cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
دوش بس خوش روزگاری داشتم
تا سحر در بر نگاری داشتم
تا برآمد الصلات از پشت بام
دست در بوس و کناری داشتم
بر جمالش از لب می گون او
می شکستم گر خماری داشتم
خوش بود تنگ شکر در بر شگرف
راستی فربه شکاری داشتم
بوسه ها کردم غنیمت بی شمار
گرچه یک یک را شماری داشتم
بوده ام بر خرمن گل خفته لیک
از نگهبانانش خاری داشتم
چون گرفتم در کنارش از میان
رفت بیرون گر غباری داشتم
هم شبی خوش روز کردم عاقبت
از پی آنک انتظاری داشتم
با نزاری گفت فردا بازگوی
دوش بس خوش روزگاری داشتم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
دردا که سی ز عمر به غفلت گذاشتم
وز روزگار فایده یی بر نداشتم
پنداشتم که تابع فرمان ایزدم
من خود هنوز در طلب شام و چاشتم
معلوم شد که هیچ ندانسته ام چو چشم
از روی عقل بر همه اشیا گماشتم
از تیغ آفتاب اجل سر نبرد کس
چندان که سایه بان خرد بر فراشتم
گر نیکویی نکردم چندی ز فعل بد
خود را ز جهل رفتم و با خود گذاشتم
پرسیدم از پدر نکتی وان لطیفه را
در خواب بر صحیفۀ خاطر نگاشتم
گفتم بگوی تا به چه حالی چه گونه ای
گفت ای پسر من آن بدرودم که کاشتم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
شب وداع که جانانه را کنار گرفتم
به بر گرفته میانش ازو کنار گرفتم
سرم ز بادۀ دوشینه مست بود ولیکن
همین که روز شد از هجر او خمار گرفتم
شبی چو دوش و چو امشب شب بهشت و جهنم
ز روزگار هنوز امشب اعتبار گرفتم
تو آن مبین که شبی بهره از مشاهدۀ او
پس از مجاهدۀ چند روزگار گرفتم
قیاس کن که برون کرده از بهشت برینم
به اختیار چنین ترک اختیار گرفتم
به رمز گفت ز هجران من بدیع نماید
که جان بری و همین نکته یادگار گرفتم
چو یار گفت سفر کن نزاریا به ضرورت
چه کردمی ره غربت به اضطرار گرفتم
چو نیک می نگرم راست گفت یار عزیزم
حدیث دوست تصور مکن که خوار گرفتم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
ترا نادیده مهرت بر گرفتم
به خود سر با تو کاری در گرفتم
مرا از وصل تو خیری نصیب است
به فال فرخ این اختر گرفتم
دعا گفتم زمین بوسیدم اول
به یادت هر کجا ساغر گرفتم
به بوی نافۀ زلفت صبا را
قدم از دیده در گوهر گرفتم
ز آتش خانۀ سودای عشقت
تنور سینه در اخگر گرفتم
ازین پیش ار خطایی کردم آن رفت
به پیمان تو عهد از سر گرفتم
سر از کویت نخواهم برد دانم
که این عشق از سر دیگر گرفتم
مرا تا از سر این سودا در آید
دل از جان نزاری برگرفتم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
ندارم کار با افلاک و انجم
من و پای خم و خشت سر خم
نشاید توبه بر من بست هیهات
به گیرایی اگر گردد سریشم
نیم زان ها بحمدالله که دایم
دمادم حرصشان باشد دمادم
اگر کیمخت و بلغاری نباشد
که در پوشم من و کژگاو و جم جم
نعیم خلد هم سهل است و این جا
مرا آزاد کردند از تنعم
خموشی و تحمل شیوۀ ماست
چه برخیزد ز تشنیع و تظلم
اگر هم سر در ابداع وجودیم
کسی را بر کسی نبود تقدم
نه عقل است آن که وهمی می پرستند
تعقل را چه نسبت با توهم
نزاری می رود بر شارع راز
گهی پیدا و گه پی می کنم گم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
تا ساکن کنج محنت آبادم
هرگز نفسی نرفتی از یادم
قدر شب وصل تو ندانستم
دور از تو به روز محنت افتادم
سیر از غم تو نمی شوم با آنک
بر کند غمت ز بیخ بنیادم
فریاد برم به شحنه از جورت
زیرا که نمی رسی به فریادم
نومید نمی شود دلم از تو
از بندگی جز از تو آزادم
توگر به جمال رشک شیرینی
من نیز به محنت تو فرهادم
امروز نزاری ام که از زاری
گر آه کنم بمی برد بادم
از تو گله چون کنم معاذ الله
همواره ز بخت خویش ناشادم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - - -
دگر باره پیرانه سر درفتادم
به چنگال شوخی دگر درفتادم
گذر بر صراط ره عشق کردم
بلغزید پایم ز سر در فتادم
ز بس کآرزومند بودم به شیرین
ز بی طاقتی با شکر درفتادم
ملامت مکن گو مشنع ز خوبان
حذر کن که من معتبر درفتادم
به چاه زنخدان یوسف جمالی
ز دست دل بی خبر درفتادم
چه برمن برفت از قضا ای عزیزان
که بی اختیار از قدر درفتادم
صواب شما احتیاط است اگر من
به دام خطا و خطر درفتادم
از آن شد چنین روزگار نزاری
به زاری که بی سیم و زر درفتادم

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
دریغ کز نظر دوستان بیفتادم
به هرزه عمر گرامی به باد بر دادم
درین عذاب که بر من عدو ببخشاید
کسی نمی رسد از دوستان به فریادم
خلاف عقل بود گر نگویمش که چه باد
بر آن زمان که من از مادر جهان زادم
ببرد در گل و خاکم زمانه تا گردن
چو سرو لاف چرا می زند که آزادم
جهان خرم و ایام عیش باز آمد
تو را از آن چه خبر گر کشد به بی دادم
به هر چمن که رسیدم ز خار مژگانم
ز رشک بلبل و گل خون ز چشم بگشادم
به زیر سایۀ طوبا نشسته ام چه عجب
گر التفات نباشد به سرو و شمشادم
نه برگ آن که نظر بر جمال او فکنم
نه روی آن که لب سبزه دل کند شادم
چو غم پرست شدم دل ز عیش بر کندم
چو خو پذیر شدم دل به جور بنهادم
هوای مطرب و سودای باده و غربت
ز سر برفت چو نام نزاری از یادم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چنان به روی تو هر بامداد دل شادم
که می برد غم و شادی زمانه از یادم
اگر چه بوس و کناری نمی شود حاصل
ز گوشه های دو چشمت به یک نظر شادم
مگر ز چشم تو از هر چه مست بیزارم
مگر ز قد تو از هر چه هست آزادم
چو بخت معتکف آستانت بودم و هجر
چو خاک بر سر کوی تو داد بر بادم
همین که عشق اساس محبت تو نهاد
یقین شدم که غمت می کند ز بنیادم
نزاریا چو پری باش ز آدمی پنهان
که نیست مردمی اندر قبیلۀ آدم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
به فلک می رسد از فرقت تو فریادم
تا نگویی که من از بند غمت آزادم
بی تو بر روی همه خلق جهان بستم در
لیکن از دیده بسی خون جگر بگشادم
دل تو داری و هنوزم طمع وصلی هست
اندرین صحبت از آن جان به تو بفرستادم
گر به زنجیر بلا بسته نبودی پایم
به دو چشم آمد می باز نمی استادم
بارها در دلم اندیشه کنم تا توبه من
چون فتادی و من آخر به تو چون افتادم
بر من از بهر تو بی داد همه خلق رواست
به قیامت بدهد قایم داور دادم
به پریشانی خاطر ز تو برگردم نه
جمع می باش که بر جور تو دل بنهادم
شور در خاطرم افکند لب شیرینت
ظاهر آن است که شوریده تر از فرهادم
نیست بی یاد تو جام که بر کف گیرم
بی تو گر باده خورم زهر هلاهل بادم
می زنم بر سر و می گویم و می گریم زار
یاد آن کس که نرفته ست دمی از یادم
به حدیثی که ز احوال نزاری پرسی
گر چه می میرم از اندوه تو هم دل شادم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
یاد آن کس که نرفته ست دمی از یادم
شادی جان کسی کز غم او دل شادم
نازنینی که اگر سرو چو گل در قدمش
می فتد می رود از پیش که من آزادم
آشتی می کند و جنگ ز سر می گیرد
ناشنو می کند و می شنود فریادم
گر به دیدار من آید بکشم در پایش
جان شیرین که چو فرهاد فدایش بادم
یک نظر کردم و در دست ملامت ماندم
یک قدم رفتم و در دام بلا افتادم
خود قضا را نظرم بر طرفی می افتد
که دلم می رود ار دیده ز هم بگشادم
غم فرزند کسان چند خورم واویلاه
تا من از مادر فطرت به چه طالع زادم
تا چرا منع همی کرد ز مطرب پدرم
تا چرا چنگ نیاموخت مرا استادم
جگرم خون شد و باطن به کسی ننمودم
ظاهرش آن که ز سر شیفتگی بنهادم
ایها الناس چه حاصل ز نصیحت کردن
که ازین گوش بدان می گذرد چون بادم
چند گویند نزاری بنه از سر سودا
هر چه آید به سرم تن به قضا در دادم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
آن شب که وداع یار کردم
عزم سفر اختیار کردم
در بر همه شب لبش مکیدم
وز نی شکر اعتبار کردم
تا وقت نماز طوق گردن
زان گیسوی مشک بار کردم
چندین مستی و بی قراری
زان نرگس پر خمار کردم
بر خرمن گل بسی مراغه
تا روز به رغم خار کردم
لعلش به ستیزۀ رقیبان
دندان بزدم فگار کردم
هنگام رحیل بس که فریاد
از گردش روزگار کردم
دل خون شد و خون به سر برآمد
آن دم که ازو کنار کردم
برخاست به زیر پای او گل
بس کز مژه خون نثار کردم
یاد سر دست پر نگارش
جان در سر آن نگار کردم
دیار ندیده ام خبر گوی
تا رحلت از آن دیار کردم
بس ناله که چون نزاری زار
از درد فراق یار کردم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
بگذاشتمت جانا ناکام و سفر کردم
بی روی تو از دیده خونابه به در کردم
در چشم منی گویی بنشسته که پندارم
روی تو همی بینم در هر چه نظر کردم
هر جا که تهی کردم بر یاد لبت جامی
از دیده دگر بارش پر خون جگر کردم
چون هیچ نماند از من اکنون ز که می ترسم
مجنون شده ام مجنون از عقل حذر کردم
از دست ملامت گر روی از تو نگردانم
گو تیر بزن حاسد کز سینه سپر کردم
تو خسرو خوبانی من شیفته فرهادم
با هم چو تو شیرینی ابری شکر کردم
مقصود رضای تو نه وایۀ خود دارم
تا با تو در افتادم از خویش گذر کردم
از غمزۀ جادویت دینی دگر آوردم
وز طاق ابرویت محراب دگر کردم
در خفیه نزاری را گر راز همی گفتم
اکنون همه عالم را زین کار خبر کردم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
شب فراق که بی رغبتی سفر کردم
نبود فایده هر چند من حذر کردم
به اختیار نکردم ز خدمت تو سفر
بلی ضرورت تکلیف بود اگر کردم
ز سوز سینه به هر منزلی که بگذشتم
به خون دل ز ره دیده خاک تر کردم
سزا بداد مرا گوش مال فرقت تو
به یک دو هفته که از خدمتت سفر کردم
دمی ز فکر تو خالی نبوده ام والله
گمان مبر که مگر با تو دل دگر کردم
سخن به نام تو گفتم اگر سخن گفتم
نظر به روی تو کردم اگر نظر کردم
صبا به گرد من اندر مراجعت نرسد
سمند توسن شوق ترا چو بر کردم
به زخم تیر ملامت سپر نیندازم
چو تیغ سینه به پیش بلا سپر کردم
کفایت است جنون مرا ملامت خلق
که من به سعی ملامت بسی بتر کردم
مرا نزاری دیوانه خوان و ننگ مدار
که نام عقل به دیوانگی سمر کردم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ز می توبه کردم ز مستی نکردم
نگفتم دگر گرد مستان نگردم
اگر بوده ام دامن آلوده از می
چو بر آب رز بود خونی نکردم
اگر جرأتی رفت الحمدلله
که با آب رز خون مردم نخوردم
مرا توبه دادند از می پرستی
ازین پس اگر می پرستم نه مردم
می لعل از آن می خورم تا نسازد
به خاک زمرد گیا روی زردم
بر احوال من هست جای ترحم
ولی هر کسی نیست آگه ز دردم
نزاری به زاری به زاری نزاری
همین است و بس شیوۀ عکس و طردم

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
شبان تا به سحر گرد شهر می گردم
کسی نکرد ازین بی خودی که من کردم
به اختیار گدا دل به پادشاه دهد
به دست خود چه بلا با سر خود آوردم
غم نمی خورد آن کس که در محبت او
هزار شربت خونابۀ جگر خوردم
به دشمنم چه توقع که بی گناه از دوست
نمی کنم گله اما بسی بیازردم
خجل نمی شوم از طعنۀ فسرده دلان
به زمهریر نمی باشدی عجب سردم
دلی چو آهن و چشمی چو سنگ می نگرید
که زخم تیر ملامت نمی کند دردم
به بازداشتن از کوی دوست رغم مرا
رقیب دعوی دفعی دگر کند هر دم
مگر وقوف ندارد که من به خلوت او
چنان روم که نبیند مگر صبا گردم
مخالفان به جفا گر مبالغت بکنند
اگر وفا نکنم عهد دوست نامردم
نمی توانم از او بازگشت اگر کارم
به جان رسد که به خون دلش بپروردم
به اعتقاد نزاری که بر نگردم ازو
وگر رضا دهد از اعتقاد برگردم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
منم که قبلۀ جان با جمالت آوردم
همین که نام تو گفتند حالت آوردم
ترا ندیده هنوز آشنا بدم یعنی
که عشق روز ازل بر جمالت آوردم
به حکم شرع مرا با تو بر دلی دعوی ست
که تن ز چاه زنخ دان به خالت آوردم
ضعیف گشتم و با خاطرم نطق زد عشق
بدیهه گفت کنون با کمالت آوردم
میان صبر و خیالت مقالتی شد و من
ز جانبین سخن با وصالت آوردم
به پیش دشمن من گفته ای که من باری
ز دوستی فلانی ملالت آوردم
نخست روز که گفتی نزاری آن تو نیست
یقین نبودم و شک بر محالت آوردم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
چندان که در سلوک ز خود پیش تر شدم
هر بار زنده باز به جانی دگر شدم
چون باز چشم دوخته بودم به دست شاه
خوش خوش به روشنایی او دیده ور شدم
از تنگنای هستی خود چون مجال نیست
تا پادشه نزول کند من به در شدم
خود هیچ کس نگفت که آخر مگر کسی
در پرده دیده ام که چنین پرده در شدم
آشفته مغز بودم و شوریده سر بسی
در هر زمان به مستی و رندی سمر شدم
هرگز به روزگار جوانی نبوده ام
دیوانه تر ازین که به پیرانه سر شدم
گفتم گذر کنم به کنار محیط عشق
خود آب درگذشت ز سر تا خبر شدم
تا بوده ام تتبع عشاق کرده ام
نه بر مجاز پس رو عقل و نظر شدم
لیلی ز در درآمد و مجنون ز هوش رفت
گل با چمن رسید و ز بلبل بتر شدم
فرهاد وار شور نزاری جهان گرفت
شیرین سخن چنین ز لب چون شکر شدم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
مرا که از تو میسر نمی شود یک دم
دمی که بی تو برآید نه دم بود که ندم
خلاصه هر دم وقت است از حیات بلی
دمی که بی تو رود آن نه دم بود که عدم
من آن نی ام که خلاف محبت تو کنم
اگر سرم برود در سر ثبات قدم
من از تو راحت و شادی طمع نمی دارم
که دوستی همه سرمایۀ غم است و الم
به اتفاق ملاقات قانعم از تو
به مدتی که میسر شود ز بیش وز کم
تو شاه بازی و اولا به دست شاهانی
وصال تو نبود لایق عبید و خدم
تو سر به سیم و زر سد خزینه درناری
دهان تو نتوان کرد مشتبه به درم
قد ترا نتوان گفت سرو و هم نبود
به سرو بر گل و شفتالو و انار به هم
گمان نبرد کسی تا ندید چشم و لبت
که این دو مست ملیح اند رشک ترک و عجم
دم از نزاری تو بی تو بر نمی آید
از آن چنین نفسش آمده ست با یک دم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
شبانه دوش که تنها به کنج خود بودم
ز هول صاعقه و بانگ رعد نغنودم
ز بی دلی وز بی طاقتی بترسیدم
ز بی کسی وز بی هم دمی بفرسودم
ز ممکنات نبد یار دست من جز جام
ز کاینات جز آواز رعد نشنودم
سرم گران شد اگرچه دماغ بود سبک
ولی دماغ و سر از غل و غش بپالودم
درین میانه به خاطر درآمد این که چرا
چنین شکسته دلم کی شکسته دل بودم
ز نور آینۀ خنب خانه شد روشن
سبک به صیقل می زنگ سینه بزدودم
به یاد دوست که من هیچ نیستم همه اوست
ز جام عشق شراب شبانه پیمودم
به پای مردی لوح اللهم نبد حاجت
به دست کاری خود مرده زنده بنمودم
به نور عکس قدح در سواد ظلمت شب
ز موج قلزم طوفان خلاص شد زودم
زمانه منقلب احوال نا جوان مردیست
ز رنج او به همه عمر بر نیاسودم
دریغ عمر که بگذشت و یک نفس ایام
ز روزگار نزاری نداشت خشنودم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
من همان مستم و شوریده کز اول بودم
تا نبودم به تو مشغول معطل بودم
گر بریدم ز تو بی تو به خطا معذورم
زان که موقوف محالات مخیل بودم
چشم اگر باز کنی باز شود از تو به تو
من اگر جز به تو دیدم به تو احول بودم
گر نبودم به رخت ناظر و حاضر به وجود
به خیالت به خیالت که مغفل بودم
مردمان گر ز تو گویند که بودم خرسند
نه چنان است ولی معترفم بل بودم
من کی ام با تو و بی تو نتوانم بودن
در میان هم نتوان گفت مزلزل بودم
هرگز از حلقۀ عشاق نبودم بیرون
بلکه در سلسلۀ عشق مسلسل بودم
دوش عشق آمد و در گوش نزاری می گفت
که ز مبدای ازل بر تو موکل بودم
گفتم آری من و تو هر دو ز یک معراجیم
تو به وحی آمدی و من ز تو مرسل بودم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
یک شبی تا روز با تو خلوتی می بایدم
زین طرف میل است زان سو رغبتی می بایدم
رازها دارم که نتوان با کسی جز با تو گفت
تا به خدمت عرضه دارم فرصتی می بایدم
از تو می گویم که می باید مرا کی گفته ام
کز جهان آسایشی یا نعمتی می بایدم
هر بلای عشق می خواهم سلامت گو مباش
بر سپاه هجر لیکن قدرتی می بایدم
وعدۀ دیدار فرمودی و پیمانی برفت
لیک تا آن وقت صبر و طاقتی می بایدم
بر تو من باری یقینم هر چه فرمایی کنی
هیچ بر قول تو گفتم حجتی می بایدم
زار می نالد نزاری بر در غفران تو
گر گنه بر من بپوشی خلعتی می بایدم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
باز رسیدم جمال دوست بدیدم
وز لب شیرین او به کام رسیدم
در عرصات شب فراق معین
روز قیامت هزار بار بدیدم
باز نیارم به صد هزار زبان گفت
آن چه من از جور روزگار کشیدم
تا همه روها کنم به روی دل آرام
گوشۀ عزلت ز کاینات گزیدم
گر بگذارد زمانه مدت باقی
کنجی و یاری نشست و جام نبیدم
قامت او دیدم و قامت خود را
در همه آفاق صور عشق دمیدم
باز نگویم که بر زبان نتوان راند
آن چه به گوش مکاشفات شنیدم
عاقبتم چون نسیج جند ره دادند
بر خود اگرچه چو کرم پیله تنیدم
بالغ دردم که در مشیمۀ فطرت
شیر ز پستان بدو کون مکیدم
ماء معین بود چون ز چشمۀ حیوان
بالله اگر بشنی وگرنه شمیدم
بیش نگویم ز نام و ننگ نزاری
عاقبت از نام و ننگ او برهیدم

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
هزار شکر که خود را امیدوار بدیدم
شراب در سر و سر در کنار یار بدیدم
میان مجمع یاران به کام دل بنشستم
بهشت نقد به دنیا در آشکار بدیدم
شراب وصل بنوشم چو جام هجر چشیدم
به دیده باز نهم گل چو زخم خار بدیدم
یه یک دو مه که سفر کردم آن مشقت و محنت
به من رسید که دوزخ هزار بار بدیدم
به هر نفس که زدم در فراق دوست به غربت
قیامتی دگر از جور روزگار بدیدم
گرم قضا بگذارد دگر به چشم تفرج
نظر به کس نکنم آنچ از انتظار بدیدم
چو کوی دوست ندیدم به هیچ ملک مقامی
به هر بلاد بگشتم به هر دیار بدیدم
بتا به شکر سزد گر ز سجده بر نکنم سر
که بار دیگرت از فضل کردگار بدیدم
به حسن غره مشو کاین دو هفته بیش نباشد
بدین قدر که رسیدم چنین هزار بدیدم
ز نوش داروی لب کن علاق جان نزاری
همین دواست که نبض ش به اختیار بدیدم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
اندر دو کون جانا بی تو طرب ندیدم
دیدم بسی عجایب چون تو عجب ندیدم
من بر دریچۀ دل بس گوش جان نهادم
بی حد سخن شنیدم اما دو لب ندیدم
ای ساقی گزیده مانندت این دو دیده
اند عجبم نیابد  اندر عرب ندیدم
گویند سوز آتش باشد نصیب کافر
محروق از آتش تو جز بولهب ندیدم
بر بنده ناگهانی کردی نثار رحمت
جز لطف بی حد تو او را سبب ندیدم
هم شمس و هم قمر تو هم نور و هم بصر تو
ای مادر و پدر تو جز تو نسب ندیدم
هیهات ای نزاری فضل و ادب رها کن
تا تو ادب بجستی در تو ادب ندیدم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
چه سودا راه زد دوشم همانا از جنون دیدم
که اندر ظلمت شب آفتابی ره نمون دیدم
چو خفاش از تحیر شد حجاب چشم من نورش
مقامات خود از ادراک عقل و حس برون دیدم
یکی را نیم شب دیدم که او را کس نمی بیند
وگر بیند نمی داند که چون گوید که چون دیدم
ز بس نور تجلی شد جهان بر چشم من روشن
ز جان امید ببریدم که دل را غرق خون دیدم
علامات قیامت ظاهرا بنمود در محشر
بحمدالله اعلام ملامت سرنگون دیدم
عجب نبود که چون فرهاد در شورم که با شیرین
مکان خود برون زین بارگاه بی ستون دیدم
نه من دیدم که من دانم که دید این حالت مشکل
نزاری را ز بس حیرت قوی باری زبون دیدم
ز خود در غصه می افتم که من آن راز چون گویم
ز خود خیران فروماندم که من این خواب چون دیدم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
روزها شد که برفتی و به خدمت نرسیدم
هیچ کافر مکشاد آن چه من از هجر کشیدم
چه نویسم که چه آمد بر سرم تا تو برفتی
چه ملامت که نبردم چه قیامت که ندیدم
آفتابی تو و چون ذره سرآسیمه بماندم
در پی ات بس که بلافایده چون سایه دویدم
در کشیدم ز همه خلق جهان سر به خجالت
که به دعوی زهمه خلق جهانت بگزیدم
لاجرم هر که به من می رسد انگشت ملامت
می کشد در من ازین زهر ملامت که چشیدم
هم چنان در سرم آشوب تمنای وصال است
تا نگویی که به کلی ز تو امید بریدم
مهر دیرینه محال است که ازجان به در آید
سخن معتبرست این مثل از هر که شنیدم
هرگز اندیشه نکردم ز سر دست چو سیمت
که به غیرت سر انگشت تحیر نگزیدم
عاقبت رفتی و پیوند بریدی ز نزاری
من هم از اول عهد آخر این کار بدیدم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ز بس مشقت و محنت که در سفر بکشیدم
به جان رسیدم و در آرزوی دل نرسیدم
جهان بگشتم و بر کوی دوستان بگذشتم
به بخت و طالع خود کس ندیدم و نشنیدم
به داستان برم آن گه به دوستان بنویسم
ملامتی که کشیدم قیامتی که بدیدم
رواست گر بچکد خون جانم از رگ دیده
چرا به تیغ وداعش ز روی دوست بریدم
رسید آن چه رسید از جفای چرخ به رویم
بسا که دست به دندان اعتبار گزیدم
به اختیار مرا چون علم نمود به عالم
کسی که از همه عالم به اختیار گزیدم
نه مرغ در قفس الا ره خلاص نجوید
به آرزو طلبم ره بدان قفس که پریدم
ندانم ار برسد قدر جام وصل به دستم
کنون که شربت قاتل ز جام هجر چشیدم
نزاریا به قدم استوار باش رها کن
ز روزگار شکایت مکن که جور کشیدم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
اگر وصال میسر شود دگر بارم
فراق بیش فریبم دهد نپندارم
ز بس که خیل خیالت عذاب می دارد
هزار جهد کنم تا شبی به روز آرم
چو ژاله بر ورق سرخ گل شقایق اشک
ز ابر دیدۀ پرخون چنان فرو بارم
که موج تا به گریبان برآید از دامن
گر آستین زره سیل دیده بردارم
چو با خیالش هم خانه می توانم بود
رقیب گو به سر کوی دوست مگذارم
نمی رود نفسی چشم هاش از چشمم
که بر ستارۀ بام است چشم بیدارم
فغان ز دست ملامت گران نا هموار
که سر ز خجلت این در کشیده هم وارم
مگیر مدت هجران نزاریا ز حیات
که من عذاب الیم از حیات نشمارم
اگر قضای فراقم امان نخواهد داد
گواه باش که من زین حیات بیزارم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
اگر دولت بود روزی به قوهستان دگر بارم
کند بازم دگر هرگز سفر کردن نپندارم
شب وصلش ندانستم که روز هجر پیش آید
بدانم قدر اگر زین پس چنان یک شب به روز آرم
که بنشسته ست در چشمم که روز از شب نپندارم
چه سودا بر دماغم زد که شب تا روز بیدارم
نمی خواهم که کس داند که از عشقم چه پیش آمد
چو نامحرم منم در ره ز خود پوشیده می دارم
اگر آشفتۀ رویش نی ام از بت پرستانم
و گر سرگشتۀ کویش نی ام از کعبه بیزارم
مفرح بین که می سازم برای ضعف دل هر شب
ز سودای لب یاقوت مروارید می بارم
اگر جان می کشم پیشش به چیزی بر نمی آید
وگر دل یار میخواهم شکایت می کند یارم
ز تشویش رقیبانم چنان آواره از کویش
چو حاسد در میان آمد پریشان شد سر و کارم
محال اندیشه تی باشد اگر با خویشتن گویم
که گلزاری به دست آید مگر بی زحمت خارم
نزاری را نمی دانم که چون از دست برگیرم
به دست ظالمی هر دم ز دست او گرفتارم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
بی تو خونابه به رخساره فرو می بارم
مرغ و ماهی همه شب خفته و من بیدارم
روزگاریست که بی مدعیان می خواهم
که شبی بر سر کوی تو به پایان آرم
بی تو فردوس نمی خواهم و طوبا و قصور
از بهشتی که نه آن با تو بود بیزارم
گر به چشمان سیاه اند حواری مشهور
پس من این جا هم از آن چشم حواری دارم
طوبی از رشک شود زرد بدان سرسبزی
که برآید به چمن شاهد خوش رفتارم
ور میسر شودم باز شب قدر وصال
لب نهم بر لب جانانه و جان بسپارم
بیش ازین نیست دگر طاقت هجران تو ام
چند ازین بار کشم صبر نماند این بارم
هرچه از حادثۀ یار برون آید دل
دگر آهنگ فضولی نکند پندارم
باز ناگاه کند تازه گلی درآبم
که از آن گل نتوانم که دگر سر خارم
آفت  جان نزاری دل محنت کش اوست
وین همه با دل او ساختن از ناچارم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ترا به جان و دل از جان و دل وفادارم
که من خود از همه ملک جهان ترا دارم
کسی به جای تو باشد مرا چه می گویم
نعوذبالله اگر هرگز این روا دارم
سرم به تیغ بباید برید اگر به خطا
ز طوق عهد تو گردن دمی جدا دارم
به آرزوی دلم در نمی شود چه کنم
ز پای بوس تو دستی که بر دعا دارم
خیال را بفرست ار تو خود نمی آیی
که با خیال تو صد گونه ماجرا دارم
به دست بنده دعایی بود خدا داناست
که روز و شب به دعا دست برخدا دارم
عجب دلیست مرا در وفا چنان یکتا
چو سرو اگرچه که قامت ز دل دوتا دارم
به رستخیز که فرزند را وفا نکنند
به جست و جوی تو جان بر میان وفا دارم
روا ندارم اگر دیده در جهان نگرد
که از خیال تو آنی نظر جدا دارم
بریز خون نزاری که دولتی ست مرا
که درعوض چو تویی را به خون بها دارم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ز عمرم چه حاصل چو یاری ندارم
بمردم ز غم غم گساری ندارم
به جز مغز پالودن و فکر کردن
به دنیا دگر هیچ کاری ندارم
ز من نیست بی کارتر در جهان کس
که با هیچ کس کار و باری ندارم
دلی پای بند غم عشق دارم
دریغا که آسان گذاری ندارم
به پای جلادت پناهی نیابم
به دست ارادت نگاری ندارم
ز کرد و کیایی و مال و منالی
جز امیدی و انتظاری ندارم
چه محصول چون در حصول مرادی
به وصل از میانی کناری ندارم
نهادم دل خویش بر نامرادی
چو بر وصل و هجر اقتداری ندارم
به پیران سر آشفتگی نیست لایق
ولی چون کنم اختیاری ندارم
همین باز می گو نزاری به زاری
ز عمرم چه حاصل چو یاری ندارم

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ
بحر: متقارب مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U - -
چرا چنین شب و روز انتظار می دارم
که چشم مرحمتی زان نگار می دارم
به یاد سیم بنا گوش و عقد زیور او
همیشه لعل و گهر در کنار می دارم
بسوختم چه کنم گرچه طاقتم برسید
به صد مجاهده صبری به کار می دارم
اگرچه سست رکابم بر اسب صبر و قرار
لگام بر سر عهد استوار می دارم
چو فاش کرد نهان دلم تسلط عشق
سرشک بر مژه زان آشکار می دارم
دلم پر آتش و چشمم پر آب می باشد
ز بس که آرزوی روی یار می دارم
به خواب نیز نمی بینمش که شب تا روز
ز ناوک مژه در دیده خار می دارم
اگرچه از من مظلوم کس نمی شنود
ولی تظلم خود برقرار می دارم
ز یار هیچ شکایت نمی کنم نی نی
فغان ز بخت نزاری زار می دارم

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -