cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
بسته ام چشم امید از الفت اهل جهان
کرده ام پیدا چوگوهر در دل دریا کران
بسکه پستی در کمین دارد بنای اعتبار
بعد ازین دیوارها بی سایه خواهد شد عیان
از تجمل سفله را ساز بزرگی مشکل ست
خاک  از سامان بالیدن نگردد آسمان
ای تمنایت خیال اندیش تصویر محال
صید خود کن دیگر از عنقا چه می جویی نشان
نارسایی جاده سر منزل جمعیت است
از شکست بال می بالد حضور آشیان
جز تحیر از جنون ما سیه بختان مپرس
حلقه زنجیر گیسو بر نمی دارد فغان
عاشق از اهل هوس در صبر دارد امتیاز
کرده اند آیینه و شبنم به حیرت امتحان
رفتگان یا رب چه سامان داشتند از درد و داغ
کاین زمانم می دهد آتش سراغ کاروان
عیش ها دارد عدم فرسایی اجزای من
جوش مهتاب ست هرجا پنبه شد تار کتان
کوشش  گردون علاج بی بری هایم نکرد
مشکل ست از سرو   گل چیدن بسعی باغبان
در فضای دل مقام عزت و خواری یکی ست
نیست صدر خانه آیینه غیر از آستان
بی رواجی های عرض احتیاجم داغ کرد
آبرو چندانکه می ریزم نمی گردد روان
صبح این هنگامه ای از سیر خود غافل مباش
یکنفس پیدایی ات از عالمی دارد نشان
چشم اورا نیست بیدل سیری از خون ریختن
جام می از باده پیمایی نگردد سرگران

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بعد مردن از غبارم  کیست تا یابد نشان
نقش پای موج هم با موج می باشد روان
خامشی مهری ست بر طومار عرض مدعا
همچو شمع کشته دارم داغ بر روی زبان
خاک  گردیدن حصول صد گهر جمعیت است
کاش موج من ز ساحل برنگرداند عنان
کو خموشی تا نفس تمکین دل انشا کند
گوهر است اما اگر پیچد به خویش این ریسمان
نیست غیر از احتیاط آگهی دشواربم
زیرکوه از بار مژگان همچو خواب پاسبان
تن به سختی داده را آفت  گوارا می شود
نیست دشواری دم شمشیر خوردن از فسان
در فضای شعله خاکستر هم از خود می رود
عالمی در جستجوی بی نشان شد بی نشان
غفلت ساز امل را چاره نتوان یافتن
ما به فکر آشیانیم و نفسها پرفشان
گرمیی در مجمر هنگامه آفاق نپست
آتش این کاروانها رفت پیش از کاروان
زینهمه نقشی  که توفان دارد از آیینه ات
گر بجویی غیر حیرت نیست چیزی در میان
چون گهر اشک دبستان پرور حیرانی ام
تا قیامت درس طفل ما نمی گردد روان
همچو هستی در عدم هم مشکلست آزادگی
مدعا پرواز اگر باشد قفس گیر آشیان
خانه نیرنگ هستی حسرت اسبابست و بس
روزن بام و در از خمیازه می بندد گمان
با همه پرواز شوق از ما زمینگیری نرفت
جز به حیرت بر نمی آید نگاه ناتوان
بسکه بار زندگی بیدل به پیری می کشم
موی من از سخت جانی برد رنگ ستخوان

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تا بگذرم به صد سر و گردن ز آسمان
مشتی به جبهه مالم از آن خاک آستان
زین محفل جنون چقدر ربط می دهد
آیینه محو حیرت و تمثال پر فشان
غافل مشو ز ساز نیستان اعتبار
بی مغز نیست ناله کش درد استخوان
عرفان به کسب علم میسر نمی شود
از سرمه روشنی نبرد چشم سرمه دان
از سیر ریشه گیر عیار کمال تخم
آیینه حقیقت دل نیست جز زبان
سرکن به کج ادایی ابنای روزگار
آتش مزن به راستی از طبع بدگمان
زنهار از تواضع دشمن مخور فریب
بر شیشه ظلم سنگ جز افتادگی مدان
سیر شکسته رنگی ما هم غنیمت است
دارد شکفتنی به رگ و ربشه زعفران
تنزیه خواهی از در تشبیه نگذری
رنگست عالمی  که ز بو می دهد نشان
یک ناوک تو بی اثر موج می نبود
خواندیم خط ساغر از آن حلقه کمان
ناموس آگهی چقدر عجز پرورست
کوه است سایه مژه بر چشم پاسبان
آب بقای ما الم مرگ تلخ کرد
سود هوس زیان شد از اندیشه زیان
خون خور به فقر و بار دل دوستان مباش
در عرض احتیاج نفس می شود گران
یوسف توان خرید به مژگان  گشودنی
آیینه باش جلوه متاعست کاروان
محمل به دوش اشک ازین عبرت انجمن
بیدل چو شمع می بردم چشم خونچکان

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
در شکوه صافدل ندهد رخصت زبان
زنجیری حیاست به موج گهر فغان
سنبل اسیر زلف ترا دام وحشت است
افعی گزیده می رمد از شکل ربسمان
در عالم خیال بهار تبسمت
گل را چو شبنم آب شود خنده در دهان
کلفت شکار غیرتم از آه بی اثر
بر دل رسد چو تیر خطا گردد از نشان
چون شمع بس که در تب عشقت گداختم
محمل کشید بر سر تبخالم استخوان
نی آب خضر دارم و نی چشمه حیات
عمریست می خورم دم شمشیر خونفشان
در راه انتظار کسی خاک گشته ام
مشت غبار من به سلام چمن رسان
چون صبح رنگ آیینه هیچکس نی ام
گردون مرا به بی نفسی  کرد امتحان
از گفت وگو تلاش ستم پیشه روشن ست
گاه خرام تیر نفس می زند کمان
تنها نه آسمان سر تسلیم جستجوست
افکنده است خاک هم از بیخودی عنان
بنیاد دهر آینه دار ثبات نیست
یکسر غبار گردش رنگست آسمان
بیرنگ اعتبار وجود و عدم تویی
منزل کجاست گر نبود جاده در میان
بگذار سربلندی اقبال این بساط
تا آبرو چو شمع نریزی به ناودان
هر چند دستگاه بود بیش حرص بیش
از موج بحر تشنه لبی می کشد زبان
بیدل ز بحر منت ساحل  که می کشد
بر حیرت است زورق ما بیخودان روان

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
زهی به شوخی بهار نازت شکسته رنگ غرور امکان
دو نرگست قبله گاه مستی دو ابرویت سجده جای مستان
سخن ز لعل تو گوهر آرا نگه ز چشم تو باده پیما
صبا ز زلف تو رشته بر پا چمن ز روی تو گل به دامان
به غمزه سحری  به ناز جادو به طره افسون  به قد قیامت
به خط بنفشه  به زلف سنبل  به چشم نرگس  به رخ  گلستان
چمن به عرض بهار نازت در آتش رنگ  گلفروشی
سحر زگل  کردن عرقها به عالم آب شبنمستان
ز رویت آیینه صفحه گل زگیسویت شانه موج سنبل
ختن سوادی ز چین  کاکل فرنگ نقاش چین دامان
اگر برد از رم نگاهت سواد این دشت بوی گردی
هجوم  کیفیت تحیر به  چشم آهوکند چراغان
به وحشت آباد این بساطم کجاست عشرت کدام راحت
خیال محزون  امید مجنون  نگه پریشان  نفس پر افشان
به کشت بیحاصلی که خاکش نمی توان جز به باد دادن
هوس چه مقدار کرده خرمن تبسم گندم از لبی نان
حصول ظرفست اوج عزت  نه لاف فضل ونه عرض حکمت
گرفتم ای مور پر برآری کجاست  کیفیت سلیمان
رگ تخیل سوارگردن  نم فسردن متاع دامن
چو ابر تا کی بلند رفتن  عرق کن و این غبار بنشان
متاب روی وفا ز بیدل مشو ز مجنون خویش غافل
به دستگاه شهان چه نقصان ز پرسش حال بینوایان

وزن: مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ
نشانه‌های عروضی: U - U - | - | U - U - | - | U - U - | - | U - U - | -
سخت جانی هرکجا آید به عرض امتحان
مغز ما را چون صدف خواهد برآورد استخوان
تیره بختی دارد از اقبال رنگ ما نشان
می کند فانوس شب روشن چراغ  کهکشان
از خم مژگان برون تاز است پرواز نگاه
وحشت ما بال و پر کرده ست اندر آشیان
در بیابانی که می بالد رم دیوانه ام
می کنند از نقش پا مقراض وحشت آهوان
گر نشد دیوانه من پا به دامان ادب
ناله را زنجیر می گردد رگ خواب گران
مگذر ای شوخ از طواف دیده حیران من
دارد این نقش قدم از طرز رفتاری نشان
رنگ می بازد سراپایم به یک پرواز دل
در نسیم بال بلبل دارد این گلشن خزان
تیشه فرهاد من مضراب ساز درد کیست
کز رگ هر سنگ همچون تار می جوشد فغان
حرفی از چشم ترم گفتند در گوش محیط
موجش از گرداب ماند انگشت حیرت در دهان
حسرتم هر جانشان ناوک ناز تو کرد
ریخت مغز از استخوان ما چو آب از ناودان
قابل عرض سجودت کو به سامان جبهه ای
از عرق آبی مگر پاشم به خاک آستان
هر دو عالم در کمند سر به زانو بستن است
خانه دارد در بغل تا حلقه می باشد کمان
نیست بیدل گوشه گیریهای ما بی مصلحت
خلوتی می باید ارباب سخن را چون زبان

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
صورت اظهار معنی نیست محتاج بیان
ای دلت آیینه عرض جوهرت دارد زبان
ننگ آگاهی ست عرض کلفت از روشن دلان
آتش یاقوت را جز رگ نمی باشد دخان
چون سپندم محمل شوق آنقدر وامانده نیست
جاده می گردد به هر جا زین جرس بالد فغان
موج  گوهر نیست در جوی دم شمشیر او
از صفای آب می گردد پر ماهی عیان
وحشتی می باید اینجا خضر ره در کار نیست
رنگ از خود رفته جز رفتن ندارد همعنان
هر قدر از خود برآیی دستگاه عبرتی
منظر قدر تو دزدیده ست چندین نردبان
گوش کس قابل نوای درد نتوان یافتن
عندلیب ماکنون در بوی گل گیرد فغان
با کج آهنگان همان ساز کجی زیبنده است
راستی اینجا نمی باشد به جز تیر و سنان
حرص تا چشمی دهد آب از حضور عافیت
در دم شمشیر می باشد رگ خواب گران
ای هماکام هوس از ما نخواهی یافتن
مغز داران حقیقت فارغند از استخوان
هرکجا پا می نهی ما عاجزان خاک رهیم
خاک را زیر قدم دیدن ندارد امتحان
عمرها شد بیدل از بیچارگی پر می زنم
چون نفس در دام یک عالم دل نامهربان

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گشاد چشمی نشد نصیبم به سیر نیرنگ این دبستان
نگه به حیرت گداخت اما نکرد روشن سواد مژگان
نمی توان گشت شمع بزمت مگر به هستی زنیم آتش
چه طاقت آیینه تو بودن ازین که داریم چشم حیران
خرد کمند هوس شکار است  ورنه در چشم شوق مجنون
بجز غبار خیال لیلی کجاست آهو درین بیابان
عدم به این بی نشانی رنگ گلشنی داشت  کز هوایش
چو بال طاووس هر چه دیدم ز بیضه اش داشت گل به دامان
خیال آشفتگی تحمل اگر شود صرف یک تأمل
دل غباری و صد چمن گل  نگاه موری و صد چراغان
به  کشت بیحاصلی  که خاکش نمی توان جز به باد دادن
هوس چه مقدارکرد خرمن تبسم کندم از لب نان
حصول ظرفت نه اوج عزت نه لاف فضل و نه عرض شوکت
گرفتم ای مور پر بر آری کجاست کیف کف سلیمان
رگ تخیل سوار گردن نم فشردن متاع دامن
چو ابر تا کی بلند رفتن عرق کن و این غبار بنشان
هوای لعلش  کراست بیدل  که با چنان قرب و همکناری
به بوسه گاه بیاض گردن زدور لب می گزد گریبان

وزن: مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ
نشانه‌های عروضی: U - U - | - | U - U - | - | U - U - | - | U - U - | -
وارستگی ز حسن دگر می دهد نشان
عالم غبار دامن نازیست پر فشان
مردیم و همچنان خم و پیچ هوس بجاست
از سوختن نرفت برون تاب ریسمان
بر ظلم چیده اند کجان دستگاه عمر
دارد ز تیر آمد و رفت نفس  کمان
بیمغز جز شکست ز دولت نمی کشد
ازسایه هما چه برد بهره استخوان
دل محو غفلت و نفسی در میانه نیست
من مرده ام به خواب و زخود رفته کاروان
ضعفم رسانده است به  جایی  که چون صدا
آیینه هم نداد ز تمثال من نشان
هستی به غیرپرده روی فنا نبود
روشن شد این متاع به برچیدن دکان
عاشق کجا و آرزوی خانمان کجا
پروانه درکمین فنا دارد آشیان
پرواز بندگی به خدایی نمی رسد
ای خاک  خاک باش  بلند است آسمان
نومیدم آنقدر که اگر بسملم کنند
رنگ شکسته می شود از خون من روان
آواره سراب شعوریم و چاره نیست
ای بیخودی قدم زن و ما را به ما رسان
از درد عشق شکوه اهل هوس بجاست
بیدل ز شعله هیزم تر نیست بی فغان

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گرچه جز ذکرت نمی گنجد حدیثی در زبان
چون نگینم جای نام توست خالی بر زبان
درد عشق و ساز مستوری زهی فکر محال
خار پا چون آتش اینجا می کشد از سر زبان
مزرع اهل سخن شایسته آفات نیست
رشحه معنی نبندد ننگ خشکی بر زبان
نغمه من اضطراب ایجاد ساز عالمی ست
عمر ها شد چون سخن پر می زنم در پر زبان
بگذر از لاف سخن پروازها پیداست چیست
در قفس تاکی تپد ای بیخبر یک هر زبان
تا فنا صورت نبندد زندگی بی لاف نیست
شعله دزدیدن ندارد جز به خاکستر زبان
غیر خون آبی ندارد ساغر جانکاه ظلم
گر همه ازکام بیرون افکند خنجر زبان
تا به رنگ خانه چشم ایمن از آفت شوی
به که باشد همچو مژگانت برون در زبان
لب گشودن داشت آغوش وداع عافیت
چون دهان پسته بستم راه جنبش بر زبان
عجرما بیدل به تقریری دگرمحتاج نیست
موج در عرض شکست خود بود یکسر زبان

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
کرد حرف بی نشانم عالمی را تر زبان
همچو عنقا آشیانی بسته ام در هر زبان
وصف آن خط شوخیی داردکه در اندیشه اش
می دواند ربشه ها موج رک گل بر زبان
به که عاشق حسرت دیدار در دل بشمرد
موج سیلاب است اگرجوشد ز چشم تر زبان
مطلب دیدار حیرانم چسان گردد ادا
خاص آن عالم تحیر تاب این کشور زبان
اهل معنی یک قلم در ضبط اسرار خودند
موج ممکن نیست بیرون آرد ازگوهر زبان
بی خموشی کلبه دل عافیت اسباب نیست
کاش  گردد شمع این  کاشانه را صرصر زبان
عافیت خواهی تبرا کن ز اظهارکمال
رو به ناخن می کند آیینه جوهر زبان
راحت اهل سخن در بی سخن گردیدن ست
غیر خاموشی ندارد بالش و بستر زبان
بحر برخود می تپد از خود فروشیهای موج
عالمی بی طاقت است از مردمان تر زبان
رازکمظرفان نمی پوشد هجوم احتیاج
می کشد در تشنگیها از صدا ساغر زبان
شور دل چون غنچه از رنگم گریبان می درد
پاس خاموشی چسان دارم به یک دفتر زبان
هرکه دارد قوت روحانی ازکاهش تهی ست
بیدل از ضعف بدن کم می شود لاغر زبان

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای التفات نام تو گیرایی زبان
ذکرت انیس خلوت تنهایی زبان
حیرت نوای زیر و بم ساز قدر تو
اخفایی خموشی و افشایی زبان
هرچند ما ومن به صد آهنگ گل کند
نبود خلل به معنی یکتایی زبان
تا بوی خیر و شر بری از گلشن خیال
برک گلی نرست به رعنایی زبان
این چار سو که مرکز سودای ما وتوست
دارد دکانی از نفس آرایی زبان
خاموشی است مطرب ساز خروش ما
جزگوش نیست مایه گویایی زبان
رمز چه مدعا که به افشا نمی کند
از یک ورق خیال معمایی زبان
عالم به حسن خلق توان کرد صید خویش
دام وکمند نیست به گیرایی زبان
موجی که باد شوخی اش آسود گوهر است
دل طرح می کند انشایی زبان
بیدل به حرف و صوت حقیقت نمی خرند
هذیان نواست جرات سودایی زبان

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تا کی غرور انجمن آرایی زبان
گردن مکش چو شمع به رعنایی زبان
خارج نوای ساز نفس چند زیستن
بر دل مبند تهمت رسوایی زبان
رمزی  که درس مکتب آرام خامشی ست
نشکافت جستجوی معمایی زبان
پرواز آرمیدگی از بال می برد
ازگفتگو مخواه شکیبایی زبان
خونین دلان به دیده ی تر گفتگو کنند
محتاج نیست شیشه به گویایی زبان
دندان شکست گوهرکارش درستی است
نرمی همان حصار توانایی زبان
در محفل شعور بلایی نیافتیم
جانکاهتر ز صحبت غوغایی زبان
ای سست حرف ضبط نفس کن که همچو شمع 
می دارد ازگداز تو مینایی زبان
هست از حباب و موج دلیلی  که بحر هم
سر می دهد به باد سبکپایی زبان
اهل سخن غریب جهان حقیقتند
بایدگریست بر غم تنهایی زبان
هستیم بید ل از نسق دلفریب نظم
حیرت نگاه قافیه پیمایی زبان

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
از سعی ما نیامد جز زور درگریبان
چون شمع قطع  کردیم شب تا سحر گریبان
در جستجوی مقصود نتوان به هرزه فرسود
از عالم خیالات دارد خبر گریبان
بلبل  گر از دل جمع احرام بیضه بندی
فکر یقین ندارد جز زیر پر گریبان
خلقی گذشت ازین دشت نامحرم حلاوت
هر چند پیش پا داشت چون نیشکر گریبان
بیرون خانمانها آغوش عشق بازست
مجنون نمی فروشد بر بام و در گریبان
صبح بهار امکان سامانش این قدر نیست
گر ذوق سیر باشد از ما به بر گریبان
شرم حضور دل برد از طبع ما فضولی
سر ناکجا فزازد موج گهرگریبان
چون گل ازین گلستان دیوانه ها گذشتند
چاکی به سینه مانده ست با ما ز هر گریبان
زین دشت و در بهم چین  دامان جهد و خوش باش
ماکسوت خیالیم پا تا به سرگریبان
آن  کیست باز دارد ما را ز هرزه تازی
دامان وحشت شمع  گیرد مگر گریبان
سر در هوا فشردیم راهی به دل نبردیم
پر بی تمیز مردیم آیینه درگریبان
فریاد یک تامل راهم به دل ندادند
بر آسمان گشودیم چندین سحر گریبان
سر رشته مقاصد در دست سعی  کس نیست
خواهی به دامن آوبز خواهی بدر گریبان
فطرت به پستی افتاد زین دشت و درنوردی
از دامن و کمر بود برجسته تر گریبان
تا سر به امن دزدم بیدل ز چنگ آفات
جز در ته زمین نیست جای دگر گریبان

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
خداست حاصل خدمت  گزین درویشان
مکار غیر جبین در زمین درویشان
هما بر اوج شرف ناز آشیان دارد
بر آستان سعادت کمین درویشان
غبار حادثه را نقش طاق نسیان  کن
که نیستی ست بنای متین درویشان
حضور و غیبت شان قرب بعد ما و تو نیست
ز عالم دگرست آن و این درویشان
به دستگاه تهی  کیسگان فقر و نیاز
 زکنت کنز پر است آستین درویشان
شک و یقین تو آیینه دار اضدادست
به حق حواله نما کفر و دین درویشان
چه ممکن است برآید ز انقلاب زمان
ستمکشی که ندارد یقین درویشان
محیط جود به هر قطره صد گهر دارد
زپاس آب رخ شرمگین درویشان
جهان سیاهی دوری ست از سراب خیال
به چشم آینه پیش بین درویشان
به روی آینه شمشیر می کشی هشدار
مباش زخم خور خود زکین درویشان
هزار مد ازل تا ابد همین نفسی است
به کارگاه شهور و سنین درویشان
هواللهی  که مسماش آنسوی اسماست
مبرهن است ز نقش نگین درویشان
سپهر خرمن اقبال بی نیازیهاست
چو بیدل آنکه بود خوشه چین درویشان

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ازتب شوق  که دارد اینقدر تاب استخوان
کز تپش چون اشک شمعم می شود آب استخوان
از خیال  کشتنم مگذر که بیتاب  ترا
می زند بال نفس در نبض سیماب استخوان
عمرها شد دارد استقبال شوق ناوکت
پیش پیش پیکرم یک تیر پرتاب استخوان
هرکجا درد توباشد مطرب ساز جنون
همچو نی مستغنی است از تار و مضراب استخوان
آشیان زخم تیغ  کیست یارب پیکرم
عمرها شد شمع می چیند به محراب استخوان
گر حریف درد الفت گشته ای هشیار باش
همچو شاخ آهو اینجا می خورد تاب استخوان
نرم خویان را به زندان هم درشتی راحت ست
از برای مغز دارد پرده خواب استخوان
پرده دار عیب منعم نیست جز اسباب جاه
می شود در فربهی درگوشت نایاب استخوان
سختی دنیا طربگاه حریصان است و بس
می شود سگ را دلیل سیر مهتاب استخوان
این سگان از قعر دریا هم برون می آورند
گر همه چون گوهراندازی به گرداب استخوان
در مقامی  کآرزوها بسمل حسرت کشی است
ای هما کم نیست از یک عالم اسباب استخوان
آسمان بیگانگان را قابل سختی ندید
جز به دست آشنا نفروخت قصاب استخوان
ماهی این بحر اخضر مطلب نایاب  کیست
عالمی را چون مه نوگشت قلاب استخوان
صبح تا دم می زند بیدل هجوم شبنم است
گر نفس بر لب رسانم می شود آب استخوان

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
عرقها دارد آن شمع حیا لیک از نظر پنهان
به تمکینی که آتش نیست در سنگ آنقدر پنهان
چو آن اشکی که گردد خشک در آغوش مژگانها
به عشقت در طلسم نیشتر دارم جگر پنهان
زدم از آفت امکان به برق سایه تیغت
به ذوق عافیت کردم به زیر بال  سر پنهان
شکست رنگ هم شوخی نکرد از ضعف احوالم
در این ویرانه ماند آخر نشان گنج زر پنهان
چه امکانست گرد وحشتم از دل برون جوشد
تحیر رشته ای چون موج دارم در گهر پنهان
ز موی خود خروش چینی از شرم صفیر من
صدای کاسه چشم است در تار نظر پنهان
تماشاگاه جمعیت  تحیر خانه ای دارم
که چون آیینه در دیوار دارد نام در پنهان
مکن تکلیف گلگشت چمن مجروح الفت را
که بو در برگ گل تیغی ست در زیر سر پنهان
سراغ هیچکس از هیچکس بیرون نمی آید
جهانی می رود در نقش پای یکدگر پنهان
سراپا وحشتم اما به ناموس سبکروحی
ز چشم نقش پا چون رنگ می دارم سفر پنهان
ندارد لب گشودن صرفه جمعیتم بیدل
که من چون غنچه در منقار دارم بال و پر پنهان

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
غرور خودنمایی تا کنیم از یکدگر پنهان
چو شمع  کشته در نقش قدم  کردیم سر پنهان
چو یاقوت از فسون اعتبار ما چه می پرسی
ز پاس آبرو داریم آتش در جگر پنهان
بنازم سبزه خطی  که از سیر سواد او
نگه در سرمه می گردد چو مژگان تاکمر پنهان
چه فیض است این که در اندیشه شیرینی نامش
چو مغزپسته می گردد زبانها در شکر پنهان
خیالش آنقدر پیچیده است اجزای امکان را
که دارد سنگ هم در دل چراغان شرر پنهان
همه آگاهی است اینجا تو ترک وهم و غفلت  کن
چو شب از پیش برخیزد نمی ماند سحر پنهان
مجو نفع از نکوکاری  که با بدگوهر آمیزد
گوارا نیست آن آبی که شد در نیشتر پنهان
گر از خواب  گران چون شمع برخیزی شود روشن
که در بند گریبانت چه مقدار است سر پنهان
به وصل آیینه نازم به هجران پرده رازم
به حسنی عشق می بازم اگر پیدا و گر پنهان
توان خواند از عرقهای خجالت سرنوشت من
درین یک صفحه پیشانی ست چندین چشم تر پنهان
گشادی هست در معنی به جیب هر گره بیدل
نمی باشد درون بیضه غیر از بال و پر پنهان

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای حاجتت دلیل به ادبار زیستن
عزت  کجاست تا نتوان خوار زیستن
اندیشه ای که در چه خیال اوفتاده ای
مجبور مرگ و دعوی مختار زیستن
تاکی زخلق پرده به رو افکنی چو خضر
مردن به از خجالت بسیار زیستن
در بارگاه یأس ادب اختراع ماست
بیخوابی و به سایه دیوار زیستن
غفلت زداست پرتو اندیشه کریم
حیفست یاد عهد و گنهکار زیستن
گل اگر گرد رکاب تو نشد معذور است
چکند پا به حنایی که ندارد رفتن
الفت آه مسقیم در دل ساخت مرا
دارد این خانه هوایی که ندارد رفتن
بیدل آن کیست که با سیل خرامش امروز
همچو دل نیست بنایی  که ندارد رفتن

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
سجده خواریست آب رو پی نان ریختن
این عرق را بی جبین بر خاک نتوان ریختن
بهر یک شبنم درین  گلشن نفس ها سوخت صبح
سهل  کاری نیست رنگ چشم  گریان ریختن
گرد آثار تعین خجلت آزادگی ست
چین پیشانی نمی زیبد به دامان ریختن
منعمان روزی دو باید دست احسان وا کنند
خاک  بر ابری  که  کرد امساک باران ریختن
این غنا و فقر یاران وضع خاکی بیش نیست
ساعتی بر باد رفتن بعد از آن شان ریختن
هر قدم چون شمع فکر خویش درپیش است و بس
دامنی برچیده باید در گریبان ریختن
عمرها شد گرد مجنون می کند ناز غزال
خاک ما را نیز باید در بیابان ریختن
صد تمنا سوخت تا داغ دلی آمد به دست
هیچکس این شمع نتوانست آسان ریختن
کشتگانت در کجا ریزند آب روی شرم
برد حیرانی ز خون این شهیدان ریختن
خاک راه انتظارت نم کشید از انفعال
ما فشاندیم اشک می بایست مژگان ریختن
ای ادب سنج وفا گر قدردان ناله ای
شرم دار از نام آتش در نیستان ریختن
ما نفهمیدیم  کاینجا نام هستی نیستی است
از بنای هر عمارت بود خندان ریختن
بوی شوقی برده ام در کارگاه انتظار
کز غبارم می توان بنیاد کنعان ریختن
صنعت پیری مرا نقاش حسرت خانه کرد
چون صدف صد رنگ خون خوردم ز دندان ریختن
دور گردون از وقار اهل درد آگه نشد
ورنه دل بایست از کوه بدخشان ریختن
پاس ناموس دلم در پرده شرم آب کرد
دانه ای دارم که نتوان پیش مرغان ریختن
دم مزن از عشق بیدل در هوسناکان لاف
آب این آتش به این خاشاک نتوان ریختن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
سر به زیر تیغ و پا بر خار باید تاختن
یک قدم ره چون نفس صد بار باید تاختن
نغمه تحقیق محو پرده اخفا خوش است
چون به عرض آمد برون تار باید تاختن
منت هستی قبول اختیارکس مباد
دوش  مزدوریم و زیر بار باید تاختن
چون بهارم کوشش بیجا ندارد انقطاع
رنگ امسال مرا تا پار باید تاختن
جهد منصوری  کمینگاه سوار همت است
گر تو هم زین عرصه ای تا دار باید تاختن
دشت آتشبار و دل بیچاره ضبط عنان
نی سواران نفس ناچار باید تاختن
پاس دل تا چند دارد کس درین آشوبگاه
شیشه در باریم و برکهسار باید تاختن
مرکزپرگار غفلت ما همین جسم است وبس
سایه را پیش و پس دیوار باید تاختن
چون  گلم در غنچه چندین چشم زخم آسوده است
آه از آن روزی که در بازار باید تاختن
عرصه شوق عدم پر بی کنار افتاده است
هر چه باشی چون شرر یکبار باید تاختن
سعی مردی خاک شد هرگاه همت باخت رنگ
مرکب پی کرده را دشوار باید تاختن
سر به گردون تازیت چون شمع پر بیصرفه است
چاه پیش است اندکی هشیار باید تاختن
پیش پای سایه تشویش بلند و پست نیست
گر جبین رهبر شود هموار باید تاختن
موج ما تاگوهر دل ره به آسانی نبرد
در پی این آبله بسیار باید تاختن
ای سحر زین یک تبسم وار جولان نفس
تا کجا گل بر سر دستار باید تاختن
شرم دار از دعوی هستی که در میدان لاف
یکقدم ره چون نفس صد بار باید تاختن
از خط تسلیم بیدل تا توانی سر متاب
سبحه را بر جاده زنار باید تاختن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
می روم هر جا به ذوق عافیت اندوختن
همچو شمعم زاد راهی نیست غیر از سوختن
زخم دل از چاره  جوییهای ما بی پرده شد
این گریبان سخت رسوایی کشید از دوختن
شعله گر ساغر زند از پهلوی خار و خس است
بیش ازین روی سیه نتوان به ظلم افروختن
این چمن گر حاصلی دارد همان دست تهی ست
تا به کی چون غنچه خواهی رنگ و بو اندوختن
دل اگر ارزد به داغی مفت سودای وفاست
یوسف ما منفعل می گردد از نفروختن
جاده گر پیچد به خویش آیینه دار منزل است
می کند شمع بساط دل نفس را سوختن
تار و پود هستی ما نیست بی پیوند خاک
خرقه صبحیم بر ما چشم نتوان دوختن
اضطرابم عالمی را کرد پامال غبار
خاک مجنون را نمی بایست وجد آموختن
بی تو باید سوخت بیدل را به هررنگی  که هست
داغ دل  گر نیست آتش می توان افروختن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ما و نگاه شرمگین از تک و تاز دوختن
آبله سا به پای عجز چشم نیاز دوختن
ضبط نفس زکف مده فرصت چاره نازک است
غنچه قبا به خاک داد در غم باز دوختن
عشق جنون ترانه است  ناله نفس بهانه است
بی لب بسته مشکل است پرده راز دوختن
شهرت خودنمایی ات رونق شرم می برد
پرده دری و آنگهت جامه ساز دوختن
در همه حال نیستی است چاره گر شکست دل
قابل زخم شیشه نیست غیر گداز دوختن
گرد تردد حدوث بخیه به روی ما فکند
خرقه درید پرده شرم مجاز دوختن
گر مژه بسته ای ز خلق هر دو جهان شکار توست
قوت بال می دهد دیده باز دوختن
عمر به تاب وتب گذشت محرم عافیت نگشت
رشته سعی نارسا کرد دراز دوختن
عجز نفس حباب راکرد به خامشی گرو
رشته کجاست تا توان نغمه ساز دوختن
بیدل از ین دو روز عمر ننگ بقای کس مباد
دل پی حرص باختن چشم به آز دوختن

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
تا تب عشق آتشم را داد سر در سوختن
پنبه شد خاکستر از شور مکرر سوختن
هستی عشاق از آیین جهان دیگر است
بسته جز آتش دو عالم بر سمندر سوختن
روشن است اقبال ما چون شمع در ملک جنون
تخت داغ و لشکر آه و اشک افسر سوختن
در دل افسرده خون ها می خورد ناموس عشق
آتش یاقوت دارد تا به محشر سوختن
چند بیند آرزو در دیر نیرنگ خیال
چون خیال بی تمیزان می به ساغر سوختن
با وجود وصل در بزم حضورم بار نیست
بشنو از پروانه دیگر قصه پر سوختن
دل به دست آور تلاش دیگرت آوارگی ست
موج را باید نفس در سعی  گوهر سوختن
بی ندامت نیست عشق از نسبت طبع فضول
گریه ها دارد ز دست هیزم تر سوختن
همچو اخگر خواب راحت خواهدت بیدار کرد
نیست غافل  گرمی پهلو ز بستر سوختن
شب به دل  گفتم چه باشد آبروی زندگی
گفت چون پروانه در آغوش دلبر سوختن
نقطه ای چند از شرار کاغذم  کرده ست داغ
بی تکلف انتخابی داشت دفتر سوختن
میهمان عبرتی ای شمع  پر بر خود مبال
تا بود پهلوی چربت نیست  لاغرسوختن
با دل مأیوس عهدی بسته ایم و چاره نیست
کس چه سازد نیست بیدل جای دیگر سوختن

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -