cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
افتاده ام به راهت چون اشک بی روانی
مکتوب انتظارم شاید مرا بخوانی
از ساز حیرت من مضمون ناله درباب
گرد نگاه دارد فریاد ناتوانی
آنجا که عشق ریزد آیینه تحیر
روشنتر از بیانها مضمون بیزبانی
یا اضطراب اشکی یا وحشت نگاهی
تاکی به رنگ مژگان پرواز آشیانی
از رفتن نفسها آثار نیست پیدا
نقش قدم ندارد صحرای زندگانی
دریای عشق و ساحل ای بیخبر چه حرفست
تا قطره دارد اینجا توفان بیکرانی
تا چند سنگ راهت باشد غبار هستی
از وحشت شرر کن نقش سبک عنانی
در عالمی که نقدش مصروف احتیاجست
ابرام می فروشی چند ان که زنده مانی
تا طبع دون نسازد مغرور اختیارت
ناکردن است اولی کاری که می توانی
بی صید دیده دام مخمور می نماید
قد دو تاست اینجا خمیازه جوانی
خمخانه تمنا جامی دگر ندارد
مفتست بیدماغی گر نشیه می رسانی
بیدل غبار آهی تا رنگ اوج گیرد
از چاک سینه دارم چون صبح نردبانی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
به دل دارم چو شمع از شعله های آه سامانی
مرتب کرده ام از مصرع برجسته دیوانی
خراش تازه ای در طالع نظاره می بینم
درین گلشن ز شوخی هر سر خاریست مژگانی
به داغ حسرتم تا چند سوزد شمع این محفل
تو آتش زن به من تا من هم آرایم شبستانی
ز وصلت انبساط دل هوس کردم ندانستم
که گردد این گره از باز گشتن چشم حیرانی
چو صبح از وحشت هستی ندارم آنقدر فرصت
که گرد اضطراب من زند دستی به دامانی
ندارد سعی تشویش آنقدر آشفتگیهایم
نگه بیخانمان می گردد از تحریک مژگانی
ز خود گر بگذری دیگر ره و منزل نمی ماند
صدا بر شش جهت می پیچد از گام پریشانی
تماشا فرش راه توست از آزادگی بگذر
گشاد بال چون طاووس دارد نرگسستانی
ز خود بینیت عیب دیگران بی پردگی دارد
اگر پوشیده گردد چشمت از خود نیست عریانی
ز سامان تأمل نیست خالی سیر تحقیقت
به خود چون شمع هر جا وارسی دارد گریبانی
فضای عشرتی  کو وادی خونریز امکان را
زمین تا آسمان خفته ست در زخم نمایانی
به افسون نفس روشن نگردید آتش مهرت
به هستی چون سحر می بایدم افشاند دامانی
دو همجنسی که با هم متفق یابی به عالم کو
ز مژگان هم مگر در خواب بینی ربط جسمانی
ازین  گلشن جنون حیرتی  گل کرده ام بیدل
نهان چون بوی گل در رشته چاک گریبانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
برداشتن دل ز جهان کرد گرانی
کز پیری ام آخر به خم افتاد جوانی
مهمیز رمی نیست چو تکلیف تعلق
نامت نجهد تا به نگینش ننشانی
ای بیخبر از ننگ سبکروحی عنقا
تا نام تو خفت کش یادی ست گرانی
سر پنجه تسخیر جهانت به چه ارزد
دست تو همان ست که دامن نفشانی
بر هرکه مدد کرده ای از عالم ایثار
نامش به زبان گر ببری بازستانی
سطر نفس و قید تأمل چه خیال است
هر چند بمیری  که تواش سکته نخوانی
هر جات بپرسند ز تمثال حقیقت
باید نسب حرف به آیینه رسانی
آب است تغافل به دم تیغ غرورش
یا رب  که ز خونم نکند قطع روانی
تحقیق تو خورشید و جهان جمله دلایل
پیداست چه مقدار عیانی که نهانی
هرکس به خیال دگر از وصل تو شادست
هنگامه  کنج دهن و موی میانی
کیفیت آن دست نگارین اگر این است
طاووس کند گل مگسی را که برانی
ای موج  گهر آب شو از ننگ فسردن
رفتند رفیقان و تو در ضبط عنانی
بیدل اثر نشیه نظم تو بلندست
امید که خود را به دماغی برسانی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
به عزم بسملم تیغ  که دارد میل عریانی
که در خونم قیامت می کند ناز گل افشانی
چه سازم در محبت با دل بی انفعال خود
نیفتد هیچ کافر در طلسم ناپشیمانی
در آن محفل که بود آیینه ام  گلچین دیدارش
ادب می خواست بندد چشم من نگذاشت حیرانی
اگر هوشی ست پرسیدن ندارد صورت حالم
که من چون ناله ام صد پرده عریانتر ز عریانی
دو عالم  گشت یک زخم نمکسود از غبار من
ز مشت خاک من دیگر چه می خواهد پریشانی
تنک سرمایه ام چون سایه پیش آفتاب او
که آنجا تا سجودی برده ام کم گشت پیشانی
به این ساز ضعیفیها ز هر جا سر برون آرم
سر مو می کند مانند تصویرم گریبانی
چو شمع از نارساییهای پروازم چه می پرسی
که شد عمر و همان در آشیان دارم پرافشانی
به کام دل چه جولان سرکنم کز عرصه فرصت
نظرها باز می گردد به چشم از تنگ میدانی
سحرخندی ست از عصیان من  گرد ندامت را
بقدر سودن دستم نمک دارد پشیمانی
محبت تهمت آلود جفا شد از شکست من
حبابم گرد بر دریا فشاند از خانه ویرانی
ورق  گردانی بیتابی ام فرصت نمی خواهد
سحر در جیب دارم چون چراغ چشم قربانی
دل بیتاب تا کی رام تسکین باشدم بیدل
محال است این گهر را در گره بستن ز غلتانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
تبسم قابل چاکی نشد ناموس عریانی
خجل کرد آخر از روی جنونم بی گریبانی
چو بال و پر گشاید وحشت از ساز جنون من
صدا عمریست در زنجیر تصویر است زندانی
ندانم مشهد تیغ خیال کیست این گلشن
که شبنم کردگلها را نهان در چشم قربانی
به راه او نخستین گام ما را سجده پیش آمد
تو ای حسرت قدم می زن  که ما سودیم پیشانی
به جای شعله از ما آب نم خون کرده می جوشد
چو یاقوت آتش ما را حیا کرده ست دامانی
بیا زاهد اگر همت دهد سامان توفیقت
بیاموز از شرار کاغذ ما سبحه گردانی
کنار وصل معشوق است گرد خویش گردیدن
توان کردن به این گرداب دریا را گریبانی
محبت نیست آهنگی که آفت جوشد از سازش
گسستن بر نمی آید به زنار سلیمانی
سر قطع تعلق داری از دیوانگی مگذر
بس است آیینه دار جوهر شمشیر عریانی
به این سامان وحشت آنقدر مشکل نمی بینم
که گردد سایه ام چون دیده آهو بیابانی
نی ام نومید اگر گرد سر شمعت نمی گردم
پر پروانه ای دارم بقدر رنگ گردانی
به نیرنگ خیالش آنقدر جوشیده ام بیدل
که در رنگ غبارم می توان زد خامه مانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
تنش را پیرهن چون گل دمید افسون عریانی
قبای لاله گون افزود بر رنگش درخشانی
جنون حسن از زنجیر هم خواهدگذشت آخر
خطش امروز بر تعلیق می پیچد ز ریحانی
مژه  گو بال میزن من همان محو تماشایم
به سعی صیقل از آیینه نتوان رفت حیرانی
نمی باید به تعمیر جسد خون جگر خوردن
بنای نقش پایی را چه معموری چه ویرانی
به رنگ غنچه تاکی داغ بیدردی به دل چیدن
چو شبنم آب شو شاید گل اشکی بخندانی
هوس در نسخه تسلیم ما صورت نمی بندد
نگه نتوان نوشتن بر بیاض چشم قربانی
بهار سادگی مفت ست گلباز تماشا را
دمی آیینه گل کن تا دو عالم رنگ گردانی
ندارد نقشی از عبرت دبستان خودآرایی
ز درد دل چه می پرسی هنوز آیینه می خوانی
کمینگاه شکست شیشه یکدیگر است اینجا
مبادا از سر این کوه سنگی را بغلتانی
نیابی بی امل طبع گرفتاران عالم را
رسایی آشیان دارد همین در موی زندانی
ندارد بلبل تصویر جز تسلیم پردازی
همان در خانه نقاش ماند از ما پر افشانی
عدم هم بی بهاری نیست تخم ناامیدی را
به عبرتگاه محشر یارب از خاکم نرویانی
دچار هر که  گشتم چشم پوشید از غبار من
درین صحرای عبرت امتحانی بود عریانی
دل هر ذره ام چندین رم آهو جنون دارد
غبارم رنگ دشتی ریخت بیدل از پریشانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
در آن محفل  که الفت قابل زانوست پیشانی
گریبان دامنیها دارد و دامن گریبانی
به چشم بی نگه آیینه می بیند جهانی را
خوشا احوال دانایی  که دارد وضع نادانی
تواضع نسخه ایم  از سرنوشت ما چه می پرسی
خم ابروست اینجا انتخاب سطر پیشانی
غبار تن سر راه سبکروحان نمی گیرد
نگردد شمع را فانوس مانع از پریشانی
برون پرده دل گردی از کلفت نمی باشد
همین در خانه آیینه ها جمع است حیرانی
گریبان می درد از تشنه  کامی زخم مشتاقان
به جوی حسرت ما آب تیغت باد ارزانی
به این هستی چسان باشم نقاب شوخی رازت
که اینجا بر نیاید اشک هم از ننگ عریانی
گل عشرت به باغ طالع ما غنچه می گردد
شکست افتادگان را می کشد سوفار پیکانی
حیا ایجادم از من بی نقابیها نمی آید
اگر مژگان  گشودم چشم می پوشم به حیرانی
ندارد موج جز جوش محیط آیینه دیگر
ز جیبت سرکشم  گر خود مرا از من نپو شانی
نموهای بهار اعتبار افسردگی دارد
نمی بارد سحاب فضل نیسان جز به آسانی
درین صحرا به فکر جستجو زحمت مکش بیدل
که جولان آبله  گل می کند از تنگ میدانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
درین حدیقه  نه ای قدردان حیرانی
به شوخی مژه ترسم ورق بگردانی
به کار عشق نظرکن شکست دل درباب
ز موج سیل عیانست حسن حیرانی
صداع هستی ما را علاج تسلیم است
بس است صندل اگر سوده ایم پیشانی
ز خویش رفتن ما محملی نمی خواهد
سحر به دوش نفس بسته است آسانی
به عالمی که خیال تو نقش می بندد
نفس نمی کشد از شرم خامه مانی
جماعتی که به بزم خیال محو تواند
هزار آینه دارتد غیر حیرانی
خیال حلقه زلف تو ساغری دارد
که رنگ نشیه آن نیست جز پریشانی
خراب آینه رنگ بنای مجنونم
فلک در آب وگلم صرف کرده ویرانی
کدام عرصه که لبریز اضطرابم نیست
جهان گرفت غبار من از پر افشانی
چو ناله سخت نهان ست صورت حالم
برون ز خویش روم  تا رسم به عریانی
ندامتم ز تردد چو موج باز نداشت
کفی نسوده ام الا به ناپشیمانی
به عافیت نتوان نقش این بساط شدن
مگر به سعی فنا گرد خویش بنشانی
نیرزد آینه بودن به آنهمه تشویش
که هرکه جلوه فروشد تو رنگ گردانی
گل است خاک بیابان آرزو بیدل
چو گرد باد مگر ناقه بر هوا رانی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ز بسکه کرد قصور نگاه مژگانی
به خود شناسی ما ختم شد خدا دانی
شرر گل است خزان و بهار امکانی
ندارد آنهمه فرصت که رنگ گردانی
ز خود بر آمدگان شوکتی دگر دارند
غبار هم به هوا نیست بی سلیمانی
به عجز کوش  گر از شرم جوهری داری
مباد دعوی کاری کنی که نتوانی
لباس بر تن آزادگان نمی زیبد
بس است جوهر شمشیر موج عریانی
گشاده رویی ارباب دستگاه مخواه
فلک به چین مه نو نهفته پیشانی
فراغ دارد از اسلام و کفر غره جاه
یکی ست سبحه و زنار در سلیمانی
سواد مطلع ما نیست آنقدر روشن
که انتظار نویسی به چشم قربانی
کجاست گرد امیدی که دامنم گیرد
چو صبح می دمد از پیکرم خود افشانی
ز ابر گریه دیده گر ایمنی می داشت
نمی کشید ز مژگان کلاه بارانی
چو خون بسملم  از دستگاه شوق مپرس
بهار کرد طواف من از پریشانی
درین هوسکده تا ممکنست بیدل باش
مکار آینه تا حیرتی نرویانی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ز پیراهن برون آ بی شکوهی نیست عریانی
جنون کن تا حبابی را لباس بحر پوشانی
گل آیینه را روی تو بخشد رنگ حیرانی
دهد زلفت به دست شانه اسباب پریشانی
به پاس راز اشک از ضبط مژگان نیستم غافل
به خاک افکندن است این طفل را گهواره جنبانی
به مجنون نسبت سوداپرستانت نمی باشد
ز آدم فرق بسیارست تا غول بیابانی
به هر جا چاره می جستند مجروحان الفت را
فتیله در دهان زخم بود انگشت حیرانی
سر بیمغز ما را چاره ای دیگر نمی باشد
مگر تیغی شود ناخن بر این عقد گرانجانی
در بر بسته می گوید رموز خانه ممسک
سواد تنگی دل روشن است از چین پیشانی
شمار عقده دل همچنان باقیست در زلفش
گر انگشتت شود تا شانه خشک از سبحه گردانی
ندانم آرزو تمهید دیدار که ام امشب
چو چشمم یک لب عرض و هزار انگشت حیرانی
تو از خود ناشناسی حق عزت کرده ای باطل
در آن محفل که خاکی تیره دارد آب حیوانی
غرور طبع وآنگه لاف دینداری چه ظلمست این
به دلها ریشه ای چون سبحه می خواهد سلیمانی
ز اظهار کمالم  آب می باید شدن بیدل
لباس جوهرم  چون تیغ تا کی ننگ عریانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ز دستگاه مبر زحمت گرانجانی
مکش روانی از آب  گهر به غلتانی
خوش آن نفس که چو معنی رسد به عریانی
چو بوی  گل ز بهارش لباس پوشانی
به نظم و نثر مناز از لطافت تقریر
زبور معجزه ای دارد از خوش الحانی
کمال نغمه در اینجا بقدر حنجره است
ادا کنید به خواندن حق سخندانی
سخن خوش است به  کیفیتی ادا کردن
که معنی آب نگردد ز ننگ عریانی
حریف مردم بد لهجه بودن آسان نیست
کسی مباد طرف با عذاب روحانی
در اپن هوسکده درس خموشیت اولی ست
که بر وقارنویسی برات نادانی
خدای را مپسند ای بهار رنگ عتاب
شکست آینه دل به چین پیشانی
تغافلت عدم آواره  کرد عالم را
مگر به  گردش چشم این عنان بگردانی
مسیح موج زند تا تبسم آرایی
جنون بهارکند زلف اگر برافشانی
نشاط با دل آزرده ام نمی سازد
به روز زخم  کند خنده اش نمکدانی
خطای فکر اقامت به خود مبند اینجا
که درس عمر روانست و سکته می خوانی
به تیغ قطع نشد انتظار ما بیدل
هنوز نامه سیاه است چشم قربانی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ز عریانی جنون ما نشد مغرور سامانی
توان دست از دو عالم برد اگر باشد گریبانی
مگر از خود روم تا اشکی وآهی به موج آید
که چون شبنم نی ام سر تا قدم جز چشم حیرانی
چه سان زبر فلک عرض بلندیها دهد همت
که از کوتاهی این خیمه نتوان چید دامانی
ندانم از کدامین  کوچه خیزد گرد من یا رب
نوای شوقم و گم کرده ام ره در نیستانی
تبسم جلوه ای چون صبح بگذشت ازکنار من
سراپایم نهان گردید در گرد نمکدانی
ز سوز دل تجلی منظر برقی ست هر عضوم
چو مجمر دارم از یک شعله سامان چراغانی
ز قرب سایه من می گدازد زهره راحت
تبی در استخوان دارم چو شیری در نیستانی
چنین  کز هر بن مو انتظار چشم یعقوبم
پس از مردن تواند ریخت خاکم رنگ  کنعانی
به زلف او شکست آماده حسرت دلی دارم
که عمری شد شکن می پرورد در سنبلستانی
به اسباب تعلق جمع نتوان یافت آسودن
دو عالم محو گردد تا رسد مژگان به مژگانی
هیولی ماند دهر و نقشی از پیکر نبست آخر
ز لفظ این معما برنیامد نام انسانی
اگر بیدل چوگل پایم ز دامن برنمی آید
ندارد کوتهی دست من از سیر گریبانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
شهیدان وفا را درس دیداری ست پنهانی
سواد حیرتی دارد بیاض چشم قربانی
جهانی رفته است از خویش در اندیشه وهمی
سرابی هم نمی بینیم و کشتیهاست توفانی
نگه واری تأمل  گر نمایی صرف این گلشن
تماشا هرزه  گردی دارد و غفلت تن آسانی
چو صبح از وضع امکان وحشتی داریم زین غافل
که هر کس  گرد دامان خود است از دامن افشانی
حریف عرض رسوایی نه ای فال تغافل زن
مژه پوشیدنت کم نیست گر خود را بپوشانی
به چشم خلق آدم باش اگر گاو و خری داری
که از کج بینی این قوم بر عکس است انسانی
دهان  گفتگو را خاتم مهر خموشی  کن
اگر داری به ملک عافیت ذوق سلیمانی
به یک دم خامشی نتوان ز کلفت ها برون جستن
نفس را آب کن چندان که گرد خویش بنشانی
جداگردیدن از خود هر قدر باشد غنیمت دان
همه گر عکس توست آن به که از آیینه نستانی
مبادا همت از تحصیل حاصل منفعل  گردد
مرو تا می توانی جز پی کاری که نتوانی
زپیراهن برون آ تا ببینی دستگاه خود
حباب آیینه دریاست از تشریف عریانی
خموشی بست اگر راه لب خجلت نوای من
عرق خواهد رهی واکردن از دیوار پیشانی
نگه کافیست بیدل ناله زنجیر تصوبرم
زبان جوهر آیینه  کم لافد ز حیرانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
عمریست همچو مژگان از درد ناتوانی
دامن فشاندن من دارد جگر فشانی
وامانده ادب را سرمایه طلب کو
خاک است و آب  گوهر در عالم روانی
فریاد کز توهم بر باد خود سری داد
مشت غبار ما را سودای آسمانی
آنجاکه بیدماغی زور آزمای عجز است
دارد نفس کشیدن تکلیف شخ کمانی
ای آفتاب تابان دلگرمیی ضرور است
بر رغم سرد طبعان مگذر ز مهربانی
از وحشت نفسها دریاب حسرت دل
بانگ جرس نهان نیست در گرد کاروانی
در عالم تعین وارستن از امل نیست
در قید رشته  کاهد گوهر ز سخت جانی
پیوسته ناتوانان مقبول خاص و عامند
از بار سایه نبود بر هیچکس  گرانی
همت به فکر هستی خود را گره نسازد
حیف است کیسه دوزی بر نقد رایگانی
ای نیستی علامت تا کی غم اقامت
خواهد به باد رفتن گردی که می فشانی
دادیم نقد بینش بر باد گفتگوها
چشم تمیز ما بست  گرد فسانه خوانی
بید ل بساط دل را بستم به  ناله آمین
کردم به  گلشن داغ از شعله باغبانی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
قدح پیمای زخمم در هوای آب پیکانی
به طبع آرزویم  تر دماغی کرده توفانی
نگه صورت نبندد بی گشاد بال مژگانی
تماشا پیشه را لازم بود چاک گریبانی
بقدر شوخی آه است دل مغرور آزادی
به رهن گرد باد این دشت دارد چین دامانی
نسیمی می تواند برد از ما رخت خودداری
جنون انگاره ایم اما میسر نیست سوهانی
به ذوق بیخودی چندان که خواهی سعی و جولان کن
بقدر گردش رنگت نفس رفته ست میدانی
فلک گر حلقه زنجیر عدل ست اینقدرها بس
که بهر نازنینان سازد از آیینه زندانی
گر اعجاز محبت آبیار عافیت گردد
ز دود دل توان چون شعله کرد ایجاد ریحانی
به اسباب هوس مفریب شوق بی نیازم را
غرور موج بر خار و خس افشانده ست دامانی
سواد دشت امکان روشن ست از فکر خود بگذر
تامل نشیه دامن نمی خواهد گریبانی
درین دقت فضا سعی قدم معذور می باشد
مگر دستی بهم سایی و ریزی رنگ جولانی
قناعت نیست در طبع فضولی مشربت بیدل
وگرنه آسمان شب تا سحر دارد چراغانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
مباش سایه صفت مرده تن آسانی
دلت فسرده مبادا به خود فرومانی
فریب حاصل جمعیتی به مزرع وهم
چو خوشه از گره  کاکل پریشانی
چو گل مباش هوس غره فسون طرب
هجوم زخم دل است اینکه خنده می خوانی
جنون مفلس ما عالمی دگر دارد
ز برگ و ساز مگو ناله ای ست عریانی
خیال ما و منت سخت  کلفت انگیز است
ز شرم آب شوی  کاین غبار بنشانی
به فکر خویش نرفتی و رفت فرصت عمر
کنون مگر لب  گورت  کند گریبانی
اگر امید خراب بنای بی خللی ست
عمارتی نتوان یافت به ز ویرانی
غبار ناشده زین دامگاه رستن نیست
چو آب در قفس  گوهریم زندانی
به دیده هر چه  کند جلوه از خزان بهار
همان چون آینه از ماست رنگ  گردانی
به داغ کلفت بی رونقی گداخته ایم
چراغ انجمن مامدان شبستانی
به هیچ جیب قبول سر سلامت نیست
شکست  کو که  کند رنگ نیز دامانی
به خلوتی  که حیا پرور است شوخی حسن
ز چشم آینه بیرون نشست حیرانی
حریف خلوت آن جلوه بودن آسان نیست
نهفته اند نگاهی به چشم قربانی
ز فرق تا قدمم صرف سجده شد بیدل
چو خامه رفته ام از خود به سعی پیشانی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نشد حجاب خیالم غبار جسمانی
حباب رانه ز پیراهن است عریانی
جز اینقدر نشد از سرنوشت من ظاهر
که سجده می چکدم چون نگین ز پیشانی
چو شمع دام امید است سعی پروازم
سزد که رنگ قفس ریزم از پر افشانی
به خاک تا نشود ساز ما و من هموار
نفس نمی گذرد از تلاش سوهانی
ز پیچ و تاب نفس عالمی جبون قفس است
چوگرد باد تو هم  دسته کن پریشانی
سفر گزیده به فکر وطن چه پردازد
دوباره مرغ نگردد به بیضه زندانی
نوای عیش تو تا رشته نفس دارد
ز سطر نسخه زنجیر ناله می خوانی
به مرگ نیز همان حب جاه خلق بجاست
مگر همابرد از استخوان گرانجانی
گداز ما چونگه آنسوی نم افتاده است
دل و دماغ چکیدن به اشک ارزانی
غبارکثرت امکان حجاب وحدت نیست
شکوه شعله به خاشاک چند پوشانی
جنون به  کسوت ناموس جلوه ها دارد
چو اشک آینه صیقل مزن ز عریانی
چو خامه  گر به خموشی به سر بری بیدل
تو نیز راز دل خلق بر زبان رانی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نمی باشد چو من در کسوت تجرید عریانی
که سر تا پا به رنگ سوزنم چشمی و مژگانی
ندارد آه حسرت جز دل خون بسته سامانی
خدنگ بوی  گل را نیست غیر از غنچه پیکانی
چو شمع از ما چکیدن هم درین محمل غنیمت دان
که اعجازست اگر از شعله جوشد چشم  گریانی
هوا سامان هستی شد حیات بی سر و پا را
نفس  کو تا رسد آیینه ما هم به بهتانی
جهان یکسر سراب مطلب ست و گیر و دار اما
فضولی می کند در خانه آیینه مهمانی
نگه بی پرده نتوان یافت از چشم حباب اینجا
بمیرد شمع ما گر برزند فانوس دامانی
دل آخر درگداز ناتوانی جام راحت زد
چو خاکستر شد این اخگر بهم آورد مژگانی
درین ویرانه تا کی بایدت آواره گردیدن
به سعی آبله یکدم به خاک افشار دندانی
زتحریرم چه می خواهی ز مضمونم چه می پرسی
چو طومار نگاهم غیر حسرت نیست عنوانی
به وضع دستگاه غنچه ام خندیدنی دارد
فراهم  می کنم  صد زخم  تا ریزم  نمکدانی
سواد این شبستانم چسان روشن شود یارب
که چون طاووس وحشت نیز می خواهد چراغانی
به هر محفل چو شمعم اشک باید ریختن بیدل
ندارد سال و ماه هستی ام جز فصل نیسانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نمی دانم ز گلزارش چه گل چیده ست حیرانی
به چشمم می کند موج پر طاووس مژگانی
شوم محو فنا تا خاک آن ره بر سرم باشد
مباد از سجده بینم آستانش زیر پیشانی
طلسم وحشت صبحم مپرسید از ثبات من
نفس هم خنده دارد بر رخم از سست پیمانی
به جولان تو چون بوی گلم کو تاب خودداری
که از خود رفته باشم تا عنان رنگ گردانی
چه پردازم به عرض مطلب دل  سخت حیرانم
تو هم آخر زبان حیرت آیینه می دانی
فریب عشرت ازاین انجمن خوردم ندانستم
که دارد چون فروغ شمع بالیدن پریشانی
به دل گفتم ازین زندان توان نامی به در بردن
ندانستم که اینجا چون نگین سنگ است پیشانی
ندارد اطلس افلاک بیش از پرده چشمی
چو اشکم آب می باید شدن از ننگ عریانی
ندامت هم دلیل عبرت مردم نمی گردد
درینجا سودن دست است مقراض پشیمانی
کسی از انفعال جرم هستی بر نمی آید
محیط و قطره یک موجست در آلوده دامانی
ز تسکین مزاج عاشقان فارغ شو ای گردون
نهال این گلستان نیست گردد تاکه بنشانی
هوا صاف ست بیدل آنقدر باغ شهادت را
که صبحش بی نفس گل می کند از چشم قربانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نمی گنجم به عالم بسکه از خود گشته ام فانی
حبابم را لباس بحرتنگ آمد به عریانی
ز بس ماندم چو چشم آینه پامال حیرانی
نگاهم آب شد در حسرت پرواز مژگانی
نفس در سینه ام موجی ست از بحر پریشانی
نگه در دیده مد جاده صحرای حیرانی
به جولانت چه حیرت زد گره بر بال پروازم
که  گردم را تپیدن شد چراغ زیر دامانی
دلی تهمت کش یک انجمن عیب و هنر دارم
کجا جوهر چه زنگ  آیینه وصد رنگ حیرانی
من آن آواره شوقم که بر جمعیت حالم
بقدر حلقه آن زلف می خندد پریشانی
به رمز وحشت من سخت دشوارست پی بردن
صدا چشم جهان پوشیده است ازگرد عریانی
سبک چون برق می بایدگذشت از وادی امکان
سحرگل کردن اینجانیست بی عرض گرانجانی
ز فیض تازه رویی آب و رنگ باغ الفت شو
متن بر ربشه تخم حسد از چین پیشانی
چه افشاند از خود دانه تا وحشت  کند پاکش
نپنداری دل از اسباب برخیزد به آسانی
سواد مقصد شوق فنا روشن نخواهد شد
غبار نقش پا چون شمع تا در دیده ننشانی
زکافر طینتیهای دل بی درد می ترسم
که زنارم مباد از سبحه روند چون سلیمانی
بنایم را نم اشکی به غارت می برد بید ل
به کشتی حبابم می کند یک قطره توفانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ز استغنا نگشتی مایل فریاد قربانی
زبانها داشت تا مژگان مبارک باد قربانی
مراد کشتگان هم از تو آسان برنمی آید
به یاد عید تا آید به یادت یاد قربانی
تحیر انتقام یک جهان وحشت کشید از من
ندارد حاجت دامی دگر صیاد قربانی
ز حیرت پا زدم نقش نگارستان امکان را
به مژگانم بنازد خامه بهزاد قربانی
هنوز از چشم حیرانم سفیدی می کند توفان
کف ازجوش تسلی می کشد بنیاد قربانی
تحیر نسخه ها شسته ست در چشم سفید من
همین یک صفحه دارد جزو استعداد قربانی
سواد حیرتی روشن کنید از مشق تسلیمم
نشست سجده طرزی دارد از استاد قربانی
چه دیر و کعبه هر جا می روم خونی بحل دارم
مروت خاک شد تاکرد عشق ایجاد قربانی
کسی از عهده دیدار قاتل بر نمی آید
کبابم از نگاه هر چه باداباد قربانی
ز چشم بی نگه اجزای هستی مهرکن بیدل
ندارد انتخاب ما بغیر از صاد قربانی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
زین گلستان نیستم محتاج دامن چیدنی
می برد چون رنگم آخر بی قدم  گردیدنی
از ندامت کاری ذوق طرب غافل نی ام
صدگریبان می درد بوی گل از بالیدنی
عمرها بر خوبش بالد شیشه تا خالی شود
گردن بسیار می خواهد به سر غلتیدنی
تا به کی دزدد تری یارب خط پیشانی ام
خشک شد این لب به امید زمین بوسیدنی
پنجه بیکار منع خار خار دل نکرد
کاش باشد سینه بر برگ حنا مالیدنی
مست و مخموری نمی باشد همه محو دلیم
سنگ این کهسار و مینا در بغل خوابیدنی
چون حباب از خامشی مگذر که حسن عافیت
خفته است آیینه در دست قفس دزدیدنی
عیب جویی طبع ما را دشمن آرام کرد
خواب بسیارست اگر باشد مژه پوشیدنی
خودنمایی هر چه باشد خارج آهنگ حیاست
چون گره بیرون تاریم از همین بالیدنی
دیده از نقش تماشاخانه گردون مپوش
دستگاه آن پری زین شیشه دارد دیدنی
غیر عریانی به هرکسوت که می دوزیم چشم
دارد از هر رشته بر ما زیر لب خندیدنی
بی دلیل عجز بیدل هیچ جا نتوان رسید
سعی کن چندانکه آید پیش پا لغزیدنی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
شرر کاغذی  آرایش دکان نکنی
صفحه آتش نزنی  فکر چراغان نکنی
عمل پوچ مکافات کمین می باشد
آتشی نیست اگر پنبه نمایان نکنی
ذوق دریاکشی از حوصله وهم برآ
تا ز خمیازه امواج  گریبان نکنی
هرکجا جنس هوس قابل سودا باشد
نیست نقد تو از آن  کیسه  که نقصان نکنی
ای سیهکار اگرگریه نباشد عرقی
آه از آن داغ  که ابر آیی و باران نکنی
سیل بنیاد تماشا مژه بر هم زدن است
خانه آینه هشدار که ویران نکنی
دوستان یک قلم آغوش وداعند اینجا
تکیه چون اشک به جمعیت مژگان نکنی
چه خیال است  که در انجمن حیرت حسن
گل  کنی آینه و ناز به دامان نکنی
نفس اماره جز ایذای جهان نپسندد
تا نخواهی بدکس بر خودت احسان نکنی
حیف سعیت  که به انداز زمینگیریها
پای خود را نفسی آبله دندان نکنی
چشم موری اگرت  کنج قناعت بخشند
همچو بیدل هوس ملک سلیمان نکنی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
در دلی اما به قصد اشکم افسون می کنی
سر ز جیب صد هزار آیینه بیرون می کنی
جز تغافلهای نازت دستگاه ناله چیست
مصرع چندی  که من دارم تو موزون می کنی
با حنا ربطی ندارد اشک استغنای ناز
می نهی پا بر دل پرخون و گلگون می کنی
خاک اگر صد رنگ گرداند همان خاک است و بس
یک زمانم  کرد سرگردان  که  گردون می کنی
گر به این ساز است آهنگ تغافلهای ناز
جوهر آیینه را زنجیر مجنون می کنی
فطرت از تاب سر مویی محرف می خورد
در وفا گر یک قدم کج می روی خون می کنی
هر  قد ر سعی زبانت پرفشان گفت وگوست
عافیت می روبی و از خانه بیرون می کنی
ماهی بحر حقیقت تشنه قلاب نیست
هرزه بر زانو سرت را نقطه نون می کنی
دعوی نازک خیالی  چشم زخم فطرت ست
بیخبر خاموش موی چینی افزون می کنی
بیدل از فهم کلامت عالمی دیوانه شد
ای جنون انشا دگر فکر چه مضمون می کنی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -