cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
شب که بودم با هزاران کوه درد
سر به زانوی غمش بنشسته فرد
جان به لب از حسرت گفتار او
دل پر از نومیدی دیدار او
آن قیامت قامت پیمان شکن
آفت دوران بلای مرد و زن
فتنه ایام و آشوب جهان
خانه سوز صد چو من بی خانمان
از درم ناگه درآمد بی حجاب
لب گزان از رخ برافکنده نقاب
کاکل مشکین به دوش انداخته
وز نگاهی کار عالم ساخته
گفت ای شیدا دل محزون من
وی بلاکش عاشق مفتون من
کیف حال القلب فی نار الفراق
گفتمش والله حالی لایطاق
یک دمک بنشست بر بالین من
رفت و با خود برد عقل و دین من
گفتمش کی بینمت ای خوش خرام
گفت نصب اللیل لکن فی المنام

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
قد صرفت العمر فی قیل و قال
یا ندیمی قم فقد ضاق المجال
و اسقنی تلک المدام السلسبیل
انها تهدی الیٰ خیر السبیل
و اخلع النعلین یا هٰذا الندیم
انها نار أضایت للکلیم
هاتها صهباء من خمر الجنان
دع کیوسا و اسقنیها بالدنان
ضاق وقت العمر عن آلاتها
هاتها من غیر عصر هاتها
قم ازل عنی بها رسم الهموم
ان عمری ضاع فی علم الرسوم
قل لشیخ قلبه منها نفور
لا تخف الله تواب غفور
علم رسمی سر به سر قیل است و قال
نه از او کیفیتی حاصل نه حال
طبع را افسردگی بخشد مدام
مولوی باور ندارد این کلام
وه چه خوش می گفت در راه حجاز
آن عرب شعری به آهنگ حجاز
کل من لم یعشق الوجه الحسن
قرب الجل الیه و الرسن
یعنی آن کس را که نبود عشق یار
بهر او پالان و افساری بیار
گر کسی گوید که از عمرت همین
هفت روزی مانده وان گردد یقین
تو در این یک هفته مشغول کدام
علم خواهی گشت ای مرد تمام
فلسفه یا نحو یا طب یا نجوم
هندسه یا رمل یا اعداد شوم
علم نبود غیر علم عاشقی
مابقی تلبیس ابلیس شقی
علم فقه و علم تفسیر و حدیث
هست از تلبیس ابلیس خبیث
زان نگردد بر تو هرگز کشف راز
گر بود شاگرد تو صد فخر راز
هر که نبود مبتلای ماهرو
اسم او از لوح انسانی بشو
دل که خالی باشد از مهر بتان
لته حیض به خون آغشته دان
سینه خالی ز مهر گلرخان
کهنه انبانی بود پر استخوان
سینه گر خالی ز معشوقی بود
سینه نبود کهنه صندوقی بود
تا به کی افغان و اشک بی شمار
از خدا و مصطفی شرمی بدار
از هیولا تا به کی این گفتگوی
رو به معنی آر و از صورت مگوی
دل که فارغ شد ز مهر آن نگار
سنگ استنجای شیطانش شمار
این علوم و این خیالات و صور
فضله شیطان بود بر آن حجر
تو بغیر از علم عشق ار دل نهی
سنگ استنجا به شیطان می دهی
شرم بادت زانکه داری ای دغل
سنگ استنجای شیطان در بغل
لوح دل از فضله شیطان بشوی
ای مدرس درس عشقی هم بگوی
چند و چند از حکمت یونانیان
حکمت ایمانیان را هم بدان
چند زین فقه و کلام بی اصول
مغز را خالی کنی ای بوالفضول
صرف شد عمرت به بحث نحو و صرف
از اصول عشق هم خوان یک دو حرف
دل منور کن به انوار جلی
چند باشی کاسه لیس بوعلی
سرور عالم شه دنیا و دین
سؤر مؤمن را شفا گفت ای حزین
سؤر رسطالیس و سؤر بوعلی
کی شفا گفته نبی منجلی
سینه خود را برو صد چاک کن
دل از این آلودگی ها پاک کن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
با دف و نی دوش آن مرد عرب
وه چه خوش می گفت از روی طرب
أیها القوم الذی فی  المدرسه
کل ما حصلتموه وسوسه
فکرکم ان کان فی غیر الحبیب
ما لکم فی  النشاة الاخریٰ نصیب
فاغسلوا یا قوم عن لوح الفؤاد
کل علم لیس ینجی فی  المعاد
ساقیا یک جرعه از روی کرم
بر بهایی ریز از جام قدم
تا کند شق پرده پندار را
هم به چشم یار بیند یار را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
هر که را توفیق حق آمد دلیل
عزلتی بگزید و رست از قال و قیل
عزت اندر عزلت آمد ای فلان
تو چه خواهی ز اختلاط این و آن
پا مکش از دامن عزلت به در
چند گردی چون گدایان در به در
گر ز دیو نفس می جویی امان
رو نهان شو چون پری از مردمان
از حقیقت بر تو نگشاید دری
زین مجازی مردمان تا نگذری
گر تو خواهی عزت دنیا و دین
عزلتی از مردم دنیا گزین
گنج خواهی کنج عزلت کن مقام
واستتر واستخف عن کل الانام
چون شب قدر از همه مستور شد
لاجرم از پای تا سر نور شد
اسم اعظم چون که کس نشناسدش
سروری بر کل اسما باشدش
تا تو نیز از خلق پنهانی همی
لیلةالقدری و اسم اعظمی
رو به عزلت آر ای فرزانه مرد
وز جمیع ماسوی الله باش فرد
عزلت آمد گنج مقصود ای حزین
لیک گر با زهد و علم آید قرین
عزلت بیزای زاهد علت است
ور بود بیعین علم آن زلت است
عزلت بیعین عین زلت است
ور بود بیزای اصل علت است
زهد و علم ار مجتمع نبود به هم
کی توان زد در ره عزلت قدم
علم چبود از همه پرداختن
جمله را در داو اول باختن
این هوس ها از سرت بیرون کند
خوف و خشیت در دلت افزون کند
خشیة الله را نشان علم دان
انما یخشی تو در قرآن بخوان
سینه را از علم حق آباد کن
رو حدیث لو علمتم یاد کن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
علم یابد زیب از فقر ای پسر
نی ز باغ و راغ و اسب و گاو و خر
مولوی را هست دایم این گمان
کان بیابد زیب ز اسباب جهان
نقص علم است ای جناب مولوی
حشمت و مال و منال دنیوی
قاقم و خز چند پوشی چون شهان
مرغ و ماهی چند سازی زیب خوان
خود بده انصاف ای صاحب کمال
کی شود اینها میسر از حلال
ای علم افراشته در راه دین
از چه شد مأکول و ملبوست چنین
چند مال شبهه ناک آری به کف
تا که باشی نرم پوش و خوش علف
عاقبت سازد تو را از دین بری
این خودآرایی و این تن پروری
لقمه کآید از طریق مشتبه
خاک خور خاک و بر آن دندان منه
کان تو را در راه دین مغبون کند
نور عرفان از دلت بیرون کند
لقمه نانی که باشد شبهه ناک
در حریم کعبه ابراهیم پاک
گر به دست خود فشاندی تخم آن
ور به گاو چرخ کردی شخم آن
ور مه نو در حصادش داس کرد
ور به سنگ کعبه اش دست آس کرد
ور به آب زمزمش کردی عجین
مریم آیین پیکری از حور عین
ور بخواندی بر خمیرش بی عدد
فاتحه با قل هوالله احد
ور بود از شاخ طوبی آتشش
ور شدی روح الامین هیزم کشش
ور تو برخوانی هزاران بسمله
بر سر آن لقمه پر ولوله
عاقبت خاصیتش ظاهر شود
نفس از آن لقمه تو را قاهر شود
در ره طاعت تو را بی جان کند
خانه دین تو را ویران کند
درد دینت گر بود ای مرد راه
چاره خود کن که دینت شد تباه
از هوس بگذر رها کن کش و فش
پا ز دامان قناعت در مکش
گر نباشد جامه اطلس تو را
کهنه دلقی ساتر تن بس تو را
ور مزعفر نبودت با قند و مشک
خوش بود دوغ و پیاز و نان خشک
ور نباشد مشربه از زر ناب
با کف خود می توانی خورد آب
ور نباشد مرکب زرین لگام
می توانی زد به پای خویش گام
ور نباشد دور باش از پیش و پس
دور باش نفرت خلق از تو بس
ور نباشد خانه های زرنگار
می توان بردن به سر در کنج غار
ور نباشد فرش ابریشم طراز
با حصیر کهنه مسجد بساز
ور نباشد شانه ای از بهر ریش
شانه بتوان کرد با انگشت خویش
هرچه بینی در جهان دارد عوض
در عوض گردد تو را حاصل غرض
بی عوض دانی چه باشد در جهان
عمر باشد عمر قدر آن بدان

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ابذلوا ارواحکم یا عاشقین
ان تکونوا فی هوانا صادقین
داند این را هرکه زین ره آگه است
کاین وجود و هستیش سنگ ره است
گوی دولت آن سعادتمند برد
کو به پای دلبر خود جان سپرد
جان به بوسی می خرد آن شهریار
مژده ای عشاق کآسان گشت کار
گر همی خواهی حیات و عیش خوش
گاو نفس خویش را اول بکش
در جوانی کن نثار دوست جان
رو عوان بین ذالک را بخوان
پیر چون گشتی گران جانی مکن
گوسفند پیر قربانی مکن
شد همه برباد ایام شباب
بهر دین یک ذره ننمودی شتاب
عمرت از پنجه گذشت و یک سجود
کت به کار آید نکردی ای جهود
حالیا ای عندلیب کهنه سال
ساز کن افغان و یک چندی بنال
چون نکردی ناله در فصل بهار
در خزان باری قضا کن زینهار
تا که دانستی زیانت را ز سود
توبه ات نسیه گناهت نقد بود
غرق دریای گناهی تا به کی
وز معاصی روسیاهی تا به کی
جد تو آدم بهشتش جای بود
قدسیان کردند پیش او سجود
یک گنه چون کرد گفتندش تمام
مذنبی مذنب برو بیرون خرام
تو طمع داری که با چندین گناه
داخل جنت شوی ای روسیاه

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ایها المأسور فی قید الذنوب
ایها المحروم من سر الغیوب
لا تقم فی أسر لذات الجسد
انها فی الجید حبل من مسد
قم توجه شطر اقلیم النعیم
و اذکر الاوطان والعهد القدیم
گنج علم ما ظهر مع ما بطن
گفت از ایمان بود حب الوطن
این وطن مصر و عراق و شام نیست
این وطن شهری ست کان را نام نیست
زانکه از دنیاست این اوطان تمام
مدح دنیا کی کند خیر الانام
حب دنیا هست رأس هر خطا
از خطا کی می شود ایمان عطا
ای خوش آنکو یابد از توفیق بهر
کاورد رو سوی آن بی نام شهر
تو در این اوطان غریبی ای پسر
خو به غربت کرده ای خاکت به سر
آنقدر در شهر تن ماندی اسیر
کان وطن یکباره رفتت از ضمیر
رو بتاب از جسم و جان را شاد کن
موطن اصلی خود را یاد کن
زین جهان تا آن جهان بسیار نیست
در میان جز یک نفس در کار نیست
تا به چند ای شاهباز پر فتوح
باز مانی دور از اقلیم روح
حیف باشد از تو ای صاحب هنر
کاندرین ویرانه ریزی بال و پر
تا به کی ای هدهد شهر سبا
در غریبی مانده باشی بسته پا
جهد کن این بند از پا باز کن
بر فراز لامکان پرواز کن
تا به کی در چاه طبعی سرنگون
یوسفی یوسف بیا از چه برون
تا عزیز مصر ربانی شوی
وا رهی از جسم و روحانی شوی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ایها القلب الحزین المبتلا
فی طریق العشق انواع البلا
لیکن القلب العشوق الممتحن
لا یبالی بالبلایا و المحن
سهل باشد در ره فقر و فنا
گر رسد تن را تعب جان را عنا
رنج راحت دان چو شد مطلب بزرگ
گرد گله توتیای چشم گرگ
کی بود در راه عشق آسودگی
سر به سر درد است و خون آلودگی
تا نسازی بر خود آسایش حرام
کی توانی زد به راه عشق گام
غیر ناکامی دراین ره کام نیست
راه عشق است این ره حمام نیست
ترککان چون اسب یغما پی کنند
هرچه باشد خود به غارت می برند
ترک ما برعکس باشد کار او
حیرتی دارم ز کار و بار او
کافرست و غارت دین می کند
من نمی دانم چرا این می کند
نیست جز تقوی در این ره توشه ای
نان و حلوا را بهل در گوشه ای
نان و حلوا چیست جاه و مال تو
باغ و راغ و حشمت و اقبال تو
نان و حلوا چیست این طول امل
وین غرور نفس و علم بی عمل
نان و حلوا چیست گویم با تو فاش
این همه سعی تو از بهر معاش
نان و حلوا چیست فرزند و زنت
اوفتاده همچو غل در گردنت
چند باشی بهر این حلوا و نان
زیر منت از فلان و از فلان
برد این حلوا و نان آرام تو
شست از لوح تو کل نام تو
هیچ بر گوشت نخورده است ای لییم
حرف الرزق علی الله الکریم
رو قناعت پیشه کن در کنج صبر
پند خود گیر از سگ آن پیر گبر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
عابدی در کوه لبنان بد مقیم
در بن غاری چو اصحاب الرقیم
روی دل از غیر حق برتافته
گنج عزت را ز عزلت یافته
روزها می بود مشغول صیام
قرص نانی می رسیدش وقت شام
نصف آن شامش بدی نصفی سحور
وز قناعت داشت در دل صد سرور
بر همین منوال حالش می گذشت
نامدی زان کوه هرگز سوی دشت
از قضا یک شب نیامد آن رغیف
شد ز جوع آن پارسا زار و نحیف
کرد مغرب را ادا وآنگه عشاء
دل پر از وسواس در فکر عشاء
بس که بود از بهر قوتش اضطراب
نه عبادت کرد عابد شب نه خواب
صبح چون شد زان مقام دلپذیر
بهر قوتی آمد آن عابد به زیر
بود یک قریه به قرب آن جبل
اهل آن قریه همه گبر و دغل
عابد آمد بر در گبری ستاد
گبر او را یک دو نان جو بداد
بستد آن نان را و شکر او بگفت
وز وصول طعمه اش خاطر شکفت
کرد آهنگ مقام خود دلیر
تا کند افطار زان خبز شعیر
در سرای گبر بد گرگین سگی
مانده از جوع استخوانی و رگی
پیش او گر خط پرگاری کشی
شکل نان بیند بمیرد از خوشی
بر زبان گر بگذرد لفظ خبر
خبز پندار رود هوشش ز سر
کلب در دنبال عابد بو گرفت
آمدش دنبال و رخت او گرفت
زان دو نان عابد یکی پیشش فکند
پس روان شد تا نیابد زو گزند
سگ بخورد آن نان وز پی آمدش
تا مگر بار دگر آزاردش
عابد آن نان دگر دادش روان
تا که از آزار او یابد امان
کلب خورد آن نان و از دنبال مرد
شد روان و روی خود واپس نکرد
همچو سایه در پی او می دوید
عف عفی می کرد و رختش می درید
گفت عابد چون بدید آن ماجرا
من سگی چون تو ندیدم بی حیا
صاحبت غیر دو نان جو نداد
وان دونان خود بستدی ای کج نهاد
دیگرم از پی دویدن بهر چیست
وین همه رختم دریدن بهر چیست
سگ به نطق آمد که ای صاحب کمال
بی حیا من نیستم چشمت بمال
هست از وقتی که بودم من صغیر
مسکنم ویرانه این گبر پیر
گوسفندش را شبانی می کنم
خانه اش را پاسبانی می کنم
گاه گاهی نیم نانم می دهد
گاه مشتی استخوانم می دهد
گاه غافل گردد از اطعام من
وز تغافل تلخ گردد کام من
بگذرد بسیار بر من صبح و شام
لا اری خبزا ولا القی الطعام
هفته هفته بگذرد کاین ناتوان
نی ز نان یابد نشان نی ز استخوان
گاه هم باشد که پیر پر محن
نان نیابد بهر خود چه جای من
چون که بر درگاه او پرورده ام
رو به درگاه دگر ناورده ام
هست کارم بر در این پیر گبر
گاه شکر نعمت او گاه صبر
تا قمار عشق با او باختم
جز در او من دری نشناختم
گه به چوبم می زند گه سنگها
از در او من نمی گردم جدا
چون که نامد یک شبی نانت به دست
در بنای صبر تو آمد شکست
از در رزاق رو بر تافتی
بر در گبری روان بشتافتی
بهر نانی دوست را بگذاشتی
کرده ای با دشمن او آشتی
خود بده انصاف ای مرد گزین
بی حیاتر کیست من یا تو ببین
مرد عابد زین سخن مدهوش شد
دست را بر سر زد و از هوش شد
ای سگ نفس بهایی یاد گیر
این نصیحت از سگ آن گبر پیر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
نان و حلوا چیست ای شوریده سر
متقی خود را نمودن بهر زر
دعوی زهد از برای عز و جاه
لاف تقوی از پی تعظیم شاه
تو نپنداری کزین لاف و دروغ
هرگز افتد نان تلبیست به دوغ
خرده بینانند در عالم بسی
واقفند از کار و بار هر کسی
زیرکانند از یسار و از یمین
از پی رد و قبول اندر کمین
با همه خودبینی و کبر و منی
لاف تقوی و عدالت می زنی
سر به سر کار تو در لیل و نهار
سعی در تحصیل جاه و اعتبار
دین فروشی از پی مال حرام
مکر و حیله بهر تسخیر عوام
خوردن مال شهان با زرق و شید
گاه خبث عمرو گاهی خبث زید
وین عدالت با وجود این صفات
هست دایم برقرار و برثبات
بر سرش داخل نگردد لا و لیس
این عدالت هست کوه بوقبیس
می نیابد اختلال از هیچ چیز
چون وضوی محکم بی بی تمیز

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
بود در شهر هری بیوه زنی
کهنه رندی حیله سازی پرفنی
نام او بی بی تمیز خالدار
در نمازش بود رغبت بیشمار
با وضوی صبح خفتن می گزارد
نامرادان را بسی دادی مراد
کم نشد هرگز دواتش از قلم
بر مراد هرکسی می زد رقم
در مهم سازی اوباش و رنود
دایما طاحونه اش در چرخ بود
از ته هر کس که برجستی به ناز
می شدی فی الحال مشغول نماز
هرکه آمد گفت بر من کن دعا
او به جای دست برمی داشت پا
بابها مفتوحة للداخلین
رجلها مرفوعة للفاعلین
گفت با او رندکی کای نیک زن
حیرتی دارم درین کار تو من
زین جنابتهای پی درپی که هست
هیچ ناید در وضوی تو شکست
نیت و آداب این محکم وضو
یک ره از روی کرم با من بگو
این وضو از سنگ و رو محکمتر است
این وضو نبود سد اسکندر است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
نان و حلوا چیست این تدریس تو
کان بود سرمایه تلبیس تو
بهر اظهار فضیلت معرکه
ساختی افتادی اندر مهلکه
تا که عامی چند سازی رام خویش
با صد افسون آوری در دام خویش
چند بگشایی سر انبان لاف
چند پیمایی گزاف اندر گزاف
نی فروعت محکم آمد نی اصول
شرم بادت از خدا و از رسول
اندرین ره چیست دانی غول تو
این ریایی درس نامعقول تو
درس اگر قربت نباشد زان غرض
لیس درسا انه بیس المرض
اسب دولت برفراز عرش تاخت
آنکه خود را زین مرض آزاد ساخت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
نان و حلوا چیست اسباب جهان
کافت جان کهانست و مهان
آنکه از قرب خدا دورت کند
وآنکه از راه هدی کورت کند
آنکه خود را بر سر او باختی
وز ره تحقیق دور انداختی
تلخ کرد این نان و حلوا کام تو
برد آخر رونق اسلام تو
برکن این اسباب را از بیخ و بن
در دل این نارهوس را سرد کن
آتش اندر زن در این حلوا و نان
وارهان خود را از این باد گران
از پی آن می دوی از جان و دل
وز پی این مانده ای چون خر به گل
الله الله این چه اسلام است و دین
ترک شد آیین رب العالمین
جمله سعیت بهر دنیای دنی است
بهر عقبی می ندانی سعی چیست
در ره آن موشکافی ای شقی
در ره این کند فهم و احمقی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
عارفی از منعمی کرد این سؤال
کای تو را دل در پی مال و منال
سعی تو از بهر دنیای دنی
تا چه مقدار است ای مرد غنی
گفت بیرون است از حد و شمار
کار من این است در لیل و نهار
عارفش گفت این که بهرش در تکی
حاصلت زان چیست گفتا اندکی
آنچه مقصود است ای روشن ضمیر
برنیاید زان مگر عشر عشیر
گفت عارف آن که هستی روز و شب
از پی تحصیل آن در تاب و تب
شغل آن را قبله خود ساختی
عمر خود را بر سر آن باختی
آنچه زو می خواستی واصل نشد
مدعای تو از آن حاصل نشد
دار عقبی کان ز دنیا برتر است
وز پی آن سعی خواجه کمتر است
چون شود حاصل تو را چیزی از آن
من نگویم خود بگو ای نکته دان

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
نان و حلوا چیست دانی ای پسر
قرب شاهان است زین قرب الحذر
می برد هوش از سر و از دل قرار
الفرار از قرب شاهان الفرار
فرخ آن کو رخش همت را بتاخت
کام از این حلوا و نان شیرین نساخت
قرب شاهان آفت جان تو شد
پایبند راه ایمان تو شد
جرعه ای از نهر قرآن نوش کن
آیه لا ترکنوا را گوش کن
لذت تخصیص او وقت خطاب
آن کند که ناید از صد خم شراب
هر زمان که شاه گوید شیخنا
شیخنا مدهوش گردد زین ندا
مست و مدهوش از خطاب شه شود
هر دمی در پیش شه سجده رود
می پرستد گوییا او شاه را
هیچ نارد یاد آن الله را
الله الله این چه اسلام است و دین
شرک باشد این به رب العالمین

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
نوجوانی از خواص پادشاه
می شدی با حشمت و تمکین به راه
دل ز غم خالی و سر پر از هوس
جمله اسباب تنعم پیش و پس
بر یکی عابد در آن صحرا گذشت
کاو علف می خورد آن آهوی دشت
هر زمان در ذکر حی لایموت
شکر گویان کش میسر گشت قوت
نوجوان سویش خرامید و بگفت
کای شده با وحشیان در قوت جفت
سبز گشته چون زمرد رنگ تو
چونکه ناید جز علف در چنگ تو
شد تنت چون عنکبوت از لاغری
چون گوزنان چند در صحرا چری
گر چو من بودی تو خدمتگار شاه
در علف خوردن نمی گشتی تباه
پیر گفتش کای جوان نامدار
کت بود از خدمت شه افتخار
گر چو من تو نیز می خوردی علف
کی شدی عمرت در این خدمت تلف

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
نان و حلوا چیست ای فرزانه مرد
منصب دنیاست گرد آن مگرد
گر بیالایی از او دست و دهان
روی آسایش نبینی در جهان
منصب دنیا نمی دانی که چیست
من بگویم با تو یک ساعت بایست
آنکه بندد از ره حق پای مرد
آنکه سازد کوی حرمان جای مرد
آنکه نامش مایه بدنامی است
آنکه کامش سر به سر ناکامی است
آنکه هر ساعت نهان از خاص و عام
کاسه زهرت فرو ریزد به کام
بر سر این زهر روزان و شبان
چند خواهی بود لرزان و تپان
منصب دنیاست ای نیکونهاد
آنکه داده خرمن دینت به باد
منصب دنیاست ای صاحب فنون
آنکه کردت این چنین خوار و زبون
ای خوش آن دانا که دنیا را بهشت
رفت همچون شاه مردان در بهشت
مولوی معنوی در مثنوی
نکته ای گفته است هان تا بشنوی
 ترک دنیا گیر تا سلطان شوی
ورنه گر چرخی تو سرگردان شوی
زهر دارد در درون دنیا چو مار
گرچه دارد در برون نقش و نگار
زهر این مار منقش قاتل است
می گریزد زو هر آن کس عاقل است
زین سبب فرمود شاه اولیا
آن گزین اولیا و انبیا
حب الدنیا رأس کل خطیة
و ترک الدنیا رأس کل عبادة

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
نان و حلوا چیست قیل و قال تو
وین زبان پردازی بی حال تو
گوش بگشا لب فرو بند از مقال
هفته هفته ماه ماه و سال سال
صمت عادت کن که از یک گفتنک
می شود تاراج این تحت الحنک
ای خوش آنکو رفت در حصن سکوت
بسته دل در یاد حی لایموت
رو نشین خاموش چندان ای فلان
که فراموشت شود نطق و بیان
خامشی باشد نشان اهل حال
گر بجنبانند لب گردند لال
چند با این ناکسان بی فروغ
باده پیمایی دروغ اندر دروغ
وارهان خود را از این همصحبتان
جمله مهتابند و دین تو کتان
صحبت نیکانت ار نبود نصیب
باری از هم صحبتان بد شکیب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
نان و حلوا چیست این اعمال تو
جبه پشمین ردا و شال تو
این مقام فقر خورشید اقتباس
کی شود حاصل کسی را در لباس
زین ردا و جبه ات ای کج نهاد
این دو بیت از مثنوی آمد به یاد
ظاهرت چون گور کافر پر حلل
وز درون قهر خدا عز و جل
از برون طعنه زنی بر بایزید
وز درونت ننگ می دارد یزید
رو بسوز این جبه ناپاک را
وین عصا و شانه و مسواک را
ظاهرت گر هست با باطن یکی
می توان ره یافت بر حق اندکی
ور مخالف شد درونت با برون
رفته باشی در جهنم سرنگون
ظاهر و باطن یکی باید یکی
تابیابی راه حق را اندکی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
نان و حلوا چیست ای نیکو سرشت
این عبادتهای تو بهر بهشت
نزد اهل حق بود دین کاستن
در عبادت مزد از حق خواستن
رو حدیث ما عبدتک ای فقیر
از کلام شاه مردان یاد گیر
چشم بر اجر عمل از کوری است
طاعت از بهر طمع مزدوری است
خادمان بی مزد گیرند این گروه
خدمت با مزد کی دارد شکوه
عابدی کاو اجرت طاعات خواست
گر تو ناعابد نهی نامش رواست
تا به کی بر مزد داری چشم تیز
مزد از این بهتر چه خواهی ای عزیز
کاو تو را از فضل و لطف با مزید
از برای خدمت خود آفرید
با همه آلودگی قدرت نکاست
بر قدت تشریف خدمت کرد راست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
یا ندیمی ضاع عمری وانقضی
قم لاستدراک وقت قدمضی
واغسل الادناس عنی بالمدام
واملا الاقداح منها یا غلام
اعطنی کأسا من الخمر الطهور
انها مفتاح ابواب السرور
خلص الارواح من قید الهموم
اطلق الاشباح من اسر الغموم
کاندرین ویرانه پر وسوسه
دل گرفت از خانقاه و مدرسه
نی ز خلوت کام بردم نی ز سیر
نی ز مسجد طرف بستم نی ز دیر
عالمی خواهم از این عالم به در
تا به کام دل کنم خاکی به سر
صلح کل کردیم با کل بشر
تو به ما خصمی کن و نیکی نگر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
اشف قلبی ایها الساقی الرحیم
بالتی یحیی بها العظم الرمیم
زوج الصهباء بالماء الزلال
واجعلن عقلی لها مهرا حلال
بنت کرم تجعلن الشیخ شاب
من یذق منها عن الکونین غاب
خمرة من نار موسی نورها
دنها قلبی و صدری طورها
قم فلاتمهل فما فی العمر مهل
لا تصعب شربها و الامر سهل
قم فلاتمهل فان الصبح لاح
والثریا غربت والدیک صاح
قل لشیخ قلبه منها نفور
لا تخف فالله تواب غفور
یا مغنی ان عندی کل غم
قم والق النار فیها بالنغم
یا مغنی قم فان العمر ضاع
لا یطیب العیش الا بالسماع
انت ایضا یا مغنی لا تنم
قم واذهب عن فؤادی کل غم
غن لی دورا فقد دار القدح
والصبا قد فاح والقمری صدح
واذکرن عندی احادیث الحبیب
ان عیشی من سواها لا یطیب
واذکرن ذکری احادیث الفراق
ان ذکر البعد مما لا یطاق
روحن روحی باشعار العرب
کی یتم الحظ فینا والطرب
وافتحن منها بنظم مستطاب
قلته فی بعض ایام الشباب
قد صرفنا العمر فی قیل و قال
یا ندیمی قم فقد ضاق المجال
ثم اطربنی باشعار العجم
و اطردن همتا علی قلبی هجم
وابتداء منها ببیت المثنوی
للحکیم المولوی المعنوی
 بشنو از نی چون حکایت می کند
وز جدایی ها شکایت می کند
قم و خاطبنی بکل الالسنه
عل قلبی ینتبة من ذی السنه
انه فی غفلة عن حاله
خایض فی قیله مع قاله
کل ان فهو فی قید جدید
قایلا من جهله هل من مزید
تایه فی الغی قد ضل الطریق
قط من سکرالهوی لا یستفیق
عاکف دهرا علی اصنامه
تنفر الکفار من اسلامه
کم انادی و هو لایسقی یصغی التناد
وافادی وافادی وافاد
یا بهایی اتخذ قلبا سواه
فهو ما معبوده الا هواه
هر چه از حق باز دارد ای پسر
نام کردن نان و حلوا سر به سر
گر همی خواهی که باشی تازه جان
رو کتاب نان و حلوا را بخوان

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای مرکز دایره امکان
وی زبده عالم کون و مکان
تو شاه جواهر ناسوتی
خورشید مظاهر لاهوتی
تا کی ز علایق جسمانی
در چاه طبیعت تن مانی
تا چند به تربیت بدنی
قانع به خزف ز در عدنی
صد ملک ز بهر تو چشم به راه
ای یوسف مصری به در آی از چاه
تا والی مصر وجود شوی
سلطان سریر شهود شوی
در روز الست بلی گفتی
امروز به بستر لا خفتی
تا کی ز معارف عقلی دور
به ز خارف عالم حس مغرور
از موطن اصل نیاری یاد
پیوسته به لهو و لعب دلشاد
نه اشک روان نه رخ زردی
الله الله تو چه بی دردی
یک دم به خود آی و ببین چه کسی
به چه دل بسته ای به که همنفسی
زین خواب گران بردار سری
برگیر ز عالم اولین خبری

وزن: مُتَفاعِلَتُنْ مُتَفاعِلَتُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U U - | U U - U U -
زین رنج عظیم خلاصی جو
دستی به دعا بردار و بگو
یارب یارب به کریمی تو
به صفات کمال رحیمی تو
یارب به نبی و وصی و بتول
یارب به تقرب سبطین رسول
یارب به عبادت زین عباد
به زهادت باقر علم و رشاد
یارب یارب به حق صادق
به حق موسی به حق ناطق
یارب یارب به رضا شه دین
آن ثامن من اهل یقین
یارب به تقی و مقاماتش
یارب به نقی و کراماتش
یارب به حسن شه بحر و بر
به هدایت مهدی دین پرور
کاین بنده مجرم عاصی را
وین غرقه بحر معاصی را
از قید علایق جسمانی
از بند وساوس شیطانی
لطف بنما و خلاصش کن
محرم به حریم خواصش کن
یارب یارب که بهایی را
این بیهده گرد هوایی را
که به لهو و لعب شده عمرش صرف
ناخوانده ز لوح وفا یک حرف
زین غم برهان که گرفتارست
در دست هوی و هوس زارست
در شغل ز خارف دنیی دون
مانده به هزار امل مفتون
رحمی بنما به دل زارش
بگشا به کرم گره از کارش
زین بیش مران ز در احسان
به سعادت ساحت قرب رسان
وارسته ز دنیی دونش کن
سر حلقه اهل جنونش کن

وزن: مُتَفاعِلَتُنْ مُتَفاعِلَتُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U U - | U U - U U -
ای باد صبا به پیام کسی
چو به شهر خطاکاران برسی
بگذر ز محله مهجوران
وز نفس و هوی ز خدا دوران
وانگاه بگو به بهایی زار
کای نامه سیاه و خطا کردار
کای عمر تباه گنه پیشه
تا چند زنی تو به پا تیشه
یک دم به خود آی و ببین چه کسی
به چه بسته دلی به که هم نفسی
شد عمر تو شصت و همان پستی
وز باده لهو و لعب مستی
گفتم که مگر چو به سی برسی
یابی خود را دانی چه کسی
درسی درسی ز کتاب خدا
رهبر نشدت به طریق هدا
وز سی به چهل چو شدی واصل
جز جهل از چهل نشدت حاصل
اکنون چو به شصت رسیدت سال
یک دم نشدی فارغ ز وبال
در راه خدا قدمی نزدی
بر لوح وفا رقمی نزدی
مستی ز علایق جسمانی
رسوا شده ای و نمی دانی
از اهل غرور ببر پیوند
خود را به شکسته دلان بربند
شیشه چو شکست شود ابتر
جز شیشه دل که شود بهتر
ای ساقی باده روحانی
زارم ز علایق جسمانی
یک لمعه ز عالم نورم بخش
یک جرعه ز جام طهورم بخش
کز سرفکنم به صد آسانی
این کهنه لحاف هیولانی

وزن: مُتَفاعِلَتُنْ مُتَفاعِلَتُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U U - | U U - U U -