cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
ز درد عشق دل و دیده خون گرفت مرا
سپاه عشق درون و برون گرفت مرا
گرفت دامن من اشک و بر درش بنشاند
کجا روم ز درد او که خون گرفت مرا
کبوتر حرمم من گرفت بر من نیست
عقاب عشق ندانم که چون گرفت مرا
به سر همی رودم دود و من نمی دانم
چه آتش است که در اندرون گرفت مرا
زبانه می زند آتش درون من زبان
از آنکه دوست به غایت زبون گرفت مرا
ز بند زلف تو زد بر دماغ من بویی
نسیم صبح ز سودا جنون گرفت مرا
غم تو بود که سلمان نبود در دل او
بر آن مباش که این غم کنون گرفت مرا

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ای که بر من می کشی خط و نمی خوانی مرا
بر مثال نامه بر خود چند پیچانی مرا
رانده اند روز ازل بر ما بناکامی قلم
نیستم کام دل آخر تا به کی رانی مرا
در سر زلف تو کردم عمر و آن عمر عزیز
سر به سر بر باد رفت اندر پریشانی مرا
می دهم جان تا بر آرم با تو یکدم چون کنم
هیچ کاری بر نمی آید به آسانی مرا
همچو عود از من برآمد دود تا کی دم دهی
آتشی بنشان بر آتش چند بنشانی مرا
مرد سودایت نبودم کردم و دیدم زیان
وین زمان سودی نمی دارد پشیمانی مرا
از ازل داغ تو دارم بر دل و روز ابد
کس نگیرد ظاهرا با داغ سلطانی مرا
کرده بودم ترک ترکان کمان ابرو و باز
می برند از ره به چشم شوخ و پیشانی مرا
بنده ای باشد تو را سلمان گران باشد که آن
یک قبول حضرت خود داری ارزانی مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
نور چشمی و به مردم نظری نیست تو را
آفتابی و به خاکم گذری نیست تو را
مردم از ناله زارم همه با درد و ضرند
لله الحمد کزین درد سری نیست تو را
صبح پیریم اثر کرد و شبم روز نشد
ای شب تیره مگر خود سحری نیست تو را
کار با عشق فتاد از سرم ای عقل برو
چه دهی وسوسه دیدم هنری نیست تورا
همه خون می خورم و زآنچه توان خورد مگر
غیر خون بر سر خوان ماحضری نیست تو را
ناله در سنگ اثر می کند اما چه کنم
چون از این در دل سنگین اثری نیست تو را
طایرا در قفس بی دری افتادی اگر
راه یابی چه کنم بال و پری نیست تو را
راه بیرون شو اگر می طلبی رو بدرش
که به غیر از در او هیچ دری نیست تو را
ای فرود آمده عشقت به سواد دل من
از سواد دل سلمان سفری نیست تو را

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
محتسب گوید که بشکن ساغر و پیمانه را
غالبا دیوانه می داند من فرزانه را
بشکنم صد عهد و پیمان نشکنم پیمانه را
این قدر تمیز هست آخر من دیوانه را
گو چو بنیادم می و معشوق ویران کرده اند
کرده ام وقف می و معشوق این ویرانه را
ما ز بیرون خمستان فلک می می خوریم
گو بر اندازید بنیاد خم و خمخانه را
ما زجام ساقی مستیم کز شوق لبش
در میان دل بود چون ساغر و پیمانه را
عقل را با آشنایان درش بیگانگی است
ساقیا در مجلس ما ره مده بیگانه را
جام دردی ده به من وز من بجام می ستان
این روان روشن و جامی بده جانانه را
سر چنان گرم است شمع مجلس ما را ز می
کز سر گرمی بخواهد سوختن پروانه را
راستی هرگز نخواهد گفت سلمان ترک همی
ناصحا افسون مدم واعظ مخوان افسانه را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
اگر حسن تو بگشاید نقاب از چهره دعوی را
به گل رضوان بر انداید در فردوس اعلی را
وگر سرو سر افرازت ز جنت سایه بردارد
دگر برگ سر افرازی نباشد شاخ طوبی را
بهار عالم حسنت جهان را تازه می دارد
به رنگ اصحاب صورت را به بو ارباب معنی را
فروغ حسن رویت کی تواند دید هر بیدل
دلی چون کوه می باید که بر تابد تجلی را
ورای پایه عقل است طور عاشقی ورنه
کجا دریافتی مجنون کمال حسن لیلی را
اگر عکس رخ و بوی سر زلفت نبودندی
که بنمودی شب دیجور نور از طور موسی را
به بازار سر زلفت که هست آن حلقه سودا
نباشد قیمتی چندان متاع دین و دنیا را
اگر نقش رخت ظاهر نبودی در همه اشیا 
مغان هرگز نکردندی پرستش لات و عزی را 
به وجهی خوش دهانت تا نشد پیدا ندانستند
کزین رو صحبتی تنگ است با خورشید عیسی را 
اگر زاهد برد بوی از نسیم رحمت لطفت 
چو گل بر هم درد صد تو لباس زهد و تقوی را
چو لاف عشق زد سلمان هوس دارد که بر یادت 
به مهر دل کند چون صبح روشن صدق دعوی را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
یارب به آب این مژه اشکبار ما 
کان سرو ناز را بنشان در کنار ما 
از ما غبار اگر چه بر انگیخت درد او
گردی به دامنش مرساد از غبار ما 
ای دل درین دیار نشان و نام جوی 
جز در دیار ما مطلب درد یار ما 
آبی به روی کار من آمد ز دیده باز 
و آن نیز اگر چه باز نیاید به کار ما 
آب روان ما ز گل ما مکدر است
صافی شود چو پاک شود رهگذار ما 
یار اختیار ماست ز گیتی ولی چه سود 
در دست ما چو نیست کنون اختیار ما 
غمهای عالم ار همه بر ما شوند جمع 
ما را چه غم چو یار بود غمگسار ما 
بهر غم تو داد به سلمان که گوش دار 
چندین هزار دانه در یادگار ما 
تا بر سوار مردمک دیده می نهد 
مردم سواد این سخن آبدار ما

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ره خرابات است و درد سالخورده پیر ما 
کس نمی داند به غیر از پیر ما تدبیر ما 
خاک را از خاصیت اکسیر اگر زر می کند 
ساقیا می ده که ما خاکیم و می اکسیر ما
ما که از دور ازل مستیم و عاشق تا کنون 
غالبا صورت نبندد بعد از این تغییر ما 
من غلام هندوی آن سرو آزادم که او 
بر سمن بنوشت خطی از پی تحریر ما 
بر شب زلفش گر ای باد صبا یابی گذر 
گو حذر کن زینهار از ناله شبگیر ما 
ما به سوز آتش دل عالمی می سوختیم 
گر نه آب چشم ما می بود دامنگیر ما 
ای که می گویی مشو دیوانه زلفش بگو 
تا نجنباند نسیم صبحدم زنجیر ما 
خدمتی لایق نمی آید ز ما در خدمتت 
وای بر ما چون نبخشایی تو بر تقصیر ما 
گفته ای سلمان که من خود را فدایش می کنم 
زودتر زنهار کافاتست در تاخیر ما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
من کیستم تا باشدم سودای دیدار شما
اینم نه بس کاید به من بویی ز گلزار شما
چشمم که هر دم می کند غسلی به خوناب جگر
با این طهارت نیستم زیبای دیدار شما
سیم سیاه قلب اگر هرگز نپالودی مژه
کی نقد اشک ما روان گشتی به بازار شما
ای هر سر موی تو را سرمایه هستی بها
با آن که من خود نیستم هستم خریدار شما
باری است سر بر دوش من خواهد فکند این بار من
باری چو باری می کشیم بر دوش هم بار شما
با آنکه مویی شد تنم از جور هجران و ستم
حاشا که من مویی کنم تقصیر در کار شما
دل با عذار ساده ات جمعیتی دارد ولی
تشویش سلمان می دهد هندوی طرار شما

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
قبله ما نیست جز محراب ابروی شما
دولت ما نیست الا در سر کوی شما
روز محشر در جواب پرسش سودای کفر
هیچ دست آویز ما را نیست جز موی شما
ماه تابان را شبی نسبت به رویت کرده ام
سالها شد تا خجالت دارم از روی شما
مرده خاکم که او می پرورد سروی چو تو
زنده بادم که او می آورد بوی شما
این که بر چشمم سیاه و تنگ دل یاری ولی
کس نمی گوید حدیث سخت در روی شما
بر نمی دارم سر از زانو ز رشک طره ات
تا چرا سر بر نمی دارد ز زانوی شما
چشم تنگت ترک تاز و حاجبت پیشانی است
زان نمی آید کسی در چشم جادوی شما
گر بدم گویی و نیکویی به هر حالت که هست
هست سلمان از میان جان دعا گوی شما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بی گل رویت ندارد رونقی بستان ما
بی حضورت هیچ نوری نیست در ایوان ما
گر بسامان سر کویش رسی ای باد صبح
عرضه داری شرح حال بی سرو سامان ما
در دل ما خار غم بشکست و در دل غم بماند
چیست یاران چاره غمهای بی پایان ما
دوستان گویند دل را صبر فرمایید صبر
چون کنیم ای دوستان دل نیست در فرمان ما
در فراقش نیست یا رب زندگانی را سبب
سخت رویی فلک یا سستی پیمان ما
در فراق دوست دل خون گشت و خواهد شد بباد
دوستان بهر خدا جان شما و جان ما
در فراقش بعد چندین شب شبی خواهم ربود
می شنیدم در شکر خواب از لب سلطان ما
بار هجر ما که کوه از بردن او عاجز است
چون تحمل می کند گویی دل سلمان ما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
نوبهار و عشق و مستی خاصه در عهد شباب
می کند بنیاد مستوری مستوران خراب
غنچه مستور صاحبدل نمی بینی که چون
بشنود بوی بهار از پیش بردارد نقاب
بوی عشرت در بهار از لاله می آید که اوست
در دلش سودای عشق و در سرش جام شراب
دور باد از نرگس صاحب نظر چشم بدان
کو چو چشمت بر نمی دارد سر از مستی و خواب
مدعی منعم مکن در عاشقی زیرا که نیست
عقل را با پیچ و تاب زلف خوبان هیچ تاب
چشم نرگس دل به یغما برد و جان گر می برد
ترک سرمست معربد را که می گوید جواب
ای بهار روی جانان گل برون آمد ز مهد
تا به کی باشد گل رخسار از ما در حجاب
نسخه حسن رخت را عرض کن بر جویبار
تا ورق های گل نسرین فرو شوید به آب
بلبلان اوصاف گل گویند و ما وصف رخت
ما دعای پادشاه کامران کامیاب
سایه لطف الهی دندی سلطان که هست
آسمان سلطنت را رای و رویش آفتاب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چشمه چشم من از سرو قدت یابد آب
رشته جان من از شمع رخت دارد تاب
تشنه لب گرد سراپای جهان گردیدم
نیست سرچشمه به غیر از تو و باقی است سراب
غم سودای تو تا در دل من خانه گرفت
خانه ام کرده خراب است غم خانه خراب 
آنچنان آتش عشق تو خوش آمد دل را
که بیفتاد به یکبارگی از چشمم آب
دیده از شوق تو تا لذت بیداری یافت
هیچ در چشم من ای دوست نمی آید خواب
عجب از زمره عشاق لبت می مانم
که همه مست و خرابند به یک جرعه شراب
ز چه رو بر همه تابی و نتابی بر من
آفتابا منمت خاک و برین خاک بتاب
روز پرسش که به یک ذره بود گفت و شنید
عاشقان را نبود جز ز دهان تو جواب
زان خلایق که درآیند به دیوان شمار
مثل سلمان عجب از ز آنچه در آید حساب

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چشمم از پرتو خورشید رخت گیرد آب
رویت از آتش اندیشه دل یابد تاب
چشم مست تو که بر هر طرفی می افتد
بر من افتاد زمستی و مرا کرد خراب
با خیال تو مرا خواب نیاید در چشم
کو خیالت که طلب می کندش دیده در آب
اگر از دیده تو را رغبت خواب است مگر
آب او ریزی وزین بخت کنی خواهش آب
به تمنای لب لعل تو گردد بر کف
آتشین جان رسانیده به لب جام شراب
چون ترا شمع صفت با همه کس رویی هست
من که پروانه ام ای شمع ز من روی متاب
چون نه از آب و گلی بلکه همه جان و دلی
که گر از ماء و ترابی پس ازین ما و تراب
دیگران را هوس جنت اگر می باشد
روضه جنت سلمان در توست از همه باب

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
جمال خود منما جز به دیده پر آب
روا مدار تیمم به خاک در لب آب
تو شمع مجلس انسی متاب روی از من
تو عین آب فراتی مده فریب سراب
کسی که سجده گهش خاک آستانه توست
فرو نیاورد او سر به مسجد و محراب
مکن به بوک و مگر عمر را تلف سلمان
بست که گشت بدین صرف روزگار شباب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
غمزه سرمست ساقی بی شراب
کرد هشیاران مجلس را خراب
دوستان را خواب می آید ولی
خوش نمی آید مرا بی دوست خواب
تنگ شد بی پسته ات بر ما جهان
تلخ شد بی شکرت بر ما شراب
روی خوبت ماه تابان من است
ماه رویا روی خوب از من متاب
گر خطایی کرده ام خونم بریز
بی خطا کشتن چه می بینی صواب
گل ز بلبل روی می پوشد هنوز
ای صبا برخیز و بردار این حجاب
در جمال عالم آرایت سخن
نیست کان روشن تر است از آفتاب
عقل بر می تابد از زلفت عنان
عقل را با تاب زلفت نیست تاب
چشمم از لعلت حکایت می کند
می چکاند راستی در خوشاب
آب بگذشت از سر سلمان و او
همچنان وصل تو می جوید در آب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای گل رخسار تو برده ز روی گل آب
صحبت گل را رها کرده به بویت گلاب
سایه سرو تو ساخت پایه بختم بلند
نرگس مست تو کرد خانه عقلم خراب
عشق رخت دولتی است باقی و باقی فنا
خاک درت شربتی است صافی و عالم سراب
سر جمالت به عقل در نتوان یافتن
خود به حقیقت نجست کس به چراغ آفتاب
گرچه رخت در حجاب می رود از چشم ما
پرده ما می درد حسن رخت بی حجاب
طرف عذار از نقاب باز نما یک نظر
ورچه کسی بر نبست طرفی از او جز نقاب
دولت دیدار را دیده ندانست قدر
می طلبد لا جرم نقش خیالش در آب
سرو سرافراز من سایه ز من برمگیر
ماه جهان تاب من چهره ز من برمتاب
بی تو من و خواب و خور این چه تصور بود
سینه عشاق و خور دیده مشتاق و خواب
ساقی مجلس بده باده که خواهیم رفت
ما به هوای لبش در سر می چون حباب
خاطر سلمان ازین خرقه ازرق گرفت
خیز که گلگون کنیم جامه به جام شراب

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
ز باغ وصل تو یابد ریاض رضوان آب
ز تاب هجر تو دارد شرار دوزخ تاب
به حسن و عارض و قد تو برده اند پناه
بهشت طوبی و طوبیٰ لهم و حسن مآب
چو چشم من همه شب جویبار باغ بهشت
خیال نرگس مست تو بیند اندر خواب
بهار شرح جمال تو داده در یک فصل
بهشت ذکر جمیل تو کرده در هر باب
لب و دهان تو را ای بسا حقوق نمک
که هست بر جگر ریش و سینه های کباب
بسوخت این دل خام و به کام دل نرسید
به کام اگر برسیدی نریختی خوناب
گمان بری که بدور تو عاشقان مستند
خبر نداری از احوال زاهدان خراب
نقاب بازگشای تا کی این حجاب کنی
از این نقاب چه بر بسته ای به غیر حجاب
بدید روی تو را گل فتاد در آتش
شنید بوی تو وز شرم گشت آب گلاب
مرا به دور رخت شد پدید جوهر لعل
پدید می شود از آفتاب عالم تاب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
از لب لعل توام کار به کام است امشب
دولتم بنده و اقبال غلام است امشب
آسمان گو بنشان مشعله ماه تمام
که زمین را مه روی تو تمام است امشب
باده در دین من امروز حلال است حلال
خواب در چشم من ای بخت حرام است امشب
برو ای قافله صبح مزن دم کانجا
آفتابی است که در پرده شام است امشب
شمع بین سوخته آتش و او مرده شمع
گوییا عاشق ازین هردو کدام است امشب
اثر عکس لب توست درون می  ناب
که صفایی عجب اندر دل جام است امشب
من هوای حرم کعبه ندارم که مرا
عرفات سر کوی تو مقام است امشب
حاشدت را که چو عودست بر آتش سلمان
گو همی سوز که سودای تو خام است امشب

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
جان نیاید در نشاط الا که بر بوی حبیب
تا گل رنگین نبالد خوش ننالد عندلیب
عود خشکم آتش جانسوز می باید مرا
تا ز طیب جان دماغ حاضران گردد رطیب
دولت بوسیدن پایش ندارد هر کسی
این سعادت نیست الا در سر زلف حبیب
چشم دار آخر دمی با ما که بادا گوش دار
ایزد از چشم بدانت اول از چشم رقیب
خیز و بر ما عرضه کن ایمان از آن عارض که باز
در میان آورد زلفت رسم زنار و صلیب
بی تو جان در تن به جایی بس غریب افتاده است
جان من دانی به تنها چون بود حال غریب
دست بیماران گرفتن بر طبیبان واجب است
من ز پا افتاده ام دستم نمی گیرد طبیب
گفتمش هرگز نشد کامیم حاصل زان دهن
از وصالت نیست گویی هیچ سلمان را نصیب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
خسته ام ای یارو ندارم طبیب
هیچ طبیبی نبودچون حبیب
آه که بیمار غمت عرض حال 
کر دو نفر مود جوابی طبیب
یک هوسم هست که در پای تو
جان بدهم کوری چشم رقیب
می سپرم راه هوایت به سر
این ادب آن نیست که داند ادیب
عاشق مسکین که غریب است و زار
گر بنوازیش نباشد غریب
طالب وصل توام اما چه سود
سعی تو چو سلمان نباشد نصیب
تا ز در بسته نگردد ملول
 نصر من الله و فتح قریب

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
باز آمدی ای بخت همایون به سعادت
چون جان گرامی به بدن روز اعادت
از غمزه سنان داری و در زیر لبان قند
چون است به قصد آمده ای یا به عیادت
مهری است کهن در دل و جان من و آن مهر
همچون مه نوروز به روزست سیادت
در قید چه داری به ستم صید رها کن
او خود به کمند تو در آید به ارادت
گو تیر بلا بار که من سهم ندارم
تیری که زند دوست بود سهم سعادت
با خون جگر ساز دلا ز آنکه بریدند
با خون جگر ناف تو در روز ولادت
در صومعه عمری به امید تو نشستم
کاری نگشاد از ورع و زهد و عبادت
من بعد برآنیم که گرد در خمار
گردیم و نگردیم ازین مذهب و عادت
بی فایده سلمان چه کنی سعی و تکاپوی
چون بخت نباشد ندهد سود جلادت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
در سرم زلف تو سودا انداخت
کار من زلف تو در پا انداخت
ماند یک قطره خون از دل ما
دیده آن نیز به دریا انداخت
تن بی جان مرا در پی خویش
سایه وار آن قد و بالا انداخت
آهو از باد چو بوی تو شنید
نافه مشک به صحرا انداخت
وعده ای داد به امروز مرا
باز امروز به فردا انداخت
عالمی بود شکار غم دوست
از میان همه ما را انداخت
بوی آن باده مرا از مسجد
به در دیر مسیحا انداخت
پیر ما شارع مسجد بگذاشت
راه بر کوچه ترسا انداخت
عمر در میکده سلمان گم کرد
یافت ز آنجا و هم آنجا انداخت

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
به آستین ملالم مران که من به ارادت
نهاده ام سر طاعت به آستان عبادت
به کشتگان رهت برگذر به رسم زیارت
به خستگان غمت در نگر به رسم عیادت
من آن نیم که به تیغ از تو روی برتابم
جفای دوست کمند محبت است و ارادت
به التفات تو با من توان مشاهده کردن
که چون کند به عظام رمیم روح اعادت
زما بریدن یاران بدیع نیست که ما را
به تیغ هجر بریدند ناف روز ولادت
دلا ز کوی محبت متاب روی به سختی
که رنج و محنت این ره سلامت است و سعادت
بیان عشق میسر نمی شود به حکایت
که شرح شوق ز حد عبارت است زیادت
حکایت غم عشق از درون عاشق صادق
بپرس اگر چه ز مجروح نشوند شهادت
مراست پیش تو کاری و کارهای چنین را
نسیم صبحدم از پیش می برد به جلادت
جفا طریقه توست و وفا وظیفه سلمان
تراست آن شده خوی و مراست این شده عادت

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
خوشا دلی که گرفتار زلف دلبند است
دلی است فارغ و آزاد کو درین بند است
به تیر غمزه مرا صید کرد و می دانم
که هیچ صید بدین لاغری نیفکندست
علاج علت من می کند به شربت صبر
لبت که چاشنی صیر کرده از قند است
فراق بر دل نادان چو کاه برگی نیست
ولیک بر همه دان همچو کو الوند است
طریق بادیه را از شتر سوار مپرس
بیا ببین که به پای پیادگان چند است
حدیث واعظ بلبل کجا سحر شنود
کسی که غنچه صفت گوش دل در آکند ست
میانه من و تو صحبت از چه امروز است
دل مرا ز ازل باز با تو پیوند است
دل از محبت خاصان که بر تواند کند
مگر کسی که دل از جان خویش برکندست
اگر تو ملتفت من شوی وگر نشوی
رعایت طرف بنده بر خداوند است
ز خاک کوی حبیبم مران که سلمان را
بخاک پای و سر کوی یار سوگند است

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مرا ز هر دوجهان حضرت تو مقصود است
که حضرتت به حقیقت مقام محمود است
دریچه نظر و رهگذار خاطر من
جز از خیال تو بر هرچه هست مسدود است
اگر ز دل غرض توست صبر معدوم است
وگر مراد تو از من وفاست موجودست
صبا ز رهگذر کوی توست غالیه سا
بس است باد صبا را اگر همین سود ست
به چهره خاک درت را نمی دهم زحمت
از آنکه چهره به خوناب دیده پالودست
پناه بر دل من به سایه زلفت
چه سایه ایست که بر آفتاب ممدود است
به بندگی از ازل با تو بسته ام عهدی
چگونه ترک کنم عادتی که معهود است
ز شوق بزم تو در دیده و دل سلمان
مدام اشک صراحی و ناله عودست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
هرکه از خود خبری دارد ازو بی خبر است
عشق جایی نبرد پی که ز هستی اثر است
مرد هشیار منم کم خبر از عالم نیست
وین کسی داند کز عالم ما با خبر است
بر سر کوی محبت نتوان پای نهاد
که در آن کوی هر آنجا که نهی پای سر است
جان درین منزل خونخوار ندارد خطری
هر که او را غم جان است به جان در خطر است
جان من همنفس باد سحر خواهد بود
تا ز بویت نفسی در تن باد سحر است
مردم چشم من ار با تو نظر باخت چه شد
عشق بازی صفت مردم صاحب نظر است
خاک بادا سر من گر سر افسر دارم
تا به خاک کف پای تو سرم تاجور است
آخر آن خار که بر رهگذرت نپسندم
بر دل من چه پسندی که تو را رهگذرست
زاهدان باز به قلاشی و رندی مکنید
عیب سلمان که خود او را به جهان این هنر است

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ترکم عرب مثال چنگ بر عذار بست 
مردانه روی بست و دل عاشقان شکست 
ای صبر چون رکاب زمانی بدار پای 
کان شهسوار ترک عنان می برد ز دست 
آنکس که گشت کشته ز سودای چشم تو
خیزد صباح روز قیامت ز خاک مست 
هر کس که در کشاکش عشق توام بدید 
از صحبت کمان قد من چو تیر جست 
رحمت بر آب دیده که چند آنچه راندمش 
دستم ز آستین و ز دامن نمی گسست 
با آنک در میان تو دل بست عالمی 
کس زان میان به غیر کمر طرف بر نبست 
دارم سری و از تو مرا سر دریغ نیست 
پیش تو می نهم من درویش هر چه هست 
ما بی خودیم و مدعیانند بی خبر 
زان می که داده است به ما ساقی الست 
در طیره ام ز طره که گستاخ در رخت 
بنشست و راستی به همه روی کج نشست 
صوفی رفیق زمره اصحاب رهروست 
سلمان ندیم مجلس رندان می پرست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
من خراباتیم و باده پرست
در خرابات مغان عاشق و مست 
گوش بر زمزمه قول بلی 
هوش غارت زده جام الست 
می کشندم چون سبو دوش به دوش 
می دهندم چو قدح دست به دست 
دیدی آن توبه سنگین مرا
که به یک شیشه می چون بشکست
رندی و عاشقی و قلاشی
هیچ شک نیست که در ما همه هست 
ما همان خاک در مصطبه ایم 
معنی و صورت ما عالی و پست 
آن زمان نیز که گردیم غبار 
بر در میکده خواهیم نشست 
همه ذرات جهان می بینیم 
به هوایت شده خورشید پرست 
بود در بند تعلق سلمان 
به کمند تو در افتاد و برست 
ذره ای بود و به خورشید رسید 
قطره ای بود و به دریا پیوست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
غمزه بیمار یار از ناتوانی خوشترست 
قامتش را در طبیعت اعتدالی دیگر است 
چشم بیمار تو در خواب است و ابرو بر سرش 
ای خوشا بیمار کش پیوسته باری بر سر است 
زیر لب با ما حدیثی گو که این بیمار را
مدتی شد کارزوی شربتی زان شکرست 
آفتاب ما  بحمد الله مبارک طالع است 
پادشاه ما به نام ایزد همایون اختر است 
چون هلالش هر زمان جاه و جلالی از نواست 
چون صباحش هر نفس نور و صفایی در خورست 
ناله شبگیر سلمان عاقبت شد کارگر 
بخت بیدارست و دولت یار و همت یاورست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دلی چو زلف تو سر تا به پای جمله شکست 
ز سر برآمده در پا فتاده رفته ز دست 
ز من برید و به زلفت بریده ات پیوست 
به پای خویش آمد به دام و شد پا بست 
زهی لطافت آن قطره ای که مهری یافت 
ربوده گشت و ز تردامنی خویش برست 
تو در حجاب ز چشمم چو ماهی اندر سی 
منم اسیر به زلفت چو ماهی اندر شست 
همین که چشم تو صف های غمزه بر هم زد 
نخست قلب سلیم شکستگان بشکست 
چگونه چشم تو مست است و زلفت آشفته 
چنان به روی تو آشفته ام به بوی تو مست 
ندانم آنکه خبر هست از منت یا نیست 
که نیستم خبر از هر چه در دو عالم هست 
بیار ساقی از آن می که می پرستان را 
به نیم جرعه دردی کند خدای پرست 
وجود خاکی سلمان هزار باره چو خاک 
به باد دادی و زان گرد بر دلت ننشست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
گر بدین شیوه کند چشم تو مردم را مست 
نتوان گفت که در دور تو هشیاری هست 
خوردم از دست تو جامی که جهان جرعه اوست 
هرکه زین دست خورد می برود زود از دست
دارم از بهر دوای غم دل می برکف 
این دوایی است که بی وصل تو دارم در دست 
می زند حلقه زلف تو در غارت جان 
نتوان با سر زلف تو به جانی در بست 
می به هشیار ده ای ساقی مجلس که مرا 
نشیه ای هست هنوز از می باقی الست 
من که صد سلسله از دست غمت می گسلم 
یک سر مو نتوانم ز دو زلف تو گسست 
هر که پیوست به وصلت ز همه باز برید 
وانکه شد صید کمندت ز همه قید برست 
جان صوفی نشد از دود کدورت صافی
نا نشد در بن خمخانه چو دردی بنشست 
با سر زلف تو سودای من امروزی نیست 
ما نبودیم که این سلسله در هم پیوست 
جست سلمان ز جهان بهر میان تو کنار
راستی آنکه ازین ورطه به یک موی بجست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای دل شوریده جان نیست شو از هر چه هست 
کز پی تاراج دل عشق برآورد دست 
منکر صورت نشد عارف معنی شناس
راه به معنی نبرد عاشق صورت پرست 
از پی محنت شود مست محبت مدام 
هر که شراب بلی خورد ز جام الست 
بزم وصال تو را چشم تو خوش ساقی است 
کز نظرش می شود مردم هشیار مست 
خادم نقاش فکر نقش رخت سالها 
خواست که بر لوح جان بندد و صورت نبست 
یک سحر از خواب خوش چشم خوشت بر نخاست 
دست ندادش شبی با تو به خلوت نشست 
از سر من گر قدم باز گرفتی چه شد 
لطف تو صد در گشاد یک در اگر بست بست 
کام دل خویش یافت هر که به درد تو مرد 
درد دل خویش جست هر که ز درد تو جست

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
تا بر نخیزی از سر دنیا و هر چه هست 
با یار خویشتن نتوانی دمی نشست 
امشب چه فتنه بود که انگیخت چشم او 
کاهل صلاح و گوشه نشینان شدند مست 
عاشق ندید در حرم دل جمال یار
بر غیر یار تا در اندیشه در نبست 
صوفی به رقص بر سر کوی بکوفت پای 
عارف ز ذوق بر همه عالم فشاند دست 
ساقی قدح به مردم هشیار ده که من 
دارم هنوز نشوه ای از ساغر الست 
این مطربان راهزن امشب ز صوفیان
خواهند برد خرقه و دستار و هر چه هست 
من جان کجا برم ز کمندش که باد صبح 
جانها بداد تا ز سر زلف او بجست 
صیدی که در کمند تو روزی اسیر شد 
ز اندیشه خلاص همه عمر باز رست 
اصنام اگر به روی تو ماننده اند نیست 
فرقی میان مذهب اسلام و بت پرست 
خواهی که سربلند شوی از هوای او 
سلمان چو خاک در قدم یار گرد پست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -