cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
باز کی بینم رخ آن ماه مهر افروز را
گل رخ سیمین بر دل دزد عاشق سوز را
دولت پیروز اگر بنشاندش بار دگر
در بر من شکر گویم دولت پیروز را
گر رسیدم از لبش روزی به کام دل رواست
زانکه شبها از خدا می خواستم این روز را
همچو فرهاد از غمش روزی به صحراها روم
تا ببینند این جوانان عشق پیرآموز را
روز وصل از غمزه او جان سر گردان من
چون تحمل کرد چندان ناوک دلدوز را
با وصال او دلم را نیست پروای بهشت
در چنان عیدی کسی یاد آورد نوروز را
دوش می آمد سوار از دور و من نزدیک بود
کز سرشادی ببوسم پای اسب بوز را
مدعی را دل ببرد از چشم مست شیرگیر
هر که باشد شیرگیر آسان بگیرد یوز را
اوحدی گر قبله اقبال خواهی سجده کن
آفتاب روی آن شمع جهان افروز را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
مطرب چو بر سماع تو کردیم گوش را
راهی بزن که ره بزند عقل و هوش را
ابریشمی بساز و ازین حلقه پنبه کن
نقل حضور صوفی پشمینه پوش را
جامی بیار ساقی از آن بادهای خام
وز عکس او بسوز من نیم جوش را
بر لوح دل نقوش پریشان کشیده ایم
جامی بده که محو کنیم این نقوش را
ما را به می بشوی چنان کز صفای ما
غیرت بود مشایخ طاعت فروش را
بر ما ملامت دگران از کدورتست
صافی ملامتی نکند در نوش را
با مدعی بگوی که ما را مگوی وعظ
کاگنده ایم سمع نصیحت نیوش را
ای باد صبح نیک خراشیده خاطریم
لطفی بکن به دوست رسان این خروش را
گرمی کند به خلوت ما آن پری گذر
بگذار تا گذار نباشد سروش را
شد نوش ما چو زهر ز هجران او ولی
زهر آن چنان خوریم به یادش که نوش را
ای اوحدی بگوی سخن تا بداندت
دشمن که بی بصر نشناسد خموش را

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
پیش آر ساقی آن می چون زنگ را
تا ما براندازیم نام و ننگ را
امشب زرنگ می برافروز آتشی
تا رنگ پوش ما بسوزد رنگ را
بی روی او چون عود می سوزد تنم
مطرب تو نیز آخر بساز آن چنگ را
با فقیه از عقل می گوید سخن
عقلی نبودست این فقیه دنگ را
بی او نباشد دور اگر گریان شوم
دوری بگریاند کلوخ و سنگ را
ای همرهان پیش دهان تنگ او
یاد آورید این عاشق دلتنگ را
وی ساربان طاقت نداری پای ما
سرباز کش یک لحظه پیش آهنگ را
ناچار باشد هر فراقی را اثر
وانگه فراق یار شوخ شنگ را
ای آنکه کردی رخ به جنگ اوحدی
او صلح می جوید رها کن جنگ را

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U -
اگر یک سو کنی زان رخ سر زلف چو سنبل را
ز روی لاله رنگ خود خجالت ها دهی گل را
مرا پیش لب لعل تو سربازیست در خاطر
اگر چه پیش روی تو سربازیست کاکل را
رخ و زلف تو بس باشد ز بهر حجت و برهان
اگر دعوی کند وقتی کسی دور تسلسل را
تجمل روی خوبان را بیاراید ولیکن تو
رخی داری که از خوبی بیاراید تجمل را
نباید گوش مالیدن مرا در عشق و نالیدن
اگر گل زین صفت باشد غرامت نیست بلبل را
قرنفل در دهان داری که هنگام سخن گفتن
به صحرا می برد ز آن لب صبابوی قرنفل را
برآید ناله دل دل ز هر سو چون برانگیزی
به روز کشتن و غارت غبار نعل دلدل را
نمی گفتی به فضل خود ببخشایم بسی بر تو
کنون وقت آمد انعام و احسان و تفضل را
ز عشقش توبه بشکستم بگیر ای اوحدی دستم
و گر باور نمی داری بیار آن ساغر مل را
جمالش کرد حیرانم چه ماهست آن نمی دانم
که چشم از کشف ماهیت نمی بندد تامل را
بهل تا می کند خواری که با او هم کند یاری
چو جانم میل او دارد نهادم دل تحمل را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای زیر زلف عنبرین پوشیده مشکین خال را
فرخنده باشد دم بدم روی تو دیدن فال را
باری گر از درد تو من زاری کنم عذرم بنه
چون بار مستولی شود مسکین کند حمال را
روزی همی باید مرا مانند ماهی تا درآن
پیش تو تقریری دهم شرح شب چون سال را
شاگرد عشقم گر سخن گویم درین معنی سزد
چون عشق استادی کند در گفتن آرد لال را
در بازجست سر ما چندین مکوش ای مدعی
گر حالتی داری چون من تا با تو گویم حال را
گر صرف مالی می کنی در پای او منت منه
جایی که باشد جان فدا قدری ندارد مال را
دل چو ببندم در رخش سر چون کشم کان بی وفا
دام دل من ساختست آن زلف همچون دال را
نشگفت اگر بال دلم بشکست ازین سودا که من
مرغی نمی دانم که او این جا نریزد بال را
با او چو گفتم درد دل گفت اوحدی این شیوه تو
بسیار می دانی ولی حدیست قیل و قال را

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
گر وصل آن نگار میسر شود مرا
از عمر باک نیست که در سر شود مرا
تسخیر روی او به دعا می کند دلم
تا آفتاب و ماه مسخر شود مرا
روزی که کاسه سرم از خاک پر کنند
از بوی او دماغ معطر شود مرا
آن نور هر دودیده اگر می دهد رضا
بگذار تا دودیده به خون تر شود مرا
هر ساعتم چنان کند از غصه پایمال
کز دست او فعان به فلک بر شود مرا
مشکل شکفته گرددم از وصل او گلی
لیکن چه خارها که به دل در شود مرا
این درد سینه سوز که در جان اوحدیست
از تن شگفت نیست که لاغر شود مرا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
به خرابات گرو شد سر و دستار مرا
طلبم کن ز خرابات و به دست آر مرا
بفغانند مغان از من و از زاری من
شاید از پیر مغان هم ندهد بار مرا
ساخت اندر دل ما یار خراباتی جای
ز خرابات به جایی مبر ای یار مرا
اندر آمد شب و تا صومعه زین جا که منم
راه دورست درین میکده بگذار مرا
مستم از عشق و خراب از می و بیهوش از دوست
دستگیری کن و امروز نگه دار مرا
رندیی کان سبب کم زنی من باشد
به ز زهدی که شود موجب پندار مرا
جای من دور کن از حلقه این مدعیان
که بدیشان نتوان دوخت به مسمار مرا
برتن از عشق چو پر فایده بندی دارم
پند بی فایده در دل نکند کار مرا
گر از این کار زیانم برسد باکی نیست
اوحدی سود ندارد مکن انکار مرا

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چون نیست یار در غم او هیچ کس مرا
ای دل تو دست گیر و به فریاد رس مرا
سیر آمدم ز عیش که بی دوست میکنم
بی او چه باشد ازین عیش بس مرا
از روزگار غایت مطلوب من کسیست
و آنگه کسی که نیست جزو هیچ کس مرا
ای ساربان شبی که کنی عزم کوی او
آگاه کن یکی به صدای جرس مرا
یک بوسه دارم از لب شیرین او هوس
وز دل برون نمی رود این هوس مرا
از عمر خود من آن نفسی شادمان شوم
کز تن به یاد دوست برآید نفس مرا
باریک آن چنان شدم از غم که گر شبی
بیرون روم به شمع نبیند عسس مرا
هر ساعتم به موج بلایی در افکند
سیلاب ازین دو دیده همچون ارس مرا
یاری که اصل کار منست ار به من رسد
با اوحدی چه کار بود زین سپس مرا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
حاشا که جز هوای تو باشد هوس مرا
یا پیش دل گذار کند جز تو کس مرا
در سینه بشکنم نفس خویش را به غم
گر بی غمت ز سینه بر آید نفس مرا
فریاد من ز درد دل و درد دل ز تست
دردم ببین وهم تو به فریاد رس مرا
گیرم نمی دهی به چومن طوطیی شکر
از پیش قند خویش مران چون مگس مرا
زین سان که هست میل دل من به جانبت
لیلی تو میل جانب من کن که بس مرا
گفتم که باز پس روم از پیش این بلا
بگرفت سیل عشق تو از پیش و پس مرا
ای اوحدی هوای رخ او مکن دلیر
بنگر که چون گداخته کرد این هوس مرا

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دود از دلم برآمد دادی بده دلم را
در بر رخم چه بندی بگشای مشکلم را
پایم به گل فروشد تا چند سر کشیدن
دستی بزن برآور این پای در گلم را
دستم چو شد حمایل در گردن خیالت
پنهان کن از رقیبان دست حمایلم را
بردند پیش قاضی از قتل من حکایت
او نیز داد رخصت چون دید قاتلم را
جز مهر خود نبینی در استخوان و مغزم
گر زانکه بر گشایی یک یک مفاصلم را
وقتی که مرده باشم گر مهر مینمایی
بر آستان خود نه تابوت و محملم را
تا نقش مهر خویشم بر لوح دل نوشتی
یکسر به باد دادی تحصیل و حاصلم را
عیبم کنند یاران در عشقت ای پریرخ
دیوانه ساز بر خود یاران عاقلم را
از غل و بند مجنون دیگر سخن نگفتی
گر اوحدی بدیدی قید و سلاسلم را

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
به خرابات برید از در این خانه مرا
که دگر یاد شراب آمد و پیمانه مرا
دل دیوانه به زنجیر نبستن عجبست
که به زنجیر ببندد دل دیوانه مرا
می بیارید و تنم را بنشانید چو شمع
پیش آن شمع و بسوزید چو ویرانه مرا
همچو گنجیست درین عالم ویران رخ او
یاد آن گنج دوانید به ویرانه مرا
بر میان از سر زلفش کمری می بستم
گر بدو دست رسیدی چو سرشانه مرا
هر که خواهد که به دامم کشد آسان آسان
گو مپندار به جز خال لبش دانه مرا
سرم از شوق و دل از عشق چنین شیفته شد
تا که شد اوحدی شیفته هم خانه مرا

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
غم عشقت ای پسر بسوزد همی مرا
ترا گر خبر شدی نبدی غمی مرا
دمم می دهی که من بیابم دمی دگر
گره بر دمم زدی رها کن دمی مرا
به نام تو زیستم همه عمر و خود ز تو
نه بر دست نامه ای نه بر لب نمی مرا
مکن بیش ازین ستم به نیکی گرای هم
چو زخمم به دل رسید بنه مرهمی مرا
مرا در فراق خود به پرسش عزیز کن
که هرگز نیوفتاد چنین ماتمی مرا
نخواهم به عالمی غمت را فروختن
کز آنجا میسرست چنین عالمی مرا
غم روز هجر تو بگویم یکان یکان
اگر در کف او فتد شبی محرمی مرا
کم و بیش اوحدی چو اندر سر توشد
تو نیز پرسشی بکن به بیش و کمی مرا

وزن: فَعولُنْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ مَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - U - | U - - | U - U -
آخر ای ماه پری پیکر که چون جانی مرا
در فراق خویشتن چندین چه رنجانی مرا
همچو الحمدم فکندی در زبان خاص و عام
لیک خود روزی بحمدالله نمی خوانی مرا
ای که در خوبی به مه مانی چه کم گردد زتو
گر بری نزدیک خود روزی به مهمانی مرا
دست خویش از بهر کشتن بر کسی دیگر منه
می کشم در پای خود چندان که بتوانی مرا
با رقیبانت نکردم آنچه با من میکنند
این زمان سودی نمی دارد پشیمانی مرا
زین جهان چیزی نخواهم خواستن جز وصل تو
گر فلک یک روز بنشاند به سلطانی مرا
کس خریدارم نمیگردد که دارم داغ تو
زان همی آیم برت چندانکه می رانی مرا
بر سر کوی تو دشواری کشیدم سالها
دور ازین در چون توان کردن به آسانی مرا
در درون پرده ای با دشمنان من به کام
وز برون مشغول می داری به دربانی مرا
گفته ای در کار عشقم اوحدی دانا نبود
چون توانم گفت نه آنم که می دانی مرا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
زخمی که بر دل آید  مرهم نباشد او را
خامی که دل ندارد این غم نباشد او را
گفتی که دل بدو ده من جان همی فرستم
زیرا که با چنان رخ دل کم نباشد او را
عیسی مریم از تو گر بازگردد این دم
این مرده زنده کردن در دم نباشد او را
گویند ازو طلب دار آیین مهربانی
نه نه طلب ندارم دانم نباشد او را
از پیش هیچ خوبی هرگز وفا نجستم
زیرا وفا و خوبی با هم نباشد او را
از چشم من خجل شد ابر بهار صد پی
او گر چه بربگرید این نم نباشد او را
این گریه کاوحدی کرد از درد دوری او
گر بعد ازین بمیرد ماتم نباشد او را

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
آن سیه چهره که خلقی نگرانند او را
خوبرویان جهان بنده به جانند او را
دلبرانی که به خوبی بنشانند امروز
جای آنست که بر دیده نشانند او را
دامنش پاک ز عارست و دلش پاک ز عیب
پاکبازان جهان بنده از آنند او را
گر در افتد به کفم دامن وصلش روزی
از کف من به جهانی نجهانند او را
نیست بی مصلحتی از بر او دوری من
برمیدم ز برش تا نرمانند او را
قیمت قامت او را من بیدل دانم
ورنه این یک دوسه افسرده چه دانند او را
ای که گشت اوحدی از بهر تو بدنام جهان
بنده تست نام که خوانند او را

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نمیرد هر که در گیتی تو باشی یادگار او را
چراغی کش تو باشی نور با مردن چه کار او را
اگر نه دامن از گوهر بریزد چون فلک شاید
که هر صبحی تو برخیزی چو خورشید از کنار او را
دلم لعل لبت بر دست اگر پوشیده می داری
من اینک فاش می گویم به نزدیک من آر او را
مجو آزار آن بیدل که از سودای وصل تو
دلش پیوسته در بندست و جان در زیر بار او را
سر زلفت پریشانی بسی کرد از به چنک آید
بده تا بی و بر بند و به دست من سپار او را
بحال اوحدی هرگز نکری التفات اکنون
چو می گویی غلام ماست یاری نیک دار او را
نگاهی کن درو یک بار و او را بنده خود خوان
گذاری کن برو یک روز و خاک خود شمار او را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چون کژ کنی به شیوه به سر بر کلاه را
زلف و رخ تو طیره کند مشک و ماه را
یزدان هزار عذر بخواهد ز روی تو
فردا که هیچ عذر نباشد گناه را
نشگفت پای ما که بر آید به سنگ غم
زیرت که احتیاط نکردیم راه را
دارم گواه آنکه تو کشتی مرا ولیک
ترسم که نرگست بفریبد گواه را
روزی چنان بگریم ازین غم که اشک من
ز آن خاک آستان بدماند گیاه را
گر بشنود جفا که تو در شهر می کنی
خسرو بی اغیان نفرستد سپاه را
شد سالها که بنده تست اوحدی دریغ
کز حال بندگان خبری نیست شاه را

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
با که گویم سرگذشت این دل سرگشته را
راز سر گردان عاشق پیشه غم کشته را
آب چشم من ز سر بگذشت و می گویی بپوش
چون توان پوشیدن این آب ز سر بگذشته را
جان شیرین منست آن لب بهل تا می کشد
در غم روی خود این فرهاد مجنون گشته را
آنکه روزی گر چمان اندر چمن رفتی برش
باغبان از سرزنش می کشت سرو کشته را
خال او حال مرا برهم زد و خونم بریخت
با که گویم حال این خال به خون آغشته را
آسمان برنامه عمرم نبشتست این قضا
در نمی شاید نوشتن نامه بنوشته را
خاک کوی او بهشتم بود هشتم لاجرم
این زمان در خاک می جویم بهشت هشته را
کمتر از شمعی نشاید بود و گر سر می رود
هم به پایان برد می باید سر این رشته را
اوحدی خواهی که چون عیسی به خورشیدی رسی
آتشی درزن بسوز این دلق مریم رشته را

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دلم در دام عشق افتاد هیلا
فتاده هر چه بادا باد هیلا
چو دل را در غمش فریادرس نیست
مرا از دست دل فریاد هیلا
بر آب چشم من کشتی برانید
که توفان در جهان افتاد هیلا
بده ساقی چو کشتی ساغر می
به یاد دجله بغداد هیلا
منم وامق تویی عذرا وفا کن
تویی شیرین منم فرهاد هیلا
ز اشک و سوز و آه من حذر کن
که بارانست و برق و باد هیلا
چو داد بیدلان دادی نگارا
مکن بر جان من بیداد هیلا
گر از جور تو روزی پیش سلطان
چو مظلومان بخاهم داد هیلا
مگو از تلخ و شور ای مطرب امروز
که خسرو دل به شیرین داد هیلا
ز قول اوحدی بر بیدلان خوان
غزلهایی که داری یاد هیلا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
دراز شد سفر یار دور گشته ما
فغان ازین دلی بی او نفور گشته ما
به آن رسید که توفان بر آیدم بدو چشم
ز سوز سینه همچون تنور کشته ما
بخواند راوی مستان به صوت داودی
ز شوق او سخن چون زبور گشته ما
چه بودی آنکه چو حوری در آمدی هر دم
به خانه چو سرای سرور گشته ما
چه بودی ار خبر او همی رسانیدند
به گوش خاطر از خود نفور گشته ما
ز حافظان وفا نیست مشفقی که کند
ملامت دل از کار دور گشته ما
حدیث ما تو بگوی اوحدی که مشغولست
به یاد دوست دل با حضور گشته ما

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نه هفته ایست نه ماهی که رفته ای زبر ما
نهفته نیست کزین غم چه دیده چشم تر ما
زمان ما به سر آورد درد عشق تو جانا
هنوز تا غم هجران چه آورد به سر ما
بدان کمر نرسد دست من ولی برساند
محبت تو سرشک دو دیده بر کمر ما
لبت که از همه گیتی پسند ماست نگه کن
که راحت همه گشت و جراحت جگر ما
ز ظلمت شب هجران به زحمتیم چه بودی
کز آسمان وصالی بتافتی قمر ما
ز روی خوب شکیبم نبود و صورت خوبان
تو از تامل ایشان بدوختی نظر ما
نموده ای که چو غایب شوند مهر نماند
بیا که مهر تو غایب نمی شود زبر ما
ستم ببین تو که دیگر ز گفت و گوی رقیبان
بر آستان تو ممکن نمی شود گذر ما
عجب که یاد نکردی ز اوحدی و نگفتی
که چیست حال دل این غریب پی سپرما

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
ای چراغ چشم توفان بار ما
بیش ازین غافل مباش از کار ما
هر زمانی در به روی ما مبند
گر چه کوته دیده ای دیوار ما
شکر آن که خواب می گیرد به شب
رحمتی بر دیده بیدار ما
ای که با هر کس چو گل بشکفته ای
بیش ازین نتوان نهادن خار ما
کاشکی آن رخ نبودی در نقاب
تا نکردی مدعی انکار ما
با چنان ساعد که بر بازوی اوست
کس نپیچد پنجه عیار ما
خلق عالم گر شوند اغیار و خصم
نیست غم گر یار باشد یار ما
اوحدی می بوس خاک آستان
کاندر آن حضرت نباشد بار ما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای غم عشق تو یار غار ما
جز غمت خود کس نزیبد یار ما
کار ما با غم حوالت کرده ای
نی به این ها برنیاید کارما
در ازل جان دل به مهرت داد و این
تا ابد مهریست بر رخسار ما
ما همان اقرار اول می کنیم
گر دو گیتی می کنند انکار ما
ساقی از رندان حریفی را بخوان
تا به می بفروشد این دستار ما
می بیار و خرقه ما را بکن
تا ببیند مدعی زنار ما
علم نیک و بد چو جای دیگرست
این تفاوت چیست در پندار ما
زاهدان فردا چه گویندار خدای
سهل گیرد کار برخمار ما
تا رضای او نباشد اوحدی
توبه بی کارست و استغفار ما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
تو مشغولی به حسن خود چه غم داری ز کار ما
که هجرانت چه می سازد همی با روزگار ما
چه ساغرها تهی کردیم بر یادت که یک ذره
نه ساکن گشت سوز دل نه کمتر شد خمار ما
به هر جایی که مسکینی بیفتد دست گیرندش
ولی این مردمی ها خود نباشد در دیار ما
ز رویت پرده دوری زمانی گر برافتادی
همانا بشکفانیدی گل وصلی ز خار ما
تو همچون خرمن حسنی و ما چون خوشه چینانت
از آن خرمن چه کم گشتی که پر بودی کنار ما
ز دلبندان آن عالم دل ما هم ترا جوید
که از خوبان این گیتی تو بودی اختیار ما
نمی باید دل ما را بهار و باغ و گل بی تو
رخ و زلف و جبینت بس گل و باغ و بهار ما
ز مثل ما تهی دستان چه کار آید پسند تو
تو سلطانی ز لطف خود نظر می کن به کار ما
چه دلداری که از هجران دل ما را بیازردی
چه دمسازی که از دوری بر آوردی دمار ما
به قول دشمنان از ما خطا کردی که برگشتی
کزان روی این ستمکاری نبود اندر شمار ما
ز هجرت گر چه ما را پر شکایتهاست در خاطر
هنوزت شکرها گوییم اگر کردی شکار ما
بگو تا اوحدی زین پس نگرید در فراق تو
که گر دریا فرو بارد نیفشاند غبار ما

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چو آشفته دیدی که شد کار ما
نگشتی دگر گرد بازار ما
میازار ما را که کار خطاست
دلیری نمودن به آزار ما
به فریاد ما گر چنین می رسی
به گردون رسد ناله زار ما
دل ما ننالیدی از چشم تو
اگر جور کردی به مقدار ما
بجز ما نخواهد خریدن کسی
متاعی که بستی تو در بار ما
چه خسبی که شبهای تاریک خواب
نیامد درین چشم بیدار ما
مریز اوحدی را نمک بر جگر
که شوریده او می کند کار ما

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
از ما به فتنه سرمکش ای ناگزیر ما
که آمیزشیست مهر ترا با ضمیر ما
ما قصه ای که بود نمودیم و عرضه داشت
تا خود جواب آن چه رساند بشیر ما
نی نی  به پیک و نامه چه حاجت که حال دل
دانم که نانوشته بخواند مشیر ما
ای باد صبح دم خبر ما بپرس نیک
کین نامها نه نیک نویسد دبیر ما
ای صوفی ار تو منکر عشقی به زهد کوش
ما را ز عشق توبه نفرمود پیر ما
بس قرنها سپهر بگردد بدین روش
تا بر زمین عشق نیابد نظیر ما
پستان خود به مهر بیالود و دوستی
روز نخست دایه که می داد شیر ما
در آب و گل ز آدم خاکی نشان نبود
کغشته شد به آب محبت خمیر ما
دلبر ز آه و ناله من هیچ غم نداشت
دانست کان شکار نیفتد به تیر ما
زان دل شکسته ایم که بر دوست بسته ایم
کز ما دل شکسته طلب کرد میر ما
سهلست دستگیری افتاد گان ولی
وقتی بود که دوست شود دستگیر ما
با خار ساختیم که گل دیر بردمد
شاخ بلند دوست به دست قصیر ما
از جان برآمدست نباشد شگفت اگر
در دل نشیند این سخن دلپذیر ما
ای اوحدی اگر ید بیضا بر آوری
مشنو کزان تنور برآید فطیر ما

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای پرتو روح القدس تابان ز رخسار شما
نور مسیحا در خم زلف چو زنار شما
هم لفظتان انجیل خوان هم لهجتان داوودسان
سر حواریون نهان در بحر گفتار شما
شماس از آن رخ جفت غم مطران پریشان دم به دم
قسیس دانا نیز هم بیچاره در کار شما
اعجاز عیسی در دو لب پنهان صلیب اندر سلب
قندیل رهبان نیم شب تابان ز رخسار شما
از لعلتان کوثر نمی وز لفظتان گردون خمی
میلاد شادی ها همی از روز دیدار شما
زان زلف های جان گسل تسبیح یوحنا خجل
صد جاثلیق زنده دل چون من خریدار شما
گردی ز عشق انگیخته بر گبر و ترسا بیخته
خون مسلمان ریخته در پای دیوار شما
ای عیدتان بر خام خم گوساله زرینه سم
فسح نصاری گشته گم در عید بسیار شما
دیرش زمین بوسد به حد رهبان از او جوید مدد
چون اوحدی یوم الاحد آید به زنهار شما

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
مرادم ار چه نخواهد روا شدن ز شما
به فال نیک ندارم جدا شدن ز شما
مگر اجل برهاند مرا ز عشق ارنه
به زندگی نتوانم رها شدن ز شما
اگر ز خوی شما داشتی خبر دل من
عجب نداشتمی بی وفا شدن ز شما
ازین صفت که به بیگانگی همی کوشید
کرا بود طمع آشنا شدن ز شما
دلم بدین صفت ار پایمال غصه شود
گریختن زمن و در قفا شدن ز شما
غم شما گر ازین سان کشد گریبانم
چه پیرهن که بخواهد قبا شدن ز شما
به اوحدی طمع پارسا شدن مکنید
که بعد ازین نتوان پارسا شدن ز شما

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
پرده بر انداخت ز رخ یار نهان گشته ما
نوبت اقبال برد بخت جوان گشته ما
تن همه جان گشت چو او باز به دل کرد نظر
باخته شد در نظری آن تن جان گشته ما
گرچه گران بار شدیم از غم آن ماه ولی
هم سبک انداخته شد بار گران گشته ما
دیده گریان به دلم فاش همی گفت خود این
کاتش غم زود کشد اشک روان گشته ما
پیر خرد گرد جهان گشت بسی در طلبش
هم به کف آورد غرض پیر جهان گشته ما
نفس بفرمود بسی من ننشستم نفسی
تا همگی سود نشد سود زیان گشته ما
ضامن ما در غم او اوحدی شیفته بود
این نفس از غم برهد مرد ضمان گشته ما

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U U - | - U U -
حلوای نباتست لبت پسته دهانا
در باغ گلی نیست به رخسار تو مانا
زیر لبت ازوسمه نقطهاست چه روشن
گرد رخت از مشک زقمهاست چه خوانا
گفتم نتوانی دل شهری بربودن
نی چون نتوانی که شگرفی و توانا
بس گوشه نشینی که ز هجر تو بنالد
این ناله به گوشت نرسیدست همانا
مردم نه عجب صورت عشقم که بدانند
بی عشق نشستن عجب از مردم دانا
هر لحظه زبان فاش کند سر دل من
پیوسته ز دست تو برنجیم زبانا
دلسوخته عشق تو گردید به صد جان
غافل مشو از اوحدی سوخته جانا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای نرگس تو فتنه و در فتنه خواب ها
زلف تو حلقه حلقه و در حلقه تاب ها
حوران جنت ار به کمالت نگه کنند
در رو کشند جمله ز شرمت نقاب ها
دست قضا چو نسخه خوبان همی نبشت
روی تو اصل بود و دگر انتخاب ها
گر پرتوی ز روی تو در عالم اوفتد
سر بر کند ز هر طرفی آفتاب ها
آخر زکوة این همه خوبی نه واجبست
منعت که می کند که نکردی ثواب ها
فردا مگر گناه نباشد مرا به حشر
کامروز در فراق تو دیدم عذاب ها
من می کنم دعا و تو دشنام می دهی
آری بر تو کم نبود این جواب ها
از اشک دیده بر ورق روی چون زرم
گویی مگر به سیم کشیدند باب ها
امشب چنان گریسته ام کاشک چشم من
همسایه را به خانه در افکند آب ها
بر خوان سینه از دل بریان نهاده ام
در رهگذار خیل خیالت کباب ها
غیری در اشتیاق تو گر نامه ای نوشت
شاید که اوحدی بنویسد کتاب ها

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
رخ خوب خویشتن را به چه پوشی از نظرها
که به حسرت تو رفتن بدو دیده خاک درها
برت آمدیم یک دم ز برای دست بوسی
چو ملول گشتی از ما ببریم درد سرها
تو به ناز خفته هرشب ز منت خبر نباشد
که زخون دیده گریم ز غمت به رهگذرها
عجب آمدم که بعضی ز تو غافلند مردم
مگر از ره بصارت خللیست در بصرها
نتوانم از خجالت که بر تو آورم جان
که شنیدم التفاتی نکنی به مختصرها
ز لبت نبات خیزد چو به خنده برگشایی
بهل این شکر فروشی که بسوختی جگرها
بر آن کمان ابرو دل اوحدی چه سنجد
که به زخم تیر مژگان بشکافتی سپرها

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
باد سهند بین که  برین مرغزارها
چون می کند ز نرگس و لاله نگارها
در باغ رو که دست بهار از سر درخت
بر فرقت از شکوفه بریزد نثارها
ساقی میان ببند که هنگام عشرتست
می در پیالها کن و گل در کنارها
نتوان شکایت ستم روزگار کرد
گر من درین حدیث کنم روزگارها
وقتی من اختیار دلی داشتم به دست
عشق آمد و ز دست ببرد اختیار ها
گر بر دل تو هست غباری ز داغ غم
بنشین که جام می بنشاند غبارها
تا این بهار نامه بود هیچ مجلسی
بی یاد اوحدی نبود در بهارها

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای سفر کرده دلم بی تو بفرسودبیا
غمت از خاک درت بیشترم سود بیا
سود من جمله ز هجر تو زیان خواهد شد
گر زیانست درین آمدن از سود بیا
مایه راحت و آسایش دل بودی تو
تا برفتی تو دلم هیچ نیاسود بیا
ز اشتیاق تو درافتاد به جانم آتش
وز فراق تو درآمد به سرم دود بیا
ریختم در طلبت هر چه دلم داشت مرو
باختم در هوست هر چه مرا بود بیا
گر ز بهر دل دشمن نکنی چاره من
دشمنم بر دل بیچاره ببخشود بیا
زود برگشتی و دیر آمده بودی به کفم
دیر گشت آمدنت دیر مکن زود بیا
کم شود مهر ز دوری دگران را لیکن
کم نشد مهر من از دوری و افزود بیا
گر بپالودن خون دل من داری میل
اوحدی خون دل از دیده بپالود بیا

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -