clips/mteb-nl-vabb huggingface dataset:
Opstellen van omgevingsanalyses door de regionale preventieteams van de bijzondere jeugdbijstand (+ cd-rom)

Disciplines: Sociology

De publicatie van dit project, uitgevoerd in opdracht van de Afdeling bijzondere jeugdbijstand van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, bestaat uit twee delen: een rapport en een cd-rom. Het rapport biedt, op basis van inzichten uit de algemene theorie en de concrete context, achtergrondinformatie over de verschillende elementen die de mogelijkheden en grenzen van de omgevingsanalyses in de praktijk bepalen. Het gaat hier ten eerste om randvoorwaarden en -processen waarbinnen de omgevingsanalyses tot stand komen: de strategische planningcontext, het gestructureerde proces omgevingsanalyse binnen de Preventie Bijzondere Jeugdbijstand, en belangwekkende lopende veranderingsprocessen op beleidsmatig en bestuurlijk vlak en aan de aanbodzijde van de gegevens. Ten tweede gaat het hier om de concretisering van de inhoud van de omgevingsanalyses: de gehanteerde invalshoek, de geanalyseerde omgevingen in de omgevingsanalyse, en het integreren van het perspectief van de doelgroep. Concluderend worden de inhoudelijke en methodische uitgangspunten voor een draaiboek voor het opstellen van de omgevingsanalyses op een rijtje gezet. De cd-rom is hier een uitgewerkte blauwdruk van: een praktisch hanteerbaar draaiboek dat richtlijnen en suggesties biedt voor het integreren van het perspectief van de doelgroep, de analyse van de externe omgeving, de analyse van de interne omgeving, en de verdere dynamische inzet en ontwikkeling van het draaiboek zelf.
Sociaal beleid in ontwikkelingslanden: Anders dan Elders? Op zoek naar de eigenheid van Afrikaanse sociale beschermingsmechanismen

Disciplines: Sociology

Het afgelopen decennium is de aandacht voor sociale bescherming in ontwikkelingslanden sterk toegenomen, onder meer onder invloed van het academisch debat over de universaliteit van sociale bescherming. In dit artikel wordt dieper ingegaan op de wijze waarop de specifieke sociale, economische en politieke situatie van Afrikaanse ontwikkelingslanden een uitdaging én een beperking vormt voor de sociale bescherming. In het licht van de specifieke ontwikkelingscontext vragen we ons af of het Westerse welvaartsstaatmodel kan dienen als voorbeeld voor de organisatie van sociale voorzieningen in ontwikkelingslanden. Daarnaast staan we stil bij de eigenheid van Afrikaanse sociale beschermingsmechanismen, die getekend worden door de specifieke sociaal-economische context. We besluiten dat Afrikaanse sociale bescherming een complex samenspel is van verschillende actoren en verschillende vormen van formele en informele sociale bescherming. Vooraleer de ganse bevolking toegang zal hebben tot een minimum van sociale beschermingsmechanismen, moet echter nog een lange weg worden afgelegd.
Iets heel bijzonders. Een verkennende studie naar de effecten van Persoonlijke Toekomstplanning bij personen met een handicap en steungroepleden

Disciplines: Sociology

‘Persoonlijke Toekomstplanning’ is iets heel bijzonders, getuigt één van de gebruikers uit de gehandicaptenzorg in deze sociologische, kwalitatieve studie. Deze vernieuwende methodiek, die sterk geïnspireerd is vanuit het burgerschapsmodel, vertrekt vanuit het perspectief van de persoon met een handicap en zijn of haar directe sociale relaties. Samen met een ondersteuningsgroep is het de bedoeling de veranderingswensen van de persoon met een handicap aanwezig te stellen en vervolgens te realiseren. In deze verkennende studie wordt, op basis van diepte-interviews met centrale personen en steungroepleden, nagegaan wat de impact is van deze methodiek op de rechtstreeks betrokkenen. Het theoretisch kader van waaruit deze onderzoeksvraag wordt bestudeerd is dat van het empowermentparadigma, een denk- en handelingskader gericht op het versterken van individuen, organisaties en bredere omgevingen.
Empowerment en participatie van kwetsbare burgers. Ervaringskennis als kracht

Disciplines: Sociology

Cliënten in de geestelijke gezondheidszorg, mensen in armoede, breekbare ouderen: kwetsbare burgers die vaak niet op een volwaardige manier deel uitmaken van de samenleving. Een kansrijker aanpak om deze mensen volwaardig te laten meedoen in de samenleving gaat uit van empowerment. Dit doet een beroep op eigen krachten, daarbij gebruikmakend van ervaringsdeskundigheid van de betrokkenen zelf. De auteurs gaan in deze uitgave in op een veelheid aan thema’s rond achtergronden, uitwerking en processen bij empowerment. De diversiteit aan bijdragen biedt een kleurrijk palet voor hulpverleners, managers van welzijns- en gezondheidsinstellingen, beleidsverantwoordelijken, wetenschappers, docenten en studenten van het hoger sociaal agogisch onderwijs en niet in het minst voor de kwetsbare burgers zelf.
Empowerment in de geestelijke gezondheidszorg

Disciplines: Sociology

Het empowermentparadigma vormt een uitdagend kader voor vernieuwende ontwikkelingen in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ), stelt Prof. dr. Tine Van Regenmortel in haar lezing op het vierde Vlaams Geestelijk Gezondheidscongres (17 september 2008, Universiteit Antwerpen). Dit artikel beschrijft dit paradigma met haar gevolgen voor de hulpverlening. Zes sleutelementen van een empowerende GGZ komen aan bod: een andere visie, de waarde van participatie en ervaringsdeskundigheid, de sociale gelaagdheid, toegankelijkheid voor kwetsbare groepen, meer vermaatschappelijking en het belang van outreachend werken.
De schaduwzijde van de vooruitgang in Nederlandstalige typebeschrijvingen

Disciplines: Literature

De schaduwzijde van de vooruitgang en de industrialisering was niet alleen een belangrijk thema in negentiende-eeuwse zedenromans die wantoestanden in de maatschappij (zoals de uitbuiting van de arbeidersklasse) aan de kaak stelden. Ook in de typebeschrijving of karakterschets, een genre dat in de Nederlandse literatuur (samen met de fysiologie) een korte bloei kende in de jaren 1840, was het thema aanwezig. In een aantal typebeschrijvingen worden de recente technologische en industriële ontwikkelingen zelfs verantwoordelijk gesteld voor het dreigende uitsterven van bepaalde sociale en beroepsgroepen, en dus van allerlei types. De voornaamste oorzaak ligt in de ‘gelijkmaking’, de uniformiserende tendens die het gevolg is van de technologische vernieuwingen, en vooral van de vernieuwingen in de transportsector: de komst van de stoomtrein heeft immers ‘van gansch een land eene enkele buurt’ gemaakt, en de verschillen tussen naties en beroepsgroepen verdwijnen hoe langer hoe meer. De nakende verdwijning van de verschillende types houdt op haar beurt verstrekkende gevolgen in voor de literatuur: precies het genre van de typebeschrijving wordt namelijk in zijn voortbestaan bedreigd omdat er geen onderwerpen voor de schetsen meer dreigen over te blijven. Deze bijdrage onderzoekt hoe het genre op deze dreiging reageerde.

The drawback of progress and industrialization was not only an important theme in nineteenth-century novels of manners that denounced social abuses in society (such as the exploitation of the working class). It was also present in the ‘type description’ (portraits or sketches of different types), a genre that flourished shortly in Dutch literature (along with the physiologies) in the 1840s. In a number of these texts, recent technological and industrial developments are even held responsible for the imminent disappearance of certain social and professional groups, and thus of all kinds of types. The main cause lies in the ‘levelling’, the unifying trend that results from technological innovations, especially from the innovations in transport: the advent of the steam train has turned ‘an entire country into a single neighbourhood’, and differences between nations and professions disappear ever more. The imminent disappearance of the various types in turn has far-reaching implications for the literary system: precisely the type description is threatened in its very existence because of the risk that there will be no more characteristic types left to describe. This contribution examines how the genre responded to this threat.
Structurele marginaliteit? Je wordt er ziek van. Wonen en gezondheid in het Brusselse Molem

Disciplines: Social Sciences (General)

Sint-Jans-Molenbeek, omgedoopt tot Molem door de lokale jongeren, is een van de 19 gemeenten van het Brussels gewest en valt in twee gebieden uiteen, Laag- en Hoog-Molem. Laag-Molem ligt in de Brusselse kanaalzone, waar het samen met Kuregem (een grotere wijk in Anderlecht) de kern van uitmaakt. Deze zone wordt gekenmerkt door structurele achterstand, vooral op drie vlakken: huisvesting, tewerkstelling en slechte condities van transport en mobiliteit. In dit artikel betoogt de auteur aan de hand van cijfers en feiten over ziekten en sterfte dat deze drie factoren op aantoonbare wijze schadelijk zijn voor de gezondheid van de bewoners van deze wijken, die overwegend een migrantenverleden hebben. De casus Molem is daarbij mogelijk illustratief voor andere grootstedelijke (achterstands)wijken. De overheid moet deze achterstellende factoren aanpakken, wegwerken of ten minste beter controleren. Om daarbij succesvol te kunnen zijn, is adequate communicatie en interculturele bemiddeling nodig. Het beroep doen hierbij op het beschikbare sociale en religieuze kapitaal is een interessante mogelijkheid.
Betaalbaarheid van het wonen. Gebruikskosten in Vlaanderen en Nederland

Disciplines: Sociology

In deze bijdrage worden de recentste gegevens over langetermijnbetaalbaarheid in twee ‘landen’, Vlaanderen en Nederland, van 2005/6 weergegeven. Het gebruikskostenconcept voor wonen staat centraal. Aangegeven wordt wat het gebruikskostenconcept in theorie en in de praktijk kan betekenen om de betaalbaarheid van het wonen van huishoudens in beeld te brengen. Om het concept van de gebruikskosten een plaats te geven, wordt het op conceptueel niveau vergeleken met het concept woonuitgaven. 

De uitkomsten tonen dat de interestkosten op eigen geld en hypothecaire lening, samen met de geschatte prijsstijging van huizen, grotendeels het niveau bepalen van de langetermijnbetaalbaarheid in Vlaanderen en Nederland. Voor beide ‘landen’ ziet men dat voor elk quintiel van equivalent besteedbare huishoudinkomens, de geschatte waardeverandering van de woningen de andere kostcomponenten overtreft. De gebruikskosten zijn dan negatief waardoor het wonen in de eigen woning een rendement oplevert. Dit staat in tegenstelling tot de huursector waar de huishoudens, die doorgaans over een lager inkomen beschikken, met kosten –de huur– te maken krijgen.
Ruimte voor wonen. Trends en uitdagingen

Disciplines: Other Disciplines, Sociology, Social Sciences (General)

De ruimtelijke oppervlakte van Vlaanderen is beperkt. Wonen en bouwen zijn daarom aan een aantal bepalingen en beperkingen onderworpen. Daarom werd in 1997 het eerste Vlaamse strategisch ruimtelijke beleidsplan, het RSV1 – Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen, goedgekeurd. Daarin werden de gewenste ruimtelijke ontwikkelingen voor een termijn van tien jaar vastgelegd. Deze publicatie gaat in op uitdagingen inzake wonen waarmee Vlaanderen in de toekomst geconfronteerd zal worden. Ze is het resultaat van een grondig onderzoek en bevat een uitgebreide inventarisatie van relevante trends met een inschatting van wat die inhouden voor de komende ruimtevraag en ruimtebeslag. De tekst groepeert een aantal basiskaarten en -gegevens en is een brainstorm voor een verdere uitwisseling van ideeën op lange termijn. De auteurs focussen op de ruimtelijke spreiding, de vorm en het voorkomen van wonen en aan het wonen verwante voorzieningen als onderdeel van de nederzettingsstructuur. Ze brengen het dagelijkse wonen in beeld om de besproken trends een concreet gezicht te geven. Daarnaast komen een aantal woningbouwprojecten aan bod die in recente publicaties rond architectuur, stadsontwikkeling of wonen geroemd worden om hun ontwerpkwaliteiten, hun duurzaamheid of om de manier waarop ze innovatief inspelen op wijzigende trends in het wonen. Als best practices kunnen ze mee het debat over de toekomstige ruimte voor wonen voeden.
Aansluiting OCMW's op de KSZ: impactstudie op hulpverlening en organisatie

Disciplines: Sociology

De realisatie van de aansluiting van alle 589 OCMW’s op de Kruispuntbank Sociale Zekerheid (KSZ), zoals ingeschreven in het regeerakkoord van juli 2003, is sinds 1 januari 2006 een feit. Intussen weten we ook dat alle OCMW’s niet enkel aangesloten zijn op dit netwerk van gegevensuitwisseling in de sociale zekerheid, maar er ook zeer intensieve gebruikers van zijn. Wat hiervan echter de impact is op de organisatie van de OCMW’s en op het waarborgen van de grondrechten van de gebruikers was tot voor deze studie onbekend. <br><br>De voorliggende studie naar de impact van aansluiting van de OCMW’s op de KSZ is in hoofdzaak gebaseerd op de resultaten uit twee databronnen, één van kwantitatieve en één van kwalitatieve aard. Enerzijds werd er een schriftelijke vragenlijst voorgelegd aan alle Belgische OCMW’s en anderzijds werden bij een zestigtal OCMW’s telefonische interviews afgenomen met maatschappelijk werkers werkzaam op de sociale dienst. De verwerking van deze onderzoeksgegevens, aangevuld met expertinterviews met sleutelactoren uit beleid en praktijk vindt zijn neerslag in een aantal besluiten en aanbevelingen ten aanzien van praktijk, beleid en verder wetenschappelijk onderzoek.
Bomen groeien niet tot in de hemel. De werkelijke kostprijs van de dienstencheques

Disciplines: Sociology

De dienstencheque is een fenomenaal succes te noemen. Het aantal aanbieders, het aantal gebruikers, het aantal uren verstrekte hulp, het aantal personen tewerkgesteld, bomen lijken tot in de hemel te groeien. Eindelijk werd huishoudelijke hulp een volwaardige job, met een eigen paritair comité, en ook met een volwaardige syndicale werking. Het dienstenchequestelsel brengt echter een zeer zware budgettaire kost voor de overheid met zich mee. Van in het begin werd deze budgettaire kost geminimaliseerd door allerlei terugverdieneffecten in kaart te brengen. Ook de impact op de strijd tegen het zwartwerk werd telkens opnieuw heel rooskleurig voorgesteld. Het HIVA - Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving onderzocht, met steun van het ACV-Mecenaatkrediet van de NBB, de werkelijke kostprijs van de dienstencheques. Wat zijn de werkelijke terugverdieneffecten van het stelsel? Is er nu minder zwartwerk? Is het stelsel in de toekomst nog betaalbaar? Is de dienstenchequefinanciering wel een prioritaire taak van de overheid? Is er nood aan een doelgroepenbeleid voor de gebruikers? Dit rapport illustreert dat de expansie en verdere wenselijke expansie zowel bruto, maar ook netto, een aanzienlijke kost uitmaakt voor de overheid. Met het voortduren van de economische crisis wordt de budgettaire marge des te nijpender. Zoals bomen niet tot in de hemel groeien, moet de overheid meer en meer keuzen maken omtrent haar prioriteiten. Dit kan zijn in de bijdragen (lees belastingen), maar ook in de uitgaven. Zich bewust zijn van de werkelijke uitgaven, kan het maken van deze keuzen vergemakkelijken. Het is finaal de overheid die deze keuze moet maken, aangezien het hier voornamelijk over overheidsmiddelen gaat.
Zwartwerk in België. Een indicator van omvang en evolutie / Travail au noir en Belgique. Un indicateur concernant l'étendue et l'évolution

Disciplines: Sociology

De inschatting van de omvang van het zwartwerk verbetert voortdurend maar is toch nog steeds gebrekkig. Het statistisch apparaat is niet aangepast aan de hedendaagse behoefte om dit in beeld te brengen. De opdracht is ook niet eenvoudig: het is het zichtbaar maken van wat zich per definitie wenst te verbergen. Deze publicatie gaat dan ook op zoek naar mogelijkheden om de raming van de omvang van de fraude te verbeteren. Op initiatief van het Federaal Wetenschapsbeleid en in samenwerking met de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg wordt in deze publicatie de internationale en Belgische informatie verzameld over de omvang van zwartwerk en sociale en fiscale fraude. Uiteindelijk zal een veelvoud van methoden moeten worden gehanteerd. Het slechte imago dat ons land heeft om de meest uiteenlopende ramingen naast elkaar te laten bestaan, kan misschien een troef worden door het voortouw te nemen in het verzoenen en combineren van diverse methoden. Dit onderzoek kadert in een reeks van wetenschappelijke studies die de jongste jaren door het Federaal Wetenschapsbeleid werd gelanceerd omtrent de sociale en fiscale fraude. L’estimation de l’importance du travail non déclaré s’améliore de jour en jour mais reste encore aujourd’hui toujours défi ciente. La tâche n’est pas aisée: rendre visible ce qui, par défi nition, aimerait rester invisible. Cette recherche initiée par la Politique scientifi que fédérale en collaboration avec le Service public fédéral Emploi, Travail et Concertation sociale rassemble des informations, aux niveaux international et national, portant sur l’ampleur du travail non déclaré, de la fraude sociale et de la fraude fi scale. Une multitude de méthodes ont été répertoriées. En les conciliant et en les combinant nous obtenons une image plus positive de notre pays, qui a laissé pendant longtemps coexister des estimations très divergentes en la matière. Cette enquête s’inscrit dans le cadre d’une série de recherches scientifi ques sur la fraude sociale et fi scale qui ont été lancées au cours des dernières années par la Politique Scientifi que Fédérale.
Naar een observatorium ondergrondse economie. Een haalbaarheidsstudie

Disciplines: Sociology

In opdracht van het Federaal Wetenschapsbeleid en de Federale Overheidsdienst Sociale Zekerheid wordt in deze publicatie de haalbaarheid en de wenselijkheid van een informatie- en analysecentrum voor de ondergrondse economie nagegaan. De auteurs gaan na welke informatie over sociale en fiscale fraude er thans beschikbaar is. Ze vergaarden hiertoe informatie uit zowel theoretische bronnen als de praktijk van de talrijke instanties die in België verantwoordelijkheid dragen voor de strijd tegen sociale en fiscale fraude. Talloze binnenlandse en buitenlandse voorbeelden, als ook de opinies ter zake van belanghebbenden, tonen aan dat een observatorium wenselijk, haalbaar, maar vooral ook noodzakelijk is. Sociale inspecties, fiscale controlediensten, het politioneel en gerechtelijk apparaat, de sociaaleconomische partners, de onderzoekswereld, de beleidsmakers en de publieke opinie hebben baat bij het zichtbaar worden van de omvang en de nadelige gevolgen van het zwartwerk en van de strijd ertegen. ‘Exhaustiviteit’ of het verwerven van het globale beeld en de mobilisatie van alle betrokken instanties zijn hierbij essentieel. De auteurs doen suggesties voor de organisatie van een observatorium voor ondergrondse economie. De uiteindelijke keuze van de vorm zal bij de overheid liggen. Belangrijker dan de vorm is echter het feit dat het gecreëerd zal worden. Dit onderzoek kadert in een reeks van wetenschappelijke studies omtrent de sociale en fiscale fraude die door het Federaal Wetenschapsbeleid de jongste jaren werd gelanceerd.
Op zoek naar huurwoningen. Onderzoek naar de betaalbaarheid en de kwaliteit van het wonen op de private huurmarkt en naar een gepast beleid

Disciplines: Sociology

Volgens de Belgische grondwet heeft iedereen het recht op een woning naar eigen keuze, van een goede kwaliteit, tegen een betaalbare prijs, in een goede woonomgeving en met woonzekerheid. De laatste jaren wordt meer en meer aangeklaagd dat dit recht voor veel gezinnen wordt geschonden. Dit was het uitgangspunt van het ACW-project ‘Betaalbaar wonen’. Binnen dit project vroeg het ACW aan het HIVA om de problemen op de private huurmarkt te duiden en na te gaan welke beleidsmaatregelen een gepast antwoord kunnen bieden.<br><br> In dit onderzoek proberen we deze problemen te objectiveren op basis van cijfermateriaal en resultaten van bestaand onderzoek. Tevens gaan we aan de hand van de economische theorie na hoe de woningmarkt functioneert en wat de effecten van beleidsmaatregelen daarop kunnen zijn. Verder beschrijven we welk huurprijs- en kwaliteitsbeleid de Vlaamse en de federale overheid momenteel voeren en hoe dit kan worden bijgestuurd. Bijzondere aandacht gaat hierbij naar het stelsel van de huursubsidie. Tot slot formuleren we een aantal beleidsaanbevelingen die moeten bijdragen tot een betere realisatie van het recht op wonen op de private huurmarkt.
Wonen en zorg voor een nieuwe generatie ouderen

Disciplines: Sociology

In deze bijdrage wordt op Vlaams niveau een beeld geschetst van de huidige woonsituatie van ouderen en van hun wensen. Op basis van de Woonsurvey 2005, dit is een bevraging die plaats vond in 2005 bij 5.216 huishoudens in  Vlaanderen, wordt de situatie van thuiswonende ouderen beschreven: wat zijn de kwaliteit en het comfort van de woningen, welke voorzieningen zijn er in de omgeving aanwezig, wat kost wonen voor hen en hoe betaalbaar is dat? Deze informatie wordt aangevuld met gegevens uit het LOVO2-onderzoek over de woonsituatie van ouderen in rusthuizen. Vervolgens wordt ingegaan op ontwikkelingen in wonen en zorg die inspelen op nieuwe behoeften van ouderen. Andere mogelijkheden van nieuwe technologie worden onder de loep genomen en de auteur gaa dieper in op de concepten 'levenslang wonen', 'woonzorgcomplex' en 'woonzorgzone'. Vooral dat laatste is een richtinggevend concept voor de toekomst. Er wordt uitgelegd wat een woonzorgzone is en hoe en waar men eraan kan werken.
De rijkdom van de ouderdom herbekeken

Disciplines: Sociology

Begin jaren negentig publiceerde het HIVA een onderzoek over de inkomens, consumptie en vermogenssituatie van de ouderen onder de titel ‘De rijkdom van de ouderdom’. In opdracht van het ACV werd dit onderzoek thans geactualiseerd op basis van meer recente huishoudbudgetenquêtes.
Sociaal huren in Vlaanderen

Disciplines: Sociology

Wat verstaan we in Vlaanderen onder sociale huisvesting? De auteurs schetst het institutioneel kader: hoe is de sociale huursector in Vlaanderen georganiseerd, wie voert er de sociale woonprojecten uit, hoe worden ze gefinancierd en welke instanties zijn erbij betrokken? Daarna volgt een beschrijving van de omvang en kwaliteit van het Vlaamse sociale huurpatrimonium en het profiel van de bewoners. In Europese context bestaan er meerdere modellen van benadering. De auteur oordeelt het nuttig om onze woningmarkt te vergelijken en de andere modellen te onderscheiden als bron van inspiratie voor mogelijke toekomstige beleidsoriëntering.
Innovatie en arbeidsvraagstukken. Een literatuurverkenning van beleidsonzekerheden vanuit Vlaams oogpunt

Disciplines: Sociology

Innovatie en de kenniseconomie zijn ‘in’. Ze moeten een centraal aandachtspunt zijn voor een reeks beleidsterreinen, waaronder arbeid en tewerkstelling. Binnen de beleidsdomeinen van zowel innovatie als arbeid moeten echter nog de nodige inspanningen worden geleverd om positieve aandacht voor ‘het andere’ te creëren. De ontwikkeling van een denkkader dat wordt opgevuld met de bestaande kennis over de samenhang tussen het domein van bedrijfsinnovatie en het arbeidsbestel kan daar een nuttige bijdrage in leveren. Het rapport levert deze bijdrage vanuit het oogpunt van de Vlaamse beleidsmaker. Het rapport is het resultaat van een korte studieopdracht in het kader van het Vlaams Interuniversitair Onderzoeksnetwerk Arbeidsmarktrapportering (VIONA). Dit onderzoeksprogramma is een initiatief van de Vlaamse regering en de sociale partners. Het wordt gecofinancierd door het Europees Sociaal Fonds.