cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
هر دلی کان به عشق مایل نیست
حجره دیو دان که آن دل نیست
زاغ گو بی خبر بمیر از عشق
که ز گل عندلیب غافل نیست
دل بی عشق چشم بی نور است
خود ببین حاجب دلایل نیست
بی دلان را جز آستانه عشق
در ره کوی دوست منزل نیست
هر که مجنون شود درین سودا
ای عراقی مگو که عاقل نیست

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
هر که بر خوان این هوس خام است
نیست معنی درو همه نام است
هر که از عشق بی خبر باشد
اندرین ره بسان خر باشد
بی خبر در بریدن منزل
قند بر دوش و کاه و جو در دل
روز و شب سال و ماه آواره
در بیابان نفس اماره
هر که عاشق نگشت در معنی
آدمی صورت است و خر معنی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
آن شنیدی که عاشقی جانباز
وعظ گفتی به خطه شیراز
سخنش منبع حقایق بود
خاطرش کاشف دقایق بود
روزی آغاز کرد بر منبر
سخنی دلفریب و جان پرور
بود عاشق زد از نخست سخن
سکه عشق بر درست سخن
مستمع عاشقان گرم انفاس
همه مستان عشق بی می و کاس
گرم تازان عرصه تجرید
پاکبازان عالم توحید
عارفی زان میان بپا برخاست
گفت عشاق را مقام کجاست
پیر عاشق که در معنی سفت
از سر سوز عشق با او گفت
نشنیدی که ایزد وهاب
گفت طوبی لهم و حسن مآب
این بگفت و براند از سر شوق
سخن اندر میان به غایت ذوق
ناگهان روستاییی نادان
خالی از نور دیده دل و جان
ناتراشیده هیکلی ناراست
همچو غولی از آن میان برخاست
لب شده خشک و دیده تر گشته
پا ز کار اوفتاد سر گشته
گفت کای مقتدای اهل سخن
غم کارم بخور که امشب من
خرکی داشتم چگونه خری
خری آراسته به هر هنری
خانه زاد و جوان و فربه و نغز
استخوانش ز فربهی همه مغز
من و او چون برادران شفیق
روز و شب همنشین و یار و رفیق
یک دم آوردم آن سبک رفتار
به تفرج میانه بازار
ناگهانش ز من بدزدیدند
از جماعت بپرس اگر دیدند
مجلس گرم و غرقه در اسرار
چون در آن معرض آمد این گفتار
حاضران خواستندش آزردن
خر ز مسجد بپا گه آوردن
پیر گفتا بدو که ای خرجو
بنشین یک زمان و هیچ مگو
نطق دربند و گوش باش دمی
بنشین و خموش باش دمی
پس ندا کرد سوی مجلسیان
کاندرین طایفه ز پیر و جوان
هرکه با عشق در نیامیزد
زین میانه به پای برخیزد
ابلهی همچو خر کریه لقا
چست برخاست از خری برپا
پیر گفتا تویی که در یاری
دل نبستی به عشق گفت آری
بانگ بر زد بگفت ای خر دار
هان خرت یافتم بیار افسار
ویحک ای بی خبر ز عالم عشق
ناچشیده حلاوت غم عشق
خر صفت بار کاه و جو برده
بی خبر زاده بی خبر مرده
از صفاهای عشق روحانی
بی خبر در جهان چو حیوانی
طرفه دون همتی و بی خبری
که ندارد به دلبری نظری
هر حرارت که عقل شیدا کرد
نور خورشید عشق پیدا کرد
هر لطافت که در جمال افزود
اثر عشق پاکبازان بود
گر تو پاکی نظر به پاکی کن
منقطع از طباع خاکی کن
سوز اهل صفا به بازی نیست
عشقبازی خیالبازی نیست
رو در عشق آن نگارین زن
که تو از عشق او شدی احسن
هر که عشقش نپخت و خام بماند
مرغ جانش اسیر دام بماند
عشق ذوقی است همنشین حیات
بلکه چشم است بر جبین حیات
عشق افزون ز جان و دل جانی است
بلکه در ملک روح سلطانی است
گاه باشد که عشق جان گردد
گاه در جان جان نهان گردد
گاه جان زنده شد حیاتش عشق
گاه شد چون زمین نباتش عشق
آب در میوه خرد عشق است
بلکه آب حیات خود عشق است
لذت عشق عاشقان دانند
پاکبازان جان فشان دانند

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
مطربا نغمه حزین بر دار
یک زمانم دماغ جان تر دار
از نه آهنگ خرده عشاق
نغمه ای گو ز پرده عشاق
مردم از هجر دوست یک دمه ای
دل من زنده کن به زمزمه ای
تا من اندر سماع عشق آیم
مجلس عاشقان بیارایم
نفسی بگذرم ازین پس و پیش
ساعتی بنگرم به هستی خویش
چون که پی گم کنم ازین هستی
راه یابم به عالم مستی
همچو مستان سماع برگیرم
نعره شوق دوست درگیرم
ساعتی همچو آرزومندان
ز اشتیاق حبیب در میدان
مرغ بسمل صفت زنم پر و بال
وآیم از روزگار حال به قال
شرح عشق محب و حسن حبیب
بدهم یک به یک علی الترتیب
روز اول چو جوهر انسان
مایل عشق بود و خالی از آن
واهب اصل آلتی بخشید
که بدو نیک را ز بد بگزید
در زمانه بدید تو بر تو
حسن با قبح و زشت با نیکو
گشت ناظر به صورت هر دو
ز صفا و کدورت هر دو
چون شد اندر دلش صفا غالب
نشد او جز جمال را طالب
روی زیبا ز روی بد بگزید
بد نخواهد کسی چو نیکو دید
هر کجا حسن دلربایی دید
چشم جانش همی درو نگرید
هر دمش کسوتی لطیف نمود
هر زمانش ارادتی افزود
هر که عاشق به دیده جان شد
گلخنی وار پیش سلطان شد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
در هوای تو جان و تن بارست
جان فدا کرد عاشق و وارست
صید خود را چرا زنی تو به تیر
کو به دام تو خود گرفتار است
در هلاک دلم چه می کوشی
چون که بیچاره خود درین کار است
دل بسی در غمت به خون غلتید
لیکن این بار خود سبکبار است
ای شبم روز با تو بی رخ تو
روز روشن مرا شب تار است
عاشقان پیش چون تو صیادی
جان فدا می کنند و ناچار است
من ز تیرت امان نمی طلبم
لیکنم آرزوی دیدار است

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
آن پری بعد از آنکه تیر انداخت
گلخنی زخم خورده را بشناخت
اندر آمد ز اسب پیشش شد
مرهم اندورن ریشش شد
نفسی راه لطف پیش گرفت
سر او برکنار خویش گرفت
عاشقان را به لطف بنوازند
دلبران بعد از آنکه اندازند
تا خدنگی ندوختش بر جان
نگرفتش به ناز بر سر ران
تاب وصلش نداشت آن پر درد
جان بداد و وداع جانان کرد
گر تو از عاشقان قلاشی
کم از آن گلخنی چرا باشی
عاشقی با بلاکشی باشد
کار مجنون مشوشی باشد
چون که توی تو شد بدل به صفا
خواه تیر جفا و خواه وفا
هدفی را که بیم سر نبود
خوردن تیر را خطر نبود
تیر معشوق را هدف شایی
از دل و جان اگر برون آیی
همگی روی تا نیارد دوست
به تو تیری نمی زند بر پوست

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
تیری ای دوست برکش از ترکش
پس به آبروی چون کمان درکش
هان دلم گر نشانه می خواهی
زدن از توست و از من آهی خوش
کی ز تیرت الم رسد که مرا
دیده در حیرت است و دل در غش
یابم از دیدن تو آب حیات
ور بسوزانیم تو در آتش
خواه نوش است و خواه زهرآلود
شربت از دست دوست خوش درکش
ور دهد غیر شربت نوشت
نیش دان و به خاک ریز و مچش
به عراقی مگو بیا بر من
خویشتن را بگوی ای دلکش

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
هر که را نیست عیش خوش بی دوست
این مناجات می کند کاری دوست
جان ما گوهری است بیش بها
کالبدهای ما چو مزبل ها
اندرین مزبله چه می پاییم
روی بنمای تا برون آییم
گرچه از تو به بوی خرسندیم
هم به دیدارت آرزومندیم
عاشقا راز عاشقان بشنو
هم ز بی دل حدیث جان بشنو
گوش کن سر این فسانه ز من
گلخنی جان توست و گلخن تن
گرچه در جان توست کان علوم
در تنت هست گلخنی ز ظلوم
آنکه در جان تو را اصول نهاد
لقب جسم تو جهول نهاد
تا تو از خویشتن برون نایی
دیده دل به دوست نگشایی
چون برون آمدی فدا کن جان
تا ببینی مگر رخ جانان

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ساقیا باده صبوح بده
عاشقان را غذای روح بده
باده عشق ده به ما مستان
می بده مای ما ز ما بستان
در دلم نه حلاوت مستی
تا شود نیستی من هستی
زان صراحی که جام رضوان است
باده ای ده که جرعه اش جان است
ای که بر یاد لعل دلجویت
باده ناخورده مستم از بویت
نفسی بازپرس مستان را
راحتی بخش می پرستان را
سوختم سوختم در آتش شوق
بیخودم کن دمی به باده ذوق
عجب آید مرا ز باده پرست
باده عشاق ناچشیده و مست
در بیابان به فصل تابستان
چون ببارد به تشنه ای باران
گرچه یک لحظه زآن بیاساید
هم به آب اشتیاقش افزاید
می بیفزا  چو شوقم افزودی
روی پنهان مکن  چو بنمودی
باز مخمور عشق را می ده
چون مدامم دهی پیاپی ده
تا دگربار مستی آغازم
وین غزل را انیس خود سازم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
دل و جانی است با من مشتاق
به تو نزدیک و تن اسیر فراق
روی زیبا ز من چرا پوشی
این تحریمه علی العشاق
تو طبیبی و ما چنین بیمار
تو ملولی و ما چنین مشتاق
بر دلم ساحران غمزه تو
رامیات با سهم الاماق
مست شوق توایم و باده وصل
نرسیده است هم چنان به مذاق
از محیط غم تو جان نبرند
غوطه خوران بحر استغراق
در بیابان عشق تو دل ما
صار حیران مشرق الاشراق

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
نکند جز که شوق دیدارت
خانه صبر عاشقان غارت
آرزوی تو هردم از دل ریش
راتبی می برد به عادت خویش
نه فراغی به حسب حال منت
نه مجالی که بشنوم سخنت
سخنی کان از آن لب دلجوست
باد جانش فدا  که جان داروست
عالم عاشقان ز حیرت او
در بدر می روند و کوی به کو
گرچه دردی است عشق بی درمان
هست درمان درد ما جانان
راه تو موضع سرم گردد
طالبم گر میسرم گردد
تا به سودای تو گرفتارم
کافرم گر ز خود خبر دارم
تا به گوشم حکایت تو رسید
دیگر از دیگران سخن نشنید
حسنت آوازه در جهان افکند
هردلی کان شنید جان افکند
خیل حسن تو ملک جان بگرفت
صیت حسنت همه جهان بگرفت
آرزوی تو آشکار و نهان
می دواند مرا به گرد جهان

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
پسری داشت شحنه تبریز
حسن او دلفریب و شورانگیز
خلعت ذات او ز موزونی
صورت لطف و صنع بیچونی
شیخ عالم امام غزالی
آن جهان علوم را والی
گشت آگاه زان گزیده خصال
صفتش فهم کرد از استدلال
خبر حسن او به شیخ رسید
صبر و آرام از دلش برمید
اسب عزم از زمین ری زین کرد
میل دیدار آن نگارین کرد
از می اشتیاق او شد مست
پای در ره نهاد و دل بردست
چون به نزدیک شهر رفت فقیر
عرضه کردند حال او به امیر
گفت شحنه که باشد آن سالوس
به امید آمد و شود مایوس
شیخ صورت پرست و زراق است
شهره شید اندر آفاق است
مگذارید اندرین شهرش
تا رود باز پس کشد زهرش
قاصدی شد ز شهر بر سر راه
کرد از آن حال شیخ را آگاه
چون که بشنید شیخ صاحب درد
در دو فرسنگ شهر منزل کرد
چون به جیب افق فرو شد هور
روشنی شد ز صحن عالم دور
شد به خرگه هوای بستر کرد
دامن خیمه پر ز گوهر کرد
شحنه را نیز خواب در پیچید
گوش کن تا که او به خواب چه دید
دید در خواب کش رسول خدا
داد مشتی مویز و گفت او را
بستان این مویز و رو حالی
خود ببر پیش شیخ غزالی
چون درآمد به صبح شحنه ز خواب
بر گرفت آن مویز و کرد شتاب
شیخ چون دید شحنه را از دور
در پی افتاده آن سرشته ز نور
پیش از آن کش به نزد خویش آورد
طبق پر مویز پیش آورد
کانچه امشب نبی بر تو گذاشت
هان نشانش ازین طبق برداشت
متاله روان راه اله
به مویزی جهان برند از راه
حسن را صورتی مبین و مدان
به مویزی ز راه باز ممان
باصره چون که با کمال بود
لذتش راتب جمال بود
گر طبیعت چشیدنش خواهد
بیند و هم رسیدنش خواهد
سیب سیمین برای چیدن نیست
زو نصیب تو غیر دیدن نیست

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ما مقیم آستان توایم
عندلیبان بوستان توایم
گر رویم از درت و گر نرویم
از تو گوییم و هم ز تو شنویم
چون که در دام تو گرفتاریم
از تو پروای خویش چون داریم
چون دم از آشنایی تو زنیم
میل بیگانگی چگونه کنیم
سر ما و آستانه در تو
منتظر تا رویم در سر تو
تو مپندار کز در تو رویم
به سر تو که در سر تو رویم
تا ز عشق تو جرعه ای خوردیم
دل بدادیم و جان فدا کردیم
تا به کوی تو راهبر گشتیم
جز تو از هرچه بود برگشتیم
تا ز جان با غم تو پیوستیم
رخت هستی خویش بربستیم
تا ز شوق تو مست و حیرانیم
ره به هستی خود نمی دانیم
چون به سودای تو گرفتاریم
سر سودای خود کجا داریم
تاب حسن تو آتشی افروخت
دل ما را بدان بخواهد سوخت

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
گر ز شمعت چراغی افروزیم
خرمن خویش را بدان سوزیم
در غمت دود از آن به عرش رسد
آتشی کز درون برافروزیم
آفتاب جمال بر ما تاب
زانکه ما بی رخت سیه روزیم
تا ببینیم روی خوبت را
از دو عالم دو دیده بردوزیم
مایه جان و دل براندازیم
به ز عشقت چه مایه اندوزیم
همچون طفلان به مکتب عشقت
ابجد عشق را بیاموزیم
در غم عشق اگر رود سر ما
ای عراقی بیا که فیروزیم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
تا غمت با من آشنایی کرد
دلم از جان خود جدایی کرد
تا غم تو قبول کرد مرا
هستی خود ملول کرد مرا
در سماع توام چو حال گرفت
از وجود خودم ملال گرفت
آیت عشق تو چو بر خواندم
مایه جان و دل برافشاندم
هر کجا آفتاب حسن تو تافت
عاشقان را بجست و نیک بیافت
اگر ای آفتاب جان افروز
شب ما از رخ تو گردد روز
اندر آن بس بود ز روی تو تاب
گو دگر آفتاب و ماه متاب
ای ز عشاق گرم بازارت
به ز من عالمی خریدارت
من کیم تا زنم ز عشق تو لاف
نیست دعوای این سخن ز گزاف

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
یکی از عاشقان جمالت را
بود نجم اکابر کبری
آن معین شریعت احمد
آن قرین دل و قریب احد
بود بر چرخ انجم اخیار
آفتاب معانی اسرار
آن گره سالکان که ره بردند
اقتباس کمال ازو کردند
بربود از مقام آزادی
دل او حسن مجد بغدادی
بربودش بتی چنان مقبول
ناگهان از مقام عالی دل
حسن زیباش خیل عشق آورد
صبر و آرام او به غارت برد
گفت آیا بر من آریدش
هست جان او بر تن آریدش
در زمان نزد شیخش آوردند
خاطر شیخ گشت رسته ز بند
زو بپرسید تا چه دارد دوست
و آن چه باشد که دوست عاشق اوست
در دمش چون او بپرسیدند
میل شطرنج باختن دیدند
شیخ شطرنج خواست وقت گزید
با حریف ظریف می بازید
چون که مغلوب کرد خیلش را
همگی جذب کرد میلش را
حب شطرنج از دلش بربود
بازیی چند بس نکوش نمود
فرس دولتش چو بازین شد
بیدق همتش به فرزین شد
شاه نفسش ازان عری برخاست
ماهرخ عرصه ای نکوتر خواست
دست ها بازداشت زین دستان
پیل او کرد یاد هندستان
چند روزی به خلوتش بنشاند
کاندر آن لوح سر عشق بخواند
چون ز ذوق صفاش بی هش کرد
همه در عشق او فرامش کرد
هست عشق آتشی که شعله آن
سوزد از دل حجاب هر حدثان
چون بسوزد هوای پیچاپیچ
او بماند چو زو نماند هیچ
او سراپای تخت انوار است
او مطایای رخت اسرار است
او رساند ز شوق روحانی
به جمال و جلال رحمانی
عشق ز اوصاف کردگار یکی است
عاشق و عشق و حسن یار یکی است
بود معبود خالق رزاق
نفس خود را به نفس خود مشتاق
آن جمیلی که او جمال آراست
کنت کنزا بگفت و آنگه خواست
تا در گنج ذات بنماید
به کلید صفات بگشاید
چون به او صاف خاص ظاهر شد
پیش انسان به ذات حاضر شد
به جمال صفا تجلی کرد
عشق را یار اهل معنی کرد
یافتش عاشق از ظهور صفت
علمش از علم و قدرت از قدرت
سمعش از سمع و هم بصر ز بصر
در کلام از کلام شد بخبر
وز ارادت ارادتش حاصل
وز حیاتش حیات شد واصل
از جمالش جمال وی نمود
وز بقایش بقای عشق فزود
از محبت محبتش بشناخت
وز تجلی عشق عشقش باخت
زین صفت ها چو بوی دوست شنید
خویشتن را ندید و او را دید
مظهر وی دوست را بنهفت
لیس فی جبتی سوی الله گفت
چون که برکند جبه را وارست
جبه بر کن که پات بر دارست
مابه الاشتراک را بنشان
مابه الامتیاز را بر خوان
چون ز سبحان شدی تو اعظم شان
گرد هستی خود ز خود بنشان

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ای هوای تو مونس جانم
مایه درد و اصل درمانم
مرغ جان تا بیافت دیده باز
در هوای تو می کند پرواز
گفت و گوی تو روز و شب یارم
جست و جوی تو حاصل کارم
دلم از عشق توست دیوانه
تا تو شمعی تو راست پروانه
نیک در کار خویش حیرانم
درد خود را دوا نمی دانم
در غم دوستان مهر گسل
دشمنان را بسوخت بر من دل
ما همه مشتری بی پایه
او و کالای او گران مایه
ای ز سوداییان درین بازار
فارغ از مثل من هزار هزار
خواب خواهم من از خدا به دعا
تا ببینم مگر به خواب تو را
نکند خود به خاطرت گذری
که کنی سوی بیدلی نظری
چون سرماست خاک سودایت
فرصتی تا نهیم در پایت
می سزد جز به وقت دل بردن
التفاتی به بی دلی کردن
به تلطف ز ما ربودی دل
به تکبر کنون زیاد مهل
تو به خود عاشقی زهی مشکل
که ز ما بگذرد تو را در دل
تو سبق برده ای ز نیکویان
ما ز عشق تو این غزل گویان

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ای شده چشم جان من به تو باز
از تو در دل نیاز و در جان آز
شب اندوه من نگردد روز
تا نبینم جمال روی تو باز
تو ز فارغی و ما داریم
بر درت سر بر آستان نیاز
در دلم آرزوی عشق تو را
نیست انجام اگر بود آغاز
مرغ جانم ز آشیانه تن
جز به کویت کجا کند پرواز
بیش ازینم ز خویش دور مدار
تا نگردد دریده پرده راز
آخر ای آفتاب جان افروز
سایه ای بر من ضعیف انداز
از تو ما را گذر نخواهد بود
گر اهانت کنی وگر اعزاز
در غمت هر نفس عراقی را
با خیالت حکایتی است دراز

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ای غم تو مجاور دل من
وز زمانه غم تو حاصل من
تا دلم باد مبتلای تو باد
دایما بسته بلای تو باد
دیده را دیدن تو می باید
وگرم قصد جان کنی شاید
دل ما را فراغت از جان است
زندگانی ما به جانان است
عشق روزی که درد من بفزود
شد حقیقتی اگر مجازی بود
در ترقی است کار ما در عشق
بلکه اخلاص شد ریا در عشق

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
بود صاحبدلی به دانش و هوش
در نواحی فارس تره فروش
از قضای خدا و صنع اله
می گذشت او به راه خود ناگاه
پیش قصری رسید و در نگرید
صورت دختر اتابک دید
صورتی خوب دید و حیران شد
دل مجموع او پریشان شد
قرب سالی ز عشق می نالید
که رخ خوب دوست باز ندید
دایم از گریه دیده پرخون داشت
چشمها چشمه های جیحون داشت
بجز اوصاف او نخواند و نگفت
دایم از حسرتش نخورد و نخفت
با سگ کوی او همی گردید
سگ کویش بر آدمی بگزید
تا بدو خادمی پیام آورد
کین گذشت از حکایت آن کرد
سر خود گیر و گوش کن سخنی
چون تویی را کجا رسد چو منی
گر تو سودای عاشقی داری
شاید ار قصر شاه بگذاری
تو کجایی و ما کجا هیهات
در بیابان و آرزوی فرات
لیک اگر صادقی درین معنی
راه برگیر و بگذر از دعوی
به فلان کوه رو مقامی ساز
کنج گیر و مگوی با کس راز
طاعت کردگار عادت کن
صانع خویش را عبادت کن
روزگاری بدین صفت می باش
خود شود طاعت نهانی فاش
در تو مردم ارادت افزایند
به تبرک به خدمتت آیند
هیچ چیزی ز کس قبول مکن
نیز با هیچ کس مگوی سخن
چون شوی در میان خلق علم
به اتابک رسد حدیث تو هم
چون اتابک تو را مرید شود
اندهت را فرح پدید شود
چون که عاشق پیام دوست شنید
امر او را به جان و دل بگزید
شد به کوهی که او اشارت کرد
چار دیوارکی عمارت کرد
وندر آنجا چنان که دختر گفت
از عبادت نیارمید و نخفت

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
عاشقی ترک خواب و خور کرده
جای خود را ز گریه تر کرده
حیرت حسن دوست جانش را
از تن خویش بی خبر کرده
دایم اندر نماز و روزه عشق
درس عشاق را ز بر کرده
پیش تیر ارادت معشوق
جگر خویش را سپر کرده
کارش از دست خود بدر رفته
یارش از کوی خود بدر کرده
در ره کوی دوست بی سر و پا
دل و جان داده پا ز سر کرده
همت عالیش عراقی را
سفر راه پرخطر کرده

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
عاشق بی قرار از سر درد
به ریا مدتی چو طاعت کرد
از ریا دور بود اخلاصش
برد سوی عبادت خاصش
بوی تحقیق از آن مجاز شنود
دری از عاشقی برو بگشود
دایما مشتغل به ذکر خدای
نه به شه راه داد و نی به گدای
نه شنید از کسی نه با کس گفت
در عبادت به آشکار و نهفت
هم رعیت مرید و هم شاهش
همه از ساکنان درگاهش
شبی آن مه چو جمله خلق بخفت
زد در شیخ و در جوابش گفت
آنکه معشوق توست گفت آری
گر تو آنی من آن نیم باری
زد بسی در ولیک سود نداشت
نگشود و بر خودش نگذاشت
شاه خوبان چو دید آن حالت
متاثر شد از چنان حالت
در خود از درد عشق دردی دید
باز گردید و جای می نگزید
چون که در قصر خویش منزل کرد
با هزاران هزار انده و درد
سینه پر سوز ازو و دل بریان
جان به دریا غریق و تن به کران
گشت بیمار چو نخورد و نخفت
دایما با خود این سخن می گفت
طالبم را نگر که شد مطلوب
یا محب مرا که شد محبوب
ای پدر بهر من طبیب مجوی
رو ز بیمار خویش دست بشوی
کو نداند دوا عنای مرا
چاره مردن بود بلای مرا
درد دل را مجو دوا ز طبیب
به نگردد مگر به بوی حبیب
چون که درد من از طبیب افزود
هیچ دارو مرا ندارد سود
نیست در دل ز زهر غم آن درد
که به تریاق دفع شاید کرد
من خود این درد را دوا دانم
لیکن از شرم گفت نتوانم
چون به یکبارگی برفت از کار
به اتابک رسید این گفتار
گفت اتابک که محرم او کیست
باز پرسید ازو به خفیه که چیست
سر عنقاست یا دماغ نهنگ
زیر دریاست یا به هفت اورنگ
چون بپرسید محرمش به نهفت
راز خود را چنان که بود بگفت
عشق نقلی و چاره سازی او
بر غم خویش و بی نیازی او
وآنکه آن شب برفت و وا گردید
که چه بی التفاتی از وی دید
به تنی خسته و دلی پر غم
همه تقریر کرد با محرم
چون که محرم شنید ازو این راز
گفت در خدمت اتابک باز
گفت اتابک چو این سخن بشنید
باید این درد را دوا طلبید
با بزرگان عهد او بر شیخ
به تضرع بخواست از در شیخ
تا گشاید برو طریق وصول
کند از راه خادمیش قبول
زین نمط پیش او بسی راندند
قصه راز پس فرو خواندند
رقتی در میانه پیدا شد
اثر عشق او هویدا شد
شیخ از راه حق فراغت را
به رضا گفت آن جماعت را
این بنا بر مراد من منهید
لیک او را مراد او بدهید
پس اتابک گرفت او را دست
پیر عقد نکاح او در بست
پیش دختر از آن خبر بردند
همدمش ساعتی بیاوردند
یار محبوب و پس محب مرید
چون که در آستان شیخ رسید
زد سرانگشت بر درش در حال
بار دادش کنون که بود حلال
عفت عشق و صدق یار نگر
حسن تدبیر و ختم کار نگر
نیست دل را به هیچ نوع از دوست
آن صفا کز معاملات نکوست
چون که بنیاد را بر اصل نهاد
بر دل خود در مراد گشاد
عشق او را چو خانه روشن کرد
خاندانش جهان مزین کرد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
مرحبا مرحبا محبت دوست
کز درون آمدی نه از راه پوست
دلم از چز تو خانه خالی کرد
با تو سودای لاابالی کرد
تا غمت ساکن دل من شد
از چراغ تو خانه روشن شد
ما گرفتار دام عشق توایم
همه سرمست جام عشق توایم
ای که حسن رخت دل افروز است
شب ما با خیال تو روز است
حسنت از روضه جنان خوشتر
یادت از هرچه در جهان خوشتر
هر که در صورت تو حیران نیست
صورتش هست لیکنش جان نیست
من چو در عارض تو حیرانم
لوح محفوظ عشق می خوانم
دیده ای کان جمال دیده بود
مهر رویت به جان خریده بود
با خود از بیخودی تو را بینم
گر تو با من نه ای چرا بینم
چون نظر بر رخ تو می فگنم
می برد از دیار جان و تنم
به کسی گفتن این نمی یارم
که تو را نیک دوست می دارم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
آشکارا نهان کنم تا چند
دوست می دارمت به بانگ بلند
دلم از جان خویش دست بشست
بعد از آن دیده بر رخ تو فکند
عاشقان تو نیک معذورند
زان که نبود کسی تو را مانند
دیده ای کو رخ تو دیده بود
به خیال تو کی شود خرسند
روی بنما نظر تو باز مگیر
از من مستمند زار نژند
بر تن ما تو حاکمی ای دوست
خواه راحت رسان و خواه گزند
ای ملامت کنان مرا در عشق
گوش می نشنود ازینسان پند
گرچه من دور مانده ام ز برت
با خیال تو کرده ام پیوند
آن چنان در دلی که پندارم
ناظرم در تو دایم ای دلبند
تو کجایی و ما کجا هیهات
ای عراقی خیال خیره مبند

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
دیده ای پاک بین همی باید
تا که حسنش جمال بنماید
حسن جانان به جان توان دیدن
نه به هر دیده آن توان دیدن
ای که خوانی به عشق مغرورم
هیچ عیبم مکن که معذورم
گر جمال بتم نظاره کنی
بدل سیب دست پاره کنی
گر تو شکل و شمایلش بینی
قد و گیسو حمایلش بینی
همچو من دل اسیر او شودت
بت پرستیدن آرزو شودت
کیست کو را دو چشم بینا بود
پس رخ خوب او دلش نربود
هیچ کس دیده بصیر نداشت
که دل و جان به حسن او نگذاشت
از جمالش نمی شکیبد دل
می برد عقل و می فریبد دل
آن لطافت که حسن او دارد
دل صاحبدلان به دام آرد
عشق رویش همی کند پیوست
حلقه در گوش عاشقان الست

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
پیر شیراز شیخ روزبهان
آن به صدق و صفا فرید جهان
اولیا را نگین خاتم بود
عالم جان و جان عالم بود
شاه عشاق و عارفان بود او
سرور جمله واصلان بود او
چون به ایوان عاشقی بر شد
روز به بود و روز به تر شد
سال ها با جمال جان افروز
روز شب کرده بود و شب ها روز
داشت او دلبری فرشته نهاد
که رخش دیده را جلا می داد
اتفاقا مگر سفیهی دید
کان پری پای شیخ می مالید
رفت تا درگه اتابک سعد
تیز روتر ز سیر برق از رعد
گفت ای پادشاه دین فریاد
پای خود شیخ دین به امرد داد
سعد زنگی ز اعتقاد که داشت
در حق شیخ افترا انگاشت
کرد روزی مگر عیادت شیخ
دید حالی که بود عادت شیخ
دلبری دید همچو بدر منیر
چیست در بر گرفته پای فقیر
چون اتابک به چشم خویش بدید
از حیا زیر لب همی خندید
بود نزدیک شیخ سوزنده
منقلی پر ز آتش آکنده
پای ها از کنار آن مهوش
چست در زد به منقل آتش
گفت چشمم اگر چه حیران است
پای را پیش هر دو یکسان است
آتش از تن نصیب خود طلبد
سوزش مغز بی خرد طلبد
گل آتش به پیش ابراهیم
وز تجلی نسوخت جسم کلیم
نظر ما به چشم تو جانی است
میل دل را نتیجه روحانی است
نظری  کز سر صفا آید
به طبیعت مگر نیالاید
گر تو را نیست با غمش کاری
دایما من مقیدم باری

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
نیست کاری به آنم و اینم
صنع پروردگار می بینم
حیرتم غالب است و دل واله
نیست پروای عقل یا دینم
سخنی کز تو بشنود گوشم
خوشتر آید ز جان شیرینم
در جهان گر دل از تو بردارم
خود که بینم که بر تو بگزینم
کرمی کن گرم نخواهی کشت
هم بدان ساعدان سیمینم
در جهان غیر عشق نپرستم
عشق بازی است رسم و آیینم
با عراقی که عاجز غم توست
خرده گیری مکن که مسکینم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ای خوش و فارغ از غم ما پرس
عاشقان ضعیف را واپرس
عجز من بین دعای من بپذیر
می توانی به لطف دستم گیر
داری از عاشقان خویش ملال
خون ایشان چراست بر تو حلال
به کسی التفات کن نفسی
که ندارد به جز تو هیچ کسی
فارغی از درون صاحب درد
مکن ای دوست هرچه بتوان کرد
گر تو خوبی و ما ضعیف و فقیر
تابت ای خور ز ذره باز مگیر
رخ به ما می نما و جان می بخش
بر دل ریش عاشقان می بخش

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
عاشقان در کمین معشوقند
ساکنان زمین معشوقند
عاشقان را ز دوست نگزیرد
بلبل اندر هوای گل میرد
اندرین ره اگر مقامی هست
هس ماوای عاشقان الست
چون که حسن آمد از عدم به وجود
عشق در نور او ملازم بود
جان چو مامور شد به امر احد
منتظر یافت عشق بر سر حد
گر تو از عشق فارغی باری
من ندارم به غیر ازین کاری
هست جانم چنان به عشق غریق
که ندارد گذر به هیچ طریق

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ای ربوده دلم به رعنایی
این چه لطف است و این چه زیبایی
بیم آن است کز غم عشقت
سر برآرد دلم به شیدایی
از جمالت خجل شود خورشید
گر تو برقع ز روی بگشایی
زیر برقع چو آفتاب منیر
اندر ابر لطیف پیدایی
در جمالت لطافتی است که آن
در نیابد کمال بینایی
آن ملاحت که حسن روی تو راست
کس نبیند مگر تو بنمایی
منقطع می شود زبان مرا
پیش وصف رخ تو گویایی
روز و شب جان به عاشقان دادن
از برای تو و تو خود رایی
نیست بی روی تو عراقی را
بیش ازین طاقت شکیبایی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -