ترا عشق همچون خودی زآب و گل
رباید همی صبر و آرام دل
به بیداریش فتنه بر خط و خال
به خواب اندرش پایبند خیال
به صدق چنان سر نهی بر قدم
که بینی جهان بی وجودش عدم
دگر با کست بر نیاید نفس
که با او نماند دگر جان کس
تو گویی به چشم اندرش منزل است
و گر دیده بر هم نهی بر دل است
نه اندیشه از کس که رسوا شوی
نه قوت که یک دم شکیبا شوی
و گر جان بخواهد به لب بر نهی
و گر تیغ بر سر نهد سرنهی
چه عشقی که بنیاد آن بر هواست
چنین فتنه انگیز و فرمان رواست
عجب داری از سالکان طریق
که باشند در بحر معنی غریق
زسودای جانان به جان مشتعل
بذکر حبیب از جهان مشتغل
بیاد حق از خلق بگریخته
چنان مست ساقی که می ریخته
نشاید به دارو دواکردشان
که کس مطلع نیست بر دردشان
الست از ازل همچنانشان بگوش
بفریاد قالوا بلی در خروش
گروهی عمل دار عزلت نشین
قدمهای خاکی دم آتشین
بیک نعره کوهی زجا برکنند
به یک ناله شهری بهم بر زنند
چو بادند پنهان و چالاک روی
چو سنگ اند خاموش و تسبیح گوی
سحرها بگریند چندانکه آب
فرو شوید از دیده شان کحل خواب
فرس کشته از بس که شب رانده اند
سحرگه خروشان که وامانده اند
شب و روز در بحر سودا و سوز
ندانند زآشفتگی شب ز روز
چنان فتنه بر حسن صورت نگار
که با حسن صورت ندارند کار
نداند صاحبدلان دل به پوست
و گر ابهلی داد بی مغز اوست
می از جام وحدت کسی نوش کرد
که دنیا و عقبی فراموش کرد
آن نوع زی که چون قفست بشکند اجل
تا روضه ی جان نکند روی باز پس
شجاع امشب که وصل دوست داری جان سپردن به
علاج محنت هجران فردا مردن است امشب
جهان متفق بر الهیتش
فرو مانده در کنه ماهیتش
بشر ماورای جلالش نیافت
بصر منتهای کمالش نیافت
نه بر اوج ذاتش پرد مرغ وهم
نه در ذیل وصفش رسد دست فهم
در این ورطه کشتی فرو شد هزار
که پیدا نشد تخته ای بر کنار
چه شب ها نشستم در این سیر گم
که دهشت گرفت آستینم که قم
محیط است علم ملک بر بسیط
قیاس تو بر وی نگردد محیط
نه ادراک بر کنه ذاتش رسد
نه فکرت به غور صفاتش رسد
که خاصان درین ره فرس رانده اند
به لااحصی از تک فرومانده اند
نه هر جای مرکب توان تاختن
که جا جا سپر باید انداختن
اگر سالکی محرم راز گشت
ببندند بر وی در بازگشت
کسی را در این بزم ساغر دهند
که داروی بیهوشیش در دهند
کسی ره سوی گنج قانون نبرد
و گر برد ره باز بیرون نبرد
ندیدم در این موج دریای خون
کز او کس ببردست کشتی برون
اگر طالبی کاین زمین طی کنی
نخست اسب بازآمدن پی کنی
سخن ماند از عاقلان یادگار
ز سعدی همین یک سخن گوشدار
گنه کار اندیشه ناک از خدای
بسی بهتر از عابد خودنمای
همه بضاعت خود عرضه می کنند آن جا
قبول حضرت حق تا کدام خواهد بود
عمر بن عبدالعزیز به روزگار خلافت سلیمان بن عبدالملک روزی همراه وی ایستاده بود ناگاه بانگ رعدی برخاست
ابوسلیمان داروانی گفت من هر گاه لقمه ای بدهان دوست خویش نهم مزه اش را در دهان خویش احساس کنم
اعرابیی را گفتند شادمانی چیست گفت در میهن خویش رفاه داشتن و با یاران همنشینی کردن
گفتمش کی دوستی صافی شود گفت زمانی که با غم گرد گردد و هر دو در طاعت خداوندی یکی گردد
پرهیزگاران در آن میان صاحبان فضایلی هستند که سخنان راست است و پوشش ایشان میانه روی است و روششان فروتنی
دل هایشان غمگین است و مردمان از شرشان در مامن جسمشان نحیف است و نیازشان اندک و نفسشان پاکدامن
تلخی دنیا شیرینی عقبی است و شیرینی دنیا تلخی عقبی
نظامی که استاد این فن وی است
در این بزمگه شمع روشن وی است
ز ویرانه ی گنجه شد گنج سنج
رسانید گنج هنر را به پنج
چو خسرو به آن پنج هم پنجه شد
وزان بازوی فکرتش رنجه شد
کفش بود از آن گونه گوهر تهی
بنا ساخت لیک از زر ده دهی
زر از سیم هر چند بهتر بود
بسی کمتر از در و گوهر بود
من مفلس عور دور از هنر
نه در حقه گوهر نه در صره زر
در این کارگاه فسون و فسوس
ز مس ساختم پنج گنج فلوس
من و شرمساری زده گنجشان
که این پنج من نیست ده پنجشان

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -