cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
ای ز ما وصف تو در مستی خیال انگیختن
وز سر دیوانگی فکر محال انگیختن
بی نهایت را به عقل منتها نتوان شناخت
نفس ناقص کی تواند این کمال انگیختن
برتر از حدی و وهمی چون کنم تعریف تو
بی مثالی از تو نتوانم مثال انگیختن
چون جواب لن ترانی از تجلی جلوه کرد
عقل موسی محو گشت اندر سؤال انگیختن
جوهر معنی ز علو آب و خاک ما و سفل
نیست ممکن گوهر کان از سفال انگیختن
هم مگر در نور خود خورشید گیرد ذره را
ور نه با او ذره نتواند وصال انگیختن
چون تویی بالذات جزو و کل عالم را محیط
با کمال تو که خواهد قیل و قال انگیختن
تو چه معشوقی که حسن و ناز معشوقان ز تست
این جمالت را کمالی در جمال انگیختن
در رخ انسان که ماه احسن التقویم اوست
از جبین خورشید و از ابرو هلال انگیختن
کلک صنعت نکته ای از حسن نگذارد فرو
خوب رویان را به وقت خط و خال انگیختن
کرده ای بر لوح فطرت قامت گردون دوتا
بر وجود تو چنین شرط است دال انگیختن
تو خداوندی اگر احوال ما بر هم زنی
ما و از جان خدمتی در حسب حال انگیختن
شمع اگر پروانه را صد ره بسوزد بال و پر
باید از همت دگر ره پر و بال انگیختن
دوستان را کشته ای از فقر و فاقه زار زار
دشمنان را مانده ای در ملک و مال انگیختن
می بری اولاد احمد را به محشر غرق خون
نیک باشد سرخ رویی بهر آل انگیختن
در دلم بنشان به دست خود نهال راستی
زانکه اندر سنگ می ماند نهال انگیختن
جرم ما از ذره افرون است و عفوت ز آفتاب
ذره در خورشید نتواند زوال انگیختن
گر به خاک عاصیان بادی وزد از لطف تو
ز آتش دوزخ توان آب زلال انگیختن
کار تو احسان و کار ما همه تقصیر و عجز
فعل تو احسان و فعل ما وبال انگیختن
نظم او در حضرت تو گر همی یابد قبول
ختم می گردد بدو حسن مقال انگیختن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
به بارگاه سلیمان که عرضه می دارد
که نیست مسکن معلوم مور مسکین را
من غریب چو شاهین چشم بسته و باز
مربی ای نه که گوید به پیش شاه این را
بگوی ناصر اگر گشته ای بزرگ امید
به سمع خسرو عادل حدیث شیرین را
از آن زمان که برین در ملازمم چون بخت
سرم به خواب ندیده ست روی بالین را
مرا ملازمت شاه لازم است ولیک
شرایط است بسی خدمت سلاطین را
نه اسب دارم و نه زین و حیرتم زین است
که می کشم به سر دوش خود نمد زین را
پیاده شش درجه ز بساط چون طی کرد
ز قرب حضرت شه یافت فر فرزین را
نه کمتر است رهی از پیاده شطرنج
که شط رنج و بلا دیده ام جهان بین را
جلال دولت و دین تا ابد مؤید باد
برای مصلحت کار دولت و دین را

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
زهی وزیر سلیمان صفت که چون آصف
صفای ذهن تو تأثیر ماه و خور دارد
نظام کار ممالک به یمن صحبت تو
کمال یافت که از فرخی اثر دارد
به ذات تو خطری ازعروض عارضه نیست
عرض به معرض جوهر کجا خطر دارد
هنرپناه تویی و به آستانه توست
پناه هر که سر و کار با هنر دارد
قلم که همسر تیغ است ملک و ملت را
برای خدمت تو بر میان کمر دارد
شنیده ام که شه از بهر بنده انعامی
قبول کرده از آن رأی تو خبر دارد
به حسن تربیت آن را اگر برون آری
دهان به شکر شما بنده شکر دارد
عطاردی تو و من شاعر پریشان حال
ز طالع است که لطف به من نظر دارد
به ذره ای نبود آفتاب را نقصان
که ذره را به عنایت ز خاک بردارد
بقای سلطنت شاه باد وعمرعزیز
همان قدر که قضا حکم بر قضا دارد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ننهاد نقطه ای ز وفا در نهاد دهر
آن کس که شکل دایره ماه و خور کشید
مهری ندید دیده عقلم ورای مهر
هرگه که سر به جبه اندیشه درکشید
ای یار اگر ز گل طلبی بوی اتحاد
این پنبه را ز گوش تو باید به درکشید
نقاش بر جریده امکان به کلک امر
هر صورتی که هست به نوع دگر کشید
چون غنچه تنگدل نتوان شد ز خار غم
گل خنده بیش زد که جفا بیشتر کشید
آگه شوی ز قاعده چرخ یک به یک
گر باطل تو کحل خرد بر بصر کشید
ایمن ز سر محنت او نیست صحن باغ
از چتر گل نگر که به سر در سپر کشید
برگش نداد هرگز و آزاده نام کرد
آن را که همچو سروسهی خویش برکشید
دل در جهان مبند که باد اجل تو را
خواهد به سوی خاک از این رهگذر کشید
گردد در آسیای فلک خرد چون سبوس
هرکس که همچو سنبله از کبر سر کشید
ناصر به بال همت از اجرام درگذر
دون همتی است منت دورقمر کشید

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ناصر انصاف از جهان مطلب
که در آفاق از او نیابی گرد
خسرو عادلی نماند مگر
تاجداری خروس خواهد کرد
پرورد آسمان به خون دلش
هر که در دور ما سخن پرورد
کار دانش زمین فرو بردند
زحل نحس و زهره نامرد
ذره ای مهر اگر بدی در چرخ
چهره مهر او نبودی زرد
کعبتین است سعد و نحس فلک
کوکب و برج او چو تخته نرد
تو همه ششدری و هر ساعت
ضرب او می خوری چو مهره نرد
آتش اندر طمع زن و چون خاک
بر در ناکسان سفله مگرد
بایدش صد سال خواری دید
هرکه یک نان ز خوان دونان خورد
با همه خلق همدمی کردم
همدمی نیست بهتر از دم سرد
حکمای زمانه را دیدم
هیچ دارو نمی رسد با درد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
پیر دبیر خواجه آفاق خواجگی
ای خواجگی ز رفعت نام تو نامدار
اسبی که با پیاده خود شاه گفته است
بار رهی برد نبرد بار انتظار
یک بادپای تند روان جوان بده
چون خنگ چرخ و زرده خورشید راهوار
اسبی نه آن چنان که سقط گفتش انوری
اسبی چنانکه بود معزی بر او سوار
عمرت دراز باد که از نوک کلک تو
کارم چو کار خانه ما نیست پرنگار

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
شد دشمن جوانی موی سپید بر سر
آن به که جای دشمن بالای سر نباشد
سر همچو صبح کاذب بی وقت شد سپیدم
شامی ز صبح پیری تاریک تر نباشد
یارب سفید شد موی سیه چو هرگز
بالاتر از سیاهی رنگ دگر نباشد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
مردمانی که اندرین دورند
همه پر مکر و زرق و تلبیس اند
چون زحل روسیاه و منحوس اند
گرچه برتر ز اوج برجیس اند
آدمی دیگر از کجا زاید
چون زن و مرد جمله ابلیس اند

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
صاحبا بارگاه قدر تو را
مهر بنده است و ماه دربانش
هیچ از حال بنده آگاهی
که کمالی گرفت نقصانش
رنج افزود و کس نرنجانید
به عیادت قدم ز اخوانش
غالبا او بدان نمی ارزد
که بپرسد وزیر سلطانش
ایزدم رحم کرد و صحت داد
بس که خواندم رحیم و رحمانش
به تقاضای شه نبودم روی
رأی کردم به حکم فرمانش
که نشینم چو گنج در کنجی
بهر تعلیق نسخ دیوانش
رخ به دیوار عجز چون سایه
دور از آفتاب تابانش
تا مگر همچو من گدایی را
برسد رقعه ای ز دیوانش
حال القصه حجره ای دارم
بد چو حالم اساس ویرانش
گوشه ای همچو چشم بدخواهت
تنگ و تاریک سقف ایوانش
سخت سست و قوی ضعیف نهاد
شش جهات و چهار ارکانش
گر چه دیدار او کرا نکند
بس کرا بسته ایم پیمانش
در میان دو چشمه افتاده ست
گر ببینی به چشم احسانش
آبروی مرا دهد بر باد
کثرت آب و قلت نانش
باد کیوان غلام تو چون چرخ
تا بود دور چرخ کیوانش

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ای قاصد خجسته پی مشتری محل
برخوان به گوش خواجه که الصیف ارتحل
شد بر براق عزم غبار درت سوار
تا بگذرد ز فرق مه و تارک زحل
بیرون ز سدره قدر رفیعت هزار میل
افکنده تخت دانش و بنشسته در محل
از سیم اشک دامن من پر شده ست لیک
بی قیمت است از آنکه به خون می شود بدل
بی توشه نیستم که گدای حبیب را
باشد همیشه قرص مه و مهر در بغل

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
یمین ممالک ملک فخرالدین
که هم یمن ملکی و هم فخر دین
قبای زر اندود افلاک را
تراز از خط توست بر آستین
اگر عزم تو ترک میدان کند
شود آسمان در مکانی مکین
وگر حزم تو ترک جولان کند
مبتر شود در زمانی زمین
بسوزد چو ساعی بود قهر او
زحل را اثیر از دم آتشین
بسازد چو داعی بود لطف تو
حمل را ز خام اسد پوستین
عطارد پناها شناسی که من
به شعری رسیدم ز شعر متین
چو زاغ کمان طوطی طبع من
از آن گوشه گیر است و عزلت نشین
که بهر کتابت ز دیوان شاه
جدا همچو جزو رهی شد رهین
اگر یاریی می کنی درخورست
که یارت خدا باد و ناصر معین

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
خطاب کرد مرا وقت صبح کای ناصر
چرا چو ثابته ساکن شدی ز سیاری
پس از خجالت بسیار سر بر آوردم
بگفتم از سبب مفلسی و بیماری
بگفت چاره این کار سخت آسان است
همیشه چاره بیچارگان کند باری
برو به سده صاحب نصاب عقل و هنر
که هرکه سر نهد آنجا کند کله داری
معین حق شرف الدین که خاک سده او
شرف دهد به مقیمان قصر زنگاری
مربی علما عالم معالم دین
که نیست دانش او مختصر ز بسیاری
زحل که حارس حصن حصین گردون است
ز رأی روشنش آموخت حزم و بیداری
غبار موکب او سرمه سپاهان است
که داد روشنی چشم تیره و تاری
حساب عمر شما در زمانه چندان باد
که فاضل آید از او هر عدد که بشماری

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مدار ای اهل دانش با لییمان
تو صحبت تا نباشی در ندامت
بهشت جاودان باشد نصیبت
که ایشان را نبینی تا قیامت

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
پردلی باید که بار غم کشد
دردی این درد را هر دم کشد
زال زر را از پر سیمرغ پرس
رخش باید تا تن رستم کشد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
فلک فیل زور فرزین گرد
عاقبت قصد اسب ناصر کرد
شاه اگر دفع ظلم او نکند
بنده ماند پیاده با رخ زرد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
حرف عشق از سر زبان دور است
شرح این آیت از بیان دور است
ای به حرص و هوا کمر بسته
این حکایت از آن میان دور است

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
بولهب را محرم طاها که کرد
لؤلؤ اندر کیسه لالا که کرد
حیف باشد این سخن در گوش عام
توتیا در چشم نابینا که کرد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
هر که بی بهره شد ز دانش و هوش
گوش کن این حدیث مرد به گوش
ریش و سبلت اگر به کاری هست
هیچ کس نیست بهتر از بز وحوش

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
دریغ این درد را مرهم ندیدم
امید وصل بود آن هم ندیدم
از آن کار مرا سست است بنیاد
که عهد دوستان محکم ندیدم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
برو جان پدر جانی طلب کن
سر خود گیر و سامانی طلب کن
از این که کندنت آخر چه حاصل
اگر زر بایدت کانی طلب کن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
قومی به فرشته می شمارند مرا
وزاهل صلاح می شمارند مرا
زان سوی دگر گر بنگارند مرا
در هیچ کنشتی نگذارند مرا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
اشکم چو عقیق است ز درج گهرت
پشتم چو کمان گشت ز تیر نظرت
ای عهد تو همچون زلف تو جمله شکن
ای وعده تو تهی میان چون کمرت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آن شاه که قبله نماز همه اوست
مقصود ز قصه دراز همه اوست
صد ساله نماز و روزه مردم را
قدری نبود که بی نیاز همه اوست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هر چند به چالاکی آن دلبر نیست
ما را طمع وصال او در خور نیست
زور و زر و زاریست سرمایه عشق
زاری نخرد زور ندارم زر نیست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
تا در سر من هوای مه روی من است
بر خاک نهاده سال و مه روی من است
دزدیده به سوی مه نگه می کردم
گفتا چه نگه کنی که مه روی من است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
درد دلم از شمار دفتر بگذشت
این قصه به هر محفل و محضر بگذشت
این واقعه در جهان شنیده است کسی
من تشنه آب و آبم از سر بگذشت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای روی تو از لطافت آینه روح
خواهم که قدمهای خیالت به صبوح
در دیده کشم ولی ز خار مژه ام
ترسم که شود پای خیالت مجروح

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گل حاجت عاشقان روا خواهد کرد
زهد همه زاهدان هبا خواهد کرد
گل آمد و کار و بار ما بر هم زد
امسال دگر بار جفا خواهد کرد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
جز من به دم سحرگهی مست که شد
بی می به سماع خرگهی مست که شد
از هش بروم چو بوی نرگس شنوم
بر بوی پیاله تهی مست که شد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
تا حق ز جهانیان ملولم نکند
شایسته درگاه وصولم نکند
ترس تو از آن است که خاکت بخورد
بیم من از آنکه خود قبولم نکند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
می آمد و هر سو نظری می افکند
بر هر طرف از لب شکری می افکند
گه گه به کرشمه سوی ما می نگریست
وز ناز نظر بر دگری می افکند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
تا جلد جریده در جهان خواهد بود
پیوسته به دست دگران خواهد بود
می نوش و از این جریده برخوان غزلی
کاین عالم فانی گذران خواهد بود

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
دیدم گل سرخ سخت پیراسته بود
بلبل به دعای سحرش خواسته بود
بس تازه و دلگشا و آراسته بود
گویی که به روی صبح بر خاسته بود

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ایام شباب است شراب اولاتر
هر غمزده ای مست و خراب اولاتر
عالم همه سر به سر خراب است و یباب
در جای خراب هم خراب اولاتر

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
با سنبلش آویختم از روی نیاز
گفتم من سودا زده را چاره بساز
گفتا که لبم بگبر و زلفم بگذار
در عیش خوش آویز نه در عمر دراز

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
حال من خاکسار می بین و مپرس
می سوز از انتظار و می بین و مپرس
سودا زده ای چو من نیامد به جهان
اینک من و روزگار می بین و مپرس

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
دی غرق عرق در آفتابش دیدم
همچون گل تازه بی حجابش دیدم
دیدم به جمال او جهان را زآن روی
چون مردمک دیده در آبش دیدم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
جز خار نروید ز گلستان دلم
جان دست فروشسته ز درمان دلم
در کسوت یوسفم به ظاهر لیکن
گرگ آبادیست چاه ویران دلم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
عالم چو بهشت ولیکن گذران
بسان چو عروسی و صبا جلوه گران
بلبل زده صیت و نعره چون بی خبران
وز وجد گل و صبح به هم جامه دران

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
اسرار ازل را نه تو دانی و نه من
وین حرف معما نه تو خوانی و نه من
هست از پس پرده گفتگوی من و تو
چون پرده بر افتد نه تو مانی و نه من

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای شرم زده غنچه مستور از تو
حیران و خجل نرگس مخمور از تو
گل با تو کجا برابری یارد کرد
کو رنگ ز مه دارد و مه نور از تو

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای غم همه سوی من عنان تافته ای
مانا که مرا زبون ترک یافته ای
آن روز مرا دو چشم تر سرخ نمود
بر خود که گلیم من سیه بافته ای

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای سایه تو مرد صحبت نور نه ای
رو ماتم خود دار کزین سور نه ای
اندیشه وصل آفتابت نرسد
می ساز بدین قدر کزو دور نه ای

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گر همچو من افتاده این دام شوی
ای بس که خراب باده و جام شوی
ما عاشق و رند و مست و عالم سوزیم
با ما منشین و گر نه بدنام شوی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
صباح عید و روز نوبهار است
بهار و عید و ما را وصل یار است
به رسم عید خوبان چمن را
ز شاخ و برگ گل نقش و نگار است
خنک آب روان کز قد سروش
نگار نازنینی در کنار است
بیا ساقی بیاور می که ما را
هنوز از باده دوشین خمار است
چنار از قامتت دارد هوایی
ز قدت باد در دست چنار است
چراغی در چمن افروخت لاله
ز رویت لاله را در دل چه نار است
به آزادی برآمد نام سوسن
که او کمتر غلام شهریار است
بنفشه چون خط دلبر بر آمد
خطی خوش گرد روی گل درآمد
براق برق عزم آسمان کرد
قطار پیل جوهرکش روان کرد
فلک دل گرم شد از مهر غنچه
هوا از ابر گل را سایه بان کرد
بیا ساقی بده آبی که بر باد
نشاید کشت باغ و بوستان کرد
به باغ ارغنون درکش از آن می
که عکسش ارغنون را ارغوان کرد
سحرگه با لب تو غنچه زد لاف
صبا برخاست خاکش بر دهان کرد
چو نرگس نوبت مستی ست ناصر
چو غنچه چند مستوری توان کرد
زبان شیرین شود از مدح خسرو
که مدح او زیان را کامران کرد
شهی کو ملک را گیتی ستان است
مهی کافاق را صاحب قران است
دهان غنچه خندان می نماید
رخش در پرده پنهان می نماید
سپر بر آب نیلوفر بینداخت
که باغ از غنچه پیکان می نماید
همه از گریه ابر بهاری ست
که چون گل برق خندان می نماید
همه فریاد مرغ از دست سرو است
که سر تا پای دستان می نماید
ز عکس لاله در آیینه آب
خیال روی خوبان می نماید
بیا ساقی و دور گرم گردان
که دور چرخ گردان می نماید
شنهشه را مگر عزم سواری ست
که اسب باد جولان می نماید
جلال دین و دولت شاه هوشنگ
که دستان است و رستم در صف جنگ
فلک قدری که دولت چاکر اوست
شهان را تاج و افسر گوهر اوست
سپهر و کوکب اقبال هوشنگ
که دولت همچو افسر در سر اوست
بخوانم بزم او را باغ رضوان
که کوثر جرعه ای از ساغر اوست
حصاری ساخت رأی اش ز آهن و سنگ
که آسیبش ز آب و خنجر اوست
بگویم رزم او را موقف حشر
که محشر یک بلوک از لشکر اوست
از آن گل رنگ و بویی دارد از لطف
که گل را رنگ و بو از دفتر اوست
از آن مه را نشانی هست از حسن
که با مه نور رأی انور اوست
زهی دولت ز اقبالت جهان را
به رویت چشم روشن آسمان را
به هر حکمی که در تقدیر باشد
بدان رأی تو را تدبیر باشد
چو رایت برکشی در روز هیجا
تعالی الله چه دار و گیر باشد
به جانداری تو گردون کمر بست
که دایم با کمان و تیر باشد
ز عدل تو نماندست آن تعدی
که آب از باد در زنجیر باشد
فلک در دست بخت تو زبون شد
جوان را زور بیش از پیر باشد
حسودت را گرفت از جان خود دل
که او را سینه ای دلگیر باشد
بکاهد خصم تو گر ماه گردد
بمیرد دشمنت گر میر باشد
ز فر عدل تو عالم جنان شد
که عدل تو به عالم داستان شد
شها گردون به فرمان تو گردد
ستاره بهر دوران تو گردد
سعادت روی در روی تو آرد
نحوست گرد خصمان تو گردد
حمل امسال از آن آید در این ماه
که روز عید قربان تو گردد
و گر بر ثور رانی تیغ گردون
مطیع تیغ بران تو گردد
هر آن شاهی که توقیع تو بیند
کمینه بنده فرمان تو گردد
شود ناهید مطرب راوی نظم
عطارد چون ثنا خوان تو گردد
به حسن شعر ناصر همچو حسان
ز تحسین و از احسان تو گردد
زبان مدح تو گوید کام یابد
ز القاب تو انسی نام یابد
تو را از تخت شاهی متکا باد
جناب تو جهان را ملتجا باد
ز بهر سوختن خصم تو خار است
چو گل پیراهن عمرش قبا باد
سعادت را که مرغ خانه توست
به سوی گلشن جاهت هوا باد
در این موقع براین حسن مقطع
طریق داعی مخلص دعا باد
خدا چون از شب و روز تو راضی ست
نگهدار شب و روزت خدا باد
همای عید چون افکند سایه
همای او همایون بر شما باد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
عید خجسته از حرم یار می رسد
بویی ز دل به خانه دلدار می رسد
برگی ست ماحضر که به دولت سرای شاه
حق القدوم از پی زوار می رسد
لیکن بدان دلیل که عام است لطف او
زانجا به چار گوشه اقطار می رسد
رنجور راه بادیه را مرهم مراد
بر پای خسته و دل افگار می رسد
مهمانی خداست که آزاد و بنده را
دربار عام خلعت بسیار می رسد
می دان غنیمتش چو ندانی که در حضور
این غایب رسیده دگر بار می رسد
از اتصال کعبه و غوغای قافله
پیغام حشر و وعده دیدار می رسد
عید است عاشقان همه قریان ز جان کنید
دریای خون ز روی زمین بر روان کنید
روشن رهی که قبله بود انتهای او
آزاد بنده ای که شود کعبه جای او
از زمزم آب خورده و چون آب در مقام
آسوده و حریم حرم متکای او
محراب چار رکن که دارالامان اوست
عرش مجید رشک برد از صفای او
آیینه ای که قبله روی خلایق است
خالق نموده روی خود اندر لقای او
حاجی خدای را بتواند به کعبه دید
در راه اگر خدای بود رهنمای او
آن کز سر نیاز در این راه پای نهاد
تاج سر ملایکه شد خاک پای او
امسال اگر امیر نشد محرم حرم
کروبیان طواف کنند از برای او
آن مرتضای اعظم و مختار روزگار
کز رأی اوست روشنی کار روزگار
او عین عالم است که چون عین بر سر است
چشم جهانیان به جمالش منور است
عادل ابوالمعالی عالی که آسمان
با خاک راه در قدم او برابر است
با شوکت سکندر و اقبال یوسفی
با دانش پیمبر و مردی حیدر است
آلوده نیست دامنش از خون به صبح و شام
چون چرخ از آنکه پاکدل و پاک گوهر است
کمتر اسیر بند کمند وی اژدهاست
کمتر شکار نوک خندگش غضنفر است
ای سروری که از نظر و بخشش فلک
امروز هر مراد که خواهی میسر است
شمعی ست مجلس تو که اندر هوای او
پروانه وار مرغ خرد سوخته پر است
ای عید ما ز دیدن روی مبارکت
نوروز واشکفته ز خوی مبارکت
شاها سعادت دو جهان در پناه توست
بخت از ملازمان در بارگاه توست
مه را قبای حسن از آن چاک می شود
کو در حجاب مانده ز طرف کلاه توست
رنگی که هست بر رخ آیینه فلک
عکس سواد پرچم و گرد سپاه توست
بی آب روی چرخ چو چاهی است سرنگون
آنجا که حد و مرتبه آب و جاه توست
بدخواه اگر ز مهر تو در تاب شد چه باک
اقبال همچو فتح و ظفر نیکخواه توست
گر دعوی کمال کند حسن خلق تو
طبع کریم و همت عالی گواه توست
گردون به گوش مرکب تو می کند خطاب
کین کهکشان وسنبله در وجه کاه توست
ای عکس نعل اسب تو بر آسمان هلال
ز آنروی افتخار کند در جهان هلال
دولت تو را مزید و جهان بر مراد باد
جان حسود به رغم و طبع تو شاد باد
هر بستگی که با تو کند ششدر جهان
از نقش کعبتین سعادت گشاد باد
در راستی چو نرد به پایان رسانده ای
اکنون حساب عمر تو هر دم زیاد باد
جزم تو در ثبات نگهبان خاک شد
عزم تو در شتاب عنان گیر باد باد
تو حاکمی و عدل و سخاوت از آن توست
کار تو بذل کردن و شغل تو داد باد
تو پادشاه مطلقی و هر کجا روی
فرمان ز تو ز خلق جهان انقیاد باد
هر جا ادا کنند مدیح تو راویان
از نظم پاک ناصر و بزم تو باد
جاوید باد عمر تو ای شهسوار ملک
تا از مدار عمر تو باشد مدار ملک

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
صبح خیزان کز صفا جام مصفا برده اند
از دل بریان من نقل مهنا برده اند
روشنان آسمان از ساغر زرین مهر
جرعه ای از جامشان نقل مسیحا برده اند
بسته دام سپهر و دانه دنیا نی اند
آشیان عزلت اندر قاف عنقا برده اند
نفی هستی کرده و در نیستی ثابت شده
از در لا بارگه در صدر الا برده اند
ترک کثرت کرده و در وحدت خاص آمده
اسم را بگذاشته ره در مسمی برده اند
نقش را دیده ولی نقاش را نشناخته
از رخ مجنون نشان روی لیلی برده اند
عارفان را نیست از شاهد نظر بر زلف و خال
ماسوا را از خطش خط تبرا برده اند
برده بالای پریرویان دل ما را ز دست
ای خوش آن دل را که از پستی به بالا برده اند
ساقیا می ده که از پستی به بالا می رویم
مست و غلتان همچو قطره سوی دریا می رویم
صبح خیزان کز می شب سرگران برخاستند
چون نظر کردند در ساقی ز جان برخاستند
گفت برخیزند از جان تا نشینم یکدمی
چون نشست او جمله جانها روان برخاستند
عاشقان را همچو سبزه زیر پای افکنده اند
خوبرویانی که چون سرو روان برخاستند
آفتاب تیغ زن چون نیزه بالا شد بلند
پشت خم در خدمتش هفت آسمان برخاستند
روی او دیدند افتادند در پایش ز شرم
جمله گل ها که اندر بوستان برخاستند
صف کشیده لشکر خطش به قصد ملک حسن
فتنه ها بودند در آخر زمان برخاستند
ما و او چون باد با گل صحبتی داریم خوش
دشمنان ناگاه چون گرد از میان برخاستند
جان فروشانی که سودا با سر زلفش کنند
مایه عشق است کز سود و زیان برخاستند
ساقیا می ده که با سود و زیانم کار نیست
در سر شوریدگان سودای این بازار نیست
صبح خیزان بزم عشرت را صلایی در زنید
شیشه افلاک را سنگ طرب بر سر زنید
قالبم سوزید یا سازید جانم را کباب
ماه را زان خاک بر آیینه خاکستر زنید
جان دهید و یار را بر جای جان دربرکشید
ور نمی یارید لاف عاشقی کمتر زنید
مطربان لب های خشک از باده تر ترکنید
وان زمان بر تار بربط نغمه های تر زنید
این همه فریاد افغان نی از دست شماست
تا کی اش انگشت ها در دیده  اعور زنید
چنگ همچون مسطر است و چشم ساقی مهره باز
رقعه جان مرا هم مهره هم مسطر زنید
مدعی از دفتر ما چون دف تر می شود
تا دف او تر شود بر دف از این دفتر زنید
ساقیا می ده به رغم مدعی دلشاد باش
بنده عشق بتان شود وز جهان آزاد باش
صبح خیزان طبل شادی بر ثریا کوفتند
نوبت شاهنشهی بر سقف خضرا کوفتند
چون نوند عشق در دادند مستان صبوح
کوس همت بر سر گردون اعلا کوفتند
آفتاب وصل چون طالع شد از برج شرف
پیش او چون ذره در رقص بی محابا کوفتند
شعر ناصر خواند مطرب در سماع عاشقان
بر سر آتش چو دود از سوز دل پا کوفتند
لاله تنها جام می می خورد و نرگس در خمار
جام او را عاقبت بر سنگ صحرا کوفتند
مردم چشمم اگر چه ناکس و بد گوهرند
در بسی دارند آری راه دریا کوفتند
ماه من مگذر تا زهر افکند زلفت چو مار
مار اگر چه زخم زد آخر سرش را کوفتند
خصم بر سندان ما دندان زد و خود را شکست
پتک سردی بود بدخواهان به عمدا کوفتند
ساقیا می ده مده جام صفا بدخواه را
تیرگی شب را رسید و روشنایی ماه را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -