cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
چه خوش بودی دریغا روزگارم
اگر با من خوشستی غمگسارم
به آب دیده دست از خود بشویم
کنون کز دست بیرون شد نگارم
نگارا بر تو نگزینم کسی را
تویی از جمله خوبان اختیارم
مرا جانی که می دارم تو را دوست
عجب نبود که جان را دوست دارم
مرا تا کار با زلف تو باشد
پریشان تر ز زلف توست کارم
مرا کرامگه زلف تو باشد
ببین چون باشد آرام و قرارم
به بوی آنکه دامان تو گیرم
نشسته بر سر ره چون غبارم
در آویزم به دامان تو یک شب
مگر روزی سر از جیبت برآرم
عراقی دامن او گیر و خوش باش
که من با تو درین اندیشه یارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
چه خوش بودی دریغا روزگارم
اگر در من نگه کردی نگارم
بدیدی گر فراقش چونم آخر
بپرسیدی دمی حال فگارم
نکرد آن دوست از من یاد روزی
به کام دشمنان شد روزگارم
چرا خواهد به کام دشمنانم
چو می داند که او را دوست دارم
عزیزی بودم اول بر در او
عزیزان بنگرید آخر چه خوارم
فرو شد روز من بی مهر رویش
چو شب تیره شده است این روزگارم
نه دلداری که باشد مونس دل
نه غمخواری که باشد غمگسارم
نمی دانم که دامان که گیرم
که تا از جیب محنت سر برآرم
عراقی دامن غم گیر و خوش باش
که هم با تو درین تیمار یارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
بر من نظری کن که منت عاشق زارم
دلدار و دلارام به غیر از تو ندارم
تا خار غم عشق تو در پای دلم شد
بی روی تو گلهای چمن خار شمارم
نی طاقت آن تا ز غمت صبر توان کرد
نی فرصت آن تا نفسی با تو برآرم
تا شام درآید ز غمت زار بگریم
باشد که به گوش تو رسد ناله زارم
کم کن تو جفا بر دل مسکین عراقی
ورنه به خدا دست به فریاد برآرم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
نگارا بی تو برگ جان ندارم
سر کفر و غم ایمان ندارم
به امید خیالت می دهم جان
وگرنه طاقت هجران ندارم
مرا گفتی که فردا روز وصل است
امید زیستن چندان ندارم
دلم دربند زلف توست ورنه
سر سودای بی پایان ندارم
نیاید جز خیالت در دل من
بخر یوسف سر زندان ندارم
غمت هر لحظه جان می خواهد از من
چه انصاف است چندین جان ندارم
خیالت با دل من دوش می گفت
که این درد تو را درمان ندارم
لب شیرین تو گفتا ز من پرس
که من با تو بگویم کان ندارم
وگر لطف خیال تو باشد
عراقی را چنین حیران ندارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
هر زمان جوری ز خوبان می کشم
هر نفس دردی ز دوران می کشم
خون دل هر دم دگرگون می خورم
جام غم هر شب دگرسان می کشم
باز دست غم گریبانم گرفت
گرچه بر افلاک دامان می کشم
جور دلدار و جفای روزگار
گرچه دشوار است آسان می کشم
از پی عشق پری رخساره ای
زحمتی هر دم ز دیوان می کشم
جور بین کز دست دوران دم به دم
ساغر پر زهر هجران می کشم
چون ننالم از جفای ناکسان
کین همه بیداد ازیشان می کشم
تا نباید دیدنم روی رقیب
هر نفس سر در گریبان می کشم
با خیال دوست همدم می شوم
وز لب او آب حیوان می کشم
تن چو سوزن کرده ام تا روز و شب
مهر او در رشته جان می کشم
نازنینا ناز کن بر جان من
ناز تو چندان که بتوان می کشم
از تو چیزی دیده ام ناگفتنی
وین همه محنت پی آن می کشم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای راحت روانم دور از تو ناتوانم
باری بیا که جان را در پای تو فشانم
این هم روا ندارم کایی برای جانی
بگذار تا برآید در آرزوت جانم
بگذار تا بمیرم در آرزوی رویت
بی روی خوبت آخر تا چند زنده مانم
دارم بسی شکایت چون نشنوی چه گویم
بیهوده قصه خود در پیش تو چه خوانم
گیرم که من نگویم لطف تو خود نگوید
کین خسته چند نالد هر شب بر آستانم
ای بخت خفته برخیز تا حال من ببینی
وی عمر رفته بازآ تا بشنوی فغانم
ای دوست گاهگاهی میکن به من نگاهی
آخر چو چشم مستت من نیز ناتوانم
بر من همای وصلت سایه از آن نیفکند
کز محنت فراقت پوسیده استخوانم
ای طرفه تر که دایم تو با منی و من باز
چون سایه در پی تو گرد جهان دوانم
کس دید تشنه ای را غرقه در آب حیوان
جانش به لب رسیده از تشنگی من آنم
زان دم که دور ماندم از درگهت نگفتی
کاخر شکسته ای بد روزی بر آستانم
هرگز نگفتی ای جان کان خسته را بپرسم
وز محنت فراقش یک لحظه وارهانم
اکنون سزد  نگارا گر حال من بپرسی
یادم کنی که این دم دور از تو ناتوانم
بر دست باد کویت بوی خودت فرستی
تا بوی جان فزایت زنده کند روانم
باری عراقی این دم بس ناخوش است و در هم
حال دلش دگر دم تا چون شود چه دانم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
جانا نظری که ناتوانم
بخشا که به لب رسید جانم
دریاب که نیک دردمندم
بشتاب که سخت ناتوانم
من خسته که روی تو نبینم
آخر به چه روی زنده مانم
گفتی که بمردی از غم ما
تعجیل مکن که اندر آنم
اینک به در تو آمدم باز
تا بر سر کوت جان فشانم
افسوس بود که بهر جانی
از خاک در تو بازمانم
مردن به از آن که زیست باید
بی دوست به کام دشمنانم
چه سود مرا ز زندگانی
چون از پی سود در زیانم
از راحت این جهان ندارم
جز درد دلی کزو بجانم
بنهادم پای بر سر جان
زان دستخوش غم جهانم
کاریم فتاده است مشکل
بیرون شد کار می ندانم
درمانده شدم که از عراقی
خود را به چه حیله وارهانم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
کجایی ای دل و جانم که از غم تو بجانم
بیا که بی رخ خوب تو بیش می نتوانم
بیا ببین نه همانا که زنده خواهم ماندن
تو خود بگوی که بی تو چگونه زنده بمانم
چگونه باشد در دام مانده حیران صید
ز جان امید بریده ز دوری تو چنانم
هوات تا ز من دلشده چه برد چه گویم
جفات تا به من غمزده چه کرد چه دانم
ببرد این دل و اندر میان بحر غم افگند
سپرد آن به کف صد بلا و رنج روانم
بلا به پیش خیال تو گفت دوش دل من
که پای پیشترک نه ز خویشتن برهانم
ز گوشه ای غم تو گفت می خورم غم کارت
ز جانبی ستمت گفت غم مخور که در آنم
درین غمم که عراقی چگونه خواهد مردن
ندیده سیر رخ تو برای او نگرانم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
دلی یا دلبری یا جان و یا جانان نمی دانم
همه هستی تویی فی الجمله این و آن نمی دانم
به جز تو در همه عالم دگر دلبر نمی بینم
بجز تو در همه گیتی دگر جانان نمی دانم
به جز غوغای عشق تو درون دل نمی یابم
به جز سودای وصل تو میان جان نمی دانم
چه آرم بر در وصلت که دل لایق نمی افتد
چه بازم در ره عشقت که جان شایان نمی دانم
یکی دل داشتم پر خون شد آن هم از کفم بیرون
کجا افتاد آن مجنون در این دوران نمی دانم
دلم سرگشته می دارد سر زلف پریشانت
چه می خواهد از این مسکین سرگردان نمی دانم
دل و جان مرا هر لحظه بی جرمی بیازاری
چه می خواهی از این مسکین سرگردان نمی دانم
اگر مقصود تو جان است رخ بنما و جان بستان
و گر قصد دگر داری من این و آن نمی دانم
مرا با توست پیمانی تو با من کرده ای عهدی
شکستی عهد یا هستی بر آن پیمان نمی دانم
تو را یک ذره سوی خود هواخواهی نمی بینم
مرا یک موی بر تن نیست کت خواهان نمی دانم
چه بی روزی کسم یارب که از وصل تو محرومم
چرا شد قسمت بختم ز تو حرمان نمی دانم
چو اندر چشم هر ذره چو خورشید آشکارایی
چرایی از من حیران چنین پنهان نمی دانم
به امید وصال تو دلم را شاد می دارم
چرا درد دل خود را دگر درمان نمی دانم
نمی یابم تو را در دل نه در عالم نه در گیتی
کجا جویم تو را آخر من حیران نمی دانم
عجب تر آنکه می بینم جمال تو عیان لیکن
نمی دانم چه می بینم من نادان نمی دانم
همی دانم که روز و شب جهان روشن به روی توست
ولیکن آفتابی یا مه تابان نمی دانم
به زندان فراقت در عراقی پایبندم شد
رها خواهم شدن یا نی از این زندان نمی دانم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
با من دلشده گر یار نسازد چه کنم
دل غمگین مرا گر ننوازد چه کنم
بر من آن است که با فرقت او می سازم
وصلش ار با من بیچاره نسازد چه کنم
جانم از آتش غم سوخت نگویید آخر
تا غمش یک نفسم جان نگدازد چه کنم
خود گرفتم که سر اندر ره عشقش بازم
با من آن یار اگر عشق نبازد چه کنم
یاد ناورد ز من هیچ و نپرسید مرا
باز یک بارگیم پست نسازد چه کنم
چند گویند مرا صبر کن از لشکر غم
بر من از گوشه ناگاه بتازد چه کنم
من بدان فخر کنم کز غم او کشته شوم
گر عراقی به چنین فخر ننازد چه کنم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
شاید که به درگاه تو عمری بنشینم
در آرزوی روی تو وانگاه ببینم
دریاب که از عمر دمی بیش نمانده است
بشتاب که اندر نفس باز پسینم
فریاد که از هجر تو جانم به لب آمد
هیهات که دور از تو همه ساله چنینم
دارم هوس آنکه ببینم رخ خوبت
پس جان بدهم نیست تمنی به جز اینم
آن رفت دریغا که مرا دین و دلی بود
از دولت عشق تو نه دل ماند و نه دینم
از بهر عراقی به درت آمده ام باز
فرمای جوابی بروم یا بنشینم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
شود میسر و گویی که در جهان بینم
که باز با تو دمی شادمانه بنشینم
به گوش دل سخن دلگشای تو شنوم
به چشم جان رخ راحت فزای تو بینم
اگر چه در خور تو نیستم قبولم کن
اگر بدم و اگر نیک چون کنم اینم
به سوی من گذری کن که سخت مشتاقم
به حال من نظری کن که سخت مسکینم
ز بود من اثری در جهان نبودی گر
امید وصل ندادی همیشه تسکینم
بدان خوشم که مرا جان به لب رسید آری
ازان سبب دو لب توست جان شیرینم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نیست کاری به آنم و اینم
صنع پروردگار می بینم
صبر از تو نکرد دل والله
نیست پروای عقلم و دینم
سخنی کز تو بشنود گوشم
خوشتر آید ز جان شیرینم
در جهان گر دل از تو بردارم
خود که بینم که بر تو بگزینم
کرمی کن گرم بخواهی کشت
هم بدان ساعدان سیمینم
با عراقی که عاجز غم توست
خرده گیری مکن که مسکینم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
مرا جز عشق تو جانی نمی بینم نمی بینم
دلم را جز تو جانانی نمی بینم نمی بینم
ز خود صبری و آرامی نمی یابم نمی یابم
ز تو لطفی و احسانی نمی بینم نمی بینم
ز روی لطف بنما رو که دردی را که من دارم
بجز روی تو درمانی نمی بینم نمی بینم
بیا گر خواهیم دیدن که دور از روی خوب تو
بقای خویش چندانی نمی بینم نمی بینم
بگیر ای یار دست من که در گردابی افتادم
که آن را هیچ پایانی نمی بینم نمی بینم
ز راه لطف و دلداری بیا سامان کارم کن
که خود را بی تو سامانی نمی بینم نمی بینم
عراقی را به درگاهت رهی بنما که در عالم
چو او سرگشته حیرانی نمی بینم نمی بینم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بر در یار من سحر مست و خراب می روم
جام طرب کشیده ام زآن به شتاب می روم
ساغری از می لبش دوش سؤال کرده ام
وقت سحر به کوی او بهر جواب می روم
از می ناب جزع اش گرچه خراب گشته ام
تا دهد از کرشمه ام باز شراب می روم
بر سر خوان درد او درد بسی کشیده ام
تا کشم از دو لعل او باده ناب می روم
جذبه حسن دلکشش می کشدم به سوی خود
از پی آن کشش دگر همچو ذباب می روم
برقع تن ز شوق او پیش رخش گشادمی
لیک ز شرم روی او بسته نقاب می روم
در سر باده می کنم هستی خویش هر زمان
خاک رهم رواست گر بر سر آب می روم
شحنه عشق هر شبی بر کندم ز خواب خوش
در هوس خیال او باز به خواب می روم
شاید اگر هوای او می کشدم که در رهش
بر سر آب چشم خود همچو حباب می روم
بیخود اگر ز صومعه بر در میکده روم
گر تو خطا گمان بری راه صواب می روم
نیست مرا ز خود خبر بیش ازین که در جهان
مست و خراب آمدم مست و خراب می روم

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
من آن قلاش و رند بی نوایم
که در رندی مغان را پیشوایم
گدای درد نوش می پرستم
حریف پاکباز کم دغایم
ز بند زهد و قرابی برستم
نه مرد زرق و سالوس و ریایم
ردا و طیلسان یکسو نهادم
همه زنار شد بند قبایم
مگر خاکم ز میخانه سرشتند
که هر دم سوی میخانه گرایم
کجایی ساقیا جامی به من ده
که یک دم با حریفان خوش برآیم
مرا برهان زخود کز جان به جانم
درین وحشت سرا تا چند پایم
زمانی شادمان و خوش نبودم
از آنم کاندرین وحشت سرایم
مرا از درگه پاکان براندند
به صد خواری که رند ناسزایم
برون کردندم از کعبه به خواری
درون بتکده کردند جایم
درین ره خواستم زد دست و پایی
بریدند ای دریغا دست و پایم
بماندم در بیابان تحیر
نه ره پیدا کنون نه رهنمایم
امید از هر که هست اکنون بریدم
فتاده بر در لطف خدایم
از آن است این همه بیداد بر من
که پیوسته ز یار خود جدایم
ز بیداد زمانه وارهم من
عراقی گر کند از کف رهایم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
ما چو قدر وصلت ای جان و جهان نشناختیم
لاجرم در بوته هجران تو بگداختیم
ما که از سوز دل و درد جدایی سوختیم
سوز دل را مرهم از مژگان دیده ساختیم
بسکه ما خون جگر خوردیم از دست غمت
جان ما خون گشت و دل در موج خون انداختیم
در سماع دردمندان حاضر آ یارا دمی
بشنو این سازی که ما از خون دل بنواختیم
عمری اندر جست  و جویت دست و پایی می زدیم
عمر ما افسوس بگذشت و تو را نشناختیم
زان چنین ماندیم اندر ششدر هجرت که ما
بر بساط راستی نرد وفا کژ باختیم
چون عراقی با غمت دیدیم خوش ما همچو او
از طرب فارغ شدیم و با غمت پرداختیم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ما دگرباره توبه بشکستیم
وز غم نام و ننگ وارستیم
خرقه صوفیانه بدریدیم
کمر عاشقانه بر بستیم
در خرابات با می و معشوق
نفسی عاشقانه بنشستیم
از می لعل یار سرمستیم
وز دو چشمش خمار بشکستیم
شاید ار شور در جهان فکنیم
کز می لعل یار سر مستیم
چون بدیدیم آفتاب رخش
از طرب ذره وار بر جستیم
چنگ در دامن شعاع زدیم
تا بدان آفتاب پیوستیم
ذره بودیم آفتاب شدیم
از عراقی چو مهر بگسستیم
این همه هست خود نمی دانیم
کین زمان نیستیم یا هستیم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
افسوس که باز از در تو دور بماندیم
هیهات که از وصل تو مهجور بماندیم
گشتیم دگر باره به کام دل دشمن
کز روی تو ای دوست چنین دور بماندیم
ماتم زدگانیم بیا زار بگرییم
بر بخت بد خویش که از سور بماندیم
خورشید رخت بر سر ما سایه نیفکند
بی روز رخت در شب دیجور بماندیم
از بوی خوشت زندگیی یافته بودیم
واکنون همه بی بوی تو رنجور بماندیم
روشن نشد این خانه تاریک دل ما
از شمع رخت تا همه بی نور بماندیم
ناخورده یکی جرعه ز جام می وصلت
بنگر چو عراقی همه مخمور بماندیم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
گرچه ز جهان جوی نداریم
هم سر به جهان فرو نیاریم
زان جا که حساب همت ماست
عالم همه حبه ای شماریم
خود با دو جهان چکار ما را
ما شیفته یکی نگاریم
کی صید جهان شویم چون ما
در بند کمند زلف یاریم
در دل همه مهر او نویسیم
بر جان همه عشق او نگاریم
این خود همه هست بر در او
از خاک بتر هزار باریم
ما خود خجلیم از رخ یار
با آنکه ز عشق زار زاریم
از کرده خود سیاه روییم
وز گفته خویش شرمساریم
رویش به کدام چشم بینیم
وصلش به چه روی چشم داریم
ما در خور او نه ایم لیکن
با این همه هم امیدواریم
ای دوست گناه ما همین است
کز دیده و جانت دوست داریم
باری به نظاره ای برون آی
بنگر که چگونه جان سپاریم
بر بوی نظاره جمالت
دیری است که ما در انتظاریم
یک ره بنگر سوی عراقی
بنگر که چگونه جان سپاریم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
ما کانده تو نیاز داریم
دست از تو چگونه باز داریم
شادان به غم تو چون نباشیم
کز سوز غم تو ساز داریم
با سوز تو از چه رو نسازیم
چون لطف تو چاره ساز داریم
تیمار تو گرچه جان بکاهد
از جانش چو جان نیاز داریم
سر بر قدمت نهیم روزی
چون همت سرفراز داریم
جانبازی ما عجب نباشد
چون ما دل عشقباز داریم
گر جان برود چه باک ما را
جانا چو تو دلنواز داریم
دریاب کز آتش فراقت
اندیشه جان گداز داریم
بنما که در انتظار رویت
پیوسته دو چشم باز داریم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
من که هر لحظه زار می گریم
از غم روزگار می گریم
دلبری بود در کنار مرا
کرد از من کنار می گریم
از غم غمگسار می نالم
وز فراق نگار می گریم
دوش با شمع گفتم از سر سوز
که من از عشق یار می گریم
ماتم بخت خویش می دارم
زان چنین سوکوار می گریم
با چنین خنده گریه تو ز چیست
کز تو بس دل فگار می گریم
داشتم گفت دلبری شیرین
زو شدم دور زار می گریم
چون عراقی حدیث او بشنید
زارتر من ز پار می گریم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
گر ز شمعت چراغی افروزیم
خرمن خویش را بدان سوزیم
در غمت دود آن به عرش رسد
آتشی کز درون برافروزیم
آفتاب جمال بر ما تاب
زانکه ما بی رخت سیه روزیم
تا ببینیم روی خوبت را
از دو عالم دو دیده بردوزیم
مایه جان و دل براندازیم
به ز عشقت چه مایه اندوزیم
همچو طفلان به مکتب حسنت
ابجد عشق را بیاموزیم
در غم عشق اگر رود سر ما
ای عراقی برو که بهروزیم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
گرچه دل خون کنی از خاک درت نگریزیم
جز تو فریادرسی کو که درو آویزیم
گذری کن که مگر با تو دمی بنشینیم
نظری کن که خوشی از سر و جان برخیزیم
مشت خاکیم به خون جگر آغشته همه
از چنین خاک درین راه چه گرد انگیزیم
هم بسوزیم ز تاب رخ تو ناگاهی
همچو پروانه ز شمع ارچه بسی پرهیزیم
بیم آن است که در خون جگر غرق شویم
بسکه بر خاک درت خون جگر می ریزیم
تا دل گمشده را بر سر کویت یابیم
همه شب تا به سحر خاک درت می بیزیم
نیک و بد زان توایم با دگریمان مگذار
با تو آمیخته ایم با دگری نامیزیم
راه ده باز که نزد تو پناه آوردیم
بو که از دست عراقی نفسی بگریزیم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ناخورده شراب می خروشیم
بنگر چه کنیم اگر بنوشیم
از بی خبری خبر نداریم
پس بیهده ما چه می خروشیم
تا چند پزیم دیگ سودا
کز خامی خویشتن بجوشیم
دل مرده برون کشیم خرقه
وز ماتم دل پلاس پوشیم
این زهد مزوری که ما راست
کس می نخرد چه می فروشیم
با آنکه به ما نمی شود راست
این کار ولیک هم بکوشیم
باشد که ز جام وصل جانان
یک جرعه به کام دل بنوشیم
شب خوش بودیم بی عراقی
امروز در آرزوی دوشیم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
ناخورده شراب می خروشیم
خود تا چه کنیم اگر بنوشیم
آنگاه شنو خروش مستان
این لحظه هنوز ما خموشیم
کو تابش می که پخته گردیم
از خامی خویش چند جوشیم
چون می نخرند زهد و تقوی
پس بیهده ما چه می فروشیم
از جام طرب فزای ساقی
یاران همه مست و ما به هوشیم
گر غمزه مست او ببینیم
هیهات که باز چون خروشیم
هر چند بدو رسید نتوان
لیکن چه کنیم هم بکوشیم
شب خوش بودیم بی عراقی
امروز در آرزوی دوشیم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
خیزید عاشقان نفسی شور و شر کنیم
وز های و هو جهان همه زیر و زبر کنیم
از تاب سینه آتشی اندر جگر زنیم
وز آب دیده سینه تفسیده تر کنیم
در ماتم خودیم بیا زار بگرییم
خاکستر جهان همه بر فرق سر کنیم
نعره ز جان زنیم همه روز تا به شب
ناله ز درد دل همه شب تا سحر کنیم
تا چند چاشت ما همه از خوان غم بود
تا کی وجوه شام ز خون جگر کنیم
آهی برآوریم سحرگه ز سوز دل
زین بخت خفته را دمی از خواب برکنیم
زاری کنان به درگه دلدار خود رویم
نعره زنان به پیش سرایش گذر کنیم
باشد که یک نفس نظری سوی ما کند
دزدیده آن نفس به رخ او نظر کنیم
آن لحظه از عراقی باشد که وارهیم
گر زو رها شویم سخن مختصر کنیم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
خیز تا قصد کوی یار کنیم
گذری بر در نگار کنیم
روی در خاک کوی او مالیم
وز غمش ناله های زار کنیم
به زبانی که بیدلان گویند
رمزکی چند آشکار کنیم
هجر او را که جان ما خون کرد
به کف وصل در سپار کنیم
حاش لله کزو کنیم گله
گله از بخت و روزگار کنیم
ما اگر بر مراد او سازیم
ترک تدبیر و اختیار کنیم
زود پا در بساط وصل نهیم
دست با دوست در کنار کنیم
چون لب یار شکرافشان شد
ما به شکرانه جان نثار کنیم
عشق رویش چو پرده برگیرد
گر نمیریم پس چه کار کنیم
از عراقی چو رو بگردانیم
روی در روی غمگسار کنیم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
تا کی از دست فراق تو ستم ها بینیم
هیچ باشد که تو را بار دگر وابینیم
دل دهیم از سر زلف تو چو بویی یابیم
جان فشانیم اگر آن رخ زیبا بینیم
روی خوب تو که هر دم دگران می بینند
چه شود گر بگذاری تو دمی ما بینیم
ما که دور از تو ز هجرانت به جان آمده ایم
از فراق تو بگو چند بلاها بینیم
خورد زنگار غمت آینه دل به فسوس
نیست ممکن که جمال تو در آنجا بینیم
گم شد آخر دل ما بر در تو آمده ایم
تا بود کان دل گم کرده خود وابینیم
گر بیابیم دلی بر سر کویت یابیم
ور ببینیم رخی در دل بینا بینیم
روی بنمای که امروز ندیدیم رخت
ای بسا حسرت و اندوه که فردا بینیم
روی زیبای تو ای دوست به کام دل خویش
تا عراقی بنمیرد نه همانا بینیم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ز غم زار و حقیرم با که گویم
ز غصه می بمیرم با که گویم
ز هجر یار گریانم ندانم
که دامان که گیرم با که گویم
ز جورش در فغانم چند نالم
گذشت از حد نفیرم با که گویم
مرا از خود جدا دارد نگاری
که نیست از وی گزیرم با که گویم
به بوی وصل او عمرم به سر شد
فراقش کرد پیرم با که گویم
شب و روز آتش سودای عشقش
همی سوزد ضمیرم با که گویم
مرا خلقان توانگر می شمارند
من مسکین فقیرم با که گویم
چنان سوزد مرا تاب غم او
که گویی در سعیرم با که گویم
هر آن غم کز فراقش بر من آید
به دیده می پذیرم با که گویم
به فریادم شب و روز از عراقی
به دست او اسیرم با که گویم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
ز دلتنگی به جانم با که گویم
ز غصه ناتوانم با که گویم
ز تنهایی ملولم چند نالم
ز بی یاری به جانم با که گویم
به عالم در ندارم غمگساری
نمی دارم ندانم با که گویم
ز غصه صدهزاران قصه دارم
ولی پیش که خوانم با که گویم
چو مرغ نیم بسمل در غم یار
میان خون تپانم با که گویم
فتاده چون بود در دام صیدی
ز محنت همچنانم با که گویم
به کام دوستان بودم کنون باز
به کام دشمنانم با که گویم
مرا از زندگانی نیست سودی
ز هستی در زیانم با که گویم
همه بیداد بر من از عراقی است
ز بودش در فغانم با که گویم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
ای دوست بیا که ما توراییم
بیگانه مشو که آشناییم
رخ بازنمای تا ببینیم
در بازگشای تا درآییم
هر چند نه ایم در خور تو
لیکن چه کنیم مبتلاییم
چون بی تو نه ایم زنده یک دم
پیوسته چرا ز تو جداییم
چون عکس جمال تو ندیدیم
بر روی تو شیفته چراییم
آن کس که ندیده روی خوبت
در حسرت تو بمرد ماییم
ماییم کنون و نیم جانی
بپذیر ز ما که بی نواییم
تا دور شدیم از بر تو
دور از تو همیشه در بلاییم
بس لایق و در خوری تو ما را
هر چند که ما تو را نشاییم
آنچ از تو سزد به جای ما کن
نه آنچه که ما بدان سزاییم
هم زان توایم هر چه هستیم
گر محتشمیم و گر گداییم
از عشق رخ تو چون عراقی
هر دم غزلی دگر سراییم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
بیا ای دیده تا یک دم بگرییم
نیم چون خوشدل و خرم بگرییم
دمی بر جان پر حسرت بموییم
زمانی بر دل پر غم بگرییم
گهی از درد بی درمان بنالیم
گهی از زخم بی مرهم بگرییم
دل ما مرد بر تن خوش بموییم
چو عیسی رفت بر مریم بگرییم
چو کار از دست رفت این گریه ما
ندارد هیچ سودی هم بگرییم
خوشا آن دم که با ما یار خوش بود
کنون در حسرت آن دم بگرییم
نشد جان محرم اسرار جانان
بر آن محروم نامحرم بگرییم
تن بیمار ما درهم شد از غم
بر آن بیچاره درهم بگرییم
ز عمر ما دوسه دم ماند باقی
بیا کین یک دو دم بر هم بگرییم
عراقی را کنون ماتم بداریم
بر آن مسکین درین ماتم بگرییم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
تا کی همه مدح خویش گوییم
تا چند مراد خویش جوییم
بر خیره قصیده چند خوانیم
بیهوده فسانه چند گوییم
ای دیده بیا که خون بگرییم
وی بخت بیا که خوش بموییم
ما را چو به کام دشمنان کرد
آن یار که دوستدار اوییم
نگذاشت که با سگان کویش
گرد سر کوی او بپوییم
دانم که روا ندارد آن خود
کز باغ رخش گلی ببوییم
زین به نبود کز آب دیده
خیزیم و گلیم خود بشوییم
گردی است به راه در عراقی
آن گرد ز راه خود بروبیم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
شهری است بزرگ و ما دروییم
آبی است حیات و ما سبوییم
بویی به مشام ما رسیده است
ما زنده بدان نسیم و بوییم
بازیچه مدان تو خواجه ما را
ما از صفت جلال اوییم
چوگان حیات تا بخوردیم
در راه به سر دوان چو گوییم
تا خوی صفات او گرفتیم
نشناخت کسی که در چه خوییم
می گفت عراقی از سر سوز
ما نیز برای گفت و گوییم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
بگذر ای غافل ز یاد این و آن
یاد حق کن تا بمانی جاودان
تا فراموشت نگردد غیر حق
در حقیقت نیستی ذاکر بدان
چون فراموشت شد آنچه دون اوست
ذاکری گرچه نجنبانی زبان
خود نیابی چاشنی ذکر دوست
تا کنی یاد خود و سود و زیان
چون ز خود وز یاد خود فارغ شوی
شاهد مذکور گردی بی گمان
بگذری از ذکر اسماء و صفات
چون شود مذکور جانت را عیان
ذکر جانت را فراگیرد چنانک
نایدت یاد از دل و جان و روان
واله و مدهوش کردی آن نفس
در جمال لایزالی بی نشان
هر چه خواهی آن زمان یابی ازو
خود کسی خود را نخواهد آن زمان
این چنین دولت نخواهی تو مگر
بر کنی دل را ز یاد این و آن
یاد ناید هیچ گونه حق تو را
تا تو یاد آری ز یار و خان و مان
ای عراقی غیر یاد او مکن
تا مگر یاد آیدت با ذاکران

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
مبتلای هجر یارم الغیاث ای دوستان
از فراقش سخت زارم الغیاث ای دوستان
می تپم چون مرغ بسمل در میان خاک و خون
ننگرد در من نگارم الغیاث ای دوستان
از فراق خویش همچون دشمنانم می کشد
زانکه او را دوست دارم الغیاث ای دوستان
دیده اید آخر که چون بودم عزیز درگهش
بنگرید اکنون چه خوارم الغیاث ای دوستان
غصه های نامرادی می کشم از دست او
زهره نه کآهی برآرم الغیاث ای دوستان
یاد نارد از من مسکین نپرسد حال من
هم چنین یار است یارم الغیاث ای دوستان
هم به نگذارد مرا تا با سگان کوی او
روزگاری می گذارم الغیاث ای دوستان
قصه ها دارم ز جور او میان جان نهان
با کسی گفتن نیارم الغیاث ای دوستان
جان فرستم تحفه نزد یار و نپذیرد ز من
غم فرستد یادگارم الغیاث ای دوستان
باز پرسد از من بیچاره ماتم زده
کز فراقش سوکوارم الغیاث ای دوستان
یار من باشید کز ننگ عراقی وا رهم
کز پی او شرمسارم الغیاث ای دوستان

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -