cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
از بس که دایم بی گنه آزرده ام از یار خود
شرمندگیها می کشم پیش نصیحت کار خود
صد بار اگر افسون کنم شور جنون افزون کنم
یارب چه سازم چون کنم  درمانده ام در کار خود
فارغ ز ذوق محفلم وز ساز عشرت غافلم
در گوشه غم خوشدلم با ناله های زار خود
دانسته از حالم بتر هر روز از روز دگر
از ذوق این هر دم خبر می پرسد از بیمار خود
مستی که دارم والهم در پای او گر جان دهم
صد منت دیگر نهم بر جان منت دار خود
دل از من آن آشوب جان برد و پی دفع گمان
گه دوستم با دشمنان گه یار با اغیار خود
در بزم سازی دم به دم بی تابم از داغ ستم
پیش تو باید بودنم شرمنده از اطوار خود
گم شد دل پر آرزو من در به در در جست وجو
میلی بیا بگذر ازو دیگر مکن آزار خود

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
حیف خوبان کاین چنین میخواره و هر جا روند
پیش خود بر پا و خود را و نصیحت نشنوند
توسن کین گرم می رانند و جانها در عنان
همچو صید زخمدار افتان و خیزان می دوند
من سگ آن وحشیان خانه پرور کز حیا
چون غزال آدمی نادیده با کس نگروند
مانده بهر التفاتم این چنین گرم طلب
شمع را پروانگان جویا نه بهر پرتوند
دشمنان پیکان کین ریزند بر میلی ولی
غیر ازین تخمی که می کارند هرگز ندروند

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
با او سخنی ز من که گوید
از همچو منی سخن که گوید
با الفت و کلفت تو با دل
ز آمیزش جان و تن که گوید
مقصود تویی ز هجر یا وصل
 ن که گوید
از خار و خس چمن که گوید
گر وصف تو در لباس نبود
از یوسف و پیرهن که گوید
با من که نه مرده ام نه زنده
از پیرهن و کفن که گوید
میلی سگ او مگوی خود را
خودگو که ز خویشتن که گوید

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
خدنگ تو چون ره به خون می برد
مرا بر سرره جنون می برد
به روز شکار تو تیر خدنگ
بشارت به صید زبون می برد
جنون بین که از بزم او همنشین
به صد انفعالم برون می برد
به جوش آید از رشک خون دلم
چو بر لب می لاله گون می برد
به مستی خوشم  تا نیابم خبر
که بختم ز بزم تو چون می برد
به فرمان جلاد مژگان او
مرا خون گرفته ست و خون می برد
دل از ناامیدی چو میلی مرا
ز کوی تو با صد فسون می برد

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
بر یاد قد او چو می تاب می دهند
در دل هزار نخل بلا آب می دهند
هر شب هزار دیده به نوفان عشق تو
از گریه رخت خواب به سیلاب می دهند
مژگان و غمزه تو به گاه نگاه تیز
پیکان و پر به ناوک پرتاب می دهند
خوبان به غمزه از اجلم باز می خرند
از مرگ می کشند و به قصاب می دهند
در حیرتم ز خیل خیالت که شام مرگ
در تنگنای دیده ره خواب می دهند
سوز درون و ضعف تن و اضطراب دل
یاد از هلاک میلی بی تاب می دهند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
عنان چو از پی صید زبون بگرداند
مرا که صید زبونم  به خون بگرداند
ز بزم چون رود آن مست یک زمان بیرون
دلم هزار گمان در درون بگرداند
حجاب عشق دلم را به خویش نگذارد
وگرنه از تو کسی راه چون بگرداند
جنون نمی برد این غم ز خاطرم که مباد
غم تو راه ز اهل جنون بگرداند
منم به دست تو مرغی که طفل تا کشدش
هزار مرتبه در خاک و خون بگرداند
فکنده شاخ گلی شعله در دل میلی
کز آفتاب رخ لاله گون بگرداند

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
باز آمد و ز عربده شرمنده رنگ بود
مایل به آشتی و پشیمان ز جنگ بود
ای حسرت از دلم برو امروز کان گذشت
کاین خوان تنگ عیش بر امید تنگ بود
آخر کبوتر حرم التفات شد
مرغ دلم که باز ستم را به چنگ بود
از شیشه صافتر شد و از موم نرمتر
آن دل که شیشه دل ما را چو سنگ بود
شکر خدا نصیب همای نگاه شد
این مشت استخوان که نشان خدنگ بود

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
چندان شب غم آه دل تنگ برآورد
کآیینه صبح از نفسش زنگ برآورد
سر گرم به رسوایی عشقیم که ما را
ز اندیشه ناموس و غم ننگ برآورد
در خرمن صبر من دیوانه زد آتش
هر آه که دور از تو دل تنگ برآورد
لاله پی بگرفتن دامان تو دستی ست
کز خاک شهید تو به این رنگ برآورد
شد بر رخ میلی در غم بسته که آن شوخ
از آب و گل صلح  در جنگ برآورد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
شرح الم دوری در خامه نمی گنجد
این قصه بی پایان در نامه نمی گنجد
دل می تپد و ترسم از سینه برون افتد
کز شادی غمهایش در جامه نمی گنجد
مکتوب مرا قاصد  بیهوده مبر سویش
در بزم طربناکان غمنامه نمی گنجد
حسن تو براندازد  صبر و خرد و دین را
در زاویه خلوت  هنگامه نمی گنجد
چون عشق به شاگردان تعلیم جنون گوید
در حلقه نادانان علامه نمی گنجد
سر در مکش ای زاهد در غمکده میلی
در مجلس سربازان عمامه نمی گنجد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
آن شهسوار هرگه بر بادپا برآید
بی خواست از گدایان شور دعا برآید
طفل است و شرم او را مانع زآشنایی
ترسم که رفته رفته ناآشنا برآید
از آب دیده کردم سیراب نخل او را
شاید به این نم از وی برگ نوا برآید
مفرست روز هجران پیغام وصل سویم
جان را ز ره مگردان بگذار تا برآید
خواهم ترا برآرم از مدعی ولیکن
حاشا که چون منی را این مدعا برآید
افتد ز ابر رحمت گر قطره ای به خاکم
زان قطره همچو پیکان نخل بلا برآید
میلی چنین که جان را بگرفته غم گریبان
بختت به این زبونی با او کجا برآید

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
قاصدی کز تو به ما نامه نامی آورد
خط پایندگی عمر گرامی  آورد
نامه لطف کسی کز تو رسانید به ما
به تو از جانب ما خط غلامی آورد
نیمه ای در قلم آرم مگر از قصه شوق
ورنه هرگز نتوانم به تمامی آورد
ز آتش شوق جگر سوختگان دم نزنند
یوز دل را به زبان شمع ز خامی آورد
غیر تاثیر محبت 
یاد میلی به چنین گمشده نامی آورد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
صف شکن ترک مرا بر سر مرکب نگرید
صف مژگان به خونریز مرتب نگرید
ای غریبان به فریب نگهش دل مدهید
خلق شهری همه در ناله یارب نگرید
تا ز آزادی آن طفل رساند خبری
قاصد اشک مرا در ره مکتب نگرید
من به خوناب جگر خوردن و در بزم رقیب
دم به دم بر لب او جام لبالب نگرید
روز بختم ز شب هجر بسی تیره تر است
با چنین تیرگی روز سیه شب نگرید
من که آسوده ز بیهوشی دوشین بودم
بی قرار امشبم از بیخودی تب نگرید
میلی از کفر سر زلب بتی می لافد
با همه مشرب ازو دعوی مذهب نگرید

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
سر مست آرزو را رسم ادب نباشد
گر سر نهم به پایت باری عجب نباشد
چون شانه روبه رویش دیدم ولی ندیدم
یک تار مو که بر وی دست طلب نباشد
نتوان چو گریه کردن روز از حجاب مردم
خالی نمی شود دل گر تیره شب نباشد
از زندگی چه دارم کز مرگ رو بتابم
گیرم که نیم جانی دایم به لب نباشد
چون نرگس تو باشد در بزم ناز ساقی
بی باده از حریفان مستی عجب نباشد
در بزم وصل میلی در گریه چند باشی
بنشین که جای ماتم بزم طرب نباشد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
ره غلط کرده خیالش به دل ریش آمد
همچو شاهی که به ویرانه درویش آمد
خواری و زاری من دید و به حالم نگریست
آشنایی که درین گوشه مرا پیش آمد
هیچ کس در پی رسوایی دل نیست ولی
چه توان چون ز تحمل غم دل بیش آمد
نقد جان بر سر دل عاقبت الامر نهاد
هر که سوی تو به دنبال دل خویش آمد
نیش عقرب ز یکی بیش ندیدیم ولی
عقرب زلف ترا هر سر مو نیش آمد
ای مسلمان که دل اندر گرو دین داری
بر حذر باش که آن کافر بد کیش آمد
لب پر شور تو در خاطر میلی بگذشت
تازه بازم نمکی بر جگر ریش آمد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دل من چون مرغ بسمل دمی آرمیده باشد
که به خاک و خون به راهش دو سه دم تپیده باشد
ز ستمگری پیشمان شده و در اضطرابم
که ز کرده ها مبادا المی کشیده باشد
چو رسد رقیب غمگین ز پی تسلی خود
دهم این قرار با خود که ترا ندیده باشد
چو رقیب دید سویم به دلم فتاد آتش
که به خاطرش مبادا مه من رسیده باشد
چو رسد رقیب خوشدل شود اضطرابم افزون
که مگر ز مرگ میلی خبری شنیده باشد

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
با هرکه ستم پیشه من در سخن آید
اول به زبانش سخن قتل من آید
دست ستمش فتنه بگیرد به شفاعت
چون غمزه او بر سر خون ریختن آید
جز نام تو مشکل که دم پرسش محشر
حرفی به زبان من خونین کفن آید
می سوزم ازین رشک که در حشر به سویت
هر لحظه شهیدی پی خون خواستن آید
از سختی جان کندن میلیش مگویید
ترسم شود آزرده گرش یاد من آید

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
از جا دلم به جلوه حیرت فزا مبر
جا در دلم بگیر و دلم را ز جا مبر
تا بشنود حدیث ملال آور ترا
قاصد پیام ما ببر و نام ما مبر
بیگانه کردم از تو به صد حیله خویش را
بازم ز ره به یک نگه آشنا مبر
دارد هوای بزم رقیب آفتاب من
ای شوق همچو سایه مرا از قفا مبر
هر دم دلا مگو که مرا درد او دواست
نادردمند این هم نام دوا مبر
میلی چنین که بر جا بر او کرده مدعی
بیهوده رنج در طلب مدعا مبر

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای که داری هوس عشق کم عشرت گیر
یا میا بر سر این کار و زمن عبرت گیر
ای غم یار تو در آتش ما می سوزی
که ترا گفت که با سو ختگان الفت گیر
حرمت خویش نگه دار دلا در بزمش
پیشتر زانکه برانند ترا رخصت گیر
چون گریزم ز تو در عزت و در خواری نیست
خوار بگذار مرا وز دگران عزت گیر
از تو باید که دل غیر تسلی باشد
گو به صد خرمن جان صاعقه غیرت گیر
گرچه نسبت به من این حرف ندارد زنهار
ترک همصحبتی مردم بی نسبت گیر
زود تسلیم مکن جان به خدنگش میلی
دست و پایی زن و از عمر دمی لذت گیر

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
گر بشنوم که سوی رقیبان روی دگر
جایی روم که نام مرا نشنوی دگر
دیدی که شد به رغم تو از دیگری رقیب
امروز اگر زمن نشوی کی شوی دگر
سر داده ای کهن سگ زنجیر خویش را
دلبسته کدام اسیر نوی دگر
با الفت چنان گنهم آن قدر نبود
کز من جدا شوی و به من نگروی دگر
میلی ز اشک خود طمع بهره ای مدار
تخمی که کشته ای به زمین ندروی دگر

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
با آنکه هر زمان شوم از غصه زارتر
گردم زمان زمان به تو امیدوارتر
چون بیندم زگریه مستانه شرمسار
در خنده می شود که شوم شرمسارتر
رنجاندم ز وعده خلافی ولی چه سود
از رنجشی ز وعده او بی مدارتر
با شوخیی چنین که نگیری دمی قرار
در دل گذر مکن که شود بی قرارتر
تا ذوق خواری از دگران بیشتر برم
از من کسی مباد به کوی تو خوارتر
غمنامه ام به غیر نمایی به این غرض
کز ناامیدی ام شود امیدوارتر
بی اعتبار پیش تو خلقی به جرم عشق
بیچاره میلی از همه بی اعتبارتر

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
به اجل کار دل زار مرا وا مگذار
به امید دگری کار مرا وا مگذار
ترک آزار مرا مرحمتش نام مکن
مرحمت می کنی آزار مرا وا مگذار
بنشین کار به جان آمده و جان بر لب
دم دیگر دل بیمار مرا وا مگذار
بی غمم چونهدف ناوک آسوده دلان
جانب خاطر افگار مرا وامگذار
عمر میلی به وفای تو تلف شد زنهار
که حق خدمت بسیار مرا وا مگذار

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
جان نداده ست برت عاشق بیمار هنوز
باش یک دم که نگردیده سبکبار هنوز
نیم بسمل شدم از آهوی صیدافکن تو
چه کند تا به من آن غمزه خونخوار هنوز
ریختی خون من و سوی تو نگشایم چشم
دارم از خوی تو اندیشه بسیار هنوز
غیر را یافتم افسرده و از ساده دلی
راز خود گفتم و او بوده گرفتار هنوز
منفعل نیست ز همراهی میلی گویا
نیست از عاشقی اش یار خبردار هنوز

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ای چشم تو همچو فتنه خونریز
چون می نگه تو فتنه انگیز
فریاد که از تپیدن دل
در هر نفس آتشم شود تیز
از بیخودی ام خوش آنکه باشی
گرم گله نصیحت آمیز
ای آنکه زنی دم از محبت
از هستی خویشتن بپرهیز
برخیز و به پای دار بنشین
یا از سر کوی یار برخیز
میلی به اجل ترا چه دعوی ست
در دامن آن ستمگر آویز

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
بیا و تازه خدنگی برین خراب انداز
مرا به خاک و دلم را در اضطراب انداز
دلم که پیشتر از لطف گرم بود اکنون
به انتقام درو آتش عتاب انداز
مرا ز لذت نظاره تا کنی محروم
به یک سوال در اندیشه جواب انداز
ز بهر دعوی خون کشتگان چو شمع شوند
بیا و تفرقه در مجمع حساب انداز
بود اگر هوس سرفرازی ات میلی
سری به پای شهنشاه کامیاب انداز

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
صحرای دل ز آتش می شد حجاب سوز
زد آتشم به جان ز رخ آفتاب سوز
اول ز روی گرم دلم را کباب کرد
آخر به خنده نمکین شد کباب سوز
بودم ازو چو شعله آتش در اضطراب
با آنکه بود بیخودی ام اضطراب سوز
هر دم شدی ز بیخودی ام گرم صد عتاب
گر آتش حجاب نبودی عتاب سوز
امشب خیال آن لب پرشور تا به روز
در چشم خونفشان چو نمک بود خواب سوز
میلی در آرزوی جمالش نسوختی
گر آفتاب حسن نبودی نقاب سوز

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
جان رفت و سینه تیر غمت را نشان هنوز
دل شاهباز عشق ترا آشیان هنوز
در زیر خاک دل به همین خوش کنم که هست
از خون من نشانه بر آن آستان هنوز
دانسته ای که مهر تو با جان نمی رود
کز خاک کشتگان گذری سرگران هنوز
راز نهانی ام شده افسانه در جهان
وین طرفه تر که می کنم از خود نهان هنوز
این غم کجا برم که به من از جفای تو
شد غیر مهربان و تو نامهربان هنوز
یارب کجا پیاله لبریز داده اند
کز باده آستین تو دارد نشان هنوز
میلی درین خیال که بردارد از تو دل
تو دل ازو گرفته و در قصد جان هنوز

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
حاصل ما از نوید وصل پیغام است و بس
کار او از پخته کاری وعده خام است و بس
داد دشنام دعاگویان نمی داند که ما
مدعایی کز دعا داریم دشنام است و بس
خوشدلم کز زهر ناکامی نباشد بهره مند
کامجویی کش به دل اندیشه کام است و بس
کی دلم چون مرغ بسمل گیرد از مردن قرار
عاشقان را در دل آرام از دلارام است و بس
ای که درای خار هستی در قدم منشین ز پا
کز تو تا منزلگه مقصود یک گام است و بس
مست می را سرخوشی هر لحظه از پیمانه ای ست
سرخوشان عشق را مستی ز یک جام است و بس
هر طرف در عهد حسنت نامزد خلقی به عشق
میلی بیچاره در عشق تو بد نام است و بس

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
شوم از مدعی خوشدل چو بینم از تو خشنودش
به امیدی که وصل آبی بر آتش می زند زودش
چو نتوان پیش مردم خوارتر شد زین که من هستم
نمی دانم دگر از خواری من چیست مقصودش
ازو رنجیده غیر و می کند اظهار خشنودی
میان آتش و آبم ز شکر شکوه آلودش
چه شد از خنده ات گر خون دل از دیده ام سر زد
که خوناب از جراحت رفت چون کردی نمکسودش
منم از ناوک آن غمزه چون صیدی که بر حالش
ترحم می کند صیاد و بسمل می کند زودش
دمی ظاهر شود داغ دل میلی که چون لاله
فرو ریزد ز باد آه جسم درد فرسودش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چون شمع درآ سرزده و بزم نشین باش
غارتگر دل آفت جان رهزن دین باش
ای دل که ترا گفت که مشنو سخن کس
جان ده به نکویان و بد روی زمین باش
شادم که ز بیداد تو مرگم شده نزدیک
امروز دگر بهر خدا بر سر کین باش
چشمان تو هرجا که در فتنه گشایند
گویند اجل را که برو گوشه نشین باش
دل می دهد از دیدن دلدار خبرها
ای دیده دمی بر سر راهش به کمین باش
مگذار که میلی رود آزده ازین شهر
با او دو سه روزی به تکلف به ازین باش

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
درین غمم که مباد از نگاه دم بدمش
به آشنایی پنهان کنند متهمش
ز نامه حالت عاشق نمی توان دانست
که غیر نام تو بیرون نیاید از قلمش
ز دردمندی من غیر شاد و من خوشدل
که در نیافته بی درد لذت المش
رسیده خواری ام آنجا که بی تو هم از رشک
به پیش غیر توانم فتاد در قدمش
نیاردم به نظر از غرور و پندارد
که می روم به سر راه انتظار کمش
به این غرض ز ستم ناله می کند میلی
که یار بشنود و یاد آرد از ستمش

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چنان رفتم من بی اعتبار از خاطر شادش
که گر می بیندم صد ره نمی آید زمن یادش
خوش آن ساعت که رحمش باز دارد چون ز آزارم
کند بی اعتدالیهای خویی گرم بیدادش
بنای شهر بند عافیت کردم ندانستم
که عشق خانه ویران ساز خواهد کند بنیادش
شهید خنجرت هر چند از خود بی خبر باشد
خبردارش کند بی تابی دل چون کنی یادش
به جان از ناله می آورد میلی دوش مردم را
اگر هر دم نمی شد بیخودی مانع ز فریادش

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای خوش آن صید که آسوده ز جان دادن خویش
دید زانداختن تیر تو افتادن خویش
شب که در بزم به افسرده دلان بنشینی
شمع سوزد ز پشیمانی استادن خویش
از جوابش من آواره چنان نومیدم
که فرامش کنم از نامه فرستادن خویش
یار خواهد که به مرگم شود آسوده و من
شرمساری کشم از سختی جان دادن خویش
خواری عشق مسلم شده میلی بر من
دارم این مرتبه از مرتبه ننهادن خویش

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
هر لحظه مرا ذوق محبت برد از هوش
شبها که کنم با غم او دست در آغوش
یک دم نتوانم به خیال تو به سر برد
زان رو که چو یاد تو کنم می روم از هوش
دارم به رهت چشم اجل زودتر امشب
خواهم نکنی از من دلخسته فراموش
کس راز شهیدان تو نشنید که بودند
از حیرت نظاره دیدار تو خاموش
دلسوزی میلی نکند کس دم مردن
جز داغ غمش کز غم او گشته سیه پوش

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
از شکر خنده آن گل به من افتاد آتش
غنچه بشکفت و به مرغ چمن افتاد آتش
نیست پر خون کفن کشته عشقت که به دل
آه او شعله زد و در کفن افتاد آتش
مانده عریان تنم ای شمع که از سینه چاک
شعله زد آهم و در پیرهن افتاد آتش
خوی هر چند به نادیدن رویت کردم
روی بنمودی و در جان من افتاد آتش
شمع بزم دگرانی تو و میلی از رشک
گشت پروانه و در انجمن افتاد آتش

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
مردم و جان به غم یار نهانی مشتاق
دل ز جان بیش به آن همدم جانی مشتاق
ای اجل منت ناآمدن خویش منه
که کسی نیست درین عالم فانی مشتاق
قاصدا بی خبر از دیدن او گشتی و من
به امیدی که پیامی برسانی مشتاق
دم خونریز شهیدان مژده بر هم نزنند
بس که هستند به آن نخل جوانی مشتاق
دیده صد لطف نمایان ز تو غیر از نزدیک
میلی از دور به یک لطف نهانی مشتاق

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
آتش به دل افروختن من شده نزدیک
وز پهلوی دل سوختن من شده نزدیک
در دل پی افروختن آتش حسرت
خار ستم اندوختن من شده نزدیک
جمعند به نزدیک تو اغیار و زغیرت
با دوری ات آموختن من شده نزدیک
از گرمی شوقت که دمادم شود افزون
چون شعله برافروختن من شده نزدیک
چاک دل میلی که زتیغ ستم اوست
با تیر دعا دوختن من شده نزدیک

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ز نومیدی وعده افسرده بودم
گر امشب نمی آمدی مرده بودم
به مردم اگر شکوه ای کردم از تو
میاور به رویم که آزرده بودم
چو تنها رسیدی خجل گشتم از تو
که همراه غیرت گمان برده بودم
ازان سرگران از رقیبان گذشتم
که در بزم او ساغری خورده بودم
من آن گلبن حسرتم همچو میلی
که در گلشن وصلپژمرده بودم

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
ز ضعف دست به دیوار داده آمده ام
به هر دوگام زمانی ستاده آمده ام
ز بس که پیش تو خوارم ز پندگو بر خویش
در هزار ملامت گشاده آمده ام
به خاطر از تو مرا هر چه هست می گویم
که دل به هر چه تو گویی نهاده آمده ام
رمیده از تو دل ناامید و من از شوق
فریب او به وفای تو داده آمده ام
خدای را به درآ تا ببینمت کامروز
هزار بار بدین در زیاده آمده ام
بر تو گرچه فرستادم خبر که بیا
ز شوق در پی قاصد فتاده آمده ام
بد است حلیه گری خوشدلم به این میلی
که ناامید نیم بس که ساده آمده ام

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
حرفی به تو از بیم سخنساز نگویم
صد بار برآرم نفس و باز نگویم
هرگز نسرسانم سخنی از تو به انجام
کز شوق دگر بار زآغاز نگویم
اغیار چنان محرم رازند که از بیم
یک حرف به آن پرده برانداز نگویم
از غایت غیرت من دیوانه به خود هم
حرفی که ازو می شنوم باز نگویم
هرچند که دارم گله از غیر چو میلی
بهتر که به آن غمزه غماز نگویم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
به خون چهره می شویم و می روم
دعای تو می گویم و می روم
دل من به دنبال و رو درقفا
ره هجر می پویم و می روم
وداع تو ناکرده هر سو ترا
به صد دیده می جویم و می روم
گرفتم مگر ماتم خویشتن
که چون ابر می مویم و می روم
چو گل چند روزی به صد خون دل
درین باغ می رویم و می روم
ز کوی تو چون میلی از رشک غیر
به خود مرگ می گویم و می روم

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
ز من در شکوه آن شوخ بلا بوده ست دانستم
رقیبان را سر جنگ از کجا بوده ست دانستم
به مجلس صحبت او با رقیبان گرم بود امشب
به ایشان پیش ازین هم آشنا بوده ست دانستم
در آغاز محبت چند روزی کز وی آسودم
فریبش مانع جور و جفا بوده ست دانستم
رقیبان در تماشا بوده اند از دور و من غافل
تغافلهای امروز از کجا بوده ست دانستم
نشد تغییر در اطوار آن غیر آشنا پیدا
قبول التماسم از حیا بوده ست دانستم
رقیبان حیله گر او ساده دل من تهمت آلوده
زمن بیگانه تا غایت چرا بوده ست دانستم
به مجلس بازآمد یار بعد از رفتن میلی
ازآن رفتن چه او را مدعا بوده ست دانستم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به وقت صلح چو در شکوه پیش یار شدم
گنه ز جانب من بود شرمسار شدم
کنون ازو به کدام آبرو وفا طلبم
که ساختم به جفا آنقدر که خوار شدم
هلاک آن نگه آشنا شوم که ازان
به همزبانی پنهان امیدوار شدم
ز دور برتنم ای جان رفته حسرت خور
که بسته خم فتراک آن سوار شدم
خبر دهید به آزادگان که چون میلی
شکار غمزه آن آدمی شکار شدم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
قربان نگه کردن پنهان تو گردم
گرد سر دستار پریشان تو گردم
در خواب من آیی و بماند مژه ام باز
از بس که در آن واقعه حیران تو گردم
گشتم ز خیال تو به حالی که نخواهم
گرد دل نابوده پشیمان تو گردم
تا منفعل از من نشوی چشم ببندم
آگه چو ز بگذشتن پنهان تو گردم
فریاد ازان حسن که میلی چو نظر کرد
فریاد برآورد که قربان توگردم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
رفتم کز التفات تو کامی نداشتم
در نامه وصال تو نامی نداشتم
صد بار بازگشتم ازان کوی و هیچ بار
خرسندی جواب سلامی نداشتم
ناکامی ام چرا ز تو نومید کرده است
چون من امیدواری کامی نداشتم
ظاهر نکرده ام به تو وارستگی هنوز
چون بر خود اعتماد تمامی نداشتم
نومیدی از تغافل قاصد مرا فزود
با آنکه انتظار پیامی نداشتم
چون میلی رمیده دل از صیدگاه وصل
هرگز به دست آهوی رامی نداشتم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گرم آمدم سوی تو و افسرده می روم
یعنی که زنده آمدم و مرده می روم
از باغ عشق من که گیاه محبتم
در خشکسال تفرقه پژمرده می روم
بیرحمی ات اجازت یک مردمی نداد
هر چند یافتی که دل آزرده می روم
خوشدل به بزم او بنشین مدعی که من
هر جا غمی ست همره خود برده می روم
روز شمار دست من و دامنت که من
خود را ز اهل بزم تو نشمرده می روم
بادا بقای او که چو میلی من از جهان
زهر فنا زجام اجل خورده می روم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ز من غافل چو گردد از غرور حسن بد خویم
به تقریبی کنم هر دم سخن تا بنگرد سویم
ز کوی دوست رفتم از جفای دشمنان یا رب
چه او را بگذرد در دل نبیند چون در آن کویم
حجابش تا نگردد مانع دشنام هر ساعت
به بزم او حکایتهای گستاخانه می گویم
اگر بختم کند یاری که تنها بینمت جایی
حجاب حسن نگذارد ترا تا بنگری سویم
همین بس حاصل دیوانگی میلی که هر ساعت
به سویم سنگ در کف می دود طفل جفا جویم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بس که هر لحظه فریبی به زبان دگرم
هر چه گویی فکند دل به گمان دگرم
وه که هر چند مرا برد غم از حال به حال
کرد سودای تو رسوا به نشان دگرم
هوس آمدنش برده قرار از من زار
هر زمان وعده نماید به زمان دگرم
پا نهد هجر چنان بر سر خاکم که مگر
هر زمان دسترسی هست به جان دگرم
از جهان با کفن غرقه به خون خواهم رفت
تا کند عشق تو رسوای جهان دگرم
بهر خرسندی میلی و نرنجیدن غیر
سخنی گفت نگاهش به زبان دگرم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
شب به مستی گله چندان ز عتابش کردم
که بر افروخته از جام حجابش کردم
منفعل گشتم ازو گرچه نمی گفت جواب
بس که از پرسش بسیار غذابش کردم
از دلم رفت برون رشک سوال دگران
هر گه اندیشه ز تلخی جوابش کردم
دوش همخانه شد از ناله زارم بیدار
گرچه صد بار ز افسانه به خوابش کردم
خانه صبر چنان سست بنا شد میلی
که به یک دم ز نم گریه خرابش کردم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -