cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
از سپند ما که می یابد سراغ ناله را 
گرد پیشاهنگ کرد این کاروان دنباله را
 داغ حسرت سرمه گرداند به دلها ناله را
 برلب آواز شکسن نیست جام لاله را
 ما سیه بختان حباب گریه نومیدی ایم
 خانه بر آب است یک سر مردم بنگاله را
 عقل رنگ آمیزکی گردد حریف درد عشق
 خامه تصویرکی خواهدکشیدن ناله را
 عافیت سنجان طریق عشق کم پیموده اند
 دور می دارند ازین ره خانه جوی خاله را
 از ره تقلید نتوان بهرة عزت گرفت 
 نشیه جمعیت گوهر نباشد ژاله را 
درتب عشقم سپندی گر نباشد گو مباش
از نفس بر روی آتش می نهم تبخاله را
 برق جولانی که ما را در دل آتش نشاند
 می کند داغ ازتحیر شعله جواله را
 کشته آن چشم مخمورم که مد سرمه اش
 تا سرکوی تغافل می کشد دنباله را
 شوخی حسنش برون است ازخط تسخیرخط
 پرتو مه می زند آتش کمند هاله را
 مکر زاهد ابلهان را سر خط درس ریاست
 سامری تعلیم باطل می کندگوساله را
 روح را از بندجسمانی گذشتن مشکل است
 هرگره  منزل بود درکوچه نی ناله را
 سوخت دل اما چراغ مدعا روشن نشد 
 در جگریارب چه آتش بود داغ لاله را 
ازدل خون بسته بیدل نشیه راحت مخواه
 باده جز خونابه نبود ساغر تبخاله را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
کردم رقم به کلک نفس مد ناله را
دادم به باد شعله شوقت رساله را
از سرمه چشم شوخ تو تمکین پذیر نیست
نتوان به گرد  مانع رم شد غزاله را
از ره مروبه عیش شبستان این چمن
جز شمع کشته چیست به فانوس  لاله را
دل فرد باطل است خوشا جوش داغ عشق
تا بیدلی به ثبت رساند قباله را
کوگوش کز چکیدن خونم نواکشد
درکوچه های زخم غباری ست ناله را
هنگام شیب غافل از اسرار خودمباش
کیفیت رساست می دیر ساله را
عریانی توکسوت یکتایی است و بس
تا چند بار دوش  نمایی دو شاله را
ناقص نبرد صرفه ز تقلیدکاملان
وضع گوهر طلسم گداز است ژاله را
آن شب که مه زسیرخطش آب داد چشم
گرداب بحر خجلت خود دید هاله را
خط پیش ازآنکه با لب او آشنا شود
حیران سرمه ساخته چشم پیاله را
آزادگان زکلفت اسباب فارغند
نتوان نگاه داشت به زنجیر ناله را
مشت خسی ست پیکر موهوم ما ومن
وقف دهان شعله کنید این نواله را
رنگ رطوبت چمن دهربنگرید
کاندربغل سیاه شد آیینه لاله را
بیدل دلت هوای محبت گرفته است
شبنم خیال می کند این غنچه ژاله را

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ساختم قانع دل از عافیت بیگانه را
برگ بیدی فرش  کردم خانه دیوانه را
مطلبم از می پرستی تردماغی ها نبود
یک دو ساغر آب دادم  گریه مستانه را
دل سپند گردش چشمی  که یاد مستی اش
شعله جواله می سازد خط پیمانه را
التفات عشق آتش ریخت در بنیاد دل
سیل شد تردستی معمار این ویرانه را
تا کنم تمهید آغوشی دل از جا رفته است
در گشودن شهپر پرواز بود این خانه را
عالمی را انفعال وضع بیکاری گداخت
ناخن سرخاری دل ها مگردان شانه را
هر سپندی  گوش چندین بزم می مالد به هم
خوابناکان کاش از ما بشنوند افسانه را
حایل آن شمع یکتایی فضولی های توست
از نظر بردار چون مژگان پر پروانه را
آگهی گر ریشه پرداز جهانی می شود
سیر این مزرع یکی صد می نماید دانه را
حق زنار وفا بیدل نمی گردد ادا
تا سلیمانی نسازی سنگ این بتخانه را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
با بد ونیک است یک رنگ هوس آیینه را
نیست اظهار خلاف هیچکس آیینه را
 سرمه بینش جهان در چشم ماتاریک کرد
 شوخی جوهر بود در دیده خس آیینه را
 وقت عارف از دم هستی مکدر می شود
 چون سیاهی زیر می سازد نفس آیینه را
 پاک بینان از خم دام عقوبت ایمنند
 در نظربازی نمی گردد عسس آیینه را
 از تماشاگاه دل ما را سر پرواز نیست
 طوطی حیران ما داند قفس آیینه را
 حسن هرجا دست بیداد تجلی واکند
 نیست جز حیرت کسی  فریادرس آیینه را
 چیست حیرت تانگردد پردة ساز فغان
 جلوه ای داری که می ساز د جرس آیینه را
 دل ز نادانی عبث فال تجمل می زند
 زین چمن رنگی به روی کاربس آیینه را
 عالم اقبال محو پرده ادبار ماست
 صد هماگم کرده در بال مگس آیینه را 
خامشی آیینه دار معنی روشن دلی ست
 نیست بیدل چاره ازپاس نفس آیینه را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
نیست با حسنت مجال گفتگو آیینه را
سرمه می ریزد نگاهت درگلو آیینه را
غیر جوهر در تماشای خط نو رسته ات
می کند صد آرزو دردل نموآیینه را
خاتم فولاد را از رنگ گل بندد نگین
آنکه با آن جلوه سازد روبروآیینه را
صورت حالم پریشانتر ز جوش جوهر است
یادگیسوی که کرد آشفته گو آیینه را
گرچنین شرمت نگه را محومژگان می کند
رفته رفته می برد جوهرفروآیینه را
تارسدداغی به کف صدشعله می بایدگداخت
یافت اسکندر به چندین جستجوآیینه را
درتپشگاه تمنا بی کمالی نیست صبر
عرض جوهرشد شکست آرزوآیینه را
دل اگر در جهدکوشد مفت احرام صفاست
هم به قدرصیقل است آب وضوآیینه را
حسن و قبح ماست اینجا باعث رد و قبول
ورنه یک چشم است بر زشت ونکو آیینه را
راحت دل خواهی از عرض کمال آزاد باش
تا ز جوهر نشکنی در دیده مو آیینه را
صورت بی معنی هستی ندارد امتحان
عکس گل نظاره کن اما مبو آیینه را
صافی دل هم گریبان چاکی رازست و بس
کو هجوم زنگ تاگردد رفوآیینه را
ای بسا دل کزتحیر خاک بر سرکرده است
کجا خاکستری یابی بجوآیینه را
خاکساریهاست بیدل رونق اهل صفا
می کند خاکستر افزون آبرو آیینه را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
جلوه او داد فرمان نگاه آیینه را
هاله کرد آخربه روی همچوماه آیینه را
منع پرواز خیالت درکف تدبیر نیست
ناکجا جوهر نهد بر دیدگاه آیینه را
از شکست رنگ عجز اندود ماغافل مباش
بشکند تمثال ما طرف کلاه آیینه را
بسکه ما آزادگان را از تعلق وحشت است
عکس ما چون آب داند قعر چاه آیینه را
امیتاز جلوه از ما حیرت آغوشان مخواه
دورگرد دیده می باشد نگاه آیینه را
فرش نادانی ست هرجاآب ورنگ عشرتی ست
ساده لوحی داد عرض دستگاه آیینه را
گفتگو سیل بنای سینه صافی می شود
امتحانی می توان کردن به آه آیینه را
عرض هستی بر دل روشن غبار ماتم است
ازنفسها خانه می گردد سیاه آیینه را
این زمان ارباب جوهر دام تزویرند و بس
می توان دانست آب زیرکاه آیینه را
با صفای دل چه لازم اینقدر پرداختن
جلوه بی رنگی ست اینجانیست راه آیینه را
جز به جیب دل سراغ امن نتوان یافتن
چون نفس از هرزه گردی کن پناه آیینه را
بیدل اندر جلوه گاه حسن طاقت سوز اوست
جوهر حیرت زبان عذرخواه آیینه را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گه ازموی میان شهرت دهد نازک خیالی را
گهی از چین ابرو سکته خواند بیت عالی را
زبان حال خط دارد حدیث شکر لعلش
ازین طوطی توان آموختن شیرین مقالی را
ز نیرنگ حجابش غافلم لیک اینقدر دانم
که برق جلوه خواهد ساخت فانوس خیالی را
نسیم دامن اوگر وزد گاه خرامیدن
سحر بی پرده گردد غنچه تصویر قالی را
خیالی از دهان او نشانم می دهد اما
همان حکم عدم باشد اثرهای خیالی را
به هر نظاره حسنش شوخی رنگ دگردارد
تصور چون توان کردن جمال بی مثالی را
دل از خود می رود بگذارتا مست فغان باشد
جرس آخر به منزل می کندکم هرزه نالی را
قناعت پیشه ای هشدارکاین حرص غنادشمن
کمینگاه هوسها کرده وضع بی سؤالی را
حباب باد پیمای تو وهمی در قفس دارد
توشمع هستی اندیشیده ای فانوس خالی را
همه گر عکس آفاق است در آیینه جا دارد
بنازم دستگاه عالم بی انفعالی را
نیابی غیر شک از پرده های چشم ما بیدل
حریر ما به دل دارد هوای برشکالی را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
مآل کار نقصانهاست هر صاحب کمالی را
اگر ماهت کنند از دست نگذاری هلالی را
رمیدنها ز اوضاع جهان طرز دگر دارد
به وحشت پیش باید برد ازین صحرا غزالی را
به بقش نیک وبد روشندلان رادست رد نبود
کف آیینه می چیندگل بی انفعالی را
بساط گفتگو طی کن که در انجام کار آخر
به حکم خامشی پیچیدن است این فرش قالی را
وبال رنج پیری برنتابد صاحب جوهر
چنار آتش زند ناچار دلق کهنه سالی را
درین وادی که خاک است اعتبار جهل و دانشها
غباری بر هوادان قصر فطرتهای عالی را
به وحدتخانه دل غیر دل چیزی نمی گنجد
براین آیینه جز تهمت مدان نقش مثالی را
اگر خرسندی دل آبیار مزرعت باشد
چوتخم آبله نشو ونماکن پایمالی را
به چنگ اغنیا دامان فقر آسان نمی افتد
که چینی خاک گردد تا شود قابل سفالی را
چه امکان است بیدل منعم از غفلت برون آید
هجوم خواب خرگوش است یکسر شیر قالی را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ندیدم مهربان دلهای از انصاف خالی را
زحیرت برشکست رنگ بستم عجزنالی را
فروغ صبح رحمت طالع است ازروی خوشخویی
زچین برجبهه لعنت می کشد خط بد خصالی را
پر پرواز آتشخانه سوز عافیت باشد
زخاکستر طلب کن راب افسرده بالی را
جهان درگرد پستی منظر جمعیتی دارد
ز عبرت مغربی کن طاق ایوان شمالی را
نظرها ذره خورشید حسنند ای حیا رحمی
مگردان محرم آن جلوه آغوش نهالی را
عیان است ازشکست رنگ ما وضع پریشانی
چه لازم شانه کردن طره آشفته حالی را
خزان اندیشی از فیض بهارت بیخبر دارد
جنون تاراج مستقبل مگردان نقد حالی را
خمستان جنونم لیک ازشرم ضعیفیها
نیاز چشم مستی کرده ام بی اعتدالی را
تمیز خوب و زشت از فیض معنی باز می دارد
تماشا مشربی آیینه کن بی انفعالی را
به این خجلت که چشمم دوراز آن درخون نمی بارد
عرق خواهد دمانید از جبینم برشکالی را
سر بی مغز لوح مشق ناخن می سزد بیدل
توان طنبورکردن کاسه از باده خالی را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به هستی انقطاعی نیست از سر سرگرانی را
نفس باشد رگ خواب پریشان زندگانی را
 خوشارندی که چون صبح اندرین بازیچه عبرت
به هستی دست افشاندن کند دامن فشانی را
شررهای زمینگیرست هرسنگی که می بینی
تن آسانی فسردن می کند آتش عنانی را
عیار زر اگر می گردد از روی محک ظاهر
سواد فقر روشن می کند رنگ خزانی را
سراپایم تحیر در هجوم ریشه می گیرد
برآرم گر ز دل چون دانه اسرار نهانی را
کسی را می رسد جمعیت معنی که چون کلکم
به خاموشی ادا سازد سخنهای زبانی را
نشستی عمرها حسرت کمین لفظ پردازی
زخون گشتن زمانی غازه شوحسن معانی را
چه غم دارم اگر زد برزمین چون سایه ام گردون
کز افتادن شکستی نیست رنگ ناتوانی را
لباس عارضی نبود حجاب جوهر ذاتی
اگر در تیغ باشد آب  نگذارد روانی را
به سعی ناله و افغان غم دل کم نمی گردد
صدا مشکل بود ازکوه بردارد گرانی را
به رنگ شمع تدبیرگدازی در نظر دارم
چه سازم چاره دشوار است درداستخوانی را
شب هجران چه جویی طاقت صبر ازمن بیدل
که آهم می کند سنگ فلاخن سخت جانی را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
عیش داند دل سرگشته پریشانی را
ناخدا باد بودکشتی توفانی را
اشک در غمکده دیده ندارد قیمت
از بن چاه برآر این مه کنعانی را
عشق نبود به عمارتگری عقل شریک
سیل ازکف ندهد صنعت ویرانی را
ازخط و زلف بتان تازه دلیل است که حسن
کرده چتر بدن اسباب پریشانی را
بار یابی چو به خاک درصاحب نظران
چین دامان ادب کن خط پیشانی را
ریزش اشک ندامت ز سیه کاریهاست
لازم است ابر سیه قطره نیسانی را
زیرگردون نتوان غیرکثافت اندوخت
ناخن و موست رسا مردم زندانی را
لاف آزدگی از اهل فنا نازیباست
دامن چیده چه لازم تن عریانی را
جاهل از جمع کتب صاحب معنی نشود
نسبتی نیست به شیرازه سخندانی را
نفس سوخته باید به تپش روشن کرد
نیست شمع دگر این انجمن فانی را
نتوان یافت ازآن جلوه بیرنگ سراغ
مگر آیینه کنی دیده قربانی را
بازگشتی نبود پای طلب را بیدل
سیل ما نشنود افسون پشیمانی را

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
فسون جاه عذر لنگ سازد پرفشانی را
به غلتانی رساند آب درگوهر روانی را
چوگل دروقت پیری می کشی خمیازه حسرت
مکن ای غنچه صرف خواب شبهای جوانی را
نباید راستی از چرخ کجرو آرزوکردن
مبادا با خدنگیها بدل سازی کمانی را
چه داری از وجود ای ذره غیر ازوهم پروازی
عدم باش و غنیمت دار خورشید آشیانی را
غرور و فتنه ها در سر سجود و عافیت در بر
زمین تا می توانی بود مپسند آسمانی را
شد از موج نفس روشن که بهرکشت آمالت
ز مو باریکتر آبی ست جوی زندگانی را
لب زخمم به موج خون نمی دانم چه می گوید
مگرتیغ تو دریابد زبان بی زبانی را
سبکروحی چو رنگ  عاشقان دارد غبار من
همه گر زر شوم بر خویش نپسندم گرانی را
چمن پرداز دیدرم ز حیرت چشم آن دارم
که چون طاووس در آیینه گیرم پرفشانی را
به مضمون کتاب عافیت تا وارسی بیدل
به رنگ سایه روشن کن سواد ناتوانی را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
هرکجا نسخه کنند آن خط ریحانی را
نیست جز ناله کشیدن قلم مانی را
پیش از آن کز دم شمشیر تو نم بردارد
شست حیرت ورق دیده قربانی را
مطلب شوخی پرواز ز موج گهرم
به قفس کرده ام امید پرافشانی را
اشک ما صرف تبهکاری غفلت گردید
ریخت این ابر سیه جوهر نیسانی را
جاه با بندگی آب رخ دیگر دارد
عزت افزود ز زنار سلیمانی را
چشمم از جنبش مژگان به شمار نفس است
جلوه ات برد ازین آینه حیرانی را
دم تیغ تو و خورشید به یک چشم زدن
عرصه صبح کند دیده قربانی را
جمع گشتن دل ما را به تسلی نرساند
ازگهرکیست برد شیوه غلتانی را
خلق بروضع جنون محونظردرختن است
آنقدر چاک مزن جامه عریانی را
هرکه را چشم درین بزم گشودند چو شمع
دید در نقش کف پا خط پیشانی را
برخط وزلف بتان غره عشقی بیدل
حسن فهمیده ای اجزای پریشانی را

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نباشد یاد اسباب طرف وحشت گزینی را
شکست دامنم بر طاق نسیان ماند چینی را
ز احسان جفا تمهید گردون نیستم ایمن
که افغان کرد اگر برداشت از آهم حزینی را
محبت پیشه ای از نقش بی دردی تبراکن
همین داغ است اگر زیبنده باشد دلنشینی را
حسد تاکی تعصب چند اگر درد دلی داری
نیاز زاهدان بیخبرکن درد دینی را
درین گلشن چه لازم محو چندین رنگ وبوبودن
زمانی جلوه آیینه کن خلوت گزینی را
در اقران می شود ممتاز هرکس فطرتی دارد
بلندی نشیه صاحب دماغیهاست بینی را
شرر در سنگ برق خرمن مردم نمی گردد
مگراز چشمت آموزدکنون سحرآفرینی را
ز دل برگشته مژگانت تغافل بسته پیمانت
تبسم چیده دامانت بنازم نازنینی را
خروش ناتوانی می تراود از شکست من
زبان سرمه آلود است موی خویش چینی را
به کمتر سعی نقش از سنگ زایل می توان کردن
ولیکن چاره نتوان یافتن نقش جبینی را
نشاط اینجا بهار اینجا بهشت اینجا نگار اینجا
توکز خود غافلی صرف عدم کن دوربینی را
مجوتمکین عالی فطرت از دون همتان بیدل
ثبات رنگ انجم نیست گلهای زمینی را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ربود از بس خیال ساعد او هوش ماهی را
نمی باشد خبر از شور دریا گوش ماهی را
نفس دزدیدنم در شور امکان ریشه ها دارد
زبان با موج می جوشد لب خاموش ماهی را
ز دم سردی دوران کم نگردد گرمی دل ها
فسردن  مشکل است از آب  دریا جوش ماهی را
حریصان را نباشد محنت از حمالی دنیا
گرانی  کم رسد از بار درهم دوش ماهی را
به جای استخوان از پیکر اینجا تیر می  روید
سراغ عافیت  کو وضع جوشن پوش ماهی را
غریق وصلم و شوق  کنار آواره ام دارد
تپیدن ناکجا وسعت دهد آغوش ماهی را
نصیحت  کارگر نبود غریق عشق را بیدل
به دریا احتیاج در نباشد گوش ماهی را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
اثر دور است ازین یاران حقوق آشنایی را
سر وگردن مگر ظاهرکند درد جدایی را
ز بی دردی جهان غافل بود از عافیت بخشی
چه داند استخوان نشکسته قدر مومیایی را
کشاکشها نفس را ازتعلق برنمی آرد
ز هستی بگسلم کاین رشته دریابد رسایی را
زفکر ما و من جستن تلاشی تند می خواهد
مکن تکلیف طبع این مصرع زورآزمایی را
نوایی نیست غیراز قلقل مینا درین محفل
نفس یک سر رهین شیشه سازان گشت نایی را
که می داند تعلق در چه غربال اوفتاد آبش
وداع دام هم درگریه می آرد رهایی را
به هرمحفل که باشی بی تحاشی چشم ولب مگشا
که تمکین تخته می خواهد دکان بی حیایی را
ندارد زندگی ننگی چو تشهیر خودآرایی
بپوش از چشم مردم لکه رنگین قبایی را
طمع در عرض حاجت ذلتی دیگر نمی خواهد
گشاد چشم کرد ازکاسه مستغنی گدایی را
به هرجا پرفشان باشد نفر صید جنون دارد
نشان پوچ بسیار است این تیر هوایی را
طریق امن سرکن وضع بیکاری غنیمت دان
که خار از دور می بوسدکف پاک حنایی را
سجودی می برم چون سایه درهر دشت ودربیدل
جبین برداشت ازدوشم غم بی دست وپایی را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
کو ذوق نگاهی که به هنگام تماشا
چون دیده گریبان درم از نام تماشا
چشمم به تمنای توگرداند نگاهی
گل کرد به صد رنگ خط جام تماشا
شد عمروبه راه طلبت چشم نبستم
قاصد مژه ام سوخت به پیغام تماشا
هشدارکه این منظر نیرنگ ندارد
غیر از مژه برداشتنت بام تماشا
تا آینه ات زنگ تغافل نزداید
هرگز به چراغی نرسد شام تماشا
چون شمع حضوری نشد آیینه هوشت
ناپخته عبث سوختی ای خام تماشا
زان حلقه عبرت که خم قامت پیری ست
داردکف خاک تو نهان دام تماشا
حرمانکده انجمن حال ندارد
صیدی به فراموشی ایام تماشا
فریادکه چشمی به تأمل نگشودیم
رفتیم ازین مرحله ناکام تماشا
مضمون جهان راچقدر قافیه تنگ است
یکسر مژه بستیم به احرام تماشا
مانند شرر توأم ازین غمکده گل کرد
آغاز نگاه من و انجام تماشا
بیدل به گشاد مژه زحمت نپسندی
منظور وفا نیست گل اندام تماشا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
درین محفل که دارد شام بربند و سحر بگشا
معما جز تأمل نیست یک مژگان نظر بگشا
ندارد عبرت احوال دنیا فرصت اندیشی
گرت چشمی ست از مژگان گشودن پیشتر بگشا
به کار بسته ای دل آسمان عاجزتر است از ما
محیط از ناخنی دارد بگو عقد گهر بگشا
خرد از کلفت اسباب  آزادی نمی خواهد
مگر شور جنون گوید که دستارت ز سر بگشا
ز فیض صدق اگر دارد کلامت بوی آگاهی
به باد یک نفس چشم جهانی چون سحر بگشا
حدیث بی غرض شایسته ارشاد می باشد
سر این نامه تا خطش نگردیده ست تر بگشا
به ناموس حیا دامان دل نتوان رها کردن
تو نور شمع فانوسی همان در بیضه پر بگشا
اجابت پرور رحمت تلاش از کس نمی خواهد
به دست از دعا خالی   گریبان اثر بگشا
ز هر نقش قدم واکرده اند آیینه دیگر
مژه خم کن ز رمز خلوت تحقیق  در بگشا
به عزم چاره غفلت ز مژگان کسب عبرت کن
رگ خوابی که بگشایی به چندین نیشتر بگشا
گشاد دل به چاک پیرهن صورت نمی بندد
ز بند این قبا واشو  گریبان دگر بگشا
خیال نازکی داری دل خود جمع کن بیدل
به جز هیچ از میان چیزی نمی یابی کمر بگشا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نرسیدی به فهم خود ره عزم دگرگشا
به جهانی که نیستی مژه بربند و درگشا
زگرانجانی ات مبادکه شود ناله منفعل
به جنون سپند زن پی منقار پرگشا
تپش خلق پیش وپس نه زعشق است نی هوس
شررکاغذ است و بس تو هم اندک نظرگشا
ز فسردن مکش تری به فسونهای عافیت
همه گر موج گوهری به رمیدن کمرگشا
به چه فرصت وفاکندگل تمکین فروشی ات
به تماشای چشمکی زه سنگ وشررگشا
سحر نشیه فطرتی ته خاک از چه غفلتی
نفسی صرف جوش کن ز خم چرخ سرگشا
هوس جوع و شهوتت شده دام مذلتت
اگر از نوع آدمی ز خود افسار خرگشا
ادب آموز محرمان لب خشکی است بی بیان
به محیط آشنا نه ای رگ موج گوهرگشا
ادبی تا تسلسلت نکند شیشه بی ملت
که به انداز قلقلت پریی هست پرگشا
دل ودستی نبسته ای به چه غم در شکسته ای
تو به راهت نشسته ای گره این است برگشا
اگر انشای بیدلت ز حلاوت نشان دهد
شقی از خامه طرح کن در مصر شکرگشا

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U - - | U - U -
اگر مردی در تسلیم زن راه طلب مگشا
ز هر مو احتیاجت گرکند فریاد لب مگشا
 خم شمشیر جرأت صرف ایجاد تواضع کن
به این ناخن همان جزعقدة چین غضب مگشا 
خریداران همه سنگند معنیهای نازک را
زبان خواهی کشید اجناس بازار حلب مگشا
 ز علم عزت و خواری به مجهولی قناعت کن
تسلی برنمی آید معمای سبب مگشا
 به ننگ انفعالت رغبت دنیا نمی ارزد
زه بند قبایت بر فسون این جلب مگشا
 عدم گفتن کفایت می کند تا آدم و حوا
دگر ای هرزه درس وهم طو مار نسب مگشا
 بنای سرکشی چون اشک سرتا پا خلل دارد
علاج سیل آفت کن سربند ادب مگشا
 ستم می پرورد آغوش گل از خار پروردن
زبانی راکزوکار درود آید به سب مگشا
 حضور نورت از دقت نگاهی ننگ می دارد
به رنگ چشم خفاش این گره جز پیش شب مگشا 
سبکروحی نیاید راست با وهم جسد بیدل
 طلسم بیضه تا نشکسته ای بال طرب مگشا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
پیش توانگرمنشان  پهلوی لاغر مگشا
دست به هر دست مده  چشم به هردرمگشا
تا زیقینت به گمان  چشم نپوشند خسان
بند نقاب سحرت در صف شبپر مگشا
همت تمکین نظرت نیست کم ازموج گهر
جیب حیا تا ندری خاک شو و پر  مگشا
تا نفتد شمع صفت آتش  غارت به سرت
در بر محفل ز میانت کمر زر مگشا
آب رخ کس نرود جز به تقاضای هوس
شیشه تهی گیر ز می یا لب ساغر مگشا
گر به خود افتد نگهت  پشم نداردکلهت
ننگ کلی تا نکشی در همه جا سرمگشا
لب به هم آر از من وما وعظ و بیان پرمسرا
پشت ورخ این دو ورق ته کن و دفتر مگشا
ماتم هم در نظر است انجمن عبرت ما
چشمی اگر بازکنی بی مژه تر مگشا
ای نفست صبح ازل تا ابدت چیست جدل
یک سرت ز رشته بس است آن سر دیگرمگشا
بیدل از آیینه ما غیر ادب گل نکند
خون تحیر به خیال از رگ جوهر مگشا

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U U - | - U U -
در بی زری ز جبهه اخلاق چین گشا
هرچند آستین گره آرد جبین گشا
از سایلان  دریغ نشاید تبسمت
گیرم کفت تهی ست  لب آفرین گشا
آب حیات جوی جسد جوهر سخاست
راه تراوشی چو ظروف گلین گشا
منعم اگر به تنگی خلق است نا زجاه
چین دارتر ز نقش نگین آستین گشا
گر لذت از مآل حلاوت نبرده ای
باری ز اشک شمع سر انگبین گشا
افسانه های بیژن و رستم به طاق نه
گر مرد قدرتی دلت از بندکین گشا
حیف است طبع مرد زغیبت قفا خورد
یاران حذرکنید ز حیز سرین گشا
باغ و بهار بسته سیر تغافلی ست
مژگان به هم نه و نظر دوربین گشا
ازنقب سنگ  نقش نگین فتح باب یافت
ای نامجوتو هم ره زبرزمین گشا
تحقیق هر قدر دهدت مهلت نفس
گوهر به سوزن نگه واپسین گشا
بیدل به هرچه عزم کنی وصل مقصد است
اینجا نشانه هاست  تو شست ازکمین گشا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تجدید سحرکاری ست در جلوه زار عنقا
صدگردش است و یک گل رنگ بهار عنقا
هرچند نوبهاریم یا جوش لاله زاریم
باغ دگر نداریم غیر ازکنار عنقا
سطری نخواند فطرت از درسگاه تحقیق
تقویمها کهن کرد امسال و پار عنقا
آیینه جزتحیر اینجا چه نقش بندد
از رنگ شرم دارد صورت نگار عنقا
تسلیم عشق بودن مفت است هرچه باشد
ما را چه کار وکو بار درکار و بار عنقا
شهرت پرستی وهم تا چند باید اینجا
نقش نگین رهاکن ای نامدار عنقا
هم صحبتیم و ما را ازیکدگر خبر نیست
عنقا چه وانمایدگر شد دچار عنقا
نایابی مطالب معدوم کرد ما را
دیگرکسی چه یابد در انتظار عنقا
مرگ است آخرکار عبرت نمای هستی
غیر از عدم که خندد بر روزگار عنقا
زیرپرندگردون  رسواست خلق مجنون
عریانی که پوشد این جامه وار عنقا
گفتیم بی نشانی رنگی به جلوه آرد
ما را نمود بر ما آیینه دار عنقا
در خاکدان عبرت غیر از نفس چه داریم
پر روشناست بیدل شمع مزار عنقا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
ما رشته سازیم مپرس از ادب ما
صد نغمه سرودیم ونشد بازلب ما
چون مردمک  آیینه جمعیت نوریم
در دایره صبح نشسته ست شب ما
بیتابی دل آتش سودای که دارد
تبخال به خورشید رسانده ست تب ما
هستی چوعدم زین من و ما هیچ ندارد
بی نشیه بلند است دماغ طرب ما
ابرام تک و تاز غباریم درین دشت
جانی که نداریم چهد به لب ما
چون ذره پراکندگی انشای ظهوریم
جزما نقطی کو  که بر د منتخب ما
تا معنی اسرار پری فاش توان خواند
مکتوب به کهسار برید  از حلب ما
گمگشته تحقیق خود آواره وهم است
ما را بگذارید به درد طلب ما
نی قابل عجزیم نه مقبول تعین
ازننگ به آدم که رساند نسب ما
پیداست که جز صورت عنقا چه نماید
آیینه ندارد دل بیدل لقب ما

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
پرکرده جرو لایتجزاکتاب ما
در انتظار نقطه کم است انتخاب ما
 هردم زدن به وهم دگر غوطه می زنیم
توفا ن ندارد افت موج سراب ما
 گردی دگر بلند نمی گردد از نفس
تعمیر می رمد ز بنای خراب ما
 فانوس جسم شمع هزار انجمن بلاست
مستی بروون شیشه ندارد شراب ما
 ایجاد ظرف کم چقدر ننگ فطرت است
تر شد جبین بحر ز وضع حباب ما
 قسمت ز تشنه کامی گوهرکباب شد
 در بحر نیز دست ز  نم شست آ ب ما
 بر ما ستیزه در حق خود ظلم کردن است
آتش تأملی که نگرید کباب ما
 صید افکن از غرور نگاهی نکرد حیف
شد خاک بر زمین سر دور از رکاب ما
 صد دشت ماند ذرة ما آن سوی خیال
 آه از سیاهیی که نکرد آفتاب ما
زین قیل و قال در نفس واپسین گم است 
خاموشی که می دهد آخر جواب ما
آسوده ایم لیک همان پایمال وهم
 مانند سایه زیر سیاهی است خواب ما
 صد چرخ زد سپهر و زما نیستی نبرد 
 صفر دگرتونیز فزا برحساب ما 
عمر شراروبرق به فرصت نمی کشد
 بیدل گذشته گیر درنگ از شتاب ما

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
سطر یقین به حک داد تکرار بی حد ما
این دشت جاده گم کرد از رفت و آمد ما
افسرد شمع امید در چین دامن شب
یک آستین نمالید آن صبح ساعد ما
شاید به پایبوسی نازیم بعد مردن
غیر از حنا مکارید در خاک مشهد ما
در دیر بوالفضولیم  در کعبه ناقبولیم
یا رب شکست دل چند محراب معبد ما
هرجا به خود رسیدیم  زین بیشتر ندیدیم
که آثار مقصد از ما می جست مقصد ما
تجدید رنج هستی بر یک وتیره نگذاشت
شغل فنای ما شد عیش مجدد ما
افراط ناقبولی بر خاک آبرو چید
مغز جهات گردید از شش طرف رد ما
سیر محیط خواهی بر موج و کف نظر کن
مطلق دگر چه دارد غیر از مقید ما
گفتیم از چه دانش سبقت کنیم بر خلق
تعلیم هیچ بودن فرمود موبد ما
هرچند سر برآریم رعنایی ای نداریم
انگشت زینهاریم خط می کشد قد ما
چون شخص سایه بیدل صدر بساط عجزیم
تعظیم برنخیزد از روی مسند ما

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -