clips/mteb-nl-vabb huggingface dataset:
Over de roep van de filosofie

Disciplines: Literature, Humanities (General)

Deze bijdrage aan het Liber Amoricum ter ere van Guido Vanheeswijck volgt het algemene thema 'Filosofie als Roeping' in haar zoektocht naar de verborgen drijfveren van het filosoferen. Wat zet ons aan het denken? Als we ons geroepen kunnen voelen door de filosofie, is er dan ook iets in de filosofie dat ons roept? Dit essay verbindt geen authentiek of diepzinnig levensideaal aan 'de roep van de filosofie', maar veeleer een verscheurende ervaring die ons zonder verweer uit de geborgenheid haalt. Niet voor niets is er een semantische relatie tussen 'theoria', 'afstand' en 'de blik van de toeschouwer' in het theater. Voor de beschouwende blik van de filosoof is er allereerst afstand nodig en op afstand worden gezet van wat eens vertrouwd en nabij was, draagt iets tragisch en pijnlijks in zich alvorens waarden als 'geleerdheid', 'eloquentie' of 'scherpzinnigheid' hun intrede doen. De filosoof kan inderdaad een lastige horzel zijn, maar een horzel die eerst zelf werd gestoken.
Kernkwadranten : een waardevolle structuur voor zelfreflectie: groeien in het erkennen van wie je bent (als leerkracht)

Disciplines: Educational Sciences, Social Sciences (General)

Veel leraren zijn met de kernkwadranten in contact gekomen tijdens hun studies of gebruiken ze zelf in hun vak. In verschillende studierichtingen en opleidingen in het voortgezet/secundair en het hoger onderwijs staan ze vermeld bij de didactische wenken in het kader van de te behalen doelen. In tal van professionaliseringsinitiatieven voor het onderwijs maken ze deel uit van de inhoud en sommige schoolleiders gebruiken de kernkwadranten ook in het kader van loopbaanontwikkeling van teamleden. In welke mate leidt kennis van de kernkwadranten effectief tot het bewuste gebruik ervan? Blijft het bij een vage, fragmentarische herinnering of is er sprake van een werkelijk bewustzijn en een doordacht gebruik? Welke misconcepties zijn er eventueel aanwezig? De kernkwadranten vormen een waardevol kader om te reflecteren over jezelf en hoe iemand zich beweegt in relaties en samenwerkingsverbanden. Het is zowat bruikbaar bij elke doelgroep (dus ook leerlingen), zowel individueel als in groep. Een voorwaarde voor de effectiviteit is een correct gebruik ervan. Een voorwaarde voor de effectiviteit is een correct gebruik ervan. Te vaak ligt de nadruk op 'de oefening om de oefe­ning' of op het 'moeten' veranderen van jezelf, wat niet de bedoeling is. Eerst volgt een korte schets van de samen­stelling van een kernkwadrant. Aan de hand van enkele quotes die de voorbije jaren werden verzameld tijdens contacten met leraren en schoolleiders tonen we vervolgens het belang aan van een correct en doordacht gebruik van de kernkwadranten in het onderwijs.
'Met wie schrijf ik?' De impact van de gesprekspartner op de chattaal van Vlaamse jongeren

Disciplines: Linguistics

WhatsApp-gesprekken geproduceerd door Vlaamse tieners. We kijken naar het effect van het gender, de leeftijd en de studierichting van de gesprekspartners en focussen op het gebruik van prototypische kenmerken van informeel online taalgebruik. De resultaten tonen wel degelijk patronen van accommodatie (aanpassing aan de gesprekspartner), maar er treden duidelijke verschillen op naargelang van de aard van de onderzochte kenmerken. Bovendien wordt accommodatie in sterkere mate getriggerd door bepaalde sociale kenmerken dan door andere en zijn de aanpassingen ook succesvoller of accurater voor de ene sociale variabele dan voor de andere.
Aan de slag met metaforen

Disciplines: Philosophy

In dit artikel verkennen we hoe een belichaamde en enactieve visie op cognitie de systemische hulp- verlener helpt in het werken met metaforen. Na een theoretische introductie in de belangrijkste uit- gangspunten van deze visie, reiken we een praktisch kader aan voor de hulpverlener en tonen we de toe- passing daarvan in een fragment uit een therapeu- tisch gesprek.
Rechtspersoonlijkheid voor robots: een Belgische afweging vanuit burgerrechtelijk en strafrechtelijk aansprakelijkheidsoogpunt

Disciplines: Law

Robots worden op steeds meer manieren geïncorporeerd in het maatschappelijke leven. Hoewel ze een steeds grotere rol worden toebedeeld, blijven ze voor het Belgisch recht niet meer dan lichamelijke voorwerpen. De vraag rijst of daar verandering in moet worden gebracht. Kan het zinvol zijn robots rechtspersoonlijkheid toe te kennen? De vraag blijft vandaag in België grotendeels onbehandeld. Aan de hand van een analyse van het begrip “rechtspersoonlijkheid” en de verschillende juridische argumenten pro en contra in het kader van het burgerrechtelijk en strafrechtelijk aansprakelijkheidsrecht, wordt in deze bijdrage een verkenning verricht en een voorzichtig positieve balans opgemaakt.
Editoriaal : klimaatverandering en kinderrechten

Disciplines: Law

Nieuwe inzichten in klimaatverandering en de uitoefening van milieuburgerschap door kinderen en jongeren doen ons oude en nieuwe vragen stellen. Hoe kunnen we de participatie van kinderen en jongeren in publieke besluitvorming best vorm geven: door stemrecht, door hun toegang tot de rechter te vergemakkelijken, door hun agency en burgerschap ten volle te erkennen? In welke mate kunnen kinderen en jongeren de vertegenwoordigers zijn van toekomstige generaties en hun rechten, en de “kolonisatie van de toekomst” aankaarten en aanpakken (Van Reybrouck 2022)? Bestaat het risico dat de erkenning van kinderen en jongeren als vertegenwoordigers van toekomstige generaties hen sterker in de positie van becomings dan van beings duwt? Is er een gedeelde verantwoordelijkheid van staten en bedrijven om kinderrechten te realiseren in de context van globale uitdagingen zoals klimaatverandering?
De algemene vergadering voor en na de pandemie : impulsen voor efficiënter vergaderen

Disciplines: Law

De coronapandemie dwong de wetgever ertoe de organisatie van (klassiek fysieke) algemene vergaderingen te herzien. In deze bijdrage worden de oude en nieuwe mogelijkheden onderworpen aan een kritische evaluatie. Daarnaast bevat de bijdrage een praktijkstudie van algemene vergaderingen in BEL 20-vennootschappen.
De roerende natrekking in het Belgische goederenrecht : obstakel of hulpmiddel voor duurzaamheid?

Disciplines: Law

De verduurzaming van de samenleving krijgt veel aandacht. Hierbij wordt veel hoop gesteld op de circulaire economie, waarin een aanbieder (de producent of een andere onderneming) goederen via huur of leasing ter beschikking stelt van eindgebruikers, waarbij hij eigenaar blijft. Als eigenaar behoudt hij dus alle rechten op het goed en op de materialen, wat hem ertoe aanzet dit zo duurzaam mogelijk te maken (hoge kwaliteit; eenvoudig onderhoud; modulariteit; recyclage). Dit gebeurt vaak via zogenaamde product-dienstsystemen. Zolang hierbij op zichzelf staande goederen verhuurd of geleased worden, doet dit geen belangrijke goederenrechtelijke problemen rijzen. Maar het komt vaak voor dat de verhuurde of geleasede goederen een bestanddeel worden van een ander goed, wat leidt tot natrekking. De aanbieder verliest dan zijn eigendomsrecht. Inzake de onroerende natrekking zijn er reeds onderzoeken geweest in België en Nederland. De roerende natrekking, daarentegen, blijft gewoonlijk buiten beschouwing. Nochtans is het denkbaar dat bijvoorbeeld batterijen van elektrische auto's verhuurd of geleased worden; ook vliegtuigmotoren worden vaak gehuurd of geleased. De onderhavige bijdrage beoogt om naar Belgisch recht — met aandacht voor het Franse en het Nederlandse recht — een licht te laten schijnen over de roerende natrekking en in welke mate deze een hinderpaal is voor een duurzamere samenleving.
Belgium's inheritance law reform of 2017 and 2018

Disciplines: Law

Het Belgische erfrecht is door de Erfwet 2017 en de Wet Huwelijksvermogensrecht 2018 voor het eerst in twee eeuwen grondig aangepakt. Een alomvattende hervorming moest het erfrecht terug in overeenstemming brengen met de maatschappelijke realiteit. De gehele hervorming wordt in dit artikel systematisch besproken, met focus op de verschillende hedendaagse tendensen die aan de basis liggen ervan. Ten eerste is er de toename van het aantal nieuw samengestelde gezinnen, waardoor de wetgever onder andere voor inbreng en inkorting door de langstlevende echtgenote het huwelijk voortaan als startpunt neemt en een nieuwe omzettingsmodaliteit voor het erfrechtelijk vruchtgebruik van de langstlevende echtgenote heeft ingevoerd. Ten tweede is er de toenemende nood aan mechanismen om vermogen van grootouders naar kinderen te laten overgaan (de zogenaamde “generatiesprong”). De wetgever heeft in drie nieuwe mechanismen voorzien om dit te bewerkstelligen: de inbreng ten behoeve van een derde, de globale erfovereenkomst en in het algemeen een vergroting van het beschikbaar deel. Ten derde blijkt er vanuit de bevolking in het algemeen de vraag naar een vergroting van de beschikkingsvrijheid. Om dat te bewerkstelligen, werd de reserve van de ascendenten afgeschaft, de reserve van de afstammelingen vastgesteld op de helft van de nalatenschap onafhankelijk van het aantal afstammelingen en het verbod op erfovereenkomsten versoepeld. Ten slotte is er steeds meer focus op het kerngezin (bestaande uit de erflater, zijn echtgenote en de kinderen) in de plaats van op verdere bloedverwanten. Om die reden werd onder andere het intestaat erfrecht van de langstlevende echtgenote bij samenloop met verre bloedverwanten uitgebreid. Het artikel biedt een overzicht van alle wijzigingen in vijf verschillende delen: (1) de regels over de inkorting, (2) de regels over de inbreng, (3) de regels over de verdeling van de nalatenschap, (4) de regels over de erfovereenkomsten en (5) de regels met betrekking tot de erfrechtelijke positie van de langstlevende echtgenote. De wijzigingen worden waar nodig kritisch onderzocht en ruimer gekaderd in het Belgische erfrecht.
Groen achter de (jonge) oren : sociale verschillen in groenbeleving en -toegang

Disciplines: Sociology

Investeringen in het vergroenen van de publieke ruimte staan in de nasleep van de coronacrisis hoog op de maatschappelijke en politieke agenda. De vergroening van het bebouwde weefsel en het versterken van het fijnmazige groenblauwe netwerk is ook een manier om onze ruimte beter aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering en de ecologische kwaliteit van de omgeving te verbeteren. Groen in de buurt ondersteunt de fysieke en mentale gezondheid. Het plannen van en met natuur, krijgt daarom ook hoe langer hoe meer aandacht van ruimtelijke professionals.
De basisfinanciering van de Vlaamse gemeenten: pleidooi voor een modulair wetgevend kader

Disciplines: Law

Bijdrage naar aanleiding van de oprichting van het Vlaams fonds voor de stimulering van (groot) stedelijke plattelandsinvesteringen en de aanpassing van het Vlaams Gemeentefonds en de daarmee samenhangende arresten GwH 4 oktober 2018, nr; 120/2018 en GwH 4 oktober 2018, nr. 121/2018
“À titre de souvenir”. Ontdekking en behoud van een 16de-eeuws raam in het stadhuis van Antwerpen

Disciplines: Art History

In 2019 werd een bijzondere ontdekking gedaan tijdens de restauratiewerken aan het buitenschrijnwerk van de zuidgevel van het stadhuis van Antwerpen. Tijdens de aanpassingswerken die in de loop van de 19e eeuw werden uitgevoerd, werden de ramen aan de binnenzijde gesloten als gevolg van een speciale binneninrichting. Achter een van deze ramen kwam tijdens de ontmantelingswerkzaamheden een verborgen schrijnwerkerij met glas-in-loodpanelen en houten luiken aan de binnenkant tevoorschijn. Om tot een beoordeling en een goede conserveringsoptie te komen, werden twee deskundigen aangetrokken om verder technisch onderzoek naar de materialen te verrichten. In het kader van het restauratieproject, werd uiteindelijk, in overleg met het Agentschap Onroerend Erfgoed, besloten het verborgen schrijnwerk in situ te behouden zoals het tot op heden bewaard is gebleven. Verschillende restauratiemogelijkheden werden overwogen, waarna voor een minimale ingreep werd gekozen.
Het slechte geweten van Vlaanderen. Nationalisme, racisme en kolonialisme in de tijd van Hendrik Conscience

Disciplines: Literature

Het koloniale en racistische verleden bezwaart meer dan ooit ons collectieve geweten. Straatnamen, boeken, standbeelden en oude gewoontes liggen onder vuur, vaak om begrijpelijke redenen. Toch lijkt de grens tussen een heilzaam schuldbesef en een verontwaardigingsverslaving stilaan te vervagen. Intussen wuiven identitaire bewegingen de misdaden van vroeger weg om de trom van de trots te kunnen roeren. In deze sfeer wordt een gesprek over de ingewikkeldheid van het verleden erg moeilijk. Dit boek gooit het over een andere boeg. Navigerend tussen de schaamte van links en de eigendunk van rechts stuurt het aan op de herontdekking van Vlaanderens aartsvader, Hendrik Conscience (1812-1883). Ooit geprezen als de man die zijn volk leerde lezen, nu verguisd als de verspreider van ultranationalistisch, racistisch en kolonialistisch gedachtegoed: meer dan wie ook belichaamt Conscience het slechte geweten van Vlaanderen. Maar waarom eigenlijk? Telt zijn omvangrijke oeuvre zoveel zwarte bladzijden? Wat vond hij bijvoorbeeld van migratie, slavernij en koloniale expansie? Het slechte geweten van Vlaanderen zoekt het uit en demonstreert waarom een beschuldigde altijd het voordeel van de twijfel verdient.
Academisch optimisme in het hoger onderwijs, de betekenis van het construct, vanuit het perspectief van studenten en docenten

Disciplines: Educational Sciences

Studie-uitval in het eerste jaar van het hoger onderwijs is een hardnekkig probleem. Individuele kenmerken van de student worden vaak als de belangrijkste voorspeller gezien. Maar de leeromgeving zelf heeft ook een belangrijke mediërende rol. Hoy, Tarter & Woolfolk Hoy (2006) introduceerden het construct 'Academisch optimisme' in hun onderzoek naar eigenschappen in de leeromgeving die een verschil kunnen maken voor het realiseren van studiesucces in het primair en secundair onderwijs. Drie deelconcepten komen hier samen: academische gerichtheid, collectieve doelmatigheid en collectief vertrouwen. Onderzoek naar academisch optimisme bevestigt de sterke relatie met studiesucces. Dit verkennend kwalitatief onderzoek focust op de mogelijke vertaling van het construct naar de context van het hoger onderwijs. Op basis van semi-gestructureerde interviews met docenten en studenten komen een aantal resultaten naar voor. Een belangrijk kenmerk van de academische gerichtheid in het hoger onderwijs is de mate waarin leren verbonden is met de toekomstige beroepscontext. Docenten ervaren collectieve doelmatigheid door het opzetten van een ondersteunende leeromgeving. Bij de vertaling van het collectief vertrouwen is verbinding tussen studenten onderling en tussen studenten en docenten een belangrijke voorwaarde. Academisch optimisme kan, mits enkele aanpassingen, een belangrijk construct zijn binnen het verder onderzoek naar studiesucces in het hoger onderwijs.
Nederlanders zijn voor een genereuze én activerende bijstand

Disciplines: Economics & Business

Bij de vormgeving van de bijstand is het balanceren tussen activeren enerzijds en ‘de menselijke maat’ anderzijds. Hoe denken Nederlanders over de inrichting van de bijstand? IN HET KORT ● Nederlanders willen bijverdienen en giften in de bijstand toestaan. ● Nederlanders vinden het belangrijk dat bijstandsontvangers verplicht zijn om te solliciteren en een tegenprestatie te leveren. ● Volgens Nederlanders zijn sancties in de bijstand wenselijk, maar deze mogen niet te zwaar zijn.
Verlichte ruimte : het gebruik van de projectielantaarn in het Antwerpse publieke lezingcircuit (circa 1900-1920) aan de hand van GIS, historisch kaartmateriaal en geschreven bronnen

Disciplines: History

In dit artikel worden innovatieve verwerkingsmethodes en -analyses toegepast op een zeer concrete inhoudelijke casus rond de ruimtelijke inbedding van het fenomeen van projectielantaarnvoorstellingen in de vroege twintigste eeuw. Met behulp van gis (Geografische Informatiesystemen) werd met historische kaarten als uitgangspunt een variëteit aan historische bronnen, zoals de Belgische dagbladpers en Antwerpse adresboeken, ruimtelijk gekoppeld. Hierdoor werd het mogelijk de vraag waar lezingen met lichtbeelden voorkwamen in de stedelijke ruimte te beantwoorden.Het zoeken naar correlaties en verbanden met andere datalagen, waaronder die van de horeca en cinema, heeft daarbij tot een beter begrip van het fenomeen geleid. gis-analyses maken duidelijk dat lezingcircuit in de Scheldestad inhaakte op andere uitingen van stedelijk vermaak en sociabiliteit, zoals cinema’s en horecagelegenheden. De meerwaarde en het potentieel van Historisch gis (hisgis) bij het verwerken van digitaal historisch kaartmateriaal wordt in dit artikel duidelijk aangetoond.
Nieuwe illustraties, een nieuwe vertaling

Disciplines: Literature

De auteurs gaan in dit artikel na welke nieuwe dynamiek kan ontstaan wanneer de prenten in kinderboeken vervangen worden. Zij richten zich op twee relatief recente boeken en vragen zich af hoe de nieuwe prenten passen in de context van een evoluerende jeugdliteratuur. Ze toetsen die overwegingen aan de kritiek die jeugdliteratuurspecialist Isabelle Desmidt heeft geformuleerd op de zogenoemde ‘retranslation hypothesis’. De eerste casus is Grandma Gertie’s Haunted Handbag (De behekste handtas van oma Gertie) van Malorie Blackman, dat voor het eerst verscheen in 1996 met prenten van David Price, en in 2018 heruitgegeven werd als Grandpa Bert and the Ghost Snatchers (Opa Bert en de spokendieven) met prenten van Melanie Demmer. De tweede casus is The Story of Tracy Beaker van Jacqueline Wilson (1991), dat in het Engels verscheen met illustraties van Nick Sharratt. Het boek werd eerst door Huberte Vriesendorp vertaald als Het boek van Terry B. en met de tekeningen van Sharratt uitgegeven bij Van Holkema & Warendorf (1991). Er zijn twee hertalingen van. De versie van Lies Lavrijsen met illustraties van Georgien Overwater voor Hillen en Davidsfonds/Infodok in 2005 en een bewerking daarvan uit 2012 door Erlijne Runia voor De Fontein en Davidsfonds/Infodok met illustraties van Juliette de Wit.
Privéverzamelaars en openbare musea, 19de eeuw tot vandaag : terugblik op een studiedag in Antwerpen, 26 november 2021

Disciplines: History

Private kunstverzamelaars treden steeds sterker naar voren als toonaangevende figuren in de culturele wereld. Een studiedag georganiseerd door Museum Mayer van den Bergh en Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen (KMSKA) onderzocht de relatie tussen verzamelaars en musea in België en Nederland sinds de 19de eeuw, en bracht de belangrijkste tendensen op vlak van publiek-private wisselwerkingen in kaart.
Met de kindertrein naar België. Sociaal-geëngageerde lantaarnlezingen van Floris Prims over de Belgisch-Hongaarse kinderactie (1924-1927)

Disciplines: History, Humanities (General)

Vanaf 1923 reden kindertreinen van Hongarije naar België (en terug). Bij aankomst werden de kinderen ondergebracht in katholieke pleeggezinnen. Daar konden ze bijkomen van de ontberingen die ze hadden doorstaan tijdens de Eerste Wereldoorlog en de daaropvolgende revoluties in hun land. De houding van de Belgische katholieken ten opzichte van het buitenland kan in grote lijnen worden gekaderd in een 'internationalistische wending'. Als gevolg hiervan ontsproot er in België uitgebreide propaganda voor deze kinderactie. Een van de spilfiguren was priester en historicus Floris Prims. In augustus 1924 reisde hij met een kindertrein naar Boedapest, waarna hij tientallen lantaarnlezingen gaf in heel Vlaanderen over de situatie in Hongarije en het belang van dit Belgisch-Hongaars Kinderwerk. In dit artikel kaderen we Prims lezingen binnen de katholieke strijd tegen het opkomende socialisme en communisme. De centrale vraag van dit artikel is hoe de lantaarn werd gebruikt voor de sociale mobilisatie van de katholieke bevolking.
Koele minnaars van de Koude Oorlog? De Belgische historici en het Oost-Westconflict na de Tweede Wereldoorlog

Disciplines: History

Dit artikel is van de hand van Michael Auwers (CegeSoma/Rijksarchief) die een artikel schrijft in een genre dat in ons tijdschrift (en in de Belgische geschiedschrijving in het algemeen) veel te weinig wordt gebruikt, namelijk het reviewartikel. Auwers grijpt de vijfenzeventigste verjaardag van het begin van de Koude Oorlog aan om via een breed overzicht te analyseren hoe historici de Belgische dimensies in de geschiedenis van de Koude Oorlog hebben onderzocht en erover hebben gepubliceerd. Op basis van dat historiografisch overzicht besluit het artikel met pistes voor een toekomstige onderzoeksagenda. Dit artikel sluit zo aan bij Michael Auwers’ huidige taak binnen CegeSoma/Rijksarchief voor de ontwikkeling van het onderzoeksdomein van de Koude Oorlog in België.
1783 – Het Westerschelde-estuarium wordt herbedijkt. Een vroegmoderne bedijkingskaart van de Nieuw-Arenbergpolder

Disciplines: History

Het grillige polderlandschap van de late middeleeuwen had tegen het einde van de 18de eeuw plaatsgemaakt voor een landschap dat bestond uit grote polders met geometrische en rationele vormen, waarvan de exacte omvang nauwkeurig werd bepaald aan de hand van hoogstaande en grootschalige kaarten. In dit hoofdstuk wordt één van deze kaarten - voor de Nieuw-Arenbergpolder in 1783 - uitgelicht en besproken in haar context
25 jaar Vlaamse Wooncode – 1 jaar Vlaamse Codex Wonen van 2021. Op zoek naar zilver

Disciplines: Law

In dit boek bekijken de auteurs of het basisdecreet inzake wonen nog goed in elkaar zit, dan wel of er (dringend) bijsturingen nodig zijn om het grondrecht op wonen voor iedereen te garanderen.
Ecocide als misdaad van internationaal recht in het nieuwe Strafwetboek?

Disciplines: Law

Ecocide of de strafbaarstelling van het doelbewust veroorzaken van grootschalige ecologische rampen wordt zowel nationaal als internationaal meer en meer aangehaald als een mogelijk element in de strijd om de leefbaarheid van onze planeet. In deze bijdrage (gebaseerd op het advies dat de Commissie tot hervorming van het strafrecht hieromtrent uitbracht aan de federale regering) wordt ingegaan op de achterliggende problematiek van ecocide, de mogelijkheden om ecocide als misdrijf van internationaal recht te omschrijven, de bevoegdheid van de federale wetgever hieromtrent, de internationaal geformuleerde voorstellen en het voorstel van strafbaarstelling dat de Commissie opstelde.