cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
غم فراق چه و حسرت وصال تو چیست
تو خود تویی به  کجا رفته ای خیال تو چیست
جهات دهر یک آغوش انس دارد و بس
به جز سیاهی مژگان رم غزال تو چیست
محیط عشق ندامت گهر نمی باشد
جز این عرق  که تو پیدایی انفعال تو چیست
به عالم کروی شش جهت مساوات است
چو آفتاب بقایت چه و زوال تو چیست
به پیچ و تاب چو شمع از خودت برآمدنی است
درین حدیقه دگر ر یشه نهال تو چیست
مآل شاه و گدا ناامیدی  است اینجا
شکستگی هوسی چینی و سفال تو چیست
گذشت عمر به پرواز وهم عنقایت
دمی به خود نرسیدی  که زیر بال تو چیست
به روی پرتو مهر از خرام سایه مپرس
تأملی  که درین عرصه پایمال تو چیست
جهان مطلقی از فهم خود چه می خواهی
به علم اگر همه  گردون شدی  کمال تو چیست
نبودی  آمده ای  نیستی و می آیی
نه ماضی ای و نه مستقبلی  است حال تو چیست
به وهم چشمه چو آیینه خون مخور بیدل
نمی برون نتراویده ای زلال تو چیست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
فکر آزادی به این عاجز سرشتیها تریست
عقده چندان نیست اما رشته  ما لاغریست
تا بود ممکن نفس نشمرده  کم باید زدن
ای ز آفت بیخبر دل   کوره مینا گریست
برق غیرت در جهات دهر وا کرده ست بال
چشم بگشایید بسم الله  اگر تاب آوریست
سیر عالم بی تامل زحمت چشم و دل است
شش جهت  گرد است  در راهی  که  رفتن سرسریست
سعی غربت هیچکس را برنیاورد از وطن
قلقل مینا هنوز آن قهقه کبک دریست
فکر معنی چند پاس لفظ باید داشتن
شیشه تا در جلوه باشد رنگ بر روی پریست
تو به تو در مغز فطرت ننگ غفلت چیده اند
پنبه گوشی که دارد خلق روپوش کریست
تا توانی از ادب سر بر خط تسلیم باش
خامه چندانی که بر لغزش خرامد مسطریست
در محبت یکسر مویم تهی از داغ نیست
چون پر طاووس طومار جنونم محضریست
تیره بختی هرچه باشد امتحانگاه وفاست
از محک غافل مباش ای بیخبر رنگم زریست
چون سحر از قمریان باغ سودای که ام
کز بهارم  گر تبسم می دمد خاکستریست
قلقل مینا شنیدی بیدل ازعیشم مپرس
خنده ای دارم که تا گل کردمی باید گریست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
حضورکلبه فقر از تکلفات بری ست
چراغ ما زسر شام تا سحرسحری ست
سر امید اقامت در این بساط کراست
چوشمع مرکزرنگیم ورنگها سفری ست
صدای تست کزین کوه باز می گردد
به ناله رنج مکش در مزاج سنگ کری ست
زمان فتنه آفاق انتظاری نیست
بهوش باش که هر ماه دورها قمری ست
به عجزخلق مشو غافل ازشکوه ظهور
شکست شیشه امکان کلاه نازپری ست
تبسم که در این باغ بی نقابی کرد
که رنگ صبحی اگرگرد می کند شکری ست
گرفتم آینه ات نیست محرم اشیا
به خوابش نیز نکردی نظر چه بی بصری ست
به هر نفس دلی ایجاد می کنی نگهی
که زندگی چقدرکارگاه شیشه گری ست
به لنگی نفست اعتماد جهد خطاست
بجا نشین و قدم زن که مرکبت کمری ست
درین بساط که نرد خیال می بازیم
به مرگ دادن جان هم دلیل مفت بری ست
ز ننگ دعوی گردنکشی حذر بیدل
که داغ شمع ته پاگل دماغ سری ست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
خودنماییها کثافت جوهریست
شیشه تا در سنگ می باشد پریست
اعتبار اینجا ندارد عافیت
شمع سرتاپاش پامال سریست
 سروگل ناکرده آزادی مخواه
این ثمر وقف بهار بی بریست
پنبه نه درگوش و واکس بی خلل
خانه آسودگی قفلش گریست
بیخودی را چارسوی نازکن
رنگ گرداندن دکان جوهریست
آتشم آتش  مپرس ازکسوتم
هرچه می پوشم همان خاکستریست
انفعال سجده زان درمی برم
بر جبین من عرق بایدگریست
رنگها یکسر شکست آماده اند
این گلستان عالم مینا گریست
یک قلم  موم ی شکن پرورده ایم
پهلوی ما نردبان لاغریست
فطرت از ناراستی چپ می خورد
لغزش این خامه از بی مسطریست
وصل پیغام است  چون آمد به حرف
تا خدایی گفته ای پیغمبریست
مرد را در خلق  منصف نبشتن
بر سپهر اوج عزت محوریست
چون عرق  گوهر فروش خجلتیم
قیمت ما انفعال مشتریست
بیدل از بنیاد ما خجلت نرفت
خاک ما چون آب موضوع تریست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
درگلستانی که دل را با اشاراتش سری ست
سبزه گرگل می کند ابروی ناز دلبری ست
ذوق پیدا- بی قیامت صنعت است آگاه باش
درکمین خودنمابیها پری میناگری ست
شش جهت جزکاهش و بالیدن نیرنگ نیست
اختراع این بس  که ماه نو جبین لاغری ست
گلفروش است از بهار لاله زار این چمن
آتش داغی که در پیراهنش خاکستری ست
ظرف استعداد مستان ساقی بزم است و بس
باده گر خواهی همان لب بازکردن ساغری ست
انفعال گمرهی در اشراف عجز نیست
خامه تسلیم ما را خط کشیدن مسطری ست
صورت انگشت زنهاریم و قدی می کشیم
در بلندیهای ناخن گردن ما را سری ست
درشکست رنگ یکسر ذوق راحت خفته است
شمع ما سرتا قدم سامان بالین پری ست
حرص تا باقی ست باید غوطه درحرمان زدن
از توقع گر توانی چشم بستن گوهری ست
یک دو دم درگوشه بی مدعایی واکشید
صافی آیینه  بیمار نفس را بستری ست
سیر زانو نیز ممکن نیست بی فرمان عشق
پیش ما آیینه است اما به دست دیگری ست
نیستم نومید رحمت  کرد دوتایم کرد چرخ
حلقه ام اما همان در پیش چشم من دری ست
خواه در صحراست شبنم خواه در آغوش گل
هرکجا باشم بضاعتها همن چشم تری ست
بیدل از اقبال ترک مدعا غافل مباش
در شکست آرزوها ناامیدی لشکری ست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
تا به مطلوب رسیدن کاریست
قاصدان دوری ره طوماریست
مپسندید درازی به نفس
که زبان تا نگزد لب  ماریست
بوی گل تشنه تألیف وفاست
غنچه پاس نفس بیماریست
کو وفا تاکسی آگاه شود
که محبت به گسستن تاریست
آن مژه سخت تغافل دارد
نخلیده به دل ما خاریست
داغ سودا نتوان پوشیدن
شمع راگل به سر بازاریست
موی ژولیده دماغت نرساند
ورنه سر نیز همان دستاریست
اگر این است دماغ طاقت
بر سرم سایه گل کهساریست
قصه عجز شنیدن دارد
در شکست پر ما منقاریست
مژه تهمت کش اشک آن همه نیست
بزم صحبت قدح سرشاریست
غافل از نشیه این بزم مباش
خط پیمانه گریبان واریست
ندهی دامن تسلیم از دست
گردن ما ز بلندی داریست
خضر توفیق بلد می باید
جبهه تا سجده ره همواریست
چند موهومی خود را شمرم
عدد ذره کم بسیاریست
بیدل از قید خودم هیچ مپرس
دامن سایه ته دیواریست

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مسدس مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U -
درین گلشن دو روزت خنده کاریست
مبادا غره گردی گل بهاری ست
برافشان بر هوس دامان و بگذر
که در جیب نفس نقد نثاری ست
هم از بست وگشاد چشم دریاب
که اجزای جهان لیل و نهاری ست
ودیعتها ز سر باید اداکرد
به ره گر پاگذاری حقگزاری ست
حریف پاکبازان وفا باش
که جز سر هرچه بازی بدقماری ست
به صد دست حمایت بایدت سوخت
چراغ زندگی یک سر چناری ست
ز خاکستر امان می جوید آتش
چوهستی باکفن جوشد حصاری ست
هنوزت دیده کم دارد سفیدی
زمان وصل یوسف انتظاری ست
حذر ای شمع از این محفل که اینجا
بقدر سر بریدن سرشماری ست
من و ما نسخه تحقیق هستی
خطی داردکه آن لوح مزاری ست
جهان مجنون سودای نقاب است
ازین غافل که لیلی بی عماری ست
مباشید از خواص جاه غافل
بجنگید ای خروس آن  تاجداری ست
وقار پیری ازگردون مجویید
که طفلی عاشق دامن سواری ست
چه فقر وکو غنا عام است رحمت
ز خشک وتر مگو چشمه ساری ست
غبارت چون سحرگر اوج گیرد
فلکها پایمال خاکساری ست
به هستی بیدل مفلس چه لافد
ز قلقل شیشه بی باده عاری ست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
به زخم هستی اگر شرم بخیه پردازی ست
عرق کن ای شررکاغذ آنچه غمازی ست
به فرصت نفسی چندصحبت است اینجا
تأملی که درین بزم باکه دمسازی ست
نه دی گذشت و نه فردا به پیش می آید
تجدد من و ما تا قیامت آغازی ست
به غیر ساختگی نیست نقش عالم رنگ
شکست نیز در این کارخانه پردازی ست
چوشمع غیرت تسلیم هم جنون دارد
تلاش ما همه تا نقش پا سراندازی ست
ز وضع چرخ اقامت نمی توان فهمید
دماغ بیضه عنقا همیشه پروازی ست
به حکم عجز سراز سجده برشکن بیدل
که گرد اگر دمد از خاک گردن افرازی ست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
در پیچ وتاب  گیسو تا شانه را عروسی ست
سیر سواد زنجیر دیوانه را عروسی ست
بی گریه نیست ممکن تعمیر حسرت دل
تا سیل می خرامد ویرانه را عروسی ست
دریا گهرفروش ست از آرمیدن موج
گر آرزو بمیرد فرزانه را عروسی ست
عیش و نشاط امکان موقوف غفلت ماست
تا ما سیاه مستیم میخانه را عروسی ست
فیضی نمی توان برد تا دل به غم نسازد
آتش زن و طرب  کن  کاین خانه را عروسی ست
دل را بهار عشرت ترک خیال جسم است
گر سر برآرد از خاک این دانه را عروسی ست
بازار وهم  گرم است از جنس بی شعوری
در بزم خوابناکان افسانه را عروسی ست
از لطف سرفرازان شادند زیردستان
در خنده صراحی پیمانه را عروسی ست
زان ناله ای که زنجیر در پای شوق دارد
فرزانه را ندامت  دیوانه را عروسی ست
در سینه  بی  خیالت  رقص نفس محال است
تا شمع جلوه دارد پروانه را عروسی ست
بیدل چرا نسوزم شمع وداع هستی
زان شوخ آشناکش بیگانه را عروسی ست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
امروز دور صحبت وقف ستم ایاغی ست
قلقل ترنگ میناست از بسکه نشیه باغی ست
الزام و انفعال است شرط وفاق احباب
دلبستگی که دارند با یکدگر جناغی ست
از طبع نکته سنجان انصاف کرده پرواز
از بسکه خرده گیرند تحسینشان کلاغی ست
در دوستان شکایت هنگام گرم دارد
هرجاخموشیی هست از شکوه بی دماغی ست
نی دل حضور دارد نی دیده نور دارد
سامان این شبستان کوری و بی چراغی ست
تا دل الم نچیند ازکینه محترز باش
گر تلخی از حلاوت گل کرد میوه داغی ست
مشکل دماغ سودا آزادگی نخواهد
داغ هوای صحراست هرچند  لاله باغی ست
زین جستجوی باطل بر هرچه وارسیدم
دیدم به دوش انفاس بار عدم سراغی ست
بیدل من جنون کش درحسرت دل جمع
ازهرکه چاره جستم گفت این مرض دماغی ست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
چمن امروز فرش منزل  کیست
رگ گل دود شمع محفل  کیست
قد پیری اگر نه دشمن ماست
خم این طاق تیغ قاتل  کیست
تپش آیینه دار حسرت ماست
گل این باغ بال بسمل  کیست
دل ماگر نه دشت جلوه اوست
نفس آخر غبار محمل  کیست
خط آن لعل دود خرمن ماست
رم آن چشم برق حاصل  کیست
دل ما شد سپند آتش رشک
گل رویت چراغ محفل  کیست
به هم آورده دیدم آن کف دست
نی ام آگه  به چنگ او دل  کیست
حذر از دستگاه عشرت دهر
هوس آهنگ رقص بسمل  کیست
اگر اوهام سد راه ما نیست
نفس افسون پای در گل  کیست
برد ازگوش رنگ طاقت هوش
جرس امشب فغان بیدل  کیست

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ای صبح گرد ناز تو از کاروان کیست
بر خو چیدن تو متاع دکان کیست
آنجاکه فرصت من وما تیر جسته است
ترسم نفس کشی و ندانی کمان کیست
سر برنیاوری چوگهر از سجود جیب
گر محرمت کنندکه دل آستان کیست
داغم ز دست بی اثریهای آه خویش
این آتش فسرده چه گویم به جان کیست
خون شد بهار حسرت و رنگی برون نداد
صبح مراد ما نفس ناتوان کیست
بلل به ناله حرف چمن را مفسراست
یارب زبان نکهت گل ترجمان کیست
در هرکجا ز مشت خس ما نشان دهند
آتش زن وبسوز مپرس آشیان کیست
عمری ست گردشی نگرفته ست دامنم
رنگ تحیرآینه ضبط عنان کیست
هرجا نوای زمزمه تار بشنوی
ای آرزو بنال و مگو داستان کیست
گر حرف غنچه تو عروج بهار نیست
چندین سحر تبسم گل نردبان کیست
عمری به پیچ و تاب سیه روزی ام گذشت
بختم غبار طره عنبرفشان کیست
آنجاکه جلوه مشتری امثحان شود
عرص متاع حوصله جنس دکان کیست
بیدل زوضع خامشی غنچه سوختم
این بوسه سنج گلشن فکر دهان کیست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
سرو بهار جلوه قد دلستان  کیست
پیغام فتنه  برق نگاه نهان کیست
نگذشته ست اگر ز دلم لشکر غمت
داغ جگر نشان پی  کاروان  کیست
اندیشه ها به حسرت تحقیق آب شد
یارب سخن نزاکت موی میان کیست
از تیشه برد سعی نفس گوی جان کنی
این بیستون اثر دل نامهربان کیست
عمری به پیچ و تاب سیهروزی ام  گذشت
بختم غبار طره عنبر فشان  کیست
سرگرم خوش خرامی ناز است ناوکت
این مغز فتنه  کوچه رو استخوان کیست
فریاد ما به چشم سیاهت نمی رسد
باب دکان سرمه فروشان  فغان کیست
بگذارتا به عجز بنالیم وخون شویم
جرأت فروش عرض محبت  زبان کیست
در هر کجا ز مشت خس ما نشان دهند
آتش زن و بسوز مپرس آشیان کیست
صندل فروش ناصیه عزتم چو صبح
گرد به باد رفته ام از آستان کیست
بیدل ا گر نه طبع تو مشاطگی  کند
آیینه دار شاهد معنی بیان کیست

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
موج جنون می زند اشک پریشان  کیست
ناله به دل می خلد بسمل مژگان  کیست
پای روان وداع  راه به  کوی  که برد
دست به دل بسته ام  محرم دامان  کیست
یاد خرام توام  می برد از خویشتن
قامت برجسته ات  مصرع دیوان کیست
دیده گر از جلوه ات میکده نار نیست
اشک چکیدن خرام لغزش مستان  کیست
سرمه ز خاکم برد چشم غزالان ناز
بخت سیه بر سرم سایه مژگان  کیست
لخت دلی در نظر این همه چاک جگر
حیرتم آیینه گر شانه  گریبان  کیست
قطره ما چون حباب  سینه دریا شکافت
همت پرواز ما خنده توفان کیست
گرنه تپشهای دل فال جنون می زند
شعله نقاب اینقدر ناله عریان کیست
رشته امواج را عقده نگردد حباب
آبله در راه شوق مانع جولان  کیست
غیر محبت دگر دین چه و آیین  کدام
امت پروانه باش سوختن ایمان کیست
بیدل ازین مایده دست هوس شسته ایم
پهلوی دل خورده را آرزوی نان کیست

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
وحشی صحرای حسن نرگس فتان  کیست
موجه دریای ناز ابروی جانان کیست
سایه  زلف  که شد سرمه کش چشم شام
خنده فیض سحر چاک گریبان کیست
حسن بتان اینقدر نیست فریب نظر
گر نه تویی جلوه گر آینه حیران  کیست
صد گل عیشم به دل خنده زد از شوق زخم
تکمه  جیب امید غنچه پیکان  کیست
آتش دل شد بلند از کف خاکسترم
باد مسیحای شوق جنبش دامان کیست
رنگ بهار خیال می چکد از دیده ام
این گل حیرت نگاه شبنم بستان  کیست
ناز به خون می تپد در صف مژگان یار
بر در این میکده حلقه مستان کیست
سبحه  دل را نشد رشته  جمعیتی
در تک و پوی خیال ریگ بیابان کیست
دل ز پی اش رفت و من می روم از خویشتن
عیب جنونم مکن ناله به فرمان کیست
از مژه تا دامنم مشق ز خود رفتنیست
اشک جنون  تاز من طفل دبستان  کیست
بیدل اگر لعل او نیست تبسم فروش
شبنم  گل های زخم  گرد نمکدان  کیست

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
دل گرم من آتشخانه کیست
نگاه حسرتم پروانه کیست
خط جام است امشب رهزن هوش
خیال نرگس م ستانه  کیست
هزار آیینه روز خویش شب کرد
صفا مهتاب فرش خانه کیست
امل در مزرع ما ره ندارد
فسون ریشه  دام و دانه  کیست
اگر تیغت ند  ارد می پرستی
لب زخم خط پیمانه کیست
ز چاک دل نواها می تراود
که می فهمد زبان شانه کیست
نیرزیدم به تعمیر خیالی
غبارم یارب از ف برانه کیست
رک گا ناله زنجیر درد
چمن جولانگه دیوانه کیست
سپند آهی  کشید و چشم پوشید
به ا ین تکلیف خواب افسانه  کیست
شرارم ناز خواهد کرد خرمن
برون از ریشه جستن دانه  کیست
به ذوق بیخودی مردیم بیدل
شکست رنگ  صورت خانه کیست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
سرشکم نسخه دیوانه کیست
جگر آیینه دار شانه کیست
جنون می جوشد از طرز کلامم
زبانم لغزش مستانه کیست
دلم  گر نیست فانوس خیالت
نفس بال و پر پروانه  کیست
ز خود رفتم ولی بویی نبردم
که رنگم  گردش پیمانه  کیست
خموشی ناله می گردد مپرسید
که آن ناآشنا بیگانه  کیست
ندارد مزرع امکان دمیدن
تبسم آبیار دانه کیست
نیاوردیم مژگانی فراهم
نمک پاش جگر افسانه کیست
شعورم رنگ  گرداند از که پرسم
ز خود رفتن ره کاشانه  کیست
گداز دل که سیل خانمانهاست
عرق  پرورده دیوانه کیست
دل عاشق به استغنا نیرزد
خموشی وصع گستاخانه  کیست
به پیری هم نفهمیدیم افسوس
که دنیا بازی طفلانه  کیست
به دیر و کعبه  کارت چیست بیدل
اگر فهمیده ای دل حانه  کیست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
دل را به خیال خط او سیر فرنگیست
این آینه صاحب نظر از سرمه زنگیست
غافل مشو از سیر تماشاگه داغم
هر برگ گلی زین چمن آیینه زنگیست
در گلخن وحشتکده فرصت امکان
دودی  شرری چند شتابی و درنگیست
چون بشکند این ساز چه خشم و چه مدارا
زیر و بم تار نفست صلحی و جنگیست
از اهل تکبر مطلب ساز شکفتن
چین  بر رخ  این  شعله  مزاجان  رگ سنگیست
محمل کش صف قافله بیتابی شوقیم
چاک دل ما هم جرس ناله به چنگیست
جهدی که برآیی زکمانخانه آفاق
نخجیر مراد دو جهان صید خدنگیست
حیرت مگر از دل  کند ایجاد فضایی
ورنه چو نگه خانه ما گوشه تنگیست
چون لاله ز بس گرمرو حسرت داغم
صحرا ز نشان قدمم پشت پلنگیست
آزادگی موج  زگوهر چه خیالی ست
تمکین به ره قطره ما پشته سنگیست
چون شمع ز بس آینه سامان بهارم
تا ناوک آهم  سر و برگش پر رنگیست
بیدل گهر عشق به بحری است که آنجا
آیینه هر قطره گریبان نهنگیست

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
صفای حال ما مغشوش رنگیست
عدم  را نام هستی سخت ننگیست
ز قید سخت جانیها مپرسید
شرار ما قفس فرسوده سنگیست
به هر جا بال عجز ما گشودند
پر پرواز نقش پای لنگی  ست
نواهایی که دارد ساز زنجیر
ز شست شهرت مجنون خدنگیست
جهان گرد سویدای که دارد
ز داغ لاله این صحرا پلنگیست
سراپا بالم و از عجز طاقت
چوگل پروازم از رنگی به رنگیست
چو شمع از فکر هستی می گدازم
بغل واکردن جیبم نهنگیست
شکستن شاقی بزم است هشدار
می و  مینا و جام اینجا نرنگیست
جهان   جنس بد و نیکی ندارد
تویی سرمایه  هر جا صلح  و جنگیست
به یکتایی طرف گردیدنت چند
خیال اندیشی آیینه زنگیست
نواپرورده عجزیم بیدل
درین دریا خم هر موج چنگیست

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
بی کدورت نیست هرجا محرمی یا غافلی ست
زندگانی هرچه باشد زحمت آب وگلی ست
آنچه از نقش رم و آرام امکان دیده ای
خاک کلفت مرده ای یاخون حسرت بسملی ست
شوق حیرانم چه می خواهدکه در چشم ترم
جنبش مژگان لب حسرت نوای سایلی ست
لاله زار و شبنمستان محبت دیده ایم
محو هر اشکی  نگاهی  زیر هر داغی دلی ست
شعله کاران را به خاکستر قناعت کردن است
هرکجاعشق است دهقان سوختن هم حاصلی ست
چشم تا برهم زنم نقش سجودت بسته ام
اشک بیتابم  سراپایم جبین مایلی ست
حسرت دل را علاج از نشیه دیدار پرس
خانه آیینه قفلش آرزوی مشکلی ست
مقصد آرام است ای کوشش مکن آزار ما
بی دماغان طلب را جاده هم سر منزلی ست
عقل را در ضبط مجنون آب می گردد نفس
عشق می خنددکه اینجا رفتن ازخود محملی ست
از هجوم جلوه آخر بر در حیرت زدیم
حسن چون توفان کند آیینه گشتن ساحلی ست
قدردان بحرگوهرخیز غواص است بس
درد می داند که در هرقطره خونم دلی ست
بیدل از اظهار مطلب خون استغنا مریز
آبرو چون موج پیداکرد تیغ قاتلی ست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چاره دردسر دیر محبت جلی ست
شمع صفت عمرهاست قشقه ما صندلی ست
رابط اجزای وهم یک مژه بربستن است
تا به دوچشم است کار علم و عیان احولی ست
آینه راز دل آن همه روشن نشد
چاک گریبان همین یک دو الف صیقلی ست
به که  لب نگذرد زمزمه احتیاج
خون قناعت مریز ناله رگ ممتلی ست
نام تکلف مباد ننگ تک و تاز مرد
ششجهتت خواب پاست کفش اگر مخملی ست
کلفت فردا همان دی شمر آزاد باش
آنچه به تفصیل آن منتظری مجملی ست
مطرب دل گر زند زخمه به قانون شوق
صور به صد شور حشر زمزمه یللی ست
لمعه مهر ازل تا نفرازد علم
ای به دلایل مثل نور شبت مشعلی ست
بر خط تحریرعشق شورحواشی مبند
متن رموز ادب از لب ما جدولی ست
بیدل از اسرارعشق گوش ولب آگاه نیست
فهم کن ودم مزن حرف نبی یا ولی ست

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
بجاست شکوه ما تا ره فغان خالیست
زمین پراست دلش بسکه آسمان خالیست
سراغ بلبل ما زین چمن مگیرومپرس
خیال ناله فروش است و آشیان خالیست
غبار غفلت ما را علاج نتوان کرد
پر است دیده ز دیدار و همچنان خالیست
شکست رنگ به عرض تبسمی نرسید
ز ریشه طربم کشت زعفران خالیست
دل شکسته ره درد واکند ورنه
لبم چو ساغرتصویر از فغان خالیست
سپهر حسرت پرواز ناله ام دارد
ز شوق تیر من آغوش این کمان خالیست
ز بسکه منتظران تو رفته اند ز خویش
چون نقش پا زنگه چشم بیدلان خالیست
جهان چو شیشه ساعت طلسم فقر و غناست
پرست وقت دگرآنچه این زمان خالیست
زکوچه نی و جولان ناله هیچ مپرس
مقام ناوک نازت در استخوان خالیست
دلی به سینه ندارم چو دانه گندم
ازین متاع  من خسته را دکان خالیست
به راه دوست ز محراب نقش پا پیداست
که جای سجده دلها درین مکان خالیست
درین هوسکده هرکس بضاعتی دارد
دعاست مایه جمعی که دستشان خالیست
ز پهلوی پری کیسه قدرت است اینجا
به عجز شیشه زند سنگ اگرمیان خالیست
به رنگ نقش نگین بیدل ازسبکروحی
نشسته ایم و زما جای ما همان خالیست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
جهان ز جنس اثرهای این و آن خالی ست
به هرزه وهم مچینید کاین دکان خالی ست
گرفته است حوادث جهات امکان را
ز عافیت چه زمین و چه آسمان خالی ست
به رنگ چنبر دف در طلسم پیکر ما
به هرچه دست زنی منزل فغان خالی ست
ز شکر تیغ تو یارب چه سان برون آید
دهان زخم اسیری  که از زبان خالی ست
اگرچه شوق تو لبریز حیرتم دارد
چو چشم آینه آغوش من همان خالی ست
ترشحی به مزاج سحاب فیض نماند
که آستین  کریمان چو ناودان خالی ست
به چشم زاهد خودبین چه توتیا و چه خاک
که از حقیقت بینش چو سرمه دان  خالی ست
کدام جلوه  که نگذشت زین بساط غرور
تو هم بتاز که میدان امتحان خالی ست
فریب منصب  گوهر مخور که همچو حباب
هزار کیسه در این بحر بیکران خالی ست
ز چاک دانه خرما شد اینقدر معلوم
که از وفا دل سخت شکرلبان خالی ست
گهر ز یأس   کمر بر شکست  موج نبست
دلی که پر شود از خود ز دشمنان خالی ست
به جیب توست اگر خلوتی و انجمنی ست
برون ز خویش  کجا می روی جهان خالی ست
به هم زبانی آن چشم سرمه سا بیدل
چو میل سرمه  زبان من از بیان خالی ست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
بندگی با معرفت خاص حضور آدمی ست
ورنه اینجا سجده ها چون سایه یکسر مبهمی ست
با سجودت از ازل پیشانی ام را توأمی ست
دوری اندیشیدنم زان آستان نامحرمی ست
آه از آن دریا جدا گردیدم و نگداختم
چون گهر غلتیدن اشکم ز درد بی نمی ست
فرصتم تاکی ز بی آبی کشد رنج نفس
ساز قلیانی که دارد مجلس پیری دمی ست
داغ زیر پا و آتش بر سر و در دیده اشک
شمع را, در انجمن بودن, چه جای خرمی ست
حاصل اشغال محفل دوش پرسیدم ز شمع
گفت  افزونی نفس می سوزد و قسمت کمی ست
سوختن منت گذار چاره فرمایان مباد
جز به مهتابم به هرجا می نشانی مرهمی ست
با دو عالم آشنا ظلم است بی کس زیستن
پیش ازین هستی غناها داشت اکنون مبرمی ست
آتشی کو کز چراغ خامشم گیرد خبر
خام سوز داغ دل را سوختن هم مرهمی ست
جز به هم چیدن کسی را با تصرف کار نیست
گندم انبار است هر سو لیک قحط آدمی ست
خلق در موت و حیات از صوف و اطلس تا کفن
هرچه پوشد زین سیاهی و سفیدی ماتمی ست
تا ابد کوک است بیدل نغمه ساز جهان
اوج اقبال و حضیض فقر زیری و بمی ست

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
زندگی شوخی کمین رمیست
فرصت گیر و دار صبحدمیست
بسکه تنگ است عرصه امکان
چون  نگه هرطرف روی قدمیست
پوست بر تن دربدن ممسک
همچو ماهی جدایی درمیست
عجز خوش استقامتی دارد
بار نه آسمان به دوش خمیست
یاس پیموده ام ز باده مپرس
جام و مینای اشک چشم نمیست
به سر خود که خاک پای توام
خاک پای تو را به خود قسمیست
هم به خود یک نگه تغافل زن
اگر آیینه قابل ستمیست
هرکجا عشق چهره پرداز است
سایه هم صورت سیه قلمیست
بر فلک می توان شد از تسلیم
پایه عزت هلال خمیست
بیدل از دامگاه صحبت خلق
سرکشدن به جیب خویش رمیست

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
وضع خطوط جبین از قلم مبهمیست
شبهه چه خواند کسی د رورق ما نمیست
درکلف  آباد وهم درد محبت کراست
مقتضی دود و گرد گریه بی ماتمیست
بی عرق شرم نیست از من و ما دم زدن
درنفس ما چو صبح آینه شبنمیست
الفت دل رهزن است ورنه درین دشت و در
پای طلب زآبله برپل آب کمیست
محرم خود نیستی ورنه به رنگ هلال
سر به فلک سودنت سوی  گریبان خمیست
زخم دلت  گندمی  ست در غم سودای نان
پشت و شکم گر به هم سوده شود مرهمیست
معنی مغشوش حرص تا شود آیینه ات
درکف دست فسوس نیز خط توامیست
هرچه دمید از نفس رفت به باد هوس
رشته دیگر مبند نغمه سازت رمیست
طالب ویرانه ها غیر جنونت که کرد
آنچه تو خواندی بهشت خانه بی آدمیست
نیست حضور دلت جز به حساب ادب
از نفس آگاه باش شیشه گریها دمیست
نشیه عشق و هوس باز درتن جاکجاست
گر همه خمیازه است ساغر عیش جمیست
شعله درد غرور تاخته در هر دماغ
خلق سراپا چو شمع یک علم و پرچمیست
جست دل از پیر عقل باعث اخفای راز
گفت در این انجمن دیده نامحرمیست
شیخ و برهمن همان مست خیال خودند
آگهی اینجا کراست بیدل ما عالمیست

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
بیا که هیچ بهاری به حسرت ما نیست
شکسته رنگی امید بی تماشا نیست
به قدر پر زدن ناله وسعتی داریم
غبار شوق جنون مشرب است صحرا نیست
ز ما و من به سکوت ای حباب قانع باش
که غیر ضبط نفس نام این معما نیست
غنا مخواه که تمثال هستی امکان
برون آینه احتیاج پیدا نیست
چو موج اگر به شکستی رسی غنیمت دان
در این محیط که جز دست عجز بالا نیست
به هرچه می نگری پرفشان بی رنگی ست
که گفته است جهان آشیان عنقا نیست
اگر ز وهم برآیی چه موج و کو گرداب
جهان به خویش فرو رفته است دریا نیست
حساب هیچکسی تا کجا توان دادن
بقا کدام و چه هستی فنا هم از ما نیست
به آرمیدگی شمع رفته ایم از خویش
دلیل مقصد از سر گذشتگان پا نیست
به هرزه بال میفشان در این چمن بیدل
که هر طرف نگری جز در قفس وا نیست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
تو مست وهم و درین بزم بوی صهبا نیست
هنوز جز به دل سنگ جای مینا نیست
خیال عالم بی رنگ رنگ ها دارد
کدام نقش  که تصویر بال عنقا نیست
بمیر و شهره شو ای دل  کزین مزار هوس
چراغ مرده عیان است و زنده پیدا نیست
به چشم بسته خیال حضور حق پختن
اشاره ای ست  که اینجا نگاه بینا نیست
دلت به عشوه عقبا خوش است ازین غافل
که هرکجا تویی آنجا به غیر دنیا نیست
به هرچه وارسی از خودگذشتنی دارد
بهوش باش  که امروز رفت و فردا نیست
به نامیدی ما رحمی  ای دلیل فنا
که آشیان هوسیم و درین چمن جا نیست
حریر کارگه وهم را چه تار و چه پود
قماش ما ز لطافت تمیزفرسا نیست
تو جلوه ساز کن و مدعای دل دریاب
زبان حیرت آیینه بی تقاضا نیست
غریق بحر ز فکر حباب مستغنی ست
رسیده ایم به جایی  که بیدل آنجا نیست

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -