cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
نگارا گرچه از ما برشکستی
ز جانت بنده ام هر جا که هستی
ربودی دل ز من چون رخ نمودی
شکستی پشت من چون برشکستی
چرا پیوستی ای جان با دل من
چو آخر دست از من می گسستی
ز نوش لب چو مرهم می ندادی
ز نیش لب چرا جانم بخستی
ز بهر کشتنم صد حیله کردی
چو خونم ریختی فارغ نشستی
اگرچه یافتی از کشتنم رنج
ز محنت های من باری برستی
مرا کشتی به طنز آنگاه گویی
عراقی از کف من نیک جستی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
ای به تو زنده جسم و جان مونس جان کیستی
شیفته تو انس و جان انس روان کیستی
مهر ز من گسسته ای با دگری نشسته ای
رنج ز من شکسته ای راحت جان کیستی
چونکه ز من جدا نه ای چیست که آشنا نه ای
یک دم از آن ما نه ای آخر از آن کیستی
نز تو به من رسد اثر نی به رخت کنم نظر
از تو دو کون بی خبر پس تو عیان کیستی
صید دلم به دام تو توسن چرخ رام تو
ای دو جهان غلام تو جان و جهان کیستی
یافتمی به روز و شب از لب لعل تو رطب
هیچ ندانم از دو لب شهد فشان کیستی
بر سر کویت چو سگان هر سحری کنم فغان
هیچ نگویی ای فلان تو ز سگان کیستی

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
پیش ازینم خوشترک می داشتی
تا چه کردم کز کفم بگذاشتی
باز بر خاکم چرا می افگنی
چون ز خاک افتاده را برداشتی
من هنوز از عشق جانی می کنم
تو مرا خود مرده ای انگاشتی
تا نیابم یک دم از محنت خلاص
صد بلا بر جان من بگماشتی
تا شبیخونی کنی بر جان من
صد علم از عاشقی افراشتی
من ندارم طاقت آزار تو
جنگ بگذار آشتی کن آشتی
هان عراقی خون گری کامید تو
آن چنان نامد که می پنداشتی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای ز غم فراق تو جان مرا شکایتی
بر در تو نشسته ام منتظر عنایتی
گرچه بمیرم از غمت هم نکنی به من نظر
ور همه خون کنی دلم هم نکنم شکایتی
ورچه نثار تو کنم جان نرهم ز درد تو
نیست از آنکه تا ابد عشق تو را نهایتی
دل ز فراق گشت خون جان به لب آمد از غمت
زحمتم آید ار کنم از غم تو حکایتی
برد ز من هوای تو جان عزیز ای دریغ
کشت مرا جفای تو بی سبب جنایتی
گرچه برانی از برم باز نگردم از درت
چون ز در عنایتت یافته ام هدایتی
خسته عراقی آن توست دور مکن ز درگهش
تا نرود فغان کنان از تو به هر ولایتی

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
ای عشق کجا به من فتادی
وی درد به من چه رو نهادی
ای هجر به جان رسیدم از تو
بس زحمت و دردسر که دادی
از یار خودم جدا فکندی
آخر تو به من کجا فتادی
هرگز نکنم تو را فراموش
ای آنکه مرا همیشه یادی
خرم به غم تو چون نباشم
چون تو به غمم همیشه شادی
تا چند خوری دلا غم جان
با غم همه وقت در جهادی
بگذر ز سر جهان عراقی
انگار نبودی و نزادی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
چه کرده ام که دلم از فراق خون کردی
چه اوفتاد که درد دلم فزون کردی
چرا ز غم دل پر حسرتم بیازردی
چه شد که جان حزینم ز غصه خون کردی
نخست ار چه به صد زاریم درون خواندی
به آخر از چه به صد خواریم برون کردی
همه حدیث وفا و وصال می گفتی
چو عاشق تو شدم قصه واژگون کردی
ز اشتیاق تو جانم به لب رسید بیا
نظر به حال دلم کن ببین که چون کردی
لوای عشق برافراختی چنان در دل
که در زمان علم صبر سرنگون کردی
کنون که با تو شدم راست چون الف یکتا
ز بار محنت پشتم دو تا چو نون کردی
نگفته بودی بیداد کم کنم روزی
چو کم نکردی باری چرا فزون کردی
هزار بار بگفتی نکو کنم کارت
نکو نکردی و از بد بتر کنون کردی
به دشمنی نکند هیچ کس به جان کسی
که تو به دوستی آن با من زبون کردی
بسوختی دل و جانم گداختی جگرم
به آتش غمت از بسکه آزمون کردی
کجا به درگه وصل تو ره توانم یافت
چو تو مرا به در هجر رهنمون کردی
سیاهروی دو عالم شدم که در خم فقر
گلیم بخت عراقی سیاه گون کردی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
جانا نظری به ما نکردی
با خویشتن آشنا نکردی
یکدم به مراد ما نبودی
یک کار برای ما نکردی
یک وعده خود بسر نبردی
یک حاجت ما روا نکردی
ما را به وصال وعده دادی
و آن وعده خود وفا نکردی
هر لابه که بر در تو کردیم
نشنیدی و گوش وا نکردی
در کوی تو آمدیم و ما را
بر خاک درت تو جا نکردی
پس در دل تو چگونه گنجم
چون بر در خود رها نکردی
درد دل خسته عراقی
دیدی به کرم دوا نکردی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
چه بد کردم چه شد از من چه دیدی
که ناگه دامن از من درکشیدی
چه افتادت که از من برشکستی
چرا یکبارگی از من رمیدی
به هر تردامنی رخ می نمایی
چرا از دیده من ناپدیدی
تو را گفتم که مشنو گفت بد گوی
علی رغم من مسکین شنیدی
مرا گفتی رسم روزیت فریاد
عفا الله نیک فریادم رسیدی
دمی از پرده بیرون آی باری
که کلی پرده صبرم دریدی
هم از لطف تو بگشاید مرا کار
که جمله بستگی ها را کلیدی
نخستم برگزیدی از دو عالم
چو طفلی در برم می پروریدی
لب خود بر لب من می نهادی
حیات تازه در من می دمیدی
خوشا آن دم که با من شاد و خرم
میان انجمن خوش می چمیدی
ز بیم دشمنان با من نهانی
لب زیرین به دندان می گزیدی
چو عنقا تا به چنگ آری مرا باز
ورای هر دو عالم می پریدی
مرا چون صید خود کردی به آخر
شدی با آشیان و آرمیدی
تو با من آن زمان پیوستی ای جان
که بر قدم لباس خود بریدی
از آن دم باز گشتی عاشق من
که در من روی خوب خود بدیدی
من ار چه از تو می آیم پدیدار
تو نیز اندر جهان از من پدیدی
مراد تو منم آری ولیکن
چو وابینی تو خود خود را مریدی
گزیدی هر کسی را بهر کاری
عراقی را برای خود گزیدی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
چه کردم دلبرا از من چه دیدی
که کلی از من مسکین رمیدی
چه افتادت که از من سیر گشتی
چرا یک بارگی از من بریدی
من از عشقت گریبان چاک کردم
تو خوش خوش دامن از من در کشیدی
نگویی تا چه بد کرد بجایت
که روی نیکو از من در کشیدی
بسی گفتم که مشنو گفت دشمن
علی رغم من مسکین شنیدی
اگر کام تو دشمن کامیم بود
به کام خویشتن باری رسیدی
چرا کردی به کام دشمنانم
نگویی تا درین معنی چه دیدی
به تیر غمزه جان و دل چه دوزی
که از رخ پرده صبرم دریدی
نچیده یک گل از بستان شادی
ز غم صد خار در جانم خلیدی
مکن آزاد مفروشم اگر چه
به خوبی صد چو من بنده خریدی
گزیدی هر کسی را بهر کاری
عراقی را ز بهر غم گزیدی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
آمد به درت امیدواری
کو را به جز از تو نیست یاری
محنت زده ای نیازمندی
خجلت زده ای گناهکاری
از گفته خود سیاه رویی
وز کرده خویش شرمساری
از یار جدا فتاده عمری
وز دوست بمانده روزگاری
بوده به درت چنان عزیزی
دور از تو چنین بمانده خواری
خرسند ز خاک درگه تو
بیچاره به بوی یا غباری
شاید ز در تو باز گردد
نومید چنین امیدواری
زیبد که شود به کام دشمن
از دوستی تو دوستداری
بخشای ز لطف بر عراقی
کو ماند کنون و زینهاری

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
ای دل بنشین چو سوکواری
کان رفت که آید از تو کاری
وی دیده ببار اشک خونین
بی کار چه مانده ای تو باری
وی جان بشتاب بر در دوست
چون نیست جز اوت هیچ یاری
گو آمده ام به درگه تو
تا در نگری به دوستداری
گر بپذیرم اینت دولت
ور رد کنی اینت خاکساری
نومید چگونه باز گردد
از درگه تو امیدواری
یاد آر ز من که بودم آخر
در بندگی تو روزگاری
چون از تو جدا فکندم ایام
ناکام شدم به هر دیاری
بی روی تو هر گلی که دیدم
در دیده من خلید خاری
بی بوی خوشت نیایدم خوش
بوی خوش هیچ نوبهاری
بی دوست که را خوش آید آخر
بوی گل و رنگ لاله زاری
و اکنون که ز جمله ناامیدم
بی روی تو نیستم قراری
دریاب که مانده ام به ره در
در گردن من فتاده باری
بشتاب که بر درت گدایی است
مانا که عراقی است آری

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
تا چند عشق بازیم بر روی هر نگاری
چون می شویم عاشق بر چهره تو باری
از گلبن جمالت خاری است حسن خوبان
مسکین کسی کزان گل قانع شود به خاری
خواهی که همچو زلفت عالم به هم بر آید
بنمای عاشقان را از طره تو تاری
آن خوشدلی کجا شد وان دور کو که ما را
دیدار می نمودی هر روز یک دو باری
ما را ز هم جدا کرد ایام ورنه ما را
با دولت وصالت خوش بود روزگاری
در پرده چند باشی برگیر برقع از روی
تا روی تو ببیند یک دم امیدواری
در انتظار وصلت جانم رسید بر لب
از وصل تو چه حاصل ما را جز انتظاری
جام جهان نمایت بنمای تا عراقی
اندر رخت ببیند رخسار هر نگاری

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
نگارا کی بود کامیدواری
بیابد بر در وصل تو باری
چه خوش باشد که بعد از ناامیدی
به کام دل رسد امیدواری
بده کام دلم مگذار جانا
که دشمن کام گردد دوستداری
دلی دارم گرفتار غم تو
ندارد جز غم تو غمگساری
چنان خو کرد با دل غم که گویی
بجز غم خوردن او را نیست کاری
بیا ای یار و دل را یاریی کن
که بیچاره ندارد جز تو یاری
به غم شادم از آن کاندر فراقت
ندارم از تو جز غم یادگاری
چه خوش باشد که جان من برآید
ز محنت وارهم یک باره باری
عراقی را ز غم جان بر لب آمد
چه می خواهد غمت از دل فگاری

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
نگارا از وصال خود مرا تا کی جدا داری
چو شادم می توانی داشت غمگینم چرا داری
چه دلداری که هر لحظه دلم از غم به جان آری
چه غم خواری که هر ساعت تنم را در بلا داری
به کام دشمنم داری و گویی دوست می دارم
چگونه دوستی باشد که جانم در عنا داری
چه دانم تا چه اجر آرم من مسکین بجای تو
که گر گردم هلاک از غم من مسکین روا داری
بکن رحمی که مسکینم ببخشایم که غمگینم
بمیرم گر چنین دانم مرا از خود جدا داری
مرا گویی مشو غمگین که خوش دارم تو را روزی
چو می گردم هلاک از غم تو آنگه خوش مرا داری
عراقی کیست تا لافد ز عشق تو که در هر کو
میان خاک و خون غلتان چو او صد مبتلا داری

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نمی دانم چه بد کردم که نیکم زار می داری
تنم رنجور می خواهی دلم بیمار می داری
ز درد من خبر داری از اینم دیر می پرسی
به زاری کردنم شادی از آنم زار می داری
دلم را خسته می داری ز تیر غم روا باشد
به دست هجر جانم را چرا افگار می داری
چه آزاری ز من خود را به آزاری نمی ارزم
که باشم خود کیم کز من چنین آزار می داری
مرا دشمن چه می داری که نیکت دوست  می دارم
مرا چون یار می دانی چرا اغیار می داری
مرا گویی مشو غمگین که غمخوارت شوم روزی
ندانم آن کنون باری مرا غمخوار می داری
نهی بر جان من منت که خواهم داشت تیمارت
دلم خون شد ز تیمارت نکو تیمار می داری
دریغا آنکه گهگاهی به دردم یاد می کردی
عزیزم داشتی اول به آخر خوار می داری
به دردی قانعم از تو به دشنامی شدم راضی
در این هم یاری ام ندهی چگونه یار می داری
درین هم یاریم ندهی به دشنامی عزیزم کن
به دردی قانعم از تو چگونه یار می داری
به هر رویی که بتوانم من از تو رو نگردانم
اگر بر تخت بنشانی و گر بر دار می داری
به تو هر کس که فخر آرد نداری عار از او دانم
عراقی نیک بدنام است از آن رو عار می داری

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چه خوش باشد دلا کز عشق یار مهربان میری
شراب شوق او در کام و نامش در زبان میری
چو با تو شاد بنشیند ز هر چت هست برخیزی
چو از رخ پرده برگیرد به پیشش شادمان میری
چو عمر جاودان خواهی به روی او بر افشان جان
بقای سرمدی یابی چو پیشش جان فشان میری
به معنی زیستن باشد که نزد دوست جان بازی
حقیقت مردن آن باشد که دور از دوستان میری
در آن لحظه که بنماید جمال خود عجب نبود
که از حسرت سرانگشت تعجب در دهان میری
ببینی عاشقانش راکه چون در خاک و خون خسبند
تو نیز از عاشقی باید که اندر خون چنان میری
اگر تو زندگی خواهی دل از جان و جهان بگسل
نیابی زندگی تا تو ز بهر این و آن میری
مقام تو ورای عرش و از دون همتی خواهی
که چون دونان درین عالم ز بهر یک دو نان میری
به نوعی زندگانی کن که راحت یابی از مردن
ببین چون می زیی امروز فردا آن چنان میری
اگر مشتاق جانانی چو مردی زیستی جاوید
و گر عشقی دگر داری ندانم تا چسان میری
بدو گر زنده ای یابی ز مرگ آسایش کلی
و گر زنده به جانی تو ضرورت جان کنان میری
عراقی گفتنت سهل است ولیکن فعل می باید
و گر تو هم از آنان به مردن هم چنان میری

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
چو برقع از رخ زیبای خود براندازی
بگو نظارگیان را صلای جانبازی
ز روی خوب نقاب آنگهی براندازی
که جان جمله جهان ز انتظار بگدازی
نقاب روی تو جانا منم که چون گویم
رخ از نقاب برافگن مرا براندازی
ز رخ نقاب برانداز گو بسوز جهان
که شمع روشنی آنگه دهد که بگدازی
عجب تر آنکه جهان را ز تو برون انداخت
به صد زبان و تو با وی هنوز دمسازی
ز نقش روی تو با هیچ کس نشان ندهد
زمان زمان ز رخت نقش دیگری آغاز
رخ تو راز همه عالم آشکارا کرد
بلی عجب نبود ز آفتاب غمازی
ز رخ نقاب برانداز و پس تماشا کن
که عاشقان تو چون می کنند جانبازی
به تیر غمزه چرا خسته می کنی دل ها
چو چاره دل بیچارگان نمی سازی
دلم که در سر زلف تو شد طمع دارد
ز پای بوس تو بر گردنان سرافرازی
اگر تن است و اگر جان فدای توست همه
به هیچ وجه مرا نیست با تو انبازی
بساز با من مسکین که ساز بزم توام
ز پرده ساز نباشد غریب دمسازی
صدای صوت توام گرچه زار می نالم
بدان خوشم که تو با ناله ام هم آوازی
از آن خوش است چو نی ناله ام به گوش جهان
که هیچ دم نزنم تا توام به ننوازی
بهر چه می نگرم چون رخ تو می بینم
بگویم از همه خوبان به حسن ممتازی
کمال حسن تو را چون نهایتی نبود
چگونه بر رخ زیبات برقع اندازی
همای عشق عراقی چو بال باز کند
کسی بدو نرسد از بلند پروازی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
از کرم در من بیچاره نظر کن نفسی
که ندارم به جز از لطف تو فریادرسی
روی بنمای که تا پیش رخت جان بدهم
چه زیان دارد اگر سود کند از تو کسی
در سرم نیست به جز دیدن تو سودایی
در دلم نیست به جز پیش تو مردن هوسی
پیش از آن کز تو مرا جان به لب آید ناگاه
نظری کن تو مرا عمر نمانده است بسی
تو خود انصاف بده بلبل جان مشتاق
بی گلستان رخت چند تپد در قفسی
آتش هجر تو پنهان جگرم می سوزد
لیکن از بیم نیارم که برآرم نفسی
مکن از خاک سر کوی عراقی را دور
باش گو کم نشود قیمت گوهر ز خسی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نگارا وقت آن آمد که یکدم ز آن من باشی
دلم بی تو به جان آمد بیا تا جان من باشی
دلم آنگاه خوش گردد که تو دلدار من باشی
مرا جان آن زمان باشد که تو جانان من باشی
به غم زان شاد می گردم که تو غم خوار من گردی
از آن با درد می سازم که تو درمان من باشی
بسا خون جگر جانا که بر خوان غمت خوردم
به بوی آنکه یک باری تو هم مهمان من باشی
منم دایم تو را خواهان تو و خواهان خود دایم
مرا آن بخت کی باشد که تو خواهان من باشی
همه زان خودی جانا از آن با کس نپردازی
چه باشد ای ز جان خوشتر  که یک دم آن من باشی
اگر تو آن من باشی ازین و آن نیندیشم
ز کفر آخر چرا ترسم چو تو ایمان من باشی
ز دوزخ آنگهی ترسم که جز تو مالکی یابم
بهشت آنگاه خوش باشد که تو رضوان من باشی
فلک پیشم زمین بوسد چو من خاک درت بوسم
ملک پیشم کمر بندد چو تو سلطان من باشی
عراقی بس عجب نبود که اندر من بود حیران
چو خود را بنگری در من تو هم حیران من باشی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
خوشا دردی که درمانش تو باشی
خوشا راهی که پایانش تو باشی
خوشا چشمی که رخسار تو بیند
خوشا ملکی که سلطانش تو باشی
خوشا آن دل که دلدارش تو گردی
خوشا جانی که جانانش تو باشی
خوشی و خرمی و کامرانی
کسی دارد که خواهانش تو باشی
چه خوش باشد دل امیدواری
که امید دل و جانش تو باشی
همه شادی و عشرت باشد ای دوست
در آن خانه که مهمانش تو باشی
گل و گلزار خوش آید کسی را
که گلزار و گلستانش تو باشی
چه باک آید ز کس آن را که او را
نگهدار و نگهبانش تو باشی
مپرس از کفر و ایمان بی دلی را
که هم کفر و هم ایمانش تو باشی
مشو پنهان از آن عاشق که پیوست
همه پیدا و پنهانش تو باشی
برای آن به ترک جان بگوید
دل بیچاره تا جانش تو باشی
عراقی طالب درد است دایم
به بوی آنکه درمانش تو باشی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
چه خوش باشد که دلدارم تو باشی
ندیم و مونس و یارم تو باشی
دل پر درد را درمان تو سازی
شفای جان بیمارم تو باشی
ز شادی در همه عالم نگنجم
اگر یک لحظه غم خوارم تو باشی
ندارم مونسی در غار گیتی
بیا تا مونس غارم تو باشی
اگر چه سخت دشوار است کارم
شود آسان چو در کارم تو باشی
اگر جمله جهانم خصم گردند
نترسم چون نگهدارم تو باشی
همی نالم چو بلبل در سحرگاه
به بوی آنکه گلزارم تو باشی
چو گویم وصف حسن ماهرویی
غرض زان زلف و رخسارم تو باشی
اگر نام تو گویم ور نگویم
مراد جمله گفتارم تو باشی
از آن دل در تو بندم چون عراقی
که می خواهم که دلدارم تو باشی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
الا قم واغتنم یوم التلاقی
و در بالکاس وارفق بالرفاقی
بده جامی و بشکن توبه من
خلاصم ده ازین زهد نفاقی
مشعشعة اذا اسکرت منها
فلا اضحوا الی یوم التلاقی
ازان باده که اول دادی ای دوست
بده بار دگر گر هست باقی
و ان لم یبق فی الدن الحمیا
تدارک بالرحیق من الحداقی
مرا باده مده بوی خودم ده
که از بوی تو سرمستیم ساقی
اما تسقی کیوس الوصل یوما
الی کم کاس هجران تساق
به وصلت شاد کن جانم کزین بیش
ندارد طاقت هجران عراقی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
اندوهگنی چرا عراقی
مانا که ز جفت خویش طاقی
غمگین مگر از فراق یاری
شوریده مگر ز اشتیاقی
خون خور که درین سرای پر غم
با هجر همیشه هم وثاقی
یاران ز شراب وصل سر مست
مخمور تو از شراب ساقی
ناگشته دمی ز خویش فانی
خواهی که شوی به دوست باقی
جان کن که نه لایق وصالی
خون بار که در خور فراقی
چون در خور وصل نیست بودت
ای کاش نبودی ای عراقی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
فمالی لم اطا سبع الطباقی
و لم اصعد علی اعلی المراقی
چرا خربنده دجال باشم
چو کردم با مسیحا هم وثاقی
علی اعلی المعارج و المعالی
مطاء المجد اوحی کالتراق
به از هشتم بهشت آید مرا جای
ورای این رواق هفت طاقی
و انی لم اصرح باتحاد
ولکن ان فنیت اکون باق
مگو من او و او من نیک می دان
که او را خود نباشد جفت و طاقی
و کیف تبین فی ثیار بحر
قطیرات جرین من السواق
مکن فاش این سخن ها همچو حلاج
بیاویزندت از دار ای عراقی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
لقد فاح الربیع و دار ساقی
وهب نسیم روضات العراق
صبا بوی عراق آورد گویی
که خوش گشت از نسیم او عراقی
الا یا حبذا نفحات ارض
جوی المشتاق یشفی باشتیاق
دریغا روزگار نوش بگذشت
ندیمم بخت بود و یار ساقی
بلیت ان صبحی بالبلایا
الاق مرور ایام التلاقی
ز جور روزگار ناموافق
جدا گشتم ز یاران وفاقی
ادر یا ایها الساقی ارحنی
زمانا من خمار الافتراق
دلم را شاد کن ساقی که نگذاشت
جدایی بر من از غم هیچ باقی
و عل لعل لطیفی نار قلبی
و قلبی من تراکم فی احتراق
بده جامی که اندر وی ببینم
جمال دوستان هم وثاقی
جرعت من التفرق کل یوم
و اجریت الدموع من الماقی
بنال ای دل ز درد و غم که پیوست
گرفتار غم و درد فراقی
الا یا اهل العراق تحذ قلبی
الیکم و اشتمل من اشتیاقی
عراقی خوش بموی و زار بگری
که در هندوستان از جفت طاقی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
آن جام طرب فزای ساقی
بنمود مرا لقای ساقی
در حال چو جام سجده بر دم
پیش رخ جان فزای ساقی
ننهاده هنوز چون پیاله
لب بر لب دلگشای ساقی
ترسم که کند خرابیی باز
چشم خوش دلربای ساقی
پیوسته چو جام در دل آتش
در سر هوس و هوای ساقی
با چشم پر آب چون قنینه
جان می دهم از برای ساقی
باشد چو پیاله غرقه در خون
چشمی که شد آشنای ساقی
عمری است که می زنم در دل
یعنی که در سرای ساقی
باشد که رسد به گوش جانم
از میکده مرحبای ساقی
آیینه سینه زنگ غم خورد
کو صیقل غم زدای ساقی
تا بستاند مرا ز من باز
این است خود اقتضای ساقی
باشد که شود دل عراقی
چون جام جهان نمای ساقی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
جانا ز منت ملال تا کی
مولای توام دلال تا کی
از حسن تو بازمانده تا چند
بر صبر من احتمال تا کی
بردار ز رخ نقاب یکبار
در پرده چنان جمال تا کی
از پرتو آفتاب رویت
چون سایه مرا زوال تا کی
یکباره ز من ملول گشتی
از عاشق خود ملال تا کی
بی وصل تو در هوای مهرت
چون ذره مرا مجال تا کی
خورشید رخا به من نظر کن
از ذره نهان جمال تا کی
در لعل تو آب زندگانی
من تشنه آن زلال تا کی
وصل خوش تو حرام تا چند 
خون دل من حلال تا کی 
فریاد من از تو چند باشد
بیداد تو ماه و سال تا کی
از دست تو پایمال گشتم
آخر ز تو گوشمال تا کی
ای دوست به کام دشمنان باز
کام دل بدسگال تا کی
دل خون شده جان به لب رسیده
از حسرت آن جمال تا کی
با دل به عتاب دوش گفتم
کایدل پی هر خیال تا کی
اندیشه وصل یار بگذار
سرگشته پی محال تا کی
در پرتو آفتاب حسنش
ای ذره تو را مجال تا کی
آشفته روی خوب تا چند
دیوانه زلف و خال تا کی
از مهر رخ جهان فروزش
ای سایه تو را زوال تا کی
از حلقه زلف هر نگاری
بر پای دلت عقال تا کی
در عشق خیال هر جمالی
پیوسته اسیر خال تا کی
بر بوی وصال عمر بگذشت
آخر طلب محال تا کی
در وصل تو را چو نیست طالع
از دفتر هجر فال تا کی
نادیده رخش به خواب یکشب
ای خفته درین خیال تا کی
هر شب منم و خیال جانان
من دانم و او و قال تا کی
دل گفت که حال من چه پرسی
از شیفتگان سال تا کی
من دانم و عشق چند گویی
با بی خبران جدال تا کی
دم در کش و خون گری عراقی
فریاد چه قیل و قال تا کی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
دلربایی دل ز من ناگه ربودی کاشکی
آشنایی قصه دردم شنودی کاشکی
خوب رخساری نقاب از پیش رخ برداشتی
جذبه حسنش مرا از من ربودی کاشکی
ای دریغا دیده بختم بخفتی یک سحر
تا شبی در خواب نازم رخ نمودی کاشکی
در پی سیمرغ وصلش عالمی دل خسته اند
بودی او را در همه عالم وجودی کاشکی
چون دلم را درد او درمان و جان را مرهم است
بر سر دردم دگر دردی فزودی کاشکی
حلقه امید تا کی بر در وصلش زنم
دست لطفش این در بسته گشودی کاشکی
از پی بود عراقی زو جدا افتاده ام
در همه عالم مرا بودی نبودی کاشکی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
از غم دلدار زارم مرگ به زین زندگی
وز فراقش دل فگارم مرگ به زین زندگی
عیش بر من ناخوش است و زندگانی نیک تلخ
بی لب شیرین یارم مرگ به زین زندگی
زندگی بی روی خوبش بدتر است از مردگی
مرگ کو تا جان سپارم مرگ به زین زندگی
هر کسی دارد ز خود آسایشی دردا که من
راحتی از خود ندارم مرگ به زین زندگی
کاشکی دیدی من مسکین چگونه در غمش
عمر ناخوش می گذارم مرگ به زین زندگی
هر دمی صد بار از تن می برآید جان من
وز غم دل بی قرارم مرگ به زین زندگی
کار من جان کندن است و ناله و زاری و درد
بنگرید آخر به کارم مرگ به زین زندگی
در چنین جان کندنی کافتاده ام شاید که من
نعره ها از جان برآرم مرگ به زین زندگی
هیچ کس دیدی که خواهد در دمی صدبار مرگ
مرگ را من خواستارم مرگ به زین زندگی
از پی آن کز عراقی مرگ بستاند مرا
مرگ را من دوستدارم مرگ به زین زندگی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
الا قد طال عهدی بالوصال
و مالی الصبر عن ذاک الجمال
به وصلم دست گیر ای دوست آخر
به زیر پای هجرم چند مالی
یضیق من الفراق نطاق قلبی
و یشتاق الفؤاد الی الوصال
چه خوش باشد که پیش از مرگ بینم
نشسته با تو یک دم جای خالی
فراقک لا یفارقنی زمانا
فمالی للجهر مولایی و مالی
دلا درمان مجو با درد خو کن
بجای وصل هجران است حالی
اما ترثی لمکتیب حزین
یان من النوی طول اللیالی
دلا امیدوار وصل می باش
ز درد هجر آخر چند نالی
زمانا کنت لا ارضی بوصل
فصرت الان ارضی بالخیال
به دل نزدیکی ار چه دوری از چشم
دلم را چون همیشه در خیالی
احن الیک و العبرات تجری
کما حق العطاش الی الزلال
عراقی تا به خود می جویی او را
یقین می دان که دربند محالی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
گر به رخسار تو ای دوست نظر داشتمی
نظر از روی خوشت بهر چه برداشتمی
چون من بی خبر از دوست دهندم خبری
باری از بی خبری کاش خبر داشتمی
در میان آمدمی چون سر زلفت با تو
از سر زلف تو گر هیچ کمر داشتمی
گر ندادی جگرم وعده وصلت هر دم
کی دل و دیده پر از خون جگر داشتمی
گفتیم صبر کن از صبر برآید کارت
کردمی صبر ز روی تو اگر داشتمی
خود کجا آمدی اندر نظرم آب روان
گر ز خاک در تو کحل بصر داشتمی
دل گم گشته خود بار دگر یافتمی
بر سر کوی تو گر هیچ گذر داشتمی
گر ز روی و لب تو هیچ نصیبم بودی
بهر بیماری دل گل بشکر داشتمی
کردمی بر سر کویت گهرافشانی ها
بجز از اشک اگر هیچ گهر داشتمی
گر عراقی نشدی پرده روی نظرم
به رخ خوب تو هر لحظه نظر داشتمی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
در جهان گر نه یار داشتمی
با جهان خود چه کار داشتمی
دست کی شستمی به خون جگر
گر به کف در نگار داشتمی
گر نبردی قرار و آرامم
حالی آخر قرار داشتمی
ور مرا عشوه کمترک دادی
قول او استوار داشتمی
ور به کارم دمی نظر کردی
به ازین کار و بار داشتمی
دل اگر در میانه گم نشدی
دلبر اندر کنار داشتمی
با سپاه غمت برآمدمی
با خود ار بخت یار داشتمی
با عراقی اگر دلاورمی
روز و شب کارزار داشتمی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
گرنه سودای یار داشتمی
کی چنین ناله زار داشتمی
ورنه غیرت دمم فرو بستی
ناله هر دم هزار داشتمی
بر در دوست گر رهم بودی
روز و شب زینهار داشتمی
ور وصالش بساختی کارم
با فراقش چه کار داشتمی
چه غمم بودی ار درین تیمار
با غمش غمگسار داشتمی
یار در کارم ار نظر کردی
بهترین کار و بار داشتمی
زان فراموش عهد دشنامی
کاشکی یادگار داشتمی
روزگارم شد ار نه عاقلمی
ماتم روزگار داشتمی
بی رخ یار ناخوش است حیات
چه خوشستی که یار داشتمی
گر عراقی برون شدی ز میان
دلبر اندر کنار داشتمی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -