clips/mteb-nl-vabb huggingface dataset:
'Hoe haer die ghemeente sette jeghen die heren'. Politieke literatuur en opstanden in het veertiende-eeuwse Brabant

Disciplines: History, Humanities (General)

This article examines the political messages that are incorporated in stories about revolts in late medieval literature from the duchy of Brabant. In this way, it contributes to the debate on the functionality of literary discourses about political resistance. Despite the rigor of previous studies on this subject, researchers often still interpret the very negative late medieval discourse on revolts as an attempt to legitimise the power of the ruling elites. By means of an intertextual comparison between the discourses of a chronicle, didactic literature and political and juridical sources, this article argues that this explanation is limited. In fact, descriptions of revolts also functioned as a warning for the consequences of misgovernance. As political instruments, literary works tried to convince rulers to make policy changes in order to bring contemporary rebellions to an end. Late medieval authors were thus less conservative than a first reading of their works suggests.
Dit artikel onderzoekt de politieke doelen achter verhalen over opstanden in laatmiddeleeuwse literatuur uit het hertogdom Brabant. Hiermee levert het een bijdrage aan het debat over de functionaliteit van literaire getuigenissen over politiek verzet. Ondanks de vele inzichtelijke studies die over dit debat zijn verschenen, beschouwen de meeste onderzoekers het negatieve laatmiddeleeuwse discours over opstandelingen vaak als een poging om de macht van de heersende bestuurders te legitimeren. Aan de hand van een intertekstuele vergelijking van het discours van een kroniek met dat van didactisch-moraliserende werken en politieke en juridische bronnen beargumenteert dit artikel dat deze verklaring ontoereikend is. Verhalen over opstanden functioneerden ook als een waarschuwing voor de gevolgen van wanbestuur. Literaire werken fungeerden als politieke instrumenten die trachtten bestuurders van het nut van specifieke beleidsveranderingen teovertuigen, opdat er een einde kon komen aan opstanden. Laatmiddeleeuwse auteurs waren in dit opzicht minder behoudsgezind dan een eerste lezing van hun werken doet uitschijnen.
Continu verbeteren in een Vlaams woonzorgcentrum: ook beter voor zorgverleners?

Disciplines: Sociology, Humanities (General), Social Sciences (General)

Continu verbeteren (CVB) van werkprocessen maakt vanaf het begin van de 21e eeuw opmars in de zorg. Tot hiertoe bleef onduidelijk welke gevolgen dit heeft voor de kwaliteit van de arbeid bij zorgverleners. In dit artikel wordt de kwaliteit van de arbeid onderzocht in De Vierde Wand, een Vlaams woonzorgcentrum waar men CVB sinds begin 2015 toepast. Een kwantitatieve vergelijking met ‘conventionele’ woonzorgcentra toont dat de zorgverleners in De Vierde Wand lagere werkeisen, meer regelmogelijkheden en een verhoogde bevlogenheid rapporteren. Aan de hand van kwalitatieve data schrijven we dit verschil in belangrijke mate toe aan CVB. Hoewel continu verbeteren in dit woonzorgcentrum positief uitpakt voor de kwaliteit van de arbeid, komen in dit artikel ook enkele concrete verbeterpunten voor het toepassen van CVB in dit woonzorgcentrum naar voren.
Belasting op onrechtmatige inkomsten en aftrek in geval van terugbetaling: is de samenhang volledig gewaarborgd? – noot onder Cassatie 22 februari 2019

Disciplines: Economics & Business, Humanities (General)

Verduisterde gelden kunnen belastbare inkomsten zijn. De terugbetaling van aan belasting onderworpen verduisterde gelden, is een fiscaal aftrekbare kost.
Het hof van assisen 2.0. Succesvolle reboot of herhaalde system crash? Enkele kritische overwegingen inzake de Assisenhervorming

Disciplines: Law, Humanities (General)

Eind december 2017 vernietigde het Grondwettelijk
Hof de hervorming van het
hof van assisen zoals die voorzien was in de zogenaamde
Potpourri II-wet. De wet voorzag in een veralgemeende
correctionalisering om alzo artikel 150
Gw. te omzeilen en het hof van assisen buiten werking
te stellen. Artikel 150 Gw. voorziet dat pers- en
drukpersmisdrijven, alsook de zwaarste misdaden
door een jury moeten worden beoordeeld. Met deze
beslissing schetste het Hof een aantal grenzen waarmee
de wetgever, binnen het huidige constitutioneel
kader, rekening moet houden.

Dit artikel wil een aantal reflecties bieden over enkele
aandachtspunten waarmee de wetgever rekening zal
moeten houden, wil hij de positie en/of de werking
van het hof van assisen grondwetsconform bijstellen.
Na een overzicht van de laatste hervormingen te hebben
geboden, worden de beweegredenen van de originele
grondwetgever belicht. Vervolgens worden
een aantal knelpunten in de discussie rond de hervorming
van het hof besproken (de motiveringsplicht;
de mogelijkheid om rechtsmiddelen in te stellen; de
deelname van beroepsrechters in de beoordeling van
schuld;…). Ten slotte worden enkele thema’s aangekaart
die verband houden met de institutionele en
praktische uitwerking van criminele kamers.
De sleutel tot Aristoteles. Willem van Moerbeke en de overlevering van antieke wijsheid

Disciplines: Philosophy, Humanities (General)

Hoe kan het dat teksten van bijvoorbeeld Aristoteles na 2400 jaar nog steeds beschikbaar zijn, terwijl er van andere filosofen nagenoeg niets bewaard is gebleven? De lange, moeizame weg die de kennis tot vandaag heeft afgelegd, blijft vaak onbekend.

De sleutel tot Aristoteles schetst de overlevering van wetenschap en filosofie sinds de oudheid tot het verschijnen van gedrukte boeken. Willem van Moerbeke en de werken van Aristoteles spelen daarbij een centrale rol. Als man uit de Lage Landen, Europeaan en universeel intellectueel had Willem van Moerbeke een doorslaggevende invloed op de vooraanstaande geleerden van zijn tijd en op de evolutie van het westerse denken. Maar als vertaler nam hij zo’n discrete plaats in achter de auteurs van de oorspronkelijke teksten, dat de impact van zijn werk vaak onopgemerkt bleef. Dit boek geeft Willems verdienste haar terechte plaats in de geschiedenis.
Leren vertalen. Een terminologie van de vertaaldidactiek

Disciplines: Linguistics, Humanities (General)

Leren vertalen is het eerste vertaaldidactische handboek dat een taaloverstijgend kader voor het vertaalonderwijs biedt. Via een online platform heeft de lezer toegang tot visuele ondersteuning bij dit kader. De lemmata in Leren vertalen vormen een aanzet tot een antwoord op een reeks onderwijsrelevante vragen. Hoe breed moet vertalen worden opgevat? Wordt er gekozen voor onderwijs met een theoretisch of een praktisch karakter? Welke werkvormen kunnen er worden ingezet? Hoe kan een werkvorm worden gedefinieerd? Welke werkvormen zijn efficiënt? Hoe kun je als docent en student voor voldoende variatie zorgen? Hoe kan resterende lestijd functioneel worden ingevuld? Kortom, hoe kan het vertaalonderwijs worden afgestemd op de wensen van docenten, studenten en werkveld? Leren vertalen is een handboek voor vertaaldocenten en -studenten, en een conceptuele grabbelton voor docenten in het vreemdetalenonderwijs, de taalkunde, de communicatiewetenschappen en culturele studies. Gys-Walt van Egdom is verbonden aan de Universiteit Utrecht. Hij begeleidt cursussen vertalen en vertaalwetenschap. Zijn onderzoek is toegespitst op vertaaldidactiek, -evaluatie, -technologie en -filosofie. Winibert Segers is verbonden aan de KU Leuven. Hij begeleidt de vertaalateliers Juridisch vertalen en Medisch vertalen. Vertaaldidactiek, -evaluatie en -filosofie zijn de domeinen waarin hij publiceert.
Vrijheid van onderwijs pedagogisch (her)bekeken.

Disciplines: Psychology, Other Disciplines, Educational Sciences, Humanities (General)

Vrijheid van onderwijs is een complex gegeven. Naast de grondwettelijke vrijheid van onderwijs brengen we in deze bijdrage vanuit een pedagogische blik een andere vorm van vrijheid naar voren: vrijheid door betrokkenheid. In tegenstelling tot de (onderwijs)wet waarin passieve en actieve vrijheid verschijnt als een individueel recht en belang, zullen we aantonen dat vrijheid door betrokkenheid telkens opnieuw in het leven dient te worden geroepen. Anders dan de huidige praktijken van ‘onderhandelen’ waarbij de inzet het vormen van een compromis is tussen de vele individuele belangen en vrijheden, vraagt een vrijheid van betrokkenheid om een inspanning. De schoolse praktijk van de deliberatie vormt voor ons zo een inspanning waar we in en door het gesprek met anderen onszelf vrij kunnen maken van ons eigen belang en onze eigen wil en ons op een andere manier gaan verhouden tot elkaar en de wereld. Het is op deze tafel dat een ‘common world’ of gedeelde wereld de inzet van gesprek kan worden en niet zoals aan de onderhandelingstafel het onomstreden uitgangspunt.
Kwalitatief ouder worden met een verstandelijke beperking: een uitdaging, een kans

Disciplines: Psychology, Educational Sciences, Humanities (General)

Mensen met een verstandelijke beperking worden ouder dan voorheen. Zeventigers en tachtigers bevolken stilaan de voorzieningen voor mensen met een verstandelijke beperking, maar komen ook wonen in de gewone ouderenzorg of worden thuis begeleid. Ze gelijken op vele vlakken op andere ouderen, maar onderzoek en praktijk wijzen op specifieke kwetsbaarheden.
Hoe bieden wij deze speciale groep mensen de beste levenskwaliteit?
Waarden in dialoog: ethiek in de zorg

Disciplines: Theology, Humanities (General)

Goede zorg vertrekt vanuit de verbinding tussen mensen

Wanneer we ethisch goede zorg willen verlenen, nemen we vaak de wil van de zorgvrager als uitgangspunt. Maar hoe doen we dat bij kwetsbare personen die een grote zorgafhankelijkheid hebben?

Waarden in dialoog biedt een praktisch toepasbaar en theoretisch gefundeerd model voor ethische reflectie en moreel beraad. Het zet zorgverleners aan tot ‘ethisch empowerment’: op basis van waarden en in dialoog zelf verantwoorde beslissingen nemen.

De nieuwe editie van het standaardwerk past dit model toe op belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen die zorgverleners vandaag voor vragen stellen: van evoluties rond netwerken en beroepsgeheim, over toestemming, bemoeizorg en vrijheidsbeperking, tot euthanasie.

Daarbij is een relationele en personalistische visie het fundament. Iedereen die deelneemt aan de zorg staat met de andere betrokkenen in relatie. Die relatie vormt de verbinding tussen de zorgvrager, de naasten en de zorgverleners.
Religieuze twijfel en depressie bij residentiële ouderen

Disciplines: Psychology, Humanities (General)

De late volwassenheid wordt voor vele ouderen gekenmerkt door een transitie naar een woonzorgcentrum en de naderende eindigheid van het eigen leven; uitdagingen waardoor geloofsopvattingen op een helling kunnen komen te staan. Verschillende studies wezen reeds uit dat het worstelen met religieuze twijfels geassocieerd is met het ervaren van depressieve symptomen. Deze studie heeft daarom tot doel om in een groep ouderen verblijvend in een woonzorgcentrum na te gaan hoe religieuze twijfel en depressieve symptomen over de tijd heen met elkaar samenhangen. Daarnaast onderzoekt deze studie ook of het verband tussen religieuze twijfel en het ervaren van depressieve symptomen verklaard kan worden vanuit een tendens tot rumineren. Resultaten wijzen op een bi-directioneel verband tussen religieuze twijfel en depressieve symptomen. Dit verband blijkt echter niet gemedieerd te worden door ruminatie. De bevindingen van deze studie benadrukken dat er naast de focus op depressieve symptomen bij residentiële ouderen, ook de nodige aandacht dient te gaan naar het identificeren van ouderen die worstelen met religieuze twijfels.
Economie in meervoud. Deel II – Gemeenschapseconomie.

Disciplines: Sociology, Humanities (General), Social Sciences (General)

Dit is de tweede bijdrage in een reeks over nieuwe vormen van economisch denken  en ermee verbonden economische praktijken die zich als alternatief presenteren voor  de thans dominante kapitalistische markteconomie. Met de titel willen we niet alleen aangeven dat het om een veelheid van benaderingen gaat, maar ook dat we die diversiteit op een of andere manier moeten koesteren. Na een eerste artikel dat  economische diversiteit als zodanig belichtte, focust deze bijdrage op gemeenschapseconomie. Dat is op het eerste gezicht een heel algemene benaming voor verschillende benaderingen, maar ze verwijst ook naar een uitwerking van gemeenschapseconomie die ‘economie’ als dusdanig wil herdefiniëren, ontwikkeld door de economisch geografen J.K. Gibson-Graham.
Terrorisme en internationale mobiliteit: een coherent beleid of nattevingerwerk?

Disciplines: Criminology, Law, Humanities (General)

Terrorisme en internationale mobiliteit: een coherent beleid of nattevingerwerk? Synthese De voorbije decennia heeft de Belgische overheid tal van antiterreurmaatregelen genomen. De focus van dit artikel ligt op maatregelen die betrekking hebben op internationale mobiliteit: de strafbaarstelling van reizen met een terroristisch oogmerk, de intrekking van paspoorten of identiteitskaarten, de afname van nationaliteit en de daaropvolgende uitwijzing van het grondgebied. Wanneer het aannemen van allerlei maatregelen in verschillende rechtstakken ondoordacht gebeurt, i.e. zonder deze op elkaar af te stemmen, kan de coherentie van het antiterreurbeleid hieronder lijden. De wetgeving lijkt inderdaad twee richtingen uit te gaan: enerzijds wil ze personen in België houden (bijvoorbeeld door het intrekken van reisdocumenten) en anderzijds wil ze personen het land uitzetten of buitenhouden (bijvoorbeeld door nationaliteitsafname en daaropvolgende uitwijzing). De door dit artikel naar voren geschoven hypothese is dat de overheid bepaalde personen wil verhinderen te vertrekken, uit vrees voor een (verdere) radicalisering in het buitenland. Preventie lijkt bij hen dus de insteek. Andere personen zouden dan weer te gevaarlijk zijn om in het land te houden en de overheid zal hen dan ook van het grondgebied trachten te verwijderen. Preventie zou bij hen niet meer aan de orde zijn. Bij een grondige analyse lijkt dit onderscheid echter te vervagen. We stellen ons dan ook de vraag hoe de coherentie in het Belgische antiterreurbeleid op vlak van internationale mobiliteit zou kunnen worden verbeterd. Inleiding ANTI-TERREURMAATREGELEN OP VLAK VAN INTERNATIONALE MOBILITEIT-Deze bijdrage bespreekt enkele maatregelen die de Belgische overheid heeft genomen in het kader van de strijd tegen terrorisme. De focus ligt op maatregelen die de internationale mobiliteit beperken: de strafbaarstelling van reizen met een terroristisch oogmerk, de intrekking van het paspoort of de identiteitskaart, de afname van nationaliteit (of vervallenverklaring) en de daaropvolgende uitwijzing van het grondgebied. De VN Veiligheidsraad wees namelijk al meermaals op het belang van het voorkomen dat terroristen zich over grenzen heen verplaatsen. 3 Dit is uiteraard maar een deel van het verhaal. De geschiedenis heeft geleerd dat ook homegrown fighters zeer gevaarlijk kunnen zijn. 4 De maatregelen die de overheid op dit vlak heeft genomen, laten we in dit artikel echter buiten beschouwing.
Evolutie van de effectiviteit van Belgische en Vlaamse onderwijssystemen: Het wiskunde- en wetenschapsonderwijs in het basisonderwijs onder de loep en op basis van TIMSS 2003-201

Disciplines: Psychology, Other Disciplines, Humanities (General)

We verkennen de verschillen in effectiviteit tussen de Vlaamse en de Franse Gemeenschap over een langere periode. Daarna komt de recente daling van de effectiviteit van het Vlaamse onderwijs aan bod. Wat de recente evolutie betreft, beperken we ons telkens tot de leesvaardigheid in het lager onderwijs en maken we, inzake Vlaanderen, een onderscheid tussen de twee officiële systemen en het katholieke subsysteem. Naast bruto-effecten komen ook netto-effecten aan bod. Daarbij houden we rekening met enkele achtergrondkenmerken van leerlingen. Meteen belichten we ook een element van de mate van (on)gelijkheid. Wat de verschillende evolutie van de twee gemeenschappen betreft, schetsen we ook mogelijke verklaringen. We maken vooral gebruik van gegevens van internationaal onderzoek en van multiniveau-analyse, waarbij leerlingen gesitueerd zijn binnen scholen. Onze slotbeschouwingen hebben een voorlopig karakter, omdat het om een eerste verkenning gaat.
Ontluikende Letteren. Europese literatuur van Homerus tot Goethe

Disciplines: Linguistics, Humanities (General)

Al eeuwenlang wordt literatuur gemaakt en gesmaakt. In Ontluikende Letteren neemt Jan Herman de lezer mee door duizenden jaren aan verhalen, vertellers en lezers. Hij biedt een chronologisch overzicht van de literatuur in de Europese volkstalen van de 8e eeuw voor Christus tot en met de 18e eeuw. Alle normgevende auteurs en teksten komen aan bod. Ze worden gesitueerd in hun historische en cultuurhistorische context. De literatuur ontwikkelt zich immers tegen een voortdurend veranderende sociale en politieke achtergrond, kaderend in een steeds evoluerend wereldbeeld. Door de eeuwen heen vormen zich genres en ontstaat een Europese literaire canon. Uiteindelijk blijkt de 'Europese literatuur' het product te zijn van een boeiende interactie van talen, volkeren, regio's, culturen , geloofsovertugingen en auteurs.
Ontluikende Letteren II. Europese literatuur van Goethe tot Eco

Disciplines: Linguistics, Humanities (General)

In Ontluikende letteren II is Jan Herman opnieuw de gids voor een wandeling door het Europese literaire landschap. Ditmaal loodst hij de lezer langs de literatuur van de moderne en de postmoderne tijd. In vier hoofdstukken van elk een halve eeuw vertelt hij het verhaal van de vele 'ismes' die zich volgens de wet van actie en reactie ontwikkelen: romantisme, realisme, symbolisme, dadaïsme, futurisme, surrealisme, modernisme, postmodernisme, etc. Het literaire verhaal wordt ook dit keer teruggeplaatst in een historisch referentiekader, dat begint in 1789 met de Franse Revolutie en eindigt in 1989 met de van van de Berlijnse Muur. Het veranderende wereldbeeld als gevolg van talloze economscihe, sociale, ideologische en filosofische omwentelingen vormt de cultuurhistorische achtergrond waartegen het literaire verhaal van de 'ismen' zich afspeelt.
Zet je EF-bril op in de kleuterklas

Disciplines: Psychology, Educational Sciences, Humanities (General)

Uit onderzoek blijkt dat succes in het leven samenhangt met een grote mate van zelfsturing. Zelfsturende vaardigheden - executieve functies (EF) - ontwikkelen is heel belangrijk. Deze vaardigheden zoals de aandacht houden, omgaan met emoties en prikkels, kennen bij de meeste kinderen een enorme groei tijdens de kleuterleeftijd. Het plastische brein is dan nog het meest kneedbaar om deze functies te verwerven. Kansarme kleuters blijken helaas vaak een stuk lager te scoren op deze vaardigheden. Maar … we kunnen de ontwikkeling ervan stimuleren. Zet dus je EF-bril op!
Burger en bestuur. Een introductie tot een complexe verhouding

Disciplines: Political Sciences, Social Sciences (General), Humanities (General)

De laatste decennia is de burger steeds mondiger geworden, wat heeft geleid tot een transparanter beleid. Toch lijkt de burger, ondanks alle inspanningen, steeds cynischer tegenover het beleid. Degelijk besturen is dus geen sinecure – zoals ook proefondervindelijk is bewezen de laatste jaren.
Begaafde jongeren, moeilijke gevallen? Eerste resultaten van de TALENT-studie

Disciplines: Psychology, Humanities (General)

Uit de TALENT-studie, een onderzoek bij 3.400 jongeren, blijkt dat cognitief begaafde leerlingen in ons onderwijs niet altijd voldoende uitgedaagd worden en daardoor soms hun motivatie verliezen. Daartegenover staat dat cognitieve begaafdheid, in weerwil van populaire veronderstellingen, geen risicofactor is voor psychische problemen of probleemgedrag. Jongeren met een formele diagnose ‘hoogbegaafd’ vertonen gemiddeld wel meer probleemgedrag dan andere jongeren; deze groep is dus niet representatief voor begaafde jongeren in het algemeen.
Kostenverhaal door de overheid bij milieuschade: is het voor de vervuiler goed vissen in troebel water?”

Disciplines: Law, Humanities (General)

In deze bijdrage staat kostenverhaal door de overheid bij milieuschade centraal. Met het cassatiearrest van 1 juni 2018 als vertrekpunt diept de bijdrage uit in welke mate het vervuilersbeginsel vormgeeft aan het algemene uitgangspunt van het Hof van Cassatie bij verhaal van de kosten van een (grond)wettelijke verplichting door de overheid op basis van artikel 1382 Burgerlijk Wetboek. Volgens het Hof komt er geen schade voor rekening van de overheid indien uit de inhoud of de strekking van de wet volgt dat de schade niet definitief bij haar rust.
Dynamiek en profiel van de arbeidsmarkt op Brussels Airport. Paper in het kader van de Viona-Leerstoel Dynamiek van de Arbeidsmarkt

Disciplines: Economics & Business, Sociology, Humanities (General), Social Sciences (General)

Met een totaal volume van 23 836 werknemers is de nationale luchthaven vergelijkbaar met de groot¬ste werkgevers in België. Dat volume brengt een grote dynamiek mee, niet alleen van reizigers maar ook van personeel. Wie werkt op Brussels Airport, in welke sectoren? Hoe specifiek is de arbeidsmarkt op de luchthaven? Wat is het profiel van werknemers die aange¬worven worden op de luchthaven? Voorliggend rapport bouwt verder op de inzichten over de lucht-haventewerkstelling gepresenteerd in het Trendrapport ‘Directe tewerkstelling op Brussels Airport’ in samenwerking met Aviato, het tewerkstellingscentrum van Brussels Airport. Dit rapport toont aan dat de tewerkstelling en de aanwervingen op Brussels Airport een ander profiel hebben dan op de Vlaams arbeidsmarkt als geheel, maar dat het profiel van aan¬wervingen op Brussels Airport het atypische karakter wel lichtjes bijstuurt in de richting van het Vlaamse gemiddelde. De gegevens zijn gebaseerd op alle werkgevers die actief zijn op de luchthaven. Dit rapport kwam tot stand in het kader van de VIONA-Leerstoel Arbeidsmarktdynamiek van het Departement Werk en Sociale Economie van de Vlaamse overheid.