cnababaie/persian-poetry-meters huggingface dataset:
رفت وجودم به عدم چون کنم
هیچ شدم هیچ نیم چون کنم
تو همه من هیچ به هم هر دو را
چون به هم اندازم وضم چون کنم
با منی و من ز توام بی خبر
با تو بهم بی تو بهم چون کنم
ای غم عشق تو مرا سوخته
سوخته ام بی تو ز غم چون کنم
واقعه عشق توام زنده کرد
یکدم ازین واقعه کم چون کنم
گرچه بسی گرم تر از آتشم
در طلب خویش علم چون کنم
در هوست سر چو درانداختم
پیش کشت سر چو قلم چون کنم
چون نتوان کرد ز تو صورتی
صورت محض است صنم چون کنم
ای همه بر هیچ ز تو چون بود
نقش پی نقش رقم چون کنم
کی به دمم نرم شوی زانکه تو
موم نه ای نرم بدم چون کنم
ره به درنگ است و درم سوی تو
من نه درنگ و نه درم چون کنم
چون نه مقرم من و نه منکرم
بر سخنی لا و نعم چون کنم
در حرم عشق چو نامحرمم
نیست مرا ره به حرم چون کنم
بر صفت شمع گرفتست سوز
فرق سرم تا به قدم چون کنم
تا بودم یک سر موی از وجود
عزم بیابان عدم چون کنم
بازوی جود است کمال فرید
فربهیش هست ورم چون کنم

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
دل ز دستم رفت و جان هم بی دل و جان چون کنم
سر عشقم آشکارا گشت پنهان چون کنم
هرکسم گوید که درمانی کن آخر درد را
چون به دردم دایما مشغول درمان چون کنم
چون خروشم بشنود هر بی خبر گوید خموش
می تپد دل در برم می سوزدم جان چون کنم
عالمی در دست من من همچو مویی در برش
قطره ای خون است دل در زیر طوفان چون کنم
در تموزم مانده جان خسته و تن تب زده
وآنگهم گویند براین ره به پایان چون کنم
چون ندارم یک نفس اهلیت صف النعال
پیشگه چون جویم و آهنگ پیشان چون کنم
در بن هر موی صد بت بیش می بینم عیان
در میان این همه بت عزم ایمان چون کنم
نه ز ایمانم نشانی نه ز کفرم رونقی
در میان این و آن درمانده حیران چون کنم
چون نیامد از وجودم هیچ جمعیت پدید
بیش ازین عطار را از خود پریشان چون کنم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
آه گر من زعشق آه کنم
همه روی جهان سیاه کنم
آه من در جهان نمی گنجد
در جهان پس چگونه آه کنم
هر دو عالم شود چو انگشتی
گر من آهی ز جایگاه کنم
گر دمی آتشین زنم ز دلم
به دمی دفع صد سپاه کنم
بحر خون در دلم چو موج زند
من به خون در روم شناه کنم
موج آن خون چو بگذرد از حد
خون دل را به دیده راه کنم
خون بریزم ز دیده چندانی
که بسی خلق را تباه کنم
عالمی خون خویشتن بینم
از پس و پیش اگر نگاه کنم
با چنین حالتی عجب که مراست
گر کنم طاعتی گناه کنم
هیچ خلقی گداتر از من نیست
گرچه دعوی پادشاه کنم
ره به گلخن نمی دهند مرا
وین عجب عزم بارگاه کنم
شربتی آب چاه نیست مرا
وی عجب عزم فخر آب جاه کنم
همچو لاله کلاه در خونم
چه حدیث سر و کلاه کنم
سر درودم فرید را چو گیاه
پس کنون کره در گیاه کنم
همچو عطار مست عشق شوم
گر دمی در رخش نگاه کنم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
بی رخت در جهان نظر چکنم
بی لبت عالمی شکر چکنم
رویت ای ترک اگر نخواهم دید
زحمت هندوی بصر چکنم
چون دریغ آیدم رخت به نظر
رخت آلوده نظر چکنم
دو جهان گرچه سخت با خطر است
من خطیری نیم خطر چکنم
چون سر موی تو به از دو جهان
از سر کوی تو گذر چکنم
گر عزیز است عمر مختصر است
من بدین عمر مختصر چکنم
همه عالم جمال و آواز است
چشم کور است و گوش کر چکنم
چون خبر دادن از تو ممکن نیست
من حیران بی خبر چکنم
گرچه جان موج می زند از تو
چون زبان نیست کارگر چکنم
چون ز کاهی بسی ضعیف ترم
دست با کوه در کمر چکنم
گر کنم صد هزار قرن سجود
هیچ باشد من این قدر چکنم
گفته بودی که خشک و تر در باز
با لب خشک و چشم تر چکنم
آتش دل به است بی تو مرا
بی تو با آب بر جگر چکنم
گفتیم بال و پر زن از طلبم
چون ز هم ریخت بال و پر چکنم
چون مسافر تویی و من هیچم
من هیچ آخر این سفر چکنم
چون تو جوینده خودی بر من
من سرگشته پا و سر چکنم
چون درونی تو و برون کس نیست
من چو حلقه برون در چکنم
در درون کش مرا و محرم کن
تا تو باشی همه دگر چکنم
محو شد درغم تو فرد فرید
فرد باید مرا حشر چکنم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
چاره نیست از توام چه چاره کنم
تا به تو از همه کناره کنم
چکنم تا همه یکی بینم
به یکی در همه نظاره کنم
آنچه زو هیچ ذره پنهان نیست
همچو خورشید آشکاره کنم
ذره آی چون هزار عالم هست
پرده بر ذره ذره پاره کنم
تا که هر ذره را چو خورشیدی
بر براق فلک سواره کنم
صد هزاران هزار عالم را
پیش روی تو پیشکاره کنم
پس به یک یک نفس هزار جهان
تحفه چون تو ماه پاره کنم
چون کنم قصد این سلوک شگرف
کوکب کفش از ستاره کنم
شیر دوشم هزار دریا بیش
لیک پستان ز سنگ خاره کنم
ذره های دو کون را زان شیر
همچو اطفال شیرخواره کنم
چون کمال بلوغ ممکن نیست
چکنم گور گاهواره کنم
ای عجب چون بسازم این همه کار
هیچ باشد همه چه چاره کنم
عاقبت چون فلک فرو ریزم
این روش گر هزار باره کنم
همه چون چرخ گرد خود گردم
گرچه خورشید پشتواره کنم
نرهم از دو کون یک سر موی
مگر از خویشتن گذاره کنم
چون ز معشوق محو گشت فرید
تا کیش مرغ عشق باره کنم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
هر زمان بی خود هوایی می کنم
قصد کوی دلربایی می کنم
گه به مستی های هویی می زنم
گه به گریه های هایی می کنم
غرقه زانم در بن دریای خون
کارزوی آشنایی می کنم
تنگ دل شد هر که آه من شنود
زانکه آه از تنگنایی می کنم
چون مرا باد است از وصلش به دست
خویشتن را خاک پایی می کنم
ای مرا چون جان ببین زاری من
کین همه زاری ز جایی می کنم
گر دمی از دل برآمد بی غمت
این دم آن دم را قضایی می کنم
چون غم تو کیمیای شادی است
من غمت را مرحبایی می کنم
در غم تو چون کم از یک ذره ام
هست لایق گر هوایی می کنم
روشنی دیده عطار را
خاک پایت توتیایی می کنم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
این دل پر درد را چندان که درمان می کنم
گوییا یک درد را بر خود دو چندان می کنم
بلعجب دردی است درد عشق جانان کاندرو
دردم افزون می شود چندان که درمان می کنم
چند گویی توبه کن از عشق و زین ره باز گرد
چون توانم توبه چون این کار از جان می کنم
از میان جان نگیرد عشق او هرگز کنار
کز میان جان هوای روی جانان می کنم
این عجایب بین که نگذارند در گلخن مرا
وانگهی من عزم خلوتگاه سلطان می کنم
عشق تو تاوان است بر من چون نیم در خورد تو
مرد عشق خود تویی پس من چه تاوان می کنم
چون دل و جانم به کلی راز عشق تو گرفت
من چرا این راز را از خلق پنهان می کنم
نی خطا گفتم تو و من کی بود در راه عشق
جمله عالم تویی بر خویش آسان می کنم
تا گهرهای حقیقت فاش کردم در جهان
با دل عطار دلتنگی فراوان می کنم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
محلم نیست که خورشید جمالت بینم
بو که باری اثر عکس خیالت بینم
کاشکی خاک رهت سرمه چشمم بودی
که ندانم که دمی گرد وصالت بینم
صد هزاران دل کامل شده در کوی امید
خاک بوس در و درگاه جلالت بینم
همچو پروانه پر و بال زنم در غم تو
گر شبی پرتو آن شمع جمالت بینم
جگرم خون شد از اندیشه آن تا پس ازین
جان و دل خون شود و من به چه حالت بینم
تو مرا دم به دم اندر غم خود می بینی
من زهی دولت اگر سال به سالت بینم
خاک پای تو شدم خون دلم پاک مریز
نی بخور خون دل من که حلالت بینم
گر دهد شرح غمت خاطر عطار بسی
نشوم هیچ ملول و نه ملالت بینم

وزن: فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلاتُنْ فَعَلُنْ
بحر: رمل مثمن مخبون محذوف
نشانه‌های عروضی: U U - - | U U - - | U U - - | U U -
چشم از پی آن دارم تا روی تو می بینم
دل را همه میل جان با سوی تو می بینم
تا جان بودم در تن رو از تو نگردانم
زیرا که حیات جان باروی تو می بینم
بس عاشق سرگردان از عشق تو لب برجان
آواره ز خان و مان بر بوی تو می بینم
از عشق تو نشکیبم گر خوانی و گر رانی
زیرا که دل افتاده در کوی تو می بینم
هر جا که یکی بیدل از عشق تو بی حاصل
سرگشته و بی منزل سر کوی تو می بینم
آن دل که بود سرکش گشته است اسیر عشق
اندر خم چوگانت چون گوی تو می بینم
گفتم که مگر کلی وصل تو بدانستم
صد جان و دل خود را یک موی تو می بینم
عطار مگر روزی ترکیش بود درسر
کامروز به عشق اندر هندوی تو می بینم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
دردا که ز یک همدم آثار نمی بینم
دل باز نمی یابم دلدار نمی بینم
در عالم پر حسرت بسیار بگردیدم
از خیل وفاداران دیار نمی بینم
در چار سوی عالم شش گوشه توتویش
یک دوست نمی بینم یک یار نمی بینم
بسیار وفا جستم اندک قدم از هرکس
در روی زمین اندک بسیار نمی بینم
چندان که در آن وادی کردم طلب یک گل
در عرصه این وادی جز خار نمی بینم
تا چند درین وادی بر جان و دلم لرزم
کانجا به دو جو جان را مقدار نمی بینم
تا چند ز نادانی دیوان جهان دارم
چون مور درین دیوان جز مار نمی بینم
هر روز ازین دیوان صد غم برما آید
دردا که درین صد غم غمخوار نمی بینم
گر زانکه اثر بودی در روی زمین کس را
زانگونه اثر کم شد کاثار نمی بینم
عطار دلت بر کن از کار جهان کلی
کز کار جهان یک دل بر کار نمی بینم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ مَفْعُولْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - - | - - U | U - - -
به دریایی در افتادم که پایانش نمی بینم
به دردی مبتلا گشتم که درمانش نمی بینم
در این دریا یکی در است و ما مشتاق در او
ولی کس کو که در جوید که جویانش نمی بینم
چه جویم بیش ازین گنجی که سر آن نمی دانم
چه پویم بیش ازین راهی که پایانش نمی بینم
درین ره کوی مه رویی است خلقی در طلب پویان
ولیک این کوی چون یابم که پیشانش نمی بینم
به خون جان من جانان ندانم دست آلاید
که او بس فارغ است از ما سر آنش نمی بینم
دلا بیزار شو از جان اگر جانان همی خواهی
که هر کو شمع جان جوید غم جانش نمی بینم
برو عطار بیرون آی با جانان به جان بازی
که هر کو جان درو بازد پشیمانش نمی بینم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مثمن سالم
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - - - | U - - -
در درد عشق یک دل بیدار می نبینم
مستند جمله در خود هشیار می نبینم
جمله ز خودپرستی مشغول کار خویشند
در راه او دلی را بر کار می نبینم
عمری بسر دویدم گفتم مگر رسیدم
با دست هرچه دیدم چون یار می نبینم
گفتم مگر که باشم از خاصگان کویش
خود از سگان کویش آثار می نبینم
دعوی است جمله دعوی کو عاشقی و کو عشق
کز کشتگان عشقش دیار می نبینم
گر عاشقی برآور از جان دم اناالحق
زیرا که جای عاشق جز دار می نبینم
چون مرد دین نبودم کیش مغان گزیدم
دین رفت و بر میان جز زنار می نبینم
اکنون ز نا تمامی نه مغ نه مؤمنم من
اندک ز دست دادم بسیار می نبینم
دردا که داد چون گل عطار دل به بادش
وز گلبن وصالش یک خار می نبینم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ مَفْعُولْ فاعِلاتُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - - | - - U | - U - -
ای برده به زلف کفر و دینم
وز غمزه نشسته در کمینم
سرگشته و سوکوار از آنم
شوریده و خسته دل ازینم
تا دایره وار کرد زلفت
بر نقطه خون نگر چنینم
از بس که زنم دو دست بر سر
آید به فغان دو آستینم
گه دست گشاده به آسمانم
گه روی نهاده بر زمینم
با این همه جور کز تو دارم
بی نور رخت جهان نبینم
بر باد مده مرا که ناگه
در تو رسد آه آتشینم
عطار شدم ز بوی زلفت
ای زلف تو مشک راستینم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -
در ره او بی سر و پا می روم
بی تبرا و تولا می روم
ایمن از توحید و از شرک آمدم
فارغ از امروز و فردا می روم
نه من و نه ما شناسم ذره ای
زانکه دایم بی من و ما می روم
سالک مطلق شدم چون آفتاب
لاجرم از سایه تنها می روم
مرغ عشقم هر زمانی صد جهان
بی پر و بی بال زیبا می روم
چون همه دانم ولیکن هیچ دان
لاجرم نادان و دانا می روم
قطره ای بودم ز دریا آمده
این زمان با قعر دریا می روم
در دلم تا عشق قدس آرام یافت
من ز دل با جان شیدا می روم
شرح عشق او بگویم با تو راست
گرچه من گنگم که گویا می روم
بارگاهی زد ز آدم عشق او
گفت بر یک جا به صد جا می روم
زو بپرسیدند کاخر تا کجا
گفت روزی در به صحرا می روم
چون هویت از بطون در پرده بود
در هویت بس هویدا می روم
گرچه نه پنهانم و نه آشکار
هم نهان هم آشکارا می روم
گر هویدا خواهیم پنهان شوم
ور نهان جوییم پیدا می روم
نه چنینم نه چنان نه هردوم
بل کزین هر دو مبرا می روم
چون فرید از خویش یکتا می رود
هم به سر من فرد و یکتا می روم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
هر شبی وقت سحر در کوی جانان می روم
چون ز خود نامحرمم از خویش پنهان می روم
چون حجابی مشکل آمد عقل و جان در راه او
لاجرم در کوی او بی عقل و بی جان می روم
همچو لیلی مستمندم در فراقش روز و شب
همچو مجنون گرد عالم دوست جویان می روم
هر سحر عنبر فشاند زلف عنبر بار او
من بدان آموختم وقت سحر زان می روم
تا بدیدم زلف چون چوگان او بر روی ماه
در خم چوگان او چون گوی گردان می روم
ماهرویا در من مسکین نگر کز عشق تو
با دلی پر خون به زیر خاک حیران می روم
ذره ذره زان شدم تا پیش خورشید رخش
همچو ذره بی سر و تن پای کوبان می روم
چون بیابانی نهد هر ساعتی در پیش من
من چنین شوریده دل سر در بیابان می روم
تا کی ای عطار از ننگ وجود تو مرا
کین زمان از ننگ تو با خاک یکسان می روم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
ما هر چه آن ماست ز ره بر گرفته ایم
با پیر خویش راه قلندر گرفته ایم
در راه حق چو محرم ایمان نبوده ایم
ایمان خود به تازگی از سر گرفته ایم
چون اصل کار ما همه روی و ریا نمود
یکباره ترک کار مزور گرفته ایم
از هر دو کون گوشه دیری گزیده ایم
زنار چار کرده به بر در گرفته ایم
اندر قمارخانه چو رندان نشسته ایم
وز طیلسان و خرقه قلم برگرفته ایم
زان چشمه حیات که در کوی دوست بود
تا روز حشر ملک سکندر گرفته ایم
برتر ز هست و نیست قدم در نهاده ایم
بیرون ز کفر و دین ره دیگر گرفته ایم
بر روی دوست ساغر و دست از میان برون
از دست دوست باده به ساغر گرفته ایم
عطار تا بیان مقامات عشق کرد
از لفظ او دو کون به گوهر گرفته ایم

وزن: مَفْعُولْ فاعِلاتُ مفاعیلُ فاعِلُنْ
بحر: مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | - U - U | U - - U | - U -
ما به عهد حسن تو ترک دل و جان گفته ایم
با رخ و زلف تو شرح کفر و ایمان گفته ایم
یاد زلفت کرده ایم و نام زلفت برده ایم
هم پریشان گشته ایم و هم پریشان گفته ایم
تا تو جان از بس لطیفی در نیابد کس تو را
ما تو را از استعارت در سخن جان گفته ایم
همچو من در عشقت ای جان ترک جان ها گفته اند
تا به جانبازان عالم وصف جانان گفته ایم
درد عشقت را چو درمانی نمی دیدیم ما
درد را تسکین دل را عین درمان گفته ایم
وصل و هجران با تو و از تو خیال عشق توست
قرب و بعد خویشتن را وصل و هجران گفته ایم
چون سر و سامان حجاب راهت آمد در رهت
از سر سر رفته ایم و ترک سامان گفته ایم
با خیالت چون یکی محرم نمی دیدیم ما
داستان عشق خود را تا به پایان گفته ایم
خویشتن را در میان قبض و بسط و صحو سکر
گه گدا را خوانده ایم و گاه سلطان گفته ایم
مرد وصلت نیست کس بشنو درین معنی که ما
بس دلیل آورده ایم و چند برهان گفته ایم
گرچه عطاریم ما کاسرار راه عشق تو
گاه پیدا کرده ایم و گاه پنهان گفته ایم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
بحر: رمل مثمن محذوف
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U - - | - U -
باده ناخورده مست آمده ایم
عاشق و می پرست آمده ایم
ساقیا خیز و جام در ده زود
که نه بهر نشست آمده ایم
خیز تا از خودی برون آییم
که به خود پای بست آمده ایم
چون شکستی نبود جانان را
ما ز بهر شکست آمده ایم
در جهانی که مست هشیار است
هوشیاران مست آمده ایم
ناقصان بلی خویشتنیم
کاملان الست آمده ایم
هستی و نیستی ما بنماند
ما مگر نیست هست آمده ایم
ما چنین خوار نیستیم الحق
که به عمری به دست آمده ایم
همچو عطار در محیط وجود
به عنایت به شست آمده ایم

وزن: فَعَلاتُنْ مَفاعِلُنْ فَعَلُنْ
بحر: خفیف مسدس مخبون
نشانه‌های عروضی: U U - - | U - U - | U U -
ما می از کاس سعادت خورده ایم
در ازل چندین صبوحی کرده ایم
با غذای خاک نتوانیم زیست
ما که شرب روح قدسی خورده ایم
عار از آن داریم ازین عالم که ما
در کنار قدسیان پرورده ایم
تا که مهر مهر او بر جان زدیم
نقش غیر از لوح دل بسترده ایم
هر که این باور نمی دارد ز ما
گو بیا اینک بیان آورده ایم
از برون پرده ما را کس ندید
زانکه ما در اندرون پرده ایم
گرچه عطاریم و بوی خوش دهیم
خویشتن را به ز کس نشمرده ایم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
دست در عشقت ز جان افشانده ایم
و آستینی بر جهان افشانده ایم
ای بسا خونا که در سودای تو
از دو چشم خون فشان افشانده ایم
وی بسا آتش که از دل در غمت
از زمین تا آسمان افشانده ایم
تا دل از تر دامنی برداشتیم
دامن از کون و مکان افشانده ایم
دل گرانی کرد در کشتی عشق
رخت دل در یک زمان افشانده ایم
چون نظر بر روی آن دلبر فتاد
تن فرو دادیم و جان افشانده ایم
هرچه در صد سال می کردیم جمع
در دمی بر دلستان افشانده ایم
چون ز راه نیک و بد برخاستیم
دل ز بار این و آن افشانده ایم
چون دل عطار شد دریای عشق
بس جواهر کز زبان افشانده ایم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
ما ز عشقت آتشین دل مانده ایم
دست بر سر پای در گل مانده ایم
خاک راه از اشک ما گل گشت و ما
پای در گل دست بر دل مانده ایم
ناگهانی برق وصل تو بجست
ما ندانستیم و غافل مانده ایم
لاجرم از بس که بال و پر زدیم
همچو مرغ نیم بسمل مانده ایم
چون ز عشقت هیچ مشکل حل نشد
دایما در کار مشکل مانده ایم
عشق تو دریاست اما زان چه سود
چون ز غفلت ما به ساحل مانده ایم
کی تواند یافت عطار از تو کام
چون نخستین گام منزل مانده ایم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
در چه طلسم است که ما مانده ایم
با تو به هم وز تو جدا مانده ایم
نی که تویی جمله و ما هیچ نه
مانده تویی ما ز کجا مانده ایم
از همه معنی چو تویی هرچه هست
پس به چه معنی من و ما مانده ایم
رشته چو یکتاست در اصلی که هست
پس ز برای چه دوتا مانده ایم
چون تو سزاوار وجودی و بس
ما نه به حق نه به سزا مانده ایم
چون همه تو ما همه هیچ آمدیم
ای همه تو هیچ چرا مانده ایم
چون همه نه با تو و نه بی توییم
نه به بقا نه به فنا مانده ایم
در خم چوگان سر زلف تو
گوی صفت بی سر و پا مانده ایم
پاک کن از ما دل ما زانکه ما
سوخته خوف و رجا مانده ایم
ما چو فریدیم نه نیک و نه بد
کز دو جهان فرد تو را مانده ایم

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
ما رند و مقامر و مباحی ایم
انگشت نمای هر نواحی ایم
خون خواره چو خاک جرعه از جامیم
خون ریز ز دیده چون صراحی ایم
هر چند که از گروه سلطانیم
نه قلبی ایم و نه جناحی ایم
جانا ز شراب شوق تو هر دم
بی صبح و صبوحی و صباحی ایم
گر سوختگان تو مباحی اند
بس سوخته ایم و بس مباحی ایم
ما فقر و صلاح کی خریم آخر
چون خاک مقام بی صلاحی ایم
در بتکده رند و لاابالی ایم
در مصطبه مست لافلاحی ایم
کافور رباحی ار بود اصلی
کافور نه کافری رباحی ایم
تا در رسد این می تو ای عطار
حالی ز بی می ملاحی ایم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - - -
ما درد فروش هر خراباتیم
نه عشوه فروش هر کراماتیم
انگشت زنان کوی معشوقیم
وانگشت نمای اهل طاماتیم
حیلت گر و مهره دزد و اوباشیم
دردی کش و کم زن خراباتیم
در شیوه کفر پیر و استادیم
در شیوه دین خر خرافاتیم
گه مرد کلیسیای و ناقوسیم
گه صومعه دار عزی و لاتیم
گه معتکفان کوی لاهوتیم
گه مستمعان التحیاتیم
گه مست خراب دردی دردیم
گه مست شراب عالم الذاتیم
با عادت و رسم نیست ما را کار
ما کی ز مقام رسم و عاداتیم
ما را ز عبادت و ز مسجد چه
چه مرد مساجد و عباداتیم
با این همه مفسدی و زراقی
چه بابت قربت و مناجاتیم
برخاست ز ما حدیث ما و من
زیرا که نه مرد این مقاماتیم
در حالت بیخودی چو عطاریم
پروانه شمع نور مشکاتیم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - - -
گرچه در عشق تو جان درباختیم
قیمت سودای تو نشناختیم
سالها بر مرکب فکرت مدام
در ره سودای تو می باختیم
خود تو در دل بودی و ما از غرور
یک نفس با تو نمی پرداختیم
چون بگستردی بساط داوری
پیش عشقت جان و دل درباختیم
بر دوعالم سرفرازی یافتیم
تا به سودای تو سر بفراختیم
آتش عشقت درآمد گرد دل
ما چو شمع از تف آن بگداختیم
بر امید وصل تو پروانه وار
خویشتن در آتشت انداختیم
گاه چون پروانه ای می سوختیم
گاه با آن سوختن می ساختیم
همچو عطار از جهان بردیم دست
تا نوای درد تو بنواختیم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
هرچه همه عمر همی ساختیم
در ره ترسابچه درباختیم
راهب دیرش چو سپه عرضه داد
صد علم عشق برافراختیم
رقص کنان بر سر میدان شدیم
نعره زنان بر دو جهان تاختیم
ترک فلک غاشیه ما کشد
زانکه نه با اسب و نه با ساختیم
عشق رخش چون به سر ما رسید
سر به دل خرقه برانداختیم
سینه به شکرانه او سوختیم
قبله ز بتخانه او ساختیم
گرچه فشاندیم بر او دین و دل
قیمت ترسابچه نشناختیم
درد ده ای ساقی مجلس که ما
پرده درد است که بنواختیم
نه که نه ما بابت درد توییم
زانکه ز درد تو بنگداختیم
با تو که پردازد اگر راستی است
چون همه از خویش نپرداختیم
جز سخنی بهره عطار نیست
زان به سخن تیغ زبان آختیم

وزن: مُفْتَعِلُنْ مُفْتَعِلُنْ فاعِلُنْ
بحر: سریع مطوی مکشوف
نشانه‌های عروضی: - U U - | - U U - | - U -
بس که جان در خاک این در سوختیم
دل چو خون کردیم و در بر سوختیم
در رهش با نیک و بد در ساختیم
در غمش هم خشک و هم تر سوختیم
سوز ما با عشق او قوت نداشت
گرچه ما هر دم قوی تر سوختیم
چون بدو ره نی و بی او صبر نی
مضطرب گشتیم و مضطر سوختیم
چون ز جانان آتشی در جان فتاد
جان خود چون عود مجمر سوختیم
چون ز دلبر طعم شکر یافتیم
دل چو عود از طعم شکر سوختیم
چون دل و جان پرده این راه بود
جان ز جانان دل ز دلبر سوختیم
مدت سی سال سودا پخته ایم
مدت سی سال دیگر سوختیم
عاقبت چون شمع رویش شعله زد
راست چون پروانه ای پر سوختیم
پر چو سوخت آنگه درافکندیم خویش
تا به کلی پای تا سر سوختیم
خواه گو بنمای روی و خواه نه
ما سپند روی او بر سوختیم
چون به یک جو می نیرزیدیم ما
خرمن پندار یکسر سوختیم
چون شکست اینجا قلم عطار را
اعجمی گشتیم و دفتر سوختیم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
تا به دام عشق او آویختیم
جان و دل را فتنه ها انگیختیم
دل چو در گرداب عشقش اوفتاد
تن فرو دادیم و در نگریختیم
بس که اندر وادی سودای او
خون دل با خاک ره آمیختیم
خاک پای او به نوک برگ چشم
گاه می رفتیم و گه می بیختیم
چون نیامد بر سر غربیل هیچ
پای در گل خاک بر سر ریختیم
گرچه ما زیرک ترین مرغی بدیم
لیک در دامش به حلق آویختیم
همچو عطاری ز شوق روی او
صورتش با روی جان انگیختیم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
تا به عشق تو قدم برداشتیم
عقل را سر چون قلم برداشتیم
چون دم ما سخت گیرا شد به عشق
پرده هستی به دم برداشتیم
در جهان جان حقیقت بین شدیم
وز جهان تن قدم برداشتیم
چون درآمد عشق و جان را مست کرد
ما به مستی جام جم برداشتیم
بر جمال ساقی جان زان شراب
شادی افزودیم و غم برداشتیم
پس دل خود همچو مستان خراب
از وجود و از عدم برداشتیم
در خرابی همچو عطار از کمال
گنج راحت بی الم برداشتیم

وزن: فاعِلاتُنْ فاعِلاتُنْ فاعِلُنْ
نشانه‌های عروضی: - U - - | - U - - | - U -
تا با غم عشق آشنا گشتیم
از نیک و بد جهان جدا گشتیم
تا هست شدیم در بقای تو
از هستی خویشتن فنا گشتیم
تا در ره نامرادی افتادیم
بر کل مراد پادشا گشتیم
زان دست همه جهان فرو بستی
تا جمله به جملگی تورا گشتیم
یک شمه چو زان حدیث بنمودی
مستغرق سر کبریا گشتیم
زانگه که به عشق اقتدا کردیم
در عالم عشق مقتدا گشتیم
ای دل تو کجایی او کجا آخر
این خود چه سخن بود کجا گشتیم
عمری مس نفس را بپالودیم
گفتیم مگر که کیمیا گشتیم
چون روی چو آفتاب بنمودی
ناچیز شدیم و چون هوا گشتیم
چون تاب جمال تو نیاوردیم
سرگشته چو چرخ آسیا گشتیم
چون محرم عشق تو نیفتادیم
در زیر زمین چو توتیا گشتیم
نومید مشو درین ره ای عطار
هرچند که نا امید وا گشتیم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ مَفاعیلُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - - -
ما ترک مقامات و کرامات گرفتیم
در دیر مغان راه خرابات گرفتیم
پی بر پی رندان خرابات نهادم
ترک سخن عادت و طامات گرفتیم
آن وقت که خود را همه سالوس نمودیم
اکنون کم سالوس و مراعات گرفتیم
در چهره آن ماه چو شد دیده ما باز
یارب که به یک دم چه مقامات گرفتیم
بس عقل که شد مات به یک بازی عشقش
ور عقل درو مات نشد مات گرفتیم
چون عقل شد از دست ز مستی می عشق
با دلشدگان راه مناجات گرفتیم
چون شیوه عطار درین راه بدیدیم
آن شیوه ز اسرار و کرامات گرفتیم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
ما بار دگر گوشه خمار گرفتیم
دادیم دل از دست و پی یار گرفتیم
دعوی دو کون از دل خود دور فکندیم
پس در ره جانان پی اسرار گرفتیم
از هر دو جهان مهر یکی را بگزیدیم
و از آرزوی او کم اغیار گرفتیم
گفتند خودی تو درین راه حجاب است
ترک خودی خویش به یکبار گرفتیم
ای بس که چو پروانه پر سوخته از شمع
در کوی رجا دامن پندار گرفتیم
از کعبه جان چون که ندیدیم نشانی
از کعبه ظاهر ره خمار گرفتیم
از خرقه و تسبیح چو جز نام ندیدیم
چه خرقه چه تسبیح که زنار گرفتیم
زین دین به تزویر چو دل خیره فروماند
اندر ره دین شیوه کفار گرفتیم
چون هرچه جز او هست درین راه حجاب است
پس ما به یقین مذهب عطار گرفتیم

وزن: مَفْعُولْ مفاعیلُ مفاعیلُ فَعولُنْ
بحر: هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - - U | U - - U | U - -
هر آن نقشی که بر صحرا نهادیم
تو زیبا بین که ما زیبا نهادیم
سر مویی ز زلف خود نمودیم
جهان را در بسی غوغا نهادیم
چو آدم را فرستادیم بیرون
جمال خویش بر صحرا نهادیم
جمال ما ببین کین راز پنهان
اگر چشمت بود پیدا نهادیم
وگر چشمت نباشد همچنان دان
که گوهر پیش نابینا نهادیم
کسی ننهاد و نتواند نهادن
طلسماتی که هر دم ما نهادیم
مباش احول مسمی جز یکی نیست
اگرچه این همه اسما نهادیم
یقین می دان که چندینی عجایب
برای یک دل دانا نهادیم
ز چندینی عجایب حصه تو
اگر دانا نه ای سودا نهادیم
مشو مغرور چندین نقش زیراک
بنای جمله بر دریا نهادیم
اگر موجی از آن دریا برآید
شود ناچیز هرچ اینجا نهادیم
اگر اینجا ز دریا برکناری
جهانی پر غمت آنجا نهادیم
وگر همرنگ دریا گردی امروز
تو را سلطانی فردا نهادیم
دل عطار را در عشق این راه
چه گویی بی سر و بی پا نهادیم

وزن: مَفاعیلُنْ مَفاعیلُنْ فَعولُنْ
نشانه‌های عروضی: U - - - | U - - - | U - -
تا ما ره عشق تو سپردیم
صد بار به زندگی بمردیم
ما را ز دو کون نیم جان بود
در عشق تو هم به تو سپردیم
بس روز که در هوای رویت
بگسسته نفس نفس شمردیم
بس شب که چو شمع در فراقت
دل پر آتش به روز بردیم
ای ساقی جان بیا که دیری است
تا در پی نیم جرعه دردیم
آبی در ده که این بیابان
در گرمی و تشنگی سپردیم
بی روی تو هر میی که خوردیم
خون گشت و ز روی خود ستردیم
عطار مکن به درد گرمی
چون از دم سرد تو فسردیم

وزن: مَفْعُولْ مَفاعِلُنْ فَعولُنْ
بحر: هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف
نشانه‌های عروضی: - - U | U - U - | U - -