cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
یارب تو دوش با که به شادی نشسته ای
کامروز بی غم از در ما باز جسته ای
از روی عشوه بند قبا را گشاده باز
وز راه شیوه طرف کله بر شکسته ای
سیم از میان ببرده و در کیسه ریخته
زر در کمر کشیده و بر کوه بسته ای
امروز گو شکفته مشو هیچ گل که تو
صد گلبن شکفته و صد لاله دسته ای
گل نقل نیست باده بنه کز دهان و لب
یک خانه شهد و شکر و عناب و پسته ای
برخیز و شمع را بنشان یا بهل چنان
تا شمع بیندت که چنین خوش نشسته ای
گر دیگری ز حسرت او غصه میخورد
ای اوحدی تو باری ازین غصه راسته ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
با دگری بر غم من عقد وصال بسته ای
ورنه به روی من چرا در همه سال بسته ای
گرهوس شکار دل نیست ترا ز بهر چه
زلف چو دام خویش را دانه خال بسته ای
آهوی چشم خویش را ز ابروی عنبرین سلب
قوس سیه کشیده ای طوق هلال بسته ای
از دهن تو بوسه ای داشتم آرزو ولی
چون طلبم که بر لبم جای سؤال بسته ای
مرغ دل مرا دگر تا نکند هوای کس
در قفس هوای خود کرده و بال بسته ای
در هوس خیال تو خفتنم آرزو کند
گر چه تو خواب چشم من خود به خیال بسته ای
از پی آنکه اوحدی دست بدارد از رخت
پرده ناز و سرکشی پیش جمال بسته ای

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
بر گل از عنبر کمندی بسته ای
گرد ماه از مشک بندی بسته ای
از لب لعل و دهان تنگ خوش
شکرش بگشوده قندی بسته ای
از سر زلف پریشان هر نفس
دست و پای مستمندی بسته ای
هر دم از بهر شکار خاطری
زین شوخی بر سمندی بسته ای
بیدلانی کز تو می جستند کام
چند را کشتی و چندی بسته ای
میوه وصلت به ما مشکل رسد
زانکه بر شاخ بلندی بسته ای
نیست عیبی گر بسوزانی مرا
که آتشی اندر سپندی بسته ای
اوحدی را کی پسندی بعد ازین
چون دل اندر ناپسندی بسته ای
تا تو بستی بار تبریز ای پسر
بر دلم کوه سهندی بسته ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای که تیر بی وفایی در کمان پیوسته ای
بار دیگر چیست کندر دیگران پیوسته ای
گر به شمشیر فراقم پی کنی صد پی روان
در تو پیوندم که صد رگ با روان پیوسته ای
ای بهایی گوهر اندر سلک پیمان و وفا
با چنان خرمهرها بس رایگان پیوسته ای
میخوری خون دل من تا ز دل دوری کنم
از دلم چون دور گردی چون به جان پیوسته ای
وقت خاموشی چو فکر اندر دلم پیچیده ای
روز گویایی چو ذکرم در زبان پیوسته ای
گر چه هر دم بشکنی عهدی و برداری دلی
همچنین می کن که با ما هم چنان پیوسته ای
گوش دار ای بت که از زلف گریبانگیر خود
فتنها در دامن آخر زمان پیوسته ای
گر بجوشد خونم اندر پوست چندان طرفه نیست
که آتش مهرم به مغز استخوان پیوسته ای
دشمن من خاک بر سر کرد تا در کوی خویش
اوحدی را سر به خاک آستان پیوسته ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
آن خط عنبرین که چو آبش نبشته ای
مشک ختاست گر چه صوابش نبشته ای
هر نامه جمال که در باب حسن تست
زان خط مشک رنگ جوابش نبشته ای
از دور چشم بد به رخت نامه ای نبشت
بر لب از  ان یکاد جوابش نبشته ای
آورده ای به دیده من خط خون و مست
حکمت روان اگر چه بر آتش نبشته ای
خود نام بوسه نیست درو آنچه اصل بود
بگذاشتی مگر بشتابش نبشته ای
سحرست گرد عارضت آن خط مشکبوی
چون سحر از آن به مشک و گلابش نبشته ای
راضی مشو که بوسه زند هر کسی بر آن
آخر نه از برای ثوابش نبشته ای
در بست باز خط خوشت خواب اوحدی
گویی مگر ز بستن خوابش نبشته ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
باز به رسم سرکشان راه جفا گرفته ای
تیغ ستم کشیده ای ترک وفا گرفته ای
من طلب تو چون کنم چون به تو در رسم که تو
شیر ز دام جسته ای مرغ هوا گرفته ای
نیست در اندرون من جای خیال دیگری
جای کسی کجا بود چون همه جا گرفته ای
ما سر و مال در غمت باخته سال و ماه و تو
هم غم ما نخورده ای هم کم ما گرفته ای
چیست گناه ما که تو بار دگر به رغم ما
یار دگر گزیده ای خانه جدا گرفته ای
جز به دعا نمیرسد دست من از غمت ولی
راه نفس ببسته ای دست دعا گرفته ای
هر گرهی ز زلف او باز کنی تو اوحدی
کشور چین گشوده ای ملک ختا گرفته ای

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
من که باشم در زیان افتاده ای
از هوی اندر هوان افتاده ای
بیخودی رخ در بیابان کرده ای
گمرهی از کاروان افتاده ای
ناکسی از بخت دوری جسته ای
مفلسی از خان و مان افتاده ای
گاه گویایی فضیحت گشته ای
وقت خاموشی زیان افتاده ای
از بهشت اندر جهنم رفته ای
بر زمین از آسمان افتاده ای
بر سر کوی سبکباران عشق
از گرانی رایگان افتاده ای
گوهر خود را ز خس نشناخته
وز خسی در خاکدان افتاده ای
دل ز غفلت بسته در جایی چنین
وانگه از جایی چنان افتاده ای
روز سربازی عنان پیچیده ای
وقت مردی ناتوان افتاده ای
همنشینان بر کنار بحر و من
از کنار اندر میان افتاده ای
اوحدی وار از برای این و آن
در زبان این و آن افتاده ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
باز به تنها چنین عزم کجا کرده ای
وعده وصل که بود اینکه وفا کرده ای
سخت به جوش اندری تا چه هوس میپزی
بس به هوس میروی تا چه هوا کرده ای
رفتی و ما همچنین بر سر یاری و مهر
گر چه تو یاری دگر بر سر ما کرده ای
میل به ما میکنی تا بخوری خون ما
خوردن خون سهل اگر میل بما کرده ای
صید که از دام تو گشت رها دیگرش
زود بگیری ولی خود چه رها کرده ای
چشم تو تیری فگند گفت خطا شد دریغ
تیر تو در دل نشست گو که خطا کرده ای
کی سخنی گفته ای با دلم از زیر لب
یا به مثل پرسشی از سر پا کرده ای
کرده زبان بارها با من مسکین گرو
پس دگری را ز لب کام روا کرده ای
چون همه را داده ای خلعت وصل ای پسر
پیرهن اوحدی از چه قبا کرده ای

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
دلبرا روز جدایی یاد ما می کرده ای
یا چو از ما دور گشتی دل جدا می کرده ای
اندرین مدت که روی اندر کشیدی زین دیار
با که می بودی بگو عشرت کجا می کرده ای
چون سلامت می فرستادم به دست باد صبح
راست گو دشنام دادی یا دعا می کرده ای
همچنین بیگانه بودی یا چنان کت عادتست
هر زمان بیگانه ای را آشنا می کرده ای
گر گرفتی دوستان نو روا باشد ولی
ترک یاران قدیم آخر چرا می کرده ای
از بهای بوسه گنج آورده باشی زین سفر
هم برین صورت که می بینم بها می کرده ای
هر چه میکردی صوابست اینکه پیش اوحدی
نامه ای ننوشته ای هرگز خطا می کرده ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
همچو گل صد گونه رنگ آورده ای
غنچه وارم دل به تنگ آورده ای
سوی من هر دم ز زلف و خال و خط
لشکری دیگر به جنگ آورده ای
در مخالف میزنی چون دف مرا
راستی نیکم به چنگ آورده ای
چون تو آهو زاده ای حیفست حیف
کآنچنان خوی پلنگ آورده ای
بی گناهم کشته ای صدبار و باز
رفته ای صد عذر لنگ آورده ای
بس جهودی میکشم گویی مرا
با اسیران از فرنگ آورده ای
اوحدی را خاک پای خویش خوان
چونکه دستش زیرسنگ آورده ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
در هر چه دیده ام تو پدیدار بوده ای
ای کم نموده رخ که چه بسیار بوده ای
ما بارکرده رخت و طلب گار روی تو
وانگه نهفته خود تو درین بار بوده ای
چون اول از تو خاست که عشاق را نخواست
آخر چه شد که از همه بیزار بوده ای
گفتی برو برفتم و گفتی بیا دگر
چونم فروختی که خریدار بوده ای
آنی که یک زمان ز تو ما را گزیر نیست
هر جا که بوده ایم تو ناچار بوده ای
گر بوده ای به حلقه خمارمان شبی
مانند حلقه بر در و دیوار بوده ای
گه در میانه نقط صفت گشته ای پدید
گاه از کنار دایره کردار بوده ای
دوش آنچه دزد برد ز ما در ضمان ماست
یا عهده بر تو بود که بیدار بوده ای
ما را مکن به رفتن بازار سرزنش
با ما تو نیز بر سر بازار بوده ای
با ما چو یک شراب ز یک جام خورده ای
ما مست چون شدیم و تو هشیار بوده ای
نوش دلست اگر شکر ار زهر داده ای
هوش روان اگر گل اگر خار بوده ای
روزی اگر به وصل شوی یار اوحدی
منت منه که با دگران یار بوده ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای که دیگر بی گناه از من عنان پیچیده ای
دشمنی کردی روی از دوستان پیچیده ای
زور بر ما ناپسند آمد که از روی قیاس
پنجه مسکین و دست ناتوان پیچیده ای
گر به سالی یک سخن با ما بگویی از دروغ
راست پنداری درو رمزی نهان پیچیده ای
آشکارا دی فرستادی دعایی نزد من
زیر هر حرفیش دشنامی نهان پیچیده ای
نامه ای دوشم فرستادی به نام آشتی
چون به دیدم بیست جنگش در میان پیچیده ای
التماس بوسه ای کردم شبی رفتی به خشم
وین نهان عمری برآمد تا در آن پیچیده ای
زلف و رویت جانب ما گوش می دارند و تو
زلف را زین تاب دادی روی از آن پیچیده ای
قصه ها دارم ولی نتوان نمودن پیش تو
کاوحدی را دم فرو بستی زبان پیچیده ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
زان شکرین لب گر شبی کردم شکار بوسه ای
از من چه رنجی ای پسر سهل است کار بوسه ای
چون بی شمار از لعل خود دادی به هرکس بوس ها
یا خود خطا باشد ترا کردن شکار بوسه ای
زآب دهانت مست شد دشمن که خاکش بر دهن
وآنگه من آشفته در رنج و خمار بوسه ای
جانا دل محرور من شد بی قرار از شوق تو
با او به بازی بعد ازین می ده قرار بوسه ای
روزی که خواهند از لبت عشاق عالم کام ها
هرکس تمنایی کند ما اختیار بوسه ای
آمد به لب جان از غمت جانا نمی گویی که ما
تا چند سوزیم این چنین در انتظار بوسه ای
روزی برای اوحدی یک بوسه بفرست از لبت
وز لعل شکربار خود کم گیر بار بوسه ای

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
آشنایی جمله را با من چرا بیگانه ای
خانه پرداز من و با دیگران هم خانه ای
هر دو عالم در سر کار تو کردم گر چه تو
خود نمی گویی که هستی در دو عالم یا نه ای
شد دلم ویران ز سنگ انداز هجرانت ولی
شادمانم چون تو دایم گنج آن ویرانه ای
گر دل سختت نمی ماند به سنگ ای سیم تن
پس چرا پیوسته با ما ده زبان چون شانه ای
شد کنار من پر از در ز آب چشم چون گهر
از کنار من چرا دوری اگر دردانه ای
ترک مهرت خواستم کردن چو دید آن عقل گفت
چون کنی ترک پری رویان مگر دیوانه ای
اوحدی چون عشق بازی می کنی دوری مجوی
همچو فرزین از رخ این شاه اگر فرزانه ای
بعد از آن از بند کار خویشتن برخیز اگر
صید آن زلف چو دام و خال همچون دانه ای

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
در کعبه گر ز دوست نبودی نشانه ای
حاجی چه التفات نمودی به خانه ای
مرغان آن هوا به زمین چون کنند میل
تا در میان دام نبینند دانه ای
بویی ز وصل اگر به مشامش نمی رسید
رغبت به هیچ موی نمی کرد شانه ای
این کوشش و کشش همه بی کار چون بود
عاقل چگونه دل بنهد بر فسانه ای
تا عشق آتشی نزند در درون دل
از راه سینه کی بدر افتد زبانه ای
محتاج پیک و نامه نباشد مرید را
کانجا کفایتست سر تازیانه ای
خیز ای رفیق خفته که صوت نشیدخوان
آتش فگند در شتران از ترانه ای
ثابت نباشد آن قدم اندر طریق عشق
کو می کند ز خار مغیلان کرانه ای
گر راستست هر چه طلب می کنم تویی
وین راه دور نیست بغیر از بهانه ای
با اوحدی یکی شو و مشنو که در وجود
هرگز در آن یگانه رسد جز یگانه ای
ما را اگر محال نباشد به پیشگاه
این فخر بس که بوسه دهیم آستانه ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای ماه و مشتری ز جمالت قرینه ای
وز گیسوی تو هر شکنی عنبرینه ای
گر می زنی به تیغ نداریم سر دریغ
سر چون توان کشید ز مهری به کینه ای
مرغ دلم به داغ غمت تن فرو دهد
گر باشدش ز دانه خال تو چینه ای
هر لحظه آن دو ساعد سیمین نهان کنند
در جان من به دست محبت دفینه ای
دل در خمار هجر تو می میرد ای نگار
بفرست ازان شراب تعطف قنینه ای
ساکن نمی شود غم عشقت ز جان ما
یارب فرو فرست به دلها سکینه ای
قاصد نبرد نامه که از آب چشم خلق
پیش تو آمدن نتوان بی سفینه ای
پیغام ما چگونه رسد نزد آن حرم
چندان رسولش آمده از هر مدینه ای
چشمت ز فتنه بین که به پیش من آورد
در معرضی که زلف تو باشد پسینه ای
اشکم چو سیم دیدی و زر خواستی ز من
پنداشتی که باشد از آنم خزینه ای
گر در بهای بوسه لبت زر طلب کند
مشکل کشد کمان تو چون من کمینه ای
روزی نشد که غمزه مست تو سنگدل
بر راه اوحدی نشکست آبگینه ای
صافی کجا شود دل او زین عتابها
تا با تو سینه ای نرساند به سینه ای

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
با این چنین بلایی بعد از چنان عذابی
راضی شدم که بینم روی ترا به خوابی
صد نامه مشق کردم در شرح مهربانی
نادیده از تو هرگز یک نامه را جوابی
هر گه که بر در تو من آب روی جویم
خون مرا بریزی بر خاک در چو آبی
اندر غم تو رازم رمزی دو بود و اکنون
هر حرف از آن شکایت فصلی شدست و بابی
جز سر صورت تو چیزی دگر ندارم
مقصود هر حدیثی مضمون هر کتابی
چندان نمک لبت را در پسته بسته آخر
کی بی نمک بماند بر آتشت کبابی
در غیرتیم لیکن مقدور نیست کس را
با چشم چون تو شوخی آغاز احتسابی
یک تن کجا تواندپوشید از نظرها
روی ترا که این جا شهریست و آفتابی
در غصه اوحدی را موقوف چند داری
یا کشتن خطایی یا گفتن صوابی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
چه پیکری که ز پاکی چو گوهر نابی
زهی سعادت آن خفته کش تو هم خوابی
نقاب طره شبرنگ زیر چهره چه سود
که چون ستاره روشن ز زیر می تابی
دلم ز پسته تنگ تو چون براندیشد
به چهر زرد و دم اشکهای عنابی
بقای حسن چو گل چند روز می باشد
بکوش تا مگر این چند روز دریابی
کشیده ای چو کمان دشمن مرا در بر
مرا ز پیش میفگن چو تیر پرتابی
منت ز تافتن زلف منع می کردم
چنان شدی که کنون روی نیز می تابی
بیا که مردمک چشم اوحدی بی تو
به اشک دیده فروشد چو مردم آبی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دولت ز در باز آمدی ما را پس از بی دولتی
گر رخ نمودی ترک ما بعداللتیا واللتی
می زیبد او را سلطنت زیرا که پیش درگهش
هر شب خروش عاشقان باشد چو کوس نوبتی
از سرکشی او چون علم در جنگ با ما روز و شب
ما در برش زاری کنان مانند کوس نوبتی
دادم به زلفش دوش دل چشمش به ترکی گفت هی
او را چو کردی پیشکش ما را نیاری خدمتی
من می توانم بوسها دزدیدن از لعلش ولی
چشمش چو غوغا می کند می ترسم از بی حرمتی
شکر به دامن می کشند از لعل او تردامنان
وانگه دل بیمار من می میرد از بی شربتی
ای اوحدی چون طاقت جورش نیاوردی دگر
بر یار هر جایی منه خاطر که صاحب غیرتی
شهر کسانست این دگر بر نیکوان عاشق مشو
گردن به مسکینی بنه مادام کندر غربتی

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
او را که در سماع سخن نیست حالتی
فریاد و رقص او نبود جز ضلالتی
چون ذره آنکه رقص کند در رهش ز عشق
روشن چو آفتاب بیابد ولایتی
هر کس که او نه از سر دردی زند نفس
لازم شود بهر نفس او را خجالتی
آشوب رقص و شور و شر و های و هوی او
دیوانگیست این همه بی وجه حالتی
بر مدعی ببند در خانقاه عشق
تا در میان جمع نیارد ثقالتی
آنرا که پای رفتن و دست وصول نیست
بهتر ز سوز سینه نباشد رسالتی
مشغول ذکر دوست به معنی عجب مدار
کورا ز شور و مشغله بینی ملامتی
چون راه سر مرد به معنی گشاده گشت
از پر یشه ای بکند ساز و آلتی
اندر جهان حوالت هر کس به جانبیست
ما را به جانب تو زهی خوش حوالتی
جانا دلم به آتش دوری بسوختی
آه ار به وصل خود نکنی استمالتی
چون اوحدی به جان سخن کی رسد کسی
تا از کتاب دل بنخواند مقالتی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
کاکل مشکین نقاب چشم و ابرو ساختی
آن کمان پنهان بدار اکنونکه تیر انداختی
بر سمند فتنه زین دلبری بستی ولی
حمله اول ز شوخی بر سر ما تاختی
چون دل ما را شکار زلف خود کردی برو
کین چنین گویی نبردی تا تو چوگان باختی
ما بکار خود نمی پرداختیم از مهر تو
آخر آن دل را چرا از مهر ما پرداختی
از جهان جز رنج من چیزی نمیخواهی مگر
در جهان مسکین تر از من هیچکس نشناختی
گر تو با من دشمنی چون از میان دوستان
ما سپر بودیم هر نوبت که تیر انداختی
چارها کردی به دانش هر کسی را پیش ازین
از برای اوحدی خود را چه نادان ساختی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دانه ای بر روی دام انداختی
مرغ آدم را ز بام انداختی
تا شود سجاده و تسبیح رد
جرعه ای در کاس و جام انداختی
هر کرا خون خواستی کردن حلال
خرقه او بر حرام انداختی
چون سزای سوختن دیدی مرا
در چنین سودای خام انداختی
بیدلان را چون ندیدی مرد وصل
در کف پیک و پیام انداختی
یک سخن ناگفته ما را چون سخن
در زبان خاص و عام انداختی
دیگران را بار دادی چون کلیم
اوحدی را در کلام انداختی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
اگر چه از بر من بارها چو تیر بجستی
هم آخرم بکشیدی و چون کمان بشکستی
درآمدم که نشینم برون شدی به شکایت
برون شدم که بیایم درم به روی ببستی
مرا به داغ بکشتی ولی ز باغ رخ خود
گلم به دست ندادی دلم به خار بخستی
هلاک همچو منی در غم تو حیف نباشد
من ار ز پای درآیم چه باک چون تو به دستی
مبین در آینه آن زلف و چهره را که اگر تو
چنان جمال ببینی کسی دگر نپرستی
تو با کمال بزرگی و احتشام ندانم
که در درون دل تنگ من چگونه نشستی
مرا ز مستی و عشقست نام زلف تو بردن
که قصه های پریشان ز عشق خیزد و مستی
نماز شام ندیدی که پیش روی چو ماهت
چگونه مهر عدم شد ز شرم با همه هستی
مبر ستیزه چو من کام دل ز لعل تو جویم
چه حاجتست خصومت بیار بوسه و رستی
تو خود نیایی و من پیشت آمدن نتوانم
مگر به دست رسولم حکایتی بفرستی
اگر هزار دلست از غمت یکی نرهانم
که باد و غمزه چون تیر و باد و زلف چو شستی
مترس در غمش ای اوحدی ز خواری و محنت
که اوفتاده نترسد ز خاکساری و پستی
گر آن دو نرگس جادو به جان خلاص دهندت
زهی عنایت و دولت برو که نیک برستی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
ای برون از بلندی و پستی
جز تو کس را نمی رسد هستی
عقل در وادی محبت تو
ره غلط می کند ز سرمستی
تا سر جمله ها شود نامت
خویشتن را به جمله بر بستی
حلقه ای نیست خالی از ذکرت
گر چه در هیچ حلقه ننشستی
بودن ما جدا نبود از تو
با تو بودیم تا تو بودستی
بر سر چار سوی رغبت خویش
نخریدی دلی که نشکستی
اوحدی گر وصال او خواهی
ببر از خویشتن که پیوستی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
دلم از چشم مستش زار و پردم چشمش از مستی
چه جای پنجه کردن بود ما را با چنان دستی
به جان در غیرتم از دل که پیش اوست پیوسته
گرین غیرت بدیدی او بغیر ما نپیوستی
ز زخم چشم مستش گر بنالیدم روا باشد
که سختست این چنین تیری و آنگه از چنان شستی
گر آن گلچهره را در دل نشان دوستی بودی
دل این خستگان هر دم به خار غم چرا خستی
به غیر از درددل چیزی ندیدم در فراق او
حکایت غیر ازین بودی مرا گر غیرتی هستی
ملامت گر ندید او را از آن فریاد میدارد
اگر دیدی نپندارم که از دامش برون جستی
نه یک دلبستگی دارد بدان زلف اوحدی کو را
اگر پنجاه دل بودی به جان در زلف او بستی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
کدامین نقشبند این نقش بستی
همه یک دست و هر نقشی به دستی
به نور جان شدست این نقش ممتاز
و گرنه کی چنین در دل نشستی
گر این جان در بت سنگین بدیدی
عجب دارم خلیل ار بت شکستی
ورین معنی بتی را جمع بودی
کدامین مؤمن از بت باز رستی
بیا تا هر دم از دستی بر آییم
مگر نقاش این آید به دستی
که گر پا بسته این نقش گردیم
چه فرق از مؤمنی تا بت پرستی
نهاد اندر لب شیرین این قوم
میی روشن که هر جامی و مستی
پریشان کرد گرد روی ایشان
سر زلفی که هر تاری و شستی
مسلمان اوحدی آن روز بودی
که از دام چنین بتها برستی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
میی کو ترا میرهاند ز مستی
حلالت از آن می خرابی و مستی
بت تست نفس تو در کعبه تن
خلیل خدایی گر این بت شکستی
عروس جهان را وفایی نباشد
به آخر بدانی که دل در که بستی
نبینی به خود غیر ازین صوت و صورت
چه گویم زهی غافل از خود که هستی
تو آنروز گفتم به منزل نیایی
که همراه میرفت و خوش می نشستی
در این باغ کش میوه زهرست یکسر
چه تریاک بهتر ز کوتاه دستی
چو باد ار طلب میکنی سرفرازی
منه دل برین خاک و بگذر که رستی
خدای تو آن چیز مخصوص باشد
خدا را گر از بهر چیزیی پرستی
بلندی که میجویی آنروز یابی
که چون اوحدی رخ بپیچی ز پستی

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
ما را چو توانی که ز خود دور فرستی
این نیز توانی که بما نور فرستی
در وعده فردای تو این صبر که کردیم
ما را تو مبادا که بر حور فرستی
بی منت موسی سخنی چند ز دیدار
بنویس در آن لوح که از طور فرستی
هر نامه که از پیش تو آمد همه شد فاش
زیرا که تو با آن دف و طنبور فرستی
چون من نه به خود باشم و خاطر نه به سامان
رسوا شود آن نیز که مستور فرستی
سر جمله به تفصیل ندانی که بگویم
پیش من ار اوراد چو دستور فرستی
غیر از سخن وصل تو باید که نگوید
قاصد که به پیش من مهجور فرستی
با روی تو کو فرصت گفتار مگر خود
پیغام و نشان خود از آن سور فرستی
زین گلخن و ویرانه برنجیم نسیمی
وقتست کزان گلشن معمور فرستی
رنجور تو شد اوحدی ای ماه چه باشد
گر شربت آن وصل به رنجور فرستی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بس ازین عمر سرسری که به تقلید زیستی
نظری کن به خویش تا ز کجایی و کیستی
همه شب گفتگوی تو ده و باغ است و مال و زر
تو نگویی به خویشتن که گرفتار چیستی
تو بگویی خدای را نشناسم به جز یکی
ز یکی لاف چون زنی چو غلام دویستی
برسیدند همرهان تو هر یک به منزلی
پی ایشان کجا روی تو که در خفت و خیستی
تو اگر بیست مرده ای بتوان و دل و جگر
چو اجل حمله آورد نگذارد بایستی
چو پی او روی بنه ز سر این خواجگی که تو
نرسی پیش او مگر به فقیری و نیستی
در توحیدش اوحدی به قفای وجود زد
تو به توحید چون رسی که نه چون اوحدیستی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U - - | U - U -
چون فتنه شدم بر رخت ای حور بهشتی
رفتی و مرا در غم خود زار بهشتی
با دست تو من پای فشارم به چه قوت
با روی تو من صبر نمایم به چه پشتی
بر خاک سر کوی تو یک روز بگریم
زان گونه که بیرون نتوان رفت به کشتی
دانم که حسابی نبود روز قیامت
او را که بدین حال تو امروز بکشتی
پیش که توان برد خود این غصه که پیشت
صد قصه نبشتم که جوابی ننبشتی
از خوی تو بس گل که به خونابه سرشتم
تا خود تو بدین خوی و نهاد از چه سرشتی
در خاطر خود جز تو خیالی نگذارد
آنرا که تو یکروز به خاطر بگذشتی
ای دل که همی جویی ازین دام رهایی
آن روز که گفتیم چرا باز نگشتی
چون اوحدی از قامت او درد همی چین
کین میوه آن شاخ بلندست که کشتی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
خواستم بوسی ز لعلت دست پیشم داشتی
قصد کردم کت ببوسم دست و هم نگذاشتی
بوی خون می آید از چاه زنخدانت بلی
بوی خون آید که چندین دل درو انباشتی
هر زمانم شاخ اندوهی ز دل سر بر زند
خود نمیدانم چه بیخست این که در دل کاشتی
ریش گردانی دلم را وانگهی گویی منال
درد دل با ناله باشد پس چه می پنداشتی
گر پس از جنگ آشتی جویی نگیری در کنار
تا هم آن دم نیز بی جنگی نباشد آشتی
نزد من آبیست گفتی خون مجروحان عشق
زان چنین در خاک میریزی که آب انگاشتی
دی طلب کردی که در پای تو ریزم جان خویش
زان طلب کردن سرم بر آسمان افراشتی
دفتر خاطر ز نقش دیگران شستم تمام
تا تو نقش خویش بر لوح دلم بنگاشتی
اوحدی در دوستی با آنکه جانب دار تست
جانب او را به قول دشمنان بگذاشتی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گر تو سری میکشی تا نکنی آشتی
ما ز تو سرکش تریمپس تو چه پنداشتی
ما دل صد آشنا بهر تو بگذاشتیم
ای که ز بیگانگی هیچ بنگذاشتی
با تو چه سودی نداشت صلح به جنگ آمدیم
کار چو مشکل شود جنگ به از آشتی
شاخ ستم کشته ای بار جفایی بچین
هم تو توانی درود تخم که خود کاشتی
دوش فرستاده ای کز تو ندارم خبر
خود بنگویی که تو از که خبر داشتی
با دگران مر ترا هر چه میسر نشد
از غم و رنج و جفا بر دلم انباشتی
شغل تو گر خواجگیست در پی آن روز که هست
کار من و اوحدی رندی و ناداشتی

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
زین دایره تا بدر نیفتی
در دایره دگر نیفتی
سودی کن ازین سفر که هرگز
در بهتر ازین سفر نیفتی
صاحب نظر ار نمیشوی سهل
هش دار که از نظر نیفتی
از بی هنریست او فتادن
چون جمع کنی هنر نیفتی
رو دامن مقبلی به دست آر
تا روز بلا مگر نیفتی
زین سر تو بساز چاره خویش
تا در کف دردسر نیفتی
امروز فتاده باش اگر نه
فردا چه کنی اگر نیفتی
زین باده کجا خبر دهندت
یک روز چو بی خبر نیفتی
سر دل اوحدی چه دانی
تا در غم آن پسر نیفتی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
جان را ستیزه تو ندارد نهایتی
خوبان جفا کنند ولی تا به غایتی
سنگین دلی و گرنه چنین درد سینه سوز
در سینه تو نیز بکردی سرایتی
دارم شکایت از تو ولی منع میکند
حسن وفا که باز نمایم شکایتی
روی زمین چو قصه فرهاد کوهکن
پر شد حکایت من و شیرین حکایتی
خود چیست کشتن چو منی کاهلی ز تست
تا هر زمان مرا بنسوزی ولایتی
از گفت و گوی دشمن بسیار باک نیست
گر باشدم ز لطف تو اندک حمایتی
زان زلف کافرانه مرنج اوحدی دگر
کز کافری بدیع نباشد جنایتی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
سوگند من شکستی عهدم به باد دادی
با این ستیزه رویی روز و شبم به یادی
گفتی چو کارت افتد من دستگیر باشم
خود با حکایت من دیگر نیوفتادی
چستی نمودم ای جان در کار عشق اول
سودی نداشت با تو چستی و اوستادی
چون دیده و دل من گشتند فتنه تو
آب اندران فگندی آتش از آن نهادی
هم سرو لاله رویی هم ماه مشک مویی
هم ترک تند خویی هم شاه حورزادی
روی تو شمع گیتی چون مهر نیم روزان
بوی تو راحت جان چون باد بامدادی
شادی کنی چو بینی ما را بغم نشسته
ای اوحدی غلامتخوش میروی بشادی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -