cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
بلبل بوقت صبح بدرگاه کبریا
فریاد عشق زد که منم عاشق خدا
زار و نزار و شیوه تجرید همرهست
در حال من نگر ز سر لطف ربنا
مجروح و خسته ایم بما مرهمی فرست
چون مرهمی رسید صفا در پی صفا
آواره بود دل ز غم عشق در جهان
چون روی تو بدیدلقد سرمن رآ
یاد تو روح ماست جمالت فتوح ماست
ما با تو بوده ایم درین دیر سالها
واقف شوی و غیب نماند بهیچ حال
گر تو علی وقتی از سرلافتا
ای مدعی ز حالت قاسم سخن مپرس
غرقیم در وصال و فناییم در فنا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تا پریشان نکند زلف ترا باد صبا
متصور نشود حالت جمعیت ما
موکشان برد مرا عشق ز مسجد بکنشت
الله اللهچه تفاوت زکجا تا بکجا
هرچه در وصف توگفتند زمه تا ماهی
سخنی بود بنسبت ز سمک تا بسما
راست ناید بقلم گرد و جهان شرح دهند
تا قیامت صفت عشق من و حسن ترا
شاهد جان منی پیش جمالت چون شمع
دارم امشب هوس سوختن از سر تا پا
دوش گفتی که در آیینه رخساره من
بخدا می نگری گفتم آری بخدا
دل قاسم ز سر جان گرامی برخاست
به وفاداری حسن تو زهی حسن وفا

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
جگر پردرد و دل پرخون و جان سرمست و ناپروا
شبم تاریک و مرکب لنگ و در سر مایه سودا
دوای خود نمی دانم درین اندیشه حیرانم
بیا ای ساقی باقی بیار آن باده حمرا
چو شمعم پیش رویت من گرم سر وا کنی از تن
شوم پیش رخت روشن چو شمع استاده پا برجا
اگر هشیار و مستوری ز سر این سخن دوری
میان رهروان کوری ز سر قرب اوادنا
ازین دریای بی پایان اگر گوهر بدست آری
نگه دارش میان جان مگو با هیچ کس عمدا
بیا ای یار روحانیبگو اسمای انسانی
چو میدانم که می دانی طریق علم الاسما
سخن از شرع و سنت گو به هشیاران صورت بین
حدیث از عشق سرمد ران بمجنونان ناپروا
مرا گویی نشانی گو بما از عالم معنی
خبر از بی خبر پرسی نشان از بی نشانی ها
الا ای عشق سلطان وش که اجمالی و تفصیلی
تویی حکمت تویی قدرت تویی زیباتر از زیبا
محمد را بمهمان بر کنار خوان احسان بر
شراب از جام سبحان بر که سبحان الذی اسرا
تو بنما روی میمون را برافشان زلف میگون را
که می یابم ز بوی او نسیم جنت الماوا
اگر از اسم قهاری تجلی میکند باری
ببین گر مرد اقراری نشان طامة الکبرا
ز اول ذات را بشناس پس اوصاف اللهی
که این اوصاف اللهی فذلک باشد از منها
پس آنگه عالم آثار و افعالست پیوسته
زهی حکمت زهی قدرت تعالی ربنا الاعلا
عجب در حسن یکتایی عجب موزون و زیبایی
عجب شاه دلارایی زهی یکتای بی همتا
ز خوشید جمال او بهر وصفی که میگویم
همه ذرات میگویند شهدنا بعد آمنا
بوحدانیت ذاتش گواهی میدهد هر دم
اگر خوشید اگر ذره اگر اعلی اگر دانا
بهر سویی که گردیدم ترا دانستم و دیدم
زهی محسن زهی احسان زهی ماه جهان آرا
جهان مستان عشق تو زهی دستان عشق تو
همه حیران عشق تو اگر والی اگر والا
بباید رفتن و خفتن حدیث عشق بنهفتن
کجا شاید سخن گفتن ز اوصافی که لاتحصا
بپیشت خسرو خاقان شود با خاک ره یکسان
اگر یک گوهر رخشان بدست آری ازین دریا
بیا ای جان خوش سودا ببین نور تجلی را
خطاب مستطابی را بگو لبیک ما اوحا
مگو ارنی  بترس از منع لن  در عالم معنی
که غرق بحر حیرت شد درین وادی دل موسا
دعا خوانان اورادی فراوانند در عالم
ولی سری دگر باشد دعا را با دم علیا
گران جانان لا مردند در ظلمات تاریکی
بسر بردند این ره را سبک روحان باستثنا
ولی بشنو ز من پندیکه بیرون آیی از بندی
گر از معنی خبر داری ممان در لا و در الا
تو در ظلمات تن ماندی از آن خشنود و خوشحالی
اگر دین و دلی داری نگویی سوز ماتم را
عجب وابسته جسمی مسما نیستی اسمی
چو اهل عادت و رسمی چه گویم با تو ای دانا
بصورت آدم و حوا بغایت روشنست اما
بمعنی عقل و نفس کل مدان جز آدم و حوا
اگر هشیار و بیداری ببین در قدرت باری
هزاران آدم وحوا زنا پیدا شده پیدا
الا ای احمد مرسل چراغ مسجد و منبر
تویی سید تویی سرور تویی مقصود از استقصا
شریعت از تو روشن شد طریقت ها مبرهن شد
حقیقت ها معین شد زهی یاسین زهی طاها
تویی مؤمن تویی ایمان تویی سرچشمه حیوان
تویی سلطان جاویدان تویی مقصد تویی اقصا
تو داری مقصد اقصی تو داری قرب اوادنی 
همه دردند و تو صافی همه صافند و تو اصفا
زهر کامل که پیش آید کمالات تو بیش آید
مثال کاملان با تو مثال پشه با عنقا
بیا قاسم چه میگویی چه میپویی چه میجویی
اگر امروز با اویی مگو افسانه فردا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چند پرسی ز کجایی و کجایی و کجا
از نهان خانه تجریدم و از دار فنا
تو جدل میکنی اما چه کنی چون نکنی
گفت در حق تو حق اکثر شی ء جدلا
زاهد ار چشم یقین باز گشاید بیند
ز خدا خوان بخدا دان ز سمک تا بسما
صوفی از شیوه اوراد صفایی دارد
لیک هرگز نرسد در صفت و صفوت ما
کار هرکس بصلاحی و صلوتی موقوف
نظر عاشق دلسوخته بر عین عطا
مجلس بیخبرانست خبر را بگذار
بی خبر شو که همه بی خبرانند اینجا
دفع منکر بخرابات شد و آخر کرد
جبه را در گرو باده زهی مولانا
گر دمی میل کنی جانب این سرمستان
در دمی زنده شوی از دم یحیی الموتا
گفت محبوب که من مثل خودت گردانم
یا اراد الملک الملک بهذا مثلا
هیچ وقتی نکند دوست علی رغم حسود
قاسمی را نفسی یاد مگر احیانا

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
خدا را ای مذکر رحم فرما
ز حد بگذشت سرمای تو بر ما
زهر جا هر که پرسد منزل اوست
همه جا گو همه جا گو گو همه جا
شدم مفتون زلفش تا چه زاید
از ان زلف سیه اللیل حبلا
اگر نوشیده ای خوش باد وقتت
می صافی ز جام حق تعالا
ز جام شوق او مستیم و خوشحال
تتن تن تن تتن تن تن تلالا
ز خود بگسل بدو پیوند کینست
بدین ما تبرا و تولا
چها میگوید آن صوفی خود کام
تعجب مانده ام باری در آنها
نصیبت چون ز جام عاشقان نیست
برو باده مپیما باد پیما
چو قاسم از وجود خویشتن رست
شرابش ناب شد جامش مصفا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
خوش خاطرم که یار مرا گفت مرحبا
همراه مرحباست صفا در پی صفا
صافی شدست شیشه دل از صفای عشق
ای لطف مرحبای ترا جان و دل فدا
زاهد مگو محال که از عشق توبه کن
من درد عشق را چه کنم چون برم دوا
تقلید گفت توبه و تحقیق گفت عشق
مغلوب شد حکایت تقلید غالبا
چون شد یقین که غیر خدا نیست فاعلی
تلقین مارمیت  بگو اذ رمیت  را
جانم ز قصهای مکرر ملول شد
ای جان بیا بماره توحید وانما
دل دولت وصال ترا رایگان نیافت
از بارهای بس که کشیدست بارها
بیرون ز شاهراه موحد سخن مگوی
این بود ابتدا و همینست انتها
چون واردیت نیست مگو قصه از گزاف
بر شاهراه عشق بخوان رمز هل اتا
چندین مگو که خون دل از دیده ریختم
فرزند حال باش و گذر کن ز ما مضا
قاسم سخن مگوی ز هجران جان گداز
در ظل عاشقی شو و بگذر ز ماجرا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
زهی شوق و زهی شوق زهی عشق و تمنا
زهی عشق جهانسوز زهی حسن و تولا
زهی لطف و کرامت زهی خوش قد و قامت
زهی روز قیامت زهی نور تجلا
زهی یار و زهی یار و زهی مونس احرار
زهی معدن اسرار زهی منصب اعلا
زهی نور و زهی نور زهی رایت منصور
زهی آیت مشهور تقدس و تعالا
زهی طالع مسعود زهی حامد و محمود
زهی واجد و موجود زهی حضرت والا
زهی ذات معلا زهی نور مزکی
زهی روی مصفی زهی مولی و مولا
زهی فتنه برانگیز زهی شهد شکرریز
زهی روی دلاویز زهی زلف سمن سا
ز سوز تو کبابیم سر از سوز نتابیم
همه مست خرابیم از آن جام مصفا
گهی فتنه جانی گهی شور جهانی
گهی امن و امانی گهی کان خطرها
گهی قاضی شهری گهی شحنه قهری
گهی چشمه زهری گهی موجی و دریا
تویی کاشف اسرار تویی قاسم انوار
تویی سالک اطوار تویی اسم و مسما

وزن: مفاعیلُ فَعولُنْ مفاعیلُ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - U | U - - | U - - U | U - -
شراب آتشین آمد ز دست ساقی جان ها
بنوش این جام آتش را توکلنا علی المولا
شراب ارغوان درکش مترس از آب و از آتش
به رقص آ یک زمان خوش خوش ببین در جودت صهبا
کمالات خود از خود جو که بحر وحدتی نه جو
تویی ناموس این صهبا تویی قاموس این دریا
تو آن شاه جگر سوزی که سلطانی و فیروزی
کمینه جام تو دریا کمینه پشه ات عنقا
مترس از حیله دشمن قدم در عشق محکم زن
درآ در وادی ایمن که من پیمودم این صحرا
ز من بشنو سخن آسان تو فرصت را غنیمت دان
ز عاشق یاد گیر ای جان مکن امروز را فردا
تو جان جان جانانی ز چشم خلق پنهانی
برون آی از در خانه که بربستند محمل ها
به هرجایی که آن یارست من سرسبز و دلشادم
و کنا حیث ماکانوا و کانوا حیث ما کنا
همیشه قاسم مسکین به تو امید می دارد
تویی حاضر تویی ناظر تویی پنهان تویی پیدا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
طلوع پرتو حسنست در جهان اما
خلاف مذهب و دین چیست معنی اسما
بجان تو که هزاران هزار فرسنگست
ز شهر عالم صورت بملک اوادنا
جهان پرست ازین آفتاب عالمتاب
کجاست طلعت خورشید و چشم نابینا
ز شوق مستی عشق تو کف زنان گویم
تنن تنن تنن تن تلا تلا تللا
خطا ز فعل خدا نیست راه جهل مرو
ز چین ابروی خود اوفتاده ای بخطا
یحبهم  ز خدا آمد ای فقیه مرنج
خلاف مذهب حق نیست عشق بازی ما
بیمن دولت وصل تو قاسمی وارست
ز فکر سایه طوبی و جنت الماوا

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
عقل از عقیله خیزد عشق از جنون و سودا
یا رب چه چاره سازم این درد را مداوا
عقلست در تفکر عشقست در تحیر
این عقل در تدبر این عشق در علالا
عقلست در تکلف عشقست در تالف
عقلست در تمناعشقست در تولا
عقل استناد جویدعاشق معاد جوید
عقل اجتهاد جویدعاشق رفیق اعلا
ای جان جمله جانهاسرمایه عیانها
ای معدن امانهاهم لا توییهم الا
ای عشق بس ودودیاصل زیان و سودی
سرمایه شهودیبحریولی مصفا
زان غمزهای فتانزان شیوهای شیرین
حیران شدیمحیرانشیدا شدیمشیدا
از جام کل حزب  مستند اهل عالم
مستست جان قاسم از جام حق تعالا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
کل من رام تف بوجه سما
رجع التف بوجهه ابدا
چند ازین جهل را پرستیدن
تا بکی پیروی نفس و هوا
گر تو مردی بگو که چندین چیست
نفی مستان حق علی العمیا
پادشاهان عرصه ملکوت
شاهبازان قرب اوادنا
در بحر محیط کن فیکون
جان مقصود و مقصد اقصا
رهبران خرد براه نجات
سالکان طریق صدق و صفا
باده نوشان جام لم یزلی 
ماهرویان احسن الحسنا
حد ما نیست وصف این شاهان
ربنا عافنا و ارحمنا
حیف باشد که باز نشناسی
جوهر جان ز صخره صما
نشناسد ز جهل زاهد شهر
مهره خر ز لؤلؤی لالا
قاسمی هرچه هست ارادت اوست
سیدی ربنا توکلنا

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
گر صفات خدا کنی بسزا
وصف او گوی ربنا الاعلا
گر تو صدیق اکبری دانی
صفت صدق چیست صدقنا
جز ازو نیست در سرای وجود
از خدا خواه دیده بینا
کس ز مجنون سؤال قرآن کرد
گفت اسری بعبده لیلا
عقل چندان که چاره ساز یکرد
از سر ما نرفت این سودا
دل ببردی و رو نهان کردی
با که گوییم این شکایتها
قاسمی در خیال مغرورست
کو نداند صباح را ز مسا

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
گر عشق نباشد نرسد قطره بدریا
از عشق بد این وحدت شمعون و مسیحا
با عشق درآمیز و ز اغیار بپرهیز
چون فرد شوی عشق شود عین مسما
هرکس که شود عاشق هرچیز همانست
زانجا که بیاید برود باز بدانجا
ذرات جهان جمله برین قول گواهند
باکل بود ای خواجه رجوع همه اجزا
بگذر ز همه چیز که آنجمله حجابست
حقا که مقید نشود خاطر دانا
اسرار جهان را همگی عشق بیان کرد
از قاسم انوار شد این عشق هویدا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
گریبان می درم هردم که دامان درمکش از ما
که ما مشتاق دیداریم و رند و عاشق و شیدا
به چشم مست میگونت بگو ای ترک یغمایی
که آخر چیست مقصودت ز چندین غارت دل ها
ازان خورشید رخسارت سواد زلف یک سو کن
که مشتاقان به روز آیند از تاریکی شب ها
چنان در عشق یک رویم که گر تیغم رود بر سر
به روز امتحان باشم چو شمع استاده پابرجا
ز سر تا پا همه جانم که غرق عشق جانانم
همه عشقست ارکانم ز سر تا پا ز سر تا پا
ز زلف دل پریشانست گفتم گفت عاشق را
شراب لعل می باید علاج علت سودا
ز قاسم عشق می بارد ز واعظ زهد و رعنایی
که بعدالمشرقین آمد میان شیخ و مولانا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نون گفت  و قلم  گفت تقدس و تعالا
اجمال ز تفصیل مبرهن شد و پیدا
تفصیل چه باشد گذر قطره بهامون
اجمال چه باشد صفت قطره بدریا
با قطره خطابی که ز تفصیل برون شو
با بحر عتابی که ز اجمال برون آ
با ابر خطابیست که بر اوج سما شو
با قطره باران که بر این اوج مکن جا
با باده خطاب اسکر و با جام ادر بود
با خم و صراحی سخن از عشق و تولا
با بحر دم از قطره زدن راه رشادست
با جام و صراحی سخن از مولی و مولا
رو دیده دل باز گشا تا که ببینی
دل بیت حرام آمد و جان مقصد اقصا
از جام می عشق تو جان مست و خرابست
احسنت و زهی جام و زهی جودت صهبا
قاسم بشب و روز همه حیرت و عشقست
زان روی دل افروز و زان زلف سمن سا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
هرچه آن می رود از حد سمک تا بسما
فاعلش را نتوان گفت که چونست و چرا
نوبت هجر مطول شد و ز اندازه گذشت
گر درین حال بماند دل من واویلا
من ازین آتش سوزنده که در سر دارم
همچو شمعم همگی محو کند سر تا پا
آخر ای یار دل افروز چه بودست و چه شد
نظری کن بسوی بنده خود احیانا
نظر تست که گویند حیات طیب
نفس تست که گویند که یحیی الموتا
تا بکی تیر ملامت رسد از هر سویی
تیر پیداست ولی شست و کمان ناپیدا
قاسمی را چه غم از سرزنش دشمن و دوست
عشقبازی ز ازل گشت نصیب دل ما

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ساقی ز کرم پر کن این جام مصفا را
آن روح مقدس را آن جان معلا را
روزی که دهی جامی از بهر سرانجامی
یک جرعه تصدق کن آن واعظ رعنا را
خواهی که برقص آید ذرات جهان از تو
در رقص برافشانی آن زلف چلیپا را
ناصح برو و بنشین افسانه مخوان چندین
از سر نتوان بردن این علت سودا را
گفتی که ز خود گم شو تا راه بخود یابی
تفسیر نمی دانم این رمز و معما را
هربار که من مردم صد جان دگر بردم
احصا نتوان کردن اعجاز مسیحا را
قاسم نشود عاشق هرگز به هوای خود
لیکن چه توان گفتن آن مالک دل ها را

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
نمی دانم چه افتادست قسمت از قدر ما را
کزین درگاه می رانند دایم دربدر ما را
ازین معنی چه دلشادم قرین دولت افتادم
ازین معنی که شد همراه ماهی در سفر ما را
برو ناصح مده پندم که با کس نیست پیوندم
که جز پیر مغان نبود درین ره راهبر ما را
برو زاهد مگو با ما حدیث توبه و تقوی
که اندر گوش جان ناید حدیث مختصر ما را
بچشم وحدت مطلق ندیدم روی جانان را
درین حالت نمیآید دو عالم در نظر ما را
ز بیم هجر می نالد جرس ها در بیابان ها
ز فریاد جرس معلوم گشتست اینقدر ما را
دل قاسم پریشان شد که یار از دیده پنهان شد
درین فرقت رسد هر روز داغی بر جگر ما را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
هر صبح دم پیغام خود گویم به زاری باد را
تا عرض حال دل کند آن سرو حوری زاد را
پیش درش افتاده ام بر خاک ره چون بندگان
زین باب دیدم در شرف اسباب پیش افتاد را
گر رفت اشکم در زمین از تربیت های غمش
آخر رسانید این دلم تا آسمان فریاد را
خواهم که بر بنیاد دل بنیاد صبری افکنم
عشقش به هم برمی زند دیوار این بنیاد را
تا ذکر آن لب ورد من شد در میان هر سخن
شیرین و خوب و مختصر می خوانم این اوراد را
دم زد ز آل لعل او چشمم به اثبات نسب
آرد گواه اندر نظر این اشک مردم زاد را
از چشم مستش قاسمی دارد دلی در موج خون
رحمی نشد بر صید خود آن دل سیه صیاد را

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
ساقی بیار باده و بنواز عود را
یک دم بلند کن نغمات سرود را
جامی بتشنگان حیات ابد رسان
هی بر زنید زاهد خشک حسود را
شیطان حسود و دشمن و رحمان امین جان
از بهر آن حسود مرنجان ودود را
چنگست راکعی و کمانچه است ساجدی
بهر که میکنند رکوع و سجود را
بر وحدت خدا همه ذرات شاهدند
هجران نصیب منکر کور کبود را
در مصطفی گریز که دریای رحمتست
بگذار باد سبلت عاد و ثمود را
هر گه سرود عشق تو گویند عاشقان
قاسم روان کند ز دو دیده دورود را

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
مست از شراب عشق کن این عقل دوراندیش را
از تو گدایی میکند خیری بده درویش را
ای نور ایمان روی تو وی جمله احسان خوی تو
ای کعبه جان کوی تو خیری بده درویش را
دست و دلی دارم تهی و ز نار غم خواهم بهی
درویشم و شی ء اللهی خیری بده درویش را
ای جمله جانها ریش توافتاده سرها پیش او
ای جان ما درویش تو خیری بده درویش را
ای هر دو عالم جود توای نفس ما خشنود تو
ای بود ما از بود تو خیری بده درویش را
ای شاهد فرد احدای مالک ملک ابد
امید می دارد خرد خیری بده درویش را
دل با تو دارد حالتی خواهد ز وصلت شربتی
بر جان او نه منتی خیری بده درویش را
غایت ندارد آن کرمقاسم گدا شد لاجرم
ای پادشاه محتشم خیری بده درویش را

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
دمادم می دهد ساقی لبالب ساغر جان را
مگر یک دم برقص آرد سبک روحان عرفان را
مرا سامان هشیاری نخواهد بود حمدالله
که مست باده وحدت نه سر داند نه سامان را
رقیب ما مسلمانان شد به نو اما نمی داند
بدین باور نمی دارند قول نامسلمان را
اگر خواهی براندازی ز عالم شیوه تقوی
به رقص آ و برافشان طره زلف پریشان را
چه محرومی و مهجوری که از راه یقین دوری
ز روباهی نمی دانی کمال شیرمردان را
خوشست این باغ و این بستان خوشست این گنبد رخشان
خوشست این تن خوشست این جان چه گویم جان جانان را
بیار ای ساقی مهوش بیار آن جام پرآتش
ز رویت شعشانی کن سجنجل های ایمان را
درآ در وادی ایمن مترس از حیله دشمن
ز فرعونان چه غم باشد دل موسی عمران را
از آن مشهور شد شیطان به لعنت های جاویدان
که خالی دید از مردان حق میدان سلطان را
نه خاقان بینی و قیصر نه فغفور و نه اسکندر
به غربال ار ببیزی خاک ایران را و توران را
مگو نقل متین دارم مگو عقل امین دارم
یقین دان مردم دانا نباشد سخره شیطان را
تو ترسا شو اگر خواهی که نفست رو بدین دارد
مگر نشنیده ای هرگز حدیث پیر صنعان را
مگو من از مرید خاص آن سلطان بسطانم
چو طیفوزی نمی یابی طلب کن شاه خرقان را
همه ارواح مکتوبند از آن عالم بدین عالم
تو مکتوب خداوندی طلب کن سر عنوان را
ز قاسم بشنو ای مقبل برآور پای خود از گل
درین وادی مکن منزل ببین این موج و طوفان را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ساقی به من آور قدح پیر مغان را
تا تازه کند جودت او جوهر جان را
یک جام به من بخش از آن خم قدیمی
زان می که کند مست زمین را و زمان را
زان باده که در نشیه او آب حیاتست
زان باده که او جلوه دهد عین عیان را
زان باده که تا با نشد ازو طلعت خورشید
زان باده که سرمست کند پیر و جوان را
قومی که ازین باده چشیدند درین حال
گفتند به مستی همه اسرار نهان را
ما را سخن از یار قدیمست درین راه
زین بیش مگویید حدیث حدثان را
قاسم همه یارست به جز یار دگر نیست
روشن بود این نکته حریف همه دان را

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
وقت آن شد که می ناب دهی مستان را
خاصه من بیدل شوریده سرگردان را
قدحی چند روان کن که جگرها تشنه است
تا ز خود دور کنم این سر و این سامان را
شیشه خالی و حریفان همه مخمورانند
مگر از ساقی جان واطلبم تاوان را
در میخانه ببستند بده جامی چند
تا به هم درشکنم این در و این دربان را
کل یوم هو فی شان صفت سلطانیست
گر شوی واقف اسرار بدانی شان را
جان من کشته آن غمزه مستانه تست
چه محل باشد در حضرت جان جانان را
قاسمی زاهد ما در دو گناه افتادست
می ننوشید و بسی طعنه زند مستان را

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بسوخت آتش عشق تو زهد و تقوی را
بباد داد ورقهای درس و فتوی را
ز عاصفات خدا بحر قهر موجی زد
نهنگ عشق فرو برد طور موسی را
غرامتست نظر بر مهوسی که ندید
میان جلوه صورت جمال معنی را
بغیر دیده مجنون کسی نیاورد تاب
اشعه لمعات جمال لیلی را
نسیمی از سر زلفت وزید در عالم
هوای خلد برین داد داردنیی را
سواد زلف ز رخسار بر فشان و بگو
بماهتاب چه حاجت شب تجلی را
بلای عشق بدعوی قدم کمان کردست
که داشتم بهمه عمر این تمنی را
اگر چه زار و نزارم ولی بدولت عشق
کسی چو من نکشید این کمان دعوی را
به پیش قاسمی از زهد رندی اولی تر
به کاهلی نتوان کرد ترک اولی را

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
هزار بار نمک ریخت بر جراحت ما
بشیوهای ملاحت زهی ملاحت ما
ز دست جور جهان دل خلاص گشت تمام
ز سعیها که غمش کرد در حمایت ما
هزار تیغ جفا از تو بر جگر خوردیم
خلل پذیر نشد ذره ای ارادت ما
بیا که با تو چو آب حیات شیرینست
هزار تیغ ستم گر شود حوالت ما
اگر سؤال کند آفت دل و دین کیست
بچشم مست تو باشد همه اشارت ما
تویی که شاهد جانی باول و آخر
همین بود نفس آخرین شهادت ما
چو سر حسن تو شد کشف جان قاسم گفت
که فاش شد به جهان قصه ارادت ما

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
باده می ریزند صافی دم بدم در جام ما
تا چه خواهد شد ز جام یار ما انجام ما
ما همه مستیم از آن دولت که بنمودی جمال
همچو دولت ناگهان مست آمدی بر بام ما
چون سر از خاک لحد در حشر بردارم ز خواب
مست و حیران تو باشد جان درد آشام ما
لب بلب ما مست آن احسان جاویدان شدیم
ساقی از جام لبالب می دهد انعام ما
عقل ما در راه او سرگشته و حیران بماند
در حقیقت عشق باشد هادی اسلام ما
ما نشان و نام خود در راه او در باختیم
بعد ازین تا خود که گوید از نشان و نام ما
جان قاسم عرق منت گشت از سر تا بپا
کز کرامت آب رحمت ریخت او در جام ما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
از حد گذشت قصه درد نهان ما
ترسم که ناله فاش کند راز جان ما
جایی رسید ناله که از آسمان گذشت
با او بهیچ جا نرسید این فغان ما
ما گم شدیم در طلب حی لایموت
از سالکان ره ندهد کس نشان ما
نادیده کرد هر نفس از لطف عیب پوش
چندین جفا که دید ز ما دلستان ما
نی همدمی خوشست که تا روز رستخیز
با دوستان حدیث کند داستان ما
در آتش تو منتظر آب رحمتیم
ساقی بیار جام می ارغوان ما
بیحکمتی غریب وحدیثی عجیب نیست
شادی یک زمان و غم جاودان ما
همت نگر که از عالم فراغتند
دردی کشان کوچه دیر مغان ما
بسیار فکر کرد و ندانست شمه ای
در لطف آن دهان خرد خرده دان ما
گفتم که قاسمی چه کسست ای مراد جان
گفتا که رند زنده دل کس مدان ما

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای چشم تو در شوخی سرفتنه دوران ها
خط خوش و رخسارت رشک گل و ریحان ها
از نرگس مخمورت وز زلف پریشانت
سرمست صفا دل ها آغشته غم جان ها
گفتم که نکو دانم وصف دهنت گفتا
در قصه جان ماندی با دعوی عرفان ها
در مسجد و میخانه هرجا که روم بینم
از درد تو زاری ها وز شوق تو افغان ها
گفتی همه تیر خود بر جان تو اندازم
ای عهدشکن باری کو آن همه پیمان ها
از غایت مشتاقی باشد دل و جانم را
با جور تو راحت ها با درد تو درمان ها
شوق تو ز جان من گر می طلبی شاید
چون گنج طلب کردن رسمست رویران ها
گفتی دل قاسم را از جور بسوزانم
دل غرق خجالت شد از کثرت احسان ها

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
بیادت زنده ام اینست مشرب
مدامت بنده ام اینست مذهب
جمال جان فزایت را بشادی
همه امید می داریم یا رب
چو پیدا گشت اسرار اناالحق 
ز غیر او تهی کن قلب و قالب
اگر تو سالک راهی بتحقیق
شب اندر روز گم شد روز در شب
لبم خشکست و جانم تشنه دایم
بیارای ساقی آن جام لبالب
بقول کن  مرا در شور آور
جهان شیرین شد از آنچاه غبغب
مرا از خواب خوش بیدار گرداند
بعکس روی خود آن ماه نخشب
جمال جانفزا بنمای از دور
روان قاسمی را کن مقرب

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
لب عالم منمچه لبلب لب
منکر این سخن مباش فتب 
عقل و جانم ربود و حیران ساخت
این بود شاق عشق ونشایه حب
گر به جایی رسیده ایای دل
سخن از ماه گو چه جای شهب
گر ترا آه آتشین باشد
در دمی حاصلست رفع حجب
ذات او در احاطه ای چون نیست
در گذر از نشان مگو ز نصب
چون یقین شد که از یقین دوری
در طریق یقین درآ فاطلب 
قاسمی وارهان به دولت عشق
یوسف جان ازین غیابه جب

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
اسمعوا منی یا اولی الالباب 
همه لبند و دوست لب لباب
همه در وقت آشکار و نهان
این حکایت کنند چنگ و رباب
هرچه بشنید در میان آرد
بهمان وصف عود در مضراب
جز تو کس نیست از ظهور و بطون
بهمین شد تمام فصل خطاب
ما بمحبوب راز می گوییم
اغلق الباب ایهاالبواب 
سخنی می رود ز شوق درون
این سخن را بذوق جان دریاب
سخن از روی و زلف او گویم
قصه روشن و شب مهتاب
هر زمانی ندا رسد از غیب
دل مبندید در رباط خراب
قاسمی روی بر زمین دارد
رو ازین خسته فقیر متاب

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ای از جمال روی تو تابنده آفتاب
وز آفتاب روی تو خورشید در حجاب
اندر میان پرده عزت نشسته ای
در آرزوی روی تو مردند شیخ و شاب
تا در هوای عشق تو رقصان چو گرد شد
مرغ دلم رمید ز سودای خاک و آب
تو آفتاب حسنی و ما سایه توایم
ای آفتاب حسن ازین سایه رو متاب
فریاد دور باش برآمد ز هر طرف
جان از در تو دور نگردد بهیچ باب
گویی که عاشقان نرسیدند در وصال
چون از تو شد حجاب چه گوییم در عتاب
ما قبله جمال تو جوییم جاودان
چون الصلوة  یار خطابیست مستطاب
گویند منکری سوی دوزخ روانه شد
گفتند عاشقان که ذهاب بلا ایاب 
ما بنده توایم چه بیم از امید و بیم
ما عاشق توایم اگر عفو اگر عقاب
عالم چو قشر آمد و عاشق لباب اوست
گر عاشق لبیبی واقف شو از لباب
تیره است وقت ما که ندیدیم باده ای
قاسم زخم یار طلب کن شراب ناب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای رخ زیبای تو رشک مه و آفتاب
روی تو و جام می عکس گل اندر شراب
جمله جهان انتظار در طلب یار غار
تا که ببیند بخواب روی ترا بی حجاب
در حجب عزتی در تتق وحدتی
چون همگی حیرتی مست تو شد شیخ و شاب
تو ز من از باده پرس وز می آماده پرس
آمد ایام وصل رفت زمان حجاب
قصه جانانه پرس وز می و می خانه پرس
از دل دیوانه پرس گنج بود در خراب
ساقی ما باده ده باده آماده ده
برد دلم راز من ناله چنگ و رباب
قاسم دیوانه شد چونکه بدید و شنید
روی تو چون جام می بوی تو چون مشک ناب

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -