حکیمی حکیمی دیگر را پرسید شر محبوب کدام است گفت توانگری
حکیمی می گفت شگفتی نادان از دانا بیش از شگفتی دانا از نادان است
هله نومید نباشی که ترا یار براند
گرت امروز براند نه که فردات بخواند
در اگر بر تو ببندد مرو و صبر کن آن جا
که پس از صبر ترا او به سر صدر نشاند
و گر او بر تو ببندد همه درها و گذرها
ره پنهان بگشاید که کس آن راه نداند
نه که قصاب به خنجر چو سرمیش ببرد
نهلد کشته ی خود را کشد آن گاه کشاند
چو دم میش نماند زدم خود کندش پر
تو ببین کاین دم سبحان بکجاهات رساند
به مثل گفته ام این را واگر نه کرم او
نکشد هیچ کسی را و زکشتن برهاند
هله خاموش که شمس الحق تبریز از این می
همگان را بچشاند بچشاند بچشاند
هر سو دود آن کش زدر خویش براند
و آنرا که بخواند به در کس نداوند
عبدالله بن مبارک مردی را دید که بین زباله دانی و مقبره ای ایستاده است گفت
ای فلان تو بین دو گنجینه از گنجینه های دنیایی ایستاده ای گنج اموال و گنج مردان
ناصر خسرو براهی میگذشت
مست و لایعقل نه چون میخوارگان
دید قبرستان و مبرز روبرو
بانگ بر زد گفت کای نظارگان
نعمت دنیا و نعمت خواره بین
اینش نعمت اینش نعمت خوارگان
ربیع بن خیثم میگفت اگر گناهان را بویی بودی کسی همنشینی دیگری نمیتوانست شد
زمانه و مردمانش را آزمودم آزموده ها دیگرم فرصت مهربانی کسی نداد
از دنیا روی گرداندم اما نمیدانم آیا زمانه زندگانی مرا بدیگری خواهد داد یا نه
و بجای هر چیزی از آن عوضی یافتم اما دریغا که هیچ چیز را جانشین روزگاران جوانی نیافتم
ابن خیاط شامی را اشعاری مشهور است با این مطلع
از نسیم نجد دل وی را امانی گیرید چرا که چیزی نمانده است نسیم سرمنزل ایشان خردش را برباید
این بیت نیز از اوست
در کران وادی کسانی اند که هرگاه یادشان بخاطر می آید اشتیاق مرا می کشد و یادشان زنده ام میسازد
بیم دوری از میان برخاست و دولت وصال دست داد
آن کسان که هنگام هجران دل من همی سوزاندند اکنون حسادتم می کنند
بجان شما اما اکنون که بخت یار است بگذشته ننگرم
چرا که کسی را که دریایی آب زلال است حسرت آب شور بگذشته نخورد
مهدی پسر منصور که حاضر بود گفت امیرالمومنین سوگند میخورد تو نیز سوگند میخوری
و گویند که مخاطب وی ابوحنیفه بوده است
از زمانه اگر شکوه کنم بوی ستم کرده ام شکوه ی من از مردمان زمانه است
چرا که چون گرکانی اند جامه پوشیده که کسی از تعرضشان ایمن نیست
مرا گنجینه ی صبری بود که تمامش در مدارا با ایشان از میان شد
اشاراتم بتوست و مرادم تویی آن گاه که نام سعاد برم نیز ترا منظور دارم
هر گاه که چیزی مرا برانگیزد یا غنایی در من طرب انگیزد سرورم را جز تو موجبی نیست
عشق تو بآتش شوق در دل من شعله کشید شعله ای که هیزمی دگر ندارد
دوستان من سرانجام دانستند که عشق اختیار از کف من بگرفته است و از ملامتم دست کشیدند
و دانستند که یاد سرزمین عقیق و مردمانش نزد من چونان آبی گوارا در دهان تشنه ای است
پس از پیامبر نیک ترین خلق کسی است که دختر پیامبر را در خانه دارد
همان که در اوج تاریکی شبان کور نور هدایت روشنی از روغندانش گیرد
ای تو را با هر دلی رازی دگر
هر گدا را بر درت آزی دگر
صد هزاران پرده دار عشق دوست
میکند پر پرده آوازی دگر
بیا تا دست از این عالم بداریم
بیا تا پای دل از گل برآریم
بیا تا بردباری پیشه سازیم
بیا تا تخم نیکویی بکاریم
بیا تا از غم دوری از اندر
چو ابر نوبهاران خون بباریم
بیا تا همچو مردان در ره دوست
سراندازی کنیم و سرنخاریم
مهلب را پرسیدند دوراندیشی چیست گفت اندوه خوردن تا آن زمان که فرصت پیش آید
نیز از سخنان حکیمان است که هرگز گمان مردم بر نامکشوفی متمرکز نگردد مگر آن که پرده از آن بردارد
خویشتن را از آن رو تسلیم بیماریهای گوناگون ساختم که میدانستم وصل دوباره زنده ام خواهد ساخت
دل عاشق بدین امید که شاید روزی آنکه بیمارش ساخته مداوایش سازد بردباری پیشه میکند
و آن گاه که آویختندش گفت ای یاور ناتوانان مرا در ناتوانی دریاب و سپس خواند
و سپس هنگامی که حال مرگ دست بداد خواند
ای آن که آشکارا و پنهان مرادانی لبیک باد لبیک باد ای آنکه قصد و معنای منی
ترا میخوانم بل تو مرا میخوانی راستی آیا من ترا مناجات کردم یا تو مرا مناجات کردی
عشق من به سرورم مرا بیمار و ناتوان ساخته است چگونه توانم از او بخود شکوه برم
وای بر دل از دل من و فسوسا بر من چرا که من خود اصل بلوایم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -