cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
تا ز حسن وگلستان تماشا رنگ داشت
حیرت از آیینه ام دستی به زیر سنگ داشت
یاد آن عیشی که از نیرنگ جولان کسی
گرد من د ر پرده چون صبح بهاران رنگ داشت
تا نفس بال فغان زد رنگ صحرا ریخت دل
عمرها این شمع خامش کلبه ام را تنگ داشت
کامرانیها بالا شد ورنه از بیحاصلی
دست برهم سوده من دامنی در چنگ د اشت
آب می گشتیم کاش از عرض صافیهای دل
کان تنزه جلوه از آیینه داران ننگ داشت
ترک تمکین جوهر ادراک ما بر باد داد
آتش ما اعتبار آبرو در سنگ داشت
عشق هم دارد تلافیها که چون مینای می
هرقدر خون بود در دل چهره ما رنگ داشت
تا کی از شرم تماشا بایدم گردید آب
ای خوش آن آیینه کز هستی نقاب زنگ داشت
بسکه ما بیچارگان آفت نصیب افتاده ایم
رنگ ما بشکست اگر د ل با تپیدن جنگ داشت
منفعل از دعوی نشو و نمای هستی ام
ساز من در خاک بیدل بیش ازین آهنگ داشت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دوش در راه خیالت عجز شوق آهنگ داشت
سعی  جولانی که  نازشها به پای لنگ داشت
دل به ذوق جلوه ات با عالمی کرد ه ست صلح
ورنه  این شخص  جنون  با سایه  خود جنگ داشت
در گلستانی  که حیرت فرش جولان تو بود
چشم هر برگ گل آشوب از غبار رنگ داشت
بی تو از هر قطره اشکم ریخت رنگ ناله ای
آرزو در پرده چشمم عجب آهنگ داشت
اینهمه دام خیالاتی که بر هم چیده ایم
نیست جرم ما و تو معجون هستی بنگ داشت
جور گردون هم نکرد اصلاح سختیهای دل
آسیا زین دانه  گویی زیر دندان سنگ داشت
با همه شور هوس بی حس تر از آیینه ایم
حیرت آن جلوه ما را اینقدرها دنگ داشت
خامشیهایش هجوم آباد چندین شور بود
رنگ ناگردانده تو  فان کاری نیرنگ داشت
دل شکستم شور توفان هوسها آرمید
شیشه ناخورده بر سنگ انجمن را تنگ داشت
عمر همچون سایه در اندیشه غفلت گذشت
تا نمودی داشتم آیینه من زنگ داشت
پایه تعظیم ما را گردباد آیینه است
هرکه دامن از بساط خاک چید اورنگ داشت
شب که حسنش بود بپدل غارت اندیش بهار
غنچه تا بیدار گشتن دامنی در چنگ داشت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
اندیشه در نزاکت معنی کمال داشت
حسن فروغ مهر نقاب هلال داشت
شیرازه غبار هوس گشت خجلتم
خاکم تسلی از عرق انفعال داشت
دل رفت از برم به فسون هوای وصل
این غنچه درگشودن آغوش بال داشت
از خودرمیده نیست عروج دماغ من
جامم نظر زگردش چشم غزال داشت
تخم ادب به ریشه شوخی نمی زند
موج گهر زبانی اگر داشت لال داشت
حسنت به داد حیرت آبینه می رسد
آخر لب خموشی ما هم سؤال داشت
دل را غم وداع تو در خون نشانده بود
حال خوشی نداشت که گویم چه حال داشت
درکیش عشق ساز رهایی ندامت است
افسوس طایری که به دام تو بال داشت
پرگویی من آفت آگاهی دل است
آیینه بود تا نفسم اعتدال داشت
مردیم و از غبار دو عالم به در زدیم
ای عافیت ببال که هستی وبال داشت
غارتگر بهار نشاطم شکفتگی ست
تا غنچه بود دل چمنی در خیال داشت
بیدل هزار جلوه در آیینه ات گذشت
آن شخص کوکه این همه عرض مثال داشت

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
در وادیی که قدرت عجزم کمال داشت
بالیدگی چو آبله ام پایمال داشت
سیراب نازم از دل بی مدعای خویش
گوهربه جیب صافی مطلب زلال داشت
کردیم سیر وادی وحشت سواد عشق
تا نقش پا همان رم چشم غزال داشت
- عون شمع جنبش مژه ها را رختش برد
پرواز آرمیده ما طرفه بال داشت
شورطلب  ز وهم فنا سربه جیب ماند
ورنه به خاک نیز جنون احتمال داشت
سررشته هلال به خورشید محکم است
نقصان حال ما ثری ازکمال داشت
در عین وصل چشم به پیغام دوختیم
شبنم به روی گل نگهی در خیال داشت
اکنون علاج شبهه هستی که می کند
در سنگ نیز آینه ما مثال داشت
آن حیرتی که کرد به رویت مقابلم
آیینه داری از دل بی انفعال داشت
مشکل به عیش بی نفسان پی بردکسی
شمع خموش سیر شبستان حال داشت
یارب شفق طرازکدامین بهار شد
رنگی که خون بیکسی ام زیر بال داشت
هرکس به قدرهمت خود ناز می کند
بیدل غم تو دارد اگر خواجه مال داشت

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
هرجا دلی تپیدن شوق خیال داشت
گرد به باد رفته من رقص حال داشت
روزی که عشق زد رقم ناتوانی ام
چون خامه استخوان تنم مغز نال داشت
رازم ز بی نقابی اظهار اشک شد
عریانی اینقدر عرق انفعال داشت
درکیش عشق ساز رهایی ندامت است
افسوس طایری  که به دام تو بال داشت
امروز نیست داغ تو خلوت  فروز دل
خورشید ریشه در دل ماه از هلال داشت
از دل به غیر شعله آهی نشد بلند
عرض سراسر چمنم یک نهال داشت
در بحر احتیاج  که موجش تپیدن است
آسایشی که داشت لب بی سؤال داشت
بیهوده همچو صبح دمیدیم و سوختیم
فصل بهار بی  نفسی اعتدال داشت
دل خون شد و کسی به فغانش نبرد پی
این چینی شکسته زبان سفال داشت
از دل غبار هستی موهوم شسته ایم
رفت آنکه لوح آینه ما مثال داشت
عمرم  کی  آمدم که دهم عرض رفتنی
تهمت خرامی ام قدم ماه و سال داشت
تنها نه بیدل از تپش آرام منزل است
هر بسمل  آشیان طرب  زبر بال داشت

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
تا نظر بر شوخی من نرگس خودکام داشت
چشمه آیینه موج روغن بادام داشت
باد دامانت غبارم را پریشان کرد و رفت
سرمه ام درگوشه چشم عدم آرام داشت
عالمی را صید الفت کرد رنگ عجز من
در شکست خویشتن مشت غبارم دام داشت
پختگی در پرده رنگ خزانی بوده است
میوه ام در فکر سرسبزی خیالی خام داشت
یاد آن شوقی که از بیطاقتیهای طلب
دل تپیدن نیز در راهت شمارگام داشت
از ادای ابرویت لطف نگه فهمیده ام
این کمان  رنگ فریب از روغن بادام داشت
گر نمی بود آرزوتشویش جانکاهی نبود
ماهیان را نشتر قلاب حرص کام داشت
ناله را روزی که اوج اعتبار نشیه بود
چون جرس  بیدل به جای باده دل درجام داشت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
سادگی دل را اسیر فکرهای خام داشت
تا تحیر بود در آیینه عکس آرام داشت
گر نمی بود آرزو تشویش جانکاهی نبود
ماهیان را تشنه قلاب حرص کام داشت
از ادای ابرویت لطف نگه فهمیده ایم
این کمان رنگ فریب از روغن بادام داشت
دل نه امروز از صفا فال صبوحی می زند
در کدورت نیز این آیینه عیش شام داشت
ما ز خودداری عبث خون طلب ها ریختیم
در صدای بال بسمل عافیت پیغام داشت
دل مصفاکردن از بشم به طوف جلوه برد
آینه بر دوش حیرت جامه احرام داشت
بی پر و بالی تپش فرسوده پرواز نیست
هرکسی ایجا به قدر عاجزی آرام داشت
در نقاب اشکم آخرحسرت دل قطره زد
رنگ صهبا پای گردیدن به طبع  جام داشت
چون  عرق زین  نقد ایثاری  که  آب  است  از حیا
ما اداکردیم هرکس از خجالت وام داشت
بس که بیدل بر طبایع حرص شهرت غالب است
جان کنی ها سنگ هم در آرزوی نام داشت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
شب  که جوش  حسرتی  زان نرگس  خودکام داشت
چشمه آیینه موج روغن بادام داشت
یاد آن شوقی که از بیطاقتیهای جنون
دل تپیدن نیز در راهت شمار گام داشت
پختگی در پرده رنگ خزا نی بوده است
میوه هم در فکر سرسبزی خیالی خام داشت
باد دامانت غبارم را پریشان کرد و رفت
سرمه ای در گوشه چشم عدم آرام داشت
مصرع آه من از لعل تو پر بی بهره ماند
باب تحسین  گر نبود اهلیت دشنام داشت
از سراغ رفتگان جز گفتگو آثار نیست
شخص  هستی در نگین  بی نشانی نام داشت
چشم وا کردیم و آگاه از فنای خود شدیم
چون شرر آغاز ما آیینه انجام داشت
عالمی را صید الفت  کرد رنگ عجز من
در شکست  خویشتن  مشت  غبارم   دام داشت
عیشها کردیم تا بر باد رفت اجزای ما
خانه ما بعد ویرانی هوای بام داشت
ناله را روزی  که اوج اعتبار نشیه بود
چون جرس بیدل  به جای  باده  دل  در جام داشت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
شب که طاووس مرا شوق تو بال افشان داشت
یک جهان چشم به هم برزدن مژگان داشت
هرچه جوشید ز موج و کف این قلزم وهم
نفسی بود که در پرده دل توفان داشت
رمز بی رنگی ما فاش شد از شوخی رنگ
شیشه آورد برون آنچه پری پنهان داشت
تا ز هستی اثری هست محبت رسواست
حرمت ناله به زنجیر نفس نتوان داشت
حیرت از شش جهتم در دل آیینه  گرفت
ورنه هر مو به تنم صد مژه بال افشان داشت
آخر از عجز طلب اشک دواندیم به چشم
پای خوابیده ما آبله در مژگان داشت
همه جا دیده یعقوب غبارانگیز است
یا رب اقلیم محبت چقدر کنعان داشت
هیچ روشن نشد ازهستی ما غیرحجاب
شخص تصویر همین پیرهن عریان داشت
عاقبت کسوت مجنون به عرق گشت بدل
فصل تأثیر جنون این همه تابستان داشت
تنگی حوصله دار ترک علایق بیدل
یادگردی  که به هم چیدن او دامان داشت

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
وهم هستی هیچکس را ازتپیدن وانداشت
مهر بال و پر همان جز بیضه عنقا نداشت
عالمی زین بزم عبرت مفلس و مایوس رفت
کس  نشد آگه  که  چیزی  داشت  با خود یا نداشت
بیکسی زحمت پرست منت احباب نیست
یاد ایامی  که کس یاد از غبار ما نداشت
هرچه پیش آمد همان رو بر قفاکردیم سیر
یک قلم دی داشتیم امروز ما فردا نداشت
دعوی صاحبدلی از هرزه گویان باطل است
تا نفس بی ضبط می زد شیشه گر مینا نداشت
مشق  همواری درین مکتب دلیل خامشی ست
تا درشتی داشت سنگ  سرمه جز غوغا نداشت
حرص هر سو ره برد بر سیم و زر دارد نظر
زاهد از فردوس هم مطلوب جز دنیا نداشت
قانعان سیراب تسکین از زلال دیگرند
آب شیربنی  که  گوهر دارد از در با نداشت
تا ز تمکین نگذرند آداب دانان وفا
شمع محفل در سرآتش داشت زیر پا نداشت
تا بیابان مرگ نومیدی نباید زیستن
هر کجا رفتیم ما را بیکسی تنها نداشت
دوری ام زان آستان دیوانه  کرد اما چه سود
آنقدر خاکی که افشانم به سر صحرا نداشت
چون نفس بیدل نفسها در تردد سوختم
گوشه دل جای راحت بود اما جا نداشت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هرکه را دستی ز همت بود جز بر دل نداشت
دستگاه پرتو یک شمع این محفل نداشت
دل به هرنقشی که بستم صورت آیینه بود
نسخه تحقیق امکان جز خط باطل نداشت
عاجزیها را غنیمت دان که درباب طلب
دست و پایی گز می کردیم گم ساحل نداشت
انفعالی نیست دل را ورنه درکیش حیا
سنگ  هم گر آب می شد عقده ای مشکل نداشت
زندگی در پیچ و تاب سعی بیجا مردن است
از تپیدن عالمی بسمل شد و قاتل نداشت
خیرگیهای نظر محو نقاب آرایی ست
ورنه هرگز لیلی آزاد ما محمل نداشت
غنچه ها بال نفس در پرده دل سوختند
عیش این باغ امتداد رقص یک بسمل نداشت
شوخی موج  کرم شد انفعال جرم ما
این محیط آبی برون از جبهه سایل نداشت
همچو شبنم  گریه بر ما راه جولان بسته است
چشم ما تا بود بی نم این بیابان  گل نداشت
سرو گلزار تمنا طوق قمری در بر است
گل نکرد از سینه ام آهی که داغ دل نداشت
اشکم و گم  کرده ام از ضعف راه اضطراب
ورنه این ره لغزش پا داشت گر منزل نداشت
نقش او از اضطرابم در نفس صورت نبست
حسن را آیینه می بایست و این بیدل نداشت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
زندگانی ست  که جز مرگ سرانجام نداشت
گر نمی بود نفس  صبح کسی شام نداشت
دل پرکار هوس متهم غیرم کرد
ساده تا بود نگین  غیر نگین نام نداشت
قدردان همه چیز آینه منتظری ست
دردم از حاصل وصلیست که پیغام نداشت
مایه  عاریت و صرف  طرب جای حیاست
گل سر و برگ شکفتن به زر وام نداشت
سیر کیفیت عبرتگه امکان کردیم
نقش پا داشت هوایی که سر بام نداشت
کاش بی جرات آهنگ طلب می بودیم
تکمه جیب ادب جامه احرام نداشت
پختگی چین تعین به رخ خلق افکند
رنگ هموار به غیر از ثمر خام نداشت
هیچکس چشم به جمعیت دل باز نکرد
این گلستان گل کیفیت بادام نداشت
سر زانوی ادب میکده ی راز که بود
عیش این حلقه تسلیم خط جام نداشت
دل وفا خواست جوابش به تغافل دادی
داد تحسین طلبان این همه دشنام نداشت
بیدل از وهم فسردی  چه تعلق  چه وفاق
طایر رنگ  کمین قفس و دام نداشت

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
امشب که به دل حسرت دیدارکمین داشت
هر عضو چو شمعم نگهی بازپسین داشت
کس وحشتت از اسباب تعلق نپسندید
دامن نشکستن چقدر چین جبین داشت
از وهم مپرسید که اندیشه هستی 
در خانه خورشید مرا سایه نشین داشت
هر تجربه کاری که درتن عرصه قدم زد
سازدل جمع آن طرف ملک یقین داشت
عمری ست که در بندگداز دل خویشیم
ما را غم ناصافی آیینه بر این داشت
چون سایه به جز سجده مثالی ننمودیم
همواری ما آینه در رهن جبین داشت
در قد دو تا شد دو جهان حرص فراهم
زین حلقه کمند امل آرایش چین داشت
از پرده دل رست جهان لیک چه حاصل
آیینه نفهمیدکه حیرت چه زمین داشت
با این همه حیرت به تسلی نرسیدیم
فریاد که آبینه ما خانه زین داشت
آفاق تصرفکده شهرت عنقاست
جز نام نبود آن که جهان زیر نگین داشت
بیدل سراین رشته به تحقیق نپیوست
در سبحه و زنار جهانی دل و دین داشت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
چه سحر بود که دوشم دل آرزوی تو داشت
تورا در آینه می دید و جستجوی تو داشت
به هر دکان که درین چارسو نظرکردم
دماغ ناز تو سودای گفتگوی تو داشت
به دور خمکده اعتبارگردیدیم
سپهر و مهر همان ساغر و سبوی تو داشت
ز خلق این همه غفلت که می  کند باور
تغافل توز هرسو نظربه سوی تو داشت
نظربه رنگ توبستم نظربه رنگ توبود
خیال روی توکردم خیال روی تو داشت
ز ما و من چقدر بوی ناز می آید
نفس به هرچه دمیدند های و هوی تو داشت
غرور و ناز تو مخصوص کج کلاهان نیست
شکسته رنگی ما هم خمی ز موی تو داشت
هزار پرده دریدند و نغمه رنگ نبست
زبان خلق همان معنی مگوی تو داشت
چه جرعه هاکه نه بر خاک ریختی زاهد
به این حیا نتوان پاس آبروی تو داشت
به سجده خاک شدی همچو اشک و زین غافل
که خاک هم تری از خشکی وضوی توداشت
به گردش نگهت پی نبرد فطرت تو
که سبحه تو چه زنار درگلوی تو داشت
درین حدیقه به صد رنگ پر زدم بیدل
ز رنگ در نگذشتم که رنگ و بوی تو داشت

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
آغاز نگاهم به قیامت نظری داشت
واکردن مژگان چراغم سحری داشت
خوابم چه خیال است به گرد مژه گردد
بالین من گم شده آرام پری داشت
چشمی به تحیرکده دل نگشودیم
آیینه همین خانه بیرون دری داشت
ما بیخبران بیهده بر ناله تنیدیم
تا دل نفس سوخته هم نامه بری داشت
قاصد ز رموز جگر چاک چه گوید
درنامه عشاق دریدن خبری داشت
آخرگروه حیرت ما باز نگردید
او بودکه هر چشم گشودن دگری داشت
کردیم تماشای ترقی و تنزل
آیینه ما هر نفس از ما بتری داشت
زین بحر عیارطلب موج گرفتیم
آن پای که فرسود به دامن گهری داشت
آگاه نشد هیچ کس از رمز حلاوت
ورنه لب خاموش گره نیشکری داشت
بی شعله نبود آنچه تو دیدی گل داغش
هر نقش قدم یک دو نفس پیش سری داشت
با لفظ نپرداختی ای غافل معنی
تحقیق پری در نفس شیشه گری داشت
آسان نرسیدیم به هنگامه دیدار
ای بیخبران آینه دیدن جگری داشت
عریانی ام ازکسوت تشویش برآورد
رفت آنکه جنونم هوس جامه دری داشت
بیدل چقدر غافل کیفیت خویشم
من آینه در دست وتماشا دگری داشت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
گر جنونم هوس قطع منازل می داشت
خوش تر از ریگ روان آبله محمل می داشت
دیده  گر رنگی از آن جلوه به رو می آورد
یک تحیر به صد آیینه مقابل می داشت
پاس آیین ادب  گر نشدی مانع اشک
تا به کویش همه جا پا به سر دل می داشت
سوخت پروانه ام از خجلت آن شمع  که دوش
می زد آتش به خود و خاطر محفل می داشت
ای خوش آن شوق  که از لذت بی عافیتی
کشتی ام وحشت گرداب ز ساحل می داشت
عقده دل اگر از سعی تپش وامی شد
حیرت آینه هم جوهر بسمل می داشت
احتیاج آینه شد نام  کرم جلوه فروخت
خاتم جود نگین در لب  سایل می داشت
شرم نایابی مطلب عرقی ساز نکرد
تا ره  کوشش مقصدطلبان  گل می داشت
قطع کردیم به تدبیر خموشی چون شمع
جاده ای را که ادب در دل منزل می داشت
داغم از حوصله شوخ نگاهان بیدل
کاش در بزم بتان آینه هم دل می داشت

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
تو ازآن خلوت یکتا چه خبر خواهی داشت
گر شوی حلقه که چشم آنسوی در خواهی داشت
زبن شبستان هوس عشوه چه خواهی خوردن
شمع  سان گل به سر از باغ سحر خواهی داشت
یک عرق وارگر از شرم طلب آب شوی
تا ابد درگره قطره گهر خواهی داشت
شب وصل است کنون دامن او محکم دار
پاس ناموس ادب وقت دگرخواهی داشت
تهمت نام تجرد به مسیحا ستم است
میخلی در دل خود سوزن اگر خواهی داشت
یک حلب شیشه گر از هر قدمت می جوشد
خاطرآبله در سیر و سفر خواهی داشت
گر بسوزی ورق نه فلک ازآتش عشق
یادگار من و دل یک دو شرر خواهی داشت
بیدل این بار امانت به زمین سود سرت
تاکجاجامه معشوق به بر خواهی داشت

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
گل در چمن رسید و قدم بر هواگذاشت
جای دگر نیافت که بر رنگ پاگذاشت
تعمیر رنگ ز آب و گل اعتماد نیست
نتوان بنای عمر به دوش وفا گذاشت
عمری ا ست خاک من به سر من فتاده است
این گرد دامن تو ندانم چرا گذاشت
وامانده ی قلمرو یاسم چو نقش پا
زین دشت هرکه رفت مرا بر قفا گذاشت
می خواست فرصت از شرر کاغذ انتخاب
رنگ پریده بر ورقم نقطه ها گذاشت
رفتم ز خویش لیک به دوش فتادگی
برخاستن غبار مرا بی عصا گذاشت
هرجا روی غنیمت یک دم رفاقتیم
ما را نمی توان به امید بقا گذاشت
با خود فتاد کار جهان از غرور عشق
آه این چه ظلم بود که ما را به ما گذاشت
زین  گردن ضعیف  که باریکتر ز موست
باید سر بریده به تیغ قضاگذاشت
آن را که عشق از هوس هرزه واخرید
برد از سگ استخوان و به پیش هما گذاشت
بیدل عروج جاه خطرگاه لغزش است
فهمیده بایدت به لب بام پا گذاشت

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
همت من از نشان جاه چون ناوک  گذشت
زین نگین نامم نگاهی بود کز عینک  گذشت
طبع دون کاش از نشاط دهر گردد منفعل
نیست  بر عصمت حرج  گر لولی از تنبک گذشت
همتی می باید اسباب تعلق هیچ نیست
بر نمی آید دو عالم با جنون یک  گذشت
در مزاج خاک این وادی قیامت کشته اند
پای ما مجروح و باید ازتل آهک  گذشت
هیچکس حیران تدبیر شکست دل مباد
موی  چینی هر کجا خطش  دمید از حک  گذشت
چون شرارکاغذ آخر از نگاه  گرم او
بر بنای ما قیامت سیلی از چشمک گذشت
حسرت عشاق و بیداد نگاهش عالمی ست
بر یکی هم گر رسید این ناوک از هر یک گذشت
ننگ تحقیق است  تفتیشی  که دارد فهم خلق
در تامل هرکه واماند از یقین بیشک گذشت
خیره  بینی لازم طبع درشت افتاده است
کم تواند چشم تنگ از طینت ازبک  گذشت
کاش زاهد جام گیرد کز تمسخر وارهد
بی تکلف عمر این بیچاره در تیزک گذشت
صحبت واعظ به غیر از دردسر چیزی نداشت
آرمیدن مفت خاموشی کزین مردک گذشت
فضل حق وافی ست بیدل از فنا غمگین مباش
عمر باطل بود اگر بسیار و گر اندک  گذشت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تا عرقناک از چمن آن شوخ بی پرواگذشت
موج خجلت سرو را چون قمری از بالاگذشت
وای بر حال کمند ناله های نارسا
کان تغافل پیشه از معراج استغناگذشت
ما به چندین کاروان حسرت کمین رهبریم
شمع در شبگیر دود دل عجب تنهاگذشت
محو دل شوتا توانی رستن از آفات دهر
موج بی وصل گهر نتواند از دریاگذشت
بسته ای احرام صد عقبا امل اما چه سود
فرصت نگذشته ات پیش ازگذشتنهاگذشت
بی نشانی در نشان پر می زند هشیار باش
گر همه عنقا شوی نتوانی از دنیاگذشت
آبله مخموری واماندگیهایم نخواست
زین بیابان لغزشم آخر قدح پیماگذشت
گر برون آیم ز فکر دل اسیر دیده ام
عمر من چون می به بند ساغر و میناگذشت
بر غنا زد احتیاج خست ابنای دهر
تنگدستی در عزیزان ماند لیک از ماگذشت
عافیتها بسکه بود آن سوی پرواز امل
کرد استقبال امروزی که از فرداگذشت
گرزدنیا بگذری تشویش عقبا حایل است
تا ز خود نگذشته ای می بایدت صد جاگذشت
بیدل از رنگ شکست شیشه ای خندیده است
کز غبارش ناله نتواند به سعی پاگذشت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
در طلبت شب چه جنونهاگذشت
کز سر شمع آبله پاگذشت
جهل  خرد پخت وبه معموره ریخت
عقل جنون کرد و ز صحراگذشت
نقش نگین داشت کمال هوس
اسم بجا ماند و مسماگذشت
خلق خیالات بر افلاک برد
از سر این بام هواهاگذشت
پی سپر عجز چه نازد به جاه
آبله از خاک چه بالاگذشت
جوش نفس بود می اعتبار
قلقلکی کرد و ز مینا گذشت
چون شررکاغذ آتش زده
فرصت ما از نظر ماگذشت
سعی تک وپو همه را محوکرد
رنگ روانی ز ثریا گذشت
چون شب وروز است تلاش همه
درنگذشت آنکه ز اینجاگذشت
خط جین فهم به فرداگماشت
خامه بر ین صفحه چلیپاگذشت
خامشی ام زنده جاوید کرد
کم نفسیها ز مسیحا گذشت
ضبط نفس طرفه پلی داشته ست
قطره به این جهد ز دریاگذشت
قافله سالار توهم مباش
هرکس ازین بادیه تنهاگذشت
فرصت دیدار وفایی نداشت
آمده بود آینه  اما گذشت
با دم شمشیرقضا چاره چیست
دم مزن آبی که ز سرهاگذشت
بیدل ازین مایه که جز باد نیست
عمر در اندیشه سودا گذشت

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
یأس مجنون آخر از پیچ و خم سودا گذشت
با شکستی ساخت دل کز طره لیلا گذشت
غفلت ما گر به این راحت بساط  آرا شود
تا ابد نتوان به رنگ صورت از دیباگذشت
هم در اول باید از وهم دو عالم بگذری
ورنه امروز تو خواهد دی شد و فردا گذشت
جومن اشکم در نظر موجیست  کز دپا رمید
شعله  آهم به دل برقی ست  کز صحرا گذشت
چند چون گرداب بودن سر به جیب پیچ  وثاب
می توان چون موج دامن چید و زین دریاگذشت
کاش هم دوش غبار از خاک برمی خاستیم
حیف عمر ما که همچون سایه زیر پا گذشت
خون  شو ای  حسرت  که ا ز مقصد رهت  د ور است  دور
آخرت درپیش دارد هر که از دنیا گذشت
در دل آن بی وفا افسون تأثیری نخواند
تیر آهم چون شرر هرچنداز خاراگذشت
بر بنای دهر از سیل قیامت نگذرد
آنچه از روی عرقناک تو بر دل ها گذشت
هستی ما نام پروازی به دام آورده بود
بی نشانی بال زد چندانکه از عنقاگذشت
بزم هستی قابل برهم زدن چیزی نداشت
آنکه بگذشت از علایق پر به استغنا گذشت
داغ هرگز زیر دست شعله تصویرنیست
بسکه واماندیم نقش پای ما از ماگذشت
حیف بر منصور ما تسلیم راهی وانکرد
از غرور وهم بایست اندکی بالا گذشت
از لباس تو به عریان است تشریف نجات
بپدل امشپ موج می ازکشتی صهباگذشت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چنین که عمر تأملگر شتاب گذشت
هوای آبله ای از سر حباب گذشت
به چشم بند جهان این چه سحرپردازی ست
که بی حجابی آن جلوه از نقاب گذشت
به هر طرف نگرم دود دل پرافشان است
کدام سوخته زین وادی خراب گذشت
جنون پرستی اغراض ننگ طبع مباد
حیا نماند چو انصاف از حساب گذشت
کسی به چاره تسکین ما چه پردازد
که تا به داغ رسیدیم ماهتاب گذشت
ز مصرع نفس واپسین عیان گردید
که ما ز هر چه گذشتیم انتخاب گذشت
سیاهکار فضولی مخواه موی سفید
کفن چوپرده د رد باید از خضاب گذشت
صفا کدورت زنگار چشم نزداید
ز سایه کس نتواند در آفتاب گذشت
ز خود تهی شو و از ورطه خیال برآی
به آن کنار همین کشتی ز سراب گذشت
به عیش غفلت عمری که نیست کس نرسد
فغان که فرصت تعبیر هم به خواب گذشت
ز سوز سینه ام آگه که کرد محفل را
که اشک دود شد و از سرکباب گذشت
ندانم از چه غرض بال فرصت افشاندم
شرر بیانی ام از حاصل جواب گذشت
به وادیی که نفس بود رهبربیدل
همین تأمل رفتن گران رکاب گذشت

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
فرصت نظاره تا مژگان گشودن درگذشت
تیغ برقی بود هستی آمد و از سر گذشت
وحشتی زین بزم چون شمعم به خاطر درگذشت
چین دامن آنقدرها موج زد کز سرگذشت
بربنای ما فضولی خشت تمکینی نچید
آرزو چون فربهی زین پهلوی لاغرگذشت
امتحان هرجا عیار قدر رعنایی گرفت
سرنگونی صد سر و گردن ز ما برتر گذشت
آب آب  گوهر آتش آتش یاقوت شد
هرچه آمد بر سر ما از گذشتن  درگذشت
یافتم آخر ز مقصدکوشی توفیق عجز
لغزش پایی که پروازش به ز یر پرگذشت
قدر بحر رحمت از کم همتی نشناختیم
از غرور خشکی دامن جبینها ترگذشت
عبرتی می خواست مخمور زلال زندگی
آب شد آیینه و از چشم اسکندرگذشت
مشق اسرار دبستان ادب پر نازک ست
نام لغزش تا نوشتی خامه از مسطر گذشت
می چکد خون دو عالم از نگاه واپسین
بیخبر از خود مگو می باید از دلبر گذشت
سخت بیرن است شوق از ساز وحشتها مپرن
عمر پروازم به جست و جوی بال و پر گذشت
می روم  بی  دست و پا چون  شمع و از هر عضو من
آبله  گل می کند تا عرضه دارد سرگذشت
با دل جمعم کنون مأیوس باید زبستن
سیر دریا دور موجی داشت از گوهر گذشت
ضعف بیمار محبت تا کجا دارد اثر
ناله هم امشب به پهلوی من از بستر گذشت
بیدل از جمعیت دل بی نیاز عالمم
گوهر از یک قطره پل بستن ز دریا در گذشت

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
شب به یاد آن لب خموش گذشت
ناله شد شمع وگلفروش گذشت
چشم بر جلوه ای  که وا کردیم
پیش پیش نگاه هوش گذشت
عمر رفت و هنوز در خوابم
کاروان از سرم خموش گذشت
زبر پا دیدم از نشاط مپرس
مژه پل گشت و نای و نوش گذشت
کاف و نون  خلق را به شور آورد
این دو حرف ازکجا به گوش گذشت
طرفه راهی  چو شمع پیمودیم
سر ما هر قدم ز دوش  گذشت
فقر ما ماتم دو عالم دشت
همه جا یک سیاهپوش گذشت
بی جنون ترک وهم نتوان کرد
باده از خم به قدر جوش  گذشت
گر جنون کرده ای تکلف چیست
فصل پنهان کن و بپوش گذشت
سوختن هم غنیمت است این شمع
امشب آمد همان که دوش گذشت
تشنه وصل بود بیدل ما
تیغ شد آب  کز گلوش  گذشت

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
به فکر دل لبم از ربط قیل و قال گذشت
چسان نفس کشم آیینه در خیال گذشت
کجاست تاب ز خودرفتنی که چون یاقوت
به عرض گردش رنگم هزار سال گذشت
بهار یأس ز سامان بی نیازیها
چه مایه داشت که بالیدن از نهال گذشت
خمی به دوش ادب بند وسیر عزت کن
ز آسمان به همین نردبان هلال گذشت
طریق فقر جنون تازی دگر دارد
دلیل حاجت و می باید از سوال گذشت
عرق ز جبهه ما بی فنا نشد زایل
فغان که عمر چو شبنم به انفعال گذشت
زهیچ جلوه به تحقیق چشم نگشودیم
شهود آینه در عالم مثال گذشت
خمش نوایی موج تکلم از لب یار
اشارتی ست که نتون ازین زلال گذشت
به عالمی که ز پروازکار نگشاید
توان چو رنگ به سعی شکست بال گذشت
به فکرنسیه موهوم نقد نیز نماند
مپرس در غم مستقبلم چه حال گذشت
دلم ز خجلت بی ظرفی آب شد بیدل
به یاد باده تریها ازین سفال گذشت

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -