cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
خیالی سد راه عبرت ماست
گر این دیوار نبود خانه صحراست
من وپیمانه نیرنگ کثرت
دماغ وحدتم اینجا دو بالاست
شرر خیزست چشم از اشک گرمم
به رنگ داغ جامم شعله پیماست
نخواندم غیر درس بی نشانی
ورق های کتابم بال عنقاست
نی ام خاتم  ولی از دولت عشق
خط پیشانی من هم چلیپاست
بکن حفظ نفس تا می توانی
که نخل زندگی  زین ریشه برپاست
چو دل روشن شود هستی غبار است
نفس  در خانه آیینه رسواست
شدم خاک و غبارم هیچ ننشست
هنوزم ناله های درد پیداست
سبک بگذر ز دلهای اسیرا ن
که تمکین تو سنگ شیشه ماست
فلک  گرد خرام کیست  یارب
ز پا ننشست تا این فتنه برخاست
به رنگ آبله عمری ست بیدل
ز خجلت دیده من در ته پاست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
رفتن عمر ز رفتار نفسها پیداست
وحشت موج   تماشای خرام دریاست
گردبادی که به خود دودصفت می پیچد
نفس سوخته سینه چاک  صحراست
جوهر آینه افسرده ز قید وطن است
عکس راگرد سفرآب رخ نشو و نماست
ازگهر موج محال است تراود بیرون
گره تار نظر چشم حیاپیشه ماست
قطع سررشته پرواز طلب نتوان کرد
بال اگر سلسله کوتاه کند ناله  رساست
نرگس مست تو را در چمن حسن ادا
می شوخی همه در ساغر لبریز حیاست
بس که بی آبله گامی نشمردم به رهت
آب آیینه ز نقش قدمم چهره گشاست
اعتبار به خود آتش زدنم سهل مگیر
قد شمع از همه کس یک سر و گردن بالاست
ای تمنا مکن از خجلت جولان آبم
عمرها شد چوگهر قطره من آبله پاست
هیچکس نیست زباندان خیالم بیدل
نغمه پرده دل از همه آهنگ جداست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ز آهم نخل حسرت شعله بالاست
چراغ مرده را آتش مسیحاست
به خاموشی سر هر مو زبانی ست
ز حیرت جوهر آیینه گویاست
دل فرهاد آب تیغ  کوه است
سر مجنون گل دامان صحراست
رموز دل توان خواند از جبینم
مثال هرکس از آیینه پیداست
زبان لال است  حیرانم جه می گفت
طلب  خون  شد نمی دانم چه می خواست
مشو غافل ز رمز هستی من
شکست این حباب آغوش دریاست
بساط حیرت آیینه داریم
جبین عجز فرش خانه ماست
نه تنها ما و تو داغ جنونیم
فلک هم حلقه ای از دود سوداست
جهان نیرنگ حسن بی نشانیست
اگر آیینه گردی سادگیهاست
هوس تعبیری خواب امل چند
ز فرصت غافلی امروز فرداست
درین محفل گداز اشک شمعیم
نشاط از هرکه باشدکاهش از ماست
به دریای الم بیدل حبابیم
بنای ما به آب دیده برپاست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
زندگی سد ره جولان ماست
خاک ما گل  کرده آب بقاست
با چنین بی دست و پایی های عجز
بسمل ما را تپیدن خونبهاست
هرکجا سرو تو جولان می کند
چشم ما چون طوق قمری نقش پاست
خاک گشتیم و همان محو توایم
آینه  رفت ز خود و حیرت به جاست
مفت راحت گیر نرمی های طبع
سنگ چون گردد ملایم مومیاست
شکوه سامانند بی مغزان دهر
مایه جام از تهیدستی صداست
این صدف ها یک قلم بی گوهرند
عالمی دل دارد اما دل کجاست
از ضعیفی  صید مایوس مرا
حلقه فتراک محراب دعاست
در شرر آیینه اشیا گم است
ابتدای هرچه بینی انتهاست
باید اول گام از هستی گذشت
جاده دشت محبت اژدهاست
می فزاید وحشت انداز کمند
ناله در نایابی مطلب رساست
یاد روی کیست عید گریه ا م
طفل اشکم صد چمن رنگین قباست
گل فرو ش نازم از بی حاصلی
پنجه بیکار دایم در حناست
بیدل از آفت نصیبان دلیم
خون شدن معراج طاقت های ماست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
سایه دستی اگر ضامن احوال ماست
خاک ره بیکسی ست  کز سر ما برنخاست
دل به هوا بسته ایم  از هوس ما مپرس
با همه ببگانه است آنکه به ما آشناست
داغ معاش خودیم  غفلت فاش خودیم
غیر تراش خودیم  آینه از ما جداست
آن سوی این انجمن نیست مگر وهم و ظن
چشم نپوشیده ای عالم دیگر کجاست
دعوی طاقت مکن تا نکشی ننگ عجز
آبله پای شمع در خور ناز عصاست
گر نه ای از اهل صدق دامن پاکان مگیر
آینه و روی زشت  کافر و روز جزاست
صبح قیامت دمید پرده امکان درید
آینه ما هنوز شبنم باغ حیاست
در پی حرص و هوس سوخت جهانی نفس
لیک نپرسید کس خانه عبرت  کجاست
بسکه تلاش جنون جام طلب زد به خون
آبله پا کنون کاسه دست گداست
هستی کلفت قفس نیست صفابخش کس
در سر راه نفس آینه بخت  آزماست
قافله حیرت است موج گهر تا محیط
ای امل آوارگان صورت رفتن کجاست
معبد حسن قبول آینه زار است و بس
عرض اجابت مبر بی نفسیها دعاست
کیست درین انجمن محرم عشق غیور
ما همه بی غیرتیم آینه درکربلاست
بیدل اگر محرمی رنج تک و دو مبر
در عرق سعی حرص خفت آب و بقاست

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
شوخی انداز جرأتها ضعیفان را بلاست
جنبش خویش از برای اشک سیلاب فناست
آخر از سرو  تو شور قمری ما شد بلند
جلوه بالابلندان خاکساران را عصاست
اینقدر کز بیکسی ممنون احسان غمیم
بر سر ما خاک اگر دستی کشد بال هماست
عرض حال بیدلان راگفتگو درکار نیست
گردش چشم تحیر هم ادای مدعاست
وصل می خواهی وداع شوخی نظاره  کن
جلوه اینجا محو آغوش نگاه نارساست
بی ادب نتوان به روی نازنینان تاختن
پای خط عنبرینش سر به دامن حیاست
اعتبار ما ز رنگ چهره ی ما روشن است
سرخرو بودن به بزم  گلرخان کار حناست
از ورق گردانی وضع جهان غافل مباش
صبح و شام این گلستان انقلاب رنگهاست
وهم هستی را رواج از سادگیهای دل است
عکس را آیینه عشرتخانه  نشو و نماست
بهره ای از ساز درد بینوایی برده ام
چون صدای نی شکست استخوانم خوش نواست
در ضعیفی گر همه عجز است نتوان پیش برد
چون مژه دست دعای ناتوانان بر قفاست
بیدل امشب نیست دست آهم از افغان تهی
روزگاری شد که این تار از ضعیفی بیصداست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
شوق تا گرم عنان نیست فسردن برجاست
گر به راحت نزند ساحل ما هم دریاست
راحتی در قفس وضع  کدورت داریم
رنگ مژگان به هم آوردن آیینه ماست
چشم حاصل چه  توان داشت  که در مزرع عمر
چون شرر دانه فشانی همه بر روی هواست
زندگی نیست متاعی که به تمکین ارزد
کاروان نفس ما همه جا هرزه دراست
دست گل دامن بویی نتوانست گرفت
رفت  گیرایی از آن پنجه  که در بند حناست
همه وامانده عجزیم اگر کار افتد
نفس سوخته اینحا زره زبر قباست
تا سرکوی تو یارب  که شود رهبر من
ناله خار قدمی دارد و اشک آبله پاست
ساحلی کو که دهم عرض خودآرایی ها
هر کجا گوهر من جلوه فروشد دریاست
چاره اندیشی ام از فیض الم محرومی ست
فکر بی دردی اگر ره نزند درد دواست
همه جا گمشدگان آینه راز همند
من ز خود رفته ام و قرعه به نام عنقاست
نغمه انجمن یأس به شوخی نزند
سودن دست ندامت زدگان نرم صداست
بیدل از باده کشان وحشی عشرت نرمد
دام مرغان طرب رشته موج صهباست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
صد هنر در پرده دل فرش اقبال صفاست
بیشتر در خانه آیینه جوهر بوریاست
سجده تعلیم است عجز نارساییهای شوق
چین  کلفت بر جبینم نقش محراب دعاست
شمع دیدی عبرت از هنگامه آفاق گیر
گرد بال شعله فرسودی فروغ بزمهاست
دولت شاهی ندارد بیش از این رنگ ثبات
کز هواپروردگان سایه بال هماست
مرهم ایجاد است گر طبع از درشتی بگذرد
سنگ این   کهسار چون  گردد ملایم مومیاست
از هجوم اشک در گرد ستم خوابیده ام
جیب  و دامانم ز جوش این شهیدان  کربلاست
ناله ها در پرده ساز نگه گم کرده ایم
مردمک مهر خموشی بر زبان چشم ماست
از حیا نبود اگر آیینه ات پوشد نمد
چشم پوشیدن  ز خوب  و زشت تشریف حیاست
غافلان عافیت را هر قدم مانند شمع
خفته یک پا بر زمین و پای دیگر در هواست
عاقبت نقش دو عالم پاک خواهد کرد عشق
شعله  بهر خوردن  خاشاک یکسر اشتهاست
دهر خلقی را به مرگ اغنیا می پرورد
یک نهنگ مرده اینجا بهر صد ماهی غذاست
نغمه ما در غبار عجز توفان می کند
موجها را در شکست خویش تحریر صداست
قامت پیری ز حرصت شد کمینگاه امل
ورنه خم گردیدنت بر هر دو عالم پشت پاست
شیوه خوبان عجب نازک ادا افتاده است
شوخی آنجا تا عرق آلود می  گردد حیاست
شانه ها چون  صبح بیدل یک جهان خمیازه اند
با دل چاک  که امشب طره او آشناست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
عشرت فروز انجمن هستی ام حیاست
چون شبنم گلم  عرق آیینه بقاست
باشد که نکهتی به مشام اثر رسد
عمری ست نقد دست نیازم  گل دعاست
کو مشتری که سرمه ی عبرت کشد به چشم
یعنی شکست قیمتم اجزای توتیاست
آن  گوهر شکسته دلم  کاندرین محیط
گرداب  بهر دانه من سنگ آسیاست
می جوشم از طبیعت آفات روزگار
هرجا شکست موج زند حسرتم صداست
از بس گذشته ام ز فریب جهان رنگ
آیینه گربه پیش کشم عکس بر قفاست
گم کردگان چشمه آب حیات را
در دشت عجز تیغ تو انگشت رهنماست
تا چشم بازکرده ای از خود گذشته ای
زین بحر تا کنار همین یک بغل شناست
چینی شود خموش بهک مو ی سرمه رنگ
با صدهزار موی خروش سرت چراست
محو جمال  ننگ فضولی نمی کشد
نظاره در قلمرو آیینه نارساست
ما دردسر ز افسر دولت نمی کشیم
بخت سیاه ما چه  کم از سایه هماست
عمریست در طلسم کدورت نشسته ایم
بیدل غبار خاطر ما آشیان ماست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
غفلت از عاقبت عقوبت زاست
سیلی انجام بیخبر ز قفاست
از ستمگر چه ممکن است ادب
شعله را سر به جیب پا به هواست
موی مژگان ز هم نمی گذرد
پاس آداب شرط اهل حیاست
حیف رویی  که از می افروزد
عالمی غازه خواه رنگ حناست
دامن دل گرفته ایم همه
خون مستان به  گردن میناست
پی سپر سبزه بهار توام
شوخی از طینتم نیاید راست
تا ترم شرمسار پابوسم
چون  شدم خشک  عذر خاک رساست
درد عشقیم در کجا گنجیم
دل دو روزی خیال خانه ماست
پیر گشتی دل از جهان بردار
دست و پاهای خشک مانده عصاست
مجلس آرای امتیاز مباش
شمع انگشت زینهار بقاست
نیستی آمد آمدی دارد
صبح امروز خنده فرداست
حسرت اسم بی مسما چند
عافیت گفتگوست ورنه کجاست
خاک ناگشته هیچ نتوان شد
نیستی  طالع آزماییهاست
شرم دار از فضولی حاجت
لب اظهار پشت پای حیاست
ای ز خود غافلان خبر گیرید
در ته خاک بیکسی تنهاست
فقر کو تا غنا کنیم ایجاد
آبیار کرم  نیاز گداست
بیدل از آبرو گذشتن نیست
از حیا غافلی  عرق دریاست

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
فضای وادی امکان پر از غبار فناست
چه آسمان  چه  زمین  مغز این  دو پوست  هواست
ز راستی مدد حال گوشه گیریهاست
کمان کشیدن قد خمیده کار عصاست
به فیض می کشی ز دم شکوه آزادیم
سیاه مستی ما سرمه خموشی ماست
نمی رسد کف عشاق جز به ناله دل
که دست باده  کشان تا به گردن میناست
ز خاک ما نتوان برد ذوق خرسندی
چو صبح اگر همه بر باد رفته دست دعاست
مقیم  کوی امید از فنا چه غم دارد
غبار رهگذر انتظار آب بقاست
ز سیر عالم دل غافلیم ورنه حباب
سری اگر به گریبان فرو برد دریاست
به غیر خودسری از وضع دهر نتوان یافت
غبار نیز درین دشت پیش خود برپاست
به هر طرف که نهی گوش  یأس می جوشد
جهان حادثه ساز دل  شکسته ماست
حباب وار درین بحر غیر خلوت دل
به  گوشه ای  که توان یک نفس  کشید  کجاست
زبان حسرت مخمور من  که دریابد
ز بس شکسته دلم ساغرم شکسته صداست
ز درد بی اثری فال اشک زد آهم
شراب ساغر شبنم گداز سعی هواست
جفاکشان همه دم صرف  کار یکدگرند
ز پا فتادن اشک از برای ناله عصاست
همین نه ریشه قفس دارد از سلامت تخم
ز دست عافیت دل نفس هم ابله پاست
به نارسایی خود بی نیازیی داریم
شکسته  بالی یاس آشیان استغناست
غبار عجز بود کسوت ظفر بیدل
شکستگی  ز رهی همچو موج در بر ماست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
کام همت اگر انباشته ذوق خفاست
شور حاجت - نمک مایده استغناست
غره منشین به  کمالی  که  کند ممتازت
بیشتر قطره گوهر شده ننگ دریاست
آن سوی چرخ برون آ ز خود و ساغر گیر
نشیه می به دل شیشه همین رنگ نماست
سجده ما نه چو زاهد بود ز بی بصری
حلقه  گردیدن ما حلقه چشم میناست
قدمی رنجه  کن از عشرت ما هیچ مپرس
خاک را جام طرب درخور نقش  کف پاست
گوشه گیری نشود مانع پرواز هوس
این شرر گر همه در سنگ بود سر به هواست
حال بی ساخته ات جالب استقبال است
خواهد امروز شدن آنچه به فکرت فرداست
سجده دانه  چمن ساز نهال است اینجا
عجز اگر دست توگیرد سر افتاده عصاست
از سر دل نگذشتیم به چندین وحشت
ناله های جرس ما ز جرس آبله پاست
عجزسازی ست که دریاس گم است آهنگش
اشک اگر شیشه به  کهسار زند ناله  کجاست
قید اسباب به وارستگی ما چه  کند
بوی گل در جگر رنگ هم از رنگ جداست
یاد اوکردی و از خوبش نرفتی بیدل
گرعرق رخت به سیلت ندهد جای حیاست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
گرد اندوه دلم دام تماشای صفاست
زنگ بر آینه ام آب رخ آینه هاست
نیست آهنگ دگر ذوق گرفتار غمت
الفت دام تمنای تو پرواز رساست
کشته ناز تو شد آینه عمر ابد
تیغ ابروی تو را خاصیت آب بقاست
بسکه از عجز طلب داغ تمنای توام
در رهم نقش قدم آینه دست دعاست
می کند ناز تو بر اهل نظر منع نگاه
جلوه و آینه محروم لقا ر سم  کجاست
مطرب بزم ادب ساز وفا شور دل است
بیخودیها نفس بال و پر عجز نواست
یک جهان فضل و هنر خاک ره آگاهی  ست
جوهر آینه ها فرش  گلستان صفاست
زاهد از سیرگلستان حقیقت عاری ست
کور را تار نظر صرف سرانگشت عصاست
کثرت آباد جهان جوش  گل یکرنگی  است
پرده چشم غلط بین تو محجوب خطاست
نیست مانند سحر گرد من اسباب زمین
یک قلم بال پریشان نفس جزو هواست
زندگی رنج جفاهای تمنا بوده ست
عرض سنگینی این بار هوس قد دوتاست
از اثرهای  گل عیش چمنزار جهان
نیست جزداغ جنون بیدل اگرنقش وفاست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
گردی ز خویش رفتن ما هیچ برنخاست
چون گل درای قافله رنگ بیصداست
تا سر نهاد ه ایم به خاک در نیاز
مانند سایه جبهه ما محو نقش پاست
بنیاد ما چو غنچه طلسم هوای توست
تا سر بجاست بوی خیال تو مغز ماست
کس رایگان نچید گل از باغ اعتبار
آب عقیق و نشیه می نیز خونبهاست
عارف شکست رنگش از آگاهی ست و بس
بوی رسیدگی به ثمر سیلی جفاست
آن کیست فکر بی بری از پاش نفکند
از سایه سرو نیز درین بوستان دوتاست
ما را فنا شکنجه پرواز شوق نیست
شبنم دمی که رفت ز خود جوهر هواست
ناآشنای صورت واماندگان نه ایم
ما رابه قدر آبله  آیینه زیر پاست
شوق فسرده از نگهی تازه می شود
یک برگ کاه شعله وامانده را عصاست
عمری ست ناز آینه عجز می کشیم
رنگ شکسته هم به مزاج دل آشناست
هرچند ما به گرد خرامش نمی رسیم
برگشته است آن مژه امیدها رساست
بیدل چو نی ز ناله نداریم چاره ای
تا راه جنبشی زنفس درگلوی ماست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ما و من شور گرفتاری هاست
ریشه دانه زنجیر صداست
از گل و سبزه این باغ مپرس
عالمی پا به  گل و سر به هواست
قید ما شاهد آزادی اوست
طوق قمری همه دم سرونماست
محرمان غنچه باغ ادب اند
چشم واکردن ما ترک حیاست
عجز در هیچ مکان پنهان نیست
آبله زیر قدم هم رسواست
خلق در حسرت بیکاری مرد
دست و پای همه مشتاق حناست
چه ستم بود که دل صورت بست 
عمرها شد گهر از بحر جداست
معنی از لفظ   صفا می خواهد
آتش سنگ به فکر میناست
برق معنی به سیاهی نزند
خط اگر جلوه کند دورنماست
کعبه و دیر تسی کده نیست
درد نایابی مطلب همه جاست
منکر قد دو تا نتوان بود
آنچه برداردت از خویش عصاست
فکر جمعیت دل چند کنید 
رشته حسرت این عقده رساست
آن قیامت که اجل می گوبند
اگر امرور نباشد فرداست
کاش چون شمع نخندد سحرم
سوختن باز در این بزم  کجاست  
بیدل از یاس نداریم گریز
جز دل ما دو جهان در بر ماست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
نسبت اشراف با دونان خطاست
سر اگرگردید نتوان گفت پاست
آه بی تاثیرما راکم مگیر
هرکجا دودی است آتش در قفاست
بی جفای چرخ دل را قدر نیست
روسفیدیهای تخم از آسیاست
تیره بختی خال روی عاجزیست
بر زمین  گر سایه باشد خوش  اداست
پیش ما آزادگان دشت فقر
دامگاه مکر نقش بوریاست
عاجزی هم بال شهرت می کشد
بو شکست ساغر گل را صداست
بهر عبرت سرمه ای درکار نیست
یک قلم اجزای عالم توتیاست
بیخودی دل را عمارت گر بس است
خانه آیینه از حیرت بپاست
گر ز خود رستی نه  صید است  و نه دام
چون شرر از سنگ بر در زد هواست
بی تمیزی از مذلت فارغ است
تا ز حاجت نیستی آگه غناست
پیرگشتی از فنا غافل مباش
صورت قد دو تا ترکیب لاست
های و هوی محفل فغفور چند
موی چینی طاق نسیان صداست
بیدل از آیینه عبرت  گیر و بس
تا نفس باقی بود دل بی صفاست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
نشیه هستی به دور جام پیری نارساست
قامت خم گشته خط ساغر بزم فناست
اهل معنی در هجو م اشک  عشرت چیده اند
صبح را در موج شبنم خنده دندان نماست
عافیت خواهی  وداع آرزوی جاه  کن
شمع این بزم از کلاه خود به کام اژدهاست
گر ز اسرار آگهی کم نیست قصان ازکمال
ن خط پ  بار خواندی ابدایت ه انتهاست
بعد مردن هم نی ام بی حلقه زنجیر عشق
هر کف خاکم به دام  گردبادی مبتلاست
موی پیری می کشد مارا به طوف نیستی
شعله سان خاکستر ما جامه احرام ماست
سینه صافان را هنر نبود مگر اسباب فقر
جو هر اندر خانه آیینه نقش بوریاست
گر ز دامن پا کشیدی دست از آسایش بدار
چون سخن از لب  قدم  بیرون نهد جزو هواست
دستگاه از سجده حق مانع دل می شود
دانه را گردنکشی سرمایه نشو و نماست
دوزخ نقد است دور از وصل جانان زیستن
بی تو صبحم شام مرگ و شام  من روز جزاست
شوق می بالد خیال ماحصل منظور نیست
جستجو بی مقصداست وگفتگو بی مدعاست
در عدم  هم  کم نخواهد گشت بیدل وحشتم
شعله خاکستر اگر شد بال پروازش رساست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
نفس محرک جسم به غم فسرده ماست
غبار خاک نشین را ر م نسیم عصاست
مرا معاینه شد از خط شکسته موج
که نقش پا ی هوا سرنوشت این  دریاست
به کنه مطلب عجزم کسی چه پردازد
لب خموش طلسم هزار رنگ صداست
چو سرو بی طمع از دهر باش و سر بفراز
که نخل بارور از منت  زمانه دوتاست
من از مرورت طبع کریم دانستم
که آب  گشتن بحر اینقدر ز شرم سخاست
ز دام صحبت مردم رهایی امکان نیست
کسی که گوشه گرفت از جهانیان عنقاست
چو جام طرح خموشی فکن  که مینا را
هجوم خنده صدای شکست رنگ حیاست
فراق آینه زنگ خورده هستیست
دمی که جلوه کند آفتاب سایه کجاست
همان حقیقت هیچ است نقش کون و مکان
به هرجه می نگری یک سراب جلوه  نماست
زبان طعن نگردد غبار مشرب ما
هجوم خار همان زیب دامن صحراست
به پاس دل همه جا خون سعی باید خورد
که راه بر سر کوه است و بار ما میناست
به فکرمصرع موزون چه غم خورد بیدل
خیال سرو تواش دستگاه طبع رساست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
نقش دیبای هنر فرش ره اهل صفاست
عافیت در خانه آیینه نقش بوریاست
تا تبسم با لب  گلشن  فریبت آشناست
از خجالت غنچه را پیراهن خوبی قباست
نی همین آشفته ای چون زلف داری روبه رو
همچو کاکل نیز یک جمع پریشان در قفاست
عمرها شد کز تمنای بهار جلوه ات
بلبلان را درچمن هر برگ گل دست دعاست
کشته تیغ تمنا را درین گلزار شوق
همچو گل یک  خنده  زخم شهادت خونبهاست
غنچه تا دم می زند موج شکست آینه است
دانه دل را خیال  گردش رنگ آسیاست
تا ز چشم التفات تیغ او افتاده ام
بخیه را بر روی زخمم خنده دندان نماست
غافل از عبرت  فروشیهای عالم نیستم
هرکف خاکی اپن صحرا به چشمم توتیاست
روشن است ازبند بندم وحشت احوال دل
هر گره در کوچه نی ناله ای را نقش پاست
عاجزی را پیشوای سعی مقصد کرده ایم
بیشترنقش قدم ما را به منزل رهنماست
همچو دندان سخت رویان سنگ مینای خودند
چون زبان نرمی ملایم طینتان را مومیاست
بی به عشرت بردن است از سختگیریهای دهر
نام را نقش نگینی نیست نقب خنده هاست
گرنه مخمورگرفتاربست زلف مهوشان
بیدل از هرحلقه  در خمیازه  حسرت چراست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نه جاه مایه عصیان نه مال غفلت زاست
همین نفس  که تواش صید الفتی دنیاست
کسی ستمکش نیرنگ اتحاد مباد
تو بیوفا نه ای اما جدایی تو بلاست
جنون پیامی اوهام داغ یاسم کرد
امید می تپد و نامه در پر عنقاست
به وهم نشیه آزادگی گرفتاریم
چو صبح آن چه قفس موج می زند پر ماست
به خاک میکده اعجاز کرده اند خمیر
ز دست هرکه قدح  گل  کند ید بیضاست
چمن ز بندگی حسن اگر کند انکار
خط بنفشه  گواه  مهر داغ لاله بجاست
حجاب پرتو خورشید سایه می باشد
چه جلوه ها که نه در غفلت تو ناپیداست
عنان لغزش ما بیخودان  که می گیرد
چو اشک وحشت ما را هجوم آبله پاست
تو ساکنی و روان است اراده مطلق
به هر کنار که  کشتی رود قدم دریاست
کجاست غیر جز اثبات ذات یکتایی
تویی در آینه دارد منی که از تو جداست
همین توهم وجدان دلیل محرومیست
که تو نیافتنی و نیافتن همه راست
ز دستگیری خلق اینقدر زمینگیرم
عصا گر نتوان یافت می توان برخاست
ز بس گذشته ام از عرض کارگاه هوس
به خود گرم نظر افتد نگاه رو به قفاست
مگیر دامن اندیشه دگر بیدل
که دست باده کشان وقف گردن میناست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
یاد آن جلوه ز چشمم  گره اشک  گشاست
شوق دیدار پرستان چقدر آینه  زاست
نذر کویی  ست غبار به هوا رفته  ی من
باخبر باش که دنباله این سرمه رساست
پیری ام سر خط تحقیق فنا روشن  کرد
حلقه قامت من عینک نقش  کف پاست
خلوت آرای خیال ادب دیداریم
هرکجا آینه ای هست غبار دل ماست
آنقدرسعی به آبادی ما لازم نیست
خانه چشم به امداد نگاهی برپاست
خاک هم شوخی اندز غباری دارد
شرط افتادگی آن است  که نتوان برخاست
آتش از چهره زرین اثر زر ندهد
دین به دنیا مفروشید که دنیا دنیاست
غنچه زان پیش که آهنگ نفس ساز کند
جرس قافله رنگ طرب  یأس نو است
شوکت حسن  که لشکرکش نازست اینجا
عمرها شد صف مژگان بتان رو به قفاست
بینوا نیست دل از جوش کدورت بیدل
شیشه را سنگ ستم آینه حسن صداست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
باز گردون در عبیرافشانی زلف شب است
سرمه خط که امشب نور چشم کوکب است
تشنگان وادی امید را تر کن لبی
ای که جوش چشمه خضرت به چاه غبغب است
یاد زلفت گر نباشد دل تپش آواره نیست
طایر ما را پریشانی ز پرواز شب است
مدت بیماری امکان که نامش زندگی ست
یک نفس تحریک نبض وی شرر گرد تب است
هر که را دیدیم درس وحشت از بر می کند
مخمل آفاق طفلان جنون را مکتب است
جان بیرنگی ست هرکس بگذرد از قید جسم
ناله چون از لب برون آمد هوایش قالب است
از فریب سرمه سایی های آن چشم سیاه
سرمه دان را میل انگشت تحیر بر لب است
ذره ای در دشت امکان از هوس آزاد نیست
صبح و شام اینجا غبار کاروان مطلب است
نیست تشویش خر و بارت به غیر از عذر لنگ
گر توانی رفتن از خود بیخودی هم مرکب است
در بیابانی که ما راه طلب گم کرده ایم
کرم شبتابی اگر در جلوه آید کوکب است
جز شکست بیضه تعمیر پر پرواز نیست
گر ز خودداری دلت وارست مذهب مشرب است
بر لب اظهار بیدل مهر خاموشی ست لیک
سینه ما چون خم می گرم جوش یارب است

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تیره بختی چون هجوم آرد سخن مهر لب است
سرمه لاف جهان گل کردن دود شب است
احتیاج ما سماجت پیشه اظهار نیست
آنچه ماگم کرده ایم از عرض مطلب  مطلب است
تا چکیدن اشک را باید به مژگان ساختن
چون روان شد درس طفل ما برون مکتب است
من کی ام تا در طلب چون موج بربندم کمر
یک نفس جانی که دارم چون حبابم برلب است
رنج مهمیزی نمی خواهد سبک جولانی ام
همچو بوی گل همان تحریک آهم مرکب است
امتحان کردیم در وضع غرور آرام نیست
شعله ازگردنکشی سرگشته چندین تب است
کینه اندوزی ندارد صرفه آسودگی
عقده دل چون به هم پیوست نیش عقرب است
بی نیازان را به سیر و دور اخترکار نیست
آسمان اوج همت سیر چشم ازکوکب است
طاعت مستان نمی گنجد به خلوتگاه زهد
دامن صحرا مصلای نماز مشرب است
موج این دریا تکلف پرورگرداب نیست
طینت آزاد بیرون تاز وهم مذهب است
دل به صد چاک جگرآغوش فیضی وانکرد
صبح ما غفلت سرشتان شانه زلف شب است
همچو عکس آیینه زار دهر را سرمایه ام
رفتن رنگم تهی گردیدن صد قالب است
ناله ام بیدل به قدر دود دل پر می زند
نبض را گر اضطرابی هست درخوردتب است

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چشم خرد آیینه جام می ناب است
ابروی سخن در شکن موج شراب است
آگاهی دل می طلبی ترک هنرگیر
کز جوهر خود بر رخ آیینه نقاب است
بیتاب فنا آن همه کوشش نپسندد
شبگیرشررها همه یک لحظه شتاب است
عارف به خدا می رسد ازگردش چشمی
در نیم نفس بحر هماغوش حباب است
کیفیت توفانکده گریه مپرسید
در هر نم اشکم دو جهان عالم آب است
این بحرگداز جگر سوخته دارد
آبی که تو داری به نظر اشک کباب است
چون سیهی دولت به کسی نیست مسلم
پیداست که هر نقش نگین نقش برآب است
خوش باش که در میکده نشیه تحقیق
مینایی اگر هست همان رنگ شراب است
بی جنبش دل راه به جایی نتوان برد
یکسر جرس قافله موج حباب است
در محفل قانون نواسنجی عشاق
گوشی که ادا فهم نشدگوش رباب است
تا سرمه نگشتیم به چشمش نرسیدیم
در بزم خموشان نفس سوخته باب است
دل چیست که با خاک برابر نتوان کرد
بی روی تو تا خانه آیینه خراب است
دانش همه غفلت شود از عجز رسایی
چون تار نظرکوتهی آرد رگ خواب است
بیدل اگر افسرده دلی جمع کتب کرد
در مدرسه دانش ما جلد کتاب است

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بسکه سودای توام سرتا به پا زنجیر پاست
موی سر چون دود شمعم جمع با زنجیر پاست
اشکم و بر انتظار جلوه ای پیچیده ام
یاد آن گل شبنم شوق مرا زنجیرپاست
همتی ای ناله تا دام تعلق بگسلیم
یعنی از خود می رویم و رهنما زنجیر پاست
عالم تسخیر الفت هم تماشاکردنی ست
جلوه اش را حلقه های چشم ما زنجیر پاست
ما سبکروحان اسیر سادگیهای دلیم
عکس را درآینه موج صفا زنجیرپاست
کو خروشی تا پر افشانیم و از خود بگذریم
چون سپند اینجا همین ضبط صدا زنجیرپاست
از شکست دل چه می پرسی که مجنون مرا
نقش پا هم ناله فرسود است تا زنجیرپاست
با همه آزادی از جیب تعلق رسته ایم
سرو را سررشته نشوو نما زنجیرپاست
تا نفس باقی است باید با علایق ساختن
خضررا هم الفت آب بقا زنجیرپاست
بیشتر در طبع پیران آشیان دارد امل
حرص سوداپیشه را قد  دوتا زنجیر پاست
آنقدر وسعت مچین کز خویش نتوانی گذشت
ای هوس پیرایه دامان رسا زنجیر پاست
غافل از قید هوس دارد به جا افسردنت
اندکی برخیزتا بینی چها زنجیرپاست
آشیان ساز تماشاخانه بیرنگی ام
شبنم ما را همان طبع هوا زنجیرپاست
اینقدر بی اختیار از اختیار افتاده ایم
دست ما بر دست ماسنگ است و پا زنجیر پاست
بیدل ازکیفیت ذوق گرفتاری مپرس
من سری دزدیده ام در هرکجا زنجیر پاست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -