clips/mteb-nl-vabb huggingface dataset:
'Zie daar mijn droom, mijne verwachting' : Toekomstperspectieven en tijdsbeleving van jongens en meisjes in opsluiting (1927-1957)

Disciplines: History

In de eerste helft van de twintigste eeuw kwamen talloze kansarme jongeren met probleemgedrag terecht in een heropvoedingsinstelling. Als onderdeel van hun ‘morele heropvoeding’ besteedden de jongeren een groot deel van hun tijd aan werken. De jongens werden voorbereid op een beroepsloopbaan met laaggeschoolde handenarbeid, de meisjes werden klaargestoomd voor het huishouden. In dit artikel onderzoek ik de toekomstperspectieven van jongens en meisjes uit kansarme milieus, hoe deze perspectieven werden vertaald in de heropvoedingspraktijken en in het bijzonder hoe de jongeren zelf zich uitlieten over hun opsluitingstijd en hun toekomstvisies. Uit de egodocumenten van de jongeren blijkt dat de beleving van de opsluitingstijd en de toekomstvisies verbonden waren. Ik gebruik de Belgische heropvoedingsinstellingen van Mol en Brugge als casestudy.
Gametendonatie in België

Disciplines: Philosophy, Other Disciplines

De gametendonatie neemt sinds een tiental jaren toe. Dit kan voor de donatie van het sperma vooral worden verklaard door de toenemende aanvaardbaarheid van het ouderschap door alleenstaande vrouwen en lesbische paren. De toenemende vraag naar eiceldonatie is vermoedelijk te wijten aan de verhoging van de gemiddelde leeftijd waarop vrouwen hun eerste kind krijgen.
België is in belangrijke mate een doorgeefluik voor donorsperma: vele kandidaat-ontvangers uit het buitenland worden hier behandeld met sperma dat werd aangekocht in Deense spermabanken. Slechts enkele centra gebruiken exclusief het sperma van de door hen gerekruteerde donoren. Indien de donoranonimiteit zou worden opgeheven, zou ongeveer drie kwart van de donoren afhaken en zouden de centra meer inspanningen moeten leveren om donoren te werven of nog veel meer een beroep moeten doen op de import van donorsperma.
Voor de eiceldonatie is de situatie al jaren vrij stabiel omdat de rekrutering vooral gebeurt door de ontvangers in het eigen sociale netwerk. De enige opvallende wijziging is de verdwijning van het eiceldelen ten gevolge van de terugbetaling van de in-vitrofertilisatie (ivf) voor de Belgische patiënten.
Beslissingen over overtallige embryo's gemaakt met donorgameten

Disciplines: Philosophy, Other Disciplines

Er bestaat geen eensgezindheid over de beslissingsautoriteit van de donoren over wat er moet gebeuren met de overtallige embryo’s die werden aangemaakt met hun gameten. Dit artikel licht drie mogelijke bestemmingen van de embryo’s door: de donatie voor onderzoek, de donatie voor de voortplanting door derden en de vernietiging van de embryo’s. Er zijn twee sterke argumenten om toestemming te vragen aan de donoren om hun gameten te gebruiken voor onderzoek: respect voor de autonomie van de donor, ingevuld als het recht om te beslissen wat er met zijn of haar lichaamsmateriaal gebeurt en de schade die voortkomt uit het gedwongen meewerken aan een activiteit die mogelijk ingaat tegen zijn of haar morele overtuiging. Het doorgeven van de embryo’s aan andere personen of aan paren valt binnen de oorspronkelijke overeenkomst van de anonieme en de identificeerbare donoren en vereist daarom geen bijkomende toestemming. De bekende donoren vormen hier een uitzondering op. Zij kunnen wel goede redenen hebben om het gebruik van hun donatie te beperken tot specifieke bestemmelingen. Voor het vernietigen van de embryo’s moet men geen toestemming vragen aan de donoren.
Rethinking biases : een meerstemmig gesprek over postkoloniale blinde vlekken in cinema

Disciplines: Art History

Waarom is het tegenwoordig nog moeilijk om twee lichamen met verschillende huidskleur samen vast te leggen? Waarom ervaren zwarte performers zoveel problemen met make-up en lichtinval op filmsets? Hoe is het mogelijk dat projecten van filmmakers zonder strikt Belgische achtergrond vaak maar moeilijk financiële steun genieten? Het zijn enkele van de blinde vlekken in het filmmaken die PRISM (2020) blootlegt. Drie filmmaaksters met een verschillende huidskleur, An van. Dienderen, Rosine Mbakam en Eléonore Yameogo werken samen met producent Natalie Gielen rond het ‘dekoloniseren van de cinematografie’. Hun filmproject, PRISM, is een cocreatief gesamtkunstwerk dat uitgaat van het idee dat het filmisch medium de witte huid op technologisch en ideologisch vlak bevoordeelt ten opzichte van donkere huidtypes.
Fotografie die zichzelf citeert : een reflectie op het project Schwarzschild (1987) van Dirk Braeckman (°1958) vanuit het perspectief van Roland Barthes (1915-1980)

Disciplines: Philosophy, Other Disciplines, Art History

Fotografie is aanvankelijk als technische uitvinding tijdens de 19de eeuw gebruikt ter registratie van de realiteit. Ook al zijn er vroege voorbeelden waarbij fotografie schilderkunst wou evenaren, zoals het picturalisme, dan nog duurt het tot diep in de 20ste eeuw alvorens fotokunst zichzelf gaat onderzoeken en citeren. Bij het toe-eigenen van ander fotografisch materiaal om een nieuw kunstwerk te creëren, komt de vraag naar voor of de paradox tussen een ‘gegeven boodschap’ en een ‘geconnoteerde boodschap’ wordt opgeheven. Volgens de Franse literatuurcriticus en filosoof Barthes zijn deze twee aspecten immers steeds aanwezig in fotografie: een foto lijkt een bestaande werkelijkheid vast te leggen en er dus een perfect analogon van te zijn maar is dat anderzijds ook niet, gezien de subjectieve toevoegingen door de keuzes van de fotograaf in het nemen en ontwikkelen van het beeld. Bovendien speelt het subjectieve aspect ook in de interpretatie van de kijker die gestuurd wordt door zijn culturele en sociale achtergrond, zijn kennis en ervaringswereld.
In de Schwarzschild-reeks (1986-1987), waarvan we hier finding/untitled-2 nader onderzoeken, bewerkt Dirk Braeckman een op de rommelmarkt gevonden glasplaat uit WOI tot een nieuw kunstwerk aan de hand van een ontwikkelingsprocédé met sponsen en penselen. Door deze plastische benadering van de fotografie wordt de documentaire waarde van het oorspronkelijke beeld van ondergeschikt belang. Niettemin blijft de oorspronkelijke fotograaf onder ‘anoniem’ met datum 1914-18 vermeld onder het beeld. We onderzoeken, steunend op inzichten van Richard Bolter en Jay David Grusin, of deze remediatie van het oorspronkelijke beeld als een hermodellering kan gezien worden. Op die manier stellen we ons de vraag in welke mate de kijker bewust blijft van het oorspronkelijke medium, dan wel de bewerking van de oorspronkelijke foto louter als een actueel kunstobject bekijkt.
Naar een pluricentrische Algemene Nederlandse Spraakkunst : het gebruik van productiedata voor de beschrijving van nationale variatie

Disciplines: Linguistics, Humanities (General)

Om van de Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS) een pluricentrische referentiegrammatica te maken is er nood aan systematisch onderzoek naar de verschillende grammaticale normen van de drie nationale standaardvariëteiten van het Nederlands, nl. Belgisch Nederlands (BN), Nederlands Nederlands (NN) en Surinaams Nederlands (SN). Op basis van bestaande methodologieën om grammaticale verschillen tussen standaardvariëteiten te beschrijven, zoals die van Taaladvies.net of de Duitse Variantengrammatik (cf. Dürscheid & Elspaß 2015), komen we tot een aantal vragen over de methodologie die de herziene ANS moet volgen. We gaan in op het gebruik van productiedata om nationale verschillen te beschrijven, met focus op een vaak ingezette frequentiemaat, nl. relatieve tokenfrequentie. Er wordt onderzocht (i) aan de hand van welke criteria kan worden nagegaan of grammaticale varianten al dan niet als equivalenten mogen gelden en (ii) met welke beperkingen rekening moet worden gehouden bij de interpretatie van nationale verschillen in relatieve tokenfrequentie. Verder bespreken we (iii) of er naast productiedata ook evaluatiedata verzameld moeten worden om te bepalen of varianten tot een nationale standaardvariëteit behoren en (iv) welke criteria gehanteerd moeten worden om op basis van productiedata nationale labels toe te kennen aan varianten. Over die vragen reflecteren we aan de hand van literatuuronderzoek en aan de hand van corpusonderzoek voor drie cases van grammaticale variatie tussen BN en NN.
De vlucht van Ganymedes : een korte geschiedenis van de Latijnse homopoëzie

Disciplines: Linguistics, Humanities (General)

Dat de Romeinse oudheid heel wat Latijnse gedichten heeft voortgebracht die de mannenliefde tot onderwerp nemen, zal nog maar weinig lezers van dit tijdschrift verbazen. Dat die Latijnse traditie daarna nog verderloopt, tot in de vroegmoderne tijd, is wellicht minder bekend...
Étudiants étrangers à l’université de Gand vers 1900

Disciplines: History, Other Disciplines

Vertrekkend vanuit de casus van de Armeense dichter Daniel Varoujan (1884-1915), biedt dit artikel achtereenvolgens een kwantitatief overzicht en een bespreking van de aanwezigheid van buitenlandse studenten aan de Gentse Rijksuniversiteit voor de Eerste Wereldoorlog, een aantal verklaringen voor de wisselende aantrekkingskracht van Belgïe op buitenlandse studenten en ten slotte een bespreking van de passage van Varoujan in Gent. Deze uitte zich ondermeer in een aantal gedichten in Almanachsen een betrokkenheid in het liberale studentenleven. We komen met deze bijdrage tegemoet aan een nood aan onderzoek naar de betrokkenheid van buitenlandse studenten op cultureel, wetenschappelijk en economisch vlak en de impact van hun activiteiten na de terugkeer naar het land van oorsprong.
Hoe digital zijn de humanities-opleidingen? Een perceptiestudie aan de faculteit Letteren van KU Leuven

Disciplines: Linguistics, Humanities (General)

Met het project dat in dit artikel wordt toegelicht, wensen we op drie manieren bij te dragen aan het debat over digital humanities. Op het empirische niveau willen we het profiel van de Letterenfaculteit van KU Leuven blootleggen zoals dat door studenten van de verschillende opleidingen wordt gepercipieerd: op welke vaardigheden zetten opleidingen volgens studenten het meeste in, en welke plaats krijgt het adjectief digital in hun kijk op de humanities? Om deze vragen te beantwoorden, hanteren we een bottom-up mixed-method-aanpak waar technieken gerelateerd aan digital humanities concreet worden ingezet, wat meteen onze methodologische bijdrage vormt. Met name verwerken we de input van een free response-vragenlijst via word space models (Turney & Pantel 2010; Lenci 2018). De clusters die uit die NLP-analyse komen dienen vervolgens zelf als input voor het opstellen van een meer gesloten competentielijst waarbij zeven profielcomponenten voor de faculteit Letteren aan 850 studenten (waarvan ongeveer 50% van faculteit Letteren, 50% van twee controlegroepen aan de universiteit) worden voorgelegd aan de hand van 91 competenties. Uit de resultaten komt een duidelijk humanistisch profiel naar voor, met vaardigheden die gevat kunnen worden onder profielcomponenten als “maatschappij, historisch bewustzijn en culturele relativiteit” en “openheid, nuance en multiperspectiviteit”. Een opvallende afwezige is de digitale component. Toch komt net die component herhaaldelijk terug in antwoorden van alumni, (900, waarvan ongeveer 60% van de faculteit Letteren) wanneer ze bij dezelfde competentielijst moeten aanstippen welke competenties ze vaak nodig hebben op de werkvloer, maar niet aangeleerd kregen tijdens de opleiding. Als beleidsmatige bijdrage zullen we tot slot stilstaan bij de verschillende manieren waarop opleidingen in de humane wetenschappen met de aangetroffen lacune kunnen omgaan. We vergelijken een hypostatische aanpak (waar het digitale in specifieke opleidingsonderdelen wordt aangeboden), met een infusie-aanpak (waar het digitale doorheen OPO’s in het curriculum wordt verweven) en een status quo (waarin het digitale niet meer of minder wordt aangeboden dan dat nu in de curricula het geval is). Onze observaties en overwegingen zullen worden gekoppeld aan de literatuur over de zogeheten crisis van de humane wetenschappen (bv. Heiland & Huber 2014).
Een eerste blik op online delinquentie. Verkennend onderzoek bij Vlaamse jongeren en vergelijking met offline delinquentie

Disciplines: Psychology, Educational Sciences, Humanities (General)

Nu het sociale leven van jongeren zich meer en meer online afspeelt, is de aandacht voor cybercriminaliteit gestegen. Echter, hierover zijn in Vlaanderen nog geen cijfers voorhanden. Deze studie gebruikt twee grootschalige, representatieve bevragingen om de prevalentie en risicoprofielen van online dader- en slachtofferschap onder Vlaamse jongeren te onderzoeken. De resultaten tonen aan dat, vergeleken met offline delinquentie, online dader- en slachtofferschap relatief beperkt blijft. Verder werden enkele verschillen gevonden in de risicoprofielen. Daarbij bleek dat daders van enkel online delicten het minst ernstige profiel hadden, en daders van zowel on- als offline vormen het meest ernstige. Voor slachtofferschap kwam een complexer beeld van risicofactoren naar voor, waarbij het van belang lijkt om aandacht te hebben voor specifieke vormen van slachtofferschap. Deze resultaten duiden op een beperkte, maar niet-verwaarloosbare, prevalentie van online delinquentie, waarbij online daders en slachtoffers enkele verschillen vertonen met hun offline tegenhangers.
Antwerps hof van beroep bevestigt hoofddoekenverbod: eerste schot in rechterlijke schoolstrijd?

Disciplines: Law, Humanities (General)

Op 23 december 2019 werd het verbod op levensbeschouwelijke kentekens in het Vlaamse Gemeenschapsonderwijs voor de zoveelste maal rechterlijk getoetst. Ditmaal was het de beurt aan twee scholen uit Maasmechelen, waarvan elf leerlingen zich tot de burgerlijke rechter richtten. Het hof van beroep in Antwerpen oordeelde dat het verbod in die scholen geen disproportionele inperking van de godsdienstvrijheid uitmaakte. Daarmee ging het lijnrecht in tegen de interpretatie die de Raad van State aan die vrijheid gaf in 2014. Een grondige motivering bleef uit.
Meint gy dat gy ook wel verstaet, het gene gy leest? Nederlandse Bijbelvertalingen en het jansenisme (1660-1730)

Disciplines: Theology, Humanities (General)

Aan het einde van de 17e eeuw beschikten katholieke en protestantse gelovigen in de Lage Landen over hun eigen Bijbelvertalingen, maar ze waren niet altijd tevreden over de kwaliteit. Hoewel de Statenbijbel (1637) op de goedkeuring van de protestanten kon rekenen, kwam er kritiek op de verouderde taal van de vertaling. Ook in katholieke kringen weerklonk de vraag naar Bijbelvertalingen in een aangepaste taal. Een centrale kwestie was of katholieke gelovigen überhaupt volkstalige Bijbelvertalingen mochten lezen en welke vertalingen dat dan mochten zijn. Daarbij kan de rol van het jansenisme als katalysator in deze discussies niet overschat worden.
Neem en eet hiervan: antropofagie en de kannibalistische verbeelding

Disciplines: Social Sciences (General), Humanities (General)

Al eeuwenlang is de mens gefasineerd door het idee van antropofagie. Op sommige plaatsen, ook in Europa, werden menselijke resten gebruikt als medicijn voor allerlei kwalen, maar het fenomeen werd toch veeleer als iets akeligs bekeken: in nationale en religieuze conflicten beschuldigden de strijdende partijen elkaar geregeld van kannibalisme. Het idee van het eten van mensenvlees was daarbij minder belangrijk dan dan het wijzen op de barbaarse aard van de 'Ander'. Zo werd kannibalisme handig ingezet bij de Europese kolonisatie van andere continenten.
De stem van de uitzendwerker

Disciplines: Sociology, Humanities (General), Social Sciences (General)

Nieuw onderzoek toont aan hoe uitzendwerk ongelijkheden op de arbeidsmarkt versterkt. Vooral diegenen met een zwakkere socio-economische positie hebben meer negatieve ervaringen, ondergaan meer negatieve effecten en zijn meer ontevreden over uitzendwerk.
Wie gaat een bank vooruit? Opleiding, vakbonden en cumulatieve ongelijkheid in uitzendwerk

Disciplines: Sociology, Humanities (General), Social Sciences (General)

De arbeidskwaliteit van uitzendwerk ligt lager dan regulier, vast werk én is ongelijk verdeeld naar socio-economische achtergrond en individuele onderhandelingspositie. De ongelijkheid in bijvoorbeeld opleidingskansen zorgt er ook voor dat uitzendwerk cumulatieve ongelijkheden op de arbeidsmarkt en overheen de carrière versterkt. Collectieve arbeidsmarktinstituties zoals vakbondsaanwezigheid op de plaats van tewerkstelling lijken de individueel zwakkere onderhandelingspositie van uitzendwerkers deels te kunnen compenseren, en hebben een positief effect op de arbeidskwaliteit van uitzendwerk.
Het hervormde bewijsrecht. Capita Selecta

Disciplines: Law, Humanities (General)

Deze bijdrage beoogt niet om andermaal een allesomvattend overzicht te geven van het hervormingsproject. Daarvoor verwijzen wij naar de talrijke bijdragen die in de afgelopen periode verschenen zijn.  In plaats daarvan biedt deze bijdrage een meer toegespitste analyse van twee grote leerstukken: de bewijslast (I) en de bewijsstandaard (II). Daarbij beperken wij ons niet tot een bespreking van de nieuwe regels en de parlementaire voorbereiding. Wij verwijzen telkens ook naar recente ontwikkelingen in de rechtspraak en rechtsleer met betrekking tot het specifieke thema.
Processiecultuur in Vlaanderen. Bruggen bouwen tussen erfgoedzorg en onderzoek

Disciplines: Humanities (General)

De rijke processiecultuur in Vlaanderen is een merkwaardig en opmerkelijk persistent fenomeen dat uiteenlopende betekenissen in zich draagt. Die vinden hun neerslag in divers en waardevol materieel en immaterieel erfgoed. De lokale traditiedragers en erfgoedgemeenschappen hebben nood aan ondersteuning en begeleiding. Initiatieven zoals die van het consortium ‘Op handen gedragen’ (Histories, PARCUM en KADOC-KU Leuven) spelen daarop in. Door het faciliteren van expertise-uitwisseling en de aanmaak van een centraal repertorium van processietradities wordt de zorg voor het betrokken erfgoed versterkt, een essentiële voorwaarde voor meer en vernieuwend onderzoek naar de historische en actuele praktijken. We bieden een stand van zaken en schetsen de contouren van een onderzoeksagenda.
Gewoon een kamishibai?! Implementatiepraktijken als het resultaat van interpretatieve onderhandelingsprocessen

Disciplines: Psychology, Educational Sciences, Humanities (General)

Onderwijsvernieuwingen worden vaak ondersteund door artefacten: doelbewust ontwikkelde instrumenten om vernieuwingsdoelen te realiseren. Soms vormen die artefacten op zichzelf de vernieuwing. Deze studie rapporteert over een enkelvoudige gevalsstudie van de implementatiepraktijken in een kleuterschool na de adoptie van één educatief artefact: de kamishibai. Dit is een klein houten theatertje dat wordt gebruikt als hulpmiddel bij het vertellen van verhalen. Doorheen het
implementatieproces wordt duidelijk dat het didactisch gebruik van de kamishibai een veel bredere en meer gevarieerde betekenis kan krijgen. Verder bouwend op inzichten uit het betekenisgevingsperspectief tonen we hoe die betekenissen – en zo ook de gepercipieerde inzetbaarheid – van het artefact evolueerden doorheen de tijd. Als resultaat van interpretatieve onderhandelingsprocessen kreeg de kamishibai eerst louter betekenis vanuit een intrinsieke pedagogische agenda, maar ontwikkelde zich vervolgens o.m. tot een politiek instrument om tegemoet te komen aan de druk vanuit de scholengemeenschap en tot een strategisch hulpmiddel voor taalstimuleringsonderwijs. Aansluitend bij voorgaand onderzoek over de rol van artefacten in schoolontwikkeling, maakt deze studie inzichtelijk dat feitelijke implementatiepraktijken niet alleen het resultaat zijn van de rationale achter het artefact (met welk doel is het ontworpen?), maar ook van de betekenisvolle  onderhandeling tussen de gebruikers, hun belangenagenda en de eisen van de organisatorische context.
"En door wie alles geschapen is": Scheppingsgeloof en ecologie

Disciplines: Theology, Humanities (General)

De LOGOS-studiedagen gaan telkens dieper in op een element uit de oudste geloofsbelijdenissen van de katholieke Kerk. De jubileumeditie XV, 2020 richt de aandacht op de zorg voor de schepping en voor de toekomst van onze planeet, een verantwoordeljkheid die tot het hart van het christelijke geloof behoort. Massaprotesten van jongeren maar evenzeer talrijke denk- en actiegroepen maken ons attent op de verantwoordeljkheid van de mens in de klimaatveranderingen. De Kerk moet deze acties steunen en kan vanuit een bezinning op haar scheppingsgeloof een eigen en krachtige bijdrage leveren waarin de hoop een belangrijke motor is.
Ontwerp voor debat: De rol van vernaculair ontwerp voor stadsontwikkeling

Disciplines: Art History, Humanities (General)

In recente debatten over stadsontwikkeling zien we een grotere vraag van individuele bewoners en burgerbewegingen naar inspraak in het beleid, ook buiten de verkiezingstijd. Dit daagt overheden, maar ook burgerbewegingen uit om op zoek te gaan naar manieren om die grotere diversiteit van mensen en groepen een stem te geven. Via de interventie De Eendagspartij onderzochten Niek Kosten en Liesbeth Huybrechts hoe ontwerpers een rol kunnen spelen in het creëren van ruimte voor een grotere verscheidenheid aan stemmen in het debat in en over de stad. De auteurs verkenden meer bepaald een vorm van grafisch ontwerp die uitgaat van het dagelijks leven van politieke partijen, bewonersgroepen en mensen in de stad en hoe zij zich grafisch uitdrukken rond bepaalde thema’s. Dit noemen ze ‘vernaculair ontwerp’.
Boeken toe: geen digitale uitputting bij verkoop van e-books volgens Hof van Justitie

Disciplines: Law, Humanities (General)

‘In de zomer van 2014 zag Tom Kabinet het levenslicht.’ Dit zou een openingszin kunnen zijn van een meeslepende stationsroman. Het was in werkelijkheid het startpunt van een juridische lijdensweg voor een virtuele marktplaats voor tweedehands e-books met een prejudicieel arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie als eindpunt. Op 19 december 2019 bestempelde de Grote Kamer deze virtuele handel als een auteursrechtelijke inbreuk. De ongeveer 10.000 gebruikers die het platform inmiddels telde, moeten sinds kort op zoek gaan naar een andere manier om hun digitale leeshonger te stillen.
Biedt volwasseneneducatie een antwoord op de digitalisering?

Disciplines: Economics & Business, Social Sciences (General), Humanities (General)

Gesteld wordt dat tot 15% van de bevolking tussen 25 en 64 jaar best deelneemt aan volwasseneneducatie. Met 11,3% in EU-28 in 2019 liggen we veraf van het bereiken van deze doelstelling in 2020. In dit artikel wordt aangetoond dat deelname aan volwasseneneducatie nauw samenhangt met de (creatie van) werkgelegenheid in bepaalde beroepsgroepen, in casu, ICT-professionals, die onder invloed van de digitalisering, prominenter nodig zijn op de regionale arbeidsmarkt.
Consultatieve leerlingenbegeleiding: een methodiek om samen zorgvragen aan te pakken en competenties van leerkrachten te versterken

Disciplines: Psychology, Humanities (General)

Wanneer leerkrachten vragen hebben over de aanpak van leerlingen, kan de methodiek van consultatieve leerlingenbegeleiding ingezet worden. Daarbij werken begeleider en leerkracht op een planmatige manier samen om het probleem te identificeren en te analyseren en om een aanpak op maat uit te werken, te implementeren en te evalueren. Dit artikel beschrijft de kenmerken van de methodiek van consultatieve leerlingenbegeleiding en een stappenplan waarmee leerlingenbegeleiders aan de slag kunnen gaan.