cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
آن پری  گویند شب خندید بر فریاد ما
ای فراموشی تو شاید داده باشی  یاد ما
 بس که در پروازگرد جستجوها ریختیم
 گشت زیر بال پنهان خانه صیاد ما
 جان کنی ها در قفای آرزو پر می فشاند
 با شرار تیشه رفت از بیستون فرهاد ما
 از عدم ناجسته  کر کرده ست  گوش عالمی
 شور نشنیدن صدای بیضه فولاد ما
 چشم  باید بست و گلگشت حضورشرم کرد
 غنچه می خندد بهار عالم ایجاد ما
 شمع سان عمریست احرام  گدازی بسته ایم
 نیست در پهلو به غیر از پهلوی مازاد ما
 خجلت تصویر عنقا تا کجا باید کشید
 با صدف  گم  گشت رنگ خامه بهزاد ما
 نقش پا در هیچ صورت پایه عزت ندید
 سایه هم خشت هوس  کم چید بر بنیاد ما
 باهمه  کثرت شماری غیر وحدت باطلست
 یک یک آمد بر زبان از صدهزار اعداد ما
 هیچ کس بر شمع در آتش زدن رحمی نکرد 
 از ازل بر حال ما می گرید استعداد ما
پاس اسرار محبت داشتن آسان نبود
 گنج ویران کرد بیدل خانه آباد ما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بحرمی پیچد به موج از اشک غم پرورد ما
چرخ می گردد دوتا در فکر بار درد ما
 گر به میدان ریاضت کهربا دعوی کند
 کاه گیرد در دهن از شرم رنگ زرد ما
 دور نبود گرکمان صید دلها زه کند
 هم ادای ابروی نازی ست بیت فرد ما
 می دهد بوی گریبان سحر موج نسیم
 می توان دانست حال دل ز آه سرد ما
 هم چو نی در هر نفست دایم نقد ناله ای
 ای هوس غافل مباش ازگنج باد آورد ما
 ما سبکر وحان ز قید ششدر تن فارغیم
 مهرة آزاد دل دارد بساط نرد ما
 گر دهد صدبارگردون خاک عالم را به باد
 بشکندآشفتگی رنگی به روی گرد ما
 دوش  با تیغ تبسم رفتی از بزم و هنوز
 شور بیرون می دهد زخم نمک پرورد ما
 در سواد حیرت از یاد جمالت بیخودیم
 روز وشب خواب سحر دارد دل شبگرد ما
نیست بیدل جزنوای قلقل مینای من
 هیچکس درمحفل خونین دلان همدرد ما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
حیرت حسنی است در طبع نگه پرورد ما
ششجهت آیینه بالدگر فشانی گرد ما
مفت موهومی ست گر ما نام هستی می بریم
چون سحرگرد نفس بوده ست ره آورد ما
ما به هستی از عدم پر بی بضاعت آمدیم
باختن رنگی ندارد در بساط نرد ما
یک تأمل چون نفس بر آینه پیچیده ایم
حیرت محضیم و بس گر واشکافی گرد ما
دفتر ما هرزه تازان سخت بی شیرازه است
کو حیا تا نم  کشد خاک بیابانگرد ما
چون سحر بیهوده از حسرت نفسها سوختیم
آتشی روشن نشدآخرزآه سردما
نسخه وحشت سواد چشم آهو خواندهایم
گر سیه گردد سراپا نیست باطل فرد ما
شعله راخاکستر خودهم کم ازشمشیر نیست
به که گیرد عبرت از ما دشمن نامرد ما
چون جرس عمری تپیدیم وز هم نگداختیم
سخت جانی چند نالد بر دل بی درد ما
بیدل اقبال ضعیفیهای ما پوشیده نیست
آفتاب عالم عجزست رنگ زرد ما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
زگفت وگو نیامد صید جمعیت به بند ما
مگر ازسعی خاموشی نفس گیردکمندما
اگر از خاک ره تاسایه فرقی می توان کردن
جز این مقدار نتوان یافت از پست و بلند ما
ز سیر برق تازان شرر جولان چه می پرسی
که بود از خودگذشتن اولین گام سمند ما
توخواهی پردهرنگین سازخواهی چهره گلگون کن
به هرآتش که باشد سوختن دارد سپند ما
از آن چشم عتاب آلود ذوق زندگانی کو
غم بادام تلخی برد شیرینی ز قند ما
ز جوش باده می باید سراغ نشیه پرسیدن
همان نیرنگ بیچونی ست عرض چون و چندما
اگر تا صانع از مصنوع راهی می توان بردن
چرا دربند نقش ما نباشد نقشبند ما
چوشمع از جستجورفتیم تا سر منزل داغی
تلاش نقش پایی داشت شبگیر بلند ما
نگاه عبرتیم اما درین صحرای بیحاصل
حریف صیدگیرایی نمی گرددکمند ما
نگردد هیچ کافر محو افسون غلط بینی
غبار خویش شد در جلوه گاهت چشم بند ما
جهان توفان رنگ و دل همان مشتاق بیرنگی 
چه سازد جلوه با آیینه مشکل پسند ما
کمین ناله ای داریم درگرد عدم بیدل
ز خاکستر صدای رفته می جوید سپند ما

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بی ثمری حصار شد در چمن امید ما
طره امن شانه زد سایه برگ بید ما
آینه داری فنا ناز هوس نمی کشد
خط به رقم کشیده اند از ورق سفید ما
دردسر جهان رنگ درخور دانش است و بس
نیست به کسب عافیت غیرجنون مفید ما
دعوی احتیاج پوچ خجلت سعی کس مباد
قفل جهان بی دری زنگ زد ازکلید ما
عبرت چشم بسملیم  پرده فقر ما مدر
آستر است ابره خلعت روز عید ما
گر فکند تبسمت گل به مزار عاشقان
بال سحرکشد نفس ازکفن شهید ما
نیست چو التفات دل میکده تعلقی
آبله پایی نفس شد قدح نبید ما
ربشه تخم وحدتیم از تک وپوی مامپرس
صرف هزار جاده است منزل ناپدید ما
خاک مزار عبرتیم پرده ساز غیرتیم
زخمه به برق می زند ممتحن نشید ما
بیدل ازین کف غبارکز دل خاک جسته ایم
پرده در تحیر است  گفت تو و شنید ما

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
لغزشی خورده ز پا تا سر ما
خنده دارد خط بی مسطر ما
ذره پر منفعل اظهار است
کو هیولا و کجا پیکر ما
می نهد بر خط زنهار انگشت
موی چینی ز تن لاغر ما
خنده زن شمع ازین بزم گذشت
گل بچینید ز خاکستر ما
جهد از آیینه ما زنگ نبرد
منفعل شد کف روشنگر ما
خواب ما زیر سیاهی بالید
سایه افکند به سر بستر ما
عمرها شد که عرق می گرییم
شرم حسنی است به چشم  تر ما
حیف همت  که زمانی چو حباب
صدف بحر نشد گوهر ما
چهره زرد شکنها اندوخت
سکه زد ضعف  کنون بر زر ما
عجز طومار طلبها طی  کرد
مهر شد آبله بر دفتر ما
شمع حرمانکده بیکسی ام
پا مگر دست نهد برسر ما
رنگ پرواز ندیدیم به خواب
بالش ناز که دارد پر ما
علت بی بصری را چه علاج
نگهی داشت تغافلگر ما
نیست پیراهن دیگر بیدل
غیر عریانی ما در بر ما

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
نیست خاکستر ما شعله صفت بستر ما
رنگ آرام برون تاخته از پیکر ما
ناله ها در شکن دام خموشی داریم
خفته پرواز در آغوش شکست پر ما
اشک شمع ایم که از خجلت اظهار نیاز
با عرق می چکد از جبهه خود گوهر ما
معنی آبله بسته به خون  جگریم
بی تأمل نگذشته  است  کسی از سر ما
بسکه مخمور تمنای تو رفتیم به خاک
گل خمیازه توان چید ز خاکستر ما
بی  جمالت به لباس مژه اشک آلود
می کند روز سیه  گریه به چشم تر ما
در مقامی که سخن آینه پرداز دل  است
چون خموشی نفس سوخته شد جوهر ما
معنی سرخط پیشانی ما نتوان خواند
چون شرر گم شده در سنگ پی اختر ما
کینه ما اثر جنبش مژگان دارد
نخلیده ست مگر در دل خود نشتر ما
یک قلم نسخه وارستگی آینه ایم
هیچ نقشی نبرد سادگی از دفتر ما
همه جا عرض سبک روحی شبنم داریم
دل سنگین نشود همچو گهر لنگر ما
حاصل جام امل نشیه آزادی نیست
تا قفس می رسد اندیشه مشت پر ما
بسکه جان سختی ما آینه خجلت بود
هرکه شد آب ز درد تو  گذشت از سر ما
بیدل از همت مخمور می عشق مپرس
بی  گداز دو جهان پر نشود ساغر ما

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
آخر به لو ح آ ینه اعتبار ما
چیزی نوشتنی ست به خط غبار ما
بزم از دل گداخته لبریز می شود
مینا اگر کنند ز سنگ مزار ما
آتش به دامن است کف دست بی بران
راحت مجو ز سایه برگ چنار ما
ما و سراغ مطلب دیگر چه ممکن است
در چشم  ما شکست ضعیفی غبار ما
نقش قدم ز خاک نشینان حیرت است
امید نیست واسطه انتظار ما
تمثال ما همان نفس واپسین بس ست
آیینه هر نفس ننمایی دچار ما
تمکین به ساز خنده مواسا نمی  کند
از کبک می رمد چو صدا کوهسار ما
غیرت ز بس که حوصله سامان شرم بود
خمیازه هم قدح نکشید از خمار ما
رنگ بهار خون شهید از حنا گذشت
این گل که کرد تحفه دست نگار ما
چون شمع قانعیم به یک داغ از این چمن
گل بر هزار شاخ نبندد بهار ما
سر برنداشتیم ز تسلیم عاجزی
زانو شکست آینه اختیار ما
ای بی خودی بیا  که زمانی ز خود رویم
جز ما دگر که نامه رساند به یار ما
گفتم به دل  زمانه چه دارد ز گیرودار
خندید و گفت  آن چه نیاید به کار ما
بی مدعا ستمکش حیرانی خودیم
بیدل به دوش کس نتوان بست بار ما

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
خارج آهنگی ندارد سبحه و زنار ما
می دود مرکز همان سر بر خط پرگار ما
از ادب پروردگان یاد تمکین توایم
موی چینی می فروشد ناله درکهسار ما
سعی ماچون شمع بیتاب هوای نیستی ست
تا پر رنگی ست از خود می کند منقار ما
گرهمه مخمل شودخواب بهار اینجاتراست
سایه گل پر عرق ریزست درگلزار ما
تا نگه رنگ تأمل باخت پروازیم و بس
چون سحر تاکی شودشبنم قفس بردارما
بوی گل مفت تأمل هاست گر وامی رسی
نبض واری در نفس پر می زند بیمار ما
ذره ایم از خجلت سامان موهومی مپرس
اندک هرچیز دارد خنده بر بسیار ما
شهرت رسوایی ماچون سحرپوشیده نیست
گل ز جیب چاک می بندند بر دستار ما
از ازل آشفتگی بنیاد تعمیر دلیم
موی مجنون چیدن است از سایه دیوارما
یأس پیری قطع کرد از ما امید زندگی
بسکه خم گشتیم افتاد از سر ما بار ما
همچوعکس آب تشویش ازبنای ما نرفت
مرتعش بوده ست گویی پنجه معمار ما
در خور هرسطر بیدل باید ازخود رفتنی
جاده ها بسته ست بر سر قاصد از طومار ما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
سخت موهوم است نقش پرده اظهار ما
حیرت است آیینه دار پشت و روی کار ما
چون نگه در خانه چشم خیال افتاده ایم
سایه مژگان تصور کن در و دیوار ما
ریزش خون تمنا گل فروشی های رنگ
پرفشانی های حیرت بلبل گلزار ما
ناله در پرواز دارد کوشش ما چون سپند
کز گداز بال و پر وا می شود منقار ما
چون شرر وحشت قماشان دکان فرصتیم
چیدن دامان رواج گرمی بازار ما
شمع محفل در گشاد چشم دارد سوختن
فرق حیران است در اقبال تا ادبار ما
با همه یأس اعتماد عافیت بر بی خودی ست
ناکجا در خواب غلتد دیده بیدار ما
قطره سامانیم اما موج دریای کرم
دارد آ غوشی که آسان می کند دشوار ما
غربت هستی گوارا بر امید نیستی ست
آه ازآن روزی که آنجا هم نباشد بار ما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
همه عمر با تو قدح زدیم و نرفت رنج خمارما
چه قیامتی که نمی رسی زکنار ما به کنار ما
چو غبار ناله به نیستان نزدیم گامی از امتحان
که ز خودگذشتن مانشد به هزارکوچه دچارما
چقدر ز خجلت مدعا زده ایم بر اثر غنا
که چورنگ دامن خاک هم نگرفت خون شکارما
همه را به عالم بیخودی قدحی ست از می عافیت
سر و برگ گردش رنگ بین چه خطی کشد به حصار ما
دل ناتوان به کجا برد الم تردد عاجزی
که چو سبحه هرقدم اوفتد به هزار آبله کار ما
به سواد نسخه نیستی نرسید مشق تأملت
قلمی به خاک سیاه زن بنویس خط غبار ما
صف رنگ لاله بهم شکن  می جام گل به زمین فکن
به بهار دامن ناز زن ز حنای دست نگار ما
به رکاب عشرت پرفشان نزدیم دست تظلمی
به غبار می رود آرزو نکشیده دامن یار ما
نه به دامنی ز حیا رسد نه به دستگاه دعا رسد
چورسد به نسبت پا رسدکف دست آبله دار ما
چو خوش است عمر سبک عنان گذرد ز ما و من آنچنان
که چو صبح در دم امتحان نفتد بر آینه بار ما
چمن طبیعت بیدلم ادب آبیار شکفتگی
زده است ساغررنگ وبو به دماغ غنچه بهار ما

وزن: مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U - | U U - U - | U U - U - | U U - U -
چون سروکلفتی چند پیچیده اند بر ما
بار دگر نداریم دل چیده اند بر ما
بریک نفس نشاید تکلیف صد فغان بست
نی های این نیستان نالیده اند بر ما
چون گوهر از چه جرأت زین ورطه سربرآریم
امواج آستینها مالیده اند بر ما
در عرصه گاه عبرت چون رنگ امتحانیم
هرجاست دست و تیغی یازیده اند بر ما
ای دانه چند نالی از آسیای گردون
ما را ته زمین هم ساییده اند بر ما
انسان نشان طعن است درکارگاه ابرام
عالم سریشمی کرد چسبیده اند بر ما
جاه از شکست چینی بر فقر غالب افتاد
یاران ز سایه مو چربیده اند بر ما
تاجبهه نقش پانیست زحمت ز ماجدانیست
آخر چوگردن شمع سر دیده اند بر ما
صبح جنون بهاریم رسوای اعتباریم
چاک قبای امکان پوشیده اند بر ما
نومیدی از دو عالم افسونگر تسلی ست
روغن ز سودن دست مالیده اند بر ما
آیینه یقینیم اما به ملک اوهام
گرد هزار تمثال پاشیده اند بر ما
در خرقه گدایان جز شرم نیست چیزی
بهر چه این سگی چند غریده اند بر ما
بیدل چه سحرکاری ست کاین زاهدان خودبین
آیینه در مقابل خندیده اند بر ما

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
رنگ شوخی نیست درطبع ادب تخمیر ما
حلقه می سازد صدا را نسبت زنجیر ما
مزرع بیحاصل جسم آبیار عیش نیست
ناله بایدکاشتن در خاک دامنگیر ما
بی سبب چون سایه پامال دوعالم عبرتیم
خواب کوتا مخملی بافد به خود تعبیر ما
نسخه جمعیت دل گر به این آشفتگی ست
نیست ممکن لب به هم آوردن ازتقریر ما
سطری ازمشق دبستان جنون آشفته نیست
بر خط پرگار نازد حلقه زنجیر ما
صبح از وهم نفس گر بگذردشبنم کجاست
غیر شرم اعتبار آبی ندارد شیر ما
آخر از ناراستی با دورگردون ساختیم
بسکه کج بود ازکمان بیرون نیامد تیر ما
آرزوها در طلسم لاغری می پرورد
خانه صیاد یعنی پهلوی نخجیر ما
انتظار رنگهای رفته می باید کشید
خامه نقاش مژگان ریخت درتصویر ما
حسرت منزل جنون ایجادچندین جستجوست
شام گردد صبح تاکوته شود شبگیر ما
در بنای رنگ ماگردشکست امروز نیست
ابروی معمار چینی داشت در تعمیر ما
عبرت انشابود بیدل نسخه ایجادشمع
از جبین بر نقش پا زد سر خط تقدیر ما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
نغمه رنگ افتاده نقش بی نشان تأثیر ما
مطربی کوکز سر ناخن کشد تصویر ما
سرمه تفسیر حیا عنوان کتاب عبرتیم
تهمت تقریرنتوان بست برتحریر ما
قبل و بعد عالم تجدید تجدید است و بس
نیست تقدیمی که بیشی جوید ازتأخیر ما
از شرار سنگ نتوان بست نام روشنی
رنگ شب درد چراغ خانه دلگیر ما
ای فلک بر آه ما چندین میفشان دست رد
کزکمانت ناگهان زه بگسلاند تیر ما
از خروش آباد توفان جنون جو شیده ایم
بی صدا نقاش هم مشکل کشد زنجیر ما
شرم هستی عالمی را در عرق خوابانده است
یک گره دارد چو شبنم رشته تسخیر ما
از طلسم خاک اگرگردی دمد افشانده گیر
کرد پیش از خواب دیدن خواب ما تعبیر ما
پای در دامان ناز از خویش می باید رمید
سایه مژگان صیادی ست بر نخجیر ما
خاک بی آبیم اما شرم معمار قضا
تا نمی در جبهه دارد نیست بی تعمیر ما
کشته خاصیت شمشیر بیداد توایم
رنگ تا باقی ست خون می ریزد ازتصویر ما
بیدل افلاس آبروی مرد می ریزد به خاک
بی نیامی برد آخر جوهر از شمشیر ما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چه ممکن است که راحت سری برآورد از ما
مگر نفس رود و دیگری برآورد از ما
به عرصه دو نفس انقلاب فرصت هستی
گمان نبود که دل لشکری برآورد از ما
چو رنگ عهده ناموس وحشتیم به گردن
ز خویش هرکه برآید پری برآورد از ما
شرار کاغذ اگر در خیال بال گشاید
جنون به حکم وفا مجمری برآورد از ما
دماغ ما سر غواصی محیط ندارد
بس است ضبط نفس گوهری برآورد از ما
فلک ز صبح قیامت فکنده شور به عالم
مباد پنبه گوش کری برآورد از ما
فسرده ایم به زندان عقل چاره محال است
جنون مگر که قیامت گری برآورد از ما
به رنگ غنچه نداریم برگ عشرت دیگر
شکست شیشه مگر ساغری برآورد از ما
بهار بیخودی افسوس گل نکرد زمانی
که رنگ رفته چمن پیکری برآورد از ما
در انتظار رهایی نشسته ایم که شاید
به روی ما مژه بستن دری برآورد از ما
چو بیدلیم همه ناگزیر نامه سیاهی
جبین مگر به عرق کوثری برآورد از ما

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
هرجا روی ای ناله سلامی ببر ازما
یادش دل ما برد به جای دگر از ما
امید حریف نفس سست عنان نیست
ما را برسانید به او پیشتر از ما
دل را فلک آخر به گدازی نپسندید
هیهات چه برسنگ زد این شیشه گراز ما
تاکی هوس آواره پرواز توان زیست
یارب که جداکرد سر زیر پر از ما
آیینه به بر غافل از آن جلوه دمیدیم
جز ما نتوان یافت کسی را بتر از ما
بی پردگی آیینه آثار غنا نیست
عریانی ما برد کلا ه وکمر از ما
گوهر ز قناعت گره طبع محیط است
ازکس دل پر نیست فلک را مگر از ما
کس آینه بر طاق تغافل نپسندد
از خود نگرفتی خبر ای بیخبر از ما
ما را ز درت جرأت دوری چه خیال است
صد مرحله دوراست درین ره جگراز ما
تا حشر درین بزم محال است توان برد
خلوت زتو و عالم بیرون در از ما
عمری ست وفا ممتحن ناز و نیاز است
نی تیغ ز دست تو جدا شد نه سر از ما
زحمتکش وهمیم چه ادبار و چه اقبال
بیدل نتوان گفت شب از ما سحر از ما

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
چون صبح مجو طاقت آزارکس از ما
کم نیست که ما را به درآرد نفس ازما
ما قافله بی نفس موج سرابیم
چندین عدم آن سوست صدای جرس ازما
مردیم به ضبط نفس ولب نگشودیم
تا بوی تظلم نبرد دادرس از ما
عمری ست دراین انجمن ازضعف دوتاییم
خلخال رسانید به پای مگس از ما
همت نزندگل به سر ناز فضولی
رنگ آینه بشکست به روی هوس ازما
پر ناکس ازین مزرعه یأس دمیدیم
بر چشم توقع مگذارید خس از ما
درگرد خیال تو سراغی است وگرنه
چیزی دگر از ما نتوان یافت پس از ما
رنگ آینه الفت گل هیچ نپرداخت
قانع به دل چاک شد آخر قفس از ما
ما را ننشانیدکسی بر سر رهش
بیدل تو پذیری مگر این ملتمس از ما

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دل می رود و نیست کسی دادرس ما
از قافله دور است خروش جرس ما
هم مشرب اوضاع گرفتاری صبحیم
پرواز به منظر نرسد از قفس ما
بر هیچ کس افسانه امید نخواندیم
عمری ست همان بیکسی ماست کس ما
ما هیچکسان ناز چه اقبال فروشیم
تقدیر عرق کرد به حشر مگس ما
خاریم ولی در هوس آباد تعین
بر دیده دریا مژه چیده ست خس ما
ما و سخن ازکینه فروزی  چه خیال است
آیینه نداده ست به آتش نفس ما
بر فرصت خام آن همه دکان نتوان چید
مهمان دماغ است می زودرس ما
مکتوب وفا مشعر امید نگاهی ست
واکن مژه تا خوانده شود ملتمس ما
بیدل به جنون امل ازپا ننشستیم
کاش آبله گیرد سر راه هوس ما

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
تا بوی گل به رنگ ندوزد لباس ما
عریان گذشت زین چمن امید ویاس ما
دل داشت دستگاه دو عالم ولی چه سود
با ما نساخت آینه خودشناس ما
خاکی و سایه ای همه جا فرش کرده ایم
در خانه ای که نیست همین بس پلاس ما
آیینه سراب خیالیم چاره نیست
چسزی نموده اند به چشم قیاس ما
یاران غنیمتیم به هم زین دو دم وقاق
ما شخص فرصتیم بدارند پاس ما
پهلو زدن ز پنبه برآتش قیامت است
هرخشک مغزنیست حریف مساس ما
غیرت نشان پلنگ سواد تجردیم
دل هم رمیده است ز ما از هراس ما
تکلیف بی نشانی عشق از هوس جداست
یارب قبول کس نشود التماس ما
از ششجهت ترانه عنقا شنیدنی ست
کز بام و منظر دگر افتاد طاس ما
از شبنم سحر سبق شرم برده ایم
هستی عرق شد از نفس ناسپاس ما
آیینه دلیم کدورت نصیب ماست
کز تاب فرصت نفس است اقتباس ما
مردیم وخاک ما به هواگرد می کند
بی ربطیی که داشت نرفت از حواس ما
جز زیر پا چو آبله خشتی نچید ه ایم
دیگرکدام قصر و چه طاق و اساس ما
خال زیاد فرض کن و نرد وهم باز
بر هیچ تخته ای نفتاده ست طاس ما
صد سال رفت تا به قد خم رسیده ایم
بیدل چه خوشه هاکه نشد نذر داس ما

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
اینقدر نقشی که گل کرد از نهان و فاش ما
صرف رنگی داشت بیرون صدف نقاش ما
جمع دار از امتحان جیب عریانی دلت
دست ما خالی ترست از کیسه قلا ش ما
زین سلیمانی که دارد دستگاه اعتبار
بر هوا یکسر نفس می گسترد فراش ما
گرد عبرت در مزار  یأس  می باشد کفن
چشم پوشیدن  مگر از ما برد نباش ما
محو دیداریم اما از ادب غافل نه ایم
شرم نو رست آنچه دارد دیده خفاش ما
زندگی موضوع اضدادست صلح اینجا کجاست
با نفس باقیست تا قطع نفس پرخاش ما
از جبین تا نقش پا بستیم آیین عرق
این چراغان کرد آخر غفلت عیاش ما
بیدل این دیگ خیال از خام جوشی ها پر است
شش جهت آتش زنی تا پخته گردد آش ما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای جگرها داغدا ر شوق پیکان شما
چاکهای دل نیام تیغ مژگان شما
 ازشکست کار هاآشفته حالان نسخه ای ست
 دفتر آشوب یعنی سنبلستان شما
 شعله درجانی که خاک حسرت دیدار نیست
 خاک درچشمی که نتوان بود حیران شما
 از هجوم اشک بر مژگان گهرها چیده ایم
 در تمنای نثار لعل خندان شما
 یارب ا ین خال است یاجوش لطافتهای حسن
 می نماید دانه ای سیب زنخدان شما
 تا قیامت جوهر وآیینه می جوشد به هم
 از غبارم پاک نتوان کرد دامان شما
 پیکر من ازگداز یأس شد آب و هنوز 
 موج می بالد زبان شکر احسان شما 
کی بود یارب که در بزم تبسمهای ناز
چشم زخمم سرمه گیرد از نمکدان شما
 یکسرموخالی از پروازشوخی نیست حسن
 صد نگه خوابیده درتحریک مژگان شما
 با شکست زلف نتوان اینقدر پرداختن
 رنگ ما هم نسبتی دارد به پیمان شما
 کوشش ما پای خواب آلودة دامان ماست 
 جز شما سر بر نیارد ازگریبان شما 
بیدل آشفته ما بوی جمعیت نبرد
 تا به کی در حلقه زلف پریشان شما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
شور صد صحرا جنون گرد نمکدان شما 
ای قیامث صبح خیز لعل خندان شما
چشم آهو حلقه گرداب بحر حیرت است
در تماشای رم وحشی غزالان شما
 عشرت از رنگ است هرجا گل بساط آرا شود
 مفت جام مایه می گردد به دوران شما
 از صدف ریزد گهر وز پسته مغز آید برون
 چون شود گرم تکلم لعل خندان شما
 از طراوتگاه عشرت نوبهار باغ ناز
 باد چشم ما سفال جوش ریحان شما
 بیش ازین نتوان به ابروی تغافل ساختن
 شیشه دل خاک شد در طاق نسیان شما
 ما سیه بختان به نومیدی مهیا کرده ایم
 یک چراغان  داغ دل دور از شبستان شما
 بستر و بالین من عمریست قطع راحت است
 بر دم شمشیر زد خوابم ز مژگان شما
 نارسا افتاده ایم ای برق تازان همتی
 تا غبار ما زند دستی به دامان شما
 عالمی در حسرت وضع عبارت مرده است
 معنی ما کیست تا فهمد ز دیوان شما 
از غبار هر دو عالم پاک بیرون جسته است
 بیدل آواره یعنی خانه ویران شما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای همه آیات قدرت ظاهر از شان شما
کارهای مشکل آفاق آسان شما
 هر سری را کز رعونت  گردن افرازد به چرخ
 مو کشان آرد قضا در راه جولان شما
 سینه حاسد که درهم  می فشارد تنگی اش
 جای دل خالی نماید بهر پیکان شما
 ساقی تقدیر مشتاق است  کز خون هدر
 پرکند پیمانه اعدا به د وران شما
 غیرت  حق برنتابد جز شکست از گردنش
 هرکه برتابد سر از تسلیم فرمان شما
 شوق  وصلت بعد مرگ از دل  برون کی می رود
 گرد می گردیم و می گیریم دامان شما
 چون سحر وا کرد ه بر آفاق بال اقتدار
 شور عالمگیری از فتح نمایان شما
 هر گلی  کز نوبهار کام دل آید به عرض
 باغبانش خرمن آراید به دوران شما
 خاطر از هرگونه مطلب جمع باید داشتن 
 نیست  غافل فضل حق از شغل سامان  شما 
چون نباشد فضل  یزدان مایل امداد غیب
 بیدل است آخر دعاگوی و ثناخو ان شما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ز فسانه لب خامش  که رسید مژده به گوش ما
که  سخن  گهر شد و زد گره به  زبان سکته خروش ما
کله چه فتنه شکسته ای  که ز حرف تیغ تبسمت
به سحر رسانده دماغ  گل  لب زخم خنده فروش ما
نفس از ترانه ساز دل چه فشاند بر سر انجمن
که صدای قلقل شیشه شد پری جنون زده هوش ما
به نگاه عبرتی آب ده ز مآل جرات جستجو
که به چشمت آینه می کشد کف پای آبله پوش ما
به جنونی از خم بیخودی زده ایم ساغر ما و من
که هزار صبح قیامت است و کفی ز مستی جوش ما
همه را ربوده ز دست خود اثر نوید رسیدنت
ز وداع ما چه خبر دهد به دل شکسته سروش ما
تب شوق سجده نیستی چه  فسون دمیده بر انجمن
که چوشمع تا قدم از جبین همه  سر نشسته  به دوش ما
ز نشاط محفل زندگی به چه نازد امشب منفعل
قدحی مگر به عرق زند ز خمار خجلت دوش ما
دگر از تعین خودسری چه  کشیم زحمت سوختن
که فتاد بر کف پا کنون نگه چراغ خموش ما
نرسید فطرت هیچکس به خیال بیدل و معنی اش
همه راست بیخبری و بس  چه  شعور خلق و چه  هوش ما

وزن: مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U - | U U - U - | U U - U - | U U - U -
افتاده زندگی به  کمین هلاک ما
چندان  که وارسی به سر ماست خاک ما
 ذوق گداز دل چقدر زور داشته  است
 انگور را ز ریشه برآورد تاک ما
 بردیم تا سپهر غبار جنون چو صبح
 بر شمع خنده ختم شد از جیب چاک ما
 تاب  و تب قیامت هستی کشیده ایم
 از مرگ نیست آن همه تشویش و باک ما
 کهسار را ز ناله ما باد می برد
 کس را به درد عشق مباد اشتراک ما
 قناد نیست مایده آرای بزم عشق
 لذت گمان مبر که زمخت است زاک ما
 پست و بلند شوخی نظاره هیچ نیست
 مژگان بس است سر به  سمک تا سماک ما
 آخر به  فکر خویش  فرورفتن است و بس
 چون شمع  کنده است  گریبان مغاک ما
 صیقل مزن بر آینه عرض انفعال 
 ای جهد خشک  کن عرق شرمناک ما
بیدل ز درد عشق بسی خون  گریستی
 تر کرد شرم اشک تو دامان پاک ما

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
به خیال چشم که می زند قدح جنون دل تنگ ما
که هزار میکده می دود به رکاب گردش رنگ ما
 به حضور زاویه عدم زده ایم بر در عافیت
که زمنت نفس کسی نگدازد آتش سنگ ما
 به دل شکسته ازین چمن زده ایم بال گذشتنی
که شتاب اگرهمه خون شود نرسد به گرد درنگ ما
 کسی از طبیعت منفعل به کدام شکوه طرف شود
نفس آبیار عرق مکن زحدیث غیرت جنگ ما
 به فسون هستی بیخبر زشکست شیشه دل حذر
شب خون به خواب پری مبر ز فسانه های ترنگ ما
 گهری زهر دو جهان گران  شده خاک نسبت جسم و جان
سبکیم ین همه کاین زمان به ترازو آمده سنگ ما
 ز دل فسرده به ناله ای نرسید تاب وتب نفس
ببرید ناخن مطرب ازگره بریشم چنگ ما
 سخن غرور جنون اثر به زبان جرأت ماست تر
مژه بشکنی به ره نظر پراگردهی به خدنگ ما 
چه فسانه ازل و ابد چه امل طرازی حرص وکد
به هزارسلسله می کشد سرطرة توزچنگ ما 
ز غبار بیدل ناتوان دل نازکت نشودگران
 که رود زیادتوخودبه خود چونفس زآینه زنگ ما

وزن: مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U - | U U - U - | U U - U - | U U - U -
سلسله شوق کیست سر خط آهنگ ما
رشته به پا می پرد از رگ گل رنگ ما
نقد جهان فسوس سهل نباید شمرد
دل به گره بسته است آبله در چنگ ما
با همه افسردگی جوش شرار دلیم
خفته پریخانه ای در بغل سنگ ما
درتپش آباد دل قطع نفس می کنیم
نیست ز منزل برون جاده و فرسنگ ما
پرده سازنفس سخت خموشی نواست
رشته مگر بگسلد تا دهد آهنگ ما
در قفس عافیت هرزه فسردیم حیف
شور شکستی نزدگل به سر رنگ ما
سعی گوهر برگرفت بار دل از دوش موج
آبله چشمی ندوخت بر قدم لنگ ما
عالم بی مطلبی عرصه پرخاش کیست
نیست روان خون زخم جزعرق ازجنگ ما
رشته چندین امل یک گره آمد به عرض
بر دو جهان مهر زد یأس دل تنگ ما
بیدل از اقبال عجز درهمه جا چیده است
آبله و نقش پا افسر واورنگ ما

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -