clips/mteb-nl-vabb huggingface dataset:
Urban sprawl in Vlaanderen. Ruimtelijke en financiële winsten door het investeren in anti urban sprawl maatregelen.

Disciplines: Other Disciplines, Art History

Begin 2019 werd het onderzoek over monetarisering van urban sprawl in Vlaanderen afgerond. Dit onderzoek, geeft nieuwe inzichten in het voorkomen en de kostprijs van urban sprawl in Vlaanderen.
De resultaten zijn niet verrassend, maar toch wel confronterend. 95% van de Vlamingen woont in een omgeving die wordt getypeerd als ‘urban sprawl’. Dit verspreid wonen heeft een kostprijs, zowel voor de individuele burger als voor de maatschappij. Deze kostprijs zal aanzienlijk toenemen indien we er niet in slagen om in de toekomst een beleid uit te rollen dat inzet op het verminderen van urban sprawl.
In dit artikel worden de belangrijkste resultaten uit vergelijkende internationale onderzoeken over urban sprawl toegelicht. De situatie in Nederland en Vlaanderen (België) is voor heel wat indicatoren vergelijkbaar, maar op terrein toch verschillend. Voor Vlaanderen werd een ruimtelijke en monetaire analyse uitgevoerd naar het fenomeen van urban sprawl. Hierbij werden drie kostenposten in beeld gebracht: infrastructuur, mobiliteit en verlies aan ecosysteemdiensten. Als we in Vlaanderen doorgaan zoals vandaag zal dit onvermijdelijk leiden tot meer sprawl met meer kosten. Een anti-sprawlbeleid kan in totaal (doorrekening tot 2050) 25,6 miljard euro kosten besparen.
De analyse kadert in de huidige discourshift die naar aanleiding van het klimaatdebat prominent is. Het oude maatschappelijk discours van “wat gaat dat allemaal kosten, wie gaat dat betalen en hebben we daar wel budget voor” maakt langzaam plaats voor een discours dat meer aandacht heeft voor een langetermijnperspectief en kan worden begrepen als “we moeten nu investeren om in de toekomst winst te maken of op zijn minst de verliezen te beperken.”
De slag aan de Schelde: De strijd om ruimte en scenario's voor meervoudig ruimtegebruik op de Linkerscheldeoever

Disciplines: Other Disciplines, Art History

Na decennia van protest staat het eindelijk vast: Doel-dorp blijft bestaan. Bewoners en actiegroepen krijgen dan toch voorrang op de haven, die nu in een andere richting uitbreidt en het dorpje spaart. Maar is de strijd om ruimte op de Linkerscheldeoever daarmee definitief beslecht?
Meer data meer inzicht?

Disciplines: Other Disciplines, Social Sciences (General), Art History

Big Data is hot. Maar leidt meer data tot meer inzicht? En kunnen we dergelijke data inzetten voor beleidsvraagstukken in de ruimtelijke ordening? 
Op dit moment groeit de interesse van beleidsmakers voor bronnen zoals Facebook, Google, Twitter, Instagram of blogs die waardevolle informatie bevatten die normaal moeilijk te verzamelen zijn op korte termijn. Big Data kan een meer regelmatige, kosteneffectieve en geharmoniseerde gegevensverzameling bieden en een gelegenheid zijn om gemakkelijker nieuwe belangrijke problemen aan te pakken zoals bijvoorbeeld klimaat, gezondheid of huisvesting. De grote doorbraak betreffende praktische toepassingen van Big Data-bronnen in plannings- en ontwikkelingsprocessen moet echter nog komen..

De beschikbaarheid van tijdige, nauwkeurige statistische informatie stelt beleidsmakers, praktijk-mensen, onderzoekers en andere belanghebbenden in staat om een breed scala aan kwesties aan te pakken in het zich snel ontwikkelende economische en sociale landschap van vandaag. In toenemende mate kan informatie van het analyseren van internetactiviteiten of sociale media worden gebruikt voor het observeren van trends in ruimtelijke ordening en interessante mogelijkheden bieden om beleid te ondersteunen met actuele informatie. 

Spanningen op de woningmarkt hebben gevolgen voor het verhuisgedrag van mensen, wat opnieuw gevolgen heeft voor de arbeidsmobiliteit. Dit onderzoek illustreert in hoeverre 'big data' kan worden gebruikt om bestaand ruimtelijk beleid te verrijken en meer up-to-date bewijsmateriaal te leveren bij het inschatten van nieuwe trends voordat hun effecten zichtbaar worden in traditionele gegevensverzamelingen (nationale statistieken). 
Het onderzoek gaat dieper in op bestaande praktijkervaringen in België en Nederland, werkt een case uit m.b.t. huisvestingsdynamieken en doet voorstellen naar de toekomst om na te gaan hoe big data in beleidsvraagstukken omtrent ruimtelijke ordening een rol kan spelen. Van belang daarbij is het slim combineren van data.
Het blootleggen van de wortels van onzekerheid: De "critical planning"van Peter Marcuse als antwoord op een crisis

Disciplines: Other Disciplines, Art History

De geschiedenis heeft ons geleerd dat een crisis een trigger vormt om maatschappelijke veranderingen in gang te zetten. Ook de Covid-19 pandemie zal ons met andere ogen naar ons dagelijks leven laten kijken. Deze crisissen veranderen het speelveld waar ook de ruimtelijk professional zijn zetten plaatst. Vanuit deze onzekere situatie kijkt dit paper terug op het werk van Peter Marcuse in tijden van de wederopbouw van New Orleans na de orkaan Katrina en na de economische crisis van 2008.
Marcuse (2007) omschreef naar aanleiding van deze crisissen een vorm van ruimtelijke planning die hij “critical planning” noemde. Critical planning formuleert zich op basis van een collaboratief leertraject dat bestaat uit drie stappen: Expose, propose en politicize.  Dit paper legt de focus op de expose fase; collaboratief onderzoek dat zich niet beperkt tot het in kaart brengen van symptomen, maar ook de wortels hiervan tracht bloot te leggen.

Het paper reflecteert aan de hand van deze artikels van Marcuse op het lopende stadsvernieuwingsproject van de wijk Muide-Meulestede, onderdeel van de stad Gent. Het stelt dat de ruimtelijk professional dagelijks omgaat met crisissen van verschillend formaat, waardoor een “crisis aanpak” voor vele projecten relevant is. Op deze wijze wil het de expose fase lokaliseren in het lopende proces en het belang ervan duiden voor zowel het lopende als volgende stadsvernieuwingsprojecten
Bouwen aan een zorglandschap

Disciplines: Other Disciplines, Art History

In het spreken over zorgarchitectuur richtten we ons doorgaans op de vormgeving van deze of gene afdeling. Dat is begrijpelijk, want in het ontwerp van een ziekenhuisafdeling komen heel wat functies van de dienstverlening samen. En toch blijft hierbij een niet onbelangrijk deel van het psychiatrische centrum buiten beeld: de campus als geheel. Deze tekst schetst drie hedendaagse gevallen in de Vlaamse geestelijke gezondheidszorg waarbij het landschap een positieve rol vervult als therapeutische setting.
U kan voor mij de was doen, maar geef mij geen vergunning omdat ik u dat lief gevraagd heb

Disciplines: Other Disciplines, Art History

Beste Walter De Donder, Beste meneer de burgemeester, Ik bewonder u voor uw barmhartigheid. Elke week neemt u de tijd om uw burgers te woord te staan op facebook-live. ‘Hier ben ik, wat kan ik voor u doen?’, zegt u. Vanaf dat moment kan elke burger met zijn of haar problemen bij u terecht. Door hen met raad en daad bij te staan, doet u – weliswaar in ruil voor een stem - aan een vorm van burgerparticipatie waarvan het effect uiteindelijk veel groter is dan via de meer gevestigde participatiekanalen. Maar wat u doet, is niet zonder gevaar. Door het willen oplossen van acute problemen, dreigen dienstverlenende politici zoals u de visie op de totale ruimtelijke ontwikkeling in de gemeente te verliezen. Door de facto de rol van de administratie over te nemen, ondermijnt u niet alleen de noodzakelijke langetermijnvisie voor een gedegen ruimtelijk beleid die door uw diensten wordt opgemaakt en bewaakt, maar kan ook een persoonlijk conflict over bevoegdheden ontstaan met uw ambtenaren. Verder kunnen beslissingen op basis van dienstbetoon de normale besluitvormingsprocessen binnen de gemeente verstoren of vertragen. Met alle respect, maar het mag een opluchting heten dat u er niét in geslaagd bent om een zetel in het parlement te bemachtigen. Dat zou u immers in staat hebben gesteld om de door u gecapteerde, lokale, individuele onzekerheden van uw burgers door middel van decreten en besluiten te vertalen naar regionale, generieke zekerheden.
Sprak er iemand over onzichtbare zorg?

Disciplines: Other Disciplines, Art History

Een gevalstudie over de vormgeving van een kleinschalig woonzorgcentrum voor personen met dementie als uitbreiding van Huis Perrekes in Oosterlo (Geel), onder regie van Studio Ester Goris en ontwerp van NU architectuuratelier, aangesteld na een Open Oproep, in verwijzing naar het concept van onzichtbare zorg van de Vlaams Bouwmeester.
Solidaire plaatsen in de publieke ruimte. Leren van solidariteitsinitiatieven met mensen op de vlucht

Disciplines: Other Disciplines, Art History

De context van mensen op de vlucht en de solidariteit die hieruit ontstaat,
vormt een concrete aanleiding om op zoek te gaan naar een ruimtelijk
concept voor plaatsen van solidariteit in de publieke ruimte. Hoe kan
zo’n plaats een brug slaan tussen diverse (lokale) groepen en collectieve
functies? Hoe kan ze gedeelde noden lenigen en ontmoeting faciliteren,
zodat tijdelijke aanwezigheid leidt tot permanente infrastructuur? Covid-19
maakt deze zoektocht lastiger en tegelijk belangrijker dan ooit.
Sleutelen aan het beddenhuis

Disciplines: Other Disciplines, Art History

Architectuur kan wel degelijk de basis vormen van nieuwe zorgrelaties, weg van de onverschillige logica van de typische ziekenhuiscomplexen. In dit artikel beschrijven we drie actuele gevallen waarbinnen innovatieve zorgrelaties hand in hand gaan met al even innovatieve architectuur. De gevalstudies betreffen Kapelleveld (ontwerp architecten de vylder vinck taillieu), GielsBos (ontwerp Dierendonck Blancke architecten) en Huis Perrekes (ontwerp NU architectuuratelier).
Recente ontwikkelingen inzake bewindvoering en zorgvolmachten

Disciplines: Law

De materie van het bewind en de zorgvolmachten wint steeds meer aan belang. Er vonden de afgelopen twee jaar heel wat ontwikkelingen plaats in deze materie. Zo wijzigde de wet van 21 december 2018 ingrijpend de buitengerechtelijke bescherming en werd er een centraal register van de bescherming van de persoon opgericht. De wet van 10 maart 2019 beoogt het Verdrag van 's-Gravenhage van 13 januari 2000 inzake de internationale bescherming van volwassenen ten uitvoer te leggen. Ook het Grondwettelijk Hof velde enkele interessante arresten in die periode. Ondertussen is het eengemaakte statuut meer dan vijf jaar geleden in werking getreden en hebben de vredegerechten ervaring kunnen opbouwen met de toepassing ervan. In dit hoofdstuk van het boek Themis Personen- en Familierecht 2019-2020, afl. 111, worden de belangrijkste wijzigingen op wetgevend vlak en een capita selecta van de ontwikkelingen in de rechtspraak 2017-2019 besproken.
“Het internet is een stadhuis dat zich gaandeweg tot shoppingcenter ontpopte.” Interview met Florian Cramer en Piia Varis

Disciplines: Art History

Rekto:Verso | 'Het internet is een stadhuis dat zich gaandeweg tot shoppingcenter ontpopte.' https://www.rektoverso.be/artikel/het-internet-is-een-stadhuis-dat-zich-gaandeweg-tot-shoppingcenter-ontpopte 1/11 'Het internet is een stadhuis dat zich gaandeweg tot shoppingcenter ontpopte.' Wanneer we experten in digitale cultuur Piia Varis (Tilburg University) en Florian Cramer (Willem de Kooning Academy) in Tilburg treen, hee Boris Johnson net een hallucinante speech gehouden waarin hij het dystopische toekomstbeeld van een compleet gedigitaliseerde surveillancesamenleving met 'limbless chickens' en computergestuurde matrassen schetst. De Britse premier weet natuurlijk (oh ironie) dat zijn apocalyptische speech, doordesemd met mythische en bijbelse referenties, onmiddellijk viraal zal gaan. Hoewel de redevoering ook een aeidingsmanoeuvre is voor urgentere kwesties, roept ze toch pertinente vragen op: is het internet ontspoord? Past de werkelijkheid zich al te zeer aan digitale technologieën aan? Hee het internet zijn utopische potentieel verloren? Varis en Cramer verzekeren alvast dat zij geen 'Depressed Former Internet Optimists' zijn. Integendeel. Pia Varis: 'Ik heb nooit gedacht dat het internet de mensheid zou redden, maar het is duidelijk dat, zoals ook de Nederlandse mediatheoreticus José van Dijk betoogt, het internet vergleed van dot.communism naar
Extraforaminale lumbale discushernia

Disciplines: Social Health Sciences

De anatomische opbouw van de wervelzuil maakt dat de spinale zenuwwortel die doorheen de paramediane ruimte loopt, verschilt van deze die door de extraforaminale ruimte loopt. Een extraforaminale discushernia geeft aldus compressie van een andere zenuwwortel dan een klassieke hernia op hetzelfde niveau. De prevalentie bedraagt ongeveer 1,78-6,1% van alle lumbale discushernia’s. Het voornaamste symptoom is radiculaire pijn. Daarnaast zijn lage rugpijn en sensomotorische uitvalsverschijnselen eveneens veelvoorkomend. Klinisch onderzoek omvat de „straight leg raising-test” (SLR), de omgekeerde SLR-test, de evaluatie van de reflexen, sensorimotorische uitval en radiculaire uitstralende pijn. In vergelijking met de klassieke discushernia blijkt de pijnbeleving meer uitgesproken te zijn. De MRI is de gouden standaard binnen de medische beeldvorming. De eerstelijnsbehandeling is conservatief (niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID’s), steroïden, bedrust, …). Bij falen van deze therapie of bij duidelijke sensorimotorische uitval kan men opteren voor heelkunde. Epidurale corticoïdinjectie kan de pijn significant verlichten. De literatuurstudie en het patiëntendossieronderzoek tonen een gelijke leeftijdsverdeling. In beide studies bedroeg de prevalentie van radiculaire pijn 100%. Er werd minder vaak rugpijn opgetekend in het dossieronderzoek. De succesratio van het operatief ingrijpen (68% tot 79%) in de studie benadert de cijfers uit de literatuur. De chirurgische uitkomst is niet gerelateerd aan het niveau van de hernia.
EHRM zet voorzichtige stap richting recht op water, maar vergeet aandacht voor kwetsbaarheid Roma

Disciplines: Law

Artikel EHRM zet voorzichtige stap richting recht op water, maar vergeet aandacht voor kwetsbaarheid Roma EHRM, Hudorovič e.a. tegen Slovenië, arrest van 10 maart 2020 volgens verzoekers na een aantal jaar onbruikbaar omwille van schimmel, die is kunnen ontstaan omdat de watertank niet beschermd is tegen barre weersomstandigheden. De overheid bestrijdt deze versie van de feiten en beweert dat de watertank verkocht werd door de inwoners. In ieder geval staat vast dat er sinds 1 januari 2016 geen waterleveringen meer gebeurd zijn aan de vestiging. De tweede verzoekers wonen in Dobruška vas 41, een irreguliere Romavestiging in de gemeente Škocjan. In 1963 hebben de lokale autoriteiten de leden van de Romagemeenschap naar deze vestiging verhuisd. Op het ogenblik van indienen van het verzoekschrift wonen verzoekers in een illegale houten hut, zonder toegang tot water. Vervolgens verhuizen zij naar een andere illegaal gebouwde hut op een stuk grond dat ze 200 meter verder hebben gekocht na geschillen met de buren. Ook daar hebben zij geen toegang tot water. De gemeente weigert immers de gehele vestiging toegang tot het algemene waternetwerk, omdat de huizen illegaal gebouwd zijn. Als noodoplossing wordt de vestiging voorzien van een gezamenlijke aansluiting voor waterverdeling, waarnaar de bewoners individuele waterleidingen kunnen trekken vanuit hun woning. De tweede verzoekers zijn hier niet op aangesloten, omdat hun buren de toelating weigeren om een waterleiding onder hun land aan te leggen. Beide verzoekers halen in essentie een schending van artikel 8 EVRM aan ten gevolge van hun gebrek aan toegang tot veilig drinkwater. Om dit te beoordelen, onderzoekt het Hof twee belangrijke kwesties: enerzijds hoe ver de positieve verplichtingen van de staat reiken om een geschikte en redelijke toegang tot water te voorzien; anderzijds, welke invloed de status van Roma als kwetsbare groep heeft op de draagwijdte van deze verplichtingen. Merel Vrancken * * Merel Vrancken is assistent staatsrecht aan de UHasselt. Op 10 maart 2020 deed de tweede kamer van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM of Hof) in Hudorovič e.a. tegen Slovenië voor het eerst uitspraak over de vraag of het recht op privéleven uit artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) een recht op toegang tot drinkwater omvat. Daarnaast betrof de zaak een vraag vanuit de Roma-gemeenschap, een minderheid die sinds jaar en dag door het Hof wordt erkend als zeer kwetsbaar. Deze zaak was dan ook een uitgelezen-maar deels gemiste-kans voor het Hof om zowel een zeer belangrijk sociaaleconomisch recht op de kaart van het EVRM te zetten, als om de vaste rechtspraak over de Roma-minderheid te bevestigen.
Wanneer kunnen ouders worden aangesproken tot betaling van de ziekenhuiskosten van hun minderjarig kind?

Disciplines: Law

Deze noot behandelt het complexe vraagstuk van de betaling van ziekenhuiskosten gemaakt voor een minderjarig kind dat zich op het kruispunt van het gezondheidsrecht met het aansprakelijkheidsrecht en het personen-, familie- en familiaal vermogensrecht bevindt.
Gezonde voeding in de secundaire preventie van cardiovasculaire ziekten: 2020 positie statement van de Europese Associatie voor Preventieve  Cardiologie (EAPC)

Disciplines: Other Disciplines, Social Sciences (General), Social Health Sciences

In de (secundaire) preventie van cardiovasculaire ziekten (CVD) is voedingsadvies en het bekomen van een gezond voedingspatroon erg belangrijk. Recent heeft de Europese Associatie voor Preventieve Cardiologie (EAPC) een nieuwe richtlijn uitgebracht (anno 2020) over de secundaire preventie van CVD. In dit artikel wordt dieper ingegaan op de voedingsaanbevelingen uit deze richtlijn. Diëtisten kunnen best starten vanuit een 'truncus communis' die geldend is voor alle personen met (een verhoogd risico op) CVD, waarna er meer specifieke adviezen kunnen verstrekt worden naargelang het cardiovasculaire risicoprofiel en fenotype van de patiënt.
De coronacrisis als uitnodiging tot authenticiteit

Disciplines: Law

In deze reeks reflecteert Eric Lancksweerdt maandelijks over rechtspraktijk en ethiek. alledaagse ethiek Column De coronacrisis als uitnodiging tot authenticiteit h et coronavirus doorbrak voor velen van ons op een doortastende manier de gewone gang van zaken. Hij schreef deze bijdrage in eigen naam.
Petro Carbo Chem S.E. t. Roemenië (EHRM, nr. 21768/12) – EHRM breidt recht op reputatie uit art. 8 EVRM (nog) niet uit naar ondernemingen

Disciplines: Law

Het recht op reputatie uit art. 8 EVRM komt in de zaak Petro Carbo Chem S.E. t. Roemenië op tweevoudige wijze aan bod. Enerzijds haalt de onderneming Petro Carbo Chem S.E., de klager, aan dat haar recht op vrijheid van meningsuiting onder art. 10 EVRM geschonden is door de uitspraak van de nationale rechtbank die de onderneming veroordeelt voor reputatieschade aan C.R., de CEO van Oltchim. Anderzijds haalt klager aan zelf slachtoffer te zijn van reputatieschade door C.R., wat een inbreuk zou uitmaken op diens recht op reputatie onder art. 8 EVRM. De zaak in kwestie bestaat dus, merkwaardig genoeg, uit twee delen: in het eerste deel toetst het EHRM aan art. 10 EVRM, waarbij het een balans zoekt tussen art. 10 en art. 8 EVRM. In het tweede deel toetst het EHRM aan art. 8 EVRM, waarbij het opnieuw een evenwicht zoekt tussen art. 8 en art. 10 EVRM. In deel één betreft het een klacht over een veroordeling voor reputatieschade, in deel twee betreft het een klacht over (beweerdelijk) geleden reputatieschade. Volgens vaste rechtspraak is het onbelangrijk onder welk artikel van het EVRM het Hof een zaak over reputatieschade behandelt. Beide rechten zijn immers gelijkwaardig en de conclusie onder beide artikelen dient dezelfde te zijn.[1]
Uitdagingen en potentieel van een grensregio: samen werken aan grensoverschrijdende samenwerking

Disciplines: Law

Grensregio's kennen enerzijds verschillende uitdagingen en anderzijds veel potentieel. Het valt niet te verwachten dat de bestaande grensoverschrijdende belemmeringen op korte termijn zullen verdwijnen. Volgens de wetenschap, praktijk en beleidsmakers is derhalve een belangrijke rol weggelegd voor een grensoverschrijdende samenwerking. Dit is de belangrijkste conclusie van het launch event op woensdag 8 mei 2019 omtrent de lancering van de interuniversitaire grensoverschrijdende samenwerking tussen het Expertisecentrum ITEM van de Universiteit Maastricht en de Law, Tax & Business Unit van de Universiteit Hasselt. In dit artikel wordt aan de hand van bevindingen, aanbevelingen en conclusies stilgestaan bij enkele aspecten ten aanzien van de grensoverschrijdende samenwerking tussen de Belgische en Nederlandse kennisinstellingen. Grensoverschrijdende samenwerking … In grensoverschrijdende situaties dient volgens professor Elly Van de Velde (hoofd Law, Tax & Business Unit, UHasselt) altijd rekening te worden gehouden met minimaal twee rechtsstelsels. Die rechtsstelsels houden vaak onvoldoende rekening met de eigenheden van wonen en werken over de grens en zijn daarnaast vaak niet goed op elkaar afgestemd. Dit hindert enerzijds de ontplooiing van grensoverschrijdende activiteiten en levert anderzijds complexe juridische vraagstukken op. Zoals uit het navolgende zal blijken zijn de wetenschap, praktijk en beleidmakers het erover eens dat derhalve een belangrijke rol is weggelegd voor een grensoverschrijdende samenwerking.
Pensioenseminar 2019: wat kan de beste van de klas nog leren?

Disciplines: Law

Auteurs: mr. S.H.W.A. (Stefan) Bemelmans en mr. drs. P.J.T. (Pim) Mertens, respectievelijk Promovendus aan Maastricht University/Expertisecentrum ITEM en de Universiteit Hasselt en Wetenschappelijk coördinator bij Expertisecentrum ITEM Op maandag 28 januari 2019 vond het 8ste Pensioenseminar bij Universiteit Maastricht plaats. Het thema 'Pensioen: Outside In-Pensioen in Europa: Nederland de laatste dinosaurus?' werd vanuit de wetenschap, praktijk en politiek belicht. Volgens Janwillem Bouma (voorzitter PensionsEurope) dient Europa niet alleen oog te hebben voor Nederland, maar dient Nederland ook oog voor Europa en de andere lidstaten te hebben. Gezien de Europeesrechtelijke vrijheid van arbeid heeft Europa immers wel degelijk met pensioen te maken. Er blijft echter een spanningsboog bestaan tussen het lokale arbeidsrechtelijke denken en het Europese product gedreven denken. Dit artikel licht de bevindingen, aanbevelingen en conclusies uit die in dit Pensioenseminar aan bod zijn gekomen. Pensioenkwalificatie: wat is pensioen? De verschillende pensioenopvattingen tussen Nederland, België en Duitsland blijken volgens Bastiaan Didden (ITEM PhD onderzoeker) met name uit de karakterisering, wetgeving en de wisselwerking van de pensioenpijlers. In het algemeen bestaan twee karakteriseringen ten aanzien van het aanvullend pensioen. In Duitsland worden aanvullende pensioenregelingen met name gezien als HR-instrument om hooggekwalificeerde werknemers aan te trekken. In Nederland geldt daarentegen het inkomensvervangende karakter sterker. Concurrentie wordt ook juist van de baan gehouden door de wettelijke verplichting van de sectorale arbeidsvoorwaarden. Ook België zet zich in voor het inkomensvervangende karakter door de uitrol van sectorale pensioenregelingen, sinds de introductie van de Wet op de Aanvullende Pensioenen in 2004. Een ander karakteriseringspunt is de flexibiliteit. Nederland hecht veel waarde aan de annuïtaire uitkering. De kwalificering van pensioen als uitgesteld loon maakt een eenmalige uitkering in België wel mogelijk. Waar Nederland protectionistisch is, legt België de verantwoordelijkheid voor de lange termijn meer bij de gepensioneerde. Ten tweede de reglementering door het civiele recht, arbeidsrecht en met name het sociaal zekerheidsrecht en belastingrecht. Het sociaal zekerheidsrecht heeft in beginsel alleen betrekking op de eerste pijler. Gezien het relatief grotere belang van de eerste pijler in België en Duitsland dan in Nederland, is het sociaal zekerheidsrecht ook van onderscheidend belang. Door middel van het belastingrecht kunnen nationale pensioenstelsels verruimd en verdiept worden aan de hand van pensioensparen. In contrast met Nederland zijn in