ز بد توبه امروز باشد صواب
وگرنه چه سود از پل آن سوی آب
به زشتی کشی عالمی را به پیش
ندانسته ای قبح کردار خویش
چنان کن که چون پرده افتد ز کار
نباشی ز فعل نهان شرمسار
به باطل به سر رفت پنجاه و شست
ندانم کی از پای خواهی نشست
هوس را به پیری ز خاطر برآر
که افسوس پیران نیاید به کار
ز کافور داری طمع بوی مشک
نچیند کسی میوه از شاخ خشک
به پیری مکن ساز عیش اختیار
چه سود از شکوفه ست بعد از بهار
در آن فصل لازم بود ترک عیش
که برگ خزانش بود برگ عیش
ز حرصت چه امید روز بهی ست
که پیمانه پر گشت و چشمت تهی ست
حیات دوباره ست بی اشتباه
گنهکار را بازگشت از گناه
به عصیان به سر رفت عمر دراز
بیا تا در توبه باز است باز
ز موی بتان طاق گردن چرا
چرا سبحه زنار کردن چرا
مزن دست بر گیسوی تابناک
که ناگاه از تب نگردی هلاک
چو وسمه منه دل بر ابروی یار
پرستار گیسو مشو شانه وار
مرو از پی چشم خوبان دلیر
که آن آهوان راست چنگال شیر
منه دل به خوبان چین و چگل
که بر موی چینی نبندند دل
مده دل به این تنگ چشمان ترک
چو یعقوب مسپار یوسف به گرگ
ندارد گل آرزو رنگ و بو
به آب قناعت بشو دست ازو
بیا ساقی آن پیر روشن ضمیر
که در کنج میخانه گردید پیر
به من ده که روشن ضمیرم کند
به میخانه عشق پیرم کند
شنیدم که پیری ز اهل حجاز
سخن کرد سر با جوانی به راز
که چون غنچه در خون دل خفته ام
چو سنبل پریشان و آشفته ام
گره یافته دست بر رشته ام
برون رفته از دست سررشته ام
سوی چاره ای شو مرا رهنمون
که در دست دشمن زبونم زبون
کند مور اگر پنجه در پنجه ام
به نیروی طالع کند رنجه ام
جوان از ملامت گرفتش به تیر
که ای چون کمان شاخ بشکسته پیر
گوارنده شو تا به هر شهر و کوی
رود با بد و نیک آبت به جوی
به آتش طریق مدارا خوش است
شرر خفته در سنگ خارا خوش است
بر احوال خود ای فلان خون گری
که ناپخته ای گرچه خاکستری
نخواهی گزی پشت دست فسوس
چو دستی نیاری بریدن ببوس
ندانی مگر آنکه ارباب دید
ببوسند دستی که نتوان برید
به نرمی نکردی اگر دوستش
چو فرصت درآمد بکن پوستش
چو از چشمه سار مدارا نه ای
اگر آب خضری گوارا نه ای
دم نقد خوش بگذران وقت خویش
وگرنه چه سود از خوشی های پیش
دل از عیش پیش آنکه خرسند کرد
گل چیده بر شاخ پیوند کرد
به هر حرف از دوست داران مرنج
مده مفت از دست یابی چو گنج
کجا این مثل در خور گفتگوست
ز صد گنج بهتر بود نیم دوست
به اندازه باش ای پسر گرم خون
که دوزخ بود گرمی از حد برون
به احباب در سردمهری مکوش
کجا دیگ افسرده آید به جوش
به گرمی هم از حد نباید گذشت
بود گرمی آتش چو از حد گذشت
نشیند اگر دوست با دشمنت
ز آتش بود در امان خرمنت
چه گرمی چه سردی درین آب و گل
به جمعیت ضد شود معتدل
بر آن دوست گر نیست این اعتبار
چنان دوستی را به دشمن سپار
مده دامن دوستداران ز دست
که بهتر بود دوست از هرچه هست
مکن صحبت نارسایان هوس
که دردسر آرد می نیم رس
می از شور خود گشته سر کنگبین
تو می نامی اش می نمک دارد این
به اندازه به دانش آموختن
بود اختر پختگی سوختن
مرا صحبت پختگان خام کرد
می کهنه رسوای ایام کرد
ز خامی مجو صحبت اهل درد
کسی دانه خام خرمن نکرد
به خامی مکن تیغ عشق التماس
رسد خوشه بعد از رسیدن به داس
تو را چون کشد دل به شرب مدام
که ردکرده شیشه نوشی ز جام
چو بیگانه همراز باشد چه خویش
کسی را مدان محرم راز خویش
به هر گوش راز صدف را سری ست
که مانند غواصش افشاگری ست
چو خواهی شود راز در پرده گم
ز صاف قدح به بود لای خم
به گفتن مدر پرده ساز دل
زبان را مدان محرم راز دل
تو چون راز خود را نداری نهان
مجو چشم پوشیدن از دیگران
ز افشاگری های باد صبا
فتد غنچه را راز دل بر ملا
در راز بر تیره دل باز نیست
ز زنگ آینه محرم راز نیست
منه پای بی همسری در سرای
که را فرد بودن سزد جز خدای
ز یکتا شدن گو مزن لاف کس
یکی در دو عالم خدای است و بس
نبودی چو پرگار را سر دو شق
کجا بر خطش سر نهادی ورق
تمام از دو لب گر نبودی دهن
کجا یافتی ربط با هم سخن
ز یک دست آواز ناید به در
کند کار مقراض کی بی دو سر
ندارد گزیر از دویی هیچ کس
بنای جهان بر دو حرف است و بس
گرت فرد می خواست صورت نگار
ز رویت نکردی دو چشم آشکار
که را نسل بی جفت آید به چنگ
نبیند کسی آرد جز با دو سنگ
چو همسر بود در سرا ناگزیر
ز پیران تو نیز ای جوان پند گیر
برو جفت دوشیزه کش در بغل
که ناخوش بود معنی مبتذل
ز مستوره ای اجتناب اجتناب
که پیش از تو شو دیده باشد به خواب
چه بندی به خاک کهن آب جو
زمین نو گرفت آورد بر نکو
بر آیینه ای حیف باشد نگاه
که افسرده ای تیره کردش به آه
کجا یابد آن شمع افروخته
که نیمیش جای دگر سوخته
چه دانی که چندست یا چون زرش
ز گنجی که نگشوده ای خود درش
زنی را که شو دیده باشد به خواب
بشو دست و دل زو نخفته چو آب
کجا طبع قدسی منش را سری ست
به سیبی که دندان زد دیگری ست
بهی را که یک بار مستی گزید
بجز مست دیگر نخواهد مزید
نخورد آن غذا هیچ تن پروری
که یک بار کردش غذا دیگری
میالاس انگشت ای بوالهوس
به شهدی که خورده به بال مگس
در سفته نزدیک اهل تمیز
چو ناسفته گوهر نباشد عزیز
مکن گل ز دامان گلچین هوس
گل آن است کز شاخ چینی و بس
امید تمتع بباید برید
ازان نار پستان که دستش رسید
چو خواهی بود باده چون شیر پاک
چو طفلان دهن نه به پستان تاک
بهی را که دندان دیگر مزید
بود گر لب حور نتوان گزید
طبیعت کند زان عروس اجتناب
که داماد دیگر کشیدش نقاب
چو صیدی خورد تیر جای دگر
مکن طعمه زان صید گو شیر نر
سفالی که شد کهنه گردش مگرد
که از کوزه نو خورند آب سرد
ازان آب به تشنگی و سراب
چو از کوزه نو خورد غیر آب
برو کوزه نم کشیده مخر
نبسته ست دکان خود کوزه گر
بر آن زن پلارک پسندیده است
که پیش از تو روی کسی دیده است
منه پا بدان خوان که دستش رسید
منوش آب حیوان که خضرش چشید
چو غواص برداشت مهر از صدف
چه دانی که شد چند گوهر تلف
پی سایه در پای سروی مخواب
که تابیده روزی بر آن آفتاب
خوش آن کس که مژگان به هم بافته
ز مهری که بر دیگری تافته
مزن دست در زلف آن خوب روی
که پیش از تو زلفش گرفته ست شوی
ازان غنچه به زخم خارت به دست
که دست دگر چیدش و دسته بست
برو دست از خون آن زن بشوی
که با دیگری رفته آبش به جوی
به آن برگ گل دار پیمان درست
که چو غنچه گویی ز جیب تو رست
به آن سرو آغوش باید گشاد
که  بر کنار تو زاد

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -