Cijfers en letters: een wereld van verschil !Een verkenning van mogelijke spanningsvelden bij de normering van bemiddeling

Disciplines: Criminology

Herstelrecht is zich in België op een zichtbare en progressieve wijze aan het ontwikkelen.  Sinds de jaren '80 werden verscheidene initiatieven genomen zowel in de praktijk als in beleidsontwikkeling.  Nieuwe stappen werden gezet bij de verwettelijking van herstelrechtelijke praktijken binnen het kader van het jeugdrecht (bemiddeling en hergo) en het straf(proces)recht (bemiddeling).  De wet van 22 juni 2005  plaatst slachtoffer-daderbemiddeling in de strafrechtelijke context, en dus herstelrecht in het algemeen, binnen het strafrechtelijk en justitieel kader.  De tijden van deze herstelrechtelijke activiteit als projectmatige werking en als kleinschalig aanbod in de kantlijn van justitie zijn definitief voorbij. 

De memorie van toelichting bij het wetsontwerp voorafgaand aan de wet van 22 juni 2005 vermeldt de introductie van bemiddeling als pleidooi voor een omschakeling van de klassieke, retributieve benadering van criminaliteit naar een meer slachtoffergerichte en herstelgerichte benadering .  De doelstelling van de herstelrechtelijke initiatieven, geformuleerd door beleidsmakers, wetenschappers, organisaties en professionelen, kunnen we op zijn minst ambitieus noemen: het oriënteren van het strafrechtelijk en justitieel kader in een herstelrechtelijke richting.  We kunnen ons de vraag stellen of het streven naar of zelfs bereiken van een dergelijke ambitieuze doelstelling mogelijk is zonder dat bepaalde herstelrechtelijke basiswaarden, uitgangspunten of werkingsprincipes opgegeven moeten worden.   Blomberg en Cohen zien reeds een kloof ontstaan tussen het herstelrechtelijke gedachtegoed en de praktische uitwerking ervan in de vorm van herstelrechtelijke activiteiten omdat the intentions are underminded by bureaucratic convenience .

De wet van 22 juni 2005 verschaft niet alleen duidelijkheid omtrent de inhoud en de werkingsprincipes van slachtoffer-daderbemiddeling in de strafrechtelijke context maar schetst ook de criteria tot erkenning en de regeling tot financiering van de bemiddelingsdienst(en) die kunnen instaan voor deze vorm van maatschappelijke dienstverlening .  Ook al worden deze erkenningcriteria in vrij algemene termen opgesomd in de wet toch zien we een eerste vorm van bureaucratische, cijfermatige normering in een aanvullend koninklijk besluit  door het vaststellen van het aantal bemiddelingsdossiers per voltijds bemiddelaar op 50.  Bij de vraag tot continuering en eventuele uitbreiding van het aantal bemiddelaars vanuit beide erkende bemiddelingsdiensten, de vzw Suggnomè en de asbl Médiante, eind 2007, wordt vanuit de Inspectie van Financiën en de FOD Justitie de inhoud van deze cijfermatige normering in vraag gesteld.  In overleg tussen de FOD Justitie en de twee erkende bemiddelingsdiensten zal er meer duidelijkheid en inhoud moeten gegeven worden aan de minimale prestatienorm van vijftig bemiddelingsdossiers per bemiddelaar.
In deze bijdrage zal noch een antwoord geformuleerd worden op bovenstaande onderzoeksvraag noch om de eerder vermeldde 'kloof' van Blomberg en Cohen te exploreren.  Zoektochten naar of invullingen van nieuwe prestatienormen of standaarden zullen ook niet gestart worden.  Deze bijdrage heeft slecht tot doel enkele spanningsvelden weer te geven waar de onderhandelaars zich bij het ingaan van het overleg op begeven.