cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
ندارم روزی از رویت به جز حیرت گه دیدن
چه سود از دیدن بستان چه نتوان میوه ای چیدن
اگر دزدیدن جان می نخواهی چیست از شوخی
به هنگام خرامش خویش را صد جای دزدیدن
دلی کو عاشق شمعی بود سوزد چو پروانه
که بر آتش سیه رویی بود چون دود لرزیدن
جگر خارای پیکان غمزه خوبان رو ای رعنا
که نآرد نازنین طاقت ز ناخن پشت خاریدن
زکوة آن دو لب بر جان من یک خنده ضایع کن
که این دیوانه زان لبها همی ارزد به خندیدن
لب و چشمم به رشکند از پی خاک درت با هم
که این در گردن سرمه ست و آن در بند بوسیدن
شبی گفتم که سوز من نبینی گه گهی گفتا
که باشد خس ز بهتر سوختن نی از پی دیدن
کسی کو جان نبازد عشق او بازی ست با جانان
نشاید خودپرستان را طریق عشق ورزیدن
مرنج از جور یار ار عاشقی خسرو که به نبود
مزاج نیکوان دانستن و بر خویش پوشیدن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
مخند از درد من جانا نه بر بازی ست آه من
درون تا آتشی نبود نخیزد دود از روزن
ز جامه گر چه جان پاره کنی کی باورم داری
ترا کاسیب خواری هیچ گه نگرفت در دامن
گناهی جز وفاداری من اندر خود نمی بینم
ندانم تا که فرمودت که دل از دوستان بر کن
اگر از ناز خون ریزی حلالت کردم ای بدخو
وگراز دوست جان خواهی رضایت خواهم ای دشمن
مرا در باغ می خوانی مگر آگه نه ای از خود
رها کن تا ترا ببینم چه جای لاله و نسرن
الا ای ساقی مستان طفیل جرعه رندان
شرابی گر نمی ارزم سفالی بر سرم بشکن
ببر از من همه اسباب هستی جز وفای خود
که آن در خاک خواهد رفت دور از روی تو با من
رقیبا گردنت بار گران را بر نمی تابد
تو از خون مسلمانان گرانباری مکن گردن
برفت از یاد خسرو زاد و بوم کهنه در کویش
چو مرغی در قفس ماند فرامش گرددش مسکن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
با چون تو مهی یک شب گر خواب توان کردن
بهر خوشی عمری اسباب توان کردن
گر پای ترا وقتی از گریه توان شستن
از بهر چنین کاری خوناب توان کردن
آن طره به یک سو نه از گوشه مه تابان
شبهای سیاهم را مهتاب توان کردن
گر غمزه تو جوید شاگرد به خونریزی
صد خضر و مسیحا را قصاب توان کردن
بیداری من بوده ست از رنج فراق امشب
چندان که به آسایش ده خواب توان کردن
زاهد که ترا بیند گر قبله به دل خواهد
از طاق دو ابرویت محراب توان کردن
آن خوی که ز روی تو گه گاه چکد بر لب
کام دل خسرو را جلاب توان کردن

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
گیسوی ترا نسبت با شب نتوان کردن
وز ماه جمالت را غبغب نتوان کردن
جان عزم سفر دارد بردار ز رخ پرده
منزلگه مه عمدا عقرب نتوان کردن
تو ظلم کنی بر من من بنده دعا گویم
یارب چه کنم کاینجا یارب نتوان کردن
گیرم که تو پیکان را بیکار نمی خواهی
خون ریختن خلقی مذهب نتوان کردن
کودک شدی و جانم بازیچه خود کردی
ور خود ز تن من شد مرکب نتوان کردن
شربت ز لبت خواهم وین بیهده گویی را
بهر دل گرم خود در تب نتوان کردن
حلوای لب خود نه اندر دهنم تا خود
از غایت شیرینی در لب نتوان کردن
خسرو به جهان اندر از بهر تو می باشد
ورنه به چنین جایی یک شب نتوان کردن

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
یوسف چو رخت ماهی در خواب ندیده ست این
خورشید چنان زلفی در تاب ندیده ست این
دو چشم چو بادامت در خواب بود دایم
بادام چنان چشمی در خواب ندیده ست این
محراب دو ابرویت طاق است درین عالم
طاقی که چنان هرگز محراب ندیده ست این
بویی که دهد زلفت گلزار کجا دارد
خونی که خورد لعلت عناب ندیده ست این
بالای تو گر بیند مهتاب شود سایه
خود سایه بالایت مهتاب ندیده ست این
نقشی که رخت دارد در آب دو چشم من
یک چشم چنان نقشی در آب ندیده ست این
صد حرف فرو خوانده ست از دفتر تو خسرو
بی دایره عشقت یک باب ندیده ست این

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
مبارک باد ماه روزه داران
بدان مستی فزای هوشیاران
مده ای محتسب تشویش چشمش
که در خواب خوشند آن پر خماران
ز گریه بیش می سوزیم با آنک
نگیرد هیمه آتش ز باران
رخت در چشم مشتاقان چنانست
که شربت در دهان روزه داران
خورد خون من آن کافر همه روز
گوارا باد می بر باده خواران
غنیمت دار خواب بی غمی را
که شب ناخوش بود بر سوکواران
بیار آن ده قدح ای ساقی هوش
که بر خسرو نبود این می گواران

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
خمار و خواب و چشم کافرش بین
شکنج و پیچش زلف ترش بین
دل پاکان و جان پارسایان
هلاک غمزه های ساحرش بین
چو غوغای مگس در خانه شهد
نفیر مستمندان بر درش بین
به جای آب اگر ساکن ندیدی
درون پیرهن سیمین برش بین
بتا جعدت پر از دلهاست خواهی
گره بگشا به هر مو اندرش بین
همه شب باده نوشیده ست تا روز
هنوز آن خواب مستی در سرش بین
بدیدم یک رهش دیوانه گشتم
دلم گوید که بار دیگرش بین
دلم را سوختی ور باورت نیست
درونم چاک کن خاکسترش بین
چو گوید خسرو از غم گریه چشم
ز خاک پای شاه کشورش بین

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
برآمد ماه عید از اوج گردون
طرب چون ماه نو شد هر دم افزون
بر اوج آسمان نونی ست یا عین
که بیرون آمده ست از کلک بی چون
به گردش چیست چندین نقطه زانجم
اگر یک نقطه باشد بر سر نون
ببین اندر رکوع آن پاره نور
هلاکش گوی خواهی خواه ذوالنون
همانا حلقه گوش سپهر است
چو لیلی هست در پهلوی مجنون
شفق بین و سیاهی شب عید
تو پنداری که این مشک است آن خون
چنین ماه نو و عید خجسته
مبارک باد بر ذات همایون
در اوصاف کمالت نظم خسرو
بنامیزد همه سحر است و افسون

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
شبی بخرام و مه را کار بشکن
رخی بنما و گل را بار بشکن
ز سر جوش دلم برگیر جامی
خمار نرگس بیمار بشکن
مخور با مردمان عشق باده
سفالش بر سر اغیار بشکن
صبوحی کرده از مجلس برون آی
بتان را چاشت گه بازار بشکن
سرم نطع است پایی کوب ای مست
دماغ عقل دعوی دار بشکن
جهان می کشی هر روز بنشین
یک امروز از پی من کار بشکن
خط مشکین یار ای گل نه سهل است
ورق کانجا رسی زنهار بشکن
بر آن دامن نخواهم خون خود نیز
قبا را عطف خونین وار بشکن
دل خسرو شکستی وه که گفته ست
که مهر حقه اسرار بشکن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
خوش آمد با توام دیدار کردن
نظر در روی چون گلنار کردن
کشیدن باده بر روی تو وانگاه
تماشای گل و گلزار کردن
چه خوش باشد ترا از خواب مستی
به زخم بوسه ها بیدار کردن
ز من در پیش تو کاری نیابد
به جز نظاره دیدار کردن
نیارم از لبت دل را جدا کرد
که نتوان خون ز خون بیزار کردن
به جرم عشق اگر خونم بریزند
نخواهم هرگز استغفار کردن
به شمشیری نگردم منکر از عشق
ز تو کشتن ز من اقرار کردن
مگو خسرو که اینها گفتنی نیست
نمی شاید سخن بسیار کردن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
بر آن رویی که نتوان می گرفتن
ترش بر روی ما تا کی گرفتن
حلالش باد خونم آن چنان کوست
جفایت چون توان بر وی گرفتن
صبا بستان کباب نیم سوزم
به دستش ده به جای می گرفتن
کجا افتاده ای زاهد ز ما دور
نشاید مفلسان را پی گرفتن
چنین کز غمزه شوخت امان یافت
بخواهد فتنه روم و ری گرفتن
ترا هم هست شوقی لیک فرق است
بتا از سوختن تا خوی گرفتن
ز تو در خان و مان سوزی اشارت
ز خسرو آتش اندر نی گرفتن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
نه بی یادت برآید یک دم از من
نه بی رویت جدا گردد غم از من
بزن بر جانم آن زخمی که دانی
به شرط آن که گویی مرهم از من 
دلم را خون تو می ریزی و ترسم
که خواهی خون بهای دل هم از من
مرا از هر که دیدی پیش کشتی
مگر کس را نمی بینی کم از من
اگر آهی برآرم از دل تنگ
به تنگ آیند خلق عالم از من
کجا کارم به عالم راست گردد
که برگشتی چو زلف پر خم از من

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
روزی که به عالم است شب دان
پرسیدن گرم را ز تب دان
ز اشکال زمانه نور هر کار
خورشید به عقده ذنب دان
لافیدن سفله باشد از مسال
بر جیفه کلاه بر شغب دان
در فاقه بود فروغ تقوی
پیرایه گر چراغ شب دان
بر اشک حریص عارفان را
صد خنده ذخیره زیر لب دان
نقب افگن حرص تو ز دینست
مه پرده درنده قصب دان
از خسرو پند تلخ سود است
بپذیر و ملیله را لعب دان

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
از همچو تویی برید نتوان
بر تو دگری گزید نتوان
تا چند کشم جفایت آخر
محنت همه عمر دید نتوان
زین پس من و جور عشق و تسلیم
کز آمده سر کشید نتوان
غم سینه بسوخت چون توان کرد
خود پرده خود درید نتوان
یاران عزیز پند گویند
گویند ولی شنید نتوان
من کز پی خواریم چه تدبیر
عزت به درم خرید نتوان
بی یاری بخت کام دل نیست
بی پر به هوا پرید نتوان
ایوان مراد بس بلند است
آنجا به هوس رسید نتوان
این شربت عاشقیست خسرو
بی خون جگر چشید نتوان

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
ای میر همه شکر فروشان
توبه شکن صلاح کوشان
عشاق ز دست چون تو ساقی
خونابه به جای باده نوشان
در میکده غمت سفالی
نرخ همه معرفت فروشان
یک خرقه رخت درست نگذاشت
در صومعه کبود پوشان
در کاوش کنه خوبی تو
کند است خیال تیزهوشان
از پرده چو گل دمی برون آی
باد همه نیکوان فروشان
خوش وقت تو کآگهی نداری
از آتش سینه های جوشان
بیدار نگشت نرگس مست
از ناله بلبل خروشان
از تو سخنی به هر ولایت
خسرو به ولایت خموشان

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
زین خوش پسران و شکل ایشان
بیگانه شدم ز جمله خویشان
خوبان همه شهر و یک دل من
بیچاره دلم به دست ایشان
با ما سر راستی ندارند
این کج کلهان مو پریشان
کشتند به تیغ غمزه ما را
این سخت دلان سست کیشان
جانا مگذر نمک فشانان
بر سوختگان و سینه ریشان
ای جمله نیکوان فدایت
لیکن دل و جان من فدیشان
گر خون ریزی ز صد چو خسرو
با گرگ چه دم زنند میشان

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
ای آرزوی امیدواران
ای مرهم درد دل فگاران
از دشمنی آنچه بود کردی
ای دوست چنین کنند یاران
تا سایه زلف تو بدیدم
دیوانه شدم چو سایه داران
افگند تنم چو موی باریک
در زیر گلیم سوگواران
می گریم بر غریبی خویش
چون ابر به موسم بهاران
گر شرح دهم غم تو صد سال
یک قصه نگویم از هزاران
آن ها که تو می کنی برین دل
از دل نشود به روزگاران
با این همه چشم بر سر راه
می دارم چون امیدواران
تا کی گذری به سوی خسرو
چون بر سر کشت خشک باران

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
سر مست رود چو در گلستان
پامال کند جمال بستان
من ناله کنان ز غم همه شب
او خفته به ناز در شبستان
یارب که از آن خدای ناترس
انصاف من شکسته بستان
ای چشم ترا به کشتن من
یک غمزه و صد هزار دستان
هم مستی و هم خوشی و همه وقت
خوش باد همیشه وقت مستان
فریاد ز بلبلان برآمد
مخرام به ناز در گلستان
داغی که فراق بر دلم کرد
بشکاف و ببین هنوز هست آن
شد کشته به دست جور خسرو
آخر نگهی به زیر دستان

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
تا از بر تو جدا شدم من
یارب که غمت چه کرد با من
از دیدن تو ز دست رفتم
ای کاش ندیدمی ترا من
سیماب شدی و از خیالت
در خویش گمم چو کیمیا من
رفت آن که به یکدیگر رسیدیم
من بعد کجا تو و کجا من
گیرم به غمم رها کنی تو
هرگز غم تو رها کنم من
گر زنده بمانم اندر این غم
جز مرگ نخواهم از خدا من
کس نیست بدین ستم گرفتار
با خسرو دل شکسته یا من

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
جانا گذری به بوستان کن
باده خور و رخ چو ارغوان کن
جان ها که گرانست نرخ ایشان
یک بار بخند و رایگان کن
از غمزه روانه کن خدنگی
یک جان مرا هزار جان کن
گر می کشیم ز کس چه پرسی
چیزی که ترا خوش آید آن کن
زن در دل خسرو آتش اما
خود را ز میانه بر کران کن

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
یک دم فراموشم نه ای گر چه نیاری یاد من
انصاف حسنت می دهم با آنکه ندهی داد من
گفتم که نزد من نشین مگذار زارم این چنین
تو نازکی و نازنین تنگ آیی از فریاد من
هر ساعت از مژگان خود خون دلم پیش اوفتد
زین زار ماند بخت بد این است پیش افتاد من
شب مونسم پروین بود روزم ز خون بالین بود
پیوسته گر غم این بود مسکین دل ناشاد من
من می نگفتم کان جوان یک روز خواهد برد جان
دیدی چه چپ زد ناگهان این صبر بی بنیاد من
جان می شود از تن جدا هیچ ار گذر افتد ترا
بویی بیاری ای صبا زان سوسن آزاد من
ای دل در آن زلف دو تا می باش تسلیم بلا
کآسان نخواهد شد رها از دام این صیاد من
فریاد خسرو هیچ گه اندر دلش نگرفت ره
گر چه کند در سنگ ره این ناله و فریاد من

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
سودای خوبان کم نشد زین جان غم فرسود من
هستی همه کردم زیان این بود زیشان سود من
با هر که بنمودم وفا دیدم جفایی عاقبت
شکری نگفت از هیچ کس این جان ناخشنود من
من خود ز دست هجر تو در تلخی جان کندنم
ابرو ترش کرده مرو ای ترک خشم آلود من
بنشین به بالینم دمی من خود نخواهم زیستن
باری ببینم روی تو کافیست خود مقصود من
زین آه دردانگیز من بگریست چشم خلق خون
یارب چه بودی چشم تو گر پر شدی از دود من
از ناله و زاری زبان یک دم نمی آسایدم
بین تا چه خواهد کرد باز این آه زود ازود من
نالیدن یعقوبیم در سنگ می گردد همی
دیوار در رقص آورد این نغمه داود من
امشب نهانی روی را بر آستانش سوده ام
ای گریه امروزی مشو این روی خاک آلود من
خونابه خسرو چنین دیده نیفگندی برون
گر دل ندادی هر دمش اشک جگر پالود من

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
ماهی گذشت و شب نخفت این دیده بیدار من
یادی نکرد از دوستان یار فرامش کار من
فریاد شبهایم چنین کز درد می آرد خبر
بسیار دلها خون کند این ناله های زار من
زین بخت بی فرمان خود در حیرت مرگم دمی
بیرون نیاید چون کنم این جان بدکردار من
یار ار چه از چشم نکو دیدن نمی آرد مرا
ای دیده بد کور شو گر ننگری در یار من
هان ای رقیب ار می کشی هم بر کفش نه تیغ را
مانا که شرمی آیدت از دیده خونبار من
بر جان من آخر هنوز از چیست بر آمد گره
بس نیست این کان زلف زد چندین گره در کار من
گر تو نیآزاری بگو تا خویش را قربان کنم
چه پرسی از آزار دل می بین به جان زار من
من خون خود کردم بحل زان گونه کت باید بکش
باشد که خشمت کم شود ای کافر خونخوار من
گفتی که راز این درون سوزی ندارد آنچنان
تو راست می گویی ولی پیداست از گفتار من

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
ماه هلال ابروی من عقل مرا شیدا مکن
غمزه زنان زین سو میا آهنگ جان ما مکن
ای من غلام روی تو گر جور خواهی ور ستم
بر بنده خود می کنی چون گویمت کن یا مکن
گه زلف سوی رخ بری گه خال پیش لب نهی
جان دارد آخر دمی چندین بلا یک جا مکن
گر من ز جور چشم تو کردم شکایت گونه ای
زارم بکش لیکن مگو در روی من پیدا مکن 
دیرینه یاران منند ای پندگو اندوه و غم
ور بی غمی منمای ره زیشان مرا تنها مکن
گفتی شوم فردای هجر آن کشتنت را ساخته 
امروز مهمان توام تو وعده فردا مکن
گر عشق می بازی دلا پروانه ای شو نی مگس
بالای آتش چرخ زن پرواز بر حلوا مکن
گفتم ز زلف چون تویی زنار بندم  گفت رو
در کفر هم صادق نه ای زنار را رسوا مکن 
خسرو اگر بختت گهی یاری دهد کانجا رسی
هم بر زمین نه دیده و گستاخی آن پا مکن

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
مانا که بگشاید دلم بندی ز گیسو باز کن
گم گشتگان عشق را پنهان یکی آواز کن
غمهاست در هر دل ز تو هر یک به دیگر چاشنی
ما نیز گرم ذوق غم با هر یکی انباز کن
گو تا مرا در کوی تو سوسند پیش عاشقان
بازار تو چون گرم شد بر من دو دیده باز کن
گه جان درون و گه برون کارم مگر یکتا شود
نازی که اول کرده ای یک بار دیگر باز کن
پیش رقیب کافرت در داد ما را چشم تو
گر ذکر کشتن می کنی هم ذکر آن غماز کن
باز آمد این باد صبا آورد بویی از چمن
ای مرغ جان بشکن قفس هم سوی او پرواز کن
بگشاد عشق از دیده خون نالان شو ای شخص نگون
آمد شراب تو کنون جنگ کهن را ساز کن
چون زاهد ما توبه را بشکست عاشق شد ترا
خواهی برو جرعه فشان خواهیش سنگ انداز کن
گر بت پرستان را رسد بر تارک از خواری لگد
آغاز آن ای محتسب زین پیر شاهد باز کن
خسرو تو بر وی کی رسی لیکن به کویش کن گذر
در خاک با هر ذره ای بنشین بیان راز کن

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
هر مجلسی و ساقیی من در خمار خویشتن
هر بیدلی آمد به خود من بر قرار خویشتن
زین سوی جور دشمنان زانسوی طعن دوستان
خلقی به طعن و گفتگو عاشق به کار خویشتن
ای پندگو هر دم دگر چه آتشم در می زنی
من خود به جان درمانده ام با روزگار خویشتن
جانا چو خواهی کشتنم در آرزوی یک سخن
باری به دشنامی مرا کن شرمسار خویشتن
می دانی آخر مردنم عمدا چه می گویی سخن
درمانده ای را کشته گیر از انتظار خویشتن
تو در درون جان و من هر دم در اندوه دگر
یارب که چون پاره کنم جان فگار خویشتن
گر در خمار آن می ای کز کشتن عاشق چکد
این خون خود کردم بحل بشکن خمار خویشتن
برداشتم ره در عدم بگذاشتم دل در برت
گه گه مگر یادآوری از یادگار خویشتن
خود غمزه بر خسرو زنی بر دیگران تهمت نهی
مانا به فتراک کسان بندی شکار خویشتن

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
خونی ز چشمم می رود در انتظار کیست این
تیری به جانم می نهد از خارخار کیست این
دل کز بتان بوالهوس آورده بودم باز پس
باری دگر دزدیده کس بنگر که کار کیست این
هر دم به خاکی منزلم هر دم غباری حاصلم
ای خاک بر فرق دلم آخر غبار کیست این
گویند اگر آن خوش پسر آید چه آری در نظر
در چشم من چندین گهر بهر نثار کیست این
اینک رسید آن کینه کش جان در رکابش سینه وش
برکشتم دل کرده خوش مردم شکار کیست این
گلگون انار انگیخته گیسو کمند آویخته
دل خسته و خون ریخته چابک سوار کیست این
بسته میانی در کمر چون ریسمانی و گهر
باری مرا نآمد ببر تا در کنار کیست این
بر خسرو بیدل ز کین اسپ جفا را کرده زین
گر ریزدش خون در زمین در زینهار کیست این

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
آمد بهار ای یار من بشکفت گلها در چمن
شد در نوا هر بلبلی بر شاخ سرو و نارون
باد صبا گلریز شد ساقی بده می تا شوم
گه از خمار چشم تو مست و گه از دردی دن
با عارض زیبای تو ما را چه جای باغ و گل
با قامت رعنای تو چه جای سرو و نارون
چندان به یاد عارضت بارم ز جوی دیده خون
تا لاله هایت را دمد سنبل بر اطراف چمن
چشمم چو در هر گوشه ای سرشار دارد چشمه ای
در چشمم ار ناری گهی باری بیا در چشم من
شادم اگر میرم زغم باری ز محنت وارهم
از هجرت ای زیبا صنم تا چند باشم ممتحن
گاهیم سازد بی خبر گاهیم نآرد در نظر
با عاشقان آن چشم را باز این چه سحر است و فتن
داریم با زلفت بتا وقت خوش و این قصه را
مگشای با باد صبا وقت مرا بر هم مزن
از انتظارت دیده ها شد خسرو بیچاره را
ای یوسف فرخ لقا بویی فرست از پیرهن

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
بالای تست این پیش من یا سرو بستا نیست این
چشم من است این پیش تو یا ابر نیسانیست این
مردم به جان چاکر ترا دیو و پری لشکر ترا
نی خوبی است این مر ترا ملک سلیمانیست این
تو می روی وز هر کران خلقی به فریاد و فغان
ای کافر نامهربان آخر مسلمانیست این
هر سو که می افتد گذر هر غم کزان نبود بتر
هر لحظه می آید به سر ما را چه پیشانیست این
ترسان همی بودم که جان خوبی ستاند ناگهان
ای دل کنون هشیارهان کان آفت جانیست این
هرچ آیدت زین حوروش ای جان محنت کش بکش
بسیار بودی جمع و خوش وقت پریشانیست این
شهری بکشت آن تندخو زنهار جام می مخور
گستاخ می بینی درو خسرو چه نادانیست این

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
ز اندازه بگذشت آرزو طاقت ندارم بیش از این
دیدم که هجران چون بود دیگر نیارم بیش از این
دل تشنه دیدار تو جان میهمان یک نفس
ای آشنا از در مران بیگانه وارم بیش از این
بگذار بوسم پای تو بس از جهان محنت برم
هم جان تو کاندر جهان کاری ندارم بیش از این
آزرده دیرینه را یک غمزه زن کان به شود
مرهم نمی خواهد ز تو جان فگارم بیش از این
ای ابر نیسانی مزن لاف از در غلتان خود
کز بهر ایثار رهش در دیده دارم بیش از این
آرام گیر ای بی وفا یک دم نشین بر چشم تو
زان رو که دیدار ترا نبود قرارم بیش از این
خسرو چو موید از غمت زاندوه تو بار گران
آخر مسلمانی منه بر سینه بارم بیش از این

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
خواهی دلا فردوس جان رخسار جانان را ببین
ور بایدت سرو روان آن میر خوبان را ببین
ای دل که هستی بی قرار از بهر روی آن سوار
ار جانت می آید به کار آن شکل جولان را ببین
ای بت پرست هند و چین کز یاد بت بوسی زمین
چندین چه گویی بت چنین آن یک مسلمان را ببین
گم کرد جانا بر درت هم جان و هم دل چاکرت
در گیسوی غدر آورت این را بجو آن را ببیبن
دیشب که می رفتی چو مه می گفت با من دل به ره
گر جان ندیدی هیچ گه اینجا بیا جان را ببین 
دارم ز تو داغ کهن ور نیست باور این سخن
پیدا دل من پاره کن وان داغ پنهان را ببین
بخرام همچون عاقلان از بهر جان غافلان
در هم ز آه بیدلان زلف پریشان را ببین
ای چون پری در دلبری در حسن خود گشته بری
خواهی سلیمان بنگری بر تخت سلطان را ببین
می گوی هر دم خسروا سلطان مبارک را دعا
ور راست خواهی قبله را آن قطب دوران را ببین

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
خواب ز چشم من بشد چشم تو بست خواب من
تاب نمانده در تنم زلف تو برد تاب من
فتنه چشم تو ستد خواب مرا به عهد تو
فتنه چو خواب کم کند بهر چه برده خواب من
تشنه خون فتنه ام بس که بخورد خون من
دشمن آب دیده ام بس که بریخت آب من
درد سریت می دهد گریه زار من بلی
خود همه درد سر بود حاصل این گلاب من
سوزش خود چه گویمت بس که بگفت دمبدم
آتش دل به صد زبان حال دل کباب من
روز من از تو گشت شب ور غم روشنی خورم
آه جهان فروز دل بس بود آفتاب من
در شب ماهتاب اگر سگ همه شب فغان کند
آن سگ بافغان منم روی تو ماهتاب من
عمر شتاب می کند وقت وفای عهد شد
هست ز عمر بی وفا بیشتر این شتاب من
از تو همای کی فتد سایه بر آشیان ما
جغد به حیله می پرد در وطن خراب من
دی در تو همی زدم لب به جفا گشادیم
بخت در دگر گشود از پی فتح باب من
بوسه سؤال کردمت بوسه زدی به زیر لب
گر نه من ابلهم همین بس نبود جواب من
خسرو از انقلاب تو گر چه که ماند بی سکون
هم ز سکون به دل شود این همه انقلاب من

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
آفت زهد و توبه شد ترک شرابخوار من
یار گر اوست کی شود توبه و زهد یار من
باده هجر خوردنم رنج خمار در تنم
جز ز حلاوت لبش نشکند این خمار من
ای چو تویی نخاسته پهلوی من نشین دمی
تا بنشیند از درون آتش انتظارمن
رغبت اگر نمی کنم ساقی خون خود شوم
مطرب رایگان تو ناله زیروار من
بی تو دو چشم چار شد خاک در تو سرمه ام
سرمه گر از تو بایدم خاک به هر چهار من
چون تو سوار بگذری دیده گهر فشان کنم
خواه قبول و خواه رد نیست جز این نثار من
بس که پر از غبار شد دل ز تو گر نفس زنم
خاک به رویم افگند این دل پر غبار من
رنجه مشو به کشتنم زان که به رخصت غمت
فتنه تمام می کند محنت نیم کار من
لاغ مکن که خسروا دامن خود ز من مکش
چون که ز دست من بشد دامن اختیار من

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
گر چه ز خوی نازکت سوخته گشت جان من
سوی تو می کشد هنوز این دل ناتوان من
خواب نماند خلق را در همه شهر از غمت
دور شنیده می شود در دل شب فغان من
هیچ غبارت از درون می نپذیر دم سکون
گر چه شد آب جمله خون در تن ناتوان من
وه که ز جور چون تویی نام غبار بر زبان
نیست کسی که بفگند خاک بر این دهان من
گر دهیم به جان امان نزل ره تو عمر من
ور کشیم به رایگان گرد سر تو جان من
گفتیم از چه ناخوشی رنج تو چیست بازگو
دوری دوستان و بس دور ز دوستان من
بس که توشوخ و دلبری گم شود ار دل کسی
گر چه که دیگری برد بر تو بود گمان من
دور مکن ز دامنش گرد من ای صبا از آنک
در ره او از این هوس خاک شد استخوان من
خون دل من آب شد از پی روی شستنش
خواب نمی رود هنوز از پی این جوان من
خشم کنان بیا که ما صلح کنیم یکدگر
جان و دل من آن تو رنج و غم تو آن من
دوش ز آه دل مرا سوخته بود لب ولی
بخت من آنک نام شه بود برین زبان من
شاه جهان جلال دین آنک به یک اشارتش
دولت بیکرانه شد محنت بی کران من
بگذرد و نیوفتد هیچ به خسروش نظر
پیک شتاب می رود ترک سبک عنان من

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
تنگ نبات چون بود لب بگشا که هم چنین
آب حیات چون رود خیز و بیا که همچنین
هر که بگویدت که تو دل به چه شکل می بری
از سر کوی ناگهان مست بر آکه همچنین
هر که بگویدت که جان چون بود اندرون تن
یک نفسی بیا نشین در بر ما که همچنین
هر که بگویدت که گل خنده چگونه می زند
غنچه شکرین خود بازگشا که همچنین
ور به تو گویم ای پسر کت به کنار چون کشم
تنگ ببند بر میان بند قبا که همچنین
هر که پری طلب کند چهره خود بدو نمای
هر که ز زلف دم زند زلف گشا که همچنین
لاف وفا زنی ولی نیست برای نام را
در تو نشانی از وفا هم به وفا که همچنین
هر که نخواند هیچ گه نامه عشق چون بود
قصه حال خسروش باز نما که همچنین

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
رفتی و شد بی تو جانم زار باز آی و ببین
سینه ای دارم ز هجر افگار باز آی و ببین
بر سر راه تو زان بادی که از سویت رسید
دیده من پر خس و پر خار باز آی و ببین
گر بیایی و ببینی حال من از گفت من
بو که بزیم جان من یک بار باز آی و ببین
چون تو رفتی از من و من از خود کنون لطف کن
گاه رفتن آخرین دیدار باز آی و ببین
من نمی گویم بیا وین شخص چون مویم نگر
از خم گیسوی خود یک بار بازآی و ببین
گر ندیدی سوزش مجنون ز درد و داغ عشق
درد و داغ خسرو غمخوار باز آی و ببین

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -