cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
هر چند که دنیاست ره و ما همه راهی
افتاده مرا زورق هستی به تباهی
پوشیده شب ظلمت گیتی گهرم را
من چشمه حیوانم و هند است سیاهی
یا هست مضیق تن و من یوسف زندان
یا خود من و چرخیم به هم یونس و ماهی
یا انجم سطع فلک و صبح جهانم
از اشک سحرگاهی و از آه پگاهی
انصاف به دیوان که جویم به که نالم
دعوی ز من و از فلک سفله گواهی
من دانم و دل کز ستم دهر چه دیدم
دل آینه صورت حال است کماهی
برگوهر من رفته ستم در خزف آباد
نه حسرت مالی ست نه اندیشه جاهی
هر لحظه بود نفرتم از دهر فزونتر
تا هست در اقطار جهان آمر و ناهی
اسباب مساعد نشد ایام معاون
ورنه نیم از روی خرد مخطی و ساهی
صد پله فرود آورد از قدر مقامم
گر عقل خطابم دهد ادراک پناهی
من نورم و اجرام طبیعی همه ظلمت
یکجا نشود جمع سفیدی و سیاهی
یاور نه و اسباب تنافر همه حاضر
در عهد من آماده بود هر چه بخواهی
بی گرز و کمند از کف رستم چه گشاید
رایج به زر و سیم شود سکه شاهی
با جوهر ذاتی چه کند سام تهی دست
جان مفت دهد تیغ ز کف داده سپاهی
فرزین چو گشادی ندهد فیل شود مات
هر کس به حریفی ست درین عرصه مباهی
گر جذبه بیجاده عنان گیر نگردد
جنبش ز مقامی نکند قوت کاهی
در پیچ و خم غم گسلد رشته عمرش
رستم نرسد گر به سر بیژن چاهی
انتاج محال است ز شکلی که عقیم است
تدبیر چه سازد به قضایای الهی
معنی نبود در رقم دفتر ایام
تاریخ جهان است پر از قصه واهی
کودک نیم ای چرخ که بازم به تو لعبت
اقبال تو خوش باد به اصحاب ملاهی
ته کاسه جم روزی این گرسنه چشمان
ارزانی این تاجوران تخت و کلاهی
سختی ز تو از صبر قوی پنجه تحمل
خصمی ز تو از دیده من خیر نگاهی
پایان نبود بخل تو و همت ما را
ابعاد مجرد نپذیرند تناهی
از قسمت افلاک حزین این گله بگذار
از بیش وکم آن نفزایی و نه کاهی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بنده ام مسکنت سرای من است
خاکم افتادگی عصای من است
سر ز تیغ جفا نمی تابم
هر چه خواهد کند خدای من است
صافی می فروش دیر مغان
به ز سجاده ریای من است
ناتوان ناله ای که می شنوی
در نی استخوان نوای من ست
مزرعم دانه ندامت داد
کف افسوس آسیای من است
شهری عشقم و غریب جهان
ملک کونین روستای من است
ای مغان آتش مرا بخرید
کف خاکستری بهای من است
بلبل مست گلشن معنی
طبع بیگانه آشنای من است
نمک سینه جگرریشان
به زبان غزلسرای من است
استخوانی که در تن معنیست
سیر مغز از نواله های من است
بر ضمیرفلک صفیرم ریخت
در صماخ فلک صدای من است
بی خبر نیستمکه قاصد شوق
هدهد وادی سبای من است
جرس کاروان بی خبری
دلخراشیده نوای من است
شکن آموز زلف سروقدان
شکن قامت دوتای من است
زبب گوش وکنار شاهد عشق
گهر کلک نکته زای من است
صاف صدق و زلال مهر و وفا
درد میخانه صفای من است
ز آسمان برترم به یک قامت
بر سر روزگار پای من است
زال دنیا اگر به کامم نیست
گنه از نفس پارسای من است
سرو دیهیم کشورآرایان
پشت پا خورده گدای من است
برد افلاک اگر به هم دوزند
کوته از قد کبریای من است
صبح گردن فراز در میدان
سایه پرورده لوای من است
حرکات ممثل و مایل
خارج از خط استوای من است
همت من اگر گشاید روی
نقد کونین رونمای من ست
در سلوک آسمان سهیمم نیست
انتهای وی ابتدای من است
عرصه دهر را پیاده نیم
اشهب عمر بادپای من است
یک پر کاه در بساطم نیست
جذبه کی کار کهربای من است
نیست نقصان حزین مرا از مرگ
عشق سرمایه بقای من است
برنتابد خرابی آثارم
قصر خلد سخن بنای من است

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
نبندی دل ای بخرد هوشیار
به جادوی نیرنگی روزگار
فریبنده دیوی ست زرین پرند
سیه دل نگاریست سیمین عذار
فریبا نگردی به دستان او
که کردهست بازوی رستم نزار
فراغت نخسبی در ایوان او
که سیل است و ارکانش نااستوار
چه بالین و بستر گران کرده ای
که ابر است و بام تو سوراخ دار
به انس سرای سپنجی مپیچ
که ناپایدار است و بی اعتبار
ننازی به مهر سپهر دو رنگ
نبازی به این مهره کم عیار
کمین کش کمانی ست بس کینه توز
جگر دوز تیری ست غافل شکار
گرفته ست چالاک رخش از حریف
فکنده ست بر خاک سام سوار
دریده ست درع نریمان به زور
بریده ست شریان شیران هزار
زره کرده چرم هژبران ز تیر
گره کرده بازوی مردان کار
فروکنده گوری ز بهرام گور
کفن کرده خفتان اسفندیار
بزن مطرب آن نای عیسی نفس
بده ساقی آن جام دشمن خمار
بخوان از من این نظم سنجیده نغز
که از مغز گیتی برآرم دمار
به دور آور آن شادی آور قدح
که دلگیرم از گردش روزگار
گران گشته بر دوش من زندگی
شکسته ست پشتم درین زیر بار
به عهدی درین هفت خوانم اسیر
به عمری درین ششدرم سوگوار
درین سجن اندوهگین بی قرین
درین کاخ سیمابگون بی قرار
چه پویم ره شکوه بیکران
چه گویم ز حرمان یار و دیار
کجا تاب و این سینه شعله خیز
کجا خواب و این چشم اختر شمار
حزین از نوای پریشان تو
دل غنچه خون است و اشک هزار
بیفکن کنون زخمهای خامه را
که نازک بود تار و کف رعشه دار

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
کشور هند که بادا بری از خوف و خلل
آفتابیش فرازنده قدر است و محل
کز شرف سایه آن باج نهد برخورشید
شرف از پایه او وام کند اوج زحل
آفتاب فلک اعظم دولت ددی دت
کآفتاب فلکش کرده رقم عبداقل
جلوه اش گر به صنم خانه گذار اندازد
عزت او شکند رونق عزی و هبل
ذوق نوشین لب او کرده به شیرین کاری
دل پرشور مرا خانه زنبور عسل
شوق سودازدگان راه نفس راگیرد
نشتر غمزه اوگر نگشاید اکحل
گر گرانقدری او لنگر تمکین فکند
تاگلو غرق کند گاو زمین را به وحل
خرد پیر نیارد گره از کار گشود
هست این عقده مگر نزد خرد لاینحل
از صیاح عرب و فرس و فرنگ و لر و هند
هر چه مستعمل او نیست شمارم مهمل
یاد آن غمزه اگر در دل بسمل گذرد
لذت نوش دهد نشتر چون خار اجل
نیزه خطی او کرده به اجرام سپهر
آن تطاول که مگر میل کند با مکحل
فیل گردون صفت او چو درآید به خرام
افکند صدمه او گاو زمین را به وحل
حبذا این چه شکوه است و چه جاه و چه جلال
مرحبا این چه علو است و چه شأن و چه محل
چون نگیرد سخنم نازکی از فکر دقیق
دارم اندیشه آن موی میان را به بغل
ای سرآمد به هنر بر همه اصحاب کمال
وی سر و سرور و سردفتر ارباب محل
سخنی چند سزاوار تو دارم بشنو
در جهان ما صدق نکته ما قل و دل
کشت دولت نشود سبزگر از خون عدو
جوهر تیغ تو جاری ننماید جدول
گر تو ای جان جهان پا نگذاری به میان
کار ایام شود چون تن بی جان مهمل
جست در هند بسی دیده انصاف و نیافت
جز تو شایان نثار گهر مدح و غزل

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
تا گشت عدل و رای تو معمار روزگار
در هم شکسته شد در و دیوار روزگار
از سیل بیخ و بن کن ظلمت نمانده است
آسودگی به سایه دیوار روزگار
غیر از فغان و شکوه نخیزد ترانه ای
با زخمه مخالفت از تار روزگار
دل نشکفد چو غنچه پیکان به دور تو
لب خنده ای نمانده به سوفار روزگار
در کشور تمیز تو صد طعنه می رود
از موزه زمانه به دستار روزگار
افتاده است از تو به کار جهان گره
تنها تویی تو عقده دشوار روزگار
مانند ذات بی بدلت پاره دنبه ای
هرگز نبوده است به شلوار روزگار
رای تو گشته ناسخ احکام عقل و عرف
شعری بجا نمانده ز آثار روزگار
میزان معدلت ز تو نااستوار شد
جز سنگ کم نمانده به بازار روزگار
از بس به دهر سیرت زشت است آشکار
نتوان گشود دیده به رخسار روزگار
در عهدت آب و آینه از عکس عاریند
از بس ندیدنی شده دیدار روزگار
کو دست و تیغ حق طلبی کز میان برد
ای مدت حیات تو زنار روزگار
ترسم بنات نعش به افسون شود یتیم
از عشوه تو مادر غدار روزگار
افتاده از میامن عهد مبارکت
با ریش گاو و ون خران کار روزگار
ناید ز خامه وصف امینان حضرتت
یکسر سبک سر و همه طرار روزگار
خاییده خامه را عوض لقمه از شره
بربوده مهره از دهن مار روزگار
جوع البقرگرفته خران را به عهد تو
یک برگ کاه نیست در انبار روزگار
گاو زمین ندیده گرانجان تر از تویی
ای لاشه خبیث تو سربار روزگار
کناس را ز نکهت کوی تو نفرت است
ای نکبت تو مایه ادبار روزگار
از بس کشیده ای به قطار بهادران
سایس نمانده است به طومار روزگار
جز کرم شب فروز به گیتی نیامده ست
کون سوخته تر از تو در ادوار روزگار
همسنگ با گهر نهی از بخل قطره را
پیشت یکی ست اندک و بسیار روزگار
در خاک نرم میخ زدن جایگیر نیست
تاکی کنم به ناف تو مسمار روزگار

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای نام تو زینت زبان ها
حمد تو طراز داستان ها
تا دام گشاد چین زلفت
افتاد خراب آشیان ها
در رقص بود به گرد شمعت
فانوس خیال آسمان ها
بگشای نقاب تا برآیند
از قالب جسم تیره جان ها
مقصد تویی از سلوک عالم
شوق تو دلیل کاروان ها
در وصف کمال کبریایت
ابکم شده کلک نکته دان ها
خاموش حزین که برنتابد
افسانه عشق را زبان ها

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
مرا آزاد می سازد ز دام دل تپیدن ها
جنون گر وسعتی بخشد به صحرای رمیدن ها
به خاک افتاده ضعفم چو نقش پا درین وادی
زمینگیر غبار خاطرم از آرمیدن ها
سهی بالای من تا خالی افکنده ست آغوشم
دوتا گردیده ام در زیر بار دل کشیدن ها
از آن مهر جهان آرا نقاب از رخ برافکندن
ز ما بی طاقتان چون صبح پیراهن دریدن ها
رقیبان را به درد خود نبیند هیچ ناکامی
چه با جان زلیخا کرد رشک کف بریدن ها
تب و تاب دل ما تشنه کامان را چه می دانی
شراب بی خماری می کشی از لب مکیدن ها
بیا در دیده گر دلجویی این ناتوان خواهی
نگه را منزل دوری ست تا مژگان رسیدن ها
بهاران بوده ای در باغ دی را هم تماشا کن
عجب بر چیدنی دارد بساط عیش چیدن ها
حزین آخر سر حرفی به آن شیرین زبان واکن
چه لذت برده ای از شهد ناکامی چشیدن ها

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
باشد رگ هر برگ چمن دام هوس ها
رشک است به آزادی مرغان قفس ها
کوتاهی پرواز بود لازم هستی
پیچیده به بال و پر ما تار نفس ها
خفتیم درین مرحله تا قافله ها رفت
بیدار نگشتیم ز فریاد جرس ها
رحم است به مستی که ز میخانه برآید
در کشور عقل است به هر کوچه عسس ها
کم فیض بود دولت دونان که نگیرد
سرما زده کام دلی از شعله خس ها
گر آدمی از شهد شرهناک بپرهیز
وامانده زنبور رها کن به مگس ها
از منزل مقصود خبر باز نیامد
از بس که به صحرای طلب سوخت نفس ها
دنیاطلبان را نشود نفس دنی سیر
نشنیده قناعت سگ این هرزه مرس ها
این طرفه که نبود خبر از محمل لیلی
برداشت ز جا بادیه را شور جرس ها
فریاد حزین از نفس سینه خراشت
نشتر به رگ گل زدی آتش به قفس ها

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
سخن صریح سراییم عشق پنهان را
به خون دیده طرازیم لوح دیوان را
به دین و دل چه عجب شیخ شهر اگر نازد
ندیده یک نظر آن چشم نامسلمان را
نمی شود لب شیرین خاطر آشوبان
که نشکنند به داغ دلم نمکدان را
صباح وصل تو کو تا قیامت انگیزم
به سینه حشر کنم داغهای پنهان را
بود که نخل خزان دیده ام بهار کند
ز فیض گریه کنم سبز خار مژگان را
دمد ز هرکف خاکیش سنبلستانی
خراب کرده آن طره پریشان را
هزار سینه به تار نگه رفو سازد
چه غم ز دامن چاک است ماه کنعان را
شبی نمی شود از شور سیل مژگانم
که خون به تن نشود خشک شاخ مرجان را
نشسته ای به گلستان چرا فسرده حزین 
به ناله ای بفزا شور عندلیبان را

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چشم تو برانگیخت ز دل ذوق کهن را
در کام ورع ریخت می توبه شکن را
تا نام شب وصل تو آمد به زبانم
چون شمع لبم می مکد از ذوق دهن را
در دل شکند یا به لب آید چه صلاح است
پیچیده خروشی به گلو مرغ چمن را
از زندگی بیهده چندان شده ام سیر
کز رشته جان ساخته ام تار کفن را
از محرمی شانه به آن طره چه گل کرد
کاشفتگیی هست سر زلف سخن را
چون عاشق مشتاق گشاید مژه آغوش
در غربت اگر یاد کنم خاک وطن را
مشکین سخنی خامه ام انگشت نماکرد
از نافه شناسند غزالان ختن را
بر روی تو حیران پریشانی زلفم
سنبلکده کرده ست گریبان سخن را
هرکس نفسش بوی دل خسته ندارد
از چاه برآورده تهی دلو و رسن را
شاید که کند راه غلط پیک نسیمی
بگشای حزین  روزنه بیت حزن را

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
درعشق شد به رنگ دگر روزگار ما
تغییر رنگ ماست خزان و بهار ما
از خویش می رویم سبکتر ز بوی گل
بر طرف دامنی ننشیند غبار ما
ابر بهار در عرق شرم غوطه زد
از مایه داری مژه ی اشکبار ما
همچون سپند زآتش شوق تو می تپید
روزی که داشت خانه به خارا شرار ما
مانندگرد کز رم آهو شود بلند
آرام می رمد ز دل بی قرار ما
از تاب رشک در جگر لاله خون کند
داغ تو گر بهار کند در کنار ما
رفتیم و مانده است به جان چون قلم حزین
بر صفحه ی زمانه سخن یادگار ما

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
می چون سبو کشید لب می پرست ما
در کارگاه سعی نجنبید دست ما
ما کرده ایم دانه ی دل در زمین عشق
از آسیای چرخ نیاید شکست ما
امروز زاهد از لب ما بوی می شنید
ای بی خبر ز بزم شراب الست ما
پا در زمین نشیه ی عشرت فشرده ایم
باشد چو تاک میکده ها زیر دست ما
خمخانه ها تهی شد و ما تشنه لب حزین
می شد کباب حوصله ی دیر مست ما

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گوشی نشنیده ست صفیر از قفس ما
چون شمع به لب سوخته آید نفس ما
با قافله لاله درین دشت رفیقیم
گلبانگ خموشی ست فغان جرس ما
کوتاه صفیرم قفسم را بگذارید
جایی که رسد ناله به فریادرس ما
در پا سر خاریش خلیده ست چو بلبل
هر دل که خروشد به خراش نفس ما
افتاده حزین از سر آن زلف رساتر
در جلوه گری خامه ى مشکین نفس ما

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
خواهم درین گلستان دستوری صبا را
تاگرد سر بگردم آن یار بی وفا را
تا خرقه می پذیرد در رهن باده ساقی
ای محتسب صلایی پیران پارسا را
هر خشتی از خرابات سرچشمه ى حیات است
در پای خم برافشان این عمر بی بقا را
خواه از لب مسیحا خواه از زبان ناقوس
صاحبدلان شناسند آواز آشنا را
وقت است پاگذاری بر دیده ى سفیدم
تاکی به حیله دارم صبرگریزپا را
ساغر دگر نگردد ساقی به سر درآید
درگردش ار ببیند آن چشم سرمه سا را
از آتشین عذاران گردیده دیده روشن
قد صاریاکراما لیلی بکم نها را
دارد حزین مسکین چشم عنایت ازتو
از خویش وارهانش یا مطلق الاسارا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
از رفتن دل نیست خبر اهل وفا را
آن کس که تو را دید نداند سر و پا را
اول غم عشق این همه دشوار نبودهست
دوران تو نو ساخته آیین جفا را
تا باد صبا بوی تورا درچمن آرد
بر داشته هر شاخ گلی دست دعا را
باشد همه شب نام خوشت ورد زبانم
اصبحت علی ٰ ذکرک سرا و جهارا
گیرم که شکیبد دل ما رحم تو چون شد
بردار نقاب از رخ و بنمای لقا را
ساقی کف فیاض تو امساک نداند
مگذر ز من تشنه جگر گرم خدا را
درکوی تو دیگر به سرافرازی ما کیست
گر عشق کند خاک به راهت سر ما را
از زهر عتاب تو دلم چشمه نوش است
دادی به شکر غوطه لب بوسه ربا را
غمازی راز دل عشاق نکو نیست
زنهار درین طره مده راه صبا را
عمری ست حزین را کف امید فراز است
امید که محروم نسازند گدا را

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بنگر به رشحه قلمم سلسبیل را
مد کرم مگو رگ ابر بخیل را
در سینه ای که عشق تو آتش فروز اوست
دارم شکفته باغ و بهار خلیل را
تیغت زبان نمی کشد ارسرخ رو نیم
با خون خویش چهره طرازد قتیل را
بی پرده کرد عشق نهان را جمال تو
دادم ز دست دامن صبر جمیل را
مژگان ز شور گریه طوفان نهیب من
بر جای خویش خشک کند رود نیل را
عبرت ز حال لشکر هندش کفایت است
هر کس ندیده نکبت اصحاب فیل را
جان نارواست ورنه اسیران نمی کنند
با تیغ او مضایقه خون سبیل را
گوشم سخن نیوش و لبش آشنا سروش
جای نفس زدن نبود جبرییل را
خود بودم آنچه می طلبیدم به جستجو
انداختم ز دست عصای دلیل را
پاس نفس بدار از آیینه خاطران
مهر سکوت زن به دهان قال و قیل را
افزود از نفیر نفس غفلتت حزین
افسانه کرد خواب تو بانگ رحیل را

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دایم وصیت این است از ما معاشران را
کز کف نمی توان داد زلف سمنبران را
چیزی نمی تواند قطع یگانگی کرد
نتوان ز هم بریدن با تیغ دوستان را
صد کوه غم به خاطر از سیل گریه دارم
کز دیده می زداید آن خاک آستان را
کو صبر تا کنم طی غمنامه جدایی
از پیش می فرستم اشک سبک عنان را
بی روی گل چمن را دیگر نمی توان دید
ای مرغ شاخساری بردار آشیان را
جان می دهند و دردی دریوزه می نمایند
هرگز زیان نباشد سودای عاشقان را
زور کمان گردون بر کجروش نیاید
بر خاک می نشاند چون تیر راستان را
در بارگاه جانان آهش قبول نبود
عاشق به سینه هر دم تا نشکند سنان را
دوران حزین کهن ساخت شرح حدیث مجنون
افسانه تو نو کرد این کهنه داستان را

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
شق کرده ایم پرده پندار خویش را
بی پرده دیده ایم رخ یار خویش را
در بیعگاه عشق به نرخ هزار جان
ما می خریم ناز خریدار خویش را
مرهم چه احتیاج که عاشق ز سوز عشق
خواباند در نمک دل افگار خویش را
از نقش پا به خاک رهت ما فتادگان
افزوده ایم پستی دیوار خویش را
آن بلبلم که می گذرانم به زیر بال
ایام شادمانی گلزار خویش را
از شمعم ای صبا دم افسرده دور دار
بگذار تا تمام کنم کار خویش را
از برگ و بار عاریت ای نخل باد دست
سنگین مساز دوش سبکبار خویش را
ای جذبه همتی که درین دشت پر فریب
گم کرده ایم قافله سالار خویش را
در کام زاغ طعمه طوطی مکن حزین
بشناس قدر کلک شکر بار خویش را

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
به خون خلق دادی دست تیغ سرگرانت را
بنازم زور بازوی نگاه ناتوانت را
نمی آید صبا از خاک دامنگیر کوی تو
که خواهد بعد از این پرسید حال بیکسانت را
حضور انجمن در وصل یاران است ای بلبل
خزان غارتگر باغ است بردار آشیانت را
نیاید شکر بوی پیرهن از پیر کنعانی
به چشم من چه منتهاست خاک آستانت را
حزین خسته دل از شکوه لب را بسته می دارد
محبت مهربان سازد دل نامهربانت را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
عشقت آمیخت به دل درد فراوانی را
ریخت در پیرهنم خار بیابانی را
نام پروانه مکن یاد که نسبت نبود
با من سوخته دل سوخته دامانی را
هرچه خواهی بکن از دوری دیدار مگو
وحشت آباد مکن خاطر ویرانی را
عشق در دل چه خیال است که پنهان گردد
پرده پوشی نتوان آتش سوزانی را
هرکه آسوده خاک است برآید چو سپند
آه اگر شرح دهم گرمی جولانی را
نازم آشفتگی عشق که خوش می سازد
بخت شوریده سرم طره پریشانی را
دستم از دامن دلدار جدا ماند حزین
چه کنم گر نکنم پاره گریبانی را

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
تا عشق تو دلرباست ما را
بیداد تو جانفزاست ما را
چون لاله دل به خون تپیده
با داغ تو آشناست ما را
گستاخ به سنبلت وزیده
صد عربده با صباست ما را
صد میکده خون به ساغر دل
زان لعل کرشمه زاست ما را
صد شور به جیب داغ ناسور
زان طره مشکساست ما را
دل بی تو چو شیشه شکسته
در گریه های هاست ما را
گل گوش نمی دهد به بلبل
تا خامه سخن سراست ما را
جمشید جهان متاع فقریم
دل جام جهان نماست ما را
از کاوش غمزه شکوه ای نیست
داد از دل بی وفاست ما را
بخروش حزین که ناله تو
با گوش خوش آشناست ما را

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
شتابان از جهان چون برق رفتن خوش بود ما را
که از داغ عزیزان نعل بر آتش بود ما را
گریبان را به دست عقل دادن نیست دانایی
درین وادی جنونی تا گریبانکش بود ما را
لب تفسیده را چون خضر تنهاتر نمی سازم
که آب زندگی بی دوستان آتش بود ما را
کتان طاقتی از رشته جان سخت تر باید
که تاب دیدن آن عارض مهوش بود ما را
حزین از باغ دل روییده گر نخل تمنایی
خیال جلوه آن شعله سرکش بود ما را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
رخصت آشتی مده غمزه غم زدای را
مهر زبان دل مکن نرگس سرمه سای را
چند نگاه تلخ تو زهر کند به ساغرم
چاشنی تبسمی لعل کرشمه زای را
رفته چه فتنه ها ز تو بر سر عقل و دین من
باز به تاب داده ای طره مشکسای را
دل شودت ز غصه خون گرچه ز سنگ خاره است
آن نکنی که سرکنم گریه های های را
چشم سیاه مست تو می کند از کرشمه ای
رهن شرابخانه ها خرقه پارسای را
فیض به عالمی رسید از نگه رسای تو
آه چه چاره کس کند طالع نارسای را
این همه ترکتاز را سوی دلم عنان مده
تا ندهی به دست من صبر گریز پای را
هر سر موی دلکشت بس که به نکته سنجی است
راه سخن نمی فتد چشم سخن سرای را
نیست به چشم هرکه زد ساغری از شراب عشق
قدر سفال میکده جام جهان نمای را
از چمن ای نسیم اگر سوی قفس گذرکنی
برگ گل ارمغان ببر بلبل بی نوای را
نیست حزین ازین جهان هوش ربا نشید تو
صرف حدیث عشق کن نغمه جانفزای را

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
نهفته ام به خموشی خیال روی تو را
مباد کز نفسم بشنوند بوی تو را
ز سنگ محتسب شهر غم مخور ساقی
سپرده ایم به پیر مغان سبوی تو را
اگر غلط نکنم حرف ما و من غلط است
شنیده ام ز لب خویش گفتگوی تو را
شده ست شیفته بلبل به باغ و حور به خلد
ندیده اند گلستان رنگ و بوی تو را
اگر به دامن وصل تو دست ما نرسد
کشیده ایم در آغوش آرزوی تو را
چه خوش بود که نماید به ما دلت را گرم
محبتی که به ما گرم ساخت خوی تو را
شود ز باختن رنگم آتشین لعلت
چه نازکیست عتاب بهانه جوی تو را
به طور عشق حزین  آستین فشان گردد
کلیم اگر شنود طرز های و هوی تو را

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
خوشا روزی که صحرای جدایی طی شود ما را
غزال وحشی دل خضر فرخ پی شود ما را
دروغی بسته زاهد از زبان یار اوا می خواهد
که تسکین دل پراضطراب از وی شود ما را
شعار عشق اگر این است کز خون می دهد ساغر
مکن باور که دیگر آرزوی می شود ما را
لب جانبخش اوا گلزار جمالی در نظر دارم
تمنای بهشت و آب کوثر کی شود ما را
سر کافر شدن داریم کو بتخانه عشقی
که ناقوسش به جای نغمه یا حی شود ما را
حزین از آه بی تأثیر دلتنگم خوشا بزمی
که ساز بی نواییها سرود نی شود ما را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نمی فتد به دل از محشر اضطراب مرا
به زیر سایه تیغ تو برده خواب مرا
لب سؤال مرا مهر بوسه خاموشی ست
چرا نمی دهد آن کنج لب جواب مرا
حصار عافیتم چون حباب خاموشی ست
کشیدن نفسی می کند خراب مرا
به ساغر نگهی مست کن مرا ساقی
که اشک شور نمک ریخت در شراب مرا
نظر به سرمه توحیدم آشناست حزین
شکوه ذره کند کار آفتاب مرا

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ز عشق شور جنون شد یک از هزار مرا
سواد سنبل خط شد سیه بهار مرا
به وادیی زده عشق تو پنجه در خونم
که شمع دیده شیر است بر مزار مرا
شکار بسمل من زندگی ز سر گیرد
اگر رسد به سر آن نازنین سوار مرا
دیار عشق بود جلوه گاه شاهد حسن
به دیده سرمه کشد خاک این دیار مرا
ز سیل حادثه ویرانه ام چه غم دارد
غبار خاطر من سازد استوار مرا
ز حسرت گل رخساره سمن بویی
نگه به پیرهن دیده گشته خار مرا
حزین اگر خلفی زیب دودمانم نیست
بس است این غزل تازه یادگار مرا

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
تا فکند از نظرآن سروسرافراز مرا
شده هر شاخ گلی چنگل شهباز مرا
نه سپند است ندانم دل بی طاقت کیست
سوخت در بزم تو از شعله آواز مرا
من که از دل شده ام در غم صیاد اسیر
چه ضرور است شکستن پر پرواز مرا
خون دل خواستم از عشق تو درپرده خورم
کرد رسوای جهان دیده غماز مرا
کششی کز نگه کافر او می بینم
ترسم از کعبه به بتخانه برد باز مرا
می برد نغمه حافظ دلم از هوش حزین
اینقدر نشیه نبخشد می شیراز مرا

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
پسند بت نکند برهمن سپاس مرا
چه سان فرشته کند گوش التماس مرا
برون ز کسوت هر کس چو سوزن آمده ام
بدل زمانه کند تا به کی لباس مرا
مزاج عشق ز یک تار و پود بافته است
حریر پیرهن یوسف و پلاس مرا
تو بی نیازی و سر تا به پا نیازم من
به خود قیاس مکن شوق بی قیاس مرا
کنم چو ترک محبت چه عزتم ماند
کسی نگاه ندارد چو عشق پاس مرا
چه غم چو خشت سر خم اگر گران جانم
که جوش باده ز جا می برد اساس مرا
هنوز حوصله دردم العطش خیز است
پر از چکیده دل گر کنند کاس مرا
به طره ات دل و جان مبتلا نمی بایست
کنون چه چاره پریشانی حواس مرا
ز ضعف پیرم و در گفتگو دلیر حزین
چه غم ز رعشه بود کلک بی هراس مرا

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
جان و دل غفلت زده باری شده ما را
این خواب گران سنگ مزاری شده ما را
تا قدر جفای تو ندانی که ندانیم
هر زخم لب شکرگزاری شده ما را
ما از دل صد پاره چه فیضی که نبردیم
درگنج قفس باغ و بهاری شده ما را
آسایش ما در غم آن موی میان است
کز محنت ایام کناری شده ما را
در دهر حزین  از نی کلکت به نواییم
امروز درین غمکده یاری شده ما را

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بنواز مغنی دل غم پیشه ما را
از شعله بشو دفتر اندیشه ما را
آن آتش سوزنده که پنداشتمش گل
ازجلوه به هم سوخت رگ و ریشه ما را
گیرم که به انجام رسد خاره تراشی
کار است به جان سختی ما تیشه ما را
از دست تو چندان که بر آید به جفا کوش
شرمنده مکن جان وفا پیشه ما را
خشک و تر اندیشه حزین  از تف ما سوخت
آتش ز تب شیر بود بیشه ما را

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
داغ سودای تو دارد دل دیوانه ما
کعبه لبیک زند بر در بتخانه ما
عشق را کعبه مقصود سویدای دل است
لیلی از خودکند ایجاد سیه خانه ما
شور دیوانگی و شیوه اطفال یکی ست
هست سربازی ما بازی طفلانه ما
شمع ظلمتکده و کعبه و بتخانه یکی ست
عالم آراست فروغ رخ جانانه ما
هر چه هستی غمی از نیک و بد خویش مخور
درد را صاف کند ساقی میخانه ما
ما و دل از دو جهان دور کناری داریم
سیل را راه نیفتاده به ویرانه ما
کاوش دیده دل از سینه ما بیرون کرد
خانه پرداز بود گریه مستانه ما
سر نیاری بدر از حرف پریشان سخنان
آشنا تا نشود معنی بیگانه ما
دو جهان تنگتر از دیده مور است حزین
در گشاد نظر همت مردانه ما

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -