cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
فال تسلیم زن و شوکت شاهی دریاب
گردنی خم کن و معراج کلاهی دریاب
دام تسخیر دو عالم نفس نومیدی ست
ای ندامت زده سررشته آهی دریاب
فرصت صحبت گل پا به رکاب رنگ است
آرزو چند اگر هست نگاهی دریاب
از شبیخون خط یار نگردی غافل
هرکجا شوخی گردی ست سپاهی دریاب
دود پیچیده دل گرد سراغی دارد
از سویدا اثر چشم سیاهی دریاب
تاکی ای پای طلب زحمت جولان دادن
طوف آسودگی آبله گاهی دریاب
یوسفی کن گرت اسباب مسیحایی نیست
به فلک گر نرسیدی بن چاهی دریاب
نامرادی صدف گوهر اقبال رساست
غوطه در جیب گدایی زن و شاهی دریاب
سعل بنیاد دو عالم شدی ای آتش عشق
ماگیاهیم ز ما هم پرکاهی دریاب
چه وجود وچه عدم بست وگشاد مژه است
چون شرر هر دو جهان را به نگاهی دریاب
خلوت عافیت شمع گداز است اینجا
پی خاکستر خودگیر و پناهی دریاب
دامن دیده به هر سرمه میالا بیدل
انتظاری شو وگرد سر راهی دریاب

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نی ام آنکه به جرأت وصف لبت رسدم خم و پیچ عنان ادب
ز تا مل موج گهر زده ام در حسن ادا به زبان ادب
ز حقیقت حرمت و پاس حیا به مزاج غرض هوسان چه اثر
که گرسنه نان طمع نخورد قسم نمک سر خوان ادب
اگرت ز تردد ننگ طلب دل جمع شود سر و برگ غنا
ز غبار کساد متاع هوس نرسی به زیان دکان ادب
قدمت زه دامن شرم نشد که به معنی کعبه نظر فکنی
به طواف در تو رسد همه کس چو تو پا نکشی ز مکان ادب
همه عمر  به مکتب کسب فنون دل بی خبر تو تپید به خون
نشد آنکه رسد دو نفس سبقت ز معلمی همه دان ادب
تب و تاب مراتب عجز رسا به چه ناله کند دل خسته ادا
که اگربه قلم ره خط سپرم همه نقطه دمد ز بنان ادب
زترانه حیرت بیدل من به چه نغمه تپد رگ ساز سخن
که تری شکند دم عرض نفس پر و بال خدنگ  کمان ادب

وزن: مُتَفاعِلَتُنْ مُتَفاعِلَتُنْ مُتَفاعِلَتُنْ مُتَفاعِلَتُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U U - | U U - U U - | U U - U U - | U U - U U -
امشب ز ساز مینا گرم است جای مطرب
کوک است قلقل می با نغمه های مطرب
دریوزه چشم داریم از کاسه های طنبور
درحق ما بلند است دست دعای مطرب
صد رنگ آه حسرت پیچیده ایم در دل
این ناز و آن نیاز است از ما به پای مطرب
کیفیت بم و زیر مفهوم انجمن نیست
در پرده تا چه باشد منظور رای مطرب
زان چهره عرقناک حیران حرف و صوتیم
هرجاست  تر صدایی دارد حیای مطرب
شور لب تو ما را نگذاشت در دل خاک
آتش به نیستان زد آخر هوای مطرب
با محرمان عیشند بیگانگان ساقی
وز درد بی نصیبند ناآشنای مطرب
هرچند واسرایند صد ره ترانه جاه
از نی بلند گردید شور نوای مطرب
تا ما خموش بودیم شوق تو بی نفس بود
این اغنیا ندارند فیض غنای مطرب
عذر دماغ مستان مسموع هیچکس نیست
یارب  که  گیسوی چنگ افتد به پای مطرب
قانون به زخمه نازان  دف از تپانجه خندان
بر ساز ما فتاده ست یکسر بلای مطرب
بیدل  که رحم می کرد بر سخت جانی ما
ناخن اگر نمی بود زورآزمای مطرب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
ندانم بازم آغوش  که خواهد شد دچار امشب
که نارم می رمد چون پرتو شمع از کنار امشب
ز جوش ماهتاب این دشت و در کیفیتی دارد
که  گویی پنبه میناست در رهن فشار امشب
ز استقبال و حال این امل کیشان چه می پرسی
قدح در دست فردا نیست بی  رنج خمار امشب
ز بزم وصل دور افکند فکر جنت و حورت
کجا خوابیدی ای  غافل در آغوش است یار امشب
پر طاووس تا کی بالش راحت به گل  گیرد
خیال افسانه خوابت نمی آید به کار امشب
حساب بی دماغان فرصت فردا نمی خواهد
فراغت  گل  کن و خود را برون آر از شمار امشب
مبادا خجلت واماندگی آبت کند فردا
به رنگ شمع اگر خاری به پا داری برآر امشب
زصد شمع و چراغم غیر این معنی نشد روشن
که ظلمتهای  دوش است آنچه  گردید آشکار امشب
خط پیشانی از صبح قیامت نسخه ها دارد
بخوانید آنچه نتوان خواند زین لوح مزار امشب
چو شمع از گردن تسلیم من بی امتحان مگذر
ز هر عضوم سری بردار و بر دوشم گذار امشب
سحر بیدل شکایت نامه ها باید رقم کردن
بیا تا دوده  گیرم از چراغ انتظار امشب

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
صبحدم سیاره بال افشاند از دامان شب
وقت پیری ریخت از هم عاقبت دندان شب
اشک حسرت لازم ساز رحیل فتاده است
شبنم صبح است آثار نم مژگان شب
برنمی آید بیاض چشم آهو از سواد
صبح اقبال جنونم نشکند پیمان شب
در هوای دود سودا هوشم از سر رفته است
آشیان از دست داد این مرغ در طیران شب
در خم آن زلف خون شد طاقت دلهای چاک
صبح ما آخرشفق گردید در زندان شب
با جمالش داد هرجا دست بیعت آفتاب
طره مشکین او هم تازه کرد ایمان شب
از حوادث فیض معنی می برند اهل صفا
می فروزد شمع صبح از جنبش دامان شب
مژده ای ذوق گرفتاری که بازم می رسد
نکهت زلف کسی از دشت مشک افشان شب
خط او بر صبح پنداری شبیخون نامه ای ست
روی او فردی ست گویی د ر شکست شان شب
لمعه صبحی که می گویند د ر عالم کجاست
اینقدرها خواب غفلت نیست جزبرهان شب
گوشه گیر وسعت آباد غبار جهل باش
پرده پوش یک جهان عیب است هندستان شب
بیدل ازپیچ وخم زلفش رهایی مشکل است
برکریمان سهل نبود رخصت مهمان شب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هرکه راکردند راحت محرم احسان شب
چون سحربرآه محمل بست درهجران شب
تیره بختان را ز نادانی به چشم کم مبین
صبح با آن روشنی گردی ست از دامان شب
آسمان نشناخت موقع ور نه در تحریر فیض
بر بیاض صبح ننوشتی خط ریحان شب
بهر منع شکوه بختم سرمه سایی می کند
لیک ازین غافل که می بالد بلند افغان شب
گر حضور صبح اقبالی نباشدگو مباش
از سیه بختی به سامان کرده ام سامان شب
از فلک تا زله برداری شکم برپشت بند
آفتاب اینجاست داغ آرزوی نان شب
با چنین خوابی که بختم مایه دار نقد اوست
می توان کردن ادا از روز من تاوان شب
سطر آهی نارسا افتاد رنگ صبح ریخت
زان همه مشقی که کردم در دبیرستان شب
الفت بخت سیه چون سایه داغم کرده است
ششجهت روز است و من دارم همان دامان شب
بیدل از یادش به ترک خواب سودا کرده ایم
ورنه جز محمل قماشی نیست در دکان شب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بود داغ من مردم دیده شب
ز دود دلم موی ژولیده شب
ز هر حلقه طره اوست روشن
به روی سحرحیرت دیده شب
دل از طره رم کرد و شد صید رویش
به صبح آشتی کرد رنجیده شب
سیه بختی او ز مه غازه دارد
بنازم به بخت نکوهیده شب
فروغ سحرکابروی جهان است
بودگردی از دامن چیده شب
ز بیدل مپرسید مضمون زلفش
چه خواند کسی خط پیچیده شب

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
طرب در این باغ می خرامد ز ساز فرصت پیام بر لب
ز نرگس اکنون مباش غافل که نی گرفته ست جام بر لب
اگر به معنی رسیده باشی خروش مستان شنیده باشی
چو برگ تاک اند اهل مشرب نهفته ذکر مدام بر لب
رساند خلقی ز هرزه رایی به عرصه قدرت آزمایی
هجوم اشغال ژاژخایی چو توسن بی لجام بر لب
به خودفروشی ست عزت و شان به حرف و صوت است فخر یاران
تو هم به قدرنفس پر افشان چو دستگاه کلام بر لب
ثبات ناز آنقدر ندارد بنای اقبال بی بقایت
گذشته گیر اینکه آفتابی رسانده باشی چو بام بر لب
مسایل مفتیان شنیدم به پشت و روی ورق رسیدم
تصرف مال غصب دیدم حلال در دل حرام بر لب
ز خانقه هرکه سر برآرد مراتب جوع می شمارد
طریقه صوفیان ندارد به غیر ذکر طعام بر لب
گر از مکافات خبث غیبت شنیده ای وعده ندامت
چرا زمانی ز زخم د ندان نمی رسانی پیام بر لب
جنون چندین هزارشهرت فسرد درجیب سینه چاکی
کسی نشد محرم صدایی از این نگینهای نام بر لب
خروش دیر و حرم در این ره نمود از درد و داغم آگه
خداپرست است و ا لله الله  برهمن و رام رام بر لب
رقم زدم برتبسم گل ز ساعد چین در آستینت
قلم کشیدم به موج گوهر ازآن خط مشکفام بر لب
جهان به صد رنگ شغل مایل من وهمین طرزشوق بیدل
تصورت سال و ماه در دل ترنمت صبح و  شام بر لب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ مَفاعِلُنْ فَعْ
نشانه‌های عروضی: U - U - | - | U - U - | - | U - U - | - | U - U - | -
به وصول مقصد عافیت نه دلیل جو نه عصا طلب
تو زاشک آن همه کم نه ای قدمی زآبله پا طلب
ز مراد عالم آب و گل به در جنون زن و واگسل
اثر اجابت منفعل ز شکست دست دعا طلب
به کجاست صدر و چه آستان که گذشته ای تو از این و آن
چو نگاه حسرت ازاین مکان  همه چیز رو به قفا طلب
ز سهر اگر همه بگذری  تو همان به سایه برابری
به علاج شعله خودسری نمی ازجبین حیا طلب
به فسانه هوس آنقدر مفروش شهرت کر و فر
چو غبار انجمن سحر نفسی شمار و هوا طلب
ز هوای کبر و سر منی همه راست ننگ فروتنی
توبه ذوق منصب ایمنی زپرشکسته هما طلب
دل ذره گر همه خون کند زکم آوری چه فزون کند
عملی گرازتوجنون کند به عدم فرست و جزا طلب
کف پای حجله نشین ما به خیال کرده کمین ما
پی آرزوی جبین مابه سراغ رنگ حنا طلب
شده رمز جلوه بی نشان به غبار آینه ات نهان
نفسی به صیقل امتحان برو از میان و صفا طلب
طلب تو بس بود اینقدرکه ز معنیی ببری اثر
به خودت اگرنرسد نظر به خیال پیچ و خدا طلب
چه خوش آن که ترک سبب کنی به یقین رسی وطرب کنی
زحقیقت آنچه طلب کنی به طریق بیدل ما طلب

وزن: مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U - | U U - U - | U U - U - | U U - U -
دل از خمار طلب خون کن و شراب طلب
جگر به تشنه لبی واگذر و آب طلب
ز عافیت نتوان مژده گشایش یافت
به دل شکستی اگرهست فتح باب طلب
مترس از غم ناسور ای جراحت دل
به زلف یار بزن دست و مشک ناب طلب
مباش همچوگهر مرده ریگ این دریا
نظر بلندکن و همت حباب طلب
محیط در غم آغوش بیقراری توست
دمی چو سیل در این دشت اضطراب طلب
قدم به وادی فرصت زن و مژه بردار
بهار می رود ای بیخبر شتاب طلب
لباس عافیت از دهر اگر هوس داری
ز ماهتاب کتان و حریر از آب طلب
شبی چو شبنم گل صرف کن به بیداری
سحر برآر سر و وصل آفتاب طلب
هزار جلوه در آغوش بیخودی محواست
جهان شعورطلب می کند تو خواب طلب
ببند پرده به چشم و دلت ز عیب کسان
گشادکار خود از بند این نقاب طلب
نیاز و ناز همان درد و صاف یک قدحند
چوپای او سر ما هم از آن رکاب طلب
دل گداخته بیدل نیاز مژگان کن
طراوت چمن عمر از این سحاب طلب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نگویمت به خطا سازیا صواب طلب
کمینگر است زخود رفتنت شتاب طلب
اگر حقیقت انجام در نظر داری
ز هرکجاگهرت می رسد حباب طلب
شکست آبله هرگام ساغری دارد
سراغ آبی اگر خواهی از سراب طلب
گل نگاهی اگر چیده ای ز باغ وصال
به روز هجر ز مژگان ترگلاب طلب
به رفع کلفت هر آفتی ست تدبیری
گر آتشی به دل افتد زدیده آب طلب
جهان ز خبث تهی گشت تا تو بالیدی
به صفرنه فلک از قدر خود حساب طلب
کسی ز مرگ اگر رسم زندگی خواهد
تو هم ز عالم پیری بروشباب طلب
مقیم بیکسی آسوده از پریشانی ست
چوگنج عافیت از خانه خراب طلب
تو قاصد هوسی از عدم به سوی وجود
حقیقت نفست خوانده شد جواب طلب
ز جنبش مژه درس اشارتت این است
که هرزه است نگاه اندکی حجاب طلب
بهار می طلبی سیر رنگ کن بیدل
ز جلوه آنچه طمع داری از نقاب طلب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
فیض حلاوت از دل بی کبر و کین طلب
زنبور را ز خانه برآر انگبین طلب
بی پرده است حسن غنا در لباس فقر
دست رسا ز کوتهی آستین طلب
دل جمع کن ز بام و در عافیت فسون
آسودگی ز خانه به دوشان زین طلب
پشمینه پوش رو به فسردن سرای شیخ
فصل شتا محافظت از پوستین طلب
دست طلب به هرچه رسد مفت عجزگیر
دور است آسمان  تو مراد از زمین طلب
گلهای این چمن همه در زیر پای توست
ای غافل از ادب نگه شرمگین طلب
زین جلوه ها که در نظرت صف کشیده است
آیینه داری نفس واپسین طلب
عمر از تلاش باد به کف چون نفس گذشت
چیزی نیافت کس که بیرزد به این طلب
دل درخور شکست به اقلیم انس تاخت
چینی همان به جاده مو رفت چین طلب
شبنم وصال گل طلبید آب شد ز شرم
از هرکه هرچه می طلبی اینچنین طلب
این آستان هوسکده عرض ناز نیست
شاید به سجده ای بخرندت  جبین طلب
بیدل خراش چهره اقبال شهرت است
عبرت زکارخانه نقش نگین طلب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
خون بسته است ازغم آن لعل پان به لب
دندان شکسته ای که فشارد زبان به لب
عیش وصال و ذوق کنار آرزوی کیست
ماییم و حرف بوسی ازآن آستان به لب
صبحی تبسمی به تأمل دمانده ایم
زان گرد خط که نیست چو حرفش نشان به لب
راهی به درد بی اثری قطع کرده ایم
همچون سپندم آبله دارد فغان به لب
از بسکه امتحانکده وهم هستی ام
آید نفس چوآینه ام هر زمان به لب
عشاق تا حدیث وفا را زبان دهند
چون شمع می دود همه اجزایشان به لب
بی خامشی گم است سررشته سخن
بندی زبان به کام که یابی دهان به لب
دلکوب فطرت است حدیث سبکسران
چون پنبه نام کوه نیایدگران به لب
خواهی نفس فروکش و خواهی به ناله کوش
جولان عمررا نکشدکس عنان به لب
خلقی به حرف وصوت فشرده ست پای جهد
راهی چو خامه می رود این کاروان به لب
سیری ز خوان چرخ کسی را به کام نیست
دارد هلال هم سخن از حرف نان به لب
سعی ضعیف خلق به جایی نمی رسد
گرمرد قدرتی نفست را رسان به لب
بیدل به جلوه گاه نثار تبسمش
آه از ستمکشی که نیاورد جان به لب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
از خامشی مپرس و زگفتار عندلیب
صد غنچه وگل است به منقار عندلیب
دارم دلی به سینه ز داغ خیال دوست
طراح آشیانه گلزار عندلیب
نامحرمی که از ادب عشق غافل است
دارد اهانت گل از انکسار عندلیب
بی یار جای یار نشان قیامت است
با باغ در خزان نفتد کار عندلیب
دردسر تظلم الفت کجا برد
گر زبر بال هم ندهد بار عندلیب
از دورباش غیرت خوبان حذرکنید
گل خارها نشانده به آزار عندلیب
آیین دلبری به چه رنگش نشان دهند
شاخ گلی که نیست قفس وار عندلیب
بوی گلم برون چمن داغ می کند
از ناله های در پس  دیوار عندلیب
من نیز بی هوس نی ام اما نداد عشق
پروانه را دماغ سر وکار عندلیب
شاید نصیب دردی از اهل وفا برم
بستم دل دو نیم به منقار عندلیب
بالین خواب گل همه رنگ شکسته بود
آه از ندامت پر بیکار عندلیب
بیدل بهار عشرت عشاق ناله است
امسال نیز می گذرد پار عندلیب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
شب که شد جوش فغانم همنوای عندلیب
در عرق گم گشت چون شبنم صدای عندلیب
خلق معشوقان کمند صید مشتاقان بس است
نیست غیر از بوی گل زنجیر پای عندلیب
زیر نقش پای او ما هم سری دزدیده ایم
سایه گل گر بود بال همای عندلیب
جلوه گل گر چنین طاقت گدازیها کند
بعد از این خاکستری یابی به جای عندلیب
کاروان رنگ و بورا هیچ جا آرام نیست
صد جرس می دارد اینجا های های عندلیب
عجز هم ما را در این گلشن به جایی می برد
نیست کم از ناله  بال نارسای عندلیب
بر جبین برگ گل چین می طرازد موج رنگ
پر به سامان است محراب دعای عندلیب
ای که خواهی پاس ناموس محبت داشتن
شرم دار از دیدن گل بی رضای عندلیب
حسن مستغنی ست از شهرت نواییهای عشق
هیچکس گل را نمی خواهد برای عندلیب
یک سر مویم تهی ازصنعت منقارنیست
ناله اندود است از سر تا به پای عندلیب
بیدل از غفلت تلاش بسترگل می کنم
ورنه زیر بال داردگرم جای عندلیب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گر به این گرمی است آه شعله زای عندلیب
شمع روشن می توان کرد از صدای عندلیب
آفت هوش اسیران برق دیدار است و بس
می زند رنگ گل آتش در بنای عندلیب
پنبه شبنم به گوش غنچه داغ لاله شد
بیش ز این نتوان شنیدن ماجرای عندلیب
عشق را بی دستگاه حسن شهرت مشکل است
از زبان برگ گل بشنو نوای عندلیب
جای آن دردکه چون سنبل به رغم باغبان
ریشه درگلشن دواند خار پای عندلیب
دلبران را تنگ دارد فکر صید عاشقان
غنچه سر تا پا قفس شد از برای عندلیب
مطلب عشاق از اظهار هم معلوم نیست
کیست تا فهمد زبان مدعای عندلیب
ساز دلتنگی به این آهنگ هم می بوده است
گرم کردم از لب خاموش جای عندلیب
ریشه دلبستگی در خاک این گلشن نبود
رفت گل هم در قفای ناله های عندلیب
مانع قتل ضعیفان جز مروت هیچ نیست
ورنه ازگل کس نخواهد خونبهای عندلیب
در چمن رفتیم ساز ناله سیرآهنگ شد
جلوه گل کرد ما را آشنای عندلیب
آه مشتاقان نسیم نوبهار یاد اوست
رنگها خفته ست بیدل در صدای عندلیب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چه دارد این صفات حاجت آیات
به جز ورد دعای حضرت ذات
غنا و فقرهستی لا والاست
گدایی نفی و شاهنشاهی اثبات
فسون ظاهر و مظهر مخوانید
خیال است این چه تمثال و چه مرآت
جهان گل کرده یکتایی اوست
ندارد شخص تنها جز خیالات
نباشد مهر اگر صبح تبسم
که خندد جز عدم بر روی ذرات
مه وسال وشب وروزت مجازیست
حقیقت نه زمان دارد نه ساعات
نشاط و رنج ما تبدیل اوضاع
بلند وپست ما تغییر حالات
همین غیب و شهادت فرق دارد
معانی در دل و برلب عبارات
فروغی بسته بر مرآت اعیان
چراغان شبستان محالات
نه او را جزتقدس میل آثار
نه ما را غیر معدومی علامات
تو و غافل ز من  افسوس  افسوس
من و دور از درت  هیهات  هیهات
زبان شرم اگر باشد به کامت
خموشی نیست بیدل جز مناجات

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
ای خم مژگان شکوه نرگس مستانه ات
چین ابر چینی طاق تغافلخانه ات
ساغر نیرنگ نه گردون به این دوران ناز
کرد سرگردانده چشم جنون پیمانه ات
گفتگوی بیزبانان محبت دیگر است
کیست فهمد غیر دل حرف ز خود بیگانه ات
ناکجا روشن شودکیفیت اسرار عشق
می کشد مکتوب خاکستر پر پروانه ات
ما اسیران همچنان زندانی آن کاکلیم
گر همه صد در ز یک دیوار خندد شانه ات
توأمی دارد حدیث عشق و خواب بیخودی
چشم بگشایم اگر بگذاردم افسانه ات
نی سراغ دل زگردون یافتم نی بر زمین
هم تو فرما تا درین صحرا چه شد دیوانه ات
ای دل دیوانه کارت با غم عشق اوفتاد
در چه مزرع کشت ذوق سینه چاکی دانه ات
در عرق گم شد جبین فطرت از ننگ هوس
آه از آن گنجی که گردید آب در ویرانه ات
درگشاد کاش دعوی ییش بردن سعی لاف
کس نپرسید ای کلید وهم کو دندانه ات
بیدل از ضبط نفس مگذرکه در بزم حضور
شمع راگل می کند بیتابی پروانه ات

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای هستی از قصر غنا افکنده در ویرانه ات
گل کرده از هر موی تو ادبار چینی خانه ات
می باید از دست نفس جمعیت دل باختن
تا ریشه باشد می تند آوارگی بر دانه ات
در عالم عشق و هوس رنجی ندارد هیچ کس
چون شمع زافسون نفس خودآتشی در خانه ات
تمهید عیش ای بیخبر فرصت ندارد آنقدر
تا شیشه قلقل کرده سر می رفته از پیمانه ات
سیر خرابات دلست آنجاکه می سایی قدم
غلتیده هستی تا عدم در لغزش مستانه ات
میتاز چندی پیش وپس تا آنکه گردی بی نفس
چون اره باید ریختن درکشمکش دندانه ات
ای خلوت آرای عدم تاکی به فهم خود ستم
افکند شغل عیش و غم بیرون در افسانه ات
فال گشادی می زدند از طره ات صبح ازل
زنهار می بوسد هنوز انگشت دست شانه ات
بی دستگاهی داشت امن از آفت عشق و هوس
پروز از راه سوختن واکرد بر پروانه ات
حیف است تحقیق آشنا جوشد به وهم ماسوا
تا چند باید داشتن خود را ز خود بیگانه ات
بیدل چه وحشت داشتی کز خود اثر نگذاشتی
شور سر زنجیر هم رفت از پی دیوانه ات

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
سرکیست تا برد آرزو به غبار سجده کمینی ات
نرسید قطرت نه فلک به هوابیان زمینی ات
نه حقیقت دویی آشنا نه دلیل عین تو مآسوا
به کجاست عکس توهمی که فریبد آینه بینی ات
تک و تاز وهم و گمان ما به جنون  گسسته عنان ما
تویی آنکه هم تو رسید ه ای به سواد فهم یقینی ات
ز جهات عالم خشک و تر به غنا نچیده ای آنقدر
که کسی به غیر تنزه تو رسد به دامن چینی ات
نه به فهم تاب رسیدنی نه به دیده طاقت دیدنی
دل خلق و هرزه تپیدنی به خیال جلوه  کمینی ات
چه حدوث وکو قدم زمان چه حساب کون وکجا مکان
همه یک شاره ای کن فکان نه شهوری و نه سنینی ات
به جراحت دل ناتوان ستم است دیده گشودنم
که قیامتی ست ششجهت ز تبسم نمکینی ات
ز غرور ناز فعیتی  که به ما رسانده پیام تو
چقدر شکسته کلاه دل خم طاق نسبت چینی ات
عدم و وجود محال ما شده دستگاه خیال ما
چه  بلاست نقص و کمال ما که نه آنی  است و نه اینی ات
دل بیدل از پی نام تو به چه تاب لاف توان زند
که ز که برد اثر صدا ادب تلاش نگینی ات

وزن: مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ مُتَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - U - | U U - U - | U U - U - | U U - U -
شب گریه ام به  آن همه سامان  شکست  و ریخت
کز هر سرشک شیشه  ی  توفان شکست و ریخت
در راه انتظار توام اشک بود و بس
گرد مصیبتی که ز دامان شکست و ریخت
توفان دهر شورش آهم فرو نشاند
این گر دباد گرد بیابان شکست و ریخت
از چشمت آنچه بر قدح می  فتاده است
کس را کم اوفتاد بدینسا ن شکست و ریخت
اشکم ز دیده  ریخت به حال شکست دل
مشکل غمی  که  عشق  تو آسان  شکست و ریخت
آخر چکید موج تبسم ز گوهرت
شور نمک نگر که نمکدان شکست و ریخت
عمری عنان  گریه  کشیدم ولی چه سود
آخر به دامنم جگرستان شکست و  ریخت
باید به نقش پای تو سیر بهار کرد
کاین  برگ از آن نهال خر امان شکست و ریخت
گرداب خون ز هر دو جهان موج می زند
در چشم انتظار که مژگان شکست و ریخت
در عالم خیال تو این غنچه وار دل
آیینه خانه ای به  گریبان شکست و ریخت
از خویش هرچه بود شکستیم و ریختیم
غیر از دل شکسته  که نتوان شکست و ریخت
بیدل ز فیض عشق به مژگان  گذشته ایم
در بیشه ای  که ناخن شیران شکست و ریخت

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
عشق از خاک من آن روز که وحشت می بیخت
رفت  گردی ز خود و آینه حیرت می ریخت
رفته ام از دو جهان بر اثر وحشت دل
یارب این گرد به دامان که خواهد آویخت
رم فرصت سبب قطع امید است اینجا
تار سازم ز پریشانی این نغمه گسیخت
چشم عبرت ز پریشانی حالم روشن
هیچکس سرمه به  کیفیت این گرد نبیخت
اشک بی تابم و از شوق سجودت دارم
آنقدر صبر که با خاک توانم آمیخت
هر قدم در طلب وصل دچار خویشم
شوق او آینه ها بر سر راهم آویخت
جیب هستی قفس چاک وبال است اینجا
عافیت  کسوت آن پنبه  که در شعله  گریخت
زین بیابان سر خاری نشد از من رنگین
پای خوابیده من آب رخ آبله ریخت
یک قلم عرصه تسلیم فناییم چو صبح
بیدل از ما به نفس نیز توان  گرد انگیخت

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
آیینه دل داغ جلا ماند و نفس سوخت
فریاد که روشن نشد این آتش و خس سوخت
واداشت ز آزادی ام الفتکده جسم
پرواز من از گرمی آغوش قفس سوخت
آهنگ رحیل از دو جهان دود برآورد
این قافله را شعله آواز جرس سوخت
سرمایه در اندیشه اسباب تلف شد
آه از نفسی چند که در شغل هوس سوخت
از پستی همت نرسیدیم به عنقا
پرواز بلندی به ته بال مگس سوخت
گر خواب عدم بر دو جهان شام گمارد
دل نیست چراغی که توان بر سر کس سوخت
پا آبله کردیم دگر برگ طلب کو
بیدل عرق سعی در این پرده نفس سوخت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بسکه برق یأس بنیاد من ناکام سوخت
می توان از آتش سنگ نگینم نام سوخت
الفت فقر از هوسهای غنایم بازداشت
خاک این ویرانه در مغزم هوای بام سوخت
شعله جواله ننگ آلود خاکستر نشد
گرد خودگردیدنم صد جامه احرام سوخت
داغ سودای گرفتاری بهشتی دیگر است
عالمی در بال طاووسم به ذوق دام سوخت
کاش از اول محرم اسرار مطلب می شدم
در مزاج ناله ام سعی اثر بدنام سوخت
چشم محروم از نگاهم مجمر یأس است و بس
داغ بی مغزی مرا در پرده بادام سوخت
هرزه تازیهای جولان هوس از حدگذشت
بعد ازین همچون نفس می بایدم ناکام سوخت
وحشت عمر از نواهای ازل یادم نداد
گرمی رفتار قاصد جوهر پیغام سوخت
صد تمنا داغ شد از عجزپرواز نفس
آتش نومیدی این شعله ما را خام سوخت
ای شرار سنگ جهدی کن ز افسردن برآ
بیش ازین نتوان به داغ منت آرام سوخت
کرد نومیدی علاج چشم زخم هستی ام
عطسه صبحم سپندی در دماغ شام سوخت
بیدل از مشت شرار ما به عبرت چشمکی ست
یعنی آغازی که ما داریم بی انجام سوخت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چولاله بی تو ز بس رنگ اعتبارم سوخت
خزان به باد فنا داد و نوبهارم سوخت
زمردمک نگهم داغ شد چوشمع خموش
در انتظار تو سامان انتظارم سوخت
هجوم حیرت آن جلوه چون پرطاووس
هزار رنگ تپش در دل غبارم سوخت
غبار تربت پروانه می دهد آواز
که می توان نفسی بر سر مزارم سوخت
نشدکه شعله من نیز بی غبار شود
صفای آینه وحشت شرارم سوخت
به عشق نیز اثرکرد شرم ناکسی ام
عرق فشانی این شعله خامکارم سوخت
صبا مزن به غبار فسرده ام دامن
دماغ حسرت رقصی که من ندارم سوخت
چو برق آینه امنیاز هستی من
ز خوابگاه عدم تا سری برآرم سوخت
ز تخته پاره ام ناخدا چه می پرسی
فلک کشید زگرداب و برکنارم سوخت
هزار برق ز خاکسترم پرافشانست
کدام شعله به این رنگ بیقرارم سوخت
شهید ناز تو پروانه کرد عالم را
چها نسوخت چراغی که بر مزارم سوخت
فلک نیافت علاج کدورتم بیدل
نفس به سینه این دشت از غبارم سوخت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هوس نماند ز بس عشق آن نگارم سوخت
خوشم  که شعله  این  شمع خارخارم سوخت
به بزم  یار جنون کردم ای ادب معذور
سپند سوخت به وجدی که اختیارم سوخت
چو موم دوری ام از جلوه گاه شهد وصال
اشاره ای ست که باید جدا ز یارم سوخت
بهار بی ثمری جمله باب سوختن است
خیال مصلحت اندیشی چنارم سوخت
چو شمع  کشته نرفتم به داغ منت غیر
فتیله نفسی بود بر مزارم سوخت
سرشک هر مژه  اندازش آن سوی نظر است
شررعنانی این طفل نی سوارم سوخت
طلسم آگهی ام بوته گداز خود است
فروغ دیده بیدار شمع وارم سوخت
نسیمی از چمن صیدگاه عشق وزید
کباب  کیست ندانم دل شکارم سوخت
هوای وصل به خاک سیه نشاند مرا
به رنگ داغ جنون نکهت بهارم سوخت
هنوز از کف خاکسترم اثر باقی ست
گداز عشق چه مقدار شرمسارم سوخت
دلی ز پهلوی داغم ندید گرمی شوق
محبت تو ندانم پی چه کارم سوخت
دگر مپرس ز تاثیر آه بی اثرم
به آتشی که ندارد هزاربارم سوخت
غبار دشت محبت سراغ غیر نداشت
به برق جلوه او هر که شد دچارم سوخت
مباد شام کسی محرم سحر بیدل
دماغ نشیه در اندیشه خمارم سوخت

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -