cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
به هرجا نعمتی هست انفعالی درکمین دارد
حلاوت خانه دنیا مگس در انگبین دارد
درین بزم کدورت خیز عشرت چه  حلاوت کو
بقدر موج می اینجا جبین جام  چین دارد
به محویت محیط هرچه خواهی می توان  گشتن
فلکها فرش آن آیینه  کز حیرت نگین دارد
نفس در خون بسمل غوطه داد اجزای مکان را
رگ بیتابی آشفتگان خاصیت این دارد
کباب پهلوی آن بسملم  کز نقش عشرتها
خدنگ حسرت ابروکمانی دلنشین دارد
نمی چیند ز سیر لاله و گل خجلت شوخی
د رین گلشن چه شبنم هر که چشمی پاک بین دارد
خم هر موج می از نسبت نیرنگ ابرویت
شکست توبه ما در شکست آستین دارد
مشو مغرور تمکین در تعلق زا جسمانی
که  گردی بیش نبود هرکه الفت با زمین دارد
بقدر انجم از گردون گره بر بال و پر دارم
مرا هر حلقه این دام در زیر نگین دارد
هوایی بیش نتوان یافت از ساز حباب اینجا
تو خواهی نوحه کن خواهی ترنم  دل همین دارد
به حیرت کوش نه  کز پرده دل واکشی رمزی
زبان جوهر آیینه آهنگی حزین دارد
به سودن رفت سر تا پای موج از شرم پیدایی
ضعیفی تا کجا ما را ندامت آفرین دارد
اثرهای تعلق نیست مانع وحشت ما را
قفس تا ناله دامن برزند صد رنگ چین دارد
شکفتن نیست در عالم به کام هیچکس بیدل
چمن هم از رگ گل چین کلفت بر جبین دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
قدح می بر  کف است  و شمع  گل در آستین دارد
در این محفل عرق می پرورد هر کس جبین دارد
به ذوق سربلندی ها تلاش خاکساری کن
نهال این چمن گر ریشه دارد در زمین دارد
به جمعیت فریب این چمن خوردم ندانستم
که در هر غنچه توفان پریشانی کمین دارد
نفس تا در جگر باقی ست از آفت نی ام ایمن
که چون نی استخوانم چشم بد در آستین دارد
ندیدم فارغ از وحشت اگر خواری وگر عزت
ز در تا بام این ویرانه یکسر حکم زین دارد
گره در طبع نی هرچند افزون ناله رعناتر
کمند ما رسایی در خور سامان چین دارد
لب او را همین خط نیست منشور مسیحایی
چنین صد معجز آن سحرآفرین در آستین دارد
ندیدم از خجالت خویش را تا چشم واکردم
درین دریا حبابم طرفه وضعی شرمگین دارد
سزاوار خطایی هم نی ام از ننگ بیقدری
به حالم نسبت نفرین  غرور آفرین دارد
رهایی نیست ما را از فلک بی خاک گردیدن
به هرجا دانه ای هست آسیا زیر نگین دارد
به دوش سجده از خود می روم تا آستان او
به رنگ سایه جهد عاجزان پا از جبین دارد
سرشکم  دود آهم  شعله ام  داغ دلم بیدل
چو شمع از حاصل هستی سراپایم همین دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نهال زندگی بالیدنی وحشت کمین دارد
نفس گر ریشه پیدا می کند ننگ از زمین دارد
عدم سرمایه ایم از دستگاه ما چه می پرسی
شرار از نقد هستی یک نگاه واپسین دارد
نمی خواهد کسی خود را غبارآلود بی دردی
اگر ما درد دل داریم زاهد درد دین دارد
فسردن نیست دل را بی تو در کنج گرانجانی
که در هر جزو این سنگ آتش دیگرکمین دارد
تصرف نیست ممکن در دل ما عیش امکان را
که این اقلیم را داغ غمت زیر نگین دارد
تو هر رنگی که خواهی جلوه کن در تنگنای دل
سراسر خانه آیینه ام یک گل زمین دارد
به هر بی دست وپایی شمع از خودمی برد خود را
نبیند واپسی هرکس نگاه پیش بین دارد
شکنج چهره اقبال باشد درخور دولت
به قدر نردبان قصر شهان چین جبین دارد
ندارد چاره از بی دستگاهی طینت موزون
که سرو این چمن صد دست در یک آستین دارد
به احرام محبت از گداز دل مشو ایمن
هوای وادی مجنون مزاج آتشین دارد
کمال دانش ماگر فراموشی ست از عالم
مشو مغرور آگاهی که غفلت هم همین دارد
به رنج یک تپیدن صد جهان عشرت نمی ارزد
نمی دانم کدامین آرزو دل را برین دارد
به همت یک قدم زین عرصه نتوان تاختن بیدل
وگر نه هر که بینی رخش صد دعوی به زین دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
دل از وسعت اگر شانی ندارد
بیابان هم بیابانی ندارد
در این دریا ندامت اعتبار است
گهر جز اشک عریانی ندارد
جنون می نالد از بی دستگاهی
که عریانی  گریبانی ندارد
تو خواهی شیشه بشکن خواه ساغر
طرب جز رنگ سامانی ندارد
به خود می بال لیک از غصه خوردن
تنور آرزو نانی ندارد
محبت پیشه ای بگداز و خون ش
که درد عشق درمانی ندارد
کشد چون  گردباد آخر ز حلقت
گریبانی که دامانی ندارد
در دل می زنی آزادیت کو
مگر آیینه زندانی ندارد
محبت دستگاه عافیت نیست
تحیر ربط مژگانی ندارد
تظلم دوری از اصل است ور نه
نفس در سینه فغانی ندارد
تحیر بسمل اشک نیازم
به خون غلتیدنم جانی ندارد
اگر عشق بتان  کفر است بیدل
کسی جز کافر ایمانی ندارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
عدم زین بیش برهانی ندارد
وجوب است آنچه امکانی ندارد
گشاد و بست چشمت عالم آراست
جهان پیدا و پنهانی ندارد
دماغ ما و من بیهوده مفروش
خیال چیده دکانی ندارد
بخند ای صبح بر عریانی خویش
گریبان تو دامانی ندارد
کف خاک از پریشانی غبار است
به خود بالیدنت شانی ندارد
به نفی اعتبار اندیشه تا چند
شکست رنگ تاوانی ندارد
کسی جز شبهه از هستی چه خواند
سر این نامه عنوانی ندارد
چه دانشها که بر بادش ندادیم
جنون هم کار آسانی ندارد
مروت از دل خوبان مجویید
فرنگستان مسلمانی ندارد
ز اسباب نعیم و ناز دنیا
چه دارد کس گر احسانی ندارد
درین وادی همه  گر خضر باشد
ز هستی غیر بهتانی ندارد
خیال زندگی دردی ست بیدل
که غیر از مرگ درمانی ندارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
حرص اگر بر عطش غلو دارد
شرم آبی دگر به جو دارد
گوشه دامن قناعت گیر
خاک این وادی آبرو دارد
خار خار خیال پوچ بلاست
آه زان دل که آرزو دارد
نیست این بحر بی شنای حباب
سر بی مغز هم کدو دارد
رنگ گل بی  تو بی  دماغم کرد
خون این زخم تازه بو دارد
دست می باید از جهان شستن
رفع آلایش این وضو دارد
ساز اقبال بی شکستی نیست
چیستی اعتبار مو دارد
بی رواج جهان عنصری ایم
جنس ما گرد چارسو دارد
اوج بنیاد ما  نگونساری ست
موی سر سوی خاک رو دارد
از نفس رست و رفت به باد
ریشه ما همین نمو دارد
برکه نالد نیاز ما یارب
دادرس پر به ناز خو دارد
خاک ناگشته پاک نتوان شد
زاهدان  آب هم وضو دارد
هرکجاییم زین چمن دوریم
ما و من رنگ و بوی و دارد
بیدل این حرف و صوت چیزی نیست
خامشی معنی مگو دارد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
پر افشانده ام با اوج عنقا گفتگو دارد
غبار رفته از خود با ثریا گفتگو دارد
زبان سبزه زان خط دل افزا گفتگو دارد
دهان غنچه  زان لعل شکرخا گفتگو دارد
در آن محفل که حیرت ترجمان راز دل باشد
خموشی دارد اظهاری  که گویا گفتگو دارد
ندارد کوتهی در هیچ حال افسانه عاشق
فغان  گر لب فرو بندد تمنا گفتگو دارد
خروشم درغمت با شور محشرمی زند پهلو
سرشکم بی رخت با جوش دریا گفتگو دارد
به چشم سرمه آلودت چه جای نسبت نرگس
ز کوریهاست هر کس تا به اینجا گفتگو دارد
تو خواهی شور عالم گو و خواهی اضطراب دل
همان یک معنی شوق اینقدرها گفتگو دارد
برون از ساز وحدت  نیست  این کثرت نوایی ها
زبان موج هم در کام دریا گفت وگو دارد
ز سر تا پای ساغر یک دهن خمیازه می بینم
ز حرف لعل میگون  که مینا گفتگو دارد
لب شوخی که جوش خضر دارد خط مشکینش
چو آید در تبسم با مسیحا گفتگو دارد
ز آهنگ گداز دل مباش ای بیخبر غافل
زبان شمع خاموش است اما گفتگو دارد
کلاه آرای تسلیمم نمی زیبد غرور از من
سر افتاده با نقش کف پا گفتگو دارد
غبار گردش چشمی ست سر تا پای ما بیدل
زبان در سرمه گیرد هر که با ما گفتگو دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
مگو رند از می و زاهد زتقوا گفتگو دارد
دماغ عشق سرشار است و هرجا گفتگو دارد
عدم  از سرمه  جوشانده ست  شور محفل امکان
تأمل کن خموشی تا کجاها گفتگو دارد
جهان  بزمی ست  نفرین  و ستایش  نغمه سازش
سراپا گوش باید بود دنیا گفتگو دارد
ز بس برده ست افسون امل از خود جهانی را
گر از امروز می پرسی ز فردا گفتگو دارد
ندارد صرفه غیرت به جنگ سایه رو کردن
خجالت نقد بیکاری که با ما گفتگو دارد
نباشد گر نوای زهد و تقوا دردسر کمتر
به بزم ما قدح گوش است و مینا گفتگو دارد
اسیر تنگنای کلفتم از هرزه پروازی
غبارم گر نفس دزدد به صحرا گفتگو دارد
سراغ عافیت خواهی ز ما و من تبرا کن
ندارد بوی جمعیت زبان تا گفتگو دارد
نفس وحشت نگار گرد از خود رفتن است اینجا
صریر خامه ای در لغزش پا گفتگو دارد
اثرهای کمال وحدت است افسانه کثرت
برای خود خیال شخص تنها گفتگو دارد
نگردد محرم راز دهانش هیچکس بیدل
مگر لعلش که از شرح معما گفتگو دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
این دور دور حیز است  وضع متین که دارد
باد و بروت مردی غیر از سرین که دارد
آثار حق پرستی ختم است بر مخنث
غیر از دبر سرشتان سر بر زمین  که دارد
هرسو به حرکت نفس مطلق عنان بتازید
ای زیر خرسواران پالان و زین  که دارد
زاهد ز پهلوی ریش پشمینه می فروشی
بازار نوره  گرم است این پوستین  که دارد
رنگ بنای طاعت بر خدمت سرین نه
امروز طرح محراب جز گنبدین که دارد
بر کیسه کریمان چشم طمع ندوزی
جز دست خر در این عصر در آستین  که دارد
از منعمان  گدا را دیگر چه می توان خواست
تن داده اند بر فحش داد اینچنین که دارد
خلقی وسیع   خفته ست در تنگی سرین ها
جز کام این حواصل دامن به چین  که دارد
یک غنچه صد گلستان آغوش می گشابد
مقعد به خنده باز است طبع حزین که دارد
از بس که دور گردون گرداند طور مردم
تا پشت برنتابد بر زن یقین که دارد
ادبار مرد و زن را نگذاشت نام اقبال
یک کاف و واو و نون است تا کاف و سین که دارد
آن خرقه ای که جیبش باب رفو نباشد
بردار دامنی چند آنگه ببین که دارد
در چارسوی آفاق بالفعل این منادی ست
لعل خوشاب با کیست در ثمین که دارد
جز جوهر گران سنگ مطلوب مشتری نیست
ساق بلور بنما جنس گزین که دارد
سرد است بی تکلف هنگامه تهور
کر کن تفنگ و خوش باش جز مهر کین که دارد
بیدل به تیغ و خنجر نتوان شدن بهادر
لشکر عمود خواهد تا آهنین  که دارد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
آنجاکه خیالت ز تمناگله دارد
اندیشه اگر خون نشود حوصله دارد
چشمم ز هماغوشی مژگان گله دارد
این ساغر حیرت صفت آبله دارد
شمشادقدان را به گلستان خرامت
موج عرق شرم به پا سلسله دارد
ای زاهد اگر شعله آهی به دلت نیست
بی تیر  کمان تو چه سود از چله دارد
برق عرق حسن فه زد شعله درتن باغ
گل در جگر از شبنم صبح آبله دارد
سرتا قدم شمع غبارپی آه است
تنها رو شوق تو عجب قافله دارد
زنهار پی مشرب مجنون روشان  گیر
گر عافیتی هست همین سلسله دارد
آیینه فولاد سیه  کرده آهی ست
دلهای اسیران چقدر حوصله دارد
فرق عدم از هستی ما سخت محال است
از موج شکستن چقدر فاصله دارد
دیگر به کجا می روی ای طالب آرام
گردون تپش آباد و زمین زلزله دارد
یارب به چه تدبیرکند قطع ره عمر
پای نفس من که ز دل آبله دارد
بیدل خم هر تار زگیسوی سیاهش
سامان پریشانی صد قافله دارد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بی یأس دل از هرچه ندارد گله دارد
ناسودن دست تو هزار آبله دارد
محمل کش مجنون روشان بی  سر و پایی ست
این قافله اشک عجب راحله دارد
از عالم نیرنگ امل هیچ مپرسید
آفاق  شرر فرصت و زاهد چله دارد
از خار کند شکوه  گل آبله من
آیینه گر از شوخی جوهر گله دارد
یک نچه به صد رنگ گل افشان خیال ست
یکتایی او اینقدرم ده دله دارد
نگذشته ز سر راه به جایی نتوان برد
هشدار که پای تو همین آبله دارد
دل محوگداز است چه در هجر چه در وصل
این آینه در آب شدن حوصله دارد
دور شکم اهل دول بین و دهل زن
کاین طایفه را تخم امل حامله دارد
هرجا روی از برق فنا جان نتوان برد
عمری ست که آتش پی این قافله دارد
دنیا الم غفلت و عقبا غم اعمال
آسودگی از ما دو جهان فاصله دارد
بیدل من و آن نظم که هر مصرع شوخش
چون سرو ز آزادی غمها صله دارد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
هرجا نفسی هست ز هستی  گله دارد
دیوانه و هشیار همین سلسله دارد
پیچیده به پای طلبم دامن دشتی
کز آبله صد ریگ روان قافله دارد
معذورم اگر طاقت رفتار ندارم
چون شمع ز سر تا قدمم آبله دارد
بیتابی دل سنگ ره بیخبریهاست
از وضع جرس قافله ما گله دارد
بیگانه کیفیت غیب است شهادت
چندان که زبان تو ز دل فاصله دارد
محمل کش تسلیم ز خود رفتن اشکیم
این قافله یک لغزش پا راحله دارد
در وادی فرصت سر و برگ قدمی نیست
دل می رود و دست فسوس آبله دارد
بر وحشت ما خرده مگیرید که عاشق
چون اشک همین یک دل بی حوصله دارد
یک چند تو هم خانه به دوش من و ما باش
آفاق در آواز جرس قافله دارد
دردسر گل چند دهد ناله بلبل
بیدل غزل ما نشنیدن صله دارد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
از پنبه اگر آتش سوزان گله دارد
دیوانه هم از خار بیابان گله دارد
در عالم آسودگی از خویش روانیم
موج گهر از چیدن دامان گله دارد
چون اشک عرق ریز حجابم چه توان  کرد
مستوری عشق از من عریان گله دارد
آیینه دل را ز نفس نیست رهایی
دریا عبث از شوخی توفان  گله دارد
دیوانگی و هوش به یک جامه نگنجد
از دست ادب چاک گریبان گله دارد
کو دل  که بدانم ز غمت ناله فروش است
کو لب که توان گفت ز جانان گله دارد
ای بیخبر ازکم خردان شکوه چه لازم
آدم نبود آنکه ز حیوان  گله دارد
در ساغر و مینای تهی ناله شراب است
مفلس همه از عالم سامان گله دارد
آیینه ما لذت دیدار نفهمید
مشتاق تو از دیده حیران گله دارد
در نسخه  کیفیت این باغ وفا نیست
مضمون گل از بستن پیمان گله دارد
مجبورفنا را چه خموشی چه تکلم
چندانکه نفس می زند انسان گله دارد
بیدل به هوس داغ محبت نفروزی
این شب که تو داری ز چراغان گله دارد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
از چرخ نه هر ابله و نادان گله دارد
جای گله این است که انسان گله دارد
اسباب بر آزاده دلان سخت حجابی ست
نظاره ز جمعیت مژگان  گله دارد
زنجیر ز دیوانه ندید الفت آرام
از وحشت دل طره جانان  گله دارد
بر وحشت اشکم تب وتاب مژه بار است
این موج ز پیچ و خم دامان  گله دارد
اظهار عرق خجلت دیباچه شرم است
مکتوب من از شوخی عنوان گله دارد
ترسم شود آزرده زتاب نگه گرم
رخسار تو کز سایه مژگان گله دارد
از طاقت داغم جگر شعله کباب ست
از آبله ام خار مغیلان گله دارد
اشک تپش آهنگ جنونم چه توان کرد
آسودگی از خانه به دوشان گله دارد
زنهار به خود نیز ترحم ننمایی
امروز در این انجمن احسان گله دارد
بیدل منم آن گوهر دریای تحمل
کز لنگر من شورش توفان گله دارد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بهار عیش امکان رنگ وحشت دیده ای دارد
شکفتن چون گل اینجا دامن برچیده ای دارد
اگر چون شمع خواهی چاره دردسر هستی
گداز استخوانها صندل ساییده ای دارد
تو هر مضمون  که  می خواهد دلت نذر تأمل کن
شکفتن چون گل اینجا دامن برچیده ای دارد
ز اسرار لبش آگه نی ام لیک اینقدر دانم
دم تیغ تبسم جوهر بالیده ای دارد
قدم فهمیده نه تا از دلی گردی نینگیزی
کف هر خاک این وادی نفس دزدیده ای دارد
ز هستی تا اثر داری چه  گفت وگو چه خاموشی
نفس صبح قیامت زیر لب خندیده ای دارد
گر از اسباب در رنجی چرا نفکندی از دوشش
تو آدم نیستی آخر فلک هم دیده ای دارد
خزان فرسا مباد اندیشه اهل وفا یارب
که این گلزار رنگ گرد دل گردیده ای دارد
ز عالم چشم اگر بستی به منزلگاه راحت رو
نگه در لغزش مژگان ره خوابیده ای دارد
چو موج گوهر از من یک تپش جرات نمی بالد
جنون ناتوانان شور آرامیده ای دارد
رضای  دوست می جویم طریق سجده می پویم
سر تسلیم خوبان پای نالغزیده ای دارد
به هر آینه زنگار دگر دارد کمین بیدل
ز مژگان بستن ایمن نیست هرکس دیده ای دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نفس را شور دل از عافیت بیگانه ای دارد
ز راحت دم مزن زنجیر ما دیوانه ای دارد
غبارم در عدم هم می تپد گرد سر نازی
چراغم خامش است اما پر پروانه ای دارد
تعلق باعث جمعیت است اجزای امکان را
قفس در عالم آشفته بالی شانه ای دارد
چه  سوداها که  شورش نیست در مغز تهی دستان
جنون گنج است و وضع مفلسی ویرانه ای دارد
نفس یکدم ز فکر چاره دل برنمی آید
کلید از قفل غافل نیست تا دندانه ای دارد
مدان  کار کمی با زحمت هستی بسر بردن
ز خود نگذشتن اینجا همت مردانه ای دارد
اگر منعم به دور ساغر اقبال می نازد
گدا هم در به درگردیدنش پیمانه ای دارد
به  گردون نی سوار کهکشان باشی چه فخر است این
تلاش اوج جاهت بازی طفلانه ای دارد
تو شمع  محفلی تاکی نخواهی چشم پوشیدن
برای خواب نازت هرکه هست افسانه ای دارد
غم نامحرمی بیتاب دارد کعبه جویان را
وگرنه حلقه بیرون در هم خانه ای دارد
قناعت مفت جمعیت دو روزی صبرکن بیدل
جهان دام است اگر آبی ندارد دانه ای دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نفس زینسان که بر عزم پرافشانی کدی دارد
غبار رفتنت این دشت آمد آمدی دارد
از این گلشن حضوری نیست آغوش تمنا را
نگه بر هرچه مژگان واکند دست ردی دارد
تماشا بسمل آن دست رنگین نیستی ورنه
حضور سایه برگ حنا هم مشهدی دارد
ز سیمای سحر آموز فیض انشایی همت
که دست از آستین بیرون کشیدن ساعدی دارد
نیاز باید بایدکرد پیچ و تاب مهلت را
دماغ بیکسان دود چراغ مرقدی دارد
بساط آفرینش را سر و پایی نمی باشد
همین آثارکمفرصت جهان سرمدی دارد
اگر عجز است اگر طاقت به جایی می رسیم آخر
ره واماندگان در لغزش پا مقصدی دارد
یکی غیر از یکی چیزی نمی  آرد به عرض اینجا
احد در عالم تعداد میم احمدی دارد
ز تصویر مزار اهل دل آواز می آید
که در راه فنا از پا نشستن مسندی دارد
بعید است از زمین خاکسار اقبال  گردونی
ز وضع سجده مگذر ناز رعنایی قدی دارد
ز انجام بهار زندگی غافل مشو بیدل
گل شمعی  که داری در نظر بوی بدی دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
خیال خوش نگاهان باز با شوخی سری دارد
به خون من قیامت نرگسستان محضری دارد
من  و سودای    خوبان زاهد و اندیشه رضوان
در این حسرت سرا هرکس سری دارد سری دارد
روا دارد چرا بر دختر رز ننگ رسوایی
گر از انصاف پرسی محتسب هم دختری دارد
به عبرت آشنا شو از جهان ننگ بیرون آ
مژه  نگشوده ای این خانه وحشت دری  دارد
ندارد گردباد این بیابان ننگ افسردن
به هر بی دست و پایی چیدن دامن پری دارد
در این بحر از غنا سامانی وضع صدف مگذر
کف دست طمع بر هم نهادن گوهری دارد
به توفان خیال پوچ ترسم  گم  کنی خود را
تو تنها می روی زین  دشت  و گردت  لشکری  دارد
طرب مفت تو گر با تازه  روبی کرده ای سودا
درین  کشور دکان  گلفروشان شکری دارد
کمالت دعوی اخلاق وآنگه منکر رندان
ز حق مگذر سپهر آدمیت محوری دارد
به وهم جاه مغرور تعین زیستن تاکی
نگین  گر شهرتی دارد به نام دیگری دارد
فضولی در طلسم زندگی نتوان زحد بردن
قفس آخر به مشق پرفشانی مسطری دارد
ز وضع سایه ام عمری ست این آواز می آید
که راحت  گر هوس باشد ضعیفی بستری دارد
تو خود را از گرفتاران دل فهمیده ای ورنه
سراسر خانه آیینه بیرون دری دارد
نبودم انقدر واماندهء این انجمن بیدل
پرافشان است شوق اما تامل لنگری دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
عالم گرفتاری  خوش تسلسلی دارد
جوش ناله زنجیر باغ سنبلی دارد
همچو کوزه دولاب هر چه زیر گردون است
یا ترقی آهنگ است یا تنزلی دارد
پرفشانی عشق است رنگ و بوی این گلشن
هر گلی که می بینی بال بلبلی دارد
گر تعلق اسباب  عرض صد جنون نازست
بی نیازی ما هم یک تغافلی دارد
بار شکوه پیمایی بر دل پر افتاده ست
تا تهی نمی گردد شیشه قلقلی دارد
خواه برتأمل زن خواه لب به حرف افکن
سیر این بهارستان غنچه و گلی دارد
ز انفعال مخموری سرخوش تسلی باش
جبهه تا عرق پیماست ساغر ملی دارد
رنج زندگی بر ما نیستی  گوارا کرد
زین محیط بگذشتن در نطر پلی دارد
می کشد اسیران را از قیامت آنسوتر
شاهد امل بیدل طرفه کاکلی دارد

وزن: فاعِلُنْ مَفاعیلُنْ فاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: مقتضب مثمن مطوی مقطوع
نشانه‌های عروضی: - U - | U - - - | - U - | U - - -
نه مفصل نه مجملی دارد
ما و من حرف مهملی دارد
اوج اقبال نه فلک دیدیم
سیر یک پشت پا تلی دارد
زبر چرخ از امل بریدن نیست
سر این رشته مغزلی دارد
موشکاف عیوب جاه مباش
تاج زرین سر کلی دارد
در تجمل چه ممکن است آرام
پشت این بام دنبلی دارد
نقش هرکس مکرر است اینجا
آگهی چشم احولی دارد
سایه در خواب می شمارد کام
عاجزی کفش مخملی دارد
مصلحتهاست وقف موی سپید
هر سری فکر صندلی دارد
گرچه هر اول آخر است آخر
لیک آخر هم اولی دارد
کار مجنون به طره لیلی است
قصه ما مسلسلی دارد
بیدل از حیرتم  گذشتن نیست
آب آیینه جدولی دارد

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
غرور قدرت اگر بازوی خمی دارد
به ملک بی خللی خاتم جمی دارد
گذشتن از سر جرأت  کمال غیرت ماست
نفس تبسم تیغ تنک دمی دارد
ز انفعال مآل طرب مبان ایمن
حذرکه خنده این صبح شبنمی دارد
مگر ز عالم اضداد بگذری ورنه
بهشت هم به مقابل جهنمی دارد
گر از حقیقت این انجمن خبرگیری
همین غم است  که تخمیر بی غمی دارد
خطا به گردن مستان نمی توان بستن
طریق بیخبری لغزش  کمی دارد
ورق سیه نکنی  سر نپیچی از تسلیم
به هوش باش  که خط جبین نمی دارد
ز جوش لاله  رخان پرکنید آغوشم
به قدر حوصله هر زخم  مرهمی دارد
نسیم مژده وصل که می دهد امروز
چو غنچه تنگی از آغوش من رمی دارد
چه رنگها که نبستیم در بهار خیال
طبیعت پر طاووس  عالمی دارد
مباش غافل ارشاد گمرهی بیدل
جهان غول به هر دشت آدمی دارد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ضعیفی ها بیان عجز طاقت برنمی دارد
سجود مشت خاک اظهار طاعت برنمی دارد
طرف عشق است غیر از ترک هستی نیست تدبیری
که  شمشیر از حریف  خود سلامت برنمی دارد
به ذوق گفتگو بر هم مزن هنگامه تمکین
که  کوه از ناله غیر از ننگ خفت بر نمی دارد
دلیل ترک اسبابم مباش ای ذوق آزادی
نگاه بی دماغان ناز عبرت بر نمی دارد
مگرچون نقش پا با خاک محشورم کنی ورنه
سر افتاده ای دارم که خجلت برنمی دارد
گل بیتابی ام چندان نزاکت پرور است امشب
که گر آیینه گردد رنگ حیرت برنمی دارد
سفیه انگار منعم راکه سایل بر در جودش
ندارد بار تا گرد مذلت برنمی دارد
ز ساز سرکشیها عجز پیما ناله ای دارم
که گر توفان کند جز دست حاجت برنمی دارد
امل را چند سازی  کاروان سالار خواهشها
نفس  خود محملت  بیش از دو ساعت بر نمی دارد
نمی ارزد به تصدیع نگه جنس تماشایی
دو عالم یک مژه بار است همت بر نمی دارد
بیا و از شرارم یک نگه فرصت غنیمت دان
که شرم انتظارم برق مهلت بر نمی دارد
به رنگ رسم  پردازان تکلف می کنم بیدل
و گرنه معنی الفت عبارت برنمی دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
تک و پوی نفس از عالم عبرت فنی دارد
مپرس از بازگشتن قاصد ما رفتنی دارد
تجرد هم دپن محفل خجالت می کند سامان
جهان تاگفتگو دارد مسیحا سوزنی دارد
ز هرجا سر برون آری قیامت می کند توفان
همین در پرده خاک است  اگر کس  مامنی دارد
به برکن خرقه تسلیم و ازآفات ایمن زی
بقدر پهلوی لاغر ضعیفی جوشنی دارد
به سامانست درخورد کدورت دعوی هستی
دلیل امتحان این بس  که جانداری تنی دارد
گران بر طبع یکدیگر مباش از لاف خودسنجی
ترازوی نفس همسنگ چندین من  منی دارد
ندارد سعی مردن آنقدر زورآزماییها
کمال پهلوانی سر به خاک افکندنی دارد
نگین خاتم ملک سلیمان درکف است اینجا
همه گر سنگ باشد دل به دست آوردنی دارد
نشان   دل نیابی تا طلسم جسم نشکافی
همه گنجیم اماگنج جا در مدفنی دارد
زسیر سرنوشت این دشت تنگی  کرد بر دلها
به هرجا کسوت ما چین ندارد دامنی دارد
تأمل  گر نگردد هر زمان توفیق آزادی
شرر هم در دل سنگ آب در پرویزنی دارد
حیا از طینت ما جز ادب چیزی نمی خواهد
فضولی گر همه از خود برآیی  دنی دارد
نمی دانم  چه خرمن  می کنم زین  کشت بیحاصل
نفس تا ریشه اش  باقی ست  دل برکندنی دارد
زگفتن چرب و نرمی خواه و از دیدن حیا بیدل
بهار پسته و بادام هریک روغنی دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
مگر با نقش پایت مژده جوشیدنی دارد
که همچون مو خط پیشانی ام بالیدنی دارد
خیال توست دل را ساغر تکلیف معشوقی
ز پهلوی جمال آیینه ام نازیدنی دارد
چه سحر است اینکه دیدم در نیستان از لب نایی
گره هرچند لب بندد نوا بالیدنی دارد
ز سیر لفظ و معنی غافلم لیک اینقدر دانم
که گرد هرکه  گردد گرد دل گردیدنی  دارد
چمنها در نقاب خاک پنهان است و ما غافل
اگر عبرت گریبانی کند گل چیدنی دارد
ببند از خلق  چشم و هرچه می خواهی تماشاکن
گل این باغ در رنگ تغافل دیدنی دارد
سر و برگ املها می کشد آخر به نومیدی
تو طوماری که انشا کرده ای پیچیدنی دارد
ز هر مو صبح  گل کرده ست  و دل افسانه می خواند
به خواب غفلت ما یک مژه خندیدنی دارد
بساط استقامت از تکلف چیده ایم اما
به رنگ شمع سرتا پای ما لغزیدنی دارد
پیام کبریایی در برت واکرده مکتوبی
رگ گردن چه سطر است اینقدر فهمیدنی دارد
به کفت وگو عرق کردی دگر ای بی ادب بشکن
حیا آیینه می بیند نفس دزدیدنی دارد
ز تسلیم سپهر کینه جو ایمن مشو بیدل
که این ظالم دم تیغ است و بد خوابیدنی دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
اینقدر ریش چه معنی دارد
غیر تشویش چه معنی دارد
آدمی  خرس  چه ظلم است آخر
مرد حق  میش  چه معنی دارد
حذر از زاهد مسواک به سر
عقرب و نیش چه معنی دارد
دعوی پوچ به این سامان ریش
نرود پیش چه معنی دارد
یک نخود کله و ده من دستار
این کم و بیش چه معنی دارد
شیخ برعرش نپرد چه کند
غیر پر ریش چه معنی دارد
بیدل اینجا همه ریش است و فش است
ملت و کیش چه معنی دارد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
خیالت در غبار دل صفاپردازیی دارد
پری در طبع سنگ افسون میناسازیی دارد
نمی دانم چسان پوشد کسی راز محبت را
حیا هم با همه اخفا عرق غمازیی دارد
مژه بگشا وبنیاد هوس تا عشق آتش زن
چراغ ناز این محفل شررپردازیی دارد
بیا رنگی بگردانیم مفت فرصت است اینجا
بهار بیخودی هم یک دو دم گلبازیی دارد
اگر از خود روم  کو تاب تا رنگی بگردانم
به آن عجزم که با من عجز هم طنازیی دارد
به دشت و در ندیدم از سراغ عافیت گردی
خیال بیدماغ اکنون گریبان تازیی دارد
نقاب رنگ هرجا می دردآیینه دیدار است
شب حیرت نگاهان  خوش  سحر پردازیی دارد
خدا کار بنای دل به ایمان ختم گرداند
خیال چشم او امشب فرنگ آغازیی دارد
به افسون نفس مغرور هستی زیستن  تا کی
به هرجا این هوا گل می کند ناسازیی دارد
فلک هرچند عرض ناز اقبالت دهد بیدل
نخواهی  غره شد این حیز پشت اندازیی  دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -