cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
از چه نگویم سپاس ایزد بیچون
از چه نرانم درود طالع میمون
از چه نبالم بهر چه در زمی ایدر
از چه ننازم بهرکه در فلک ایدون
کز شرف خدمت امیر موید
کش فر اسکندرست و رای فلاطون
طعنه زند قدرم از جمال به خورشید
سخره کند صدرم از جلال به گردون
خادم قصر مرا دفینه خسرو
چاکرکاخ مرا خزینه قارون
سده ام آموده از دراری مخزن
درگهم آکنده از لآلی مخزون
جامه خدام درگهم همه دیبا
کسوت سکان سده ام همه اکسون
توزی وکتانشان لباس در آذار
قاقم و سنجابشان لبوس به کانون
سینه حاسد ز رشک جاهم دوزخ
دیده دشمن ز شرم قدرم جیحون
آنچه جلالت به جاه من همه مضمر
آنچه سعادت به بخت من همه مقرون
گه ز بت ساده حجره سازم  گلشن
گه ز بط باده چهره آرم گلگون
عیش مهنا مرا هماره مهیا
ز اختر میمون برغم حاسد مطعون
از چه نباشد چنین  که هست به فرقم
سایه فکن شهپر همای همایون
از حسد نطق او که رشک طبر زد
اشک طبر زد گرفته رنگ طبر خون
قدر وی از بس عظیم ملک جهان تنگ
گویی یوسف به سجن آمده مسجون
فارس چه ایران زمین کدام که شهریست
در نظر همتش سراچه مسکون
نثرش  کازرم هرچه لولو منثور
ظمش کآشوب هرچه گوهر مکنون
ماشطه چهر هرچه شاهد معنی
واسطه عقد هر چه  گوهر مضمو ن
ساحت  کانون به یک خطاب تو جنت
عرصه جنت به یک عتاب تو کانون
ملک ملک از بهار جاه تو خرم
فلک فلک از نثار جود تو مشحون
چون بری از بهر وقعه دست به خنجر
چون نهی از بهرکینه پای بر ارغون
سیحون گردد ز تف تیغ تو صحرا
صحرا آید ز خون خصم تو سیحون
چرخ نیارد تو را همال به نیرنگ
دهر نجوید ترا مثال به افسون
باد نبنددکسی ز حیله به چنبر
آب نساید کسی ز خدعه به هاوون
صبح ز قهرت چو جان تیره هامان
شام ز مهرت چو رای روشن هرون
گرنه دو صد دیدگان بدیش ز انجم
جیش تو هرش زدی به چرخ شبیخون
نی به جز ارکان تنی به عهد تو مسکین
نی به جز از یم دلی به عصر تو محزون
رشحه یی از لجه نوال تو دریا
قطره از قلزم عطای تو آمون
گر نه سعادت بود به بخت تو عاشق
ورنه جلالت بود به بخت تو مفتون
ازچه هماره است آن به بخت تو همدم
از چه  همیشه  است  این  به  تخت تو مقرون
دادگرا داورا منم  که به عهدت
داد دل خودگرفتم از فلک دون
در تن من ساری است مهر تو چون رگ
در رگ من جاری است جود تو چون خون
روزی اگر صدهزار بازکنم شکر
باز بود نعمتت ز شکر من افزون
در بر من همچو دل وفای تو مضمر
در دل من همچو جان رضای تو مکنون
هر سر مو گر شود هزار زبانم
شاکر یک نعمتت چگونه شود چون
بر رگم از نیشتر زنند دمادم
از رگم آید چو خون ثنای تو بیرون
تاکه گر انبار پشت تاک ز عنقود
تا که نگونسار شاخ نخل ز عرجون
کشورت از قیدکید حادثه ایمن
ملکتت از طیش جیش حادثه مامون
شعر من آن سرو بوستان معانی
چون قد خوبان به باغ مدح تو موزون
عمر تو همچون روی ا در آخر اشعار
بادا آخر مدارگردش گردون
دولت و عمرت چنان دراز که حصرش
کس نتواند به غیر ایزد بی چون

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
ای ترک من ای عید تو چون روی  تو میمون
بر طره مفتول تو دلها همه مفتون
عقل تو کهن بخت تو نو وقت تو خرم
سال تو نکو حال تو خوش فال تو میمون
زانگونه که بر خلق همایون گذرد عید
بر ما بگذر تا گذرد عید همایون
چون بوسه بود توشه جان خاصه به نوروز
ای ترک بیاتات ببوسم لب میگون
هی بویمت آن  لب  که به  طعمست طبرزد
هی بوسمت آن رخ  که به رنگست طبرخون
معجون حیاتست لب لعل تو ایراک
مرجان لطیفیست به مرجان شده معجون
تو جلوه دهی سروی چون طبع من آزاد
من عرضه کنم شعری چون قد تو موزون
ای طرفه سر از غرفه برون آر و برون آی
کآمد مه نیسان و بشد نوبت  کانون
قانون نشاطی  که به  کانون شدت از دست
نو کن به می سرخ تر از آتش  کانون
لختی بخروشیم و بجوشیم و بنوشیم
زان می  که بر او رشک برد رای فلاطون
زان می  که ازو لعل بود نعل در آتش
خود قوت دل ما دل یاقوت ازو خون
بنشین و بخور باده مگو باده خورم چند
برخیز و بده بوسه مگو بوسه دهم چون
آن قدر بده بوسه  که بیخود شوم ایدر
آن قدر به خور باده  که از خود روی ایدون
قانون چکنی بوسه و می هردو فزون ده
عدل ملکست آنچه برونست ز قانون
شاهنشه آفاق محمد شه غازی
کش تخت سلیمان بود و بخت فریدون
برجی است جهان بخت شهش کوکب رخشا
درجیست زمین تخت کیش لولو مکنون
ای کیسه کانها زکف جود تو خالی
وی کاسه جانها ز می مهر تو مشحون
جز شبه و قرین چیست  که یزدانت نداده
تا من به دعا خواهمش از خالق بی چون
فوجی بود از لشکر جرار تو انجم
موجی بود از لجه افضال تو گردون
غیبی نبود از نظر حزم تو غایب
جایی نبود از جهت جاه تو بیرون
زان سان که همی علم به تکرار فزاید
فر تو ز تکرار و اعادت شود افزون
نادم نبود خادم بخت تو به گیتی
ایمن نشود طاعت تخت تو ز طاعون
اقدام تو از یاد برد وقعه قارن
انعام تو بر باد دهد مخزن قارون

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
منجر چون تافت مهر ازکاخ گردون
گهر انگیخت این بحر صدف گون
ز شنگرف شفق زنگارگون چرخ
چو زنگاری لباسی غرقه در خون
کنار آسمان از سرخی او
چو روی لیلی و دامان مجنون
چنان از چرخ نیلی تافت خورشید
که چهر شاه از چتر همایون
شجاع السلطنه سطان غازی
که جیشش بر سپهر آرد شبیخون
شهی کز خون شیران بداندیش
به  کافر قلعه جاری ساخت جیحون
هنوز از موجه دریای تیغش
روان در ماوراء النهر سیحون
هنوز از خون فشان شمشیر قهرش
گذارا از بر خوارزم آمون
ز بس از رأفتش دلهاگشاده
ز بس بر روزگارش امن مفتون
نباشد عقده جز اندر دل خاک
نباشد فتنه جز در چشم مفتون
سنانش مایه صد رزم قارن
عطایش آفت صد گنج قارون
بود در پایه اسکندر ولیکن
سکندر را نبد فهم فلاطون
به عزم خاوران چون راند باره
زری با فال نیک و بخت میمون
نخستین در مزینان خرگه افراشت
چه خرگه قبه اش همراز گردن
تنی چند از سران ترکمانان
گرفتارش شدند از بخت وارون
چو سوی سبزوار انگیخت باره
فلک گفتش بزی سرسبز اکنون
که  گیهان بان زمام اختیارات
مفوض کرد بر شهزاده ارغون
سیاوخشی  که روید در صف جنگ
ز تیغ ضیمران رنگش طبرخون
عیان از چهره اش چهر منوچهر
نهان در فره اش فر فریدون
دماوندی عیان  گردد بر البرز
چو بنشیند به پشت رخش  گلگون
سخاوت در عروق اوست مضمر
جلادت در نهاد اوست مضمون
بهرجا لطف او گلزری از گل
بهرجا قهر او دریایی از خون
اگر امرش بجنباند زمین را
چنین ساکن نماند ربع مسکون
چنان از با س او دلها مشوش
که جان حبلی از آواز شمعون
چنان با وی به رأفت چرخ مینا
که احمد با علی موسی به هارون
عطای دست او کرد آشکارا
بهر ویران که گنجی بود مدفون
سخای طبع او فرمود خرم
بهر کشور که جانی بود محزون
قرین لطف او سوزنده قهرش
چو گلزاری مزین جفت  کانون
ز صلب عامری میری امینش
که از انصاف او آفاق مامون
محمد صالح آن خانی  که قدرش
بود ز اندیشه و اندازه بیرون
اگر نازیدی از یک ناقه صالح
ورا صد ناقه هر یک جفت گردون
عطایش از عطای فضل افضل
سخایش از سخای معن افزون
به هامون گر ببارد ابر دستش
دو صد جیحون روان  گردد به هامون
مسلم بر وجودش هر چه نیکی
معاین بر ضمیرش هر چه مکنون
بنوش مهرش ار پیوند گیرد
دهد خاصیت تریاک افیون
کنون قاآنیا ختم سخن  کن
که در اسلوب شعر اینست قانون
الا تا در نیاید در دو گیتی
به هیچ اندیشه ذات پاک بیچون
سعادت در سعادت باد دایم
به ذات بیقرین شاه مقرون
صباح  خصم و روز نیکخواهش
چو روی اهرمان و روی اهرون

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
یازده ساله کودکی هست به کاخم اندرون
سست وفا وسخت دل خردقضیب و گردکون
چون به رخ افکنم  گره  کای پسر و بیا بده
هیچ نگویدم  که چه هیچ نپرسدم  که چون
کیرش خرد و مختصر کونش و ز پاچه تا کمر
آن یک چون خیار تر این یک کوه بیستون
سر چو به خاک برنهد تن به هلاک در دهد
از چپ و راست برجهد همچو تکاور حرون
هرگه در سپوزمش ناف و شکم بدوزمش
شمعی بر فروزمش در غرفات اندرون
چونکه در او کنم فرو ناله آخ آخ او
ساز شود ز چارسو چون بم و زیر ارغنون
بود دو سال بیشتر تا که  کشیدمش ببر
حمدان سودمش بدر هر شب بهر آزمون
ساده بباید این چنین خرد ذکر ران سرب ء
تات ز خاطر حزین انده غم برد برون
ساده سزد نزارکی کیرش چون خبارکی
نه چو یکی منارکی رفته به چرخ نیلگون
گنده و زفت و پرشبق از خر نر برد سبق
کونش چون یکی طبق کیرش چون یکی ستون
ساده  گر این چنین بود زیر تو هیچ نغنود
همدم لوطیان شود در سرش اوفتد جنون
هردم با قلندران نوشد ساغر گران
تا دل عشق پروران دارد غرق موج خون
ور به عتاب خیزیش تا به خطا ستیزیش
پنجه تند و تیزیش افکندت بسرنگون
چون شمنت اگر صنم باید زی بتی بچم
کت نکند ز بار غم سینه فکار و دل زبون
پند مرا به جان  شنو دل بنه بر نهال نو
تن به بلا شود گرو در سر عشق یار دون
زن به ره بتی قدم تازه چو روضه ارم
عربده اش زیادکم آشتیش بسی فزون
بیش ز مه جمال او کم به شماره سال او
تا به گه وصال او چیره تو باشی او جبون
بی رم و طمه و لگد خم  کنیش  چو دال قد
زان سپسش به جزر و مد راست کنی الف به نون

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
آفتاب زمانه شمس الدین
ای قدر قدر آسمان تمکین
مهر بارای روشن توسها
چرخ با اوج درگه تو زمین
کوه با عزم تو چو کاه سبک
کاه با حزم تو چوکوه متین
تیغ تو عزم  فتنه  را نشتر
خشم تو چشم خصم را زوبین
نامی از جود تست ابر بهار
گامی از کاخ تست چرخ برین
خاتمی هست حکم محکم تو
کش بود آفتاب زیر نگین
سرورا حسب حال من بشنو
گرچه مستغنی است از تبیین
چون ز شیراز آمدم به عراق
مرمرا بود هشت اسب گزین
هر یکی گاه حمله چون صرصر
هریکی روز وقعه چون تنین
وندر اینجا به قحطی افتادند
که مبیناد چشم عبرت بین
همگی همچو مرغ جلاله
گشته قانع به خوردن سرگین
چون من از بهر جو دعاکردم
همه  گفتند ربنا آمین
بر من و بخت من همی  کردند
صبح تا شام هریکی نفرین
نه مرا زهره ای  که  گویم هان
نه مرا جراتی  که  گویم هین
قصه کوتاه هفته یی نگذشت
که گذشتند با هزار انین
وینک از بهر هریکی خوانم
هر شب جمعه سوره یاسین
بنده را حال اسبکی باید
نرم  دم  گرد سم  گوزن سرین
تیزبین آنچنانک در شب تار
بیند از ری حصار قسطنطین
چون باستد به پهنه کوه گران
چون بپوید به وقعه باد بزین
رعد کردار چونکه شیهه کشد
می  نخسبد به بیشه شیر عرین
چون سلیمان که هشت تخت بباد
از بر پشت او گذارم زین
چند پنهان کنم بگویم راست
چون مرا راستی بود آیین
مرمرا شوخ و شنگ شاهدکی است
سیم خد سرو قد فرشته جبین
مژه اش همچو چنگل شهباز
طره اش همچو پنجه ی شاهین
زلفکانش ورق ورق سنبل
چهرگانش طبق طبق نسرین
قامتش همچو طبع من موزون
طره اش همچو چهر من پرچین
ابرویش همچو تیغ تو بران
گیسویش همچو خلق تو مشکین
وجناتش چو طبع تو خرم
حرکاتش چو شعر من شیرین
چبا بد دور چشمکی دارد
که درو ناز گشته  گوشه نشین
ساق او را اگر نظاره  کند
پای تا سر شبق شود عنین
تاری از زلفش ار به باد رود
کوه و صحرا شود عبیرآگین
چشمش از فتنه یک جهان لشکر
رویش  از جلوه یک فلک پروین
روز تا شب سرین  گردش  را
به نگاه نهان کنم تخمین
در دل از بهر عارض و لب او
بوس ها می کنم همی تعیین
او پیاده است و زین سبب نهلد
که سوارش شوم من مسکین
هر دو را می توان سوار نمود
به یکی اسب ای فرشته قر ین
 آسیاوار تا نماید سیر
آسمان در ارضی تسعین
آنی از دور مدت تو شهور
روزی از سال دولت توسنین
آفرین بر روان قاآنی
کش روش راستست ورای رزین
در دل و رای این  چنین دارد
یاد و مهر جناب شمس  الدین

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
امسال  گویی از اثر باد فرودین
جای سمن ثریا می روید از زمین
گویی هوا لطافت روح فرشته را
پیوند داده با نفس باد فرودین
یک آسمان کواکب هر دم چکد ز ابر
مانا سپهر هشتم دارد در آستین
گویی سهیل و پروین پاشد به خاک ابر
تا برگ لاله بردمد و شاخ یاسمین
بربسته مرغ زیر و بم چنگ درگلو
بی اهتمام باربد و سعی رامتین
نبود عجب  که بهر تماشای این بهار
غافل ز بطن مادر بیرون جهد جنین
آن باژگونه  گنج روان بین  که در هوا
آبستنست چون صدف از گوهر ثمین
چون طبع نار ظلمت و نور اندرو نهان
چون صلب سنگ آتش و آب اندرو دفین
گفتم سحرکه بی می و معشوق و چگ و نی
تنها نشست نتوان در فصلی اینچنین
بودم درین خیال  که نا گه ز در رسید
آن سرو نازپرورم آن شوخ نازنین
شمع طراز ماه چگل شاه کاشغر
ترک خطا نگار ختن نوبهار چین
برگرد خرمن سمنش خوشه های زلف
گفتی  که زنگیانند در روم خوشه  چین
مسکین دو نرگسش همه خواب و خمار و ناز
مشکین دو سنبلش همه تاب و شکنج و چین
بنهفته در دو شیطان یک عرش جبرییل
جا داده در دو مرجان یک بحر انگبین
پنهان رخش به حلقه زلفین تابدار
چون زیر سایه دو گمان نور یک یقین
گفتی نموده با دو زحل مشتری قران
یا گشته است با دو اجل عاقیت قرین
بر توسنی نشسته  که  گفتی ز چابکی
یک آشیان عقابست از فرق تا سرین
برجستم و ز دیده خودکردمش رکاب
وزدست خود عنان و ز آغوش خویش زین
آوردمش به حجره و زان یادگار جم
بنهادمش به پیش لباف دو ساتکین
زان سرخ مشکبو که توگویی به جام او
رخسار و زلف خویش فروشسته حور عین
جامی چو خورد خندان خندان به عشوه گفت
دلتنگم از حلاوت این لعل شکرین
نگذاردم  که باده تلخی خورم به  کام
زیراکه ناچشیده به شهدش کند عجین
گفتم شراب شیرین از روی خاصیت
رخ را دهد طراوت و تن راکند سمین
خندید نرم نرمک وگفتا به جان من
حکمت مباف و هیچ ز دانش ملاف هین
بقراط اگر شوی نشوی آنقدر عزیز
کز یک نفس ملازمت صدر راستین
عنوان عقل و دانش فهرست فال و فر
منشور ملک و ملت طغرای داد و دین
دیباچه معالی تاریخ مکرمت
گنجینه معانی دانای دوربین
کهف امم اتابک اعظم  که شخص اوست
آفاق را امان و شهنشاه را امین
اخلاق او مهذب و افعال او جمیل
رایات او مظفر و آیات او متین
حزمش همه مشید و عزمش همه قوی
قولش همه مسلم و رایش همه رزین
دستش هزار دنیا پوشیده در یسار
جودش هزار دریا پاشیده در یمین
ای بر تو آفرین و بر آن  کافریده است
یک عرش روح پاک ز یک مشت ماء و طین
روز ازل که عرض همه ممکنات دید
کرد آفرین به هستی و تو هستی آفرین
بر غرقه ای که نام ترا بر زبان برد
هر قطره ز آب دریا حصنی شود حصین
اشخاص رفته باز پس آیند چون به حشر
آن روز هم تو باشی اگر باشدت قرین
آبستنان به دل همه شب نذرهاکنند
کز بهر خدمت تو نزایند جز بنین
بسیارکس ز دیدن سایل حزین شود
الا تو کز ندیدن سایل شوی حزین
از بس به درگه تو امیران بسر دوند
هرجاکه پا نهی همه چشمست با جبین
آصف اگر به عهد تو بودی ز بهر فخر
کردی خجسته نام ترا نقش بر نگین
حزمت به یک نظاره تواند که بشمرد
ادوار صبح خلقت تا شام واپسین
عهدی چو عهد عدل تو دوران نیاورد
گر صدهزار مرتبه رجعت  کند سنین
هر نظم دلپذیر که جز در ثنای تست
مانند گوهریست که ریزد به پارگین
تا آفرین و نفرین این هردو لفظ را
گویند بر و فاخر هنگام مهر و کین
هرکس  که  کین و مهر تو ورزد همیشه باد
این یک قرین نفرین آن جفت آفرین
با موکبت سعادت و اقبال همعنان
باکوکبت شرافت و اجلال همشین
روح القدس موید و خیرالبشر پناه
گیهان خدیو ناصر و گیهان خدا معین

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
حبذا تشریف شاهشاه دریا آستین
مرحبا اندام جان افروز صدر راستین
لو حش الله خلعتی بر یک فلک شوکت محیط
مرحباالله پیکری با یک جهان رحمت عجین
خلعتی تهلیل گو از حیرتش مهر منیر
پیکری تسبیح خوان از عزتش چرخ برین
خلعتی رایات نورش بر یمین و بر یسار
پیکری آیات مجدش بر یسار و بر یمین
خلعتی  کز بس ضیابر آفتاب آرد شکست
پیکری  کز بس بها بر آسمان نازد زمین
خلعتی خورشیدوار آرایش ملک جهان
پیکری طوبی صفت پیرایه خلد برین
خلعتی از نور او بدر فروزان شرمسار
پیکری از نور او مهر درخشان شرمگین
خلعتی از رشک ار در پیکر ناهید تاب
پیکری از تاب او بر چهره خورشید چین
خلعتی از فرهی خجلت ده بدر منیر
پیکری از روشنی رونق بر در ثمین
خلعتی نه حجتی از رحمت پروردگار
پیکری نه آیتی از قدرت جان آفرین
خلعتی نه سایه یی از شهپر روح القدس
پیکری نه مایه یی از طینت روح الامین
خلعتی کش پیکری شایسته شاید آنچنان
پیکری کش خلعتی بایسته باید این چنین
خلعت شاهنشه گیهان فریدون جهان
پیکر فرمانده  کشور منوچهر مهین
داور اقلیم جم فرمانده ملک عجم
غوث  ملت کهف  دولت صدر دنیا بدر دین
هرکجابادی ز خشمش مهرگان درمهرگان
هرکجاذکری ز لطفش فرودین در فرودین
از هراسش یک جهان دشمن نفیر اندر نفیر
از نهیبش یک زمین لشکر حنین اندر حنین
از قدش وصفی خیابان در خیابان نارون
از رخش مدحی گلستان در گلستان یاسمین
موکبش در دشت هیجا چون  کمان اندر کمان
لشکرش در روز غوغا چون کمین اندرکمین
قیروان تا قیروان ترکان غریو اندر غریو
باختر تا باختر گردان انین اندر انین
بسته خم  کمندش در وغا یال ینال
خسته نوک پرندش روزکین ترگ تکین
گرز او در چنگ او البرز در بحر محیط
برز او بر خنگ او الوند بر باد بزین
با خطابش صبح صادق تابد از شام سیاه
باعتابش نار سوزان خیزد از ماء معین
هرکجا شستش به تیر دال پریابد قران
هرکجا دستش به تیغ جان شکر گردد قرین
درفلک از سهم  گردد چون سها پنهان  سهیل
در رحم  از بیم  گردد چون جرس نالان جنین
خاک راهش مر قمر را در فلک خاک عذار
داغ مهرش مر جبین را در رحم نقش جبین 
نی به غبراز سیم و زر یک تن درایامش ملول
نی به  غیر از بحر و کان یک دل در ایامش حزین
چون به خشم آید نماید قهر جان فرسای او
بیش از جدوار و نیش از نوش و زهر از انگبین
قدر او قصری رفیع و حزم او حصنی منیع
جاه او ملکی وسیع و فکر او سوری متین
مهر از آن برگنبد خاکستری دارد مقام
کاو همی از شرم رایش گشته خاکستر نشین
گر پناهدحاسد از خشمش به صد حصن بلند
ور گریزد دشمن از قهرش به صد سور رزین
از کمندش سر نیارد تافت در میدان رزم
از پرندش جان نخواهد برد در مضمار کین
می نبخشد نفع در دفع اجل سد سدید
می ندارد سود در طرد قضا حصن حصین
داد بخشاد او را ای آنکه افتد روز جنگ
از غریو کوست اندر گنبد گردان طنین
صدره بخت ترا بی جاده خورشیدگوی
خاتم قدر ترا فیروزه  گردون نگین
مر به شکر آنکه شد از یمن بخت آراسته
قامت موزونت از تشریف شاه راستین
ز اقتضای جود عام وز اختصاص لطف خاص
هم به  تشریفی  رهی  را می توان  کردن رهین
خلعتت  را زیب  تن  سازند خلق از فخر و من
سازمش تعویذ جان از هول روز واپسین
تا که راز سرمدی را درک نتواند گمان
تا که ذات ایزدی را فهم نتواند یقین
آنی ازساعات عمرت هرچه درگیتی شهور
روزی از ایام بختت هرچه در عالم سنین

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دوش چو سلطان چرخ  گشت به مغرب مکین
جانب مسجد شدم از پی اکمال دین
گفتم اول نماز آنگه افطار از آنک
سنت احمد چنان مذهب جعفر چنین
دیدم در پیش صف پاک گهر زاهدی
چون قمرش تافته نور هدی از جبین
سبحه صد دانه اش منطقه آسمان
خرقه صد پاره ای مقنعه حور عین
رشته تحت الحنک از بر عمامه اش
حلقه زنان چون افق از بر چرخ برین
راستی اندر ورع بود اویس قرن
بلکه اویس قرن نیز نبودش قرین
او شده تکبیرگو از پی عقد نماز
من شده تقلید جو از سر صدق و یقین
از پی تکمیل فرض بسمله را داد عرض
مرغ صفت زد صفیر از پی اشباع سین
برسمت قاریان پنج محل وقف  کرد
از زبر بسمله تا به سر نستعین
نیز از آنجا گذشت تا به علیهم رسید
یک دو سه ساعت کشید مد والاالضالین
مده لینی دراز چون امل اهل آز
مخرج ضادی غلیظ چون دل ارباب کین
موعد تریاک شد جیب سکون چاک شد
نفس به یکسو نهاد حرمت دین مبین
گفت که از شب دوپاس صرف یک الحمد شد
پاس دگر مانده است پاس نگهدار هین
بودم دل دل کنان کز صف پبشین چسان
رختم واپس  کشد واهمه پیش بین
ناگه پیری نزار پیرتر از روزگار
آمد و شد مرمرا جای گزین بر یمین
ماسکه رفته زکار گشته هدم آشکار
از ورمش جان فکار از هرمش دل غمین
سرفه کنان دمبدم ضرطه زنان پی ز پی
سرفه به اخلاط جفت ضرطه به غایط عجین
سرفه بالا خشن ضرطه سفلی عفن
جان به تنفر از آن دل به تحیر ازین
سرفه چو آوای کوس ضرطه چو بانگ خروس
سرفه که دید آنچنان ضرطه که دید اینچنین
پیش چنان سرفه یی رعد شده شرمسار
نزد چنین ضرطه یی کوس شده شرمگین
گاه چو اهل نغم  کرده پی زیر و بم
نغمه آن را بلند ناله این را حزین
از پی تلبیس خلق بر کتف افکنده دلق
بلغم بینی و حلق پاک کنان ز آستین
هیکل باریک او تا به قدم جمله  کج
جبهه تاریک او تا به زنخ جمله چین
من ز تحیر شده خنده زنان زیر لب
لیک لب از روزه ام تشنه ماء معین
چون  گه ذکر قنوت هر تنی از اهل  صف
بهر دعایی شدندگرم حنین و انین
من شده از کردگار مرگ ورا خواستار
پیر ز پروردگار ملتمس حور عین
ناوک نفرین من شد ز قضا کارگر
راست چو تیر از کمان خاست اجل از کمین
ناگه مانند قیر گشت سیه رنگ پیر
وز ره حلقوم پس زد نفس واپسین
پیر بدان ضرطه مرد رخت ازین ورطه برد
من شدم از وی خلاص او ز تکالیف دین
تاکی قاآنیا بذله سرایی که نیست
بذله ناسودمند نزد خرد دلنشین
باش  که وقت مشیب صید غزالان شوی
ای که زنی در شباب پنجه به شیر عرین
روز جوانی مزن طعنه به پیران که نیست
در بر پیر خرد رای جوانان رزین
گر به جوانی کنی خنده به پیران کند
درگه پیری ترا طعن جوانان غمین
مرگ بود در قفا شاخ زنان چون  گوزن
ابلهی است ار بدو جنگ کنی با سرین
هرکه به مردان راه نیش زند همچو نحل
زهر هلاهل شود در دهنش انگبین
ما ز پی مردنیم زاده ز مادر ولی
ناله ز مردن کند درگه زادن جنین
گر تو به حصن حصین جاکنی از بیم مرگ
مرگ کند همچو سیل  رخنه  به  حصن حصین
تا به قیامت شوی لاله صفت سرخ رو
داغ شهادت بنه لاله صفت بر جبین
گیرم  کز فر و جاه سنجر و طغرل شوی
رایت سنجر چه شد و افسر طغرل تکین
پند مرا گوش کن همچو گهر تا شود
همچو صدف  گوش تو مخزن در ثمین

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
دوش  که شاه اختران والی چرخ چارمین
کرد ز اوج آسمان میل به مرکز زمین
من ز پس ادای فرض اندر خانه خدا
بر نهجی  که واردست از در شرع و ره دین
کردم زی سرای خود میل و زدم قدم برون
گشنه چمان به کوی و درگه به یسار و گه یمین
چشم به پای و پا به ره نرم گرا و کند رو
دل ز خیال گه بگه تفته و درهم و غمین
گاه هوای فال و فرگه به خیال سم و زر
گاه اندیشه خطر گاهی فکرت دفین
نفس به فکر عز و شان تن به هوای آب و نان
دل به وصال دلستان لب به خیال ساتکین
زمزمه هردمم به لب از پی جام پر ز می
وسوسه بی حدم بدل از غم یار نازنین
کآیا آن فرشته خو در چه مکانش گفتگو
ایدر با که همنفس ایدون با که همنشین
من دل در برم  کنون زین غم   گشته بحر خون
تا که ببوسدش غبب یا که بمالدش سرین
یابد چون پس ازخورش ساده ز باده  پرورش
تاکه برد بدو یورش یا که  کند براو کمین
سرکشی  او چو سر کند میل به  شور و شر کند
از پی رام  کردنش یاد کند دو صد یمین
مانا با چه دوزخی رام شد آن بهشت رو
کز لب  کوثر آیتش نوش نماید انگبین
حالی ازدو چهر او و آندو کمند خم به خم
چیند شاخ ضیمران بوید برگ یاسمین
پاس دگر چو بگذرد بستر خواب  گسترد
تا به فراش خوابگه تن دهد آن بلای دین
پس ز در ملاعبت آید وگیردش ببر
سخت فشاردش بدن گرم ببوسدش جبین
این همه سهل بشمرم گ رنه به تخت عاج او
دیو هوس نمایدش از اثر شبق مکین
زیرا چون به تخت جم دست بیابد اهرمن
بی شک برسپوزد انگشت به حلقه نگین
یابد چون به تخت سیم آری ناکسی ظفر
دست ستم  کند دراز ار همه خود بود تکین
آنگاه از غضب مرا هرسر مو شود به تن
همچو سنان  گستهم راست به زیر پوستین
غیرت عصمتم بدان دارد تا کشم به خون
لاشه خود ز تیر غم پیکر او به تیغ  کین
باری بس خیال ها بگذشت اندرم به دل
تا بگذشت ساعتی ز اول شب به هان و هین
طیره هنوز من در آن اول شب  که ناگهم
گشت ز خم کوچه یی طالع صبح دومین
در شب تیره ای عجب بنمود آفتاب رو
گرچه بر آفتاب نی  کژدم هیچگه قرین
ماند چو من دو چشم من خیره ز فرط روشنی
کاین شب نی  کلیم چون بیضاش اندرآستین
چون سوی او پس از وله نیکو بنگریستم
دیدم یار می رسد با دو رخان آتشین
چشمش یک تتار فن چهرش یک بهارگل
جعدش یک جهان شکن زلفش  یک سپهر چین
قدش یک چمن نهال اما بر سرش ارم
لعلش یک یمن عقیق اما با شکر عجین
نازک چون خیال من نقش میانش در کمر
زیر کمرش کوه سان شکل سرین ز بس سمین
آیت حسن و دلبری از خم طره اش عیان
راست چو نقش نصرت از رایت پور آتبین
بس که مهیب و جان شکر چشمش درگه نگه
گفتی در دو چشم او شیر ژیان بود مکین
هرچه شکنج و پیچ و خم بو د به زلف او نهان
هرچه فریب و رنگ و فن بود به چشم او ضمین
چشمم بر جمال او روشن گشت و گفتمش
لعل تو چیست گفت هی شادی یک جهان حزین
گفتمش ای بدیع رخ اهلا مرحبا بیا
کت به روان ز جان من باد هزار آفرین
زان سپسش ز رهگذر بردم تا وثاق در
تنگ  کشیدمش به بر راست چو خازن امین
زان پس ای بسا فسون خواندم تا که رام شد
همچو تکاوری حرون  کآوریش به زیر زین
هرچه غلط  گمان مرا رفت به جای دیگران
بعد کنار و بوس شد آن همه با ویم یقین
وایدون خیره مانده ام تا چه  دهم جواب اگر
شرحی زین حکایتم پرسد خسرو گزین
آنکه بر آستان او بوسه همی دهد ینال
آنکه به خاک راه او سجده همی برد تکین

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -