cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
ای ساقی جان بخش که در جام تو جانست
پر کن قدح باده که دل در خفقانست
آن سرو روان رفت بهر جای که دل داشت
جان و دل ما در پی آن سرو روانست
آن شاه دل افروز که سرمایه حسنست
هرجا که روان شد دل و جانها نگرانست
دلها همه گلشن شد و جانها همه روشن
آن ماه دل افروز مگر شمع جهانست
دل خواست که با عشق برآید بتجلد
هرچند که کوشید ولیکن نتوانست
جام دل ما را بشکست آن مه روشن
گر جام شکسته است ولی دوست همانست
ساقی بده آن جام وز شفقت نظری کن
قاسم گذرانست و جهان در گذرانست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بگوش سرو چه گفتی که پای کوبانست
بگوش عقل چه گفتی که مست و حیرانست
مرا مگوی که آهسته باش و دم درکش
فغان من همه زان چشم مست فتانست
بیا بکوی خرابات عشق تا بینی
ز شام تا بسحر نعرهای مستانست
دگر بما ز جفاهای یار قصه مگوی
که خلق او همه لطفست و عین احسانست
هنوز فکر سر و جان خویشتن داری
ز کوی عشق گذر کن که جای شیرانست
بیا بمجلس عشاق بی نقاب ای دوست
از آن که روی تو شمعست و عقل پروانست
چو مرگ هیچ کسی را امان نخواهد داد
خنک کسی که دلش با حریف و پیمانست
مرو بپیرو دیوان که راه تاریکست
بیا که عشق خدا خاتم سلیمانست
بخرقه خلق و روی زرد ما منگر
کمینه جرعه ما قلزمست و عمانست
ربود جان و دل عاشقان مسکین را
ترا که سرمه بچشمست و زلف در شانست
قلم برندی قاسم زدند روز ازل
بیا بگو بقلم رفته را چه درمانست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
درد تو که سرمایه ملک دو جهانست
المنة لله که مرا بر دل و جانست
شهری همه بر آتش عشق تو کبابند
من نیز برآنم که همه شهر برآنست
در حلقه گیسوی تو کان مایه سوداست
هرجان که جوی قیمت خود دید گرانست
یک لمعه ز رخسار تو در خانه کعبه است
یک تار سر زلف تو در دیر مغانست
زآن روست که آنجا همه لبیک و نفیرست
زین موست که اینجا همه فریاد و فغانست
گفتم که بهرحال و بهروجه که دیدم
چون ماه شب چارده روی تو عیانست
یک غمزه زد از ناز بمن گفت که قاسم
آنجا که عیانست چه حاجت ببیانست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
در دیده صاحب نظران کشف عیانست 
کان ماه دل افروز پس پرده نهانست
گر زانکه بغفلت روی این ره نکنی سود
هر سود که بی دوست کنی عین زیانست
هرجا نگرم روی تو بینم بهمه حال
گر خانه کعبه است و گر دیر مغانست
زاهد هله امروز تو در ملک امانی
در کوچه ما نعره و آشوب و فغانست
آنیست در آن چهره زیبای تو مادام
هرجای که آنست دلم عاشق آنست
دی رفت بهاری همه پر لاله سیراب
دهقان چه کند چاره که امروز خزانست
گویند بقاسم که ازین عشق حذر کن
بیچاره حذر کرد ولیکن نتوانست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
در نهان خانه وحدت قمری پنهان است
که همو جان جهانست و همو جانانست
هیچ جا نیست وزو هیچ محل خالی نیست
عقل حیرت زده در شیوه او حیرانست
پیش ما قاعده اینست مسلم دارید
هر گدایی که ز کوی تو رسد سلطانست
دلم از دست ببردی و بهجران دادی
داستان من شوریده ازین دستانست
گر بصدنامه نویسم صفت مشتاقی
اشتیاقم بملاقات تو صد چندانست
رسم آشفتگی و وصف پریشانی ها
بی خطا چین سر زلف ترا در شانست
قاسم از شیوه سودای تو شوریده دلست
دل سودا زده با عشق تو جان در جانست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دلم از زلف تو آشفته و سرگردانست
جان بدیدار تو شادست ولی حیرانست
عشق دریای محیطست بتحقیق بدان
جدول اوست اگر قلزم اگر عمانست
با من از دوزخ و فردوس مگویید سخن
هرکجا اوست مرا جنت جاویدانست
غافل از دوست مباشید و بغفلت مروید
در نهان خانه وحدت قمری پنهانست
پیش مستان طریقت سخنی می گویید
هرکه او منکر عشقست یقین شیطانست
عاشقست این دل شوریده من درمان چیست
بس عجب نبود اگر بی سر و بی سامانست
قاسم ار جامه درید از غم او باکی نیست
نعره و جامه دریدن صفت مستانست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
صبا چه گفت بگوش چمن که خندانست
میان صحن گلستان خروش مستانست
چه حالتست سمن را که سرگران شده است
چه بود سرو سهی را که پای کوبانست
چه حالتست که نرگس پیاله می دارد
چه حکمتست که غنچه بشکل پیکانست
چه بود لاله سیراب را که سرمستست
بگو که زلف سمن از چه رو پریشانست
شراب حب ازل ریختند بر عالم
فروغ باده ز ذرات کون تابانست
بصورت دو جهان سر عشق ظاهر شد
کنون بر تبت انسان رسید انسانست
چه باشد انسان مجموعه اصول و فروع
چه باشد انسان مقصود کان و ماکانست
چه باشد انسان خم خانه می ازلست
چه باشد انسان سلطان ملک عرفانست
چه باشد انسان آیینه خدای نمای
چه باشد انسان مرآة کفر و ایمانست
بیار ساقی از آن باده سبک روحان
که مرهم دل ریشست و راحت جانست
بگو بناصح تا بیش ازین محال مگوی
که قاسمی بیهمه حال مست و حیرانست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
فروغ نور رخت آفتاب تابانست
ولی چه سود که از چشم خلق پنهانست
دقیقه ایست درین عشق مست عالم سوز
در آن دقیقه نظر کن که جای امعانست
اگرچه آتش نمرود آتشیست عظیم
بپیش چشم خلیل خدا گلستانست
دلی که دم زند از باد پای منصوری
ز پای دار نترسد که مست عرفانست
کسی که روز سیاست ز سر ندارد باک
حلال باد شرابش که مرد میدانست
مگر ز جام تو یک جرعه بر حریفان ریخت
که شام تا بسحر نعرهای مستانست
چراغ روی تو در حجرهای دیده من
حدیث روشنی شمع در شبستانست
ز غیر دوست حکایت نمی توان گفتن
چو ذکر دوست درآمد چه جای افسانست
کمال عشق و هوایی که جان قاسم داشت
از آن صفت که شنیدی هزار چندانست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مرا پیوند او پیوند جانست
دریغست آن جمال از ما نهانست
نگوییم جان ما تنها چه باشد
نه تنها جان که او خود جان جانانست
ز امید وصال یار مستان
همه ره کاروان در کاروانست
بیا گر عاشقی تا باز بینی
دلم را کآسمان لامکانست
عجایب دولتی دارم که دایم
دلم با دوست سر بر آستانت
دلم را برد و جان می خواهد از من
یقینست این که سری در میانست
مرا تنها مبین در راه توحید
دل قاسم جهان اندر جهانست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
مرا چون عاشقی دارالامانست
دلم با دوست سر بر آستانت
ز سبحان الذی اسری  بمقصود
همه ره کاروان در کاروانست
همه گم کرده اند این راه اما
چو وابینی همه با همگنانست
چو می داند بجانش دوست دارم
ازین هم نیز با ما سرگرانست
مگر ای ساربان محمل روان شد
جرسها را فغان اندر فغانست
کلید گنج معنی را بدست آر
وگرنه گنج عرفان جاودانست
دلت از یاد حق چیزی ندانست
همه میل دلت با چینه دانست
اگر رومی رومی در حقیقت
چرا میل دلت با زنگیانست
نیارامد دل قاسم بجز دوست
درین احوال سری درمیانست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
مرا نور یقین همراه جانست
سرم با دوست سر بر آستانست
مرا گوید میان درد و غم باش
معین شد که سری درمیانست
ز حد لامکان تا توده خاک
همیشه کاروان در کاروانست
درین دریای بی پایان فتادیم
امید جان برب مستعانست
حدیث عشق حالی بس غریبست
همیشه با بلاها هم عنانست
دلم کو سر فرو نارد بکونین
غلام همت دردی کشان است
مگو قاسم که این دارد فلانی
یقین می دان همه با همگنانست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
مرا هوای تو اندر میانه جانست
مگو حکایت سامان چه جای سامانست
اگر ز جام تو جانم بجرعه ای برسد
هزار جور و ملامت کشیدن آسانست
سعادت سر کویت بوصف ناید راست
اگر بکوی تو سلمان رسد سلیمانست
اگر بچشم تو خارست یا خسک چه عجب
بپیش دیده عارف جهان گلستانست
اگر تو عاشق دانا دلی یقین می دان
که غیر عشق خدا جمله مکر و افسانست
شبی بخلوت عشاق خوش درآ و ببین
ز شام تا بسحر نعرهای مستانست
دلت بآتش غم سوخت قاسمی خوش باش
که هرچه دوست کند حاکمست و سلطانست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
همه صحرا گلست و ارغوانست
بهرجایی از آن جانان نشانست
بهر آیینه حسن دوست پیداست
همیشه جان جاهل در گمانست
دل آهن بترسد از جدایی
جرسها در نفیر و در فغانست
جرس را این فغان و ناله از چیست
که در محمل ز جانان صد نشانست
درآ در صدر محمل تا ببینی
که صدر محفلش سقف جنانست
اگر وهمت پشیمان سازد از عشق
ازو مشنو که دزد کاروانست
تو از خود در حجابی ورنه آن دوست
عیان اندر عیان اندر عیانست
بهرجا عاشقی بینی درین کوی
سبک روحست اما سرگرانست
گر از کان آگهی ورنه یقین دان
که هر شانی که می آید ز کانست
گدا و شاه و درویش و توانگر
کسی کوشد امین اندر امانست
بغیر از عاشقی در دین قاسم
همه عالم فسونست و فسانست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
دلم از شوق تو خونست و ندانم چونست
در درون شوق وصالت ز بیان بیرونست
دیده گریان و جگر خسته و خاطر غمگین
سینه مجروح و دل آشفته و جان محزونست
جمله ذرات سراسیمه و سرگردانند
بهوای تو اگر لیلی اگر مجنونست
در دلم شوق تو هر روز فزون می گردد
دل شوریده من بین که چه روز افزونست
همه در خاک سر کوی تو دید این دل مست
هرچه در خاصیت باد صبا مکنونست
سرخی گونه ز وصل آمد و زردی ز فراق
غم عشقست که رنگش همه گوناگونست
قاسمی دولت وصلش بدعا خواهی یافت
باجابت نفس سوختگان مقرونست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
شریعت در طریقت مستعینست
شریعت راه فخرالمرسلینست
شریعت شیوه مردان راهست
شریعت شاهراه مستبینست
شریعت حکمت مردان راهست
شریعت قصه حبل المتینست
شریعت از امور اعتدالیست
شریعت شارع علم الیقینست
طریق شرع را خوف و خطر نیست
وگر باشد هم از دزدان دینست
باستحقاق پیشی کن درین راه
ترا گر فکر روز واپسینست
ز قاسم این سخن را یاد گیرد
کسی کو راست دان و راست بینست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
آفتابیست جمالت که جهان پرتو اوست
همه را از همه رو روی بدان روی نکوست
تا جمال تو بدیدم خوش و خندان گشتم
همه شب ذکر دلم تا بسحر یا من هوست
بنده از دیدن دیدار تو گشتم فربه
هر که دیدار ترا دید نگنجد در پوست
تنم از درد بجان آمد و دل حیران شد
ساقیا باده بپیما که همه جا همه اوست
گر ترا دیده تحقیق خدا بین باشد
گل و گلزار همو دیده و دیدار هموست
هرکجا عربده دایم و قایم بینی
بیقین دان که همو عربده و عربده جوست
قاسمی رو بخدا آر و رقیبان بگذار
دشمنانند بهم تا نرسد دوست بدوست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
باد صبا برگرفت پرده ز رخسار دوست
جمله ذرات را عربده و های و هوست
حاضر دلدار باش حافظ اسرار باش
فتنه چو دیدی بدان پیشرو فتنه اوست
قاعده کار بین شیوه دلدار بین
این همگی مغز نغز و آن همگی پوست پوست
در نظر یار باش حاضر و هشیار باش
واقف اسرار باشسر خدا در سبوست
چیست سبو جام ما باده شراب خدا
جام می کبریا هر نفسی نوبنوست
عشق چو بالا گرفت عالم غوغا گرفت
خرقه بصد پاره شد خواجه چه جای رفوست
سر ز محبت برآر در طلب یار غار
غیر بخاطر میآر زآنکه غیورست دوست
عشق حریفیست مست جام لبالب بدست
باده مجویید ازو زآنکه عجب تندخوست
بوی محبت شنید شد بجهان ناپدید
قاسمی اندر طلب دربدر و کوبکوست

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
برآمد آفتاب طلعت دوست
که ذرات جهان را رو به آن روست
اگر نفست ازین جا رخنه جوید
ازو مشنو که آن وارونه هندوست
غلام روی آن خورشید حسنم
که عالم لمعه ای زان روی نیکوست
چه خوش می نالد آن چنگ معربد
که شور عاشقان از ناله اوست
اگر صوفی ندارد عشق قاقاست
وگر ملا نباشد مست قوقوست
بکوی عاشقی کمتر گذر کن
که هرجا فتنه ای بینی در آن کوست
تو هر جوری که خواهی کرد بر من
مرا جور تو بردن عادت و خوست
ز حسنت قصه ای در باغ گفتند
همیشه فاخته در بانگ کوکوست
بیا قاسم شراب ناب بستان
بنوش و سجده کن در حضرت دوست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
بوی جان میآید از باد صبا این بو چه بوست
مشک را این حد نباشد نکهت گیسوی اوست
چیست بو واقف شدن از سر محبوب ازل
آنکه چون آیینه با ذرات عالم روبروست
جمله عالم بما پیداست ما آیینه ایم
گر نباشد آینه شاهد چه داند کونکوست
باده تا با جان ما واصل نگردد مست نیست
باده را مستی ز جان ما نه از جام و سبوست
حد این سر نیست او را سجده کردن لاجرم
سر بپیش افکنده ام بیچاره من از شرم دوست
من ز غمهای کهن هرگز ننالم چون ترا
دولت تشریف غم ساعت بساعت نوبنوست
جان بپیش دوست دادن دولتی باشد عظیم
قاسمی را در دو عالم خود همین یک آرزوست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بیار جان طلب کار را بحضرت دوست
ببین که با همه ذرات کون رو در روست
قلم برندی ما رفته است روز ازل
جزع چه سود کند چون رقم چنین زد دوست
مرا ز خم تو یک جرعه ای تمام بود
بیار رطل محبت چه جای جام و سبوست
بوصل ما چو رسیدی تو شاد و خرم باش
جهان و جان بعوض ده که دولت نیکوست
رقیب گفت که از یار می کنم شکوه
رقیب قصه غلط کرد ماجری با اوست
ز پا فتاده ام ای یار یک نظر فرما
مرا ز جود تو ای دوست اینقدر مرجوست
بطعنه گفت که قاسم ز عشق توبه کند
طریق توبه ز عاشق رسم نانیکوست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دل من شیوه شیرین ترا دارد دوست
هر کجا شیوه شیرین دل من بنده اوست
عاشق روی توام از همه رو در همه حال
قصه روی و ریا نیست سخن روی بروست
زاهد از ما مطلب شیوه زهد و تقوی
توبه و تقوی ما قصه سنگست و سبوست
دیده ات را عمشی هست نمی بیند راست
دیده بگشا که ببینی ز سما تا سمک اوست
زاهد از راه برون رفت و ندانم چون رفت
که برون رفتن ازین راه و را عادت و خوست
سخن از مردم جاهل نتوان کردن گوش
نیست واقف دل جاهل نه ز مغز و نه ز پوست
قاسم خسته دل و دین همه در راه تو باخت
خرقه صد پاره شد ای دوست چه هنگام رفوست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ز پیدایی چو پنهانست آن دوست
همه جا اوهمه جا او همه اوست
ز جوی تن ببحر جان رسانم
مرا این دولت از جود تو مرجوست
یکی را لذت از وجد و سماعست
یکی را راحت اندر رقص پهلوست
کسی اسرار عرفان را نداند
و گرداند هم از یاران با بوست
مشو نومید اگر داری خطایی
که سلطان کریمانست و خوش خوست
بیک جلوه مشو قانع ز جانان
که هر ساعت ظهوری دیگر از نوست
چه ترسانی ز توفان قاسمی را
که دریای جهانش تا بزانوست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
عاشق بمرگ مایل و عاقل بهانه جوست
غازی قتیل دشمن و عاشق قتیل دوست
هرکس بقدر همت خود راه می برد
این یک بمغز می کشد آن دیگری بپوست
واعظ برو ز مستی عشاق دم مزن
مستی ما ز باده بی جام و بی سبوست
راهی ز خلق با حق و راهی ز حق بخلق
یک راه دیگرست که از دوست هم بدوست
امیدوار باش که او کان رحمتست
عزت نگاه دار که آن شاه تند خوست
حجت نگر که از همه اسرار واقفست
حیلت مجو که با همه ذرات روبروست
قاسم جناب وصل نیابد بهیچ حال
هر دل که او مقید آزست و آرزوست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
عرصه عالم بما پیداست ما پیدا بدوست
جمله ذرات جهان را رو بدان روی نکوست
مست دیدارند ذرات جهان بر طور عشق
در دل هر ذره ای صد آتش از سودای اوست
حسن عالم گیر او هرجا بنوعی جلوه کرد
این یکی گوید حبیبی و آن دگر گوید که دوست
ناصحا زین بیشتر بدخو و بدگویی مکن
آبروی ما نریزی آبرو نه آب جوست
عاشقی و زاهدی با هم نمی آیند راست
شاهدی و عاشقی افسانه سنگ و سبوست
عشق ما را کرد خالی خود بجای ما نشست
پر شدیم از عشق حق نه مغز ماند این جا نه پوست
قاسمی از چرخ و ارکان گر شکایت می کنی
چرخ و ارکان عاجزانند این شکایت ها ازوست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
نمی توان خبری دادن از حقیقت دوست
ولی ز روی حقیقت حقیقت همه اوست
بیا که وصف جمال تو می رود بشنو
بیا که قصه صاحبدلان به وجه نکوست
به ابروت نتوان کرد اشارتی که مدام
ز ترک چشم تو ترسم که مست و عربده جوست
کمینه جرعه رندان دیر ما دریاست
ز حد گذشت حکایت چه جای جام و سبوست
جهان اگر همه لب گردد از کرامت وقت
نصیب جنس مقلد نباشد الا پوست
ز جور دشمن و طعن رقیب و سوز فراق
مرا که جامه به صد پاره شد چه جای رفوست
به وقت رفتن قاسم مگو دریغ و بگو
که می رود به علی رغم خصم دوست به دوست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دل ما بصد جان طلب کار اوست
ولی در حقیقت طلب کار اوست
زهی روی روشن که در رویها
ظهورات خوبی ز انوار اوست
بیک جو فروشند صد جان بشهر
چو گویند بازار بازار اوست
تو شادان ز عشقی وزو عشق شاد
تو غم خوار اویی و غم خوار اوست
تو بلبل صفت مانده ای زار گل
ولی بی خبر زانکه گل زار اوست
برقصند ازین حال ذرات کون
که هر ذره مرآت دیدار اوست
نشاید که آزار جوید کسی
دل قاسمی را که دلدار اوست

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
قمری دارم کین چشم نهان خانه اوست
دل و جان عاشق آن نرگس مستانه اوست
من ازان یار چه گویم که عجب دلداریست
شمع جانست و جهان عاشق و پروانه اوست
قصه عشق غریبست و نشاید گفتن
در دو عالم همه جا قصه افسانه اوست
دو جهان مست خرابند ز جام ازلی
دو جهان در دو جهان ساقی می خانه اوست
جام آن یار من از حد و نهایت بگذشت
ز سمک تا بسما ساغر و پیمانه اوست
ما بغیر از تو ندیدیم بعالم دگری
زلف دلدار گرامیست که در شانه اوست
گر بپرسند ترا عاشق فرزانه کجاست
قاسم سوخته دل عاشق فرزانه اوست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
در سویدای دلم سودای اوست
در دل و جانم تمناهای اوست
نیر اعظم که شمع عالمست
پرتوی از چهره زیبای اوست
من نمی دانم ز حال دل که چیست
این قدر دانم که دل مولای اوست
چون مقلد با طریقت ره نبرد
در حقیقت خار ما خرمای اوست
هر که فانی شد ز طبع آب و خاک
این قبای عشق بر بالای اوست
بوی جان می آید از باد و صبا
نکهتی از عنبر سارای اوست
قاسمی چون واقف اسرار شد
خاک کویش جنت الماوای اوست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
سر بلندی بین که دایم در سرم سودای اوست
قیمت هرکس بقدر همت والای اوست
بنده آن چشم مخمورم که از مستی و ناز
در میان شهر در هر گوشه ای غوغای اوست
لن ترانی  می رسد از غیب موسی را خطاب
این همه فریاد مشتاقان ز استغنای اوست
ای دل اندر راه عشق او درآ و غم مخور
مایه شادی عالم خوردن غمهای اوست
عقل اگر در بزم مستان لاف هشیاری زند
با وجود چشم می گونش کرا پروای اوست
گر بجای مرهمی زخمی رسد زآن هم مترس
در فنا تسلیم شو کان هم ز مرهم های اوست
از تو تنها ماند قاسم از تو تنها کس مباد
لاجرم غمهای عالم بر تن تنهای اوست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای دل و دلدار من راه بوصل از چه روست
ای بت عیار من راه بوصل از چه روست
هر دو جهان نام تو قصه و پیغام تو
جرعه خور جام تو راه بوصل از چه روست
ای بت دلدار من کعبه و زنار من
واقف اسرار من راه بوصل از چه روست
ای صنم چاره ساز چاره بر دل نواز
راست بگو کژ مباز راه بوصل از چه روست
مرشد من یار من بحر من انهار من
نور من و نار من راه بوصل از چه روست
ای گل و گلزار من مونس و غم خوار من
صاحب اسرار منراه بوصل از چه روست
ای دل دارالعیار مقصد این کار و بار
گنج ترا نیست مار راه بوصل از چه روست
ای مه سیار من وی شه ابرار من
ای سر و سردار من راه بوصل از چه روست
مایه اقرار من گلبن ازهار من
قلزم ز خار من راه بوصل از چه روست
ای بت خون خوار من ای گل و گلنار من
گرمی بازار من راه بوصل از چه روست
ای صنم گل عذار قاسم زار و نزار
گوید در انتظار راه بوصل از چه روست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
آن یار جفا پیشه که پشتست و پناهست
هم پشت و پناه آمد و هم عزت و جاهست
جانها همه مستند بدان شیوه که هستند
زان شاه دل افروز که سلطان سپاهست
زان خواجه چه حاصل که ز خود در نگذشتست
گر مفخر شهرست وگر مرشد راهست
با واعظ افسرده بگویید که غم نیست
گر چشم سفیدست ولی روی سیاهست
گفتی که اگر قصه این راه نگوییم
زنهار مکن پیشه که این پیشه تباهست
هرجا که کند زلف تو غارت دل و جانها
آن جای یقینست که دامی ز بلا هست
قاسم نظر از دوست مگردان که دریغست
جان تو که در عین حجابست و گناهست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
برون ز راه خدا راهرو نه در راهست
برین حدیث که گفتم خدای آگاهست
مگو ز عشق فلان خوار و زار میگردد
مرا ز عشق جمالست و عزت و جاهست
پگه سلام فرستیم و صبح بر یاری
که مونس دل درویش گاه و بیگاهست
اگر هزار بلا بر دلم رسد در راه
چه غم چه کم که مرا یاد دوست همراهست
اگرچه زاهد خودبین هزار سجده کند
مباش غره که در حال سجده روباهست
ز نور لمعه توحید در دل منکر
اگرچه نیست بظاهر ولیک ضمنا هست
تجلیات تو بر قاسمی چو دایم شد
مدام شیوه جان ذکر دایم اللهست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
در فهم همین نکته بسی عزت و جاهست
این نکته که آن دلبر ما در همه جا هست
هرجان که دمی واقف اسرار خدا شد
او در کنف عاطفت ظل الهست
در مملکت سر دل سینه عشاق
گر قصه لا نیست ولی سر الاهست
واعظ سخنی گفت که بشتاب و ندانست
هرچند نداند سخنش روی براهست
هرجا که رسد مقدم سلطان خرابات
در مقدم ایشان همه نورست و صفا هست
یا رب چه بلاییست درین عشق جهان سوز
هرجا که بود عاشق بیچاره بلا هست
با قاسم بیچاره مگو عشق و صفا نیست
ای خواجه گر این شیوه ترا نیست مرا هست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
زان یار جفا پیشه که پشتست و پناهست
غافل مشو ای دوست که آن عین گناهست
ای یار مشو غافل از آن خسرو جانها
زان شاه دل افروز که سلطان سپاهست
در مذهب ما جمله بیک نرخ روانست
در حضرت آندوست چه کوهست و چه کاهست
اما تو کسی را که بارشاد گزیدی
او رهزن راه آمد نه رهبر راهست
آخر همه با عشق گرایند بیک بار
در هر دو جهان هر که امیر آمد و شاهست
سر بر خط فرمان تو دارند همیشه
در جمله جهان هرچه سفیدست و سیاهست
عاقل همه از عقل سخن گفت و نکو گفت
قاسم همگی مست شرابات الهست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
مگو ز سختی این ره چو دوست همراهست
مجوی حیله درین ره که یار آگاهست
اگر تو جان و دلت را بیاد حق داری
همیشه جان و دلت در پناه اللهست
بگویمت سخنی خوش بگوش جان بشنو
مگو ز لا و نسلم  که مانع راهست
اگر تو مرد یقینی ز عاشقان مگریز
بیا بصحبت شیران چه جای روباهست
بکوی یار نظر کن که تا عیان بینی
هزار سوخته افتاده بر گذرگاهست
بحال خسته دلان کی نظر کنی ای دوست
ترا که زلف پریشان و روی چون ماهست
شراب پخته بخامان دل فسرده دهید
که قاسمی بهمه حال مست آن شاهست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
هرچند اگر سرخ و سفیدست و سیاهست
فی الجمله همه جام شرابات الهست
بر هیچ مکن تکیه و مگریز ز هر سو
کان شاه دل افروز ترا پشت و پناهست
زهد و ورع و خرقه و سجاده و تسبیح
مقصود خدا آمد و این ها همه راهست
یک سایه خورشید رخت تافت بعالم
عالم همه در سایه آن زلف سیاهست
چون پرده پندار برافتاد ببینی 
ما مست خداییم و جهان جمله بماهست
عالم همه در حیرت آن نور تجلیست
آن ماه چه ماه آمد و این شاه چه شاهست
با یاد تو قاسم همه عمر بسر برد
بی یاد تو یک دم همه عمر تباهست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
همچو خورشید که او را نظری با ما هست
یار ما را بحقیقت نظری با ما هست
همه ذرات برقصند چه شورست آری
پرتو روی حبیب از همه رو هرجا هست
زهد و ناموس گرم نیستچه باشد که مدام
در سویدای دلم آتش این سودا هست
زاهد از شیوه تقلید بجان منکر ماست
گرچه گوید که ازین شیوه نیم اما هست
چند گویی که دلت از غم عشقش خونست
باز جو باری از اول که دلی بر جا هست
دو جهان جمله سراسیمه عشقند که عشق
ناگزیرست که در عین همه اشیا هست
عشق بی فتنه و آشوب نباشد قاسم
هرکجا سلطنت حسن بود غوغا هست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
عاشق قرین مهر و وفا هرکجا که هست
عارف قرین صدق و صفا هر کجا که هست
غیر تو نیست هست حقیقی بهیچ حال
باری یکی بما بنما هر کجا که هست
ای عشق چاره ساز بنوعی که ممکنست
دستار عقل را بربا هر کجا که هست
آن صوفیی که در غم دستار و ریش ماند
صوفی مگو بگو بز ما هر کجا که هست
عاقل بعقل مایل و عشقش بهانه جوی
عاشق انیس رنج و بلا هر کجا که هست
دریا بقطره گفت که دورست و منفصل
عشق آردش بجانب ما هر کجا که هست
همراه عشق باش که در طور عاشقی
همراه تست وصل و لقا هر کجا که هست
گر دیده دلت بگشاید عیان شود
عشقست در خلا و ملا هر کجا که هست
قاسم ندیده است و نبیند بهیچ حال
جز آفتاب روی شما هر کجا که هست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
بکوی عاشقان بت خانه ای هست
در آنجا دلبر جانانه ای هست
نمی داند کسی او را ولیکن
بهر مجلس ازو افسانه ای هست
بپیش شمع رویش خور فرو رفت
که شمعش را چنین پروانه ای هست
مرا از زلف و خالش گشت معلوم
که هرجا دام باشد دانه ای هست
چو پیمان را شکستم باز ساقی
کرم فرما اگر پیمانه ای هست
چه کم از می بدور چشم مستش
که در هر گوشه ای می خانه ای هست
سرشک قاسمی دریاست در وی
برای طالبان دردانه ای هست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
زان یار سفر کرده کسی را خبری هست
کان ماه مسافر بهمه کوی و دری هست
مردانه قدم نه خطری نیست درین راه
بر یار توکل کن اگر هم خطری هست
آخر ز خطرهای طریقت چه شماری
در نه قدم ارزانکه ترا هم جگری هست
در کوچه ما راست رو ای دوست که اینجا
بالا شجری دل حجری لب شکری هست
زین بیش مگویید که  این عشق مورزید
ای ساده دلان تیر قضا را سپری هست
بیچاره بماندیم درین دیر کهن سال
بیچاره شدن حیف که چون چاره بری هست
تنها رو قاسم بسر کوی حبیبان
چون در غلبه قاعده شور و شری هست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -