cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
بر خموشی زده ام فکر خروشی دارم
تا توان ناله درودن نفسی می کارم
امتحان گر سر طومار یقین بگشاید
ریشه از دانه تسبیح دمد زنارم
مرکز همت من خانه خورشید غناست
پستی سایه مگیرد کمر دیوارم
شمع در خلوت خاموشی من صرفه نبرد
بی  نفس کرد زبان را ادب اسرارم
خضر جهدم نشود قافله سیر بهار
بال طاووسم و صد مخمل رنگین دارم
هر کجا تیغ تو بنیاد کند گل چیدن
رقص گیرد چو سر شمع ز سر دستارم
عشق تعمیر بنایم به چه آفت که نکرد
سیل پرورده تردستی این معمارم
چون شرر فرصت هستی  نگهی  بیش  نبود
سوخت این نسخه عبرت نفس تکرارم
نقش پا چشمی اگر باز کند دیدن  کو
نتوان  کرد به افسون نگه بیدارم
زین ندامت کده چون موج  گهر می خواهم
آنقدر سودن دستی که  کند هموارم
رگ  گل جوهر آیینه شبنم نشود
به  که من دامن ازین باغ به چین افشارم
عالم از جوهر بی قدری ما غافل نیست
بیدل از گرد کساد آینه بازارم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
به زور شعله آواز حسرت  گرم رفتارم
چو شمع از ناتوانی بال پرواز است منقارم
اگر چه بوی  گل دارد ز من درس سبکروحی
همان چون آه بر آیینه دلها گرانبارم
ز ترک هرزه  گردی محو شد پست و بلند من
به رنگ موج  گوهر آرمیدن  کرد هموارم
چه مقدار انجمن پرداز خجلت بایدم بودن
که عالم خانه آیینه است و من نفس وارم
شکست از سیل نپذیرد بنای خانه حیرت
نمی افتد به زور آب چون آیینه دیوارم
کسی جز منتهی مضمون عنوانم نمی فهمد
به سر دارد ز منزل مهر همچون جاده طومارم
به دل هر دانه ای از ریشه خود دامها دارد
مبادا سر برون آرد ز جیب سبحه زنارم
بنای نقش پایم در زمین خاکساریها
که از افتادگی با سایه همدوش است دیوارم
ز حال رفتگان شد غفلتم آیینه بینش
به چشم نقش همچون جاده خوابیده بیدارم
ز شرم عیب خود چشم از هنر برداشتم بپدل
که چون طاووس پای خوبش باشد خار گلزارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به هوس چون پر طاووس چمنها دارم
داغ صد رنگ خیالم چقدر بیکارم
بلبل من به نفس شور بهاری دارد
می توان غنچه صفت چیدگل از منقارم
معنی موی میان تو خیالم نشکافت
عمرها شد چو صدا درگره این تارم
قید احباب به راهم نکشد دام فریب
خار پا تیزتر از شعله کشد رفتارم
ناله ها گرد پرافشانی اجزای منند
تا بدانی که ز هستی چقدر بیزارم
جسم خاکی گره رشته پروازم نیست
ناله ای صرف نیستان تأمل دارم
عدم آماده تر ازکاغذ آتش زده ام
شرری چند به خاکستر خود می بارم
سوختن چون پر پروانه ام انجام وفاست
بر رگ شمع تنیده است نفس زنارم
موی چینی به توانایی من می خندد
چه خیالست به این ضعف صدا بردارم
چند چون شمع عرق  ریز نمو باید پست
کاش این برق حیا آب کند یکبارم
از تنک مایگی طاقت اظهار مپرس
اشکم اما نفتاده ست به مژگان کارم
بیدل از حادثه کارم به تپیدن نکشد
موج رنگم نرسانید شکست آزارم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بیکس شهیدم خون هم ندارم
دیگر که ریزد گل بر مزارم
حسرت کش مرگ مردم به پیری
بی آتشی سوخت در پنبه زارم
سنگی  که زد یأس بر شیشه من
رطل  گران بود بهر خمارم
افسون اقبال خوابی گران داشت
بخت سیه  کرد شب زنده دارم
بی  مطلبی نیست  تشویش هستی
چون دوش مزدور ممنون بارم
باید به خون خفت تا خاک  گشتن
عمریست با خویش افتاده کارم
تمثال تحقیق دارد تأمل
آیینه خشکست دل می فشارم
ای  کلک نقاش مژگان به خون زن
از من کشیدند تصویر یارم
صحرانشین اند آواره گردان
بی دامنی نیست سعی غبارم
رنگی نبستم از خودشناسی
آیینه عنقاست یا من ندارم
سر می کشد از من وهم هستی
خاری ندارم کز پا برآرم
بیدل ندانم در کشت الفت
جز دل چه  کارم تا بر ندارم

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ فَعْ مُسْتَفْعِلُنْ فَعْ
بحر: متقارب مثمن اثلم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - | - - U - | -
جز سوختن به یادت مشقی دگر ندارم
در پرتو چراغی پروانه می نگارم
روز نشاط شب کرد آخر فراق یارم
خود را اگر نسوزم شمعی دگر ندارم
بی کس شهید عشقم خاک مرا بسوزید
خاکستری زند کاش  گل بر سر مزارم
زین باغ شبنم من دیگر چه طرف بندد
آیینه ای شکستم رنگی نشد دچارم
جز درد دل چه دارد تبخاله آرمیدن
یارب عرق نریزد از خجلت آبیارم
شوقی  که رنگ دل ریخت در کارگاه امکان
وقف گداز می خواست یک آبگینه وارم
شمع بساط الفت نومید سوختن نیست
در آتشم سراپا تا زیر پاست خارم
خاکم به باد دادند اما به سعی الفت
در سایه خط او پر می زند غبارم
صبر آزمای عشقت در خواب بی نیازی ست
گرداندنم چه حرفست پهلوی کوهسارم
بی فهم معنیی نیست بر دل تنیدن من
تمثال کرده ام گم آیینه می فشارم
بیدل به معبد عشق پروای طاعتم نیست
چندانکه می تپد دل من سبحه می شمارم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
حباب وارکه کرد اینقدرگرفتارم
سری ندارم و زحمت پرست دستارم
ز ناله چند خجالت کشم  قفس تنگ است
به بال بسته چه سازد گشاد منقارم
هزار زخمه چو مژگان اگر خورند بهم
نمی برد چو نگه بی صدایی از تارم
به راه سیل فنا خواب غفلتم برجاست
گذشت قافله و کس نکرد بیدارم
ز انقلاپ بنای نفس مگوی و مپرس
گسسته بود طنابی که داشت معمارم
طلب چو کاغذم آتش زد و گذشت اما
هزار آبله دارد هنوز رفتارم
چو نقش پا مژه بستن نصیب خوابم نیست
ز سایه پیشتر افتاده است دیوارم
تلاش مقصد دیدار حیرتست اینجا
به مهر آینه باید رساند طومارم
به این متاع غبار کدام قافله ام
که بیخودی به پر رنگ می کشد بارم
سماجت طلبی هست وقف طینت من
که  گر غبار شوم دامن تو نگذارم
گرفتم آینه ام زنگ خورد رفت به خاک
تو از کرم نکنی نا امید دیدارم
به درد عاجزی من که می رسد بیدل
که برنخاست ز بستر صدای بیمارم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دل با تو سفرکرد و تهی ماند کنارم
اکنون چه دهم عرض خود آیینه ندارم
گر ناله برآیم نفس سوخته بالم
ور اشک  کنم  گل قدم آبله دارم
افسردگیم سوخت درین دیر ندامت
پروانه بی بال و پر شمع مزارم
فرصت ثمر منتظر لغزش پایی ست
سعی قدم اکنون به نفس بست مدارم
چون شمع درین بزم پناهی دگرم نیست
جز گردش رنگی  که قضا کرد حصارم
تا ممتحن طاقتم از خود به در آرد
چون اشک خم یک مژه  کافیست فشارم
زین ساز تحیر تپش نبض خیالم
با جان نفس سوخته جسم نزارم
نزدیکی من می کند از دور سیاهی
چون نغمه به هر رنگ چراغ شب تارم
هرچند سرشکم همه تن لیک چه حاصل
ابری نشدم تا روم و پیش تو بارم
بخت سیهم باب حضوری نپسندد
تا در چمنت یک دو سه گل آینه کارم
دل عافیت اندیش و جهان محشر آفات
کو طاق درستی  که بر آن شیشه گذارم
رحمست به حال من گم کرده حقیقت
آیینه خورشیدم و با سایه دچارم
ای نشیه تسکین طلبان  گردش جامی
کز خویش نمی کرد چو خمیازه خمارم
نقد نفس ذره ز خورشید نگاهی است
هر چندکه هیچم تو فرامش مشمارم
گردی  که به توفان رود از طرز خرامت
امید که یادت دهد از نبض قرارم
صبحی  که درد سینه به  گلزار خیالت
یارب که دهد عرض گریبان غبارم
در انجمن یاس چه  گویم به چه شغلم
در کارگه عجز ندانم به چه کارم
بارم سر خویشست به دوش  که ببندم
خارم دل ریش است ز پای  که برآرم
شب چاک زدم جیب و به دردی نرسیدم
نالیدم و نشنید کسی ناله زارم
دل  گفت به این بیکسی آخر تو چه چیزی
گفتم  گلم و دور فکنده ست بهارم
مژگان تپش ایجاد نقط ریزی اشکست
زبن خامه خطی  گر بنگارم چه نگارم
ای انجمن ناز تو خوش باش و طرب کن
من بیدلم و غیر دعا هیچ ندارم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ز بس لبریز حسرت دارد امشب شوق دیدارم
چکد آیینه ها بر خاک اگر مژگان بیفشارم
تغافل زبن شبستان نیست بی عبرت چراغانی
مژه خوابیدنی دارد به چندین چشم بیدارم
بنای نقش پایم در زمین نارساییها
به دوش سایه هم نتوان رساندن دست دیوارم
غبار عالم کثرت نفس دزدیدنی دارد
وگرنه همچو بو از اختلاط رنگ بیزارم
زبان حالم از انصاف عذر ناله می خواهد
گران جانتر ز چندین کوهم و دل می کشد بارم
ضعیفی شوخی نشو و نمایم برنمی دارد
مگر از روی بستر ناله خیزد جای بیمارم
چو خاشاکم نگاهی در رگ خواب آشیان دارد
خدایا آتشین رویی کند یک چشم بیدارم
مگر آهی کندگل تا به پرواز آیدم رنگی
که چون شمع از ضعیفی رنگ دزدیده ست منقارم
وفا سر رشته اش صد عقد الفت درکمین دارد
ز بس درهم گسستم سبحه پیداکرد زنارم
جنون صبحم از آشفتگیهایم مشو غافل
جهانی را ز سر وا می توان کردن به دستارم
ز شرم عیب خود چشم از هنر برداشتم بیدل
به درد خار پا داغست چون طاووس  گلزارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
زخمی به دل از دست نگارین تو دارم
یارب که شود برگ حنا سنگ مزارم
آیینه جز اندیشه دیدار چه دارد
گر من به خیال تو نباشم به چه کارم
هر چند به راه طلب افتاده ام از پا
ننشسته  چو نقش قدم آبله دارم
آغوش هوس تفرقه وضع حضور است
چون غنچه اگر جمع شودگل به کنارم
داده ست به باد تپشم حسرت دیدار
آیینه چکدگر بفشارند غبارم
چون نخل سر و برگ غرورم چه خیالست
هرچند روم سر به هوا ریشه سوارم
رنگ پر طاووس ندارد غم پرواز
درکارگه آینه خفته ست بهارم
در چشم کسان می کنم از دور سیاهی
خورشیدم و آیینه تحقیق ندارم
زان پیش که آید به جنون ساغر هستی
مینا به دل سنگ شکسته ست خمارم
در وصل ز محرومی دیدار مپرسید
آیینه نفهمیدکه من با که دچارم
چون رشته تسبیح  خورم غوطه به صد جیب
تا سر به هوایی که ندارم به در آرم
کس قطره کند تحفه دریا چه جنون است
دل پیشکشت  گر همه عذر است نیارم
شاید به نگاهی کندم شاد و بخواند
مکتوب امیدم برسانید به یارم
افسردگی گل نکشد آفت چیدن
بیدل چقدر گردش رنگست حصارم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
فسرده در غبار دهر چون آیینه زنگارم
به خواب دیده اکنون سایه پیداکرد دیوارم
چوکوهم بسکه افکنده ست از پا سرگرانبها
به سعی غیر محتاجم همه گر ناله بردارم
درین گلزار عبرت گوشه امنی نمی باشد
چو شبنم  کاش بخشد چشم تر یک آشیان وارم
ندانم شعله جواله ام یا بال طاووسم
محبت در قفس دارد به چندین رنگ ز نارم
به این رنگی که چون  گل در نظر دارد بهار من
به گرد خویش گردانده ست یاد او چه مقدارم
تپش آواره دست خیال کیستم یارب
که همچون سبحه مرکز می دود بر خط پرگارم
به طوف کعبه و دیرم مدان بی مصلحت سیرم
هلاک منت غیرم مباد افتد به خودکارم
سپید من به خاکستر نشست ازسعی بیتابی
رسید آخر زگرد وحشت خود سر به دیوارم
چه مقدار انجمن پرداز خجلت بایدم بودن
که عالم خانه آیینه است و من نفس دارم
صدای شیشه ام آخر یکی صد کرد خاموشی
ز قلقل باز ماندم بیدماغی زد به کهسارم
بهم آورده بودم در غبار نیستی چشمی
به رنگ نقش پا آخر به پا کردند بیدارم
به رنگی درگشاد عقده دل خون شدم بیدل
که دندان در جگرگم گشت همچون دانه نارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ازین صحرای بی حاصل دگر با خود چه بردارم
نگاه عبرتی همچون شرر زاد سفر دارم
محبت تا کجا سازد دچار الفت خویشم
به رنگ رشته تسبیح  چندین رهگذر دارم
مده ای خواب چون چشمم فریب از بستن مژگان
کزین بالین پر پرواز دیگر در نظر دارم
نه برق شعله ای دارم نه ابر شوخی دودی
چراغ انتظارم پرتوی در چشم تر دارم
ندارد رنگ پروازم شکست از ناتوانی ها
چو ابرو در خم چین اشارت بال و پر دارم
به لوح وحدتم نقش دویی صورت نمی بندد
اگر آیینه ام سازد همان حیرت به بر دارم
سویدای دل است این یا سواد عالم امکان
که تا وا می کنم چشمی غباری در نظر دارم
مجو صاف طرب از طینت  کلفت سرشت من
کف خاکم غبار از هر چه گویی بیشتر دارم
نمی گردد فلک هم چاره فرمای شکست من
به رنگ موی چینی طرفه شام بی سحر دارم
دماغ غیرت من طرفی از سامان نمی بندد
ز اسباب تجمل آنچه من دارم حذر دارم
سراغم می توان از دست بر هم سوده پرسیدن
رم وحشی غزال فرصتم گرد دگر دارم
نشد سعی غبارم آشنای طرف دامانی
چو مژگان بر سر خود می زنم دستی که بر دارم
توانم جست از دام فریب این چمن بیدل
چوشبنم گر به جای گام من هم چشم بردارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
خیال آن مژه عمریست در نظر دارم
درین چمن قلم نرگسی به سر دارم
نیاز من همه ناز احتیاجم استغنا
گل بهار توام رنگ از که بردارم
وصال اگر ثمر دیده ها ی بی خوابست
من این امید ز آیینه بیشتر دارم
دل و دماغ تماشای فرصتم  کم نیست
هزار آینه در چشمک شرر دارم
به یاد نرگس مستش گرفته ام قدحی
دگر مپرس ز من عالمی دگر دارم
خمار عیش ندارد مقیم دیر وفا
دلی گداخته ام شیشه در نظر دارم
حضور دولت بی اعتباریم چه کم است
گره ندارم اگر رشته بی گهر دارم
غم فضولی وحشت  کجا برم یارب
که شش جهت چو نگه یک قدم سفر دارم
جنون شکست به بیکار ی ام ز عریانی
به دست جای گریبان همین کمر دارم
کسی به فهم  کمالم دگر چه پردازد
ز فرق تا به قدم عیبم این هنر دارم
دلیر عرصه لافم ز انفعال مپرس
همین قدرکه نفس خون کنم جگر دارم
کجاست مشتری لفظ و معنی ام بیدل
پری متاعم و دکان شیشه گر دارم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ز سور و ماتم این انجمنهاکی خبر دارم
چراغ خامشم سر در گریبان دگر دارم
چوگردون ششجهت همواری من می کند جولان
برون وحشتم گردی ست در هر جا گذر دارم
نه برق و شعله میخندم نه ابر و دود می بندم
چراغ انتظارم حیرتی از چشم تر دارم
سویدای دل ست این یا سواد وحشت امکان
که تا واکرده ام مژگان غباری در نظر دارم
نشد سعی غبارم آشنای طرف دامانی
چو مژگان بر سر خود می زنم دستی که بر دارم
دماغ عبرت من طرفی از سامان نمی بندد
ز اسباب تأمل آنچه من دارم حذر دارم
شبستان عدم یارب نخندد بر شرار من
که با صد شوخیی اظهاریک چشمک شرر دارم
تو خواهی انجمن پرداز و خواهی خلوت آرا شو
که من چون شمع رنگ رفته خود درنظردارم
چه امکانست خوابم راه پرواز تپش بندد
که از ننگ فسردنها به بالین نیز پر دارم
مجو برگ نشاط از طینت کلفت سرشت من
کف خاکم غبار از هر چه خواهی بیشتر دارم
نفس دزدیدنم شور دو عالم در قفس دارد
عنان وحشت کهسار در ضبط شرر دارم
تلاطم دستگاه شوخی موجم نمی گردد
محیط حیرتم آبی که دارم در گهر دارم
توانم جستن از دام فریبی اینچنین بیدل
چو شبنم  گر بجای  گام من هم چشم بردارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
فغان  گل می کند هرگه به  وحشت  گام بردارم
سر دامان کوه از دلگرانی برکمر دارم
از این دشت غبار اندود جز عبرت چه بردارم
شرارم  چشم بر هم بستنی زاد سفر دارم
محبت تاکجا سازد دچار الفت خویشم
به رنگ رشته تسبیح چندین رهگذر دارم
مده ای خواب چون چشمم فریب بستن مژگان
کزین بالین پر پرواز دیگر در نظر دارم
حیا چون شمع می پردازدم آیینه عزت
درین دریا به قدر آب گردیدن گهر دارم
نمی گردد فلک هم چاره تعمیر شکست من
به رنگ موی چینی طرفه شامی بی سحر دارم
به هر تقدیر اگر تقدیر دست جرأتم بندد
به رنگ خون بسمل در چکیدنها جگر دارم
به لوح وحدتم نقش دویی صورت نمی بندد
اگر آیینه ام سازی همان حیرت به بر دارم
سراغ من خوشست از دست بر هم سوده پرسیدن
رم وحشی غزال فرصتم گردی دگر دارم
ادب پیمای دشت عجز مژگان بر نمی دارد
تو سیر آسمان  کن من به پیش پا نظر دارم
بهار بی نشانم دستگاه دردسر کمتر
چوگل دوشی ندارم تا شکست رنگ بردارم
به نیرنگ لباس از خلوت رازم مشو غافل
که من طاووسم و این حلقه ها بیرون در دارم
نگردد گوشه گیری دام راه وحشتم بیدل
اشارت مشربم درکنج ابرو بال و پر دارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
عروج همتی در کار دارم
همه گر سایه ام دیوار دارم
غبارم آشیان حسرت اوست
چمن درگوشه دستار دارم
نفس بیتابی دل می شمارد
هجوم سبحه در زنار دارم
نگاهی تا به مژگان می رسانم
ز خود رفتن همین مقدار دارم
مپرس از انفعال ساز غفلت
ز هستی آنچه دارم عار دارم
چو شمعم چاره غیر سوختن نیست
به سر آتش  ته پا خار دارم
به خود می لرزم از تمهید آرام
چوگردون سقف بی دیوار دارم
تظلم قابل فریادرس نیست
طنین پشه در کهسار دارم
ازین یک مشت خاک باد برده
به دوش هر دو عالم بار دارم
دگر ای نامه پهلویم مگردان
که پهلوی دل بیمار دارم
به حیرت می روم آیینه بر دوش
سفارش نامه دیدار دارم
به چشمم توتیا مفروش بیدل
که من با خاک پایی کار دارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
سرشک بیخودم عیش می ناب دگر دارم
ز مژگان تا چکیدن سیر مهتاب دگر دارم
به تاراج تحیر داده ام آیینه و شادم
که در جوش صفای خانه سیلاب دگر دارم
گهی خاکم   گهی بادم   گهی آبم   گهی آتش
چو هستی در عدم یک عالم اسباب دگر دارم
درین  گلشن من و سیر سجود ناتوانیها
که چون بید از خم هر برگ محراب دگر دارم
نگاهم در نقاب حیرت آیینه می بالد
چراغ بزم حسنم برق آداب دگر دارم
دماغ عرض بیتابی ندارد سرخوش حیرت
وگرنه در دل آیینه سیماب دگر دارم
ز خون آرزو صدرنگ می بالد بهار من
نهال باغ یأسم ریشه در آب دگر دارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چو اشک امشب به ساغر باده نابی دگر دارم
ز مژگان تا به دامان سیر مهتابی دگر دارم
به خون آرزو صد رنگ می بالد بهار من
نهال باغ یأسم ربشه در آبی دگر دارم
نفس دزدیدنم با دل تپیدن بر نمی آید
نوای الفتم در پرده مضرابی دگر دارم
غرور وحشتم بار تحیر بر نمی دارد
چو شبنم در دل آیینه سیمابی دگر دارم
لبی ترکرده ام  کز سیر چشمی باج می گیرد
به جام بی نیازی چون  گهر آبی دگر دارم
گهی بادم  گهی آتش  گهی آبم  گهی خاکم
چو هستی در عدم یک عالم اسبابی دگر دارم
گسستن بر ندارد رشته ساز امید من
به آن موی میان پیچیده ام تابی دگر دارم
درین  گلشن من و سیر سجود ناتوانیها
چو شاخ بید در هر عضو محرابی دگر دارم
نگاهم در پناه حیرت آیینه می بالد
چراغ بزم حسنم وضع آدابی دگر دارم
به دست  گلخنم بفروش ازگلشن چه می خواهی
متاع  کلفت خار و خسم بابی دگر دارم
به تاراج تحیر داده ام آیینه دل را
در آغوش صفای خانه سیلابی دگر دارم
چو شمع ازخجلت هستی عرق پیماست جام من
نه مخمورم نه مستم عالم آبی دگر دارم
کدام آسودگی چون حیرت دیدار می باشد
تو مژگان جمع  کن غافل  که من خوابی دگر دارم
گریبان زار اسراریست بیدل هر بن مویم
محیط فطرتم توفان گردابی دگر دارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به دشت بیخودی آوازه شوق جرس دارم
ز فیض دل تپیدنها خروشی بی نفس دارم
درین  گلشن نوایی بود دام عندلیب من
ز بس نازک دلم از بوی  گل چوب قفس دارم
نشاط اعتبارم کرد بی تاب تپیدنها
چو بحر از موج خیز آبرو در دیده خس دارم
نفس جز تاب و تب  کاری ندارد مفت ناکامی
دماغ سوختن  گرم است تا این مشت خس دارم
به گفت وگو سیه  تا چند سازم  صفحه دل را
ز غفلت تا به  کی آیینه در راه نفس دارم
محبت مشربم لیک از فسون شوخی سودا
به سعی هرزه  فکریها دماغی  بوالهوس دارم
گر از تار نگاهم ناله برخیزد عجب نبود
به چشم خود گره  گردیده اشکی چون جرس دارم
سراپا جوهری دارم ز روشن طینتی بیدل
که چون مینای می از موج خون تار نفس دارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
پر افشانم چو صبح اما گرفتاری هوس دارم
به قدر چاک دل خمیازه شوق قفس دارم
فسون اعتبار افسانه راحت نمی باشد
چو دریا درخور امواج وقف دیده خس دارم
به گفت وگو سیه تا چند سازم صفحه دل را
ز غفلت تا به  کی آیینه در راه نفس دارم
محبت مشربم لیک از فسون شوخی سودا
به سعی هرزه فکریها دماغی بوالهوس دارم
تظلم یأس دارد ورنه من در صبر ناکامی
نفس دزدیدن سرکوب صد فریادرس دارم
ضعیفی کسوتم از دستگاه من چه می پرسی
پری چون مور پیدا گر کنم حکم مگس دارم
دل نالانی از اسباب امکان کرده ام حاصل
هوس گو کاروانها جمع  کن من یک جرس دارم
نفس تا می کشم فردوس در پرواز می آید
به رنگ بال طاووس آرزوها در قفس دارم
هجوم نشیه دردم مپرس از عشرتم بیدل
چو مینا خون ز دل می  ریزم و عرض نفس دارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
درین حیرتسرا عمریست افسون جرس دارم
ز فیض دل تپیدنها خروشی بی نفس دارم
چو مژگان بسمل پروازم و از سستی طالع
همین بر پرفشانیهای خشکی دسترس دارم
به صاف جام الفت  کز طریق  کینه  جوییها
غبار دوست باشم گر غبار هیچکس دارم
شدم خاک و به توفان رفت اجزای غبار من
هنوز از سعی الفت طرف دامانی هوس دارم
هوای بیش نتوان یافت دام عندلیب من
به هر جا پر زنم از بوی گل چوب قفس دارم
گر از تار نگاهم ناله برخیزد عجب نبود
به چشم خود گره  گردیده اشکی چون جرس دارم
نفس جز تاب و تب  کاری ندارد مفت ناکامی
دماغ سوختن  گرم ست تا این مشت خس دارم
چو صبح  از ننگ هستی در عدم هم بر نمی آیم
غبارم تا هوایی در نظر دارد نفس دارم
همان منصور عشقم گر هوس فرسوده ام بیدل
به عنقا می رسد پروازم و بال مگس دارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
می پرست ایجادم نشیه ازل دارم
همچو دانه انگور شیشه در بغل دارم
گر دهند بر بادم رقص می کنم شادم
خاک عجزبنیادم طبع بی خلل دارم
آفتاب در کار است سایه  گو به غارت رو
چون منی اگر گم شد چون تویی بدل دارم
معنی بلند من فهم تند می خواهد
سیر فکرم آسان نیست  کوهم و کتل دارم
از منی تنزل  کن  او شو و تویی  گل  کن
اندکی تامل  کن نکته محتمل دارم
حق برون مردم نیست  جوش باده بی خم نیست
راه مدعا گم نیست  عرض مبتذل دارم
دل مشبک است امروز از خدنگ بیدادت
محو لذت شوقم شانی از عسل دارم
سنگ هم به حال من  گریه  گر کند برجاست
بی تو زنده ام یعنی مرگ بی اجل دارم
ترک سود و سودا کن  قطع هر تمنا کن
می خور و طرب ها کن  من هم این عمل دارم
بحر قدرتم بیدل موج خیز معنی ها
مصرعی اگر خواهم سرکنم غزل دارم

وزن: فاعِلُنْ مَفاعیلُنْ فاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: مقتضب مثمن مطوی مقطوع
نشانه‌های عروضی: - U - | U - - - | - U - | U - - -
به حسرت غنچه ام یعنی به دلتنگی وطن دارم
خیالی در نفس خون می کنم طرح چمن دارم
سپند من به نومیدی قناعت  کرد از این محفل
تو از می چهره می افروز من هم سوختن دارم
کف خاکسترم بشکاف و داغ دل تماشا کن
چراغ لاله ای در رهن مهتاب و سمن دارم
وداع آماده شو گر ذوق استقبال من داری
که من چون برق   از خود رفتنی در آمدن دارم
نمی دانم چه نیرنگ است افسون محبت را
که خود را هم تو می پندارم و با خود سخن دارم
به خاموشی ز ساز عجز تصویرم مشو غافل
شکست دل فغانها دارد از رنگی که من دارم
که دارد فکر بی سامانی وضع حباب من
به رنگی گشته ام عریان که گویی پیرهن دارم
به غفلت خانه امکان چه امکان است یکتایی
دویی می پرورم در پرده تا جان در بدن دارم
دو عالم خون شود تا نقش بندم شوخی رنگی
قیامت انتخابم نسخه ها بر همزدن دارم
درین صحرا ز بس فرشست اجزای شهید من
غباری هم  گر از خود چشم پوشد من  کفن دارم
گر آگاهم و گر غافل  نگردد حیرتم زایل
تو بر آیینه مرهم نه  که من داغی  کهن دارم
به هر افسردگی بیدل مباش از ناله ام غافل
که من برقی به جان عالمی آتش فکن دارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
مقیم وحدتم هر چند در کثرت وطن دارم
به دریا همچو گوهر خلوتی در انجمن دارم
نفس می سوزم و داغی به حسرت نقش می بندم
چراغی می کنم خاموش و تمهید لگن دارم
حریف وحشت من نیست افسون زمینگیری
که در افسردگی چون رنگ صد دامن شکن دارم
کدام آهو به بوی نافه خوابانده ست داغم را
که تا یاد سویدا می کنم سیر ختن دارم
نفس تا هست سامان امیدم کم نمی گردد
تخیل مشربم می در خم و گل در چمن دارم
ز درس ما و من بحث جنونی غالب است اینجا
که هر جا لفظ پیداییست بر معنی سخن دارم
قفس پرورده رنگم به این ساز است آهنگم
چه عریانی چه مستوری همین یک پیرهن دارم
بیا ای شوق تا از خاک گشتن سر کنم راهی 
در آن کشور قماش نیستی باب است و من دارم
ز اسبابم رهایی نیست جز مژگان به هم بستن
در این محفل به چندین شمع یک دامن زدن دارم
حجاب آلود موهومی ست مرگ و زندگی بیدل
ازین کسوت  که دیدی گر برون آیم کفن دارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به رنگ شمع ممکن نیست سوز دل نهان دارم
جنون مغزی  که من دارم برون استخوان دارم
نپنداری به مرگ از اضطراب شوق وامانم
سپند حسرتم تا سرمه می گردم نشان دارم
ز رمز محفل بی مغز امکانم چه می پرسی
کف خاکستری در جیب این  آتش نشان دارم
به این افسردگیها شوخیی دارد غبار من
که  گر دامن فشانم ناز چشم آهوان دارم
به رنگ  گردباد از خاکساری می کشم جامی
که تا بر خویش می پیچم دماغ آسمان دارم
مباشید از قماش دامن برچیده ام غافل
که من صد صبح ازین عالم برون چیدن دکان دارم
نفس سرمایه ای با این گرانجانی نمی باشد
شرر تاز است  کوه اینجا و من ضبط عنان دارم
به غیر از سوختن کاری ندارد شمع این محفل
نمی دانم چه آسایش من آتش به جان دارم
به این سامان اگر باشد عرق پیمایی خجلت
ز خاکم تا غباری پر زند آب روان دارم
خجالت صد قیامت صعبتر از مرگ می باشد
جدا از آستانت مردنم این بس  که جان دارم
به دوش هر نفس بار امیدی بسته ام بیدل
ز خود رفتن ندارد هیچ و من صد کاروان دارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
در آن محفل  که ام من تا بگویم این و آن دارم
جبین سجده فرسودی نیاز آستان دارم
طلسم ذره من بسته اند از نیستی اما
به خورشیدیست کارم اینقدر بر خود گمان دارم
بنای عجز تعمیرم چو نقش پا  زمینگیرم
سرم بر خاک راهی بود اکنون هم همان دارم
نی ام محتاج عرض مدعا در بیزبانیها
تحیر دارد اظهاری که پنداری زبان دارم
چه خواهم جز دل صد پاره برگ ماحضر کردن
غم او میهمان و من همین یک بیره پان دارم
سرو کار شفق  با آفتاب آخر چه انجامد
تو تیغی داری و من مشت خونی در میان دارم
بلندیهای قصر نیستی را نیست پایانی
که من چندانکه برمی آیم از خود نردبان دارم
نگردی ای فسردن از کمین شعله ام غافل
که درگرد شکست رنگ ذوق آشیان دارم
شرارم در زمین بی یقینی ریشه ها دارد
اگر گویی  گلم هستم و گر خواهی خزان دارم
گه از امید دلتنگم گهی با یأ س در جنگم
خیال عالم بنگم نه این دارم نه آن دارم
جناب کبریا آیینه است و خلق تمثالش
من بیدل چه دارم تا از آن حضرت نهان دارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
عمری ست ز اسباب غنا هیچ ندارم
چون دست تهی غیر دعا هیچ  ندارم
تحریک لبی بود اثر مایه ایجاد
معذورم اگر جز من و ما هیچ ندارم
تشویق خیالات وجود و عدمم نیست
چون رمز دهانت همه جا هیچ ندارم
یا رب چقدر گرم  کنم مجلس تصویر
سازم همه  کوک است و صدا هیچ ندارم
چون شمع اگر شش جهتم پی سپر افتد
غیر از سر خود در ته پا هیچ ندارم
وامانده یأسم که از این انجمن آخر
برخاستنی هست و عصا هیچ ندارم
مغرور هوس می زیم از هستی موهوم
فریاد که من شرم و حیا هیچ ندارم
همکسوت اسباب حبابم چه توان  کرد
گر باز کنم بند قبا هیچ ندارم
شخص عدم از زحمت تمثال مبراست
آیینه  تو هیچم منما هیچ ندارم
بیدل اگر آفاق بود زیر نگینم
جز نام خدا نام خدا هیچ ندارم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -