cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
در وحدت ذات گفته گوهرپاشی
رمزی که بود فاش تر از هر فاشی
نقاش اگر به نقش در می آمد
هر نقش ز کلک او شدی نقاشی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گر از یاری مدام از خود باشی
ور زان خودی به نام از خود باشی
یک ذره ات از خود نبود تا به خودی
بیخود چو شوی تمام از خود باشی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای جان چه شود که مونس تن باشی
وی گل چه بود که زیب گلشن باشی
گیرند زکات ابر و دریا از من
ای گوهر نایاب اگر از من باشی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در پرده به هر دل آشنا می باشی
از ما پنهان در بر ما می باشی
هستی همه جا و نیست جاییت مقام
ای در همه جا بوده کجا می باشی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
بی شعله چو باده خود به خود می جوشی
غفلت به تو داده داروی بیهوشی
لعب هوست است ز عشق دور افکنده
ماند ز سبق طفل ز بازیگوشی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
یابی چو ز اهل فضل شخصی عاصی
نیکو نبود به فضل بی اخلاصی
خود گو که زیان به اصل گوهر چه رسد
گر بدگهری پیشه کند غواصی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
محروم ز وصل یار بودن تا کی
نومید و امیدوار بودن تا کی
بی نشیه گل خمار چیدن تا چند
بی وعده در انتظار بودن تا کی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در ملک وجود خوار بودن تا کی
بیهوده درین دیار بودن تا کی
برخیز که تنگ ازین جهان برخیزد
موی لب روزگار بودن تا کی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
روزن متعددست و مهتاب یکی
بیداردلان شوند در خواب یکی
فرداست که روح بی قراران با هم
گردیده چو قطره های سیماب یکی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
از مردم حال اهل حال است یکی
زین قوم نشان ده کمال است یکی
هرچند که پنجه را بود پنج انگشت
مخصوص اشارت به هلال است یکی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
بی فیضان را چه باک از بی برگی
فیاض شود هلاک از بی برگی
درویشان را بس این خسارت کز نخل
سایه نفتد به خاک از بی برگی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
عاشق نشود هلاک از بی برگی
کی نخل فتد به خاک از بی برگی
باشد غم سامان خرداندیشان را
مجنون شده را چه باک از بی برگی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گر بتوانی به نفس خود کن جدلی
سلطانی راست فقر نعم البدلی
زین هستی موهوم خرابی ور نه
ویرانه نیستی ندارد خللی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آن رند که در مثل ندارد بدلی
دی گفت برای اهل عرفان مثلی
جز بندگی از خداشناسان نسزد
از علم چه سود اگر نباشد عملی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
از عشق که نیست در جهانش بدلی
صد فرد چو غنچه است در هر بغلی
بگذر ز سر صلاح و تقوی در عشق
این راه به سر نبرد هر کور و شلی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آن کز ازلش آمده فطرت عالی
کی شکوه به گردون برد از بدحالی
بی حوصلگان فلک پرستند آری
محتاج به خم بود سبوی خالی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
بی فیض ازل رتبه نگردد عالی
این حال درین محیط باشد حالی
صد خوف و رجاست گوشه گیران را هم
کشتی به کنار پر شود یا خالی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
بی ساغر عیش مردم از بی حالی
گویند حریفان که چرا می نالی
تا شیشه فتاد از نظرم چون عینک
از نور بود خانه چشمم خالی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آنها که خرید عشقشان از خامی
پنهان ز نظر کنند بی آرامی
من نالم و تهمت زده مرغ چمن است
من سوزم و پروانه کشد بدنامی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
زین هستی موهوم جدا باش دمی
با حق طلبان هم آشنا باش دمی
گاه از عجبی گه از ریا گاه از رزق
زاهد به خدا که از خدا باش دمی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
سوز جگرم نمی برد درمانی
کی گرمی عشق را بود پایانی
چون لاله گر اجزای من از هم پاشد
هر جزو بر آتشم بود دامانی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
حیرت زده را چه غم ز سرگردانی
از بی برگی چه باک و بی سامانی
از محنت هجر و لذت وصل دلم
آسود که آسوده شود حیرانی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در شعر شوی گر انوری را ثانی
تحسین تو کس نمی کند تا دانی
آن به که چو اطفال به مکتب خانه
خود خوانی و بر خویش سری جنبانی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
خوش در پی عقل و هوش افراختنی
هموراه به فکر خام پرداختنی
از شاخ بریده و گل چیده چو طفل
پیوسته خراب گلستان ساختنی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
رمزی ست حدیث عشق دریافتنی
این رشته نیامد ز ازل تافتنی
ای عقل مکن ستیزه با عشق که نیست
سرپنجه آفتاب برتافتنی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
شد نغمه وبال از فغانم بر نی
می سوزد ازین واسطه جانم بر نی
بی منت نایی شود و نالد زار
پیوند کنی گر استخوانم بر نی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در بام شریعتی دگر پر نزنی
خاک در علمی در دیگر نزنی
گر قدر مقام خویش را بشناسی
گامی دگر از فلک فروتر نزنی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای دل می تجرید تمنا نکنی
بی پروایی مباد پروا نکنی
سیر چمن قدس به خاطر داری
ترسم که در آن باغ گلی وا نکنی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
با فقر و فنا چون فقرا سر چه کنی
از باده تقلید گلو تر چه کنی
چون نیست تو را ترشح رحمت حق
مانند سحاب خرقه در بر چه کنی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای پنجه قوی شکار لاغر چه کنی
از ذلت نفس خاک بر سر چه کنی
بر اوج محبت چو هما بسیارست
در چاه هوس صید کبوتر چه کنی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
تقریر ز حالی که نداری چه کنی
آهنگ خیالی که نداری چه کنی
در هر محفل با عدم استعداد
اظهار کمالی که نداری چه کنی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هر نیک و بدی که می کنی می بینی
پیوسته گل تلافی اش می چینی
صد صور دمیدند و نگشتی آگاه
نشنیده کسی خواب به این سنگینی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هر نقش که بر سپهر اعلا بینی
هر چیز به دنیا و به عقبی بینی
تا سر حقیقت و طریقت به تمام
در ضمن شریعت است چون وا بینی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
زنهار به فکر خواهش از جا نروی
غافل نشوی ز سهو و عمدا نروی
گر خون عوض آب دهندت چو شفق
چون ابر به دریوزه دریا نروی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گاهی نخود سبزی هر دیگ شوی
گه در ته جوی این و آن ریگ شوی
بر معرفتت بگو چه خواهد افزود
گیرم که تو نیز خواجه  شوی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گر سوخته آتش بی دود شوی
هرچند زیانی همه سر سود شوی
کنجی بنشین و نیستی جوی و مترس
بود تو کدام است که نابود شوی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
تا کی مشغول عالم خاک شوی
وز بود و نبود شاد و غمناک شوی
زین هستی موهوم اگر پاک شوی
از خیل مجردات افلاک شوی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گیرم ز مقربان درگاه شوی
وز معتکفان درگه شاه شوی
تا پرده هستی ندری ممکن نیست
کز راز درون پرده آگاه شوی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
با حرص و هوا کی بود روزبهی
محفوظ نگردی از هوا تا نرهی
از نفس بد ایمنی به ترک هوس است
خود را نزند موش به انبان تهی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هرچند که دارد آسمان مهر و مهی
از جای درآردش ز چشمت نگهی
در بحر ز هر قطره تنک ظرف ترست
با آن که حباب را چو دریاست تهی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
از کس نبود هراس در تنهایی
امن است دلم ز پاس در تنهایی
از خلق کناره گیرم اما چه کنم
چون جمع شود حواس در تنهایی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای قد تو سرو چمن دلجویی
روی تو گل گلشن نیکورویی
سودایی زلف خویش کردی چو مرا
عذرم بپذیر در پریشان گویی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
با رستم گرد اگر هماورد تویی
یا در صف کینه آوران فرد تویی
مردی نبود برآمدن با چو خودی
با نفس خود ار برآمدی مرد تویی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در خانقه کون و مکان پیر تویی
این صومعه را باعث تعمیر تویی
باشد ز تو ارشاد جوان بختان را
چون صبح دوم پیر جهانگیر تویی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای پیرو کاملان عرفان که تویی
از ایشانی و نه چو ایشان که تویی
چون باد ازین بحر سبک نگذشتی
چون موج سبک روح گران جان که تویی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
به نام پادشاه پادشاهان
سرافرازی ده صاحب کلاهان
خداوندی که زیب کن فکان داد
جهان را زینت از شاه جهان داد
چراغ سلطنت از رویش افروخت
قبای معدلت بر قامتش دوخت
ز قدرش قصر گردون را برافراشت
ز حلمش کوه را بی بهره نگذاشت
به عهدش ملک را رشک ارم کرد
به تسلیمش فلک را پشت خم کرد
ز خوانش داد روزی را نواله
به عفوش کرد عصیان را حواله
بقا را با عطایش توامان کرد
کفش را دشمن دریا و کان کرد
نگین را بهر نامش نامور ساخت
به مهر خطبه اش منبر برافراخت
زد از بهر بقای جاودانی
به نامش سکه صاحب قرانی
کریمش کرد و عالم را نوا داد
رحیمش خواند و عصیان را صلا داد
ز حلمش کوه را پا بر زمین دوخت
ز عزمش برق را تفسیر آموخت
ز انصافش جهان را کرد معمور
حوادث را ز ملکش خیمه زد دور
به عهدش عافیت را جامه نو کرد
به نسیان فتنه را صد جا گرو کرد
به دستش داد نسبت بحر و کان را
تهی کرد از تهیدستی جهان را
ز لطفش قطره را در بحر در کرد
محیط آز را پیمانه پر کرد
به دورانش طلب را داد مقصود
ز ایامش طرب را کرد موجود
به لطفش کرد شاهان را سرافراز
به پابوسش سران را ساخت ممتاز
فکندش ماهی توفیق در شست
به دستش داد شرع و عدل را دست
ز تختش بخت را فرخندگی داد
بقا را از بقایش زندگی داد
ز خلقش گلستان را مایه بخشید
ز عدلش ملک را پیرایه بخشید
قسم را بست بر خاک درش پای
هما را داد زیر سایه اش جای
کرم را بست از دستش کمر چست
ستم را ز آب شمشیرش ورق شست
در از لطفش به باغ عیش بگشاد
ز خلقش بوی گل را قسمتی داد
ستم را کرد در عهدش چنان پاک
که در دشت فراموشی بود خاک
به لطفش کرد محکم لطف را پشت
ز برق تیغ قهرش قهر را کشت
به نام دولتش تخم بقا کشت
برای دشمنش تار فنا رشت
ز دستش بحر و کان را منفعل کرد
به تیغش خون دشمن را بحل کرد
زبان خنجرش را کرد گویا
به ذکر آیه انا فتحنا
حیاتش را بقای جاودان داد
ز دولت آنچه میبایستش آن داد
ز مدحش کرد پر مغز سخن را
که نگذارد زبان خالی دهن را
زبان را کرد مامور دعایش
سخن را ساخت مربوط ثنایش
به مدحش داد گویایی بیان را
ثنایش آفرید آنگه زبان را
کند بر خلق تا ظاهر وقارش
به میزان می برد سالی دو بارش
به وصفش زد قلم بر در مکنون
ز وزنش طبع ها را کرد موزون
صدف را از ثنایش پر گهر ساخت
جهان را با وجودش مختصر ساخت
مسلم ساختش در پادشاهی
مطیعش کرد از مه تا به ماهی
جهان را از وجودش داد مایه
به ذات خویش پیوستش چو سایه
الهی چون نهالش خود نشاندی
جهان را زو به کام دل رساندی
به دولت در جهانش کامران دار
بهار دولتش را بی خزان دار
چو دادی سایه ذاتت قرارش
چو ذات خویشتن پاینده دارش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
چرا افسرده ای قدسی و دل گیر
نظر بگشای کشمیرست کشمیر
تماشا کن که هنگام تماشاست
خریدار متاع عین اینجاست
زند مرغ چمن هر سو منادی
که فصل گل بود ایام شادی
سر دیوارش از گل رشک چین است
سر سبزی که می گویند این است
به جای سبزه در دامان کهسار
کشیده سرو سر بر چرخ دوار
نوایی بلبلش در چنگ دارد
که در یک پرده صد آهنگ دارد
درختانش ز بس دارند آزرم
چنارش ساق خود پوشیده از شرم
گلش را یک به یک می بردمی نام
زبان را گر بقا می بود در کام

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
اگر این است نزهت گاه کشمیر
هزاران جان فدای راه کشمیر
چمن جوید زکات از کوهسارش
که باشد بر کمر نقد بهارش
سراسر کوه در سرو و صنوبر
درختان کرده خارا را مشجر
لباس کوه سامان دگر داشت
مشجر ابره خارا آستر داشت
ز بس سرو و صنوبر گشته انبوه
قیامت هست قایم بر سر کوه
ز نخل پایه پایه بسته منبر
به گرد کوه چون بار صنوبر
شد از سرو و صنوبر ناپدیدار
لباس باغ در بر کرده کهسار
کسی از فیض بستانش چه گوید
کز آب تیغ کویش سرو روید
طریق حق به از رضوان که پوید
که در فردوس پاکشمیر گوید

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
مرا باغ فرح بخش است منظور
ندارم آرزوی روضه حور
گرفته سروش از آزادگان باج
رسانده سرفرازی را به معراج
ز هر برگش گلستانی نمایان
چو از آیینه عکس روی جانان
زمینش سبزه را پاینده دارد
رطوبت را هوایش زنده دارد
خیابانش بود فردوس اکبر
لبالب شاه نهر از آب کوثر
که دیده جز درین فردوس ثانی
خیابانی ز آب زندگانی
به پای شاه نهر افتاده دریا
در شهوار ازو دارد تمنا
جدا گردد چو آب از چشمه سارش
کشد دریا به عزت در کنارش
درین گلشن برای هر نهالی
بهار آورده تشریف کمالی
ترشح های ابر نوبهاری
چمن را روز و شب در تازه کاری
درختان در روش پر کرده بیرون
ازان روی فلک سر کرده بیرون
ز شاخ گلبنش تا غنچه ای زاد
شکفتن را شکفتن می دهد یاد
ز خاکش تا نهال تازه ای جست
به رعنایی صنوبر را کمر بست
کند بوی بهش رنجور را نغز
سخن را حرف بادامش دهد مغز
نباشد سیب او را تاب دندان
مگر خورد آب از چاه زنخدان
ز امرودش بچش کاین شهد نایاب
مکرر قند را از شرم کرد آب
به رنگ و بو سزد گر سیب این باغ
سمرقند و صفاهان را کند داغ
ندارد هیچ سیب این دلپذیری
خلاف است آن که آرد سیب سیری
ازان شد شاه آلو نام گیلاس
که نیکو داشت عرض میوه را پاس
کسی کاو لعل را رنگین شمارد
خبر از رنگ شاه آلو ندارد
شود لعل بدخشانت فراموش
ز شاه آلو کنی گر حلقه در گوش
ازان نخلش برآرد لعل رخشان
که دارد ریشه در کوه بدخشان
درین بستان بود پیوسته در کار
به شفتالوربایی بوسه یار
ازان عناب را شد لاله وصاف
که از عناب گردد رنگ خون صاف
ز بس تاکش کشیده سر بر افلاک
خورد بر خوشه پروین سر تاک
حدیث میوه اش گفتم ز هر باب
چو بردم نام شفتالو شدم آب
نهال جعفری با سرو همسر
شده سوسن هم آغوش صنوبر
چو از شبنم دهان غنچه وا شد
تبسم خنده دندان نما شد
ز بس هر سو دوید و شمع افروخت
چراغ لاله را در دل نفس سوخت
چنان برگ گلش پر آب و تاب است
که گویی غنچه مینای گلاب است
نهال تازه اش چندان قد افراخت
که قمری سرو خود را دید و نشناخت
درین گلشن نگاه چشم بینا
بود کابین عروسان چمن را
نسیم این چمن در دیده خار
گلستان ارم را کرده بیدار
کسی از فیض این گلشن چه گوید
که جای گل بهار از خاک روید
سرشته از دماغ تر هوایش
گریزان بی دماغی از فضایش
ز گلبن گل به چندان رنگ زد جوش
که شد عیب گل رعنا فراموش
حباب اینجا هوا را می فشارد
که بحر آبی به روی کار آرد
ز شبنم بس که خاکش کامیاب است
بر او نقش قدم نقشی بر آب است
ز دیگر بوستان ها این گلستان
بود ممتاز چون یوسف ز اخوان
گلش آسوده از صوت هزارست
که مدهوش از صدای آبشارست
مگر فواره سر بر اوج سوده
نگاری ساعد سیمین نموده
پی صرف چمن فواره بی تاب
دمادم سیم ساعد می کند آب
دهد گر آبشار آبی به نازش
همان ساعت دهد فواره بازش
درین گلشن به رغم یزد و کاشان
بود هر ماه سی روز آب پاشان
چو در خلد آن چه بایستی ندیدند
ازان باغ فرح بخش آفریدند
فرح بخش است نام این بوستان را
ازان بخشد فرح خلق جهان را
ز شوخی نرگس این باغ شاید
که مژگان تماشایی رباید
ارم در پشت دیوارش نشسته
خجل چون عندلیب پرشکسته
فرح بخش از دو عالم دل پذیرست
بهشت و شاه نهرش جوی شیر است
ندیده در جهان کس این چنین جای
فرح بخش و فرحناک و فرح زای

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
ز باغ فیض بخشم دل بود شاد
کز ایام جوانی می دهد یاد
حصاری گرد این گلشن کشیدند
ز گوهر مهره دیوار چیدند
چو محراب درش را سرو دیده
موذن وار قامت برکشیده
ز شوخی سبزه اش پیش از دمیدن
نیاساید ز مشق قد کشیدن
ز بس برگ تماشا می کند ساز
بود نارسته چشم نرگسش باز
هوایش می زند از تازگی دم
به روی سبزه می غلتد چو شبنم
به هر جانب نظر از دیده رفتی
به روی برگ گل غلتیده رفتی
گلش را چون برد محمل کش باد
شقایق چون جرس آید به فریاد
ز تاثیر هوا در سایه گل
رود تا ناف آهو بیخ سنبل
ز خاک این چمن گر پر کنی مشت
گلی روید چو نرگس از هر انگشت
ز هر جانب نسیم از غنچه تر
گشوده حقه های بوسه را سر
به سیر سنبلش چون خیزم از جای
کنم وام از سر زلف بتان پای
ز شوخی آنچنان گردیده گستاخ
که پیش از وعده می روید گل از شاخ
میاور گو سیاهی لاله از داغ
که خط سبز خواهد قطعه باغ
گل این باغ دلتنگی ندیده
ز گلبن غنچه چون بلبل پریده
به وصفش تا کشم بر صفحه مدی
شود هر نونهالش سرو قدی
به مدحش سر کنم تا داستانی
شود هر طفل این گلشن جوانی
به صنعت باغبانانش چو خیزند
ز رنگ گل چمن ها رنگ ریزند
شکفتن آشیان بسته ست بر شاخ
که کی بیرون خرامد غنچه از کاخ
بهشتش می نوشتی خامه غیب
تنزل گر نبودی در ثنا عیب

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
بود برجی به باغ شاهزاده
که با قردش بود گردون پیاده
نه برج است این به گردون سرکشیده
عروس ملک گردن برکشیده
فضای عالم قدس از هوایش
قرار ربع مسکون از بنایش
فلک در سایه اش تا آرمیده
دگر روی حوادث را ندیده
نباشد عرش را افزون ز یک ساق
به یکتایی ازان این برج شد طاق
گلش چون از تجلی برفروزد
سپند آرد چراغ طور و سوزد
بهار صد چمن را درشکستند
که یک شاخ گل این جا نقش بستند
چنار از حسن بالادست خود شاد
که باشد زیر دستش سرو و شمشاد
نسیمش در بغل گیری چو کوشد
گلاب از غنچه چون فواره جوشد
ارم دارد درین گلشن تمنا
که در چشم تماشایی کند جا
دل مجنون شد از بیدش تسلی
که دارد بید مجنون حسن لیلی
کبودی یاسمن را می فشارد
خیالش را که در بر تنگ دارد
بلند اختر ز سروش سرفرازی
مدار سنبلش بر نافه سازی
فراغت را درین گلشن کمی نیست
غمی دیگر به غیر از بی غمی نیست
طریق مدح این گلشن ندانم
که در وصفش بود عاجز زبانم
بهاری این چنین جای دگر کو
به قدر سیر این گلشن نظر کو

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
دلت را گر هوای انبساط است
نشاط عمر در باغ نشاط است
به پهلویش زمردفام کوهی
چه کوهی بلکه خضر باشکوهی
پرست این کوه را از سبزه دامان
به کوه آمد مگر خضر از بیابان
به پاکی دامنش چون دامن گل
نسیمش خوشه چین خرمن گل
ازان نرگس نظر دوزد بر این خاک
که چشم پاک خواهد دامن پاک
به موزونی چنار از نارون به
خزانش از بهار صد چمن به
چمن را گرچه هست از گل سپاهی
ندارد همچو خیری خیرخواهی
نباشد گر نگار اینجا چه پرواست
نگارستانی از هر برگ پیداست
نمی یابد به قدر رنگ گل نام
زبانم غنچه شد زین شرم در کام
ز بس گفتم سخن زین سبز گلشن
زبان شد در دهانم برگ سوسن

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
ندارد دهر جای دل فروگیر
به از باغ جهان آرای کشمیر
درین گلشن به کس ننمود گل رو
نشد تا غنچه اش تعویذ بازو
ندارد دل جدا از سنبلش تاب
که یک جا خورده با زلف بتان آب
گلش پرورده ابر کرامت
زکات قامت سروش قیامت
به سرو این چمن زد دست طوبی
که در عالم سمر گردد به خوبی
دل سروش ز آزادی نشد ریش
گرفتارست پیش جلوه خویش
به هم سرکرده گل ها عشق بازی
به بلبل داده خط بی نیازی
ز فردوس است خرم تر نهادش
ز آب خضر روشن تر سوادش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
صفای بوستان صادق آباد
ز فیض صبح صادق می دهد یاد
درین باغ مبارک هرچه کشتند
به مهر جعفر صادق سرشتند
نهال جعفری با سرو هم دوش
زمینش در بنفشه گوش تا گوش
درین گلزار چون بلبل ز مستی
کنند آتش پرستان گل پرستی
بنفشه پیش سروش در سجودست
ازان پیشانی اش دایم کبود است
بهشت تازه ای از نونهالان
اسیر نرگسش چشم غزالان
هوایش در کمال اعتدال است
نسیمش از تری آب زلال است
نظر با این بهشت لایزالی
ارم را کی رسد صاحب کمالی
پی ترتیب این نورسته بستان
نهال از باغ خلد آورده رضوان
هوایش طرز سودا خوب داند
جوانی گر دهد پیری ستاند
گلش را می پرستد باغ رضوان
تذرو قدس سروش را ثناخوان
تذرو قدس سروش را ثناخوان
تعریف باغ نسیم و باغ عیش آباد
نسیم فیض در باغ نسیم است
بهشتش از مریدان قدیم است
شود سبز از نم آن تازه گلشن
پر مرغ هوا چون برگ سوسن
به شوخی سرو هایش نیزدستند
چو طفل مکتب آزادی پرستند
برای چیدن انگور از تاک
چنارش دست اندازد بر افلاک
همین بس وصف باغ عیش آباد
که داد عیش اینجا می توان داد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
بود باغ جنان باغ الهی
بچین زو کام دل چندان که خواهی
بنای این چمن چون می نهادند
در فیض الهی را گشادند
اگر خواهی که رضوان را کنی داغ
تلاش باغبانی کن درین باغ

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
بهشت جاودانی نورباغ است
که این معموره را چشم و چراغ است
چنارش دست بر دل می گذارد
دماغ ناز سرو و گل ندارد
نباشد لاله را پیش گل آن حال
که پوشد از ته دل جامه آل
کف تاکش مگر مغز خود افشرد
که حسن پنجه خورشید را برد
شکسن شاخ را دل کی دهد بار
هوا گو مومیایی را نگه دار
نسیمش کز رطوبت نیست خالی
شکسته شیشه بی اعتدالی
تعالی الله چه باغ دلپسندست
که از سروش قیمات ها بلندست
بود خاکش عبیر طره حور
ازین گلزار بادا چشم بد دور

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
ز دریا باغ بحرآرا نمایان
چو از آیینه عکس روی جانان
درین باغ از هوای تازه و تر
درختان را گذشته آب از سر
به بادش عطر گل را شوق پیوند
به خاکش خورده آب خضر سوگند
رطوبت در هوایش آنچنان عام
کزین پس آب گردد باد را نام
ز هفت اقلیم باید انتخابی
که زیبد همچو کشمیرش خطابی
ز سرسبزی کس اینجا نیست نومید
دواند ریشه در گل سایه بید

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
بود جام جهان بین گرچه پرنور
ندارد نور تالاب صفاپور
ز آبش عکس کشتی ها نمودار
چو از آیینه عکس ابروی یار
ز عکس گل در آب آتش فتاده
چنان کز آب یابی فیض باده
من و نظاره این طرفه تالاب
به بر گو طرفه بغداد را آب
روان کوهکن در آب لارست
مگر از جوی شیرش یادگار است
شب مهتاب و سیر روی دریا
کند آیینه دل را مصفا
چه دریا آسمان برقراری
ز گل های کول خورشیدزاری
قضا از سیم نابش آفریده
به غیر از موج گل طوفان ندیده
لبالب گشته بحر از لولوی تر
در او کشتی روان در آب گوهر
به هر جانب که کشتی رو نهاده
چو رود نیل آبش کوچه داده
ز کشتی های لعلی شد گلستان
مگو دریا ندارد حاصل کان
شده مخصوص هر کشتی بهاری
ز گلگون چهره هر یک لاله زاری
ز بس کشتی فلک در زر گرفته
جهان را گنج بادآور گرفته
خرامان کشتی رنگین به لنگر
چو طاووسان کشیده چتر بر سر
نه کشتی ها درین دریا روانند
که طاووسان گلزار جنانند
به خوبی هر سفینه نازنینی
گرفته در برش کشتی نشینی
سبدهای گلند این نازنینان
گل روی سبد کشتی نشینان
نهد بر آب دریا گرچه سینه
رود بر روی موج گل سفینه
نظر بر سطح آبش چون گماری
ببین گر طاقت نظاره داری
بهار دیگر و کشمیر دیگر
بهشتی در میان آب کوثر
بهشتی از ته دریا نمودار
چنان کز دیده تر عکس دلدار
چمن ها در میان آب پیدا
چو روی نوخطان در دیده ما
بهشت است این که تا کشمیر را دید
سر از شرمش به زیر آب دزدید
کول در غنچگی تیری دواند
که باج از لعل پیکانی ستاند
چه دولت دارد این تالاب در سر
که از نیلوفرش گیرد هما فر
ورع این بحر را بیند چو در خواب
رود بی خود به سیر عالم آب
بود سیمین برانش در خزینه
ز صد گنج روان در هر سفینه
ز بس کز قعر دریا سبزه زد سر
زمرد شد ز عکس سبزه گوهر
دل از طوفان معنی بود در جوش
فسون حرف موجم کرد خاموش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
کند طاووس کشتی بر هما ناز
که جا در زیر چترش کرده شهباز
چو طبعش مایل خشکی شد از آب
فرو شد از الم دریا به گرداب
صبا رفت و گلستان را خبر کرد
که اینک نوبهاری تازه سر کرد
ز شوق آن بهار بوستان دوست
چمن چون غنچه بیرون آمد از پوست
ز شکر مقدم خاقان اعظم
لب جدول نمی آمد فراهم
به یکبار آنچنان گل ها شکفتند
که گویی باغ را از غنچه رفتند
گل از شبنم به روی غنچه زد آب
که دولت می رسد برخیز از خواب
درآمد پادشاه هفت کشور
به گلشن چون بهار تازه و تر
نگیرد غنچه چون لب را به افسوس
که چشم نرگس اول کرد پابوس
پریشان چون نگردد طبع شمشاد
که اول بنده گشتش سرو آزاد
به خاک پایت ای خاقان اکبر
که کشمیر از تو شد کشمیر دیگر
وگرنه پیش از این بوده ست این شهر
نبردی اینقدرها چشم ازو بهر
ز یمن مقدمت بختش بلندست
وگرنه قدر مشت سبزه چندست
مرا هندست از کشمیر مقصود
چراغ لاله را روغن بود دود
نهال قدس در کشمیر کم نیست
بهشت است این گلستان ارم نیست
درین گلزار راه طعنه بازست
زبان سوسنش بر گل درازست
ز شبنم گو منه گل پنبه در گوش
که حیرت بلبلان را کرده خاموش
بود در پرده اینجا صوت بلبل
که از افغان نرنجد خاطر گل
کند نرگس پرستی چشم آهو
گدازد بهر سنبل یار گیسو
سری دارد به سبزی کوه ماران
که باشد سبز رنگ زهرخواران
به هر سو می برد گل در چمن باد
چه شد گر گل به چشم نرگس افتاد
بهشت از شوق کشمیرست بی تاب
ارم چشم از تماشایش دهد آب
به بازی گرم شد با هیزمش عود
ز بازی ساختن بر سر زدش دود
درین بستان طراوت پایدارست
تذرو سرو این گلشن بهارست
ندانم کرد تالابش چه نیرنگ
که هست آیینه اش غماز در سنگ
ز بس حسن ازل رفته به کارش
نمانده بهر خوبان دیارش
نرسته گل چنان در خنده افتاد
که شاخ گل چو نی آمد به فریاد
ز عکس سبزه پیرانش رداپوش
جوانان در زمرد گوش تا گوش
مگر زین خاک خواهد زعفران رست
که گل از خنده بسیار شد سست
پریشان است ازان گیسوی سروش
که باشد شانه از بال تذروش
ز بس می کوفت پهلویش ز شمشاد
ز گلشن رفت بیرون سرو آزاد
نیفتد بر زمین حرف تمنا
به عاشق مژده باد از سبزه اینجا
صبا مرکب دواند در فضایش
رطوبت عشق ورزد با هوایش
به رنگ بوی گل مرغ شباهنگ
گل شب بوی را نگذارد از چنگ
گشوده غنچه چون بلبل پر و بال
صبا افتان و خیزانش ز دنبال
مکن گو غنچه نقد گل شماره
زر مردم نماید کیسه پاره
شنیدی تا صدای خنده گل
دمیدی ناله از منقار بلبل

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -