زهی موافق رای تو جنبش تقدیر
به دست بخت جوانت عنان عالم پیر
امام مشرق و اقضی القضاۀ روی زمین
که چشم عقل جهان بین ترا نیافت نظیر
ترا شگرف ثنایی ست صاعد مسعود
چه حاجتست با قضی القضاۀ و صدر کبیر
ترا رسد که نهی از بر فلک مسند
ترا سزد که نهی بر فراز سدره سریر
غبار موکب تو چشم بخت را سرمه
لعاب خامه تو عین فضل را اکسیر
نه رای حزم ترا جز موافقت درمان
نه امر جزم ترا جز مطاوعت تدبیر
ز نعمت تو بسی یافت آرزو تشریف
ز رفعت تو بسی خورد آسمان تشویر
ز بحر بخشش دست تو قطره ای ست محیط
ز تف آتش تو شعله ای ست اثیر
هرآنچه رای تو تقریر آن براندیشد
فلک نیارد کردن به عرض آن تغییر
حسود جاه تو گر صدهزار حیله کند
به گل چگونه برانداید آفتاب منیر
اگر نه عکس تو ضرب المثل قبول کند
مثالت آینه چرخ چون کند تصویر
تو چون کمان عبارت کنی به زه گه نطق
دهان تیر فلک چون زره شود از تیر
بر آدمی زره امن حلقه حلقه شود
در آن دیار که قهرت گشاد کشگنجیر
مرا ز شوخی چرخ این عجب همی آید
که صبح اول در عهد تو کند تزویر
حدیث طوفان وان هول ها که می گویند
که باد برکند از اصل و بیخ کوه ثبیر
نعوذ بالله رمزی این سخن زان روز
که شیر خشم تو ناگاه بگسلد زنجیر
عدوت هست سیه روی و خاکسار چنان
که خاک پاشد بر روی سطرهاش دبیر
هرآنچه بیش فزاید کم است قدر عدو
فزونی عدویت همچو یاست در تصغیر
چو هست پیش در تو نفیر مطلومان
چنان مکن که کنند از تو کان و بحر نفیر
ترا ز بخشش کس باز داشت نتواند
مگر که عاجز گردد طبیعت از تأثیر
تبارک الله از ان کلک شرع پرور تو
که سر غیب سراید زبان او به صریر
امیر لشکر عقل است و پیک عالم علم
گره گشای خیالست و نقشبند ضمیر
به دست اوست اقاویل علم را تفصیل
بیمن اوست مقادیر رزق را تو فیر
همیشه او را از آسمان فضل طلوع
همیشه او را بر شاهراه شرع مسیر
بیان بی دهنش رمز وحی را تأویل
زبان بی سخنش سر غیب را تفسیر
به سعی او بود ادوار زرق را ترویج
به قول او بود احکام شرع را تقریر
بدانصفت که سرانگشت مانی نقاش
سواد مشک کند نقش بر بیاض حریر
کنیزکی است چکن دو ز خوب دیباباف
که بر حریر ختایی همی کند تحریر
اگر به رقص درآید رواست زنگی وار
از آن جهه که همی زنگیان دهندش شیر
مگر که مادرش از شیر باز خواهد کرد
ازین قبل سرپستان سیاه کرد چو قیر
چو شد سوار سه انگشت سحرپردازت
دو اسبه می رود اندر رکاب او تقدیر
چه بوسه ها که دهد مشتری بساط ترا
گرش مسلم دارد مقام خویش نصیر
سپهر قد را بشنو ز حال من دو سه بیت
که شاعران را از حسب حال نیست گزیر
مر از چاکرت این هرزه گرد گردون نام
شکایتی است که از حد همی برد تقصیر
مرا به عهد تو ایام وعده ها دادست
کنون همی کند اندر ادای آن تأخیر
فلک همی نهدم پایه ولی به دروغ
جهان همی دهدم نانکی ولی بر خیر
گهم طمع بفرونی همی کند تحریص
گهم خرد به قناعت همی کند تعصیر
مرا ز شکر فضل و هنر چو دل گرمست
چه مانده ام به کف نانکی فقیر و اسیر
منم که نسخت شیرم نه گربه پس گردون
چو موش چند فریبد مرا به نان و پنیر
همای سایه فکن استخوان خورد وانگاه
به غاث طیر تنقل کند به شاه انجیر
پیاز گنده بغل دلق مصر می پوشد
به کاله جوشی من کوب می خورم چون سیر
به حضرت تو همی لاف فضل نتوان زد
که پیش یوسف عیب است دعوی تعبیر
دگر نیارم گفتن که در جهان خرد
کمینه ریزه خورانم فرزدق است و جریر
حدیث فضل رها کن که خاک بر سر فضل
من این طریق سپرده نیم قلیل و کثیر
ولی به شعر اگر به نیم ز خاقانی
به هیچ حال تو دانی که کم نیم ز مجیر
فزون ازین نشناسم فضیلت ایشان
که آن امیر حکیم است و این حکیم امیر
چو کعبتین مرا کیسه هیچ و کاسه تهی
چو کعبه این دیگران رو در اطلس و تعبیر
همه جهان شعر ایندلیک نشناسند
به وقت شعر تفاوت میان شعر و شعیر
اگرچه هستند آواز لیک فرقی هست
میان زمزمه عندلیب و صوت حمیر
ز شعر و شاعری اندر گذر که هم نقصست
تحری از پی کلپترهای هزل پذیر
حقوق خدمت دارم همین شرف بس نیست
هنر مگیر و فصاحت مگیر و شعر مگیر
مراز دهر ترو خشک مایه عمری بود
به خرج خدمت تو کردم ارچه بود حقیر
ثنا و مدحت تو خوانده ام گه و بی گه
دعای دولت تو گفته ام شب و شبگیر
شراب نعمت تو نوش و من گرفته خمار
تنور بخشش تو گرم و من سرشته خمیر
چه عذر سازم اگر برنبندم از تو کمر
چه حجت آرم اگر در نبندم از تو فطیر
من آن نیم که به اندک ز تو شوم قانع
تو آن نه ای که قبول افتد از تو کیل یسیر
ز شکر نعمت تو عاجزم که بی حد است
به ازدعا نزند مرغ شکر هیچ صفیر
همیشه تا که نباشد ز کوه بی نیت
همیشه تا که نباشد نماز بی تکبیر
بقای مدت عمر تو باد چندانی
که باشدش ابد اندر شمار عشر عشیر
همه سعادت گردون نثار جاه تو باد
فان رب تعالی لما یشاء قدیر

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -