cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
خرم طرب و نشاط و عیش آغازم
خود را به خرابات مغان اندازم
زآنجا به قمارخانه راهی سازم
تا هر چه مرا هست به کل دربازم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
تا چند فروز ذکر افسرده کنم
تا کی صفتت با دل پژمرده کنم
ناکرده نماز را قضا کردم لیک
گر عمر بود قضای این کرده کنم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هادی طریق اهل تحقیق منم
عارف به فنون جمع و تفریق منم
چون علم و حیا و حلم و صدق است مرا
عثمان و عمر علی و صدیق منم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آن کس که بدو می شنوم می گویم
وانکس که بدو هرطرفی می پویم
هم اوست ز من که هر زمان می گوید
پیدا و نهان که او من و من اویم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گنجی که طلسم اوست عالم ماییم
ذاتی که صفات اوست آدم ماییم
ای آنکه تویی طالب اسم اعظم
از ما مگذر که اسم اعظم ماییم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
بر چهره یار ما نقابست  جهان
بر بحر وجود او حباب است جهان
در دیده تشنگان آب هستی
در بادیه طلب سراب است جهان

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای گشته عیان روی تو از جام جهان
پیدا شده از نام خوشت نام جهان
پیدای جهان تویی و پنهان جهان
آغاز جهان تویی و انجام جهان

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گه گاه به نفس خویش درپیچم من
بینم که چو رشته جمله در پیچم من
کی دعوی او کنم که من هیچ نیم
با آنکه چو باز بنگرم هیچم من

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای مهر رخت مظهر ذرات دو کون
ذاتت به صفت معین ذات دو کون
وی داده به نیستی جمالت هستی
ای کرده ز نفی عین اثبات دو کون

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
تو مست خودی و ما همه مست به تو
تو هست خودی و ما همه هست به تو
تا نسبت ما به تو بود از همه روی
دادیم ازین سبب همه دست به تو

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آن کیست که غیر توست آن کیست بگو
او خود ز کجاست یا خود او چیست بگو
چون غیر ترا نیست حیاتی به یقین
آن کس که بجز تو بود چون زیست بگو

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
از پیش خدا بهر خدا  آمده ای
نی از پی بازی و هوا آمده ای
در معرفت و عبادت ایزد کوش
کز بهر همین درین سرا آمده ای

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
چون دانستی که از کجا آمده ای
یا کیت فرستاد و چرا آمده ای
برخیز و قدم در نه و مردانه بکوش
گر زانکه تو از بهر خدا آمده ای

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
تو مظهر مرآت خدا آمده ای
آیینه وجه کبریا آمده ای
از ما بجمال خود تجلی کرده
از حضرت خود بدین سرا آمده ای

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هر چند که در ملک فنا آمده ای
در ملک فنا پی بقا آمده ای
از عالم حق بدین سرا آمده ای
بنگر ز کجا تا به کجا آمده ای
خالی نشوی یک نفس از علم و عمل
گر زانکه بدانی که چرا آمده ای

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
با ما نتوان گفت چرا آمده ای
با خود تو که ای  و از کجا آمده ای
از بس که به بازی و هوا مشغولی
گویی که به بازی و هوا آمده ای

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای آنکه طریق عشق ما می سپری
باید که به کل ز خویشتن درگذری
تا با خبری ز خویشتن بی خبری
تا بی خبری ز خویشتن با خبری

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
از مستی باده گر خروشان بدمی
کی ساقی بزم درد نوشان بدمی
از خرقه رنگ گر نه بیرون شدمی
کی  واقف سر خرقه پوشان بدمی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هر نغمه که از هزار دستان شنوی
آن را به حقیقت از گلستان شنوی
هر ناله که از باده پرستان شنوی
آن می گوید ولی ز مستان شنوی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در خانقه از بهر جهت می پویی
در وی همه ذکر از این جهت می گویی
در هر جهتی ز بی جهت بی خبری
بگذر ز جهت چو بی جهت می جویی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در جمله صور عابد و معبود تویی
زان روی که هم ساجد و مسجود تویی
زان روی که هر که عابد و معبود است
موجود یقین بدان که موجود تویی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
منت از ذوالجلال والاکرام
بدو آغاز و غایت انجام
آفریننده وجود و عدم
پیش گیرنده حدوث و قدم
برگزیننده حق از باطل
کارپرداز عامل و عاطل
ره نماینده خطابینان
مونس بی دلان و مسکینان
مالک ملک اول و آخر
واضع حق باطن و ظاهر
اولیا رازدار پنهانش
انبیا کارساز فرمانش
از صفی الله از مبادی کار
درگرفته بدایت ادوار
گرچه دانم نگویم از گندم
ترسم از اعتراض نامردم
کرده بر موجب شماره عام
بر نبی الله آن شماره تمام
دور طوفان ز امتش برخاست
چه کند جز چنان نیامد راست
چون اشارت سوی خلیل آمد
خلق را وعده سلسبیل آمد
او به امت نخواست الا خیر
لیک قاصر نظر ببیند غیر
پس از آن چون رسید دور کلیم
هم نکردند امتش تعظیم
لیک فرعون اگرچه بهتان کرد
نتوانست دفع ثعبان کرد
روح را بعد از آن مجسم کرد
بی مدد نامش ابن مریم کرد
نفسش گرچه صد جهان جان داشت
مرده جهل را چه درمان داشت
رایت معجزات برده به ماه
نوبت دعوت حبیب الله
گرچه لولاک  بود در شانش
غصه ها بد ز ابن عمانش
هرچه آید بدان کزو باشد
هرچه زو آید آن نکو باشد
که نه فرعون اختیار نداشت
بلکه موسی هم اقتدار نداشت
خضر ناجسته آب حیوان خورد
آن که جست و نیافت چتوان کرد
ای منزه صفاتت از اوصاف
هرچه گویم بود محال و گزاف
نرسد در کمال تو ادراک
بیش از این نیست حل مشتی خاک
هم تو گویی که گوید از تو دگر
نرسد در تو وهم و عقل و نظر
نرسد در صفات ذات تو کس
تو توانی رسید در خود و بس
منم و قعر بحر حیرانی
من چه گویم دگر تو می دانی
لیک نگزیرد از مناجاتم
چون تو باشی مجیب دعواتم
ورد این عاجز شکسته مدام
بس بود ذوالجلال والاکرام

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
نظری یا مفتح الابواب
سببی یا مسبب الاسباب
مرحمت کن که وقت مرحمت است
گردنم زیر بار معصیت است
هیچ کم گردد از خزانه عام
که ببخشی گناه مشتی خام
چون تو پروردیم به اول کار
هم به آخر میفکنم بر دار
گرچه از روی عفو تو خجلم
رحم کن زان که بس شکسته دلم
بر من و بی کسی من بخشای
در دربستۀ دلم بگشای
رهبر و رهنمای و رہ دانی
در همه حال حال گردانی
می توانی ز غم رهایی ده
نه ز پیوند خود جدایی ده
با غم خویشم آشنا گردان
نه سرم همچو آسیا گردان
بخششی کن ز خلعت خاصم
راه ده سوی صدق و اخلاصم
پرتوی ده ز نور نفس نبی
محرم حق محمد عربی
صدق الله یا رسول الله
رهبر امت و شفیع گناه
پیشوای مهاجر و انصار
ره نماینده اولوالابصار
خاتم انبیا به قول خدای
هادی اصفیا به هر دو سرای
حجة الحق به سوره اخلاص
مهدی انبیا به دعوت خاص
چه دگر ماند شد سخن کوتاه
چون خدا خواندش حبیب الله

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
بعد توحید و نعت پیغمبر
مدحت شاه شرق اولیتر
شهریار بلند اختر و بخت
نازش و افتخار افسر و تخت
آن که از همت رفیعش هست
آسمان با علو قدرش پست
عالم از عدل شاملش آباد
نو سر افگنده ملک را بنیاد
تحت امرش ممالک عالم
فوق بر تخمه بنی آدم
شمس دین شاه نیمروز على
قاتل المشرکین چو شیر ملی
آن که چون رایش انتظام کند
نور از او آفتاب وام کند
وآن که گرزش به عرصه گاه نبرد
از سر دشمنان برآرد گرد
وآن که کلکش چو در صریر آید
جان نو در جهان پیر آید
وآن که تیرش چو از کمان بجهد
فلک از راه کهکشان بجهد
وآن که لطفش چو دستگیر شود
در مفاصل شریک سیر شود
وآن که گر بر زمانه قهر کند
نوشداروش همچو زهر کند
عالم علم را علم باشد
صاحب السیف والقلم باشد
پیش او سر نهاده بر اطلاق
خسروان ممالک آفاق
لشکرش را نه حد نه اندازه
قاف تا قاف از او پرآوازه
آسمانش به طوع خدمتکار
آفتابش به طبع غاشیه دار
هرچه گویم به جای خود باشد
لیک او ماورای حد باشد
هرچه آن در مناقبش آید
وز در رای ثاقبش آید
او از آن بیش و بیشتر باشد
که در افواه بوالبشر باشد
در همه چیز از همه ممتاز
از همه بی نیاز و با همه ساز
او چو مجموعه هنر باشد
راه او شیوۀ دگر باشد
نتوان گفت از او و از دگری
گو ببین گر ندید کژ نظری
هرچه در حد امتحان آمد
وصف ذاتش ورای آن آمد
بعد از این پس رہ دعا پویم
بلکه تا زنده ام دعا گویم
تاج دین شاه زادۀ عالم
قرة العین خسرو اعظم
بوالمعالی محمد بن على
میوه لطف باغ لم یزلی
باد در عز و نازپرورده
شاه از او او ز شاه برخورده
حق تعالی ز چشم زخم بدان
داردش در ضمان امن و امان
عمر و اقبال باد چندانش
که نباشد پدید پایانش

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
شب نوروز در خرابه خویش
جام و جان و من و قرابۀ خویش
خالی السیر بود پنداری
بی خبر بودم آن شب تاری
بحث محروم کرد و نومیدم
شب عیش از وصال خورشیدم
جام و جان و قرابه روح افزای
تن بی جان من ستم فرسای
تا نگویی مگر قرابه می
نه تصور چنین مکن هی هی 
شیشه ای داشتم ز خونابه
پر چنان کز شراب قرابه
دیگران در نشاط نوروزی
من دلخسته با جگرسوزی
نه کسم هم زبان به غیر قلم
نه به جز دفترم کسی محرم
مژه از خون دیده جدول کش
جگر از سوز سینه پر آتش
چون بود بنده ای چو من مظلوم 
از بساط خدایگان محروم 
بزم شاه جهان خوش و خرم
صحن بستان سرا چو باغ ارم
خاصه جشن مبارک سر سال
سرو در رقص و بلبل اندر حال
بندگان دگر به عیش و سرور
گشته مشغول و من چنین مهجور 
ناسپاسی و ناشکیبایی
هر دو حاصل ز ناتوانایی
نه غلط می کنم  چه می گویم 
بود در قبلۀ رضا رویم
خاطب خاطرم به عون الله
رفته بر منبر مناقب شاه
شکرها از وجود او می کرد
ذکر انعام وجود او می کرد
متحیر بمانده در صفتش
که برون بد ز حد معرفتش
شد میان من و شب از کم و بیش
سخنی چند حسب حالت خویش
شب روشن دل سیه جامه
گفت خامی مکن بزن خامه
نظم کن ماجرای من با روز
ندهم مهلت این شبت تا روز
نامه نظم تو بهانه کنم
قصه ای پیش شه روانه کنم
تا مرا از عذاب برهاند
دادم از آفتاب بستاند
گفتم اندر حضور به باشد
تا که بر حق تر و فره باشد
بی توسط سخن نیاید راست
متوسط میان خوف و رجاست
تا توسط میان ما نشود
حق و باطل ز هم جدا نشود
ماجرا هردو در میان آرید
گر به انصاف و داد بسپارید
ورنه زان پس به بارگاه روید
هردو با هم به دادخواه روید
گفت اضداد جمع کی بوده ست
راه شب پیش شمع کی بوده ست
هرکجا من درآیم او برود
هرگز این ماجرا نکو نرود
از سیاهان مطبخی در حال
نامزد کرد قاصدی چو نکال
قاصد آنگه پیام برد و برفت
همچو دود سیه به تاب و به تفت
چون به مشرق رسید صبح بتافت
بیش رفتن دگر مجال نیافت
باز گردید همچو باد دبور
در زمانی برفت راهی دور
آمد و زینهار خواست ظلوم
که نرفته ست پیش آتش موم
نیستم مرد این رساله و راه
عذر عجزم ز عفو خویش بخواه
چون بدانست شب که معذور است
عجز موسی و آتش طور است
گفت هان مصلحت چه می بینی
سلطنت کی رود به سکینی
هست این کار کار ناباکی
باد در چشم او زند خاکی
گفتم این را به پای باد صباست
هر که دیگر رود به دست هباست
باد را در زمان طلب فرمود
تا بدان بندگی قیام نمود
درد را چون نبود درمانش
بست حالی کمر به فرمانش
در میان شد مقدم نقبا
قدوۀ سالکان برید صبا
پیشم آمد پس از سؤال و جواب
آخرالامر بر طریق صواب
گفت من بی غرض میان بندم
که به خیر است قطع و پیوندم
با شب این مصلحت قرار گرفت
هم بر این طالع اختیار گرفت

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
شب فرستاد پیش روز رسول
کای جهانگرد فتنه جوی فضول
هر شب از فتنه تو تیره ترم
چند داری چو روز خیره سرم 
هرچه بگریختم ز مشغله ای
آمدی در گرفته مشعله ای
همه برهم زدی ولایت من
برشکستی سپاه و رایت من
پای بیرون منه ز حد قیاس
بر رهم بیش از این مریز الماس
بعد از این ترک سرفرازی کن
با بزرگان به خرده بازی کن
با منت دست در ستم نشود
کارت از پیش بیش و کم نشود
تا به شام از سحر ستیز کنی
عاقبت هم ز من گریز کنی
چون سیاهان من خروج کنند
در افق بر معاقب تو زنند
از تو چندان کشند کز بس خون
شود آلوده دامن گردون
تویی و مغرب و هزیمت خویش
سوی مشرق مکن عزیمت بیش
هم بر این شرط اگر قرار دهی
ترک آشوب و اضطرار دهی
خیز و گر نیز رای آن داری
سر ز مغز سبک گران داری
تا به دفع تو هم قیام کنم
بعد از این قصد انتقام کنم
یک شبیخون کنم به لشکر زنگ
که هزیمت بری به صد فرسنگ
قلم فتنه سرنگون کنمت
از حدود جهان برون کنمت
آخرالامر ایلچی صبا شد
گشاده زبان و بسته قبا شد
راه مقصد گرفت مستعجل
تا به خاور که بود سر منزل
رایتی دید با هزار شکوه
که برآورد سر ز قله کوه
خسروی تاج و تختش از آتش
چرخ در موکبش عماری کش
لشکری همچو ذره بیش از بیش
تیغ ها برکشیده از پس و پیش
یک دل و صد هزار سور و سرور
یک تن و صد هزار چشمه نور
شد ز هیبت صبا عرق ریزان
رفت چون ذره اوفتان خیزان
هرچه نزدیک تر به خور می شد
از تف و تاب گرم تر می شد
چون شود محترق صبا چون برق
از صبا تا سموم نبود فرق
گرچه طاقت نداشت هم خش خش
رفت چون باد در دم آتش
همه پیغام شب گزارد به روز
گرم شد مغز آفتاب از سوز
بانگ زد بر صبا که یاوہ مگوی
ظلمت از طبع آفتاب مجوی
تا که باشد شب محال اندیش
که فرستد به من رسالت خویش
از شب آوارہ تر دگر که بود
زو جگرخواره تر بتر که بود
به تهور ز من سخن گوید
که بود کاو سخن ز من گوید 
کی برازد سیه گلیمی را
کاو براند چو من کریمی را
حکم بر من کند به آی و مآی
بنگرید آخر از برای خدای

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
با صبا گفت دم مزن دیگر
به رسالت قدم بزن دیگر
باز گرد از همین قدر سوی شب
که ز نادانی تو نیست عجب
چون تویی را چه حد پایه ماست
خود سواد تو عکس سایه ماست
گهگهت دل که همچو رخ سیه است
روشن از عکس شمعدان مه است
شمع مه گر نکردمی روشن
کی شدی گلخن تو چون گلشن
روی تاریک تو چو دود تنور
در خورد راستی مقابل نور
جای تو چاه تنگ و تار بود
کنج تاریک و نفت و غار بود
هر مقامی که باز پردازم
گه گهش سایه بر سر اندازم
چون شود عکس من از او خالی
خلوت آباد خود کنی حالی
در غلط اوفتاده ای با خویش
سر و کاری نهاده ای با خویش
از دماغت برون کنم سودا
نگذارم که دم زنی فردا
کی چنین بودی آمر و ناهی
که مرا زیردست می خواهی
به درازی خود مشو مغرور
تیره تر هم نباشی از دیجور
من چنانت فرو برم به زمین
که ز من یاد ناوری پس از این
آمدم برگ کار خویش بساز
تا قیامت ز تو نگردم باز
خواست رخصت صبا و باز آمد
چون مشعوذ که مهره باز آمد
خواند هرگونه ز آفتاب خبر
کرد شب را چو دود زیر و زبر
هر جوابی که روز باز نوشت
همچو آتش فتاد در انگشت

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
باز شب داد روز را پیغام
که چنین بر مکش به چرخ اعلام
من جهاندار بودم از اول
نه تو نه مه نه مشتری نه زحل
کدخدای جهان به حکم خدای
منم و من به عقل روشن رای
قله این بلند طارم را
یعنی این قلعه چهارم را
دیدبانی مقیم می بایست
چشم داری عظیم می بایست
بهر آن بر گماشتند ترا
تا به اکنون بداشتند ترا
گر سخن در معاملت باشد
دیده بان را چه منزلت باشد
همچو عیسی بمانده در راهی
چون کنی دعوی شهنشاهی
ماورای تو چند حکام اند
کز تو برترنشین این بام اند
همه بر تو محیط و مافوق اند
همه با تخت و افسر و طوق اند
نیست بالای من کسی دیگر
منم و مملکت ز من یکسر

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
روز گفتش چه ترهات است این 
سخن حشو بی حیات است این
رای تاریک تو چه رای زند 
مگر اندر هزیمه نای زند
من جهان دار و من جهان تابم
بر زمین و بر آسمان تابم
هفت اقلیم آسمان دارم
در میان تخت گه از آن دارم
تا بود در میان هفت اقلیم
راست از هر سویی سه بخش و دو نیم
بحر و بر طول و عرض شیب و فراز
از همه تربیت نگیرم باز
سال تا سال طوف ملک کنم
بیخ و بنیاد جور و ظلم کنم
دارم از راه امر بار خدای
منبر شرع و دار عدل به پای
همه در امن و زینهار من اند
نیک خواه و سپاس دار من اند
کوه از من کمر گران دارد
از جواهر که در میان دارد
بحر از من کند خزاین پر
در کنار سحاب ریزم در
خاک افسرده را بجوشانم
باغ را سرخ و سبز پوشانم
خود جهان را منم مربی و بس
چه کشم چون شب دراز نفس

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
شب دگرباره رفت با سرکار
کرد بر یک جواب صد انکار
کای به جور و ستم شده مشهور
به تو نزدیک بوده و ز تو دور
خاصه و عامه را وبال و هلاک
که کند اعتماد بر ناپاک
دود بی بهره از تو و تاریک
بایدش سوخت چون شود نزدیک
تشنگان را بسی به تفت و به تاب
کشته ای در طریق حج بی آب
تو که در دشت کربلا دیدی
که چه می رفت و می پسندیدی
گشتی آن روز یار اهل سعیر
دشت و صحرا بتافتی چو اثیر
قصد فرزند مصطفی کردی
با پیمبر چنین وفا کردی 
چه توقع کند ز مهر تو کس 
یادگار این منافقی ز تو بس

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
روز گفت این چه زور و بهتان است
که ریا پیشه توفتان است
گر منافق منم  تو را چه خلل 
چند از آشوب امتان جدل
تا خدا بر که افکند تاوان
تو خود ان المنافقین برخوان
در جهان ظلمت از نتیجه توست
نزد دانا حقیقت است و درست
آن همه ظلمت و ضلالت کرد
نتوانی به من حوالت کرد
دل تاریک آل بوسفیان
بود بر مکر و حیلت و هذیان
معرفت در میان مجال نداشت
جهلشان جز بر آن محال نداشت
سینه باید که پاک و صاف بود
رنگ ظاهر محال و لاف بود
از ضلالت چه روشنی آید
از سیاهی سیاهی افزاید
غیرت آن سگان بی آزرم
بر دلم زد  شدم چو آتش گرم
کم نشد هرگز از دلم آن سوز
هم بر این آتشم چنین زان روز
دست حیلت مزن تو بر سر شاخ
در دم اژدها مرو گستاخ
نیستی مرد   این  گوی این میدان
نه حریف منی یقین می دان

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
شب دگر بار گشت آشفته
که مرا روز ناسزا گفته
گفت از روی جد نه از سر لاغ
کای تبه کرده از فضول دماغ
گرچه عالم نورد و سیاحی
نور بخشنده همچو مصباحی
من بسی جای ها رسیده ستم
چیزهای عجیب دیده ستم
که تو هرگز بدان رسیده نه ای
از کسی نیز هم شنیده نه ای
در دماغت چه نخوت است و منی 
که مرا گفته ای   نه مرد منی  
من چنین فرد خرقه پوشی ام
با چنین بی زبان خموشی ام
من جهان پهلوان آفاقم
جفت تو نیستم که من طاقم
من به ده مرد بشکنم دو هزار
یک شبیخون و ده هزار سوار
من بدم همره تهمتن گرد
ورنه تنها که ره به توران برد 
رفته اسفندیار رویین تن
در پناه سواد لشکر من
همه شب کرده ام عسس بر کار
تا نگردد ز خون کس دیار
سر مردان  راز دارم من
سر مردان جان سپارم من
زنگیان سیاه پوش من اند
که یکی اند و صدهزار تن اند
شب تار از نهیب شان هردم
بفسرد در عروق شیران دم
ننمایند ثابت و سیار
به کسی بی حضور من دیدار
مونس بی دلان  بیدارم
همدم عاشقان بی یارم
همره شب روان راز منم
مشهد عالم نیاز منم
شب معراج و قدر و آدینه
در برات من اند دیرینه
روزه داران که تشنه زارند
چشم در راه شام من دارند
می رود روز و باز می خندد
دهن روزه دار می بندد
تشنه از تف آفتاب تموز
وز شفق در شک اوفتاده هنوز
من چو خود را نمودم از سر بام
بر عقب در رسید لشگر شام
بانگ الله اکبر آوردند
گره از نای روزه وا کردند
آش های لذیذ پیش آرند
بیش هر ساعتی ز پیش آرند
در قدح آب های سرد چو زنگ
بر طبق میوه های رنگارنگ
از وجود من اهتزاز کنند
در عیش و نشاط باز کنند
بانگ کوس سحر چو برخیزد
هرکس از جفت خویش بگریزد
جمله از هیبت و حرارت نور
گشته بی توش و تاب و قوه و زور
برجهند از میان جامۀ خواب
درشوند از خطر به خانه چو آب
دست حاجت بر آسمان گیرند
مهر اسرار بر زبان گیرند
روز غماز روزه داران است
نه که او را همیشه کار آن است

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
روز بار دگر به جوش آمد
با شب تیره در خروش آمد
گفت ای خشک مغز  تر دامن
چند خواهی جدل زدن با من 
مگر آنجا که می رسی عدم است
ورنه نادیده در وجود کم است
یاور فاسقان دزد فریب
اژدها هیبت و نهنگ نهیب
به تو مستظهر ند اهل فساد
چون تو در ظلمت ند اهل تضاد
زیر دامن گرفته شب رو را
راهش آموخته برون شو را
به تو منسوب شد سیه کار ی
چند بی شرمی و تبه کاری 
طالبان را ز راه می فکنی
پشت مشت ضعیف می شکنی
روزشان باز من به راه آرم
از بیابان به خانقاه آرم
تویی آن زال پر فریب و فتن
به حوادث همیشه آبستن
از تو هر شب که روز می آید
شغب و شور و فتنه می زاید
نبود کار من نهان کار ی
دزدی و شب رو ی و طرار ی
تو درآیی جهان شود دل گیر
صبحدم بشکفد چو غنچه ضمیر
بر خلاف نهیب شب هنگام
فرحی هست در سپیده بام
بود البته از چه از هم و غم
دل مردم نماز شام دژم
نقد مردان که ره شتافته اند
همه در جیب صبح یافته اند
صبح در نفس خویش پیل تن است
با طلایه سپاه تیغ زن است
چون برآرد ز جیب مشرق سر
در دهند از وصول روز خبر
هم خروسان بامداد انگیز
در جهان افکنند رستاخیز
هم منادی گران بیت الله
عالمی خفته را کنند آگاه
تا بود روزه دار با من خوش
خوش بود چون خلیل بر آتش
روی در قبله نماز کنند
شکر انعام بی نیاز کنند
ز امتلا بیم آنکه همچو انار
بچکد مردم از گرانی بار
چون شدند از گرانی تو ملول
شکمی پر ز مشرب و ماکول
سر به بالین غفلت آوردند
جامه چون مستراح پر کردند
در جهان هرچه جانور باشد
جمله را جنبش از سحر باشد
چند گویی ز شام و شب خاموش
بر سر و ریش خود جهان مفروش
گر همه سو ز یک غریب بود
کی ات از خوش دلی نصیب بود

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
شب چو بشنید طیره گشت عظیم
گفت آه از جفای چرخ لییم
من چو دریا کشیده ام دامن
سر بزرگی همی کند با من
روز می گویدم سیه کاری 
توبه یارب از این گنه کاری
پس سیه پوش اگر سیه کار است
در جهان زین گروه بسیار است
نه تو هم گه گهی ز طنازی
برقع از ابر تیره می سازی
به سیاهی شکست من چه کنی 
صفت رنگ گست من چه کنی 
عنبرم عنبر سیه چرده
خوی خوش باز بوی خوش کرده
که نه سرد و خنک چو کافورم
به دو جو دستگاه مغرورم
حبشیان جمله داغ دار منند
زنگیان تخمه و تبار منند
هندوان رنگ پوش من باشند
همه حلقه به گوش من باشند
خلفا تا مرید من بودند
باغ اسلام را چمن بودند
تا به رنگ من آمدند برون
رفت بر وفق رایشان گردون
تا شعار تو پیشوا کردند
رسم و آیین خود رها کردند
سرشان از بزرگواری تو
فاش شد از سفیدکاری تو
همه رنگی به جز تباهی نیست
رنگ یکرنگ جز سیاهی نیست
تو برون آوری چو بوقلمون
در زمانی هزار رنگ برون
سبز و سرخ و بنفش و زرد و سفید
همه تاج مرصع خورشید
در سیاهی بسی صفا دیدند
چو دو گیسوی مصطفی دیدند
در سخن صدهزار باریکی ست
آب حیوان درون تاریکی ست

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
روز در تاب شد دگرباره
کرد از غصه پیرهن پاره
گفت اگر بر من اعتراض کنی
چون سواد خودم بیاض کنی
من زنم صیقلت دگر که زند
وز من استادوارتر که زند
عنبری لیک بوی ناک چو ثوم
گرم و مردم کشی چو دود سموم
لب  شیرین لبان روم و ختن
بر  سیمین بران  سیب ذقن
دو لب زنگیان چو گرده گاو
هر دو سوراخ انفشان  چو دو ناو
این به آن آن به این نکو ماند
دیو با حور عین نکو ماند
ابر نه برقع سیاه من است
بلکه سقای بارگاه من است
چیست ابر سیاه چتر زمین
اگرت دیده روشن است ببین
تا دهد ابر سایه دار از یم
به لب تشنگان بادیه نم
لعبتان نبات بگرازند
وز سموم تموز بگدازند
شاخ را از نبات نخل دهند
برگ گل و انگبین به نحل دهند
در خواصش نتیجه بسیار است
این خود اندر جهان پدیدار است
رنگ ما را که بر شمرده ستی
هم تو آن را جواب کرده ستی
تو ندانی که رمز خضر چه بود
گر بدانی  نکو   وگر نه چه سود  
آنچه در باب مصطفیٰ گفتی
آن سخن روی در صفا گفتی
چون تویی را سخن به راه و نه راه
نرسد در رسول صلی الله
آل عباس اگر برافتادند
چون توان کرد  آدمی زادند
نه به رنگ سیاه بود و سفید
دولت و نکبت است و بیم و امید
خلق را زیر آسمان بلند
عاقبت منقطع شود پیوند
حق و باطل خلاف یکدگرند
هرکس الا نصیب خود نبرند
سحر فرعون مرتفع نشود
رشته اصل منقطع نشود
نیست گر کژ ندید سالک راه
هیچ باقی بغیر وجه الله

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
شب  یلدا سرشت  زنگی رنگ
دست چون برد  بر سبو زد سنگ
گفت با آفتاب  روشن دل
کز محیط فلک به مرکز گل
در زمانی چو باد پیمایم
همچو مرغ از هوا فرود آیم
تو به روز و شبی به رعنایی
کرۀ خاک را بپیمایی
گر جهانگیری از دی آموزی
ببری ننگ و عار نوروزی
سرسالت به جای خویش آرد
حیف از آن خان و مان که پیش آرد
بره ای در تنور آویزند
نیم سیرت ز خوان برانگیزند
از بزرگی و شهریاری تو
جز کله گوشه ای چه داری تو 
گل همان ریزه های زر دارد
در دهان تو نیز اگر دارد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
روز شد باز گرم و بر جوشید
که مرا کی توان به گل پوشید
من که پیش تو خرد و مختصرم
چندبار از جهان بزرگترم
نرسد با منت بزرگ سری
غم خود خور که تو نه مرد خوری
کمترین گنج خانه ام دریا ست
واپسین چاکر درم جوزاست
تو پلاس سیه به صد تشویش
به سر اندر کشیده همچو کشیش
من متوج به افسر زرکش
بر سریر فلک سلیمان وش
هرکه را طالعش ز من باشد
مالک ملکت زمن باشد
گر تو هستی سوار بر ادهم
بارگیر من است اشهب هم
گر سیاه تو دور تازنده ست
چرده من هنوز پازنده ست
با من آخر نفاق چند کنی
دعوی و طمطراق چند کنی
همه کس را ز روز شرم و حیاست
پای ستر و  صلاح از او برجاست
نه چو شب کز وجود او فقها
بی حیایی کنند چون سفها
همه اندیشه محال کنند
میل و رغبت به زلف و خال کنند
شوخ چشم و ستیزه روی شوند
بی محابا به بام و کوی شوند
شب ناگاه بی حجیب روند
که تهی مغز و پر نهیب روند
چون ز پیشش بهانه برخیزد
صد حجاب از میانه برخیزد
با همه کس چو پیش کار شود
در همه چیز یار غار شود

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
شب دگر باره در محاکا شد
چون مجازات بی محابا شد
گفت شوخی و حد ببردی تو
خوش خوشم نیک برشمردی تو
من نه آنم که نسبتم کردی
سخت بی وقع و رتبتم کردی
یار خلوت نشین عشاقم
آرزومند یار مشتاقم
وقت ایشان همیشه خوش دارم
همه شب شان پیاله کش دارم
بر سر کویشان عسس باشم
با شکر مانع مگس باشم
گاه بر بام پاسبان باشم
گاه در خانه میزبان باشم
زخمه عود و زخمه تنبور
روی خوب و خلاصه انگور
خواهم آماده با حریف و ندیم
منکرم گو سؤال کن ز حکیم
که نخواهد سماع روحانی
که ننوشد شراب ریحانی
خال مصباح چون برافروزد
شب خلوت ز شمع من سوزد
بی حضور وجود من در جمع
ندهد هیچ روشنایی شمع
بس که خواهد که روی من بیند
شب همه شب ز پای ننشیند

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -