cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
ناتوانی  گر چنین اعضای ما خواهد شکست
استخوان دریکدگرچون بوریاخواهد شکست
حاصل دل   جز ندامت نیست   از تعمیر جسم
بار این کشتی غرور ناخدا خواهد شکست
هرکجا صبر ضعیفان پای طاقت افشرد
شیشه  ها بر یکدگر جهد صدا خواهد شکست
در قفس  فریاد خاموشی است  ما را چون حباب
شور این  آهنگ  هم  در گوش ما خواهد شکست
تا نگردد عالم از توفان  گل یگ جام می
چون  خزان صفرای رنگ  ما کجا خواهد شکست
باطن هر غنچه بزم شبنمستان حیاسب
از شکست  یک د  ل  اینجا شیشه ها خواهد شکست
سخت در تیمار جسم افتاده ای هشیار باش
عاقبت از سعی تعمیر این بنا خواهد شکست
شمع این محفل نمی بیند ز خود عاجزتری
موی سر بشناش اگرخاری به پا خواهد شکست
الرحیلی درکمین ما و من افتاده است
کرد چندین کاروان بانگ درا خواهد شکست
گردش صد سال دندان را به سستی می کشد
دانه ماگرد چندین آسیا خواهد شکست
حسن وحدت جلوه آفاق را آیینه ایم
هر که ا ز خود چشم پوشد رنگ  ما خواهد شکست
بی نیازیها محیط آبروی دیگر است
لب  به  حاجت وامکن  رنگ  غنا خواهد شکست
نیست غیر از خودسریها سنگ مینای حباب
این  سر بی مغز را بیدل  هوا خواهد شکست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
شیخ تا عزم بر نماز شکست
صد وضو تازه  کرد و باز شکست
صوفی افکند بر زمین مسواک
وجد دندان این گراز شکست
شبهه درس تامل من و تست
رنگ تحقیق از امتیاز شکست
عیش سربسته داشت خاموشی
لب گشودن طلسم راز شکست
بر زمین تاخت حادثات فلک
به نشیب آمد از فراز شکست
ادب آموز بود وضع سپهر
گردن ما خم نیاز شکست
دل خراب اعاده درد است
شیشه را حسرت گداز شکست
ناامیدی کلید مطلبهاست
ای بسا در که  کرد باز شکست
دستگاه آنقدر نباید چید
آستینی  که شد دراز شکست
مطرب این ندامت انجمنیم
نغمه  ماست عجز و ساز شکست
بیدل از پیکر خمیده ما
ناتوانی  کلاه ناز شکست

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
هوس  به فتنه صد انجمن نگاه شکست
ز عافیت قدحی داشتیم آه شکست
ز خیره چشمی حرص دنی  مباش ایمن
که خلق  گرسنه بر چرخ قرص ماه شکست
در این جنونکده  شرمی  که هر که چشم  گشود
به چاک جیب حتا دامن نگاه شکست
چه ممکن است غبارم شود به حشر سفید
به سنگ سرمه ام آن نرگس سیاه شکست
حق رفاقت یاران بجا نیاوردم
به پا یک آبله دل بود عذرخواه شکست
قدم شمرده گذارید کز دل مایوس
هزار شیشه درین دشت عمرکاه شکست
هوس دمی  که نفس سوخت دل به امن رسید
دمید صورت منزل چو گرد راه شکست
شکوه قامت پیری رساند بنیادم
به آن خمی که سراپای من کلاه شکست
هلاک شد جم و خمیازه های جام بجاست
به مرگ نیز ندارد خمار جاه شکست
چو شمع غره وضع غرور نتوان زیست
سری که فال هوا زد قدم به چاه شکست
به گرد عرصه تسلیم خفته ای بیدل
تو خواه فتح تصور نما و خواه شکست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
صفحه دل بی خط زخم تو فرد باطلست
آبرو آیینه ما را ز جوهر حاصلست
گر همه حرف حق است آندم که گفتی باطلست
هرچه بیرون آمد از لب  خارج آهنگ دلست
نیست از دست تو بیرون اختیار صید ما
پنجه رنگین چوگل تا غنچه می سازی دلست
در ره تسلیم  پر بی خانمان افتاده ایم
بر سر ما سایه ای گر هست  دست قاتلست
بر سبکباران  گرانان را بود سبقت محال
هر قدم زبن کاروان بانگ جرس در منزلست
پنبه داغ مرا با حرف راحت کار نیست
گر بیاض من خطی پیدا کند درد دلست
آب می گردد ز شبنم صبح تا دم می زند
سینه چاکان را نفس بر لب رساندن مشکلست
صدق کیشان را فلک در خاک بنشاند چو تیر
سرو این گلشن به جرم راستی پا در گلست
هیچکس افسرده زندان جمعیت مباد
قطره تا گوهر نمی گردد به دریا واصلست
هر طرف مژگان گشایی حسرت دل می تپد
هر دو عالم گرد بال افشانی یک بسملست
در وطن هم صاف  طینت را ز غربت چاره نیست
گوهر این بحر را گرد یتیمی ساحلست
امتیاز حسن و عشق از شوق کامل برده اند
می رود ازکف دل و در چشم مجنون محملست
نرم خویان را نباشد چاره از وضع نیاز
هرکجا آبی ست بیدل سوی پستی مایلست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دل انجمن صد طرب ازیاد وصالست
آبادکن خانه آیینه خیالست
کی فرصت عیش ست درین باغ که گل را
گر گردش رنگ است همان گردش سالست
ای ذره مفرسای به پرواز توهم
خورشید هم از آینه داران زوالست
آن مشت غبارم که به پرواز تپیدن
در حسرت دامان نسیمم پر و بالست
آیینه گل از بغل غنچه جدا نیست
دل گر شکند سربسر آغوش وصالست
هرگام به راه طلبت رفته ام از خویش
نقش قدمم آینه گردش  حالست
در خلوت دل از تو تسلی نتوان شد
چیزی که در آیینه توان دید مثالست
شد جوهر نظاره ام آیینه حیرت
بالیدگی داغ مه از زخم هلالست
بیدل من وآن دولت بی درد سرفقر
کز نسبت او چینی خاموش سفالست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
صورت راحت نفور از مردمان عالمست
جلوه ننماید بهشت آنجا که جنس آدمست
د ر نظر آهنگ حسرت در نفس شور ظلب
ساز بزم زندگانی را همین زیر و بمست
هر دو عالم در غبار وهم توفان می کند
از گهر تا موج   هرجا واشکافی بی نمست
سایه خود درس وحشت داده مجنون تو را
چشم اهو را سواد خویش سرمشق رمست
گر حیا گیرد هوس آیینه دار آبرو است
چون  هوا از هرزه گردی  منفعل شد شبنمست
گرچه پیرم فارغ از انداز شوخی نیستم
قامت خم  گشته  ام هم چشم ابروی خمست
پادشاهی در طلسم سیر چشمی بسته اند
کاسه چشم  گدا گر پر شود جام جمست
با فروغ جعواه ات نظارگی را تاب کو
رنگ گل چون آتش افروزد سپندش شبنمست
در بنای حیرت از حسن تو می بینم خلل
خانه آیینه هم برپا به دیوار نمست
تا نفس باقی ست  ظالم نیست  بی فکر فساد
گوشه  گیر فتنه می باشد کمان را تا دمست
شعله هرجا می شود سرگرم تعمیر غرور
داغ می خندد که همواری بنایی محکمست
نامدا ریها گرفتاریست در دام بلا
بیدل انگشت شهان را طوق گردن خاتمست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
با کمال بی نقابی پرده دارم شیونست
همچو درد از دل برون جوشیدنم پیراهنست
سجده ریزی دانه را آرایش نشو ونماست
درطریق سرکشها خاک گشتن هم فنست
عافیت گم کرده تا چند خواهی تاختن
هوش اگرداری دماغ جستجویت رهزنست
رهنورد عجز را سعی قدم درکار نیست
شمع را سیرگریبان نیز از خود رفتنست
لاله زار دل سراسر موج عبرت می زند
هرگل داغی که می بینی شکافت گلخنست
اختیاری نیست گردش از نظرها نگذرد
در تماشاگه عبرت چشم ما پرویزنست
وحشتی می باید اسباب جنون آماده است
صد گریبان چاکی ات موقوف چین دامنست
چشم برهم نه اگرآسوده خواهی زیستن
در هلاکتگاه امکان ربط مژگان جوشنست
خوشه پردازی نمی ارزد به تشویش درو
زندگی نذر عزیزان  گر دماغ مردنست
بیدل از بس در شکنج لاغری فرسوده ایم
ناله و داغ دل خون گشته طوق وگردنست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
در جهان عجز طاقت پیشگی گردن زنست
شمع را از استقامت خون خود درگردنست
ذوق عشرت می دهد اجزای جمعیت به باد
گر به دلتنگی بسازد غنچه ماگلشنست
هرکه رفت از خود به داغی تازه ام ممتازکرد
آتش این کاروانها جمله بر جان منست
جنبشم از جا برد مشکل که همچون بیستون
پای خواب آلود من سنگ گران در دامنست
پیش پای خویش از غفلت نمی بینم چو شمع
گرچه برم عالم ازفیض ناگاهم روشنست
بی ریاضت ره به چشم خلق نتوان یافتن
دانه بعد از آردگشتن قابل پرویزنست
سوختم صدرنگ تا یک داغ راحت دیده ام
پیکر افسرده ام خاکستر صد گلخنست
همچنان کز شیر باشد پرورش اطفال را
شعله ها در پنبه داغ دلم پروردنست
اشک مجنونم  زبان درد من فهمیدنی ست
در چکیدنها مژه تا دامنم یک شیونست
مهر عشق از روی دلهاگر براندازد نقاب
باطن هر ذره از چندین تپش آبستنست
هرقدر عریان شوم فال نقابی می زنم
چون شکست دل هجوم ناله ام پیراهنست
معنی سوزی ست بیدل صورت آسایشم
جامه احرام آتش پنبه داغ منست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
درخور غفلت نگاهی رونق ما و منست
خانه تاریک است اگر شمع تأمل روشنست
چیست نقد شعله غیرز سعی خاکستر شدن
سال و ماه زندگانی مدت جان کندنست
دل به سعی گریه سرشار روشن کرده ایم
این چراغ بیکسی را اشک حسرت روغنست
خامکار الفت داغ محبت نیستم
همچوآتش سوختن از پیکر من روشنست
ساغر عشرتگه می گیرد که در بزم بهار
همچو مینا شاخ گل امروز خون درگردنست
ننگ تصویریم از ما جرأت جولان مخواه
اینقدرها بس که پای ما برون دامنست
هیچکس بر معنی مکتوب شوق آگاه نیست
ورنه جای نامه پیش یارما را خواندنست
نور بینش جمله صرف عیب پوشی کرده ایم
شوخی نظاره ما تار چشم سوزنست
طبع روشنیم دهد از دست  ربط خامشی
ازپی حبس نفس آیینه حصن آهنست
بشکنم دل تا شوم با رمزتحقیق آشنا
شخص هم عکس است تا آیینه دردست منست
ضبط بیباکی ست درکیش جنون ترک ادب
بی گریبان دست من پای برون از دامنست
جزتأمل نیست بیدل مانع شوق طلب
رشته این ره اگر داردگره  استادنست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
فکر تدبیر سلامت خون راحت خوردنست
ما همه بیچاره ایم و چاره ما مردنست
صبح گر هنگامه نشو و نما بر چرخ چید
خاک ما را هم بساطی بر هوا گستردنست
بس که در باغ جهان تنگ است جای انبساط
رنگ اگر دارد پر پرواز در پژمردنست
شیشه ساغر سال و مه ندارد دم زدن
عافیت اینجا نفس بیرون دل بشمردنست
طاس گردون هرچه آرد مفت اوهام است و بس
در بساط ما امید باختن هم بردنست
محرم بحر از شکست قطره می لرزد چو موج
خصم رحمت زیستن دل های خلق آزردنست
جبهه بحر از عرق تا حشر نتوان یافت پاک
زانقدر خشکی که گوهر را غم افسردنست
امتحان  در هرچه  کوشد خالی  از تشویش نیست
بار مشق خامه هم بر پشت ناخن بردنست
بر تغافل زن ز اصلاح شکست کار دل
موی چینی بیش و کم شایسته نستردنست
جرات افشای راز عشق بیدل سهل نیست
تا چکد یک اشک مژگان ها به خون افشردنست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
فردوس دل  اسیر خیال تو بودنست
عید نگاه  چشم به رویت  گشودنست
شادم به هجر هم  که به این یک دم انتظار
حرف لب توام ز تمنا شنودنست
معراج آرزوی دو عالم حضور من
یک سجده وار جبهه به پای تو سودنست
یاد فنا مرا به خیال تو داغ کرد
آه از پری  که شیشه به سنگ آزمودنست
آسان مگیر دیدن تمثال ما و من
زنگ نفس  ز آینه دل زدودنست
سرها فتاده است دین ره به هر قدم
از شرم پیش پا مژه ای خم نمودنست
داغ فشار غفلت ما هیچکس مباد
چشمی گشوده ایم که ننگ غنودنست
این است اگر حقیقت اقبال ناکسی
درحق ما عقوبت نفرین ستودنست
در دفتر محاسبه اعتبار ما
بر هیچ یک دو صفر دگر هم فزودنست
بیدل غبار ما ز چه دامن جدا فتاد
بر باد رفته ایم و همان دست سودنست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
نی نقش چین نه حسن فرنگ آفریدنست
بهزادی تو دست ز دنیا کشیدنست
چون موم با ملایمت طبع ساختن
درکوچه های زخم چو مرهم دویدنست
این یک دو دم  که زندگی اش نام  کرده اند
چون صبح بر بساط هوا دام چیدنست
بستن دهان زخم تمنا به ضبط آه
چون رشته سراب به صحرا تنیدنست
نازم به وحشی نگه رم سرشت او
کز گرد سرمه نیز به دام رمیدنست
حیرت دلیل  آینه هیچکس مباد
اشک گهر زیان زده ناچکیدنست
در وادیی  که دوش ادب محمل وفاست
خار قدم چو شمع به مژگان  کشیدنست
از دقت ادبکده عجز نگذری
اینجا چو سایه پای به دامن کشیدنست
تاکی صفا ز نقش توچیند غبار زنگ
خود را مبین اگر هوس آیینه دیدنست
در عالمی دکه شش جهتش  گرد وحشت است
دامن نچیدن تو چه هنگامه چیدنست
فرصت بهار تست چرا خون نمی شوی
ای بیخبر دگر به چه رنگت رسیدنست
بیدل به مزرعی که امل آبیار اوست
بی برگتر ز آبله پا دمیدنست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
پیوستگی به حق  ز دو عالم بریدنست
دیدار دوست هستی خود را ندیدنست
آزادگی کزوست مباهات عافیت
دل را زحکم حرص وهوا واخریدنست
پرواز سایه جز به سر بام مهر نیست
از خود رمیدن تو به حق آرمیدنست
چون موج کوشش نفس ما درتن محیط
رخت شکست خویش به ساحل کشیدنست
پامال غارت نفس سرد یأس نیست
صبح مراد ما که گلش نادمیدنست
بر هرچه دیده واکنی از خویش رفته گیر
افسانه وار دیدن عالم شنیدنست
تا حرص آب و دانه به دامت نیفکند
عنقا صفت به قاف قناعت خزیدنست
گر بوالهوس به بزم خموشان نفش کشد
همچون خروس بی محلش سر بریدنست
امشب ز بس که هرزه زبانست شمع آه
کارم چوگاز تا به سحر لب گزیدنست
آرام در طریقت ما نیست غیرمرگ
هنگامه گرم ساز نفسها تپیدنست
ما را به رنگ شمع درعافیت زدن
از چشم خود همین دو سه اشکی چکیدنست
سعی قدم کجا وطریق فناکجا
بیدل به خنجرنفس این ره بریدنست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
از میانش مو به موی ناتوانان جستجوست
از دهانش تا دهان ذره محوگفتگوست
در دلش میل جفا نقش است بر لوح نگین
درلبش حرف وفا بیرون طبع غنچه بوست
خلق گردان یک سرتسلیم  کو فقر و چه جاه
موچوبالد پشم باشد پشم چون بالید موست
خواه دا غ حیرت خود خواه محو رنگ غیر
دیده ما هرچه هست آیینه دیدار اوست
در خرابات حقیقت هیچ کار افتاده ایم
پای ما پای خم است و دست ما دست سبوست
بسکه نقش امتیاز از صفحه ما شسته اند
ساده چون زانوست گرآیینه با ما روبروست
ذکر تیغت در میان آمد دل ما داغ شد
تشنگان را یاد آب آتش فروز آرزوست
شوخی جوهرگریبان می درد آیینه را
خار در پیراهن هرگل که بینی بوی اوست
با قناعت ساز اگر حسرت پرست راحتی
بالش آرام گوهر قطره واری آبروست
اشک اگر افسرد رنگ ناله ما نشکند
سروگلزار خیالت بی نیاز آب جوست
شعله داغی به کام دل دمی روشن نشد
لاله باغ جنون ما چراغ چارسوست
عمرها در یاد آن گیسو به خود پیچیده ایم
گر همه ازپیکرما سایه بالد مشکبوست
شکوه خوبان مکن بیدل که در اقلیم حسن
رسم وآیین جفا خاصیت روی نکوست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بسکه مستان را به قدر میکشیها آبروست
می زند پهلو به گردون هرکه بر دوشش سبوست
هر دلی کز غم نگردد آب پیکانست و بس
هرسری کز شور سودا نشیه نپذیردکدوست
از شکست دل به جای نازکی خوابیده ایم
بر سر آواز چینی سایه دیوار موست
برنمی آید به جز هیچ از معمای حباب
لفظ ماگر واشکافی معنی حرف مگوست
در دل هر ذره چون خورشید توفان کرده ایم
هرکجا آیینه ای یابند با ما روبروست
ماجرای عرض ما نشنیده می باید شنید
گفتگوی ناتوانان ناتوانی گفتگوست
جیب هستی چون سحر غارتگر چاک است و بس
رشته آمال ما بیهوده دربند رفوست
بسکه در راهت عرقریز خجالت مرده ایم
گر ز خاک ما تیمم آب بردارد وضوست
چون نگین ازمعنی تحقیق خود آگه نی م
اینقدردانم که نقش جبهه من نام اوست
برق جوشیده ست هرجا گریه ای سرکرده ام
باکمال خاکبازی طفل اشکم شعله خوست
تا به خود جنبد نفس صد رنگ حسرت می کشم
درکف اندیشه جسم ناتوانم کلک موست
چون گهر عزت فروش سخت جانیها نی ام
همچودریادرخورعرض گدازم آبروست
فکر نازک گشت بیدل مانع آسایشم
در بساط دیده اینجا دور باش خواب موست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
نیست ایمن از بلا هر کس به فکر جستجوست
روز و شب گرداب  را ازموج   خنجر برگلوست
در تماشایی  که ما را بار جرات داده اند
آرزو در سینه خار است و نگه در دیده موست
جاده کج رهروان را سر خط جانکاهی ست
باعث آشوب دل ها پیچ و تاب آرزوست
آنچه نتوان داد جز در دست محبوبان دل است
وانچه نتوان ریخت جز در پای خوبان آبروست
بر فریب عرض جوهر گرد پرکاری مگرد
آینه بی حسن نتوان یافتن تا ساده روست
حسن بیرنگیست در هرجا به رنگی جلوه گر
در دل سنگ آنچه می بینی شرر در غنچه بوست
غیر حیرت آبیار مزرع عشاق نیست
چون رگ یاقوت اینجا ریشه درخون نموست
بی فنا نتوان به کنه معنی اشیا رسید
آینه  گر خاک کردد با دو عالم روبروست
در عبادتگاه ما کانجا هوس را بار نیست
نقش خویش از لوح هستی گر توان شستن وضوست
خار و خس را اعتباری نیست غیر از سوختن
آبروی مزرع ما برق استغنای اوست
غفلت ما پرده دار عیب بینایی خوشست
چاک دامان نگه را بستن مژگان رفوست
چون زبان خامه بیدل درکف استاد عشق
باکمال نکته سنجی بیخبر از گفتگوست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
شوخی که جهان  گرد جنون نظر اوست
از آینه تاکنج تغافل سفر اوست
تمکین چقدر منفعل طرز خرام است
نه قلزم امکان عرق یک گهر اوست
دیوانه و عاقل همه محو است در اینجا
از هرچه خبر یافته ای بیخبر اوست
هرچندکه عنقا ز خیال تو برون است
هر رنگ که داری به نظر نقش پر اوست
ای گل چمن حیرت عریانی خود باش
این جامه رنگی  که تو داری به  بر اوست
دل شیفته دیر و حرم شد چه توان  کرد
بنگی ست درین نسخه که اینها اثر اوست
تمثال به  غیر از اثر شخص چه دارد
خوش باش که خود را تو نمودن هنر اوست
دارند حریفان خرابات حضورش
جام می رنگی که پری شیشه گر اوست
از ظاهر و مظهر مفروشید تخیل
خورشید قدم آنچه ندارد سحر اوست
زین بیش  عیار من موهوم مگیرید
دستی که به خود حلقه کنم درکمر اوست
بیدل مگذر از سر زانوی قناعت
این حلقه به هرجا زده باشی به در اوست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بزم پیری کزقد خم گشته ما چنگ اوست
برق آه ناامیدی شوی آهنگ اوست
دل به وحشت نه که چرخ سفله فرصت دشمن است
روز و شب یک جنبش مژگان چشم تنگ اوست
وادی عجزی به پای بیخودی طی کرده ام
کزنفس تا ناله گشتن عرض صد فرسنگ اوست
بیقرار شوق را چون موج نتوان دید سهل
شورش دریای امکان یک شکست رنگ اوست
نسبت خاصی ست محو شعله دیدار را
حیرتی دارم که گر آیینه گردم ننگ اوست
دل عبث دربند تمکین خون طاقت می خورد
ای خوش آن مینا کهاد استقامت سنگ اوست
صافدل هرگز غبار خویش ننماید به کس
آنچه درآیینه روشن نبینی زنگ اوست
دوری و نزدیکی از زیر و بم ساز دویی ست
هجر و وصلی نیست اینجا پرده نیرنگ اوست
عضو عضوم را خیالش مرغ دست آموزکرد
گرکند پرواز رنگم چون حنا در چنگ اوست
نیست جای عشق بیدل مسند فرزانگی
این شهنشاهی ست کز داغ جنون او رنگ اوست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بسکه اجزایم چمن پرورده نیرنگ اوست
گرهمه خونم به جوش شوخی آید رنگ اوست
کوه تمکینش بود هرجا بساط آرای ناز
ناله دلهای بیطاقت شرار سنگ اوست
جوهر آیینه وحدت برون است از عرض
هر قدر صافی تصورکرده باشی زنگ اوست
عشق آزادست اما در طلسم ما و من
آمد و رفت نفس تمهید عذر لنگ اوست
بی محبت زندگانی نیست جز ننگ عدم
خاک کن برفرق آن سازی که بی آهنگ اوست
جذبه عشقت شرار از سنگ می آرد برون
من به این وحشت گر از خود برنیایم ننگ اوست
عمرها شد حیرت ازخویشم به جایی می برد
آه از رهروکه مژگان جاده و فرسنگ اوست
حسن ازننگ طرف با جلوه نپسندید صلح
خلوت آیینه ما عرصه گاه جنگ اوست
بر دلم افسون بی دردی مخوان ای عافیت
شیشه ای دارم که یاد ناشکستن سنگ اوست
کیست زین گلشن به رنگ وبوی معنی وارسد
غنچه هم بیدل نمی داند چه گل در چنگ اوست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
شهید خنده زخمم  که تیغ  همدم اوست
کباب  گلشن داغم  که شعله شبنم اوست
شکار ناز غزالی ست  ناتوان دل من
که رنگ دهر به فتراک بسته رم اوست
تو را به ملک ملاحت سزد سلیمانی
از آن نگین تبسم که غنچه خاتم اوست
به برق تیغ تو نازم که در بهار خیال
هزار صبح تجلی مقابل دم اوست
چه ممکن است ززلفت برون تپیدن دل
که حسن هم ز اسیران حلقه خم اوست
ز تنگی دلم اندیشه می تپد در خون
چگونه محشر غم  در فضای مبهم اوست
بهار خاک به این رنگ و بو چه امکان است
نفس در آینه ما هوای عالم اوست
شهید تیغ که زین وادی خراب گذشت
که شام و صبح هجوم غبار ماتم اوست
هوای الفت بیگانه مشربی داریم
قرار ما طلب او نشاط ما غم اوست
بهشت خرمی ماست مجمع امکان
ولی چه سود که شخص مروت آدم اوست
به چشم کم منگر بیدل ستمزده را
که آبروی محبت به دیده نم اوست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
غزال امن که الفت خیال مبهم است
به هرکجا نفسی  گرد می کند رم اوست
امل  کجاست گر از فرصت آگهی باشد
قصور فطرت ما بیش فهمی  کم اوست
حساب ملک بقا با فنا نیاید راست
به عالمی  که غبار تو نیست عالم اوست
ز فیض ظاهر امکان سراغ امن مخواه
که صبح عافیت خلق رفته دم اوست
درین بساط جنون شوکتان عریانی
شکسته اند کلاهی که آسمان خم  اوست
غرور راست نیاید به قامت پیری
شکستگی ست  نگینی که باب خاتم اوست
علاج  کوری دل  کن  که در قلمرو رنگ
به هر کجا نظری هست جلوه توأم اوست
سراغ  کعبه بیرنگیی دلم خون  کرد
که درگداز دو عالم زلال زمزم اوست
مروت آب شد ازشرم چشم قربانی
که عید عشرت آفاق در محرم اوست
کسی به صید نگاهت چه سحر پردازد
که عکس موج خط سرمه رشته رم اوست
به سینه عاشق بیدل جراحتی دارد
که یادکاوش مژگان یار مرهم اوست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
قصر غناکه عالم تحقیق نام اوست
دا من ز خویش بر زدنی سیر بام اوست
هر برگ این چمن رقمی دارد از بهار
عالم نگین تراشی سودای نام اوست
پر انتظار نامه بران هوس مکش
خود را به خود دمی  که رساندی پیام اوست
وحشت ز غیر خاطر ما جمع کرده است
از خود رمیدنی  که نداریم رام اوست
آه از ستمکشی  که درین صیدگاه وهم
عمری به خود تنید ونفهمید دام اوست
تا چند ناز ا نجمن آرایی غرور
ای غافل از حیا عرق ما به جام اوست
جز مرگ نیست چاره آفاق زندگی
چون زحم شیشه ای که گداز التیام اوست
بر هرچه واکنی مژه بی انفعال نیست
خوابی  ست آگهی  که جهان احتلام اوست
شرع یقین  دمی که دهد فتوی حضور
عین سواست آنچه حلال و حرام اوست
شرط نماز عشق به ارکان نمی کشد
کونین و یک محرف همت سلام اوست
ای فتنه قامت  این چه غرور است در سرت
تیغی کشیده ای که قیامت نیام اوست
فرداست  کز مزار من آیینه می دمد
خاکم چمن دماغ  کمین خرام اوست
افسانه  خیال به پایان نمی رسد
عالم تمام یک سخن ناتمام اوست
بیدل زبان پرده تحقیق نازک است
آهسنه  گوش نه  که خموشی  کلام اوست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
عالم طلسم وحشت چشم سیاه اوست
تا ذره ای  که می رمد از خود نگاه اوست
ماییم و پاسبانی خلوت سرای چشم
بیرون رو ای نگاه  که این خوابگاه اوست
شبنم به نیم چشم زدن جوهر هواست
آزاده بیدلی که همان اشک آه اوست
بیتاب عشق اگر همه ریگ روان شود
تا سر بجاست آبله پا به راه اوست
از آه و ناله  دل به غلط پی نمی برد
زین دشت هرچه گرد برآرد سپاه اوست
حیرت نگاه شوکت نومیدی خودم
کاین هفت عرصه  یک کف بی دستگاه اوست
در وادیی  که حسرت ما آب می خورد
موج نگاه تشنه  هجوم گیاه اوست
با محرمان عجز حوادث چه می کند
سرهای جیب الفت ما در پناه اوست
ته جرعه شراب غروری است عجز ما
رنگ شکسته سایه طرف  کلاه اوست
دلدار تا تو رفته ای از خود رسیده است
بیدل گذشتنی که همین شاهراه اوست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
کو خلوت و چه انجمن آثار جاه اوست
هرجا مژه بلندکنی بارگاه اوست
دل را برون زخود همه یک گام رفتنی ست
گر برق ناله نیست نگه شمع راه اوست
اقبال خاکسار محبت ز بس رساست
گرد شکسته نیز درتن ره کلاه اوست
ای بی خبر ز صافدلان احتراز چیست
زنگی ست آنکه آینه روز سیاه اوست
تا راه عافیت سپری  مشق عجزکن
آتش همان شکستن رنگش پناه اوست
از ریشه کاری دل وحشت ثمر مپرس
هرجا ز خود برآمده ای هست  آه اوست
زان دم که مه به نسبت رویت مقابل است
باریکی هلال لب عذرخواه اوست
مشکل که دل شکیبد از آیینه داریش
خورشید هم ز هاله پرستان ماه اوست
حسرت شهیدی ام به هوس داغ  کرده است
در خاک و خون سری  که ندارم به راه اوست
امشب عیار حسرت بیدل  گرفته ایم
هر اشک بوته ای زگداز نگاه اوست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
بسکه دارم غنچه شوق توپنهان زیرپوست
رنگ خونم نیست بی چاک گریبان زیرپوست
در جگر هر قطره خونم شرار دیگر است
کرده ام از شعله شوقت چراغان زیر پوست
می روم چون آبله مژگان خاری ترکنم
در رهت تا چند دزدم چشم گریان زیر پوست
در هوای نشتر مژگان خواب آلوده ای
موج خونم شد رگ خواب پریشان زیرپوست
عاشقان در حسرت دیدار سامان کرده اند
پرده چشمی که دارد شور توفان زیر پوست
از لب خاموش نتوان شد حریف راز عشق
چند دارد این حباب پوچ عمان زیر پوست
شمع راکی پرده فانوس حایل می شود
مغزگرم ماست از شوخی نمایان زیر پوست
چون حباب ازپیکرحیرت سرشت ما مپرس
نقش ما یک پرده عریان است پنهان زیر پوست
از تماشای دل صد پاره ام غافل مباش
برگ برگ این چمن دردگلستان زیرپوست
تا مرا در عالم صورت مقید کرده اند
زندگی درکسوت نبض است نالان زیر پوست
فخر و ننگی می فروشد ظاهر ما ورنه نیست
غیر مشت خون چه انسان و چه حیوان زیر پوست
عیب ما بی پرده است ازکسوت افلاس ما
نیست پنهان استخوان ناتوانان زیر پوست
ایمن از حرف لباس خلق نتوان زیستن
بیشتر خونهای فاسد راست جولان زیر پوست
خرقه بر اهل حسد آیینه رسوایی ست
کی تواندگشت بیدل مار پنهان زیر پوست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بسکه راز عجز ما بالید پنهان زیر پوست
یک قلم چون آبله  گشتیم عریان زیر پوست
گر شکست رنگ ما دیدی ز حال مپرس
نامه مجنون ندارد غیر عنوان زیر پوست
نیست ممکن از لباس وهم بیرون آمدن
زندگانی عالمی را کرد زندان زیر پوست
تا نگردد قاتل ما جز به  گلچینی سمر
همچو گل خون  بحل  کردیم سامان زیر پوست
ناله ها در پرده ساز جنون دزدیده ایم
خفته شیر بیشه ما را نیستان زیر پوست
جیب ما چون غنچه آخر بال صحرا می کشد
بر سر ما سایه افکنده است دامان زیر پوست
خلوت راز است چشمی  کز تماشا دوختیم
عین یوسف شد نگاه پیر کنعان زیر پوست
از نقاب غنچه رنگ شور بلبل می چکد
شیشه دارد خون عیش می پرستان زیر پوست
ساز هستی پرده  دارد شوخی ای در دست و بس
هر که بینی ناله ای  کرده ست پنهان زیر پوست
همچو نارم عقده ای از کار دل تا واشود
سرخ  کردم هم به خون سعی دندان زیر پوست
گفتم آفت های  امکان زیر گردون است و بس
زندگی  نالید و گفت این  جمله  توفان  زیر پوست
بسکه مردم جنس ایثار از نظر پوشیده اند
درهم ماهی ست اینجا همچو همیان زیر پوست
عضو عضوم حسرت دیدار می آرد به بار
نخل بادمم سراپا چشم حیران زیر پوست
هیچکس آتش نزد بر صفحه بی حاصلم
ورنه من  هم  داشتم بیدل چراغان  زیر پوست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -