cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
عنانم گر نگیرد خاطر آیینه سیمایی
به  قلب آسمانها می زنم از آه هیهایی
ز سامان دو عالم آرزو مستغنی ام دارد
شبستان خط جام و حضور شمع و مینایی
دمیدن گو نباشد آبیار ریشه جهدم
نهال داغ حرمان را زمینگیری است بالایی
نیاز خاک راه ناامیدی بایدم کردن
دل خون گشته در دستی  سر فرسوده در پایی
سراغ خون من از گرد رنگ گل چه می پرسی
به یاد دامن او می کشم آخر سر از جایی
چراغ حیرتم چون لاله در دست است معذورم
رهی  گم کرده ام در ظلمت آباد سویدایی
درین  گلشن میسر نیست ترک احولی  کردن
که در هر برگ  گل آیینه دارد حسن رعنایی
ز نفی ما و من اثبات وحدت  کرد آگاهی
حبابی چند از خود رفت و بیرون ریخت دریایی
نبود امیدی از جام سلامت غنچه ما را
هم از جوش شکست رنگ پرکردیم مینایی
ندامت مایه ایم ای یأس آتش زن به عقبا هم
که امروز زیانکاران نمی ارزد به فردایی
دل ازکف داده ام دیگر زکلفتها چه می پرسی
به سامان غبارم دامن افشانده ست صحرایی
من بیدل حریف سعی بیجا نیستم زاهد
تویی و قطع منزلها من ویک لغزش پایی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ماییم و دلی سرورق بی سر و پایی
چون آبله صحرایی و چون ناله هوایی
از پرده ناموسی افلاک کشیدیم
ننگی  که  کشد لاغری از تنگ قبایی
گامی به  رهت نازده در خاک نشستیم
چون اشک به این رنگ دمید آبله پایی
جرأت هوس طاقت دوری نتوان بود
زخم است همه  گر مژه واری ست جدایی
دل مایل تحریر سجودی ست  که امروز
نقش قدم او ورقی  کرده حنایی
ای آینه  گرد نفسی بیش ندارم
زین بیش مرا در نظر من ننمایی
همت نپسندد که به این هستی موهوم
چون عکس در آیینه کنم خانه خدایی
درکشور یأسی  که سحر خنده شام است
خفاش شوی به  که دهی عرض همایی
زین جوش غباری  که  گرفته ست جهان را
فتح در خیبر کن اگر چشم  گشایی
تا چند خراشد اثر لاف  گلویت
داوود نخواهی شدن از نغمه سرایی
گر چون مه نو سرکشی از منظر تسلیم
بوسد لب بامت فلک از عجز بنایی
بر همزن  کیفیت یکتایی ما نیست
این سجده که بر پیکر مابست دوتایی
بیدل تهی از خویش شدی ما و منت چیست
ای صفر بر اعداد تعین نفزایی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
نشد آیینه  کیفیت ما ظاهر آرایی
نهان ماندیم چون معنی به چندین لفظ پیدایی
به غفلت ساخت دل تا وارهید از غیرت امکان
چه ها می سوخت این آیینه  گر می داشت بینایی
مزاج عافیت یکسر شکست آماده است اینجا
همه  گر سنگ باشد نیست بی اندوه مینایی
بلد عشق است از سر منزل مجنون چه می پرسی
که اینجا خانه ها چون دیده آهوست صحرایی
خیال زندگی پختن دماغ هرزه می خواهد
همه  گر دل شود آیینه ات آن به که ننمایی
علف خواری نباید سر کشد از حکم  گردونت
که دوش از بار اگر دزدی به زیر چوب می آیی
ز ننگ اعتبار پوچ هستی بر نمی آید
عدم  کرد از ترحم پیکر ما را هیولایی
نوایی از صدف  گل می کند کای غافل از قسمت
لب خشکی که ما داریم دربایی ست دریایی
به خاموشی مباش از ناله بی رنگ دل غافل
نفس چندین نیستان ریشه دارد از لب نایی
به خواب ناز هم زان چشم جادو می کشد قامت
به انداز بلندیهای مژگان فتنه بالایی
نهان می دارد از شرم تکلم لعل خاموشش
چو بند نیشکر در بوس هم ذوق شکرخایی
هلال اوج قدر از وضع تسلیم تو می بالد
فلک فرشی  گر از خود یک خم ابرو فرود آیی
ندانم با که می باید درین ویرانه جوشیدن
به هرمحفل که ره بردم چو شمعم سوخت تنهایی
هوای دامن او گر نباشد شهپر همت
که بر می دارد از مشت غبارم ناتوانایی
چه سان از سستی طالع ز پا افتاده ام بیدل
که تمثال ضعیفم را کند آیینه دیبایی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
نقش ما شد وبال یکتایی
برد طاووس عرض عنقایی
نفس  آمد برون جنون  به  بغل
کرد آشفته گرد صحرایی
چیست ما و من تو در عالم
انفعال غرور پیدایی
عمرها شد ز جنس ما گرم است
روز بازار عبرت آرایی
تا ابد باید از خیال گذشت
یک قلم دینه است فرودآیی
ای هوا ناقه هوس محمل
به کجا می روی و می آیی
برده ای سر به آسمان غرور
خاک ناگشته  کی فرود آیی
صحبت ادبار بی کسی آورد
عالمی داشته است تنهایی
شش جهت چشم زخم می بارد
جهد آن  کن  که هیچ ننمایی
وصل دیدیم و هجر فهمیدیم
خاک در چشم ناشناسایی
بیدل از آسیای چرخ مخواه
غیر اشغال  کف بهم سایی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
چه لازم است درین عرصه عجز کیش برآیی
تعین است  کمی هم مباد بیش برآیی
ز سیر غنچه و گل زخمی هوس نتوان شد
خوش آنکه غوطه زنی در دل و ز ریش برآیی
به قد شعله ز آتش دمد کلاه شکستن
تو هم بناز به خود هر قدر به خویش برآیی
بهشت عافیتت گوشه دل ست مبادا
چو اشک آبله ای بر هزار نیش برآیی
بس است جرات نظاره ننگ مشرب الفت
به  گرد حسن مگرد آنقدرکه ریش برآیی
سراغ امن ندارد غبار شهرت عنقا
ز خلق آنهمه واپس مرو که پیش برآیی
فریب کسوت وهمت ره یقین زده بیدل
ز رنگ خویش برآ تا به رنگ خویش برآیی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
دلت فسرد جنونی  کز آشیانه برآیی
چو ناله دامن صحرا به  کف ز خانه برآیی
به ساز عجز ز سر چنگ خلق نیست  گزیرت
چو مو زپرده چه لازم به ذوق شانه برآیی
گر التزام جنون نیست سعی  گوشه فقری
مگر ز جرگه یاران به این بهانه برآیی
شعار طبع رسا نیست انتظار مواعظ
ز توسنی است  که محتاج تازیانه برآیی
چو موج  گوهر اگر بگذری ز فکر تردد
برون نرفته ازین بحر برکرانه برآیی
زجا درآمدن آنگه به حرف پوچ حیاکن
نه کودکی که به صورت دهل زخانه برآیی
چو مور نقب قناعت رسان به  کنج غنایی
که پر بر آری و از احتیاج دانه برآیی
زگوشه دل جمع آن زمان دهند سراغت
که همچو فرصت آسودن از زمانه برآیی
به خاک نیز پر افشان فتنه ای ست غبارت
بخواب آنهمه کز عالم فسانه برآیی
به خود ستایی بیهوده شرم دار ز همت
که لاف دل زنی و بیدل از میانه برآیی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
سبکساری ست هرگه در نظرها بیدرنگ آیی
به این جرات مبادا چون شرر مینا به  سنگ آیی
به انداز تغافل نیم رخ هم عالمی دارد
چرا مستقبل مردم چو تصویر فرنگ آیی
ز ما و من جهانی شیشه زد بر سنگ نومیدی
در قلقل مزن چندان که در پای ترنگ آیی
همه  گر جبن باشد از طریق صلح  کل مگذر
چو غیرت تا کجا با هر که پیش آیی به جنگ آیی
حیا سامانی این  مقدار رسوایی نمی خواهد
که چون فواره هر چند آب گردی درشلنگ آیی
خمار آفت کشیها دارد از ساغرکشی بگذر
که می اندیشم از خمیازه در کام نهنگ آیی
بساط لاف چندین انفعالی درکمین دارد
حذر زان وسعت دامن  که زیر پای لنگ آیی
کسی با برق بی  زنهار فرصت برنمی آید
به افسون نفس تا چند در باد تفنگ آیی
سخن دردسر است اما متن بر خامشی چندان
که چون آیینه از ضبط نفس در زیر زنگ آیی
درآن محفل به ظرف وهم  وظن  کم می رسد فطرت
مگر گردون شوی تا قابل یک  کاسه بنگ آیی
همین در کسوت وهم است سیر باغ امکانت
بپوش از هر دو عالم چشم اگر زین جامه تنگ آیی
به سامانست بیدل عشرتت در خورد همواری
به سیر این چمن باید روی آیی  که رنگ آیی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
گه به رو می دوی و گاه به سر می آیی
نیستی اشک چرا اینهمه  تر می آیی
درد فرصت ز هجوم املت باز نداشت
سنگها بسته به دامان شرر می آیی
زین تخیل  که فشرده ست دماغ هوست
قطره نارفته به انداز گهر می آیی
شعله ات گو نفسی چند به  پرواز تند
آخر از ضبط نفس در ته پر می آیی
خواب غفلت چقدر گرد پریشان نظری ست
به وطن خفته ز تشویق سفر می آیی
عالمی در نفس سوخته خون می گردد
تا تو یک ناله پرواز اثر می آیی
پایه ات آنهمه از خاک نچیده ست بلند
تا کجاها به سر آبله بر می آیی
نفی اوهام ز اثبات یقین خالی نیست
هر چه شب رفته ای از خویش سحر می آیی
آخر از جلوه تحقیق به حیرت زدن ست
وعده وصل است و تو آیینه به بر می آیی
نه دل آیینه و نی دیده تماشا قابل
حیرت این است  که در دل به نظر می آیی
می شود هر دو جهان یک مژه آغوش هوس
تا تو همچون نگه از پرده به در می آیی
بیدل این انجمن شوق فسردنکده نیست
همچو پرواز به افشاندن پر می آیی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
حبابت ساغر و با بحر توفان پیش می آیی
حذر کز یکنفس تنگی برون از خویش می آیی
حلاوت آرزوییها گزند آماده است اینجا
همه  گر در عسل پا افشری بر نیش می آیی
در آن محفل  که ناز آدمیت خرس و بز دارد
محاسن می فروشی هرقدر با ریش می آیی
برو آنجا که سقف سیمکار و قصر زر باشد
تو شیطانی کجا درکلبه درویش می آیی
در اهل مزبله گند حدث تاثیرها دارد
خباثت پیشه کن دنیاست آخر پیش می آیی
چه افسون اینقدرها دارد از قرب دلت غافل
که منزل در بغل  گم کرده دوراندیش می آیی
به عریانی سر یک رشته دامانت نمی گیرد
جنون کن  گر برون از عالم تشویش می آیی
حباب نقد هستی امتحانی دارد از صفرت
کمی هم زین میان  گر رفته باشی بیش می آیی
همین آوازم از دلهای درد آلود می آید
که مرهم شو اگر بر آستان ریش می آیی
بهارت بیدل آخر در چه  گلزار آشیان دارد
که عمری شد به چندین رنگ پیش خویش می آیی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
ای که در دیر و حرم مست  کرم می آیی
دل چه دارد که درین غمکده کم می آیی
جوهر ناز چه مقدار تری می چیند
که به حسرتکده دیده نم می آیی
اینقدر سلسله ناز که دیده ست رسا
عمرها شد که به هر سو نگرم می آیی
صمدی لیک در این انجمن عجز نگاه
به چمن سازی آثار صنم می آ یی
چقدر لطف تو فریادرس  بی  بصری ست
که به چشم همه کس دیر و حرم می آیی
عقل و حس غیر تحیر چه ترازد اینجا
کز حدوث آینه پرداز قدم می  آیی
عرض تنزیه به تشبیه نمی آید راست
سحر کاریست که معنی به رقم می آ یی
فقر نازد که به تجرید نظر دوخته ای
جاه بالد که به سامان حشم می آیی
ای نفس آمد و رفت هوست داغم  کرد
می رو ی سوی عدم یا ز عدم می آیی
چشم تا بسته ای  آفاق سواد مژه است
صد شق خامه ز یک نقطه به هم می آیی
چینت از دامن آرام به هرجا گل  کرد
ذره تا مهر به آرایش رم می آیی
انتظار تو به هر رهگذرم دارد فرش
هرکجا پای نهی پا به سرم می آ یی
کم آرایش تسلیم نگیری زنهار
ابروی نازی اگر مایل خم می آیی
چه ضرور است  کشی رنج وداعم بیدل
می روم من به مقامی  که تو هم می آیی

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بر هرگلی دمیده ست افسون آرزویی
بوی شکسته رنگی رنگ پریده بویی
ناموس ناتوانی افتاده بر سر هم
رنگ شکسته دارد بر ششجهت غلویی
سازی که چینی دل ناز ترنمش داشت
روشن شد آخر کار از پرده تار مویی
درکاروان هستی یک جنس نیستی بود
زین چار سو گزیدیم دکان چارسویی
تدبیر خانمانت در عشق خنده دارد
کشتی شکسته آنگه غمخواری سبویی
از هر سری درین بحر ناز حباب  گل  کرد
مست شناست اینجا بیمغزی کدویی
تا چشم باز کردیم با تو چه ساز کردیم
بر ما چو نی ستم کرد آوازی و گلویی
چون گرد باد زین دشت صد نخل بی ثمر رست
ما نیزکرده باشیم بی  پا و سر نمویی
جوش و خروش عشقیم زیر و بم هوس چیست
هر پشه در طنینش دارد نهنگ هویی
هستی همان عدم بود نی کیفی و نه کم بود
در هر لب و دهانی من داشته ست اویی
در معبدی که پاکان از شرم آب گشتند
ما را نخواست غفلت تر دامن وضویی
چون شمع تا رسیدیم در بزمگاه قسمت
یاران نشاط بردند ما داغ شعله خویی
دل بر چه داغ مالیم سر بر چه سنگ ساییم
ما را نمی دهد بار آیینه پیش رویی
بیدل گذشت خلقی مایوس تشنه کامی
غیر از نفس درین باغ آبی نداشت جویی

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
به ناقوسی دل امشب از جنون خورده ست پهلویی
بر این نه دیر آتش می زنم سر می دهم هویی
ز فیض وحشتم همسایه جمعیت عنقا
چو دل دارم به پهلو گوشه از عالم آنسویی
به هر بی دست و پایی سیر گلزاری دگر دارم
سرشکی رفته ام از خویش اما تا سرکویی
بساط خاک عرض دستگاهم برنمی دارد
چو ماه نو به  گردونم اگر بالم سر مویی
محیط ناز کانجا زورق دلهاست توفانی
حبابش گردش چشم است و موج  ایمای ابرویی
خم هر سطر سنبل صد جنون آشفتگی دارد
درین گلشن مگر واکرده ای طومار گیسویی
ختن می گردد از ناف غزالان کاسه ها برکف
سزد کز زلف مشکینت  کند دریوزه بویی
سری داربم الفت نشیه سودای فرمانت
به جولانگاه تسلیم از تو چوگانها ز ما گویی
نوای عندلیبان نکهت گل شد در این صحرا
مگر مینا به قلقل واکشد حرف از لب جویی
زمنزل نیست بیرون هر چه می بینی درین صحرا
تو بنما جاده تا من هم دهم عرض تک وپویی
شعور آیینه بیطاقتی ترسم  کند روشن
به خاک بیخودی دارد غبارم سر به زانویی
به یک عالم ترشرو کارم افتاده ست و ممنونم
شکست رنگ صفرای طمع می خواست لیمویی
ز خواب بیخودی مشکل که بردارم سر مژگان
به زیر سایه ام دارد نهال ناز خودرویی
به خاک عاجزی چون بوریا سرکرده ام بیدل
مگر زین ره نشانم نقش آرامی به پهلویی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
به وحشت برنمی آیم ز فکر چشم جادویی
چو رم دارم وطن در سایه مژگان آهویی
به بزمت نیست ممکن جرأت تحریک مژگانم
نی ام آیینه اما از تحیر برده ام بویی
نگردی ای صبا بر هم زن هنگامه عهدم
که من مشت غباری  کرده ام نذر سر کویی
به پیری هم ز قلاب محبت نیستم ایمن
قد خم گشته جیبم می کشد تا ناز ابرویی
جهانی نقد فطرت در تلاش شبهه می بازد
یقین مزد تو گر پیدا نمایی همچو من رویی
سر تسلیم می دزدم به بالین پر عنقا
چه سازم در خم نه چرخ پیدا نیست زانویی
سراغ از حیرت من کن رم لیلی نگاهان را
برون از چشم مجنون نیست نقش پای آهویی
دو عالم معنی آشفته حالی در گره دارم
دل افسرده ام مهریست بر طومار گیسویی
دماغ آشفتگان را مهره سودا اثر دارد
برای زلف سازید از دلم تعویذ بازویی
به رنگی ناتوانم در تمنای میان او
که گرداند عیان مانند تصویرم سر مویی
محال است آنچه می خواهم  خیالست اینکه می بینم
مقابل کرده اند آیینه من با پریرویی
خیال نیست سیر شبستانی دگر دارد
چو شمع کشته سر دزدیده ام درکنج زانویی
درین گلشن چو بوی گل مریض وحشتی دارم
که خالی می کند صد بستر از تغییر پهلویی
بهار راحت از پاس نفس گل می کند بیدل
به رنگ گل ندارم زین چمن سررشته بویی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بهار آن دل  که خون  گردد به سودای  گل رویی
ختن فکری  که بندد آشیان در حلقه مویی
سحر آهی  که جوشد با هوای سیر گلزاری
گهر اشکی که غلتد در غبار حسرت  کویی
ز پای مور تا بال مگس صد بار سنجیدم
نشد بی اعتباریهای من سنگ ترازویی
چو گل امشب به آن رنگ آبرو بر خویش می بالم
که پنداری به خاک پای او مالیده ام رویی
به صد الفت فریبم داد اما داغ  کرد آخر
گل اندام سمن بویی  چمن رنگ شرر خویی
سر سوداپرست  آوارگی تا کی کشد یارب
گرفتم بالشی دیگر ندارم  کنج زانویی
تلاش دست از ترک تعلق می شود ظاهر
ز دنیا نیست دل برداشتن بی زور بازویی
ز درد مطلب نایاب بر خود می تپد هرکس
جهان گردی ست توفان برده جولان آهویی
وداع فرصت دیدار بی ماتم نمی باشد
ز مژگان چشم قربانی پریشان کرده  گیسویی
قد خم گشته ای در رهن صد عقبا امل دارم
به این دنباله داریها کم افتاده ست ابرویی
به نام محض قانع بودن ست از نقش موهومم
که من چون موی چینی نیستم جزسایه مویی
درین  گلشن ز بس تنگست بیدل جای آسودن
نگردانید گل هم بی  شکست رنگ پهلویی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
تمثال خیالیم چه زشتی چه نکویی
ای آینه بر ما نتوان بست دورویی
ناموس حیا بر تو بنازدکه پس از مرگ
با خاک اگر حشر زند جوش نرویی
هوشی که چها دوخته ای از نفسی چند
چاک دو جهان را به همین رشته رفویی
ترتیب دماغت به هوس راست نیاید
خود را مگر ای غنچه کنی جمع  و ببویی
از صورت ظاهر نکشی تهمت غایب
باور مکن این حرف  که  گویند تو اویی
زبن خرقه برون تاز و در غلغله واکن
چون نی به نیستان همه تن بند گلویی
حسن تو مبرا ز عیوبست ولیکن
تا چشم به خود دوخته ای آبله رویی
هر چندکه اظهار جمال از تو نهفتند
اما چه توان کردکه پرآینه خویی
گر یک مژه جوشی به زبان نم اشکی
سیراب تر از سبزه طرف لب جویی
تا چینی دل کاسه به خوان تو نچیند
گر خود سر فغفور برآیی دو سه مویی
تا آب تو نم دارد وگردیست ز خاکت
در معبد عرفان نه تیمم نه وضویی
کو جوش خمستان و تماشای بهارت
زبن ساز که  گل در سبدومی به سبویی
غواصی رازت به دلایل چه جنون است
در قلزم تحقیق شنا خوانده  کدویی
ای شمع خیال آینه از رنگ بپرداز
رنگی که نداری عرقی کن که بشویی
فهمی به کتاب لغز وهم نداری
آن روزکه پرسند چه چیزی  تو چه گویی
ای مرکز جمعیت پرگار حقیقت
گر از همه سو جمع کنی دل  همه سویی
بیدل من و ما از تو ببالد چه خیال است
هر چند تو او نیستی  آخر نه از اویی

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
محو بودم هر چه دیدم دوش دانستم تویی
گر همه مژگان  گشود آغوش دانستم تویی
حرف غیرت راه می زد از هجوم ما و من
بر در دل تا نهادم  گوش دانستم تویی
مشت خاک و اینهمه سامان ناز اعجاز کیست
بیش ازین از من غلط مفروش دانستم تویی
نیست ساز هستی ام تنها دلیل جلوه ات
با عدم هم  گر شدم همدوش دانستم تویی
محرم راز حیا آیینه دار دیگر است
هر چه شد از دیده ها روپوش دانستم تویی
غفلت روز وداعم از خجالت آب  کرد
اشک می رفت و من بیهوش دانستم تویی
بیدل امشب سیر آتشخانه دل داشتم
شعله ای را یافتم خاموش دانستم تویی

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
به عجز کوش ز نشو و نما چه می جویی
به خاک ریشه توست از هوا چه می جویی
دل گداخته اکسیر بی نیازی هاست
گداز درد طلب  کیمیا چه می جویی
سراغ قافله عمر سخت ناپیداست
ز رهگذار نفس نقش پا چه می جویی
به هر چه طرف  کنندت رضا غنیمت دان
زکارگاه فنا و بقا چه می جویی
به فکر خلق متن  هرزه سعی جهل مباش
محیط ناشده زین موج ها چه می جویی
محیط شرم بقدر عرق  گهر دارد
هنوز آب نه ای از حیا چه می جویی
به دام گاه جسد پرفشانی انفاس
اشاره ای ست کزین تنگنا چه می جویی
هزار سال ره اینجا نیاز یک قدم  است
زخود برآی زفکر رسا چه می جویی
زبان حیرت آیینه این نوا دارد
که ای جنون زده خود را ز ما چه می جویی
به ذوق دل نفسی طوف خویش  کن بیدل
تو کعبه در بغلی جابجا چه می جویی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چو محو عشق شدی رهنما چه می جویی
به بحر غوطه زدی ناخدا چه می جویی
متاع خانه آیینه حیرت است اینجا
تو دیگر از دل بیمدعا چه می جویی
عصا ز دست تو انگشت رهنما دارد
توگرنه کوردلی از عصا چه می جویی
جز این که خرد کند حرص استخوان ترا
دگر ز سایه بال هما چه می جویی
به سینه تانفسی هست دل پریشان است
رفوی جیب سحر از هوا چه می جویی
سر نیاز ضعیفان غرور سامان نیست
به غیر سجده ز مشتی گیا چه می جویی
صفای دل نپسندد غبار آرایش
به دست آینه رنگ حنا چه می جویی
ز حرص  دیده احباب حلقه دام است
نم مروت ازین چشمها چه می جویی
چو شمع خاک شدم در سراغ خویش اما
کسی نگفت  که در زیر پا چه می جویی
ز آفتاب طلب شبنم هوا شده ایم
دل رمیده ما را زما چه می جویی
بجز غبار ندارد تپیدن نفست
ز تار سوخته بیدل صدا چه می جویی

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
دل در همه حال تکیه گاه است مرا
در ملک وجود پادشاه است مرا
از فتنه عقل چون به جان می آیم
ممنون دلم خدا گواه است مرا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
اگر دانی زبان اختران را
شبانه بشنوی راز جهان را
سکوت شب به صد آهنگ خواند
به گوشت قصه های آسمان را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
بر قله کهسار درختی برپاست
بر شاخ درخت آشیانی پیداست
غم کوه و درخت زندگانی من است
بر شاخ درخت مرغکی نغمه سراست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
سرمایه عیش صحبت یاران است
دشواری مرگ دوری ایشان است
چون در دل خاک نیز یاران جمعند
پس زندگی و مرگ به ما یکسان است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
از مرگ نترسم که مددکار من است
در روز پسین مونس و غمخوار من است
اجداد مرا برده به سر منزل خاک
این مرکب خوشخرام رهوار من است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
کشتند بشر را که سیاست این است
کردند جهان تبه که حکمت این است
در کسوت خیرخواهی نوع بشر
زادند چه فتنه ها مهارت این است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
با خلق نکو بزی که زیور این است
در آینه جمال جوهر این است
آن قطره اشکی که بریزد بر خاک
بردار که گنج لعل و گوهر این است

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای غره به اینکه دهر فرمانبر توست
وین ماه و ستاره و فلک چاکر توست
ترسم که ترا چاکر خود پندارند
آن مورچگان که رزقشان پیکر توست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
تا بر لب من آه شررباری هست
بر ساز شکسته دلم تاری هست
درهای امید را اگر بربستند
تا مرگ بود رخنه دیواری هست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
ای مشت گل این غرور بیجای تو چیست
یک بار به خود نگر که معنای تو چیست
یک جعبه استخوان دو پیمانه خون
پنهان تو چیست آشکارای تو چیست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
بی دولت عشق زندگانی نفسی ست
هنگامه عشرت جوانی هوسی ست
بی باد بهار جای گل در گلشن
یا دسته خار خشک یا مشت خسی ست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هر صبح که کردیم به غم شام گذشت
هر جور که دیدیم ز ایام گذشت
آلام اگر دست ز ما باز نداشت
ما پیر شدیم و درک آلام گذشت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گر خاک در یار نرفتیم گذشت
گر طعنه اغیار شنفتیم گذشت
آن سوز که در سینه ما پنهان بود
گفتیم گذشت گر نگفتیم گذشت

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آن نیمه نان که بینوایی یابد
وآن جامه که کودک گدایی یابد
چون لذت فتحی ست که اقلیمی را
لشکرشکنی جهانگشایی یابد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
صبح است ز خرمی جهان می خندد
هر قطره به بحر بیکران می خندد
بو در گل و نشیه در می و می در جام
از شوق زمین و آسمان می خندد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هر ذره خاک من زبانی دارد
از گردش دهر دوستانی دارد
این کهنه ردای من نهان در هر چین
تاج و کله جهان ستانی دارد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
از ابر سیاه لعل و گهر می ریزد
وز دیده من خون جگر می ریزد
بی روی تو از هر مژه ام در گلشن
دامن دامن لاله تر می ریزد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
آن فر و شکوه کبریاییت چه شد
آن لاف خدیوی و خداییت چه شد
صد قرن بر افکار و عقول مردم
فرماندهی و حکمرواییت چه شد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
شهرت طلبی چند به هم ساخته اند
چون گرگ گرسنه در جهان تاخته اند
کردند به زیر پا هزاران سر و دست
تا گردن شوم خود برافراخته اند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
یارب به کسانی که جگر سوخته اند
یک عمر متاع درد اندوخته اند
خاکم به هوای آن جوانمردان کن
کز هرچه به جز تو دیده بردوخته اند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
گر علت مرگ را دوا می کردند
گر چاره این نوع دو پا می کردند
می دیدی کاین جماعت تیره نهاد
بر روی زمین چه فتنه ها می کردند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
عزیزان چون بدان ساحل رسیدند
ز همراهان خود یکدم بریدند
چنان از صحبت ما دل گرفتند
که سهوا هم به سوی ما ندیدند

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
پیران که چنین مقام و حرمت دارند
زان نیست که یک دو دم قدامت دارند
این حرمت از آن است که آنها دو نفس
در رفتن از این خرابه سبقت دارند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
دانی که شبان چه فتنه آغاز کند
آن دم که نی شبانه را ساز کند
غمهای زمانه را فرو بندد در
ابواب نشاط یک به یک باز کند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
این سنگ ملون که گهر می نامند
وآن آهن زردگون که زر می خوانند
بی گوهر ارزنده معنی همه را
مردان گهرسنج هدر می دانند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
عارف به دل ذره جهان می بیند
آنجا مه و مهر و کهکشان می بیند
کوری بنگر که چشم دانشور عصر
دست و سر کشتگان در آن می بیند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
دل در غم عشق تو برومند بود
در پرتو دیدار تو خرسند بود
بگذاشته ام در کف و گویم هر روز
در شهر شما بهای دل چند بود

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
تا این خرد خام تو معیار بود
این ساختن و شکستت کار بود
تنها نه سرت به پای من خورد به سنگ
هر جا که روی تو سنگ و دیوار بود

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
امروز که عصر علم و فرهنگ بود
قانون جهان به دیگر آهنگ بود
گر سجده تو به پیش این سنگ بود
این عیب بود عار بود ننگ بود

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
در گلشن زندگی به جز خار نبود
جز درد و غم و محنت و آزار نبود
امید نکرد گل که یاس آمد بار
سرتاسر زندگی جز این کار نبود

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هرکس که به ازدواج پابند شود
معروض به داغ و درد فرزند شود
دهقان زمانه بر کسی می خندد
کز کشتن تخم مرگ خرسند شود

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
چو از دل عشق رفت آزار آید
چو گل رفت از گلستان خار آید
نمی بینی که چون پنهان شود مهر
شب تاریک انده بار آید

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
دی شاخ شکوفه در چمن می خندید
بر سنبل و نسرین و سمن می خندید
از دور سپیده سحر را دیدم
بر روز خود و به شام من می خندید

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
سر راه غریبان خار روید
ز کشت شان دل بیمار روید
به هر جایی که کارم تخم امید
به جای گل همه آزار روید

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
آن ماه سخن ز بامیان می گوید
اسرار گذشته جهان می گوید
دل قصه عشق او ز چشمش پنهان
از موی شنیده بامیان می گوید

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -