cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
ای از تو مرا هر نفسی بادی و دردی
دورم به فراق تو ز هر خوابی و خوردی
این سرخی من زردی رخ تست
ورنه من مسکین کیم از سرخی و زردی
بدخواه که بر دوری ما رشک چنین برد
گر با تو بدیدی که نشستیم چه کردی
گو جمله جهان تیغ برآرید که با کس
ما را سر پرخاش نماندست و نبردی
روی از سخن سرد حسودان نتوان تافت
خالی نبود عاشقی از گرمی و سردی
ما را ز جهان جز سخن دوست مگویید
زنهار که این باغ بدادیم بوردی
کاری به از اندیشه آن یار ندیدیم
بشنو که چنین کار برآید ز نوردی
در هیچ قدح بهتر ازین می نتوان یافت
دریاب که هر قطره ازین باده و مردی
ای اوحدی اندیشه مکن ز آتش دوزخ
گر می رسی از خاک در دوست به گردی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
نقشی ز صورت خود هر جا پدید کردی
پس عشق دیدن آن در ما پدید کردی
تا هر کسی نداند سر پرستش تو
وامق بیافریدی عذرا پدید کردی
خورشید را بدادی نوری ز طلعت خود
وز بهر خدمت او جوزا پدید کردی
تا قطره را نباشد از گم شدن هراسی
بر راه باز گشتن دریا پدید کردی
می خواستی که از ما بر ما بهانه گیری
ورنه چرا ز آدم حوا پدید کردی
نوری که شمع گردون از عکس اوست روشن
در نقطه دل ما چون ناپدید کردی
تا دولت وصالت بی وعده ای نباشد
امروز عاشقان را فردا پدید کردی
زان ساغر نهانی بر باده ای که دانی
چون گرم گشت منزل غوغا پدید کردی
از جستن نهانت چون اوحدی زبون شد
در عین بی نشانی خود را پدید کردی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
مرا با جمع رندانی که در دیرند ضم کردی
چو دیر از غیر خالی شد در خلوت بهم کردی
نهادی مجلس بزمی بر آواز رباب و نی
چو لعلت میر مجلس شد به می دادن ستم کردی
به شوخی عقل فرزانه چو ره برد اندر آن خانه
به جای رطل و پیمانه سرش زیر قدم کردی
ز بهر فضل و پیشی من چو کردم با تو خویشی من
دو ساغر بیشتر دادی مرا از خویش کم کردی
مرا با طاق آن ابرو چو دیدی مهر پیوسته
تنم را از بر او طاق و دل را جفت غم کردی
تو بودی مطرب و ساقی تو بودی شاهد باقی
گهم درویش خود خواندی و گاهم محتشم کردی
به خیلی کردی از رخ چون سال بوسه ای کردم
شکایت چون توان کرد از چنان رویی کرم کردی
به دستم جام جم دادی پس از عمری که دم دادی
چه مستی ها کنیم اکنون که می در جام جم کردی
چو دیدی اوحدی را تو به علم عاشقی دانا
میان عالمی او را به عشق خود علم کردی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نظری گر ز سر لطف به کارم کردی
شادمان چون گل و خرم به بهارم کردی
جاودان گفتمی آن خنجر و بازو را شکر
با خود ار زانکه ببری چو شکارم کردی
اگر آن غنچه دهن را سر مهری بودی
در دل از کیسه چرا آن همه خارم کردی
خرم از گل بدر افتادی و بار از گرداب
اگر از راه کرم دست به بارم کردی
تنگ دستم چه شدی گر به وفا دستی تنگ
ز سر لطف در آغوش و کنارم کردی
از درخت قد و باغ رخ تو کم چه شود
دامن ار پر گل و سیب و به و نارم کردی
به غلامی نشمردی دل من شاهان را
با غلامان خود ار دوست شمارم کردی
کاج لعلی ز لبش بستدمی تا بر من
سهل بودی اگر این باده خمارم کردی
نشوی در پی آزار دل من یک روز
گر شبی گوش بدین ناله زارم کردی
پس ازین شام جدایی چه شدی گر سحری
تا به بستان در حجره گذارم کردی
اوحدی گر به قبولی برسیدی ز لبش
زود بر مرکب اقبال سوارم کردی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نگارا یاد می داری که یاد ما نمی کردی
سگان را در بر خود جای و جای ما نمی کردی
چو جانت می سپرد این تن به جز خونش نمی خوردی
چو خوانت می نهاد این دل به جز یغما نمی کردی
نشان درد می دیدی ولی درمان نمی دادی
به کوی وصل می بردی ولی در وا نمی کردی
نخستین روزت ار با من نبودی فتنه اندر سر
چو رخ در پرده پوشیدی دگر پیدا نمی کردی
به پس فردا رسید آن کم به فردا وعده می دادی
چرا فردا همی گفتی چو پس فردا نمی کردی
دلم را می نهی داغی و گرنه در چنین باغی
رخ از خیری نمی بردی دل از خارا نمی کردی
دوای اوحدی جستم ز درد سر بنالیدی
گرت سودای ما بودی چنین صفرا نمی کردی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ببر دل از همه خوبان اگر خردمندی
به شرط آنکه در آن زلف دلستان بندی
هر آن نظر که به دیدار دوست کردی باز
ضرورتست که از دیگران فرو بندی
اگر به تیغ تو را می توان برید از دوست
حدیث عشق رها کن که سست پیوندی
و گر چو شمع نمی گردی از غمش بنشین
که پیش اهل حقیقت به خویش می خندی
هزار نامه به خون جگر سیه کردم
هنوز قاصرم از شرح آرزومندی
بیا که جز تو نظر بر کسی نیفگندم
به خشم اگر چه مرا از نظر بیفگندی
ز بندگی به جفایی چگونه برگردم
که گر به تیغ زنی هم چنان خداوندی
به طیره گر تو مرا صد جواب تلخ دهی
هنوز تلخ نباشد که سر بسر قندی
نشاند تخم وفای تو اوحدی در دل
اگر چه شاخ نشاطین ز بیخ برکندی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بر خسته ای ملامت چندین چه می پسندی
کورا نظر بپوشد شوخی به چشم بندی
ای خواجه فسرده خوبی دلت نبرده
گر درد ما بنوشی بر درد ما نخندی
چون پسته لب ببستم از ذکر شکر او
زان شب که نقل کردیم آن پسته های قندی
در دست کوته ما مهر زر ار نبیند
کی سر نهد به مهری سروی بدان بلندی
دیگر به هیچ آبی در بار و بر نیاید
شاخ سکون و صبرم کز بیخ و بن بکندی
هرکس حکایت خود اندر نبشت لیکن
چون اوحدی که داند سر نیازمندی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
نگارا گر چه می دانم که بس بی مهر و پیوندی
سلامت می فرستم با جهانی آرزومندی
بدان دل کت فرستادم نه ای خرسند می دانم
که گر جان نیز بفرستم نخواهد بود خرسندی
چنین زانم پسندیدی که حال من نمی دانی
ز حالم گر شوی آگه چنان دانم که نپسندی
ز شاخ مهر چون گفتم که بار الفتی چینم
درخت الف ببریدی و بیخ مهر بر کندی
اگر دستت همی خواهم خسی بر پیش من داری
ورت من پای می بوسم ز دست من همی تندی
فرو هشتی به خویش آن زلف را کاشفته می گردد
نه آن بهتر که او را بر چو من دیوانه ای بندی
جهانی را بیفگندی به حسن یک نظر جانا
کزان افتادگان روزی نظر بر کس نیفگندی
بپیوند رفت روز جور و بیداد و ستم جانا
کنون هنگام احسانست و انعام و خداوندی
حدیث تلخ اگر گفتی نرنجید اوحدی را دل
که گر زان تلخ تر نیزش بگویی شربت قندی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
زهی زلف و رخت قدری و عیدی
قمر حسن ترا کمتر معیدی
همه خوبان عالم را بدیدم
بر آن طوبی ندارد کس مزیدی
مراد چرخ ازرق جامه آنست
که باشد آستانت را مریدی
برآن درگه بمیرم بس عجب نیست
به کوی شاهدی گور شهیدی
به گنجی می خرم وصل ترا گر
ز کنجی بر نیاید من یزیدی
شبی در گردنت گویی بدیدم
دو دست خویش چون حبل الوریدی
به مستوری ز مستان رخ مگردان
که بعد از وعده نپسندم وعیدی
هر آحادی چه داند سر عشقت
که همچون اوحدی باید وحیدی
اگر غافل نشد جان تو از عشق
ز دل پرداز او بر خوان نشیدی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
ما با تو رسم یاری گفتیم اگر شنیدی
احوال خود به زاری گفتیم اگر شنیدی
گفتی که باز دارم گوشی به جانب تو
ای بی وفا چه داری گفتیم اگر شنیدی
دردی که هست ما را در دوری تو صد پی
با باد نوبهاری گفتیم اگر شنیدی
نه رونق تو ماندنه سوز دردمندان
تا دیده بر گماری گفتیم اگر شنیدی
صد روز وعده دادی ما را به وصل جانا
روزی همی شماری گفتیم اگر شنیدی
جانیست آن لب تو یک دم بما سپارش
آیین جان سپاری گفتیم اگر شنیدی
اصل محبت از ما پرسی که چیست هر دم
مهرست و سازگاری گفتیم اگر شنیدی
گفتی که اوحدی را روزی بر خود آرم
گویی ولی نیاری گفتیم اگر شنیدی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
دیده بسیار نگه کرد به هر بام و دری
بجزو در نظر عقل نیامد دگری
خبر محنت ما در همه آفاق برفت
که چه دیدیم ز دست ستم بی خبری
ای که چون باد بهر گوشه گذاری داری
خود چه بادی که ازین گوشه نداری گذری
نه قضایی بسر عمر من آمد ز غمت
که از آن یاد توان کرد به عمری قدری
سفرم هم به سر کوی تو خواهد بودن
گر بیابم ز کمند تو جواز سفری
زان درختی که درین باغچه بالای تو کشت
آه اگر دست تمنا برسیدی ببری
دیر تا بر کمر تست دو چشمم چون طرف
بیش ازین طرف نشاید که بود بر کمری
رفتن مهر تو از سینه من ممکن نیست
همچو نامی که کسی نقش کند بر حجری
هیچ دانی سر من بر سر کوی تو چنین
به چه تشبیه توان کرد به خاکی و دری
هر شب از درد فراق تو بگریم تا روز
عجب ای گریه شبها که نکردی اثری
گر دل اوحدی از درد تو خون شد نه عجب
کار عشقست و میسر نشود بی جگری

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
روی در پرده و از پرده برون می نگری
پرده بردار که داریم سر پرده دری
خلق بر ظاهر حسن تو سخنها گویند
خود ندانند که از کوی تصور بدری
هر کسی روی ترا بر حسب بینش خویش
نسبتی کرده به چیزی و تو چیز دگری
لاله خوانند ترا آه ز تاریک دلی
سرو گویند ترا وای ز کوته نظری
تو به نظاره و برجستن رویت جمعی
متفرق شده در هر طرف از بی بصری
عشق ارباب هوی وه که چه ناخوش هوسست
گله دیو دوان در پی یک مشت پری
اوحدی را ز فراقت نفسی بیش نماند
آه اگر چاره بیچارگی او نبری

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
باغ بهشت بیند بی داغ انتظاری
آن کش ز در درآید هر لحظه چون تو یاری
بر صیدگاه دولت نگرفته اند هرگز
شاهان به باز و شاهین زین خوب تر شکاری
چون بلبل ار بنالم واجب کند کزین سان
در دامن دل من نگرفته بود خاری
بر دل گذر نمی کرد این روز نامرادی
وقتی که بود ما را روزی و روزگاری
ایمن نمی نشینم کاسان دهد بکشتن
چون ما پیادگان را وانگه چنین سواری
همچون علف برآیند از گورم استخوانها
بعد از من ار کنی تو بر خاک من گذاری
با من مرو که خصمم عیبت کند چو بیند
من پیر گشته وانگه در دست ازین نگاری
این راز چون بدارم پنهان که یافت شهرت
ذکرم به هر زبانی نامم به هر دیاری
با دل چو گفتم ای دل کاری کنیم زین پس
گفت اوحدی نیابی بهتر ز عشق کاری

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
پادشاهست آنکه دارد در چنین خرم بهاری
ساقیی سرمست و جامی مطربی موزون و یاری
نوش کن جام صبوح و کوش کز شاخ گل تر
بلبلی هر دم بنالد بلکه چون بلبل هزاری
چون به دستم باده دادی شیر گیرم کن به شادی
تا توانم صید کردن گر به دست افتد شکاری
آمد آن موسم که هر کس با دلارامی که دارد
باده نوشد در میان باغ و ما نیز از کناری
دست بستان را ز هر دستی نگاری بست گیتی
تا تو بنشینی و بنشانی ز هر دستی نگاری
بر مثال لاله دارم سینه ای پر خون که از وی
ناله زارم برآید چون ببینم لاله زاری
ای که غافل می نشینی سوی صحرا رو که بینی
کرده با دو ابر پر گل دامن هر کوه و غاری
هر کرا هست اختیاری گو همی کن چاره خود
چاره ما صبر باشد چون نداریم اختیاری
عامیان در شغل و جستی زاهدان در کبر و هستی
عاشقان در عشق و مستی تا بود هر کس بکاری
من به آب می بشویم نام خود تا در قیامت
چون شمار خلق باشد من نباشم در شماری
من چو نرگس برنگیرم ز آب پی چندان که باشد
سوسنی در پای سروی سبزه ای بر جویباری
از گنه کاران که داند مجرمی را گو بخواند
آنکه میداند شکفتن این چنین گلها ز خاری
این غزل می خوان و در وی اوحدی را یاد می کن
گر بود فصل بهارت در گلستانها گذاری

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U - -
ز تورانیان تنگ چشمی سواری
در ایران به زلف سیه کرد کاری
که کافر نکردست بر دین پرستی
که دشمن نکردست با دوستداری
دهانش خموشی لبش باده نوشی
سرش پر خروشی میان پود و تاری
به چهره چراغی به رخساره باغی
به سیرت بهشتی به صورت بهاری
ستم را به سختی دلش پایمردی
طرب را به نرمی تنش دستیاری
به بالا چو سروی برفتن تذروی
به پیکار شاهی به پیکر نگاری
سیاووش رویی فرنگیس مویی
فریبرز شکلی فریدون شعاری
نه جمشید لیکن هرش بنده میری
نه ضحاک لیکن هرش زلف ماری
اگر شعر گویی در آن غمزه زیبد
و گر هوش بندی در آن زلف باری
کزین بیژنی را بدوزد به تیری
وزان رستمی را ببند به تاری
شماری گر از بیدلانش بگیری
نگیری دل اوحدی در شماری

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
ساقی بده شرابم کندر چنین بهاری
نتوان شراب خوردن بی مطربی و یاری
یاری لطیف باید گوینده ای موافق
تا می تواند از تن کردن بدل گذاری
آن کش نشسته باشد در خانه لاله رویی
حاجت نباشد او را رفتن به لاله زاری
چون تاختن کند غم آهنگ سبزه ای کن
بر گرد او کشیده از بید و گل حصاری
آن ترک را به مستی امروز در میان کش
ور در میان نیاید آخر کم از کناری
عیبم مکن که دیگر مشکل خلاص یابد
او را کزین گلستان دامن گرفت خاری
این هفته با حریفان من کار آب کردم
چون آب کارگر شد از من مجوی کاری
آن ماه با حریفی هر شب شراب نوشد
تا جام او نباشد بی کلفت خماری
گل گر به رغم سنبل بر خال دل نبندد
در بلبلان نیفتد زان گونه خار خاری
چون چشم من نگردی ابری به گلستانی
چون اوحدی ننالد مرغی ز شاخساری

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
من به هر جوری نخواهم کرد زاری
زانکه دولت باشد از خوی تو خواری
گفته ای خونت بریزمسهل باشد
بعد ازین گر بر سرم شمشیر باری
گو بیاموز ابر نیسانی ز چشمم
اشک باریدن در آن شبهای تاری
بر ندارم سر ز خاک آستانت
من خود این خیر از خدا خواهم به زاری
با تو خواهم گفت هر جوری که کردی
گر نخواهی عذرم آخر شرم داری
اوحدی مقبل شود در هر دو عالم
ار قبولش می کنی روزی به یاری

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - -
ترا می زیبد از خوبان غرور و ناز و تن داری
که عنبر بر بیاض سیم و سنبل بر سمن داری
چو گفتم عاشقم بر تو شدی بر خون من چیره
نمی رنجم کنون از توکه این شوخی ز من داری
دل ار تو خواستی دادم دل مجروح و جان بر سر
چو بردی بی سخن جانم دگر با من سخن داری
مرا در جامه می جویی نیابی جز خیال از من
چه جای جامه کین جا تو شهیدان در کفن داری
دلاویزی و دلبندینمی دارم شکیب از تو
که بالایی چو سروت هست و زلفی چون رسن داری
نظیر زلف هندوی تو گر گویم خطا باشد
گه از شامش سحر خیزد گه از چینش ختن داری
درختان چمن را پای نابوسیده نگذارم
به حکم آنکه گاهی تو گذاری در چمن داری
چو گل چاکست پیراهن بسی کس را و دل پرخون
از آن اندام همچون گل که اندر پیرهن داری
به دشنام و جفا جانا میازار اوحدی را دل
ازان خلق خلق بگذار چون حسن حسن داری

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
شب هجرانت ای دلبر شب یلداست پنداری
رخت نوروز و دیدار تو عید ماست پنداری
قدم بالای چون سرو تو خم کردست و این مشکل
که بالای تو گر گوید نکردم راست پنداری
دمی نزدیک مهجوران نیایی هیچ و ننشینی
طریق دلنوازی از جهان برخاست پنداری
دلت سختست و مژگان تیر در کار من مسکین
بدان نسبت که مژگان خار و دل برجاست پنداری
خطا زلفت کند آخر دلم را در گنه آری
جنایت خود کنی و آنگاه جرم از ماست پنداری
ز هجر عنبر زلف و فراق درد دندانت
دو چشم اوحدی هر شب یکی دریاست پنداری

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
برون کردی مرا از دل چو دل با دیگری داری
کجا یادآوری از من که از من بهتری داری
چه محتاجی به آرایش که پیش نقش روی تو
کس از حیرت نمی داند که بر تن زیوری داری
من مسکین سری دارم فدای مهرتست ار چه
تو صد چون من به هر جایی و هر جایی سری داری
نشاید پر نظر کردن به رویت کان سعادت را
مبارک ناظری باید که نیکو منظری داری
نثار تست سیم اشک من لیکن کجا باشد
بر توسیم را قدری که خود سیمین بری داری
شکایت کردم از جور تو یاران را و گفتندم
برو بارش به جان می کش که نازک دلبری داری
چو فرهاد اوحدی دانم که روزی بر سر کویت
ببازد جان شیرین را که شیرین شکری داری

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
هر به عمری نزد خود روزی به مهمانم بری
پرده پیش رخ ببندی پس در ایوانم بری
خود نخواهی هیچ وقتم ور بخوانی ساعتی
خون چشم من بریزی تا که بر خوانم بری
دست بیرون آوری از پرده چون گویی سخن
تا بیندازی ز پای آنگه به دستانم بری
نام من بدنام گویی تا میان مرد و زن
راز من پیدا کنی وانگاه پنهانم بری
گر ندانم راه بام از آفتاب روی خود
در فرستی پرتو و چون ذره در بانم بری
ره نمایی هر زمان با کیش و قربانم بده
چون من اندر ده شوم بی کیش و قربانم بری
ناخلف شد نام من بس کز دکان بگریختم
این زمان سودی ندارد گر به دکانم بری
چون امانت ها که دادی گم شد اندر دست من
مفلسی بر دست گیرم تا به زندانم بری
گر به قاضی می برند آنرا که مستی می کند
من خرابی می کنم تا پیش سلطانم بری
چون به همراهی قبولم کردی ار سر می رود
دستت از دامان ندارم تا به پایانم بری
اوحدی را گر دهی دم یا بری دل حاکمی
من چنین نادان نیم کینم دهی آنم بری

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
او شوی چو خود را تو از میانه بر گیری
در بها بیفزایی تا بهانه بر گیری
سنگ و شانه ای باید تا ز پا و سر گویی
پا و سر چو گم گردد سنگ و شانه برگیری
گر مقیم درگاهی خاک شو که در ساعت
گردنت زند گر سر ز آستانه برگیری
دام شرک را دانه جز تو کس نمی بینم
گر ز دام در خوفی دم ز دانه برگیری
در سلوک این منهج گر به صدق می کوشی
تا ز راه دربندی دل ز خانه برگیری
گر چوما نه بی برگی ساغری بیاشامی
هم چمان برون آیی هم چمانه برگیری
اوحدی خطا باشد قول جز درین پرده
گر صواب می جویی این ترانه برگیری

وزن: فاعِلُنْ مَفاعیلُنْ فاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: مقتضب مثمن مطوی مقطوع
نشانه‌های عروضی: - U - | U - - - | - U - | U - - -
بر من نمی نشینی نفسی به دلنوازی
بنشین دمی که خون شد دل من ز چاره سازی
همه سر بر آستان تو نهاده ایم تا خود
تو رخ که بر فروزی و سر که بر فرازی
منت ای کمر چه گوی که بر آن میان لاغر
چه لطیف می نمایی چه شگرف می برازی
غرض تو کشتن ماست و گرنه از چه معنی
رخ خوب می نگاری سر زلف می ترازی
چو رود ز بوسه تو سخنی سخن نگویم
که حدیث تنگ دستان نبود چنان نمازی
جگر من مسلمان بخوری بدان توقع
که شود به کشتن من دل کافر تو غازی
دل من بسوخت زلف تو گمان نبرده بودم
که حدیث ما و زلف تو کشد بدین درازی
من ازین بلا و محنت نه شگفت اگر بنالم
تو بدان جمال و خوبی چه کنی اگر ننازی
مکنید عیب چندین اگرش نگاه کردم
که ازو نمی شکیبممن بیدل نیازی
شدن از پی لطیفان و به خود نگاه کردن
نه نشان عاشقانست و نه رسم عشقبازی
به کجا برم شکایت بکه گویم این حکایت
که تو شمع جمع و آنگه دل اوحدی گدازی

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
ز برنا پیشگان آموز و رندان رسم سربازی
گرت سودای آن دارد که عشق آن پسر بازی
جهان بر دشمنان بفروش و عشق دوستان بستان
که مقصود از جهان عشقست و باقی سر بسر بازی
حریف سیم کش باید که در سیمین بران پیچد
که وصل یار سیمین بر نیابی جز به زر بازی
نخست آگاه کن خود را چو بازی نرد درد او
که زودت مات گرداند غمش گر بی خبر بازی
نمی باید که از ناوک نظر بر هم نهی هرگز
گرت با روی او باشد تمنای نظربازی
دلت خود برد و گر زین پس سرت سودای او دارد
چنان باید که گر جانت بخواهد بی جگر بازی
اگر روزی سرش خواهی بنه گردن به رنجوری
که گر رنجور او باشی کنی با گل شکربازی
چو داغ مهر او داری منه بر دیگری خاطر
که با او زشت باشد گر هوس جای دگر بازی
نخواهی مرد آن بودن که گردی گرد عشق او
مگر چون اوحدی وقتی که هر چه هست در بازی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
دل من دردمند تست درمانش نمی سازی
دلت بر وی نمی سوزد به فرمانش نمی سازی
تنم را خون دل خوردی و ترکش می کنی اکنون
عجب دارم ز کیش تو که قربانش نمی سازی
ز کار من همی پرسی که چونست آن نمی دانم
به دشواری کشید این کار و آسانش نمی سازی
لبت یک روز بوسی گفتخواهم داد سالی شد
عجب گر باز از آن کشتن پشیمانش نمی سازی
ترا تا تیر مژگان در کمان ابروان آمد
ندیدم سینه ای کآماج پیکانش نمی سازی
دلم را بارها گفتی که سامانی دهی اکنون
چو شد سرگشته می بینم که سامانش نمی سازی
نمودی کاوحدی را جمع خواهم داشتن اکنون
نباشی جمع تا روزی پریشانش نمی سازی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
عالمی را به فراق رخ خود می سوزی
تا خود از جمله کرا وصل تو باشد روزی
دل سخت تو به جز کینه نورزد با ما
چون به دل کینه کشی پس به چه مهر اندوزی
خار این کوه و بیابان همه سوزن باید
تا تو این پرده که بر ما بدریدی دوزی
نسبت گل بتو می کردم و عقلم می گفت
پیش خورشید نشاید که چراغ افروزی
وقت آن بود که دل بر خورد از لعل لبت
چرخ پیروزه نمی خواست مرا پیروزی
شب هجران ترا صبح پدیدار نبود
گر خیال رخ خوب تو نکردی روزی
اوحدی بر رخ این تازه جوانان بی زر
عشق رسوا بود آنگاه به پیر آموزی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
هزار بار بگفتم که به ز جان عزیزی
اگر چه خون دل من هزار بار بریزی
مرا سریست کزان خاک آستانه نریزم
اگر تو بر سرم آن خاک آستانه ببیزی
شبم به وعده فردای خودنشانی و چون من
در انتظار نشینم تو روزها بگریزی
میان ما و تو کاری کجا ز پیش برآید
که من تواضع و خدمت کنم تو تندی و تیزی
مگر تو با من مسکین سری ز لطف درآری
و گرنه پای عتابت که دارد از تو ستیزی
طبیب شهر همانا علاج و چاره نداند
مرا که مهر جبلی شدست و عشق غریزی
به دوست تحفه فرستند چیزها من مسکین
ترا چه تحفه فرستم که بهتر از همه چیزی
عجب مدار که پیشت چراغ را بنشانم
که شمع نیز در آن شب نشسته به که تو خیزی
اگر بضاعت مزجاة اوحدی نکنی رد
روا بود که ز خوبان مصر ماتو عزیزی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
باز آمدی که خونم بر خاک در بریزی
توفان موج خیزم زین چشم تر بریزی
هر ساعتی به شکلی هر لحظه ای بینگی
دوداز دلم برآری خون از جگر بریزی
گر تشنه ای به خونم حاکم توییولیکن
در پای خویش ریزشروزی اگر بریزی
مانند آفتابی کز بس شعاع خوبی
چون دیده بر تو دوزم نور از نظر بریزی
در شهر اگر نماند شکر چه غم که روزی
لعل تو گر بخندد شهری شکر بریزی
بالله که برنگیرم سر ز آستانه تو
گر خنجرم چو باران بر فرق سر بریزی
صد نوبت اوحدی را خون ریختی و گر تو
آنی که می شناسم بار دگر بریزی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
جهد بکن تا که به جایی رسی
درد بکش تا به دوایی رسی
بر سر آن کوچه بسی برگهاست
خیز و برو تا به نوایی رسی
پیرهنی چاک نکردی به عشق
کی ز بر او به قبایی رسی
تا نشوی فارغ و یکتا کجا
از سر آن زلف بتایی رسی
بس که به بوسی تو زمینش ز دور
تا که به بوسیدن پایی رسی
گر تو درآیی ز پی کاروان
زود به آواز درایی رسی
از صف دل دور مشو زانکه تو
هم ز دل خود به صفایی رسی
ای که به مخلوق چنین غره ای
خود چه کنی گربه خدایی رسی
خواجه ترا چون ز غلامان شمرد
گر نگریزی به بهایی رسی
یوسف خود را بتوانی ربود
گر به چنین گرگ ربایی رسی
اوحدیا سایه ز ما برمگیر
گر به چنین ظل همایی رسی

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
تو از رنگی که بر گردی کجا همرنگ ما باشی
که ما را می رسد رندی و بی باکی و قلاشی
بدین ریش تراشیده قلندر کی شوی چون تو
جوالی موی در پوشی و مشتی پشم بتراشی
ازین صورت چه می خواهی دوای سیرت بد کن
که تقصیری نکرد ایزد درین صورت به نقاشی
کجا شیرین شود کام تو از حلوای خرسندی
که مانند نمکدان در قفای سفره آشی
ترا با دیگران جنگست و دشمن در بن خانه
به گرد نفس خود بر گرد اگر در بند پرخاشی
گرت سرسبزیی باید درین صورت به صدق دل
به آب دیده باید کرد سال و ماه فراشی
به درویشی و مسکینی چو دستت می دهد چیزی
چرا در پای درویشان و مسکینان نمی پاشی
تو بر کن چشم معنی را و بنگر نیک تا با خود
چه رخ پوشیدگان بینی ز هر سویی به جماشی
بسان اوحدی این جا بنه در نیستی گردن
که کاری بر نمی آید ز خود بینی و بواشی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بخت یار ما باشد گر تو یار ما باشی
از میان بنگریزی در کنار ما باشی
دل چو در بلا افتد رحمتی کنی بر دل
غم چو فتنه انگیزد غمگسار ما باشی
چشمت ار کمان گیرد پایمرد دل گردی
زلفت ار کمین سازد دستیار ما باشی
چون به روز هجرانم رخ ز من نپیچانی
چون شب گریز آید یار غار ما باشی
خود کجا روا باشد این که ما بدین گونه
از تو دور وآنگهی تو هم در دیار ما باشی
کار دیگران از تو راست گشت صد نوبت
ساعتی چه کم گردد گر بکار ما باشی
جای آشتی بگذار گر به جنگ می آیی
آن چنان مکن کاخر شرمسار ما باشی
زان ما شو ای دلبر تا ز دست هجرانت
چون اجل فراز آید یادگار ما باشی
عارت آید از شوخی با کسی وفا کردن
ترسی از وفاورزی در شمار ما باشی
اوحدی چو از تو شد آن خویش دان او را
تا چو نام خود گویم افتخار ما باشی

وزن: فاعِلُنْ مَفاعیلُنْ فاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: مقتضب مثمن مطوی مقطوع
نشانه‌های عروضی: - U - | U - - - | - U - | U - - -
ز راه دوستی گفتم دلم را چاره بر باشی
چه دانستم که در کارم ز صد دشمن بتر باشی
دل سخت تو کی بخشد بر آب چشم بیدارم
چو آنساعت که من گریم تو در خواب سحر باشی
گرم روزی دهی کشتن به زاری بنده فرمانم
به شرط آنکه آنروزم تو نیز اندر نظر باشی
نجویی هرگزم وآنگه که جویی پیش در باشم
ولی روزیکه من جویم ترا جای دگر باشی
چه دانستم که از حالم نخواهی با خبر بودن
من این خواری بدان دیدم که میگفتم مگر باشی
ترا از حال محنت های من وقتی خبر باشد
که عمری بیدل و صبر و قرار و خواب و خور باشی
فدای خاک پایت گر کنم صد سر به یک ساعت
نبندد صورت آنم که با من سر بسر باشی
ترا اندر شبستانش نباشد اوحدی باری
مگر بر آستان او نشینی خاک در باشی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
سنت آنست که خاک کف پایش باشی
فرض واجب که به فرمان و برایش باشی
گر نخواهی که به حسرت سر انگشت گزی
در پناه رخ انگشت نمایش باشی
ماه را دیدم و گفتم تو بگیری جایش
بازگفتم تو نه آنی که به جایش باشی
گرهی بازکن از بند دو زلفش به نیاز
ای دل آنروز که در بند گشایش باشی
اوحدی دست بدار از سخن دوست که او
به وفا سر ننهد گر تو خدایش باشی
گر به رنج غم او کوفته گردی صد بار
بوی آن نیست که در صحن سرایش باشی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -