cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
قانون ادب پرده در صورت و صدا نیست
زین ساز مگو تا نفست سرمه نوا نیست
از هرچه اثر واکشی افسانه دلیل است
سرمایه این قافله جز بانگ درا نیست
هر حرف  که آمد به زبان منفعلم  کرد
کم جست ازین کیش خدنگی که خطا نیست
همت چقدر زیر فلک بال  گشاید
پست است به حدی  که درین خانه هوا نیست
عمری ست که از ساز بد اندامی آفاق
گر رشته و تابی ست به هم تنگ قبا نیست
ما را تری جبهه به عبرت نرسانید
جنس عرق سعی زدگان حیا نیست
بی عجز رسا قابل رحمت نتوان شد
دستی که بلندی رسدش باب دعا نیست
هشدار که در سایه  دیوار قناعت
خوابی ست  که در خواب پر و بال هما نیست
وامانده عجزیم ز افسون تعلق
گر دل نکشد رشته  نفس آبله پا نیست
ازجهل وخردتا هوس وعشق ومحبت
جز ما چه متاعی ست  که در خانه  ما نیست
ما را کرم عام تو محتاج غنا کرد
گر جلوه تغافل زند آیینه گدا نیست
جز معنی از آثار عبارت نتوان خواند
گر غیر خدا فهم کنی غیر خدا نیست
هر بی بصری را نکند محرم تحقیق
آن دست حنا بسته  که جز رنگ حنا نیست
بیدل رم فرصت چمن آراست در اینجا
گل فکر اقامت چه  کند رنگ بجا نیست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
نیاز نامه ما عرض سجده عنوانیست
ز خامه آنچه برون ریخت نقش پیشانیست
درین جریده به تسخیر وحشیان خیال
صریر خامه نفس سوزی پریخوانیست
سروش انجمن عشق این ندا  دارد
که هر چه می شنوی نغمه تو می دانیست
چه جلوه ها که از این انجمن نمی گذرد
تو فال آینه زن گر دماغ حیرانیست
مجاز پرده ناموسی حقیقت توست
به هوش باش  که زیر لباس عریانیست
دمیده ایم چو صبح از طبیعت وحشت
غبار ما همه آثار دامن فشانیست
عدم توهم هستی ست هرچه باداباد
رسیده ایم به آبادیی که وبرانیست
به پیچ و تاب نفس دل مبند فارغ باش
که این غبار تپش  کاکل پریشانیست
غرور شیوه اهل ادب نمی باشد
سری  که موج  گهر می کشد گریبانیست
قماش فهم نداریم ورنه خوبان را
اتوی پیرهن ناز چین پیشانیست
به جزر و مد تلاطم سبب مخواه و مپرس
محیط سودن کفهای ناپشیمانیست
غبار مهلت هستی کسی چه بشکافد
ز خاک می شنویم اینکه باد زندانیست
مکن تهیه آرایش دگر بیدل
چراغ محفل تسلیم چشم قربانیست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
برچهره آثارجهان رنگ سبب نیست
چون آتش یاقوت که تب دارد و تب نیست
وهم است که در ششجهتش ریشه دویده ست
سرسبزی این مزرعه بی برگ کنب نیست
چشمی به تأمل نگشوده ست نگاهت
بروضع جهان گر عجبت نیست عجب نیست
تا زنده ای امید غنا هرزه خیالی ست
این آمد ورفت نفست غیرطلب نیست
شغل هوس خواجه مگرگم شود از مرگ
این حکه هنگامه حرص است جرب نیست
در هیچ صفت داد فضولی نتوان داد
تا دل هوس انشاست جهان جای طلب نیست
دور است شکست دل از آرایش تعمیر
این کارگه شیشه رنگ است حلب نیست
تسلیم وسر وبرگ فضولی چه جنون است
گر ریشه کند دانه ات ازکشت ادب نیست
کامل ادبان قانع یک سجده جبینند
مشتاق زمین بوس هوس تشنه لب نیست
بی باده دل از زنگ طبیعت نتوان شست
افسوس که در آینه ها آب عنب نیست
بیدل غم روز سیه ازما نتوان برد
چین سحراینجا شکن دامن شب نیست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
برگ و سازم جز هجوم گریه بیتاب نیست
خانه چشمی که من دارم کم ازگرداب نیست
رشته قانون یأسم از نواهایم مپرس
درگسستن عالمی دارم که در مضراب نیست
تا به ذوق گوهر مقصد توان زد چشمکی
در محیط آرزو یک حلقه گرداب نیست
دست و پا از آستین و دامن آن سو می زنیم
مشرب دیوانگان زندانی آداب نیست
در شبستان سیه بختی ز بس گمگشته ایم
سایه  ی ما نیز بار خاطر مهتاب نیست
زاهدا لاف محبت سزنی هشیار باش
زخم شمشیراست این خمیازه محراب نیست
خار خار بوریا و دلق فقر از دل برآر
آتش است ای خواجه اینهامخمل وسنجاب نیست 
دیده ها باز است و اسباب تماشا مغتنم
لیک درملک خرد جز جنس غفلت یاب نیست
ز اخلاط سخت رویان کینه جولان می کند
سنگ وآهن تا به هم ناید شرربیتاب نیست
حال دل پرسیده ای بیطاقتی آماده باش
شوخی افسانه ما دستگاه خواب نیست
مدعا تحقیق و دل جنس امید آه از شعور
ما چنان آیینه ای داریم کانجا باب نیست
آنچه می گویند عنقا ای زخود غافل تویی
گرتوانی یافت خودرا مطلبی نایاب نیست
شوخی تمثال هستی برنیابد پیکرم
آنقدر خاکم که در آیینه من آب نیست
بیدل آن برق نظرها آنچنان در پرده ماند
غافلان گرم انتظار و محرمان را تاب نیست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بی رخت در چشمه آیینه خاک است آب نیست
چشم مخمل را ز شوق پای بوست خواب نیست
بعد کشتن خون ما رنگ است در پرواز شوق
آب و خاک بسملت از عالم سیماب نیست
شوخی مهتاب و تمکین کتان پر ظاهر است
بر بنای صبر ما شوقت کم از سیلاب نیست
کی تواند آینه عکس ترا در دل نهفت
ضبط این گوهر به چنگ سعی هر گرداب نیست
سایه را آیینه خورشید بودن مشکل است 
خود به خود در جلوه باش اینجا کسی را تاب نیست
خرقه از لخت جگر چون غنچه در بر کرده ایم
در دیار ما قماش دل درستی  باب نیست
ای حباب از سادگی دست دعا بالا مکن
در محیط عشق جز موج خطر محراب نیست
برگ برگ این گلستان پرده دار غفلت است
غنچه بیدار اگر گل گشت گل بی خواب نیست
دور نبود گر فلک پیچد به خویش از ناله ام
دود را از شعله حاصل غیر پیچ و تاب نیست
تا توانی چون نسیم آزادگی از کف مده
آشنای رنگ جمعیت گل اسباب نیست
از فروغ این شبستان دست باید شست و بس
آب گردیده ست سامان طرب مهتاب نیست
بیدل از احباب دنیا چشم سرسبزی مدار
کشت این شطرنج بازان دغل سیراب نیست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
جز خون دل ز نقد سلامت به دست نیست
خط امان شیشه به غیر از شکست نیست
آرام عاشق آینه پردازی فنا ست
مانند شعله ای که زپا تا نشست نیست
خلقی به وهم خویش پرافشان وحشت است
لیک آنقدر رمی که کس از خویش رست نیست
بنیاد عجز ریخته رنگ سرکشی ست
در طره ای که تاب ندارد شکست نیست
ماییم و سرنگونی ازپا فتادگی
در وادیی که نقش قدم نیز پست نیست
جمعیت حواس در آغوش بیخودی ست
ازهوش بهره نیست کسی راکه مست نیست
دیوانگان اسیر خم و پیچ وحشتند
قلاب ماهیان تو موج است شست نیست
دل صید شوق و دیده اسیر خیال توست
ویرانه کشوری که به این بند و بست نیست
عالم فریب دیده عاشق نمی شود
آیینه خیال تو صورت پرست نیست
آسودگی چگونه شود فرش عافیت
پای مراکه آبله هم زیردست نیست
بیدل بساط وهم به خود چیده ام چو صبح
ورنه ز جنس هستی من هرچه هست نیست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
هیچکس چون من درین  حرمان سرا ناشاد نیست
عمر در دام و قفس ضایع شد و صیاد نیست
کیست تا فهمد زبان بینواییهای من
از لب زخمم همین خون می چکد فریاد نیست
آسمانی در نظر داریم وارستن کجاست
در خیال این شیشه تا باشد پری آزاد نیست
با نفس گردد مقابل کاش شمع اعتبار
در زمین پست می سوزبم  کانجا باد نیست
موج و کف مشکل  که  گردد محرم قعر محیط
عالمی بیتاب تحقیق است و استعداد نیست
زشتی ما را به طبع روشن افثادست کار
هرکجا آیینه پردازیست زنگی شاد نیست
طفل بازی گوش نسیانگاه سعی غفلتیم
هرچه خواندیم از دبیرستان عبرت  یاد نیست
هرچه باشی ناگزیر وهم باید بودنت
خاک شو خون خور طبیعت قابل ارشاد نیست
سجده پابرجاست از تعمیر عجز آگاه باش
غیرنقش پا شدن خشتی درین بنیاد نیست
پیکر خاکی به ذوق نیستی جان می کند
تا نگردد سوده سنگ سرمه بی فریاد نیست
دعوت آفاق  کن  گر جمع خواهی خاطرت
سیل تا مهمان نگردد خانه ات آباد نیست
خفت تغییر برتمکین ما نتوان گماشت
انفعال بال و پر در بیضه فولاد نیست
عشق گاهی قدردان درد پیدا می کند
بیستون  گر تا ابد نالد دگر فرهاد نیست
بی نشان رنگیم و تصویر خیالی بسته ایم
حیرت آیینه نقش خامه بهزاد نیست
حرف  جرأت  خجلت  تسلیم  کیشان وفاست
هر چه باداباد اینجا هر چه باداباد نیست
ضعف پهلو بر کمر می باید از هستی  گذشت
شمع اگر تا پای خود دارد سفر بی زاد نیست
انتخاب فطرت دیوان بیدل کرده ایم
معنی اش را غیر صفر پوچ دیگر صاد نیست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
بر تپیدنهای دل هم دیده ای واکردنی ست
رقص بسمل عالمی دارد تماشاکردنی ست
یا به خود آتش توان زد یا دلی بایدگداخت
گر دماغ عشق باشد اینقدرهاکردنی ست
از ورق گردانی شام و سحر غافل مباش
زیرگردون آیچه امروز است فرداکردنی ست
هرکف خاکی به جوش صدگدازآماده است
یک قلم اجزای این میخانه صهباکردنی ست
خاک ما خون گشت و خونها آب گردید وهنوز
عشق می داندکه بی رویت چه با ماکردنی ست
حشر آرامی دگر دارد غبار بیخودی
یک قیامت از شکست رنگ برپاکردنی ست
بی نشانی می زند موج از طلسم کاینات
گر همه رنگ است هم پرواز عنقاکردنی ست
حیرتی دادم خبر از پرده زنگار جسم
شاید این آیینه دل باشد مصفاکردنی ست
مشرب درد تو دارم سیر عالم کرده ام
گر همهک قطره خون است دل جا کردنی ست
اضطرابم درگره دارد کف خاکستری
چون سپند از ناله من سرمه انشاکردنی ست
قامت خم گشته می گویند آغوش فناست
ناخنی گل کرده ام این عقده هم واکردنی ست
شخص تصویریم بیدل زکمال ما مپرس
حرف ما ناگفتنی وکار ما ناکردنی ست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چون سحر طومارچاک سینه ام واکردنی ست
آرزو مستوریی داردکه رسواکردنی ست
چون حبابم داغ دارد حیرت تکلیف شوق
دیده محروم نگاه و سیر دریاکردنی ست
از نفس دزدیدن بوی گلم غافل مباش
دامن پیچیده ای دارم که صحرا کردنی ست
نیستم بیهوده گرد چارسوی اعتبار
مشت خاکی دارم و با باد سوداکردنی ست
خواهشی کو تا توانم فال نومیدی زدن
سوختن را نیز خاشاکی مهیاکردنی ست
جیب نازی می درد صبح بهار جلوه ای
مژده ای آیینه رنگ رفته پیداکردنی ست
می کند خاکستری گرد از نقاب اخگرم
قمریی در بیضه می نالدتماشاکردنی ست
قید هستی برنتابد جوش استیلای عشق
چون هواگرمی کند بند قبا واکردنی ست
کشتی موجی به توفان شکستن داده ایم
تا نفس باقی ست دست عجز بالاکردنی ست
پیکر خاکی ندارد چاره از عرض غبار
نسخه ما بسکه بی ربط است اجزاکردنی ست
عجز می  گوید به آواز حزین درگوش من
کز پر وامانده سیر عافیتها کردنی ست
لطف معنی بیش ازین بیدل ندارد اعتبار
از خیال نازکت بوی گل انشاکردنی ست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
عمری ست به چشمم ز نم اشک اثر نیست
ای دل تو کجایی  که غبارت به نظر نیست
محرومی غفلت نظری را چه علاج  است
خلقی ست درین خانه برون در و در نیست
وهم آینه خلق به زنگارگرفته ست
گر چشم گشایی مژه ات پیش نظر نیست
طاث همه را در دم شمشیر نشانده ست
تا سینه درین معرکه باقیست سپر نیست
با لعل بتان سهل مدان دعوی یاقوت
کم نیست دم لاف همان را که جگر نیست
تشویش تردد مکش از فکر میانش
دست تو گر اینخا نشود حلقه  کمر نیست
بی  دردی ما زبر فلک سخت غریب است
در خانه دودیم و کسی را مژه تر نیست
امید فنا نیز درین بزم فضولیست
این  شمع  در اینجا همه  شام  است  و سحر نیست
چون شیشه ساعت به فسونخانه  گردون
زبر قدم آن خاک نیابی  که به سر نیست
معیار برومندی این باغ گرفتیم
سرها به سر دار رسیده ست ثمر نیست
جان  و جسد عشق  و هوس جمله سراب است
کس نیست  کند فهم که هستی چقدر نیست
ای گرد پر افشان سحر در چه خیالی
چین کن زه دامن  که  گریبان دگر نیست
نامحرم پرواز فنایم چه توان کرد
چون رنگ پری دارم و سر در ته پر نیست
بیدل اگر این است سر و برگ شعورت
هرچند به آن جلوه رسی غیر خبر نیست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
بی ادب بنیاد هستی عافیت دربار نیست
غیرضبط خود شکست موج را معمارنیست
هرکس اینجاسودخوددر چشم پوشی دیده است
خودفروشان  عبرتی  آیینه در بازار نیست
حرص خلقی رادرین محفل به مخموری گداخت
غیر چشم سیر جام هیچکس سرشار نیست
حسن و عشق آیینه شهرت گرفت از اتفاق
تا نباشد از دو سر محکم صدا در تار نیست
سختی دل ناله را سنگ ره آزادگی ست
رشته تا صاحب گره باشد رهش هموار نیست
تا فنا ما را همین تار نفس بایدگسیخت
شمع یک دم فارغ از واکردن زنار نیست
غفلت عالم فزود از سرگذشت رفتگان
هرکجا افسانه باشد هیچ کس بیدار نیست
تا توان از صورت انجام خود واقف شدن
باوجود نقش پا آیینه ای درکار نیست
مفت چشم ماست سیراین چمن اما چه سود
اینقدر رنگی که می بالدکم از دیوار نیست
اشک ما را پاس ناموس ضعیفی داغ کرد
ورنه مژگان تا به جیب و داهن ال مقدار نیست
چون نفس یکسر وطن آواره نومیدیم
گرهمه دل جای ما باشدکه ما را بار نیست
کی توان بیدل حریف چاک رسوایی شدن
چون سحر پیراهن ما یک گریبان وار نیست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
خواب را در دیده حیران عاشق بار نیست
خانه خورشید را با فرش مخمل کار نیست
عشق مختار است با تدبیر عقلش کار نیست
این کنم یا آن کنم شایسته مختار نیست
شعله آواز ما در سرمه بالی می زند
شمع را از ضعف رنگ ناله در منقار نیست
حسن یکتایی وآغوش دویی رهم است وهم
تا تو از آیینه می یابی اثر دیدار نیست
چارسوی دهر از شور زیانکاران پر است
آنکه با خود مایه ای دارد درتن بازار نیست
در حصول گنج دنیا از بلا ایمن مباش
نقش روی درهمش جز پیچ وتاب مار نیست
عبرت آیینه گیر ای غافل از لاف کمال
عرض جوهر جزخراش چهره اظهار نیست
زین تعلقهاکه بر دوش تخیل بسته ایم
آنچه از سر می توان واکرد جز دستار نیست
آمد و رفت نفس دارد غبار حادثات
جز شکستن کاروان موج را در بار نیست
دل به ذوق وعده فرداست مغرور امل
عشق گوید چشم واکن فرصت این مقدار نیست
از هوا برپاست بیدل خانه وهم حباب
درلباس هستی ما جزنفس یک تارنیست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دیده حیرت نگاهان را به مژگان  کار نیست
خانه آیینه در بند در و دیوار نیست
انقیاد دور گردون برنتابد همتم
همچو مرکز حلقه  گوشم خط پرگار نیست
ناتوانی سرمه در کار ضعیفان می کند
رنگ  گل را در شکست خود لب اظهار نیست
می کشد بی مغز رنج از دستگاه اعتبار
جز خم و پیچ از بزرگی حاصل دستار نیست
فارغ  است از دود تا شد شعله  خاکسترنشین
بر نمدپوشان غبار تهمت زنار نیست
سایه اینجا پرتو خورشید دارد در بغل
زنگ  هم چون خلوت آیینه بی دیدار نیست
سد راه  کس مبادا دورباش امتیاز
هر دو عالم خلوت یار است و ما را بار نیست
از اثرهای نفس چون صبح بویی برده ایم
بیش ازین آیینه ما قابل زنگار نیست
غنچه  دل چون حباب از خامشی دارد ثبات
خامه ما را به جز پاس نفس دیوار نیست
گر ز دنیا بگذریم افسون عقبا حایل است
منزلی تا هست باقی  راه ما هموار نیست
دیده ها باز است اما خواب می بینیم و بس
تا مژه بر هم نیاید هیچکس بیدار نیست
بسکه مردم دامن احسان ز هم واچیده اند
بیدل از خست  کسی  را سایه دیوار نیست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
رنگ عجزم لیک با وضع  خموشم  کار نیست
در شکست بال دارم ناله گر منقار نیست
در تأمل بیشتر دارد روانی شعر من
مصر عم از سکته جز شمشیر لنگردار نیست
عجزتجدید هوسها را نفس آیینه است
یک  ورق عمری ست  می گردانم و تکرار نیست
اختلاط  خودفروشان گر به این بیحاصلی ست
خانه آیینه را قفلی به از زنگار نیست
ازکمین عسیبجو آگاه باید دم زدن
گوشهای حاضران جز در پس دیوار نیست
محوگشتن منتهای مقصد شوق رساست
چون  نگه غیر از تحیر مهر این  طومار نیست
بردباری طلینتم خاک تامل پیشه ام
غیر هستی هر چه بر دوشم ببندی بار نیست
اشک چشم  گوهرم  برق چراغ حیرتم
کوکبم یک غم اگر در خود تپد سیار نیست
غافل از سیرگداز دل نباید زیستن
هست در خون گشتنت رنگی که در گلزار نیست
هرکجا او جلوه  دارد عرض  هستی  مفت ماست
عکس را آیینه می باید نفس در کار نیست
گر به  این رنگ  است بیدل انفعال هستی ام
سنگ را هم آب  گشتن آنقدر دشوار نیست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
در طریق رفتن از خود رهبری درکار نیست
وحشت نظاره را بال وپری درکارنیست
کشتی تدبیر ما توفانی حکم قضاست
جز دم تسلیم اینجا لنگری درکار نیست
هر سر مو بهر غفلت پیشه بالین پر است
از برای خواب مخمل بستری درکار نیست
می برد چون گردباد از خویش سرگردانی ام
سرخوش دشت جنون را ساغری درکار نیست
در نیام هر نفس تیغ دو دم خوابیده است
چون سحر در قطع هستی خنجری درکار نیست
مشت خاک ما سراپا فرش تسلیم است وبس
سجده ما را جبینی و سری درکار نیست
خویش را از دیده خودبین خود پوشیدن است
احتیاط ما برا ی دیگری درکار نیست
فکرمرکب در طریق فقر سازگمرهی ست
نفس در فرمان اگر باشد خری درکار نیست
جوش خون  نازکدلان را پوست برتن می درد
از ضعیفی بر رگ گل نشتری درکار نیست
استقامت بس بود ارباب همت راکمال
بهر تیغ کوه بیدل جوهری درکار نیست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
مست عرفان را شراب دیگری درکار نیست
جز طواف خویش دور ساغری درکار نیست
سعی  پروازت چو بوی  گل  گر از خود رفتن است
تا شکست رنگ باشد شهپری در کار نیست
سوختن  چون شمع اوج پایه اقبال ماست
داغ مظور است اینجا اختری در کار نیست
صبح را اظهار شبنم خنده دندان نماست
سینه چاک شوق را چشم تری درکار نیست
خفت وتمکین حجاب نشیه وارستگی ست
بحر اگر باشی حباب و گوهری در کار نیست
شانه گر مشاطه زلفت نباشد گو مباش
دفتر آشفتگی را مسطری در کار نیست
آتش خورشید را نبود کواکب جز سپند
حسن چون سرشار باشد زیوری درکار نیست
شعله ها در پرده سعی جهان خوابیده است
گر نفس سوزدکسی آتشگری درکار نیست
اضطراب دل ز هر مویم چکیدن می کشد
چون رگ ابر بهارم نشتری در کار نیست
عالم عجز است اینجا جاه کو شوکت کدام
تا توانی ناله کن  کر و فری در کار نیست
خشت بنیاد تو بر هم چیدن مژگان بس است
در تغافلخانه  بام و منظری درکار نیست
زهد و تقوا هم خوش  است اما تکلف  بر طرف
درد دل را بنده ام دردسری در کار نیست
حرص قانع نیست بیدل ورنه از ساز معاش
آنچه ما درکار داریم اکثری در کار نیست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
سرمنزل ثبات قدم جاده ساز نیست
لغزیده ایم  ورنه ره ما دراز نیست
بر دوش نیستی نتوان بست ننگ جهد
رفتن ز خویش ناقه راه حجاز نیست
تشویش انتظار قیامت قیامت است
ما را دماغ این همه ابرام ناز نیست
مژگان به هرچه بازکنی  مفت حیرت است
عشق هوس  همین دوسه روز است  باز نیست
گر محرم اشاره مژگان او شوی
در سرمه نغمه ای ست که در هیچ ساز نیست
بی اخثیار حیرتم  از حیرتم مپرس
آیینه است آینه  آیینه ساز نیست
زیر فلک به  کاهش دل ساز و صبرکن
درکارگاه شیشه گران جز گداز نیست
نقصان آبروکش و نام  گهر مبر
سوداگر جهان غرض  امتیاز نیست
جز همت آنچه ساز جهان تنزل است
باید نشیب کرد تصور فراز نیست
ما عجزپیشه ها همه معشوق طینتیم
لیک آن بضاعتی که توان کرد ناز نیست
سودای خضر راست نیاید به تیغ عشق
ایثار نقد کیسه عمر دراز نیست
عجز نفس چه پرده  گشاید ز راز دل
ما را نشانده اند بر آن در که باز نیست
بید ل  گداز دل خور و دندان به لب فشار
بر خوان عشق دعوت نان و پیاز نیست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
زین عبارات جنون تحقیق بی ناموس نیست
شیشه  گو صد رنگ  توفان  کن پری طاووس نیست
اتحاد آیینه دار رنگ اضدادست و بس
هر کجا لبیک وادزدد نفس ناقوس نیست
لفظ و معنی  گیر خواهی ظاهر و باطن تراش
رشته ای جز شمع در پیراهن فانوس نیست
تا تجدد جلوه دارد شبهه معنی بجاست
کس چه فهمد این عبارتها یکی مأنوس نیست
دامن صحرای مطلب بسکه خشک افتاده است
آبروها بر زمین می ریزد و محسوس نیست
از سراغ رفتگان دل جمع باید داشتن
کان همه آواز پا جز در کف افسوس نیست
در محبت مرگ هم چون زندگی دام وفاست
این ورق هرچند برگردد خطش معکوس نیست
تشنه لب باید گذشت از وصل معشوقان هند
هیچ ننگی در برهمن زادگان چون بوس نیست
کار پیچ و تاب موجم با گهر افتاده است
آنچه می خواهد تمنا در دل مایوس نیست
بسکه بیدل سازناموس محبت نازک است
شیشه اشکی که رنگش بشکنی بی کوس نیست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
صنعت نیرنگ دل بر فطرت  کس فاش نیست
آینه تصویرها می بندد و نقاش نیست
جوش اشیا اشتباه ذات بی همتاش نیست
کثرت صورت غبار وحدت نقاش نیست
کفر و دین  شک و یقین سازی ست بی آهنگ ربط
هوش اگر دا ری بفهم ای بیخبر پرخاش نیست
عقل گو خون شو به دور اندیشی رد و قبول
در حضورآباد استغنا برو یا باش نیست
هرچه خواهی در غبار نیستی آماده گیر
ای تنک سرمایه چون هستی  عدم قلاش نیست
چون حباب این چیدن و واچیدن افسون هواست
خیمه اوهام را غیر از نفس فراش نیست
بی تکلف زی تب و تاب امید و یاس چند
عالم شوق است اینجا جای بوک وکاش نیست
شوخ چشمی برنمی دارد ادبگاه جلال
قدردان آفتاب امروز جز خفاش نیست
موج دریای تعین گر همین جوش من است
آنچه خلق  آب بقا دارد گمان جز شاش نیست
ربش گاوی چیست  امید مراد از مردگان
زین مزارات آنکه چیزی یافت جز نباش نیست
بگذر از افسانه تحقیق  فهم این است و بس
تا تو آگاهی رموز هیچ چیزت فاش نیست
نوبهار آیینه در دست از هجوم رنگ و بوست
بید ل این الفاظ غیر از صورت معناش نیست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
عاشقی مقدور هر عیاش نیست
غم کشیدن صنعت نقاش نیست
حسن محجوبی که ما را داغ کرد
گر قیامت فاش گردد فاش نیست
گر شوی آگه  ز آداب حضور
محرم خورشید جز خفاش نیست
بی نیازی  از تصنع فارغ است
بزم دل  گسترده فراش نیست
گرد اوهام اندکی باید نشاند
هستی آخر عرصه پرخاش نیست
شش جهت فرش است استغنای فقر
مفلسی درهیچ جا قلاش نیست
با تکلف مرگ هم ذلت کشی ست
ازکفن گر بگذری نباش نیست
نه فلک از شور بی مغزی پر است
این مکان جز گنبد خشخاش نیست
چشم راحت چون نفس از دل مدار
خانه آیینه ات شب باش نیست
استقامت رفته  گیر از ساز شمع
سرکشی با هر که باشد پاش نیست
ای هوس مهمان خوان زندگی
غصه باید خوردن اینجا آش نیست
در تغافلخانه ابروی اوست
بی دل آن طاقی  که نقشش قاش نیست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
برق با شوقم شراری بیش نیست
شعله طفل نی سواری بیش نیست
آرزوهای دو عالم دستگاه
ازکف خاکم غباری بیش نیست
چون شرارم یک نگه عرض است و بس
آینه اینجا دچاری بیش نیست
لاله وگل زخمی خمیازه اند
عیش این گلشن خماری بیش نیست
تا به کی نازی به حسن عاریت
ما و من آیینه داری بیش نیست
می رود صبح و اشارت می کند
کاین گلستان خنده واری بیش نیست
تا شوی آگاه فرصت رفته است
وعده وصل انتظاری بیش نیست
دست از اسباب جهان برداشتن
سعی گر مرد است کاری بیش نیست
چون سحر نقدی که در دامان تست
گربیفشانی غباری بیش نیست
چند در بند نفس فرسودنست
محوآن دامی که تاری بیش نیست
صد جهان معنی به لفظ ماگم است
این نهانها آشکاری بیش نیست
غرقه وهمیم ورنه این محیط
از تنک آبی کناری بیش نیست
ای شرر از همرهان غافل مباش
فرصت ما نیزباری بیش نیست
بیدل این کم همتان بر عز و جاه
فخرها دارند و عاری بیش نیست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
درگلشن هوس که سراغ گلیش نیست
گریأس نوحه سربکند بلبلیش نیست
آن ساز فتنه ای که تو محشر شنیده ای
زیر و بم توگر نبود غلغلیش نیست
دیدیم حسن ساخته اعتبار جاه
هرگاه بی نطاقه شود کاکلیش نیست
یارب به حال مفلسی خواجه رحم کن
بیچاره خربه عرض چه نازد جلیش نیست
آزادگان ز فکر رعونت منزه اند
باگردن آنکه ساز ندارد غلیش نیست
صیادی هوس  چقدر ننگ فطرت است
شاهین حرص می پرد وچنگلیش نیست
بر انفعال  عشرت این بزم چیده اند
تاشیشه سرنگون نشودقلقلیش نیست
تدبیر رستگاری جاوید نیستی ست
این بحرغیرکشتی واژون پلیش نیست
از قطره تا محیط وبال تعلق است
بیدل خوش آنکه الفت جزووکلیش نیست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
بزم تصور توکدورت ایاغ نیست
یعنی چو مردمک شب ما بی چراغ نیست
سرگشتگان با نقش قدم خط کشیده اند
در کارگاه شعله جواله داغ نیست
جیب نفس شکاف چه خلوت چه انجمن
از هیچ کس برون غبارت سراغ نیست
گل دربریم وباده به ساغر ولی چه سود
در مشرب خیال پرستان دماغ نیست
تا زنده ای همین به تپش ساز و صبرکن
ای بیخبر نفس سروبرگ فراغ نیست
از برگ و ساز عالم تحقیق ما مپرس
عمری ست رنگ می پرد وگل به باغ نیست
بیدل جنون ما به نشاط جهان نساخت
مهتاب پنبه دارد و منظور داغ نیست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
وضع ترتیب ادب در عرصه گاه لاف نیست
قابل این ز ه کمان قبضه نداف نیست
از عدم می جوشد این افسانه های ما و من
گر  به معنی وارسی جز خامشی حراف نیست
غفلت دلها جهانی را مشوش وانمود
هیچ جا موحش تر از آیینه ناصاف نیست
رایج و قلب دکان وهم بی اندازه است
با چه پردازد دماغ ناتوان صراف نیست
خواب راحت مدعای منعم است اما چه سود
مخملی جز بوریای فقر تسکین باف نیست
هرکه را دیدم درین مشهد دو نیمش کرده اند
تیغ قاتل هم بر این تقدیر بی انصاف نیست
آن سوی خوف و رجا خلد یقین پیدا کنید
ورنه ایمانی  که مشهور است  جز اعراف نیست
نقش این دفتر کماهی  کشف طبع ما نشد
عینک فطرت در اینجا آنقدر شفاف نیست
بوالفضول  جود باش این ب زم اکرام است و بس
هرقدر بخشد کسی  آب  از محیط  اسراف  نیست
عرش و فرش اینجا محاط وسعت آباد  دل است
کعبه ما را سواد تنگی از اطراف نیست
طالب فهم مسمایی عیار اسم  گیر
صورت  عنقا همین  جز عین  و نون  و قاف نیست
قید دل بیدل غبار ننگ فطرتها مباد
تا ز مینا نگذرد درد است  این می  صاف نیست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
آستان عشق جولانگاه هر بیباک نیست
هیچکس غیر از جبین آنجا قدم بر خاک نیست
گریه کو تا عذر غفلت خواهد از ابرکرم
می کشد رحمت تری تا چشم ما نمناک نیست
خاک می باید شدن در معبد تسلیم عشق
گر همه آب است اینجا بی تیمم پاک نیست
ریش گاوی  شرمی ای زاهد ز دندان طمع
شاخ طوبی ریشه دار شانه و مسواک نیست
گردن تسلیم در هر عضو ما آماده است
شمع این کاشانه را از سر بریدن باک نیست
تهمت وضع تظلم برجنون ما خطاست
صبح پوشیده ست عریانی گریبان چاک نیست
مرکز پرگار اسراری  به ضبط خویش کوش
ورنه تا گردید رنگت گردش افلاک نیست
چشم بر احسان گردون دوختن دیوانگی ست
دانه ها هشیار باشید آسیا دلاک نیست
کامجویان  دست در دامان نومیدی زنید
صید ما صدسال اگر در خون تپد فتراک نیست
غیر مستی هرچه دارد این چمن دردسر است
خواب راحت جز به زیر سایه های تاک نیست
با که بایدگفت بیدل ماجرای آرزو
آنچه دلخواه من است از عالم ادراک نیست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -