cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
ماه ما را آسمانی دیگر است
سرو ما را بوستانی دیگر است
گو دگر کیوان مده زحمت به خویش
کاین فلک را پاسبانی دیگر است
ساکن این ملکم و از یمن عشق
هر دمم جان در جهانی دیگر است
گنگ مادرزادم و در وصف دوست
هر سر مویم زبانی دیگر است
گوش جان را باز کن تا بشنوی
هر زبانم را بیانی دیگر است
زار می نالیدم و آن شوخ گفت
بلبل ما را فغانی دیگر است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
مهر و وفا سرشته به آب و گل تو نیست
یا آن که آشنایی ما در دل تو نیست
رشکم ز میل توست به اغیار ورنه من
باور نمی کنم که کسی مایل تو نیست
منزل گزیده ای و کرم کرده ای ولیک
شرم آیدم که خانه دل قابل تو نیست
پرداختم ز خویشتن و هر که جز تو دل
تنها نشین که غیر تو در منزل تو نیست
رخسار آفتاب که روشن کند جهان
مانند ماه روی تو در محفل تو نیست
نبود اگر حمایت دادار دستگیر
افسر ترحمی به دل قاتل تو نیست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
هیچ می دانی مرا در بوته دل تاب نیست
کمتر آتش زن که جانم کمتر از سیماب نیست
هرشب از هجر تو می میریم و در بالین خاک
مردگان را خود نشاید کس بگوید خواب نیست
مردم چشمم شود منزلگه عکس رخت
تا نگویی خانه کس در ره سیلاب نیست
گر نباشد زلف و رویت کفر و ایمان گو چرا
فارغ از این ماجرا یک لحظه شیخ و شاب نیست
خون اگر گریم مکن عیبم که بی لعل لبت
بسکه کردم گریه در دریای چشمم آب نیست
تا معنبر زلف را آشفته کردی از نسیم
نیست کان آشفتگی  در خاطر احباب نیست
همچو آن رخ در گلستان هیچ نبود ارغوان
همچو آن لب در بدخشان هیچ لعل ناب نیست
همچو نظم افسر و آن گوهرین دندان دوست
خوب سنجیدیم آری لؤلؤ خوشاب نیست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای که چون چشم بت من حال بیماریت هست
می نماید کز طلب اندر دل آزاریت هست
فصل گل بی می نشاید زیستن ور نیست زر
هشت باید در گرو تا دلق و دستاریت هست
بر جفای باغبان بی مروت صبر کن
ای که در پای دل از بستان گل خاریت هست
نه همین باشد مشوش خاطر ما زآن دو زلف
زاین قبیل آشفتگان در زلف بسیاریت هست
گفت با من یار من دی لیک با غنج و دلال
عشق را گر جان آگه قلب هشیاریت هست
زلف دارم چون عبیر و چهره چون مهر منیر
با عبیر و با منیرت گر سر و کاریت هست
گفتمش من برخی آن زلف و رویم گر تو را
از دل من ننگ و از دیدار من عاریت هست
می بباید داد عز و جاه و عقل و دین و دل
ای که در دل همچو افسر شوق دیداریت هست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بی زلف تو چون قرار ما نیست
جز شام به روزگار ما نیست
چون زلف تو در رخت فروغی
با بخت سیاه کار ما نیست
تن پروری و خودی ستودن
در عشق بتان شعار ما نیست
شب نیست که آفتاب تابان
همخوابه زلف یار ما نیست
دل پیش تو و عنان شوقش
دانی که به اختیار ما نیست
بردم دل و جان نثار رویش
گفتا دل و جان نثار ما نیست
یک صید ضعیف تر ز افسر
در حلقه شهسوار ما نیست

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
زآن چشم پرخمار و از آن لعل می پرست
بی نشیه در خمارک و بی جام باده مست
هم پای عقل و هم پر مرغ شکیب را
با سنگ عشق و دشنه حسرت شکست و بست
رستم یکی کمان غمم را نمی کشد
زآن دم که تیر عشق تو در سینه ام نشست
بهر نثار خاک قدومت دلم دو نیم
نیمی مرا به سینه و نیمی دگر به دست
عشقت فکنده عقده دیگر به کار دل
هر عقده ای که ناخن عقل از دلم گسست
هر صید را امید رهایی بود ز بند
صیدی که در کمند تو آمد دگر نجست
افسر که رستگار بد از قید عمر و وزید
از دام زلف و از شکن دلبران نرست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تا شدم شیفته زلف تو آرامم نیست
همچو آغاز غمت شادی انجامم نیست
دلم آن گونه به دام تو هوس کرد که هیچ
حلقه ای خوبتر از حلقه اندامم نیست
من که در آتش سودای غمت پخته شدم
هیچ در بوسه آن لب طمع خامم نیست
هوس خلوت خاصت به چه امید و چه حد
من که ره در گذر بارگه عامم نیست
به دو زلفت که شبی روز نکردم هرگز
که نه امروز از آن زلف دوتا شامم نیست
ناله ام زار و دلم کاسه خون است دگر
هوس مطرب و ساقی طلب جامم نیست
تیر مژگان تو کام دل هر ناکام است
حیف کان تیر نصیب دل ناکامم نیست
با صبا شرح پریشانی خود گویم از آنک
سوی آن نافه گشا زهره پیغامم نیست
دست توفیق چو بگرفت عنانم افسر
تو مپندار  که یک آن سخن رامم نیست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
شمشیر تو چشمه حیات است
زنجیر تو حلقه نجات است
گیسوی دراز تاب دارت
سر رشته عمر ممکنات است
هر عقده از آن سیاه ساحر
حلال تمام مشکلات است
ما را ز چه تلخ کام دارد
لعل تو که معدن نبات است
صبر من و وعده تو در عشق
افسوس که هر دو بی ثبات است
ای آن که نظر به مات نبود
جان از نظر رخ تو مات است
رخساره دلربایش افسر
مرآت جهان نمای ذات است

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
زلف در آتش روی تو چو در تاب شود
دل و جانم بدل آتش و سیماب شود
تیر مژگان تو هر لحظه که پرتاب آید
دل حسرت زده ماست که بی تاب شود
هندوی خال تو تا قتل مسلمان نکند
فتنه ای نیست که یک مرتبه در خواب شود
ترک چشم تو از این گونه اگر تیر زند
ترسم آن سخت کمان نایب سهراب شود
غنچه لعل تو تا خون دل ما نخورد
از می ناب مپندار که سیراب شود
جان آلوده کنم پاک که شاید روزی
به سراپرده مهر تو شرفیاب شود
بسکه با سیب زنخدان توام میل قوی است
ترسم آن میوه نوآمده کمیاب شود
وه که آخر کندم خانه طاقت ویران
قطره های مژه مگذار که سیلاب شود
آنقدر در غم آن دوست بگریم که ز خون
افسرا اشک رخم رشک می ناب شود

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
باز باد سحری بوی خوش یار آورد
کاروان ختنی مشک به خروار آورد
آنچنان در طرب آورده هوا زاهد را
که بر پیر مغان سبحه و دستار آورد
دوش پیک سحری با سر زلفش گل ها
از دل خون شده عاشق غمخوار آورد
تا بهار است به گلشن گل بی خارش باد
آن که در انجمن ما گل بی خار آورد
باغبانا چو سهی قامت ما در بستان
هیچ دیدی که صنوبر دل و جان بار آورد
عارض آیینه از شرم رخت پر زنگار
تا نگویی تو که این آینه زنگار آورد
دل به چین سر زلف تو به عمدا آویخت
خویش را طعمه صفت در دهن مار آورد
از تهور دل ما در صف مژگان تو تاخت
با سپاه عجبی طاقت پیکار آورد
افسرا طلعت یار از رخ زردت افروخت
زعفران بین که چه سان عارض گلنار آورد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
زنده آن را نتوان گفت که جانی دارد
ای خوش آن دل که چو ما جان جهانی دارد
گنج ها می طلبد دوست ز ویرانه دل
به من راه نشین طرفه گمانی دارد
سود ما مردن در عشق و زبان هستی ماست
عاشقی بین که چه خوش سود و زیانی دارد
گر چو پروانه دل ماست غزل خوان از چیست
ور بود شمع چرا سوز نهانی دارد
نکته ها هست بهر زمزمه در هر شاخی
نبود بلبل مست آن که فغانی دارد
رفت جانان و برفت از تن ما تاب و توان
جان ما بین که عجب تاب و توانی دارد
تلخ می گوید و شیرینیم از حد ببرد
طرفه شکر لب ما نوش دهانی دارد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
آن که در بزم نه ساقی و نه جامی دارد
نیست بی عیش ولی عیش حرامی دارد
آن که می نوشد از آن لعل لب ساقی ما
نوش بادش که عجب شرب مدامی دارد
باد می آید و چون می زدگان عربده جوست
می نماید که ز معشوق پیامی دارد
گو بهار است که از خانه به بستان نرود
هرکه در خانه چنین سرو خرامی دارد
غیر در جوش و خروش آمد و ما خاموشیم
آتش عشق بتان پخته و خامی دارد
زلف را حلقه کن و خال نمایان که دگر
مرغ جانم هوس دانه و دامی دارد
ای بسا بنده که شایسته فرمان نبود
خواجه آن نیست که در خانه غلامی دارد
غیر اگر راه به پیرامن او برد چه غم
خلوت خاص بتان شارع عامی دارد
لطف دلدار بود شامل افسر ورنه
خصم بر کینه او سعی تمامی دارد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای خوش آن دیده که از اشک نگاری دارد
خوش تر آن دیده که با روی تو کاری دارد
هر نفس می شود آشفته ز بیداد نسیم
دل که در چنبر زلف تو قراری دارد
روی و موی تو بود روز و شب مشتاقان
عالم عشق عجب لیل و نهاری دارد
غالب آن است که تسخیر کند هفت اقلیم
هر غلامی که چنین شاه سواری دارد
دل اسیر است در آن زلف نکو دارش از آنک
هر اسیری سر و سامان و دیاری دارد
نشود تا نبری رنج فراق از پی وصل
چیدن گل به چمن زحمت خاری دارد
با وجودت چه کنم گر نکشم جور رقیب
نشیه باده ز پی رنج خماری دارد
من اگر عاشق روی تو شدم خرده مگیر
شمع و پروانه و گل نیز هزاری دارد
هرکه او شاهد مستانه ما دید بگفت
افسر بی سر و پا طرفه نگاری دارد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
از درم باز کی آن دلبر طناز آید
عمر بگذشته ندیده است کسی باز آید
باز می دوزمش از سوزن صبر و نخ تاب
تیر مژگانت اگر پرد در راز آمد
سوخت در آتش غیرت دل خونم که چرا
لب جام است که با لعل تو دمساز آید
مالک حسن است که زآن مرحله در کشور عشق
ار نیاریش دو صد قافله ناز آید
دل به زلف تو بسی هست ولی سوخته نیست
این دل ماست در آن حلقه که ممتاز آید
گر تو با زمزمه بر خاک من آری گذری
ز استخوانم به لحد همچو نی  آواز آید
مرغ جانم به کمان خانه ابروت نشست
نیک دارش تو مبادا که به پرواز آید

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
آن گروهی که ز جان و دل ما خوب ترند
آن گروهند که پرورده خون جگرند
شوخ چشمند و سیه طره و سیمین اندام
بلکه با طلعت خورشید نظیر قمرند
گرچه سنگین دل و پیمان شکن و عهد گسل
سرو رفتار و صنوبر قد و طوبی ثمرند
حور کردار و پری پیکر و شکر گفتار
حیف و صد حیف که عاشق کش و بیدادگرند
مهوشان شه منش و با گهر و نازک طبع
عاشقان مفلس و دیوانه و بی پا و سرند
دانه هایی که من از دیده به دامان دارم
در غم سیمبران حسرت لعل و گهرند
محنت عشق و غم فرقت یاران عزیز
همچو روز و شب ما غمزدگان در گذرند
ای خوش آنان که ز شوق قد سرو و رخ گل
در مقامات غزل همدم مرغ سحرند
افسرا در غم دلدار ز ما صبر مجوی
عاشقانی که صبورند گروهی دگرند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
این نکویان که سهی قامت و سیمین بدنند
رفته در پیرهنی چون چمن یاسمنند
بلبلانند که نالان گل سرخ بهار
دوستانند که دستان گل انجمنند
زنده دل هیچ نخوابیده که در فصل بهار
مردگانند که آغشه خاک و کفنند
در گلستان تو ای شکر شیرین حرکات
طوطیانند که خوش منطق و شکر شکنند
چه نباتی تو که تا در سخنم نام تو رفت
بلبلان شیفته منطق شیرین منند
عاشقان رخ تو با غم هجرت در باغ
همچو افسر همگی ساکن بیت الحزنند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
وه که اگر پیام ما صبحدمی صبا برد
جانب آشنای ما قصه آشنا برد
خوب و خوش است و جان فزا صبح که قاصد صبا
بر در آشنای ما عرض سلام ما برد
روی تو نور چشم من برد و فزود حیرتم
بدر منیر کی طمع بر شفق سها برد
هم تو به تیرش ار زنی این دل خفته به خون
از تو که قاتل منی پیش که ماجرا برد
خود تو بگو که همچو من تیر به دل کشیده ای
این دل پاره پاره را پیش که و کجا برد
چند ملاحتش کنی آنکه فدایی تو شد
سینه ز نیش تیر تو جای دگر چرا برد
عارض و لعل و طره ات هرسه گرفته یک وطن
این دل درد پرورم بار جدا جدا برد
زلف تو روزگار من کرد چو خویشتن سیه
بنگر ازآن سیاه وش این دل ما چها برد

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
تو را با لعل خندان آفریدند
مرا با چشم گریان آفریدند
تو را آن زلف و رخ دادند و ما را
پس آن گه کفر و ایمان آفریدند
چنان از صنع چشمت مست گشتند
که زلفت را پریشان آفریدند
درآن آشفته سامانی چو زلفت
مرا آشفته سامان آفریدند
چو جسم نازکت را نقش بستند
ز عکس نقش او جان آفریدند
اگر حیران ابرویت نبودند
مرا بهر چه حیران آفریدند
دلم را ترکش پیکان ستودند
پس آن پیکان مژگان آفریدند
بدخش طلعت و لعل تو دیدند
که لعل اندر بدخشان آفریدند
اگر دادند ما را درد افسر
لبان یار درمان آفریدند

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
روی پاک تو در آیینه ادراک افتاد
که ز آلودگی آیینه ما پاک افتاد
ای کمان ابروی از این عیش نگنجم در پوست
که گذر تیر تو را بر جگر چاک افتاد
حاصل عمر من ار سوخته عشقت چه عجب
آتشی بود که در خرمن خاشاک افتاد
دل سپردم به دو مار سر زلفت روزی
تا مرا کار بدان دولت ضحاک افتاد
راستی سرو سهی در نظرم خار بن است
تا مرا دیده بدان قامت چالاک افتاد
دین و دل دادم و اول قدمم پیش نرفت
راه عشق است که این گونه خطرناک افتاد
می اگر لعل مروق شد و یاقوت روان
قطره خون دل ماس که در تاک افتاد
روی دلدار که گلزار ارم بود افسر
همچو آتش شد و بر جان شررناک افتاد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U - -
نه به دستگاه شهنشهی نه به خوبیت ضرری رسد
که ز ترک چشم ستمگرت نگهی به خونجگری رسد
چه که هم تو زخمی و مرهمی به وجود محتضرم همی
چه خوش است زآمدنت دمی خبری به محتضری رسد
صنما مها چه نکو بود که محبت از دو طرف کشد
ز من آه بوالعجبی رود ز تو پیک ناموری رسد
دل و جان و سر به طبق نهم که نثار مقدمش آورم
ز قدوم قاصد محترم ز تو گر به من خبری رسد
تو که شعله خوی و ستمگری به دو رخ دو خرمن آذری
ز چه غم خوری که به خرمنی ز نگاه تو شرری رسد
بشنو ز افسر مبتلا برسان سلام و نیاز ما
به مقیم درگهش ای صبا گذرت اگر سحری رسد
به خدنگ غمزه ات ای جوان همه جان و تن سپرم از آن
که به پیکر من خسته جان نه به سینه دگری رسد

وزن: مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U - | U U - U - | U U - U - | U U - U -
با صبا نفحه جان از بر جانان آید
هر نفس ز آمدنش در تن ما جان آید
آن که ننشست و به اکراه برفت اینک باز
فرش راه طلبش دیده یاران آید
مدعی قالب بی جان شده کان جان جهان
سوی ما مست و غزل خوان و خرامان آید
زهره نظاره کنان است که در مجلس انس
دف زنان رقص کنان یار غزل خوان آید
مگر آن روح روان رفته به بستان کامروز
بوی جان هر نفس از جانب بستان آید
یار پیمان شکنم نیست مگر مایه عمر
عمر باز آید اگر بر سر پیمان آید
داغ هجر تو نه داغی که پذیرد مرهم
درد عشق تو نه دردی که به درمان آید
افسرا خاطر مجموع از این حلقه مجوی
خاصه این لحظه که با زلف پریشان آید

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
هیچ گلستان به روی یار نماند
صفحه مانی بدان نگار نماند
بی گل روی توام بهار خزان شد
جای خزان است اگر بهار نماند
گر ببرد باد بوی عنبر زلفت
نافه به چین مشک در تتار نماند
آینه رویت ار غبار پذیرد
در صف عشاق جز غبار نماند
گر قمر رخ قرین عقرب زلفت
گردد امانم به روزگار نماند

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
این خون عاشق است همانا به جام شد
ور نه به شرع پاک نبی می حرام شد
گو باش دور چرخ به کام رقیب ما
ما را که دور ساقی مجلس به کام شد
رسوای عشق را چه تفاوت نشاط و غم
گر نام خاص آمد و گر ننگ عام شد
از پختگان عشق بپرس آتش فراق
ای آن که در خیال تو سودای خام شد
ای باغبان صلای گلستان چه می زنی
این مرغ را که خانه به دیوار بام شد
یابد چگونه لذت پرواز بوستان
مرغی که آشیانه او کنج دام شد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
عاشق نتوان گفت که در بند نباشد
در بند گرفتاری خرسند نباشد
در عشق به مایی و منی یار نگردد
در بند خودی در غم دلبند نباشد
تا چند فریبم دهی ای دوست که شکر
شیرین بود آنجا که شکرخند نباشد
در زلف پریشان تو دل ها همه جمعند
ما راست دلی شیفته مپسند نباشد
گفتی نکشد هیچ تنی پیکر الوند
ما را غم عشقت کم از الوند نباشد
با آن لب شیرین دو سه دشنام بیامیز
هرچند بود تلخ کم از قند نباشد
هرگز نبرم شکوه دلدار به اغیار
افسر گله از یار خوشایند نباشد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
به هر محفل که شمعی زآتش پروانه می سوزد
ز حسرت بس دل دیوانه و فرزانه می سوزد
شب هجران خیالش زد چنان بر خرمنم آتش
که برق شعله ام هم شمع و هم پروانه می سوزد
در این ویرانه آن دیوانه آتش نهادم من
که هرشب از شرار ناله ام ویرانه می سوزد
چنانم از جگر آتش برون آید که بر ساغر
نهم گر لعل لب هم باده هم پیمانه می سوزد
خیالت بر من دیوانه در ویرانه برق آسا
شراری زد که هم ویرانه هم دیوانه می سوزد
شدم در بزم هر آتش پرست افسانه عشقت
چو خرمن پیکرم از برق آن افسانه می سوزد
نه من پروانه سان هردم زنم آتش به بال و پر
که از سودای عشقت شمع در کاشانه می سوزد
چنان از عشق سوزد افسرا جانانه ام پیکر
که پنداری تو برق آشنا بیگانه می سوزد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
آنچه در مدرسه آموختم ایامی چند
دوش در میکده دادم عوض جامی چند
بوالهوس خویشتن از حلقه عشاق تو خواند
ننگ را بین که در آمیخته با نامی چند
زلف هندوت به دل های مسلمان آویخت
کفر بنگر که قرین گشته به اسلامی چند
سنگ بر من مزن آیینه بر غیر بنه
بعد از این جای من و کنگره بامی چند

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
مرغ دل ما در قفست دانه ندارد
ور ز آن که رها می کنیش خانه ندارد
دیوانه شدم بس که به ویرانه نشستم
ای خوش به دیار تو که ویرانه ندارد
ناصح مکن افسوس و مزن راه من از عشق
سودا زده غم سر افسانه ندارد
عشاق تو در غم همه یارند و موافق
بزمی بود این بزم که بیگانه ندارد
سر در خم می برده فرو ساقی مستان
این باده مگر جرعه و پیمانه ندارد
گر چنگ زند مطرب و گر عود که بی عشق
سازش همه یک نغمه مستانه ندارد
با طایر آزاد بگویید که افسر
در دامگه عشق بتان دانه ندارد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
زلف سیه منه که حجاب قمر شود
مپسند روزگارم از این تیره تر شود
آیینه روی من مشو ایمن که سوی توست
آهم که هم عنان نسیم سحر شود
غافل مشو ز آتش پنهانی دلم
مپسند پای تا سرم از گریه تر شود
سیلی است سیل اشک که از هجر لعل یار
هرچند خون شود جگر این بیشتر شود
پیداست کز غم لب یاقوت فام توست
لخت دلم که رنگ به خون جگر شود
ویرانه دلم که بود جای گنج مهر
ز این بیشتر مخواه که زیر و زبر شود
کوته نظر نظر ز تو بر دیگری کند
حاشا که دیده جز به رخت دیده ور شود
ای نور دیده دیده به غیرت درآورم
گر دیده باز بر رخ یاری دگر شود
افسر حدیث عشق تو و محنت فراق
مشکل فسانه ای است مبادا سمر شود

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
عقرب سر زلفت با قمر قرین باشد
تا قمر به عقرب هست روز ما چنین باشد
خوشه های زلفینت گرد خرمن عارض
وه به گرد این خرمن تا که خوشه چین باشد
هندوی سر زلفت با دلم مدارا کرد
مفتی ولایت دان دزد اگر امین باشد
کفر و دین عاشق چیست زلف و چهره دلبر
گو بیا که پیش ماست هرچه کفر و دین باشد
نوبت مددکاری است  همتی نما ای بخت
کآسمان به قصد ما سخت در کمین باشد
با چنین قوی خصمی پنجه کی توان انداخت
چاره چون مدارا هست صرفه اندر این باشد
افسر ار نیارد داد دل به دست هر شوخی
کی ز جور این و آن خاطرش حزین باشد

وزن: فاعِلُنْ مَفاعیلُنْ فاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: مقتضب مثمن مطوی مقطوع
نشانه‌های عروضی: - U - | U - - - | - U - | U - - -
حاجتم از روی خوبان جز تماشایی نباشد
ور میسر گرددم دیگر تمنایی نباشد
در دلم جز مهر رخسار بتان چیزی نگنجد
در سرم جز عشق خوبان شور و سودایی نباشد
باده رنگین ننوشم کام از ساغر نگیرم
تا به پهلویم نگار باده پیمایی نباشد
گر پری رویی نباشد همرهم در باغ و صحرا
خوش به چشمم بی رخ او باغ و صحرایی نباشد
گل به چشمم خار آید سبزه همچون نوک نشتر
گر به گرد سبزه و گل ماه سیمایی نباشد
طرف بستان را نشاید بی نکو رویان تفرج
سایه سروی مجو تا سرو بالایی نباشد
افسرا گر خود دلی داری و دلداری نداری
نام دل بر وی منه کمتر ز خارایی نباشد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U - -
زین شعله که رخسار تو افروخته دارد
پروانه صفت خرمن ما سوخته دارد
شه رسم صف آرایی و لشکر شکنی را
از طره مژگان تو آموخته دارد
گنج رخ تو قسمت مار سر زلف است
من مفلس و او سیم و زر اندوخته دارد
هی چاک زنم پیرهن کهنه غم را
هی دست فراق تو ز نو دوخته دارد
دیبای رخت راست خریدار که افسر
کالای دل و جان همه بفروخته دارد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
خط تو هاله صفت ماه در میان دارد
مه تو جای بر اوج سپهر جان دارد
ز چشمکان تو پیداست ای صنم بر خلق
که فتنه های غریب آخرالزمان دارد
ز بس که با سر زلفت گرفته خو دل من
دل من و سر زلف تو یک نشان دارد
به تنگ عیشی خود راضیم که این احوال
بسی شباهت با نقش آن دهان دارد
مرا از این تن کاهیده خاطری شاد است
که نسبتی همه با موی آن میان دارد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
غمی دارم به دل مدغم که در عالم نمی گنجد
دلی دارم به غم توأم که در آدم نمی گنجد
ز مرهم ها جراحت ها پذیرند التیام آخر
مرا جان سوز زخمی کاندر او مرهم نمی گنجد
الهی ای غم دلبر فزون گردی به دل گرچه
مرا هرگز ز دلتنگی به دل جز غم نمی گنجد
دهانت قطره و در سینه ام دل لجه ای پرخون
عجب دارم چرا کان قطره اندر یم نمی گنجد
به دریا کی توانم داد جا سیل سرشکم را
بود پیدا بر دانا که یم در یم نمی گنجد
برون افتاد افسر طفل فکر بکرت از پرده
که عیسی تا ابد در دامن مریم نمی گنجد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
زین سان که آن پیمان گسل آغاز دستان می کند
آخر به خون دوستان آلوده دستان می کند
هی خم به گیسو می دهد هی چین به ابرو می نهد
هی دل به یغما می برد هی غارت جان می کند
از چین زلف چون زره آن دم که بگشاید گره
شکل هزاران دایره بر مه نمایان می کند
از نیروی سرپنجه اش دل ها سراسر رنجه اش
ویژه دلم کآشفته اش از زلف پیچان می کند
با آن که دل شد زآن او سر سود بر فرمان او
با وی کند مژگان او کاری که پیکان می کند
وه کز غرور دلبری وز غایت افسونگری
سرداری و سرلشکری با زلف و مژگان می کند

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
وقت شد کاسکندر گل لشکر آرایی کند
لشکر گل را خدیو باغ دارایی کند
باغ را دست صبا عنبر نهد در آستین
راغ را جیب هوا مشکین ز بویایی کند
خفتگان بوستان را باد بیداری دهد
تشنگان گلستان را ابر سقایی کند
غنچه از میزان یاقوتی زر لعلی کشد
لاله از مکیال لعلی سیم پیمایی کند
از نسیم کاکل گل صبح مشک افشان شود
زلف سنبل از شمیم شب سمن سایی کند
دست لاله موسی آسا آتش طور آورد
طفل سوسن عیسی آیین میل گویایی کند
نرگس اندر مسند رز بزم شاهی گسترد
غنچه بر فرش زمرد باده پیمایی کند
ابر گوهربار گردد باد عنبربو شود
خاک نسرین خیز آید گل سمن سایی کند
آفتاب غنچه سر از مشرق گلبن زند
نرگس آن خورشید را چون ذره حربایی کند
گل کند در دامن گلچین به جان عندلیب
آنچه با دلدادگان دلدار هر جایی کند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ماه من از شرم بر خورشید اختر پرورد
سرو من بر رخ ز مشکین طره عنبر پرورد
قد برافرازد به بزم آنگه برافروزد جمال
ماه نخشب را فراز سرو کشمر پرورد
آن دو زلف عنبرین پرورده رخسار اوست
لاله حمرا چه نیکو سنبل تر پرورد
این همه سروی که پرورده است چون قدش نبود
باغبان گر راست گوید سرو دیگر پرورد
جان ما را می تواند پرورد از بوسه ای
آن که اندر جنت رخ آب کوثر پرورد
ای که گفتی جز صدف گوهر نپرورده است هیچ
ماه من در حقه یاقوت گوهر پرورد
پیکر من زرد گشت از آتش رخسار او
نیست عیب آفتاب ار معدن زر پرورد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
خوبان که در آیینه رخ خود نگرانند
دانند که عشاق چه صاحبنظرانند
در کوی محبت چه عجب مرحله سنجند
در بحر حقیقت چه گرامی گهرانند
کاش آن مه خورشید نشان چهره نمودی
کاین خاک نشینان به رهش منتظرانند
تنها نه منم از پی او بی خبر از خویش
بری است که تن ها ز پیش بی خبرانند
نی جامه که بر تن به عوض دست بدرند
آنجا که مجانین غمت جامه درانند
غوغای خلایق همه دانی سبب از چیست
بر عشق من و حسن تو افسوس خورانند
دی افسرش از گفته سعدی همه دم گفت
شوخی مکن ای دوست که صاحبنظرانند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
مرا ز دست تو دانی  چها بسر گذرد
چها به من ز تو ای شوخ سیمبر گذرد
گذشت روز وصال تو و همی شادم
که شام هجر تواش نیز بر اثر گذرد
بجز دو سنبل مشکین فراز نخل قدت
که دیده مشک تر از سرو کاشمر گذرد
به شام هجر تو بس شعله ها که زآه دلم
شهاب وار ز خاور به باختر گذرد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
شبی به شوخیم آن ترک سیمتن بکشد
مرا چو شمع سحرگه در انجمن بکشد
چگونه طاقت گفت و شنیدمی آرم
از آن دو لب که مرا ذوق یک سخن بکشد
ز بس که گشتم و چهرش عیان نگشت مرا
خیال آن کمر و فکر آن دهن بکشد
روا مدار چو من عندلیب نغمه سرای
شبی به گلشنم آن زلف چو زغن بکشد
چگونه بوسه توانم زدن به پیرهنش
مرا که یک نفس آن بوی پیرهن بکشد
مرا وطن سر زلف تو بود و دور شدم
جدا ز زلف توام حسرت وطن بکشد
میسر است که با تیغ ابروان بکشی
مخواه تا دگری در چه ذقن بکشد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -