cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
هر که در بند زلف یار بود
در جهانش کجا قرار بود
وانکه چیند گلی ز باغ رخش
در دلش بس که خار خار بود
وانکه یاد لبش کند روزی
تا قیامت در آن خمار بود
کارهایی که چشم یار کند
نه زیاری روزگار بود
فتنه هایی که زلفش انگیزد
همه خود نقش آن نگار بود
از فلک آنکه هر شبی شنوی
ناله بیدلان زار بود
نفس عاقشان او باشد
آن کزو چرخ را مدار بود
یک شبی با خیال او گفتم
چند مسکین در انتظار بود
روی بنما که جان نثار کنم
گفت جان را چه اعتبار بود
تا تو در بند خویشتن مانی
کی تو را نزد دوست بار بود
نبود عاشق آنکه جوید کام
عشق را با غرض چه کار بود
عاشق آن است کو نخواهد هیچ
ور همه خود وصال یار بود
ای عراقی تو اختیار مکن
کانکه به بود اختیار بود

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
تا کی از ما یار ما پنهان بود
چشم ما تا کی چنین گریان بود
تا کی از وصلش نصیب بخت ما
محنت و درد دل و هجران بود
این چنین کز یار دور افتاده ام
گر بگرید دیده جای آن بود
چون دل ما خون شد از هجران او
چشم ما شاید که خون افشان بود
از فراقش دل ز جان آمد به جان
خود گرانی یار مرگ جان بود
بر امیدی زنده ام ورنه که را
طاقت آن هجر بی پایان بود
پیچ بر پیچ است بی او کار ما
کار ما تا کی چنین پیچان بود
محنت آباد دل پر درد ما
تا کی از هجران او ویران بود
درد ما را نیست درمان در جهان
درد ما را روی او درمان بود
چون دل ما از سر جان برنخاست
لاجرم پیوسته سرگردان بود
چون عراقی هر که دور از یار ماند
چشم او گریان دلش بریان بود

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای خوشا دل کاندر او از عشق تو جانی بود
شادمان جانی که او را چون تو جانانی بود
خرم آن خانه که باشد چون تو مهمانی در او
مقبل آن کشور که او را چون تو سلطانی بود
زنده چون باشد دلی کز عشق تو بویی نیافت
کی بمیرد عاشقی کو را چو تو جانی بود
هر که رویت دید و دل را در سر زلفت نبست
در حقیقت آدمی نبود که حیوانی بود
در همه عمر ار برآرم بی غم تو یک نفس
زان نفس بر جان من هر لحظه تاوانی بود
آفتاب روی تو گر بر جهان تابد دمی
در جهان هر ذره ای خورشید تابانی بود
در همه عالم ندیدم جز جمال روی تو
گر کسی دعوی کند کو دید بهتانی بود
گنج حسنی و نپندارم که گنجی در جهان
و آنچنان گنجی عجب در کنج ویرانی بود
آتش رخسار خوبت گر بسوزاند مرا
اندر آن آتش مرا هر سو گلستانی بود
روزی آخر از وصال تو به کام دل رسم
این شب هجر تو را گر هیچ پایانی بود
عاشقان را جز سر زلف تو دست آویز نیست
چه خلاص آن را که دست آویز ثعبانی بود
چون عراقی در غزل یاد لب تو می کند
هر نفس کز جان برآرد شکر افشانی بود

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
وه که کارم ز دست می برود
روزگارم ز دست می برود
خود ندارم من از جهان چیزی
وآنچه دارم ز دست می برود
یک دمی دارم از جهان و آن نیز
چون برآرم ز دست می برود
بر زمانه چه دل نهم که روان
همچو یارم ز دست می برود
در خزان ار دلی به دست آرم
در بهارم ز دست می برود
از پی صید دل چه دام نهم
که شکارم ز دست می برود
چه کنم پیش یار جان افشان
که نثارم ز دست می برود
نیست جز آب دیده در دستم
زان نگارم ز دست می برود
طالعم بین که در چنین غم ها
غمگسارم ز دست می برود
بخت بنگر که پای بر دم مار
یار غارم ز دست می برود
دستگیرا نظر به کارم کن
بین که کارم ز دست می برود

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
اندرین ره هر که او یکتا شود
گنج معنی در دلش پیدا شود
جز جمال خود نبیند در جهان
اندرین ره هر که او بینا شود
قطره کز دریا برون آید همی
چون سوی دریا شود دریا شود
گر صفات خود کند یکباره محو
در مقامات بقا یکتا شود
هر که دل بر نیستی خود نهاد
در حریم هستی او تنها شود
از مسما هر که یابد بهره ای
فارغ و آسوده از اسما شود
ور کند گم صورت هستی خویش
صورت او جملگی معنی شود
ور نهنگ لاخورش زو طعمه ساخت
زنده جاوید در الا شود
صورتت چون شد حجاب راه تو
محو کن تا سیرتت زیبا شود
گر از این منزل برون رفتی یقین
دانکه منزلگاهت او ادنی شود
ما به جانان زنده ایم از جان بری
تا ابد هرگز کسی چون ما شود
هر که آنجا مقصد و مقصود یافت
در دو عالم والی والا شود
هر که را دل رازدار عشق شد
کی دلش مایل سوی صحرا شود
هم به بالا در رسد بی عقل و دین
گر عراقی محو اندر لا شود

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
نگارینی که با ما می نپاید
به ما دلخستگان کی رخ نماید
بیا ای بخت تا بر خود بموییم
که از ما یار آرامی نماید
اگر جانم به لب آید عجب نیست
به حیله نیم جانی چند پاید
به نقد این لحظه جانی میکن ای دل
شب هجر است تا فردا چه زاید
مگر روشن شود صبح امیدم
مگر خورشید از روزن برآید
دلم را از غم جان وا رهاند
مر از من زمانی در رباید
عراقی بر درش امید در بند
که داند بو که ناگه واگشاید

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
مرا گرچه ز غم جان می برآید
غم عشقت ز جانم خوشتر آید
درین تیمار گر یک دم غم تو
نپرسد حال من جانم برآید
مرا شادی گهی باشد درین غم
که اندوه توام از در در آید
مرا یک ذره اندوه تو خوشتر
که یک عالم پر از سیم و زر آید
اگرچه هر کسی از غم گریزد
مرا چون جان  غم تو درخور آید
مرا در سینه تاب انده تو
بسی خوشتر ز آب کوثر آید
چو سر در پای اندوه تو افکند
عراقی در دو عالم بر سر آید

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
زان پیش که دل ز جان برآید
جان از تن ناتوان برآید
بنمای جمال تا دهم جان
کان سود بر این زیان برآید
ای کاش به جان برآمدی کار
این کار کجا به جان برآید
کارم نه چنان فتاد مشکل
کان بی تو به این و آن برآید
هم از در تو گشایدم کار
کامم همه زان دهان برآید
بر درگهت آمدم به کاری
کان بر تو به رایگان برآید
نایافته جانم از تو بویی
مگذار که ناگهان برآید
بنواز به لطف جانم آن دم
کز کالبدم روان برآید
کام دل خسته عراقی
از لطف تو بی گمان برآید

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
آخر این تیره شب هجر به پایان آید
آخر این درد مرا نوبت درمان آید
چند گردم چو فلک گرد جهان سرگردان
آخر این گردش ما نیز به پایان آید
آخر این بخت من از خواب درآید سحری
روز آخر نظرم بر رخ جانان آید
یافتم صحبت آن یار مگر روزی چند
این همه سنگ محن بر سر ما زان آید
تا بود گوی دلم در خم چوگان هوس
کی مرا گوی غرض در خم چوگان آید
یوسف گم شده را گرچه نیابم به جهان
لاجرم سینه من کلبه احزان آید
بلبل آسا همه شب تا به سحر ناله زنم
بو که بویی به مشامم ز گلستان آید
او چه خواهد که همی با وطن آید لیکن
تا خود از درگه تقدیر چه فرمان آید
به عراق ار نرسد باز عراقی چه عجب
که نه هر خار و خسی لایق بستان آید

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
صبا وقت سحر گویی ز کوی یار می آید
که بوی او شفای جان هر بیمار می آید
نسیم خوش مگر از باغ جلوه می دهد گل را
که آواز خوش از هر سو ز خلقی زار می آید
بیا در گلشن ای بی دل به بوی گل برافشان جان
که از گلزار و گل امروز بوی یار می آید
گل از شادی همی خندد من از غم زار می گریم
که از گلشن مرا یاد از رخ دلدار می آید
ز بستان هیچ در چشمم نمی آید مگر آبی
که در چشمم ز یاد او دمی صدبار می آید
اگر گلزار می آید کسی را خوش مرا باری
نسیم کوی او خوشتر ز صد گلزار می آید
مرا چه از گل و گلزار کاندر دست امیدم
ز گلزار وصال یار زخم خار می آید
عراقی خسته دل هردم ز سویی می خورد زخمی
همه زخم بلا گویی برین افگار می آید

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
صبا وقت سحر گویی ز کوی یار می آید
که بوی او شفای جان هر بیمار می آید
نسیم او مگر در باغ جلوه می دهد گل را
که آواز خوش بلبل ز هر سو زار می آید
مگر از زلف دلدارم صبا بویی به باغ آورد
که از باغ و گل و گلزار بوی یار می آید
از آن چون بلبل بی دل ز رنگ و بوی گل شادم
که از گلزار در چشمم رخ دلدار می آید
گر آید در نظر کس را به جز رخسار او رویی
مرا باری نظر دایم بر آن رخسار می آید
مرا از هرچه در عالم به چشم اندر نیامد هیچ
مگر آبی که در چشمم دمی صد بار می آید
چو اندر آب عکس یار خوشتر می شود پیدا
از آنروز آب در چشمم مگر بسیار می آید
جهان آب است و من در وی جمال یار می بینم
ازینجا خواب در چشمم مگر بسیار می آید
عراقی در چنین خوابی همی بیند چنان رویی
از آن در خاطرش هر دم هزاران کار می آید

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
گهی درد تو درمان می نماید
گهی وصل تو هجران می نماید
دلی کو یافت از وصل تو درمان
همه دشوارش آسان می نماید
مرا گه گه به دردی یاد می کن
که دردت مرهم جان می نماید
بپرس آخر که بی تو چونم ای جان
که جانم بس پریشان می نماید
مرا جور و جفا و رنج و محنت
غمت هردم دگرسان می نماید
ز جان سیر آمدم بی روی خوبت
جهان بر من چو زندان می نماید
عراقی خود ندارد چشم ورنه
رخت خورشید تابان می نماید

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
مرا درد تو درمان می نماید
غم تو مرهم جان می نماید
مرا کز جام عشقت مست باشم
وصال و هجر یکسان می نماید
چو من تن در بلای عشق دادم
همه دشوارم آسان می نماید
به جان من غم تو شادمان باد
هر آن لطفی که بتوان می نماید
اگر یک لحظه ننماید مرا سوز
دگر لحظه دو چندان می نماید
دلم با اینهمه انده ز شادی
بهار و باغ و بستان می نماید
خیالت آشکارا می برد دل
اگر روی تو پنهان می نماید
لب لعل تو جانم می نوازد
بنفشه آب حیوان می نماید
ندانم تا چه خواهد فتنه انگیخت
که زلفش بس پریشان می نماید
به دوران تو زان تنگ است دل ها
که حسن تو فراوان می نماید
چو ذره در هوای مهر رویت
عراقی نیک حیران می نماید

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
ای باد صبا به کوی آن یار
گر بر گذری ز بنده یاد آر
ور هیچ مجال گفت یابی
پیغام من شکسته بگزار
با یار بگوی کان شکسته
این خسته جگر غریب و غم خوار
چون از تو ندید چاره خویش
بیچاره بماند بی تو ناچار
خورشید رخت ندید روزی
بی نور بماند در شب تار
نی این شب تیره دید روشن
نی خفته عدو نه بخت بیدار
می کرد شبی به روز کاخر
روزی بشود که به شود کار
کارش چو به جان رسید می گفت
کای کرده به تیغ هجرم افگار
ای کرده به کام دشمنانم
با یار چنین چنین کند یار
آخر نظری به حال من کن
بنگر که چگونه بی توام زار
یک بارگیم مکن فراموش
یاد آر ز من شکسته یاد آر
مآزار ز من که هیچ هیچم
از هیچ کسی نگیرد آزار
من نیک بدم تو نیکویی کن
ای نیک بدم به نیک بردار
بگذار که بگذرم به کویت
یکدم ز سگان کویم انگار
بگذاشتم این حدیث کز من
دارند سگان کوی تو عار
پندار که مشت خاک باشم
زیر قدم سگ درت خوار
القصه به جانم از عراقی
مگذار کزو نماند آثار
بالجمله تو باشی و تو گویی
او کم کند از میانه گفتار

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
دل در گره زلف تو بستیم دگر بار
وز هر دو جهان مهر گسستیم دگربار
جام دو جهان پر ز می عشق تو دیدیم
خوردیم می و جام شکستیم دگربار
شاید که دگر نعره مستانه برآریم
کز جام می عشق تو مستیم دگربار
المنة لله که پس از محنت بسیار
با تو نفسی خوش بنشستیم دگربار
چون طره تو شیفته روی تو گشتیم
هیهات که خورشید پرستیم دگربار
ما ترک مراد دل خودکام گرفتیم
تا هرچه کند دوست خوشستیم دگربار
با عشق تو ما راه خرابات گرفتیم
از صومعه و زهد برستیم دگربار
در بندگی زلف چلیپات بماندیم
زنار هم از زلف تو بستیم دگربار
تا راز دل ما نکند فاش عراقی
اینک دهن از گفت ببستیم دگربار

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دل در گره زلف تو بستیم دگربار
در دام سر زلف تو شستیم دگربار
از نرگس مخمور تو مخمور بماندیم
وز جام می لعل تو مستیم دگربار
از باده عشق تو یکی جرعه چشیدیم
صد توبه به یک جرعه شکستیم دگربار
ما قبله خود روی چو خورشید تو کردیم
هیهات که خورشید پرستیم دگربار
دل در گره زلف تو بستیم و برآنیم
جویای سر زلف چو شستیم دگربار
کان جان که نسیم سر زلف تو به ما داد
هم با سر زلف تو فرستیم دگربار
از پیشگه وصل چو برخاست عراقی
با تو دمکی خوش بنشستیم دگربار

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
رخ سوی خرابات نهادیم دگربار
در دام خرابات فتادیم دگربار
از بهر یکی جرعه دو صد توبه شکستیم
در دیر مغان روزه گشادیم دگربار
در کنج خرابات یکی مغ بچه دیدیم
در پیش رخش سر بنهادیم دگربار
آن دل که به صد حیله ز خوبان بربودیم
در دست یکی مغ بچه دادیم دگربار
یک بار ندیدیم رخش وز غم عشقش
صدبار بمردیم و بزادیم دگربار
دیدیم که بی عشق رخش زندگیی نیست
بی عشق رخش زنده مبادیم دگربار
غم بر دل ما تاختن آورد ز عشقش
با این همه غم بین که چه شادیم دگربار
شد در سر سودای رخش دین و دل ما
بنگر دل و دین داده به بادیم دگربار
عشقش به زیان برد صلاح و ورع ما
اینک همه در عین فسادیم دگربار
با نیستی خود همه با قیمت و قدریم
با هستی خود جمله کسادیم دگربار
تا هست عراقی همه هستیم مریدش
چون نیست شود جمله مرادیم دگربار

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
نظر ز حال من ناتوان دریغ مدار
نظاره رخت از عاشقان دریغ مدار
اگر سزای جمال تو نیست دیده رواست
خیال روی تو باری ز جان دریغ مدار
به پرسش من رنجور اگر نمی آیی
عنایتی ز من ناتوان دریغ مدار
ز خوان وصل تو چون قانعم به دیداری
تو نیز این قدر از میهمان دریغ مدار
به من که گرد درت چون سگان همی گردم
نواله گر ندهی استخوان دریغ مدار
چو دوستان را بر تخت وصل بنشانی
ز من که خاک توام آستان دریغ مدار
چو با ندیمان جام شراب نوش کنی
نصیب جرعه ای از خاکیان دریغ مدار

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
غلام روی توام ای غلام باده بیار
که فارغ آمدم از ننگ و نام باده بیار
کرشمه های خوش تو شراب ناب من است
درآ به مجلس و پیش از طعام باده بیار
به غمزه ای چو مرا مست می توانی کرد
چه حاجت است صراحی و جام باده بیار
به مستی از لب تو وام کرده ام بوسی
گر آمدی به تقاضای وام باده بیار
مگر که مرغ طرب درفتد به دام مرا
شده است تن همه دیده چو دام باده بیار
کجاست دانه مرغان که طوطی روحم
فتاد از پی دانه به دام باده بیار
نظام بزم طرب از می است مجلس ما
چو می نگیرد بی می نظام باده بیار
عنان ربود ز من توسن طرب ساقی
مگر زبون شود این بدلگام باده بیار
ز انتظار چو ساغر دلم پر از خون شد
مدار منتظرم بر دوام باده بیار
اگر چه روز فروشد صبوح فوت مکن
که آفتاب برآید ز جام باده بیار
درین مقام که خونم حلال می داری
مدار خون صراحی حرام باده بیار
به وقت شام بیا تا قضای صبح کنیم
اگر چه صبح خوش آید به شام باده بیار
نمی پزد تف غم آرزوی خام مرا
برای پختن سودای خام باده بیار
منم کنون و یکی نیم جان رسیده به لب
همی دهم به تو بستان تمام باده بیار
به مستی از لب تو می توان ستد بوسی
مگر رسم ز لب تو به کام باده بیار
مرا ز دست عراقی خلاص ده نفسی
غلام روی توام ای غلام باده بیار

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مرا از هر چه می بینم رخ دلدار اولی تر
نظر چون می کنم باری بدان رخسار اولی تر
تماشای رخ خوبان خوش است آری ولی ما را
تماشای رخ دلدار از آن بسیار اولی تر
بیا ای چشم من جان و جمال روی جانان بین
چو عاشق می شوم باری بدان رخسار اولی تر
ز رویش هرچه بگشایم نقاب روی او اولی
ز زلفش هر چه بر بندم مرا زنار اولی تر
کسی کاهل مناجات است او را کنج مسجد به
مرا کاهل خراباتم در خمار اولی تر
فریب غمزه ساقی چو بستاند مرا از من
لبش با جان من در کار و من بی کار اولی تر
چو زان می درکشم جامی جهان را جرعه ای بخشم
جهان از جرعه من مست و من هشیار اولی تر
به یک ساغر در آشامم همه دریای مستی را
چو ساغر می کشم باری قلندروار اولی تر
خرد گفتا به پیران سر چه گردی گرد میخانه
ازین رندی و قلاشی شوی بیزار اولی تر
نهان از چشم خود ساقی مرا گفتا فلان می خور
که عاشق در همه حالی چو من می خوار اولی تر
عراقی را به خود بگذار و بی خود در خرابات آی
که این جا یک خراباتی ز صد دین دار اولی تر

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نیم چون یک نفس بی غم دلم خون خوار اولی تر
ندارم چون دلی خرم تنی بیمار اولی تر
نیابد هر که دلداری چو من زار و حزین اولی
نبیند هر که غمخواری چو من غمخوار اولی تر
دلی کز یار خود بویی نیابد تن دهد بر باد
چنین دل در کف هجران اسیر و زار اولی تر
وصال او نمی یابم تن اندر هجر او دارم
به شادی چون نیم لایق مرا تیمار اولی تر
چو درد او بود درمان تن من ناتوان خوشتر
چو زخم او شود مرهم دلم افگار اولی تر
چو روزی من از وصلش همه تیمار و غم باشد
به هر حالی مرا درد و غم بسیار اولی تر
دلا چون عاشق یاری به درد او گرفتاری
همی کن ناله و زاری که عاشق زار اولی تر
هر آنچه آرزو داری برو از درگه او خواه
ز هر در کان زند مفلس در دلدار اولی تر
عراقی در رخ خوبان جمال یار خود می بین
نظر چون می کنی باری به روی یار اولی تر

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
سر به سر از لطف جانی ای پسر
خوشتر از جان چیست آنی ای پسر
میل دل ها جمله سوی روی توست
رو که شیرین دلستانی ای پسر
زان به چشم من درآیی هر زمان
کز صفا آب روانی ای پسر
از می حسن ار چه سرمستی مکن
با حریفان سرگرانی ای پسر
وعده ای می ده اگر چه کج بود
کز بهانه درنمانی ای پسر
بر لب خود بوسه زن آنگه ببین
ذوق آب زندگانی ای پسر
زان شدم خاک درت کز جام خود
جرعه ای بر من فشانی ای پسر
از لطیفی می نماند کس به تو
زان یقینم شد که جانی ای پسر
گوش جان ها پر گهر در حضرتت
کز سخن در می چکانی ای پسر
در دل و چشمم ز حسن و لطف خویش
آشکارا و نهانی ای پسر
نیست در عالم عراقی را دمی
بی لب تو زندگانی ای پسر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
آب حیوان است آن لب یا شکر
یا سرشته آب حیوان با شکر
نی خطا گفتم کجا لذت دهد
آب حیوان پیش آن لب یا شکر
کس نگوید نوش جان ها را نبات
کس نخواند جان شیرین را شکر
لعل تو شکر توان گفت ار بود
کوثر و تسنیم جان افزا شکر
قوت جان است و حیات جاودان
نیست یار لعل تو تنها شکر
ای به رشک از لعل تو آب حیات
وی خجل زان لعل شکرخا شکر
وامق ار دیدی لب شیرین تو
خود نجستی از لب عذرا شکر
نام تو تا بر زبان ما گذشت
می گدازد در دهان ما شکر
از لب و دندان تو در حیرتم
تا گهر چون می کند پیدا شکر
تا دهانت شکرستان گشت و لب
در جهان تنگ است چون دلها شکر
من چرا سودایی لعلت شدم
از مزاج ار می برد سودا شکر
گرد لعل تو همی گردد نبات
نی طمع دارد از آن لبها شکر
گرد بر گرد لب شیرین تو
طوطیان بین جمله سر تا پا شکر
لعل و گفتار تو با هم در خور است
باشد آری نایب حلوا شکر
طبع من شیرین شد از یاد لبت
ای عجب چون می شود دریا شکر
لفظ شیرین عراقی چون لبت
می فشاند در سخن هر جا شکر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای امید جان عنایت از عراقی وامگیر
چاره ساز آن را که از تو نیستش یک دم گزیر
مانده در تیه فراقم رهنمایا ره نمای
غرقه دریای هجرم دستگیرا دست گیر
در دل زارم نظر کن کز غمت آمد به جان
چاره کن جانا که شد در دست هجرانت اسیر
سوی من بنگر که عمری بر امید یک نظر
مانده ام چون خاک بر خاک درت خوار و حقیر
از تو بو نایافته نه راحتی دیده ز عمر
ساخته با درد بی درمان تو مسکین فقیر
دل که سودای تو می پخت آرزویش خام ماند
کو تنور آرزو تا اندر او بندم فطیر
دایه مهرت به شیر لطف پرورده است جان
شیرخواره چون زید کش باز گیرد دایه شیر
ز آفتاب مهر بر دل سایه افگن تا شود
در هوای مهر روی تو چو ذره مستنیر
گر فتد بر خاک تیره پرتو عکس رخت
گردد اندر حال هر ذره چو خورشید منیر
ور نسیم لطف تو بر آتش دوزخ وزد
خوشتر از خلد برین گردد درک های سعیر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بر درت افتاده ام خوار و حقیر
از کرم افتاده ای را دست گیر
دردمندم بر من مسکین نگر
تا شود درد دلم درمان پذیر
از تو نگریزد دل من یک زمان
کالبد را کی بود از جان گزیر
دایه لطفت مرا در بر گرفت
داد جای مادرم صد گونه شیر
چون نیابم بوی مهرت یک نفس
از دل و جانم برآید صد نفیر
دل که با وصلت چنان خو کرده بود
در کف هجرت کنون مانده است اسیر
باز هجرت قصد جانم می کند
کشته ای را بار دیگر کشته گیر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
به دست غم گرفتارم بیا ای یار دستم گیر
به رنج دل سزاوارم مرا مگذار دستم گیر
یکی دل داشتم پر خون شد آن هم از کفم بیرون
چو کار از دست شد بیرون بیا ای یار دستم گیر
ز وصلت تا جدا ماندم همیشه در عنا ماندم
از آن دم کز تو واماندم شدم بیمار دستم گیر
کنون در حال من بنگر که عاجز گشتم و مضطر
مرا مگذار و خود مگذر درین تیمار دستم گیر
به جان آمد دلم ای جان ز دست هجر بی پایان
ندارم طاقت هجران به جان زنهار دستم گیر
همیشه گرد کوی تو همی گردم به بوی تو
ندیدم رنگ روی تو از آنم زار دستم گیر
چو کردی حلقه در گوشم مکن آزاد و مفروشم
مکن جانا فراموشم ز من یاد آر دستم گیر
شنیدی آه و فریادم ندادی از کرم دادم
کنون کز پا درافتادم مرا بردار دستم گیر
نیابم در جهان یاری نبینم غیر غم خواری
ندارم هیچ دلداری تویی دلدار دستم گیر
عراقی چون نه ای خرم گرفتاری به دست غم
فغان کن بر درش هر دم که ای غمخوار دستم گیر

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بی دلی را بی سبب آزرده گیر
خاکساری را به خاک اسپرده گیر
خسته ای از جور عشقت کشته دان
واله ای از عشق رویت مرده گیر
گر چنین خواهی کشیدن تیغ غم
جانم اندر تن چون خون افسرده گیر
چند خواهی کرد ازین جور و ستم
بی دلی از غم به جان آزرده گیر
برده ای هوش دلم اکنون مرا
نیم جانی مانده وین هم برده گیر
گر بخواهی کرد تیمار دلم
از غم و تیمار جانم خرده گیر
ور عراقی را تو ننوازی کنون
عالمی از بهر او آزرده گیر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای مطرب درد پرده بنواز
هان از سر درد در ده آواز
تا سوخته ای دمی بنالد
تا شیفته ای شود سرافراز
هین پرده بساز و خوش همی سوز
کان یار نشد هنوز دمساز
دلدار نساخت چون نسوزم
سوزم چو نساخت محرم راز
ماتم زده ام چرا نگریم
محنت زده ام چه می کنم ناز
ای یار بساز تا بسوزم
یا با سوزم بساز و بنواز
یک جرعه ز جام عشق در ده
تا بو که رهانیم ز خود باز
ور سوختن من است رایت
من ساخته ام بسوز و بگداز
گر یار نساخت ای عراقی
خیز از سر سوز نوحه آغاز
در درد گریز کوست همدم
با سوز بساز کوست همساز

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
چون تو کردی حدیث عشق آغاز
پس چرا قصه شد دگرگون باز
من ز عشق تو پرده بدریده
تو نشسته درون پرده به ناز
تو ز من فارغ و من از غم تو
کرده هر لحظه نوحه ای آغاز
من چو حلقه بمانده بر در تو
کرده ای در به روی بنده فراز
آمدم با دلی و صد زاری
بر در لطف تو ز راه نیاز
من از آن توام قبولم کن
از ره لطف یکدمم بنواز
آمدم بر درت به امیدی
ناامیدم ز در مگردان باز

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
از غم عشقت جگر خون است باز
خود بپرس از دل که او چون است باز
هر زمان از غمزه خونریز تو
بر دل من صد شبیخون است باز
تا سر زلف تو را دل جای کرد
از سرای عقل بیرون است باز
حال دل بودی پریشان پیش ازین
نی چنین درهم که اکنون است باز
از فراق تو برای درد دل
صد بلا و غصه معجون است باز
تا جگر خون کردی ای جان ز انتظار
روزی دل بی جگر خون است باز
از برای دل ببار ای دیده خون
زان که حال او دگرگون است باز
گرچه می کاهد غم تو جان و دل
لیک مهرت هر دم افزون است باز
من چو شادم از غم و تیمار تو
پس عراقی از چه محزون است باز

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
کار ما بنگر که خام افتاد باز
کار با پیک و پیام افتاد باز
من چه دانم در میان دوستان
دشمن بد گو کدام افتاد باز
این همی دانم که گفت و گوی ما
در زبان خاص و عام افتاد باز
عاشق دیوانه نامم کرده اند
بر من آخر این چه نام افتاد باز
روز بخت من چو شب تاریک شد
صبح امیدم به شام افتاد باز
توسن دولت که بودی رام من
آن هم اکنون بدلگام افتاد باز
باز اقبال از کف من بر پرید
زاغ ادبارم به دام افتاد باز
مجلس عیش دل افروز مرا
باطیه بشکست و جام افتاد باز
در گلستان می گذشتم صبحدم
بوی یارم در مشام افتاد باز
در سر سودای زلفش شد دلم
مرغ صحرایی به دام افتاد باز
تا بدیدم عکس او در جام می
در سرم سودای خام افتاد باز
تا چشیدم جرعه ای از جام می
در دلم مهر مدام افتاد باز
من چو از سودای خوبان سوختم
پس عراقی از چه خام افتاد باز

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
بی جمال تو ای جهان افروز
چشم عشاق تیره بیند روز
دل به ایوان عشق بار نیافت
تا به کلی ز خود نکرد بروز
در بیابان عشق پی نبرد
خانه پرورد لایجوز و یجوز
چه بلا بود کان به من نرسید
زین دل جانگداز درداندوز
عشق گوید مرا که ای طالب
چاک زن طیلسان و خرقه بسوز
دگر از فهم خویش قصه مخوان
قصه خواهی بیا ز ما آموز
بنشان ای عراقی آتش خویش
پس چراغی ز عشق ما افروز

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ساقی ز شکر خنده شراب طرب انگیز
در ده که به جان آمدم از توبه و پرهیز
در بزم ز رخسار دو صد شمع برافروز
وز لعل شکربار می و نقل فرو ریز
هر ساعتی از غمزه فریبی دگر آغاز
هر دم ز کرشمه شر و شوری دگر انگیز
آن دل که به رخسار تو دزدیده نظر کرد
او را به سر زلف نگونسار درآویز
و آن جام که به دام سر زلف تو درافتاد
قیدش کن و بسپار بدان غمزه خونریز
در شهر ز عشق تو بسی فتنه و غوغاست
از خانه برون آ بنشان شور شغب خیز
چون طینت من از می مهر تو سرشتند
کی توبه کنم از می ناب طرب انگیز
ای فتنه که آموخت تو را کز رخ چون ماه
بفریب دل اهل جهان ناگه و بگریز
خواهی که بیابی دل گم کرده عراقی
خاک در میخانه به غربال فرو بیز

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
در بزم قلندران قلاش
بنشین و شراب نوش و خوش باش
تا ذوق می و خمار یابی
باید که شوی تو نیز قلاش
در صومعه چند خود پرستی
رو باده پرست شو چو اوباش
در جام جهان نمای می بین
سر دو جهان ولی مکن فاش
ور خود نظری کنی به ساقی
سرمست شوی ز چشم رعناش
جز نقش نگار هر چه بینی
از لوح ضمیر پاک بخراش
باشد که ببینی ای عراقی
در نقش وجود خویش نقاش

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -