cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
یارب این مهمان چون ماه از کجاست
وین سپاه کیست و آن شاه از کجاست
عکس خورشیدی چنان بالا بلند
بر چنین دیوار کوتاه از کجاست
گر ز مرغ جان به شاخ دل رسید
غلغل انی انا الله از کجاست
دل درین وادی ز تاریکی بسوخت
سوی آن آتش بگو راه از کجاست
گرنه خونریزیست این فریاد چیست
ورنه بیدادست این آه از کجاست
اندرین خرگاه می گویند هست
خوبرویی راه خرگاه از کجاست
اوحدی را پادشاهی بنده خواند
مفلسی را دیگر این جاه از کجاست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ای نسیم صبح دم یارم کجاست
غم ز حد بگذشت غم خوارم کجاست
وقت کارست ای نسیم از کار او
گر خبر داری بگو دارم کجاست
خواب در چشمم نمی آید به شب
آن چراغ چشم بیدارم کجاست
بر در او از برای دیدنی
بارها رفتم ولی بارم کجاست
دوست گفت آشفته گرد و زار باش
دوستان آشفته و زارم کجاست
نیستم آسوده از کارش دمی
یارب آن آسوده از کارم کجاست
تا به گوش او رسانم حال خویش
نالهای اوحدی وارم کجاست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
نوبهارست و چمن خرم و گلزار اینجاست
ارم دیده و آرام دل زار اینجاست
بر سر خار چمن روی بمالیم چو گل
گر بدانیم که باز آن گل بی خار اینجاست
تن از آنجا نشکیبد دلم اینجا چون نیست
دلم آنجا ننشیند که مرا یار اینجاست
عجب ار تا به ابد روی رهایی بیند
این دل خسته که محبوس و گرفتار اینجاست
شکرم زان لب و سیب از رخ و نار از سینه
نفرستاد چو دانست که بیمار اینجاست
اگرم نیز بگوید که دل خویش ببر
روی آوردن او نیست که دلدار اینجاست
روی آن نیست که این جا بنشیند بی کار
دل آشفته ما را که سر و کار اینجاست
از وجود من اگر اندک و بسیاری ماند
اندک اینست که می بینی و بسیار اینجاست
بر من این جا تو اگر عرضه کنی هشت بهشت
ندهم دل به بهشت تو که دیدار اینجاست
می به دست من سر گشته اگر خواهی داد
هم ازین میکده درخواه که دستار اینجاست
هر چه در جمله خوبان طلبیدی از حسن
به رخ دوست نظر کن که به یک بار اینجاست
پیش شکر دهنش بار شکر نگشایند
چو ببینند که آن قند به خروار اینجاست
بجز او کس نشناسم که بجوید دل ما
بفرست اوحدی آن دل که خریدار اینجاست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
نهان از نهان کیست دلدار ماست
برون از جهان چیست بازار ماست
به دستم ز باغ جهان گل مده
که بی روی آن نازنین خار ماست
اگر مقبلی هستدر بند اوست
وگر مشکلی هست در کار ماست
بر ما به جز نام آن رخ مگوی
که او قبله چشم بیدار ماست
ندیدی رخش را ز ما هم مپرس
بدیدی چه حاجت به گفتار ماست
چو پندار باشی ز دلدار دور
که دوری هم از پیش پندار ماست
در آن مصر اگر شرمساری بریم
ازین صاع باشد که دربار ماست
ز نار غم آن پری شعله ای
باین خرقه در زن که زنار ماست
میان من و او حجاب اوحدیست
چو او رفع شد روز دیدار ماست

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
روزه داران را هلال عید ابروی شماست
شب نشینان را چراغ از پرتو روی شماست
ماه زنگی نسبت رومی رخ شاهی نسب
بنده آن چشم ترک و زلف هندوی شماست
مشک چینی را ز غیرت بر نمی آید نفس
زان دم عنبر که در دام دو گیسوی شماست
این که می آید دم صبحست یا باد ختن
یا نسیم روضه فردوس یا بوی شماست
از بهشت ار شاهدی خیزد شما خواهید بود
در جهان ار جنتی باشد سر کوی شماست
سوختیم از مهرتان هم سایه ای می افگنید
کندرین همسایه میل خاطری سوی شماست
حال محنتهای من محتاج پرسیدن نبود
محنت ما را که خواهد بودن از خوی شماست
تا ز دست آن سر زلف چو چوگان زخم خورد
این دل آشفته سرگردان تراز گوی شماست
بر دو رویم سال و مه این اشک خون رفتن روان
از دو رویی کردن دلهای چون روی شماست
گر کشیدم در کنار از لاغری نتوان شناخت
کین تن باریک من یا حلقه موی شماست
اوحدی را دل ز سنگ انداز دوری خسته شد
باز پرسیدش که آن مسکین دعاگوی شماست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
تا زنده ایم یاد لبش بر زبان ماست
ذکرش دوای درد دل ناتوان ماست
گر فتنه می شویم بر آن روی طرفه نیست
زیرا که یار فتنه آخر زمان ماست
گیرم که مهر او ز دل خود برون برم
این درد را چه چاره که در مغز جان ماست
از ما مپرس کاتش دل تا چه غایتست
از آب دیده پرس که او ترجمان ماست
انصاف حیف نیست که باری نمی دهد
شاخی چنین شگرف که در بوستان ماست
مشکل رها کند که  بگوییم حال خویش
بندی که از محبت او بر زبان ماست
ای اوحدی ز غیر شکایت چه می کنی
ما را شکایت از بت نامهربان ماست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
لاله افیون در شراب انداختست
نرگس و گل را خراب انداختست
از ریاحین چرخ در ناف زمین
نافهای مشک ناب انداختست
نغمه شیرین مرغان سحر
شور در مستان خواب انداختست
عندلیب از عشق گل در بوستان
ناله چنگ و رباب انداختست
شرم بادا لاله را تا از چه روی
پیش ترک من نقاب انداختست
بر سر خوان غمش در هر طرف
از دل بریان کباب انداختست
ترک من تیری نیندازد خطا
خود چه گفتم کی صواب انداختست
سرو مرد قامت او نیست لیک
خر بسی خر در خلاب انداختست
عشقبازان در بهشتنداوحدی
زهد ما را در عذاب انداختست
زود پوسد جامه پرهیز ما
کین قصب بر ماهتاب انداختست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
آن ترک پری چهره که مانند فرشتست
یارب گل پاکش ز چه ترکیب سرشتست
انصاف توان داد که با لطف وجودش
بنیاد وجود دگران از گل و خشتست
زین بیش مده وعده به فردای بهشتم
کامروز به نقد از رخ او خانه بهشتست
با قامت او هر که نشاند پس ازین سرو
بسیار کند سرزنش آن سرو که کشتست
گفتم که بگویم به کسی درد دل خویش
از خود به جهان یک دل بی درد نهشتست
جان را نبود قیمت و دل چیست بر او
کس نام چنین ها نتوان برد که زشتست
ای اوحدی از سر بنهی بر خط او نه
کامروز کسی بهتر ازین خط ننوشتست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
آن فروغ لاله یا برگ سمن یا روی تست
آن بهشت عدن یا باغ ارم یا کوی تست
آن کمان چرخ یا قوس و قزح یا شکل نون
یا مه نو یا هلال وسمه یا ابروی تست
آن بلای سینه یا آشوب دل یا رنج جان
یا جفای چرخ یا جور فلک یا خوی تست
آن کمند مهر یا زنجیر غم یا بند عشق
یا طناب شوق یا دام بلا یا بوی تست
آن تن من یا وجود اوحدی  یا خاک راه
یا سگ در یا غلام خواجه یا هندوی تست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
عالمی را دشمنی با من ز بهر روی تست
لیکن از دشمن نمی ترسم که میلم سوی تست
چاره دل در فراقت جز جگر خوردن نبود
وین جگر خوردن که می بینم هم از پهلوی تست
سال عمرم بر مهی شد صرف و آن مه عارضت
روز عیشم بر شبی شد خرج و آن شب موی تست
بر نمی دارم ز زانو سر به حق دوستی
تا نگه کردم سر زلفت که بر زانوی تست
گفته ای مشکل برآید کام ازین طالع ترا
مشکلی در طالع من نیست مشکل خوی تست
بر دل بیچارگان امروز هر زخمی که هست
زان کمان سخت می آید که بر بازوی تست
عالمی در گفت و گوی اوحدی زان رفته اند
کو شب و روز اندرین عالم به گفت و گوی تست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دلم ز هر دو جهان مهر پروریده تست
تنم به دست ستم پیرهن دریده تست
ز حسرت دهنت جان من رسید به لب
خوشا کسی که دهانش به لب رسیده تست
گزیده دو جهانی بسان طالع سعد
غلام طالع آنم که بر گزیده تست
ز سرکشی غرضت گر همین ستمکاریست
تو سرمکش که دلم خود ستم کشیده تست
دلم چو خال تو در خون چو زلفت اندر تاب
ز بوی آن خط مشکین نودمیده تست
فغان این دل مجروح تیر خورده من
ز دست غمزه ترک کمان کشیده تست
بدیدمت همه را کرده ای ز بند آزاد
جز اوحدی که غلام درم خریده تست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بنگرید این فتنه را کز نو پدیدار آمده ست
خلق شهری از دل و جانش خریدار آمده ست
باغ رویش را ز چاه غبغبست امسال آب
زان سبب سیب زنخدانش به از پار آمده ست
نقد هر خوبی که در گنج ملاحت جمع بود
یک به یک در حلقه آن زلف چون مار آمده ست
بارها جان عزیز خویش را در پای او
پیشکش کردیم و اندر پیش او خوار آمده ست
بوسه ای زان لعل بربودیم و آسان گشت کار
گر چه بر طبع حسودان نیک دشوار آمده ست
گر به کار ما نظر کرد او چه باشد سالها
خون دل خوردیم تا امروز در کار آمده ست
بنده آن زلف سر بر دوش کرد از دوش باز
اوحدی را کز کلاه خسروی عار آمده ست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
این نوبت آب دیده ز هنجار دیگرست
کار دلم نه بر نهج کار دیگرست
از هیچ یار بر دلم این بار غم نبود
یاران مدد که این ستم از یار دیگرست
ای دردمند عشق به درمان مدار گوش
کامشب طبیب ما بر بیمار دیگرست
در خانه اوست چون نبود ماه گو متاب
وانگه به روزنی که ز دیوار دیگرست
بر عشق می زنم دگر و هر چه باد باد
ای دل به هوش باش که این بار دیگرست
جز بهر عشق هر که کمر بست بر میان
نزدیک من کمر نه که زنار دیگرست
ای اوحدی مجوی تو از عشق نام و ننگ
بگذر که آن متاع به بازار دیگرست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ترک گندم گون من هر دم به جنگی دیگرست
روی او را هر زمان حسنی و رنگی دیگرست
تنگهای شکر مصری بسی دیدیم لیک
شکر شیرین دهان او ز تنگی دیگرست
از میان دلبران شنگ و گل رویان شوخ
یار ما را می رسد شوخی و شنگی دیگرست
بیدلان خسته را زان زلفهای چون رسن
هر زمان در گردن دل پالهنگی دیگرست
بی وفا خواند مرا خود پیش ازین در عشق او
نام من بد گشته بود این نیز ننگی دیگرست
چون بگویم صلح کن گوید بگیرم در کنار
راستی صلحی چنین بنیاد جنگی دیگرست
ای نصیحت گودمی چنگ از گریبانم بدار
کین زمانم دامن خاطر به چنگی دیگرست
از کمان ابروی آن تیر بالا هر نفس
اوحدی را در دل مسکین خدنگی دیگرست
پیش ازین سنگی ز راه خویش اگر بر می گرفت
این زمان نتوان که دستش زیر سنگی دیگرست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دل به صحرا می رود در خانه نتوانم نشست
بوی گل برخاست در کاشانه نتوانم نشست
گر کنم رندی سزد کاندر جوانی وقت گل
محتسب داند که من پیرانه نتوانم نشست
عاقلی گر صبر آن دارد که بنشیند رواست
من که عاشق باشم و دیوانه نتوانم نشست
زان چنین در دانه های خال او دل بسته ام
کاندرین دام بلا بی دانه نتوانم نشست
هر کسی با آشنایی راه صحرایی گرفت
من چنین در خانه ای بیگانه نتوانم نشست
من که از هستی چو فرزین رفته باشم بارها
بر بساط بیدلی فرزانه نتوانم نشست
روی خود را بر کف پایش بمالم همچو سنگ
بعد ازین با زلفش ار چون شانه نتوانم نشست
عقل عیبم می کند کافسانه خواهی شد به عشق
گو همی کن من بدین افسانه نتوانم نشست
گر کنم رندی روا باشد که در سن شباب
محتسب داند که سالوسانه نتوانم نشست
اوحدی گو زهد خود می ورز من باری به نقد
بشکنم پیمان که بی پیمانه نتوانم نشست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
صورت او را ز معنی آشنایی با دل ست
ورنه صورت ها بسی دانم که از آب و گل ست
صورت بت کافری باشد پرستیدن ولی
بت پرست ار معنی بت بازیابد واصل ست
هر که او را دیده ای باشد شناسد صورتی
کار صورت سهل باشد ره به معنی مشکل ست
ما نظر با روی او از راه معنی کرده ایم
آن که ما را بسته صورت شناسد غافل ست
چون دلی داری به دلداری فرو بندش روان
ور نداری رو که ما را این حکایت با دل ست
گر فقیه از عشق منعت می کند مشنو که او
سال ها تحصیل کرد و همچنان بی حاصل ست
طالبان عشق را دیوانه می گویند خلق
وآن که در وی نیست عشقی من نگویم عاقل ست
ترک عشق و باده خوردن چون توان کرد ای سبک
تا گرانی چند گویندم که مردی فاضل ست
اوحدی اقبال می جویی رخش را قبله ساز
هر که او مقبول این درگاه گردد مقبل ست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
هم ز وصف لبت زبان خجلست
هم ز زلف تو مشک و بان خجلست
تا دهان و رخ ترا دیدند
غنچه دل تنگ و ارغوان خجلست
دل به جان از رخ تو بویی خواست
سالها رفت و همچنان خجلست
دیده را با رخ تو کاری رفت
دل بیچاره در میان خجلست
عذر مهمانم ای صبا تو بخواه
که تو دانی که میزبان خجلست
ای قلم شرح حال من بنویس
که ز بی خدمتی زبان خجلست
اوحدی کی به پیشگاه رسد
آنکه از خاک آستان خجلست

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
انجمن شهر ملای گلست
باده بیاور که صلای گلست
ناله مرغان سحرخوان به صبح
از سر عشقت نه برای گلست
بر رخ خوبان جهان خط کشید
سبزه که خاک کف پای گلست
باغ که او خاک معنبر کند
سنبل او خواجه سرای گلست
پیرهن یوسف مصری که شهر
پرصفت اوست قبای گلست
سر به در دوست نهادند خلق
در همه سرها چو هوای گلست
اوحدی اینها همه گفتی ولی
با رخ آن ماه چه جای گلست

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
از جام عشق بین همه باغ و بهار مست
دوران دهر عاشق و لیل و نهار مست
ناهید در هبوط و قمر در شرف خراب
خورشید در طلوع و فلک ذره وار مست
مجنون و عشق خسته و ایوب و صبر زار
توفان و نوح بیدل و منصور و دار مست
چندین پیاده بنگر و چندین سوار بین
گاهی پیاده بیدل و گاهی سوار مست
معشوق پردگی و خر پرده دار و باز
هم پردگی و پرده و هم پرده دار مست
آخر ز بهر کیست نگویی بدین صفت
چندین هزار بیدل و چندین هزار مست
هشیار بود تا به کنون اوحدی ولی
آمد زمان آن که شود هوشیار مست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
دل مست و دیده مست و تن بی قرار مست
جانی زبون چه چاره کند با سه چار مست
تلخست کام ما ز ستیز تو ای فلک
ما را شبی بر آن لب شیرین گمار مست
یک شب صبح کرده بنالم بر آسمان
با سوز دل ز دست تو ای روزگار مست
ای باد صبح راز دل لاله عرضه دار
روزی که باشد آن بت سوسن عذار مست
از درد هجر و رنج خمارش خبر دهم
گر در شوم شبی به شبستان یار مست
سر در سرش کنم به وفا گر به خلوتی
در چنگم اوفتد سر زلف نگار مست
لب برنگیرم از لب یار کناره گیر
گر گیرمش به کام دل اندر کنار مست
یکسو نهم رعونت و در پایش اوفتم
روزی اگر ببینمش اندر کنار مست
می خانه هست از آن چه تفاوت که زاهدان
ما را به خانقاه ندادند بار مست
ما را تو پنج بار به مسجد کجا بری
اکنون که می شویم به روزی سه بار مست
از ما مدار چشم سلامت که در جهان
جز بهر کار عشق نیاید به کار مست
ای اوحدی گرت هوس جنگ و فتنه نیست
ما رای به کوی لاله رخان در می آرمست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
روی تو که قبله جهانست
از دیده من چرا نهانست
جایی به جز از درت ندارم
گر درنگری بجای آنست
در دل زده ای تو آتش عشق
وین آه که می زنم دخانست
دل یاد تو در ضمیر دارد
آن نیست که بر سر زبانست
این سر که به عاشقی سبک شد
بی روی تو بر تنم گرانست
وصل تو بدین ودل خریدم
گر سود کنیم و گر زیانست
یک بوسه اگر به جان فروشی
منت می نه که رایگانست
با من تن لاغر و دل تنگ
از عشق تو کمترین نشانست
مار را ز غم تو اوحدی وار
جان بر کف و خرقه در میانست

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
حسن خوبان عزیز چندانست
که رخ یوسفم به زندانست
باش تا او به تخت مصر آید
که بخندد لبی که خندانست
بگذارد ز دل زلیخا را
گر چه مانند سنگ و سندانست
گر چه باشد به شهر او راهت
مرو آنجا که شهر بندانست
آن یکی را که وصف می گویم
گر ببینی هزار چندانست
یاد آن زلف و یاد آن رخسار
داروی جان دردمندانست
طلب او ز ما کنید که او
بعد ازین همنشین رندانست
مپسند آبروی خویش که دوست
دشمن خویشتن پسندانست
از لب دیگری حدیث مگوی
کاوحدی را لبش بد ندانست

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
درد دلم را طبیب چاره ندانست
مرهم این ریش پاره پاره ندانست
راز دلم را به صبر گفت بپوشان
حال دل غرقه از کناره ندانست
طالع من خود چه شور بود که هرگز
هیچ منجم در آن ستاره ندانست
یار به یک بار میل سوی جفا کرد
حق وفای هزار باره ندانست
برد گمانی که ما به عشق اسیریم
این که چه نامیم یا چه کاره ندانست
خال بنا گوش اوز گوشه نشینان
برد چنان دل که گوشواره ندانست
قافله عقل را به ساعد سیمین
راه ز جایی بزد که باره ندانست
دوش به خونی گریستم که ز موجش
عقل به اندیشها گذاره ندانست
سختی ازان دید اوحدی که به اول
قاعده آن دل چو خاره ندانست

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
این باغ سراسر همه پر باد وزانست
جنبیدن این شاخ درخشان همه زانست
او را نتوان دید که صورت نپذیرد
هر چند که صورتگر رخسار رزانست
بس رنگ بر آرد ز سر این خم پر از نیل
آن خواجه که سر جمله این رنگ رزانست
آن عقل که بر هر غلط انگشت نهادی
در صنعت آن کار که انگشت گزانست
صد رنگ ببینیم درین باغ به سالی
کین چیست بهار آمد و این چیست خزانست
هر لحظه برون آید ازین صفه نباتی
کندر هوس او شکر انگشت گزانست
ای اوحدی انگور خود از سایه نگه دار
تا غوره نماند که شب میوه پزانست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
عشق روی تو نه در خورد دل خام منست
کاول حسن تو و آخر ایام منست
از تو دارم هوسی در دل شوریده ولی
راه عشقت نه به پای دل در دام منست
مگرم عقل شکیبی دهد از عشق ارنه
بس خرابی کند این جرعه که در جام منست
من حذر می کنم از عشق ولی فایده نیست
حذر از پیش بلایی که سرانجام منست
آفت سیل به همسایه رساند روزی
سخت باریدن این ابر که بر بام منست
روزگار از دل محنت کش من کم مکناد
درد عشق تو که قوت سحر و شام منست
تا قبای تو بر اندام تو دیدم ز حسد
خارشد هر سر مویی که بر اندام منست
نامه سهلست نبشتن به تو لیکن از کبر
هرگز آن نامه نخوانی که درو نام منست
گرد عاشق شدن و عشق نگردد دیگر
اوحدی گر بچشد زهر که در کام منست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
گر به دست آوریم دامن دوست
همه او را شویم و خود همه اوست
آنکه او را در آب می جویی
همچو آیینه با تو رو در روست
تو تویی خود از میان برگیر
کز تویی تو رشته تو برتوست
گر شود کوزه کوزه گرنه شگفت
که بسی کاسه سوده گشت و سبوست
همه از یک درخت هست این چوب
که گهی صولجان و گاهی گوست
ها که اسم اشارتست از اصل
الفتش را چو واو کردی هوست
انقلاب ضرورتست این جا
تا تو آن مغز بر کشی از پوست
مدتی توبه داشتیم اکنون
که خرابات عشق در پهلوست
منشین تشنه اوحدی که ترا
پای در آب و جای بر لب جوست

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
سروی که ازو و حور و پری بار برند اوست
ماهی که ازو خلق دل زار برند اوست
گرد دهن چون شکرش گرد که امروز
تنگی که ازو قند به خروار برند اوست
آن حور شکر خنده که از حقه لعلش
یک شهر شفای دل بیمار برند اوست
آن ماه که سجاده نشینان در او
سجاده و تسبیح به خمار برند اوست
ترکی که ز چین سر زلف چو کمندش
عشاق دل شیفته دشوار برند اوست
شوخی که ز سر پنجه مستان دو چشمش
خوبان جهان جور به ناچار برند اوست
اندر چمن دلبری ای اوحدی امروز
سروی که ز رویش گل بی خار برند اوست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
آن بت وفا نکرد که دل در وفای اوست
و آن یار سر کشید که تن خاک پای اوست
گر زانکه عاشقی به مثل خاک دوست شد
ما خاک آن سگیم که پیش سرای اوست
سازی ندیده ایم و نوایی ازو مگر
ساز غمش که خانه ما پرنوای اوست
در دیده کس نیامد و دل یاد کس نکرد
تا دل مقام او شد و تا دیده جای اوست
در عشق او چگونه توان داشت زر دریغ
چون سر که می کشیم به دوش از برای اوست
ما را بدان مشاهده میل خطا نرفت
آن کس که این مشاهده کرد این خطای اوست
دل رفته را به تیغ چه ترسانی ای رقیب
دردش پدید کن تو که این خود دوای اوست
بگذار تا چو شمع بسوزد وجود من
زیرا که روشنایی من در فنای اوست
یارب مساز منزل او جز کنار من
کان منزلت نه لایق بند قبای اوست
هر کس هوای خوبی و رای کسی کند
ما را نبود رای و گر بود رای اوست
تا اوحدی مجال سگ کوی دوست یافت
در هر محلتی که رود ماجرای اوست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
آنکه رخ عاشقان خاک کف پای اوست
با رخ او جان ما در دل ما جای اوست
او همه نورست از آن شد همه چشمی برو
او همه جانست از آن در همه دل جای اوست
نیست به جز یاد او در دل ما جای گیر
در سر ما هم مباد هر چه نه سودای اوست
صورت دست از ترنج فرق نکرد آنکه دید
یوسف ما را که مصر پر ز زلیخای اوست
نیست دلی کو نخورد غوطه به دریای عشق
وین همه دریا که هست غرقه دریای اوست
خواهش ما زان جمال نیست به جز یک نظر
گر بکند بخت ما ورنکند رای اوست
نیست سر و تن دریغ گو بزن آن دست تیغ
کز تن ما دور به سر که نه در پای اوست
جز ورق ذکر او ورد نخواهیم ساخت
چون همه طومار ما اسم و مسمای اوست
شیوه شوخان شنگ عربده رنگ رنگ
غمزه چشمان تنگ جمله تقاضای اوست
با تو ز یکتا شدن عار ندارد ولی
گیر که یکتا شود کیست که همتای اوست
کام که جست اوحدی از رخ او دور بود
جامه این آرزو چون نه به بالای اوست

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
مرا سر بلندی ز سودای اوست
سری دوست دارم که در پای اوست
مزاج دلم گرم از آن می شود
که بر مهر روی دلارای اوست
مرا زیبد ار لاف شاهی زنم
که در سینه گنج تمنای اوست
نیابی در اجزای من ذره ای
که آن ذره خالی ز سودای اوست
سرم جای شور و تنم جای شوق
لبم جای ذکر و دلم جای اوست
که نزدیک لیلی خبر می برد
که مجنون آشفته شیدای اوست
دل اوحدی کی برآید ز بند
که در بند زلف سمن سای اوست

وزن: فَعولُنْ فَعولُنْ فَعولُنْ فَعَلْ
نشانه‌های عروضی: U - - | U - - | U - - | U -
دل بسته شد به دام دو زلف چو دال دوست
بر بوی دانها که بدیدم ز خال دوست
دل را چه قدر و قیمت و جان چیست کین دو رفت
وندر خجالتیم هنوز از جمال دوست
جانش چگونه تحفه فرستم کزوست جان
کس دوست را چگونه فریبد به مال دوست
مالم به دست نیست که درپای او کنم
زان زیر دست دشمنم و پایمال دوست
نی نی ز دست تنگی و بیچارگی چه شک
نقصان ما چه رنگ دهد با کمال دوست
ما را مجال بود بروبر به دوستی
دشمن رها نکرد که باشد مجال دوست
بیگانه را ز راز دل ما چه آگهی
با آشنای دوست توان گفت حال دوست
زان سو گذر به جانب من کس نمی کند
تا باز پرسمش خبری از مقال دوست
دانم که از شکست دل من خجل شود
کو میل خویش عرضه کند بر ملال دوست
بختم بخفت و بخت مرا چشم آن نبود
کندر شود به خواب و ببیند خیال دوست
آن دوست را به هستی ما التفات نیست
تا هست و نیست صرف شود بر سؤال دوست
امیدوارم از شب هجران که عاقبت
شادم کند به دولت صبح وصال دوست
اندر دمی دو عید که گویند اشارتیست
بر دیدن دو ابروی همچون هلال دوست
آن ماهرخ به سال مرا وعده می دهد
ای من غلام و چاکر آن ماه و سال دوست
ای اوحدی مکن طلب او به پای فکر
کندر تصور تو نگنجد جلال دوست
وقتی اگر هوای سر کوی او کنی
گر مرغ زیرکی نپری جز به بال دوست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
در گمانی که به غیر از تو کسی یارم هست
غلطست این که به غیر از تو نپندارم هست
حیفت آمد که دمی بی غم هجران باشم
زانکه امید به وصل تو چه بسیارم هست
آخر ای باد که داری خبر از من تو بگوی
گر شنیدی که به جز فکرت تو کارم هست
گر بغیر از کمر طاعت او می بندم
بر میان کفر همی بندم و زنارم هست
در نهان چاره بند غم او می سازم
با کسی گر سخنی نیز به ناچارم هست
گفت بیخت بکنم گر گل وصلم جویی
بکند بیخ من آن دلبر و اقرارم هست
زر طلب می کند آن ماه و ندارم زر لیک
تن بی زور و رخ زرد و دل زارم هست
گرچه از چشم بینداخت مرا یار هنوز
گوش بر مرحمت و چشم به دیدارم هست
نار آن سینه و سیب زنخ و غنچه لب
به من آور که دلم خسته بیمارم هست
سر آن نیست مرا کز طلبش بنشینم
تا توان قدم و قوت رفتارم هست
اوحدی وار ز دل بار جهان کردم دور
به همین مایه که پیش در او بارم هست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
پیداست حال مردم رند آن چنان که هست
خرم دلی که فاش کند هر نهان که هست
می خواره گنج دارد و مردم بر آن که نه
زاهد نداشت چیزی و ما را گمان که هست
مؤمن ز دین برآمد و صوفی ز اعتقاد
ترسا محمدی شد و عاشق همان که هست
سود جهان به مردم عاقل بده که من
از بهر عاشقی بکشم هر زیان که هست
خلقی نشان دوست طلب می کنند و باز
از دوست غافلند به چندین نشان که هست
ای محتسب تو دانی و شرع و اساس آن
قانون عشق را بگذار آن چنان که هست
ای آنکه یاد من نرود بر زبان تو
از بهر یاد تست مرا این زبان که هست
نامرد را مراد بهشتست ازان جهان
ما را مراد روی تو از هر جهان که هست
گر گفته اند نیست مرا با تو دوستی
مشنو ز بهر من سخن دشمنان که هست
بیچاره آنکه خاک کف پای دوست نیست
ای من غلام خاک کف پای آن که هست
آشفته را گواه نباشد به عاشقی
رنگ رخش ز دور ببین و بدان که هست
گر زانکه اوحدی سگ تست از درش مران
او را بهر لقب که تو دانی بخوان که هست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ماه کشمیری رخ من از ستمکاری که هست
می پسندد بر من بیچاره هر خواری که هست
چشم گریانم ز هجر عارض گل رنگ او
ابر نیسان را همی ماند ز خون باری که هست
ای که بر ما می پسندی سال و ماه و روز و شب
هر بلا و محنت و درد دل و زاری که هست
نیست خواهد شد وجود دردمند ما ز غم
گر وجود ما ازین ترتیب بگذاری که هست
محنت هجران و درد دوری و اندوه عشق
در دل تنگم نمی گنجد ز بسیاری که هست
بار دیگر در خریداری به شهر انداخت شور
شوق این شیرین دهان از گرم بازاری که هست
ماهرویا در فراق روی چون خورشید تو
آهم از دل بر نمی آید ز بیماری که هست
بار دیگر هجر با ما دشمنی از سر گرفت
بس نبود این درد و رنج عشق هر باری که هست
بی لب جان پرور و روی جهان افروز تو
نیست ما را هیچ عیبی گر تو پنداری که هست
سر عشق و راز مهر و کار حسن آرای تو
هیچ کس را حل نمی گردد ز دشواری که هست
دیگری را کی خلاصی باشد از دستان تو
کاوحدی را می کشی با این وفاداری که هست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ز عشق اگر چه به هر گوشه داستانی هست
سری چنین نه همانا بر آستانی هست
بیا که با گل رویت فراغتی دارم
ز هر گلی که به باغی و بوستانی هست
اگر بخوان تو از لاغری نه در خوردیم
هم از برای سگان تو استخوانی هست
بگوی تا نزند تیر غمزه جز بر ما
چو ابروی تو کسی را اگر کمانی هست
حدیث تلخ بهل بعد ازین به شمشیرم
بیازمای اگرت رای امتحانی هست
کسی که وصل ترا می کند دو کون بها
خبر نداشت که بالای او دکانی هست
خبر مکن به کس ای مدعی از او که هنوز
رخش تمام ندیدی گرت زیانی هست
گر آه و ناله کند اوحدی شگفت مدار
هم آتشی زده باشند کش دخانی هست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -