cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
سمنون گوید که محبت رهی را صافی نشود تا زشتی بر عالم ننهد وانشد
قوم اذا هجروا من بعد ما وصلوا
ما توا و هم یهوون کم بعثوا
والله لو یحلف العشاق انهم
سکری من البین یوم البین ما حثوا
کان لی قلب اعیش به
ضاع منی فی تقلبه
ربفاردده علی فقد
عیل صبری فی تطلبه
واغث مادام بی رمق
یا غیاث المستغیث به
کان لی قلبقصار غلیا
لم یکن ذالک فی التحمل شیا
رحمة الله والسلام علیک
اننی میت و ان کنت حیا
ولی الفوجه قد عرفت طریقها
ولکن بلاقلبالی این اذهب
کان قلبی معی فلما التقینا
صار قلبی له فمن لی بقلبی
انا سلمت فی هواه قیادی
وفوادی قدذل فی الحب صعبی
اناراض بطول صدک عنی
لیس الا ان ذالک هواک
فامتحن الجفا صبری علی
الودود عنی مقام بر جاک
شیخ الاسلام گفت که روزی سمنون گفت
ترید منی اختیار سری
و قد علمت المراد منی
ولیس لی فی واک حظ
فکیف ما شیت فاختبرنی
مرا مخوانید جز کذاب تا ویرا نگفتندی که مذاب باز ننگرستی شیخ الاسلام گفت رضی الله عنه که
شیخ زهرون
سنا برقی نفی عنی الکری
لم یزل یلمع لی من ذی طوی
منزل سلمی به نازلة
طیب الساحة معمور الفنا
وی بخروشید و بانگی چند بکرد و لختی شور کرد و بازگشت گفت من تماشای خود بکردم
شیخ الاسلام گفت در کتاب احمد بن الحواری دیدم که

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ان حزنی فیک حزن عجب
ولدته فیک امات الفرج
شیخ الاسلام گفت که اسماعیل عباد گفت آن شب کی بتوایم صاعقه بارد

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فَعْ مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - | - U U - | - U U - | -
الاکل شیی ما خلا الله باطل
و کل نعیم دون الجنه زایل
طاهر مقدسی گوید که اگر مردمان نور عارف بینند دران بسوزند وا گر عارف نور خود بیند دران بسوزد
و قال طاهر حدالمعرفة التجرد من النفوس و تدبیرها فیما یجل و یصغر شیخ الاسلام گفت که

وزن: مفاعیلُ فَعولُنْ مفاعیلُ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - U | U - - | U - - U | U - -
وحدنی واحدی بتوحید صدق
ما الیه من المسا لک طرق
هو حق الحق للحق حق
لابس ملبس حقایق حق
قد تجلت طوالع زاهرات
یتشعشعن من لوامع برق
وانشد الدقاق وله ثلثة ابیات اولها
حصحصنی سیدی بتوحید صدق
ما الیه من المساک طرق
شیخ الاسلام گفت که از حبشی بغدادی پرسیدند که تصوف چیست گفت مراد حق در خلق وی خلق
هو حبشی بن داود من مشایخ البغداد بین من متقدمی مشایخهم
للحسین منصور الحلاج
هو اجید حق اوجد الحق کلها
و ان عجزت عنها فهوم الا کابر
و هم وی گفت من اسکرته انوار التوحید حجبته عن عبارة التجرید لان السکران هوالذی ینطق بکل مکتوم قال
وانشدنا الامام للحسین بن منصور
انت بین الشغاف والقلب تجری
مثل جری الدموع فی الاجفان
و تحل الضمیر جوف فوادی
کحلول الارواح فی الابدان
لیس من ساکن تحرک الا
وانت حرکته خفیالمکان
یا هلالا بدالاربع عشر
لثمان و اربع واثنان
لقد جلب الفراغ علیک شغلا
و اسباب الفراغ من البلاء
و گفت و اما مشغولی از دوست قطعیت است
تشاغلتم عنا بصحبة غیرنا
واظهرتم الهجران ما هکذی کنا
قد کنت لا تصبر عنی ساعة
و ترا عینی فماذا غیرک
یا مظهر الشوق باللسان
لیس لدعواک من بیان
لوکان ما تسدعیه حقا
لم تذق الغمض او ترانی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U - - | U - U -
فقد السبب اوجب له اسم افقر و سهل له الطریق الی المسبب
و قال ابن ابی سعدان الانقطاع عن الاحوال سبب الوصول الی الله و قال من لم ینطرف بالتصوف فهو غبی
سلام رایح غادی
علی ساکنة الوادی
علی من حبه فرض
علی الحاضر والبادی
شیخ الاسلام گفت که بوبکر کاردگر گوید کی مشتاق بدر مرگ لذت بیش ازان یابد کی زنده از شربت شهد
موت التقی حیوة لا انقطاع لها
قد مات و هم فی الناس احیاء
عجبت لقبک کیف انقلب
و شدة حبک لی لم یذهب
و اعجب من ذا و ذالننی
اراک بعین الرضافی الغضب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
انشدنا الامام لابرهیم المولد
لک منی علی البعادنصیب
لم ینله علی الدنوحبیب
فعلی الطرف من سواک حجاب
و علی القلب من هواک رقیب
و فی ناظری هواک و قلبی
والهوی فیه اربع و مشوب
کیف یغنی قرب الطبیب علیلا
انت اسقمته و انت طبیب
شیخ الاسلام گفت که ان جوان محنتی داشت از دیدار محنت شنودن قرآن پیوست طاقت نداشت و برفت
شیخ الاسلام گفت کی رهی می سوزی که من نظاره دوست ار ترا صبر صفت است مرا بی قراری خوست
ماذا ترون رمیا عاش منآمد
متی اعیش اناولسهم فی کبدی
اصد کما صد الرمی تطاولت
به مدة ایام و هو قتیل
فصرت اذا اصابتنی سهام
تکسرت النصال علی النصال
من صالح السلو یاسا
ادرک صلحا بلا صلاح
یعیش عیش الرمی تمشی
و فیه قاصی من القداح
لم یبق منه سو اهبآء
ینسف ذاک الهبا الریاح

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ولقد لسعت حیة الهوی کبدی
فلا طبیب لها و لاراق
الا الحبیب الذی شفعت به
فعنده رقیتی و تریاق

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
نوایب الدهرا دبتنی
و انما یوعظ الاریب
قد ذقت حلوا و ذقت مرا
کذاک عیش الفتی ضروب
ما مربؤس و لا نعیم
الاولی فیهما نصیب

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
شیخ الاسلام گفت که باخر چنان شود که آن پیر گفت یعنی حقیقت
دنف یذوب بدایه
والموت دون بلایه
ان عاش عاش منغضا
او مات مات بدایه

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
شیخ الاسلام گفت که در وجود خواری و لذت نبود
که در وجود صدمت بود وشکستن که دران حواس مرد برسد وانشد نا للمجنون او لغیره
ارید لانسی ذکرها فکانما
تمثل لی لیلی بکل مکان
بهانه بجویم که ترا فراموش کنم تو دریا آیی بهانه گریزد میگریختم نرستم ای من فدای او کش بستم
شیخ الاسلام گفت که بوعبدالله خفیف بکودکی و جوانی در مسجد بودی بشب

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
همچون علم شیری پر کرده زیاد
گویی عشقم و سیم نتوانم داد
شیخ الاسلام گفت که این نه نقص است در علی که باین گواهیست علی را بآن سه چیز
شیخ الاسلام گفت که ابراهیم بی مهمان چیزی نخوردی طریق ابرهیم بود مهمان خانه ویرا ابوالضیفان می خواندند
شیخ الاسلام گفت که فرداوی شادروان گرم باز گسترد گناه اولین و آخرین کم گردد
رب و رقاء هتوف بالضحی
ذات شجو صدحت فی فتن
فکایی ربما ارقها
و بکاها ربما ارقنی
و لقد اشکوا فما افهمها
و لقد تشکوا فما تفهمی
غیر انی بالجوی اعرفها
و هی ایضا بالجوی تعرفنی
ذکرت الفا و دهرا صالحا
فبکت شجوا فها جت شجنی
که بایست این طریق خود طریقست طریق شرکست
للناس عید و مهرجان
و انت عیدی و مهرجانی
بوالقاسم گوید حسن بن احمد البغدادی که از شبلی پرسیدند که تصوف چیست گفت محو البشریة و تعظیم الربانیه
الوقوف علی البساط و ترک الانبساط والصبر علی السیاط حتی تجوز علی الصراط
ما لم تخرج من کلیتک لم تدخل فی حد المحبة و بوالحسین گوید

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U U - | -
بشیراز که از بوعلی رودباری شنیدم این ابیات که وی گفته است
سامرت صفو صبابتی اشجانها
خوف الهوی و غلبها نیرانها
خلیلی ها ابصرتما اوسمعتما
با کرم من مولی یمشی الی عبد
اتی زایرا من غیر وعدو قال لی
اصونک عن تعلیق قلبک بالوعد
شیخ الاسلام گفت کی دریافت صدمتست و فنا و همه خواری و لذت درطلب است و انشد
فما فی جمعنا الا الاصطلام
و فی تفریقنا حسن و طیب
درویشی مرا گفت که از دقاق شنیدم که این دو بیت می خواند
یا احسن من دینار
اذا نقش بسم الله
و یا احسن من دیباج
اذا لبس بیت الله
یقول العاشق المسکین
هذا امن قضاء الله

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
فاذا زال عنه جهله زال معرفته لبندار الحسین الارکانی٭
اذا ادعی العارفون معرفة
اقر بالجهل ذاک معرفتی
و من قال قادر بقدرته
ظهرت بالعجز ذلک مقدرتی
ومن رآی وجده و وصلته
رایت فقد الجمیع موجدتی
فاین اینی و این اینهم
فان صابوا فذاک مأدبتی
و ان اجابوا برسم شاهدهم
فخر بقوافی جواب مسألتی
بعدک منی هو قرباک
افنیتنی منی بمعناک
لایفرق الا و صاف مابیننا
ان قلت لی ما کنت ایاک
وتحقیقک فی سری فنا جاک لسانی
فاجتمعنا بمعان وافتر قنا لمعان
فلین غیبک العزة من لحظ عیان
فلقد ابصرک السر من الاحشاء دان
ولشیخ الاسلام قدس الله روحه فی معنی الجمع
تجمعنا بمعنی وافترقنا
برسم الاسم توقیف عجیب
فمعنانا بلا رسم ولکن
اسامینا لمعنا نارقیب
فمافی جمعنا الا الاصطلام
و فی تفریقنا حسن و طیب
یشوق من طواه طول عهد
و یذکر حین ینسی او یغیب
و قدا صفیتنی بالود منی
فما للشوق عندی من نصیب
فکل السن فیها عیون
و اذان سوامعها قلوب
پسر عمران که با من مناجات کنی از حد خود بر مگذر
از یحیی معاذ٭ پرسیدند از صفت عارف گفت رجل معهم باین منهم و قال مرة اخری عبد کان فبان
ان کان ربی قد خزی حبا
کل مامنه نخزی فحمدی له
لا تکتب الا بحر تفسیر ما
او دعه قلبی و تأویله
لأ ملک حلول تنزیله
و شاطن اشرب تسویله
سبحان من عرفنی قربه
سبحان الهمنی قیله
و قال شیخ الاسلام
وجدانک فقدان٭ کما ذکرک نسیان
وطلا بک و سنان٭ فمطلو بک سکران
و عرفانک فرقان٭ فوصافک حیران
نجوت والحمدلله رب العالمین
والعاقبة للمتقین و لاعدوان الا علی الظالمین
وصلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه اجمعین
الطیبین الاطهار المنتجبین
الاخیار و سلم تسلیما کثیرا
و وقع الفراغ من تحریره
العبد الضعیف الراجی
الی رحمة الله تعالی
دستاش بن عبدالله
فی لیلة الجمعه
ثامن عشر
من شهور سنه احدی و سبعین و ستمایه

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
مرغ ایمانرا دو پر خوف و رجاست
مرغ را بی پر پرانیدن خطاست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
وانیو ان کنت بن آدم صورة
فلیفیه معنی شاهد بابوتی
گفتا به صورت ار چه ز اولاد آدمم
از روی مرتبت به همه حال برترم
چون بنگرم در آینه عکس جمال خویش
گردد همه جهان به حقیقت مصورم
خورشید آسمان ظهورم  عجب مدار
ذرات کاینات اگر گشت مظهرم
ارواح قدس چیست نمودار معنیم
اشباح انس چیست نگهدار پیکرم
بحر محیط رشحه ای از فیض فایضم
نور بسیط لمعه ای از نور ازهرم
از عرش تا به فرش همه ذره ای بود
در پیش آفتاب ضمیر منورم
روشن شود ز روشنی ذات من جهان
گر پردۀ صفات خود از هم فرو درم
آبی که زنده گشت از او خضر جاودان
آن آب چیست قطره ای از حوض کوثرم
آن دم کزو مسیح همی مرده زنده کرد
یک نفخه بود از نفس روح پرورم
فی الجمله مظهر همه اشیاست ذات من
بل اسم اعظمم به حقیقت چو بنگرم
صلوات الله و سلامه علیه و علی اصحابه و صحبه اجمعین
تعالی العشق عن فهم الرجال
و عن وصف التفرق و الوصاف
متیماجل شیییعن خیال
یجل عن الاحاطة و المثال
عشق در پرده می نوازد ساز
عاشقی کو که بشنود آواز
هر نفس پرده ایدگر سازد
هر زمان زخمه ایکند آغاز
همه عالم صداینغمه اوست
که شنید این چنین صدایدراز
راز او از جهان برون افتاد
خود صدا کینگاه دارد راز
سر او از زبان هر ذره
خود تو بشنو که من نیم غماز
یحدثنی فی صامت ثم ناطق
و غمزعیون ثم کسر الحواجب
دانی چه حدیث می کند در گوشم می گوید
عشقم که در دو کون مکانم پدید نیست
عنقای مغربم که نشانم پدید نیست
ز ابرو و غمزه هر دو جهان صید کرده ام
منگر بدان که تیر و کمانم پدید نیست
چون آفتاب در رخ هر ذره ظاهرم
از غایت ظهور عیانم پدید نیست
گویم بهر زبان و بهر گوش بشنوم
وین طرفه تر که گوش و زبانم پدید نیست
چون هرچه هست در همه عالم همه منم
مانند در دو عالم از آنم پدید نیست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
یک عین متفق که جز او ذره ای نبود
چون گشت ظاهر این همه اغیار آمده
ای ظاهر تو عاشق و معشوق باطنت
مطلوب را که دید طلبکار آمده
و ما الوجه الاواحد غیر انه
اذا انت اعددت المرایا تعددا
غیری چگونه روی نماید چو هر چه هست
عین دگر یکیست پدیدار آمده

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
سلطان عشق خواست که خیمه بصحرا زند در خزاین بگشاد گنج بر عالم پاشید
چتر برداشت و برکشید علم
تا بهم بر زند وجودو عدم
بی قراری عشق شورانگیز
شر و شوری فکند در عالم
ورنه عالم بابود نابود خود آرمیده بود و درخلوتخانه شهود آسوده آنجا که کان الله ولم یکن معه شییی
آن دم که ز هر دو کون آثار نبود
بر لوح وجود نقش اغیار نبود
معشوقه و عشق تابهم می بودیم
در گوشه خلوتی که دیار نبود
پرده حسن او چو پیدا شد
عالم اندر نفس هویدا شد
وام کرد از جمال او نظری
حسن رویش بدید وشیدا شد
عاریت بستد از لبش شکری
ذوق آن چون بیافت گویا شد
ای ساقی از آن می که دل و دین من است
پر کن قدحی که جان شیرین من است
گر هست شراب خوردن آیین کسی
معشوق بجام خوردن آیین من است
ساقی بیک لحظه چندان شراب هستی در جام نیستی ریخت که
از صفای می و لطافت جام
در هم آمیخت رنگ جام و مدام
همه جام است و نیست گویی می
یا مدام است و نیست گویی جام
تا هوا رنگ آفتاب گرفت
رخت بر داشت از میانه ظلام
روز و شب با هم آشتی کردند
کار عالم از آن گرفت نظام
عجب کاری من چون همه معشوق شدم عاشق کیست
معشوق و عشق و عاشق هرسه یک است اینجا
چون وصل در نگنجد هجران چه کار دارد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
غیرتش غیر در جهان نگذاشت
لاجرم عین جمله اشیا شد
و هیچکس هیچ چیز را چنان دوست ندارد که خود را بدان اینجا که تو کیستی
تا ظن نبریک ه هست این رشته دو تو
یک توست ز اصل و فرع  بنگر تو نکو
این اوست همه ولیک پیداست بمن
شک نیست که این جمله منم  لیک بدو
ظهرت شمسها فغیبت فیها
فاذا اشرقت فذالک شروقی
تبارک الله وارت عینه حجب
فلیسیعلم الا الله ما الله
خذحیث شیت فان الله ثم وقل
ماشیت عنه فان السامع الله
اظهار چنین اسرار هرچند تازگی دارد اما معذور دار که
خود گفت حقیقتی و خود شنید
زآن روی که خود نمود خود را خود دید
خود می گوید و باز خود می شنود
وز ما و شما بهانه بر ساخته اند

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
در هر آیینه روی دیگرگون
می نماید جمال او هر دم
گه برآید به کسوت حوا
گه نماید به صورت آدم
چون جمالش صدهزاران روی داشت
بود در هر ذره دیداری دگر
لاجرم هر ذره را بنمود باز
از جمال خویش رخساری دگر
چون یک است اصل عدد از بهر آنک
تا بود هر دم گرفتاری دگر
عباراتنا شتی و حسنک واحد
وکل إلی ذاک الجمال یشیر
نظارگیان روی خوبت
چو در نگرند از کرانها
در روی تو روی خویش بینند
زینجاست تفاوت نشانها
رق الزجاج و رقت الخمر
فتشابها و تشاکل الامر
فکأنما خمر و لا قدح
و کأنما قدح و لا خمر

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
نهایت این کار آنست که محب محبوب را آینه خود بیند و خود را آینۀ او
هر دم که در صفای رخ یار بنگرد
گردد همه جهان بحقیقت مصورش
چون باز در فضای دل خود نظر کند
بیند چو آفتاب رخ خوب دلبرش
عشق مشاطه ایست رنگ آمیز
که حقیقت کند برنگ مجاز
تا بدام آورد دل محمود
بطرازد بشانه زلف ایاز
رأیت ربیبعین ربی
فقلت من انت فقال انتا
گاه او گویایی این آید که فاجره حتی یسمع کلام الله در عشق از این بوالعجبی ها باشد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
نقل فیوادک حیث شیت من الهوی
ما الحب الا للحبیب الاول
هر کرا دوست داری او رادوست داشته باشی و بهرچه روی آوری روی بدو آورده باشی واگر ندانی
فکل مغریب محبوبی دین له
جمیعهم لک قددانواو ما فطنوا
میل خلق جمله عالم تا ابد
گر شناسند واگر نه سوی تو است
جز ترا چون دوست نتوان داشتن
دوستی دیگران بر بوی تو است
فکل ملیح حسنه من جمالها
معارله بل حسن کل ملیحة
آن را که بخود وجود نبود
او را ز کجا جمال باشد
مرد عشق تو هم تویی که تویی
دایما بر جمال خود نگران
این چنین عاشقی که می شنوی
در همه آفاق گردش نیست
دعوی عشق مطلق مشنو ز نسل انسان
کانجاکه شیر عشق است انسان چه کار دارد
تو دیده بدست آر که هر ذره ز خاک
جامیست جهان نمای  چون در نگری
هر گدایی مرد سلطان کی شود
پشه ای آخر سلیمان کی شود
نی عجب این است کان مرد گدا
چون که سلطان است سلطان کی شود
بوالعجب کاریست بس نادر رهی
کاین چو عین او بود آن کی شود

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U U - | -
یاری دارم که جسم و جان صورت اوست
چه جسم و چه جان جمله جهان صورت اوست
هر صورت خوب و معنی پاکیزه
کاندر نظر من آید آن صورت اوست
ظهرت لمن ابقیت بعد فنایه
فکان بلاکون لانک کنته
در شهر بگوی یا تو باشی یا من
کاشفته بود کار ولایت بدو تن
محب رخت بر بندد که اذا جاء نهرالله بطل نهر عیسی
در کدام آینه درآید او
خلق را روی کی نماید او

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
بدانکه میان صورت و آینه بهیچ وجه نه اتحاد ممکن بود نه حلول
گوید آن کس در این مقام فضول
که تجلی نداند او ز حلول
العین واحدة و الحکم مختلف
و ذاک سر لاهل العلمینکشف
لالون فیالنور لکن فیالزجاج بدا
شعاعه فترا آیفیه الوان
و اگر ندانی که چه می گویم
مصراع در چشم من آی و می نگر تا بینی
آفتابی در هزاران  آبگینه تافته
پس برنگ هر یکی تابی عیان انداخته
جمله یک نور است لیکن رنگهای مختلف
اختلافی در میان این و آن انداخته

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
آینۀ صورت از سفر دور است
کان پذیر ای صورت از نور است
خلوت بمن اهویفلمیک غیرنا
ولو کان غیریلمیصح وجودها

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
هرچه گیرد از او بدو گیرد
هرچه بخشد از او بدو بخشد
پرده های نور و ظلمت را ز عجز
در گمان و در یقین دانسته اند
لقد بطنت فلم تظهر لذیبصر
فکیفیدرکمن بالعین مستتر
می بینم و نمی دانم که چه می بینم لاجرم می گویم
حجاب روی تو هم روی تو است در همه حال
نهانی از همه عالم ز بس که پیدایی
به هر که می نگرم صورت تو می بینم
از این بیان همه در چشم من تو می آیی
زر شک تا نشناسد کسی ترا هر دم
جمال خود به لباسی دگر بیارایی
تو جهانی لیک چون آیی پدید
جمله جانی لیک چون گردی نهان
چون شوی پیدا که پنهانی مدام
چون نهان گردی که جاویدی عیان
هم عیانی هم نهان هم هر دویی
هم نه اینی هم نه آن هم این و آن

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - - -
می نماید که هست نیست جهان
جز خطی در میان نور و ظلم
گر بخوانی تو آن خط موهوم
بشناسی حدوث را ز قدم
خیال کژ مبر اینجا و بشناس
هر آن کو در خدا گم شد خدا نیست
زیرا که هر وحدانیت که از اتحاد و دوگانگی حاصل آید فردانیتش نگذارد گرد سراپردۀ احدیت گردد
و من بعد هذا مایدق صفاته
و ما کتمه احظیلدیه و اجمل
گر جمله تویی همه جهان چیست
ور هیچ نیم من این فغان چیست
هم جمله تویی و هم همه تو
آن چیز که غیر تو است آن چیست
چون هست یقین که نیست جز تو
آوازۀ این همه گمان چیست
یکی اندر یکی یکی باشد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
گر ز خورشید بوم بی نور است
از پی ضعف خود نه از پی اوست
هرچه روی دلت مصفاتر
زو تجلی ترا مهیاتر
لایرجع الطرف عنه عندرؤیته
حتییعود الیه الطرف مشتاقا
یحیی معاذ رازی رحمة الله علیه به بایزید نوشت
مست از می عشق آنچنانم که اگر
یک جرعه از این بیش خورم نیست شوم
بایزید قدس سره در جواب نوشت
شربت الحب کاسا بعد کأس
فما نفد الشراب و ما رویت
گر در روزی هزار بارت بینم
در آرزوی بار دگر خواهم بود
شهدت ولم اشهد لحاظا لحظته
و حسب لحاظ شاهد غیر مشهد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
مصراع والاذن تعشق قبل العین احیانا
تا چشم باز کردم نور رخ تو دیدم
تا گوش برگشادم آواز تو شنیدم
مگر چنین می گوید
هر بوی که از مشک و قرنفل شنوی
از دولت آن زلف چو سنبل شنوی
چون نالۀ بلبل از پی گل شنوی
گل گفته بود گرچه ز بلبل شنوی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
اگر بساغر دریا هزار باده کشد
هنوز همت او بادۀ دگر خواهد
بتی کز حسن در عالم نمی گنجد عجب دارم
که دایم در دل تنگم چگونه خان و مان سازد
ساقی و می حریف و پیمانه همو
شمع و لگن و آتش و پروانه همو
گرچه در زلف تو است جای دلم
در میان دل حزین منی
تا بدانی که از لطافت خویش
هم تو در بند زلف خویشتنی
گفتم که کرایی تو بدین زیبایی
گفتا خود را که خود منم یکتایی
هم عشقم و هم عاشق و هم معشوقم
هم آینه هم جمال و هم بینایی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
از بس که دو دیده در خیالت دارم
در هر چه نگه کنم ترا پندارم
فرد باشی چو جفت گردی تو
همه باشی چو هیچ گردی تو
متیعصفت ریح الولا قصف اخا
غناء و لو بالفقر هبت لربت
مصراع بردند شکستگان از این میدان گوی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
تا ترک مراد خود نگیرد صد بار
یک بار مراد در کنارش ناید
از تو بتو گر نگریزم چه کنم
پیش که روم قصه بدست که دهم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
مصراع آخر بنگر که از که می مانی باز
گفت الیک عنی فان حبک قد شغلنی عنک
آن شد که بدیدار تو می بودم شاد
از عشق تو پروای توام نیست کنون
خواهم که چنان کنی بعشقم مشغول
کز عشق تو با تو هم نپردازم بیش
این همه رنگهای پر نیرنگ
خم وحدت کند همه یک رنگ

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
اشیا اگر صداست و گر صد هزار بیش
جمله یکی است چون بحقیقت نظر کنی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
آن چشمه که خضر یافت زو آب حیات
در منزل تو است لیکن انباشته ای
ای دوست ترا بهر مکان می جستم
هر دم خبرت از این و آن می جستم
دیدم بتو خویش را تو خود من بودی
خجلت زده ام کز تو نشان می جستم
ز یک یک ذره سوی دوست راه است
و یا در چشم تو عالم سیاه است
در این ره گر بترک خود بگویی
یقین گردد ترا کو تو تو اویی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
نی حسن ترا شرف ز بازار من است
بت را چه زیان چو بت پرستش نبود
آزادی و عشق چون نمی آید راست
بنده شدم ونهادم ازیک سو خواست
نحن فیاکمل السرور ولکن
لیس الا بکمیتم السرور
دانی چه گفت و شنود می رود می گوید هرچند
تشریف دست سلطان چوگان بود ولیکن
بی گوی درون میدان چوگان چه کاردارد
نی غلط گفتم که اینجاعاشق و معشوق اوست
گرچه ما از عشق او اندر جهان افسانه ایم
ما که ایم ازما چه آید تا نپنداری که ما
روی او را آینهیا زلف او را شانه  ایم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
زان قبل بود شاهد و مشهود
که بنزدیک خویش هیچ نبود
بذالک سر طال عنک اکتتامه
ولاح صباح کنت انت ظلامه
فانت حجاب القلب عن سر غیبه
ولولاک لمیطمع علیه ختامه
روزت بستودم و نمی دانستم
شب با تو غنودم و نمی دانستم
ظن برده بدم بمن که من می بودم
من جمله تو بودم ونمی دانستم
خلق را روی کی نماید او
در کدام آینه در آید او
و ماقدروا الله حق قدره

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
این چه رنگ است بدین زیبایی
چه لباس است بدین یکتایی
از خودبوی دیگر یابد گوید
ففی کل شیی له آیة
تدل علی انه واحد
قل لمن الارض و من فیها سیقولون لله سبحان الله سخن مستانه می رود معذور دار که
من کل معنی لطیف احتسی قدحا
و کل ناطقة فی الکون تطربنی
مرا چو دل به خرابات می برد هر دم
به گرد اهل مناجات و زهد کی گردم
نیز در بحری افتاده ام که کرانش پدید نیست
حریفی می کنم با هفت دریا
اگرچه زور یک شبنم ندارم
الحمد لله عنی اننی
کضفدع ساکنة فی الیم
ان هی فاهت ملأت فاها
اوسکتت ماتت من الغم
و چندان که خود را ملامت می کنم
آنجا که بحر نامتناهی است موج زن
شاید که شبنمی نکند قصد آشنا
باز همت می گوید ناامیدی شرط راه نیست
اندر این بحر بی کرانه چو غوک
دست و پایی بزن چه دانی بوک
دل نیز در بحر امید دست و پایی می زند و با جان به لب رسیده این خطاب می کند
کی بود ما ز ما جدا مانده
من و تو رفته و خدا مانده

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
حمد و فضل خدای عزوجل
هست بر بنده واجب از اول
آن کریمی که داد روز نخست
اعتقاد صحیح و رای درست
قوت جسم و فکرت جان داد
زین دو نعمت به آنکه ایمان داد
داشت آنگه ز لطف یزدانی
مذهب اهل سنت ارزانی
مذهب پاک و صافی از تخلیط
دور از افراط و خالی از تفریط
راه حق آن بود که در وسط است
غیر از آن شک و شبهه و غلط است
زانکه خیرالامور اوسطها
اشرف الکاینات اقسطها
هر دو در عقل و نقل مذکور است
همچو امثال عام مشهور است
خواجه در پیش و این گروه ز پس
نیست با آفتاب بیم عسس
خوانده قل هذه سبیلی را
داده هر یک بدو دلیلی را
دامنش را گرفته دست آویز
حجت عذر روز رستاخیز
باز قومی ز زمرۀ ایشان
دیده صدق و صفای درویشان
جذبشان در کشیده از ره جیب
تا به خلوتسرای عالم غیب
دیده صانع به صنع و آمده باز
فارغ از عکس و طرد و شیب و فراز
او لم یکف در ره ایمان
به تمثل گرفته از قرآن
قطع کرده ز بدو تا انجام
راه آفاق و انفسی به دو گام
زان ز سر وجود آگاهند
که حریفان لی مع اللهاند
کرده بی گرم و سرد و بی تر و خشک
رتبتش تربت عرب را مشک
جرعۀ شربتی که ذوق آمیخت
خواجه بر خاکیان امت ریخت
زان طلب کن ز صدر بوبکری
جرعۀ جام صب فی صدری
باز جو هم ز قلب پاک عمر
رشحۀ فیض فضل پیغمبر
اندر آشام از کف عثمان
غرقه از آب چشمۀ حیوان
ذوق دانش طلب ز باب علی
انت منی شنو خطاب علی
صد هزاران درود باد و سلام
بر روان مبلغان پیام
خاصه بر روضۀ مطهر پاک
الذی قال ربه لولاک
بعد از آن بر روان قوم گزین
آل و اصحاب پاک و پاک آیین
آنگهی بر روان شیخ کلام
بوالحسن اشعری امام انام
آنکه بنهاد بهر طاعت را
مذهب سنت و جماعت را
پس بر ارواح سالکان طریق
شاه بازان عالم تحقیق
زینهار ای عزیز هر دو جهان
قدر ایمان خویش نیک بدان
تا به هر شبهه ای ز بی رایی
عقدۀ اعتقاد نگشایی
پند از این روزگار رفته پذیر
تا نمانی به بند عقل اسیر
وارهان خویش را ز چون و چرا
تا چه خواهی فطانت بت را

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -