cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
تو دادگر شو اگر رحم دادگر نکند
بکن هر آنچه دلت خواست او اگر نکند
صدای ناله مظلوم در دل ظالم
به سنگ خاره کند گر اثر اثر نکند
ببین به بین النهرین انگلیس آن ظلم
که کرد در همه گیتی به بحر و بر نکند
به روح عالم اسلام زین جهت کاری
که کرد طفل به گنجشک کنده پر نکند
ز نو بباید یک خلقت دگر کابقا
به خانواده ننگین بوالبشر نکند
به شیخ شهر ز مستان بگو که بیش از حد
به حد غیر تجاوز ز حد به در نکند
به زور مشت ز اشراف زر بگیر که تا
وکیل بهر تو تعیین به زور زر نکند
وکیل توده ملت برای هر خاین
که شد وزیر سر و سینه را سپر نکند
جز این مدار توقع سر خیانتکار
به دار تا نرود رفع دردسر نکند
ز بعد کشتن پروانه شمع صبح نکرد
وکیل خاین امید است سال سر نکند
کسی که هست طرفدار اجنبی خود را
بگو به حقه طرفدار رنجبر نکند
در انتخاب به تخریب مملکت ای کاش
کمک به بی شرف ارباب برزگر نکند
رعیتی که بر تاک و خم کمر خم کرد
روا بود به نه افلاک خم کمر نکند
بدان که تا نشود زیر و رو نریزد خون
به جای آب در این کشت نو ثمر نکند
به شاه کشور جمشید جم پس از تبریک
بگو خرابه جم را خراب تر نکند
چگونه گشت طرفدار رنجبر عارف
کسی که خرد تن و گردنش تبر نکند

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دوش دیدم شنل  انداخته سردار به دوش
همچو افعی زده می پیچم از اندیشه دوش
خانه اش کاش عزاخانه شود ز آنکه نهاد
پا به هر خانه از آن خانه برآورد خروش
آخر از صحبت و از قصه نقال گذر
چه بری فایده جز دردسر و زحمت گوش
داروی درد چو از گریه فراهم آید
چون مصیبت زده از هر خوشی ای چشم بپوش
ز آب بی آبرویی آتش ملیت ما
شد چو آتشکده آذر برزین خاموش
خواهی ار گریه کنی از سر غیرت بگذر
از مداین سوی استخر از آن سو سوی شوش
به ز مستی و فراموشی و خاموشی نیست
هیچ غفلت مکن ار داری ازین دارو نوش
مخور اندوه و ز بدخواه میندیش دگر
کهنه شد شرخری مردم سالوس فروش
گو فرود آی سپس از خر شیطان امروز
دور طیاره بهل قاطر بد چشم و چموش
بود در سینه نفس تنگ ترم از دل تنگ
دوشم این مژده جان بخش چه خوش داد سروش
دوره خانه به دوشیت سر آید عارف
همچو جان خاک وطن گیردت اندر آغوش

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نمود با مژه کاری که نیشتر نکند
به دل بگو که از این غمزه بیشتر نکند
خدنگ غمزه کاریت با دلم آن کرد
که هیچوقت توانگر به کارگر نکند
دو طره تو به شوخی و بازی آن کرده است
به دل که طفل به گنجشک کنده پر نکند
لب تو آب حیات است و کشت تشنگی ام
بگو لبت لب لب تشنه تشنه تر نکند
به بی حسابی خوناب دل به صورت و چشم
ببین که چشم خود از کینه این ضرر نکند
به پای نخل قدت سنگ عشق سینه زدم
رقیب گو سر هر کوچه نوحه سر نکند
من از دعای سحر زاهدا شدم مأیوس
نگفته بهتر وقتی که حرف اثر نکند
مرا در این سر پیری به حال خود ای کاش
گذاردم دل و زین بیش دربه در نکند
رقیب دست به سر گشت گوش شیطان کر
خدا کند که از این رهگذر گذر نکند
بگو به عارف از این بیش سربه سر مگذار
ز جان گذشته تفکر به ترک سر نکند

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
غم هجر تو نیمه جانم کرد
کرد کاری که ناتوانم کرد
زیر بار فلک نرفتم لیک
بار عشق تو چون کمانم کرد
ضعف چون آه سینه مظلوم
دگر از هر نظر نهانم کرد
نیست باقی جز استخوان غم عشق
عاقبت صاحب استخوانم کرد
به تصور نیارم آنچه که آن
به تصور نیاید آنم کرد
دست پرورده مرا گیتی
دست دستی بلای جانم کرد
دل چون موم نرم من به تو ای
سنگدل باز مهربانم کرد
بس که بدبین بود دل از چشمم
به دو چشمت که بدگمانم کرد
یار بد داد امتحان صد بار
با وجودی که امتحانم کرد
نیست عارف به از سکوت به من
آنچه می خواست دل زبانم کرد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ز طفلی آنچه به من یاد داد استادم
به غیر عشق برفت آنچه بود از یادم
بکند سیل غم عشق بیخ و بنیانم
به باد رفت ز بیداد هجر بنیادم
برای پیروی از دل ملامتم نکنید
برای این که ز مادر برای این زادم
به غمزه از من بی خانمان خانه به دوش
گرفت هستی و من هرچه داشتم دادم
از آنچه رنگ تعلق به غیر بی رنگی
گرفت یا که بخواهد گرفتن آزادم
مرا به آنکه به هستی ز نیستی آورد
قسم به سایه دیوار نیستی شادم
ز پا درآمده در خون نشسته آن صیدم
که رستم از غم و راحت نشست صیادم
گرفت جا به دلم کوه ناله مبهوتم
چه شد که گوش تو نشنیده داد و فریادم
فغان و ناله و فریاد من جهانی را
فرا گرفت نیامد کسی به امدادم
به نام همت مولا به نقش بی رنگی
خوشم به عشق علی در خیال ارشادم
علی بگوی اگر ناتوان شدی عارف
علی نگفتم و در ناتوانی افتادم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
برای اینکه مگر از تو دل نشان گیرد
ز هر کنار گریبان این و آن گیرد
اگرچه راه به سوی تو کاروان را نیست
دل از هوس چو جرس راه کاروان گیرد
کجاست چون تو کز اشراف شهر تا برسد
به شیخ و مرشد و جن گیر و روضه خوان گیرد
وکیل و لیدر و سر دسته دزد در یک روز
گرفته داد ز دل های ناتوان گیرد
چو اوفتاد به دست تو جان خصم امان
چه شد که دادی امان تا دوباره جان گیرد
چو ارتجاع لگدکوب و پایمال تو شد
بدان که پای بگیرد اگر جهان گیرد
به فکر کهنه خیال کهن دوامی نیست
دوام ملک ز فکر نو و جوان گیرد
ضیای دیده روشندلان تویی و حسود
چو موش کور ز خود کی توان عنان گیرد
چه غم ز هرزه درایی و لابه گویی از آن
که سگ سکوت ز یک مشت استخوان گیرد
زمام ملک چرا گیرد آنکه می زیبد
که میل سرمه و سرخاب و سرمه دان گیرد
نه فاسق است در ایران ریاست وزرا
که او به تجربه سرمشق از زنان گیرد
به قرن بیست زن مرد کش سپس نباش
بروزن آتش ننگت به دودمان گیرد
قوام سلطنت این دور دور توست بکن
که انتقام از این دور آسمان گیرد
پس از شهادت کلنل گمان مبر عارف
سکون گرفته و در یک مقر مکان گیرد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
به مردم این همه بیداد شد ز مرکز داد
زدیم تیشه بر این ریشه هرچه بادا باد
ازین اساس غلط این بنای پایه بر آب
نتیجه نیست به تعمیر این خراب آباد
همیشه مالک این ملک ملت است که داد
سند به دست فریدون قباله دست قباد
مگوی کشور جم جم چکاره بود چه کرد
مگوی ملک کیان کی گرفت کی به که داد
به زور بازوی جمهور بود کز ضحاک
گرفت داد دل خلق کاوه حداد
شکسته بود گر امروز بود از صد جای
چو بیستون سر خسرو ز تیشه فرهاد
کنون که می رسد از دور رایت جمهور
به زیر سایه آن زندگی مبارک باد
پس از مصیبت قاجار عید جمهوری
یقین بدان بود امروز بهترین اعیاد
خوشم که دست طبیعت گذاشت در دربار
چراغ سلطنت شاه بر دریچه باد
به یک نگاه اروپا بباخت خود را شاه
در این قمار کلان تاج و تخت از کف داد
تو نیز فاتحه سلطنت بخوان عارف
خداش با همه بد فطرتی بیامرزاد
خرابه کشور ما را هر آنکه باعث شد
کزین سپس شود آباد خانه اش آباد
به دست جمهور هرکس رییس جمهور است
همیشه باد در انظار راد مردان راد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
سوی بلبل دم گل باد صبا خواهد برد
خبر مقدم گل تا همه جا خواهد برد
مژده ده مژده جمهوری ما تا همه جای
هاتف غیب به تأیید خدا خواهد برد
سر بازار جنون عشق شه ایران را
در اروپا چه خوش انگشت نما خواهد برد
کس نپرسید که آن گنج جواهر کز هند
نادر آورد شهنشه به چه جا خواهد برد
تا که آخوند و قجر زنده در ایرانند این
ننگ را کشور دارا به کجا خواهد برد
زاهد ار خرقه سالوس به میخانه برد
آبروی همه میکده ها خواهد برد
شیخ طرار به تردستی یک چشم زدن
اثر از مصحف و تسبیح و دعا خواهد برد
تاج کیخسرو و تخت جم اگر آبرویی
داشت آن آبرو این شاه گدا خواهد برد
باد سردار سپه زنده در ایران عارف
کشور رو به فنا را به بقا خواهد برد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ابرویش تا رقم قتل من امضا می کرد
مژه این حکم برون نامده اجرا می کرد
به چه حالی که دل سنگ به حالم می سوخت
چشم خونریز وی این حال تماشا می کرد
قدش از هر قدمی فتنه به پا می انگیخت
لبش از هر سخنی مفسده برپا می کرد
همه در واهمه این مردم از آن مردم چشم
این همه همهمه یک بی سر و بی پا می کرد
از در دیده هرکس که گذر کرده هنوز
دور از دیده نگردیده به دل جا می کرد
هر دلی را که شدی خیل خیالش داخل
محو چون داخله مملکت ما می کرد
من به هر شاخی از این باغ ز بیداد محیط
آشیان بستم از آنجا پر من وا می کرد
کار رسوایی دل بین که مرا در نظر
کشوری این همه رسوا شده رسوا می کرد
تلخ کامی من از زندگی این بس که دلم
شهد آسودگی از مرگ تمنا می کرد
پیش از آنی که زند سبزه سر از خاکش کاش
دل عارف هوس سبزه و صحرا می کرد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
زان سبو دوش که در میکده ساقی بر دوش
داشت جامی زدم امشب خوشم از نشیه دوش
از بناگوش تو با برگ گلم حرفی رفت
که خود آن حرف به گوش تو رسد گوش به گوش
می گذارم قدم ناز تو را بر سر و چشم
بار دوش سر دوشت کشم از دوش به دوش
همچو مرغ قفس از دام گرفتاری رست
تا که زلف سیهت زد به دلم چون قره قوش
چند در پرده و بی پرده بری دل یک بار
یا که از رخ بفکن برقع و یا چهره بپوش
چشم مست تو شکیبایی هشیاران برد
این سیه مست ندانم که کسی آید سر هوش
دور و نزدیک نمی ماند به جا خشک و تری
آتش دل اگر از دیده نمی گشت خموش
چاک کن پیرهن از پنجه ز ناخن بخراش
سینه ای را که ز جوش تو بیفتد ز خروش
گر جهان تنگ گرفته است به من سخت مگیر
که به خود باز بود جای تو در هر آغوش
جامه خانه به دوشی نبرازد به کسی
این قبا دوخته شد بهر من خانه به دوش
دیدمش غرق خرافات گذشت از من شیخ
کفر می ریخت به موی تو قسم از سر و روش
عارف از تعزیه گردانی گردون این بس
شهریار غزل او گشت و تو گشتی خزپوش
حکمیت ز دو کس خواسته در این دو غزل
او ز شیدوش من از حضرت عیسی سروش

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ز عشق آتش پرویز آنچنان تیز است
که یک شراره سوزان سوار شبدیز است
سوار باد چو آتش شود کجا محتاج
دگر به نیش رکاب است و نوک مهمیز است
ز عشق آذرآبادگانم آن آتش
نهان به سینه و در هر نفس شررریز است
چه سان نسوزم و آتش به خشک و تر نزنم
که در قلمرو زردشت حرف چنگیز است
زبان سعدی و حافظ چه عیب داشت که اش
بدل به ترک زبان کردی این زبان هیز است
رها کنش که زبان مغول و تاتار است
ز خاک خویش بتازان که فتنه انگیز است
دچار کشمکش و شر فتنه ای زین آن
الی الابد به تو تا این زبان گلاویز است
به دیوخوی سلیمان نظیف گوی که خوب
درست غور کن انقوره نیست تبریز است
ز استخوان نیاکان پاک ما این خاک
عجین شده است و مقدس تر از همه چیز است
صبا به مجلس خاین پرست تهران گوی
پناه عارف تبریزی است و تبریز است

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
با من این روح سبک سیر گران جانی کرد
تنم از پای درآورد و رجزخوانی کرد
همچو سهراب مرا رستم غم کشت و سپس
چاک زد سینه و اظهار پشیمانی کرد
غم به ویرانه دل کرد همان کار که اش
موکب شاهی با کلبه دهقانی کرد
آنچنان کز غرض شخصی ویران وطنی است
زندگی با من یک عمر غرض رانی کرد
حس من با من آن کرد که عالم دانند
مخبرالسلطنه با روح خیابانی کرد
ز محیط از چه کنم شکوه به هرجا که غمی
بود آورد دودستی به من ارزانی کرد
ز ورق راحت و آسایش و آرامش من
مرکز خاین و بی عاطفه طوفانی کرد
اجنبی پروری و روح خیانتکاری
چه بگویم که چه با کشور ساسانی کرد
داغدار است دل از دست ریاکاری شیخ
بس سیه کاری کین داغ به پیشانی کرد
قدرنشناسی یک ملتم این آخر عمر
به در از شهر چو درویش بیابانی کرد
پرتو نور تجدد ز خیابان جدید
روح امثال خیابانی نورانی کرد
عارف از جاده راست قدم کج ننهاد
رفت و بس شکر که از باعث این بانی کرد
پیشرفت آنچه در این صفحه امیر لشکر
کرد از پرتو اقبال رضاخانی کرد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
داد حسنت به تو تعلیم خودآرایی را
زیب اندام تو کرد این همه زیبایی را
قدرت عشق تو بگرفت به سرپنجه حسن
طرفة العین ز من قوه بینایی را
هم مگر فتنه چشم تو بخواباند باز
در تماشای تو آشوب تماشایی را
ای بت شرق بنه پا به اروپا تا پای
به زمین خشکد بت های اروپایی را
کرد سودای سر زلف تو دیوانه مرا
چه نهی سربه سر این آدم سودایی را
فقط اندوخته در عشق شکیبایی بود
کرد تاراج غم عشق شکیبایی را
دل به دریا زد و سر راه بیابان بگرفت
دل دریایی من بین سر صحرایی را
به یکی خضر ره عالم وحدت شد و هیچ
کس نیابد به از این عالم تنهایی را
اغلبم جا به سر کوچه بی سامانی است
با چنین جا چه خورم غصه بی جایی را
منحصر شد همه دار و ندارم به جنون
در چه ره خرج کنم این همه دارایی را
سر دل تا که نخورده است به یک سنگدلی
پند سودی ندهد هرزه و هرجایی را
حس من دشمن جان کیست نمی دانستم
که به من دشمنی است این همه دانایی را
عارف از خطه تهران سوی تبریز گریخت
تا تحمل نکند آن همه رسوایی را

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دل اگر جا به سر طره جانان گیرد
به پریشان وطنی سازد و سامان گیرد
دل شود رام در آن زلف دل آرام اگر
گوی آرام ز کج تابی چوگان گیرد
برق آسا روی و سینه خروشان چون رعد
ابر چشمم سر ره بر تو چو باران گیرد
باید از جانب جمهوری دل ها دل من
از سر زلف تو داد دل یاران گیرد
شعله آتش جمهوری ایران باید
اول از دامن تبریز به طهران گیرد
دود این شعله طرفدار قجر کور کند
شررش تا به سر تربت خاقان گیرد
دودمانی که از او مملکتی شد ویران
کوچه باقی است کزین کشور ویران گیرد
کشوری را که شه از دیدن او بیزار است
پولش از کیسه ملت به چه عنوان گیرد
تا کی این شاه پری پر و رو حوری لشکر
باج عیاشی خود از زن دهقان گیرد
تا از این سلطنت خانه برافکن نامی
هست ایران نتواند سر و سامان گیرد
شد مسلمانی ما آلت بازیچه شیخ
کیست این آلت از این عالم نادان گیرد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
به یار شرح دل پرملال نتوان گفت
نگفته بهتر امر محال نتوان گفت
خیال یکشبه هجر تا به دامن حشر
اگر شود همه روزه وصال نتوان گفت
به سان نقش خیال از تصورات خیال
شدم تمام و به کس این خیال نتوان گفت
تراست پنبه غفلت به گوش و من الکن
به گوش کر سخن از قول لال نتوان گفت
نهان به پرده اسرار عشق یک سر موی
به آنکه گشته نهان در جوال نتوان گفت
سخن ز علم مگو پیش جهل در بر جغد
حدیث طایر فرخنده فال نتوان گفت
خموش باش که در پیشگاه حسن و جمال
سخن ز مکنت و جاه و جلال نتوان گفت
به ملتی که ز تاریخ خویش بی خبر است
به جز حکایت محو و زوال نتوان گفت
به پیش شیخ ز اسرار می فروش مگوی
که حرف راست به شیطان خیال نتوان گفت
مجال آنکه دهم شرح زندگانی خویش
به دست خامه به عمری مجال نتوان گفت
بس است شکوه و دلتنگی اینقدر عارف
بد از محیط علی الاتصال نتوان گفت

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مدام یک نفسم بی خروش نبود
اگر پیام سروشم به گوش هوش نبود
زبان نبود گر آزاد بهر آزادی
به شهر هستی محتاج سر به گوش نبود
من آنچه دیدم غیر از وطن فروش کسی
به شادکامی در ملک داریوش نبود
از آن زمان که شدم سرشناس پیش سران
سری که گفته شود بار دوش نبود
نبود این همه دنیای ما پریش و تباه
اگر به دنیا آخوند دین فروش نبود
کلاه پهلوی آن روز سرفراز بود
که شیخ و خرقه و دستار و خرقه پوش نبود
هزار سال نفهمید ملتی که به فهم
درازپوش فزون از درازگوش نبود
برای کشت ز سنگ آبداده دهقان
کم از ملخ حذر جنس …وش نبود
چه شد که بخش من از دور زندگانی تلخ
ز نیش و نوش جهان نیش بود و نوش نبود
شگفت نیست پس از سوختن خموشی کاش
شراره ای که زد آتش به من خموش نبود
نبود گفته عارف به گوش خوش آهنگ
به گوش عارف اگر گفته سروش نبود

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
تو ای ستاره صبح وصال و روز امید
طلوع کن که چو شب تیره بخت شد ناهید
بکش به رشته تحریر نظم و نثر سخن
ز بحر فکر گهرخیز همچو مروارید
چو آبگینه اسکندری و جام جمی
که هرکه نقش بد و خوب در تو خواهد دید
تو همچنان ورق گل به دست باد صبا
به هر دیار پراکنده شو چو پیک و برید
بگو که نامه ناهید را تبهکاران
سبب شدند که شیرازه اش ز هم پاشید
ز شادی و غم ایام زین مکن دلخوش
که ابر طرف چمن گریه کرد و گل خندید
مگوی نوبت او درگذشت نوبت ماست
که این شتر به در خانه خواهدت خوابید
من از روز بد اندیشه نیست نی شاید
ستیزه با بد باید ز روز خوش ترسید
به سد یأجوج ار روزنامه بنویسی
در این محیط نخواهی مصون شد از تنقید

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دیشب به یاد روی تو ای رشک آفتاب
شستم ز سیل اشک من از دیده نقش خواب
تا صبحدم که جیب افق چاک زد شفق
صد رنگ ریخت دل به خیال رخت بر آب
بنشسته ام میانه سیلاب خون که گر
بینی گمان بری که حبابی است روی آب
شد مست دل ز غمزه ات آن سان که مستی اش
افزون بود ز نشیه یک خم شراب ناب
چشمت به زیرچشمی با یک اشاره کرد
در هر کجا دلی است طرفدار انقلاب
محروم شد ز روی تو زاهد همیشه باد
محروم ز آستین خطا دامن صواب
با خانه خرابه دل آنچه را که کرد
چشمت به کعبه آن نکند پیرو وهاب
افتاد طره بر سر مژگانت آگه است
گنجشک اوفتاده به سرپنجه عقاب
از مهوشان شفق چو تو را انتخاب کرد
تبریک گفت عارف از این حسن انتخاب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
آتش الهی آنکه بیفتد میان دل
نابود همچو دود شود دودمان دل
مانند خاندان گل از صرصر خزان
هستی به باد داده شود خانمان دل
احوال دل مپرس که خون ریزد از قلم
وقتی که می رسم سر شرح بیان دل
با اینکه کرده خاک نشینم سر درست
مشکل برم به گور ز دست زبان دل
رسوا شدم ز دست دل آن سان که هر که را
بینی حدیث من بود و داستان دل
از من بریده الفت و با سگ گرفته خوی
دل مهربان به سگ شده سگ پاسبان دل
چشمم ندیده روی خوشی در تمام عمر
بدبخت دیده ای که بود دیده بان دل
افتاده در کمند خم طره ای به دام
از آشیان عقاب بلندآشیان دل
دل را به طره تو سپردم ترا به حق
هرجا که هست جان تو ای دوست جان دل
دیگر به چشم خویش نیم مطمین از آنک
برداشت پرده از سر سر نهان دل
شد اشک محرم دل و از راه دوستی
راه بهانه داد کف دشمنان دل
خوبان یک از هزار ز تحصیل درس عشق
بیرون نیامدند خوش از امتحان دل
گر لامکان و خانه به دوشم ترا چه غم
کاندر جوار جوانی و وندر مکان دل
یار ار نشان عارف بی نام از تو خواست
برگو به آن نشان که گرفتی نشان دل

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
نشسته بودم دوش از درم درآمد یار
شکن به زلف و گره بر جبین عرق به عذار
خراب چون دل من چشم و خشمش اندر چشم
نشست پشت به من کرد روی بر دیوار
بگفتمش ز چه تندی کنی و بدخویی
ز خوبرو نتوان دید فعل ناهنجار
جواب گفت تو سر زیر بال و پر داری
به دام فکر فرو رفته ای چو بوتیمار
تو حال تشنه چه دانی که بر لب جویی
ز حال مست کی آگاه می شود هشیار
کجا به فکر وطن مرغ مانده در قفس است
که کرده ترک وطن خو گرفته با آزار
به عمر خویش تو خوش بوده ای به استبداد
بیا ببین که ز مشروطه شد جهان گلزار
ولیک ترسم کز دست خاینین گردد
همین دو روزه مبدل به گلخن این گلزار
بگفتمش به صراحی دراز دستی کن
به شرط اینکه ببندی زبان ازین گفتار
تو را چه کار به مشروطه یا به استبداد
تو واگذار کن این کارها به صاحب کار
چو دیگ ز آتش قهر و غضب به جوش آمد
ز روی درد بجوشید همچو رعد بهار
به خنده گفت که ای رند بی خبر از خویش
به سخره گفت که ای مست شب به روز خمار
ز حال مملکت و ملک کی تو را خبر است
نشسته ای تو و بردند یار را اغیار
وطن چو نرگس مخمور یار رنجور است
علاج باید شاید نمیرد این بیمار
به دست خویش چو دادی به راهزن شمشیر
ببایدت که دهی تن به نیستی ناچار
گرفت چون ز کفت دزد قلچماق چماق
دگر نه دست دفاعت بود نه راه فرار
امیر قافله لختی بایست دزد رسید
بدار لحظه ای ای ساربان زمام و مهار
شده است هییت کابینه تکیه دولت
که شمر دیروز امروز می شود مختار
عروس قاسم روزی رقیه می گردد
لباس مسلم می پوشد عابد بیمار
همان که هنده شدی گاه می شود زینب
یزید هم زن خولی شود چو شد بیکار
کسی ندیده که یک نوعروس صد داماد
کجا رواست که تابین یکی و صد سردار
فغان و آه ازین مردمان بی ناموس
امان ز مسلک این فرقه کله بردار
ز اعتدالی خالی اگر جهان نشود
همیشه رنجبران را شود تهی انبار
کجایی آن که بیابان رنج پیمودی
بیا ببین به خر خویش هر کس است سوار
ز حرف حق زدن عارف نکن دریغ امروز
چه باک از اینکه در این راه می زنند به دار

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چنین گفت رندی به تیمورتاش
خیانت اگر کردی ایمن مباش
بهار خوش و خرمی شد چو طی
رسد شام تاریک یلدای دی
نهان گر که نیرنگ بردی به کار
درد پرده ات پرده دار آشکار
بیندیش ز اندیشه بد که بد
بداندیش را سوی دوزخ برد   
تو ای بنده گمره ناسپاس
تو ای ناجوانمرد حق ناشناس
بگو راست ای دشمن راستی
فزون زآنچه بودی چه می خواستی
چه شد با همه هوش و عقل سلیم
به دیگ اوفتادی ز هول حلیم
ز دریا همه بار نتوان به چنگ
گهر برد بی بیم کام نهنگ
ز پایان تو کاشکی خاینین
بگیرند عبرت درین سرزمین
قلم روسیه مانده کار توست
فرومانده در ننگ افکار توست
تو ای زشتخو چون گلیم سیاه
شدی حاجب دادخواهان و شاه
شب و روز عمرت به مستی گذشت
به مستی و شهوت پرستی گذشت
به میدان بی عصمتی یکه تاز
نبودی به فکر نشیب و فراز
تو گر دامن عفتی لکه دار
نمودی تلافی کند روزگار
ز بدکاری ات آنچه بشنیده گوش
نگویم که داند خداوند هوش
کنون مانده در یاد من این مثل
که بهتر از اینجا ندارد محل
ز انسان سگ ار دارد افغان و سوز
خود این درد سگ داند و پاره دوز
نبود از تو خوشبخت تر کس اگر
نیفتادی آخر درین دردسر
چو یک عمر بودی تو مست غرور
خماری اش این است چشم تو کور
چه خوش بود هر روزه ات خط سیر
چطوری تو آمشهدی شب بخیر
سپس باید از خاک بستر کنی
ز رنج خوشی خستگی در کنی
بسی دست ها از تو شد زیر دست
چه خوش دست تقدیر دست تو بست
سر بدسگالان چو افعی بکوب
محال است از فکر بد کار خوب
هر آن کو خیانت به این آب و خاک
کند باید اینگونه گردد هلاک
تو با دشمن مملکت ساختی
ولی نعمت خویش نشناختی
کشانیده ای در خیانت به ننگ
همه نام ننگین تیمور لنگ
ز تخم حرام مغول یا تتار
جز از این که دیدی توقع مدار
هویت ز هر بی هویت مجوی
به غیر از خطا آنچه دیدی بگوی
چو گنجشک از دیدن روی بوم
مرا دل تپد زین سجل های شوم
پس از هفتصد سال کز روزگار
گذشت است ماند از تو این یادگار
که گویند بعد از تو یاران تو
سیهکارها هم قطاران تو
که تیمور لنگ ار یکی بود تاش
نبود آن یکی غیر تیمورتاش   
یکی نکته باقی ست از من به گوش
نگه دار همچون پیام سروش
به مادر کسی جان فدا ساخته است
که از خون او پرورش یافته است
به مام وطن هر که مأنوس نیست
زنازاده در بند ناموس نیست
هر آن کس که خون خورد عمری چو من
از او باید آموخت عشق وطن
وطن دوستان دیده ام من بسی
چه داند وطن چیست هر ناکسی
وطن چاردیوار ملک است و باغ
وطن دوست جز این ندارم سراغ
به راه وطن آن کسی سوخته ست
که در دیده زین خاک اندوخته ست
ز تن های ناپاک و خون نجس
نباید وطن دوستی کرد حس
به جان دوست دارد کس این آب و خاک
که خونش بود چون می ناب پاک
وطن دوست ایرانی خالص است
نه چون خالصی زاده ناقص است
وطن دوستانی درین مردمند
که در کشور خویش سردرگمند
دعاشان به درگاه پروردگار
جز این نیست درباره این دیار
کند دشمن خانگی را هلاک
کند شر بیگانه زین آب و خاک
خیانتگران آنچه هستند کاش
ببینند کیفر چو تیمورتاش

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
جان از غم دوست رستنی نیست
زین دام هلاک جستنی نیست
آن فتنه که خاستی و برخاست
تا ننشینی نشستنی نیست
بگسست علاقه ای که اش من
پنداشتمی گسستنی نیست
از کردن توبه توبه کردم
این توبه دگر شکستنی نیست
آن سبزه عشق کو نخورد آب
از چشمه چشم رستنی نیست
از قحبه و هیز عشق و عفت
زینهار مجو که جستنی نیست

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
بار آورنده شجر بی ثمر پدر
ای زندگانیت همه با دردسر پدر
ای مایه فلاکت و خون جگر پدر
ای تربیت کننده اولاد خر پدر
ای کرده چاک دامن ناموس مادرم
هر شب گرفته تنگ برش در برابرم
پنداشتی که مرده و گر زنده ام خرم
مردم ز شرم اینکه چه سان سر برآورم
ای من شده شهید ره کیر خر پدر
ای ز آدم بهشت فرو شد ترا نسب
عمری فکنده ای تو مرا در غم و تعب
ای برخلاف علم و ادب همچو بولهب
گشتم ز دست جهل تو حمالة الحطب
در زیر بار زندگیم همچو خر پدر
شاگرد خانه پادو بازار کردیم
پا بست زن اسیر طلبکار کردیم
بی علم و بی سواد و خر و خوار کردیم
جز خانه خود از همه جا بی خبر پدر
نفرین به خانواده و خوان تو نان تو
جانم به لب رسید پدر جان به جان تو
آتش به خانمان تو و آشیان تو
رفتم به کشوری که نیابم نشان تو
آیم دمی که از تو نبینم اثر پدر

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
رفت شخصی تا که بتراشد سرش
در بر دلاک از خود خر ترش
لنگ بر زیر زنخ انداختش
تیغ اندر سنگ رویین آختش
بر سرش پاشید آب از قمقمه
او نشسته همچو سلطان جمجمه
پس به    خویش مالید آینه
گفت خوش بین باش به زین جای نه
تیغ را مالید بر قیشی که بود
پیش چشمش در رکوع و در سجود
تیغ خود را کرد تیز آن دل دو نیم
گفت بسم الله الرحمن الرحیم
آن سر بی صاحب بدبخت را
یا سر چون سنگ خارا سخت را
کرد زیر دست و مالیدن گرفت
بعد از یک سو تراشیدن گرفت
اولین بارش چنان ضربی به سر
زد کز آن ضربت دلش را شد خبر
گفت آخ استاد ببریدی سرم
گفت راحت باش تا من سرورم
پنبه می چسبانمش تا خون ریش
از سر خونین نریزد روی ریش 
پنبه می چسباند یک لختی اگر
بر سر لختش زدی ضرب دگر
باز فریاد از دل پر خون کشید
تا بجنبد چند جا را هم برید
هی بریدی آن و هی از جیب خویش
پنبه می چسباند بر آن زخم ریش
پوست از آن سر همه تاراج کرد
صفحه سر دکه حلاج کرد
تا رسید آنجا که سرتاسر سرش
قوزه زاری شد سربار آورش
گفت سر این سر از بی صاحبی است
ز آن تو پنداری کدو یا طالبی است
تا تو دلاکی یقین دان مرده شوی
جمله سرها را برد بی گفتگوی 
تیغ دادن بر کف دلاک مست
به که افتد شاهی احمد را به دست
آن کند زخمی سر و این سر برد
سر ز سرداران یک کشور برد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
حشمت الملک آن که عنوانش
پیش من اینکه خواندمی خانش
روز از صحبتش به تنگم و شب
عاجز از قل قل قلیانش
مزه حرف بی رویه زدن
شیره کرده است زیر دندانش
گاه خواهد کند سکوت ولیک
چانه خارج بود ز فرمانش
راه طهران الی به کردستان
این چه خواهی ز یزد و کرمانش
غرقه در قلزم کثافت را
کی کند پاک آب بارانش
کاش کالسکه راه آهن بود
که بمردیم در بیابانش

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -