پدر و مادری که ناز آرند
انبیا عقل و روح را دارند
هر که از ما کند به نیکی یاد
یادش اندر جهان به نیکی باد
گر ترا بخت یار خواهد بود
عشق را با تو کار خواهد بود
عمر بی عاشقی مدان بحساب
کان برون از شمار خواهد بود
زهره دارد حوادث طبعی
که بگردد به گرد لشکر ما
ما به پر میپریم سوی فلک
زانکه عرش است اصل و جوهر ما
گنجینه اسرار الهی ماییم
بحر درر نامتناهی ماییم
بنشسته به تخت پادشاهی ماییم
بگرفته ز ماه تا به ماهی ماییم
مقصود ز عالم آدم آمد
مقصود ز آدم آن دم آمد
چون به عالم وجود آمدم مستخبران روزگار به استفسار حال من آمدند
ای مسند تو ورای افلاک
قدر تو و خاک توده خاشاک
طغرای جلال تو لعمرک
منشور ولایت تو لولاک
نه حقه و هفت مهره پیشت
دست تو و دامن تو زان پاک
نقش صفحات رایت تو
لولاک لما خلقت الافلاک
کشتی وجود مرد دانا عجب است
افتاده به چاه مرد بینا عجب است
کشتی که به دریا بود آن نیست عجب
در یک کشتی هزار دریا عجب است
بس که شنیدی صفت روم و چین
خیز و بیا ملک سنایی ببین
تا همه دل بینی بی حرص و بخل
تا همه جان بینی بی کبر و کین
پای نه و عرش به زیر قدم
دست نه و ملک به زیر نگین
گاه ولی گوید هست او چنان
گاه عدو گوید هست او چنین
او ز همه فارغ و آزاد و خوش
چون گل و چون سوسن و چون یاسمین
تقوی پیرایه او گردد پرهیزگاری سرمایه او باشد عاملان توانگری به کثرت مال دانند
مرغی که خبر ندارد از آب زلال
منقار در آب شور دارد همه سال
توانگری توانگری دل است نه الغنی غنی القلب لاغنی المال اما غلط کرده اند که میفرماید مهتر عالم توانگری مال
مه دوش به بالین تو آمد به سرای
گفتم که ز غیرتش بکوبم سر و پای
مه کیست که او با تو نشیند یک جای
شبگرد جهان دیده انگشت نمای
ملک تعالی در حق عالم غدار
ندای فاعتبروا کرد یا اولی الابصار
زمانه بر مثل لعبت است مرد فریب
چو نیک درنگری زنگی است مردم خوار
صیدم بشد و درید دام این بتر است
می درد شد و شکست جام این بتراست
دل سوخته گشت و کار خام این بتراست
دین ضایع و دنیا نه تمام این بتراست
آن شب روان که در شب خلوت سفر کنند
در تاج خسروان به حقارت نظر کنند
آن را که درگوش آواز وحی قل است او را چه جای پروای آواز دهل است
سوری که در او هزار جان قربان است
چه جای دهل زنان بی سامان است
با همت باز باش و با کبر پلنگ
زیبا به گه شکار و پیروز به جنگ
کم کن بر عندلیب و طاووس درنگ
کاینجا همه آواست و آنجا همه رنگ
ارادوا لیخفوا قبرها عن محبها
فطیب تراب القبر دل علی القبر
ای دوست من راه بس نزدیک است اما راهرونده بس کاهل است
هر زمان زین سبز گلشن رخت بیرون می برم
عالمی از عالم وحدت به کف می آورم
تخت و خاتم نی و کوس رب هب لی می زنم
طور و آتش نی و در اوج اناالله میپرم
هرچه آب روح میبینم به دریا می نهم
هرچه نقد عقل مییابم در آتش میبرم
من چون طوطی و جهان در پیش من چون آینه است
لاجرم معذورم و جز خویشتن میننگرم
هرچه عقلم از پس آیینه تلقین می کند
من همان معنی به صورت در زبان می آورم
از برون تابخانه طبع یابی نزهتم
وز ورای چار طاق چرخ بینی منظرم
ساختم آیینه دل یافتم آب حیات
گرچه باور نایدت هم خضر و هم اسکندرم
بر زبان ان نعبد الاصنام بودم تاکنون
دل به انی لا احب الآفلین شد رهبرم
درقلادە سگ نژادان گرچه کمتر مهره ام
در طویله شیرمردان قیمتی تر گوهرم
از حال گدا نیست عجب گر شود او پست
تیغ غم تو از سر صد شاه سرافکند
روزی پسر ادهم اندر پی آهو
مانند صبا مرکب شبدیز درافکند
دادیش یکی شربت کز لذت بویش
مستیش به سر بر شد و ز اسب برافکند
گفتند همه کس به سرکوی تحیر
مسکین پسر ادهم تاج و کمر افکند
از نام تو بود آنکه سلیمان به یکی مرغ
در ملکت بلقیش شکوه و ظفر افکند
از یاد تو بود آنکه محمد به اشارت
غوغای دو نیمه شدن اندر قمر افکند
روزی باد به حکم توسنی از راه سرعت حرکت در انبان آرد پیرزنی درآمد و آن آرد پیرزن را بریخت
اذا خان الامیر وکاتباه
و قاضی الارض داهی فی القضاء
فویل ثم ویل ثم ویل
لقاضی الارض من قاضی السماء
فلیتک تحلو و الحیاة مریره
ولیتک ترضی و الانام غضاب
ولیت الذی بینی و بینک عامر
وبینی و بین العالمین خراب
اذا صح منک الود فالمال هی
و کل الذی فوق التراب تراب
گفت یک روز صوفیی به هشام
کای زما همچو شیر خون آشام
روستا پرزبی نوایی توست
هرکجا مسجدی گدایی توست
خون ما شد ز تو سیاه چو شب
نان توگر سپید شد چه عجب
پیش هشام کوفی از صجری
این همی گفت های های گری
گرم شد زان حدیث سرد هشام
لیک از حلم نوشکرد آن جام
گفت خواهند کهتران انصاف
لیک نز راه جهل و استخفاف
آن شنیدم من از تو این دیدم
اینت بخشودم آنت بخشیدم
کانکه او دانش و خطر دارد
مالش شاه و تاج سر دارد
ستم از مصلحت نداند عام
انتقام از ادب نداند خام
آفتابی که در جهان گردد
بهر خفاشکی نهان گردد
آفتاب اصل چرخ وگنج آمد
گرچه خفاش از او به رنج آمد
ای حریقان آتش شهوات
وی غریقان قلزم خطرات
چند از این حرص و چند از این شهوت
چند از این فسق و چند از این زلات
چند از این هزل و چند از این هذیان
چند از این فعل و چند از این طامات
چند از این مکرو چند از این تلبیس
چند از این رسم و چند از این عادات
الحذر زین سرای مرد فریب
الهرب زین رباط پر آفات
در بهار حیات بفرستید
نفسی خوش سوی رمیم و رفات
کوس دولت همی زنید امروز
برکشید از نیاز دل رایات
کیسه های امید بر دوزید
این دم لطف و رحمت است و صلات
ای خداییکه لطف تو سازد
سال و مه را وظیفه میقات
زرگر صنع تو مرصع کرد
گوی زرین حلیه اوقات
شبه معذرت ز ما بپذیر
ای کریم از قلادە طاعات
تا درنزنی به هر چه داری آتش
هرگز نشود حقیقت وقت تو خوش
قرأ المقری بیار ای مقری سلاسل جلاجل اجزای عاشقان را به الحان قرآن بجنبان بگو که بسم الله الرحمن الرحیم
بسم الا له مسبب الاسباب
لعباده و مفتح الابواب
و رضیت بالرحمن ربی محسنا
فهو الذی یعطی بغیر حساب
و رجوت مغفره الرحیم المرتجی
عند الذنوب الغافر التواب
ای عمر به باد داده مستی
تا چند از این هوا پرستی
درهای جفا همه گشادی
درهای وفا همه ببستی
عهدی که خدای با تو بسته است
آن عهد خدای را شکستی
پیوسته چرا کنی شکایت
از رنج و عنا و تنگدستی
حسرت چه خوری ندارت سود
گر نیست شوی به رنج هستی
طلب ای عاشقان خوش رفتار
طرب ای نیکوان شیرین کار
تا کی از خانه هین ره صحرا
تا کی از کعبه هین در خمار
در جهان شاهدی و ما فارغ
در قدح جرعه ای و ماهشیار
زین سپس دست ما و دامن دوست
زین سپس گوش ما و حلقه یار
خیز تا زاب روی بنشانیم
گرد این خاک تودە غدار
ترکتازی کنیم و در شکنیم
نفس زنگی مزاج را بازار
و نفعنا الله ایانا و ایاکم و صلی الله علی نبینا محمد و آله اجمعین

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -