cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
مرا کجا سر زلفت به زیر چنگ آید
که خاک پای ترا از سپهر ننگ آید
بکن ز جور و جفا هر چه ممکنست امروز
که هر چه صورت زیبا کند بینگ آید
به زور بازوی مردی برون نشاید برد
بر آستان تو دستی که زیر سنگ آید
اگر چه شد ز روانی چو آب گفته ما
ز وصف قد تو چون بگذریم تنگ آید
چو میل سوی تو کردم به دوستی دل گفت
مکن که جامه این کار بر تو ننگ آید
ز رنگ ناخنت ای ماه چهرهمی نالم
به ناله ای که چنان نالها ز چنگ آید
به صبغ مهر تو چون اوحدی دگر باره
در افکنیم شبی خرقه تا چه رنگ آید

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
سحر گه چون نسیم زلف آن دلدار می آید
درخت شوقم از برگش به برگ و بار می آید
ز توفان خفتگان کوچه را آگاه دار امشب
که سیل گریه این دیده بیدار می آید
حروف نامه ام بی نقطه آن بهتر که از چشمم
بسست این قطره های خون که بر طومار می آید
نمی آید ز من کاری درین اندوه و سهلست این
گر آن دلدار شهر آشوب من در کار می آید
نگارینا به خاک آستانت فخرها دارم
نمیدانم چرا از من چنینت عار می آید
اگر بیچاره ای نزد تو می آید مکن عیبش
کمندش چون تو در خود میکشی ناچار می آید
مپرس از اوحدی حال نماز و صوم و قرایی
که مسکین این زمان از خانه خمار می آید

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
دیریست که یار ما نمی آید
پیغام به کار ما نمی آید
هر کس به تفرجی و صحرایی
خود بوی بهار ما نمی آید
ما را به دیار او نباشد ره
او خود به دیار ما نمی آید
کمتر ز سگیم در شمار او
زیرا به شمار ما نمی آید
ای دل بتو پیش ازین همی گفتم
کین عشق به کار ما نمی آید
دولت همه جا برفت و باز آمد
هرگز بگذار ما نمی آید
یک دم نرود که یاد او صد پی
اندر دل زار ما نمی آید
آن دام که ما نهاده ایم ای دل
در چشم شکار ما نمی آید
ای اوحدی از خوشی کناری کن
کان بت به کنار ما نمی آید

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - - -
دلی که در سر زلف شما همی آید
به پای خویش به دام بلا همی آید
بر آستان تو موقوفم ای سعادت آن
کز آستان تو اندر سرا همی آید
نشانه جز دل ما نیست تیر چشم ترا
اگر صواب رود ور خطا همی آید
اگر بر تو به پا آمدم مرنج که زود
به سر برون رود آن کو به پا همی آید
به دست حیلت و افسون سپر نشاید ساخت
بر آن رمیده که تیر قضا همی آید
دلم شکایت بیگانگان چگونه کند
چو بر من این همه از آشنا همی آید
هم آتشیست که در جان اوحدی زده ای
و گرنه این همه دود از کجا همی آید

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دل می برد امشب ز من آن ماه بگیرید
دزدست و شب تیره برو راه بگیرید
اندر پی او آه منست آتش سوزان
گر شمع فرو میرد ازین آه بگیرید
گردن نکند نرم به فریاد و به زاری
او را ز چپ و راست با کراه بگیرید
ناگه دل من برد چو آگه شدم او را
آگاه کنید از من و ناگاه بگیرید
این قصه درازست مگویید چه کرد او
گویید دلی گم شد و کوتاه بگیرید
گر زلف چو شستش به کف افتد ز رخ و لب
یک بوسه و ده بوسه نه پنجاه بگیرید
تا زنده ام او را برسانید به من باز
چون مرده شوم خواه بشد خواه بگیرید
زندان دل ما همه چاه زنخ اوست
دلهای گریزنده در آن چاه بگیرید
او گر ندهد داد دل اوحدی امشب
فردا به در آیید و در شاه بگیرید

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
باز پیوند که دوری به نهایت برسید
چاره درد دلم کن که به غایت برسید
هیچ بر من نکنی چشم عنایت از خشم
تا دگر بار به گوشت چه حکایت برسید
رحمتی کن که ز هجران تو حال دل من
قصه ای شد که به هر شهر و ولایت برسید
جان همی دادم اگر زانکه خیال تو نه زود
یاد می داد دل من که عنایت برسید
خط سبز تو مرا در خطر انداخته بود
بوی آن زلف سیاهم به حمایت برسید
خبرت نیست که در عشق تو از دشمن و دوست
بر من خسته چه بیداد و جنایت برسید
اوحدی راز دل خویش بپوشید ولی
همه آفاق حدیثش به روایت برسید

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ناله بلبل شوریده به جایی برسید
گل به باغ آمد و دردش به دوایی برسید
عمر بلبل چو وفا کرد به دوری بنمرد
تا ز پیوستن گل بوی وفایی برسید
گل چه پیراهن زر دوخته بر داد بباد
کز میان غنچه مسکین به قبایی برسید
هر که بر بوی گل و ناله بلبل سحری
در چمن رفت به برگی و نوایی برسید
طالب گل ز چمن پای مکن گو کوتاه
که به دستش ز سر خار جفایی برسید
پی همراهی این قافله بودم عمری
تا به گوش دلم آواز درایی برسید
قصه مور پریشان به سلیمان گفتند
اثر نعمت سلطان به گدایی برسید
آفتابی ز سر منظره بنمود جمال
ذره ای در هوس او به هوایی برسید
اوحدی دست به وصلش نرسانید آسان
درد سر برد و به خاک کف پایی برسید

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
من کشته عشقمخبرم هیچ مپرسید
گم شد اثر مناثرم هیچ مپرسید
گفتند که چونی نتوانم که بگویم
این بود که گفتم دگرم هیچ مپرسید
فردا سر خود می کنم اندر سر و کارش
امروز که با درد سرم هیچ مپرسید
وقتی که نبینم رخش احوال توان گفت
این دم که درو می نگرم هیچ مپرسید
بی عارضش این قصه روزست که دیدید
از گریه شام و سحرم هیچ مپرسید
خون جگرم بر رخ و پرسیدن احوال
دیدید که خونین جگرم هیچ مپرسید
از دوست به جز یک نظرم چون غرضی نیست
زان دوست به جز یک نظرم هیچ مپرسید
از دست شما جامه دو صد بار دریدم
خواهید که بازش بدرم هیچ مپرسید
با اوحدی این دیده تر بیش ندیدیم
بالله  که ازین بیشترم هیچ مپرسید

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دوشم فغان و ناله به هفت آسمان رسید
دو دم به دل برآمد و آتش به جان رسید
بر تن شنیده ای چه رسید از فراق جان
از درد دوری تو دلم را همان رسید
هرگز جفا نبرده و دوری ندیده ام
بر من جفا و جور تو نامهربان رسید
انصاف من بده که کجا گویم این سخن
کز یار برگزیده به یاران زیان رسید
دوشم رقیب بر سر کوی تو دید و گفت
باز این ستم رسیده فریادخوان رسید
ما را مگر به پیش تولطف تو آورد
ورنه به سعی ما به کجا می توان رسید
حال من و تو فاش چنان شد که سالها
زین دوستی بهر طرفی داستان رسید
یک روز بشنوی که تن اوحدی ز غم
خاک در تو گشت و بدان آستان رسید
من بلبلم ز درد بنالم علی الخصوص
فصلی که گل شکفته شد و ارغوان رسید

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای مردم کور این چه بهارست ببینید
گلبن نه و گلهاش ببارست ببینید
فردا همه یک رنگ شود طالب و مطلوب
امروز یکی را که هزارست ببینید
آن ماه که دل می برد از ما رخ و زلفش
بر منظره لیل و نهارست ببینید
ماییم به بار آمده در گلشن هستی
یا اوست که بر صفه بارست ببینید
بر گرد زمین این چه سپاهست بجویید
در گرد زمان آن چه سوارست ببینید
ما میوه شیرین درخت دو جهانیم
باز این چه درخت و چه بهارست ببینید
بس نسخه گرفتند ز هر شیوه و هر شکل
این نسخه که از صورت یارست ببینید
درجیست برو غیب نگارنده طلسمات
این خود چه طلسم و چه نگارست ببینید
این طرز که از کارگه کون در آمد
هم اول و هم آخر کارست ببینید
بر دامن هستی شما هست غباری
هستی چه بود وین چه غبارست ببینید
بعد از شب تار آمدن روز توان دید
این روز که اندر شب تارست ببینید
گر چشم خدایی بگشایید هم این جا
هم محشر و هم روز شمارست ببینید
شرح سخن اوحدی آسان نتوان گفت
شعرش بهلید این چه شعارست ببینید

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
هر که از برگ و از نوا گوید
مشنو کز زبان ما گوید
بنده خانه زاد باید جست
کو ترا سر این سرا گوید
آنکه از کوی آشنایی نیست
کی سخن های آشنا گوید
چو مقامیست هر کسی را خاص
از مقامی که هست وا گوید
دم ز چرخ فلک زند خورشید
ذره از خاک و از هوا گوید
مرد را در سلوک مرقاتیست
راز بر حسب ارتقا گوید
آنچه در خرقه گفته بود آن پیر
طفل باشد که در قبا گوید
سخن از نیک می رود بنیوش
به چه پرسی که از کجا گوید
چه غم از جبرییل دارد دل
که ز پیغمبر و خدا گوید
تا تو باشی و او به وقت سخن
تو جدا گویی او جدا گوید
این دویی از میان چو برخیزد
همه او گوید و سزا گوید
اوحدی پیش او چه داند گفت
رخ او را هم او ثنا گوید

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
به حسن عارض چون ماه و زیب چهره چون خور
ببردی از بر من دل بخوردی از دل من بر
ز رشک طلعت خوبت بریزد اختر گردون
ز اشک چشمه چشمم بمیرد آتش اختر
به صید عاشق بیدل گشاده زلف تو چنگل
به صید بیدل مسکین کشیده چشم تو خنجر
شکنج سنبل پست تو گنج صورت و معنی
فریب نرگس مست تو زیب جامه و زیور
ز جام حقه لعلت گشوده چشمه حیوان
ز دام حلقه زلفت دمیده نکهت عنبر
نهاده نرگس شنگت تراز کسوت شوخی
گشاده پسته تنگت کساد کیسه شکر
ز رنگ پنجه نازک نموده دست تو گل رخ
بر آب چهره رنگین نهاده حسن تو دلبر
بیاض ساعد سیمین به خون این دل خسته
سواد طره مشکین به قتل این تن لاغر
به عیب من مکن آهنگ و جیب و دامن من بین
چو روی اوحدی از غم به خون دیده و دل تر

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
وقت گلست ای غلام روز می است ای پسر
شیشه بیار و قدح پسته بریز و شکر
جامه زهدی که بود بر تن ما تنگ شد
باده صافی بیار جامه صوفی ببر
ای صنم چنگ ساز تن چه زنی رود زن
ای بت عاشق نواز غم چه خوری باده خور
می که تو داری به کف روزی و مقسوم تست
تا نخوری قسم خود وعده نیاید به سر
چون به یقین خوردنیست روزی خود را تو نیز
دیر چه پایی بنوش تا برسی زودتر
ای که میان بسته ای باز به خون ریز ما
چند ز مسکین کشی کار نداری دگر
بار تو من برده ام بر دگری می خورد
رنج زیادت ببین کار سعادت نگر
روز و شبم بردرت دیده به امید تو
از در وصلی درآی تا ندوم دربدر
در دل من سوز عشق شعله زن آمد و لیک
زانچه مرا در دلست هیچ نداری خبر
باده بیاور که هیچ توبه نخواهند کرد
مدعی از وعظ خشک اوحدی از شعر تر

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
بگشای ز رخ نقاب دیدار
تا نگذرد از درت خریدار
این پرده که بر درست بردر
وین سایه که بر سرست بردار
گفتی بنشین که من بیایم
بنشینم و نیستی تو آن یار
کز یاری من نیایدت ننگ
وز صحبت من نباشدت عار
زین قاعده و خلاف بگذر
و آن داعیه در غلاف بگذار
تا کی باشیم پست بر در
وز هجر تو کرده رخ به دیوار
هر کس به حساب تار و پودست
ما با سخن تو در شب تار
پنداشتمت که مهربانی
و آن نیز خیال بود و پندار
سر در سر کار عشق کردیم
و اگه نشدی زهی سر و کار
هر لحظه مکن بکشتنم زور
هر روز مکن بهشتنم زار
یا آن دل برده باز پس ده
یا این تن مرده نیز بگذار
مپسند که از فراق رویت
فریاد برآرم اوحدی وار

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
ما بغیر از یار اول کس نمیگیریم یار
اختیار اولین یارست و کردیم اختیار
هر زمان مهری و پیوندی نباشد سودمند
هر زمان عهدی و پیمانی نیاید سازگار
سر یکی داریم و دریک تن نمیباید دو سر
دل یکی داریم و در یکدل نمی گنجد دو یار
دل چه باشد عشق میباید که باشد بر مزید
سر چه باشد مهر میباید که باشد برقرار
ای نصیحت کن ملامت چند و چند از دست تو
صد گریبان پاره کردم دستم از دامن بدار
گر تو هم در سینه داری غیرتی رشکی ببر
ور تو هم در دیده داری حیرتی اشکم ببار
عاشقم گر عاشقی شوریده بینی در گذر
بیدلم گر بیدلی آشفته بینی در گذار
دامنم را چون تهی دیدی ز گل خاری منه
دلبرم را چون بری دیدی ز من خوارم مدار
اوحدی از یار هر جایی چه نالی بیش ازین
با تو میگفتم که این کارت نمی آید به کار

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
مگذر ای ساربان ز منزل یار
تا دمی در غمش بگریم زار
از برای کدام روز بود
اشک خونین و دیده خونبار
گر قیامت کنیم شاید از آنک
با قیامت فتادمان دیدار
پار با دوست بوده ایم این جا
آه ازین پیش دوست بودن پار
ساقی ار جام باده ای داری
به چنین فرصتی بیا و بیار
مطرب ار مانعی و عذری نیست
نفسی وقت عاشقان خوش دار
غزلی ز اوحدی گرت یادست
بر منش خوان به یاد آن دلدار

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
هر دم برم به گریه پناه از فراق یار
آه از جفای دشمن و آه از فراق یار
نشگفت اگر شکسته شوم در غمش که هست
بارم چو کوه و روی چو کاه از فراق یار
تا آن دو هفته ماه ز من دور شد شدست
روزم چو هفته هفته چو ماه از فراق یار
چون جان به لب رسید و دل از غم خراب شد
تن نیز گو ممان و بکاه از فراق یار
باری به هیچ نوع خلاصم ز رنج نیست
گاه از فلک برنجم و گاه از فراق یار
چشمم چو صبح گشت سپید از جفای چرخ
صبحم چو شام گشت سیاه از فراق یار
هر لحظه آتشی به جگر می رسد مرا
خواه از وصال دشمن و خواه از فراق یار
تا کی نشیند آخر ازین گونه اوحدی
دل در خیال و چشم به راه از فراق یار
ای دل تو روز وصل همین نوحه می کنی
معلوم شد که نیست گناه از فراق یار

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تن به تو دادم دل و جانش مبر
دل برت آمد ز جهانش مبر
از دل من گرچه گرو می بری
اول بازیست روانش مبر
دشمن من بر دهنت سود لب
او چه شناسد به زبانش مبر
گر سرم از پای تو دوری کند
باز به جز موی کشانش مبر
گفت شبی دست بگیرم ترا
زلف تو باز از سر آنش مبر
روی نهان کردی و بردی دلم
گرنه ببازیست نهانش مبر
عقل که شاگرد سر زلف تست
او بگریزد به دکانش مبر
تا کمر زر ندهد دست من
دست بگیر و به میانش مبر
اوحدی ار بنده روی تو نیست
بند کن و جز به سگانش مبر

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
از باده در فصل خزان افتان و خیزان نیک تر
ور یار دلداری دهد خود چون بود زان نیک تر
شد باغ پرینگی دگر هر برگی از رنگی دگر
در زیرش آونگی دگر از لعل و مرجان نیک تر
صرصر غبار انگیخته در شاخسار آویخته
بر ما نثاری ریخته از صد زرافشان نیک تر
شاخ رزاندر گشت رز پوشیده رنگارنگ خز
هر گوشه شادروانی از تخت سلیمان نیک تر
بر شاخساران سور بین و آن سیبها چون نور بین
سیبی به چشم دور بین از روی جانان نیک تر
فصلی چنین می خواه می برکش نوای چنگ ونی
ور گم توانی کرد پی گم کن که پنهان نیک تر
بی اوحدی مستی مکن با نیستان هستی مکن
چندین سبک دستی مکن ای وصلت از جان نیک تر

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
زلف مشکینت چو دامست ای پسر
عارضت ماه تمامست ای پسر
در فروغ روی و چین زلف تو
مایه صد صبح و شامست ای پسر
تا بود بر دیگری وصلت حلال
بر من آسایش حرامست ای پسر
زان دهان تنگ شیرینم بده
بوسه ای گر خود به وامست ای پسر
هر زمان گویی که فردای دگر
سوختم فردا کدامست ای پسر
گر تو صد بارم بسوزی در فراق
تا نسازی کار خامست ای پسر
در غمت گر نشکنم خود را مرنج
آدمی را ننگ و نامست ای پسر
عالمی را بنده خود کرده ای
اوحدی نیزت غلامست ای پسر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
یک شبم دادی به عمری پیش خود بار ای پسر
بعد از آن یادم نکردی یاد می دار ای پسر
نیک بد حالم ز دست هجر حال آشوب تو
لطف کنما را به حال خویش مگذار ای پسر
کشته چشم توام غافل مباش از حال من
گوشمالم بر مده گوشی به من دار ای پسر
ناله من در غم هجر تو شد زیر ای نگار
رحمتی کن کز غم هجر توام زار ای پسر
چون گل وصلی نخواهی هرگزم دادن به دست
خارم از پای دل حیران برون آر ای پسر
گفته ای در کار عشق من بباید باخت جان
خود ندارم در دو گیتی غیر ازین کار ای پسر
گفتمش بوسی بده گفتا که پر بشمار زر
زر ندارم چون شمارم بوسه بشمار ای پسر
دیگران را چون به وصل خویشتن کردی عزیز
اوحدی را همچو خاک ره مکن خوار ای پسر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هیچ نقاشی نیامیزد چنین رنگ ای پسر
از تو باطل شد نگارستان ارژنگ ای پسر
روی سبزارنگت اندر حلقه زلف سیاه
سرخ رویان را ببرد از چهره ها رنگ ای پسر
زخم تیر غمزه آهن شکافت را هدف
سینه ای می باید از فولاد یا سنگ ای پسر
گر چه می دانم که حوران بهشتی چابکند
هم نپندارم که باشند این چنین شنگ ای پسر
هم به چنگت کردمی سازی گرم بودی ولی
بر نمی آید مرا جز ناله از چنگ ای پسر
طاقت جنگت نداریم آشتی کن بعد ازین
آشتی گر می توان کردن مکن جنگ ای پسر
هر سواری زان لب شیرین شکاری می کند
اسب بخت ما دریغ ار نیستی بنگ ای پسر
با جفا دیگر چرا تنگ اندر آوردی عنان
رحم کن بر ما که مسکینیم و دل تنگ ای پسر
هر غمی را چاره ای کردم به فرهنگیولی
با فراقت بر نمی آیم به فرهنگ ای پسر
اوحدی را در غمت ینگی به جز مردن نماند
گر بمانی مدتی دیگر برین ینگ ای پسر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
من که خمارم به مسجدها مده راهم دگر
کاین زمان می ‎خوردم و در حال می خواهم دگر
محنت من جمله از عشقست و رنج از آگهی
باده ای در ده که عقلم هست و آگاهم دگر
رحم بر گمراه و سرگردان نگفتی واجبست
رحمتی بر من که سرگردان و گمراهم دگر
مدتی دربسته بودم دیده از دیدار خواب
صورت او در خیال آمد ز ناگاهم دگر
روی گندم گون او با من نمی دانم چه کرد
این همی دانم که همچون کاه می کاهم دگر
با زنخدانش مرا میلیست می دانم که زود
خواهد افگندن به بازی اندر آن چاهم دگر
هم ببخشیدی دلش بر ناله شبهای من
گر به گوش او رسیدی ناله و آهم دگر
من که بر عشقم بریدستند ناف از کودکی
چون توان از عشق ببریدن به اکراهم دگر
اوحدی امسال اگر آهنگ رفتن می کند
گو سفر می کن که من حیران آن ماهم دگر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دلبر من بر گذشت همچو بهاری دگر
بر رخش از هفت و نه نقش و نگاری دگر
گفتمش ای جان بیا دست به یاری بده
گفت نیارم که هست به ز تو یاری دگر
گفتمش آخر مکن بیش کنار از برم
گفت دلم می کند میل کناری دگر
گفتمش از هجر تو گشت نهارم چو لیل
گفت ازین پیش بود لیل و نهاری دگر
گفتمش از وصل تو آن من خسته کو
گفت که فردا کنم بر تو گذاری دگر
گفتمش امروز کن گر گذری میکنی
گفت که فردا کنم بر تو گذاری دگر
گفتمش از کار تو نیک فرو مانده ام
گفت برو بعد ازین در پی کاری دگر
گفتمش ای بی وفا عهد همین بود و مهر
گفت که می آورند چند قطاری دگر
گفتمش آن دل که من پیش تو دارم بده
گفت به از من ببین مظلمه داری دگر
گفتمش ار دیگری عاشق زارم کند
گفت به دست آورم عاشق زاری دگر
گفتمش ار اوحدی نیست شود در غمت
گفت به از اوحدی هست هزاری دگر

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
نیک میخواهی که از خود دورم اندازی دگر
و آن دل سنگین ز مهر من بپردازی دگر
آتشی در من زدی از هجر و میگویی مسوز
با من مسکین سر گردان نمیسازی دگر
دل ز من بردی و گویی با تو بازی میکنم
راست میپرسی به خون من همی بازی دگر
پرده ای انداختی بر روی و سیلی در گذار
تا مرا در آتش اندوه نگدازی دگر
زان همی ترسم که چون فارغ شوی از قتل من
روی را رنگین کنی و زلف بترازی دگر
بسته ای بر دیگرانم باز و می دانم که چیست
ایمنم کردی که پنهان بر سرم تازی دگر
سختم از حضرت جدا کردی و از درگاه دور
آه اگر بر حال من چشمی بیندازی دگر
مفلس و بیمایه مگذارم چنین گر هیچ وقت
تازه خواهی کرد با من عهد انبازی دگر
اوحدی را خون همی ریزی که دورش میکنی
صوفی کافر نخواهی کشتن ای غازی دگر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
جانا ضمیرت حال ما نیکو نمیداند مگر
یا آن ضرورت نامها خود بر نمیخواند مگر
رفتی و شهری مرد و زن بر خاک راهت منتظر
قلاب چندین دل ترا هم باز گرداند مگر
روز وداع آن اشک خون کز دیدها پالوده شد
گفتم که در وی کاروان رفتار نتواند مگر
چشمت ز بهر دیگران چون کرد یاری سعی کن
کز بهر ما هم گوشه ابرو بجنباند مگر
دشمن که دورت میکند تا من فرومانم به غم
روزی به درد بیدلی او هم فرو ماند مگر
روزی که بیرون آوریم از قید مهرت پای دل
دلهای ما را محنتی دیگر نترساند مگر
دل را خبر کن ز آمدن روزی که آیی تا منت
چون زر بریزم در قدم او جان برافشاند مگر
لعلت چو در باز آمدن بر درد ما واقف شود
دیگر به داغ هجر خود ما را نرنجاند مگر
ای اوحدی گر خاک شد زین غم تنت صبری که او
از گرد ره چون در رسید این گرد بنشاند مگر
از چشم او شد فتنها بیدار و در ایام ما
هم چشم او این فتنه را دیگر بخواباند مگر

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
کاکل کافرانه بین زیور گوش او نگر
و آن مغلی مغول ها بر سر و دوش او نگر
رنگ قمر کجا بری روی چو ماه او ببین
تنگ شکر چه می کنی لعل خموش او نگر
شیوه کنان چو بگذرد بر سر اسب گوی زن
تندی مرکبش ببین گرمی و جوش او نگر
در عجبی ز حیرتم در رخ چون نگار او
حیرت من چه می کنی بردن هوش او نگر
گر به رخش نگه کنم بهر نگاه کردنی
زهر مریز بر دلم چشمه نوش او نگر
مست شبانه بامداد آمد و کرد قتل ما
فتنه روز ما ببین مستی دوش او نگر
ای که به وقت تاختن غارت او ندیده ای
حجره اوحدی ببین خانه فروش او نگر

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
ای دل بیا و در رخ آن حور می نگر
بفگن حجاب ظلمت و در نور می نگر
برخیز و از شراب غمش مست گرد و باز
بنشین در آن دو نرگس مخمور می نگر
یاری که دل ز دیدن او تازه می شود
مستورگو مباش مستور می نگر
بر خوان عشق حاجت دست دراز نیست
کوته نظر مباش و به منشور می نگر
وقتی که انگبین وصالش کنند بخش
خوی مگس مگیر و چو زنبور می نگر
تنگ شکر به سرد مزاجان بمان و تو
از گوشه ای چو مردم محرور می نگر
همچون سگ حریص مکن قصد گردران
قصاب را ببین و به ساطور می نگر
علت حجاب می شود اندر میان خلق
دست از طمع بدار و به فغفور می نگر
نزدیک بار اگر ندهندت مجال قرب
بنشین و همچو اوحدی از دور می نگر

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دل من فتنه شد بر یار دیگر
چه خواهی کردن ای دل بار دیگر
ندیدم در تو چندان کاردانی
که اندر پیش گیری کار دیگر
بهل تا بر سرما پاره گردد
به نام نیک یک دستار دیگر
ازان زاری نه بیزاری همانا
که از نو می نهی بازار دیگر
میانت را نبود آن بند غم بس
که می بندی بدو زنار دیگر
چنان زان رخنها نیکت نیامد
که خواهی جستن از دیوار دیگر
مرا گویی کزین یک برخوری تو
چه برخوردم ز پنج و چار دیگر
چرا دلدار نو می آزمایی
چو دیدی جور آن دلدار دیگر
چو آسانت نشد دشوار بنشین
چه افتادی درین دشوار دیگر
گرین برق آن چنان سوزد که دیدم
که دارد طاقت دیدار دیگر
تو آن افسانه و افسون ندانی
کزین سوراخ گیری مار دیگر
مکن دعوی به عشق شاهدان پر
که موقوفی به این اقرار دیگر
بهل عشقی که کشتست اوحدی را
بسان اوحدی بسیار دیگر

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
تو از دست که می خوردی که خشم آلوده ای دیگر
مگر با دشمنان ما قدح پیموده ای دیگر
ز شادیها چه بنشستی به عزتها چه برجستی
اگر دشمن ندانستی که بی ما بوده ای دیگر
میان دربسته بودی تو که با اغیار بنشینی
میان خویش و اشک ما چرا بگشوده ای دیگر
دلم را سوده ای صدبار و چون از عاشقان خود
کم از من کس نمی بینی چرا فرسوده ای دیگر
مرا چون زان لب شیرین ندادی هیچ حلوایی
نمیدانم که خونم را چرا پیموده ای دیگر
مقابل در حضور خود جفا زین پیش میگفتی
شنیدم زان که در غیبت کرم فرموده ای دیگر
دلم را مینماید رخ که قصد خون من داری
پس از ماهی که روی خود به من بنموده ای دیگر
مرا آسوده پنداری که هستم در فراق تو
زهی از جست و جوی من که چون آسوده ای دیگر
دلت بر اوحدی هرگز نمی سوزد به دلداری
فغان و نالهای او مگر نشنوده ای دیگر

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای ساربان که رنج کشیدی ز راه دور
آمد شتر به منزل لیلی مکن عبور
اینست خارها که ازو چیده ایم گل
وین جای خیمها که درو دیده ایم حور
این لحظه آتشست به جایی که بود آب
و امروز ماتمست به جایی که بود سور
آن شب چه شد که بی رخ لیلی نبود حی
و آن روز کو که موقف دیدار بود طور
خون جگر بریخت دل من به یاد دوست
ای چشم اشکبار چرایی چنین صبور
زین پیش بود نفرتم از دور از زمان
دردم چنان گداخت که هستم ز خود نفور
جز دستبوس دوست نباشد مراد من
روزی که سر ز خاک بر آرم به نفخ صور
ای اوحدی چو روی کنی در نماز تو
بی روی او مکن که نمازیست بی حضور

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
همه عالم پرست ازین منظور
همه آفاق را گرفت این نور
حاصل شهر عاشقان سریست
گرد بر گرد آن هزاران سور
گر چه پر آفتاب گشت این شهر
زان میان نیست جز یکی مشهور
گنج در پیش چشم و ما مفلس
دوست بر دستگاه و ما مهجور
اصل این کل و جز و یک کلمه است
خواه تورات خوان و خواه زبور
هر کس از جانبیش می جویند
مصطفی از حری کلیم از طور
اوحدی رخ درو کن و بگذار
آرزوی بهشت و حور و قصور

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
باد بهار می دمد و من ز یار دور
با غم نشسته دایم و از غمگسار دور
آنرا که در کنار به خون پروریده ایم
خون در کنار دارم و او از کنار دور
کارم ز دست رفت چه معنی که دوستان
یادم نمی کنند بر آن نگار دور
دیدی تو کارمن چو نگار این زمان ببین
رویم به خون نگار وز دستم نگار دور
ای باد صبح اگر بر منظور ما رسی
آن بی نظیر گو نظر از ما مدار دور
صد بار جور کردی و تندی نمود لیک
چندین نگشته ای به جفا هیچ بار دور
ای اوحدی برو تو که عهد وفای دوست
بازم نمی هلد که شوم زین دیار دور

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
شهر بگرفت آن کمان ابرو به بالای چو تیر
خسروان را جای تشویشست ازان اقلیم گیر
بردمش پیش امیری تا بخواهم داد ازو
چون بدید او را ز من آشفته دل تر شد امیر
هر دبیری را که فرمایم نبشتن نامه ای
پیش او جز شرح حال خویش ننویسد دبیر
آن تن همچون خمیر سیم و آن موی دراز
کرد باریکم چو مویی کش برآرند از خمیر
میل عاشق چون کند دلبر چو نپسندد ر قیب
داد مسکین کی دهد سلطان چو نگذارد وزیر
در دل او عاقبت یک روز تاثیری کند
ناله و آهی که هر شب میرسانم تا اثیر
هر که همچون اوحدی خود را نخواهد مبتلا
گو نظر کمتر فکن بر روی یار بی نظیر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -