cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
من که باشم که به من نامه فرستند و سلام
گو به دشنام ز من یاد کن از لب که تمام
از کجا میرسد این نامه فرو بسته به مهر
کز نسیمش نفس مشک بر آید به مشام
نامه دوست همی خوانم و در تشویشم
که جوابش چه نویسم من آشفته پیام
می نویسم سخن مهر و قلم می گوید
عجب ار نامه نسوزد که بسوزست کلام
بنوشتم غرض اما ننمودم بکسی
قصه خاص نشاید که نمایند به عام
دلبرا می کنم از دور سلامت گرچه
دشمنانم نگذارند که آیم به سلام
به نصیحت گر خود گوش نکردم زانست
دلم امروز چنین سوخته و کارم خام
پادشاهی تو به درویش کجا دل بنهی
این قدر بس که نظر باز نگیری ز غلام
اوحدی با تو گر ایام به کینست مترس
جهد آن کن که به مهری گذرانی ایام

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
من درین شهر پای بند توام
عاشق قامت بلند توام
مرده آن دهان چون پسته
کشته آن لب چو قند توام
می دوانی و می کشی زارم
چون بدیدی که در کمند توام
ای هلاک دلم پسندیده
دولتی باشد از پسند توام
گذری می کن ار طبیب منی
آتشی می نه ار سپند توام
گو رفیقان سفر کنند که من
نتوانم که پای بند توام
ز اوحدی باز پرس حال که من
تا چه غایت نیازمند توام

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ماهرویا عاشق آن صورت پاک توام
بنده قد خوش و رفتار چالاک توام
قرص خورشیدی که چون بر رویت اندازم نظر
روشنایی باز می دارد ز ادراک توام
فارغ از حال دل آشفته زار منی
فتنه خال رخ خوب طربناک توام
بر سر کوی تمنای تو از نزدیک و دور
هر کسی را آبرویی هست و من خاک توام
مار زلفت بر دلم هر لحظه نیشی می زند
شربتی بفرست از آن لعل چو تریاک توام
سرمه سازم دیدهای پاک بین خویش را
گر به دست آید غبار دامن پاک توام
اوحدی را در کمند آور چو صیدی میکنی
ورنه من خود روز و شب دربند فتراک توام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
من چو همین حرف الف دیده ام
حرف دگر زان نپسندیده ام
هر چه نه از پیش الف شد روان
همچو الف بر همه خندیده ام
هیچ ندارد الف عاشقان
هیچ ندارم که نترسیده ام
چون ز الف شد همه حرفی پدید
من همه دیدم چو الف دیده ام
چون بهم آمد الفی راست شد
هر نقطی کز همگان چیده ام
پیش الف بسکه فتادم چو با
ها شدم از بسکه بغلتیده ام
ها چو شود راست چه باشد الف
گفته شد آن حرف که پوشیده ام
بوسه زدم پای الف را ولی
دست خودم بود که بوسیده ام
من الف وصلم و جز نام وصل
هر چه بگفتند بنشنیده ام
پر بنوشتند ولی یاد من
هیچ نکردند و نرنجیده ام
زان خط و زان نقطه نشان کس نداد
جز الف از هر که بپرسیده ام
پای و سرم در حرکت گم که شد
هم به سکونیست که ورزیده ام
چون الف از عشق بگشتم به سر
وز سر این عشق نگردیده ام
گر نه غلام الفم همچو لام
در الف از بهر چه پیچیده ام
چون الف صدر نشین اوحدیست
بی سخن او به چه ارزیده ام

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
فاش گشت آن ماجری کز مرد و زن پوشیده ام
سر به سر گفتند آن کو تن به تن پوشیده ام
دوست تا احوال ما بشنید رحمت کرد و لطف
خود حدیثی گفتنی بود این که من پوشیده ام
چون مرا خاموش بینی از شکیبایی بدانک
نالهای سر به مهر اندر دهن پوشیده ام
قالب و قلبم خیالی در خیالی بیش نیست
خود ندانم بر چه چیز این پیرهن پوشیده ام
یاد او را بر دل و دل را به جان پیوسته ام
مهر او در جان و جان اندر بدن پوشیده ام
من که از دشمن سخن گویم تامل کن که چون
ماجرای دوست را زیر سخن پوشیده ام
اوحدی گر دوست خنجر میکشد دستش مگیر
گو بزن کز بهر شمشیرش کفن پوشیده ام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
به مسجد ره نمی دانم گرفتار خراباتم
جزین کاری نمی دانم که در کار خراباتم
خراب افتاد کار من خرابات اختیار من
خراباتیست یار من از آن یار خراباتم
ز دام زاهدی جستم به قلاشی کمر بستم
ز بهر آن چنین مستم که هشیار خراباتم
بگردان باده ای ساقی چو اندر خیل عشاقی
به من ده شربت باقی که بیمار خراباتم
خرد می داشت در بندم پدر می داد سوگندم
چو بار از خر بیفگندم سبکبار خراباتم
تو گر جویای تمکینی سزد با من که ننشینی
که گر در مسجدم بینی طلب گار خراباتم
به گرد کویش از زاری چو مستان در شب تاری
به سر می گردم از خواری که پرگار خراباتم
دلم را زین گرانان چه وزین بیهوده خوانان چه
مرا از پاسبانان چه که بیدار خراباتم
چو جام بیخودی نوشم بسان اوحدی جوشم
کنون چون مست و بی هوشم سزاوار خراباتم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
تا دل اندر پیچ آن زلف به تاب انداختم
جان خود در آتش و تن در عذاب انداختم
خود زمانی نیست پیش دیده من راه خواب
بس که این توفان خون در راه خواب انداختم
تا نپنداری که دیدم تا برفتی روی ماه
یا به مهر دل نظر بر آفتاب انداختم
از شتاب عمر می ترسد دل من خویش را
زان بجست و جوی وصل اندر شتاب انداختم
بود خود در عشق تو هم سینه ریش و دل کباب
دیگر از هجرت نمکها بر کباب انداختم
شکر کردم تا در آتش دیدم این دل را چنین
زانکه می پنداشتم کین دل به آب انداختم
چون نه مرد آن دهانم با لب شیرین تو
اوحدی را در سؤال و در جواب انداختم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
اگر به مجلس قاضی نموده اند که مستم
مرا ازان چه تفاوت که رند بودم و هستم
مرا چه سود ملامت به یاد باده روشن
که پند کس ننیوشم کنون که توبه شکستم
اگر چه گوشه گرفتم ز خلق و روی نهفتم
گمان مبر که ز دام تو شوخ دیده برستم
گمان مبر که بدوزم نظر ز روی تو هرگز
که من چو صنع ببینم خدای را بپرستم
شکایت تو به دیوار می کنم به ضرورت
چو اعتماد ندارم که قاصدی بفرستم
دلم تعلق اگر با دهان تنگ تو دارد
روا بود که بگویم که دل به هیچ ببستم
دل ببردی و جانم در اوفتاد به آتش
کناره کردی و من در میان خاک نشستم
هزار بار دلم را شکسته ای به جفاها
که هیچ بار نگفتی دل که بود که خستم
چو محتسب پی رندان رود ز بهر ملامت
مکن حمایت من پیش او که صوفی و مستم
ستمگرا چه بر آید ز دست من که نبردی
قرار و صبر و دل و دین و هر چه بود به دستم
به اوحدی دل من پای بند بود همیشه
ترا بدیدم و از بند او تمام برستم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
ای زاهد مستور ز من دور که مستم
با توبه خود باش که من توبه شکستم
زنار ببندی تو و پس خرقه بپوشی
من خرقه پوشیده به زنار ببستم
همتای بت من به جهان هیچ بتی نیست
هر بت که بدین نقش بود من بپرستم
فردای قیامت که سر از خاک برآرم
جز خاک در او نبود جای نشستم
دست من و دامان شما هر چه ببینید
جز حلقه آن در بستانید ز دستم
بر گرد من ار دانه و دامیست عجب نیست
روزی دو که مرغ قفس و ماهی شستم
در سر هوس اوست به هر گوشه که باشم
در دل طرب اوست به هر گونه که هستم
بارم نتوان برد که مسکین و غریبم
خوارم نتوان کرد که افتاده و پستم
باشد سخنم حلقه به گوش همه دل ها
چون حلقه به گوش سخن روز الستم
پنهان شدم از خلق وز خلق خلق او
خلقم چو بدیدند و بجستند بجستم
دوش اوحدی از زهد سخن گفت و من از عشق
القصه من از غصه او نیز برستم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
صنما به دلنوازی نفسی بگیر دستم
که ز دیدن تو بی هوش و ز گفتن تو مستم
دل من به دام عشق تو کنون فتاد و آنگه
تو در آن گمان که من خود ز کمند عشق جستم
دل تنگ خویشتن را به تو می دهم نگارا
بپذیر تحفه من که عظیم تنگ دستم
خجلم که بر گذشتی تو و من نشسته یارب
چو تو ایستاده بودی به چه روی می نشستم
به مؤذن محلت خبری فرست امشب
که به مسجدم نخواند چو ترا همی پرستم
چه سلامها نبشتم بتو از نیازمندی
مگرت نمی رسانند چنانکه می فرستم
اگرت رمیده گفتم نشدم خجل که بودی
و گرم ربوده گفتی نشدی غلط که هستم
به دو دیده خاک پای تو اگر کسی بروبد
به نیاز من نباشد که برت چو خاک پستم
تو به دیگران کنی میل چو من چگونه باشی
که ز دیگران بریدم دل خویش و در تو بستم
دلم از شکست خویشت خبری چو داد گفتی
دل اوحدی چه باشد که هزار ازین شکستم

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
گر یار بلند آمد من پستم و من پستم
ور کار ببند آمد من جستم و من جستم
من حاکم این شهرم هم نوشم و هم زهرم
گر خصم بود پنجه من شستم و من شستم
ای هر سخنت کامی در ده ز لبت جامی
کان توبه که دیدی تو بشکستم و بشکستم
هر چند به حالم من از دست که نالم من
زیرا که دل خود را من خستم و من خستم
ای مطرب درویشان کم کن سخن خویشان
گو نیست شوند ایشان من هستم و من هستم
هر کس به گمان خود گوید سخنان خود
من یافتم آن خود وارستم و وارستم
ای اوحدی ار باری دادی خبر یاری
در یار که می گفتم پیوستم و پیوستم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
من از دیوانگی خالی نخواهم بود تا هستم
که رویت میکند هشیار و بویت میکند مستم
صدم دشمن به شمشیر ملامت خون همی ریزد
کدامین را توانم زد که نه تیرست و نه شستم
سر خود را فدا کردم گل یک وصل ناچیده
نمیدانم چه خارست این که من در پای خود جستم
غم و اندوه در عشقش فراوانم به دست آید
همین صبرست و تن داری که کمتر می دهد دستم
خبر دارم نیاید گفت از آیین وفاداری
اگر با یاد روی او خبر دارم که من هستم
به عهد دست سیمینش تو خاموشی مجوی از من
کزین دستم که می بینی به صد فریاد از آن دستم
بسان اوحدی روزی در آویزم به زلف او
گرش بوسیدم آسودم ورم کشتند خود رستم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
دلبرا قیمت وصل تو کنون دانستم
که فراوان طلبت کردم و نتوانستم
خلق گویند سخن های پریشان بگذار
چه کنم چون دل شوریده پریشانستم
گر چه از خاک سر کوی تو دورم کردند
هم چنان آتش سودای تو در جانستم
گفته بودم که بترک تو بگویم پس ازین
باز می گویم و از گفته پشیمانستم
گر به درد من سرگشته ترا خرسندیست
بکشم درد تو ناچار چو درمانستم
آنچه از هجر تو بر خاطر من می گذرد
گر به کفار پسندم نه مسلمانستم
اوحدیعیب من خسته مکن در غم او
چون کنم کین دل مسکین نه به فرمانستم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چو بر سفینه دل نقش صورت تو نبشتم
حکایت دگران سر به سر زیاد بهشتم
اگر چه نام مرا دور کرده ای تو ز دفتر
به نام روی تو صد دفتر نیاز نبشتم
ز شاخ وصل تو دستم نداد میوه شیرین
مگر که دانه این میوه تلخ بود که کشتم
اگر چه موی شکافی همی کنم ز معانی
به اعتماد تو یکسر پلاس بودکه رشتم
به خاک پای تو کز دامن تو دست ندارم
و گر ز قالب پوسیده کوزه سازی و خشتم
اگر تو روی نخواهی نمود روز قیامت
به دوزخم بر ازین ره که من نه مرد بهشتم
سرشک دیده چنان ریخت اوحدی ز فراقت
کز آب دیده او خاک ره به خون بسرشتم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
پیشتر از عاشقی عافیتی داشتم
بر تو چو عاشق شدم آن همه بگذاشتم
نقش بسی دیدم از دفتر خوبی ولی
بر ورق سینه جز نقش تو ننگاشتم
تا بتو پرداختم خلوت دل را تمام
سایه خود نیز را مشغله پنداشتم
چاه که می ساختند بر ره من دلبران
پیش زنخدان تو جمله بینباشتم
شد ز جفای تو دل پرخلل و خون ولی
من ز جفا هر چه شد ناشده انگاشتم
تشنه لعل توام دیگر ازان می دهد
زلف چو شام تو از خون جگر چاشتم
من بتو امیدوار تا بر شادی خورم
خود همه اندوه بود تخم که من کاشتم
گر چه برافراشتم سر به هنر در جهان
در قدمت می نهم سر که برافراشتم
گوش دلم تا شنید نام ترا کافرم
از سخن اوحدی گر خبری داشتم

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
تو دامن از کف من دوش در کشیدی و گفتم
که آستین تو بوسم بر آستان تو افتم
دلم چو غنچه سحرگاه تنگ بود و به مهرت
ز دیده اشک ببارید و من چو گل بشکفتم
ز طیره بر نظرم نیز راه خواب ببستی
چو یک دو روز بدیدی که با خیال تو جفتم
هزار تلخ بگویی مرا و چون بر مردم
فغان کنم ز تومنکر شوی که هیچ نگفتم
ز رنگ گونه زردم چو روز گشت هویدا
اگر چه راز دل خود ز چند گونه نهفتم
درین فراق چه شبها که مردمان محلت
ز ناله من مسکین نخفته اند و نخفتم
چه قصها که گذشت از فراق روی تو بر من
عجب که این همه بگذشت و عبرتی نگرفتم
دل مرا به سر زلف تابدار مشوران
که چون ز پای در آیم دگر به دست نیفتم
ز اوحدی گل رخسار خود نهفته چه داری
بیا که مهره دل را به خار هجر تو سفتم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
شب دوشینه در سودای او خفتم
از آن امروز با تیمار و غم جفتم
زمن هر چند سر می پیچد آن دلبر
اگر دستم رسد در پای او افتم
چو چین زلف او آشفته شد حالم
خطا کردم که با زلفش برآشفتم
ازان کرد آشکارا دیده راز من
که راز خویش را از دیده ننهفتم
ببیند بد سگالان اندر افتادم
که پند نیک خواه خویش نشنفتم
به بوی آنکه چشمم روی او بیند
به مژگانهاش خاک آستان رفتم
دل او باد پندارد حکایت ها
کز آب دیده با باد صبا گفتم
ازان روزی که دیدم زلف شبرنگش
حرامست ار شبی بی یاد او خفتم
چو چشم اوحدی زان گوهر افشان شد
زبان او که در وصل او سفتم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - -
نبض دل شوریده محرور گرفتم
دامن ز هوی و هوسش دور گرفتم
زین حجره ویرانه چو شد سیر دل ما
راه در آن خانه معمور گرفتم
گر راه درازست چه اندیشه که پنهان
ره توشه ازان منظر منظور گرفتم
در صورت حورا صفتی نیست ز حسنش
من دیده ز دیدار چنان حور گرفتم
تا مرده دلان را ز کف غم برهانم
چون روح نفس در نفس صور گرفتم
در حضرت سلطان معانی به حقیقت
بردیم مثال خود و منشور گرفتم
ای اوحدی آن نور که پروانه اویی
چون رفت که این تابش از آن نور گرفتم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
چو دل در دیگری بستی نگاهش دار من رفتم
چو رفتی در پی دشمن مرا بگذار من رفتم
پس از صد بار جانم را که سوزانیده ای از غم
چو با من در نمیسازی مساز اینبار من رفتم
کشیدم جور و میگفتم ز وصلت برخورم روزی
چو از وصل تو دشمن بود برخوردار من رفتم
ز پیش دوستان رفتن نباشد اختیار دل
بنالم تا بداند خصم کز ناچار من رفتم
چو دل پیش تو میماند گواهی چند برگیرم
کزین پس با دل گمره ندارم کار من رفتم
ترا چندین که با من بود یاری بندگی کردم
چو دانستم که غیر از من گرفتی یار من رفتم
بخواهم رفتن از جور تو من امسال و می دانم
که از شوخی چنان دانی که از پیرار من رفتم
مرا گفتی که غمخوار تو خواهم شد بدلداری
نگارا بعد ازینم گر تویی غمخوار من رفتم
ندارد اوحدی با من سر رفتن ز کوی تو
تو او را یادگار من نگه می دار من رفتم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
خود را ز بد و نیک جدا کردم و رفتم
رستم ز خودی رخ به خدا کردم و رفتم
آن نفس بهیهمی که گرفتار علف بود
او را چو خران سر به چرا کردم و رفتم
کام همگان محنت و ناکامی من بود
کم گفتم و آن کام فدا کردم و رفتم
هر فرض که از من به همه عمر قضا شد
در یک رکعت جمله قضا کردم و رفتم
هر قرض که در گردن من بود ز غیری
از خون دل و دیده ادا کردم و رفتم
روی همگان چونکه به محراب ریا بود
من پشت برین روی و ریا کردم و رفتم
پای دلم از هر هوسی سلسله ای داشت
از پای دل آن سلسله وا کردم و ر فتم
تن را به نم چشم فرو شستم و شد پاک
دل را به غم عشق دوا کردم و رفتم
دیدم که دل اوحدی این جا به گرو بود
او را به دل خویش رها کردم و رفتم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
مسلمانان سلامت به چو بتوانید من گفتم
دل بیچارگان از خود مرنجانید من گفتم
به مال و جاه چندینی نباید غره گردیدن
ز گرد این و آن دامن بیفشانید من گفتم
درین بستان که دل بستید اگرتان دسترس باشد
برای خود درختی نیک بنشانید من گفتم
بگردد حال ازین سامان و این آیین که می بینید
شما هم حالیا بر خود بگردانید من گفتم
پی نام کسان رفتن به عیب انصاف چون باشد
نخستین نامه خود را فرو خوانید من گفتم
دل درماندگان خستن خطا باشد که هم در پی
شما نیز این چنین یک روز درمانید من گفتم
حدیث اوحدی این بود و تدبیری که میدانست
تمامست این قدر باقی شما دانید من گفتم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای که رفتی و نرفتی نفسی از یادم
خاک پای تو چو گشتم چه دهی بر بادم
پس ازین پیش من از جور مکن یاد که من
تا غلام تو شدم زین دگران آزادم
چند پرسی تو که از عشق منت حاصل چیست
حاصل آنست که از تخت به خاک افتادم
کردم اندیشه خود مصلحت آنست که من
بر کنم دل ز تو ورنه بکنی بنیادم
آهنینست دلت ورنه ببخشی بر من
چون ببینی که ز غم در قفس فولادم
از دل سخت تو آن روز من آگاه شدم
که جگر خسته بدیدی و ندادی دادم
مکن ای ماه جفا بر تن من کز غم تو
اوحدی وار به خورشید رسد فریادم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دگر رخت ازین خانه بر در نهادم
دگر خاک آن کوچه بر سر نهادم
دگر پای صبر از زمین برگرفتم
دگر دست غارت به دل در نهادم
دگر عهد با نیستی تازه کردم
دگر بار هستی به خر بر نهادم
به بوی گل عارض او دل خود
در آن زلف چون سنبل تر نهادم
چنان دل به شمع رخ او سپردم
که با نور چشمش برابر نهادم
ز اشک چو خون بر رخ زعفرانی
چو لعل بدخشی به زر بر نهادم
مسلمان کنون ساختم اوحدی را
که در دست آن چشم کافر نهادم

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
معراج ما به روح و روان بود صبح دم
دیدار ما به دیده جان بود صبح دم
آن دلفروز پرده برانداخت همچو روز
از چشم غیر اگرچه نهان بود صبح دم
چون فکرتم ز انفس و آفاق در گذشت
پرواز من برون ز جهان بود صبح دم
با جبرییل عقل روانم که شاد باد
از رفرف دماغ روان بود صبح دم
جایی رسید فکرم و بگذشت کندرو
روح القدس کشیده عنان بود صبح دم
طاوس جانم از هوس منتهای وصل
بر شاخ سدره جلوه کنان بود صبح دم
دریافتم ز قرب مکانی و منزلی
کان جانه منزل و نه مکان بود صبح دم
اندیشها که وهم هراسنده کرده بود
با شوق گفتنم نه چنان بود صبح دم
و آن سودها که نفس هوس پیشه جمع داشت
در کوی عشق جمله زیان بود صبح دم
او خود ثنای خود به خودی گفت کاوحدی
از وصف حال کند زبان بود صبح دم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
اگر آن یار سیه چرده ببیند رخ زردم
هم به نوعی که تواند بکند چاره دردم
پیش ازینم دل دیوانه بده جای گرو بود
این زمان دل به یکی دادم و ترک همه کردم
شرم دارم ز سگان درو سکان محلت
بر سر کوچه او روز و شب از بس که بگردم
آ ستین گر چه به خون ریختنم باز نوردد
تا اجل در نرسد دامن ازو در ننوردم
خاک کوی توام ای یار و پس از مرگ به زاری
هم به کوی تو برد باد محبت همه گردم
همه عالم به جمالت نگرانند وز غیرت
من آشفته کنون با همه عالم به نبردم
اوحدی را بر خود راه ده ای فرد به خوبی
تا تفاخر کند اندر همه آفاق که فردم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U - -
غافل چرایی جانا ز دردم
رحمت کن آخر بر روی زردم
خونم بریزی هر روز چون من
داد از تو خواهم گویی چه کردم
در دام حسنت جز دم ندیدم
وز خوان عشقت جز خون نخوردم
نقش غمم چون بر دل نوشتی
من نامه خود در می نوردم
خاک نسیمت گردم به زاری
باشد که آرد پیش تو گردم
ای باد مشکین گر می توانی
بویی بیاور زان باغ وردم
تا دیده من دید آن صنم را
گر اوحدی را دیدم نه مردم

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ فَعْ مُسْتَفْعِلُنْ فَعْ
بحر: متقارب مثمن اثلم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - | - - U - | -
هر چند به کوی او دیرست که پی بردم
بسیار بگردیدم تا راه بوی بردم
تا خلق ندانندم وز چشم نرانندم
صد بار سر خود را از رشد به غی بردم
گو دست فرو شویید از من دو جهان زیرا
دست از دو جهان شستم تا دست به می بردم
مجنون ز رخ لیلی از مرگ نیندیشد
از خویش به مردم من پس رخت بحی بردم
با شاه به شهریور تقریر توان کردن
این زحمت دم سردی کز بهمن و دی بردم
زین سایه توان گشتن همسایه نور او
زیرا که به خورشیدش من راه به فی بردم
خدمت چو نکو کردم از خدمت آن سلطان
هم جام به جم دادم هم تاج زکی بردم
دل در پی لا و هو گم گشت دل خود را
ازلا چو طلب کردم هو گفت که هی بردم
گر محتسب شهرم تعزیر کند شاید
اکنون که به باغستان چنگ و دف و نی بردم
بهرام و زحل بگذار از جدی و حمل بگذر
کامشب علم قطبی بر بام جدی بردم
آن بار چو اصفاهان از اوحدی آسودم
کان بار ز اصفاهان تا خانه جی بردم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
من باده عشق نوش کردم
چون مست شدم خروش کردم
هر عربده ای که باده انگیخت
با زاهد خرقه پوش کردم
هر کس که زما و من سخن گفت
او را به دو می خموش کردم
چون هوش برفت از رقیبان
این بار حدیث هوش کردم
پندم مده ای رفیق بسیار
انگار که پند گوش کردم
بگذار که من نماز خود را
در خانه می فروش کردم
بر آتش عشق اوحدی را
امروز تمام جوش کردم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
ز عشقت روز اول من به شهر اندر ندی کردم
به آخر چون در افتادم سر خود را فدی کردم
به خاکم چون رسی شاید زمانی گر فرود آیی
که خانی بر سر راهت ز خون دل بنی کردم
به خون من علمها را چه سود اکنون به پا کردن
چو از خاک سر کویت تن خود را ردی کردم
اگر بر جان شیرینم فرستی رحمتی شاید
که اندر راه جان بازی به فرهاد اقتدی کردم
ندادی کام در عشقت بدادم جان خود لیکن
پشیمانی چه سود اکنون من اینبیع و شری کردم
طبیبانم خطا کردند و عین درد شد درمان
دریغ آن رنجهای من که چندین احتمی کردم
تن خود را فدا کردم به عشق و دل ملازم شد
دلم ذوق این زمان یابد که بار تن کسی کردم
رقیبان در لیلی چرا کردند قصد من
به جرم آنکه چون مجنون گذاری بر حمی کردم
به قتل من چرا دادند یارانم چنین رخصت
درین گیتی نه آخر من بدین کار ابتدی کردم
نشاید سرزنش کردن مرا در عاشقی چندین
جوانی بود و کار دل مسلمانان چه میکردم
درین درد اوحدی را من ندیدم را تبی دیگر
جزین خون جگر چیزی که هر روزش جری کردم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بیا بیا که ز مهرت به جان همی گردم
به بوی وصل تو گرد جهان همی گردم
تو خفته ای خبرت کی بود که من هر شب
به گرد کوی تو چون پاسبان همی گردم
ملامت من بیدل مکن درین غرقاب
تو بر کناری و من و در میان همی گردم
به پیشگاه قبول تو راه نیست مگر
رها کنی که برین آستان همی گردم
هزار بار شدم در غم تو پیر ولی
دگر به بوی وصالت جوان همی گردم
قدم به پرسش من رنجه کن که هر ساعت
بسان چشم خوشت ناتوان همی گردم
لبت بشارت کامی به اوحدی دادست
درین دیار به امید آن همی گردم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
می خانه را بگشای در کامروز مخمور آمدم
نزدیک من نه جام می کز منزل دور آمدم
شهر پدر بگذاشتم نقشی دگر برداشتم
خود را چو ماتم داشتم بیخود درین سور آمدم
بودم قدیمی خویش تو از مذهب و از کیش تو
منزل به منزل پیش تو زان شاد و مسرور آمدم
درگاه و در بیگاه من دانم بریدن راه من
کز حضرت آن شاه من با خط و دستور آمدم
بازم جفا چندین مکن مسکین مدان مسکنین مکن
ابرو ز من پر چین مکن کز پیش فغفور آمدم
هر چند بینی جوش من فریاد نوشانوش من
یکسو منه سر پوش من کز خلق مستور آمدم
من بر جهودان دغل مشکل توانم کرد حل
زیرا که لوح اندر بغل این ساعت از طور آمدم
با آنکه کرد این منزلم هم صحبت آب و گلم
از نار کی ترسد دلم کز عالم نور آمدم
ره پیش آن خوانم بده آبم مبر نانم بده
دارو و درمانم بده زیرا که رنجور آمدم
با او روم در پیرهن بی او نیابم در کفن
تا تو نپنداری که من از دوست مهجور آمدم
خواهد ز روی ارتقا رفتن برین بام بقا
میدان که میخواهم لقا چون فارغ از حور آمدم
ببریدم از ماهی چنان با ناله و آهی چنان
وانگاه من راهی چنان شبهای دیجور آمدم
چون اوحدی در کوی دل تامن شنیدم بوی دل
هر جا که کردم روی دل فیروز و منصور آمدم

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
از آن لب چون به یک بوسه من بیمار خرسندم
نخواهم شیشه نوش و نباید شربت قندم
مگر یزدان به روی من در وصل تو بگشاید
و گرنه من در گیتی به روی خود فرو بندم
نشان مهر ورزیدن همان باشد که هر ساعت
مرا چون شمع می سوزی و من چون گل همی خندم
حدیث محنت فرهاد و کوه بیستون کندن
به کار من چه می ماند که در عشق تو جان کندم
به دست دیگران مالست و اسبابست و سیم و زر
من مسکین سری دارم که در پای تو افگندم
پسند من نخواهد بود در عقبی بغیر از تو
ازین دنیا و مافیها به جز روی تو نپسندم
سگم گفتی و دلشادم بدین تشریفها لیکن
به شرط آنکه از کویت بگویی تا نرانندم
ز روی همچو ماه خود مده کام دلم هرگز
اگر با دیگری بینی ز روی مهر پیوندم
نه چشم و سر بپیچیدی ز من حالم بپرسیدی
اگر گوش تو بشنیدی که چونت آرزومندم
نبینی بعد ازین روزی مرا بی عشق دلسوزی
گذشت آن کز پری رویان فراغت بود یک چندم
بیاور نای و چنگ و دف می صافم بنه بر کف
نشاید شد برون زین صف که صوفی می دهد پندم
به همراه سفر گویند تا موقوف ننشیند
که ایشان بار می بندد و من در بار و دربندم
مرا گر اوحدی زین پس ملامت کم کند شاید
که من تا عاشقم گوش از نصیحت ها بیا گندم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چو چشمش راه دل می زد من بیدل کجا بودم
ز خود بیزار چون گشتم برو ایمن چرا بودم
رفیقان گر زمن پرسند حال او که چون گم شد
بغیر از من کرا گیرند چون من در سرا بودم
معاذالله کجا خواهم که گم گردد دلم لیکن
سخن بر من همین باشد که با دزد آشنا بودم
دلم خود رفت و این ساعت دو چشم شوخ این خوبان
بجای دل مرا سوزد که در دل من بجا بودم
به دست دیده بود آن دل کنون گم گشت و چندین شد
که من با دیده در دعوی و با تن در قضا بودم
دل خود چون گذارد کس به دست چشم سرگردان
گر ازمن راست می پرسی به صد چندین سزا بودم
به بالایی چنان دادن دل آشفته را هر دم
ز گمراهیست ورنه من چه مرد این بلا بودم
بریزد خون من هر لحظه پس گوید وفا بود این
گر این ها را وفا خوانند پس من بی وفا بودم
مرنجانید هشیاران من مست پریشان را
که من پیش از پریشانی هم از جمع شما بودم
هوای عشق و آب چشم کی سازد غریبان را
ز من پرس این که من عمری درین آب و هوا بودم
به ناچارست ازو دوری مرا این شیوه مستوری
نه خود را دور کردم یا تو گویی پارسا بودم
نه امروزینه بود این مهر و امسالینه این سودا
که کار من به رسوایی بدین سان بود تا بودم
به سر برد اوحدی مردانه راه خویش و من مانده
که در شهر زبون گیران به دامی مبتلا بودم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -