به یغمای تغافل
گر بحر نقاب افکند از چهره وصالست
لطفست همان اسم معمای تغافل
فریاد که تمکین غرور تو ندارد
سنگی که خورد بر سر مینای تغافل
آن سرمه  که درگوشه چشم تو مقیم است
دنباله دوانده ست به پهنای تغافل
از ساغر چشمت چقدر سحر فروش است
کیفیت نظاره سراپای تغافل
خوبان همه تن شوخی انداز نگاهند
بیدل تو نه ای محرم ایمای تغافل

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای فرش خرامت همه جا چون سر ما گل
در راه تو صد رنگ جبین ریخته تا گل
گلشن چقدر حیرت دیدار تو دارد
در شیشه هر رنگ شکسته ست صدا گل
شبنم صفت از عجز نظر هیچ نچیدیم
غیر از عرقی چند درین باغ حیا گل
ای بیخبران غره اقبال مباشید
از خاک چه مقدار کشد سر به هوا گل
نعل همه در آتش تحصیل نشاط است
دریاب  که از رنگ چه دارد ته پا گل
عالم همه یک بست و گشاد مژه دارد
ای باغ هوس غنچه چه رنگ است و کجا گل
آشفتگی وضع جنون بی چمنی نیست
گر ذوق تماشاست به این رنگ برآ گل
دلدار سر نامه و پیغام که دارد
آیینه تو آنجا ببر از حیرت ما گل
سیر چمن بیخودی آرایش ناز است
گر می روی از خویش برو رنگ و بیا گل
بیدل سر احرام تماشای که دارد
آیینه  گرفته ست به صد دست دعا گل

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بسکه افتاده ست باغ آبرو نایاب گل
ذوق عشرت آب گردد تا کند مهتاب  گل
زبن طلسم رنگ و بو سامان آزادی  کنید
نیست اینجا غیر دامن چیدن از اسباب گل
هرزه گویی چند لختی  گرد خود گردیدنی
شاخسار موج هم می بندد ازگرداب گل
هرکجا شمع جمال او نباشد جلوه گر
دیده ها تا جام صهبا دارد از مهتاب گل
بسکه خوبان از جمالت غرق خجلت مرده اند
در چمن مشکل اگر آید به روی آب  گل
از صلای ساغر چشم فرنگی مشربت
بر لب زاهدکند خمیازه تا محراب گل
نوبهاری هست مفت عشرت ای سوداییان
رشته ساز جنون را می شود مضراب گل
مست خاک ما کمینگاه بهار حیرتست
بعد ازبن خواهد فشاند در ره احباب  گل
راحت ما را همان پرواز بالین پر است
در نقاب اضطراب رنگ دارد خواب گل
در همه اوقات پاس حال باید داشتن
ننگ هشیاریست کز مستان کند آداب گل
شوخی اظهار آخر با مزاج ما نساخت
آتشی در طبع رنگ است و ندارد تاب گل
عمرها شد شوخی دیده خرامی کرده ام
می کند از چشم من بیدل همان سیماب گل

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گر کند طاووس حیرتخانه اسباب گل
دستگاه رنگ او بیند همان در خواب گل
ای بهار از خودفروشان دکان رنگ باش
بی دماغانیم ما اینجا ندارد باب گل
جز خموشی بر نتابد محفل تسلیم عشق
از چراغ  کشنه اینجا می کند آداب  گل
از خودم یاد جمال میفروشی برده است
کز تبسم جمع دارد با شراب ناب  گل
آفت ایجاد است ساز زندگی هشیار باش
از طراوت خانه دارد در ره سیلاب  گل
فیض خاموشی به یاد لب  گشودنها مده
ای ز خود غافل همین در غنچه دارد آب گل
گلشن داغیم از نشو و نمای ما مپرس 
در بهار ما ز آتش می شود سیراب گل
موی چینی گر به سامان سفیدی می رسد
شام ما هم می تواند چیدن از مهتاب گل
بیقرار عشق هرگز روی جمعیت ندید
جز پریشانی نکرد از ناله بیتاب گل
غره عشرت مشو کاین نوبهار عمر نام
نا امیدی نکهت است و مطلب نایاب  گل
ای غنیمت  جلوه ای  فرصت پریشان وحشتست
رنگی از طبع هوس خندیده ای دریاب گل
معنی روشن به چندین پیچ و تاب آمد به  کف
کرد بیدل  گوهر ما از دل گرداب  گل

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای بهار جلوه ات را شش جهت دربار گل
بی  رخت در دیده من می خلد چون خار گل
یک نگه نظاره ات سر جوش صد میخانه می
یک تبسم  کردنت آغوش صد گلزار گل
درگلستانی که بوی وعده دیدار توست
می کند جای نگه چون برگ از اشجارگل
اینقدر در پرده رنگ حنا شوخی  کجاست
می زند جوش ازکف پایت به این هنجارگل
تا به  کی پوشد تغافل بر سراپایت نقاب
در دل یک غنچه نتوان یافت این مقدارگل
بر رخ هر گلبن از شبنم نقاب افکنده اند
تا ز خواب نازگردد بر رخت بیدارگل
نیست ممکن  گر کند در عرض شوخی های ناز
لاله رویان را عرق بی رنگ از رخسارگل
می زند در جمع احباب از تقاضای بهار
سایه دست کرم بر گوشه دستار گل
ساز عیش از قلقل مینا قیامت غلغل است
ابر رنگ نغمه می بندد به روی تار گل
ریشه ها را گر به این سامان نمو بخشد هوا
موی سر چون خامه تصویر آرد بارگل
نوبهارست و طراوت شوخیی دارد به چنگ
بوی گل از غنچه کرده نغمه از منقارگل
بیدل از اندیشه لعلش به عجزم معترف
می کند در عرض جرأت رنگ استغفار گل

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
با چنین شوخی نشیند تا به کی بیکار گل
رخصت نازی  که  گردد گرد آن دستار گل
ناله ما را ز تمکینت بهای دیگر است
می کند یک دم زدن صدرنگ در کهسار گل
اینقدر توفان نوای حسرت گلزار کیست
کز شکست رنگ می بالد به صد منقار گل
درگلستانی  که مخمور خیالت خفته ایم
رنگ می بازد ز شرم سایه دیوار گل
آگهی آیینه دار معنی آشفتگی است
می شود خوابی  پریشان چون شود بیدار گل
چشم کو تا محرم اسرار بی رنگی بود
ورنه زین باغ تحیر می دمد بسیار گل
تا گهر باشد چرا دریا کشد ننگ حباب
حیف باشد جز دل عاشق به دست یار گل
گر کنی یک غنچه فکر عالم آزادگی
یابی از هر چین دامن صد گریبانزار گل
عشرت این باغ یکسر برگ تسلیم فناست
جبهه ای چند از شکفتن می کند هموار گل
خلوت آن جلوه غیر از حیرتم چیزی نداشت
هر قدر بی پرده شد آیینه  کرد اظهار گل
خاک ما هم می کشد آغوش ناز جلوه ای
چون بهار آمد جهانی می کند یکبار گل
سر به سر باغ جهان بیدل مقام حیرتست
دارد از هر برگ اینجا پشت بر دیوارگل

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
در چمن  گر جلوه ات آرد به روی  کار گل
رنگها چون شمع بندد تا به نوک خارگل
رازداران محبت پرتنک سرمایه اند
کز جنون چیدند یک چاک  گریبان وار گل
چشم حیران شاهد دلهای از خود رفته است
نقش پایی هست در هر جا کند رفتار گل
از رگ تاکم لب امید بی خمیازه نیست
می کند زین  ریشه آخر نشیه ای سرشار گل
سبحه ریزد غنچه  کیفیت این  شاخسار
گر کند در باغ  کفرم رشته زنار گل
الفت دلها بهار انبساط دیگر است
شاخ این  گلبن ز پیوند آورد بسیار گل
ناله از انداز جرأت در عرق گم می شود
بلبل ما را که چون شمعست در منقار گل
درگلستانی  که رنگ و بوی می سازد بهم
عالمی را از تکلف گشت ربط  دارگل
ای شرر در سنگ رنگ آرزو گردانده  گیر
چشم واکردن نمی ارزد به این مقدار گل
در بهارم داغ  کرد آخر به چندین رنگ یأس
ساغر بی باده یعنی بی جمال یار گل
برنفس بسته ست فرصت محمل فیض سحر
ناله شو ای رنگ تا چشمی  کند بیدار گل
رشته شمع  است مژگانم  که  گوهرهای اشک
بسکه چیدم بیدل امشب  کرد دیگر بار گل

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
می توان در باغ دید از سینه افگار گل
کاین گل اندامان چه مقدارند در آزار گل
گر تبسم زین ادا چیند بساط غنچه اش
می درد منقار بلبل خنده سرشار گل
ای ستمگر بر درشتی ناز رعنایی مچین
در نظرها می خلد هر چند باشد خار گل
فرصت نشو و نما عیار این باز بچه است
رنگ تا پر می گشاید می برد دستار گل
خانه ویرانست اینجا تا به خود جنبد نسیم
خشت چیند تا کجا بر رنگ و بو معمار گل
پهلوی همت مکن فرش بساط اعتبار
مخمل و کم خواب دارد دولت بیدار گل
باید از دل تا به لب چندین  گریبان چاک زد
کار آسانی مدان خندیدن دشوار گل
باغ امکان درسگاه عذر بی سرمایگی است
رنگ کو تا گردشی انشا کند پرگار گل
غفلت بی  درد پر بی  عبرتم برد از چمن
ناله دل داشت بو در بستر بیمار گل
تا به فکر مایه افتادیم کار از دست رفت
رنگ و بو سودای مفتی بود در بازار گل
می برد خواب بهار نازم از یاد خطش
بی فسونی نیست بیدل سایه دیوار گل

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
می کند درس رمی از رنگ و بو تکرار گل
با همه بی دست وپایی نیست پر بیکار گل
غنچه ها از جوش دلتنگی  گریبان می درند
ورنه این گلشن ندارد یک تبسم وار گل
همچو شبنم بایدت حیران به دامن کرد و بس
این چمن دارد بقدر دیده بیدار گل
عافیت مفتست اگر در ضبط خود کوشد کسی
چون پریشان شد نگردد جمع دیگر بار گل
بوی دردی می تراود از مزاج نوبهار
در غبار رنگ دارد ناله بیمارگل
وحشتی می باید اسبابی دگر در کار نیست
هر قدر زبن باغ دامن چیده ای بردارگل
طرز روشن مشربان بیگانه از آرایش است
شمع را مشکل که گردد زینت دستارگل
اینقدر زخم آشیان ناوک بیداد کیست
آرزو چیده ست از دل تا لب سوفارگل
الفت اسباب منع شوق وحشت مشربی است
سد راه بو نمی گردد به صد دیوار گل
بلبل ما بیخبر بر شعله آواز سوخت
بیدل اینجا داشت از رنگ آتش هموارگل

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
نوبهار آرد به امداد من بیمارگل
تا به جای رنگ  گردانم به  گرد یار گل
در گلستانی که شرم آیینه دار ناز اوست
محو شبنم می شود از شوخی اظهارگل
باغبان  از دورگردان چمن غافل مباش
تا کی ام دزدیده باشد رخنه دیوار گل
از خموشی پرده  دار شوخی حسن است عشق
می کند بلبل نهان در غنچه منقار گل
تا نفس باقیست باید خصم راحت بود و بس
هم ز بوی خویش دارد در گریبان خار گل
رنگ بو نامحرم فیض بهار نیستی است
خاک راهی باش و از هر نقش پا بردار گل
گر ز اسرار بهار عشق بویی برده ای
غیر داغ و زخم و اشک و آبله مشمار گل
بر بساط غنچه خسبان  گر رسی آهسته باش
می شود از جنبش نبض نفس بیدار گل
این حدیث از شمع روشن شد که در بزم وقار
داغ دارد زیب دل چون زینت دستار گل
حاصل این باغ بر دامن  گرانی می کند
چون سپر بر پشت باید بستنت ناچار گل
جلوه در پیش است تشویش دگر انشا مکن
هرکجا باشد همان بر رنگ دارد کار گل
شوخی نشو و نماها بس که شبنم پرور است
سبزه چون مژگان بیدل  کرده  گوهر بارگل

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
اگر آن نازنین رود به تماشای رنگ گل
چمن از شرم عارضش ندهد گل به چنگ گل
به خرامی که گل کند ز نهال جنون گلش
الم خار می کشد قدم عذر لنگ گل
می مینای این چمن ز شکست است موجزن
پی بوگیر و درشکن به خیال ترنگ گل
ز نشاط عرق ثمر به گلاب آب ده نظر
مگشای بالت آنقدر که  کشند غنچه بنگ گل
نه به رنگ الفت بقا نه ز بوی جلوه پرگشا
مگر این نقد پوچ را تو بسنجی به سنگ گل
طرب باغ رنگ اگر زند ازخنده گل به سر
تو هم این زخم تازه کن دو سه روزی به رنگ گل
به چنین وضع ناتوان نستیزی به این وآن
نبرد صرفه ای حیا به خس و خار چنگ گل
سحرجام فرصتم رمق شمع وحشتم
نفسی چند می کشم به شتاب درنگ گل
من بیدل درین چمن ز چه تشریف بشکفم
به فشار است رنگ هم زقباهای تنگ گل

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U - - | U - U -
دل آرمیده به خون مکش ز فسون رنگ وهوای  گل
ستم ست غنچه این چمن مژه واکند به صدای  گل
به حدیقه ای که تبسمت فکند بساط شکفتگی
مگر از حیا عرقی  کند که رسد به خنده دعای  گل
به فروغ شمع صد انجمن سحری ست مایل این چمن
چو گلیم از برو دوش من بکشند سایه ز پای  گل
چمنی است عالم  کبریا بری ازکدورت ماسوا
نشود تهی به  گمان ما ز هجوم رنگ تو جای  گل
ز بلند و پست بساط رنگ اثری نزد در آگهی
که چه یافت سبزه  کلاه سرو و چه دوخت غنچه قبای  گل
چمن اثر ز نظر نهان به مآثرت  که  کشد عنان
ز بهار می طلبی نشان مگذر ز آینه های  گل
قدح شکسته فرصتت چقدر شراب نفس  کشد
به  خمیر طینت سنگ هم زده اند آب بقای  گل
تو به دستگاه چه آبرو ز طرب وفا کنی آرزو
که نساخت کاسه  رنگ و بو به  مزاج  خنده  گدای  گل
به خیال غنچه نشسته ام به هوای آینه بسته ام
ز دل شکسته  کجا روم چو بهارم آبله پای گل
بگذشت خلقی ازین چمن به نگونی قدح طرب
تو هم آبگینه به خاک نه  که خم است طاق بنای  گل
ندوی چو بیدل بیخبر دم پیری از پی  کر و فر
که تهیست قافله سحر ز متاع رنگ و درای  گل

وزن: مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U - | U U - U - | U U - U - | U U - U -
تا بست ادب نامه من در پر بسمل
پرواز گرفته ست شکن در پر بسمل
یاد تب شوقی  که ز سامان تپیدن
آسودگیم داشت سخن در پر بسمل
فرصت هوس افتاد رم آهنگ شرارم
طرز نو من گشت  کهن در پر بسمل
دل محو شهادتگه نازیست که اینجا
خون در رگ موجست و کفن در پر بسمل
ای شوق  کرا نیست تپشهای محبت
سرتا قدم من بشکن در پر بسمل
بیتابی ساز نفس از دود خموشیست
ای عافیت آتش مفکن در پر بسمل
شبگیر فنا هم چقدر داشت رسایی
عمریست  که داریم وطن در پر بسمل
هر جا دم تیغ تو گل افشان خیالیست
فرشست چو طاووس چمن در پر بسمل
ای راهروان منزل تحقیق بلندست
باید قدمی چند زدن در پر بسمل
بیدل هوس  آرایی پرواز که دارد
محو است غبار تو و من در پر بسمل

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
وفور مال به تأکید خست است دلیل
گشاد دست نمی خواهد آستین طویل
شرر چه بال تواند گشود در دل سنگ
چراغ دیده مور است در سرای بخیل
به قوت حشم از جاده ادب مگذر
صلای  کام نهنگست کوچه دادن سیل
ز سرکشان به بزرگی فروتنی مطلب
چه ممکنست خمیدن رسد به  گردن فیل
غضب به جرأت تسلیم برنمی آید
حیاست آتش نمرود را ز وضع خلیل
رموز عشق سزاوار حکم هر خس نیست
نفس به حوصله من نمی شود تحلیل
قد خمیده به صد احتیاج داغم  کرد
چه گریه ها که نفرمود ساز این زنبیل
به سرخ و زرد منازید زیر چرخ  کبود
که جامه هر چه بود ماتمی است در خم نیل
به هر خیال قناعتگر است موهومی
کشید سرمه  به  چشم پری ز سایه میل
هوس بضاعت موهوم ما چه عرض دهد
مبرهن است از اجمال ذره ها تفصیل
خبر ز دل نگرفتی  کسی چه چاره  کند
که شیشه ای ست به طاق تغافلت تحویل
ادب غبار خموشی است کاروان حباب
نهفته است به ضبط نفس درای رحیل
چو شمع خیره  سر فرصتیم وزین غافل
که چین بلند گرفته ست دامن تعجیل
تلاش علم و عمل مغتنم شمر بیدل
مکش خمار شرابی  که عقل راست مزیل

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -