cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
زخم ناخن کی برآرد مدعای سینه ام
خنجر الماس می باید برای سینه ام
آنچنان پالوده از درد کهن اجزای من
کز برون چون شیشه ظاهر شد صفای سینه ام
وسعت دل می دهم چون غنچه شبها تا سحر
تا نباشد تنگ بهر غم فضای سینه ام
اندکی از بیقراریهای دل آسودمی
در بغل بودی اگر دوزخ به جای سینه ام
غم چرا دلتنگی آرد بار هرجا بگذرد
گرنه عمرش صرف شد در تنگنای سینه ام
دیدمش امروز بیخود کرده دل در عشق چاک
آنکه می زد خنده دی بر چاکهای سینه ام
نقش او در دیده و دل در قفای دیده است
{بیاض} مبتلای سینه ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
اگر نه صید کسی گشته مرغ نامه برم
چرا به خدمت یاران نمی رسد خبرم
به شوق تا به سر تربتش نمی رفتم
نمی نمود وصیت به عشق اگر پدرم
گشوده ام به هم آغوشی قفس آغوش
گشاده از پی پرواز نیست بال و پرم
ازین که رفته به گل پای من در آن سر کو
چه منت است ز دل شرمسار چشم ترم
نیم ز حال شب آگاه اینقدر دانم
که مغز من شده خالی ز ناله سحرم
بر آستان توام خانه داد بخت بلند
درین مقام ندانم فرشته یا بشرم
نماند یک سر مویم تهی ز داغ جنون
هنوز تا سر زلفت چه آورد به سرم
خوش آمدی سر این بی تکلفی گردم
که امشب از در یاری درآمدی ز درم
به شوربختی خود زار نالم ای ناصح
چه احتیاج نمک بر جراحت جگرم
قضا تهیه روزی نکرده بود هنوز
که شد ز تیر تو پبکان وظیفه جگرم
نیم چو مهر پریشان نظر نمی دانم
چو نور مهر چرا کوبه کو و دربه درم
سرم چو بید موله خم از تواضع نیست
به پیش خجلت بی میوگی فکنده سرم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چند چون ابر بر اطراف گلستان گریم
حلقه ماتمیان کو که بر ایشان گریم
عمری از خون دل اسباب طرب جمع کنم
تا دمی بر سر کوی تو پریشان گریم
نوبت گریه به چشمم نرسد زانکه مرا
دیده دل نگذارد که به مژگان گریم
مژه در خون جگر پنجه مرجان شد و من
در غم لعل تو یاقوت ز مرجان گریم
عمرها دیده چو گرداب کشید اشک به خویش
در دل قطره عجب نیست که طوفان گریم
نیستم ابر که در گریه ترش سازم روی
چشمه ام با دل صاف و لب خندان گریم
دیده ام بر سر آب از الم فرقت توست
کافرم گر دم رفتن ز پی جان گریم
شهر بر گریه من همچو گریبان تنگ است
رو به صحرا نهم و درخور دامان گریم
نور مهر تو ز سیمای سرشکم پیداست
دامن از غیر بپوشم چو به دامان گریم
فرصت گریه ندارم ز گرفتاری عشق
ورنه صد بحر به یک جنبش مژگان گریم
بس که دل می کشدم سوی اسیران قدسی
روز تا شب روم و بر سر زندان گریم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چون به سوی تو گشایم در کاشانه چشم
خانه چین شود از روی توام خانه چشم
بس که بر خاک درت چشم شهیدان شد فرش
ز آستانت مژه روید چو در خانه چشم
میل دل سوی می و ساغر عشرت کشدش
هرکه خونابه نپیموده ز پیمانه چشم
به تماشای جمال تو مرا جایی نیست
دل فروگیرتر از گوشه کاشانه چشم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
قسمت نگر که نوشم می از ایاغ مردم
سوزد به مجلس ما شبها چراغ مردم
دانسته تا دلم را سوزد به داغ حسرت
هر لحظه آید از من پرسد سراغ مردم
چون گل نمانده بر تن از داغ جای داغم
سوزد مگر ازین پس عشقم به داغ مردم
در حفظ ناله کوشم تا دردسر نبینند
بر خود جفا پسندم بهر فراغ مردم
از دیده ها عجب نیست دزدند اگر ز دل خون
چینند کودکان گل پنهان ز باغ مردم
هرجا دلی فروزد بر حال ما بسوزد
گردد ز شیشه ما پر می ایاغ مردم
هرچند مست عشقی قدسی چنان نرقصی
کز باد آستینت میرد چراغ مردم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
تا دل بر آتش غم جانانه سوختیم
از رشک جان محرم و بیگانه سوختیم
ما را نه قرب شمع میسر نه وصل گل
از اعتبار بلبل و پروانه سوختیم
افروختیم در حرم کعبه صد چراغ
تا یک چراغ بر در میخانه سوختیم
خون جگر ز شیشه کشیدیم و از حسد
چون لاله داغ بر دل پیمانه سوختیم
آتش زدیم در جگر عاقلان ز رشک
زین داغها که بر دل دیوانه سوختیم
خوبان نمی شوند به ما آشنا و ما
از اختلاط مردم بیگانه سوختیم
امشب که یاد روی تو مهمان دیده بود
تا روز شمع ماه به کاشانه سوختیم
کردی به غیر گرمی و شد کار ما ز دست
ما هم به آتش دگری خانه سوختیم
قدسی ز حرف عشق نبستیم لب دمی
عمری دماغ بهر یک افسانه سوختیم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
امشب ز دیده از قدح افزون گریستم
تا دل چو شیشه داشت نمی خون گریستم
یک بار دیده ام به غلط فال خواب زد
عمری ز شرمساری آن خون گریستم
تلخی ندید عیش حریفان ز گریه ام
چون آمدم ز میکده بیرون گریستم
تا کس به عشق او نبرد پی ز گریه ام
شبها به شهر و روز به هامون گریستم
روید به جای سبزه ازان خاک نخل سرو
هرجا به یاد قد آن موزون گریستم
طوافن پناه برد به گیتی ز گریه ام
ای نوح سر بر آر ببین چون گریستم
اول شدم شکفته ز ارسال نامه اش
آخر ز شرمساری مضمون گریستم
گویند دل به گریه تهی می شود ز درد
چون درد من فزود چو افزون گریستم
هرکس که دید اشک من اندوهگین شود
قدسی ز بس که با دل محزون گریستم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
خضر اگر آب حیات آورد خون دانسته ام
هرچه پیش آمد ز بخت واژگون دانسته ام
روز از روزم بتر شد شوق بر شوقم فزود
هرچه ناصح خواند در گوشم فسون دانسته ام
دید اندک گرمی ای از غیر از من پا کشید
دوست از دشمن نمی داند کنون دانسته ام
تا دماغم را سر زلفت پریشان کرده است
عقل اگر کرده ست تدبیری جنون دانسته ام
از دل من بهر دلهای دگر غم می بری
از دلم این غم نخواهد شد برون دانسته ام
با غم دنیا غم دوری ندارد نسبتی
می کند قدسی مرا این غم زبون دانسته ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بر سر کوی تو عمری شد که ما افتاده ایم
دست و پا گم کرده و در دست و پا افتاده ایم
ذوق صحبت را غنیمت دان وگرنه چون مژه
تا گشایی دیده را از هم جدا افتاده ایم
سوی مشتاقان نمی آرد نسیم پیرهن
چند روزی شد که از چشم صبا افتاده ایم
بس که غم خوردیم در عالم غم دیگر نماند
گوییا برقیم و در دشت گیا افتاده ایم
شیوه بیگانگی را هم نمی داند که چیست
عمرها دنبال آن ناآشنا افتاده ایم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دیده را در عشق ازین به مبتلا می خواستیم
گریه می کردیم و طوفان از خدا می خواستیم
وصل می جستیم و مطلب حسرت دیدار بود
عشق می گفتیم و درد بی دوا می خواستیم
شکر نعمت کس نمی داند چو ما کز تیغ تو
یک جفا نادیده عذر صد جفا می خواستیم
حسرت آلودگی هم نیست دور از لذتی
یک دو روزی خویشتن را پارسا می خواستیم
چند چون پروانه بر هر شعله بال و پر زنیم
آتشی مخصوص این مشت گیا می خواستیم
تا به کام خویش بنشینیم با هم ساعتی
عالمی دیگر ازین عالم جدا می خواستیم
تا شود روزم سیه تر زود سر بر زد خطش
آنچنان شد تیره بخت ما که ما می خواستیم
ضد مطلب را به مطلب نیست قدسی نسبتی
مدعایی برخلاف مدعا می خواستیم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
اگر دور از دلارای خود افتم
به دست طبع خودرای خود افتم
ز سودای دو عالم باز مانم
زمانی گر به سودای خود افتم
شبم گرم است جا بر آستانت
مباد آن روز کز جای خود افتم
نگیرد دامنم گر خاک کویت
شوم زنجیر و در پای خود افتم
غریبان را دهم در دیده ماوا
ز غربت گر به ماوای خود افتم
تمنای فلک آن است قدسی
که من دور از تمنای خود افتم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
من تیره دل و نورفشان شعله آهم
دارد شب مهتاب ز پی روز سیاهم
غم می کشدم خواه وطن خواه غریبی
هرجا که روم روزی برق است گیاهم
بر هر سر راهی که تو یک بار گذشتی
چون نقش قدم تا به ابد چشم به راهم
روزی که مرا رفت سر زلف تو از دست
خندید فلک بر من و بر بخت سیاهم
بر هرچه فکندم نظر آلوده به خون شد
خون گشت ز همخانگی اشک نگاهم
قدسی منم آن کافر عاصی که به دوزخ
آتش عرق آلوده شد از شرم گناهم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
من صید زخم خورده از پا فتاده ام
رحمی که بر سپردن جان دل نهاده ام
اظهار دوستی زبانی کند چو خصم
باور کنم محبتش از بس که ساده ام
از یمن عشق دیدن رویم مبارک است
چون آفتاب با همه کس رو گشاده ام
ساقی دلم مقید دام کدورت است
بستان ز چنگ غصه به یک جام باده ام
هرگز اراده ای نکنم آرزو مباد
مردم گمان برند که صاحب اراده ام
ایمان به عشق دارم و گویم حدیث عقل
در باطنم سوار و به ظاهر پیاده ام
قدسی نظر به خواری ظاهر مکن که من
داغم ولیک در بغل لاله زاده ام

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گمان مبر که ز روی تو دیده بردارم
به روی توست مرا دیده تا نظر دارم
چو نقش پا به رهت دیده دوختم ترسم
که بگذری تو گر از راه دیده بردارم
مباد در دو جهان دستگیر هیچ کسم
بجز تو در دو جهان گر کسی دگر دارم
خرید بیخودی ام از جفای خودداری
سرم چو نیست چه پروای دردسر دارم
دگر به قتل که خنجر کشیده ای که ز رشک
هزار خنجر الماس در جگر دارم
فریب شعله چو پروانه ام ز راه نبرد
که آتشی چو محبت به زیر پر دارم
ز شش جهت چو رهم بسته است نومیدی
ندانم این همه غم از چه رهگذر دارم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
با یارم و در دفع غم اسباب ندارم
در بحر چو کشتی روم و آب ندارم
جز سجده ابروی توام نیست عبادت
پروای نماز و سر محراب ندارم
دانسته لبم لذت خونابه کشیدن
معذورم اگر ذوق می ناب ندارم
با دولت بیدار نسازد غم جاوید
آزردگی از بخت گرانخواب ندارم
سودای دلم جوش برآرد ز نصیحت
قدسی سر دلسوزی احباب ندارم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
کرده تا عشق تو چون نقش قدم پامالم
هیچ کس نیست که حسرت نخورد بر حالم
در بیابان بلا گو مدد خضر مباش
غم به هرسو که روم می رود از دنبالم
چشم مشتاق و حیا قفل زبان می گردد
صد سخن در دل و پیش تو ز حسرت لالم
خواری عشق چنانم ز نظرها افکند
که در آیینه نیاید به نظر تمثالم
چون نهالی که موافق فتدش آب و هوا
هست در عشق به از سال دگر هر سالم
من مجنون چو به صحرا روم از شهر آیند
آهوان تا در دروازه به استقبالم
شمع را رقص نماید تپش پروانه
آشنا کاش ز بیگانه بپرسد حالم
قید جاوید مرا قوت پرواز دهد
ترسم افتم ز هوا گر بگشایی بالم
نکند همتم اقبال سوی بخت بلند
ورنه پستی نبود قاعده اقبالم
نه چو جم جام شناسم نه چو خضر آب حیات
کرده خونابه کشی از همه فارغ بالم
قدسی از ناله ماتم زدگان یابم فیض
هرگز از جا نبرد زمزمه اقبالم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
کی به غیر از دیدنش اندیشه دیگر کنم
چون نظر هرجا شوم گم سر ز مژگان بر کنم
حال دل خاطرنشان او کنم روز وصال
گر دهد نظاره ام فرصت که چشمی تر کنم
چون خیال عافیت بندم بسوزم خویش را
تا چو اخگر داغ را مرهم ز خاکستر کنم
شعله را گر سر فرود آید به جسم زار من
می توانم زین کف خاشاک دودی بر کنم
از خیال غمزه ات چون غنچه بر اوراق دل
روز و شب مشق خراش سینه با نشتر کنم
خوشدلم از ناامیدی ورنه از تاثیر عشق
{بیاض} تر کنم
سوختم قدسی و اشکم ماند برجا تا به کی
این کف خون را نثار مشت خاکستر کنم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
خون می چکد از دیده ز نظاره داغم
تا خون نشود وا نشود غنچه باغم
پیدا نبود دل ز هجوم غم معشوق
پنهان شده از کثرت پروانه چراغم
گر بر لبم انگشت زنی جوش زند خون
کان غمزه ز خون کرد لبالب چو ایاغم
چون زنده کند صور سرافیل دلم را
گر بوی تو در حشر ندارد به دماغم
چون سبزه ز گل تا به ابد خضر بروید
هرجا که نهد پا غم عشقت به سراغم
الماس چو تبخاله برآید ز لب مست
گر بر دهن شیشه نهی پنبه داغم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دل به تیغ غمزه آن شوخ قاتل بسته ام
صید قاتل دوستم بر تیغ ازان دل بسته ام
عمرها جان کنده ام تا این دل صدپاره را
برده بر فتراک او چون صید بسمل بسته ام
زحمت پا برنتابد خار این صحرا ازان
خویش را چون گرد بر دامان محمل بسته ام
شسته ام از جان شیرین دست اول بعد ازان
دل به زلف آن بت شیرین شمایل بسته ام
قدسی آن کج قبله ام کز زلف ترسازاده ای
عمرها بر گردن ایمان حمایل بسته ام

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
در غمت با گریه شام و سحر خو کرده ام
روز و شب چون ابر با مژگان تر خو کرده ام
گل نمی خواهم پر است از پاره دل دامنم
می نمی نوشم به خوناب جگر خو کرده ام
روز و شب دارم هوای لعل آن شیرین پسر
طوطی ام نبود عجب گر با شکر خو کرده ام
کس نیارد بر سر من آن ستم اندیش را
همچو قدسی با دعای بی اثر خو کرده ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
از ازل کشته آن طرز نگاه آمده ایم
صد گره در دل ازان زلف سیاه آمده ایم
بر سر کوی تو هر صبح چو آیینه مهر
همه تن چشم شده محض نگاه آمده ایم
موسی وادی عشقیم که تا طور وصال
همه جا با مدد شعله آه آمده ایم
بی گنه بر تن ما یک سر مو نیست مگر
خوی عفویم که خواهان گناه آمده ایم
از مصیبت کده هجر به امید نجات
به در کعبه وصلت به پناه آمده ایم
بر سر چشمه حیوان تو ای کوثر لطف
به صد امید چو لب تشنه گیاه آمده ایم
همچو قدسی به طواف حرم کعبه عشق
سر قدم ساخته صد مرحله راه آمده ایم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
تا آفرین شست تو گوید زبان زخم
پیکان زبان خویش کند در دهان زخم
یک دم بمان چو زخم زدی تا که بشنوی
تحسین تیغ خود ز لب خون فشان زخم
جنس جفا کسی نستاند به نیم جو
جایی که تیغ یار گشاید دکان زخم
بس گرم شکر گفتن بازوی قاتل است
ترسم که تیغ آب شود در دهان زخم
دل را پر از ذخیره لذت کند کنار
غلتد چو نیم بسمل تو در میان زخم
زخم خدنگ عشق چو درمان پذیر نیست
بیهوده ای مسیح مکن امتحان زخم
قدسی دلم شکاف شکاف است در درون
بر سینه گرچه نیست ز بیرون نشان زخم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
هرگز به بزم وصل شبی جا نکرده ام
کز رشک غیر هجر تمنا نکرده ام
از ناله بسته ام لب بلبل به ناله ای
گر غنچه را ز دل گرهی وا نکرده ام
تمکین نگر که سلسله جنبان وصل را
با این هجوم شوق تقاضا نکرده ام
تن در دهم به عجز مبادا ز خصم خویش
شرمندگی کشم که مدارا نکرده ام
شب نگذرانده ام که ز سیلاب چشم خویش
چون موج جلوه بر سر دریا نکرده ام
بیماری ام کشیده به مرگ و ز رشک عشق
اظهار درد خود به مسیحا نکرده ام
یک پیک حاجتم چو به منزل نمی رسد
خوش خاطرم ز هرچه تمنا نکرده ام

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ما جهان را رخ ز آب چشم گریان شسته ایم
لوح دلها را ز وصف نوح و طوفان شسته ایم
نوعروس عشق را گلگونه ای در کار نیست
ما ز خون کفر اول روی ایمان شسته ایم
صفحه خاطر ز حرف مرهم آسودگی
از نم خون جراحت های پنهان شسته ایم
تا لب زخم دل از آلایش افشای راز
گاه جذب سر عشق از آب پیکان شسته ایم
از ترشح کردن مژگان قدسی تا به روز
رخ به خون هر شب چو صبح عید قربان شسته ایم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
به خون خوردن جدا زان لعل شکربار می سازم
ز مژگان خون دل می ریزم و ناچار می سازم
نیم بلبل که گل همدم هر خار و خس بینم
ز رشک غیر با محرومی دیدار می سازم
تو لذت دوستی دشمن علاج درد خود می جو
که من با چشم پرخون و دل افگار می سازم
ازان ترسم که بازت بی وفا خوانند بی دردان
وگرنه من بدین ناکامی بسیار می سازم
تو و سجاده و تسبیح با صد عیب در باطن
که من همچون برهمن فاش با زنار می سازم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
من لذت درد تو به درمان نفروشم
کفر سر زلف تو به ایمان نفروشم
در دل ز خیال رخ خوب تو خلیده
خاری که به صد گلشن رضوان نفروشم
صد جان نستانم که دهم دامنت از دست
دشوار به دست آمده آسان نفروشم
صد خار خلد در جگر و لب نگشایم
در باغ چو بلبل گل افغان نفروشم
کام دو جهان در عوض غم نستانم
این جنس گرامی به کس ارزان نفروشم
قدسی من و تر دامنی عشق چو زاهد
هرگز به کسی پاکی دامان نفروشم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
عمری چو جاهلان پی چون و چرا شدم
بستم ز حرف لب چو به حرف آشنا شدم
پای از گلیم فقر نکردم فزون دراز
با آنکه در دیار سخن پادشا شدم
زد بر زمین همان نفسش هرچه برگرفت
عمری چو برگ گل پی باد صبا شدم
آخر شدم چو سبزه لگدکوب خاص و عام
گر چند روز قابل نشو و نما شدم
بر سر همیشه سایه ام از دست خویش بود
کی ملتفت به سایه بال هما شدم
گشتم تمام عشق و ز خود کام یافتم
آخر به مدعای دل مدعا شدم
دارم چو صبح آینه مهر در بغل
قدسی ازان سبب همه صدق و صفا شدم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دلی از قید آسایش چو عشق آزاد می خواهم
لبی چون بلبل شوریده پر فریاد می خواهم
به غم خو کرده جانم ذوق عالم را نمی دانم
دل اندوهگین و خاطر ناشاد می خواهم
دلم چون بود آسوده به قید عشقش افکندم
غم نوکرده جا در دل مبارکباد می خواهم
سراپا ناله دردم چو مرغ بال ببریده
مهیای قفس شد مرغ دل صیاد می خواهم
دلم با زخم بیداد تو محکم الفتی دارد
همه داد از تو می جویند و من بیداد می خواهم
دل محنت کش مارا چه باشد بیستون کندن
غمی دشوارتر از محنت فرهاد می خواهم
خوشم با سایه دیوار در کوی بتان قدسی
نه گشت بوستان نه سایه شمشاد می خواهم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
سپندوار بر آتش چو اضطراب کنم
ز سوز دل جگر شعله را کباب کنم
شود ز لذت نظاره چشم من محروم
به وقت دیدنش از بس که اضطراب کنم
به یاد لعل تو شبها به محرومی
ز خون دل قدح خویش پرشراب کنم
دم شهادت خود خوش تنعمی دارم
که زخم از دم شمشیر انتخاب کنم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
زبان گداختم و راز عشق سر کردم
فتیله را چو فکندم چراغ برکردم
یکی ست چشم و قدم در رهش وگرنه چرا
شکستم آبله پای و دیده تر کردم
غم ندامت مرغ چمن ز من پرسید
که عمر در سر افغان بی اثر کردم
به دل جفای تو چندان که بیشتر دیدم
به سینه مهر و وفای تو بیشتر کردم
نظر به روی گل و لاله ام دریغ آید
ز دیده ای که به روی بتان نظر کردم
کباب سوخته قدسی نمی دهد خوناب
علاج خون دل از آتش جگر کردم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چو درد عشق تو کرد آشنای خویشتنم
غمت چرا نخورد غم برای خویشتنم
دلم چه یافته در کوچه پریشانی
که می برد همه عمر از قفای خویشتنم
مرا کرشمه دیگر فریب داد ای گل
به رنگ و بو نرود دل ز جای خویشتنم
چو دل که قطره خون است و خون خورد دایم
یکی شدم به غم و خود غذای خویشتنم
ز بس که کرد علاج و نداشت سود مرا
طبیب کرد خجل از دوای خویشتنم
ز عشق گرد جنون نیست بر جبین دلم
که کرد چشم خرد توتیای خویشتنم
به من ز دوستی ات شد جهان چنان دشمن
که در هراس ز بند قبای خویشتنم
شده ست پی سپر راه عشق تا پایم
بود چو نقش قدم رخ به پای خویشتنم
برای گشت چمن مضطرب نیم چو نسیم
چو شعله رقص کنان در هوای خویشتنم
نیم به عیب کس از عیب خویشتن مشغول
تمام خارم و مخصوص پای خویشتنم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
در انتظار تو شد عمرها که چشم به راهم
مپیچ سر ز نیازم متاب رخ ز گناهم
چه لذت است ببین انتظار آمدنت را
که در برابر چشم منی و چشم به راهم
مرا همای خرد گو به فرق سایه میفکن
به سر سیاهی داغ جنون بس است پناهم
در انتظار تو ای شمع بزم تا سحر امشب
چو شمع بر سر مژگان نشسته بود نگاهم
به عشق کار دل و دیده ام ز یکدگر آید
بود چو شمع یکی نور چشم و شعله آهم
ز زلف یار به روز سیاه خویش نشستم
مباد آنکه نشیند کسی به روز سیاهم
چه می کنم که همای سعادتم به سر آید
زمانه گو به تمسخر پری مزن به کلاهم
منم که یوسف مصر معانی ام به حقیقت
برادران طریقت فکنده اند به چاهم
بهار تازه ام ایام را ملول نکردم
به فرق خاک بود گرچه نودمیده گیاهم
نه از وصال تسلی نه در فراق صبوری
مرا بسوز چو قدسی که معترف به گناهم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
رخ تو تا شده غایب به صورت از نظرم
کمر به دشمنی خواب بسته چشم ترم
فلک ز رشک جدا کردم از تو ورنه هنوز
نبود وقت جدایی و موسم سفرم
فراق در گلویم ریخت زهر غم چندان
که گشت معدن الماس سینه و جگرم
به دیده غنچه کند کار خنجر و پیکان
جدا ز دوست گر افتد به بوستان گذرم
مار به مهر تو پیدا شد آنقدر دشمن
که روز و شب ز گریبان خویش بر حذرم
ز گشت چرخ سرم گر چو خاک فرساید
هوای وصل تو بیرون نمی رود ز سرم
جدا ز صبح وصال تو در شب هجران
انیس گریه و دمساز ناله سحرم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دردت به دل رسیده و از دل به داغ هم
مجلس بود به روی تو گرم و ایاغ هم
دردی عجب نشسته مرا در کمین دل
ترسم دل مرا نگذارد به داغ هم
معشوق هرکه هست در این انجمن تویی
پروانه از برای تو سوزد چراغ هم
بی می ز بس گرفتگی دل درین بهار
ترسم که غنچه ای نگشاید به باغ هم
گر فکر شعر کم کنم از من عجب مدار
دارم هزار فکر و ندارم دماغ هم
قدسی ز بس که آمده بودم ز دل به جان
نی بینمش به سینه نه گیرم سراغ هم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گر ز چنگ شحنه هجران امان می یافتم
از وصال یار عمر جاودان می یافتم
خویش را پروانه می سوزد ز گرمی های شمع
مهر می گشتم اگر یک مهربان می یافتم
بهر هر کالای معنی در کمین صد رهزن است
کاشکی صد گنج را یک پاسبان می یافتم
یاد باد آن ساده لوحی ها که در مجلس چو شمع
هرچه در دل می نهفتم بر زبان می یافتم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تا شد زبان گره چو جرس بر فغان زدیم
گویا برای ناله گره بر زبان زدیم
رنگ شکسته فال محبت بود ازان
خرمن چو گل به نیت باد خزان زدیم
از هر سری چو کوه صدایی بلند شد
انگشت شکوه بر لب کون و مکان زدیم
غیر از حدیث مطرب و می هرچه خوانده شد
در حالت مطالعه اش بر کران زدیم
تا دیگران هنر نشمارند عیب ما
دامن به عیب جویی خود بر میان زدیم
در کوی یار عمر به افسانه سر شد
تا قفل خواب بر مژه پاسبان زدیم
هرگز به عشق ناله ما این اثر نداشت
تیری چو کودکان به غلط بر نشان زدیم
شست آب دیده نقش عمارت ز روزگار
نقش دگر بر آب درین خاکدان زدیم
خوردیم باده کهن از دست نوخطی
آتش ز رشک در دل پیر و جوان زدیم
قدسی ز بی نشانی خود چون زنیم لاف
بر سینه مهر داغ ز بهر نشان زدیم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
نهال دوستی را ریشه در خون پرورش دادم
بچش نوباوه باغم ببین چون پرورش دادم
به غیر از پاره دل نیست دربار سرشک من
چه باشد بهره تخمی که در خون پرورش دادم
به اشک گرم من در نوبت مجنون پر از گل بود
گلستان محبت را نه اکنون پرورش دادم
نشد چون بذل دونان قابل نشو و نما هرگز
نهال بخت خود را از حد افزون پرورش دادم
پی تمهید رسوایی نهال مهر خوبان را
به آب و خاک صد فرهاد و مجنون پرورش دادم
دماغم تا شود شایسته بوی بتان قدسی
مشام خود چو گل ز اندازه بیرون پرورش دادم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ما حرف سود خویش برای زیان زدیم
خرمن چو گل به نیت باد خزان زدیم
من بعد ما و حلقه رندان چه سود کرد
چندان که حلقه بر در هفت آسمان زدیم
طول امل درازتر از روزگار بود
در زلف یار دست ز کار جهان زدیم
ما را حجاب دام نفس در قفس شکست
یک بار اگر به سهو دم از آشیان زدیم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دوش بر خاک درت عرض جبین می کردم
وز جبین درخور آن سجده گزین می کردم
گر خیال تو به آیینه گمان می بردم
در دل آینه چون عکس کمین می کردم
من چه دانم که مثنا نشود وصل تو کاش
روز اول نگه بازپسین می کردم
تهمت خرمی از هر دو جهان برمی خاست
گر به اندازه غم ناله حزین می کردم
گر نسیم سحری همره خویشم می برد
از سر زلف بتان غارت چین می کردم
عشق می گویم و رخساره به خون می شویم
عمرها خدمت دل بهر همین می کردم
نگرفتم ز لب نوش تو بوسی ای کاش
تازه کامی ز می عشق چنین می کردم
فال حسرت زدم و گشت اجابت شب دوش
کاش امروز دعایی به ازین می کردم
تا نگاهی نکند سوی تو پنهان از من
در پی دیده چو دل دوش کمین می کردم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
در خون دل از دیده خونبار نشستیم
چون دیده به خون از غم دلدار نشستیم
زان پیش که پرگار کشد دایره عشق
در دایره چون نقطه پرگار نشستیم
یک بار اگر از چمنی بی تو گذشتیم
هرگام چو گل بر سر صد خار نشستیم
در عشق ز ما عکس در آیینه نیفتد
از گرد هوس بس که سبکبار نشستیم
هر چاک ز دل مطلع خورشید دگر شد
هرجا که به یاد تو شب تار نشستیم
هرگاه که رفتیم به یاد تو به گلزار
پهلوی گل و لاله به صد عار نشستیم
شایسته گلزار نبودیم چو بلبل
بر شعله چو پروانه سزاوار نشستیم
در حلقه اهل حرم و دیر چو قدسی
شایسته تر از سبحه و زنار نشستیم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ا می کشم
او فراهم می کشد چو غنچه جیب از روی ناز
من به صد امید دامان تمنا می کشم
وصل را زان دوست می دارم که هجران در پی است
از برای دیده آن خاری که از پا می کشم
در چمن چون غنچه تا کی می توان دلتنگ زیست
خویش را چون لاله بر دامان صحرا می کشم
عشقت از غیرت ز خود می داشتم پنهان کنون
اندک اندک از زبان خویشتن وا می کشم
قدسی از آسیب سوز سینه و سیلاب اشک
رخت خود را گه به آتش گه به دریا می کشم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -