به صحرا مگر سایه اش پا فشرد
که در خاک خون در دل لاله مرد
به دریا اگر عکس در آب راند
به بطن صدف در غلتان نماند
شکسته ست از سایه اش آسمان
همین است اگر هست بار گران
چو عکسش به دریا شود خودفروش
صدف را گرانی فروشد به گوش
فتد سایه اش بر فلک گر به فرض
کند آسمان رفعت از خاک قرض
نبودی اگر پای او در میان
نمی داشت معنی سپاه گران
به میدان سعی ی که افشرده پا
گران خورده بر گوش حرف بها
ز بالایش انجم شناسان به زیر
شناسند سیاره را دیر دیر
ز خرق فلک بس که دارد حجاب
به اندازه تن نیاشامد آب
به قحط و غلا نیست طبعش دلیر
نسازد شکم هرگز از دانه سیر
فلک بر سرش کرده اختر نثار
ولی نقش پایش ازان کرده عار
چها چرخ اطلس به هم بافته
که جای گلی بر جلش یافته
رود راه باریک را خوش چنان
که بارند سیل از مژه عاشقان
به نیرنگ بر کرده نقش پلنگ
وگرنه که سیلاب را کرده رنگ
ز دندان او کوه دارد خبر
که از لاله دندان نهد بر جگر
کشد فیل بان گر ز نیلش به سنگ
برآید خم نیل گردون ز رنگ
گر از سایه اش نیست امیدوار
چرا در زمین مانده تخم وقار
مصور کشد صورتش گر به سنگ
ز سنگینی اش بشکند سنگ رنگ
به تمکین فشارد چو بر خاک پای
بلرزد زمین و بجنبد ز جای
نزد بادمش باد صرصر نفس
به پایش بود نه فلک یک جرس
زمین آورد سایه اش را به دست
که بازار تمکین نیابد شکست
نمی داشت گر میخ کوبی چنین
سبک تر نبودی کسی از زمین
نجنبانده بی راه پایش جرس
تامل ز سیلاب کم دیده کس
نگردد برش ناز سبزان سفید
چنین سرگران سبک پا که دید
ز صرصر گرو برده با این شکوه
به سرعت که دیده ست چون باد کوه
برآید چنان کوه را بر فراز
که وقت اجابت به گردون نماز
خرامان چو آید ز بالا به زیر
نمی گردد از دیدنش دیده سیر
زمین را کشندش گر از زیر پای
ز سنگینی تن نجنبد ز جای
ز دندان خرطوم هنگام کین
برآرد دو دست از یکی آستین
چو خرطوم خود را گذارد به آب
عجب نیست دریا شود گر سراب
چو از پشتش آید فرو فیل بان
گذارد قدم بر سر لامکان
به بالای او فیل بان بی گزاف
چو سیمرغ بر قله کوه قاف
ز بس شد گران بار از مغز هوش
فرو برد سر گردنش را به دوش
دو دندانش از طوق زر در نظر
بود شمع کافوری و تاج زر
نیارد فرو سر به چرخ نژند
ز خرطوم دارد دماغی بلند
دو دندان خرطوم آن فیل مست
چو یک آستین در میان دو دست
ز مشرق نگاهش به مغرب زمین
که چشمش بود عینک دوربین
اگر گردد آواز زنگش بلند
دم صور تا حشر افتد به بند
فلک پست در جنب بالای او
زمین تنگ بر نقش یک پای او
گرانمایگی داده آن پایه اش
که سندان شود تابه در سایه اش
ز پهلوی او چرخ را رفته آب
چو دلو تهی مانده در آفتاب
توانا ولی بهر تدبیر و فن
ز خرطوم دارد عصا جزو تن
به دندان فکنده ست در شهر شور
ز هر دست بالا بود دست زور
به یک حمله بر هم زند لشگری
به یک دم مسخر کند کشوری
مسلح چو گردد پی کارزار
بود آسمان را از آهن حصار
چه صف ها که بر هم زند روز کین
به رزمی که وصفش کنم بعد از این
بلا فتنه را باز در می زند
مگر صبح شمشیر سر می زند
ز هر گوشه سر کرد سیلاب زور
ز شورش جهان گشت دریای شور
غبار آنقدر سوی افلاک شد
که قطب فلک مرکز خاک شد
پدر گر ازین قصه یابد خبر
ز مادر زره پوش زاید پسر
چنان تیغ کین را شد آتش بلند
که از جا جهد جوهرش چون سپند
ز نوک سنان آسمان سفته گوش
ز نعل ستوران زمین جبه پوش
ز شمشیر مردان آهن شکاف
شده تیغ را تیغ دیگر غلاف
نمی آید از نیزه چون تیر کار
بود یک سر تیر صد نیزه وار
جهان شد چنان پر ز مردان جنگ
که بر عکس شد جا در آیینه تنگ
کمان را چنان گوشه ها شد بلند
که شد بر فلک ناخن تیر بند
تفک نارسیده ز جوش و خروش
که داروی بی هوشی اش داده هوش
چو نخل شکوفه در آن بوم و بر
یلان کرده چادر ز دستار سر
به پیکان تیر استخوان ساخته
عقاب خدنگ آشیان ساخته
به خون غرقه دامن سپرهای کرک
ز شمشیر چون لاله شد ترک ترک
سر ساده بر نیزه بی شمار
جهان پر ز آیینه دسته دار
ز خشم تفک داغ ها بر جگر
بر آن داغ ها پنبه از مغز سر
کشد موج خون غازه بر روی ماه
خورد غوطه در خون ماهی نگاه
شده تیر بر خود بلند آنقدر
که چون غنچه گویی برآورده پر
ز بس ریخت بالای هم دست مرد
زمین چنگ در چنگ ناهید کرد
ز قید بدن ناوک کارگر
دهد طایر روح را بال و پر
دلیری که گیرد کمندافکنش
کند مهره با مار در گردنش
چو خالی شده خاک دشت نبرد
تن کشته شد خاک و گردید گرد
بود مشکل از ضرب گرز گران
جدا کردن مغز از استخوان
سنان چون شمار از سران برگرفت
مکرر غلط کرد و از سر گرفت
چو تیغ افکند دست از پیکری
خورد سیلی اش بر رخ دیگری
دلیران شمشیرزن بیش و کم
بخفتند در سایه تیغ هم
به تیغ دو دم بس که پرداختند
به یک دم همه کار هم ساختند
کند تیغ در سینه ها چاک ازان
که بادی خورد بر دل پردلان
ازان رزمگه جان برنا و پیر
گریزان ولی رخنه سوفار تیر
بشو دست از شیشه نام و ننگ
براید چو پای تهور به سنگ
در و دشت دریای خون شد تمام
زره ماهی دشت را گشت دام
یلان را چنان مرده خون در درون
که از زخم شان خون نیاید برون
به صد رخنه شمشیر خوش می برید
به دندانه سین الف می کشید
چه غم روز میدان ز سرگشتگی
مباد از دم تیغ برگشتگی
ز بازندگان هوا و هوس
به سربازی نیزه کم بود کس
رباید سر از تن ز بالاروی
مبادا که از نیزه غافل شوی
ز ناوک علم ها ز پا تا به سر
چو پای کبوتر برآورد پر
به گردان گزیدن در آن کارزار
کند سایه تیرها کار مار
ز گرز استخوان سر و پا و دست
شدند از شکست ایمن از بس شکست
شد از آب پیکان در آن بوستان
خم از میوه فتح شاخ کمان
نظرها ز نظاره خنجر شده
ز خون چشم مردم دلاور شده
زده موج خون دم ز طوفان نوح
شده جوهر تیغ سوهان روح
ستیزنده را تیغ کین دستگیر
گریزنده را رخنه سوفار تیر
سر از بس که افتاد بر یکدگر
کدوخانه شد خانه زین ز سر
فتاده حریفان ز خون در شراب
ز پیکان دل خسته دزدیده آب
ز خون لاله گون قبه های سپر
چو در عرصه باغ گل های تر
چو گل سرخ گردیده از خون عذار
زبان ها چو سوسن فتاده ز کار
سنان حلقه درع کردی شمار
چو صاحب دلان حلقه زلف یار
جهان ز آب شمشیر عمان شده
ز خون پنجه ها شاخ مرجان شده
ز شمشیر از خون روان رودها
قفس های آهن کله خودها
گریزد خیال از نبردی چنین
ز آیینه در قلعه آهنین
بر اعدای شه بسته راه گریز
تکاور در آهن چو شمشیر تیز
کمان را بود گرچه زورآوری
نشاید گذشت از سنان سرسری

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -