cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
روزی به ما رجعت کند آن مشتری سیما مگر
هم باز پرسد عاقبت از ما بت زیبا مگر
با ما نمی افتد مگر ما را بیفکند از نظر
یا خایف است از دشمنان یا شد ملول از ما مگر
بی هوده جانی می کنم دل را تسلی می دهم
هر روز گویم صبر کن کاری شود فردا مگر
می بود وقتی مونسم من بعد منعم می کند
نپسنددم در دست غم آخر چنین تنها مگر
باد صبا را گفته ام تا پیش  او زاری کند
بر یاد او هر صبح دم رخصت دهد صهبا مگر
تلخ است می کز خاصیت در شور می آرد مرا
شیرین من زان می ند ابرو ترش آیا مگر
هر لحظه صفرا می کند از شور آن شیرین لبم
فرهاد را شیرین از آن کرده است در صفرا مگر
هیهات اگر آرد صبا بوی عرق چینش به ما
هم باد ازین معجز کند اموات را احیا مگر
دل بر بلا بنهاده ام تن در ملامت داده ام
باشد که او یاد آورد روزی نزاری را مگر

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
یار با ما یک زمانی در میان آید مگر
پرده از روی جهان آرای بگشاید مگر
چشم آن دارم که هم چون روی شهرآرای خویش
کلبۀ احزان ما یک شب بیاراید مگر
با سر پیمانۀ فطرت شود هم عاقبت
یک شبی تا روز با ما باده پیماید مگر
محرمی می بایدم کز من پیامی می برد
هم جوان مردی کند تشریف فرماید مگر
قامت چالاک او آمد خرامان از درم
و آن قیامت را که می گویند بنماید مگر
قصد جانم گر ندارد بر دلم رحم آورد
همتش را سر به خون من فرو ناید مگر
چون نه زر داری و نه زور ای نزاری هم چو زیر
زاریی می کن که دانم هم ببخشاید مگر

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
به آواز تو خرسندم که باری بشنوم دیگر
چنان بیداریی خواهم که بی تو نغنوم دیگر
چنان مستغرقم در تو که خود را وا نمی یابم
به رأی خویشتن هرگز چو خود بین نگروم دیگر
جهان را آزمودم عاریت جایی ست می دانم
که ام روز آمدم این جا و فردا می روم دیگر
شنیدم تا که آدم را به گندم مبتلا کردند
نباشد منت دنیا و عقبا یک جو ام دیگر
دلم از عشق و جان از عشق و نفس از عشق دیگر چه
همه عشق است پس بی عشق زنده کی  بوم دیگر
معاذ الله معاذ الله معاذ الله معاذ الله
که من هرگز به حالات دنی دیگر شوم دیگر
بر آنم کز نزاری در قبول توبه از باده
نصیحت نشنوم دیگر نصیحت نشنوم دیگر

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
هرگزم عشق نشد از سر پر سودا دور
عشق از مشعلۀ نار برانگیزد نور
من نه بر قاعدۀ عقل و خرد سیر کنم
که منم شیفته و شیفته باشد معذور
طاقت نور تجلی و چو من مسکینی
نشنیدی صفت حال کلیم الله و طور
نظری از طرف ستر برون کرد و مرا
بی خبر کرد چنین در صفت کشف و ظهور
من و پروای کسی این چه حدیث است خموش
آخر آن جا که تواند که کند میل به حور
از من آن حال مپرسید که چون بود و چه رفت
مست و لایعقلم از جرعۀ آن جام طهور
نه از آنم که به غیری متعلق باشم
مغز را گرم کند عاقبت الامر غرور
مردۀ جهل نشد زنده وگرنه نافخ
دیر شد تا به جهان در بدمیده ست این صور
من و کنج خود و گنج سخن و نقدالوقت
تو و موعود می و منتظر حور و قصور
آه از دست نزاری که سری پر سودا
می کند راز دلم فاش و نترسد ز غیور
خوش دلم زان که نباشند محبان خصمم
روز محشر که برآرند سر از خاک قبور

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بس که خوردیم تازیانۀ دور
پا کشیدیم بر کرانۀ دور
قند شیرین و زهر تلخ به هم
هر دو دیدیم در خزانۀ دور
گه گهی شوق عشق پوشیده
جلوه می کرد در میانۀ دور
عاقبت آمد از کمان مراد
تیر امید بر نشانۀ دور
تا گوارنده خنبکی باقی
مانده بود از شراب خانۀ دور
تا به اکنون به کوزه می پیمود
بیش و کم قابض زمانۀ دور
هین که زین پس رسید کوزه به درد
شد تهی خنب باقیانۀ دور
منقطع شد بهانۀ ساقی
ختم شد مقطع فسانۀ دور
حالیا لامحاله زود نه دیر
متبدل کند یگانۀ دور
خود نزاری چو مرغ تسلیم است
بود فارغ ز دام و دانۀ دور

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ای دل ز خواب جهل برآور سر غرور
تا بو که بگذری به سلامت ازین فتور
گر بایدت که حشر تو با صالحان بود
در موقف جزا که بود موعد نشور
این جا ز خود بمیر و به حق زنده باز شو
حاجت نباشدت به سرافیل و نفخ صور
گر بشنوی به گوش ارادت حدیث صدق
افعال ماست مالک و اشخاص ما قبور
گر هیچ صبر داری تا ساقی بهشت
فردا نهد به دست تو بر ساغر طهور
نیکو و گرنه حالی خالی مدار کف
زان آب آتشین که بخارش بود بخور
راحی که هست رایحۀ او حیات محض
روحی که هست جاذبۀ او غذای حور
نوری که هست مقتبس از شمع آفتاب
بل آفتاب کرده ازو اقتباس نور
گویند در بهشت شراب است و شهد و شیر
تا خود که را دهند ولی آخرالامور
هر کو بهشت وایۀ خود می کند طلب
پس غیبت از خودی خودش بهتر از حضور
ای خودپرست بیش مشو مشتغل به خویش
نزدیک خود مباش که افتی ز دست دور
پند محققان نکند نیک بخت رد
بر من ز حاسدان مشنو افترا و زور
من وعظ می کنم نه جدل می زنم چه غم
گر مدعی قبول کند ور شود نفور
صبر و ثبات عادت و خو کن نزاریا
باشد ظفر هر آینه از جانب صبور

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
باز آمدیم در سر از آشوب عقل شور
بر آتش از حرارت دل سینه چون تنور
ما بس نیازمند وصالیم و راه نیست
آری گران بهاست مراد و مرید عور
ماران موش حرص رقیبان کوی دوست
هر چند عیش شیرین بر ما کنند شور
آیا به کام ما بود آن درج لعل پوش
یارب به دست ما رسد آن حقۀ بلور
آری رقیب گو به تسلط بر آردست
تو آن نگر که کینه کش آمد ز شیر مور
معهود نیست دیو به دربانی ملک
سلطان نه لایق است به غم خواری ستور
آن جا که جلوه کرد خیال جمال او
نه شمع مهر نور دهد نه چراغ هور
او را کسی ندید مگر هم به چشم او
یوسف قیاس کن که نشسته ست پیش  کور
آن جا نیاز عشق نه آز و امل برند
زاری نزاریا چو نه زر داری و نه زور

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
در جهان دبدبه عشق من افتاد چو صور
شد چنین قصه من در همه عالم مشهور
من چنین ساکن و آزاد و شکیبا و صبور
متهم گشته به تفلید و به بهتان و به زور
رؤیتی هست مرا راست بگویم با نور
رؤیتی کز نظر اهل ریا باشد دور
هر نظر طاقت آن نور ندارد به ظهور
دیده ور دارد نادیده وران را معذور
ناید از راه نظر در نظر ما منظور
ستر ما پاره و او از نظر ما مستور
خلق عالم شده مستغرق دریای غرور
طالب گوهر و گنجور نهنگان غیور

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
مرا ز کوی تو آواره کرد بخت نفور
ز روی خوب تو دورم که چشم بد ز تو دور
به کام دشمنم از کوی دوست آواره
ز دوستان حسود و ز دشمنان غیور
به اتفاق امم حور در بهشت بود
ولی بهشت من آنجا بود که باشد حور
شمایل تو در آیینه دو چشم من است
به حکم عشق نه تو غایبی نه من مهجور
کدام یک تویی اینجا کدام من هیهات
کدام نیست تویی ناظر و تویی منظور
دگر به روی که بینم نظر چگونه کنم
به مهر و مه چو ز چشمم برفته باشد نور
اگر چو زلف تو درهم شدم ز تاب فراق
که دیده ای که بر آتش حمول بود و صبور
وگر چو چشم تو دور از لبت شدم بیمار
که خورد می که سرانجام ازو نشد مخمور
خراب کرده چشمان می پرست توام
که گاه مست خرابم کنند و گه مخمور
و گر شکیب ندارد نزاری معتوه
مباش گو و بدارید عاقلان معذور
از آن تتبع عاقل نمی کند مجنون
که عاقلان همه در تیه غفلت اند و غرور

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
خمار چشم تو داده ست چشم ها را نور
تو چشم خویش نگه دار تا شود مستور
مگر که چشمه حیوان ندیده ای جانا
چو خضر باش طلب گر که هست بادیه دور
تو عالمی و علمدار تو ست شیطانی
تو علم گوی که شیطان شود ز تو مقهور
چو راست گفتی و دیگر مکن تو کذابی
که جای این بر نارست و جای آن بر حور
ز چشم چشمه معنی گشای و نیکوبین
که چشمه ها همه از چشم ما شود معمور
چو چشم خویش وطن ساز از تک ظلمات
که راه وی به بهشت است نزد حور و قصور
بگیر دسته نرگس نزاری خوشگو
بخور تو باده مستانه از لب خنور

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ز نامردی ندارم طاقت نور
بدین عذرم که خواهد داشت معذور
دگر بار ار بود با او حضوری
وگر بی من بود نور علی نور
چنان خواهم که مستغرق بباشم
در آن نور تجلی بی که طور
حجابش طور بد گویی از آن شد
کلیم الله به رای خویش مغرور
ندای لنت ترانی منزلی بود
که آوردش برون زان وادی دور
حجابی دیگرش در نفی و اثبات
خضر بود و ازو هم ماند مهجور
اگر تسلیم گشتی ماورا را
مطیع امر باید بود و مأمور
وگرنه چاره دیگر ندارد
گر از فطرت نیاورده ست مفطور
نزاری هر چه آوردی تو داری
چو مردان در خرابی باش معمور
طمع بگسل که در تحصیل نابود
اگر آسوده باشی به که رنجور

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
زان پیش کآفتاب ز مشرق کند ظهور
آثار فیض حق متجلی شود ز طور
ای ساقی ای که رشک برند و خجل شوند
از قامت تو طوبی و از طلعت تو حور
زآن آب ده کز آتش طبعش به خاصیت
سقف دماغ پر کند از دوده بخور
بر آتشم زن آبی کز عکس برق او
گردد سواد سینه مخمور غرق نور
تا من به کام دل غزل حسب حال خویش
اینجا ادا کنم چو سراینده زبور
شد خاطرم به تربیت عاقلان نفور
دیوانه می شوم ز محال دل صبور
از ناصحان مصلحت اندیش دوربین
نزدیک شد کز اسلام افتم به کفر دور
از زاهدان عهد نیاموختم مگر
فسق و فساد و فحش و فسون و فن و فجور
باری نصیحتی نکنندم جماعتی
کافتاده اند و بوده چو من در چنین فتور
من در قیامتم ز ملامت گران عشق
کو در دمید قصه من در جهان چو صور
تا چند خاطر از می و مطرب فریفتن
بر بوی آنک خیر بود آخر الامور
چون اهل روزگار نی ام سخره مجاز
نه راغب حواری و نه طالب قصور
آزادم از بهشت اضافی و فارغم
از هر که دل فریفته گردد بدین غرور
گر دوزخ و بهشت ندانی نزاریا
تأویل آن زمن بشنو غیبت و حضور

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ساقی بیار می که فلک می کند ظهور
زان می که گیرد از اثرش آفتاب نور
مطرب بساز چنگ که از چنگ روزگار
کس جان نبرد جان من آخر پس از غرور
آواز چنگ تربیت روح می کند
هم چون دماغ را که دهد تربیت بخور
بی می صباح بر دل ما می شود مسا
بی چنگ روح در تن ما می شود نفور
هر خفته کز ترنم بلبل خبر نیافت
در حشر زنده باز نباشد به نفخ صور
آن ها که در بدایت فطرت نمرده اند
کی بر کنند روز قیامت سر از قبور
ضایع مکن حیات به آوازه ی بهشت
آوازه ای خوش است مثل این ولی ز دور
غافل مشو که هست به از ملک کاینات
با همدمی دمی که میسر شود حضور
چندین ریاضت از پی آن می کشند خلق
تا بر بساط خلد نشینند در صدور
بر خاک کوی زنده دلی ای نزاریا
بنشین که جمله بی خبرند از بهشت و حور

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گر مرا عقل کشد پای و سر اندر زنجیر
نیست از کوی توام یک نفس ای دوست گزیر
میل هر چیز به اصل و مرا میل به تو
هم چنان است که آتش متعلق به اثیر
هرچه جز قامت تو گر همه اوج فلک است
راستی در نظر همت من هست قصیر
این توان گفت که خورشید غلام رخ توست
در نکویی به تو چیزی نتوان کرد نظیر
گر به دامن کشی اش تربیتی فرمایی
هر شب از چرخ ببوسد قدمت بدر منیر
از سر زلف به عطار صبا ده تاری
تا دماغ من بی مغز کند پر ز عبیر
ناف آهوی ختن خشک شود در شکمش
گر به چین برگذرد باد ز کویت شب گیر
مرده از بوی عرق چین تو جان یابد باز
قرطه یوسف یعقوب نکرد این تأثیر
هم ز جایی بود آشوب نزاری آری
بلبل شیفته بر هرزه نیاید به نفیر

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
هین که به جان آمده ام دست گیر
رحم کن و بار دگر در پذیر
هر چه کنی من نکنم اعتراض
بر من اگر رفت خطایی مگیر
تیغ ز بازوی تو و سر ز من
گردن تسلیم نپیچد اسیر
بس که کمان گوشه ابروی تو
بر دلم از غمزه روان کرد تیر
شد تتق سینه من جعبه ای
جعبه نکرده ست کسی از حریر
بر دل پر آتش من رحم کن
دل چه حدیث است تنور اثیر
بر مژه ی چشم پر آبم ببخش
چشم غلط می کنم ابر مطیر
ناله ی زارم بشنو هم چو نی
گونه ی زردم بنگر چون زریر
عقل ز من گشت جدا از جنون
خلق ز من گشت نفور از نفیر
هم نظری کن به نزاری زار
چند کند ناله به زاری چو زیر

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
یار با ما امتحانی کرد باز
لیک با بیگانه نتوان گفت راز
گر چه می کوشیم و جهدی می کنیم
تا کنیم از خودنمایی احتراز
خود اگر در خانه آبی می خوریم
بر سر بازار می گویند باز
مردمان گویند خودبینی مکن
راست با ما در میان آ کژ مباز
آن یکی گوید بیا رویت مکن
وین دگر گوید برو خود بر مساز
دیگری گوید نزاری نیست آن
کو طریقی پیش گیرد بر مجاز
راست می گویند هم آن و هم این
باطنی بر لات و ظاهر در نماز
ای مسلمانان مسلمانی کجاست
می شتابم در طلب شیب و فراز
گو که می گوید که دارد گو بگوی
با من است ای یار گرد سر متاز
پایمردی گر به دست آید چنین
یافتم رضوان و حاصل شد جواز
ورنه دست از دامن کوته کنید
معرفت باید نه دستار دراز
ای دریغا گر نزاری داشتی
محرمی مشفق امینی دل نواز
چون ندارد لاجرم برداشته است
از سر بی چارگی دست نیاز

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
بلای عشق تو ناگه ز در درآمد باز
مدار دور سلامت مگر سرآمد باز
حبوب مهر تو در کشت زار سینه من
برست و تخم پراکند و در برآمد باز
خدنگ غمزه تو بر دلم به نسبت حال
هزار بار زهر بار خوش تر آمد باز
دلم اگر چه برفت از ستیز تو یک چند
ولی به عجز چو خسرو ز شکر آمد باز
گمان مبر که ز کویت دل ستم کش من
به ترهات رقیب ستم گر آمد باز
رقیب گو به ملامت مبالغت می کن
مرا چه غم چو دل آرام در برآمد باز
گذشت نوبت هجران نزاریا خوش باش
که دور وصل و زمان طرف درآمد باز

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مرا چیزهایی نمودند باز
که آن است اسرار مردان راز
به شرطی که جز در محل قرار
مقامات مردان نگویند باز
به تسلیم فرمان بری سر بنه
نه چون حارث مره گردن فراز
به هر حال باشد بلیسی دگر
که از امر اول کند احتراز
اگر جان نداری فدای حبیب
بیا بشنو از من برو دل مباز
به خود حاکم نور و ظلمت نه ای
به عمدا ز خود حارثی بر مساز
نیاری به مقصد برون برد راه
به رای محال و به عقل مجاز
رهت بر صراط است و پای آبله
برین پل نیابی گذر بی جواز
به معراج حلاج کن التجا
به پای تقرب به دست نیاز
مترسان براکفنده را در سلوک
ز هول بیابان و راه دراز
به پای شتر خاصه مست خراب
محلی ندارد نشیب و فراز
نزاری تو در پنجه شیر عشق
چنانی که بنجشک در چنگ باز
بحمداللهت نیست هیچ اختیار
اگر در شرابی وگر در نماز

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
آمد بهار و کرد جهان مشک بار باز
ای باد مشک بار که آمد بهار باز
از نو بهار من چه خبر می دهد صبا
گو شرح باز ده ز گلستان یار باز
از راه لطف بندگی ای گو ز من ببر
هر گه که می شود به سوی آن دیار باز
در گوش گویدش که به چشمان مست خویش
از ما نسیم زلف معنبر مدار باز
از عقل برکنارم و با عشق در میان
تا کی کشم به کام دلش در کنار باز
گفتم که باز بر سر کاری شود دلم
بیزارم از دلی که نیاید به کار باز
ای دل چه کار با سرم آورده ای دگر
تا خود کجا رسد سر و کارم به یار باز
دوران هجر کی به سرآید که طالعم
افکند در مجاهده انتظار باز
گل وعده داد باز که خواهم جمال داد
در انتظار وعده اویم ز یار باز
با گل مباز عشق نزاری چو عندلیب
گر عاشقی معاینه با نوک خار باز
خون ریختن قاعده کرده ست چشم او
کی خو کند طبیعت ترک از شکار باز

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای دل تن و جان و عقل در باز
گر پیش وصال می روی باز
خواهی که جمال شاه بینی
بر هم دوزی دو دیده چون باز
نی نی ز من ای دو دیده بشنو
این بربندی و آن کنی باز
خود این همه قصه چیست کلی
هر چیز که آن جزوست در باز
چون موکب عاشقان روان شد
خود را به طفیل در ره انداز
سر بر قدم محققان نه
کردن ز مقربان برافراز
در مقدم دوست خاک شو تا
بر دیده نشاندت به اعزاز
به زین همه یک حدیث بشنو
ای از همه کاینات ممتاز
او باشی اگر تو خود نباشی
رو خانه او ز خود بپرداز
عیبش مکنید اگر نزاری
از خلق نگه ندارد این راز
با سنگ اگر این حدیث گویند
ای سنگ دلان برآرد آواز

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
چشمی که داشتم به امید وصال باز
بر هم فتاده شد به ضرورت خیال باز
برقع فرو گذاشت به رویم خیال دوست
تا رغم من نقاب گشاد از جمال باز
بسیار چون سکندر محروم نا امید
ناچاره تشنه گشت بر آب زلال باز
در امتحان عشق ندانم که عقل و صبر
تا طاقت آورند و کنند احتمال باز
هم دارم از عنایت حق چشم آن که زود
روزی کند اعادت آن اتصال باز
مجموع نیستم ز پریشانی فراق
آری بس اتصال که شد انفصال باز
بی چاره حالیا به بلا مبتلا شده ست
تا چون شود نزاری شوریده حال باز

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
مرا که دست به روی خرد نهادم باز
به ترهات دگر مشتغل ندارد باز
ترا ز من چه خبر در مقام وجد که درد
به حضرت ملکی می برم که داند راز
نفاذ امر به جز عشق را مسلم نیست
چه بانگ چنگ به نزدیک کر چه بانگ نماز
به هرزه عمر گران مایه می کنی ضایع
مکن که مرگ یقین بهتر از حیات مجاز
عنان به مرکب توسن مده مگر به حساب
به چکسه باز نیاید چو اوج گیرد باز
ازین نشیب نشیمن طلب گذر که مگر
بر آشیانه وحدت پری به بال نیاز
بر آستانی و با راستان نه ای هیهات
اگر به سیم نه ای ملتفت چو زر مگداز
به خویشتن چه شوی معجب ای مجاز پرست
سری به دست که آنگاه گردنی بفراز
مصاحبی طلب اندر مسالک تحقیق
که جانب تو رعایت کند به صد اعزاز
اگر ز پای در آیی ز دست نگذارد
و گر ز چشم بیفتی نظر نگیرد باز
نزاریا نظر از اهل روزگار ببر
به صبر خو کن و با درد خویشتن می ساز

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
راز سر بسته اگر راست نمی گویم باز
جمله خلق بدانند به تسبیح و نماز
گر بدانند که بی او همه هیچ اند همه
پس چه اقرار حقیقی و چه انکار مجاز
چون همه اوست من و تو که و چه ای همه او
عالمی نیست که دارد خبر از عالم راز
از تو چون هیچ نماند چه بماند جز او
زیر خایسک چنین رمز که می دارد گاز
در فضای لمن الملک بکن طیرانی
مرغ جان چند کند بر سر قالب پرواز
تا تو با خویشتنی هیچ نیاید از تو
چشم بر بند و بیاموز ادب از شهباز
سر تسلیم بنه گردن ابلیس مکش
پیش گردن شکنان سر به تهور مفراز
چاره آن است نزاری که زبان مهر کنی
گر چه بی فایده باشد چو برون شد آواز
این همه کثرت شرک از نظر احول ماست
یک جهت باش که واحد نپذیرد انباز

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ما را به دام عشق درافکند دیده باز
باری نکردمی به کس این شوخ دیده باز
بی چاره دل ز دیده گرفتار می شود
ای دیده چند گویمت آخر نظر مباز
دل خود برفت و جان برود نیز لامحال
آنجا که از نظر نرود هیچ احتراز
آری چه دل چه سر که همه کاینات را
مقدار نیست در نظر یار پاک باز
در عشق فتنه باشد و در عقل عافیت
آری ولی کجا به حقیقت رسد مجاز
عیب و هنر یکی نشود پیش مدعی
تا ننگرد به دیده محمود در ایاز
ما همچو حلقه بر درو خوش در حرم رقیب
حیف است دست مردم کوته نظر دراز
گفتم که با فراق شکایت کنم ز وصل
هرگز که کرد سینه دشمن محل راز
صد ساله از مطالعه خلد خوش ترست
یک لحظه در مشاهده یار دل نواز
مشرق ز قبله باز ندانم که در خیال
مستغرقم چه گونه به مسجد برم نماز
من خود به جان دوست که هرگز نخواستم
از بی نیاز حور و قصور و نعیم و ناز
پر کن قدح بده به نزاری که مست عشق
از دوزخ ایمن است و ز فردوس بی نیاز

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
پرده عشاق ساخت بلبل شوریده باز
کرد بر آهنگ من ناله شب گیر ساز
او زده دستان به قهر من زده دستان به شوق
او ز گل بی ثبات من ز غم دل نواز
ناله دل سوز او چون سخن عشق زار
قصه اندوه من چون شب هجران دراز
قاعده عشق من ظاهر و باطن قدیم
واسطه شوق او صورت و معنی مجاز
شاهد بدعهد او با همه کس همنشین
یار وفادار من از همه کس بی نیاز
آن که نظیرش به حسن در همه آفاق نیست
می رسدش گر کند بر همه آفاق ناز
آن چه غمش می کند با من پر خون جگر
با دل دنیا پرست آن نکند حرص و آز
صحبت نامحرمان قربت افسردگان
خون دلم می خورد هم چو شب دیر باز
سینه پر درد من موج سخن می زند
آه دریغا کجاست محرم حرفی به راز
از همه عالم مراد روی کند سوی او
هر که در دل کند بر همه عالم فراز
جان نزاری نگر در خم ابروی دوست
دولت محمود بین در سر زلف ایاز

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
این چه ننگ است که آوردی باز
دست می گیر و ز پا می انداز
ننگ شد نام تو از بدعهدی
آشکارا مکن ای عاقل راز
بده انصاف و مکن بی دادی
ببر از دشمن و با دوست بساز
که کند در غم تو این همه صبر
چون من از تو که کشد این همه ناز
تو و فارغ ز من و خوش در خواب
من و بیداری شب های دراز
تشنه سوخته در ماه صیام
چون بود منتظر بانگ نماز
من همه شب مترصد تا کی
بر در از حلقه برآید آواز
چه کنم چاره همین دارم و بس
من و درگاه خداوند و نیاز
بنده ای همچو نزاری دارد
ای اگر یار بود بنده نواز
زاریی دارد و نه زور و نه زر
گو درین بوته به زاری بگداز

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
اگر چنان که تو دانی و من به خلوت راز
شبی دگر به مراد دلت ببینم باز
هزار بار به پایت درافتم از سر درد
به دیده خاک درت بسترم به سد اعزاز
تو همچو خرمن گل پیش و من چو بلبل مست
به لابه می کنم از سوز سینه غم پرداز
مرا نماز به محراب طاق ابروی توست
به هیچ شرع روا نیست در دو قبله نماز
مرا اگر چه نیاز از بهشت دور انداخت
تو را رسد که کنی بر نژاد آدم ناز
مقررست علی العاقبه که فاش کند
دو چشم مست تو رازم به غمزه غماز
چرا دو دیده بدوزند باز را دانی
که تا چو رام شود دیده را نجوید باز
اگر ز باد صبا بشنوی حدیث من است
که نرم نرم برون آید از درخت آواز
و گر قیاس کنی مرغ نیم جان من است
کبوتری که به بام تو می کند پرواز
نزاریا شده ای مبتلا دگر باره
نگفتمت که نه ای مرد راز عشق مباز
زمانه بل عجبی می کند که هر ساعت
مشعبدی دگر آرد برون ز پرده راز

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
گر خدا دولت و بختم دهد و عمر دراز
دیده روشن کنم از خاک سر کوی تو باز
آستانت به تضرع ز خدا می خواهم
که نکرده ست کسی جز به نیاز این در باز
کس ندانم که در این ورطه مرا چاره کند
من و درگاه خداوند تعالی و نیاز
روی در روی تو می خواهم و کنجی همه عمر
بر همه خلق جهان کرده در انس فراز
من تعصب نکنم هرکه مرا عیب کند
قول بدگوی یقینم که محال است و مجاز
آتش سوخته از خام نپرسید آری
منکر عشق ندارد خبر از عالم راز
جگرم خون شد از اندیشه بی هم نفسی
محرمی کو که بدو قصه توان کرد آغاز
بلبلان را بود آخر که بنالند به حال
من خود آن زهره ندارم که برآرم آواز
سر خود نیز همم نیست که از سایه خود
هستم از بیم گریزنده و چو تیهو از باز
دوش با دل ز پریشانی خود می گفتم
تو بدین محتشم افکنده ای از نعمت و ناز
گفت آری که نه همواره شب وصل بود
روزکی چند صبوری کن و با هجر بساز
کس نیارد به حیل دامن تقدیر به کف
دست تدبیر چه کوتاه نزاری چه دراز
میل مرغ از طرف دانه و غافل که قضا
به سر دام بلا می بردش در پرواز

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
کاروان بربست بار و ره دراز
برگ راه و توشه منزل بساز
در سلوک امتحان بی عذر و دفع
رهنوردی چست باید چشم باز
تا نماند از رفیقان بازپس
بیشتر حاصل کند خط جواز
درد بی درمان که می گویند حرص
راه بی پایان که می گویند آز
کوته است ایام عمر بی ثبات
منزل آز و امل دور و دراز
پسروان اهل آرا می کنند
از مقامات کمالات احتراز
پیشوایان شان به اسفل می برند
ز آن نمی یارند بودن سرفراز
دعوی عصمت محال است از جنب
زشت باشد بر مصلا بی نماز
غارت و تاراج و قتل و معتقد
عدل و انصاف و امان و ترک تاز
در میان حلقه پاکان حق
خویشتن را کی تواند کرد گاز
نعل پیشانی چو سندان پیش دار
ورنه نتوان کرد و دعوی بر مجاز

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
دوش یار آمد به بالینم فراز
گفت ای خوش خفته شب های دراز
ای به خود مشغول چون رهبان به بت
گوییا ما را نخواهی دید باز
اعتبار از ما ز خود کن اعتبار
احتراز از ما ز خود کن احتراز
کشتی بی نوح را تدبیر چه
سر فرودادن به گرداب مجاز
دست در دامان نوح وقت زن
بگذر از طوفان به کشتی نیاز
همچو لنگر تا به گردن در گلی
بادبان عشق را کن سرفراز
نفس را در پای مالیدن چو خاک
شخص را چون روح پروردن به ناز
گر به پای جان توانی حج گذارد
هر سحر در کعبه بگذاری نماز
حرف حرص از صفحه خاطر بشوی
تا نباشد حاجت خط جواز
ترک این ها کن نزاری قصه چیست
محو شو در دوست اینک مخ راز

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
مگر یاری درافتد محرم راز
که مرموزی توان گفتن بدو باز
ولی ترسم که گفتستند نتوان
به خورد صعوه دادن لقمه باز
توانم آشنایی داد با دوست
گرم روزی دگر روزی شود باز
حدیث دوست هم با دوست گویم
که جز با او نیارم گفتن این راز
بباید ساختن با روزگارم
اگرچه روزگارم هست ناساز
بهشت این است و بس پس می برازد
اگر بر تخمه آدم کنم ناز
من و روی تو دیدن الله الله
به رویت دیده آخر چون کنم باز
نیارم دیده در خورشید کردن
من و خیل خیالت در تک و تاز
ملامت گر برآرد بانگ تشنیع
اگر بیرون برم از پرده آواز
اگر مشرک نی ام در راه وحدت
کسی با دوست چون گیرم به انباز
قیامت می کند هر دم نزاری
به نقد الوقت تا انجام از آغاز

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
شادی به روزگار شناسندگان راز
جان ها فدای مقدم مردان پاک باز
بگذاشتند دنیی و بگذشت از صراط
آن ها که یافتند ز دیوان حق جواز
دیدند در سلوک که ابلیس بر ره است
از منزل مخاطره کردند احتراز
از خود شدن برون و شدن در حبیب محو
آورده اند با دو سخن قصه ای دراز
دارالبقا به عین یقین دیده چون خضر
یک باره بر شکسته ازین عالم مجاز
ز آن چشمه زلال که در عین ظلمت است
آب حیات خورده و پوشیده کرده راز
چشمی پرآب رفته و دستی تهی به راه
با خویشتن نبرده به درگاه جز نیاز
چشم از برای دیدن دیدار دوستان
گوش از پی شنیدن آواز دل نواز
فارغ شده ز منقلبات مدار دور
گه زیردست بودن و گاهی زبر فراز
حمال بار ناقه و سیار راه فقر
نه دل به نام و ننگ و نه خاطر به برگ و ساز
در کعبه حضور چو دیگر مجاوران
همواره در عبادت و پیوسته در نماز
دامن کشیده در قدم و چون مسافران
گاه از ختای خوانده خبر گاه از حجاز
گر دامنی چنین به کف آری نزاریا
بر آستین همت مردان شوی طراز

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -