cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
خوب دیدیم و نباشد نظری بهتر از این
پدری نیست که آرد پسری بهتر از این
گرچه من میوه فرو ریزم و او سنگ زند
نیست بر نخل وجودم ثمری بهتر از این
سوزد ار بال و پرم زآتش هجرش شادم
در گلستان نزدم بال و پری بهتر از این
دل دیوانه که سر در قدم عشق تو بست
نیست در ملک جنون تاجوری بهتر از این
هیچ دانی که چرا پیش تو سوزم چون شمع
طاقتم نیست که سوزد دگری بهتر از این
روی بنما ز پس زلف شبه گون که مرا
در شب تیره نباشد قمری بهتر از این
زر رخساره افسر نگر و سیم سرشک
که گدا را نبود سیم و زری بهتر از این

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بشکست سنگ محنت عشق تو نام من
دردا که ریخت آب رخ و ننگ و نام من
تا من شدم غلام سگ پاسبان دوست
شد ماه شمع محفل و کیوان غلام من
یک بوس از آن دو لعل ندارم طمع فزون
سویش کسی بود که رساند پیام من
ای باد چون روی به طواف حریم او
با عجز و انکسار رسانی سلام من
بعد از درود و عرض سلام و دعا بگو
کی پر غرور دلبر با احترام من
آن قدر از غم تو بگریم که خون اشک
بستاند از عقیق دو لعل تو کام من
گفتم  شبی چو شمع  بسوزم ز پرتوت
شد پخته از وصال تو سودای خام من

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گیسو به رخ بیفکن و مه را نقاب کن
خاک سیه به فرق سر آفتاب کن
شد آب همچو سنگ ز تأثیر برد دی
تو ز آب آتشین جگر سنگ آب کن
ساقی بهار آمد و در دست می پرست
شد چون پیاله لاله تو فکر شراب کن
ما را که شکر جنت وصلت نگفته ایم
درآتش جهنم هجران کباب کن
اول به عاشقان رخ خویش از کرم نما
بوسی ز لب حواله و آنگه عتاب کن
بر توسن تو حلقه چشمم بود رکاب
پایی به قتل دلشدگان در رکاب کن
از ترکش تو نیست اگر تیر در کمان
مژگان به جای پیکان نایب مناب کن
ای دیده از فراق رخ دوست خون ببار
وز سیل اشک خانه افسر خراب کن

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای صنم نازنین ناز تو بر جان من
وی بت مهرآفرین  کفر تو ایمان من
گر تو فرستیم زهر ور تو پسندیم درد
زهر تو تریاق دل درد تو درمان من
آتش لعلت که هست آب حیات رقیب
چند فروزد شرر  بر دل بریان من
مرغ دلم در نوا فاخته سرو توست
شمع رخت در بهار  لاله نعمان من
مایه تعمیر ماست تا بود از یمن عشق
گنج تولای تو در دل ویران من
خواه به تیرش بزن خواه به تیغش بکش
این تن رنجور دل و آن دل پژمان من
افسر اگر مدح دوست گفت  خطا کرده است
مور ضعیفم من و  او ست سلیمان من

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
بیا تصرف در صنعت سکندر کن
ز آفتاب رخ آیینه اش منور کن
بگو به ساقی مجلس برغم زاهد خشک
ز آب روشن ساغر دماغ ما تر کن
ز عکس آن لب یاقوت در پیاله ما
به جای لعل مروق شراب کوثر کن
اگر علاج جنون مرا طلبکاری
به گردن دلم آن طره معنبر کن
اگرچه فصل بهار است و بوستان فردوس
بیا و کویم از آن رخ بهار دیگر کن
وجود خاک رقیبان ز پختگی دور است
وجود پخته ما را بسوز و اخگر کن
به قاف غم چه نشینم هماره چون سیمرغ
دمی بر آتش آن رخ مرا سمندر کن
بگو به افسر از این پس که در نظمت را
نثار مقدم دلدار مهرپرور کن

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بوسی به من از آن لب و رخسار عطا کن
ضعف دلم از شربت گل قند دوا کن
تا فتنه بلایی به وجودت نرساند
جان و دل ما را هدف تیر بلا کن
دیری است که رو بر طرف قبله نکردم
بنمای رخ و ابروی خود قبله نما کن
خون شد دلم از حسرت مژگان تو ای ترک
زآن ناوک دل دوز مرا کامروا کن
روزی به خطا عنبر از آن زلف بیفشان
وز غالیه خون در دل آهوی ختا کن
یا زلف منه تا نشوم شیفته خاطر
یا فکر مشوش شدن باد صبا کن
افسر مگر آن دولت دیدار بیابی
بر دولت دلدار جهاندار دعا کن

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
خلاف تلخ کامی های دیرین
بیا بوسی بده ای جان شیرین
کرم کن تا بیفزاید به دولت
تو شاه حسن و من درویش مسکین
زنخدانی که دارد بارک الله
ندارد این لطافت سیب سیمن
کجا عنبر چون آن زلف شبه گون
کجا مرجان چو آن لعل می آگین
ملک باشد لطیف اما نه چندان
پری باشد نکو اما نه چندین
به شعر افسر و زیبایی او
ملک ها در فلک ها برده تحسین

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
گر آن دو زلف عنبرین به رخ شود نقاب تو
کنند تیرگون همی جهان بر آفتاب تو
به روزگار دوریت چه پرتوم ز مهر و مه
بگو صبا برافکند ز ماه رخ نقاب تو
رکاب را چه می کنی دو پای تو دو چشم من
که در عقیق پرورم دو حلقه رکاب تو
شراب لعل جام را از آن به خاک ریختی
که قطره ای ز خون من چکیده در شراب تو
من از جگر دهم تو را تو از لبان دهی به من
لبان تو شراب من جگر مرا کباب تو
خراب از تو شد دلم که یافت گنج معرفت
که معرفت در آن دلی بود که شد خراب تو
وجود من همه تویی  چه پرسی و چه گویمت
جواب تو سؤال من سؤال من جواب تو
وجود افسرت بود خیالی آن هم از عدم
به روزگار خود شبی درآید ار به خواب تو

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
بهار آمد و در باغ لاله شد چو پیاله
خوش است در کف ساقی پیاله غیرت لاله
تو نیز می به قدح ریز و خوی به لاله عارض
کنون که ابر به رخسار لاله ریخته ژاله
فروخت گل رخ و افروخت سرو قامت موزون
هزار زمزمه سنج آمد و تذرو به ناله
تو نیز سرو برافراز و باغ چهره برافروز
که صد هزار تذروت شوند عاشق و واله
کنم ز اشک پیاپی درو عقیق تصدق
مبادا آن که برآید به گرد ماه تو هاله
صحیفه رخ دلدار را ببین و چو افسر
به رغم واعظ ناصح بسوز جمله رساله

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U - -
خم ابروی تو هم کعبه و هم میخانه
لعل دلجوی تو هم باده و هم پیمانه
تا فسون غم عشق تو مرا شد در گوش
نشنیدم سخنی را که نبود افسانه
ای که جویی لب معشوقه و آبادی عقل
گنج پیدا نکنی تا نکنی ویرانه
گریه از حسرت دردانه مردم تا کی
چند دردانه بریزم ز غم دردانه
می زدم لاف دروغی که منم عاقل شهر
کرد زنجیر سر زلف توام دیوانه
یار خندید به دیوانگی ما افسر
بهتر آن است که دیوانه شود فرزانه

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
یار ما برماه از عنبر نقاب انداخته
ماه ما سنبل به روی آفتاب انداخته
گر جهان در جام جم پیدا مهم از لعل لب
یک جهان یاقوت در جام شراب انداخته
از لب چون سلسبیلش سوخت جانم ای عجب
طرح آتش را ز افسون اندر آب انداخته
ای بسا دل ها که دارد پیچ و تاب از آن دو زلف
نه همین جان مرا در پیچ و تاب انداخته
کوه صبر من از آن موی میان در التهاب
کوه را مویی عجب در اضطراب انداخته
اوج دانش را عقابانیم اسیر زاغ زلف
زاغ را بین پنجه در جان عقاب انداخته

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
مرا امروز کاخ از بوستان به
ز رنگ لاله روی دوستان به
طبیبا چاره و درمان نخواهم
که درد او به جانم جاودان به
مرا زخم جگر مرهم نشاید
که آن را تیر این ابرو کمان به
تنم از شوق تیرش استخوان شد
که این پیکان مرا در استخوان به
به حکم آن که دلبر سر گران است
سبک ساقی مرا رطل گران به
دهم جان و نیازارم دلش را
که از هر سود ما را این زیان به
پناه افسر از آن هفت اقلیم
همانا گوشه دارالامان به

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
خوش تر است از دولت دنیا و عقبی وصل یاری
دست در گردن درآوردن شبی با غمگساری
حاصل عمر است وقتی بابت یاقوت لعلی
باده چون ارغوان نوشیدن اندر مرغزاری
ترک مستت رفته رفته برد آخر دل ز دستم
نو غزالی شوخ چشم آورد شیری را شکاری
ای که هر سو می خرامی از تغافل بر من افکن
با نگاه دلپذیری یا خدنگ جان سپاری
آخر ای باد اندکی آهسته تر بگذر که ما را
جا در آن زلف مشوش کرده جان بیقراری
دل اگر مستی کند بی گاه و گه منعش نسازم
کاین شتر را غیر زلف مهوشان نبود مهاری

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U - -
شود آیا که ز ما حرف وفا گوش کنی
مهربان باشی و بیداد فراموش کنی
پرتو روی تو بگرفت جهان پرده بهل
مگر این آتش پر مشعله خاموش کنی
بی خود از باده دوش استی و ما هشیاران
مست سهل است که دیوانه و مدهوش کنی
هرچه دل بود ربودی و کشیدی در زلف
این گران سلسله را بهر چه بر دوش کنی
هوسم زندگی دیگر و عمر دگر است
شود این هر دو گرم دست در آغوش کنی
باده زآن شیشه که با غیر خوری شرمت باد
خون حسرت زدگان است چرا نوش کنی
بنده طلعت او خواهی اگر بود افسر
شرطش آن است که از خویش فراموش کنی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دلم به یک نظر آمد اسیر چشم سیاهی
شنیده ای که اسیر آورد کسی به نگاهی
ببین که زلف سیه پرده بسته صبح رخش را
چها به روز من آورده است دزد سیاهی
ستاره سوخت مرا ای عجب ز اشک دو دیده
شبی نشد که نریزم ستاره در غم ماهی
ز بعد گریه من سوخت ز آه من دل سنگش
هزار اشک چو گوهر نثار شعله آهی
شکست کشتی ما موج عشق و هیچ ندیدم
به غیر مرگ ز طوفان اشک چشم پناهی
به چشم جادوی دلدار جان سپار چو افسر
اگر به دل بودت حسرت خدنگ نگاهی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
صبا به جانان اگر توانی
پیامی از من ببر نهانی
بگو ز نازت چه می شود کم
شبی به کویت گرم بخوانی
ز جام وصلت زلال مهری
به کام خشکم اگر چکانی
سرشکم از چشم همی کنی پاک
غبارم از رخ همی فشانی
نه عهد کردی که از محبان
علاقه مهر نه بگسلانی
چه شد که اینک نمی کنی یاد
ز دوستداران به هیچ آنی
من از فراغت همیشه ناکام
تو با رقیبان به کامرانی
تو کرده ای خو به نعمت و ناز
بلای هجران بلی ندانی
به حالت من دلت بسوزد
غم دلم را اگر بدانی
چه نونهالی است قد تو یارب
که سرو نبود بدین روانی
نهاده ابروت به قصد جانم
ز مژه صد تیر به یک کمانی
سخن چه گویی چو نیستت لب
کمر چه بندی که بی میانی
نوید وصلی بده به افسر
که جان سپارد به مژدگانی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ
نشانه‌های عروضی: U - U - | - | U - U - | -
ای که اندر زلف مشکین پیچ و تاب انداختی
مشک در چین و تو چین در مشک ناب انداختی
آب دادی هی به چهر و تاب دادی هی به زلف
تا که از آن آب و تابم زآب و تاب انداختی
کشور معموره دل را که دارالملک توست
رفتی و بی صاحب آن کشور خراب انداختی
لشکری از غمزه آوردی و در اقلیم دل
فتنه راندی ظلم کردی انقلاب انداختی
رسم بیداد و جفا پذرفتی از پند رقیب
طرح این نقش امتثالا للخطاب انداختی
بکر معنی را که بد همواره خاطر خواه دوست
افسرا یکباره اش از رخ نقاب انداختی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هوای حلقه دامی مرا نشاند به بامی
دلم گرفت ز گلشن خوش است حلقه دامی
دهم به باد فنا صفحه صفحه دفتر هستی
اگر نسیم نیارد ز کوی دوست پیامی
ز صبح و شام جهانم  نمانده حاصل عیشی
مرا ز زلف و رخ او خوش است صبحی و شامی
نه سر به پای حبیبی نه دل به دست طبیبی
نه جا به مجلس خاصی نه پا به شارع عامی
هزار پخته چو افسر ز برق رشک بسوزد
که آتش رخ دلدار در گرفت به خامی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
داری ز چمن گر هوس حلقه دامی
ای مرغ دل ما بنشین بر سر بامی
ما را ز حرم راند اگر شیخ به تزویر
غم نیست که در دیر گرفتیم مقامی
در دیر که زنار شود رشته تسبیح
از ننگ مجو نام اگر طالب نامی
ساقی بده از ساغر لب باده که ما را
هرگز نبود بهتر از این شرب مدامی
چون من که به هیچم بخرید و بفروشید
دیگر نبرد خواجه به بازار غلامی
گر بر سر جنگی چه کم از دادن دشنام
ور نوبت صلح آمده بفرست پیامی
بنشسته و برخاسته آشوب قیامت
از جلوه قدت به قعودی و قیامی
هر مایه که در مدرسه اندوختم افسر
در میکده دادم به بهای دو سه جامی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
چه خوش باشد شبی در سرزمینی
به روز آریم با صبح جبینی
به زلف و چهره ات یارا که ما را
به غیر از این نباشد کفر و دینی
نمی دانم چه گنج است این محبت
که هر دل شد  غم او را دفینی
قرین شو لحظه ای با من که عمری
ندارم جز غم عشقت قرینی
به رغم اهل صورت ز ابروی کج
به معنی قبله گاه راستینی
تو کز حور بهشتی نازنین تر
چه گویم آنچنان یا اینچنینی
مگر شور مگس را وانشاند
تو شکرلب بیفشان آستینی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
هرجا که تو بنشینی صد فتنه برانگیزی
هر فتنه شود هفتاد هر لحظه که برخیزی
کام دل هر عاقل از لعل شکر خایی
دام ره هر دانا با زلف دلاویزی
از جلوه رخ بیضا در هاله تو می پوشی
وز سبزه خط عنبر بر لاله بیاویزی
بر فرق سر خورشید خاک سیه از غیرت
زآن کاکل مشک افشان ای ماه تو می بیزی
از زلف عبیر آسا در هاله قمر پوشی
وز طلعت چون بیضا در لاله گهرریزی
از لعل روان پرور با معجز عیسایی
وز چشم ستم گستر با فتنه چنگیزی
در کوه غم عشقت خوبان همه فرهادند
صد حیف که چون شیرین هم صحبت پرویزی
از خانه خود ای دوست من رفتم و او آمد
وقت است فریدون وار با حادثه بستیزی
ای آن که دل ما شد دیوانه زنجیرت
گیرم که پری زادی از ما ز چه بگریزی
ای آن که تو را باشد رخساره چو آیینه
از آه دل افسر تا چند نپرهیزی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
عیب جنون من مکن ای که ندیده ای پری
گر تو ببینیش چو من جامه عقل بردری
ای بدن تو همچو جان رفته به جسم پیرهن
حیف که با چنین بدن سنگدل و ستمگری
از در سعی دیده ام خرد و بزرگ شهر را
چون تو همی ندیده ام مایه ناز و دلبری
دور کن این نقاب را از رخ آفتاب گون
پرده مه نمی درد تا به نقاب اندری
عیش و بهار و بوستان بر دگران نهاده ام
تا تو ز چشم و قد و رخ لاله و سرو و عبهری
ای مه سرو قد من از رخ و قد دلنشین
غیرت ماه نخشب و حسرت سرو کشمری
از رخ خوب تر ز گل وز تن پاک تر ز جان
جام جهان نمای جم آیینه سکندری
طره تو بهر خمی مار کلیم پرورد
آه که هندوی کند معجزه پیمبری

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
ای که از قامت و رخ حسرت سرو و قمری
این چه نسبت که تو از سرو و قمر خوبتری
نیست زیبایی و خوبی که نداری همه را
عیب آن است که خورشیدی و بر بام و بری
دوست دارم که نخواهی دگری را چون من
جای رشک است که هر لحظه به کام دگری
سر و چشم همه در راه تو شد فرش طلب
پای بر دیده ما می نهی و بی خبری
فرق تا پای همه جوهر جانی و لطیف
عجب آن است که آیینه هر بی بصری
افسرت طرفه حدیثی بسراید بشنو
با رقیبان تو مزن جام که تابم نبری

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای سرو چه ای ماه که ای شوخ کدامی
کاین گونه به رقص اندر و این سان بخرامی
ماهت بنخوانم ملکت می بندانم
حیران همه زآنم که چه جنسی و چه نامی
زلفیت به دوش اندر و خالی به بناگوش
دل صید تو بادا که بدین دانه و دامی
ماه فلکی رخ ننماید دگر از بام
بیند چو بدین جلوه تو مه پاره به بامی
هرسو نگری چند به دیدار مه نو
مه را چه کنی ای که به رخ بدر تمامی
خلقی همه شیدایی روی تو در این شهر
خود غایله خاص و یا فتنه عامی
بنشین بنشان ای مه و برخیز و برانگیز
فتنه ز نشستی و قیامت ز قیامی
افسر به تو مشتاق و تو زو یکسره فارغ
او با همه ناکامی و تو با همه کامی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دوشینه همی می گفت در مجلس ما چنگی
وافغانش همی می رفت هر لحظه به فرسنگی
واین صوت همی می خواند با خوب تر آهنگی
کای یار چه بی مهری کای دوست چه دل سنگی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
فشاند ژاله به گلشن سحاب نیسانی
بفرق لاله و گل کرد گوهر افشانی
شکست رونق دی را بهار بستانی
ایا بهار من ای بوستان روحانی
قدح ز باده گران کن بهل گرانجانی
که عید نوروز آمد ز فیض یزدانی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بلندی یافت کوه از پای در دامن کشیدن ها
به سنگ آمد سر سیلاب از بی جا دویدن ها
من از بی قدری خار سر دیوار دانستم
که ناکس کس نمی گردد از این بالا گزیدن ها

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
راد کف آقا محمد جعفر ای کز بدو حال
مردی و مردم نوازی در نهادت مدغم است
بهر فتح باب دارالضرب این فرخ دیار
ساعد سیمین تو الحق کلیدی محکم است
هیچ احوالم نمی پرسی که این فرزانه دوست
در کجا هست و چه اش کار و که او را همدم است
روزها در عین صحت یا اسیر درد و رنج
شام ها مشغول شادی یا گرفتار غم است
گرچه با یاران نداری الفت دیرین و لیک
گاه و گه پرسیدن احوال ایشان لازم است
اینچنین هرگز نمی دانستمت پیمال گسل
بارها می گفتمی لطف تو با من دایم است
نیستی گردون که گویم با چو من آزاده ای
بی وفاییت آشکارا هست و مهرت مبهم است
منتی کز توست بر من آنکه قدر اهل فضل
نیک بشناسی و دانی کاین چنین مردم کم است
نی چو دیگر مردمان استی که هر گوساله را
از خری گویند کو دارای اسم اعظم است
نیست منعم هر که چون قارون کند زر زیر خاک
آن که زر و خاکش یکسان او به عالم منعم است
کاخ دل آباد کردن پیشه آزاد مرد
طاق گل بنیاد هشتن شیوه هر لایم است
قول شیخ آن رند شاهد باز شیرازی که گفت
کار من چون زلف یار من پریش و درهم است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بخت بدم از ساحت کرمان به بم انداخت
از گلشن عیشم سوی زندان غم انداخت
با  کرد مرا دست و گریبان
بنگر که خر و توبره چه نیکو به هم انداخت
نامد چو وجو دش عدمی صرف به عالم
تا باز خدا طرح وجود و عدم انداخت
آن روز که بنوشت قضا نسخه امکان
چون نامه بوی گشت ورا از قلم انداخت 
با مرد سخنگوی درافتاد و زیان کرد
روباه صفت پنجه به شیر غژم انداخت
هرچند کرم کرد ولی حیف که آخر
حرفی که وسط بود ز لفظ کرم انداخت
افسر کرمش را بپذیرفت و پس آنگه
یاییش بیفزود و به سوی حرم انداخت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
درملک تو راستی نیامد از ما
جز کجی و کاستی نیامد از ما
هر چیز که خواستیم ما آن کردیم
چیزی که تو خواستی نیامد از ما

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آنان که رباط و قلعه بنیاد کنند
نز بهر خداست هرچه آباد کنند
تعمیر سرای دل به از خانه گل
گر مرد حقند یک دلی شاد کنند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای آنکه دم از مقام رندان بزنی
لاف از کلمات هوشمندان بزنی
مستی تو و آبگینه داری در کف
هشدار که خویش را به سندان بزنی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای آنکه به حسن غره بر خویشتنی
در خیل بتان نجسته بر خویش تنی
روزی برسد تو را که از موی زنخ
ماننده عنکبوت بر خویش تنی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
کس چون من اسیر محنت و سوز مباد
در دام بتی چون تو نوآموز مباد
شامی که تو را نبینم آن شب نبود
روزی که تو را نخواهم آن روز مباد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ز آن لحظه که با رخش نظر باختمی
یک لحظه به خویشتن نپرداختمی
در آتش عشق او همی سوختمی
با سختی هجر او همی ساختمی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گویند که عشق را بکن درمانی
ز آن پیش که در علاج آن درمانی
ما چاره درد عشق دانیم ولیک
صبر است علاج عشق و آن در ما نی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ز آن جوهر گل شمیم رخ بیجاده
کز کام به دل سفر کند بی جاده
اندک خور و اندکی مرا ده ساقی
بی قاعده نی بنوش و نه بیجا ده

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
بادام دو چشم نیم مستت از من
مرجان دو لعل می پرستت از من
با چشم و لبت از تو قناعت نبود
سر تا به قدم هر آنچه هستت از من

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای بنده اگر افسر شاهی طلبی
در ملک سپیدی و سیاهی طلبی
کام تو ز هیچکس نگردد حاصل
جز آنکه ز درگه الهی طلبی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
کس در سر کار عشق دلگیر نشد
از لذت عاشقی کسی سیر نشد
دیدیم بسی پیر که او گشت جوان
دیدیم بسی جوان که او پیر نشد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
مجموعه دلبری است روی چو مهت
منجوقه سروری است طرف کلهت
برهمزن لشکری است تیغ ابروت
صید افکن عالمی است تیر نگهت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
جمشیدوشان گدای درگاه تو اند
خسرومنشان نشسته در راه تو اند
یک طایفه همچو من بهر برزن و کوی
راضی به عتاب گاه و بیگاه تو اند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
سرو آمده یا به گل ز رفتار خوشت
گلبن شده منفعل ز طرز روشت
تو تازه نهال از کدامین چمنی
وز خون کدام دل بود پرورشت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
سرمایه خوبی است چهر خوش تو
پیرایه نیکوی رخ دلکش تو
خلفی همه سودای رخت می ورزند
در خرمن عالمی است این آتش تو

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
تا نرگس تو عقیق سان گشته برنگ
زاین واقعه ام چو غنچه دل آمد تنگ
از سرخی چشم خویش در رنج مباش
آلوده به خون شوند ترکان گه جنگ

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هر بنده که بر در تو دربانی کرد
حاتم صفت آغاز زرافشانی کرد
گسترده فلک چو خوان احسان تو دید
صد ثور بجای بره قربانی کرد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
یک عمر به گرد کوی تو گردیدم
یک عهد خیال روی تو ورزیدم
آنچه از تو نمی شنفتمی اشنفتم
و آنچه که از تو نمی دیدمی آخر دیدم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
تا هست جهان تو را جهانبانی باد
این دولت و جاه بر تو ارزانی باد
بدخواه تو چون غنم به عید قربان
از تیغ اجل همیشه قربانی باد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
عکاس که برگرفت عکس رخ یار
آوخ که نمود کار ما را دشوار
بودیم همیشه یک جهت در ره عشق
آمد به دو جا فکند ما را سر و کار

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هرچند که در جهان هنر بی ثمر است
این صنعت عکس تو به از هر هنر است
بر پاره کاغذی دمی افسونی
و آن را صنمی کنی که رشک قمر است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
استاد هنروران عالم مانی
گفته است که در هنر کسی چون ما نی
گر صنعت عکس تو ببیند امروز
گوید به هنروری تو ما را مانی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
عکاس چو عکس قامت و چهر تو بست
بر قامت سرو و چهر مه داد شکست
از بس که نکو ببست عکس رخ تو
عشاق تو گفتند بنازیمش دست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
عکاس زهی یگانه استاد هنر
صد عکس برآوری به از یکدیگر
بر هر ورقی کشی فروزان ماهی
عکاس تو نیستی تویی افسونگر

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
عکاس چو دید نقش دیدار تو را
و آن جلوه قد و طرز رفتار تو را
رشکش آمد که صفحه جای تو بود
بر دیده نشاند عکس رخسار تو را

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
عکاس چو دید روی زیبای تو را
زیبایی طلعت دلارای تو را
گردید بسی که چون تو بیند به جهان
جز عکس تو می نیافت همتای تو را

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
عکاس تو در هنروری طاق استی
سر خیل هنروران آفاق استی
عکس رخ دوست را نکو بر میدار
آخر نه تواش یکی ز عشاق استی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
عکاس چو عکس روی جانان بگرفت
انگشت عجب همی به دندان بگرفت
می گفت که جان ز فرط لطف است نهان
آن کیست که عکس چون من از جان بگرفت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
عکاس دو کرد عکس رخسار تو را
رونق بفزود جنس بازار تو را
بگشود دو جا متاع حسنت را سر
تا گرم کند دل خریدار تو را

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
عکاس چو عکس روی دلبند تو دید
شهد سخن و لب شکرخند تو دید
پنداشت که نیست در جهان مانندت
چون عکس تو برگرفت مانند تو دید

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
بنمود سواد شهری از دور
مانند سواد دیده پر نور
شهری همه خانه هاش پر زر
چون کاخ خیال کیمیاگر
چون دل همه خانه ها شمالی
هر یک چو بنای چرخ عالی
مانند نهال گل خیابان
چون گل در خانه هاش خندان
بیرون ز شمار مخزن گنج
چون تصفیف بیوت شطرنج
سیار ز خانه ها به صد سال
بیرون نرود چو فکر رمال
از سبزی کشور و بلادش
سر سبز چو سرو گرد بادش
بر شاخ درخت مرغ رنگین
چون شمع گشوده بال زرین
بگرفته ز سبزه در جنابش
آیینه به موم سبز آبش
بنموده ز روشنایی آب
هر قطره به شب چو کرم شب تاب
آسان گردد به طرف گلشن
شمع از آتش چو لاله روشن
آبش به صفای روح غلطان
جان بخش به رنگ آب حیوان
گندم چو دواند ریشه زان نم
جان یافت چو عنکبوت در دم
اجساد ز زندگی بریده
در خاک چو ریشه قد کشیده
گر واله ی لاله ی بهاری
مشغول شدی به گل شماری
کشتیش آن حنا نهاده زان بام
در کام زبان چو مغز بادام
بنموده مناره های پر فر
همچون علم از میان لشکر
خورشید و مه از فراز آنها
چون سر علم از علم هویدا
هر برجی را نموده از سر
این چرخ کبود چون کبوتر
در چار حدش بیوت مردم
کز دیدن او شود نگه گم
بنموده به چشم اهل انصاف
چون جوجه ی ماکیان ز اطراف
بازار و دکانش از عدد بیش
هر صنفی از و محبت اندیش

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
در راسته ی علاقه بندان
دام نگهی کشیده الوان
استاد نشسته پا کشیده
اطفال بگرد او تنیده
چسبیده دو دست جمله در کار
مانند دو عنکبوت بر تار
کس را آزادگی پسندند
این قوم همه علاقه بندند
سوراخ بود دلم چو انبان
از قیطان های موش دندان

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -