cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
آن ماه رو اگر بنماید شبی به ما
در وجه او نهیم دل و جان به رو نما
رویش مه مبارک و مویش لیال قدر
خود قدر آن لیال که داند به غیر ما
آن خد دلفریب تو بر قد دلکشت
چون ماه چارده شب بر خط استوا
بگشا به پرسشم لب لعل و رسان به کام
جان را از آن مفرح یاقوت دلگشا
چون در بر آستان توام بر امید بار
باری بگو که حلقه بگوش منی در را
بر غره صباح مبارک که عارضت
هر دم به طیره طره همچون منامسا
گردد خیال دوست همه گرد چشم من
آری خیال دوست بگرداند آشنا
من می روم که روی بتابم ز کوی تو
موی تو می کشد ز قفا باز پس مرا
مجموع می روی تو و آشفته عالمی
چون مویت او فتاده شب و روز در قفا
از باغ وصل توست چو سروم به دست باد
پایم به گل فرو شده سر رفته در هوا
باری هوای روی تو خواهد به باد داد
ما را اگر عنایت سلطان کند رها
خورشید هفت کشور گردون سلطنت
جمشید چار بالش ایوان کبریا
سلطان معز دولت و دین پادشاه اویس
آن بر جهان عدل به تحقیق آشنا
آن سایه خدای که گردون ندیده است
در آفتاب گردش از آن سایه خدا
طاس سپهر را همه صیتش بود طنین
کاخ زمانه را همه شکرش بود صدا
از چرخ دوخت بر قد قدرش قبای قدر
لیکن نداد همت او تن در آن قبا
ای آستان حضرت تو مطلع امل
وی آستین کسوت تو قالب سخا
هم ذروه کمال تو افزون ز کم و کیف
هم سدره جلال تو بیرون ز منتها
شخص حسود رادم تیغت بردد مار
شاخ امید را نم کلکت بود نما
گر در سر حسود خیال بلا رکت
آید به خاصیت سرش از تن شود جدا
ملک آن توست و تیغ گران است در میان
بر خصم خویش می گذران هر زمان گوا
گر چوب رایتت ز عصای کلیم نیست
بهر چه گاه چوب نماید گه اژدها
دار السلام ملک تو عفویست بس فصیح
زان سان که محو می شود از نسختش خطا
ای آنکه چار بالش زربفت آفتاب
شد زیر دست قدر تو بر رسم متکا
حلم تو را چه باک ولو بست الجبال
ملک تو را چه بیم ولو دکت السما
بحر محیط کفچه کند چون سفینه دست
آنجا که همت تو کشد چون سفینه پا
با سیر لشگر تو دود آسمان به گرد
در روز موکب تو برآید زمین زجا
خورشید را که صفت اکسیرکار اوست
داد التفات رای تو تسلیم کیمیا
کاری که برخلاف رضای تو رفته است
امروز آن قضیه قدر می کند قضا
نصرت ندای دعوت کوست شنید و گفت
انی اجیب دعوه داعی اذا دعا
بی حکم نافذ تو نیارد ستاند بوی
از کاروان نافه چین لشگر صبا
با سایه ات چه پایه سلاطین عهد را
آنجا که طوبی است چه سبزی دهد گیا
انوار آفتاب چو پیدا شود ز شرق
پیدا بود که چند بود رونق سها
گر چتر همتت فکند سایه بر زمین
دیگر به آسمان نکند خاک التجا
طبع جواد تو محیطی است همه کرم
ذات شریف توست سپهری همه علا
شاها مخدرات جهان را نظاره کن
کاورده ام به پیش تو در کسوت بها
من جان دهم به رشوه که در گوش شه کنم
این گوهر نفیس که دریست بی بها
بی مدح توست گوهر منظوم من هدر
بی ذکر توست لولوی منثور من هبا
شاها از دست و پای خودم در بلا و رنج
کامد ز درد پای بسی در سرم بلا
درد سر غریم و تقاضا بسم نبود
کاورد چرخ بر سر این درد درد پا
تا هست چهار کن جهان بر چهار طبع
این چهار صفه راست لقب خانه خدا فنا
دولت سرای جاه تو پاینده باد و دور
گرد فنا ز گرد فناهای این سرا
سال و مهت مبارک و عیدت خجسته باد
کز روی توست عید همه روزه ملک را
بر خور زرای پیروز بخت جوان که کرد
پیر خرد به بخت جوان تو اقتدا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای سران ملک را شمشیر تو مالک رقاب
باغ عدل از جویبار تیغ سبزت خورده آب
با شکوه کوه حلمت ابر گریان بر جبال
با وجود جود دستت برق خندان بر سحاب
می خورد تیهو به عهدت طعمه از منقار باز
می برد رو به عونت پنجه از شیران غاب
جود دستت بحر را نگذاشت آبی در جگر
بحر را کی با وجود جود دستت بود آب
شام قهرت گر شبیخون آورد بر خیل روز
تا به روز حشر ماند تیغ صبح اندر قراب
ور مدار چرخ جز بر آب شمشیرت بود
آسیای آسمان یکبارگی گردد خراب
گوهر تیغ تو گر عکس افکند بر جرم کوه
روی خارا را به خون لعل گرداند خضاب
ساقی بزم تو چون بر خاک ریزد جرعه ای
زهره گوید بر فلک یا لیتنی کنت التراب
اعتدال نو بهار خلقت اندر مهرجان مهرگان
سبزه از آتش دماوند آب حیوان از سراب
خسروا در روضه بزمت که رشک جنت است
مدتی شد تا رهی نیست را راه از هیچ باب
من ز اهل جنت بزم تو بودم پیش ازین
چون شدم بی موجبی مستوجی چندین عذاب
گویی آن دولت کجا شد کز سر زلف و کرم
با منت هر ساعتی بودی خطاب مستطاب
آنچه من دیدم تصور بود آیا یا خیال
و اینکه می بینم به بیداری است یارب یا به خواب
آفتاب عالم افروزی و من آن ذره ام
کز فروغ طلعت خورشید باشد در حجاب
آفتابا گر گناهی دیده ای از ما بپوش
ور به تیغم می زنی سهل است روی از من متاب
آسمان رحمتی دارم زرایت چشم مهر
حاش لله کاسمان با خاک فرماید عتاب
من خطایی خود نکردم ور خطایی نیز رفت
همچنان امید عفو م هست از آن عالی جناب
آفتاب مهربان چون گرم گردد در عتاب
ای دل مجرم کجا داری تو تاب آفتاب
هم به لطفش التجا کن کز تف خورشید قهر
عاصیان را نیست الا سایه یزدان ماب
گر گناهی کرده ام الاعتذار الاعتذار
ور خطایی رفت ازآن الاجتناب الاجتناب
من حوالت می کنم خشم تو را با لطف تو
خود که جز لطفت تواند گفت خشمت را جواب
در جهان رسمی قدیم است از بزرگان مرحمت
وز فرودستان خطا و الله اعلم بالصواب
تا برای سایبان روز فراش قدر
می دهد خیط الشعاع شمس را هر روز تاب
خیمه عمر تو را اوتاد عالم باد میخ
محور گردون ستون و مدت گیتی طناب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
سقی الله لیلا کصدغ الکواعب
شبی عنبرین خال مشکین ذوایب
فلک را به گوهر مرصع حواشی
هوا را به عنبر مستر جوانب
درفش بنفش سپاه حبش را
روان در رکاب از کواکب مواکب
برآراسته گردن و گوش و گردون
شب از گوهر شب چراغ کواکب
مطالع زنور طوالع منور
مشارق ز ضو مصابیح ثاقب
شده جبهه صاعد سعودش مقدم
شده ثور طالع ثریاش غارب
بنات از بر مرکز قطب گردان
چو بر خاطر روشن افکار صایب
درین حال من با فلک در شکایت
ز رنج حوادث ز جور نوایب
ز فقد مراد و جفای زمانه
ز بعد دیار و فراق صواحب
ز تزویرهای جهان مزور
ز بازیچه های سپهر ملاعب
فلک را همی گفتم از دور جورت
چرا اختر طالعم گشت غارب
چرا گشت با من زمانه مخالف
چرا گشت با من ستاره مغاضب
کنون پنج ماه است تا من اسیرم
به بغداد در در بلا و مصایب
پریشان جمعی و جمعی پریشان
گرفتار قومی و قومی عجایب
نه جای قرارم زجور اعادی
نه روی دیارم ز طعن اقارب
مرا هر نفس غصه بر غصه زاید
مرا هر زمان گریه بر گریه غالب
فلک چون شنید این عتاب و شکایت
مرا گفت بس کن که طالع المعایب
اگرچه تو را هست جای شکایت 
ولی هست شکرانه ات نیز واجب
که داری چو درگاه صاحب پناهی
مقر مقاصد محل مآرب
کنون عزم تقبیل درگاه او کن
به اقبال او شو سعید العواقب
مشو یک زمان غافل از آستانش
که هرکس غایب شد او هست خایب
فلک با من اندر حکایت که ناگه
برآمد زکه رایت صبح کاذب
قمر چهرگان شبستان گردون
کشیدند رخ در نقاب مغارب
به گوشم رسید از محل قوافل
صهیل مراکب غطیط نجایب
دلم را نشاط سفر خواست ناگه
شدم چست بر مرکب عزم راکب
رهی پیشم آمد که از هیبت آن
بینداختی پنجه شیر محارب
سموم غمومش وزان در صحاری
حمیم جمیمش روان در مشارب
زلالش ملوث به سم افاعی
حجارش به حدت چو نیش عقارب
مزلزل زمین از ریاح عواصب
مستر هوا از غبار غیاهب
هوایش ز فرط حرارت به حدی
که چون موم می شد دل سنگ ذایب
چنان بد که شمشیر چون قطره پرآب
فرو می چکید از کف مرد ضارب
همی راندم اندر بیابان و وادی
گهی با ارنب گهی با ثعالب
گهی برفرازی که نعل مه نو
همی سود در دست و پای مراکب
گهی در نشیبی که اموال قارون
همی برگذشت از رکاب رکایب
همه ره در اندیشه تا کی برآید
ز درگاه صاحب ندای مراحب
جهان معانی سپهر وزارت
محیط مکارم سحاب مواهب
بریده به آن سر که از حکم خطش
بگردد به یک موی چون خط کاتب
وزیرا به حق خدایی که صنعش
نهد جوهر روح در درج قالب
به تقدیر و تدبیر سلطان حاکم
به الای و نعمای رزاق واهب
به تعظیم احمد که با آن جلالت
نگه داشتن در حصار عناکب
به یاری یاران احمد که بودند
ز راه هدایت نجوم ثواقب
که تا شد سرم ز آستان تو خالی
نشد آستین من از اشک غایب
ثنایت به کارم درآورد ورنه
به یکبارگی بودم از شعر تایب
اگر مدح جاه تو گویم نگویم
بامید مرسوم و حرص مواجب
ولی چشم دارم که از دولت تو
مراتب فزاید مرا بر مراتب
الا تا گشایند خوبان مه رو
خدنگ بلا از کمان حواجب
سرای تو را باد ناهید مطرب
جناب تو را باد خورشید حاجب

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
خاک خون آغشته لب تشنگان کربلاست
آخر ای چشم بلابین جوی خون بارت کجاست
جز به چشم و چهره مسپر خاک این ره کان همه
نرگس چشم و گل رخسار آل مصطفاست
ای دل بی صبر من آرام گیر اینجا دمی
کاندر اینجا منزل آرام جان مرتضاست
این سواد خوابگاه قره العین علی است
وین حریم بارگاه کعبه عز و علاست
روضه پاک حسین است این که مشک زلف حور
خویشتن را بسته بر جاروب این جنت سراست
شمع عالم تاب عیسی را درین دیر کهن
هر صباح از پرتو قندیل زرینش ضیاست
زاب چشم زایران روضه اش طوبی لهم
شاخ طوبی را به جنت قوت نشو و نماست
مهبط انوار عزت مظهر اسرار لطف
منزل آیات رحمت مشهد آل عباست
ای که زوار ملایک را جنابت مقصد است
وی که مجموع خلایق را ضمیرت پیشواست
نعل شبرنگ تو گوش عرشیان را گوشوار
گرد نعلین تو چشم روشنان را توتیاست
صفحه تیغ زبانت عاری از عیب خلاف
روی مرات ضمیر صافی از رنگ ریاست
ناری از نور جبینت شمع تابان صباح
تاری از لطف سیاهت خط مشکین مساست
نا سزایی کاتش قهر تو در وی شعله زد
تا قیامت هیمه دوزخ شد و اینش سزاست
بهره جز آتش چه دارد هر که سر برد به تیغ
خاصه شمعی را که او چشم و چراغ انبیاست
هر سگی کز روبهی با شیر یزدان پنجه زد
گر خود او آهوی تاتارست در اصلش خطاست
تا نهان شد آفتاب طلعتت در زیر خاک
هر سحر پیراهن شب در بر گیتی قباست
در حق باب شما آمد علی بابها
هر کجا فضلی درین باب است در باب شماست
تا صبا از سر خاک عنبرینت برد بوی
عاشق او شد به صد دل زین سبب نامش صباست
هر کس از باطل به جایی التجایی می کند
زان میان ما را جناب آل حیدر ملتجاست
کوری چشم مخالف من حسینی مذهبم
راه حق این است و نتوانم نهفتن راه راست
ای چو دریا خشک لب لب تشنگان رحمتیم
آب رویی ده به ما کاب همه عالم تر است
خواهشت آب است و ما می آوریم اینک به چشم
خاکسار آنکس که با دریا به آبش ماجراست
بر لب رود علی تا آب دلجوی فرات
بسته شد زان روز باز افتاده آب از چشمهاست
جوهر آب فرات از خون پاکان گشت لعل
این زمان آن آب خونین همچنان در چشم ماست
سنگها بر سینه کوبان جامها در نیل عرق
می رود نالان فرات آری ازین غم در عزاست
آب کف بر روی ازین غم می زند لیکن چه سود
کف زدن بر سر کنون کاندر کفش باد هواست
یا امام المتقین ما مفلسان طاعتیم
یک قبولت صد چو ما را تا ابد برگ و نواست
یا شفیع المذنبین در خشکسال رحمتیم
زابر احسان تو ما را چشم باران عطاست
یا امیر المومنین عام است خوان رحمتت
مستحق بی نوا را بر درت گوش صلاست
یا امام المسلمین از ما عنایت وا مگیر
خود تو می دانی که سلمان بنده آل عباست
نسبت من با شما اکنون درین ابیات نیست
مصطفی فرمود سلمان هم زاهل بیت ماست
روضه ات را من هوادارم بجان قندیل وار
آتشین دل در برم دایم معلق زین هواست
خدمتی لایق نمی آید ز من بهر نثار
خرده ای آورده ام وان در منظوم ثناست
هرکسی را دست بر چیزی و ما را بر دعا
رد مکن چون دست این درویش مسکین بر دعاست
یا ابا عبدالله از لطف تو حاجات همه
چون روا شد حاجت ما گر برآید هم رواست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای دل امروز تو را روز مبارک بادست
که جهان خرم و سلطان جهان دلشاد است
خوش برآ چون خط دلدار که در دور قمر
همه اسباب خوشی دست فراهم دادست
هر پریشانی و تشویش که جمع آمده بود
لله الحمد که چون زلف بتان بر بادست
آمد از روضه فردوس مبارک بادی
مژده ای داد و جهان پر ز مبارک بادست
می دمد باد طرب دور بقا می گذرد
ساقیا باده که دوران بقا بر بادست
دامن عمر به غفلت مده از کف که تو را
دامن عمر ز کف رفته نیاید با دست
راست شد چون الف از صحبت این قره عین
پشت کوژ فلک پیر که مادرزادست
یاد داری فلک این دور سعادت که تو را
این چنین دور عجب دارم اگر خود یادست
ای نهال چمن مملکت امروز ببال
که گل سلطنت از باد خزان آزادست
باد باقی تن و جانش که زد آب و گل او
چار دیوار بقا تا به ابد آبادست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای که روی تو به صدبار ز گل تازه ترست
از حیایت به عرق روی گل تازه ترست
یا رب این شعر سیاه تو چه خوش بافته اند
کش حریر سمن و اطلس گل آسترست
برقع عارض تو عافیت دلها بود
عافیت باز بر افتاده دور قمرست
سر راز سر زلفت نگشود است کسی
ظاهرا بویی از آن برده نسیم سحرست
از ره دیده دلم رفت به خال و خط تو
کرده مسکین ز پی سود به دریا سفرست
دامنت دود دل عود گرفت و خوش شد
تا بدانی که دم سوختگان را اثرست
عجب آنکس که به دور لب تو مست می است
مگر از باده لعل لب تو بی خبرست
چشم ترک تو به تیر نظر انداخت مرا
چشم ترک توام انداخته باز از نظرست
همه رهگذر آتش رخساره اوست
مردم چشم مرا آبی اگر در جگرست
شمه حاصل مشکم است ز زلف و آن نیز
نیست از باد هوا لیک زخون جگرست
پسته را گوکه دهن باز مکن مغز مبر
پیش آن پسته دهن کش سخن اندر شکرست
چون میان تو تنم گرچه خیالی شده است
همچنان این دل مسکین به خیال تو درست
کی تواند دلم از موی میان تو گذشت
که شبی تیره و باریک و رهی درکمرست
سرکشی نیست چو زلف تو و او نیز چو من
از بن گوش به عشق تو درآورده سرست
چشم دارد که چو چشم تو بود نرگس مست
واندرین هیچ نظر نیست چه جای نظرست
لب خشک و مژه تر ز تو دارم حاصل
در جهان نیست جزین هرچه مرا خشک و ترست
سایه زلف تو بر چشمه خورشید افتاد 
خم زلف تو مگر چتر شه دادگرست
بحر زخار کرم آنکه گه موج عطا 
بحر پیش کف دستش ز شمار شمرست 
ناصر دین نبی شاه اویس آنکه دلش 
عالم علم علی عادل عدل عمرست 
روح محض است تنش عقل مجرد ذاتش 
که جز این هر دو سراپا لطف و هنرست
ای که خاک کف پایت فلک کحلی را 
نیل پیشانی مهر و مه کحل بصرست 
خط فرمان تو طغرای مناشیر جهان 
حکم دیوان تو امضای مثال قدرست 
فتنه را دیده به دوران تو اندر خواب است 
تیغ را دست ز انصاف تو اندر کمرست 
طره پرچم و ماه علم منصورت 
آن شب قدر شرف این همه عید ظفرست 
در هوا ابر ز ادرار کفت راتبه خوار 
در زمین آب ز اجزای درت بهره ورست 
خیمه قدر تو را فلکه ز سقف فلک است 
چمن طبع تو را زهره به جای زهرست 
آفتابی تو و راتب خور خوان تو مه است 
آسمانی و برآورده رای تو خورست 
در اموری که پی سد طریق فتن است 
در مقامی که گه قطع مهام بشرست 
خامه ملهم تو ثانی ذوالقرنین است 
خنجر سبز لباس تو بجای خضرست 
زان جهت در دل خصمت شده این عین حیات 
زین سبب در ظلمات آن شده گوهر سیرست 
آبگون پیکر خود شعشه دشنه تو 
جگر تشنه اعدای تو را آبخورست 
نسخه نامیه از خلق تو حاصل گردد 
داده تفضیل ازان برقلم و نیشکرست 
ظالمانند به دوران تو انجم زان روی 
روز و شب خانه ایشان همه زیر و زبرست 
ملکت از امن چو اطراف سپهرست درو 
رفته آهو بره در چشم و دل شیر نرست 
هرکه را گوهر نام تو برآید به زبان 
دهنش چون دهن سکه لبالب ز زرست 
همه کس را شرف و فخر به علم و هنرست 
تویی آنکس که به تو علم و شرف مفتخرست 
آن سرافراز نهالیست سنان تو به رزم 
که سر و سینه بدخواه تواش بارو برست 
هر کجا سرزده در قلب سماک رمحت 
در دم رمح تو سربرزده نجم ظفرست 
باد از آن در کف آب است به زندان حباب 
که به عهد تو به ابکار چمن پرده درست 
هست با داغ ولای تو و طوق مننت 
هر چه امروز در اطراف جهان جانورست 
تانه افلاک پدر چار طبیعت مادر 
باشد و آدم از آن هر دو نخستین پسرست
وارث مادر گیتی همگی ذات تو باد 
که حقیقت خلف دوده این نه پدرست 
باد عید تو مبارک که جهان را امروز 
دیدن ما هچه چتر تو عیدی دگرست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
سرو با قد تو خواهد که کند بالا راست 
راستی نیستش این شیوه که بالای تو راست 
چشم سرمست تو را عین بلا می بینم 
لیکن ابروی تو چیزی است که بالای بلاست 
سرو می خواست که با قد تو همسایه بود 
سایه قد تو دیدم زکجا تا به کجاست 
تو جم ملک جمالی دهن انگشتریت 
مشکل این است که انگشتریت نا پیداست 
بخت برگشته من رفته چو چشمت در خواب 
کار آشفته ام افتاده چو زلفت در پاست 
شاهد ماهرخ من همه چیزی دارد 
بجز از زیور یک حسن که آن حسن وفاست 
روی بنما به من ای آینه حسن و جمال 
که جمال تو ز آینه دل زنگ زد است 
هست مشاطه باغ از رخ و قد تو خجل 
که چمن را به گل و لاله و شمشاد آراست 
ملکت حسن تو را بر طرف چشمه مهر 
چیست آن سبزه نورسته مگر مهر گیاست 
شب ز سودای تو بر سینه سیمین صباح 
هر سحر پیرهن شعر سیه کرده قباست 
من گرفتم که به پولاد دلی آینه ای 
گرچه پولاد دل است آینه هم روی نماست 
زیب دور قمر آمد چو خط آصف دهر
سر زلف تو که بر برگ سمن غالیه ساست 
روی زیبای تو چون رای جهانگیر وزیر 
عالم آراسته از حسن ممالک آراست 
خواجه شمس الحق والدین که اگر تابدروی 
رایش از شمس فتد همچو قمر در کم و کاست 
پادشاه وز را میر زکریا که زقدر
آستان در او مسند جای وز راست 
آنکه در کار ممالک قلم و دستش را
قوت دست  کلیم الله  و اعجاز عصاست 
سجده درگه او نور جبین می بخشد 
هم از آن سجده شما را اثری در سیماست 
قلمت زرد و نثار است و بسی در دارد 
این از آن است که آمد شدنش بر دریاست 
شاید ار زانچه غلامیش کمر بسته بود 
آفتاب فلک آنگه که مقامش جوزاست 
همت عالی اوراست مقامی که فلک 
با وجود عظمت در نظرش کم ز سهاست 
ای سرا پرده عصمت زده بالای فلک 
زهره زاهره ات مطربه بی سروپاست 
نظر رای تو از منظره امروزی 
کرده نظاره احوال جهان فرداست 
ذات تو پیرو عقل است مصور گشته 
که سراپا همه علم و هنر و ذهن و ذکاست 
شده از عشق عبارات و خطت دیوانه 
آب با سلسله بنهاده سر اندر صحراست 
عدلت از روی جهان تیغ و تبر بر می داشت 
آن مظالم همه در گردن شوم اعداست 
در هم آمیخته اعضای عدوی تو به کین 
تیغ ایام ز یکدیگرشان کرده جداست 
با کفت ابر سیه روی شد و کرد عرق 
هیچ شک نیست که این دو ز آثار حیاست 
خرد مصلحت اندیش هر اندیشه که عرض 
نکند بر نظر رای صواب تو خطاست 
زیر دست تو فلک می طلبد منصب خویش 
خویشتن را همگی برده فلک بر بالاست 
رای عالی نظرت مطلع انوار یقین 
ذات فرخ اثرت مظهر الطاف خداست 
گشت در شرح ثنایت قلمم سرگردان 
روزگاری است که تا در سر کلک این سوداست 
صاحبا غیر رهی بنده پنجه ساله 
نیست این بنده ز درگاه تو محروم نیست چراست
می کنم شکر که در طبع دعا گوی تو نیست 
هیچ از آن چیز که در طبع خسیس شعر است 
بدن و جان مرا عارضه ای هست آن عرض 
می کنم بر تو که تدبیر تو قانون شفاست 
کارم از شوخی نظم است چنین نامنظوم 
خاک بر فرق هنر کان رنج و عناست 
آب خاشاک چو بر خاطر خود دید چه گفت
گفت شک نیست که هر چیز که بر ماست زماست 
با چنین عارضه و ضعف تمنای نجات 
دارم اما همه موقوف اشارات شماست 
آن حقوقی که در آفاق رهی را به سخن 
هست بر بارگه سلطنت امروز کراست
تا عماری فلک راست غلاف اطلس 
تا قبای بدن کوه گران از خار است 
از بقای ابدی باد بقای قد تو 
که بقا خود به خود وجود تو مزین چو قباست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
باز این منم که دیده بختم منورست 
زان خاک ره که سرمه خورشید انوار است 
باز این منم که قبله گهم ساخت آسمان 
زان آستان که قبله خاقان و قیصر است 
باز این منم نهاده سر طوع و بندگی 
در پای این سریر که با عرش همسر است 
باز این منم برابر این کعبه کز جلال 
با منتهای سدره مقامش برابر است 
ای دل شکایتی که ز دوران روزگار 
داری نهان مدار که درگاه داور است
ای بنده حاجتی اگرت هست عرض کن 
کاین بارگاه پادشه بنده پرور است 
دارای شرق و غرب شهنشاه بحر و بر 
کاو صاف ذات جودش از اندیشه برتر است 
خورشید تیغ زن که به تیغ گهرنمای 
از شرق تا به غرب جهانش مسخر است 
سلطان اویس سایه حق کز کمال عدل 
ذاتش معز دولت و دین پیمبر است 
شاهی که از برای صلاح جهانیان 
پیوسته تخت و افسر و اسب و مغفر است 
یاجوج فتنه قاصد ملک است و تیغ شاه 
اندر میان کشیده چو سد سکندر است 
در دور او به خاک فرو رفته است دار
وز آسمان گذشته به صد پایه منبر است 
روز ولادتش چو نظر کرد مشتری 
انصاف داد و گفت که او سد اکبر است 
گردون به چار رکن جهان پنج نوبه زد 
کین پادشاه شش جهت و هفت کشور است 
دولت سرای سلطنتش رایه بهر سر 
در گوش کرده حلقه و چون حلقه بر در است 
ای از شرف سرآمده کل کاینات
ذات مبارک تو که عقل مصور است
چتر تو نقطه ای است درین سبز دایره 
کان نقطه بر محیط کرم سایه گستر است 
تیر تو طایریست همایون که روز رزم 
خط فراق بال جهانیش بر سر است 
تا خطبه عروس ممالک به نام توست 
نام تو بسته بر زر و بر روی زیور است 
ماند مخیم تو به لشگر گه نجوم 
کز شرق تا به غرب خیام است و لشکر است 
فی الجمله خود به عدت لشگر گه نجوم 
آن را که عون و نصرت حق یار و یاور است
گر لشگر عدو شود از ذره بیشتر
روز مصاف پیش تو از ذره کمتر است 
گو راه خانه گیر و حکایت مکن طویل 
با آنکه ده هزار کسش چو تو چاکر است 
منصوبه حیل نتوان باخت با کسی
کز جاه کعبتین نجومش مسخر است 
آب مخالفان مده الا زجوی تیغ 
کابشخور مخالف از حد خنجر است 
آنجا که نام و نامه عدل تو می رود 
آرامگاه گور و کنام غضنفر است 
در روز عرض لشگر منصورت از عراق 
تا حد شوشتر همه جند است و لشگر است 
شاهین که کبک خواب نکردی ز بیم او 
بالش تذرو راشده بالین و بستر است 
وقتی که همت تو دهد ساغر نوال 
یک جرعه از یمین تو دریای اخضر است
جایی که رفعت تو زند خیمه جلال 
یک فلکه از خیام تو خورشید خاور است 
ارزاق را حواله به دیوان همتت 
کردند و تا به روز حساب این مقدر است 
با عود شکر اگرچه ندارد قرابتی
دایم به بوی خلق تو با او بر آذر است 
شاها منم به مدح تو آن طوطی فصیح 
کز لفظ من دهان جهان پر ز شکر است 
از بحر مدح من به ثنایت درین محیط 
هرجا سفینه ای است کنون غرق گوهر است 
من این معز دین خدا را معزیم 
کش صد غلام همچو ملکشاه و سنجر است 
دوری ز حضرتت که گناهی است بس بزرگ
از بنده نیست این ز سپهر ستمگر است 
گردون مدام باعث حرمان بنده است 
این خوی در طبیعت گردون مخمر است 
دوری به اختیار نجستم ز حضرتت 
خود ذره را ز مهر جدایی چه در خور است
سوگند می خورم به بهشت و قصور و حور 
وانگه به خاک پای تو کان حوض کوثر است 
کز مدت فراق تو روزی که رفته است 
پندار کرده ام که مگر روز محشر است 
تا در میان گلشن گردون دهان شیر 
فواره مرصع این چشمه زر است 
منصور باد رایت فتح تو کافتاب 
طالع ز برج این علم شیر پیکر است

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
تا باد خزان رانگ رز رنگرزان است 
گویی که چمن کارگه رنگرزان است 
بر برگ رز اینک به زر آب است نوشته 
کانکس که چنین رنگ کند رنگرز آن است 
رفت آنکه به زنگار و بقم سبزه و لاله 
گفتی که سم گور و لب رنگرزان است 
امروز چو چشم اسد و شاخ غزال است 
گر شاخ درخت است و گر رنگرزان است 
بر برگ رزان قطره باران شده ریزان 
اشکی است که بر چهره عشاق روان است 
در آب شمر آن همه ماهی زراندود 
بید از پی آن ریخت که به راه یرقان است 
تا ابر سر خوان فلک دیده پر از برگ 
از ذوق فرود آمده آبش به دهان است 
یاران سبک روح معطل منشینید 
امروز که روز طلب و رطل گران است 
ماه رمضان رفت دگر عذر میارید 
خیزید و می آرید که عیدست و خزان است 
در غره شوال محرم نبود می 
آن رفت که گویند رجب یا رمضان است 
عمر از پی دنیا مگذارید به سختی 
خوش می گذرانید که دنیا گذران است 
نای است فرو رفته دم آواز دهیدش 
کو گوش به ره دارد و چشمش نگران است 
از دست مغان چنگ از آن رو که زنندش 
در بارگه شاه برآورده فغان است 
دارای زمان شیخ حسن آنکه به تحقیق 
دارای زمین است و خداوند زمان است 
بحری است که در وقت سکون کوه رکاب است 
ابری است که گاه حرکت برق عنان است 
آن نیست قضا کز سخن او به درآید 
هرچیز که او گفت چنین است چنان است 
ای شیر شکاری که دل شیر زبیمت 
همچون دل آهوی فلک در خفقان است 
جود تو محیطی است که بی غور و کنار است 
جاه تو جهانی است که بی حد و کران است 
قدر تو درختی است که طاووس فلک را 
پیوسته بر اغصان جلالش طیران است 
عدل تو چو رسم ستم اسباب جدل را 
برداشته یکبارگی از روی جهان است 
در مملکتت آنچه بگویند کسی هست 
کز بهر جدل تیز کند تیغ فسان است 
ناداده به عهد تو کسی آب حسامت 
انصاف تو مالیده بسی گوش کمان است 
ورنه چه سبب میل کمان است به گوشه 
خود را ز چه رو تیغ کشیده ز میان است 
الا که سنان همچو حسام از گهر بد 
در مملکتت طعنه زدن کس نتوان است 
امروز از ایشان که به مجموع مذاهب 
مستوجب حدند و حسام است و سنان است 
هر چیز تنی دارد و جانی و روانی
تو جان و تن ملکی و حکم تو روان است 
بخت از هوس صحبت تو خواب ندارد 
زان روز و شبش خاک جناب تو مکان است 
گر بخت شود عاشق روی تو عجب نیست 
تو وجه حسن داری و بخت تو جوان است 
شاها چو دعا گوت بسی اند دعاگو 
تا ظن نبری کو ز قبیل دگران است 
در راه هوا مجمره و شمع دمی گرم 
دارند ولی این به دم و آن به زبان است 
جایی که درآید به زبان بلبل طبعم 
آنجا شکرین نکته طوطی هذیان است 
من ختم سخن می کنم اکنون به دعایت 
کامین ملایک ز میان دل و جان است 
تا هست جهان در کنف امن و امان باد 
ذات تو که او واسطه امن و امان است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بهار خانه چین عرصه گلستان است 
مخوان بهار مغانش که دشت موغان است 
خوش است وقت گل تازه زانکه در همه وقت 
ندیم مجلس او بلبلی خوش الحان است 
خوش است رقص سهی سرو با نوای هزار 
از آنک در حرکت با هزار دستان است 
میان باغ درخت شکوفه پنداری 
که قصری از گهر اندر ریاض رضوان است 
به باغ سفره مینا از آن گشاید گل 
که صحن دشت پر از کاسه های مرجان است 
از آن به مصر چمن در شکوفه گشت عزیز
که گل هنوز چو یوسف اسیر زندان است 
قد بنفشه چرا شد خمیده چون امروز
هنوز غره عهد ش چرخ مظله ای است
به عهد عدل تو مهتاب در جهان زانهاست 
که رشته بافته بهر رفوی کتان است 
حسام سبز که می کرد رخ به خون گلگون 
ز سهم عدل تو چون بید لرز لرزان است 
سواد چتر تو را آفتاب در سایه 
مثال خط تو را آسمان به فرمان است 
مدار کار جهان در زمان دولت توست 
نه بر سپهر که او سخت سست پیمان است 
زبان تیز قلم قاصرست از صفتت 
که حصر مدح تو بیرون ز حد امکان است 
سپهر گوی صفت با وجود این عظمت 
به خدمت تو درآورده سر چو چوگان است 
دبیر چرخ همی خواست تا کند قلمی 
چو نیشکر شکر شاه نتوانست 
چناروار سزاوار اره و تبر است 
مخالفت که ز سر تا به پای دستان است 
سیاه مور سیه خانه را نگر که کمر 
ببسته در طلب منصب سلیمان است 
چو دستبرد نماید کلیم در معجز 
چه جای لشگر فرعون و عون هامان است 
اویس نام و حسن خلق و مصطفی صفتی 
بر آستان تو سلمان به جای حسان است 
به یمن معجز دین محمدی امروز 
بهین سخن سخن پارسی سلمان است 
همیشه تا که درین هفت تو سراپرده 
هزار پرده سرا مطرب خوش الحان است 
سپهر باد سراپرده جلالت تو 
اگر چه خیمه قدرت هزار چندان است

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -