فرنگیس اولین مرکب روان کرد
که دولت در زمین گنجی نهان کرد
از آن دولت فریدونی خبر داشت
زمین را باز کرد آن گنج برداشت
سهیل سیم تن گفتا تذروی
به بازی بود در پایین سروی
فرود آمد یکی شاهین به شب گیر
تذرو نازنین را کرد نخجیر
عجب نوش شکرپاسخ چنین گفت
که عنبربو گلی در باغ بشکفت
بهشتی مرغی آمد سوی گل زار
ربود آن عنبرین گل را به منقار
از آن به داستانی زد فلک ناز
که ما را بود یک چشم از جهان باز
به ما چشمی دگر کرد آشنایی
دو به بیند ز چشمی روشنایی
همیلا گفت آبی بود روشن
روان گشته میان سبز گلشن
جوان شیری بر آمد تشنه از راه
بدان چشمه دهان  تر کرد ناگاه
همایون گفت لعلی بود کانی
ز غارتگاه بیاعان نهانی
درآمد دولت شاهی به تاراج
نهاد آن لعل را بر گوشه تاج
سمن ترک سمن بر گفت یک روز
جدا گشت از صدف دری شب افروز
فلک در عقد شاهی بند کردش
به یاقوتی دگر پیوند کردش
پری زاد پری رخ گفت ماهی
به بازی بود در نخجیرگاهی
بر آمد آفتابی ز آسمان بیش
کشید آن ماه را در چنبر خویش
ختن خاتون چنین گفت از سر هوش
که تنها بود شمشادی قصب پوش
بدو پیوست ناگه سروی آزاد
که خوش باشد به یک جا سرو و شمشاد
زبان بگشاد گوهرملک دل بند
که زهره نیز تنها بود یک چند
سعادت برگشاد اقبال را دست
قران مشتری در زهره پیوست
چو آمد در سخن نوبت به شاپور
سخن را تازه کرد از عشق منشور
که شیرین  انگبینی بود در جام
شهنشه روغن او شد سرانجام
به رنگ آمیزی صنعت من آنم
که در حلوای ایشان زعفرانم
پس آن گه کردشان در پهلوی یاد
که احسنت ای جهان پهلو دو هم زاد
جهان را هر دو چون روشن درخشید
ز یک دیگر مبرید و ملخشید
سخن چون بر لب شیرین گذر کرد
هوا پر مشک و صحرا پر شکر کرد
ز شرم اندر زمین می دید و می گفت
که دل بی عشق بود و یار بی جفت
چو شاپور آمد اندر چاره کار
دلم را پاره کرد آن پاره کار
قضای عشق اگر چه سرنبشته است
مرا این سرنبشت او درنبشت است
چو سر رشته سوی این نقش زیباست
ز سرخی نقش رویم نقش دیباست
مرا کز دست خسرو نقل و جام است
نه کیخسرو پناخسرو غلام است
سرم از سایه او تاجور باد
ندیمش بخت و دولت راه بر باد
چو دور آمد به خسرو گفت باری
سیه شیری بد اندر مرغ زاری
گوزنی بر ره شیر آشیان کرد
رسن در گردن شیر ژیان کرد
من آن شیرم که شیرینم به نخجیر
به گردن بر نهاد از زلف زنجیر
اگر شیرین نباشد دستگیرم
چو شمع از سوزش بادی بمیرم
و گر شیر ژیان آید به حربم
چو شیرین سوی من باشد بچربم
حریفان جنس و یاران اهل بودند
به هر حرفی که می شد دست سودند
دل محرم بود چون تخته خاک
بر او دستی زنی حالی شود پاک
دگر ره طبع شیرین گرم تر گشت
دلش در کار خسرو نرم تر گشت
قدح پر باده کرد و لعل پرنوش
به خسرو داد کاین را نوش کن نوش
بخور کاین جام شیرین نوش بادت
به جز شیرین همه فرموش بادت
ملک چون گل شدی هر دم شکفته
از آن لعل نسفته لعل سفته
گهی گفت ای قدح شب رخت بندد
تو بگری تلخ تا شیرین بخندد
گهی گفت ای سحر منمای دندان
مخند  آفاق را بر من مخندان
به دست آن بتان مجلس افروز
سپهر انگشتری می باخت تا روز
ببرد انگشتری چون صبح برخاست
که بر بانگ خروس انگشتری خواست
بتان چون یافتند از خرمی بهر
شدند از ساحت صحرا سوی شهر
جهان خوردند و یک جو غم نخوردند
ز شادی کاه برگی کم نکردند
چو آمد شیشه خورشید بر سنگ
جهان بر خلق شد چون شیشه تنگ
دگر ره شیشه می برگرفتند
چو شیشه باده ها بر سر گرفتند
بر آن شیشه دلان از ترک تازی
فلک را پیشه گشته شیشه بازی
به می خوردن طرب را تازه کردند
به عشرت جان شب را تازه کردند
همان افسانه دوشینه گفتند
همان لعل پرندوشینه سفتند
دل خسرو ز عشق یار پرجوش
به یاد نوش لب می کرد می نوش
می رنگین زهی طاووس بی مار
لب شیرین زهی خرمای بی خار
نهاده بر یکی کف ساغر مل
گرفته بر دگر کف دسته گل
از آن می  خورد و زان گل بوی برداشت
پی دل جستن دل جوی برداشت
شراب تلخ در جانش اثر کرد
به شیرینی سوی شیرین نظر کرد
به غمزه گفت با او نکته ای چند
که بود از بوسه لب ها را زبان  بند
هم از راه اشارت های فرخ
حدیث خویشتن را یافت پاسخ
سخن ها در کرشمه می نهفتند
به نوک غمزه گفتند آن چه گفتند
همه شب پاسبانی پیشه کردند
بسی شب را درین اندیشه کردند
ز گرمی روی خسرو خوی گرفته
صبوح خرمی را پی گرفته
که شیرین را چگونه مست یابد
بر آن تنگ شکر چون دست یابد
نمی افتاد فرصت در میانه
که تیر خسرو افتد بر نشانه
دل شادش به دیدار دل افروز
طرب می کرد و خوش می بود تا روز
چو بر شبدیز شب گل گون خورشید
ستام افکند چون گل برگ بر بید
مه و خورشید دل در صید بستند
به شبدیز و به گل گون برنشستند
شدند از مرز موقان سوی شهرود
بنا کردند شهری از می و رود
گهی بر گرد شط بستند زنجیر
ز مرغ و ماهی افکندند نخجیر
گهی بر فرضه نوش آب شهرود
جهان پرنوش کردند از می و رود
گهی راندند سوی دشت مندور
تهی کردند دشت از آهو و گور
بدین سان روزها تدبیر کردند
گهی عشرت  گهی نخجیر کردند
عروس شب چو نقش افکند بر دست
به شهر آرایی انجم کله بر بست
عروس شاه نیز از حجله برخاست
به روی خویشتن مجلس بیاراست
عروسان دگر با او شده یار
همه مجلس عروس و شاه بی کار
شکر بسیار و بادام اندکی بود
کبوتر بی حد و شاهین یکی بود
همه بر یاد خسرو می  گرفتند
پیاپی خوش دلی را پی گرفتند
شبی بی رود و رامش گر نبودند
زمانی بی می و ساغر نبودند
می و معشوق و گل زار و جوانی
ازین خوش تر نباشد زندگانی
تماشای گل و گل زار کردن
می لعل از کف دل دار خوردن
حمایل دست ها در گردن یار
درخت نارون پیچیده بر نار
به دستی دامن جانان گرفتن
به دیگر دست نبض جان گرفتن
گهی جستن به غمزه چاره سازی
گهی کردن به بوسه نردبازی
گه آوردن بهار تر در آغوش
گهی بستن بنفشه بر بناگوش
گهی در گوش دل بر راز گفتن
گهی غم های دل پرداز گفتن
جهان این است و این خود در جهان نیست
و گر هست ای عجب جز یک زمان نیست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -