cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
گذشته ام به تنک ظرفی از مقام حباب
خم محیط تهی کرده ام به جام حباب
جهان به شهرت اقبال پوچ می بالد
تو هم به گنبدگردون رسان پیام حباب
اگر همین نفس است اعتبار مد بقا
رسیده گیر به عمر ابد دوام حباب
فغان که یک مژه جمعیتم نشد حاصل
فکند قرعه من آسمان به نام حباب
حیاکنید ز جولان تردماغی وهم
به دوش چندکشد نعش خود خرام حباب
جهان حادثه میدان تیغ بازی اوست
کسی ز موج چسان گیرد انتقام حباب
به خویش چشم گشودن وداع فرصت بود
نفس رساند ز هستی به ما سلام حباب
در این محیط ز ضبط نفس مشو غافل
هوای خانه مبادا زند به بام حباب
نفس زدیم به شهرت عدم برون آمد
دگر چه نقش تراشد نگین به نام حباب
قفس تراشی اوهام حیرت است اینجا
شکسته شهپر عنقا نفس به دام حباب
بقای اوست تلافیگر فنای همه
فتاده است به دوش محیط وام حباب
ز انفعال سرشتند نقش ما بیدل
عرق به دوش هوا دارد انتظام حباب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
پیام داشت به عنقا خط جبین حباب
که گرد نام نشسته است بر نگین حباب
نفس شمار زمانیم تا نفس نزدن
همین شهور حباب و همین سنین حباب
ز ششجهت مژه بندید و سیرخویش کنید
نگه کجاست به چشم خیال بین حباب
ز عمر هرچه رود آمدن نمی داند
مخور فریب نفسهای واپسین حباب
به فرصتی که نداری کدام عشوه چه ناز
ز فربهی نکنی تکیه برسرین حباب
مقیم پرده ناموس فقر باید بود
کجاست دست که برداری آستین حباب
چه نشیه داشت می ساغر سبکروحی
که گشت موج گهر درد ته نشین حباب
سحاب مزرعه اعتبار منفعلی ست
تو هم نمی زعرق ریزبرزمین حباب
دماغ کسب وقارم نشدکفیل وفا
جهان به کیش گهر ساخت من به دین حباب
کراست ضبط عنان  عرصه گروتازی ست
برآمده ست سوار نفس به زین حباب
زمان پر زدن زندگی معین نیست
تو محو باش ته دامن است جین حباب
شکست دل به چه تدبیرکم شود بیدل
هزار موج کمر بسته درکمین حباب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بی لطافت نیست از بس وحشت آهنگ است آب
گر در راحت زد همچون گهر سنگ است آب
فتنه توفان است عرض رنگ و بوی این چمن
در طلسم خاک حیرانم چه نیرنگ است آب
نشیه روشندلی پر بی خمار افتاده است
از صفای طبع دایم شیشه در چنگ است آب
چون گریبانگیر شد یار موافق دشمن است
گر بپیچد در گلو با تیغ یکرنگ است آب
با گداز یأس از خود رفتنم دل می برد
نغمه ها دارد چکیدن هرکجا چنگ است آب
محمل ما عاجزان بر دوش لغزش بسته اند
صد قدم از موج اگر پیدا کند لنگ است آب
دوری مرکز جهانی راست تکلیف نزاع
تا جدا از سنگ شد با شعله در جنگ است آب
بی کدورت نیست در کثرت صفای وحدتم
تا به گلشن راه دارد صرف صدرنگ است آب
آبرو نتوان به پیش ناکسان چون شمع ریخت
ای طمع شرمی که اینجا شعله  چنگ است آب
خانه داری داغ کلفت می کند وارسته را
در دل آیینه بیدل سر به سر زنگ است آب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تا زند فال گهر بیتابی آهنگ است آب
نعل درآتش به جست وجوی این رنگ است آب
گرچه با هررنگ از صافی یک آهنگ است آب
در دم تیغت زخون خلق بیرنگ است آب
حرف ارباب نصیحت بر دل گرم آفت است
شیشه چون درآتش افتد بر سرش سنگ است آب
قامت خم گشته چون موج از خروش دل گداخت
از صدای دلخراش ساز ما چنگ است آب
می کند در خود تماشای بهارستان رنگ
از برای سرخوشی در طبع گل بنگ است آب
پیکر تسلیم ما چنگ بساط عیش ماست
چون به پستی می شود مایل جوش آهنگ است آب
دام اندوه است ما را هرچه جز آزادگی است
منصب گوهر اگر بخشد دل تنگ است آب
از سراب اعتبار اینجا  دلی خوش می کنم
ورنه از آیینه وگوهر به فرسنگ است آب
عجز پیری جرأتم را در عرق خوابانده است
نغمه از شرم ضعیفیهای این چنگ است آب
کیست ازکیفیت کسب لطافت بگذرد
در مقام شیشه سازیها دل سنگ است آب
زندگی از وهم و وهم از زندگی بالیده است
عالم آب است بنگ و عالم بنگ است آب
زین چمن یک برگ بی بال و پر پرواز نیست
بیخبر شیرازه بند نسخه زنگ است آب
چشمه خضرم به یاد آمد عرق کردم ز شرم
تشنه تیغ فنا را اینقدر ننگ است آب
تا نفس داری به بزم سینه صافان نگذری
ای به جرأت متهم آیینه در چنگ است آب
ازکجا یابدکسی بیدل سراغ خون من
در دلم شمشیر نازش سخت بیرنگ است آب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای منت عرق زجبینت برآفتاب
ساغر زند مگر به چنین کوثر آفتاب
بر صفحه ای که وصف جمالت رقم زنند
از رشته شعاع کشد مسطر آفتاب
هیهات بی رخت شب ما تیره روز ماند
خون شد دل و نتافت بر این کشور آفتاب
دریای بیقراری ما راکنار نیست
هرگزبه هیچ جا نکند لنگرآفتاب
مقصد ز بس گم است درین تیرگی سواد
شبگیر می کند ته خاک اکثر آفتاب
از وضع این بساط جنون انجمن مپرس
تهمت کش است صبح وگریبان درآفتاب
دست هوس به دامن مطلب چسان رسد
غواص طاقت بشر وگوهر آفتاب
بگذر ز محرمی که درین عبرت نجمن
چون حلقه داغ گشت برون در آفتاب
زنهارگوشه گیر ز هنگامه فساد
پریکه می زند به صف محشرآفتاب
جز باده نیست چاره دمسردی زمان
سرمازده چرا ننشیند در آفتاب
یاران درین زمانه نمانده ست بوی مهر
پیداکنید بر فلک دیگر آفتاب
از راستی خلاف طبیعت قیامت است
توفان دمد چو بگذرد از محور آفتاب
اهل کمال خفت نقصان نمی کشند
مشکل که همچو ماه شود لاغر آفتاب
وضع نیاز ما چمنستان ناز اوست
غافل مشو ز سایه گل بر سر آفتاب
دور شرابخانه تحقیق دیگر است
خود را کشد دمی که کشد ساغر آفتاب
بیدل به کنه عشق کسی کم رسیده است
از دور بسته اند سیاهی بر آفتاب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تاب زلفت سایه آویزد به طرف آفتاب
خط مشکینت شکست آرد به حرف آفتاب
دیده در ادراک آغوش خیالت عاجز است
ذره کی یابدکنار بحر ژرف آفتاب
بینی ات آن مصرع عالی است کز انداز حسن
دخل نازش دارد انگشتی به حرف آفتاب
ظلمت ما را فروغ نور وحدت جاذب است
سایه آخر می رود ازخود به طرف آفتاب
بسکه اقبال جنون ما بلند افتاده است
می توان عریانی ماکرد صرف آفتاب
در عرق اعجاز حسن او تماشا کردنی ست
شبنم گل می چکد آنجا ز ظرف آفتاب
هرکجا با مهر رخسارتو لاف حسن زد
هم زپرتو بر زمین افتاد حرف آفتاب
ما عدم سرمایگان را لاف هستی نادر است
ذره حیران است در وضع شگرف آفتاب
بسکه در نظاره مهر جمال اوگداخت
موج شبنم می زند امروز برف آفتاب
جانفشانیهاست بیدل در تماشای رخش
چون سحرکن نقد عمرخویش صرف آفتاب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای جلوه تو سرشکن شان آفتاب
خندیده مطلع تو به دیوان آفتاب
پیغام عجز من ز غرورت شنیدنی ست
مکتوب سایه دارم و عنوان آفتاب
در هرکجا نگاه پر افشان روز بود
شوق تو د اشت اینهمه سامان آفتاب
شب محو انتظارتو بودم دمید صبح
گشتم به یاد روی تو قربان آفتاب
چون سایه پایمال خس و خار بهتر است
آن سرکه نیست گرم ز احسان آفتاب
از چرخ سفله کام چه جویم که این خسیس
هر شب نهان کند به بغل نان آفتاب
همت به جهد شبنم ما نازمی کند
بستیم اشک خویش به مژگان آفتاب
ای لعل یار ضبط تبسم مروت است
تا نشکنی به خنده نمکدان آفتاب
چون ماه نو ز شهرت رسوایی ام مپرس
چاکی کشیده ام زگریبان آفتاب
بیدل به حسن مطلع نازش چسان رسیم
ما راکه ذره ساخته حیران آفتاب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای چیده نقش پای تو دکان آفتاب
در سایه تو ریخته سامان آفتاب
از طلعت نقاب طلسم بهار صبح
در جلوه تو آینه ها کان آفتاب
سروقدتومصرع موزونی چمن
زلف کج تو خط پریشان آفتاب
در مکتبی که دفتر حسنت رقم زند
یک نقطه است مطلع دیوان آفتاب
هر دیده نیست قابل برق تجلیت
تیغ آزماست پیکر عریان آفتاب
خلق کریم آینه دستگاه اوست
پرتو بس است وسعت دامان آفتاب
شبنم صفت زخویش برآتا نظرکنی
وضع جهان به دیده حیران آفتاب
هر صبح چاک پیرهنی تازه می کند
یارب به دست کیست گریبان آفتاب
غفلت به چشم صافدلان نورآگهی است
نظاره است لمعه مژگان آفتاب
هر ذره درد ازکف خاک فسرده ام
مشق تحیری ز دبستان آفتاب
بیدل زحسن نوخط اوداغ حیرتم
کانجاست دست سایه به دامان آفتاب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
به خاک راه که گردید قطره زن مهتاب
که چون گلاب فشاندم به پیرهن مهتاب
به صد بهار سر وبرگ این تصرف نیست
جهان گرفت به یک برگ یاسمن مهتاب
دگر چه چاره جز آتش زدن به کسوت هوش
فتاده است به فکرکتان من مهتاب
در آن بساط که شمع طرب شود خاموش
زپنبه سرمینا برون فکن مهتاب
به این صفا نتوان جلوه صباحت داد
گذشته است ز خوبان سیمتن مهتاب
به هر طرف نگری عیش می خرامد و بس
ز بس که کرد به فکر سفر وطن مهتاب
ز چاه ظلمت این خاکدان رهایی نیست
مگر ز چیدن دامن کند رسن مهتاب
عبث ز وهم  بساط دوام عیش مچین
که کرد تا سحر این جامه راکهن مهتاب
به گلشنی که حیا شبنم بهارتو بود
گداخت آینه چندانکه شد چمن مهتاب
سراغ عیشی از این انجمن نمی یابم
مگر چو شمع دمانم ز سوختن مهتاب
شهید ناز تو در خاک بی تماشا نیست
ز موج خون چمنی دارد ازکفن مهتاب
مباش بیخبر از فیض گریه ام بیدل
که شسته است جهان را به اشک من مهتاب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
علمی که خلق یافته بیچونش انتخاب
کرده ست نارسیده به مضمونش انتخاب
آنجاکه شمع ما به تأمل دماغ سوخت
شد داغ دل ز مصرع موزونش انتخاب
مکتوب ما ز نقطه و خط سخت ساده ست
خوش باش اگر بود دل محزونش انتخاب
آه ازکسی که منکر درد محبت است
اینجا همین دلست وکف خونش انتخاب
بر هر خطی که جادوی عشقش نفس دمید
جز صید دل نبود به افسونش  انتخاب
انجام گیر و دار من و ما فسردگی ست
گوهر نموده اند ز جیحونش انتخاب
یارب چراغ خلوت لیلی عیان شود
داغی که دارم از دل مجنونش انتخاب
راز درون آینه بر در نشسته است
باید چو حلقه کرد ز بیرونش انتخاب
آن چشم تا به متن حقیقت نظرکنیم
صادی ست کرده هیات گردونش انتخاب
بیدل به کنج زانوی فکرتو خفته است 
آن سرکه داشت جیب فلاطونش انتخاب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
بی کمالی نیست دل از شرم چون می گردد آب
از عرق آیینه ما را فزون می گردد آب
از دم گرم مراقب طینتان غافل مباش
کزشرارتیشه اینجا بیستون می گردد آب
تاب خودداری ندارد صاف طبع از انفعال
می شودمطلق عنان چون سرنگون می گردد آب
کیست کز مرکز جداگردیدنش زنگی نباخت
خون دل از دیده تا گردد برون می گردد آب
در محبت گریه تدبیرکدورتها بس است
گرغشی داری به صافی رهنمون می گردد آب
سوز دل چون شمعم از افسردگیها شد عرق
آنچه آتش بود در چشمم کنون می گردد آب
سیل آفت می کند معماری بنیاد شرم
خانه آرایان گوهر را ستون می گردد آب
منتهای کار سالک می شود همرنگ درد
چون زشاخ وبرگ درگل رفت خون می گردد آب
همچو شبنم سیر اشک ما به دامان هواست
درگلستان محبت واژگون می گردد آب
دام سودا می کند دل را هجوم احتیاج
ازفسون موج زنجیر جنون می گردد آب
دل چه باشد تا نگردد خون به یاد طره اش
گر همه سنگ است بیدل زین فسون می گردد آب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هرکجا بی رویت از چشمم برون می گردد آب
گر همه در پرده خار است خون می گردد آب
دل به سعی اشک در راه توگامی می زند
آتشی دارم که از بهر شگون می گردد آب
صافی دل خواهی از سیر و سفر غافل مباش
تخته مشق کدورت از سکون می گردد آب
نرم خویان را به بیتابی رساند انفعال
ترک خودداری کند چون سرنگون می گردد آب
آرمیدن بیقرار شوق را افسردگی ست
چون بهکجا می شود ساکن زبون می گردد آب
روز ما شب گشت و ما بی اختیارگریه ایم
هرکه د ر دود افتد از چشمش برون می گردد آب
عرض حاجت می گدازد جوهر ناموس فقر
آه کاین گوهر ز دست طبع دون می گردد آب
اعتبارت هرقدر بیش است کلفت بیشتر
تیرگی بالد ز دریا چون فزون می گردد آب
دل ز ضبط گریه چندین شعله توفان می کند
تا سر این چشمه می بندم جنون می گردد آب
بسکه سر تا پایم از درد تمنایت گداخت
همچو موجم در رگ و پی جای خون می گردد آب
زین خمارآباد حسرت باده ای پیدا نشد
شیشه ام از درد نومیدی کنون می گردد آب
دل به توفان رفت هرجا جوهر طاقت گداخت
خانه سیلابی ست بیدل گر ستون می گردد آب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گر در این بحر اعتباری از هنر می دارد آب
قطره بی قدر ما بیش ازگهر می دارد آب
فیض دریای کرم با حاجت ما شامل است
تشنگی اصلیم ما را در نظر می دارد آب
نرم رفتاری به معنی خواب راحت کردن است
بستر و بالین هم از خود زیر سر می دارد آب
آفت ممسک بود تقلید ارباب کرم
کاغذ ابری کجا چون ابر برمی دارد آب
زندگانی هم نماند آنجاکه افسرد عتبار
در شکست رنگ گلها بال و پر می دارد آب
تا نمیری تشنه کام ناامیدی  گریه کن
خاک این وادی به قدر چشم تر می دارد آب
سیل راحتهاست کسب اعتبارات جهان
خانه آیینه را هم دربه در می دارد آب
تا نفس باقی ست ما را باید ازخود رفت وبس
جاده های موج دایم در نظر می دارد آب
در محبت گر هجوم گریه را این قدرت است
عاقبت چون خشکی ام از خاک برمی دارد آ ب
شور عمررفته سیلاب بنای هوشهاست
از صدا عمری ست ما را بیخبر می دارد آب
شرم بیدردی تری در طبع ما می پرورد
تا تهی از ناله شد نی در شکر می دارد آب
تخته مشق کدورتهامباش از اعتبار
تیغ در زنگ است بیدل هر قدر می دارد آب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
از روانی در تحیر هم اثر می دارد آب
گر همه آیینه باشد دربه در می دارد آب
سادهدل را اختلاط پوچ مغزان راحت است
صندلی ازکف به دفع دردسر می دارد آب
کم زمنعم نیست کسب عزت درونش هم
بیشتر از لعل خاک خشک برمی دارد آب
نیست از خود رفته را اندیشه پاس قدم
چون روان شدگی به پیش پا نظر می دارد آب
هستی عارف به قدر دستگاه نیستی ست
ازگداز خویش دارد بحر اگر می دارد آب
جوهر از آیینه نتواند قدم بیرون زدن
موج را همچون نگه در چشم تر می دارد آب
ظالمان را دستگاه آرد پی کسب فساد
مشق خونریزی کند تا نیشتر می دارد آب
از حوادث نیست کاهش طینت آزاد را
زحمت سودن نبیند تاگهر می دارد آب
صاف طبعان انفعال از ساز هستی می کشند
بی تریها نیست تا از خود اثر می دارد آب
تا عدم از هستی ما قاصدی درکار نیست
هم به قدر رفتن خود نامه برمی دارد آب
فقر صاحب جوهر آثارکمال عزت است
تیغ درهرجا تنک شد بیشتر می دارد آب
باده بر هر طبع می بخشد جدا خاصیتی
بیدل اندر هر زمین طعم دگر می دارد آب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هرگه به باغ بی تو فکندم نظر در آب
تمثال من برآمد از آیینه تر درآب
جایی که شرم حسن تو آیینه گر شود
کس روی آفتاب نبیند مگر در آب
صبحی عرق بهارگذشتی درین چمن
هرجاگلی دمید فرو برد سر در آب
نتوان دم تبسم لعل تو یافتن
یاقوت زهره ای که ندزدد جگر در آب
ای طالب سلامت از آفات نگذری
در ساحل آتش است توکشتی ببر در آب
اجزای دهر تشنه جمعیت دل است
هر قطره راست حسرت سعی گهر در آب
چون موج در طبیعت آفاق حرکتی ست
آن گوهرش هنوز نداده ست سر در آب
پرواز در حیاکده زندگی ترست
ای موج بی خبر بشکن بال وپر در آب
فریاد اهل شرم به گوش که می رسد
بیش از حباب  نیست نفس پرده در در آب
جز سعی مرگ صیقل زنگار طبع نیست
ان شعله را شبی ست که دارد سحر در آب
غرق ندامتیم و همان پیش می بریم
چون موج پا زدن به سریکدگردرآب
خلقی به داغ بیخبری غوطه خورده است
من هم چوشمع خفته م آتش به سر درآب
بیدل گم است هر دو جهان درگداز شوق
آن کیست گیرد از نمک خود خبر درآب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
نشسته ایم به یادت زگریه تنگ در آب
شکسته ایم چوگوهر هزار رنگ در آب
همین نه طاقتم ازگریه داغ خودداری ست
نشست دست ز تمکین کدام سنگ درآب
در ملایمتی زن ز حاسد ایمن باش
که شعله را به خس و خارنیست جنگ درآب
کراست بر لب جوآرزوی مطرب ومی
شکسته است نواهای موج چنگ در آب
کشید شعله دل سرز جیب اشک آخر
محال بود نهفتن دم نهنگ درآب
ز سخت جانی خود بی تو در شب هجران
نشسته درعرق خجلتم چوسنگ درآب
زگریه خاک جهان بی تو داده ایم به باد
هنوز چون مژه ها می زنیم چنگ درآب
نگشت شعله حسنت کم از هجوم عرق
چسان جدا شود از برگ لاله رنگ درآب
زمانه موسم توفان نوح را ماند
که غرقه است جهانی ز نام و ننگ درآب
همه غضنفر وقتیم تا به جای خودیم
وگرنه ماهی ساحل بود پلنگ درآب
ز موج گریه من عالمی چمن چوش است
فکنده ام به خیال کسی فرنگ در آب
ز انفعال گنه ناله ام عرق نفس است
چو موج سست پری می کند خدنگ در آب
به هرچه می نگرم مست وهم پیمایی ست
فتاده است در ین روزگار بنگ در آب
از این محیط کسی برد آبرو بیدل
که چون گهر نفس خودکرفت تنگ در آب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
پرتو حسن تو هرجا شد نقاب افکن در آب
گشت از هر موج  شمع حسرتی روشن درآب
صاف دل را شرم تعلیم خموشی می کند
ناید ازموج گهر جز لب به هم بستن درآب
در محیط عمرجان را رهزنی جزجسم نیست
غرقه را پیراهن خود بس بود دشمن در آب
محرمان وصل در خشکی نفس دزدیده اند
خار ماهی را نباشد سبز گردیدن در آب
صد تپش دربار دارد خجلت وضع غرور
موج نبض بیقرار است از رگ گردن در آب
صحبت رو آشنایان سر به سر آلودگی ست
آینه از عکس مردم می کشد دامن درآب
تا توان در شعله کردن ریشه دود سپند
چون  حباب از تخم  ما سهل است بالیدن در آب
انفعال خودنمایی از سبک مغزان مخواه
هر خس و خاشاک نتواند فرو رفتن در آب
بوالهوس در مجلس می می شود طاووس مست
رنگهای مختلف می جوشد ز روغن در آب
خصم سرکش را فنا ساز از ملایم طینتی
آتش سوزان ندارد چاره جز مردن در آب
طبع روشن نیست بی وحشت ز اوضاع سپهر
صورت دام است بیدل عکس پرویزن درآب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
سایه اندازد اگر بخت سیاه من در آب
فلس ماهی دیده آهوکند خرمن در آب
هر نگه در دیده من ناله است اما چه سود
حلقه زنجیر نومید است از شیون درآب
کی توانم در دل سنگین خوبان جاکنم
من که نتوانم فروبردن سر سوزن درآب
راه غربت عارفان را در وطن پوشیده نیست
گوهر ازگرداب دارد هر طرف روزن در آب
ظاهر و باطن به گرد عرض یکدیگرگم است
آب درگلشن نمایان است چون گلشن در آب
پوچ می آیی برون ازلاف هستی دم مزن
نیست بی عرض حباب از قطره خندیدن در آب
ما ضعیفان شبنم وامانده این گلشنیم
از نم اشکی ست ما را دیده تا دامن در آب
گر چنین جوشد عرق از هرزه تازیهای فکر
نسخه ما را خجالت خواهد افکندن درآب
غرق دنیاییم کو ساز منزه زیستن
جبهه فطرت تر است از دامن افشردن در آب
نرمی گفتار ظالم بی فسون کینه نیست
صنعتی دارد حسد از شعله پروردن درآب
هوش می باید قوی با چشم بیناکار نیست
جز به پا ممکن نباشد پیش پا دیدن در آب
یک نگه نادیده رخسار عرق آلوده اش
چون تری عمری ست بیدل کرده ام مسکن درآب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
از سر مستی نبود امشب خطابم با شراب
بی دماغی شیشه زد بر سنگ گفتم تا شراب
بزم امکان را بود غوغای مستی تا به کی
چند خواهد بود آخرجوش یک مینا شراب
دور وهمی می توان طی کرد چون اوراق گل
ساغر این بزم رنگ است و شکستنها شراب
مست تا مخمور این میخانه محتاجند و بس
وهم بنگ است اینکه گویی دارد استغنا شراب
عمرها بودیم مخمور سمندر مشربی
نیست از انصاف اگرریزی به خاک ما شراب
بیقراران طلب سر تا قدم کیفیتند
می کند ایجاد از هر عضو خود دریا شراب
ساغر بزم خیالم نرگس مخمورکیست
می روم مستانه از خود خورده ام گویا شراب
صبح ز خمیازه آخر جام شبنم می کشد
حسرت مخمور از خود می کند پیدا شراب
خون شدن سر منزلیم  از جستجوی ما مپرس
تاک می داند چها در پیش دارد تا شراب
بهرمنع می کشیها محتسب درکارنیست
بیدل آخر رعشه می بندد به دست ما شراب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بزم ما را نیست غیر از شهرت عنقا شراب
کز صدای جام نتوان فرق  کردن تا شراب
ظرف و مظروف توهم گاه هستی حیرت است
کس چه  بندد طرف  مستی زین پری مینا شراب
مقصد حیرت خرام اشک بیتابم مپرس
نشیه بیرون تاز ادراک است و خون پیما شراب
ما به امید گداز دل به خود بالیده ایم
یعنی این انگور هم خواهد شدن فردا شراب
در ره ما از شکست شیشه های آبله
می فروشد همچو جام باده نقش پا شراب
در سیهکاری سواد گریه روشن کرده ایم
صاف می آید برون از پرده شبها شراب
پیچ وتاب موج زلف جوهر انشا می کند
گر نماید چهر در آینه مینا شراب
خار و خس را می نشاند شعله در خاک سیاه
عاقبت هول هوس را می کند رسوا شراب
چون لب  ساحل نصیب ما همان خمیازه است
گر همه در کام ما ریزند یک دریا شراب
امتیازی در میان آمد دورنگی نقش بست
کرد بیدل ساغر ما را گل رعنا شراب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گرشود آن نرگس میگون مقابل با شراب
می شود چون آب گوهر خشک در مینا شراب
جام را همچشمی آن نرگس مخمورنیست
از هجوم موج گر مژگان کند انشا شراب
عشرتی گر هست دلها را به هم جوشیدن است
کم شود یک دانه انگور را تنها شراب
غیر تقوا نیست اصل کار رندیهای ما
ازگداز سبحه پیداکرده اند اینجا شراب
عمرها شد بیخود از خواب غرور دانشیم
لیک گا هی می زند آبی به روی ما شراب
بسکه گفت وگوی مستان وقف ذکر باده است
تا لب ساغر ندارد جز خروش یا شراب
تا خیال توست در دل عیشها آماده است
نیست خامش شمع ما تا هست درمینا شراب
مشرب ما خاکساران فارغ ازآلودگی ست
نیست نقصان گر رسد بر دامن صحرا شراب
ما به زور می پرستی زندگانی می کنیم
چون حباب می بنای ماست سر تا پا شراب
حسن تشریف بهار است آب را در برگ گل
می کند در ساغر اندازد اگر پیدا شراب
آه از آن افسرده ای کز جوش صهبا نشکفد
همچو مینا خامشی را می کندگویا شراب
در سواد سرمه کن نظاره چشم بتان
عشرت افروز است بیدل در دل شبها شراب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
به نیم گردش آن چشم فتنه رنگ شراب
شکست بر سرمن شیشه صد فرنگ شراب
ز خود تهی شدن آغوش بی نیازی اوست
به رنگ شیشه برآ نیست باب سنگ شراب
دماغ مشرب عشاق قطره حوصله  نیست
محیط جرعه شود تا کشد نهنگ شراب
نگه بهار وتصوربهشت وهوش چمن
ز نشیه می رسد امروزگل به چنگ شراب
به قهقهی که ز مینای ما برون زده است
هزار رنگ عرق می کند ز ننگ شراب
خیال آب ده ز ساغر تحیر من
به قدر بوی گل آورده ام به رنگ شراب
خمار وحشتم از چشم آهوان نشکست
مگر به ساغر داغم دهد پلنگ شراب
گرانی ا ز مژه واچید شوخی نگهش
زدود ز آینه برگ تاک زنگ شراب
ز حرف و صوت جهان در خمار دردسرم
دگر چه جوشد ازین شیشه جزترنگ شراب
حذرکنید ز انجام عیش این محفل
کدام شیشه که آخر نزد به سنگ شراب
فشارآب بقاکم زتیغ قاتل نیست
گلوی شیشه ما راگرفته تنگ شراب
قدح به سرخوشی وهم می زنم بیدل
درین بهار چه دارد به غیر بنگ شراب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
پیوسته است از مژه بر دیده ها نقاب
لازم بود به مرد صاحب حیا نقاب
حیرت غبارخویش ز چشمم نهفته است
بر رنگ بسته ام ز هجوم صفا نقاب
بوی گل است و برگ گل اسرار حسن و عشق
بی پردگی ز روی تو جوشد ز ما نقاب
تا دیده ام سواد خطت رفته ام ز هوش
آگه نی ام غبار نگاهت یا نقاب
اظهار زندگی عرق خجلت است و بس
شبنم صفت خوش آنکه کنم از هوا نقاب
از شرم روسیاهی اعمال زشت خو
بر رخ کشیده ایم ز دست دعا نقاب
بینش تویی کسی چه کند فهم جلوه ات
ای کرده از حقیقت ادراک ما نقاب
از دورباشی ادب محرمی مپرس
با غیرجلوه سازد وبا آشنا نقاب
معنی به غیرلفظ مصورنمی شود
افتاده است کار دل و دیده با نقاب
گر بوی گل ز برگ گل افسردگی کشد
جولان شوق می کشد از خواب پا نقاب
بیدل زشوخ چشمی خود در محیط وصل
داریم چون حباب ز سر تا به پا نقاب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
یا حسن گیر صورت آفاق یا نقاب
فرش است امتیاز تو از جلوه تا نقاب
گوهر چه عرض موج دهد دردل صدف
دارد لب خموش به روی صدا نقاب
نیرنگ حسن عالمی از پا فکنده است
مشکل که خیزد از رخ او بی عصا نقاب
ممنون سحربافی اوهام هستی ام
ورنه من خراب کجا وکجا نقاب
حرف مجازجزبه حقیقت نمی کشد
لبیک گوست جلوه به فریاد یا نقاب
از برگ گل به معنی نکهت رسیده ایم
ما را به جلوه های توکرد آشنا نقاب
ای عشق جذبه ای که قدم پیشتر زنیم
یعنی رسانده ایم پی خویش تا نقاب
از چهره ات  که آینه معنی حیاست
چون پرده های دیده نگردد جدا نقاب
شاید عدم به مطلب نایاب وارسد
ای  دیده خاک شوکه فشرده است پا نقاب
بیدل تأملی که چه دارد بهار وهم
رنگ پریده است به تصویر ما نقاب

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
باز درگلشن ز خویشم می برد افسون آب
در نظر طرز خرامی دارم از مضمون آب
شورش امواج این دریا خروش بزم کیست
نغمه ای تر می فشارد مغزم از قانون آب
برنمی دارد دورنگی طینت روشندلان
در رگ موجش همان آب است رنگ خون آب
همچو شبنم اشک ما آیینه آه است و بس
بر هوا ختم است اینجا وحشت مجنون آب
شد عرق شبنم طرازگلستان شرم یار
این گهر بود انتخاب نسخه موزون آب
آرزوگر تشنه رفع غبار حسرت است
با وجود تیغ او نتوان شدن ممنون آب
نیست سیر عالم نیرنگ جای دم زدن
عشق دریاهای آتش دارد و هامون آب
معنی آسودگی نفس طلسم خامشی ست
برمن ازموج گهرشد روشن این مضمون آب
طبعم از آشفتگی دام صفای دیگر است
درخور امواج باشد حسن روزافزون آب
قلزم امکان نم موج سرابی هم نداشت
تشنگیهاکرد ما را اینقدر مفتون آب
وحدت از خودداری ما تهمت آلود دویی ست
عکس در آب است تا استاده ای بیرون آب
صاف طبعانند بیدل بسمل شوق بهار
جاده رگهای گل دارد سراغ خون آب

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ببند چشم و خط هرکتاب را دریاب
ز وضع این دو نقط انتخاب را دریاب
جهان خفته به هذیان ترانه ها دارد
توگوش واکن و تعبیر خواب را دریاب
هزار رنگ من و ما ودیعت نفسی ست
دو دم قیامت روز حساب را دریاب
بهار می گذرد مفت فرصت است ای شیخ
قدح به خون ورع زن شراب را دریاب
شرارکاغذ و پرواز ناز جای حیاست
دماغ عالم پا در رکاب را دریاب
قضا ز خلقت بی حاصلت  نداشت غرض
جز اینکه رنگ جهان خراب را دریاب
غبار جسم حجاب جهانی نورانی ست
ز ننگ سایه برآ آفتاب را دریاب
چه نکته ها که ندارد کتاب خاموشی
نفس بدزد و سؤال و جواب را دریاب
درون آینه بیرون نشسته است اینجا
به جلوه گر نرسیدی نقاب را دریاب
اگر جهان قدح از باده پرکند بیدل
تو تردماغی چشم پرآب را دریاب

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -