cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
دوشم بپرسش آمد و تا لب گشود رفت
دردا که دیر آمد و افغان که زود رفت
چون شاخ گل بپهلوی من تا نشست خاست
چون ماه نو بدیده ی من تا نمود رفت
بختم که سر ز خواب برآورده بود خفت
سروی که سایه بر سرم افگنده بود رفت
گفتم کنم سجود بشکر قدوم او
دردا که بر نداشته سر از سجود رفت
آمد زد آتشم بدل از آمدن ولی
زآن پیشتر که خیزدم از سینه دود رفت
سودم جبین بخاک رهش کآمد از کرم
ننشسته از کنارم اما چه سود رفت
نی نی نشسته بود و حریفان بعرض حال
تا داستان شکوه ی آذر شنود رفت

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ای که گفتی ز در دوست درون نتوان رفت
شوق چون خضر ره ما شده چون نتوان رفت
عشق در کوی بتان بسته طلسمی ز وفا
که توان رفت درون لیک برون نتوان رفت
ای که داری هوس روی بتان در هر گام
بسکه افتاده سر و ریخته خون نتوان رفت
پیش ازین ما ز مقیمان دیاری بودیم
که ز ناسازی اغیار کنون نتوان رفت
چشم لیلی نگهی تا نزند راه کسی
همچو مجنون به بیابان جنون نتوان یافت
خاری ار نیست بدل از پی گلرخساری
کش بود سبزه خط غالیه گون نتوان رفت
آذر این ره ره عشق است اگرت خضری هست
مرو این راه که بی راه نمون نتوان رفت

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
حرف جورت همه جا با همه کس خواهم گفت
این حدیثی است که تا هست نفس خواهم گفت
برد صیادم ازین باغ و ز بیمهری گل
حرفها دارم و در کنج قفس خواهم گفت
تا نماند بسر کوی تو جز من دگری
قصه ی جور تو با اهل هوس خواهم گفت
حال خود کز پی آن قافله سرگردانم
چون بگوشم رسد آواز جرس خواهم گفت
کنم آذر گله از دشمن اگر بینم دوست
نیست گل ورنه دل آزاری خس خواهم گفت

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
بر آستانه اش امشب خوشم که جانان گفت
که دوش قصه محرومی تو دربان گفت
شد آشکار ز کم ظرفی حریفان راز
وگرنه پیر مغان آنچه گفت پنهان گفت
غم نهانی من گفت با رقیب و دریغ
ازین فسانه که مشکل شنید و آسان گفت
نگویدت کسی احوال من کجا رفت آن
که بی بضاعتی مور با سلیمان گفت
ز دیده برد غبارش نسیم مصر مگر
نهفته قصه یوسف به پیر کنعان گفت
چه گویم و چه ز من بشنوی که قصه عشق
حکایتی است که نتوان شنید و نتوان گفت
ز رلف یار ندانم چه گفت آذر دوش
که داشت حال پریشانی و پریشان گفت

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
هم خنده خوش است و هم خرامت
خود گوی که نالم از کدامت
از دام مکن مرا هم آزاد
ار مرغ دگر فتد بدامت
یاد آر ز ناامیدی من
چون غیر دهد ز من پیامت
گیرم کام خود از تو روزی
کآرم پی نعش خود دو گامت
خرم نفسی که افتد آذر
در سایه ی سرو خوشخرامت

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
هر مرغ که میپرد ز بامت
گویم بمن آورد پیامت
خونم که چو آب شد حلالت
گر با دگران خوری حرامت
مپسند ستمگران بمحشر
خندند بزخم ناتمامت
خوش دانه بحیله میفشانی
از صید مگر تهی است دامت
تو خواه ببخش و خواه بفروش
زین کوی نمیرود غلامت
ای دوست مریز خون دشمن
کز دوست کشند انتقامت
شکر از آذر شکایت از غیر
تا زین دو خوش آید از کدامت

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
چو بر مزار من آید بجلوه آن قد و قامت
قیامت است قیامت قیامت است قیامت
رهی که محمل او میرود ز گریه کنم گل
بود که عزم رحیلش بدل شود به اقامت
ز خون همچو منی در گذر وگرنه بمحشر
مرا بصبر و تو ر ا بر جفا کنند ملامت
از اینکه شیشه ی دل را شکسته یی بتغافل
غمین مباش که طفلی و نیست بر تو غرامت
کشیده تیغ جفا آمدی بکشتن آذر
مکن که حاصل این کار نیست غیر ندامت

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
ز آن سویش ای نسیم صبا می فرستمت
کآری خبر وگرنه چرا می فرستمت
دردم نکشته زود رسان آنچه از طبیب
بیمارم و برای دوا می فرستمت
ای مرغ دل مباد شوی مبتلا که من
ناچارم و به دام بلا می فرستمت
ترسم ز شوق نامه نگیری ز من روی
گر گویمت رفیق کجا می فرستمت
تا دانی از جدایی تو دربه در شدم
از هر دیار نامه جدا می فرستمت

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گیرم بعجز دامنت و جان سپارمت
شاید که گامی از پی نعش خود آرمت
گر کشته رشکم امشب از آن کو نمی روم
کز دل نیایدم برقیبان گذارمت
هر حرف گفتمت ز رقیبان شنفتم آه
نامحرمی و محرم خود میشمارمت
تیغم زنی و دم نزنم آه چون کنم
دانم که دشمن منی و دوست دارمت
آذر ز حیله یار بدل بردن آمده است
امشب بپاسبانی دل می گمارمت

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
حیات جاودان بخشد بعاشق لعل خندانت
بود سرچشمه ی آب بقا چاک زنخدانت
نباشی گر تو شمع تربت ما نیست دلسوزی
که افروزد چراغی بر سر خاک شهیدانت
نمیدانی چرا شد چاک تا دامن گریبانم
مگر روزی بدست چون خودی افتد گریبانت
از آن هر دم بچاک سینه ی اهل وفا خندی
که تا ریزد نمک بر زخم دل ها از نمکدانت
بحشر از کشتن آذر مکن انکار میترسم
خجل گردی چو بیرون آورد از سینه پیکانت

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
کجا روم که اگر باشدم ز دست شکایت
شکایتی است که دارد ز شه گدای ولایت
همیشه با سگ کویت جفای غیر شمارم
چو دوستی که ز دشمن کند بدوست شکایت
چو دوست با تو بود دوست از گنه چه تزلزل
چو خواجه بر سر لطف است بنده را چه جنایت
تو خواجه ی من و من بنده ی تو لیک چه حاصل
مرا فراق تو کشت و ندیدم از تو حمایت
بروز کشور آزادگان چو عاشقی آذر
بدیگری ز تو این درد تا نکردم سرایت

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
نهم به پای کسی سر که سر نهاده به پایت
کنم فدای کسی جان که کرده جان به فدایت
برآ برای خدا همچو مه به بام و نظر کن
ببین چگونه مرا می کشند زار برایت
نشسته گرد ملالم به چهره بی تو و ترسم
گمان برند که رخ سوده ام به خاک سرایت
مکن حذر کسی گرچه از غرور جوانی
تو غافلی ز خدا من سپرده ام به خدایت
دل است جای تو و بیدلان به دیر و حرم بین
تو در کجایی و جویند غافلان ز کجایت
خوشم که مردم از اهل وفا جفای تو باور
نمی کنند که از من شنیده اند وفایت
دوای درد ز مردن تو را و من متحیر
که چیست درد تو آذر که مردن است دوایت

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U - -
من از غمت زبانی با خلق در شکایت
وز قصد من نهانی دل با تو در حکایت
از دست مانده فردی گفتا ز عشق دردی
خوشتر نه کاش کردی از دل بدل سرایت
بر درد عشق جوییم درمان ز هم من و دل
چون گمرهان که جویند از یکدگر هدایت
غافل چنین نباید از بنده خواجه شاید
بر تو غرامت آید گر من کنم جنایت
لطف تو را که عام است آرام دل گواه است
آری ز عدل شاه است آبادی ولایت

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
نهم بر خاک پهلو شب به این امید در کویت
که ننشیند کسی از هم نشینان روز پهلویت
فغان کامشب که دارم راه در بزم تو از غیرت
بسوی غیر باید بنگرم تا ننگرد سویت
در این گلشن که هر مرغی گلی جوید من آن مرغم
که بینم روی هر گل آیدم یاد از گل رویت
نیم آزرده از برگشتن کویت اگر بینم
که جز من دیگری آزرده بر می گردد از کویت
به افسونت زبان بستم ببزم غیر و میترسم
که باشد با کسی در گفتگو چشم سخن گویت
پس از رنجش بسویت میکشد هر دم دلم اما
بدامن میکشم پا میکنم چون یاد از خویت
کشی چون تیغ کین از شوق جان دادن مرا خوشتر
که از قتلم خدا ناکرده گردد رنجه بازویت
در آن مجلس نداند تا کسی احوال من باید
که بینم یک نظر سوی رقیبان یک نظر سویت
ز لطفت تا شود قطع امید غیر یکباره
به کویت هر سحر شب نالد آذر چون سگ کویت

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
وفا نگر که وفایی ندیده از صیاد
بدام ماندم و از آشیان نکردم یاد
گرم نه دست وفا پای بست کرده چرا
پرم نبسته کسی و نمیشوم آزاد
اسیر دامم و خلقی ز ناله ام نالان
نداشت در چمننم هرگز این اثر فریاد
اگر چه گشت خراب آشیان کاسیر شدم
ولی شد از نفس دلکشم قفس آباد
نه گل بشاخ و نه بلبل در آشیان افسوس
که خاد با زغن افگنده عیش را بنیاد
خوش آنکه باد صبا آتش گل افروزد
که آب دیده ی من خاک باغ داد بباد
ولی بکنج قفس مانده من چو آید گل
نوید آمدن او بمن که خواهد داد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
گفتمش حرفی و امید که در گوشش باد
و آنچه از من نشنیده است فراموشش باد
آنکه زد طعنه ی بیهوشیم از دیدن او
چشم او راهزن قافله ی هوشش باد
آن قصب پوش جوان کز ستمش دم نزنم
شرمی از طاقت پیران خشن پوشش باد
گفت دیروز شب آیم ببرت آمد صبح
شرمی امروز ز دیر آمدن دوشش باد
سرکند غیر چو بدگویی من یا رب یار
نشنود ور شنود زود فراموشش باد
صبح کز طلعت خورشید بخود مینازد
شرمی از پرتو آن طرف بناگوشش باد
روز محشر چو جفای تو ز آذر پرسند
بدعا کوش که یا رب لب خاموشش باد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
دلم تاب تغافل طاقت آزار هم دارد
ننالد زیر تیغت صبر این مقدار هم دارد
ز حرف دوستی افتادم از چشمش عجب دارم
که این رنجش که از من غیر دارد یار هم دارد
دل از آه طبیبم شاد شد کش سوخت بر من دل
ندانستم که غیر از من دگر بیمار هم دارد
برآمد گل نخواهم شد ز باغ ای باغبان گیرم
درش بستی نه آخر رخنه ی دیوار هم دارد
بر آن در غیر را یکبار دیدم مردم از غیرت
ندانستم نهان از من بخلوت یار هم دارد
دلم را برد و آمد تیغ بر کف باز پنداری
که جز دلبردن آن بیرحم دیگر کار هم دارد
ز من رنجید اگر نازک دلش آذر ازو هرگز
نمیرنجم چو دانم رنجش از اغیار هم دارد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
عاشقم و عشق من زوال ندارد
رفتنم از کویت احتمال ندارد
وای بحالم ز بیکسی که بکویت
هیچکسم آگهی ز حال ندارد
چون ندهم تن بدوری تو که از پی
روز فراقت شب وصال ندارد
کام دل از نخل قامت تو چه جویم
خیر به جز حسرت این نهال ندارد
شکوه ی جورش کجا برم که شهیدم
کرده و از کرده انفعال ندارد
خون اسیری کنون مریز که دانی
در صف محشر زبان لال ندارد
چون نکند ناله در شکنجه ی دامش
مرغ دل آذر فراغ بال ندارد

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
پیش عذار تو مه جمال ندارد
پیش قدت سرو اعتدال ندارد
هست دو تابنده رخ چو مهر و چو ماهت
مهر پی خط و مه جمال ندارد
شرم ز قتلم مکن که کشتن عاشق
هست گناهی که انفعال ندارد
در شکن دام او ز بیم رهایی
رشک بمرغی برم که بال ندارد
درد چه گویی بآنکه درد ندارد
حال چه جویی از آنکه حال ندارد
آه که تا تشنه کام عشق نمیرد
راه بسرچشمه ی وصال ندارد
غیر تو آذر که در خیال وصالی
هیچ کس اندیشه ی محال ندارد

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلاتُ مُفْتَعِلُنْ فَعْ
بحر: منسرح مثمن مطوی منحور
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - U | - U U - | -
دلم که شکوه ز بیداد دلبری دارد
ستمکشی است که یار ستمگری دارد
بآن درخت زیان یا رب از خزان مرساد
که زیر سایه ی خود مرغ بی پری دارد
ز شوق دل چو کبوتر طپد بسینه مگر
سراغ نامه ببال کبوتری دارد
شکایت از ستمت کی کنم که بسته لبم
شکایتی که ز جور تو دیگری دارد
چه خواجه یی تو که هر بنده یی که مینگرم
بغیر بنده ی تو بنده پروری دارد
گرفت مهر تو تا جای در دلم گفتم
که بشکنم صدفی را که گوهری دارد
براه عشق تو گم گشت آذر این راهی است
که هر که گم شود امید رهبری دارد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ز دشمنی بمنت روزگار نگذارد
که ظلم گلچین گل را بخار نگذارد
تو ساده لوحی و اغیار در کمین که تو را
کنند رام مگر روزگار نگذارد
به اختیار دل از وی چگونه برگیرم
که عشق او بکسی اختیار نگذارد
خیال تو به بدل دوش میگذشت آذر
دعا کنیم که فصل بهار نگذارد

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
قاصد از ننگ زمن نامه بجایی نبرد
ور برد نام چو من بیسر و پایی نبرد
حال آن بنده چه باشد که چو آزاد شود
جز در خواجه ی خود راه بجایی نبرد
غیر افتد بگمان کز پی دلجویی اوست
چو بجورم کشد و نام خطایی نبرد
نام من برد ندانم ز غضب یا کرم است
ز آنکه شاهی بعبث نام گدایی نبرد
میرود از همه کس قاصد و من میگویم
که پیامی ز منش غیر دعایی نبرد
نبرم از تو شکایت بکسی جز تو که دوست
گله ی دوست بجز دوست بجایی نبرد
غیر آذر که ز غم مرد و ازو شکوه نکرد
دگر آن به که کسی نام وفایی نبرد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
گفتم ای مه بی سبب یاری ز یاری بگذرد
زیر لب خندان گذشت و گفت آری بگذرد
ریزدم خون کاش چون رنجید از من خاطرش
ترسم از یادش رود چون روزگاری بگذرد
آه از آن ساعت که بر سرکشته ی بیداد را
خلق گرد آیند و قاتل از کناری بگذرد
شادم از باد صبا گر با سگان آستان
عرض حال من کند چون از دیاری بگذرد
حلقه حلقه کرده یی مشکین کمند زلف را
تا کشی در دام خود هر سو شکاری بگذرد
دیدی آذر عاقبت گلچین این گلشن نداد
آن قدر فرصت که بر بلبل بهاری بگذرد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
چند روزی از سر کویت سفر خواهیم کرد
امتحان را جای در کوی دگر خواهیم کرد
در گذرگاهی دگر چاکی بدل خواهیم زد
بر سر راهی دگر خاکی بسر خواهیم کرد
گر کسی آید ز پی ما باز خواهیم گشت
ورنه آنجا اشک حسرت دیده تر خواهیم کرد
ز آنچه گفتی دیگران را آگهی خواهیم داد
ز آنچه کردی دیگران را با خبر خواهیم کرد
گر غرور حسنت اکنون بسته بر ما راه حرف
روز محشر گفتگو با یکدگر خواهیم کرد
خانه گر خالی است شکر پاسبان خواهیم گفت
ورنه گامی چند منزل دورتر خواهیم کرد
تا ببینیم از هواخواهان که نازش میکشد
گاه گاه آذر بکوی او گذر خواهیم کرد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
کشته ی عشقت ننالید از تو آهی هم نکرد
وقت جان دادن نزد حرفی نگاهی هم نکرد
آنچه کردی با چو من درویش از جور ای پسر
راست گویم با گدایی پادشاهی هم نکرد
آنکه یک دم نیستم غافل ز یادش دمبدم
گر نکرد او یاد من سهل است گاهی هم نکرد
تا رخ خود را بکس ننماید آن ماه تمام
بر نیامد شب ببامی سیر ماهی هم نکرد
بسکه بیخود در تمام عمر بود آذر ز عشق
سر نزد از وی ثوابی و گناهی هم نکرد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
دایه کت در مهد زر ای سیم تن می پرورد
دشمن جانی برای جان من می پرورد
دلبری دارم که باشد تلخ کامی قسمتم
زان حلاوت ها که در کنج دهن می پرورد
مهرپرور یوسفی دارم که در کنعان حسن
یوسفی هر روز در چاه ذقن می پرورد
آن شه ترکان که دارد قد چو سرو و تن چو گل
سرو در خفتان و گل در پیرهن می پرورد
آسمانم گر کند هم بزم جانان دور نیست
خار و گل را باغبان در یک چمن می پرورد
بی تذرو و بلبل است این باغ کاین دهقان پیر
سرو و گل بهر دل زاغ و زغن می پرورد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
یارم ز وفا چو دست گیرد
از دست من آنچه هست گیرد
صیاد کسی است کو تواند
صیدی که ز دام جست گیرد
مشکن دلم از جفا که ترسم
بنیاد وفا شکست گیرد
از پا فگند که دست گیرد
چون دست سبو بدست گیرد
بیجاست نباز غیر کآخر
بت جانب بت پرست گیرد
دشمن اگرم فگند از پای
غم نیست که دوست دست گیرد
گر دست دهد که می بنوشم
کو هشیاری که مست گیرد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
روز محشر که ز هر گوشه کسی برخیزد
همچو من کشته ز کوی تو بسی برخیزد
نکند در دل اثر نغمه مرغان چمن
ناله ای کاش ز مرغ قفسی برخیزد
وا نشد از نفس صبح دلم کی باشد
کآهی از سینه صاحب نفسی برخیزد
محملش بینم و نالم که ز نالیدن من
نشنود غیر چو بانگ جرسی برخیزد
گریه ی ماه من از آه ضعیفان چه عجب
آورد گریه چو دودی ز خسی برخیزد
نکنم گوش بافسانه بود تا روزی
کز دف آوازی و از نی نفسی برخیزد
سرمه ی دیده ی خونبار من آذر گردی است
که ز خاک ره گلگون فرسی برخیزد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
ما را دگری جز سگ او یار نباشد
او را اگر از یاری ما عار نباشد
چندان ستمم از تو خوش آید که چو پرسند
از ضعف مرا قوت گفتار نباشد
میلت به پرستاری کس نیست وگرنه
کس نیست که از درد تو بیمار نباشد
فریاد که در کوی تو از اهل وفا نیست
یک نامه که در رخنه ی دیوار نباشد
صیاد مرا دل نکشد جانب گلشن
تا ناله ی مرغان گرفتار نباشد
کارم شده احوال من از غیر چه پرسی
بگذار بمیرم بمنت کار نباشد
تا چند کنی شکوه ز بیطاقتی آذر
خاموش که همسایه در آزار نباشد

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
دم مرگم ز غم هجر غمی بیش نباشد
گر تو را بینم و از عمر دمی بیش نباشد
هرگز از حسرتم آگاه نگردی مگر آن دم
که ز پا افتی و منزل قدمی بیش نباشد
زده زیبا صنمان گرد دلم حلقه و غافل
که درین بتکده جای صنمی بیش نباشد
آنکه عادت بستم داده مرا کاش نداند
که ز ترک ستم او را ستمی بیش نباشد
ترسم آید دمی از لطف طبیبم بسر آذر
که مرا فرصت گفتار دمی بیش نباشد

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U - -
چو رویت لاله ی رنگین نباشد
چو مویت نافه یی در چین نباشد
مهی و مه باین پرتو ندیدم
شهی و شه باین تمکین نباشد
غزالی کو چرد در خاک کویت
عجب گر ناف او مشکین نباشد
به مسکینان گرت بخشایشی هست
بمسکینی من مسکین نباشد
شکر چون از لب شیرین فشانی
دل خسرو سوی شیرین نباشد
مسلمانی در ایام تو کافر
ندیدم کش خلل در دین نباشد
چرا با دشمنانت مهربانی است
اگر با دوستانت کین نباشد
شب مرگم چو در بالین تو باشی
مرا گو شمع بر بالین نباشد
دعایت چون کند آذر کسی نیست
که او را بر زبان آمین نباشد

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
خاکش اگر ز دوری بر باد رفته باشد
آن یار نیست کش یار از یاد رفته باشد
با آنکه کشت خود را از عشق خسرو اما
مشکل زیاد شیرین فرهاد رفته باشد
ذوق اسیری آن مرغ داند که از پی صید
روزی بآشیانش صیاد رفته باشد
تا کی جفا ز روزی اندیشه کن که ما را
تا آسمان ز جورت فریاد رفته باشد
صیاد مهربانی آذر گمان نبردم
کآنجا که صیدش از پا افتاد رفته باشد

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
یار بهر خاطر اغیار زارم می کشد
من به این خوش می کنم خاطر که یارم می کشد
وعده وصلم به محشر می دهد در زیر تیغ
می کشد اما ز لطف امیدوارم می کشد
در قفس داغ فراق گل جگر می سوزدم
در چمن غوغای زاغ و نیش خارم می کشد
در وطن ناسازی از اغیار خونم می خورد
در غریبی یاد یاران دیارم می کشد
تا نگویند از برای خاطر غیر است کاش
وقت کشتن گوید از بهر چه کارم می کشد
بی گل روی تو گریان چون روم سوی چمن
خنده گل گریه ابر بهارم می کشد
آنکه گر خواهد تواند کشتنم از یک نگاه
چیست یارب جرم من کز انتظارم می کشد
گر کشم می آتشم بر جان زند روز فراق
ور ننوشم یک دو جام آذر خمارم می کشد

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
آمد شب و وقت یا رب آمد
یا رب چکنم دگر شب آمد
همسایه شنید یا ربم را
از یا رب من به یارب آمد
ای دوست بگو بکویت امشب
دشمن بکدام مطلب آمد
کز راه هزار بدگمانی
جانم صدبار بر لب آمد
از خال سیاه کنج چشمت
امروز بچشم من شب آمد
خلقی بگمان که پیشم این روز
از گردش چشم کوکب آمد
دردی دارد دلم که درمانش
ب آمد
جان سوخت ز سوز عشقم آذر
تو پنداری بتن تب آمد

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
از سینه دل رمید و بزلف تو رام ماند
مرغ از قفس پرید و گرفتار دام ماند
می گفتمش غم دل و عمدا نکرد گوش
تا غیر آمد و سخنم ناتمام ماند
از ساقی سپهر فغان کز جفای او
دوری بسر نرفت که جم رفت و جام ماند
ماهی ز طرف بام برآمد که تا سحر
بس چشم چون ستاره بر ان طرف بام ماند
خسرو ز جام رشک ندانم چه زهر ریخت
فرهاد را بکام که خود تلخکام ماند
افسوس کآذر از ستم یار بیوفا
جان داد لیک ازو نه نشان و نام نماند

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
گفتا که بسینه ز منت کینه نماند
گفتم که نه این سینه بآن سینه نماند
بیش از همه شب در شب آدینه کشم می
در میکده می تا شب آدینه نماند
آیا بچه رو می نگری سوی من آن روز
کز خجلت خط در کفت آیینه نماند
کی جان برم از میکده گر رخت برم کاش
من مانم و این خرقه ی پشمینه نماند
جز راز محبت که شد آذر ز دلم فاش
کس گنج ندیده است بگنجینه نماند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
شبی که غیر در آن آستان نمی ماند
مرا شکایتی از پاسبان نمی ماند
ز پنج روزه تماشای گل دریغ مدار
که باغ گل به تو ای باغبان نمی ماند
به دامت آیم و دانم که مرغ هیچ چمن
ز شوق دام تو در آشیان نمی ماند
فغان که راز محبت به سینه می خواهم
نهان کنم ز تو اما نهان نمی ماند
به مصلحت کنم اظهار رنجش ار دانم
که بعد از آشتی او بدگمان نمی ماند
ز مهر او ز کسانم غمی نمی دارم
که ماه من به کسی مهربان نمی ماند
دلت مباد غمین از شکایتم خوش باش
بماند آنچه به دل بر زبان نمی ماند
فتاد کار به آه شبانه ام فرداست
که روز خوش به تو ای آسمان نمی ماند
رساند مژده وصل تو قاصد و خجل است
چگونه شاد شوم کاین به آن نمی ماند
فغان که اشک من امشب اگر به روز وداع
به جا غباری ازین کاروان نمی ماند
خوشم ز گریه به کویش ز بهر غیر آنجا
ز نقش پای من آذر نشان نمی ماند

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
پس از کشتن نه بر سر قاتلم از کین نمی ماند
چو میرد کس طبیبش بر سر بالین نمی ماند
ز خسرو تلخ شد فرهاد را چون کام دانستم
که شیرین کام خسرو نیز از شیرین نمی ماند
به روی من که بودم باغبان در بستی و غافل
که در باغت گل از بسیاری گلچین نمی ماند
خطر دارد دل و دین هر دو در عشق تو می دانم
مرا گر دل نماند امروز فردا دین نمی ماند
دو روزی گر ز من رنجد سگ کویت نیم غمگین
که هرگز دوستان را در دل از هم کین نمی ماند
شب هجرت ندارم دوستی بر سر چو بیماری
که روز مرگ هیچش دوست بر بالین نمی ماند

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
صید کنان میروی ای صنم صید بند
گر خوشی از صید مااین سر ما این کمند
ما همه شیرین پرست لیک دریغا که هست
کوکب فرهاد پست اختر خسرو بلند
بنده ی فرمان او از دل و جان ما همه
تا که پسند افتدش خواجه ی مشکل پسند
سرو تو من فاخته نالم و گویی منال
گل تو و من عندلیب گریم و گویی بخند
شب همه شب شمع سان سوزم و گویم مباد
ز اشک من او را زیان ز آه من او را گزند
بلبلم و آشیان داده بباد خزان
فصل گل ای باغبان در برخ من مبند
آذر اگر داغدار شد بفغانش چکار
از الم یک شرار سوزد و نالد سپند

وزن: مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: منسرح مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U - | - U U - | - U -
مشکل که نشانی ز شهیدان تو یابند
در خاک مگر گمشده پیکان تو یابند
در بزم کسان جانب من بینی و ترسم
راز دلم از دیدن پنهان تو یابند
گم شد مه کنعان ز غم روی تو در مصر
بازش مگر از گوشه ی زندان تو یابند
ترسم شوی آزرده ز محرومی خلقی
از سینه ام آن روز که پیکان تو یابند
عهد همه کس بشکنم امروز که فردا
خواهم که مرا بر سر پیمان تو یابند
در حشر نخیزند شهیدان محبت
از جا مگر آن لحظه که فرمان تو یابند
از درد تو مرد آذر و شاد است که اغیار
آن درد ندارند که درمان تو یابند

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
نخست کاش در خانقاه می بستند
که شیخ شهر نداند که صوفیان مستند
صبا ز من بحریفان زیردست آزار
بگو که کارکنان فلک زبردستند
جدا ز بزم تو مردم خلاف آن یاران
که در جدایی هم صبر می توانستند
کجا رواست که دلهای دوستان شکنی
باین گناه که بستند عهد و نشکستند
بود بحشر جز آذر هزار کشته تو را
گر از تو او نکند شکوه دیگران هستند

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
ستمکشان تو از شکوه لب چنان بستند
که از شکایت اغیار هم زبان بستند
گمان بصبر رقیبان مبر اگر بینی
زبان ز شکوه دو روزی به امتحان بستند
بترس ز آه شهیدان نه ساکنان سپهر
گشاده دست تو درهای آسمان بستند
ز من مرنج دو روزی بباغ اگر نایم
پرم بکنج قفس ای هم آشیان بستند
ز باغ عشق نبردم بری ز پرورشت
نبسته دسته گلی دست باغبان بستند
چه شکوه سرکنم از دلبران همان گیرم
بوعده های دروغم دگر زبان بستند
به مصر رفت ز کنعان هزار کس آذر
که گاه آمدنش راه کاروان بستند

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -
مرا عجز و تو را بیداد دادند
بهر کس آنچه باید داد دادند
برهمن را وفا تعلیم کردند
صنم را بیوفایی یاد دادند
به افسون دست و پای صید بستند
بدست صید کش صیاد دادند
گران کردند گوش گل پس آنگه
به بلبل رخصت فریاد دادند
سراغ حجله ی شیرین گرفتم
نشانم تربت فرهاد دادند
زدند آتش بجان پروانه را شب
سحر خاکسترش بر باد دادند
سر زنجیر آذر را گرفتند
بدست سنگدل جلاد دادند

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
شراب شوق تو ما را چو در گلو ریزند
پیاله کاش گذارند و با سبو ریزند
بس است ظلم اسیران بترس از آن ساعت
که اشک حسرتی از دیده ها فرو ریزند
مرا که خون دل آخر ز دیده خواهد ریخت
بتان شهر بشمشیر ناز گو ریزند
بگلرخان ستمگر برم شکایت دل
بود که تیغ برآرند و خون او ریزند
بغیر عشق ز آذر نشان نماند اگر
بنای هستیش از یکدگر فرو ریزند

وزن: مَفاعِلُنْ فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: مجتث مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U - U - | U U - - | U - U - | U U -