cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
چشم او مست است و در مستی شده مخمور خواب
دیده گر بر هم زند بنیاد جان گردد خراب
با لبش گفتم حدیث بوسه شد سرخ از حیا
این سخن آمد گران بر لعل او ناورد تاب
تیز می کردم نظر در آفتاب روی او
گر نگشتی چشم من از عکس رخسارش پر آب
عزم رفتن کرد دلبر گفتمش تعجیل چیست
گفت من عمر توام خود رسم عمر آمد شتاب
نامه ای گفتم به خون دل نویسم پیش دوست
باز می گویم حدیث ما نگنجد در کتاب
کار من چون زندگی گردد به یک پیمانه راست
من لب خود را نیالایم به دریای شراب
از دل ناصر کبابی می کند چشمش ولی
مست و لایعقل شده است آن ترک می سوزد کباب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گر گشایی ابر برقع از حیا گردد گل آب
وز هوا داری فشاند بر گل رویت گلاب
برقعی در کش که رویت را بسوزد دل ز مهر
از لطافت ز آفتاب آری پذیرد آفت آب
لعل تو شهدست و آید شهد شیرین تر به کام
چشم تو فتنه است و باشد فتنه نیکوتر به خواب
خال تو در زلف پنهان دانه ای اندر سپند
لعل تو در خنده پیدا ذره ای در آفتاب
گر بپیچم بر تو خود را عادت مویست پیچ
ور بتابی روی از من لازم ماه است تاب
طور هستی شد حجاب کوه طور نیستی
شعله برق تجلی کو که سوزاند حجاب
چون مآب حسن در عالم مقر عزت است
نیست ناصر را به غیر از کوی تو حسن المآب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
رفتیم از دیار تو با دیده پر آب
چون زلف تو مشوش و چون حال تو خراب
محمل مبند بر شتر ای ساربان که ما
محمل بر آب دیده ببستیم چون حباب
اشکم در آستین شد و می گیردم عنان
کارم به پا فتاد و گران می رود رکاب
ای دیده دردسر مده و آب ما مریز
هجران نه آتشی ست که ساکن شود به آب
ایمن نی ام ز فتنه چشمت که می کند
یک انقلاب چشم تو صد گونه انقلاب
این زهر فرقتی که چشیدم به جای می
سوزی ست در دلم که جگر می کند کباب
چون روز هجر یاد وصال تو می کنیم
گویا که دیده ایم مگر خواب خوش به خواب
در دوزخ ار نسیم تو باشد زهی نعیم
در جنت ار فراق تو باشد زهی عذاب
ناصر دعای خصم مگر د رتو کار کرد
یا رب مباد دعوت بدخواه مستجاب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
زرد شد روی من از زحمت بیداری شب
نکشد شمع چو من رنج گرفتاری شب
چرخ آلوده به خون دامن خود هر شامی
عاشقان را کند آگاه ز خونخواری شب
سگ کویت که بر او پادشهان رشک برند
با من است آن همه از دولت بیداری شب
همچو عمرم شب وصل تو به زودی بگذشت
در فراق تو از این بود وفاداری شب
ناله زیر و بم از هر رگم آید چون چنگ
گر حکایت کنم از هجر تو و زاری شب
در شب هجر مرا از رخ خود دور مکن
که سبک باری ام آید ز گران باری شب
صبح روشن دمد از مهر رخت ناصر را
گر سر زلف سیاهت نکند یاری شب

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
سر محبت از دل ما طلب
گنج گهر در دل دریا طلب
نقش خیالش ز دل ما بجوی
دولت وصل از در دل ها طلب
بی هنر و منکر دانش مباش
مردمی از مردم دانا طلب
سر مکش از راستی قد یار
دولت و اقبال ز بالا طلب
تیرگی صوفی بی درد بین
روشنی از درد مصفا طلب
در دو جهان یار نگنجد ز حسن
آینه صورت زیبا طلب
عکس رخش در دل ناصر ببین
دلبر ما را ز دل ما طلب

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
عشق و بیماری و درویشی و صد طعن رقیب
این همه جمع و من مهجور تنها و غریب
از که خواهم یاریی چون دوست با من دشمن است
وز که جویم مرهمی چون هست دردم از طبیب
شمع در جمع حریفان رفت از آن پروانه سوخت
گل قرین خار شد زان گشت نالان عندلیب
نیش ما خوردیم از آن نحل و مخالف نوش یافت
خار با ما می رسد زان نخل و خرما با رقیب
عید وصل او که ما از او بعید افتاده ایم
دولتی باشد اگر گردد میسر عن قریب
عاشق و معشوق را معنی و صورت واجب است
صورت دلبر عجایب معنی ناصر غریب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای به حسن از عالم انسان غریب
ذات انسانی بود زین سان غریب
هست در چاه زنخدان تو دل
همچو یوسف در چه کعنان غریب
صف کشیده خیل مژگان سیاه
لشکر هندو به ترکستان غریب
در گل و گلشن به خواب افتاده است
ترک مست از لشکر خاقان غریب
چند گردی در سواد زلف او
ای دل مسکین سرگردان غریب
چون شفق در خون نشیند صبح و شام
بی دیار و یار و خان مان غریب
جان او را چون به صد جان می خرد
کی برد از شهر جانان جان غریب
درد هجران را که درمانیش نیست
هم به درد دل کند درمان غریب
از سر کوی تو تا ناصر برفت
هیچ پرسیدی کجا شد آن غریب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ز ما هر لحظه رنجیدن چه تعریب
لباس کهنه پوشیدن چه تعریب
تو می دانی که شور و فتنه در شهر
ز دست کیست پرسیدن چه تعریب
رقیبا زلفش ار صیاد باشد
ترا بر خویش پیچیدن چه تعریب
چو کردی از لبت انعام بوسه
به آخر ناز ورزیدن چه تعریب
مکن ناصر به قدش نسبت سرو
دروغی بر تراشیدن چه تعریب

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
خضر وقتم به وفا زنده و فارغ ز وفات
دارم از چشمه نوش دهنت آب حیات
خط تو انبة الله نباتا حسنا
هست بر حسن چو بر تنگ شکر رسته نبات
کلک من از صفت پسته  شورانگیزت
نیشکر گشت که سرمایه قند است و نبات
ساقیا سبز خطان را که ختایی شکلند
بوسه زن بر لب شیرین به همان خط و برات
دور سرمستی ما در رمضان فوت شده است
خیز و در بند میان را به قضای مافات
مهر رویت به مه روزه هلال عیدست
صفت زردی عارض عرضی لازم ذات
بده آن آب حیاتی که ز عکس نورش
گرد از چشمه خورشید بر آرد ظلمات
باده ای ده که چو عیسی به دم جان پرور
اثر روح رساند به رمیم و به رفات
ناصر از کوری دشمن ز دل و دیده  خود
گوی بر قبه  پر نور محمد صلوات

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
یک روز در کوی مغان زنار بندم عاقبت
گویم اناالحق خویش را بر دار بندم عاقبت
گریم چنان کز خون دل مژگانم آلوده شود
گلدسته های سرخ را بر خار بندم عاقبت
ریزم ز عشقت آبرو تا خاک راهت گل شود
در پیش چشم دشمنان دیوار بندم عاقبت
هر دم ز آه سرد خود رسوای عالم می شوم
من بر دهان خویشتن  مسمار بندم عاقبت
همچون قبا از زیب و فر معشوق را گیرم به بر
همچون کمر خود را به زر بر یار بندم عاقبت
گر همچو ناصر با توام روزی ملاقات اوفتد
راه نظر بگشایم و گفتار بندم عاقبت

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
چو ساقی خام خم در جام جم ریخت
تو گفتی آب با آتش در آمیخت
کمیت باده جون در گردش آمد
سمند عقل همچون باد بگریخت
درون جام مینا باده لعل
چو رویین تن که با رستم در آمیخت
چو از می قطره ای افتاد بر خاک
میان سنگ و آهن آتش انگیخت
به یاد یار ناصر جرعه می
همی خورد از قدح وز دیده می ریخت

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
کافر چه گنه کرد و مسلمان چه عبادت
دیباچه عشق است کسی را چه ارادت
چه صومعه  چه میکده چه دیر چه کهسار
چه کفر  چه ایمان چه نحوست چه سعادت
در مسجد تو شیخ مقلد چه در آییم
ما را در میخانه بود جای عبادت
مهری که دلم با سر گیسوی تو دارد
از صبح ازل بود نه از روز ولادت
عشق من و حسن تو و دریای سرشکم
هر لحظه فزون گردد و هر روز زیادت
هر کس به جهان مصلحتی دارد و ما را
سودای تو پیشه است و غم عشق تو عادت
ای ترک پریچهره که بردی دل ناصر
بیمار تو جان می دهد از شوق عیادت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
آن ترک سیه چشم که دل برد به غارت
نبود به اسیران نظرش جز به حقارت
رازی ست میانش که اشارت نتوان کرد
سری ست دهانش که نیاید به عبارت
حاجت نبود تیر از آن چشم که ما را
جانی ست به لب آمده موقوف اشارت
از گنج غم او دل آباد خراب است
چون گنج روان ست نگنجد به عمارت
رنجور شدیم و قدمی رنجه نفرمود
مردیم به زاری و نیامد به زیارت
ای کاش رسد مژده وصلت به اسیری
تا کاس شهامت زنم و کوس بشارت
اکنون می صافی به سبو می کشد از چشم
صوفی که به ابریق کشد آب طهارت
با قند لبش جان مرا داد و ستد شد
شیرین تر از این دیده کسی وجه تجارت
ناصر ز مبصر گهر بحربها یافت
وین گوهر منظوم تو اهل بصارت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ز نور مهر تو در ماه تاب است
ترا پروانه شمع و ماهتاب است
چه می پرسی خبر از عالم دل
ز چشم مست تو عالم خراب است
شراب از خون ما خوردی و ما را
جگر در آتش عشقت کباب است
ز دور چرخ بهتر گردش جام
اگر ساقی مه و می آفتاب است
سر آبی طلب کین بحر پر شور
به چشم مردم عاقل سراب است
سؤال بوسه کردم زد به رویم
لبش با سایلان شیرین جواب است
ترا ناصر به همت از خدا خواست
دعاهای غریبان مستجاب است

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
خوشا وقت رندان هشیار مست
که با غصه شادند و با نیست هست
به معنی بزرگ و به صورت حقیر
به همت بلند و به مقدار پست
شب و روز مخمور خمر بلی
ازل تا ابد مست جام الست
چو نرگس ز خوان فلک سیرچشم
چو غنچه ز ملک جهان تنگ دست
به آزادگی سر کشیده چو سرو
ولی مانده در بندگی پای بست
چو مه تابناک از رخ همچو مهر
چو ماهی گرفتار زلف چو شست
ز بهر مراد کسان نامراد
به پیمان درست و به خود درشکست
نه چون زاهدان خود پرستی کنند
اگر درد نوشند  اگر می پرست
اگر ناصر از هجر ایشان بسوخت
همین بس که چون خار با گل شکفت

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
ای دم حضور صحبت جانان غنیمت است
بی بار تن مصاحبت جان غنیمت است
ای یوسف عزیز ز مصر دلم دمی
بیرون مرو که کلبه احزان غنیمت است
ساقی بیار باده و بلبل بنال زار
چون روز سبزه و گل و ریحان غنیمت است
ای ناصر ار ترا نفسی دست می دهد
پیش آر جام باده که دوران غنیمت است

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
کوی تو ای حور ما را جنت است
دیدن روی تو ما را منت است
عاقبت روزی به کوی تو رسیم
مرغ را پر آدمی را همت است
باده می نوشی تو  من خون خورم
آن خورد هر کس که او را قسمت است
چون خیالت را شبی دیدم به خواب
گفتی از هجر تو بر ما رحمت است
گفت بیرون نه ز عشق ما قدم
گر ترا در دل امید راحت است
گفتمش بر صورتت دل بسته ام
گفت این معنی عجایب صورت است
ناصرا هر کس ندارد سوز عشق
داغ این سودا نشان دولت است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
عشق تو دری ست کان را جان عاشق قیمت است
هر که نتوانست دادن قیمتش بی همت است
می کنم بی منتی جان را نثار روی دوست
گر قبول افتد ترا بر جان من صد منت است
تو سهیلی تا کجا تابی و کی طالع شوی
نور تو هر جا که می تابد نشان دولت است
صورتت می بینم و حیران معنی می شوم
تا چه معنی لطیفی تو که اینت صورت است
مست عشقم می خورم زهر جفا بر جای نقل
عاشقان را بهترین نقلی بلا و محنت است
ای که می بینی که می آرم به پیش بت نماز
طعنه کم زن تو نمی دانی مرا چه نیت است
دیگر از ناصر حدیث جنت و دوزخ مپرس
دوزخ ما هجر یارست و وصالش جنت است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
مرا که همچو نی از آه و ناله برگ و نواست
تنی چو نال نزار و قدی چو چنگ دوتاست
نوا ز لعل تو خواهم به بوسه  لیک نهفت
اگر چه بخت مخالف شد و نیامد راست
ز بهر دیدنت امروز فرد می آیم
مرا نه چشم بر امید وعده فرداست
اگر تو ره به دل تنگ می بری راه ست
به جای دیده روشن اگر نشینی جاست
خرد ز فکر میان تو در خیال محال
دل از تصور زلف تو در کمند بلاست
به آب دیده  من کی خط تو بنشیند
چنانکه از پی خون ریز عاشقان برخاست
اگر تو دوست بگیری به لطف ناصر را
بدان که چون سر زلف تو کار او برپاست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بیا که تا اثری از وجود من بر جاست
ترا چو نور بصر در میان جانم جاست
چو جای سرو سهی در کنار چشمه بود
درون چشمت اگر جای کرده ایم رواست
همه هدایت و لطف و وفا ز جانب توست
همه ضلالت و جور و چفا ز جانب ماست
مپوش روی چو بر تو گذر کند درویش
که چشم اهل بصر بر کمال صنع خداست
اگر چه سرو بسی با تو سر فرازی کرد
ندید فایده چون دست قامتت بالاست
تو را میان جان جای کرده ام چو الف
ز تو چه مایه نهان دارم این حکایت ماست
چو ترک چشم تو عقلم بدید گوشه گرفت
کسی که پیش کماندار مست رفت خطاست
ضرورت است به سختی میان بادیه مرد
از آنکه غایت بیدای عشق ناپیداست
رقیب گفت که ناصر ز عشق سر برود
به زلف دوست که در سر مرا همین سوداست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دوش خون از دیده می راندم سرشکم آگه است
زانکه هر شامی به بالین منش منزلگه است
از نسیم خاک کویت خار در پای گل است
وز هوای مهر رویت تاب در روی مه است
شام هجر ما به زلفت راست ناید سر به سر
غیر این وصفت درازی هر چه گویم کوته است
قامتم چون تیر بود و گشت اکنون چون کمان
استخوانی و پیی ماندست کز غم دوته است
گمرهی داند طریق عاشقی نه رهبری
شیر مردی باید این ره را چه جای روبه است
در گمان بودم ز واعظ تا به اکنون کز شراب
توبه فرمودم یقینم شد که مسکین ابله است
هفت می گویند گردون را و نه  ما فارغیم
می پرستان را چه حاصل زانکه او نه یا ده است
شب همه شب ناله کردم بر در او خادمی
گفت ناصر تا کی این فریاد  رو شب بی گه است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گر راه حرم چون سر زلف تو درازست
از کعبه دری بر دل عشاق تو بازست
تا گوشه  ابروی تو محراب دل ماست
ما را نه سر دیر و آهنگ حجازست
یک عاشق پاکیزه نظر نیست چو محمود
ور نه همه اطراف جهان پر ز ایازست
میلی که دلم سوی تو دارد به حقیقت
از دیده معنی ست نه از روی مجازست
از هر دو جهان قبله سر کوی دارم
در جنت و فردوس چه حاجات به نمازست
در باز دل و دین به در میکده ناصر
می نوش زمانی که در توبه فرازست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ما را هوس صحبت جان پرور یار است
ور نه غرض از باده نه مستی نه خمار است
آتش نفسان قیمت میخانه شناسند
افسرده دلان را به خرابات چه کار است
نی را که نوا از لب یارست به هر حال
پیوسته چرا هم نفس ناله زار است
باید طلبد تا برسد مرد به مطلوب
شادی و غم و راحت و رنج و گل و خار است
تا قطع علایق نکنی وصل نیابی
سنگ و گهر و نیک و بد و مهره و مار است
شاهی به چه کار آید و دولت چه تجمل
لشکر چه محل دارد و زر در چه شمار است
در صومعه کس را نرسد دعوی توحید
منزلگه مردان موحد سر دار است
دستار چه کار آید و سجاده چه باشد
بر مرکب بی قوت روح این همه بار است
ناصر اگر از درد بنالد عجبی نیست
مهجور ز یار است و پریشان ز دیار است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دهانت ذره ای گر تنگ بار است
لبت در دلنوازی خرده کار است
دل از دست فراغت می برد بار
دل من بارک الله بردبار است
چو چشمم در حجاب هفت پرده است
به چشمت اینکه دارم پرده دار است
دل و چشم مرا چون در میان است
مرا زین رهگذر خون در کنار است
به امید تو روزی می شمارم
مرا هر روز خود روز شمار است
سحر قلاشم و در شام رندم
همه شب مستم و روزم خمار است
به دست کس اگر هست اختیاری
مسلمانان مرا این اختیار است
چو گوهر می رود در دست شاهان
که در نظم ناصر شاهوار است
بماند تا ابد در گوش ایام
گهرهایی که از من یادگار است

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
اثری در قدح باده ز لعل یار است
قبله خسته دلان خاک در  خمار است
سخن عقل در این کوی ندارد وزنی
عشق از آن دل که در او عقل بود بیزار است
خبر از سوز دلم نیست کسی را چون شمع
زانکه چون من همه شب تا به سحر بیدار است
ساقیا یک نفسم باده پرستی فرمای
که مرا در دل از این نفس پرستی عار است
حال بیماری من عرضه مکن پیش طبیب
که طبیب از غم درد دل من بیمار است
دود سودای تو بگذشت به بازار دلم
سوخت سرمایه  رختی که در این بازار است
در ره عشق کجا خام توان رفت ای دل
پخته خواهی که شوی سوختنت ناچار است
یک قدم گر ز ره نیستی آری بیرون
راست پندار که دیگر قدمت بر دار است
پیش اغیار مکن شرح غم دل  ناصر
که نه هر بی خبری محرم این اسرار است

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بر جناب عشق دل بی قدر و جان بی قیمت است
تا نپنداری عزیزان را برین در عزت است
هر که خاک پای تو شد گشت صاحب احترام
دل که دارد میل بالای تو عالی همت است
کرده ام بی منتی همچون صبا جان را نیاز
گر قبول افتد ترا بر جان من صد منت است
جان دهم هر صبحدم تا خوشتر آید بهر تو
بر نمی آید به جهد این کار کار دولت است
جسم از آن حضرت جدا افتاده و دل در حضور
تن اگر از خدمتت دور است  جان در خدمت است
نازنینان را دهد زینت نیاز بیدلان
منع مشتاقان مکن جان را کزینت زینت است
صورتت می بینم و حیران معنی می شوم
تا چه معنی لطیفی تو که اینت صورت است
ساقیا ماضی گذشت و نیست مستقبل پدید
چو قدح خالی مگرد از می که حالی فرصت است
دیگر از ناصر حدیث جنت و دوزخ مپرس
دوزخ ما هجر یار است و وصالش جنت است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بر خوان حسن تو نمی از ملاحت است
ما را از او نصیب نمک بر جراحت است
ساقی بیار راح که راحت دهد به روح
کز راح روح من همه از رنج راحت است
از تشنگی حلال نمی دانم از حرام
می ده که می به حکم ضرورت است
زاهد که منع صحبت جانان همی کند
از وی خلاف حسن دلیل قباحت است
گردم ز مهر گرد زمین همچو آسمان
در صدر بدر ماه ز یمن سیاحت است
ناصر ز تو بیان معانی بدیع نیست
شعر فصیح تو ز کمال فصاحت است

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
هیچ دانی که چرا همنفس من بادست
زانکه راز دل من پیش کسی نگشادست
ز آب چشمی که به خون جگرش پروردم
ماجرای دل شوریده برون افتادست
پیش لعلت ز حیا آب شود چشمه خضر
وز نسیمت نفس باد صبا بر بادست
کرد آزادی بالای تو سوسن زانروی
بید لرزان شده و سرو به پا افتادست
نیکبخت آنکه چنان روی مبارک بیند
ای خوش آن بنده که در دولت و شادی رادست
هر جفایی که کند داد نگویم که نداد
ور ز لعلت ندهی داد دلم بیدادست
همه از خامه نقاش ازل حیرانند
زانکه در نقش رخت داد نکویی دادست
در جهان دل به غم هندوی زلفت بستم
خرم آن کز غم و شادی جهان آزادست
یکدم از هر دو جهان قطع نظر کن ناصر
مرد آن است که دل بر دو جهان ننهادست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
هر دمت با مهربانان کین چراست
با وفاداران جفا چندین چراست
حسن رویت کافتاب عالم است
نور چشم ماست پس خود بین چراست
گر نه روی توست دل چون روشن است
ور نه لعل توست جان شیرین چراست
عشق را چندین زبردستی ز چیست
دل به یکباره چنین مسکین چراست
مردن و حشرم گر از بوی تو نیست
ذره ذره خاک من مشکین چراست
چون ز کوه افتاد فرهاد و بمرد
خون بهایش بر لب شیرین چراست
خون ناصر گر نمی ریزد لبش
دایما چون چشم من خونین چراست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
زلف سیاهت پیش رخ هندو به مهتاب اندرست
در آب دیده روی من چون زر به سیماب اندرست
در دور چشم کافرت گویا مسلمانی نماند
کان مست جادو بی خبر خفته به محراب اندرست
هر گه شود روی دلت یک ذره از ما تافته
هر دل که یابد سوزدش آهن که در آب اندرست
چشم تو ما را بی گنه گه می کشد گه می کشد
او می نداند قدر ما آری سرش خواب اندرست
باشد که از خاک درت باد عنایت در رسد
کین مردم چشمم مرا کشتی به غرقاب اندرست
دل را که خون شد ره دهم در دیده بهر روشنی
کامشب ز عکس روی تو مه چشمه آب اندرست
هجر تو ناصر را خنک  در بستر اندازد ولی
بر یاد خط سبز تو بر فرش سنجاب اندرست

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
به تمامی رخ تو ماه تمام دگرست
سرو آزاد به پیش تو غلام دگرست
همه از عشق مستند و من از عشق تو پست
مست این میکده را باده ز جام دگرست
فقر با همت مشتاق تو استغناست
ننگ در مذهب عشاق تو نام دگرست
گر چه دل جانب یارست و نظر سوی رقیب
هر دم از دل به سوی دیده پیام دگرست
عقل با عشق مخالف شد و دیوانه بماند
که مخالف دگر و راست مقام دگرست
تا صبا سوی من از دوست پیام آور اوست
گوش من منتظر از بهر پیام دگرست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
طاق ابروی تو پیوسته دور قمر است
شب گیسوی تو نزدیک طلوع سحر است
ماه رخسار تو هر شب که بگردد طالع
چشم بیدار من از اشک ستاره شمر است
آنکه بگرفت تو را چست در آغوش قباست
وانکه دستی به میان تو در آرد کمر است
سبب درد دل ماست رقیب تو ولیک
نتوان کرد شکایت که سبب معتبر است
خبر وصل تو از باد صبا می پرسم
گر چه بیمار خرابست و چو من بی خبر است
پای از دایره خط بتان بیرون نه
ای دل ای دل که سواد غم و خط خطر است
از هوا در ره عشق تو بود گرد و غبار
گرد بر دامن عشاق از این رهگذر است
به کرشمه نظری کرد به من چشم خوشت
هر چه من یافتم از دولت آن یک نظر است
ناصر از شکر لبت کرد دهان را شیرین
ورق دفتر او کاغذ قند و شکر است

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ز دل کباب و ز دیده شراب در نظر است
بیا که جمله شراب و کباب در نظر است
اگر چه سرو تو را میل گوشه آب است
گذر به گوشه  چشمم که آب در نظر است
به خنده تا بنمودی ز درج لعل و گهر
مرا ز حسرت آن در ناب در نظر است
گلاب بر گل سوریست یا عرق بر روی
مرا ز دیدن آن گل کلاب در نظر است
چراغ را ببر امشب به گوشه ای بنشان
که از فروغ توام آفتاب در نظر است
خیال چشم تو نرگس به خواب مستی دید
ببین خیال هنوزش که خواب در نظر است
بیاد باده  لعلت مدام ناصر را
ز جام دیده عقیق مذاب در نظر است

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
عذر روشن عشق را رویت بس است
بند راه عاشقان مویت بس است
تهمت تیر و کمان بر خود مبند
عالمی را چشم و ابرویت بس است
از غمت پهلو نهادم بر زمین
این قدر ما را ز پهلویت بس است
یوسف عهدی و من یعقوب وقت
روشنی چشم من بویت بس است
کیست ناصر تا دم یاری زند
گر بود کمتر دعا گویت بس است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
می کمیت باد پای تند و تیز و سرکش است
ماه نعل تیزرو مانند آب و آتش است
خال رز را گر نه از خون سیاووش است آب
باده مرد افکن جرا گردید گویی سرکش است
روز و شب بی جام می دارم خمار و درد سر
ای خوشا رندی که او با شاهد و می سرخوش است
من دمادم میخورم خون دل از دست قدح
زانکه او لب بر لب نوشین بتان مهوش است
می شوم فراش کوی می فروشان از مژه
آستان دیر بالین نطع خاکم مفرش است
همچو ترکش شد ز تیر چشم ساقی سینه ام
من چو قربان گشته ام اکنون چه جای ترکش است
همچو ناصر جان شیرین را به تلخی می دهد
هر که مانند قدح صافی دل و دردی کش است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
از آتش می در خم خمار چه جوش است
در میکده از جوشش مستان چه خروش است
آن کس که به یک جو نخرد ملک دو عالم
رندی ز گدایان در باده فروش است
تلخی که چشانی به من ای ساقی شیرین
آن گر همه نیش است که ما را همه نوش است
شد بنده دندان تو در از بن دندان
گوهر ز بن گوش تو را حلقه به گوش است
دیشب سر سرگشته به بالین تو خوش بود
امشب سر من خوش به خیال شب دوش است
می خواستم از لعل تو بوسی بربایم
چشم خوش تو گفت که بیمار به هوش است
پیچیده ام از غصه شب دوش کمروار
زین غم که چرا با تو قبادوش به دوش است
پیکی که گزارد سخن دوست فرشته است
قاصد که رساند خبر یار سروش است
معلوم تو ناصر نشود جز به خموشی
سری که در آن حلقه یاقوت خموش است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
مرا آستانت پناهی خوشست
که خاک درت تکیه گاهی خوشست
از آن خازن روضه شد چون بلال
که هندوی خالت سیاهی خوشست
اگر عشق بازی به فتوای شرع
گناهست اما گناهی خوشست
چو ماه محرم قدح در ربیع
اگر چه حرامست  ماهی خوشست
زمان خوشی چون به از ناخوشیست
خردمند را انتباهی خوشست
به قول مخالف ز راهم مبر
که عشاق را رسم و راهی خوشست
دل ناصر از وصل تو خرمست
ولایت به اقبال شاهی خوشست

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
ساقی بده آن باده که خورشید صبوح است
راحت سبب روح دل و راحت روح است
توفان بلا گرد جهان موج بر آورد
می خور چه خوری غم که قدح کشتی نوح است
عهدیست که کردم به خدا توبه ز توبه
ناصح چه زنی طعنه که این توبه نصوح است
بر دیده ما باب سعادت بگشاید
خاک در میخانه که مفتاح فتوح است
ناصر به قصاص دل خود خون لبت خورد
دل را ز لب تو که بخوردست چه روح است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای که خیال روی تو نقش سراچه دل است
ره نبری به هیچ رو جای تو خانه گل است
حاصلم از جهان و جان درد سری ست  چون مرا
از دل نامراد خود جان مراد حاصل است
هست دری به کوی تو خانه می فروش را
در نرود به کوی تو هر که ز خانه غافل است
دیده به هر چه می نهم نقش تو دیده می شود
روی به هر چه می کنم روی توام مقابل است
کام من و دهان تو  این چه گمان فاسد است
دست من و میان تو  این چه خیال باطل است
هر که چو جام می بود پاک ضمیر و صاف دل
دور نباشد از لبش  با لب دوست واصل است
شمع عبیر بوی من تا به کدام مجلس است
ماه ستاره چشم من تا به کدام منزل است
می خور و هیچ غم مخور روز من این حدیث را
گوش تو خوش نمی کند  نغمه چنگ قایل است
ناصر اگر چه سر به سر  شعر تو پند عارف است
دوست قبول می کند زانکه عظیم قابل است

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
فقیه کودن مسکین نه مرد صحبت ماست
بیار باده که این یک دو روزه نوبت ماست
مقیم کوی مغانیم و رند و عاشق و مست
کنون که روز وصالست صبح دولت ماست
کسی که عقل ندارد کجا کند معلوم
دقیقه های نهانی که در شریعت ماست
من از مطالعه صورتت شدم غافل
خط تو بر ورق گل کتاب حکمت ماست
بیا که گر تو خود آیی پرستشت نکنم
زهی خدای پرستی که در شریعت ماست
چرا نماز کنم بهر بوستان بهشت
دمی تفرج دیدار دوست جنت ماست
ندای غیب شنیدست بارها ناصر
که زهد و فسق همه خلق در مشیت ماست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -