سر  نامه نام جهاندار پاک
بر ارنده رستنی ها ز خاک
بلندی ده  آسمان بلند
گشاینده دیده هوشمند
جهان آفرین وز جهان بی نیاز
به هنگام بیچارگی چاره ساز
زمین را به مردم برآراست چهر
کمر بست گردش ز گردان سپهر
نیام زمین را به شمشیر آب
برافروخت چون چشمه آفتاب
خداوند بی نسبت بندگی
نه پیری در او نه پراکندگی
یکی کاو  نه ماننده هر یکی ست
همه هستی از ملک او اندکی ست
قوی حجت از هر چه گیری شمار
بری حاجت از هر چه آید به کار
مرا و تو را مایه باید نخست
که تا زو بسازیم چیزی درست
هر آنچ آفرید او  به اسباب نیست
به دریافتن عقل را تاب نیست
خرد دانش آموز تعلیم اوست
دل از داغداران تسلیم اوست
پر از حکمت و حکم او شد جهان
به حکم آشکارا به حکمت نهان
فرشته پران را برین ساده دشت
ازو آمدن  هم بدو بازگشت
دل و دیده را روشنایی ازوست
مرا و ترا پادشایی ازوست
ز فرمان او نیست کس را گزیر
خدای اوست  ما بنده فرمان پذیر
مرا گر کند در جهان تاجدار
عجب نیست از بخشش کردگار
تو نیز ای جهاندار پیروز بخت
نه کز مادر آورده ای تاج و تخت
خدا دادت این چیره دستی که هست
مشو بر خدا دادگان چیره دست
سپاس خدا کن که بر ناسپاس
نگوید ثنا مرد مردم شناس
مبادا به هشیاری و بیهشی
کسی را ز فرمان او فرمشی
مرا گر خدوند یاری دهد
عجب نیست گر شهریاری دهد
توانم که گردن فراز ی کنم
به شمشیر با شیر بازی کنم
به تیغ افسر و گاه خواهم گرفت
بدین اژدها ماه خواهم گرفت
نخواندی ز تاریخ جمشید شاه 
که آن اژدها چون فرو برد ماه
فریدون بدان اژدها باره مرد
هم از قوت اژدهایی چه کرد 
به دارنده آسمان و زمین
کزو مایه دارد همان و همین
خدایی کزو هر که آگاه نیست
خرد را بدان بی خرد راه نیست
به راه نیاکان پیشین ما
که بودند پیغمبر دین ما
به صحف براهیم ایزد شناس
کزان دین کنم پیش یزدان سپاس
که گر دست یابم بر ایرانیان
برم دین زردشت را از میان
نه آتش گذارم نه آتشکده
شود آتش از دستم آتش زده
چنین رسم پاکیزه و راه راست
ره ما و رسم نیاکان ماست
برین مشک خاشاک نتوان فشاند
که بوی خوش مشک پنهان نماند
کسی راست خرما ز نخل بلند
که بر نخل خرما رساند کمند
به بستان گلی راست گردن فراز
که بویی و رنگی دهد دلنواز
ز گوران سرافراز گوری بود
که با فحلی اش دست زوری بود
ز شیران همان شیر خونریز تر
که دندان و چنگش بود تیزتر
دو شیر  گرسنه ست و یک ران گور
کباب آن کسی راست کاو راست زور
دو پیل ند خرطوم درهم کشان
ز بردن یکی برد خواهد نشان
تو مردی و من مرد وقت نبرد
به مردی پدید آید از مرد مرد
من آنگه عنان باز پیچم ز راه
که یا سر نهم یا ستانم کلاه
چه پنداشتی در جهان نیست کس 
جهاندار تنها تو باشی و بس 
به هر زیر برگی شتابنده ای ست
به هر منزلی راه یابنده ای ست
به ماری چو من مهره باز ی مکن
نبرد آر و نیرنگ سازی مکن
ز ملک من اقطاع من می دهی 
برات سهیل از یمن می دهی 
پنیراب دادن نشاید به میش
که یابد درو قطره خون خویش
مزن بیش از این لاف گردنکشی
که خاکی به گوهر نه از آتشی
بیارام و تندی رها کن ز دست
که الماس از ارزیز باید شکست
همان شیشه می  که داری به چنگ
نگهدار و مستیز با خاره سنگ
جهانی چنین پر ز نفط سپید
ز طوفان  آتش نگهدار بید
به آسودگی عیش خوش می گذار
جهانجو ی را خود به جزیت چه کار 
یکی داد باغی به بی توشه ای
ندادش ز باغ آن دگر خوشه ای
زبون تر ز من صیدی آور به زیر
که چربی نخیزد ز پهلوی شیر
به شاخی چه باید درآویختن 
که نتوان ازو میوه ای ریختن 
تمنای شه آنگه آید به دست
که در روی دریا توان پول بست
چه باید غروری برآراستن 
نه بر جای خویش آرزو خواستن 
چو بهمن جوانی بران داردت
که تند اژدها یی بیو باردت
زند دیو راهت چو اسفندیار
که با رستم آیی سوی کارزار
چو با دیو دارد سلیمان نشست
کند یاوه انگشتری را ز دست
بترس از غلط کار ی  روزگار
که چون ما بسی را غلط کرد کار
حسابی که با خود برانداختی
چنان نیست  بازی غلط باختی
عنان باز کش زین تمنای خام
که سیمرغ را کس نیارد به دام
ز زنگی نه ای آدمی خوار تر
نه از بربری مردم آزار تر
ببین تا به هنگام کین گستری
چه خون راندم از زنگی و بربری
مدارا کن از کین کشی باز گرد
که مردم نیازارد آزاد مرد
نه من بستم اول بدین کین کمر
تو افکندی از سله مار سر
به خونریز من لشگری ساختی
شبیخون کنان سوی من تاختی
بدان تا به هم بر زنی جای من
ستانی ز من ملک آبای من
مرا نیز بایست برخاستن
کمر بستن و لشگر آراستن
سپه راندن از ژرف دریا برون
گشادن به شمشیر دریا ی خون
تو گر هوشیار ی نه من بی خودم
همان هوشیارم همان بخرد م
گر افکند بر کار تو بخت نور
من از بختیاری نی ام نیز دور
جهان گر تو را داد کاری به دست
مرا نیز دستی در این کار هست
تو را تاج یاور مرا تیغ یار
منم تیغ زن گر تویی تاجدار
مزن تکیه بر مسند و تخت خویش
که هر تخت را تخته ای هست پیش
مبین گنبد کوه را سنگ بست
مگو سنگ را کی درآید شکست
چو آرد زمین لرزه ناگه نبرد
برآرد به آسانی از کوه گرد
چو دوران ملکی به پایان رسد
بدو دست جوینده آسان رسد
جهان چون نباشد به جان آمده
منی و تویی در میان آمده
جز این از منت هیچ واخواست نیست
که در یک ترازو دو من راست نیست
به هم سنگی  خود مرا بر مسنج
که از اژدها بهمن آمد به رنج
گرم سنگ و آبی نهی در جواب
چو کوه افکنم سنگ خود را در آب
زره پوشم ار تیغ بازی کنی
کمر بندم ار صلح سازی کنی
به هر چه آن نمایی تو از گرم و سرد
پذیرنده ام ز آشتی و نبرد
بیا تا چه داری ز شمشیر و جام
که دارم درین هر دو دستی تمام
جهاندار چون نامه را کرد گوش
دماغش ز گرمی درآمد به جوش
فرستاد و بر جنگ تعجیل جست
سکندر نیامد در آن کار سست
در آورد لشگر به پیکار تنگ
بر آراسته یک به یک ساز جنگ
چو دارا خبر یافت کان اژدها
نخواهد پی شیر کردن رها
بجنبید جنبیدنی با شکوه
چو از زلزله کالبد های کوه
رسیدند لشگر به لشگر فراز
زمانه در  کینه بگشاد باز
زمین  جزیره که او موصل است
خوش آرامگاه ست و خوش منزل ست
مصاف دو خسرو در آن مرز بود
کز آشوب شان کوه در لرز بود
هنوز ار بجویند از آن خسرو ان
توان یافتن در زمین استخوان

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -