cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
کاشکی خاک حریم حرمت می بودم
می خرامیدی و من در قدمت می بودم
بی غم عشق تو صد حیف ز عمری که گذشت
پیش ازین کاش گرفتار غمت می بودم
گر به پرسیدن من لطف نمی فرمودی
هم چنان کشته تیغ دو دمت می بودم
گر به سررشته مقصود رسیدی دستم
دست در سلسله خم به خمت می بودم
گر مرا حشمت کونین میسر می شد
هم چنان بنده خیل و حشمت می بودم
چون مریضی که دلش مایل صحت باشد
عمرها طالب درد و المت می بودم
هرچه خواهی بکن ای دوست که من از دل و جان
آرزومند جفا و ستمت می بودم
تا تو یک ره به کرم سوی هلالی گذری
سال ها چشم به راه کرمت می بودم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دو روز شد که ز درد فراق بیمارم
ازین دو روزه حیاتی که هست بیزارم
چو لاله سینه من چاک شد بیا و ببین
که از تو بر دل پر خون چه داغها دارم
مرا ز گریه مکن منع ساعتی بگذار
که زار زار بگریم که عاشق زارم
رسید جان بلب و نیست غیر ازین هوسم
که آیم و بسگان در تو بسپارم
خلاصی من از آن قید زلف ممکن نیست
که در کمند بلای سیه گرفتارم
بجلوه گاه بتان می روم سرشک فشان
بباغ سنگدلان تخم مهر می کارم
هلالی از غم یارست روز من شب تار
چه شد که صبح شود یک نفس شب تارم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
من نه آنم که دل خویش مشوش دارم
هر کجا ناخوشیی هست به او خوش دارم
گر سگان سر آن کوی کبابی طلبند
پاره سازم دل پر خون و بر آتش دارم
چه بلاها که دل زارم از آن مه نکشید
الله الله چه دل زار بلا کش دارم
تا ترا صفحه دل ساده شد از نقش وفا
ورق چهره بخوناب منقش دارم
از من امروز هلالی مطلب خاطر جمع
که دل آشفته آن زلف مشوش دارم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
یار آمد و من طاقت دیدار ندارم
از خود گله ای دارم و از یار ندارم
شادم که غم یار ز خود بی خبرم کرد
باری خبر از طعنه اغیار ندارم
گفتم چو بیایی غم خود با تو کنم شرح
اما چه کنم طاقت گفتار ندارم
لطف تو بود اندک و اندوه تو بسیار
من خود گله اندک و بسیار ندارم
گو خلق بدانند که من رندم و رسوا
از رندی و بدنامی خود عار ندارم
بی قیدم و از کار جهان فارغ مطلق
کس با من و من هم بکسی کار ندارم
حال من دل خسته خرابست هلالی
آزرده دلی دارم و غم خوار ندارم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
عمر رفته است و کنون آفت جانی دارم
گشته ام پیر ولی عشق جوانی دارم
چاره ساز دل و جان همه بیمارانی
چاره ای ساز که من هم دل و جانی دارم
کاش چون لاله دل تنگ مرا بشکافی
تا بدانی که چه سان داغ نهانی دارم
بر همه خلق یقین شد که وفا نیست ترا
لیک من از طمع خویش گمانی دارم
بنده ام خواندی و داغم چو سگان بنهادی
زین سبب در همه جا نام و نشانی دارم
ملک عشق تو جهانیست که پایانش نیست
من درین ملکم و غوغای جهانی دارم
جان من شرح المهای هلالی بشنو
که درین واقعه جانسوز بیانی دارم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
هر زمان بر صف خوبان بتماشا گذرم
چون رسم پیش تو نتوانم از آنجا گذرم
دارم آن سر که بسودای تو بازم سر خویش
سر چه کار آید اگر زین سر و سودا گذرم
زان خط سبز و لب لعل گذشتن نتوان
گر بصد مرتبه از خضر و مسیحا گذرم
هم نشینا قدمی چند بمن همره شو
که برش طاقت آن نیست که تنها گذرم
قصر مقصود بلندست خدایا سببی
که ازین مرحله بر عالم بالا گذرم
رشته مهر تو گر دست دهد همچو مسیح
پا بگردن نهم و از سر دنیا گذرم
من که امروز هلالی خوشم از دولت عشق
بهتر آنست کز اندیشه فردا گذرم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
خواهم که بزیر قدمت زار بمیرم
هر چند کنی زنده دگر بار بمیرم
دانم که چرا خون مرا زود نریزی
خواهی که بجان کندن بسیار بمیرم
من طاقت نادیدن روی تو ندارم
مپسند که در حسرت دیدار بمیرم
خورشید حیاتم بلب بام رسیدست
آن به که در آن سایه دیوار بمیرم
گفتی که ز رشک تو هلا کند رقیبان
من نیز برآنم که ازین عار بمیرم
چون یار بسر وقت من افتاد هلالی
وقتست اگر در قدم یار بمیرم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بخاک من گذری کن چو در وفای تو میرم
که زنده گردم و بار دگر برای تو میرم
نهادم از سر خود یک بیک هوی و هوس را
همین بود هوس من که در هوای تو میرم
دل از جفای تو خون شد روا مدار که عمری
دم از وفا زنم و آخر از جفای تو میرم
تویی که جان جهانی فزاید از لب لعلت
منم که هر نفس از لعل جانفزای تو میرم
بحال مرگم و سوی تو آمدن نتوانم
تو بر سرم قدمی نه که زیر پای تو میرم
رو ای رقیب ز کویش که ترک جان نتوانی
تو جای خویش بمن ده که من بجای تو میرم
مرا بخواری ازین در مران بسان هلالی
گذار تا چو سگان بر در سرای تو میرم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
پس از عمری که خود را بر سر کوی تو اندازم
ز بیم غیر نتوانم نظر سوی تو اندازم
پس از چندی که ناگه دولت وصل اتفاق افتد
چه باشد گر توانم دیده بر روی تو اندازم
نبینم ماه نو را در خم طاق فلک هرگز
اگر روزی نظر بر طاق ابروی تو اندازم
تو می آیی و من از شوق می خواهم که هر ساعت
سر خود را بپای سرو دلجوی تو اندازم
رقیب سنگدل زین سان که جا کرده بپهلویت
من بیدل چسان خود را بپهلوی تو اندازم
دلی کز دست من شد آه اگر روزی بدست آید
کبابی سازم و پیش سگ کوی تو اندازم
هلالی را دل دیوانه در قید جنون اولی
اجازت ده که بازش در خم موی تو اندازم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
مگو افسانه مجنون چو من در انجمن باشم
ازو باری چرا گوید کسی جایی که من باشم
کسی افسانه درد مرا جز من نمی داند
از آن دایم من دیوانه با خود در سخن باشم
رو ای زاهد که من کاری ندارم غیر می خوردن
مرا بگذار تا مشغول کار خویشتن باشم
جدا زان سرو قد گر جانب بستان روم روزی
بیاد قد او در سایه سرو چمن باشم
چسان رازی کنم پنهان که از صد پرده ظاهر شد
مگر وقتی نهان ماند که در زیر کفن باشم
مرا جان کوه اندوهست و من جان می کنم آری
ترا چون لعل شیرینست من هم کوهکن باشم
هلالی چون نمی پرسد مرا یاری و غم خواری
من مسکین غریبم گرچه دایم در وطن باشم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
اگر خوانی درونم بنده این خاندان باشم
وگر رانی برونم چون سگان بر آستان باشم
ندانم بنده روی تو باشم یا سگ کویت
بهر نوعی که می خواهی بگو تا آن چنان باشم
چه سگ باشم که آیم استخوانی خواهم از کویت
ولی خواهم که از بهر سگانت استخوان باشم
چو از شوق تو یک شب خواب در چشمم نمی آید
اجازت ده که  شبها گرد کویت پاسبان باشم
غم هجر تو دارم یک زمان از وصل شادم کن
چه باشد غم برآید من زمانی شادمان باشم
قبای حسن پوشیدی سمند ناز زین کردی
بنه پا در رکاب ای عمر تا من در عنان باشم
مرا گفتی هلالی در جهان رسوا شدی آخر
من آن بهتر که در عشق تو رسوای جهان باشم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چو بخت نیست که شایسته وصال تو باشم
بصبر کوشم و خرسند با خیال تو باشم
بعشوه زلف گشودی بچهره خال فزودی
اسیر زلف تو گردم غلام خال تو باشم
کمال فضل بتحصیل عاشقیست خوش آن دم
که در مطالعه صفحه جمال تو باشم
چو پایمال تو گشتم سرم بلند شد آری
چه سربلندی ازین به که پایمال تو باشم
خمیده باد قد من ز غصه همچو هلالی
اگر نه مایل ابروی چون هلال تو باشم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
تا عمر بود در هوس روی تو باشم
در خاک شوم خاک سر کوی تو باشم
فردای قیامت نروم جانب طوبی
در سایه سرو قد دلجوی تو باشم
خوش آنکه زبان از پی دشنام برآری
من دست برآورده دعاگوی تو باشم
پهلوی تو پیوسته نشینند رقیبان
تا من نتوانم که بپهلوی تو باشم
از غمزه تو کاست تن من که چو مویی
من موی شوم در خم گیسوی تو باشم
هر گه که از تو ناز بری دست بچوگان
خواهم همه تن سر شوم و گوی تو باشم
ای شاخ گل تازه منم بلبل این باغ
معذورم اگر شیفته روی تو باشم
روزی که فلک نام مرا خواند هلالی
می خواست که من مایل ابروی تو باشم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
مرا چه زهره که گویم غلام روی تو باشم
سگ غلام غلام سگان کوی تو باشم
اگر به سوی تو گاهی کنم ز دور نگاهی
هنوز بر حذر از نازکی خوی تو باشم
چو سر عشق تو گفتن میان خلق نشاید
به گوشه ای بنشینم به گفتگوی تو باشم
زهی خجسته زمانی که بعد مرگ رقیبان
نشسته با دل آسوده روبروی تو باشم
تو آن بتی که من بت پرست همچو هلالی
به هر کجا که روم روی دل به سوی تو باشم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
یار گفت از ما بکن قطع نظر گفتم به چشم
گفت قطعا هم مبین سوی دگر گفتم به چشم
گفت یار از غیر ما پوشان نظر گفتم به چشم
وانگهی دزدیده در ما می نگر گفتم به چشم
گفت با ما دوستی می کن به دل گفتم به جان
گفت راه عشق ما می رو به سر گفتم به چشم
گفت با چشمت بگو تا در میان مردمان
سوی ما هردم نیندازد نظر گفتم به چشم
گفت اگر با ما سخن داری به چشم دل بگو
تا نگردد گوش مردم باخبر گفتم به چشم
گفت اگر خواهی غبار فتنه بنشیند ز راه
برفشان آبی به خاک رهگذر گفتم به چشم
گفت اگر خواهد دلت زین لعل میگون خنده ای
گریه ها می کن به صد خون جگر گفتم به چشم
گفت جای من کجا لایق بود گفتم به دل
گفت می خواهم جزین جای دگر گفتم به چشم
گفت اگر گردی شبی از روی چون ماهم جدا
تا سحرگاهان ستاره می شمر گفتم به چشم
گفت اگر دارد هلالی چشم گریانت غبار
کحل بینایی بکش زین خاک در گفتم به چشم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
من که باشم که می لعل بآن ماه کشم
بگذارید که حسرت خورم و آه کشم
بس که دریافت مرا لذت خونخواری عشق
دل نخواهد که دگر باده دلخواه کشم
تا کند سوی من از راه ترحم نظری
هر زمان خیزم و خود را بسر راه کشم
میرم از غصه که ناگاه بآن ماه رسد
آه سردی که من سوخته ناگاه کشم
چند درد و المش بر دل پر درد نهم
چند کوه ستمش با تن چون کاه کشم
پیش آن خسرو خوبان چه کشم ناوک آه
چیست این تحفه که من در نظر شاه کشم
ماه من رفت هلالی که نیامد ماهی
تا بکی محنت سی روزه ازین ماه کشم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چون قامت آن سرو سهی کرد هلاکم
سروی بنشانید روان بر سر خاکم
رفتی و دلم چاک شد از دست تو دلبر
باز آ و قدم رنجه نما در دل چاکم
گفتی که هلاکت کنم از ناز و کرشمه
بنشین که من از دست تو امروز هلاکم
شادیم بخاک قدمت همچو هلالی
نه بر سر گورم قدم از ناز که خاکم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
مشکل که رود داغت هرگز ز دل چاکم
تا لاله مگر روزی سر بر زند از خاکم
هر روز بخون ریزم آیی و رقیب از پی
زان واقعه خوشحالم زین واسطه غمناکم
ای ترک شکار افگن شمشیر مکش بر من
یا آنکه پس از کشتن بر بند بفتراکم
این دیده که من دارم آلوده بخون اولی
زان رو که نمی دانی قدر نظر پاکم
تا چند هلالی را در آتش غم سوزی
من آدمیم یا رب یا خود خس و خاشاکم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
گر بخاکم گذرد یوسف گل پیرهنم
بوی پیراهن یوسف شنوند از کفنم
بفراق تو گرفتار ترم روز بروز
کس باین روز گرفتار مبادا که منم
کوه غم گشتم و هر لحظه کنم سینه خویش
طرفه حالیست که هم کوهم و هم کوه کنم
لب ببستم ز سخن ای گل خندان که مباد
مردمان بوی تو یابند ز رنگ سخنم
هر کسی در چمنی هم نفس سیم تنی
من و کنج غم و در سینه همان سیم تنم
نکنم یاد بهار و نروم سوی چمن
چه کنم دل نگشاید ز بهار و چمنم
گر دلم رفت هلالی گله از دوست خطاست
دل چه باشد که اگر جان برود دم نزنم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
هر شبی گویم که فردا ترک این سودا کنم
باز چون فردا شود امروز را فردا کنم
چون مرا سودایت از روز نخستین در سرست
پس همان بهتر که آخر سر درین سودا کنم
ای خوشا کز بیخودیها سر نهم بر پای او
بعد از آن از شرم نتوانم که سر بالا کنم
ای که میگویی دل گم گشته خود را بجوی
من که خود گم گشته ام او را کجا پیدا کنم
بس که خوارم از سگانت شرم می آید مرا
چند خود را در میان مردمان رسوا کنم
من کیم تا از غلامان تو گویم خویش را
من چه سگ باشم که در خیل سگانت جا کنم
عاشق مستم هلالی مجلس رندان کجاست
تا دل و جان را فدای ساقی زیبا کنم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
خود را نشان ناوک بد خوی خود کنم
رویش بدین بهانه مگر سوی خود کنم
هر موی من هزار زبان باد در غمش
تا من حکایت از غم یک موی خود کنم
تا در حریم کوی تو پهلو نهاده ام
هر دم هزار عیش ز پهلوی خود کنم
شبها که سر گران شوم از ساغر فراق
بالین خود هم از سر زانوی خود کنم
آیینه وار خاک شدم از غبار غیر
باشد که روی او طرف روی خود کنم
امشب ز وصف غیر هلالی خموش باش
تا من سخن ز ماه سخن گوی خود کنم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
با تو خواهم شرح غم های دل محزون کنم
لیک از خوی تو می ترسم ندانم چون کنم
چند دارم در فراقش حالت نزع روان
کاشکی یکبارگی جان را ز تن بیرون کنم
من به این دل بس نمی آیم ندانم چاره چیست
تا به چند افسانه گویم تا به کی افسون کنم
گر به دامان فلک ریزم هلالی اشک خود
رنگ زرد ماه را همچون شفق گلگون کنم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دل را ز چاک سینه توانم برون کنم
غم را ز دل برون نتوان کرد چون کنم
خواهم ز دل برون کنم این درد را ولی
در جان درون شود اگر از دل برون کنم
هر محنت از تو موجب چندین محبتست
محنت زیاده کن که محبت فزون کنم
دل جانب تو آمد و خون کردمش ز رشک
از من عجب مدار که از رشک خون کنم
از رشک خون غیر که بر دامنت رسد
هر دم ز گریه دامن خود لاله گون کنم
کارم شبی که بی تو بدیوانگی کشد
افسانه تو گویم و خود را فسون کنم
دیوانه شد هلالی و زنجیرش آرزوست
گیسوی او کجاست که رفع جنون کنم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
آهم شنید و رنجه شد آن ماه چون کنم
دیگر نماند جای نفس آه چون کنم
طفلست و شوخ و بی خبر از درد عاشقی
او را ز حال خویشتن آگاه چون کنم
خواهم گهی بخاطر او بگذرم ولی
سنگین دلست در دل او راه چون کنم
در پای او بمردم و قدرم نشد بلند
یارب ز دست همت کوتاه چون کنم
ای بخت من کجا و تمنای وصل او
درویشم و گدا هوس شاه چون کنم
گفتی چراست پیرهنت چاک همچو گل
بوی تو داد باد سحرگاه چون کنم
گویند ناله چیست هلالی خموش باش
با کوه درد و محنت جان کاه چون کنم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای تو آرام دل و جان از تو دوری چون کنم
گرفتد دوری معاذالله صبوری چون کنم
از تو دوری بی ضرورت نیست ممکن آه اگر
قصه ای پیش آید و افتد ضروری چون کنم
محنت هجران کشم یا تلخی هجران چشم
یک تن بیمار و چندین بی حضوری چون کنم
دور ازو جانم بلب روزم بشب نزدیک شد
الله الله چون کنم از دست دوری چون کنم
من که دلتنگم هلالی بی رخ گلرنگ دوست
خوشدلی از دیدن گلهای سوری چون کنم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گر جفایی رفت از جانان جدایی چون کنم
من سگ آن آستانم بی وفایی چون کنم
بعد عمری آشنا گشتی بصد خون جگر
باز اگر بیگانه گردی آشنایی چون کنم
رفتی و در محنت جان کندنم انداختی
گر بیایی زنده مانم ور نیایی چون کنم
زاهدا از نقل و می بیهوده منعم میکنی
من که رندی کرده باشم پارسایی چون کنم
گفته ای تا کی هلالی زار نالد همچو عود
چون گرفتارم بچنگ بی نوایی چون کنم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
جان من جان و دل خویش نثار تو کنم
بود و نابود همه در سر کار تو کنم
تا دگر دور نیفتد ز رخت مردم چشم
خواهمش بر کنم و خال عذار تو کنم
همچو سگ با تو سراسیمه ام ای طرفه غزال
می روم در هوس آنکه شکار تو کنم
ای گل تازه که دیر آمده ای پیش نظر
زود مگذر که تماشای بهار تو کنم
ماه من سوی هلالی بگذر از سر مهر
سرمه دیده گریان ز غبار تو کنم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بهار میرسد اما بهار را چه کنم
چو نیست گلرخ من لاله زار را چه کنم
باختیار توانم که راز نگشایم
فغان و ناله بی اختیار را چه کنم
اگر چه روی تو خورشیدوار جلوه نماست
سیاه رویی شبهای تار را چه کنم
قرار عاشق بیدل بصبر باشد و بس
چو صبر نیست دل بی قرار را چه کنم
گرفتم این که شب از می دمی بیاسایم
علی الصباح بلای خمار را چه کنم
هلالی این همه غم را توان کشید ولی
غم غریبی و هجران یار را چه کنم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دلم بآرزوی جان نمیرسد چه کنم
بجان رسید و بجانان نمیرسد چه کنم
من ضعیف برآنم که پیرهن بدرم
چو دست من بگریبان نمیرسد چه کنم
وصال یار محال و من از فراق ملول
چو این نمیرود آن نمیرسد چه کنم
اگر چه شاه بتان شد ز روی حسن ولی
بداد هیچ مسلمان نمیرسد چه کنم
مگو که چند حکایت کنی ز قصه هجر
چو این فسانه بپایان نمیرسد چه کنم
هزار نامه نوشتم من گدا لیکن
یکی بحضرت سلطان نمیرسد چه کنم
حدیث شوق هلالی که حسب حال منست
بگوش آن مه تابان نمیرسد چه کنم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دوستان عاشقم و عاشق زارم چه کنم
چاره صبرست ولی صبر ندارم چه کنم
ریخت خون جگر از گوشه چشمم بکنار
و آن جگر گوشه نیامد بکنارم چه کنم
ای طبیب این همه زحمت مکش و رنج مبر
زار میمیرم اگر جان نسپارم چه کنم
چند گویی که برو دامنم از کف بگذار
وای اگر دامنت از کف بگذارم چه کنم
دردمندان همه از صبر قراری گیرند
چون من از درد تو بی صبر و قرارم چه کنم
گر چو مرغان خزان دیده ملولم چه عجب
گل نمی بینم و آزرده خارم چه کنم
خلق گویند هلالی چه کنی گریه زار
گریه رو میدهد و عاشق زارم چه کنم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
یار بی رحم و من از درد بجانم چه کنم
من چنین یار چنان آه ندانم چه کنم
میروم گریه کنان نعره زنان سینه کنان
مست و دیوانه و رسوای جهانم چه کنم
بی تو امروز بصد حسرت و غم زیسته ام
آه اگر روز دگر زنده بمانم چه کنم
بی تحمل نتوان چاره عشق تو ولی
من بیچاره تحمل نتوانم چه کنم
چند گویی که هلالی دگر از درد منال
من ازین درد بفریاد و فغانم چه کنم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دلم ز دست شد از دست دل چه چاره کنم
اگر بدست من افتد هزار پاره کنم
خوشست بزم تو لیکن کجاست طاقت آن
که در میان رقیبان ترا نظاره کنم
مگو کناره کن از من که جان ز کف ندهی
تو در میانه جانی چه سان کناره کنم
اگر چه سنگدلی از من این مناسب نیست
که نسبت دل سختت بسنگ خاره کنم
هلالی از رخ جانان بماه نتوان دید
ز آفتاب چرا روی در ستاره کنم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
آنکه از درد دل خود بفغانست منم
وانکه از زندگی خویش بجانست منم
آنکه هر روز دل از مهر بتان بردارد
چون شود روز دگر باز همانست منم
آنکه در حسن کنون شهره شهرست تویی
وانکه در عشق تو رسوای جهانست منم
آنکه در صومعه چل سال شب آورد بروز
وین زمان معتکف دیر مغانست منم
در غمت گرچه بیک بار پریشان شده دل
آنکه صد بار پریشان تر از آنست منم
عاشقان تو همه نامی و نشانی دارند
آنکه در عشق تو بی نام و نشانست منم
عاقبت همچو هلالی شدم افسانه دهر
آنکه هر جا سخنش ورد زبانست منم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
کدام صبح سعادت بود مبارک ازینم
که در برابرت آیم صباح روی تو بینم
زهی مراد که عاشق هلاک روی تو گردد
مراد من همه اینست من هلاک همینم
گهی که سر بنهم بر زمین بپیش سگانت
چنان خوشم که مگر پادشاه روی زمینم
رو ای صبا تو کجا آمدی که از سر آن کو
نشان پای سگش می رسد بنقش جبینم
اگر طبیب نهد گوش بر شکاف دل من
هنوز بشنود از ضعف نالهای حزینم
کرم نمودی و گفتی گدای ماست هلالی
بلی تو شاه بتانی و من گدای کمینم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
چه حالست این که هر گه در جمالت یک نظر بینم
شوم بی هوش و نتوانم که یک بار دگر بینم
ز هجرت تیره تر شد روزم از شب لیک می خواهم
که هر روزی ترا از روز دیگر خوب تر بینم
تو مست باده نازی و حال من نمی دانی
نمی دانم ترا تا چند از خود بی خبر بینم
بسویت آیم و رویت نبینم وه چه حالست این
که آنجا بهر دیدار آیم و دیوار و در بینم
شب غم دیده بستم تا نبینم بی تو عالم را
چه باشد گر گشایم چشم و این شب را سحر بینم
چنین کز محنت و خواری فتادم در نگونساری
بنای عمر خود را دم بدم زیر و زبر بینم
فغان کز گردش گردون نبینم هرگز آن مه را
وگر بینم پس از عمری چو عمرش در گذر بینم
هلالی گر ببینم آسمان را زیر پای خود
چنان نبود که خاک آستانش زیر سر بینم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
تا کی به درت آیم و دیدار نبینم
صد بار تو را جویم و یک بار نبینم
گویا حرم کوی تو کعبه است و در آن جا
هر چند روم جز در و دیوار نبینم
دانی که مرا بزمگه عیش کدامست
جایی که تو را بینم و اغیار نبینم
یارب چه شود گر من بیدل به همه عمر
یک بار تو را بر سر بازار نبینم
امروز درین شهر دلی نیست که او را
در دام بلای تو گرفتار نبینم
او می رود و جمع رقیبان ز قفایش
تا شیوه آن قامت و رفتار نبینم
خورشید لطافت رخ یارست هلالی
آن روز مبادا که رخ یار نبینم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
از پی آن دلبر شیرین شمایل می روم
دل پی او رفت و من هم از پی دل می روم
می روم نزدیک آن قصاب و گو خونم بریز
من هلاک قتل خویشم سوی قاتل می روم
گر زند تیغ از سر کویش نخواهم رفت لیک
چند گامی همچو مرغ نیم بسمل می روم
چون بکوی او روم ترسم رقیبان پی برند
زانکه من در گریه خود پای در گل می روم
ای که می گویی برو تحصیل درس عشق کن
می روم اما پی تحصیل حاصل می روم
وادی درد و بلا در عشق هر یک منزلست
کرده ام عزم سفر منزل بمنزل می روم
می روم سویش باستقبال و خوشحالم که باز
می رسد اقبال و من هم در مقابل می روم
در ره عشق ای هلالی از من آگاهی مجو
زانکه من این راه را بسیار غافل می روم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
عید شد بخرام تا مدهوش و حیرانت شوم
خنجر عاشق کشی برکش که قربانت شوم
قتل عاشق را مناسب نیست شمشیر اجل
سوی من بین تا هلاک تیر مژگانت شوم
شد تن خاکی غبار و بر سر راهت نشست
عزم جولان کن که خیزم خاک میدانت شوم
جلوه ای بنما و جولان ده سمند ناز را
تا خراب جلوه و مدهوش جولانت شوم
مدتی شد سرفراز بزم وصلت بوده ام
بعد ازین مگذار تا پامال هجرانت شوم
گوشه چشمی که دل را جمع سازم اندکی
تا بکی آشفته زلف پریشانت شوم
چون هلالی سنگ طفلان می خورم در کوی تو
من سگ کویم چه حد آنکه مهمانت شوم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
جلوه های قد دلجوی ترا بنده شوم
نازکی های گل روی ترا بنده شوم
بنده را با سر هر موی تو مهر دگرست
بر سرت گردم و هر موی ترا بنده شوم
غیر ازین چاره ندارم پی دخل کویت
که غلامان سر کوی ترا بنده شوم
کمترین بنده هندوی ترا بنده بسیست
بنده بنده هندوی ترا بنده شوم
تو اگر بنده نوازی و وفا خوی کنی
من هم از روی وفا خوی ترا بنده شوم
بندگانیم و گدایان بدعا خواسته ایم
که گدایان دعا گوی ترا بنده شوم
ماه عیدست هلال خم ابروی کجاست
چون هلالی خم ابروی ترا بنده شوم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
من سگ یارم و آن نیست که بیگانه شوم
لیک می ترسم از آن روز که دیوانه شوم
ای فلک شمع شب افروز مرا سوی من آر
تا بگرد سر او گردم و پروانه شوم
من همان روز که افسون تو دیدم گفتم
که ببیداری شبهای غم افسانه شوم
از در خانقه و مدرسه کارم نگشود
بعد ازین خاک نشین در می خانه شوم
در سرم هست که چون خاک شود قالب من
بهوای لب میگون تو پیمانه شوم
نرگس مست ترا خواب صبوح این همه چیست
خیز تا کشته آن نرگس مستانه شوم
بی مه خویش هلالی چه کنم عالم را
گنج چون نیست چرا ساکن ویرانه شوم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چنان از پا فگند امروزم آن رفتار و قامت هم
که فردا برنخیزم بلکه فردای قیامت هم
رقیبان را از آن لب آب خضرست و دم عیسی
مرا پیوسته آه حسرت و اشک ندامت هم
اگر من مردم از سنگ ملامت بر سر کویش
سگان کوی او را زنده می خواهم سلامت هم
جدا ز آن مه بمردن آرزو می بودم ای هجران
ربودی نقد جان از من کرم کردی کرامت هم
بلای عشق و اندوه غریبی این چه حالست این
که نی رای سفر دارم نه یارای مقامت هم
سلامت باش ای ناصح ملامت کن هلالی را
که در راه سلامت هستم و کوی ملامت هم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای که از خوبان مراد ما تویی مقصود هم
چون تویی هرگز نبودست و نخواهد بود هم
تا بسودای تو افتادیم در بازار عشق
از زیان هر دو عالم فارغیم از سود هم
بس که بخت بد مرا سرگشته دارد چون فلک
از فلک ناشادم و از بخت ناخشنود هم
گرد راهش گر برویم گل نخواهد کرد عشق
چشم من گریان چرا شد چهره گردآلوده هم
آخر ای آرام جانها رحمتی فرما که من
سینه مجروح دارم جان غم فرسود هم
سوز خود را چون نهان دارم کزان رخسار و زلف
در دل افتاد آتش و از جان برآمد دود هم
چون دل زار هلالی بی تو افغان برکشید
چنگ بر درد دلش در ناله آمد عود هم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -