cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
بر لب دریا همی شد عارفی
صاحب در گشته بر سر واقفی
دید مردی را مگر در پیش بحر
ایستاده بود با جانی به زهر
این سخن می گفت او با خویشتن
ای دریغا ای دریغا ما و من
ای دریغا باز ماندم این زمان
بر لب دریا شده خشکم زبان
ای دریغا از کجا اینجا بدید
آمدم پیدا درین گفت و شنید
ای دریغا در من اینجایگاه
اوفتاده سرنگون در قعر چاه
ای دریغا در من گم شد ز من
من کجا دریابم آن خویشتن 
همچنان دری که از من فوت شد
ای دریغا آرزویم موت شد
گفت آن صاحب دل او را از یقین
در کجا گم کرده ای دری چنین
گفت اینجا در من گم شد ز من
در میان بحر شد آن در من
ناگهان از دست من افتاده شد
گوییا در دست من هرگز نبد
سال ها آن در به چنگ آورده ام
بر بساط او خوشی ها کرده ام
بر لب بحرم دگر جویای آن
تا مگر در باز یابم این زمان
گر ببینم در رفته از کفم
رتبتی آید دگر در رفرفم
رفرف دولت دگر پیدا شود
ورنه جانم اندرین شیدا شود
مرد گفتش بر لب دریا کنون
گر بیابی در تو هستی در جنون
بر لب دریا کسی در یافته ست
بر لب دریا کجا در یافته ست 
در درون بحر جان غوطه زند
راه دریا بی هراسی بسپرد
چون درون بحر گردد راه جوی
این نداند جز که مرد راه جوی
چون درون بحر آید مردوار
در معنی از صدف گردد نثار
چون درون بحر دل بشتابد او
هم صدف با درها دریابد او
رنج باید برد تا در آورد
بلکه نه اندک که او پر آورد
رنج بر و بحر درش بر سرست
بعد از آن در جستن آن گوهرست
وصف در اول بکن دریاب آن
سوی بحر لامکان بشتاب هان
سوی دریا شو تو در خود طلب
چون بیابی در معنی بی تعب
از طلب آن در تو را حاصل شود
ورنه این گفتار از تو نشنود
گر تو جویای دری در بحر شو
غوطه خور اندر درون بحر رو
تا بیابی تو در از بحر معان
گر تو جویای دری اندر عیان
هست دری اندرین بحر نفیس
کی تواند یافت آن نفس خسیس
هست دری و طلبکارش شدند
جملگی خلق جویایش شدند
جمله می جویند در را در کنار
کی تواند گشت آن در آشکار 
بر کنار بحر در ناید پدید
در میان بحر در آید بدید
در معنی حقیقی لاجرم
آن بیابد اندرین دریای غم
آن بیابد او که از خود بگذرد
چون بیابد سوی در هم ننگرد
تا مراد خویشتن حاصل کنی
در طلب باید که دل واصل کنی
هرکه می بینی تو جویای در است
مشتری در درین معنی پر است
هست دری نه سرش پیدا نه پای
در میان بحر استغناش جای
در میان بحر هست از نور او
کس نداند هیچ ره بردن بدو
این چه دریایی ست قعرش ناپدید
آن دری دارد بی قفل و کلید
قومی اندر گفتگوی آن درند
لاجرم خر مهره در عالم برند
چون تو خر مهره ز در نشناختی
خویشتن در چاه غم انداختی
قیمت خرمهره کی چون در بود 
چون همه بازار از وی پر بود
در ز بحر آید نه از سرچشمه سار
در نباشد جز که در قعر بحار

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
میبرید او راه خود در پرده باز
تا مگر پیدا شود در پرده راز
اولین پرده ز نور تاب دید
چون نظر کرد اندران پرتاب دید
بود نوری شعله زن در پرده در
گر نبینی آن تو باشی پرده در
بود نوری سبز با او تاب دار
در صفت مانند حوضی آب دار
گفت ای استاد ای تو پرده در
چیست با من تو بیان کن این خبر
گفت ای مسکین مترس و اندر آی
تا ترا بر فرق افتد نور ورای
چند ترسان باشی و بیخود شوی
نیک میبین تا نباشی در بدی
خود مبین تا این همه کم گرددت
قطره دریا بهم کم گرددت
در سلوک آتش طبعی ممان
سر ما را هم ز ما تو بازدان

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
برگذشت و پرده دیگر بدید
گشت پیدا درد چشم او پدید
پرده ای بس بی نهایت بی حجاب
پرده ای کانرا نباشد خود حساب
بود خرگاهی ز نور آن را طناب
از طناب او جهان پر آفتاب
خرگه نوری که پرنور آمده ست
لیک گه نزدیک و گه دور آمده ست
هر دم از نورش نظر بگداختی
بار دیگر نور هم بر ساختی
نور آن پرده عجب چون روح بود
نه کسی هرگز ز کس آن را شنود
کرد زان نور معظم نورها
داده جلوه زان میان تنبورها
جملگی در روشنی او شده
کام نور از کام کامش بستده
کرد از استاد او دیگر سؤال
گفت ای استاد دیگر گوی حال
راز این نور دگر تو باز گوی
با من مسکین دگر این راز گوی
گفت استادش که این خرمن گه است
روشنی راه را این در ره است
روشنی پرده زین نور آمده ست
گر نداند عقل معذور آمده ست
بگذر از این نور و بگذار و برو
نور او بر او تو بسپار و برو
نور نور از نور این آمد پدید
از گمان اینجا یقین آمد پدید
برگذشت و شد بسوی پرده باز
تا چه بیند بار دیگر پرده باز
می گذشت و راه را در می نوشت
هرچه پیش آمد از آنجا می گذشت
راز پرده مر ورا حاصل نشد
رنج برد او و در آن واصل نشد
می گذشت او تا به پیری در رسید
روی آن مرد دگر در راه دید
دید پیری روی او مانند نور
دختری در پیش و گشته با حضور
بود پیری صاحب رای و خرد
بر همه دانا و واقف از خرد
آنچه او را از کتب حاصل شده
بر کمال عشق او واصل شده
سال ها در خواندن او بی قرار
با همه در کار لیکن بردبار
سال ها دانست اسرار مرا
خوش همی خندید پیر نیک را
رفت پیش پیر پس کردش سلام
تا که پیرش کرد آنجا احترام
پیش پیر آمد به لب خاموش شد
در صفای پیر او مدهوش شد
پیر گفتش این رموز و راز ما
کرده آهنگ یقین از جابجا
از چه مدهوش آمدی نزدیک من
پیش آی اکنون تو در ره یک زمن
پخته باش و اندرین پرده مترس
گرچه هستی راه گم کرده مترس
پرده رازست و استادان زمن
کرده هر یک بر صفت بشنو ز من
گرچه ترسان گشته ای زین پرده تو
زود باشد تا شوی گم کرده تو
خود مکن گم لیک پرده گم بکن
هرچه بینی بشنو از من این سخن
می گذر می بین و می رو پیش تر
زانکه این راهی ست بیش از بیشتر
بنگر و بگذر بپرس از اوستاد
کاین همه اسرار ما را او نهاد
چون ترا استاد زین آگه کند
هر چه بینی با تو آن همره کند
گفت ای پیر نکو رای لطیف
باز ده ما را جوابی تو ظریف
من ندانستم درین ره این چنین
کز کجا گردد ترا این سر یقین
این چه دفتر باشد و این از چه چیز
هست رمز این رموزت ای عزیز
رمز حال خود بگو با ما تو باز
تا ببینم رمز تو باز از نیاز
گفت ای پرسنده حال من بدان
بگذر و بگذار ما را زین جهان
راز من هرگز کجا داند کسی
راز من استاد داند بی شکی
گر تو خواهی مرد راز و راز دان
رو ز استاد این حقیقت باز دان

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
در گذشت از وی به ساعت برق وار
جان خود در راه کرده او نثار
تا به سیم پرده او اندر رسید
ناگهان یک ماه روی نغز دید
دید او یک صورتی بس با کمال
رای و دانش ذات او صافی جمال
خرمن نورش طنابی کرده بود
ز آب چشمش چشمه آبی کرده بود
صورت او معنی روح و حیات
روشنی او ز صنع کاینات
پر نشاط و خنده لب با رای و هوش
درها آویخته بر روی و گوش
رفت پیش او سلامی کرد خوش
ماه روی او را جوابی داد خوش
ایستاد و پس زبانی برگشاد
سر او با خود دگر رمزی نهاد
چون شنود احوال او آن ماهرو ی
از سر عشق آمد او در گفت و گوی
گفت ای داننده اسرار بین
هم به نور طلعت ما راه بین
راه می بین و روان شو مردوار
جهد کن تا دل نماند در غبار
اوستاد ما در آنجا راز بین
آنگهی اسرار کلی باز بین
راز تو از پیر آمد پایدار
گر تو اکنون مرد عقلی پای دار
درگذر از پرده و او را نگر
کز پس پرده بسی راز دگر
می شود پیدا و خود بینی به راه
جهد کن تا بازآیی با پناه
گفت اکنون تو چه کس باشی بگوی 
با من بیچاره اکنون راست گوی
گفت ای بیچاره کامی گیر و رو
این سخن از گفت من بپذیر و رو
سعی خود این جایگه باطل مکن
زود بگذر خویشتن واصل مکن
برگذشتم زو شدم در پرده باز
پرده دیگر دریدم هم به ناز

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای عارض تو چون گل و زلف تو چو سنبل
من شیفته و فتنه بر آن سنبل و آن گل
زلفین تو قیر ی ست برانگیخته از عاج
رخسار تو شیر ی ست برآمیخته با مل
بر دامن لعل است تو را نقطه عنبر
بر گوشه ماه است تو را خوشه سنبل
تو سال و مه از غنج خرامنده چو کبکی
من روز و شب از رنج خروشنده چو بلبل
زلفین تو زاغی ست در آویخته هموار
از ماه به منقار و ز خورشید به چنگل
گر چند اسیرند ز عشق تو جهانی
در زاویه محنت و در بادیه ذل
از عشق تو من باک ندارم که دلم را
بر مدحت خورشید جهان است توکل
دریای هنر بوالحسن آن گنج فضایل
کاو پیشه ندارد به جز احسان و تفضل
بر حاشیه سیرت او نیست تکدر
در قاعده دولت او نیست تحول
یک لحظه تغیر نپذیرد صفت او
زآن گونه که حکم ملک العرش تبدل
در عادت او گاه وفا نیست تردد
در وعده او گاه عطا نیست تعلل
ای دست تو اندر ازل از ایزد عالم
ارزاق همه خلق جهان کرده تکفل
هر مرتبه کز خدمت درگاه تو یابند
آن را نبود تا ابدالدهر تنقل
هر روز کند سجده چو سر برزند از کوه
خورشید به درگاه تو از باب تفأل
زآن خصم تو دون است و تو حری که نیابند
از خاک تعالی و ز افلاک تسفل
یابند خلایق ز لقای تو سعادت
جویند افاضل به ثنای تو توسل
شد صورت مه با کلف از بس که به هر وقت
بر خاک نهد پیش تو چهره به تذلل
هر کار که مشکل شود از جور زمانه
آن را نبود جز به عطای تو تسهل
گویی که ز یک نسبت و اصل ند به تحقیق
با ناصح تو هدهد و با خصم تو صلصل
ور نه گه خلقت ننهادی ملک العرش
بر تارک آن افسر و بر گردن این غل
داری تو ندیمان گزیده که بدیشان
صدر همه احرار فزوده ست تجمل
چو بحتری و اصمعی و جاحظ و صابی
هر یک گه شعر و ادب و فضل و ترسل
ای دست امل را به سخای تو تمسک
وی چشم کرم را به لقای تو تکحل
همواره فلک را ز کمال تو تعجب
پیوسته ملک را به جمال تو تمثل
آباد بر آن باره میمون همایون
خوش گام چو یحموم و ره انجام چو دلدل
صرصر تگ پولادرگ صاعقه انگیز
گردون تن عفریت دل کوه تحمل
دیو است گه جنگ و شهاب است گه سیر
چرخ است گه زین و زمین است گل جل
در معرکه اطراف زمین از حرکاتش
چون نقطه سیماب نماید ز تزلزل
گر من فرسی یابم از این جنس که گفتم
در حال کنم نزد تو زین شهر ترحل
آیم به سوی حضرت میمون تو زیراک
سیر آمدم از صحبت یاران سر پل
چون آمدن من نشد این بار محیا
پرداختم این شعر بدیهه به تمحل
هر چند که شایسته و بایسته نیامد
ارجو که بود عذر مرا روی تقبل
زیرا که در اندیشه این قافیه تنگ
از دست من آمد به فعان باب تفعل
این مدحت من گر بنیوشی به تبرع
این خدمت من گر بپسندی به تطول
یک ساعت از این پس نکنم تا که توانم
در مدح و ثنای تو تأنی و تکسل
در خدمت تو بر عقب این دو قصیده
صد خدمت آراسته گویم به تأمل
تا نیست چو خورشید به تنویر ثریا
تا نیست چو کافور به تأثیر قرنفل
در دام اجل خصم تو را باد تقید
بر اوج زحل تحت تو را باد تنزل
همواره تو را از ادب و فضل تمتع
پیوسته تو را با ادب و عیش توصل

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
فیض نور خداست در دل ما 
از دل ماست نور منزل ما 
نقل ما نقل حرف شیرینش 
یاد آن روی شمع محفل ما 
در دل از دوست عقده مشکل 
در کف اوست حل مشکل ما 
تخم محنت بسینه ما کشت 
آنکه مهرش سرشته در گل ما 
سالها در جوار او بودیم 
سایه دوست بود منزل ما 
در محیط فراق افتادیم 
نیست پیدا کجاست ساحل ما 
مهر بود و وفا که میکشتیم 
از چه جور و جفاست حاصل ما 
دست و پا بس زدیم بیهوده 
داغ دل گشت سعی باطل ما 
دل بتیغ فراق شد بسمل 
 چند خواهد طپید بسمل ما 
چونکه خواهد فکند در پایش 
سر ما دستمزد قاتل ما 
طپش دل ز شوق دیدار است 
به از این چیست فیض حاصل ما 
در سفر تا به کی تپد دل ما 
نیست پیدا کجاست منزل ما 
بوی جان میوزد در این وادی 
ساربانا بدار محمل ما 
هر کجا میرویم او با ماست 
اوست در جان ما و در دل ما 
جان چو هاروت و دل چو ماروتست 
ز آسمان اوفتاده در گل ما 
زهره ماست زهره دنیا 
شهواتست چاه بابل ها 
از الم های این چه بابل 
نیست واقف درون غافل ما 
کچک درد تا بسر نخورد
نرود فیل نفس کاهل ما
 فیض از نفس خویشتن ما را 
نیست ره سوی شیخ کامل ما

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
عشق گسترده است خوانی بهر خاصان خدا 
میزند هر دم صلایی سارعوا نحواللقا 
بر سرخوانش نشسته قدسیان ساغر بکف 
هین بیایید اهل دل اینجاست اکسیر بقا
یا عبادالله تعالوا اشربوا هذا الرحیق 
یا عبادالله تعالوا مبتغاکم عندنا 
سوی ما آیید مخموران صهبای الست 
تا برون آریمتان از عهده قالوا بلی 
دلگشا بزمی ز اسباب طرب آراسته 
بهر هر غمدیده اندوهگین مبتلا 
باده و نقلست و مطرب ساقیان مهربان 
ماه رویان جعد مویان نیکخویان خوشلقا 
هر یکی از دیگری در دلبری چالاکتر 
هر یکی بر دیگری سبقت گرفته در صفا 
میکنند از جان باستقبال اهل دل قیام 
خذ مداما یا اخانا خیر مقدم مرحبا 
هر که نوشد ساغر می از کف آن ساقیان 
سییاتش میشودطاعات و طاعات ارتقا 
هر که نوشد جرعه ای زان زنده گردد جاودان 
هر که گردد مست از آن یابد بقا اندر فنا
جاهلان گردند دانا مردگان گردند حی 
عاقلان گردند مست و عارفان بی منتها 
الصلا ای باده نوشان می از این ساغر کشید 
تا بیک پیمانه بستاند شما را از سما
می براق عاشقان مستی بود معراجشان 
میبرد ارواحشان را از زمین سوی سما 
الصلا ای عاقلان با عشق سودایی کنید 
هر که نوشد باده اش گیرد ز مستی سودها 
الصلا ای طالبان معرفت عاشق شوید 
تا بیاموزد شما را عشق حق اسرارها 
الصلا ای غافلان عشق آیت هشیاریست 
هر که خواند گردد او ذکر خدا سر تا بپا
الصلا ای سالک گم کرده ره اینست ره 
الصلا ای کور گم کرده عصا اینک عصا 
آید از غیب این ندا هر دم بروح خاکیان 
سوی بزم عشق آید هر که میجوید خدا 
نیست عیشی در جهان مانند عیش بزم عشق 
فیض را یا رب ببزم عشق خود راهی نما

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هشدار که هر ذره حسابست در اینجا 
دیوان حسابست و کتابست در اینجا 
حشرست و نشورست و صراطست و قیامت 
میزان ثوابست و عقابست در اینجا 
فردوس برین است یکی را و یکی را
انکال و جحیمست و عذابست در اینجا
آنرا که حساب عملش لحظه بلحظه است 
با دوست خطابست و عتابست در اینجا 
آنرا که گشوده است ز دل چشم بصیرت 
بیند چه حساب و چه کتابست در اینجا 
بیند همه پاداش عمل تازه بتازه 
باخویش مرآنرا که حسابست در اینجا 
با زاهدش ارهست خطایی بقیامت 
باماش هم امروز خطابست در اینجا 
امروز بپاداش شهیدان محبت 
زآن روی برافکنده نقابست دراینجا
زاهد نکشد باده مگر دردی و آنجا 
صوفیست که اورامی نابست در اینجا 
آن را که قیامت خوش و نزدیک نماید 
 از گرمی تعجیل دل آبست در اینجا 
دوری که نبیند مگر از دور قیامت 
در دیده تنگش چو سرابست در اینجا 
بیدار نگردد مگر از صور سرافیل 
مستغرق غفلت که بخوابست در اینجا 
هشیار که سنجد عمل خویشتن ای فیض
سرسوی حق و پا برکابست در اینجا 
 صد شکر که دلهای عزیزان همه آنجا
معمور بود گرچه خرابست در اینجا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U -
هر دمم نیشی ز خویشی میرسد با آشنا 
عمر شد در آشناییها و خویشی ها هبا 
کینه ها در سینه ها دارند خویشان ازحسد
آشنایان در پی گنجینه های عمرها 
هیچ آزاری ندیدم هرگز از بیگانه ای
هر غمی کامد بدل از خویش بود و آشنا 
بحر دل را تیره گرداند چو خویشی بگذرد 
میزند بر دل لگد چون آشنا کرد آشنا 
خویش میخواهد نباشد خویش بر روی زمین
تا بریزد روزی آن بر سر این از سما
 چون سلامی می کند سنگیست بر دل میخورد 
بی سلام ار بگذرد بر جان خلد زان خارها 
راحتی مر آشنا را زآشنایی کم رسد 
نیست راضی آشنایی از سلوک آشنا 
شکوه کم کن فیض از یاران ودر خودکن نظر
تا چگونه میکنی در بحر دلها آشنا 
گر زمن پرسی زخویش و آشنا بیگانه شو
با خدای خویش میباش آشنا و آشنا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
علم رسمی از کجا عرفان کجا 
دانش فکری کجا وجدان کجا 
عشق را با عقل نسبت کی توان 
شاه فرمان ده کجا دربان کجا 
دوست را داد او نشان دید این عیان 
کو نشان و دیدن جانان کجا 
کی بجانان میرسد بی عشق جان 
جان بی عشق از کجا جانان کجا 
کی دلی بی عشق بیند روی دوست 
قطره خون از کجا عمان کجا 
جان و دل هم عشق باشد در بدن 
زاهدان را دل کجا یا جان کجا 
دردها را عشق درمان میکند 
درد را بی عاشقی درمان کجا 
عشق این را این و این را آن کند 
گر نباشد عشق این و ان کجا 
هم سر ما عشق و هم سامان ما 
سر کجایی عشق یا سامان کجا 
عشق خان و مان هر بی خان و مان 
فیض را بی عشق خان و مان کجا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
هشدار که دیوان حسابست در اینجا 
با ماش خطابست و عتابست در اینجا 
تا آتش خشمش چکند بامن و با تو 
دلهای عزیزان همه آبست در اینجا 
آن یار که با درد کشانش نظری هست 
با صوفی صافیش عتابست در اینجا 
بر شعله دل زن شرری زآتش قهرش 
آنجا اگر آتش بود آبست در اینجا 
دشنامی از آن لب کندم تازه و خوشبو 
زآن گل سخن تلخ گلابست در اینجا 
هر چیز چنان کو بود آنجا بنماید 
آنجاست حمیم آنچه شرابست در اینجا 
رو دیده بدست آر که در دیده خونین 
آنجاست خطا آنچه صوابست در اینجا 
این بزم نه بزمیست که باشدمی و مطرب 
می خون دل احباب کبابست در اینجا 
آنجا مگرم جام شرابی بکف آید 
در چشم من این باده سرابست در اینجا
با دوست در آید مگر آنجا زدر لطف 
با دشمن و با دوست عتابست در اینجا 
آید زسرافیل چو یک نفخه بکوشش 
بیدار شود هر که بخوابست در اینجا 
هر توشه سزاوار ره خلد نباشد 
نیکو بنگر فیض چه بابست در اینجا 
فردا مگر آنجا کندش لطف تو معمور 
آندل که زقهر تو خرابست در اینجا

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
میتوان برداشت دل از خویش و شد از جان جدا 
لیک مشکل میتوان شد از بر یاران جدا 
صحبت یاران خوشست و الفت یاران خوشست 
این دو با هم یارباید این جدایی آن جدا 
یار کلفت دیگرست و یار الفت دیگرست
صحبت آنان جدا و صحبت اینان جدا 
 صحبت آنان قرین خواندن تبت ید است
صحبت اینان نشد از معنی قرآن جدا 
صحبت آنان بلای جان هر فهمیده
صحبت اینان دوای درد از درمان جدا 
 یار باید یار را در راه حق رهبر شود 
نه که سازد یار را از دین و از ایمان جدا 
یار باید یار باشد در فراق و در وصال
نه بود در وصل یار و یار و در هجران جدا 
 یار باید یار را غمخوار باشد در بلا 
زو جدا هرگز نگردد گر شود از جان جدا 
در غم و اندوه باشد یار با یاران شریک
در نشاط و کامرانی نبود از ایشان جدا 
 چون بگرید یار باید یار هم گریان شود
نی که این گرید جدا گاه آن شود گریان جدا 
 هر چه بپسندد بخود بپسندد آنرا بهر یار 
هر چه از خود دور خواهد خواهد از یاران جدا 
دشمنان یار را دشمن بود از جان و دل 
دوستش را دوست دار باشد از عدوان جدا 
مال اگر داری برو در راه یاران صرف کن
ورنه خدمت کن مباش از نیکی و احسان جدا 
 بگذر از راحت جفا و محنت اخوان بکش 
ورنه تنها مانی و بی یار و سرگردان جدا 
فیض میداند که در الفت چها بنهاده اند 
او چه داند کو بود از سنت و قرآن جدا

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
زخود سری بدرآرم چه خوش بود بخدا 
زپوست مغز برآرم چه خوش بود بخدا 
فکنده ام دل و جانرا بقلزم غم عشق 
اگر دری بکف آرم چه خوش بود بخدا 
کنم زخویش تهی خویشرا ازخود برهم 
زغم دمار بر آرم چه خوش بود بخدا
زدیم از رخ جان زنک نقش هر دو جهان 
که روبروی توآرم چه خوش بود بخدا 
کنم زصورت هر چیز رو بمعنی آن 
عدد دگر نشمارم چه خوش بود بخدا 
بنور عشق کنم روشن آینه رخ جان 
مقابل تو بدارم چه خوش بود بخدا 
زپای تا سرمن گر تمام دیده شود 
بحسن دوست گمارم چه خوش بود بخدا 
بر آن خیال کنم وقف دیده و دل جان 
بجز تو یاد نیارم چه خوش بود بخدا 
درون خانه دل روبم از غبار سوی 
بجز تو کس نگذارم چه خوش بود بخدا 
بود که رحم کنی بر دل شکسته من
بسوز سینه بزارم چه خوش بود به خدا 
نهم چین مذلت بخاک درگه دوست
زدیده اشک ببارم چه خوش بود بخدا 
 برای سوختن فیض آتش غم عشق 
زجان خویش برآرم چه خوش بود بخدا

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
زمهر اولیاء الله شانی کرده ام پیدا 
برای خویش عیشی جاودانی کرده ام پیدا 
رسا گر نیست دست من بقرب دوست یکتا 
زمهر دوستانش نردبانی کرده ام پیدا 
ولای آل پیغمبر بود معراج روح من 
بجز این آسمانها آسمانی کرده ام پیدا
بحبل الله مهر اهل بیت است اعتصام من
برای نظم ایمان ریسمانی کرده ام پیدا 
زمهر حق شناسان هر چه خواهم میشود حاصل 
درون خویشتن گنج نهانی کرده ام پیدا 
سخنهای امیرالمومنین دل میبرد ازمن 
ز اسرار حقایق دلستانی کرده ام پیدا 
جمال عالم آرایش اگر پنهان شد از چشمم 
جدیثش رازجان گوش و زبانی کرده ام پیدا 
کلامش بوی حق بخشدمشام اهل معنی را 
زگلزار الهی بوستانی کرده ام پیدا
قدم در مهر او خم شد عصای مهر محکم شد 
برای دشمنش تیر و کمانی کرده ام پیدا 
عصا اینجا و عصیان را شفیع آنجاست مهر او 
دو عالم گشته ام تا مهربانی کرده ام پیدا 
بخاک درگه آل نبی پی برده ام چون فیض
برای خود ز جنت آستانی کرده ام پیدا 
ازایشان وافی و صافی فقیهانرا بود کانی 
ازین رو بهر عقبی نردبانی کرده ام پیدا 
بکوی عشق عیش جاودانی کرده ام پیدا 
برای خویش نیکو آشیانی کرده ام پیدا 
مرا از دولت دل شد میسر هر چه میخواهم 
درون خویشتن گنج نهانی کرده ام پیدا 
زعکس روی او در هر دلی مهریست تابنده 
بکوی دوست از دلها نشانی کرده ام پیدا 
مشام اهل معنی بوی گل مییابد از الفت 
زیاران موافق بوستانی کرده ام پیدا 
چو در الفت فزاید صحبت اخوان برد حق دل 
میان جمع و یاران دلستانی کرده ام پیدا 
اگرچه در غم جانان دل از جان و جهان کندم 
ولی در دل زعکس او جهانی کرده ام پیدا 
زداغ عشق گلها چیده ام پهلوی یکدیگر 
درون سینه خود گلستانی کرده ام پیدا 
زخان و مان اگر چه برگرفتم دل باو دادم 
بکوی عشق لیکن خان و مانی کرده ام پیدا 
اگر در پرده دارد یار طرز مهربانی را 
من از عشقش انیس مهربانی کرده ام پیدا 
کنم تا خویشرا قربان از آن ابرووان مژگان 
بدست آورده ام تیری کمانی کرده ام پیدا 
اگر جان در ره جانان فدا گردد فدا گردد
زیمن عشق جان جاودانی کرده ام پیدا 
نجات فیض تا گردد مسجل نزد اهل حق 
ز داغ عشق بر جانم نشانی کرده ام پیدا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
از عمر بسی نماند ما را
در سر هوسی نماند ما را
رفتیم ز دل غبار اغیار
جز دوست کسی نماند ما را
رفتیم به آشیانه خویش
رنج قفسی نماند ما را
از بس که نفس زدیم بی جا
جای نفسی نماند ما را
یاران بشدند رفته رفته
دم ساز کسی نماند ما را
گرمی بردند و روشنایی
ز ایشان قبسی نماند ما را
گل های رفتند زین گلستان
جز خارو خسی نماند ما را
دل واپسی دگر نداریم
در دهر کسی نماند ما را
کو خضر رهی در این بیابان
بانک جرسی نماند ما را
جز ناله که مونس دل ماست
فریادرسی نماند ما را
بستیم چو فیض لب ز گفتار
چون هم نفسی نماند ما را

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
از دل که برد آرام حسن بتان خدا را 
ترسم دهد بغارت رندی صلاح ما را 
ساز و شراب و شاهد نی محتسب نه زاهد 
عیشی است بی کدورت بزمیست بی مدارا
مجلس ببانک نی ساز مطرب سرود پرداز 
ساقی مه دل افروز شاهد بت دل آرا 
با اینهمه چسان دین در دل قرار گیرد 
تقوی چگونه باشد در کام کس گوارا 
از محتسب که ما را منع از شراب فرمود 
ساغر گرفت بر کف میخورد آشکارا 
آن زاهدی که با ما خشم و ستیزه میکرد 
شاهد کشید در بر فی زمره السکارا 
فهمید عشق زاهد شاهد گرفت عابد 
میخانه گشت مسجد واعظ بماند جا را 
چون طبع ما جوان شد با پیر کی توان بود
کر چله را بماندیم معذور دار ما را 
فیض از کلام حافظ میخوان برای تعوید 
دل میرود زدستم صاحبدلان خدا را

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
وصف تو چه میکنم نگارا 
آن وصف بود ثنا خدا را 
از باده کیست نرگست مست 
رویت زکه دارد این صفا را 
شمشاد ترا که داد رفتار 
کز پای فکند سروها را 
از لطف که شد تن تو چون گل 
وزقهر که شد دلت چو خارا 
چشمان ترا که فتنه آموخت 
کز ما رمقی نماند ما را 
در مملکت خرد که سرداد 
آن غمزه شوخ دلربا را 
در چشم خوش تو کیست ساقی 
کز ما پی می ربود ما را 
بر دانة خال عنبرینت 
آن دام که گسترید یارا 
آب رخت از کدام چشمه است 
کز چشم بریخت آب ما را 
تیر مژه از کمان ابرو 
بر دل که زند بگو خدا را 
این حسن و جمال دلفریبت
از بهر که صید کرد ما را 
 ازشیوه یار فیض آموخت 
در پرده ثنا کند خدا را

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
یارا یارا ترا چه یارا 
تا دل بربایی اذکیا را 
این دلبری از تو نیست بالله 
این فتنه ز دیگری ست یارا 
آنکس که نگاشته است نقشت 
بر صفحه نیکویی نگارا 
در پرده حسن توست پنهان 
دل می برد از بر آشکارا 
از خال و خطت کتاب مسطور 
داده است به دست دیده ما را
تا در نگریم و باز خوانیم 
در روی تو سوره ثنا را 
هر جزو تو آیتی ز قرآن 
هر شیوه ستایشی خدا را 
هر جلوه تو کند ثنا یی 
در پرده جناب کبریا را 
آیینه حسن تو نماید 
بی صورت و بی جهت خدا را
از فیض کسی دگر برد دل 
تو بی خبری ز دل نگارا

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
اگر فضل خدای ما بجنبش جا دهد ما را 
بعشق او دهیم از جان و دل فردوس اعلا را 
بآب چشم و رنگ زرد و داع بندگی بر دل 
که در کاراست ما را نیست حاجت حقتعالی را 
بود تاویل این مصراع حافظ آنچه من گفتم 
باب ورنگ وخال وخط چه حاجت روی زیبا را 
نباشد لطف او با ما چه سود از زهد و از تقوی 
چوباشد لطف اوبا ما چه حاصل زهدوتقوی را 
ولی ما را بباید طاعت و تقوی و اخلاصی 
ادب باید رعایت کرد امر حق تعالی را 
بلی ما را نباشد کار بارد و قبول او 
که او بهتر شناسد خبث و طیب و طینت ما را 
بترس از آنچه در اول مقدر شد برای تو 
باهل معرفت بگذار بس حل معما را 
بیاخاموش شو ای فیض از این اسرار و دم در کش 
که کس نگشود و نگشاید بحکمت این معما را

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
شود شود که شود چشم من مقام ترا
شود شود که بینم صباح و شام ترا 
 شود شود که شوم غرق بحر نور شهود
بدیده تو به بینم مگر بکام ترا 
 شود شود که نهم روی مسکنت بر خاک 
بدرگه تو و خوانم علی الدوام ترا 
شود شود که دل و جان و تن کنم تسلیم
برای خویش نباشم شوم تمام ترا 
 شود شود که سراپا چو دام چشم شوم
بدین وسیله مگر آورم بدام ترا 
 شود شود که نهم دل بجست جوی وصال
بدیده پویم و جویم علی الدوام ترا 
شود شود کو سرفیض در ره تو رود 
که تا بکام رسد هم شود بکام ترا

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
درآ در عالم معنی نظر کن سوی این صحرا 
که گل گل بشکفا دل گل خود روی این صحرا 
جهان معنیست ان ارض واسع کان شنیدستی 
بیا هجرت کن از اقلیم صورت سوی این صحرا 
معطر دارد از بوی گل قدسی جهانی را 
بیا ای جان من فیضی ببر از بوی این صحرا 
درینصحراست آهوییکه از شیران رباید دل 
زهی صیادی چشم خوش آهوی این صحرا
بیا ای آنکه خاری در دلت از حسن گلروییست 
بسوزان خار دل در نور آتش خوی این صحرا 
بیا ای آنکه در زنجیر زلفی بسته داری دل 
گشاد دل بجو از وسعت دلجوی این صحرا 
بیا ای آنکه وسواس بتی شوریده ات دارد 
دلترا شستشویی ده در آب جوی این صحرا 
چه در کوی بتان افتاده کوکو میزنی دلتنگ 
گشایشرا اگر گویی سپاری کوی این صحرا
گشاد سینه فیض از گشاد روی این صحرا 
بحسن دلبران کی میدهد یکموی این صحرا

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -