cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
عالم و این تردماغیهای جاه
شبنمی پاشید بر مشتی گیاه
مرگ غافل نیست از صید نفس
آتش از خس برنمی دارد نگاه
سرزمین شعله کاران گلخن است
کشت ما را دود می باشد گیاه
زندگانی از نفس جان می کند
عمرها شد می کشم یوسف ز چاه
ناامیدی فتح باب عشرت است
خنده لب وا می کند از حرف آه
ای زبان لافت افسون سلوک
باشد از مقراض مشکل قطع راه
باده روشن مشربی وانگاه درد
پرتو خورشید و مه  وانگه سیاه
بی زبانی از خجالت رستن است
عذر تا باقیست می بالد گناه
جستجو آیینه دار مقصد است
می شوی منزل اگر افتی به راه
نازکن  گر فکر خویشت ره نزد
ازگریبان غافلی بشکن کلاه
نرخ بازارکرم نشکستنی ست
گر دلت چیزی نخواهد عذر خواه
بیدل از غفلت  کسی را چاره نیست
سایه ای دارد گدا تا پادشاه

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
گر نفس چیند به این فرصت بساط دستگاه
چون سحر بر ما شکستن می رسد پیش از کلاه
سینه صافی می شود بی پرده تا دم می زنم
در دل ما چون حباب آیینه پرداز است آه
ما و من آخر سواد یأس روشن می کند
خلقی از مشق نفس آیینه می سازد سیاه
صاحب دل کیست حیرانم درین غفلت سرا
آینه یک  گل زمین است و جهانی خانه خواه
گرگشایی دیده انصاف بر اقبال ظلم
همچوآتش اخگر است و شعله آن تخت وکلاه
اوج اقبال شهنشاهی توهم کرده است
بر سر مژگان نم اشکی چکیدن دستگاه
استخوان چرب و خشکی هست کز خاصیتش
سگ توجه بر گدا دارد هما بر پادشاه
ای هوس رسوایی دیبا و اطلس روشن است
بیش ازین از جامه عریانی ام عریان مخواه
با شکوه آسمان  گردن نیفرازد زمین
خاک باید بود پیش رفعت آن بارگاه
محرم راز کرم نتوان شدن بی احتیاج
در پناه رحمت آخر می برد ما را گناه
بی گداز نیستی صورت نبندد آگهی
شمع این محفل سراپا سرمه است و یک نگاه
گر به این رنگست بید ل رونق بازار دهر
تا قیامت یوسف ما برنمی آید زچاه

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ننگ دنیا برندارد همت معنی نگاه
تا بصیرت بر دیانت نیست معراج است جاه
زبن چمن رشکی ست بر اقبال وضع غنچه ام
کز شکست دل دهد آرایش طرف  کلاه
طالب وصلیم ما را با تسلی  کار نیست
ناله گر از پا نشیند اشک می افتد به راه
درگلستانی که تخمی از محبت کاشتند
زخم می بالد گل اینجا ناله می روید گیاه
نقشبندان هوس را نسبتی با درد نیست
خامه تصویر نتواند کشیدن مد آه
مایه یمنی ندارد دستگاه آگهی
خانمان مردمان دیده می باشد سیاه
جلوه فرش توست اگر از شوخ چشمی بگذری
می شود آیینه چون هموار می گردد نگاه
تا ابد محو شکوه خلق باید بود و بس
شاه ما آیینه می پردازد ازگرد سپاه
بی تماشا نیست حیرتخانه ناز و نیاز
عشق اینجا آه آهی دارد آنجا واه واه
چون نگه دردیده حیران ما مژگان گمست
جوهر آیینه در دیوار حل کرد ست کاه
سایه و تمثال محسوب زیان و سود نیست
حیف خورشید ی که پرتو باز می گیرد ز ماه
زبرگردون هرزه شغل لهو باید زیستن
غیر طفلی نیست بیدل مرشد این خانقاه

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بسکه ما را بر آن لقاست نگاه
عالمی را به چشم ماست نگاه
حیرت امروز بی بلایی نیست
از مژه دست بر قفاست نگاه
مایه بینش است ضبط نفس
گر به شبنم تند هواست نگاه
بی صفا زنگ برنمی خیزد
مژه  بسته را عصاست نگاه
حرص معنی شکار عبرت نیست
دیده دام را کجاست نگاه
فکر رحلت خجالتی دارد
دم رفت ن به پیش پاست نگاه
غنچه شو چشم ازین و آن بربند
که درین باغ خونبهاست نگاه
بال شوق رسا تری نکشد
همچو شبنم سرشک ماست نگاه
بزم ما بسکه محو جلوه اوست
شیشه  گر بشکنی صداست نگاه
حسرت حسن نو خطی داریم
طالب جنس توتیاست نگاه
مژده دستی بلند خواهد کرد
چشم وا می کنم دعاست نگاه
بیدل افسانه دگر متراش
با همین رنگ آشناست نگاه

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
تار پیراهن حیاست نگاه
کاسه چشم را صداست نگاه
حیرت آیینه زمینگیری ست
مژه تا نیست بی عصاست نگاه
شبنم من به وصل گل چه کند
که ز چشم ترم جداست نگاه
همه آفاق نرگسستان ست
چشم گو باز شو کجاست نگاه
بی تمیزی تمیزها دارد
کور را مسح دست و پاست نگاه
نیست نقشی برون پرده خاک
حیرتست این که بر هواست نگاه
حاصل ما در این تماشاگاه
انتها حیرت  ابتداست نگاه
مژه بسته آشیان غناست
ورنه هر جا رسد گداست نگاه
فطرتت پای در رکاب هواست
که ترا بر پر هماست نگاه
کثرت جلوه مفت دیدنها
گر کند احولی بجاست نگاه
شمع فانوس انتظار توایم
گرد پرواز رنگ ماست نگاه
زندگی ساز جلوه مشتاقی ست
شمع را رشته بقاست نگاه
بس که عالم بهار جلوه اوست
بر رخ اوست هرکجاست نگاه
بید ل از جلوه قانعم به خیال
چه توان کرد نارساست نگاه

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
تا به شوخی نکشد زمزمه ساز نگاه
مردمک شد ز ازل سرمه آواز نگاه
در تماشای توام رنگ اثر باختن است
همچو چشمم همه تن  گرد تک و تاز نگاه
گر همه آب بود آینه بینایی کو
نرسد اشک به کیفیت انداز نگاه
دیگر از عاقبت تشنه دیدار مپرس
هست از خویش برون تاختن ناز نگاه
همچو شمعی که کند دود پس از خاموشی
حسرتت زمزمه ای می کشد از ساز نگاه
طوبی از سایه ناز مژه ام می بالد
چقدر سرو توام کرده سرافراز نگاه
مشق جمعیت دل قدرت دیگر دارد
بر فسلک نیز نلغزید رسن باز نگاه
غم اسباب تعلق نکشد صاحب دل
مژه صیقل نزند آینه پرداز نگاه
گرد غفلت مشکافید که در عرصه رنگ
بی نشانی ست خطای قدرانداز نگاه
چون شرارم چقدر محمل ناز آراید
یک تپش گرد دل و یک مژه پرواز نگاه
بیدل از نور نظر صافی دل مستغنی ست
کسب بینش نکند آینه ناز نگاه

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
گر دهد رنگ تماشای تو پرواز نگاه
خیل طاووس توان ریخت ز پرواز نگاه
قید یک حلقه زنجیر خیالی است محال
دیده تا چندکند منع  جنون تاز نگاه
عمرها شد که به آن جلوه مقابل شده ام
می رسد بر من حیران چقدر ناز نگاه
حیرت آینه ام مهر نبوت دارد
تاب دیدار تو بس شاهد اعجاز نگاه
دور باش عجبی داشت شکوه حیرت
دل هم آگاه نشد از چمن راز نگاه
آشیان می شود از وحشت شوقم پ رو بال
مژه خمیازه کش است از پی پرواز نگاه
در نهانخانه دل مژده دیداری هست
می کشدگوش من از آینه آواز نگاه
شوق بیتاب  نسیم چه بهارست امروز
می کشم بوی گل از شوخی انداز نگاه
راز مخموری دیدار نهان نتوان داشت
صد زبان در مژه دارد لب غماز نگاه
چون شرر چشم به ذوق چه  گشایم بیدل
من که انجام نفس دارم و آغاز نگاه

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
در محیطی کز فلک طرح حباب انداخته
کشتی ما را تحیر در سراب انداخته
با دو عالم شوق بال بسملی آسوده ایم
عشق بر چندین تپش از ما نقاب انداخته
بر شکست شیشه دلهای ما رحمی نداشت
آنکه در طاق خم آن زلف تاب انداخته
تاکجاها بایدم صید خموشی زیستن
در غبار سرمه چشمش دام خواب انداخته
نقشی از آیینه  کیفیت ما گل نکرد
دفتر ما را خجالت در چه آب انداخته
هستی ما را سراغ از جلوه دلدار پرس
این کتان آیینه پیش ماهتاب انداخته
غیر شور ما و من بر هم زنی دیگر نداشت
عیش این بزمم نمکها در شراب انداخته
گر نباشد حرص عالم بحر مواج غناست
تشنگی ما را به توفان سراب انداخته
رخت همت تا نبیند داغ اندوه تری
سایه ما خویش را در آفتاب انداخته
ای خیال اندیش مژگان اندکی مژگان بمال
می فشارد چشم من رخت در آب انداخته
ما و عنقا تا کجا خواهیم بحث شبهه کرد
لفظ ما بیحاصلی دور از کتاب انداخته
یک نگه کم نیست بیدل فرصت عمرشرار
آسمان طرح درنگم در شتاب انداخته

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای به اوج قدس فرش آستان انداخته
سجده در بارت زمین بر آسمان انداخته
هرکجا پایی به راهت برده عجز لغزشی
بر سپهر ناز طرح  کهکشان انداخته
شمع خلوتگاه یکتایی به فانوس خیال
کرده مژگان باز و آتش در جهان انداخته
دستگاه حیرتت در چارسوی آگهی
جنس هر آیینه بیرون دکان انداخته
ای بسا فطرت که در پرواز اوج عزتت
جسته زین  نه بیضه بر در آشیان انداخته
هرکسی اینجا به رنگی خاک برسرمی کند
آبروی فکر در جوی بیان انداخته
حیرت بی دست و پایان طلب امروز نیست
موج  گوهر بحرها را برکران انداخته
در بساطی کز هجوم بی دماغیهای ناز
یکصدا صد کوه در پای فغان انداخته
چون سحر خلقی جنون  کرده  ست و  از خود می رو د
بر نفس بار دو عالم  کاروان انداخته
تا کری  گیرد ره شور محیط  گیرودار
قطره آبی حلقه در گوش شهان انداخته
تا نچیند ازگل و خار تعین انفعال
انس بویی در دماغ بیدلان انداخته
صنعت عشقست  کز آیینه  سازیهای شوق
کرده دل را آب و تشویشی در آن انداخته
خواب و بیداری  که جز بست و گشاد چشم نیست
راه هستی تا عدم شب در میان انداخته
چرخ را سرگشته ذوق طلب فهمیده ایم
غافلیم از مقصد خاک عنان انداخته
عالم یکتاست اینجا معرفت در کار نیست
خودسریها فهم ما را درگمان انداخته
سعی فطرت نارسا و عرصه تحقیق تنگ
درکمان جویید تیر بر نشان انداخته
با پری جزغیرت ناموس مینا هیچ نیست
آگهی بر مغز بار استخوان انداخته
تا نمی سوزیم بیدل پرفشانیها بجاست
مشرب پروانه ایم آتش به جان انداخته

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چیست  گردون  کاینقدر در خلق غوغا ریخته
سرنگون جامی به خاک تیره صهبا ریخته
گرد ما صد بار از صحرای امکان رفته اند
تا قضا رنگی برای نام عنقا ریخته
آه از این حرص جنون جولان که از سعی امل
خاک دنیا برده و بر فرق عقبا ریخته
قطع امید قیامت کن که پاس مدعا
در غبار دی هزار امروز و فردا ریخته
تا نیفشانی به سر خاک بیابان امید
جمع نتوان  کرد آب روی صد جا ریخته
زیر دیوار که باید منت راحت  کشید
سایه مو هم شبیخون بر سر ما ریخته
حسرت تعمیر بنیاد قناعت داشتیم
خاک ما را کرده  گل آب رخ ما ریخته
گر مروت مشربی با چین پیشانی مساز
از تنک رویی دم شمشیر خون ها ریخته
از ازل گمگشته آغوش یکتای توام
تا به  کی جویم  کف خاکی به  دریا ریخته
تا ز هر عضوم سجود آستانت  گل  کند
پیکری چون آب می خواهم سراپا ریخته
تا توانی بیدل از تعظیم دل غافل مباش
شیشه گر نقد نفس در جیب عنقا ریخته

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
به دست  تیغ تو تا خون من حنا بسته
به حیرتم که عجب خویش را بجا بسته
چه سان به روی تو مرغ نظر کند پرواز
که حیرت از مژه اش رشته ها به پا بسته
به دل ز شوق وصالت صد آرزو دارم
ولی ادب ره تقریر مدعا بسته
فراق بیگنهم کشت و نقد داغ خطا
به گردن دل خون گشته خون بها بسته
ز جیب ناز خطش سر برون نمی آرد
که عقد عهد به خلوتگه حیا بسته
چو شمع تا به فنا هیچ جا نیاسایم
مرا سریست  که احرام بوریا بسته
تن از بساط حریرم چگونه بندد طرف
که دل به سلسله نقش بوربا بسته
بهار بوسه به پای تو داد و خون  گردید
نگه  تصور رنگینی حنا بسته
به وادی طلب نارسایی عجزیم
که هرکه رفته زخود خویش را به ما بسته
کدام نقش که گردون نبست بی ستمش
دلی شکسته اگر صورت صدا بسته
مگر ز زلف تو دارد طریق بست و گشاد
که بیدل اینهمه مضمون دلگشا بسته

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
به تو نقش صحبت ما چقدر بجا نشسته
توبه ناز و ما درآتش  تو به خواب وما نشسته
سرو برگ جرآت دل به ادب چرا نسوزد
که سپند هم به بزمت زتپش جدا نشسته
چه قیامت است یارب به جهان بی نیازی
که ز غیب تا شهادت همه  جا گدا نشسته
چه نهان  چه آ شکارا نبری خیال وحدت
که زدیده تا دل اینجا همه ما سوا نشسته
مرو ای نگه به  گلشن  که به روی هر گل آنجا
ز هجوم چشم شبنم عرق حیا نشسته
چو عدو زند دو زانو نخوری فریب عجزش
که به قصد جان تفنگی به سر دو پا نشسته
همه امشبت مهیا تو در انتظار فردا
نکنی که نقش وهمت ز امل کجا نشسته
به رهی که برق تازان همه نقش پای لنگند
به کجا رسیده باشم من بی عصا نشسته
به هزار خون تپیدم که به آبله رسیدم
چقدر بلند چیند سر زیر  پا نشسته
هوس  کلاه شاهی ز سرت برآر بیدل
به چه نازد استخوانی  که بر او هما نشسته

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
به غبار این بیابان نه نشان پا نشسته
به بساط ناتوانی همه نقش ما نشسته
سر راه ناامیدی نه مقام انتظار است
دل بینوا ندانم به چه مدعا نشسته
ز هجوم رفتگانم سر و برگ عافیت کو
که صدای پا به  گوشم چو هزار پا نشسته
به چه دلخوشی نگریم ز چه خرمی نسوزم
که در انجمن چو شمعم ز همه جدا نشسته
چو حباب عالمی را هوس کلاه داری ست
به دماغ پوچ مغزان چقدر هوا نشسته
به غرور هستی ای صبح مگذر درین  گلستان
که صد آینه به راهت نفس آزما نشسته
ره ناله نیست آسان به خیال قطع  کردن
که نی از گره درین ره به هزار جا نشسته
به سجود آن دو ابرو نه من وتو سر به خاکیم
به عروج آسمان هم مه نو دو تا نشسته
گل زخم ناوک او چقدر بهار دارد
که چو حلقه بر در دل همه دلگشا نشسته
چو به کام نیست دنیا چه زنیم لاف ترکش
نتوان نشاند دامن به غبار نانشسته
مکش ای سپهر زحمت به تسلی مزاجم
که به صد تحیر اینجا نگهی ز پا نشسته
چه تأملست بیدل پر شوق برفشانیم
که غبارها درین ره به امید ما نشسته

وزن: فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ فَعَلاتُ فاعِلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مشکول
نشانه‌های عروضی: U U - U | - U - - | U U - U | - U - -
غبار خط زلعل او به  رنگی سر برآورده
که پنداری پر طوطی سر از شکر برآورده
برون آورد چندین نقش دلکش خامه قدرت
به آن رنگی که دارد عارضش  کمتر برآورده
به یاد شمع رخسارش نگاه حسرت آلودم
به هر مژگان زدن پروانه واری پر بر آورده
چسان در پرده دارم حسرت طفلی که نیرنگش
تامل تا نفس دزدد سرشکم سر بر آورده
ندارم بر جهان رنگ دام آرزو چیدن
که پروازم چو بوی گل ز بال و پر بر آورده
ز تشویش توانایی برون  آ کز هلال اینجا
فلک هم استخوان از پهلوی لاغر برآورده
چه سازد بوی  گل گر نشنوی از سازش آهنگی
ضعیفی آه ما را هر نفس بر در برآورده
به وضع فقر قانع بودن اقبال غنا دارد
یتیمی گرد ادبار از دل گوهر برآورده
تو هم از ناتوانی فرش سنجابی مهیا کن
چو آتش  کز شکست رنگ خود بستر برآورده
به سامان غنا می نازم از اقبال تنهایی
دل جمعم به رنگ خوشه یک لشکر برآورده
به طعن اهل دل معذور باید داشت زاهد را
چه سازد طبع انسانی که چرخش خر برآورده
چه جای خست مردم  که  گل هم درگلستانها
به صد چاک جگر از کیسه مشتی زر برآورده
تغافل را ز امداد کسان برگ قناعت  کن
مروت عمرها شد رخت ازین کشور برآورده
حباب پوچ هم بیدل تخیل ساغرست اینجا
سر بی مغز ما را صاحب افسر برآورده

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نپنداری همین روز و شب از هم سر برآورده
جهانی را خیال از جیب یکدیگر برآورده
هوس آیینه عشق است اگر کوشش رسا افتد
سحاب از دامن آلوده چشم تر برآورده
درین گلشن ندارد غنچه تاگل آنقدر فرصت
فلک صد شیشه را در یک نفس ساغر برآورده
حلاوت آرزو داری در مشق خموشی زن
گره گردیدن از آغوش نی  شکر برآورده
به دامن پا کشیدی عیش آزادی غنیمت دان
ازین دریا چه کشتی ها که بی لنگر برآورده
ز رفتارت بساط این چمن رنگینیی دارد
که تا نقش قدم روشن شودگل سربرآورده
صدف در بحر هنگام شکر پردازی لعلت
فراهم کرده موج خجلت وگوهر برآورده
فریب موج سیرابی مخور از چشمه احسان
طمع زین آب خلقی را به خشکی تر برآورده
به رنگ خامه تصویر سامان چه نیرنگم
که هر مویم سری از عالم دیگر برآورده
ز اوج عالم عنقا مگر یابی سراغ من
که پروازم از این نه آشیان برتر برآورده
مگر از بیخودی راه امیدی واکنی ورنه
شعور آب و گل بر روی خلقی در برآورده
سپهر مجمری تا گرمی سامان  کند بیدل
دلم را کرده داغ حسرت و اخگر برآورده

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
غبارم برنمی خیزد ازین صحرای خوابیده
اسیرم همچو جولان در طلسم پای خوابیده
به غیر از نقش پا جایی ندارد جاده پیمایی
تو هم ته جرعه ای بردار ازین مینای خوابیده
به یاد شام زلفت هر کجا چشمی به هم سودم
رگ خواب پریشان  گشت مژگانهای خوابیده
با این قامت قیامت نیست ممکن گردن افرازد
به مژگان تو یعنی فتنه ای بر پای خوابیده
هدایت خلق غافل را بلای دیگر است اینجا
بجز تکلیف بیداری مدان ایذای خوابیده
درین وحشتسرا موج گهر هم عبرتی دارد
به پهلو می رود عمری زیان فرسای خوابیده
به شمع آگهی یک بار نتوان دامن افشاندن
که غفلت نیز چندی گرم دارد جای خوابیده
غبارم اوج  گیرد تا سر از خجالت برون آرم
چو محمل بی سبب پامالم از اعضای خوابیده
ز جهل و دانشم فرق دویی صورت نمی بندد
به معنی غافل بیدارم و دانای خوابیده
ز سعی نارسا مشق ندامت می کنم بیدل
عصای ناله شد آخر چوکوهم پای خوابیده

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ندیدم در غبار و دود این صحرای خوابیده
بجز خواباندن مژگان ره پیدای خوابیده
زمینگیر ی چه امکانست باشد مانع جهدم
به رنگ سایه ام من هم جهان پیمای خوابیده
اگر آسودگی می خواهی از طاقت تبرا کن
طریق عافیت در پیش دارد پای خوابیده
جهان بیخودی یکرنگ دارد جهل و دانش را
تفاوت نیست در بنیاد نابینای خوابیده
عدم تعطیل جوش هستی مطلق نمی گردد
نفس چون نبض بیدار است د ر اعضای خوابیده
چنان در خود فرو رفتم به یاد چشم مخموری
که جوشد از غبارم ناز مژگانهای خوابیده
ز غفلت چند خو اهی زندگی را منفعل  کردن
که غیر از مرگ رو شن نیست جز سیمای خوابیده
دل آرام چون بر خاک زد بنیاد هستی را
نفس پامال شد زین صورت دیبای خوابیده
نماند از قامت خم گشته در ما رنگ امیدی
تنک کردیم برگ عیش ازین صحرای خوابیده
زحرف و صوت مردم بوی تحقیقی نمی آید
به هذیان کن قناعت از لب گویای خوابیده
ز شکر عجز بیدل تا قیامت برنمی آیم
به رنگ جاده منزل  کرده ام در پای خوابیده

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به رشته ات اثر وهم مدعاست گره
تو گر زبند هوس واشوی کجاست گره
طلسم وحشتی ای بیخبر چه خود رایی ست
که شبنم تو به بال و پر هواست  گره
ز آرمیدگی دل فریب امن مخور
به هر شراری ازین سنگ شعله هاست گره
ره تردد اقبال کیست بگشاید
که از قلمرو ما تا پر هماست گره
نکرد سعی نفسها علاج  کلفت دل
گداخت تار و ز سختی همان بجاست گره
ادب نفس شمر انتظار جلوه کیست
چو شمع بر سر مژگان نگاه ماست گره
سپند خوبش برآتش زدیم و خاک شدیم
هنوز بر لب ما عرض مدعاست گره
چو غنچه ای که شود خشک بر سر شاخی
در آستین امیدم کف دعاست گره
چو سبحه تفرقه دل ز بس جنون اثرست
به ساز پیکرم از یکدگر جداست گره
زکار بسته بلند است قدر راست روان
در آن بساط که نی قدکشد عصاست گره
نفس مسوز به کلفت شماری اوهام
به قدر قطره درین بحر عقده هاست گره
چسان به عرض رسد حرف مدعا بیدل
که ناله در نفس ناتوان ماست گره

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
هزار نغمه به ساز شکست ماست گره
به موی  کاسه چینی  دل صداست گره
ز موج باز نشد عقده دل گرداب
به کار ما همه دم ناخن آزماست  گره
به کوشش ازسرمقصدگذشتن آسان نیست
چو جاده رشته ما را در انتهاست گره
ز خبث گریه ام ای غافلان نفس دزدید
به برشگال دم اسب را رواست  گره
قناعتم نکشد خجلت زبان طلب
ز فرق تا قدمم یک گهر حیاست  گره
به وادیی که پر افشانده است کلفت من
زگرد بادیه پیشانی هواست گره
چو تار سبحه در این دامگاه حیرانی
فلک به کار من افکند هرکجاست گره
ز خویش مگذر و کوتاه کن ره اوهام
به تار جاده این دشت نقش پاست گره
که غنچه گشت  که آغوش  گل نکرد ایجاد
به صبر کوش  که اینجا گره گشاست گره
تعلق من و ما سهل نشمری بیدل
تاملی  که به تار نفس چهاست  گره

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
زین چمن درکف ندارد غنچه دل جز گره
دانه ما را چو گوهر نیست حاصل جز گره
از امل محمل کش صدکاروان نومیدی ام
سبحه درگردن نمی بندد حمایل جزگره
از تعلق  حاصل آزادگان خون خوردن است
سروکم آرد به بار از پای درگل جزگره
از فسون عافیت بر خود در کوشش مبند
رشته راهت نمی بیند ز منزل جزگره
از حیا بر روی خود درهای نعمت بسته ای
بی زبانی نفکند در کار سایل جز گره
غافل از تردستی مطرب درین محفل مباش
زخمه جز ناخن ندارد درکف و دل جزگره
همتی ای شعله خویان  کاین سپند بینوا
تحفه ای دیگر ندارد نذر محفل جزگره
یک دل تنگ است عالم بی حصول مدعا
تابود در پرده لیلی نیست محمل جزگره
بر اسیران دل از فقر و غنا افسون مخوان
نیست در چشم  گهر دریا و ساحل جز گره
صاف طبعان بیدل از هستی کدورت می کشند
از نفس آیینه ها را نیست در دل جزگره

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
نیست خاموشی به  کار شمع محفل جزگره
داغ شد آهی که نپسندید بر دل جز گره
از جنون بر خویش راه عافیت هموارکن
وانمی سازد تپش از بال بسمل جز گره
خامه صدقیم آهنگ صریر ما حق است
بر زبان ما نیابی حرف باطل جز گره
بیقرارانیم حرف عافیت از ما مپرس
موج ما را نیست بر لب نام ساحل جزگره
چون نفس از عاجزی تار نظر هم نارساست
هیچ نتوان یافتن از دیده تا دل جزگره
گر سر ما شد جدا ازتن چه جای شکوه است
وا نکرد از رشته ما تیغ قاتل جز گره
وحشت ما گر مقام الفتی دارد دلت
ناله را در کوچه نی نیست منزل جز گره
دل به صد دامن تعلق پای ما پیچیده است
رشته ایم و در ره ما نیست حایل جز گره
هر چه باشد وضع جمعیت غنیمت گیر و بس
گر شعوری داری از هر رشته نگسل جز گره
فرصتی کو تا به ضبط  خود نفس گیرد نفس
رشته  کوتاه ما را نیست مشکل جز گره
ای خوشا نومیدی تدبیر فتح الباب من
تا شدم ناخن ندارم در مقابل جز گره
تا نفس باقیست  کلفت بایدم اندوختن
بر ندارد رشته تسبیح بیدل جز گره

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
وهم شهرت بهانه ایم همه
همه ماییم و مانه ایم همه
من و ما راست ناید از من و ما
ساز او را ترانه ایم همه
عشق  اینجا محیط بیرنگی ست
ششجهت در میانه ایم همه
هر دو عالم غریق اوهام است
قلزم بیکرانه ایم همه
شیشه ساعت خیال خودیم
خاک بیز زمانه ایم همه
جهد داریم تا به خویش رسیم
تیر خود را نشانه ایم همه
چون نفس می پریم و می نالیم
بسکه بی آشیانه ایم همه
برکسی راز ما نشد روشن
آتش بی زبانه ایم همه
قاصد لنگ نیست غیرت شمع
نامه بر سر روانه ایم همه
مفت ما هر چه بشنویم از هم
بی تکلف فسانه ایم همه
سینه چاکی ست موشکافی  نیست
هر چه باشیم شانه ایم همه
دل خود می خوربم تا نفس است
عالم دام و دانه ایم همه
بیدل از دل برون مقامی نیست
دشت و در تاز خانه ایم همه

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
برآرد گرم آتش  دل زبانه
شودگرد بال سمندر زمانه
گشایم گر از بیخودی شست آهی
کنم قبه چرخ زنبور خانه
به صد لاف وارستگی صید خویشم
نبرده ست پروازم از آشیانه
چراغ ادبگاه بزم خیالم
نمی بالد از آتش من زبانه
درین دشت خلقی زخود رفت اما
ندانست سر منزلی هست یا نه
فلک نقش نام که خواهد نشاندن
به این خ اتم صد نگین در میانه
صدف وار تا یک گهر اشک داری
ازبن آسیاها مجو آب و دانه
دو روزی کزین ما و من مست نازی
به خواب عدم  گفته باشی فسانه
کف پوچ مغزی مکن فکردریا
که هر جا تویی نیست غیر از کرانه
قیامت خرو شست بنیاد امکان
ازین ساز نیرنگ انسان ترانه
دمیده ست از آب منی مشت خاکی
به صد سخت جانی چو سنگ از مثانه
محال است پروازت از دام زلفش
اگر جمله تن بال گردی چو شانه
به پی ری کشیدیم رنج جوانی
سحر می کند گل خمار شبانه
اگر گشت باغ است و گر سیر صحرا
روانیم از خود به چندین بها نه
غبار جسد چشم بند است بیدل
چو دیوارت افتاد صحراست خانه

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
پری می  فشان ای تعلق بهانه
به دل چون نفس بسته ای آشیانه
درین عرصه زنهار مفراز گردن
که تیر بلا را نگردی نشانه
گر از ساز بسمل اثر برده باشی
تپش نیست در نبض دل بی ترانه
دل ما و داغی ز سودای عشقت
سر و سجده واری از آن آستانه
درین دشت جولان بی  مقصد ما
بجز شوق منزل ندارد بهانه
ازین بحر وارستن امکان ندارد
مجوبید بی خاک گشتن کرانه
مپرسید از انجام و آغاز زلفش
درازست سر رشته این فسانه
بهارست ای میکشان نشیه تازی
جنون دارد از بوی گل تازبانه
سرشک نیازم نم عجز سازم
چه سان  گردم از خاک کویت روانه
دل خسته آنگاه سودای زلفت
بنالم به ناسوری زخم شانه
به نومیدی ام خاک شد عرض جوهر
چو شمشیر در قبضه موریانه
صدایی ست پیچیده بر ساز هستی
چه دارد به جز ناله زنجیر خانه
فسردیم و از خویش رفتیم بیدل
چو رنگ آتش ما ندارد ترانه

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
پرتوت هر جا بپردازدکنار آینه
آفتاب آید به گلگشت بهار آینه
در هوای شست زلفت خاک بر سرکرده اند
ماهیان جوهر اندر چشمه سار آینه
بی تو چون جوهر نگه در دیده ها مژگان شکست
آخر از ما نیزگل کرد انتظار آینه
دام جوهر نسخه طاووس دارد در بغل
اینقدر رنگ  که شد یا رب شکار آینه
بیخودی ساغرکش کیفیت دیدارکیست
در شکست رنگ می بینم بهار آینه
هر چه بر معدوم مطلق بندی احسانست و بس
بایدم تا حشر بودن شرمسار آینه
تا به تمثالی رسد زین جلوه های بی ثبات
رفت در تشویش صیقل روزگار آینه
زین تماشاها صفای دل به غارت می رود
یک تامل آب در چشم از غبار آینه
غافل از تیر حوادث چند خواهی زیستن
عکس ایمن نیست اینجا در حصار آینه
دهر اگر زین رنگ پردازد بساط چشم تنگ
می چکد تمثال چون اشک از فشار آینه
بیدل از اندیشه آن جلوه حیرت  گداز
می رود چون آب از دست اختیار آینه

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بوی وصلی هست در رنگ بهار آینه
می گدازم دل که گردم آبیار آینه
نیست ممکن حسرت دیدار پنهان داشتن
بر ملا افکند جوهر خار خار آینه
کیست تا فهمد زبان بی دماغیهای من
نشیه دیدار می خو اهد غبار آینه
غفلت دل پرده ساز تغافلهای اوست
جلوه خوابیده ست یکسر در غبار آینه
بسکه محو جلوه او گشت سر تا پای من
حیرتم عکس است اگر گردم دچار آینه
نور دل خواهی به فکر ظ اهر آرایی مباش
جوش زنگار است و بس نقش و نگار آینه
عرض جوهر نیست غیر از زحمت روشندلان
موی چشم آرد برون خط بر غبار آینه
حسن اگر از شوخی نظاره دارد انفعال
بی نگاهی می تواند کرد کار آینه
شوخی اوضاع امکان حیرت اندر حیرت است
چند باید بودنت آیینه دار آینه
عرصه جولان آگاهی ندارد گرد غیر
هم به روی خویش می تازد سوار آینه
در مراد آب و رنگ از ما تحیر می خرند
بر کف دست است جنس اعتبار آینه
غیر حیرتخانه دل مرکز آرام نیست
چون نفس غافل مباشید از حصار آینه
انتظاری نیست بیدل دولت جاوید وصل
حسرتم تا چند پردازد کنار آینه

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -