cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
ملک سخن مراست که آمد به داوری
کو را نداد همت من داد شاعری
کان است مرد و نقد سخن اندر او زر است
فکر است چون ترازوی و عقل است جوهری
دارم بسی جواهر و جوهرشناس نه
خر مهره می خرند کنون مردم از خری
من از هنر توانگرم و از درم فقیر
پوشیده جمله  هنرم عیب بی زری
یا کور گشت مدعی و روی من ندید
یا من مگر پدید نی ام از محقری
زین چند دزد لفظ معانی طلب مکن
دانی که نیست پیشه  قلاب زرگری
مانند بیضه اند که شد جوهرش تباه
مرغ کمال نیست در ایشان چو بنگری
اندر بساط نظم پیاده ز اسب فضل
فرزین روند با رخ زرد مزعفری
عیسی وقت خویشم و این خر طبیعتان
بانگی زنند بیهده چون گاو سامری
هر دم که عطر سایم در هاون دوات
مغز زمانه عطسه زند از معطری
هر صفحه ای که یافت ز توحید و نعت من
یک رقعه از مرقع خود ساخت مشتری
هر قطعه و قصیده که از من شنید نیز
بنوشت بر بیاض مه از زر جعفری
هر یک غزل که ناله من بر فلک رساند
زد بر رباب زهره و شد ماه مشتری
تحسین کنند طبع مرا هر چهار طبع
هر گه که من کنم به رباعی سخنوری
هر مثنوی که غالیه دانی ست پر ز طیب
پر طیب مغز خشک زحل کرد از تری
هر بیت بی قصور که من کرده ام بنا
با او قصور خلد ندارد برابری
خورشید را که انوری چرخ گفته اند
با طبع روشنم نزند لاف انوری
در چشم من نیاید محمود و ملک او
در عنصرم نگنجد تقلید عنصری
الفضل المقدم اگر چه مثل شده است
کلی نمانده است ز نقض پیمبری
ناصر عنان اسب فصاحت کشیده دار
عزت خوش است گر چه تو سالار لشکری
هر کس به دور خویش بگفتند نیک و بد
غیر از خدا کسی نبود از خطا بری

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گر من به قرب جستن روی تو چستمی
یک شب ز قید زلف تو چون باد جستمی
برگشتمی چو قطره به پهلو همه جهان
در آب و خاک گوهر وصل تو جستمی
قدم که بود چون الف  اکنون شده است نون
باری به طره تو گرفتار شستمی
با آنکه همچو چشم تو رنجورم از خمار
خوش بودمی اگر ز می لعل مستمی
ناصر دوای درد خودی چیست بیخودی
از خود برستمی من اگر می پرستمی
ای کاش چون امید من از بخت قطع شد
یک قطعه پیش صاحب اعظم فرستمی
آن شمس دین که گر نبدی رایش آفتاب
چون آسمان کمر به مدیحش نبستمی
ثانی تیر چرخ که گر رمح و تیغ او
حامی من شدی ز غم هلک رستمی
رویین تن فلک را هر روز کرده کور
دو شاخ کلک او که بود تیر رستمی
روشن شدی به مجلس تو سوز من چو شمع
از اشک سرخ اگر رخ شمعی بشستمی
بر سده جلال تو ام گر بدی محل
چون آسمان رفیع نه چون خاک پستمی
بر فلکه فلک اگرم دسترس بدی
سر رشته تسلسل گردون گسستمی
لاهوتی ام به جان و تنم نیست التفات
تا طوطی و قفس همه در هم شکستمی
از تیر ناله زهره زهره دراندمی
وز ناوک دعا دل گردون بخستمی
می یافتم ز مردم خودبین نظر اگر
چون آینه ز روی و ریا سخت شستمی
دست زمانه بر سر من سایه داشتی
گر چون زمانه خیره سر و چیره دستمی
بگرفته ام ز افضل دین بیت عاریت
گر بیت خویش داشتمی خوش نشستمی
امروز شوخ چشمان آسوده خاطرند
من شوخ چشم نیستم ای کاش هستمی
تیر دعای تو به نشانه رسانده ام
در بی نشان رسیدی اگر پاک شستمی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
آیینه  خدایی رخسار توست یارا
بگذار تا ببینم در آینه خدا را
در کعبه وصالت گر باشدم مقامی
از زمزم دو دیده آبی زنم صفا را
ای گل به تازه رویی بنشین در آب چشمم
تا آبرو فزاید از صحبت تو ما را
مگذار تا رخت را اهل هوا ببینند
آن به که ره نباشد بر شمع تو هوا را
گر مشگ کرد از آهو با زلف تو تشبه
نبود عجب که دارد در اصل خود خطا را
خوش باد نی اگر چه بر باد رفت عمرش
کو می دهد نوایی رندان بی نوا را
ناصر دو رود دیده پر دارد از ترانه
کز پرده های چشمش بربسته رودها را

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
چون کعبه وصل تو مقامست صفا را
در قبله خود آی تا بپرستیم خدا را
چون غنچه کسی یافت هوای سر کویت
کاندر دل تنگش نبود راه هوا را
تو تازه بهاری و به سودای تو چون گل
ما زر به در آورده ز دل تازه بها را
با مشک خطا نسبت زلف تو خطا رفت
خط در کشم از خط تو این خط خطا را
بی مطرب و ساقی نشود مجلس ما گرم
از بلبل و گل یافت چمن برگ و نوا را
مستظهرم از بلبل خوش نغمه که در فقر
بی صوت و مغنی نتوان یافت غنا را
ناصر به نظر آب روان دارد و هرگز
نگرفت کناری چو قد سرو تو ما را

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای چشم تو بر هم زده حال دل ما را
زلف تو بر آشفته من بی سر و پا را
آن چشم سیه دل که کمان دارد از ابرو
ترکی ست که پیوسته زند راه خطا را
زنجیر نهد طره  تو آب روان را
در دام کشد گیسوی تو باد صبا را
ما گرد تو ای سرو چو آبیم که باشد
آسودگی از سایه  اقبال تو ما را
ما از دهن تنگ بتان وعده شیرین
بسیار شندیم و ندیدیم وفا را
صد بار به حج رفتن حاجی نکند سود
یکبار همان به که رود راه صفا را
رفتن به در خانه خدا را نتوانیم
لطفی بکن و پیغام بر  ای باد خدا را
ای خواجه تو دانی و هواخواهی سلطان
من معتقدم همت رندان گدا را
تا یار سوی خود بکشد همچو کمانم
روزی بنشانم به نشان تیر دعا را
ناصر چو خضر در ظلمات سر زلفش
از چاه زنخدان تو خورد آب بقا را

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ببین به دیده ما روی خویشتن یارا
که حکم آینه شد آب دیده ما را
تو سرو ناز منی سر چه می کشی از ناز
گذر به جانب آب روان تماشا را
مباش در غم فردا و شاد باش امروز
که کس نداند امروز حال فردا را
بیا که صبح بهارست و وقت گل چیدن
که پر ز لاله و گل دامنی ست صحرا را
خمار دردسر آورد ساقیا برخیز
به اهل درد بده دردی مصفا را
دمی که کشتی زرین به دست ما آید
ز تشنگی به دمی درکشیم دریا را
بساز ناصر با عاشقی و تنهایی
که نیست زحمت تن ها حریف تنها را

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نگارا دلبرا چابک سوارا
بتا کافردلا بی رحم یارا
مکن دوری مجوی از ما جدایی
که هجرانت پریشان کرد ما را
فراق دوستان ناخوش بلایی ست
خدایا کس مبیناد این بلا را
نه وصلت می دهد یک روز تشریف
نه هجرت می کند یکدم مدارا
نیایی و نیاید یادت از ما
فرامش کرده ای گویی وفا را
اگر باد صبا گردد به کویت
ز غیرت پی کنم باد صبا را
قضا گر داد من نستاند از تو
به درد دل بسوزانم قضا را
به جان تو که بی تو خوار و زارم
بکن رحمی  مکن دوری خدا را
چو ناصر عاشقی باید مصفا
که داند قیمت حسن و صفا را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
خلاف عهد نکردم به حسن عهد تو یارا
خلاف عهد تو کردن مرا چه زهره و یارا
اگر ز زلف تو دستم رسد به حلقه کعبه
به آب زمزم دیده صفا دهم صفا را
هزار نکته شیرین به وعده از لب لعلت
شنیده ایم ولیکن ندیده ایم وفا را
اگر به دست رسولی تحیتی بفرستی
به حق آنکه کریمی خودآی بهر خدا را
خیال آن لب و دندان نشسته به چشمم
به لعل و در بود آری همیشه چشم گدا را
نخست تیر که زد غمزه تو بر دل ریشم
هلاک بود و لیکن قضا نبود قضا را
شب دراز به سر گرد آستان تو رفت ست
سحر به کوی تو رفتن مجال نیست صبا را
اگر چو ذره هوایی شوم ز پرتو مهرت
کمینه مهر نگوید مساز تیره هوا را
همیشه نرگس مستت بود به دیده ناصر
چرا به چشم نیاری تو آب دیده ما را

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
ما بی نصیب و آن همه حشمت رقیب را
از خوان رزق کس نبرد جز نصیب را
گیرم حبیب روی نماید معاینه
کو دیده ای چنان که ببیند حبیب را
چون از جفای خار بر آتش گل آب شد
جای خروش خوش نبود عندلیب را
ما را دوای درد ز دارالشفای اوست
زحمت بود معالجت من طبیب را
چون در جهان به حسن غریبی  غریب نیست
گر بنگری به چشم حقارت غریب را
از غم نمی رهیم که چون مست عشق شد
نبود خبر ز رنج بیابان نجیب را
بشنو عزیر من سخن حق که نشنود
ناصر حدیث واعظ و پند ادیب را

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای باد بر سلام ز ما آن درخت را
برگی بیار بلبل شوریده بخت را
عاشق کسی بود که چو محمود پاکباز
خاک ره ایاز کند تاج و تخت را
روزی ز گریه ام دل تو نرمتر شود
قطرات آب رخنه کند سنگ سخت را
قد تو دید دیده و بر خاک رخ نهاد
هندو شنیده ای که پرستد درخت را
شمع تو رخت ناصر بیدل دل است و جان
باز آی تا ز عشق بسوزیم رخت را

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
چه نویسم و چه گویم  صفت نگار خود را
به زبان چگونه آرم غم روزگار خود را
بزنم نوا چو بلبل  بکشم خروش و غلغل
چو به کام خود ندیدم گل و لاله زار خود را
غم من مگر نگارا  بخورند دشمنانم
تو که دوستی نخوردی غم دوستدار خود را
بدوان به سوی صیدت که منم اسیر قیدت
تو مگر نمی شناسی صنما شکار خود را
همه زهر بود ساغر ز درون گلاب و شکر
تو شکر شدی و دادی همه زهر یار خود را
ز نخست قطره بودم  شدم از غمت چو دریا
به سرشک پر ز گوهر  بکنم کنار خود را
اگر از غم تو ناصر برود دیار دیگر
به کجا برد ندانم  دل بیقرار خود را

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
چند پنهان سوزم و پوشیده دارم دود را
دود بر آتش کجا پوشیده دارد عود را
ناله را گیرم که بربندم ره بیرون شدن
چون به جای خود نشانم اشک خون پالود را
تا شد او آرام دل یکدم نیارامیده ام
تا شد او مقصود من گم کرده ام مقصود را
درد او را کی دهم درمان عالم کز غمش
شادمانی ها فزاید جان غم فرسود را
من به ترک عشق دل را پند می دادم ولیک
لذت از قرآن نباشد طفل ناخشنود را
گویدم هر کس که بگرفتی میانش در کنار
بر من ای دشمن چه بندی تهمت نابود را
ناصر از روی جهان بی روی او گردد ملول
بی ایاز آن سلطنت حاصل نشد محمود را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چون به کرشمه کژ کنی طرف کلاه خویش را
قبله عالمی کنی روی چو ماه خویش را
چرخ کلاه آفتاب از سر رشک بفکند
گر تو به چرخ بر زنی عکس کلاه خویش را
از پی آنکه تا مگر اسب تو پی بر او نهد
خاک در تو کرده ام روی چو کاه خویش را
شاه پری رخان تویی ما همه خیل عشق تو
هیچ غمی نمی خوری خیل و سپاه خویش را
میل به من نمی کنی  چیست بگو گناه من
تا که به عذر بشکنم سد گناه خویش را
زلف سیاه تو مرا  بی دل و بی قرار کرد
تاب چرا نمی دهی زلف سیاه خویش را
جور و جفا و سرکشی بس کنی و ستمگری
با تو اگر بیان کنم حال تباه خویش را
دیده  خون فشان من هست گواه حال من
گر چه که خون بریختم بی تو گواه خویش را
هفت فلک بسوزد از سینه ناصر ای صنم
گر به فلگ بر آورد  شعله آه خویش را

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
از عقل نیست پیش تو رفتن چراغ را
آن به که روغنی بچکاند دماغ را
بر رو مپیچ سلسله زلف عنبرین
بر عارض تذرو مه پر زاغ را
ای باد اگر به بردن جانت رسالت است
بر تو گرفت نیست بگو ما بلا مابلاغ را
کامی ز عمر گیر و مده رایگان ز دست
روز وصال و عهد شباب و فراغ را
زهاد حور و جنت و کوثر گزیده اند
ما شاهدی و جام شرابی و باغ را
روزی که کاسه سر ناصر شود ایاغ
جان تازه گردد از لب لعلت ایاغ را

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گر سلسله جنبانی گیسوی پریشان را
آشفته کنی دل را دیوانه کنی جان را
در صومعه گر بویی پیدا شود از عشقت
از خرقه برون آرند صد مشرک پنهان را
از زلف مزن چوگان  بر گون زنخدانت
تا گوی ز سر سازیم ما آن خم چوگان را
اندام تو گر بیند از خار کند سوزن
وز رشک بدوزاند گل چاک گریبان را
خود را همه شب بسته در زلف تو می بینم
تعبیر نمی دانم این خواب پریشان را
هم آب زنم از چشم هم از مژه جارویی
روزی که برون آیی آرایش میدان را
در خلوت وصل تو کی راه برد ناصر
این خار چه کار آید آن صحن گلستان را

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
ای چشم تو کشیده ابروی چون کمان را
تیری که می گشایی از ما طلب نشان را
آن دم که تیر غمزه  بر بی دلان گشایی
مرغ از هوا در آید از بهر جان فشان را
من در میان جانت چون نی کمر ببستم
تا تو به قصد جانم بربسته ای میان را
از سیم آب دیده هر چشم من چو کانی است
با زلف تو به سودا  بگشاده ام دکان را
تا چشم مست تو می نوشد ز خون جانم
چون جام بر کف دست  بنهاد ه ایم جان را
باد صبا جهان شد از بند دام زلفت
ترسم که به یک سر موی  بندی همه جهان را
نام حیا برآورد باران که پیش رویت
از شرم می چکد خوی خورشید آسمان را
گر دشمنان چو سوسن تیغ زبان کشیدند
چون غنچه از شکایت من بسته ام دهان را
ناصر ز خون دشمن گردد جهان گلستان
گر همچو تیغ حیدر رخصت دهد زبان را

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
نرگس مستت نشانده همچو گل در خون مرا
کی رود چون غنچه مهر تو ز دل بیرون مرا
روی خود بر رو نهد صبح ابد لیلی تو را
بوسه ای بر رو زند روز جزا مجنون مرا
همچو گردونم ز دل بیرون نیاید مهر تو
ور بگرداند به سر مهر تو چون گردون مرا
راندم آب چشم گلگون رفت بر خاک درت
زود با منزل رساند گرم رو گلگون مرا
در پس دیوار عزلت تنگدل بنشسته ام
همچو سایه چند کاهد مهر روز افزون مرا
من سر واعظ ندارم مطرب آهنگی بساز
گو برو افسانه خوان دیگر مخوان افسون مرا
دی سرشکم گفت ناصر ریختم خون دلت
بر در دلدار می ترسم که گیرد خون مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دوش آمد رخ زیبای تو در خواب مرا
سیل از دیده روان گشت و ببرد آب مرا
تنم از ضعف چنان شد که نمی یافت دگر
عقل هر چند که می جست به مهتاب مرا
در سر زلف تو بستم دل و می دانستم
که شود کار چو شاگرد رسن تاب مرا
من از آن روز که ابروی تو دیدم چون ماه
روی در قبله شد و چشم به محراب مرا
ناصر از خاک در دوست مجو هیچ مراد
که گشاد از نظر اوست درین باب مرا
باز کار دل من با شب هجران افتاد
وقت آن است که بدرود کند خواب مرا

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
آن سیه چرده که خورشید غلام است او را
نور چشم است که در دیده مقام است او را
هیچ کس نیست که پنهان نظرش با او نیست
تا نظر با که و خاطر به کدام است او را
آفتابی ست رخ او که زوالش مباد
هر سحر مطلع اقبال به شام است او را
چشم او می خورد از خون دل ما باده
ای خوش آن مست که این شیوه مدام است او را
گفتمش گر دل ما رفت به چین زلفت
هر دم از دیده غم دیده پیام است او را
ماه در دل ز هوای تو نشانی دارد
ذره ای پرتو مهر تو تمام است او را
هر که روزی شب هجران تو را دریابد
خون حلال است ولی خواب حرام است او را
حبذا خنده ساغر که مدام از لب یار
دور در گردش و ایام به کام است او را
این همه هست ولی زهره ندارد ناصر
تا بپرسد ز رقیبان که چه نام است او را

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
می کشد عشق تو سوی خود دل دیوانه را
هست سوزی کو به شمعی می کشد پروانه را
سیل چشمم رفت و ویران کرد بنیاد دلم
چون ز درد و غم نگه دارم من این ویرانه را
میل خالت دارم و اندیشه ام از زلف توست
مرغ زیرک خالی از دامی نداند دانه را
شانه زلفت را به دندان می کند بیهوده نیست
تا چه دندان است با زلفت تو گویی شانه را
عاقبت میریم و زحمت از سر کویت بریم
چند خواهی راند بر من آخر این میرانه را
عاقل اندر خودنمایی رفت و من در بیخودی
زاهدان تسبیح بنمایند و من پیمانه را
دیده گر بندم ز خوبان چون کنم تدبیر دل
بستن در هیچ مانع نیست دزد خانه را
سوختم زین غم که باز آن آشنا بیگانه شد
چون توان کرد آشنا با خویشت بیگانه را
ناصر از جانان نخواهد داشتن جان را دریغ
خلق جان را دوست می د ارد و ما جانانه را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ساقی بیار جام شراب مغانه را
مطرب نکو بزن غزل نو ترانه را
پایان مباد دور قدح را که زیرکان
پایان ندیده اند جفای زمانه را
واعظ مگو که مست نیابد قبول یار
من طفل نیستم که خرم این فسانه را
امشب نشان نگر که بر آن در گریستم
آلوده ام به خون جگر آستانه را
من در خمار توبه ز می  کرده ام ولی
پیر مغان نمی شنود این بهانه را
ناصر اگر یگانه نگردی ز هر دو کون
میل قبول تو نشود آن یگانه را
مرغی که در محبت عنقا همی  پرد
سوزد در آتش پر خود آشیانه را

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
سلام من برسان ای صبا بخارا را
بگو تحیت مجنون دیار لیلی را
ز کوهکن خبری سوی قصر شیرین بر
که دل گرفت به کوه آن غریب تنها را
اگر سعادت دیدار یار من باشد
تقربی بنمایی مقام اعلی را
ادا کنی به ادب بندگی و خدمت من
اگر قبول بود عاشقان شیدا را
به پای نازک او سر نهی و عرضه دهی
نیاز مردم چشم من کف پا را
گر از دم تو ملامت بدو نیابد راه
بگوی این  قدر آن شوخ چشم رعنا را
به دور حسن تو جمعیتی ندارد دل
چو زلف خویش مشوش مدار دل ها را
دلم ز یاد تو یک دم نمی شود خالی
تو را چه شد که فراموش کرده ای ما را
زیر بار دل و آب چشم خود مانده ایم
برید می نتوانیم کوه و صحرا را
از آن زمان که من ز دوستان جدا ماندم
جدایی است ز هم  بندهای اعضا را

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
تا ز باریکی میانت تاب داده موی را
سبزه پیش روی تو بر خاک مالد روی را
تو چه غم داری اگر سیلاب اشکم می رود
چون من از خاشاک راهی کمترم این کوی را
بر وفاداران خود هر دم زنی تیغ جفا
کس نشان ندهد بدین تندی و تیزی خوی را
دیده را در هجر تو از خون دل جو ساختم
سرو من در دیده بنشان قامت دلجوی را
دوش می خوردی و امروز از خماری سرگران
از دهانت در سحرگه برده ام این بوی را
گر تو بر گوی زنخدان می زنی چوگان زلف
صحن میدان از سوار دیده سازم گوی را
سنگ طعنه تا به کی ناصر خورد در کوی تو
ای گل خوشبو چه رانی بلبل خوش گوی را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دریغ آخر ز روی من چه می داری نگاهی را
رسد خورشید بر دیوار و بیند روی کاهی را
بسوزد بر سر آتش چو عنبر زلف مشکینش
اگر در کار مهرویان کنم یک روز آهی را
به بالایت نخواهم کرد هرگز سرو را نسبت
که اندر معرض مویی بقا نبود گیاهی را
گنه کردم که بوسیدم دهانت ور روم دوزخ
به صد جنت خریدارم چنین شیرین گناهی را
به بوسه گفتم از لعلت ستانم داد خود اما
تو حیران مانده ای بسیار چون من دادخواهی را
چه گویی پند ای اهل سلامت با من گمراه
که من بی شاهد و مطرب نیابم روی راهی را
ز ناصر دامن اندر چید از نخوت سگ کویت
که عاری باشد آری از گدایی پادشاهی را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
در میکده می در خمی میگفت و میزد جوشها
تا من ز دردی نگذرم ننشینم آنگه با صفا
تا من نگردم لعلگون نایم ز علت  ها برون
گرد دهان نازکان گشتن نمی شاید مرا
گر با مخالف می رسم تندی و تیزی می کنم
پیش حریف خوشتن هستم همه نوش و شقا
چون شد سبو از می تهی پر گشت از ما باطنش
هر دم نهد سر بر زمین کبرش نماند از کبریا
آن ابر در دریا کشی می بود از آن رو سیل او
سرمست و غلتان می رود سر را نمی داند ز پا
از جام زرین ملک ذره به بویی مست شد
گه چرخ می زد در زمین گاهی معلق در هوا
خمها به دست جام می پیغام ناصر میدهند
گر ذوق هستی بایدت سر را بنه بر پای ما

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
همه بر قد بلند تو بود همت ما
گر دهد دست زهی همت با رفعت ما
شب هجران بگذشت و سحر وصل رسید
پنج نوبت بزن ای بخت که شد نوبت ما
می کنم خدمت تو آنچه مرا دست دهد
چه کنم لایق قدرت نبود قدرت ما
شاهدان روی خود از سرخ و سپید آرایند
ما شهیدیم و ز خاکست و ز خون زینت ما
گوهر پاک نصیبم شده  گرد آلوده
بی بصیرت نبود باخبر از قیمت ما
آفتابم نکشم منت کس یک ذره
پشت افلاک دوتا می شود از همت ما
به زیارتگه ناصر اگر آیی روزی
علم عشق ببینی به سر تربت ما

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
مایل عشق خرابات است عقل پیر ما
تا چه آرد بر سر ما پیر بی تدبیر ما
من به جز تقدیر تدبیری ندارم عشق را
این چنین رفته است گویی در ازل تقدیر ما
عشق را اکسیر گویند وجهی ظاهرست
وجه زر از چهره زردست در اکسیر ما
کی دل دیوانه در عالم بماند پای بند
حلقه زلف بتان گر نیستی زنجیر ما
در عبارت چون نمی آید کمال حسن یار
قاصر آمد از بیان وصف او تقریر ما
در دل تنگم نمی گنجد خیال روی دوست
نیست در خورد خیالش سینه دلگیر ما
آشکارا گردد این زنار گبری در میان
آتش می گر بسوزد خرقه تزویر ما
ما بسی تقصیرها کردیم اما لطف دوست
عذر گوید از زبان عفو بر تقصیر ما
ناصر از سهو قلم در خط اگر آرد خطا
یار خط در می کشد بر خامه تحریر ما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گرفت ملک دلم حسن دلستان شما
به جای جان منی جان ما و جان شما
به تنگنای دهان تو جای نقطه نبود
دقیق شد سخن از تنگی دهان شما
ز جای رفت دل تنگ غنچه چون سوسن
به گوش گل سخنی گفت از زبان شما
صدف شود ز گهر گوش هر که در یابد
حدیث لعل درخشان درفشان شما
بسی دقیقه باریک می رود چون موی
میان چشم ضعیف من و میان شما
به خدمت در تو درکشیده حلقه به گوش
نهاده ام سر طاعت بر آستان شما
به بوی باد صبا جان همی دهد ناصر
که هست رهگذر او به بوستان شما

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ای خجل گل ز رنگ و بوی شما
سرخ گشته ز شرم روی شما
سرو من تا تو بر لب جویی
آبروی  است آب جوی شما
ای که تو آرزوی جان منی
سوخت جانم در آرزوی شما
استخوان شدم مگر افتم
در قبول سگان کوی شما
نوبهارست و لاله ها از خاک
برزده سر به جستجوی شما
صوت مرغان ز گفته ناصر
نبود غیر گفت و گوی شما

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
تا جسته برق رویت از عکس روی زیبا
افتاده شعله او در خرمن دل ما
تاب تجلی حسن جز عشق ما ندارد
محکمترست با تو عهدم ز سنگ خارا
در فقر اگر ندارم جز چهره تو وجهی
از همتم نباشد جز قامت تو بالا
تا دید حسن رویت لیلی شدست مجنون
تا باخت نرد عشقت وامق شدست عذرا
گر جان و دل ستانی عاشق چه باک دارد
گر جان و دل بسوزد پروانه را چه پروا
در پای دولت افتم باشد سرم رساند
بر خاک آستانت یعنی به چرخ اعلا
جانم از این تمنا  آمد برون و لیکن
هرگز برون نیاید از جانم این تمنا
زاهد اگر به فردا سودای نسیه دارد
من یافتم ز عشقت امروز نقد فردا
ناصر به خون دیده می پرورد خیالت
دری بدین بزرگی نبود به هیچ دریا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
عاقبت رحمی کند بر درد ما درمان ما
بندگان خویش را یاد آورد سلطان ما
گر نخواهد بود وصل یار ما اندر بهشت
لاجرم باغ جنان خواهد شدن زندان ما
تو ز وصل خویشتن هرگز نیفتادی جدا
ظاهرا واقف نه ای از آتش هجران ما
همچو موم از آتش غم می گدازد شمع دل
قطره قطره می چکد از دیده  گریان ما
گر چه ابر از چشم ما دایم فشاند سیل خون
هیچ گل در بر نمی آید از این باران ما
ما سر و سامان خود دیری ست تا گم کرده ایم
ای ملامت گو چه می جویی سر و سامان ما
زود می شد ناصر از تنهایی و غربت هلاک
گر خیال او نبودی هر شبی مهمان ما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بیا که شاه نشین است صدر سینه ما
ببین جواهر منظومه در خزینه ما
بر آب دیده گذر داشتم به روز وداع
به موج خون جگر غرق شد سفینه ما
شراب لعل تو داریم در زجاجه چشم
منور است به روی تو آبگینه ما
مرا وصال تو دی بود و هجر تو امروز
زهی خرابی امروز و ذوق دیینه  ما
ز مهر روی تو ناصر توقع آن دارد
که هیچ گاه نبندی کمر به کینه ما

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دوش می دیدم دل گم گشته خود را به خواب
اکثرش خون بود جایی  آتش و جایی کباب
من به خود می گفتم این شکل دل ریش من است
یا می لعل است جایش کرده از یاقوت ناب
یا مگر غنچه است کز باد عبیرآمیز صبح
تازه شد جانش ز رو برداشت زنگاری نقاب
عقل دوراندیش من گفتا سپندی سوخت است
کز تف آتش به یکبار آمد اندر اضطراب
دل شیند آواز من بشناخت  گفت ای سست عهد
نیست از یاران فراموشی روا در هیچ باب
گفتم ای مسکین کجایی مرده ای یا زنده ای
چندگاه از ما چرا کردی به کلی اجتناب
گفت روزی باد زلف یار من در هم شکست
پیچ و تابم رفت در پیچیدم اندر پیچ و تاب
گفتم آنجا وقت تو چونست و حالت چیست گفت
همچو زلف او پریشان  همچو چشم او خراب
گفتمش از چشم ناصر آب بر آتش بزن
گفت می ترسم که در جوش آیدم دریای آب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
کتبت من دم عیش الیک الف کتاب
هنوز شوق تو یک فصل نیست از صد باب
غمی که در شب هجران به روی ما آمد
حساب آن نتوان کرد تا به روز حساب
به خواب روی تو هرگز ندیده ام زآن روی
که خواب را نتوان دید بی رخت در خواب
ز آب دیده  من سوز دل بیفزاید
که دیده است که آتش فزون شود از آب
به وقت سجده مرا روی دل به ابروی توست
چو بت پرست که در قبله  کژ نهد محراب
چو سرو در چمن جان بیدلان بنشین
چو آفتاب رخ از ذره  حقیر متاب
کجا به وصل تو ناصر رسد  مگر باشد
لطیفه  سببی از مسبب الاسباب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بر آب کار به که بسازیم کار آب
کاین بحر سرنگون فلک نیست جز سراب
من مست و رند و آنگه دعوی عقل و علم
بنیاد کار عقل ز مستی شود خراب
صوفی نداشت درد که دردی نکرد نوش
ساقی بیار می که صفایی است در شراب
خوردی شراب و روی تو افروخت آتشی
تا از برای نقل جگرها کند کباب
باید که عود گوش نهد بر سماع او
چندان که سیر دارد در گوش ها رباب
ره در سواد دیده من خواب را نماند
با تو که خواب دارد و بی تو کراست خواب
ناصر بنوش باده و تا دست می دهد
از روی خوب همچو سر زلف رخ متاب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
چشم تو سر بر نمی دارد ز خواب
مست در محراب می نوشد شراب
از دهانش کس نمی یابد نشان
ذره ناپیدا بود در آفتاب
غمزه شوخت به یغما برد دل
ترک مستی کرد شهری را خراب
پیش چشمت دل بر آتش می نهم
راست خواهم کرد مستان را کباب
هر ورق نقش تو دارد لاجرم
عیش گل را تازه می دارد گلاب
بانگ بلبل از هزاران در گذشت
گل همی از صد یکی گوید جواب
بلبلی بر دارد از هر سو نفیر
گر چو گل بر داری از رویت نقاب
خیز و در ده یکدم آبم ساقیا
تا نشاند آتشم را یک دم آب
تا کسی همچون مرا خود هیچ کس
در حسابی ناورد روز حساب
ناصر اندر خواب کی بیند تو را
خواب را چون او نمی بیند به خواب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -