دلم ز وصل تسلی نمی شود امروز
اگر غلط نکنم هجر یار نزدیک است
خوی با ماکن و با بیخبران هوی مکن
دم هر ماده خری را چو خران بوی مکن
روی را پاک بشوی عیب بر آیینه منه
نقد خود را سره کن عیب ترازوی مکن
مرا ز دست هنرهای خویشتن فریاد
که هر یکی بدگر گونه داردم ناشاد
تنم گداخته شد در عنا چو موم از فکر
که آتش از چه فتاده است در دل فولاد
چمن چگونه برآراست قامت عرعر
صبا چگونه بپیر است طره ی شمشاد
دلم چه مایه جگر خورد تا بدانستم
که آدمی زچه پیدا شد و پری زچه زاد
ولیک هیچم از این در عراق حاصل نیست
خوشا فسانه ی شیرین و قصه ی فرهاد
تنعمی که من از فضل در جهان دیدم
همان جفای پدر بود وسیلی استاد
صید جویی به دشت دام نهاد
آهوی وحشیش به دام افتاد
بست پایش چو بود در دل وی
که برد زنده تا نواحی حی
نانهاده ز دشت پا بیرون
شد دچار وی از قضا مجنون
دیده آن پای بسته آهو را
از دل خسته خاست آه او را
گفتش این صید را چه آزاری
دست و پابسته اش چرا داری
او به صورت مشابه لیلی است
گربه لیلی ببخشیش اولی
نرگسش را نداده سرمه جلی
ورنه بودی بعینه او لیلی
گردنش را نسوده عقد گهر
ورنه لیلی بدی همه یک سر
خواند از شوق یار فرزانه
صد از اینان فسون و افسانه
دام شد صید پیشه زافسونش
داد رشته به دست مجنونش
دست خود طوق گردن او ساخت
به زبان تفقدش بنواخت
بوسه بر چشم و گردن او داد
رشته از دست و پای او بگشاد
گفت با رو رو فدای لیلی باش
همچو من در دعای لیلی باش
لاله میخور به جای خار و گیاه
وز خدا سرخ روییش میخواه
سبزه میخور بگرد چشمه و جوی
بهر سر سبزیش دعا میگوی
تا زلیلی بود ترا بویی
کم مباد از وجود تو مویی
شاد زی از عنایت مولی
در حمای حمایت لیلی
سالها بر تو بگذرد که گذار
نکنی سوی تربت پدرت
تو به جای پدر چه کردی خیر
که همان چشم داری از پسرت
آنان که محیط فضل و آداب شدند
در جمع کمال شمع اصحاب شدند
ره زین شب تاریک نبردند برون
گفتند فسانه ای و در خواب شدند
جهان چیست بگذر ز نیرنگ او
رهایی به چنگ آور از چنگ او
فلک در بلندی زمین در مغاک
یکی طشت خون و یکی طشت خاک
نبشته در این هر دو آلوده طشت
زخون سیاوش بسی سرگذشت
جهان گرچه آرامگاهی خوش است
شتابنده را نعل در آتش است
مقیمی نبینی در این باغ کس
تماشا کند هر یکی یک نفس
دو در دارد این باغ آراسته
درد و بند از این هر دو برخواسته
درآی از در باغ و بنگر تمام
زدیگر در باغ بیرون خرام
در و هر دمی نوبری میرسد
یکی می رود دیگری میرسد
نییم آمده از پی دلخوشی
مگر از پی رنج و محنت کشی
در این دم که داری به شادی بسیج
که آینده و رفته هیچ است هیچ
بگذر از این خواب و خیالات او
بر پر از این خاک و خرابات او
شحنه ی این غار چو غارتگر است
مفلسی از محتشمی خوشتر است
حکم چو بر عاقبت اندیشی است
محتشمی بنده ی درویشی است
کیسه برانند در این رهگذر
هر که تهی کیسه تر آسوده تر
سرمکش از صحبت صاحبدلان
دست مدار از کمر مقبلان
خار که هم صحبتی گل کند
غالیه در دامن سنبل کند
زنده بود طالع دولت پرست
بنده ی دولت شو هر جا که هست
ابومسلم که به مرو رسید مردمانش را گفت آیا در این شهر حکیمی دارید گفتند بلی فلان زردشتی گفت بیاوریدش
شرف خواهی بگرد مقبلان گرد
که زود از مقبلان مقبل شود مرد
چو بر سنبل چرد آهوی تاتار
نسیمش بوی مشک آرد پدیدار
بهای در بزرگ از بهر این است
کزاول با بزرگان هم نشین است
ای از تو مرا امید بهبهودی نه
با ما تو چنانکه پیش از این بودی نه
می دانستم که عهد و پیمان مرا
در هم شکنی ولی بدین زودی نه
زین ره که گیاش تیغ تیز است
بگریز که مصلحت گریز است
این دیو کده نه جای نیل است
برخیز که رهگذر سیل است
چون بارت نیست باج نبود
بر ویرانه خراج نبود
بشتاب که راحت از جهان رفت
آهسته مرو که کاروان رفت
آن کس که در این دهش مقام است
آسوده دلی بر او حرام است
گیتی که سر وفا ندارد
گویی که کس آشنا ندارد
چون قامت ما برای غرق است
کوتاه و دراز را چه فرق است
پس از آن که من همسایه ی ساکنان گورستان شدم عهدم بشکستی
مرا فراموش کردی و چونان دورویان سوگندان خویش بشکستی
به پیمان شکنی برادرم را همسر گزیدی کسی که تو را غادر نامید چه نیک نامید
مونس تازه مبارکت باد و گردش روزگار به کامت مباد
امید که تا صبح به من پیوندی و چنان شوی که بامدادی من شدم
معرفت از آدمیان برده اند
آدمیان را ز میان برده اند
با نفس هر که بر آمیختم
مصلحت آن بود که بگریختم
سایه ی کس فر همایی نداشت
صحبت کس بوی وفایی نداشت
صحبت نیکان زجهان دور گشت
شان عسل لانه زنبور گشت
معرفت اندر گل آدم نماند
اهل دلی در همه عالم نماند
فلک جز عشق محرابی ندارد
جهان بی خاک عشق آبی ندارد
غلام عشق شو کاندیشه این است
همه صاحبدلان را پیشه این است
جهان عشق است و دیگر زرق سازی
همه بازی است الا عشق بازی
کسی کز عشق خالی شد فسرده است
گرش صد جان بود بی عشق مرده است
مبین در عقل کان سلطان جان است
قدم درعشق نه کان جان جان است
چون عشق سرشته شد به گوهر
چه باک پدرچه بیم مادر
پندار چه هزار سودمند است
چون عشق آید چه جای پند است
در عشق شکستگی کند سود
خورشید به گل نشاید اندود
عشقی که نه عشق جاودانی است
بازیچه ی شهوت جوانی است
عشق آینه ی بلند نور است
شهوت زحساب عشق دور است
در خاطر هر که عشق ورزد
عالم همه حبه ای نیرزد
چون عاشق را کسی بکاود
معشوق از او برون تراود
چون عشق به صدق ره نماید
یک خوبی دوست ده نماید
- در برج ثور نشانه ی خشک سالی راهزنی خراب کردن و خون ریزی است
- در جوزا نشانه ی خرابی پاره ای شهرها تغییر دولتها بدی وضع روستاییان مرگ و ستم است
- دراسد نشانه ی بیماری ها خرابی و وباست
- در سنبله نشانه ی ستم جور و تخریب به جنگ است
- در میزان نشانه ی مرگ ومیر حیوانات است
- در قوس نشانه ی مرگ سلطان جعل نامه ای که بسببش خرابی بسیار حاصل آید و نیز قحطی است
- در دلو نشانه ی جنگ و اسارت ستم و تغییر اخلاق مردمان و اوضاع زمانه است
- در حوت نشانه ی خرابی برخی شهرها حریق غرق و فساد احوال است

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -