cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
ای در بیابان غمت سرگشته هر جایی دلی
وا مانده در ره صد هزار افتاده در هر منزلی
هر چوب ثعبان کی شود شیطان سلیمان کی شود
این ره به پایان کی شود الا به پای کاملی
انسان به رتبت از سمک چون رفت بر بام فلک
ترتیب شیطان و ملک ز اول چه بود آب و گلی
شیطان که اصل شر بود کی با ملک هم بر بود
حاشا کجا هم سر بود هرگز محق با مبطلی
هر کس به کف آرد صدف لیکن کمرآید در به صف
تا خود که باید این شرف آری که باید مقبلی
بسیار مخلوق خلق برد از زبر دستان سبق
بی حاصل توفیق حق کوشش ندارد حاصلی
خود دیده مرد دین نشد بی دیده روشن بین نشد
هر بیدقی فرزین نشد کسری نشد هر عادلی
ای یار اگر اهل دلی دست از دو عالم بگسلی
فرمان بری گر عاقلی بر سازی از خود عاقلی
در خود رو و با خود نشین خود را مدان خود را مبین
در عشق روشن تر ز این هرگز نباشد مشکلی
آیین نام و ننگ را بگذار و در ده جام را
کاین بحر بی انجام را پیدا نیامد ساحلی
ره نیست هر دلتنگ را در عشق جز یک رنگ را
کو ترک نام و ننگ را همچون نزاری مقبلی

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
دو چشم مست و دو ابروی طاق واویلی
کسی ندید چنین صورتی همه معنی
قیامت است به حسن و جمال و خلق شریف
مرا گریز از آن جادوان بود اولی
به چشمهای سیاهش نگر تعجب کن
که حور عین ز بهشت آمده ست در دنیی
چه واجب است به من بر از این سپس که به حق
همه شمایل و اوصاف او کنم انشی
اگر ز سایه ی زلفش خبر شود رضوان
دگر قرار نگیرد به سایه ی طوبی
به صورت تو بتا در بهشت نبود حور
چه جای لعبت چین است و صنعت مانی
امیدوار چنانم که بر مراد دهد
عنان وصل به دستم عنایت مولی
نزاریا نظری عاقلانه کن در کار
به عشق بازی و آشفتگی مکن دعوی
نگفتمت که به پیرانه سر مرو پی دل
سزای خویش ببینی هلا برو آری

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
آخر منم و لبی و جامی
موقوف نی ام به ننگ و نامی
تشنیع چه می زنند بر من
بی پال و پری میان دامی
هر گه که به لب رسید جانم
حاصل شودم ز غیب کامی
از ملک جهان جز این ندارم
ماییم مدام در مدامی
تا در نزند به مغزم آتش
بیرون ننهم ز خویش گامی
واجب شده در سلوک عشاق
از خویش کشیدن انتقامی
آنجا که بدو رسد نماند
از ما نه نشانی و نه نامی
امشب چو گذر کنی به معراج
ای باد بدو رسان سلامی
گو می آیم به میهمانت
پرداخته دار خوش مقامی
هرجا به تکلف و تصرف
در گردنم آمده ست وامی
باشد که خزینه دار لطفت
زر بدهد و وا خرد غلامی
بنگر به کجا نزاری زار
و آن گه ز که می دهد پیامی
آری نبود غریب از آن جا
گر بنوازند ناتمامی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
حرام است ار دلی داری حیاتی بی دل آرامی
برو یاری به دست آور که یابی از لبش کامی
اگر بلبل بدانستی که گل بوی از کجا دارد
نگشتی گرد گل هرگز طلب کردی گل اندامی
به دفع چشم بد آن را که باشد هم نفس خوبی
سپندی گو بر آتش نه که دارم خرم ایامی
مخور جز می اگر وقتی نباشد می غم می خور
غم دنیا مخور باری که آن را نیست انجامی
شراب از دست جانان خور مخور از جام جم غافل
جم وقتی اگر وقتی به دست آری چنین جامی
نزاری قبله ی رویت خیال روی لیلی بس
گر این عیب است چون مجنون بر آور در جهان نامی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
می حرام است خاصه بر عامی
مرد جامی چو جم شود نامی
احمد از جام یافت ملک ابد
چه عجب گر نبود هم جامی
جهد کن تا مگرتو هم بچشی
جرعه ی جام احمد جامی
باده در کام جان رندان ریز
زاهدان را بده به ناکامی
هم چو دریاچه شوری از بادی
کشتیی نوش تا بیارامی
تا بر آرد ز مشرق جانت
نور صبح آبگینه ی شامی
تا نبیند سرادق دنیا
نشود مرد خاصه خیامی
پای بر فرق آفرینش نه
تا خوشی بر صراط بخرامی
آتشی زن نزاریا و بسوز
آخر ای پخته تا به کی خامی
لاف وحدت زنی و مشرک وار
زیر کش در گرفته اصنامی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
هر چه در پیشانیم آویخت می
وز ترشح در کنارم ریخت خوی
آن زمان دفع خمارم می کند
می که بادا آفرین بر جان وی
چون خمارم بشکند در چشم من
هر دو یکسان می نماید نور و فی
گرد پای خمر خواهم کرد دور
هم چو گرد قطب دوران جدی
زاهدان بر خم بگشتندی ولی
نیست شان اصلی به حکم کل شی
خنب بر جان چشمه ی حیوان ماست
نی خضر از چشمه شد جاوید حی
از سفال کهنه صد اسرار غیب
با تو بنمایم چو سر جام می
با خرد گفتم بگویم سر جام
بانگ بر من زد چه خواهی گفت هی
هر که پیدا کرد اسرار نهان
بس پشیمانی که پیش آمد ز پی
می خور ای بابا می و انده مخور
تا کند طومار ننگ و نام طی
گر کنی باری به درد تیره کن
باده ی صافی دریغ آید به قی
دیر شد تا شد نزاری مست عشق
هیچ میدانی که از کی تا به کی
ور نمی دانی بگویم ز آن زمانک
داده اند از بدو کن جامی به وی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
یاد آن شب ها که در خلوت به روز آوردمی
تا طلوع مهر با آن مهربان می خوردمی
می ز دست رشک خورشید فلک نوشیدمی
بر جمال راحت جان روح می پروردمی
می کشد صد بار نومیدی مرا هر ساعتی
کاش کی یک روی گشتی کاریا یک دردمی
دشمنم هم عاقبت آواره کرد از کوی دوست
کاش چون سرگشته ام در کوی او می گردمی
کاش طوفانی برآید تا مرا آن جا برد
خاک کویش بودمی بر آستانش گردمی
هر زمان از دل نیاوردی بلایی بر سرم
گر نزاری را ز خود چندین نمی آزردمی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
من تشنه ترم ساقی حالی به من آور می
تا توبه کنم باطل اکنون نکنم پس کی
گر صالح و گر فاسق بر فطرت خویشم من
تو تخم نکو بفشان وز ما بستان ده وی
آن را که به خاک رز کردند عجین خاکش
هرگز نکند توبه ور گفت کنم هی هی
مشنو سخن احمق بیهوده چه می گوید
فطرت نشود دیگر توبه چه کند با وی
یک جرعه به هم بر زد مجنون سبک دل را
شد مست و رقیبانش کردن برون از حی
خوردست خضر آبی کز خاصیت فعلش
ترکیب وجود او هرگز نشود لاشی
عکس قدح مستان گر صبح دمی ناگه
بر چشمه ی خضر افتد از شرم شود در خوی
ای یار ز من بشنو از دختر رز رمزی
کو هست و نمیداند هم شیره ی جام کی
خاصیت آب خضر اینک بنگر بستان
تا هست علی التعیین در چشمه ی جام می
در حوصله ی عاقل این رمز نمی گنجد
عاقل نبرد بیرون از منزل ما این پی
این بار که بازآید با عقل بگو ای دل
زنهار نیندازی بر کار نزاری فی

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
گر نه به دست نفس بهیمی اسیرمی
بر کاینات عالم هستی امیرمی
گر بگسلیدمی طمع از هستی وجود
در جمع اهل صدق و صفا دل پذیرمی
ور مانده در ضلالت عصیان نبودم
اندر حصول طاقت حق ناگزیرمی
ور هیچ سر ز خواب تغافل بر آرمی
کی زیر پای حادثه بی دستگیرمی
ور ما و من نبودی و هستی و نیستی
کی در سموم دوزخ و در زمهریرمی
ور زان که هیچ نیستمی بودمی همه
دعوی نکردمی به بزرگی اسیرمی
ور در وجود خویش نهان باز بودمی
فرخنده پی چو خضر مبارک مسیرمی
قندیل مسجد ملکوت سما بدم
این جا نبودمی نه مثل چون حصیرمی
با این قبای کهنه که دارم قبای چرخ
بردارمیاگر نه به معنی قصیرمی
قرص سپهر بودی بر خوان همتم
گر قانع از زمانه به قرص فطیرمی
رضوان روضه ی حرم کبریا امی
گر در بهار حرص نه ابر مطیرمی
گرد هم چو عود و رود گران جان نبودمی
در چنگ اتفاق نزاری چو زیرمی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
آوازه درافتاد که باز آمدم از می
بهتان صریح است من و توبه کجا کی
بیهوده مرا پند دهد واعظ مشفق
او وعظ کند آری و من نشنوم از وی
بر من نتوان بست به مسمسار ملامت
سندان نصیحت چه حدیث است چه هی هی
هر کو نبود کشته به شمشیر محبت
هرگز به قیامت نه همانا که شود حی
مجنون ز حی کرده برون را چه تفاوت
لیلیش درون رگ جان است نه در حی
در سوخته گیرد نه در افسرده دم عشق
بی هوده بود روح شمال از نفس دی
در مذهب ما زنده دلان باده پرستند
آن جا که همه اوست نه شی است و نه لا شی
ماییم و می و مظلمه ی عشق به گردن
گو حور مده ساغر و طوبی مفکن فی
ای یار بیا وین حجب از پیش برانداز
ما را بده از کوثر وحدت قدحی می
اسباب طرب جمع کن و بزم بیارای
اطباق سماوات چه گسترده و چه طی
رخسار ترا با ورق گل چه تناسب
آن کرده ز شبنم عرق و این ز حیا خوی
آن در قدح ماست که می جست سکندر
هر کس به سر گنج گدایان نبرد پی
در عهد تو شک نیست که تا حشر بماند
بر ران سخن های نزاری اثر کی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
گفت به من محتسب که توبه کن از می
پیر شدی توبه بعد از این نکنی کی
گفتمش آری من و تو هر دو به یک بار
توبه کنیم ار موافقت کنی از می
باک نباشد ز عهده هم به در آییم
گر ز در ما برون نمی شود این پی
دفع ملالت ضرورت است اگر نه
از پی تقوا کی اختیار کنم قی
ضامن این داوری منم نه تو زنهار
بر دل خود هیچ بار ننهی ازین هی
مدعیان را بغل تری بدهم من
بر صفتی کز مسامشان بچکد خوی
مشکل ما قاضی القضات کند حل
محضر این ماجرا دگر که کند طی
چنگ به دامان او زنیم که هم او
بر سر ما افکند ز روی کرم فی
گر ندهد توبه ور دهد نتوان شد
معترض البته بر مصالحه ی وی
خود که شکیبد ز جوهری که خواصش
قوت جان و دل است و قوت رگ و پی
کی نفس از ما دگر به عیش برآید
بر دل ما روزگار اگر نهد این کی
طعنه ی سرد از فقیه خشک نزاری
خاصیت ز مهریر و قاعده ی دی

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
دروغ است کی کرده ام توبه از می
من و توبه از می  ز می توبه هی هی
نخواهم دگر خورد گفتم و لیکن
نگفتم که کردم به کل توبه از می
به حکم الی اصله کل شیء
به می بازگشتم چه شیء و چه لاشی
به یرلیغ اولجایتوخان اعظم
که نافذ نبوده ست بعد از قرلتی
گنه کار آزاد و بخشیده باشد
نپرسند از او چون چرا کو کجا کی
منم آن گنه کار آزاد کرده
مکن محتسب گو تفحص مزن پی
نمی بایدم نه حریف و نه ساقی
نمی خواهم آواز چنگ و دف و نی
به معلاق اگر بر زنندم تن و جان
به قلاب اگر بر کشندم رگ و پی
دگر باره کردم مکرر قوافی
من و گوشهی خلوت و شیشه ی می
اگر چند تلخ است جان است و شیرین
مرا کی به سر بود و کی باشد از وی
چو بر اعتدالش خورم با مزاجم
موافق بود گر بهارست وگر دی
چنان در دلم جا گرفته است محکم
که وقت ضرورت دریغ آیدم قی
مرا خضر از این آب داده ست و گفته
چنان خور که من تا بمانی چو من حی
اگر عکس کشتی می بر یم افتد
محیط از خجالت شود غرق در خوی
نگوید دگرباره رضوان ز طوبا
اگر بر سرش افکند خم می فی
نزاری طمع بگسل از اهل دنیا
وزان پس جهان گیر بر حاتم طی
درین دور شد خوار فرش بزرگی
سزد گر بساط بزرگی کنی طی

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
خوش بود به صبح دم زمزمه ی خروس می
زنده دلا نمی کنی تجربه از نشاط وی
از نفحات صبح دم بهره نگیری ای صنم
باز نشین ز خواب و کف پیش کن و بخواه می
حور و شراب نقد را هر دو به دست می شود
عشوه نمی خریم ما وعده ی نسیه تا به کی
باد ببرد مملکت خاک بخورد سلطنت
نام نکو بماند و بس از جم و کی قباد و کی
راست نشین و پاک رو نیک نیوش و بد مگو
وای اگرت به عاقبت سوز دلی بود ز پی
جان من است جام می باز مگیر جان ز من
قصد هلاک چون منی از تو روا بود نه هی
نقض وجود دوستان شرط یگانگی بود
خاصه وجود بی دلی کو به وجود تست حی
محتسب از قفای ما باز نمی شود دمی
راست چنان که می رود از پی آفتاب فی
مرهم درد می نهم بهر علاج درد دل
از پی آن که مدتی توبه نهاده بود کی
عشق درآمد از درم گفت تویی نزاریا
ساکن انزوا چنین کرده بساط عیش طی
با دو حریف یک جهت کنج گزین و باده خور
صرف مکن ولی زمان بر دف و چنگ و نای و نی

وزن: مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ مَفاعِلُنْ
بحر: رجز مثمن مطوی مخبون
نشانه‌های عروضی: - U U - | U - U - | - U U - | U - U -
خوش ترست از آب حیوان خاک می
زندگی زهرست بی تریاک می
روح راح خلد می آید از او
راحت روح است بوی پاک می
دیر شد تا عقل روشن بین به عشق
خویشتن را بسته بر فتراک می
مور و آن گه طاقت پهلوی پیل
پیل و آن گه حملۀ ناباک می
ساقیا کف گیره یی ساز از مژه
از پی برچیدن خاشاک می
شیوۀ مستان چالاک است هین
بر کف ما نه لبالب لاک می
هم چو من برقد او پوشد قبا
هر که داند شیوۀ چالاک می
آب خضر معنوی دانی که چیست
ورقسم خواهی ز من حقا که می
ور قسم باور نداری هان گواه
باز پرس از شیشۀ ضحاک می
سست می کوشد که می ترسد فقیه
از خمار سخت انده ناک می
سرگرانی با گرانان می کنند
بر سبک روحان مبند امساک می
ناطق است آری نزاری ناطق است
قاصر اما قاصر از ادراک می

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
خوش نیست بر طلیعه ی انوار بام می
هست الله الله هست بیار ای غلام می
پاکیزه جوهری که به اسما مرکب است
صهبا  رحیق  راح  مفرح  مدام  می
دفع همه غم است و دوای همه مرض
معجون زندگانی مطلق کدام می
بر مست اعتراض خردمند شرط نیست
کز پیل کامگار کشد انتقام می
در خم جهد فقیه که پرهیز می کند
گر ذوق عیش یابد از یک دو جام می
نقصان زهد و آفت توبه ست و عقل را
فارغ کند به یک نفس از ننگ و نام می
دانی چرا خواص به خلوت خورند از آنک
حیف است و غبن و غصه به دست عوام می
مردم که می خورند کس از خود نیازرند
ناکس خورد به عربده و ناتمام می
ز آنش محک نهند حکیمان که مست را
آید پدید گوهرش از لعل فام می
می بر کریم نیست به فتوای من حرام
مطلق حلال محض بود بر کرام می
از می گریز نیست نزاری که روزگار
خونت خورد اگر نخوری بر دوام می
می با حرام زاده مخور تا بود حلال
خود بر حلال زاده نباشد حرام می

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای اگر بوی بری از نفس خرم می
معجز عیسی مریم به تو بنماید وی
تا به جانت نرسد ذوق نیابی وه وه
تا تجرع نکنی قدر ندانی هی هی
معتقد باش به مستان برانداخته دین
بشنو این خورده و طومار بزرگی کن طی
محتسب گفت بیا برشکن از خمر و خمار
بعد ازین توبه کن از مطرب و چنگ و دف و نی
گفتم آری نخورم بیش می و خوردم و عقل
معترض گشت و ز تشویر نشستم در خوی
باز با عقل درافتادم و گفتم بی جان
آدمی زنده محال است کجا کو که و کی
جان من زنده به جامی ست که باشد پرجان
حرز من تازه به وردی ست که باشد با حی
گرچه مستان خرابیم چنان می نخوریم
که بود درد سر و رنج خمارش در پی
راست چون دایره بر مرکز خم می گردیم
خنب قطب است مگر گویی و مخمور جدی
تا بود منطقه و خط و محیط و محور
بر نگردم چو نزاری ز مدار خم می

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
خوش نبود صبح دم شاهد و صحرا و می
طوف و تماشا و عیش چنگ و دف و نای و نی
گر متعصب ترا عیب و ملامت کند
هرزه مکن استماع گو چه حدیث است هی
حق تو باطل بود خیر تو شر هم چنانک
جمع نگشته ست ضد رشد نبوده ست غی
در کفن خویش خسب از لحد ما مگوی
چیست الی اصله خوانده نه ای کل شی
قسمت هر کس جدا طالع هر کس دگر
این سجل از بدو کرد کاتب ابداع طی
کرد کلیم آرزو چشمه ی خضر و نشد
پس رو او لاجرم دور فکندش ز پی
باز سکندر طمع کرد و به ظلمات شد
تا مگر او نیز هم گردد جاوید حی
معنی آب حیات هر دو ندانسته اند
گویی نشنوده اند معجزه ی جام کی
مایه ی هر زندگی واسطه ای دیگرست
روح نباتی و ماء جام نزاری و می

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
زاهد اگر نمی خورد اندر سه ماه می
قلاش فارغ است بیار از پگاه می
ما تشنه و زمانه ی بی آب تافته
حکم ضرورت است نباشد گناه می
شادی جان اهل دلی گر سفیده دم
بر جان ما کنی قدحی سر سیاه می
افتاده ی خمار چو افتاده مرده را
خواهد که باز زنده شود گو بخواه می
انگور هم چو مریم دوشیزه حامل است
عیسی بود هر آینه بی اشتباه می
می بر حشیش خواره حرام است و از قیاس
کون خری دهد به حریص گیاه می
انکار می کنند که کم کن مداومت
بر من که عاقبت ببرد آب جاه می
ما نام و ننگ دنیی و دین ترک کرده ایم
غم نیست گو مدار مراتب نگاه می
در ما نگیرد آتش توبه مدم که خود
می خواره بر کشد به دم از قعر چاه می
سلطان بر و بحر به هنگام احتیاج
حاصل کد به رهن قبا و کلاه می
بفروختیم هر دو جهان را به جرعه ای
اینک من و نزاری و آنک گواه می

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دگر باره کردم اعادت به می
الی اصله یرجع کل شی
به تحصیل لیلی من بی قرار
چو مجنون در افتاده از حی به حی
بر امید کروبی هم نفس
بساط زمین کرده ام جمله طی
کنون یافتم آن چه مطلوب بود
شدم فارغ از وعده ی کو و کی
به رسم رنودم به کف بر کؤوس
چه کارم به آیین کاووس و کی
زمانه ندانم که درد مرا
دوا تا به کی کرد خواهد به کی
به راحی مداوا کنم روح را
که عکسش بریزد ز خورشید خوی
همه ساله بر خم بگردم چنان
که پیرامن قطب گردد جدی
من و سر نهادن بر آن آستان
که خم خانه مشتق شد از نام وی
نزاری ز اندوه می شد نزار
بهل تا بنالد به زاری چو نی
خداوند فطرت ز مبدای کون
سخن را بدو داد و او را به می

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
هر که را دادند از آن خمخانه می
دست هشیاری بشوی از کار وی
توبه ی ما خواه محکم خواه سست
تا چه خواهی کرد ازین افسانه هی
تا نیاید بیش بر دنبال ما
عقل بی تمییز را کریم پی
کل شی ء هالک الا وجهه
وجه دیگر کو کدامین کل شی
وعدۀ طی سما بر ما گذشت
این سجل را نیز هم کردیم طی
عقل و نفس و جان و جسم و دین و دل
فوق و تحت و یمن و یسر و نور و فی
راست می خواهی حجاب اند این همه
قیس از خود رفت بیرون نی ز حی
راست باش و راست رو اینک صراط
آخر ای بابا قیامت کو و کی
خویشتن بین باز مانده ست از سلوک
گم هم از گام نخستین کرد پی
چون نزاری جرعه نوش خضر باش
تا بدانی چیست میت کیست حی
مرد این معنی نه ای دعوی مکن
ور دوا خواهی مپیچان سر ز کی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
مهر ماه آمد بیار ای ماه مهرافزای می
از رگ جان صراحی هر زمان بگشای می
وا نگر کز دست رفتم غمزه ای بر ما گمار
پیش تر کز پا درآیم بر سرم پیمای می
سحر مطلق می کند طبع مسیح انفاس من
هر چه در مغز پرآشوبم بگیرد جای می
دسته ی گل هر که را از باغ طبعم آرزوست
بی تقاضا گو مرا تشریف می فرمای می
بر فشانند آستین رقص تا دامان ماه
گر نهد در محفل پرهیزگاران پای می
تا ببینی خویشتن را چون دراندازد به جام
امتحانی کن به خورشید فلک پیمای می
پیل با او بس نیاید زآن که وقت امتحان
کودکی بر سازد از پیر فلک فرسای می
جام بر کف گیر و چون خم سینه صافی کن نخست
تا نماید با تو جان در جام خون پالای می
جام بی می هیچ ننماید بدان کز ابتدا
می نمود احوال در جام جهان آرای می
هر نکت سریست کز غیب آمده اینک ببین
می نماید معجز از طبع سخن پیرای می
وین نه زآن می باشد ای بابا که هر کس می خورند
از نزاری باز پرس ای وای می ای وای می

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
گر به من می آورد باد از عرق چینش نسیمی
نیم جانی دارم ایثارش کنم زان هم به نیمی
نیمه دیگه نگه دارم که باز آید نگارم
لایق جانان نیاز جان بود نه زر و سیمی
چون ندارم محرم راز نهانی با که گویم
محرمی باید که دارد حرمت حد حریمی
گنج پنهان در میان نتوان نهادن با گدایی
گربزی باید محل راز را نه هر سلیمی
هر ضعیفی در مسالک طاقت هجران ندارد
بر خضر چون معترض بوده ست هر موسی کلیمی
صبر باید کرد تا طالع شود صبح قیامت
طبل بی هنگام نتوانیم زد زیر گلیمی
تا نباید کرد در سیری چنین ترک تقیه
مصلحت مارا نصیحت می کند نه ترس و بیمی
گردن تسلیم بنهادیم بی کرهی که بردن
بار تشنیع و ملامت واجب است از هر لییمی
گر ز خود دیوانه ای سازی ز نادانان برستی
در خور این راز چون بهلول می باید حکیمی
چون نمی باشد گزیر از پختن سودای خامت
با کرم ساز ای نزاری چون نمی یابی کریمی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U - -
ساقیا می بیار حالی می
که ندارم سر کجا که و کی
خلوتی  کن که عشق بپسندد
نه چو نفرت گرفته عشق از وی
درد مخموری مرا دانی
که نباشد علاج الا می
هیچ درمان دگر نخواهد بود
گفته اند آخر الدوا الکی
باز گردد به اصل خود هر چیز
چند گویی بس از شی ولاشی
خنب شخص من است و می جانم
زنده بی جان کجا بود رگ و پی
بر سرم کن چنان شرابی پر
که ز پیشانیم بریزد خوی
شرح ماء العنب نخوانده ای
و من الماء کل شی ء حی
جام می بر کف نزاری نه
تا برآرد دمار از دم دی
ورق نام و ننگ را طی کن
تا کی از طمطراق حاتم طی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
می بیار ای غلام حالی می
دفع سرما نمی کنی هی هی
در چنین شب که زمهریر هوا
می کند خشک در بدن رگ و پی
بر تن هوش یار در حمام
زخم سرما بیفسراند خوی
جز به گرمی آفتاب قدح
نرود سردی از طبیعت وی
به از این کی به کار خواهد شد
کی دهی پس به من نگویی کی
بده آبی که آن کند با من
که کند آتش روان با نی
جان شیرین نزاری آورده ست
تا کنی جام تلخ بر سر وی
دست او رد مکن بده بستان
بازخر جان او به جامی می

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
الله الله بده بده می می
هیچ غفلت مکن مکن هی هی
مونس روزگار ما ده ده
جان جان روح روح ما وی وی
هم به تریاک می شود ممکن
از لعاب هلاهل حی حی
ما چو مجنون به پا فرو کردیم
درد را از محبت دل و می
محتسب آمده ست تا چه کند
قول او کی شنیده ام کی کی
راست برگویمت به رمز که گه
قصد خمار می کند وی وی
گو عدم بر عدم چه می بندی
کی توان کرد کی زلا شی شی
اعتبار اعتبار کن دم دم
امتحان امتحان کن از کی کی
همه رفتند و زفت باقی ماند
بر سرین زمانه شان کی کی
رو که رندان این زمان کردند
دفتر صیت حاتم طی طی
ساقیا ساقیا نزاری را
الله الله بده بده می می

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
بماناد آن برو بالا که رشک سرو بستانی
چه رشک سرو بستان غیرت خورشید تابانی
سهیلی یا مهی یا مشتری یا زهره یا مهری
پری یا آدمی یا حور یا بت با چه می مانی
به رخ سار آیت لطفی به دیدار آفت خلقی
به دندان در مکنونی به لب لعل بدخشانی
به رفتن رشک طاووسی به گفتن غیرت طوطی
به معنی روح مغلوبی به صورت ماه رخشانی
چنان در دیده چالاکی که گویی حور فردوسی
چنانی در دلم شیرین که گویی صورت جانی
ز دورت هر چه می بینم دلم در جوش می آید
نمی دانم مگر خیر است ما را با تو روحانی
دلم بردی و خب کردی و خود با آن نمی آری
بیا تا بر تو بر گویم چو می دانم که می دانی
مرا گر محرمی بودی که رازم با تو بر گفتی
نبایستی به خون دل جگر خوردن ز حیرانی
غریبم خاطرم یارا مرنجان گر خدا ترسی
به نوشی حاجتم یارا روا کن گر مسلمانی
ز بخت خود نمی یابم که آن دولت دهد دستم
که بر پایت نهم رویی و سر از من نگردانی
نزاری کاش کی هرگز نظر بر تو نیفکندی
چو نازل شد قضا اکنون چه مقصود از پشیمانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
مرا با تو ای یار سری ست جانی
نداند کس دیگر الا تو دانی
به بوی توام زنده الحمدالله
همین است سرمایه ی زندگانی
ز مبدای فطرت گرفته ست با تو
روانم چنین الفت جاودانی
عجب آن که نادیده ای هم چو دیده
عجب تر که دوری و پیوند جانی
یقینم که جای دگر دیده ام من
به هر جای دیگر که بینم همانی
به چشمی که صاحب نظر دیده باشد
نگنجد زمانی نبیند مکانی
ز دست ملامت گران منافق
نظر با تو دارم ولیکن نهانی
نه از بیم جان می کنم این تقیه
که این جا نشانی ست در بی نشانی
به قصاب گاه قصاص محبت
سر و تن متاعی بود رایگانی
ولیکن نخواهم که هر کس بداند
که دادی به من مکنت گنج بانی
به بحری درافکند ملاح عشقم
که در جنب آن هست اخضر چو خانی
نزاری زار آخر از قلزم عشق
کجا بر سر آید بدین ناتوانی
به بازوی او نیست تسکین طوفان
مگر زین محیطش به ساحل رسانی

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
وقت نثار کردن ماییم و نیم جانی
نقدی چنین چه ارزد در حضرت چنانی
الجامشی شاهی بس مختصر نماید
الحق چه عذرخواهم این جا به نیم جانی
الا همین  که گویم از ما و خدمت ما
چیزی نیاید آخر شاهی و پاسپانی
امری اگر نباشد مطلق چگونه باشد
تزیین آفتابی ترکیب آسمانی
پس بی نشان اول یعنی جنود فطرت
نه بد دلی توان بود این جا نه پهلوانی
کی بر قرار ماند گر صنع او نخواهد
آرامش زمینی یا جنبش زمانی
بلبل صفت نیارد در عشق گل نوازد
هر کو نشد به دستان هر لحظه داستانی
از خویشتن برون شو تا خانه او بگیرد
زیرا چو او نیابی شایسته میهمانی
گنجینه  ی نزاری بر نقد قلب و جان بین
در هر سفینه بحری در هر جریده کانی
دیگر به خود نبینی دیگر ز خود نگویی
گر هیچ بازیابی از سر او نشانی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
دلا گر قدر این دولت بدانی
دو دولت را دگر دولت نخوانی
ندانستی که قدر دوستی چیست
دریغا فوت کردی زندگانی
نمازی نیست رویی در دو قبله
نبودی یک جهت با یار جانی
معول نیست بر پروردن نفس
که از گرگان نمی آید شبانی
ز درد این پشیمانی گرفتم
نزاری ناله بر گردون رسانی
چه سود اکنون که از پیمان بگشتی
پریشان کردی ایام جوانی
مرا پیرانه سر کردی گرفتار
بدین بی چارگی و ناتوانی
به هر جانب که رفتی هر زمانم
بلایی دیگر آری ارمغانی
بیا باری کنون دریاب خود را
سبک بر هم زن اسباب گرانی
موحد وار از کثرت برون آی
که در گرداب دور امتحانی
اگر دریافتی امروز خود را
وگرنه هم چنین مشرک بمانی
نزاری گر ندانی قدر امروز
بسی یاد آوری کرد از جوانی
به سربر  دست حسرت باز می گوی
دریغا روزگار مهربانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
مرا چه واقعه افتاد گر نمی دانی
برو بخوان ز مقامات پیر صنعانی
شدم اسیر به پیرانه سر به دست بتی
که پیش او بنهد آفتاب پیشانی
روایح نفس ش معجز مسیحایی
شمامه ی عرق ش بوی پیر کنعانی
ز رایحات عرق چین او نسیم صبا
حیات داد به اشخاص انسی و جانی
به قصد جان من ای یار بیش سعی مکن
مرا مگر نظری خاطری بود جانی
اگر به مظلمه ی زلفت اقتدا کردم
جز این دگر چه گرفتم ز کفر پریشانی
گرت مکابره در امتحان عشق کشند
مگر ز دفتر ما یک ورق فرو خوانی
به هرزه دعوی تقوا چه می کنی که اگر
به یک کرشمه اشارت کند فرومانی
سر از مجاهدء روزگار عشق مپیچ
که عشق دست نداده ست در تن آسانی
به خیره دل ز کسی بردن و بیازردن
به جور دست ملامت زهی مسلمانی
به روز حشر گرت بر ملامت عشاق
رود مواخذه  ای آه از این پشیمانی
همان نزاری مستم کز ابتدا بودم
درست با تو بگفتم اگر نمی دانی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -