cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
حال دل پیش تو گفتم که تو یارم باشی
نه بدان تا تو به آشفتن کارم باشی
من که سوزنده چو شمعم خود ازین غصه تو نیز
چه ضرورت که فروزنده نارم باشی
زین پس آن چشم ندارم که مرا خواب آید
مگر آن شب که در آغوش و کنارم باشی
همچو بلبل همه از دست تو فریاد کنم
تا تو ای دسته گل باغ و بهارم باشی
با که آرام کنم یا چه قرارم باشد
که تو سرمایه آرام و قرارم باشی
نکنم یاد بهشت و غم دوزخ نخورم
گر تو فردا حکم روزشمارم باشی
مگر آن روز به نخجیر سگانت نگرم
کان سرپنجه ندارم که شکارم باشی
اوحدی از گل روی تو مراد من چیست
گفت شرطست که هم صحبت خارم باشی
با چنان گل چه غم از خار که بر هم نزنم
دیده از تیر و تبر گر تو حصارم باشی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نه پیمان بسته ای با من که در پیمان من باشی
من از حکمت نپیچم سر تو در فرمان من باشی
چو تن در محنتی افتد تنم را باز جویی دل
چو جانم زحمتی یابد تو جان جان من باشی
چراغ دیده گریان خویشت گفته بودم من
چه دانستم که داغ سینه بریان من باشی
غمت خون دل من خورد و او را غم نخوردی تو
دلم را غم بباید خورد اگر جانان من باشی
چه گویی هیچ بتوانی که بی غوغای همجنسان
مرا روزی بپرسی یا شبی مهمان من باشی
کباب از دل کنم حاضر شراب از خون چشم آرم
وزین نعمت بسی یابی اگر بر خوان من باشی
ز من گر خرده ای آمد توقع دارم از لطفت
کزان جزوی نیاری یاد و کلی آن من باشی
به آب چشم و بیداری ترا میخواهم از یزدان
چه باشد گر تو نیز آخر دمی خواهان من باشی
ندارم آستین زر که در پایت کنم لیکن
پر از گوهر کنم راهت چو در دامان من باشی
غلامست اوحدی چون من غلامان ترا لیکن
ز سلطانان نیندیشم اگر سلطان من باشی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بکوش و روی مگردان ز جور و بارکشی
مگر مراد دل خویش در کنار کشی
چو اختیار دلت عشق روی دلداریست
ضرورتست که جورش به اختیار کشی
به یاد او قدح زهر ناب می باید
که همچو شربت شیرین خوشگوار کشی
به هر صفت که میسر شود بکن جهدی
که خویش را به سر کوی آن نگار کشی
ز جاه و دولت دنیا دگر چه میطلبی
سعادت تو همین بس که جور یار کشی
اگر به آخر عمر این مراد خواهی یافت
روا بود که همه عمرش انتظار کشی
چو اوحدی دلت ار با گلیست حیف مدار
ز بهر خاطر گل گر جفای خار کشی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
گل بین گرفته گلشن ازو آب و رونقی
بستان نگرز گل شده همچون خورنقی
وز کارگاه صنع به بستان کشیده اند
هر جا که بود زرد و بنفشی و ازرقی
گلبن چو قلعه ایست پر از تیغ و از سپر
پیرامنش ز آب روان بسته خندقی
آن ناشکفته غنچه نسرین و شاخ او
گویی مگر ز دانه للست جوسقی
آراسته بساط چمن را بهشت وار
از هر طرف بسندس و خضر و ستبرقی
کردند بهر بزم چمن ساقیان ابر
در جامهای لاله ز هر گوشه راوقی
بر روی گل طراوت شبنم نگاه کن
همچون به زر سرخ بر اندوده زیبقی
بلبل زبان گشاده و بنهاده پیش او
گردن ببندگی چو کبوتر مطوقی
منصوروار در همه باغی شکوفه را
بر دارها کشیده صبا بی اناالحقی
گل شاه وار بر سر تخت زمردین
سوسن ز پیش شاه در آورده بیرقی
شاخ درخت سر به هوا برده چون علم
زلف شکوفه بر علمش بسته سنجقی
بر جویبار شکل شقایق ز روشنی
همچون بر آب نقره ز بیجاده زورقی
برگ گل از درخت چو غازی به سعی باد
هر دم به گونه ای زند از نو معلقی
ترکان شهسوار برون می نهند رخ
ما را که اسب نیست برانیم بیدقی
هر جا که عاقلیست درین فصل مست شد
هشیار تا به چند نشینی چو احمقی
خالی نشد ز جام می این هفته دست ما
تا دست می رسید به درد مروقی
کامی بران که عمر سواریست تیزرو
در زیر ران او چو شب و روز ابلقی
حلق کدو بگیر و به غلغل در آورش
دشمن بهل که میزند از دور بقبقی
بی سرو قامتی منشین بر کنار گل
از من تو راست گوش کن این حال مطلقی
فصل چنین و یار موافق غنیمتست
وین گوی از میان نبرد جز موفقی
دقیست این که بافتم از تار و پود شعر
کو مدعی که مینهد انگشت بر دقی
بالله که در تنور کلام از خمیر فضل
نانی چنین نپخت ز معنی فرزدقی
گیرم که اوحدی طمع از سیم و زر برید
ای کاهلان چه لاف زند کم ز صدقی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای ترک حور زاده ز تندی و کودکی
خون دل شکسته ما را چه می مکی
بگشای زلف و غارت دلها ببین اگر
از بند زلف دل شکن خویش درشکی
مانند گل ز جامه پدیدار میشود
اندام روشن تو ز خوبی و نازکی
هر کس که دید روی ترا نیک روز شد
روزت خجسته باد که ماهی مبارکی
ترک تو چون کنم که ز ترکی هزار بار
گر تیغ بر سرم شکنی تاج تارکی
گویی حسود چاره سگالم چها کند
گر بشنود دگر که تو با اوحدی یکی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
بر ما ستم و خواری ای طرفه پسر تا کی
وندر پی وصلت ما پوینده بسر تا کی
بر ما ستمی کرده خون دل ما خورده
ما بر ستمت پرده میپوش و مدر تا کی
امشب تو به زیبایی خود خانه بیارایی
فردا که برون آیی رفتی و دگر تا کی
عنبر به دلاویزی بر دامن مه ریزی
این بوالعجب انگیزی در دور قمر تا کی
ای بنده لبت را من عاشق طلبت را من
شیرین رطبت را من میبین و مخور تا کی
چون هست شبستانت پر غلغل مستانت
من بنده دستانت چون خاک بدر تا کی
پیوسته به صد زاری چون اوحدی از خواری
شبهای چنین تاری با آه سحر تا کی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
جانا غم ما نداشتن تا کی
ما را به جفا گذاشتن تا کی
شاخ طرب از زمین جانها تو
برکندن و غصه کاشتن تا کی
در حسرت خویش گونهای ما
زینگونه به خون نگاشتن تا کی
از لطف بما نگاه کن روزی
راز تو نگاهداشتن تا کی
بر یک دل مستمند سر گردان
صد درد و بلا گماشتن تا کی
در پای ستم چو خاک ره ما را
افگندن و برنداشتن تا کی
بر اوحدی شکسته چون گردون
گردن ز جفا فراشتن تا کی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - - -
با چنان شیوه و شیرینی و دلبندی و شنگی
نتوان دل به تو دادن که به جوری و به جنگی
آهوی چشم تو ای ترک کمربند کمانکش
دل شیران بیابان برباید ز پلنگی
چون سبکدل نشوم در کف چنگ تو که روزی
در نیاری ز جفا با من بیدل سرسنگی
هر دمت رای کسی باشد و اندیشه جایی
من ندانم که تو خود بر چه طریقی و چه ینگی
سپر انداخته ام پیش جفا و ستم تو
که به ابرو چو کمانی و به بالا چو خدنگی
از تو امید چه دارم که به یک عهد نپایی
با تو همراه چه باشم که به یک بوسه بلنگی
آن چنان خوی بد و طبع ستمگر که تو داری
به ز ما مرد نیابی که صبوریم و درنگی
نشوم با تو چو سوسن دو زبان گر تو نباشی
باز چون گل به دورویی و چو نرگس به دو رنگی
بس که چون چنگ به ناکام به نالم ز غم تو
کام دل گر ز تو اکنون بستانم که به چنگی
گر نداری چو ملک طبع مخالف بچه معنی
اوحدی با تو چو شهدست و تو با او چو شرنگی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U - -
گفتم که بگذرانم روزی به نام و ننگی
خود با کمند عشقم وزنی نبود و سنگی
رفت از دهان تنگش بار و خرم به غارت
دردا که بر نیامد خروار من به تنگی
رخ می نمود از اول و اکنون همی نماید
از بهر کشتن ما هر ساعتی بینگی
احوال خود بگویم با زلفش آشکارا
اکنون که جز سیاهی ما را نماند رنگی
تا کی نهان بماند در زیر پنبه آتش
هم بر زنیم ناگه این شیشه را به سنگی
تا دامن قیامت بیرون نرفتی از کف
ما را به دامن او گر می رسید چنگی
صبرو قرار ازان دل زنهار تا نجویی
کش در برابر آید زین گونه شوخ شنگی
رویی بدان لطافت چون پرده باز گیرد
بیننده را نماند سامان هوش و هنگی
بس تیرغم که در دل ما را رسید لیکن
در سالها نیامد بر سینه زین خدنگی
گردن به غم نهادم کز درد دوری او
شادی نمی نماید نزدیک من درنگی
از بهر اوست با من یک شهر دشمن ار نه
با اوحدی کسی را خشمی نبود و جنگی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
این دل پر هوش ما با همه فرزانگی
شد ز غم آن پری فاش به دیوانگی
ما چو خراباتییم گر ننشیند رواست
پیش خراباتیان آن صنم خانگی
ای که به نخجیر ما ساخته ای دام زلف
دام چه حاجت که کرد خال رخت دانگی
دل بر شمع رخت راه نمی یافت هیچ
چشم توپروانه ایش داد به پروانگی
آینه روی تو تا که بدید آفتاب
جز به مدارا نکرد زلف ترا شانگی
تا تو مرا ساختی با رخ خویش آشنا
با دگرانم فزود وحشت و بیگانگی
اوحدی آن مرد نیست کز تو به کامی رسد
گر چه بکار آوری غایت مردانگی

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
نه بیگانه ای ای بت خانگی
مکن با من خسته بیگانگی
تو گر پایمردی نکردی به لطف
چه سود این دلیری و مردانگی
پری زاده ای چون تو پیش نظر
نباشد ز من طرفه دیوانگی
چراغیست روی تو ای ماهرخ
که شمعش نیرزد به پروانگی
بگیری بسی دل به زلف چو دام
گر آن خال مشکین کند دانگی
ز مهر سر زلفت ای سنگدل
هوس می کند سنگ را شانگی
به تمکین مکوش اوحدی در غمش
که عاشق نکوشد به فرزانگی

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
از چهره لاله سازی و از زلف سنبلی
تا از خجالت تو نروید دگر گلی
عاقل به آفتاب نکردی دگر نگاه
گر در رخ تو نیک بکردی تاملی
تو خوش نشسته فارغ و اصحاب شوق را
هر دم بخیزد از سر کوی تو غلغلی
روی ترا تکلف زلفی بکار نیست
این بس که وقتها بترازیش کاکلی
در سیل خیز گریه نمی ماند چشم من
گر داشتی چو چشم تو زان ابروان پلی
آنرا که آرزوی گلستان وصل تست
از خار خار هجر بیاید تحملی
بر سر مکش که خوب ترین دستگاه تو
حسنست و کار تو نبود بی تزلزلی
دردا که نقد و جنس من اندر سر تو رفت
نادیده از لب تو به نوعی تفضلی
ای گل برای وصف تو در باغ روزگار
بهتر ز اوحدی نبود هیچ بلبلی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای بر شفق نهاده از شام زلف خالی
بر گرد ماه بسته از رنگ شب هلالی
چون ماه عید جویم هر شب تو را ولیکن
ماهی چنان نبیند جوینده جز به سالی
ما کمتریم از آن سگ کو بر در تو باشد
زان بر در تو ما را کمتر بود مجالی
میخواستم که جایت بر چشم خود بسازم
از دل نمیروی خود بیرون به هیچ حالی
روزی نبود روزی کان روی را ببینم
ای روز من شب تو آخر کم از خیالی
از آفتاب رویت من همچو سایه دورم
و آنگاه با رخ تو هر ذره را وصالی
مشتاق آن دهان را صبری تمام باید
کان کام بر نیاید بی رنج احتمالی
با خاک آستانت تا خوپذیر گشتم
دیگر نظر نکردم بر منصبی و مالی
از اوحدی بگردان بیداد شحنه غم
تا از غمت ننالد پیش ملک تعالی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
سرم بی دولتست ار نه ز پایت کی شدی خالی
که حور نرگسین چشمی و ماه عنبرین خالی
خوشا چشمی که روز و شب تواند دید روی تو
که میمون طالع و بخت و همایون طلعت و فالی
نجستم هیچ ازین دنیا به غیر از دیدن رویت
به هیچم بر نمیگیری ز درویشی و بی مالی
نخواهد بود تا هستم دل من بی ولای تو
اگر خنجر کشد سلطان و گر ناوک زند والی
ترا بر گریه های من مپندارم که دل سوزد
که همچون گل همی خندی و همچون سرو می بالی
بدین حسن ار شبی تنها به دست زاهدی افتی
به زورت بوسه بستاند اگر خود رستم زالی
چو من زلف ترا گفتم که وقتی مالشی میده
نهادی زلف را بر گوش و گوش من همی مالی
پریشانی مکن با ما چو زلف خویشتن چندین
که من خود بی تو میسوزم ز مسکینی و بد حالی
نخواهد بود تحصیلی مرا بی روز وصل تو
اگر پیشت فروخوانم تمامت علم غزالی
به آب دیده می گریم ز دستان تو هر ساعت
که آتش میزنی در جان و می گویی چه مینالی
جهان پر شرح حسن تست و نام اوحدی لیکن
عجب دارم که نام او رود در مجلس عالی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
آن خان خانان را ببین بر صندلی یللی بلی
می گیر و زانو زن برش گر مقبلی یللی بلی
کریاس دل ها موی او اردوی جان ها کوی او
میران غلام روی او از بیدلی یللی بلی
ترلک به سیم انباشته مژگان بکیبر کاشته
بالا چو توغ افراشته روز یلی یللی بلی
از یرت بیرون تاخته قوش بلا انداخته
ما را چو مرغان باخته در باولی یللی بلی
چشمش دلم را قامچی دل عشق او را یامچی
آن زلف چون ارقامچی شب زاولی یللی بلی
ترکانه کین اندوخته ما را به یرغو سوخته
افسون ازو آموخته صد بابلی یللی بلی
تابان سهیل از فندقش بر گوشه اروندقش
ای مرغ زار از بندقش بس غافلی یللی بلی
زلف تو تا ایناق شد کار جهان بلغاق شد
گردون ترا ارتاق شد بر قانقلی یللی بلی
دیروز مست از بی خودی گفتا بیایم گلمدی
از لشکری چون اوحدی این قلی یللی بلی
ار پیش رخ بستی تتق کردی وثاق خود قرق
گفتم بیا گفتی که یق ماماتلی یللی بلی
کاکل ز ماه آویختی غوغا چشم انگیختی
خونم به گزلک ریختی بی کاهلی یللی بلی
با دیگران سر غامشی کردی به صد اسرا مشی
ما را چنین نارامشی چون می هلی یللی بلی
ای در سخن نامت علم شعری چنین آر از قلم
اللم یلی یللم یلم یللی یلی یللی بلی

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
زهی نادیده از خوبان کسی مثل تو در خیلی
اگر روی ترا دیدی چو من مجنون شدی لیلی
ز هجرت چون فرو مانم جزین کاری نمیدانم
که شب را روز گردانم بواویلاه و واویلی
اگر چشمم چنین گرید میان خاک کوی تو
ز اشک او همی ترسم که در شهر اوفتد سیلی
به امید تو میباشم من شوریده سر لیکن
کجا با آن چنان رتبت به درویشان کند میلی
به قتلم وعده ها دادی و کشتن بیمها آری
ز قتل من چه اندیشی که چون من کشته ای خیلی
به لطفم پرسشی میکن که از جور تو دارم من
شبی تاریک چون مویی نهاری تیره چون لیلی
گرفتم ز اوحدی یکروز جرمی در وجود آمد
ز احسان تو آن زیبد که بر جورش کشی ذیلی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای غنچه با لب تو ز دل کرده همدمی
گل وام کرده از رخ خوب تو خرمی
زلف و رخ ترا ز دل و دیده میکنند
مشک و سمن چو عنبر و کافور خادمی
زان خط سبز و چهره رنگین و قد راست
یک باغ سوسن و گل و شمشاد با همی
بر صورت تو ماه و پری فتنه میشوند
صبر از تو چون کند دل بیچاره آدمی
ما همچو موم از آتش این غم گداختیم
سنگین دلا ترا چه تفاوت که بیغمی
پهلو تهی مکن چو میان از کنار ما
ای کرده چون کمر تن ما را خم از خمی
با ما گرت موافقتی نیست راست شو
باشد که در مخالف ما اوفتد کمی
چندین چو زلف بر سر آشفتگی مباش
از چشم دلنواز بیاموز مردمی
گیرم که اوحدی سگ تست ای انیس دل
از پیش او چو آهوی وحشی چه میرمی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای داده بر وی تو قمر داو تمامی
پیش تو کمر بسته اسیران به غلامی
از شرم بنا گوش تو در گوشه نشیند
گر ماه ببیند که تو در گوشه بامی
هر لحظه بدان زلف چو دامم بفریبی
ای من به کمند تو چه محتاج به دامی
گر عام شود قصه ما در همه عالم
چون خاص تو باشیم چه اندیشه ز عامی
ای کشته مرا گفتن شیرین تو صدبار
خود روی تو یک بار نبینم که کدامی
چون یار گرامی ز در خانه درآید
شاید که کشی در قدمش جان گرامی
بی تو به مقامی ننشینم که ننالم
ای ناله دلسوز من اندر چه مقامی
با مدعیان حال نگفتیم که ایشان
در آتش این سینه نبینند ز خامی
از بخت به مقصود رسد اوحدی این بار
گر پیش خودش بار دهد مجلس سامی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
به خرابات گذارم ندهند از خامی
سوی مسجد نتوانم شدن از بدنامی
صوفی رندم و معروف به شاهدبازی
عاشق مستم و مشهور به درد آشامی
سر ز ناچار بر آورده به بی سامانی
تن ز ناکام فرو داده به دشمن کامی
حال می خوردنم از روزن و سوراخ به شب
همه همسایه بدیدند ز کوته بامی
آن زبونم که اگر بر سر بازار بری
بی سخن مال مرا خاص شناسد عامی
دشمنم گر نتواند که ببیند نه عجب
دوست نیزم نتواند ز ضعیف اندامی
اوحدی وار به صد بند گرفتارم لیک
تو در این بند ندانی که برون از دامی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
شاد گردم که هر به ایامی
قامتت را ببینم از بامی
بی تو کارم به کام دشمن شد
وز دهانت نیافتم کامی
در جدایی تبم گرفت و تو خود
ننهادی به پرسشم گامی
دشمنان از شراب وصل تو مست
دوستان را نمیدهی جامی
خال را دانه ساختی وز زلف
بر سر دانه می کشی دامی
در دلم چون غمت قرار گرفت
گو قرارم مباش و آرامی
چه تفاوت کند در آتش تو
گر بسوزد چو اوحدی خامی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
گر برافرازی به چرخم ور بیندازی ز بامی
ماجرای پادشاهان کس نگوید با غلامی
رای آن دارم که روی از زخم شمشیرت نپیچم
کم نه روی اعتراضست و نه روی انتقامی
تا تو روزی رخ نمایی یا شبی از در درآیی
من بدین امید و سودا می برم صبحی به شامی
بر سر کوی تو سگ را قدر بیش از من که آنجا
من نمییارم گذشت از دور و او دارد مقامی
گر ز نام من شنیدن ننگ داری سهل باشد
همچو ما شوریدگان را خود نباشد ننگ و نامی
آنقدر فرصت نمییابم که برخوانم دعایی
آن چنان محرم نمییابم که بفرستم سلامی
آخرالامرم ز دستان تو یا دست رقیبان
بر سر کویی ببینی کشته یا در پای بامی
گر سفر کردند یارانم سعادت یار ایشان
آن که رفت آسود مسکین من که افتادم به دامی
دوش مینالیدم از جور رقیبت باز گفتم
اوحدی گر پخته ای چندین چه میجوشی ز خامی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U - -
مرا رهبان دیر امشب فرستادست پیغامی
که چون زنار دربستی ز دستم نوش کن جامی
دلت چون بت پرست آمد به شهر ما گذر کان جا
چلیپایی ‎ست در هر توی و ناقوسی به هر بامی
ز سر باد مسلمانی دماغت را چو بیرون شد
ترا بر آتش گبران بباید سوخت ایامی
چو بر رخسار از آن آتش کشیدی داغ ما زان پس
که یارد بردنت جایی که داند کردنت نامی
چو گفتم چون توان رفتن درون پرده وصلش
بگفت آن دم که در رفتن ز خود بیرون نهی گامی
ندیدم مرغ جانت را درین ره دام غیر از تو
به پران مرغ جانت را به تدریج از چنین دامی
به سودای رخ آن بت نخفتم دوش و در خوابم
خیالش گفت عاشق بین که خوابش هست و ارامی
مرا گویی کزان دلبر بگو تا چیست کام تو
ازو گر راست می پرسی ندارم غیر او کامی
به فکر او چنان پیوست جان من  که ذکر او
نه اندامم همی گوید که هر مویی ز اندامی
مکن پیشم حدیث وصل آن دلدار آتش رخ
که در دوزخ تواند پخت همچون اوحدی خامی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
اگر هزار یکی زان جمال داشتمی
رعایت دل مردم به فال داشتمی
مرا اگر چو تو در حسن حالتی بودی
چرا شکسته دلان را به حال داشتمی
در آن جهان سوی من گر تو میل میکردی
به دوستی که ز جنت ملال داشتمی
مرا ز دست فراقت به جان رسیدی کار
اگر نه نقش تو اندر خیال داشتمی
اگر به بال قبولت پریدمی ز جهان
چه غم ز و زر و چه باک ازو بال داشتمی
به سال وعده کامم که می دهی نیکوست
اگر به عمر خود امید سال داشتمی
گرم حضور جمال تو دست می دادی
چو اوحدی چه سر قیل و قال داشتمی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دو بوسه گر ز لب آن نگار بستدمی
مراد خویشتن از روزگار بستدمی
کجاست از لب شیرین یار تریاکی
که داد از آن سر زلف چو مار بستدمی
گر او نه با من بیچاره رستمی کردی
به زورش از کف اسفندیار بستدمی
اگر ز روی چو گل پرده بر گرفتی دوست
به خون لاله خطی از بهار بستدمی
لب چو شکر او گر شکار من گشتی
مراد خاطر ازو آشکار بستدمی
ز لعل اوستدم بوسه ای به طراری
و گر به طیره نرفتی هزار بستدمی
دلش بدادم و گفتم شمار کن بوسه
بجست ورنه منش بی شمار بستدمی
اگر چه شرم همی داشت من به بی شرمی
چه بوسها که از آن شرمسار بستدمی
ز بهر بوسه در آورده بودمش به کنار
اگر چنانکه نکردی کنار بستدمی
بر اوحدی اگر آن بی وفا نکردی زور
مراد این دل مسکین زار بستدمی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نزدیک یار اگر نه چنین خوار و خردمی
در هجرش این مذلت و خواری نبردمی
بی او ز جان ملول شدم کو خیال او
تا جان خود به دست خیالش سپردمی
از باد صبح گاه درین تنگنای هجر
گر بوی او به من نرسیدی به مردمی
کو آن توان و توش کزین خاکدان غم
خود را به آستان در دوست بردمی
صافی کجا شدی دلم از دردی جهان
گر من نه در حمایت این صاف و دردمی
اندر شمار دیدن او نام من کجاست
تا بعضی از جنایت او برشمردمی
گر نقش روی خود ننهفتی ز چشم من
من نام اوحدی ز ورق بر ستردمی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای تن و اندامت از گل خرمنی
عالمی حسنی تو در پیراهنی
دل که بالای تو و روی تو دید
کی فرود آید به سرو و سوسنی
بی دهان همچو چشم سوزنت
شد جهان بر من چو چشم سوزنی
آنکه ببرید از من بیدل ترا
جان شیرین را جدا کرد از تنی
بر دلم داغ جفا تا کی نهی
بار چندین برنتابد گردنی
دوش می گفتی که پیش من بمیر
گر مجال افتد زهی خوش مردنی
اوحدی مسکین به گیتی بی رخت
کی قراری داشتی در مسکنی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
سر بگذرانم از سر گردون به گردنی
گر بگذرد به خاطر او یاد چون منی
تا در دلم خیال رخ او قرار یافت
مسکین دلم قرار ندارد به مسکنی
میلم به باغ بود دلم گفت دیده گیر
سروی نشسته بر لب جویی و سوسنی
گر مرغ زیرکی به هوای دگر مرو
بهتر ز کوی دوست نباشد نشیمنی
ای مدعی چو خوشه مرا سرزنش مکن
برده به باد عشق اگرت هست خرمنی
وی دل که سینه را سپر غصه کرده ای
پیکان عشق را به ازین ساز جوشنی
جانا به خود نگاه کن و حال ما ببین
گر جان ندیده ای که جدا گردد از تنی
یک شهر دشمنند مرا وز بهر تست
گو جوجرم کنید که بر من به ارزنی
گر داشتی دلم به زر و سیم دسترس
هر دم در آستین تو می ریخت دامنی
سیلی زنان سزد که برونش کنی ز در
گر پیشت آفتاب به تابد به روزنی
مرد اوحدی ز عشق و نگفتی دریغ بود
ماتم نگاه کن که نیرزد به شیونی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای هر سر مویت را رویی به پریشانی
صد روی خراشیده موی تو به پیشانی
در سینه نهان کردم سودای تو مه لیکن
بس درد که برخیزد زین آتش پنهانی
آن دیگ نبایستی پختن به نیستانها
اکنون که برفت آتش با دست پشیمانی
انکار مکن ما را گر بی سر و پا بینی
کین کار هم از اول سر داشت به ویرانی
ای یار پری پیکر دیوانه شدیم از تو
باز آی که صد نوبت کردیم پری خوانی
یک روز نمی آیی تا در غم خود بینی
صد خانه چون دوزخ صد دیده چون خانی
جوری که تو ای کافر کردی و پسندیدی
گر بر تو کنم گویی ای وای مسلمانی
زینسان که سراسیمه گشت اوحدی از مهرت
او باز کجا دارد دست از تو به آسانی
در وصف تو دیوانی از شعر چو پر کرد او
پر بر تو کند دعوی از شرعی و دیوانی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
باز دوشم ز راه مهمانی
به خرابی کشید و ویرانی
داشت در پیش رویم آینه ای
تا بدیدم درو به آسانی
که جزو نیست هر چه می دانم
که ازو خاست هر چه می دانی
دو قدم راه بیش  نیست ولی
تو در اول قدم همی مانی
هر چه هستیست در تو موجودست
خویشتن را مگر نمی دانی
ای که روز و شبت همی خوانم
گر چه هرگز مرا نمی خوانی
زان شراب بقا بده جامی
تا تن اوحدی شود فانی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
تو ز آه من ار هراسانی
چون دلم می بری به آسانی
بر دل ما مکن جنایت پر
که به ترکت کنیم اگر جانی
روز آن نیست ورنه هست مرا
با لبت رازهای پنهانی
دل ما را ز نعمت غم تو
هر شبی دعوتست و مهمانی
نوبت وصل ار به من برسد
راستی نوبتیست سلطانی
گر چه عیدیست مرگ ما بر تو
چون بمیریم قدر ما دانی
بار من در گل غم افتادی
این زمان خر ز دور می رانی
در دلت چون توان که بگذارم
گر به پیشان جهی به پیشانی
گفته ای اوحدی کدام سگست
سگ گم گشته کش نمی خوانی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
چه سود خاطر ما را به جانبت نگرانی
که ما ز عشق تو زار و تو عاشق دگرانی
نشسته ام که بجویی مرا خیال نگه کن
مگر به روز بیاییم و گرنه کی تو بخوانی
ز دوری تو چنان گشته ام ضعیف و شکسته
که گر ز دور ببینی مرا تو باز ندانی
تو آفتاب و من آن ذره ام ز پرتو مهرت
که از دریچه درآیم گرم ز کوچه برانی
مرا به عشق تو دشمن چرا معاف ندارد
گناه چیست کسی را محبتست و جوانی
ز راه دور دویدم برت ستیزه رها کن
غریبم آید از آن رخ که بر غریب دوانی
اگر به کوی تو آییم ساعتی به تماشا
سبک مدو به شکایت که می برم به گرانی
بدین صفت که من آویختم به چنبر زلفت
اگر دو هفته بمانم ز چنبرم نرهانی
چو بر سفینه دل نقش صورت تو نبشتم
بسان صورت پاک تو پر شدم ز معانی
به پیش دوست دریغا که قدر خاک ندارد
حدیث من که چو آبی همی رود ز روانی
شکسته شد تنت ای اوحدی ز بار غم او
نگفتمت ز پی او مروکه زود بمانی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
خوشا آن عشرت و آن کامرانی
که ما را بود از ایام جوانی
سفر کردم به امید غنیمت
غنیمت عمر بود و گشت فانی
ندیدم سود و فرسودم چه بودی
که ارزیدی بدین سودا زیانی
بدادم عمر و درد دل خریدم
چه شاید گفت ازین بازارگانی
جوانی را به خواب اکنون توان دید
که تن بی خواب گشت از ناتوانی
رخم گل بود و بالا تیر و کردند
گلم نیلوفری تیرم کمانی
به شکلی می دوانم مرکب عمر
که اسب تند بر صحرا دوانی
زمان ما به آخر رفت ازین بیش
چه باشد فتنه آخر زمانی
فراق دوستان با جانم آن کرد
که در گلزارها باد خزانی
بدان گفتم چه داری آرزو گفت
که دیدار و بهشت جاودانی
بپرسیدم که دیگر چیست گفتا
و وادی زنده رود و اصفهانی
نمی ماند به وصل دوستان هیچ
اگر صد سال در شادی بمانی
چو گرگ از گله بربود آنچه می خواست
بدین صحرا چه سود اکنون شبانی
ترا ای چرخ بسیار آزمودم
همانی و همانی و همانی
چه برخورداری از رختی توان دید
که دزدش کرده باشد پاسبانی
چو خواهد برد باد این لالها را
چه باید کرد این جا باغبانی
بیاید کوچ کردن بر کرانم
که کرد اندامم آغاز گرانی
برون شد کاروان ما ز منزل
چه خسبی ای غریب کاروانی
خداوندا اگر بد رفت اگر نیک
چو عجز آوردم آن دیگر تو دانی
ز لطفم داده بودی خرده ای چند
به عنف اکنون یکایک می ستانی
گدایی پیش آن در فخر باشد
مرا همچون که موسی را شبانی
به درگاه تو آورد اوحدی روی
غریب الوجه والید واللسانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -