cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
تماشا می کند هر دم دلم در باغ رخسارش
به کام دل همی نوشد می لعل شکر بارش
دلی دارم مسلمانان چو زلف یار سودایی
همه در بند آن باشد که گردد گرد رخسارش
چه خوش باشد دل آن لحظه که در باغ جمال او
گهی گل چیند از رویش گهی شکر ز گفتارش
گهی در پای او غلتان چو زلف بی قرار او
گه از خال لبش سرمست همچون چشم خونخوارش
از آن خوشتر تماشایی تواند بود در عالم
که بیند دیده عاشق به خلوت روی دلدارش
چنان سرمست شد جانم ز جام عشق جانانم
که تا روز قیامت هم نخواهی یافت هشیارش
بهار و باغ و گلزار عراقی روی جانان است
ز صد خلد برین خوشتر بهار و باغ و گلزارش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بکشم به ناز روزی سر زلف مشک رنگش
ندهم ز دست این بار اگر آورم به چنگش
سر زلف او بگیرم لب لعل او ببوسم
به مراد اگر نترسم ز دو چشم شوخ شنگش
سخن دهان تنگش بود ار چه خوش ولیکن
نرسد به هر زبانی سخن دهان تنگش
چون نبات می گدازم همه شب در آب دیده
به امید آنکه یابم شکر از دهان تنگش
بروم ز چشم مستش نظری تمام گیرم
که بدان نظر ببینم رخ خوب لاله رنگش
چو کمان ابروانش فکند خدنگ غمزه
چه کنم که جان نسازم سپر از پی خدنگش
زلبش عتاب یارب چه خوش استصلح اوخود
بنگر چگونه باشد چو چنین خوش است جنگش
دلم آینه است و در وی رخ او نمی نماید
نفسی بزن عراقی بزدا به ناله زنگش

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
نرسد به هر زبانی سخن دهان تنگش
نه به هر کسی نماید رخ خوب لاله رنگش
لب لعل او نبوسد به مراد جز لب او
رخ خوب او نبیند به جز از دو چشم شنگش
لب من رسیدی آخر ز لبش به کام روزی
شدی ار پدید وقتی اثر از دهان تنگش
به من ار خدنگ غمزه فگند چه باک لیکن
سپرش تن است ترسم که بدو رسد خدنگش
چو مرا نماند رنگی همه رنگ او گرفتم
که جهان مسخرم شد چو برآمدم به رنگش
منم آفتاب از دل که ز سنگ لعل سازم
منم آبگینه آخر که کند خراب سنگش
ز میان ما عراقی چو برون فتاد حالی
پس ازین نمانده ما را سرآشتی و جنگش

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
صلای عشق که ساقی ز لعل خندانش
شراب و نقل فرو ریخته به مستانش
بیا که بزم طرب ساخت خوان عشق نهاد
برای ما لب نوشین شکر افشانش
تبسم لب ساقی خوش است و خوشتر از آن
خرابیی که کند باز چشم فتانش
به یک کرشمه چنان مست کرد جان مرا
که در بهشت نیارد به هوش رضوانش
خوشا شراب و خوشا ساقی و خوشا بزمی
که غمزه خوش ساقی بود خمستانش
ازین شراب که یک قطره بیش نیست که تو
گهی حیات جهان خوانی و گهی جانش
ز عکس ساغر آن پرتوی است این که تو باز
همیشه نام نهی آفتاب تابانش
ازین شراب اگر خضر یافتی قدحی
خود التفات نبودی به آب حیوانش
نگشت مست به جز غمزه خوش ساقی
ازان شراب که در داد لعل خندانش
نبود نیز به جز عکس روی او در جام
نظارگی که بود همنشین و همخوانش
نظارگی به من و هم به من هویدا شد
کمال او که به من ظاهر است برهانش
عجب مدار که چشمش به من نگاه کند
برای آنکه منم در وجود انسانش
نگاه کرد به من دید صورت خود را
شد آشکار ز آیینه راز پنهانش
عجب چرا به عراقی سپرد امانت را
نبود در همه عالم کسی نگهبانش
مگر که راز جهان خواست آشکارا کرد
بدو سپرد امانت که دید تاوانش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
کردم گذری به میکده دوش
سبحه به کف و سجاده بر دوش
پیری به در آمد از خرابات
کین جا نخرند زرق مفروش
تسبیح بده پیاله بستان
خرقه بنه و پلاس درپوش
در صومعه بیهده چه باشی
در میکده رو شراب می نوش
گر یاد کنی جمال ساقی
جان و دل و دین کنی فراموش
ور بینی عکس روش در جام
بی باده شوی خراب و مدهوش
خواهی که بیابی این چنین کام
در ترک مراد خویشتن کوش
چون ترک مراد خویش گیری
گیری همه آرزو در آغوش
گر ساقی عشق از خم درد
دردی دهدت مخواه سر جوش
تو کار بدو گذار و خوش باش
گر زهر تو را دهد بکن نوش
چون راست نمی شود عراقی
این کار به گفت و گوی خاموش

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
باز غم بگرفت دامانم دریغ
سر برآورد از گریبانم دریغ
غصه دم دم می کشم از جام غم
نیست جز غصه گوارانم دریغ
ابر محنت خیمه زد بر بام دل
صاعقه افتاد در جانم دریغ
مبتلا گشتم به درد یار خود
کس نداند کرد درمانم دریغ
در چنین جان کندنی کافتاده ام
چاره جز مردن نمی دانم دریغ
الغیاث ای دوستان رحمی کنید
کز فراق یار قربانم دریغ
جور دلدار و جفای روزگار
می کشد هر یک دگرسانم دریغ
گرچه خندم گاه گاهی همچو شمع
در میان خنده گریانم دریغ
صبح وصل او نشد روشن هنوز
در شب تاریک هجرانم دریغ
کار من ناید فراهم تا بود
در هم این حال پریشانم دریغ
نیست امید بهی از بخت من
تا کی از دست تو درمانم دریغ
لاجرم خون خور عراقی دم به دم
چون نکردی هیچ فرمانم دریغ

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
حبذا عشق و حبذا عشاق
حبذا ذکر دوست را عشاق
حبذا آن زمان که پرده عشق
بیخود از سر کنند با عشاق
نبرند از وفا طمع هرگز
نگریزند از جفا عشاق
خوش بلایی است عشق از آن دارند
دل و جان را درین بلا عشاق
آفتاب جمال او دیدند
نور دادند از آن ضیا عشاق
داده اند اندرین هوس جان ها
چون سکندر در آن هوا عشاق
بگشادند در سرای وجود
دری از عالم صفا عشاق
ای عراقی چو تو نمی دانند
این چنین درد را دوا عشاق

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
بیا که خانه دل پاک کردم از خاشاک
درین خرابه تو خود کی قدم نهی حاشاک
به لطف صید کنی صدهزار دل هر دم
ولی نگاه نداری تو خود دل غمناک
کدام دل که به خون در نمی کشد دامن
کدام جان که نکرد از غمت گریبان چاک
دل مرا که به هر حال صید لاغر توست
چو می کشیش میفگن ببند بر فتراک
کنون اگر نرسی کی رسی به فریادم
مرا که جان به لب آمد کجا برم تریاک
دلم که آینه ای شد چرا نمی تابد
درو رخ تو همانا که نیست آینه پاک
چو آفتاب بهر ذره می نماید رخ
ولیک چشم عراقی نمی کند ادراک

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بیا که خانه دل پاک کردم از خاشاک
درین خرابه تو خود کی قدم نهی حاشاک
هزار دل کنی از غم خراب و نندیشی
هزار جان به لب آری ز کس نداری باک
کدام دل که ز جور تو دست بر سر نیست
کدام جان که نکرد از جفات بر سر خاک
دلم که خون جگر می خورد ز دست غمت
در انتظار تو صد زهر خورده بی تریاک
کنون که جان به لب آمد مپیچ در کارم
مکن که کار من از تو بماند در پیچاک
نه هیچ کیسه بری همچو طره ات طرار
نه هیچ راهزنی همچو غمزه ات چالاک
به طره صید کنی صدهزار دل هر دم
به غمزه بیش کشی هر نفس دو صد غمناک
دل عراقی مسکین که صید لاغر توست
چو می کشیش میفگن ببند بر فتراک

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دلی که آتش عشق تواش بسوزد پاک
ز بیم آتش دوزخ چرا بود غمناک
به بوی آنکه در آتش نهد قدم روزی
هزار سال در آتش قدم زند بی باک
گرت بیافت در آتش کجا رود به بهشت
و گر چشد ز کفت زهر کی خورد تریاک
مرا که نیست ازین آتشم مگر دودی
فرو گرفت زمین دلم خس و خاشاک
کجاست آتش شوقت که در دل آویزد
چنان که برگذرد شعله دلم ز افلاک
ز شوق در دل من آتشی چنان افروز
که هر چه غیر تو باشد بسوزد آن را پاک
اگر بسوخت عراقی دل تو زین آتش
ببار آب ز چشم و بریز بر سر خاک

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
گر آفتاب رخت سایه افکند بر خاک
زمینیان همه دامن کشند بر افلاک
به من نگر که به من ظاهر است حسن رخت
شعاع خور ننماید اگر نباشد خاک
دل من آینه توست پاک می دارش
که روی پاک نماید بود چو آینه پاک
لبت تو بر لب من نه ببار و بوسه بده
چو جان من به لب آمد چه می کنم تریاک
به تیر غمزه مرا می زنی و می ترسم
که بر تو آید تیری که می زنی بی باک
برای صورت خود سوی من نگاه کنی
برای آنکه به من حسن خود کنی ادراک
مرا به زیور هستی خود بیارایی
و گرنه سوی عدم نظر کنیحاشاک
اگر نبودی بر من لباس هستی تو
ز بی نیازی تو کردمی گریبان چاک
مده ز دست به یک بارگی عراقی را
کف تو نیست محیطی که رد کند خاشاک

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
تنگ آمدم از وجود خود تنگ
ای مرگ به سوی من کن آهنگ
بازم خر ازین غم فراوان
فریاد رسم ازین دل تنگ
تا چند آخر امید یابیم
تا کی به امید بوی یا رنگ
کی بود که ز خود خلاص یابم
فارغ گردم ز نام و از ننگ
افتادم در خلاب محنت
افتان خیزان چو لاشه لنگ
گر بر در دوست راه جویم
یک گام شود هزار فرسنگ
ور جانب خود کنم نگاهی
در دیده من فتد دو صد سنگ
ور در ره راستی روم راست
چون در نگرم روم چو خرچنگ
ور زانکه به سوی گل برم دست
آید همه زخم خار در چنگ
دارم گله ها ولی نه از دوست
از دشمن پر فسون و نیرنگ
با دوست مرا همیشه صلح است
با خود بود ار بود مرا جنگ
این جمله شکایت از عراقی است
کو بر تن خود نگشت سرهنگ

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
در جام جهان نمای اول
شد نقش همه جهان ممثل
خورشید وجود بر جهان تافت
گشت آن همه نقش ها مشکل
یک روی و هزار آینه بیش
یک مجمل و این همه مفصل
بگذر تو ازین قیود مشکل
تا مشکل تو همه شود حل
هست این همه نقش ها و اشکال
نقش دومین چشم احول
در نقش دوم اگر ببینی
رخساره نقشبند اول
معلوم کنی که اوست موجود
یابی همه چیزها مخیل
اشکال عراقی ار نبودی
گشتی همه مشکلات منحل

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
ای دیده بدار ماتم دل
کو در خطری فتاد مشکل
خون شد ز فراق یار و از یار
جز خون جگر دگر چه حاصل
عمری بتپید بر در یار
آن خسته جگر چو مرغ بسمل
چون دید به عاقبت که دلدار
در خانه او نکرد منزل
دل در پی وصل یار جان داد
و آن یار نشد دریغ حاصل
بر خاک درش فتاد و جان داد
آن قطره خون که خوانیش دل
چون یاور نیست بخت با ما
از بهر چه می سرشتمان گل
ای کاش که بود ما نبودی
کز بودن ماست کار باطل
ای یار مبر ز من به یک بار
پیوسته ازین شکسته مگسل
در بحر فراق تو فتادم
دریاب مگر فتم به ساحل
مگذار که هم چنین بماند
بیچاره عراقی از تو غافل

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
مبند ای دل به جز در یار خود دل
امید از هر که داری جمله بگسل
ز منزلگاه دونان رخت بربند
ورای هر دو عالم جوی منزل
برون کن از درون سودای گیتی
ازین سودا به جز سودا چه حاصل
منه دل بر چنین محنت سرایی
که هرگز زو نیابی راحت دل
دل از جان و جهان بردار کلی
نخست آنگه قدم زن در مراحل
که راهی بس خطرناک است و تاریک
که کاری سخت دشوار است و مشکل
نمی بینی چو روی دوست باری
حجابی پیش روی خود فروهل
ز شوق او تپان می باش پیوست
میان خاک و خون چون مرغ بسمل
چو روی حق نبینی دیده بر دوز
نباید دید باری روی باطل
تو هم بربند بار خود از آنجا
که همراهانت بربستند محمل
قدم بر فرق عالم نه عراقی
نمانی تا درینجا پای در گل

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
خوشتر از خلد برین آراستند ایوان دل
تا به شادی مجلس آراید درو سلطان دل
هم ز حسن خود پدید آرد بهشت آباد جان
هم به روی خود برآراید نگارستان دل
در سرای دل چو سلطان حقیقت بار داد
صف زدند ارواح عالم گرد شادروان دل
جسم چبود پرده ای پرنقش بر درگاه جان
جان چه باشد پرده داری بر در جانان دل
عقل هر دم نامه ای دیگر نویسد نزد جان
تا بود فرمان نویسی در بر دیوان دل
مرغ همت برتر از فردوس اعلی زان پرد
تا مگر یابد نسیم روضه رضوان دل
حسن بی پایان دل گرد جهان ظاهر شود
هر که را چشمی بود باشد چو جان حیران دل
خضر جان گرد سرابستان دل گردد مدام
تا خورد آب حیات از چشمه حیوان دل
سر بر آر از جیب وحدت تا ببینی آشکار
صدره نه توی عالم کوته از دامان دل
ظاهر و باطن نگه کن اول و آخر ببین
تا تو را روشن شود کز چیست چار ارکان دل
طاق ایوانش خم ابروی جانان من است
قبله جان من آمد زین قبل ایوان دل
تا به رنگ خود برآرد هر که یابد در جهان
شعله ای هر دم برافروزد رخ تابان دل
چون نگار من به هر رنگی بر آید هر زمان
لاجرم هر دم دگرگون می شود الوان دل
خود دو عالم در محیط دل کم از یک شبنم است
کی پدید آید نمی در بحر بی پایان دل
از بهشت و زینت او در جهان رنگی بود
کان بهشت آراستند اعنی سرابستان دل
بر بساط دل سماط عیش گستردند لیک
در جهان صاحبدلی کو تا شود مهمان دل
حیف نبود در جهان خوانی چنین آراسته
وانگهی ما بیخبر از حسن و از احسان دل
از ثنای دل عراقی عاجز آمد بهر آنک
هر کمالی کان بیندیشد بود نقصان دل

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
أکیوس تلالات بمدام
ام شموس تهللت بغمام
از صفای می و لطافت جام
در هم آمیخت رنگ جام مدام
همه جا مست و نیست گویی می
یا مدام است و نیست گویی جام
چون هوا رنگ آفتاب گرفت
رخت برگیرد از میانه ظلام
چون شب و روز در هم آمیزند
رنگ و بوی سحر دهند به شام
جام را رنگ و بوی می دادند
تا ز ساقی و می دهد اعلام
رنگ جام ارچه گشت گوناگون
از چه افتاد بر وی این همه نام
از دو رنگی ماست این همه رنگ
ورنه یک رنگ بیش نیست مدام
مجلس آراستند صبح دمی
تا صبوحی کنند خاصه و عام
خاص را باده خاصگی دادند
عام را دردیی به رسم عوام
عامه از بوی باده مست شدند
خاص خود مست ساقیند مدام
مست ساقی به رنگ و بو چه کند
حاضران را چه کار با پیغام
باده نوشان که کار آب کنند
خاک را تیزتر کنند مسام
جرعه ای کان ز خاک نیست دریغ
بر چو من خاکیی چراست حرام
ساقی ار صاف نیست دردی ده
باش گو هر چه هست پخته و خام
چه شود گر کنی درین مجلس
ناقصی را به نیم جرعه تمام 
در دو عالم نگنجم از شادی
گر مرا بوی تو رسد به مشام
سر این جام و باده کشف کنم
نزند تا غلط ره اوهام
باز گویم که این چه رنگ و چه بوست
می کدام است و جام باده کدام
بوی وجد است و رنگ نور صفات
می تجلی ذات و جام کلام

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
از دل و جان عاشق زار توام
کشته اندوه و تیمار توام
آشتی کن بامن آزرمم بدار
من نه مرد جنگ و آزار توام
گر گناهی کرده ام بر من مگیر
عفو کن من خود گرفتار توام
شاید ار یکدم غم کارم خوری
چون که من پیوسته غمخوار توام
حال من می پرس گه گاهی به لطف
چون که من رنجور و بیمار توام
چون عراقی نیستم فارغ ز تو
روز و شب جویای دیدار توام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
باز در دام بلا افتاده ام
باز در چنگ عنا افتاده ام
این همه غم زان سوی من رو نهاد
کز رخ دلبر جدا افتاده ام
یاد ناورد آن نگار بی وفا
از من بیچاره تا افتاده ام
دست من نگرفت روزی از کرم
تا ز دست او ز پا افتاده ام
ننگ می دارد ز درویشی من
چون کنم چون بینوا افتاده ام
بر درش گر مفلسان را بار نیست
پس من مسکین چرا افتاده ام
هم نیم نومید از درگاه او
گرچه درویش و گدا افتاده ام
عاقبت نیکو شود کارم چو من
بر سر کوی رجا افتاده ام
هان عراقی غم مخور کز بهر تو
بر در لطف خدا افتاده ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ایندم منم که بیدل و بی یار مانده ام
در محنت و بلا چه گرفتار مانده ام
با اهل مدرسه چو به اقرار نامدم
با اهل مصطبه چه به انکار مانده ام
در صومعه چو مرد مناجات نیستم
در میکده ز بهر چه هشیار مانده ام
در کعبه چون که نیست مرا جای لاجرم
قلاش وار بر در خمار مانده ام
ساقی بیار درد و از این درد یک زمان
بازم رهان که با غم و تیمار مانده ام
در کار شو کنون غم کاری بخور که من
از کار هر دو عالم بی کار مانده ام
کاری بکن که کار عراقی ز دست رفت
در کار او ببین که چه غمخوار مانده ام

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
یاران غمم خورید که غمخوار مانده ام
در دست هجر یار گرفتار مانده ام
یاری دهید کز در او دور گشته ام
رحمی کنید کز غم او زار مانده ام
یاران من ز بادیه آسان گذشته اند
من بی رفیق در ره دشوار مانده ام
در راه باز مانده ام ار یار دیدمی
با او بگفتمی که من از یار مانده ام
دستم بگیر کز غمت افتاده ام ز پای
کارم کنون بساز که از کار مانده ام
وقت است اگر به لطف دمی دست گیریم
کاندر چه فراق نگونسار مانده ام
ور در خور وصال نیم مرهمی فرست
از درد خویشتن که دل افگار مانده ام
دردت چو می دهد دل بیمار را شفا
من بر امید درد تو بیمار مانده ام
بیمار پرسش از تو نیاید به درد گو
تا باز پرسدم که جگرخوار مانده ام
مانا که بر در تو عراقی عزیز نیست
کز صحبتش همیشه چنین خوار مانده ام

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ساقی چو نمی دهی شرابم
خونابه بده بجای آبم
خون شد جگرم شراب در ده
تا کی دهی از جگر کبابم
دردی غمم مده که من خود
از درد فراق تو خرابم
از تابش می دلم برافروز
تا روی دل از جهان بتابم
در کیسه من چو نیست نقدی
دانم ندهی شراب نابم
چون خاک در توام  کرم کن
یاد آر به جرعه ای شرابم
می ده که ز هستی عراقی
یک باره مگر خلاص یابم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
دل گم شد ازو نشان نیابم
آن گم شده در جهان نیابم
زان یوسف گم شده به عالم
پیدا و نهان نشان نیابم
تا گوهر شب چراغ گم شد
ره بر در دوستان نیابم
تا بلبل خوشنوای گم شد
بوی گل و بوستان نیابم
تا آب حیات رفت از جوی
عیش خوش جاودان نیابم
سرمایه برفت و سود جویم
زان است که جز زیان نیابم
آن یوسف خویش را چه جویم
چون در چه کن فکان نیابم
هم بر در دوست باشد آرام
از خود به جز این گمان نیابم
بر خاک درش چرا ننالم 
چاره به جز از فغان نیابم
چون جانش عزیز دارم آری
دل کز غم او امان نیابم
تا بر من دلشده بگرید
یک مشفق مهربان نیابم
تا یک نفسی مرا بود یار
یک یار درین زمان نیابم
یاری ده خویشتن درین حال
جز دیده خون فشان نیابم
بر خوان جهان چه می نشینم
چون لقمه جز استخوان نیابم
بی حاصل ازین دکان بخیزم
نقدی چو درین دکان نیابم
خواهم که شوم به بام عالم
چه چاره چو نردبان نیابم
خواهم که کشم ز چه عراقی
افسوس که ریسمان نیابم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
دل گم شد ازو نشان نمی یابم
آن گم شده در جهان نمی یابم
زان یوسف گم شده به عالم در
پیدا و نهان نشان نمی یابم
تا گوهر شب چراغ گم کردم
ره بر در دوستان نمی یابم
تا بلبل خوش نوا ز باغم رفت
بوی گل و گلستان نمی یابم
تا آب حیات رفت از جویم
عیش خوش جاودان نمی یابم
سیر آمدم از حیات خود زیراک
بی او ز حیات آن نمی یابم
سرمایه برفت و سود می جویم
زان است که جز زیان نمی یابم
آن یوسف خویش را کجا جویم
چون در همه کن فکان نمی یابم
هم بر در دوست باشد ار باشد
از خود بجزین گمان نمی یابم
بر خاک درش روم بنالم زار
چاره به جز از فغان نمی یابم
چون جانش عزیز دارم ار یابم
دل کز غم او امان نمی یابم
تا بر من دلشده بگرید زار
یک مشفق مهربان نمی یابم
تا یک نفسی مرا دهد یاری
یک یار درین زمان نمی یابم
یاری ده خویشتن درین ماتم
جز دیده خون فشان نمی یابم
بر خوان جهان چه می نشینم من
چون لقمه جز استخوان نمی یابم
برخیزم ازین جهان بی حاصل
نقدی چو درین دکان نمی یابم
خواهم که شوم به بام عالم بر
چه چاره که نردبان نمی یابم
خواهم که کشم ز چه عراقی را
افسوس که ریسمان نمی یابم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - - -
هیهات کزین دیار رفتم
ناکرده وداع یار رفتم
چه سود قرار وصل جانان
اکنون که من از قرار رفتم
چون خاک در تو بوسه دادم
با دیده اشکبار رفتم
بگذاشتم ای عزیز چون جان
دل نزد تو یادگار رفتم
زنهار دل مرا نگه دار
چون من ز میان کار رفتم
بردند به اضطرارم ای دوست
زین جا نه به اختیار رفتم
غم خواره و مونسم تو بودی
بی مونس و غمگسار رفتم
از خلق کریم تو ندیدم
یک عهد چو استوار رفتم
چون از لب تو نیافتم کام
ناکام به هر دیار رفتم
نایافته مرهمی ز لطفت
دل خسته و جان فگار رفتم
شکرانه بده که از در تو
چون محنت روزگار رفتم
تو خرم و شاد و کامران باش
کز شهر تو سوگوار رفتم
در قصه درد من نگه کن
بنگر که چگونه زار رفتم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
کجایی ای ز جان خوشتر شبت خوش باد من رفتم
بیا در من خوشی بنگر شبت خوش باد من رفتم
نگارا بر سر کویت دلم را هیچ اگر بینی
ز من دلخسته یاد آور شبت خوش باد من رفتم
ز من چون مهر بگسستی خوشی در خانه بنشستی
مرا بگذاشتی بر در شبت خوش باد من رفتم
تو با عیش و طرب خوش باش من با ناله و زاری
مرا کان نیست این بهتر شبت خوش باد من رفتم
مرا چون روزگار بد ز وصل تو جدا افکند
بماندم عاجز و مضطر شبت خوش باد من رفتم
بماندم واله و حیران میان خاک و خون غلتان
دو لب خشک و دو دیده تر  شبت خوش باد من رفتم
منم امروز بیچاره ز خان و مانم آواره
نه دل در دست و نه دلبر شبت خوش باد من رفتم
مرا گویی که ای عاشق نه ای وصل مرا لایق
تو را چون نیستم در خور شبت خوش باد من رفتم
همی گفتم که ناگاهی بمیرم در غم عشقت
نکردی گفت من باور شبت خوش باد من رفتم
عراقی می سپارد جان و می گوید ز درد دل
کجاییای ز جان خوشتر  شبت خوش باد من رفتم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
من باز ره خانه خمار گرفتم
ترک ورع و زهد به یک بار گرفتم
سجاده و تسبیح به یک سوی فکندم
بر کف می چون رنگ رخ یار گرفتم
کارم همه با جام می و شاهد و شمع است
ترک دل و دین بهر چنین کار گرفتم
شمعم رخ یار است و شرابم لب دلدار
پیمانه همان لب که به هنجار گرفتم
چشم خوش ساقی دل و دین برد ز دستم
وین فایده زان نرگس بیمار گرفتم
پیوسته چنین می زده و مست و خرابم
تا عادت چشم خوش خونخوار گرفتم
شیرین لب ساقی چو می و نقل فرو ریخت
بس کام کز آن لعل شکربار گرفتم
چون مست شدم خواستم از پای درآمد
حالی سر زلف بت عیار گرفتم
آویختم اندر سر آن زلف پریشان
این شیفتگی بین که دم مار گرفتم
گفتی کم سودای سر زلف بتان گیر
چندین چه نصیحت کنی انگار گرفتم
با توبه و تقوی تو ره خلد برین گیر
من با می و معشوقه ره نار گرفتم
در نار چو رنگ رخ دلدار بدیدم
آتش همه باغ و گل و گلزار گرفتم
المنة لله که میان گل و گلزار
دلدار در آغوش دگربار گرفتم
بگرفت به دندان فلک انگشت تعجب
چون من به دو انگشت لب یار گرفتم
دور از لب و دندان عراقی لب دلدار
هم باز به دست خوش دلدار گرفتم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
من چه دانم که چرا از تو جدا افتادم
نیک نزدیک بدم دور چرا افتادم
چه گنه کرد دلم کز تو چنین دور افتاد
من چه کردم که ز وصل تو جدا افتادم
جرمم این دان که ز جان دوست ترت می دارم
از پی دوستی تو به بلا افتادم
حاصلم از غم عشق تو نه جز خون جگر
من بیچاره به عشق تو کجا افتادم
پایمردی کن و از روی کرم دستم گیر
که بشد کار من از دست و ز پا افتادم
تا چه کردم چه گنه بود چه افتاد چه شد
چه خطا رفت که در رنج و عنا افتادم
چند نالم ز عراقی چه کند بیچاره
که درین واقعه بد ز قضا افتادم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
اگر فرصت دهد جانا فراقت روزکی چندم
زمانی با تو بنشینم دمی در روی تو خندم
درآ شاد از درم خندان که در پایت فشانم جان
مدارم بیش ازین گریان بیا کت آرزومندم
چو با خود خوش نمی باشم بیا  تا با تو خوش باشم
چو مهر از خویش ببریدم بیا تا با تو پیوندم
نیابی نزد مهجوران نپرسی حال رنجوران
بیا زان پیش کز عالم بکلی رخت بربندم
بیا کز عشق روی تو شبی خون جگر خوردم
میازار از من بی دل که سر در پایت افکندم
مرا خوش دار چون خود را به فتراک تو بر بستم
بیا کز آرزوی تو دمی صد بار جان کندم
ز لفظ دلربای تو به یک گفتار خوشنودم
ز وصل جان فزای تو به یک دیدار خرسندم
وصالت ای ز جان خوشتر بیابم عاقبت روزی
ولی ار زنده بگذارد فراقت روزکی چندم
وطن گاه دل خود را به جز روی تو نگزینم
تماشاگاه جسم و جان به جز روی تو نپسندم
ز هستی عراقی هست بر پای دلم بندی
جمال خوب خود بنما گشادی ده ازین بندم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
در ملک لایزالی دیدم من آنچه دیدم
از خود شدم مبرا وانگه به خود رسیدم
در خلوتی که ما را با دوست بود آنجا
گفتم به بی زبانی بی گوش هم شنیدم
خورشید وحدت اینک از مشرق وجودم
طالع شده است ازان من چون ذره ناپدیدم
باری دری که هرگز بر کس نشد گشاده
سر ازل مرا داد از لطف خود کلیدم
چون محو گشتم از خود همراه من عراقی
بر آشیان وحدت بی بال و پر پریدم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
در حسن رخ خوبان پیدا همه او دیدم
در چشم نکورویان زیبا همه او دیدم
در دیده هر عاشق او بود همه لایق
وندر نظر وامق عذرا همه او دیدم
دلدار دل افگاران غم خوار جگرخواران
یاری ده بی یاران هرجا همه او دیدم
مطلوب دل درهم او یافتم از عالم
مقصود من پر غم ز اشیا همه او دیدم
دیدم همه پیش و پس جز دوست ندیدم کس
او بود همه او بس تنها همه او دیدم
آرام دل غمگین جز دوست کسی مگزین
فی الجمله همه او بین زیرا همه او دیدم
دیدم گل بستان ها  صحرا و بیابان ها
او بود گلستان ها  صحرا همه او دیدم
هان ای دل دیوانه بخرام به میخانه
کاندر خم و پیمانه پیدا همه او دیدم
در میکده و گلشن می نوش می روشن
میبوی گل و سوسن کاینها همه او دیدم
در میکده ساقی شو می در کش و باقی شو
جویای عراقی شو کو را همه او دیدم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
آن بخت کو که بر در تو باز بگذرم
وآن دولت از کجا که تو بازآیی از درم
می خواستم که با تو برآرم دمی به کام
نگذاشت روزگار که گردد میسرم
از عمر من کنون چو نمانده است هم دمی
باری بیا که با تو دمی خوش برآورم
جانا روا مدار که با دیده پر آب
نایافته مراد ز کوی تو بگذرم
زین گونه سرکشی که تو آغاز کرده ای
از دست جور تو نه همانا که جان برم
دست غم تو بس که مرا پایمال کرد
مگذار هجر را که نهد پای بر سرم
با وصل همه بگو که عراقی از آن ماست
از لطف تو که یاد کند بار دیگرم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تا کی از دست تو خونابه خورم
رحمتی کز غم خون شد جگرم
لحظه لحظه بترم دور از تو
دم به دم از غم تو زارترم
نه همانا که درین واقعه من
از کف انده تو جان ببرم
چه شود گر بگذری تا من
چون سگان بر سر کویت گذرم
آمدم بر درت از دوستیت
دشمن آسا مکن از در بدرم
دم به دم گرد درت خواهم گشت
تا مگر بر رخت افتد نظرم
خود چنین غرقه به خون در که منم
کی توانم که به رویت نگرم
تا من از خاک درت دور شدم
نامد از تو که بپرسی خبرم
کرمت نیز نگفت از سر لطف
که غم کار عراقی بخورم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -