cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
شب شد به مستان اندکی تریاک بیداری بده
رندان سیکی خواره را گر ساغری داری بده
زین حرفهای لاله گون چون لاله میسوزد دلم
روی تو ما را لاله بس ممزوج گلناری بده
اکنون که آب از کار شد بر خیز و آب کار کن
بی کار منشین ای پسر آن باده کاری بده
امشب که در دیر آمدم زنار باید بر میان
ای یار ترسا حلقه ای زان یار زناری بده
مستی و مستوری بهم نیکو نباشد دلبرا
یا پیش مستان کم نشین یا ترک هشیاری بده
سالیست تا من بوسه ای زان لب تمنی میکنم
اکنون چو فرصت یافتم عذرش چه می آری بده
دانم نیاری کام دل پیش رقیبان دادنم
دشنام باری پیش تو سهلست می یاری بده
جانا ز خوی تند خود چون بی گناهم هر نفس
صد بار بر دل می نهی یک بوسه سر باری بده
از هر دو گیتی اوحدی چون عاشق زار تو شد
یا قصد آزارش مکن یا ترک بیزاری بده

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای فراق تو مرا عقل و بصارت برده
دل من کافر چشم تو به غارت برده
بر دل شیفته هجر تو جفاها کرده
از تن سوخته مهر تو مهارت برده
دل ما را که سپاهی نتوانستی برد
غمزه شوخ تو در نیم اشارت برده
دوستان را همه خون ریخته چشم تو وز آن
دشمنان در همه آفاق بشارت برده
شوق روی تو به زنجیر کشش هر سحری
بر سر کوی تو ما را به زیارت برده
من ازین دیده خونبار شبی می بینم
سیل برخاسته و شهر و عمارت برده
بی تو هر وقت که آهنگ نمازی بکنم
اشک خون چهره ما را ز طهارت برده
اوحدی پیش دهان تو زبان بسته بماند
گر چه بود از دگران گوی عبارت برده

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چیست آن شهریار در پرده
شور در شهر و یار در پرده
هر زمان بار می دهد لیکن
نیست امکان بار درپرده
پرده از روی برگرفت آن ماه
همچنان روی کار در پرده
همه گلها ازو شکفته و باز
گل او غنچه وار در پرده
پرده داری بدوستان دادست
و آنگه آن پرده دار در پرده
چیست این نقش گونه گون ار نیست
نقشبندی سوار در پرده
از پس پرده جمله حیرانند
کس ندارد گذار در پرده
همه را رخ به خون دیده نگار
نیست کس با نگار در پرده
گر نخواهی که گم شوی از خود
نروی زینهار در پرده
رانی این پرده را چو راست کنند
ناله زار زار در پرده
از برون گر هزار بینی نیست
جز یکی زان هزار در پرده
هم تویی پرده بصیرت تو
خویشتن را مدار در پرده
پرده خویش را بسوز و ببین
دوست را آشکار در پرده
مرو ار پرده در میان بینی
پرده بین را چکار در پرده
تو که چون شیر پرده پشمینی
چون بگیری شکار در پرده
رفع این پرده یک نفس کارست
مبر این روزگار در پرده
اگر آن رخ جمال بنماید
نهلد پود و تار در پرده
پرده زان دیده ای که هست ترا
دیده اعتبار در پرده
نظر جهل چون تواند دید
یار در غار و غار در پرده
هر که او اختیار خود بگذاشت
رفت بی اختیار در پرده
گر درین پرده میروی ایدل
اوحدی را میار در پرده

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
دلی می باید اندر عشق جان را وقف غم کرده
میان عالمی خود را به رسوایی علم کرده
جفای دلبری هر روز کارش بر هم آشفته
بلای گلرخی هر لحظه خارش در قدم کرده
گرفته شادیی در جان ز معشوق غم آورده
نهاده مستیی در دل ز دلدار ستم کرده
وفای دوستان بر دل چو مهری بر نگین دیده
خیال همدمان در جان چو نقشی در درم کرده
رقیبش داده صد دشنام او بر وی دعا کرده
حسودش گفته صد بیداد و او با او کرم کرده
نهاد رخت سوز او علفها بر تلف بسته
وجود نقد باز او گذرها بر عدم کرده
طلاق نیک و بد داده دعای مرد و زن گفته
قفای سیم و زر دیده به ترک خال و عم کرده
میان بیشه هستی به تیغ نامرادیها
درخت هر مرادی را که می دانی قلم کرده
بسان اوحدی هر دم میان خاک و خون غم
فغان و ناله خود را عدیل زیر و بم کرده

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
خیز و کار رفتنت را ساز ده
همرهان خویش را آواز ده
مرغ گل را در زمین پوشیده دار
مرغ دل را در فلک پرواز ده
گر گمان داری ز معنی دان بپرس
ور کمان داری به تیر انداز ده
چون شوی واقف ز راز آن طرف
مژده ای در گوش اهل راز ده
ور بخواهی نیز کردن یاد ما
هم به یاد آن بت طناز ده
کس نپردازد سخن چون اوحدی
گوش با قول سخن پرداز ده
عشق را آغاز و انجامی نبود
ساقیا این جامم از آغاز ده

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
آنکه میخواست مرا بیدل و بی یار شده
زود بینم چو خودش عاشق و غمخوار شده
اثری هم بکند زود یقین می دانم
گریه های شب این دیده بیدار شده
مددی نیست که دیگر به منش باز آرد
آن ز پیش من دل خسته به آزار شده
ای رفیقان سفر گر سر رفتن دارید
همتی با من محبوس گرفتار شده
جان فدا کرده و چون باد هوا گشته سبک
دل به غم داده و چون خاک زمین خوار شده
از غم آن تن همچون سمن و روی چو گل
گل گیتی همه در دیده من خار شده
خرقه پوشیدنم از عشق چرا دارد باز
من بسوزانمش این خرقه زنار شده
نظری بر من و بر درد من و زاری من
ای به هجران تو من زارتر از زار شده
کار عشق تو بلاییست نبینی آخر
اوحدی را چو من اندر سر این کار شده

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
روزی ببینی زلف او در دست من پیچان شده
لطفش تنم را داده دل لعلش دلم را جان شده
اقبال در کار آمده دولت خریدار آمده
با ما به بازار آمده آن دلبر پنهان شده
ما بر بساط ششتری با طوق و با انگشتری
گر دیده ما را مشتری آن زهره کیوان شده
آن ماه در مهد آمده کام مرا شهد آمده
من باز در عهد آمده او از سر پیمان شده
افگنده خلقی مرد و زن اندر زبانها چون سخن
نام گدایی همچو من همسایه سلطان شده
یار ارچه تیمار آورد یا رنج بسیار آورد
روزیش در کار آورد عزم عزیمت خوان شده
گر عاشقی رنجی ببر بار گران سنجی ببر
ای اوحدی گنجی ببر زین خانه ویران شده

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
ای ز زلفت عقل در دام آمده
نرگست با فتنه همنام آمده
نازکست اندام سیمینت چو گل
ای سرا پایت به اندام آمده
گرد صبح صادق رخسار تو
چین زلفت پرده شام آمده
دیگ سودای ترا دل در دماغ
پخته بسیاری ولی خام آمده
در حساب بوسه امید مرا
بر دهانت مبلغی وام آمده
گوش ما را از لبت چشم دعا
بوده لیکن جمله دشنام آمده
از تمنای لب میگون تو
اوحدی را سنگ بر جام آمده

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
کیست دگر باره این بر لب بام آمده
روی چو صبحش در آن زلف چو شام آمده
بر همه ارباب عشق حاکم و والی شده
در همه اسباب حسن چست و تمام آمده
یاور ما نیست چرخ همدم ما نیست بخت
ور نه چرا بگذرد صید به دام آمده
گویی از آشوب او هیچ توانیم دید
ما به سلامت شده او به سلام آمده
سینه ز خونریز او سخت حذر می کند
زانکه جوانست و مست در پی نام آمده
گر چه ز هجران او درد سری کم نبود
کام دل خود ندید جان به کام آمده
مهره ششدر شدست آه که در دست خود
نقش موافق نداد نرد مدام آمده
با همه تندی و جوش در عجبم من که چون
سخت لگامی نکرد توسن رام آمده
بید که بالا گرفت منصب او در چمن
گو که تماشا کند سرو به بام آمده
با همه تلخی که کرد در صفت و شان او
از نفس اوحدی شهد کلام آمده

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
ازین نرگس و گل غرورم مده
وزین عود و شکر بخورم مده
چو بیمار عشقم علاجم بکن
چو غم خوار مهرم سرورم مده
بس این انتظارم به فردا و دی
دگر وعده دیر و دورم مده
ز لطف تو گر در جهنم یمیست
بنارم درانداز و نورم مده
اگر لایقم پرده ای بر فگن
تمنا و تشویش حورم مده
ز غیر تو حاصل به جز رنج نیست
جدایی ز گنج حضورم مده
مرا چون تو زنار خود بسته ای
قدح بی نوای زبورم مده
شراب طهور من از دست تست
جزین یک شراب طهورم مده
ازین آرزو تا که من زنده ام
دل سخت و نفس صبورم مده
چو گستاخ شد در حدیث اوحدی
ز تقریر او ره به طورم مده

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
ای مردگان کجایید اینک مسیح زنده
هر دم لبش حیاتی در مرده ای دمنده
زنار او کمندی در حلق جان کشیده
ناقوس او خروشی در آسمان فگنده
ای خاکیان رنجور آمد طبیب دلها
کز جانتان بشوید ترکیب آب گنده
رنج درون تن را تدبیر اوست کافی
درد نهان دل را درمان او بسنده
کو عقل تا بداند پیوند ابن و آبا
کو دیده تا ببیند جمع اله و بنده
چون اوحدی نگر تا بر فقر خود نگریی
تا نگریی نیاید بر ما مجال خنده
کان گنج را نیابی جز در سرای ویران
و آن شاه را نبینی جز در قبای ژنده

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
عاشقان درد کش را دردی می خانه ده
از قدح کاری نیاید بعد ازین پیمانه ده
جان ما بر باد خواهد رفت ساقی یکزمان
باده ای گر می دهی بر یاد آن جانانه ده
هر حریفی را به قدر حال او تیمار کن
طوطیان را شکر آر و ماکیان را دانه ده
چون شود خوابت گران دست سبک روحی بگیر
و آن دگرها را سبک تر سر به سوی خانه ده
آن سر زلف چو زنجیر ار چه کاری مشکلست
یک زمان در دست این آشفته دیوانه ده
ای که منکر میشوی سوز دل ریش مرا
پرتو آن شمع بین و ترک این پروانه ده
کنج این ویرانه بی گنجی نباشد اوحدی
مست گشتی خیز و آوازی درین ویرانه ده

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ای داده روی خوب تو از حسن داد دیده
ایزد ز آفرین فراوانت آفریده
چون ذره در هوای تو خورشید آسمانی
بسیار در فراز و نشیب جهان دویده
گل در میان باغ به دست نسیم صد پی
از یاد چهره تو به خود جامه بر دریده
بی رنگ و سرمه خم ابروی عنبرینت
صد باره چهره نقاش چین بریده
بالای چو بید و رخ چو یاسمینت
خار خلاف در جگر سرو و گل خلیده
بر عارضت نشان عرق در بهار گویی
از شبنمت قطره به گلبرگ چکیده
ترکان چشم شوخ ترا ساحران غمزه
در طاق ابروان تو سرمست خوابنیده
از گلبن رخ تو دل حیران گشته من
صد نوک خار خورده یک برگ گل نچیده
پیش نگار بسته سرانگشت بر خضابت
مرد نگارگر انگشت ها گزیده
دندان عاشقان به زنخدان ساده تو
ای کاج میرسید که سیبست بس رسیده
دانی که چند محنت و رنج و بلا کشیدم
زان چشم شوخ ساحر ترکانه کشیده
حال دلی که گفتن آن ناگزیر باشد
من گفته بارها و تو یک بار ناشنیده
بر بندگان خویش نگاهی بکن به رحمت
ای اوحدیت بنده و آن بنده زر خریده

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلاتُنْ
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U - -
نوای عشق بلبل را دلی باید بلا دیده
ز سوز و آه خود بسیار سرد و گرم ها دیده
طریق جان گذاری را ز راه شوق واجسته
رموز عشق بازی را ز روی مهر وادیده
دل خود را بچین زلف خوبان چگل بسته
سر خود را بزیر پای ترکان سرا دیده
ز خوبان دیده داغ هجر و دیگرشان دعا گفته
ز ترکان خورده تیغ جور و باز از خود جفا دیده
بخورده چشم خود را خون و جان را تازگی داده
بکشته نفس خود را زار و تن را در عزا دیده
چو خوبان پرده برگیرند جان خود فداکرده
دگر چون رخ بپوشانند ترک خود روا دیده
چو عیاران و سربازان میان خاک و خون صدپی
سعادت را دعا گفته سلامت را قفا دیده
ز پیش سیر چشمان پرس سر این حکایت را
که مشکل داند این معنی فقیه هیچ نادیده
بسان اوحدی خواری به راه عشق این خوبان
زبونی جورکش خواهند و مسکینی بلا دیده

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
می نالم ازین کار به سامان نرسیده
وین درد جگر سوز به درمان نرسیده
جانا سخنست این همه سوراخ ببینید
بر سینه این کشته پیکان نرسیده
افسوس که موری نشکستیم درین خاک
وین قصه به نزدیک سلیمان نرسیده
ای ترک پری چهره چه بیداد و جفا ماند
کز کافر چشمت به مسلمان نرسیده
از خوان تو برخاسته یغمای طفیلی
زان گونه که یک لقمه به مهمان نرسیده
شک نیست که این چشم چو دریا نگذارد
در شهر یکی خانه توفان نرسیده
زود اوحدی اندر سخن خود برساند
آوازه این جور به سلطان نرسیده

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ای بر فلک از رخ علم نور کشیده
زلف تو قلم در شب دیجور کشیده
حسن از اثر مستی و ناخفتن دوشت
صد سرمه در آن نرگسمخمور کشیده
خط تو بر آن روی چو خورشید هلالیست
از غالیه بر صفحه کافور کشیده
گفتار تو زنبور زبان از شکرینی
خط در ورق زاده زنبور کشیده
ما از ره دور آمده نزدیک تو وانگاه
خود را تو زما بی سببی دور کشیده
اندیشه وصل تو بسر نشتر سودا
خون از جگر عاشق محرور کشیده
از بس که بکشتی به جفا خسته دلان را
گرد تو ز ماتم زدگان سور کشیده
بارت ز دل و دیده و نازت به سر و چشم
هم سرو سهی برده و هم حور کشیده
از عشق تو چون اوحدی امروز جهانی
داغ ستمت بر دل رنجور کشیده

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ماییم و خراباتی پر باده جوشیده
جز رند خراباتی آن باده ننوشیده
رندان سر افرازش دستار گرو کرده
خوبان طرب سازش رخسار نپوشیده
رندان وی از سستی بر چرخ سبق برده
خوبان وی از مستی در عربده کوشیده
بی فتنه مقیمانش فعلی نپسندیده
بی باده حریفانش قولی ننیوشیده
زان باده چو تر گردی از صومعه برگردی
وانگاه به سر گردی ای زاهد خوشیده
هر دل که توانسته این حال طلب کرده
چون حال بدانسته دیگر نخروشیده
تا اوحدی افتاده اندر پی این باده
پستان سعادت را بگرفته و دوشیده

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
چمن پر گهر شد ز باران ژاله
زمین پر کواکب ز یاقوت لاله
ز شبنم فرو هشت نسرین حمایل
ز سنبل بر افگند سوسن کلاله
به جای می لعل پر کرده گلها
ز سیماب رخشنده زرین پیاله
صبا را چمن کرده هر بامدادی
به گلزار پردامنی زر حواله
ز زرورق غنچه بر خوان گلبن
همی پیچد از بهر بلبل نواله
به هر گوشه بینی خرامان و خرم
غزلخوان غزالی به رخ چون غزاله
گرم دستگاه گل و لاله بودی
به گنجی گران می نبشتم قباله
کنونست وقت اوحدی گر جوانی
چو مرغان عاشق در آیی بناله
بهاری چنین باد و شش ساله ماهی
صبوحی کن از باده پنج ساله

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
دل جفت درد و غم شد زان دیلمی کلاله
گل را قبول کم شد زان روی همچو لاله
بس غصه داد و رنجمزان منزل سپنجم
ماه چهارده شب حور دو هفت ساله
زان زلف همچو زندان تابنده در دندان
همچون ز شب ثریا یا خود ز میغ ژاله
ماهی که می سرایم در شوقش این غزلها
چشم غزال دارد رخساره غزاله
گر حجت غلامی خواهد ز من لب او
جز روی او نیاید شاهد درین قباله
از نامه فراقش عاجز شدم چو دیدم
زیرا نکرده بودم بحثی در آن رساله
با مهر چرخ دی گفت این بت تر است مانا
گفتا منش رقیبم وین بت مرا سلاله
ای مدعی کزان لب خواهی علاج کردن
هر درد را که داری می کن به من حواله
خواهی که زین چه هستم دیوانه تر نگردم
بر یاد آن پری رخ پر کن یکی پیاله
آن رنگ داده ناخن تا بر رگ دل آمد
چون چنگ نیست یک دم خالی ز آه و ناله
چون بوسه خواهم از وی گیرد لبش به دندان
تا اوحدی نبیند بی استخوان نواله

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
در سر و سرای خود نگذاشتم الاالله
وندر دل ورای خود نگذاشتم الاالله
از غیر به جای او نگذاشت کسی را دل
وز خار به جای خود نگذاشتم الاالله
کی تازه توان کردن پیوند من و دنیی
کز گرد و گیای خود نگذاشتم الاالله
تا ارض و سمای من خالی شود از من هم
در ارض و سمای خود نگذاشتم الاالله
از ما و ز من غیری مشکل بهلم چیزی
من کز من و مای خود نگذاشتم الاالله
در گفتن  لا هر کس بگذشت ز چیزی من
از گفتن لای خود نگذاشتم الاالله
از خلق بهای من مستان چو شوم کشته
زیرا که بهای خود نگذاشتم الاالله
من چون ز برای او هم خانه دین گشتم
در خانه برای خود نگذاشتم الاالله
بر لوح لوای دل ننگاشتم الا هو
در دلق و قبای خود نگذاشتم الاالله
چون اوحدی ار باقی مانم نه عجب زیرا
کز عین بقای خود نگذاشتم الاالله

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
ای روشن از رخ تو زمین و زمان همه
تاریک بی تو چشم همین و همان همه
از خود ترا به چشم یقین دیده عاشقان
و افتاده از یقین خود اندر گمان همه
از مشتری به نقد چو دلال حسن تو
زر برده و متاع تو اندر دکان همه
در عالم از رخ تو نشانی شده پدید
و افتاده عالمی ز پی آن نشان همه
چشم تو عرضه کرده ز هر سو هزار ترک
با ما نهاده تیر جفا در کمان همه
دیدم که با تو ناله و فریاد سود نیست
دادم به باد عشق تو سود و زیان همه
چون غنچه در هوای تو یک بارگی دلیم
چون بید نیستیم ز عشقت زبان همه
کرد آشکار صورت خوبت هزار حسن
و آن حسنها ز دیده صورت نهان همه
چشم ترا به کشتن ما تیغ بر کمر
ما را به جستن تو کمر بر میان همه
گر کارکرد قهر تو دادیم سر ز دست
ور یار گشت لطف تو بریدم جان همه
از بس که پر شدم ز صفات کمال تو
نزدیک شد که پر شود از من جهان همه
در عرض دیدن تو دل تنگ اوحدی
خطی به خون نبشته و ما در ضمان همه

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
بر در می خانه این غلغل و آن طنطنه
چیست بیاور چراغ پیش نه آتش زنه
گر ز حریفان ماست با دل یک رنگ و راست
همچو منش مست کن رود بر طل و منه
ور ز بزرگان دهر باشد و گرگان شهر
خاک نیرزد بهل با همه کوچ و بنه
از الف و از نقط درشکن این یک ورق
صدر نداند گرفت جز الف یک تنه
کژ مکژ این گروه راه به جایی نبرد
تا که در افتادشان در مکن و کن کنه
بسر ندارند و یمن با خود از آن ساختند
بهر خلاف و جدل میسره و میمنه
ای که به حیله گری دم دهی و داد نه
رو سخن از حال گوی چند ز حول و سنه
گر دلت آلوده شد بر در می خانه آی
کز پی پالود نیست میکنه در میکنه
زانکه روایت گری گر نروی راه او
بس که ببینی عنا از پی این عنعنه
خواجه به خواب اندرست یا به شراب اندرست
ورنه مؤذن نخفت دوش بر آن میذنه
آینه حق تویی از در معنی ولی
از نم ناموس و نام تیره شدست آینه
بس که به دود هوس خانه سیه کرده ای
هیچ ندانست تافت نور در آن روزنه
هست تفاوت به قدر ار چه به قدرت کند
شیشه گنی آفتاب شاش تنی بوزنه
با همه دستان بسی بر سر ما بگذرد
از روش چرخ زال بهمن و بهمنجنه
از نفس اوحدی گوهر ایمان طلب
چون گهر احمدی از صدف آمنه

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
پدید نیست اسیران عشق را خانه
کجاست بند که صحرا گرفت دیوانه
چنان ز فرقت آن آشنا بنالیدم
که خسته شد جگر آشنا و بیگانه
نخست گفتمت ای دل به دام آن سر زلف
مرو دلیر که بیرون نمی بری دانه
چه سنگ غصه که بر سر زنم حسودان را
گرم رسد به دو زلف تو دست چون شانه
به نقدم از همه آسایشی برآوردی
پدید نیست که کامم برآوری یا نه 
گرت شبی به سر کوی ما گذار افتد
مکوب در که کسی نیست اندرین خانه
نه من اسیر تو گشتم که هر کرا بینی
چو اوحدی هوسی می پزد جداگانه

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
سر در کف پایت نهم ای یار یگانه
روزی که درآیی ز درم مست شبانه
در صورت خوبان همه نوریست الهی
از شمع رخت می زند آن نور زبانه
با چشم تو یک رنگ چو گشتیم به مستی
جز چشم تو ما را که برد مست به خانه
هر چند که جان را بر لعل تو بها نیست
شرطیست که امروز نجوییم بهانه
آنی تو که جز با تو درین ملک ندیدیم
خوی ملکی با کس و روی ملکانه
جز یاد جمالت همه ذوقست خرافات
جز قصه عشقت همه بادست و فسانه
با غمزه رویت سخن خال نگوییم
زنهار که ما غره نگشتیم به دانه
آنجا مطلب روزه و تسبیح که در روی
آواز مغنی بود و جام مغانه
با اوحدی امروز یکی باش که مردم
از دور نگویند فلان بود و فلانه

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
گرد مغان گرد و بادهای مغانه
تا به کجا می رسد حدیث زمانه
هر چه به جز می بلاشناس و مصیبت
هر چه به جز عشق باد دان و فسانه
باده ترا چیست شربتیست موافق
جام ترا کیست همدمیست یگانه
نو نشود حال عیش و روز نشاطت
جز به می سالخورده کهنانه
شانه زلف طرب می است حقیقت
می چو نباشد  نه زلف باش و نه شانه
چون به سر کوی می فروش برآیی
کیسه فرو ریز کاسه خواه و چغانه
چشم بر وی لطیف تر کن و تازه
گوش بر آواز چنگ دار و چغانه
قوت روح از سماع جوی و ز مطرب
قوت روان از غزل پژوه و ترانه
روی به نقلی مکن چو طفل به خرما
دست به نقلی مکش چو مرغ به دانه
جام چو گردون به گردش آر که از وی
باده چو خورشید بر کشید زبانه
گرد معربد مگرد و سفله و نادان
زین سه که گفتم کرانه گیر کرانه
گر هوس همدمی کنی و حریفی
مرد بهایی طلب نه مرد بهانه
باده ناسخته ده به سخت که باده
سست کند سخت را کلید خزانه
جام چو گردان شود به قاعده مطرب
جامه کند مرد را به نیم ترانه
گر چه ز خوبان جهان پرست نخستین
یک رخ خوب اختیار کن ز میانه
روی دلی در دو قبله راست نیاید
مرد به یک تیر چون زند دو نشانه
میوه شیرینت آرزوست که آری
پرورشت باید ای درخت جوانه
سر جهان پیش من بسیست ولیکن
با تو چه گویم که خواجه نیست به خانه
کام دل اوحدی به باده روا کن
زود که ناگه روانه ایم روانه

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
بسیار دشمنست مرا و تو دوست نه
با دوستان خویشتن اینها نکوست نه
من سال و ماه در سخن و گفت و گوی تو
وانگه تو با کسی که درین گفت و گوست نه
با من هزار تندی و تیزی نموده ای
گفتم به هیچ کس که فلان تندخوست نه
ای عاشقان موی تو افزون ز موی سر
زیشان چو من ز مویه کسی همچو موست نه
خلقی به بوی زلف تو از خویش رفته اند
کس را وقوف هست که آن خود چه بوست نه
گویند ترک او کن و یاری دگر بگیر
اندر جهان حسن کسی مثل اوست نه
ای قیمتی چو جان بر ما خاک کوی تو
ما را بر تو قیمت آن خاک کوست نه
شهری به آرزوی تو از جان برآمدند
کس را برآمدی ز تو جز آرزوست نه
با اوحدی طریق جدایی گرفته ای
ای پاردوست بوده و امسال دوست نه

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای در غم عشقت مرا اندیشه بهبود نه
کردم زیان در عشق تو صد گنج و دیگر سود نه
گفتی به دیر و زود من دلشاد گردانم ترا
در مهر کوش ای با تو من در بند دیر و زود نه
از ما تو دل می خواستی دل چیست کندر عشق تو
جان می دهیم و هم چنان از ما دلت خشنود نه
تا روی خویش از چشم من پوشیده ای ای مهربان
از چشم من بی روی تو جز خون دل پالود نه
از من ندیدی جز وفا با من نکردی جز جفا
شرع این اجازت کرد لا عقل این سخن فرمود نه
از آتش سوزان دل دودم به سر بر می شود
ای ذوق حلوای لبت بی آتش و بی دود نه
تا لاف عشقت می زنند آشفته حالان جهان
چون اوحدی در عشق تو آشفته حالی بود نه

وزن: مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ مُسْتَفْعِلُنْ
بحر: رجز مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: - - U - | - - U - | - - U - | - - U -
ای شهر شگرفان را غیر از تو امیری نه
بی یاد تو در عالم ذهنی و ضمیری نه
شهری به مراد تو گردیده مرید آنگه
این جمله مریدان را جز عشق تو پیری نه
من نامه نبشتن را دربسته میان لیکن
خود لایق این معنی در شهر دبیری نه
خلقی به خیال تو مشتاق جمال تو
وز صورت حال تو داننده خبیری نه
جز روی تو در عالم من خوب نمی دانم
ای از همه خوبانت مثلی و نظیری نه
تا غمزه شوخت را دیدم ز دلم دایم
خون می چکد و در وی پیکانی و تیری نه
گشت اوحدی از مهرت خشنود به درویشی
وانگاه به غیر از تو رویش به امیری نه

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
آن دل که مرا بود و توی دیده سلبوه
و آن تن که کشیدی به کمنمدش جذبوه
و آن دیده دریا شده را درد و غم او
صد بار به دستان مصیبت صلبوه
و آن سینه آتشکده را غمزه چشمش
ناگاه به شمشیر جدایی ضربوه
اسباب دل و دین مرا لشکر عشقش
ترکانه به یک تاختن اندر نهبوه
من راز شب خود بچه پوشم که بدین رخ
از خون دل و دیده چه روشن کتبوه
گر جان طلبند از من دلسوخته ایشان
بحثی نتوانم که هم ایشان و هبوه
با او ز پدر یاد نکردیم وز مادر
کورا به فدا باد ابونا وابوه
گویند به دل صبر کن از یار و ندارم
آن صبر که ایشان ز دل من طلبوه
با اوحدی آن قوت غالب که تو دیدی
یک باره فنا گشت چو ایشان غلبوه

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ببر ای باد صبح دم بده ای پیک نیک پی
سخن عاشقان بدو خبر بیدلان به وی
ز من آن شوخ دیده را چو ببینی بگوی تو
عجب از حال بیدلان که چنین غافلی تو هی
چو دف آن خسته را مزن که دمی بی حضور تو
نتواند ز چنگ غم که ننالد بسان نی
بنمودم هزار پی بتو احوال خویشتن
ننوشتی جواب آن که نمودم هزار پی
ز برم تا برفته ای تو زمانی نمی شود
نه گشاینده بند غم نه گوارنده جام می
سخن بوسه گفته ای بنگویی که چند و چون
خبر وصل داده ای ننمودی که کو و کی
مکن ای مدعی مرا ز درش دور بعد ازین
که من آن خاک کوچه را نفروشم به تاج کی
ز پی آنکه بنگرم رخ لیلی ز گوشه ای
من مجنون خسته را که برد به کنار حی
اگر ای اوحدی تو هم دل خود را تو دوستی
به رخ و زلف او دهی برهی زین بهار و دی

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U - - | U - U -
ز لعلش بوسه ای جستم بگفت آری بگفتم کی
بگفت ای عاشق سرگشته صبرت نیست هم در پی
لبی بگشود چون شکر که با عناب گیرد خو
رخی بنمود چون شیرین که از شبنم پذیرد خوی
به کام خود چو پیش آمد ببوسیدم به کام دل
لبی چون لاله در بستان رخی چون آتش اندر دی
رقیب آن دید و با من گفت هی هی چیست این عادت
در آن حال ای مسلمانان کرا غم دارد از هی هی
نسیم زلف او یابم چو بر آتش نهم عنبر
نشان لعل او بینم چو اندر دست گیرم می
اگر چون نی کنی زاری مه و سال از فراق او
عجب نبود که سال و مه دم او می خورم چون نی
بسان اوحدی باید جفا بین و بلا ورزی
کسی کش رای آن باشد که پیوندی کند با وی

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
خانه صبر مرا باز برانداخته ای
تا چه کردم که مرا از نظر انداخته ای
هر دم از دور مرا بینی و نادیده کنی
خویش را نیک به جایی دگر انداخته ای
عوض آنکه به خون جگرت پروردم
دل من بردی و خون در جگر انداخته ای
ناوک غمزه بیندازی و بگریزی تو
تا ندانم که تو بیدادگر انداخته ای
گفته بودی که دلت را به وفا شاد کنم
چون نکردی به چه آوازه در انداخته ای
باد را بر سر کوی تو گذر دشوارست
زان همه دل که تو بر یک دگر انداخته ای
آن سواری تو که در غارت دل صد نوبت
رخت جان برده و بارم ز خر انداخته ای
ای بسا سوخته دل را که به پروانه غم
آتش اندر زده چون شمع و سر انداخته ای
ز اوحدی دل سر زلف تو ببر دست و کنون
نیست در زلف تو پیدا مگر انداخته ای

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ثوابست پرسیدن خسته ای
که دور افتد از وصل پیوسته ای
سواران چابک سرد گردمی
بسازند با پای آهسته ای
نمی دانم از زورمندان درست
جلادت نمودن بر اشکسته ای
به پایش فرو رفته خار جفا
ز دستش درافتاده گل دسته ای
چه داند که بر من چها می رود
ز دام محبت برون جسته ای
کجا غصه دل تواند نهفت
چو من رخ به خون جگر شسته ای
بگو ای صبا قصه اوحدی
چو پرسندت از حال پابسته ای

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -