clips/mteb-nl-vabb huggingface dataset:
Zorg op maat van de mens. Ethisch overleg en advies in het ziekenhuis

Disciplines: Philosophy

De medische mogelijkheden in het ziekenhuis kennen een zeer grote explosie. De dringende vraag die zich hierbij stelt, luidt hoe deze kansen kunnen worden afgestemd op het welzijn van de menselijke persoon. Vanuit vijftien jaar ervaring in concreet ethisch overleg in de Medisch-Ethische Commissie willen de auteurs hun doordachte bevindingen presenteren aan een ruimer publiek. Het eigene van dit boek bestaat in het feit dat het geschreven is op het kruispunt tussen theorie en praktijk. Het boek opent met een voorstelling van de werking van een medisch-ethische commissie. Daarna volgt een fundamentele reflectie over het christelijke personalisme dat in de instellingen van de Caritas-koepel wordt gebruikt bij de bespreking van ethische vragen. Vervolgens is er een sectie gewijd aan de vragen bij het levenseinde. Men vindt er een overzicht van de medische beslissingen bij het levenseinde maar ook concrete adviesteksten. Een volgend deel handelt over de patiëntenrechten en over de problematiek van de medische experimenten en de informed consent. Het geheel wordt afgerond met de relevante wetteksten. Dit boek heeft een duidelijk doelpubliek voor ogen: artsen werkzaam in een ziekenhuis, leden van medisch-ethische commissies, huisartsen, maar ook expliciet verpleegkundigen en studenten.
Wat met het cordon? Een reactie op Patrick De Vos

Disciplines: Philosophy

In het vorige nummer van Oikos bespreekt Patrick De Vos de verleidingskracht van het extreemrechtse populisme en geeft hij enkele aanbevelingen om die verleidingskracht te ontmijnen.  De argumentatie van De Vos verloopt in drie stappen. Ten eerste schetst hij enkele bepalende kenmerken van het (extreemrechtse) populisme. Ten tweede beargumenteert hij op basis van het werk van de Belgische filosofe Chantal Mouffe dat het succes van extreemrechts het gevolg is van een typisch liberaal consensusdenken en van de vervlakking van het partijpolitieke landschap die daarmee gepaard gaat. Ten derde concludeert hij hieruit - in een ogenschijnlijk haastig toegevoegd postscriptum en opnieuw in lijn met de positie van Mouffe – dat het cordon sanitaire een ‘kapitale vergissing’ is. Hoewel Devos’ karakterisering van het populisme adequaat lijkt en hoewel Mouffes pleidooi voor een meer intense strijd op het politieke toneel steek houdt, wil ik in deze reactie aantonen dat de conclusie van Mouffe en De Vos om het cordon dan maar beter op te doeken hier helemaal niet uit volgt en zonder meer onhoudbaar is.
Geen politiek zonder strijd. Chantal Mouffe in het spoor van Carl Schmitt

Disciplines: Philosophy

Chantal Mouffe herneemt de centrale gedachte van Carl Schmitt dat de antagonistische relatie tussen vriend en vijand constitutief is voor het politieke. Anders dan bij Schmitt leidt die idee bij haar tot een links en radicaal democratisch model voor een pluralistische samenleving. Een juiste appreciatie van de niet te elimineren politieke dimensie van strijd geeft aanleiding tot een kritische evaluatie van het politiek liberalisme van John Rawls en de deliberatieve democratie van Jürgen Habermas. Tegelijkertijd werpt Mouffe daarbij een nieuw licht op enkele recente politieke fenomenen zoals de opkomst van rechtse populistische partijen in Europa en de internationale ‘oorlog tegen het terrorisme’.
Wat verhult een onthullende machtsanalyse?

Disciplines: Philosophy

In hun bijdragen maken zowel Pascal Debruyne (Oikos 41) als Dries Lesage (Oikos 40) een machtsanalyse van het milieudebat. Een dergelijke machtsanalyse leert ons dat de zogenaamde maatschappelijke consensus over bepaalde milieuproblemen veeleer de bestaande machtverhoudingen weerspiegelt. Beiden pleiten daarom voor de vorming van een tegenhegemonisch discours om het debat te verbreden. De nadruk op machtsverschillen lijkt echter de onderliggende discussie over waarden te verhullen. Een benadering die vertrekt van de fundamentele politieke waarden – gelijkheid en vrijheid – biedt mogelijkheden om de politieke ecologie meer inhoudelijke grondslag te geven en te positioneren in het politiek-filosofische debat.
Al de dagen van ons leven. Christelijk gezinsboek voor de 21ste eeuw

Disciplines: Philosophy

"Al de dagen van ons leven" is reeds decennia lang een betrouwbare gids voor moeders en vaders, jong- en langgehuwden, dochters en zoons, grootouders en kinderen. Kortom, voor iedereen, want elke mens heeft familiebanden. Het boek geeft inspiratie bij de hoogtepunten van het leven - van geboorte tot overlijden. Maar je kunt er ook elke dag in lezen en meegaan met de maanden en de seizoenen.
Politiek extremisme en de weerbaarheid van de democratie

Disciplines: Philosophy

Wanneer extremistische actoren opduiken in de politieke sfeer stelt zich voor democraten het dilemma van de tolerantie: als we de fundamentele waarden van tolerantie, vrijheid en respect willen hooghouden, hoe tolerant moeten we dan zijn ten aanzien van diegenen die intolerantie prediken? In antwoord op dit dilemma verdedigen we in dit artikel een 'concentrisch' model van een weerbare democratie. Volgens dit model moeten de bekommernissen van extremistische kiezers ernstig genomen worden, maar moeten extremistische partijen zelf actief bestreden worden.
Microverzekeringen en gezondheidszorg in derdewereldlanden: over de grenzen heen

Disciplines: Political Sciences

De gezondheidszorg in derdewereldlanden kent vele problemen. Het aanbod is beperkt en duur, de kwaliteit is slecht, het personeel is weinig gemotiveerd, goedkope geneesmiddelen zijn onvoldoende aanwezig. Maar ook: de patiÙnten haken af. Kortom de overgrote meerderheid van de mensen in derdewereldlanden lijdt onder een gebrek aan sociale bescherming.
Een praktische leidraad bij de invoering van een instrument voor peerevaluatie

Disciplines: Educational Sciences

In het artikel wordt een instrument besproken voor peerevaluatie. In dit korte bestek wordt aandacht geschonken aan: - het instrument: waartoe dient het, hoe werkt het, welke communicatie voer ik errond; - het integreer ik het instrument in mijn lespraktijk. Het uitgangspunt van het artikel is praktisch van aard. In een eerste deel wordt het instrument zeer duidelijk omschreven zodat men er direct mee aan de slag kan. Er wordt aangegeven wat de mogelijkheden zijn en tot welke finaliteit het leidt. Immers, nie alle vormen van peerevaluatie zijn geschikt om om het even welk doel te bereiken. In een tweede deel wordt aandacht geschonken aan de implementatie in het onderwijs. Het invoeren van een nieuwe evaluatievorm vereist immers ook een aanpassing van de werkvorm. Er worden tips en valkuilen gegeven die - komende uit de praktijk - je als leerkracht direct inspireren om ermee aan de slag te gaan. Inleidend worden een aantal begrippen uitgelegd en achteraan het artikel is een bibliografie voorzien die ter verdieping van dit thema kan worden geraadpleegd.
Uitgangspunten van de zorgethische benadering van Joan Tronto: reacties vanuit het Vlaams sociaal werk

Disciplines: Sociology

De masteropleiding Sociaal werk van de K.U.Leuven organiseerde op 14 maart 2008, samen met Genderstudies van de K.U.Leuven, haar eerste internationale lenteseminarie met als gast Joan Tronto. Joan Tronto is verbonden aan de City University of New York en doceert politieke wetenschappen en vrouwenstudies. Ze verwierf in de jaren negentig internationale faam met haar boek 'Moral boundaries: a political argument for an ethic of care'. Tijdens het lenteseminarie gaf Joan Tronto een introductie over haar benadering van zorgethiek. In het tweede gedeelte reflecteerden drie Vlaamse sociaal werkers vanuit hun ervaring op de theorie van Tronto: Liesbet Smeyers, teamcoördinator en maatschappelijk werker op het Vertrouwenscentrum Kindermishandeling in Leuven, Cis Dewaele, coördinator van Vlaams Straathoekwerk Overleg en Lieve Vanderlinden, diensthoofd Sociaal werk UZ Leuven. In deze bijdrage willen we eerst stilstaan bij de theoretische uitgangspunten van Tronto. Daarna geven we een korte samenvatting van de reacties van de Vlaamse sociaal werkers over de bruikbaarheid van dit kader.
Dossier - Werken met enquêtedata: ervaringen met het project ‘databeheer’ van het Panel Survey of Organizations in Flanders

Disciplines: Sociology

Dit dossier rapporteert over de ervaringen die in het PASO project zijn opgedaan inzake het beheer van grote databanken zoals de PASO-databank. Meer bepaald was het de bedoeling om deze databank ter beschikking te stellen voor gebruik door derden-wetenschappers. Onder andere omdat het hier een databank betreft met gegevens over organisaties zijn specifieke maatregelen uitgewerkt om de zorg voor privacy van de respondenten te verzoenen met een ruimere beschikbaarheid van de data voor de wetenshappelijke valorisatie ook buiten het project. Om dit te verwezenlijken is ook gekeken naar buitenlandse ervaringen met analoge databanken. Een bruikbaar rapport voor wie met analoge problemen zit inzake het ter beschikking stellen van gegevens aan derden-gebruikers.
Stemtesten: wetenschap en media

Disciplines: Sociology

De stembusgang van 18 mei 2003 en 13 juni 2004 staan geboekstaafd als de meest gemediatiseerde en gepeilde verkiezingen ooit. Op uiteenlopende manieren poogden de media het politieke gebeuren van de federale en regionale verkiezing dichter bij de burger te brengen. Enerzijds was er een inflatie van infotainment, duiding en debatten in allerlei programmaformats, anderzijds poogde men de verkiezingen via peilingen en voorspellingen reeds in een zeer vroeg stadium te ensceneren. Over de rol van de audiovisuele media in de politieke berichtgeving vloeide al heel wat inkt. Critici hebben het over de verkleutering, opleuking, banalisering, anekdotisering en personalisering van het politieke debat, terwijl de bagatellisering en normalisering van het Vlaams Blok, zeker in 2003, een ander hot item was. Hoewel niet al deze kritieken hout snijden, de media alvast niet voor alle zonden van Israël en alles wat misloopt verantwoordelijk gesteld kunnen worden en er zeker niet van beschuldigd kunnen worden het democratisch gehalte van de samenleving te ondergraven, is en blijft een fundamenteel, genuanceerd en onderbouwd debat over de maatschappelijke rol en impact van de media op z’n plaats. Desondanks komt het vooral het mediasysteem zelf toe om zijn optreden en functioneren kritisch te evalueren en zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid op te nemen.
De mateloze negentiende eeuw: bevolking, huwelijk, gezin en sociale verandering

Disciplines: Sociology

De jarenlange studie van de sociale en culturele ontwikkelingen, en een tijdvretende verzameling en analyse van miljoenen demografische gegevens, leren dat er over de negentiende eeuw hardnekkige misverstanden bestaan. De negentiende eeuw was niet de eeuw van de man, maar van de vrouw, niet de eeuw van de industrialisering, maar van de tertialisering, niet de eeuw van de ongeschoolde fabrieksarbeider, maar van de thuiswerkende huismoeder, niet de eeuw van blauw of rood, maar van paars. Dat is het wonder, het raadsel en het drama van de negentiende eeuw.
De mantelzorg. Over zorglast, veerkracht en het belang van een goede relatie.

Disciplines: Sociology

Dit artikel beschrijft een aantal beleidsrelevante aspecten van de mantelzorg voor ouderen met dementie en psychiatrische patiënten in het Vlaamse zorglandschap. Een eerste inleidende paragraaf begint bij een begripsomschrijving van formele en informele zorg, waaronder mantelzorg. Actuele ontwikkelingen in de zorg die een impact hebben op mantelzorg worden weergegeven. De tweede paragraaf beschrijft de zorglast en veerkracht die mantelzorgers van ouderen met dementie en van personen met psychische problemen ervaren. Eerst wordt in dit hoofdstuk de zorgervaring besproken. Vervolgens gaan we dieper in op de verschillende mate van belasting die het type van verwantschap doorgaans met zich meebrengt. Ten derde beschrijven we de potentieel positieve en groeibevorderende gevolgen van mantelzorg. De derde paragraaf bespreekt de zorgrelatie, een centrale factor voor de kwaliteit van mantelzorg, aan de hand van een onderzoeksmodel. In laatste instantie wordt een overzicht geboden van de beleidsaanbevelingen die door de onderzoekers doorheen de verschillende projecten in de lijnen “zorg voor personen met dementie en zorg voor personen met ernstige en langdurige psychische problemen geformuleerd werden.
Succesvol borstvoeding geven in Vlaanderen, kan het? Profiel van langvoedsters, invloed van omgevingsfactoren en aanbevelingen voor een borstvoedingsvriendelijke omgeving

Disciplines: Sociology

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beveelt aan dat alle moeders minstens 6 maanden exclusief borstvoeding zouden geven. Kind & Gezin ondersteunt deze richtlijn en gaf aan het Expertisecentrum Kraamzorg De Bakermat de opdracht om de situatie in kaart te brengen en acties te ondernemen om het volhouden van borstvoeding te stimuleren. Wie zijn de langvoedsters in Vlaanderen, wat zijn de succesfactoren om lang te voeden, welke noden formuleren deze vrouwen, en welke randvoorwaarden moeten er vervuld zijn om de WHO-aanbeveling te realiseren? Naast een antwoord op deze vragen, brengt een gelijktijdig uitgevoerd onderzoek bij gezondheidswerkers de graad van kennis rond borstvoeding in beeld en geeft aan welke de aandachtspunten zijn in begeleiding van voedende moeders.
Armoede onder zelfstandige ondernemers in België: een miskende en aparte realiteit

Disciplines: Sociology

Dit artikel bestudeert armoede onder zelfstandige ondernemers in België via een kwantitatieve en kwalitatieve aanpak. Uit het onderzoek blijkt dat armoede onder hen iets aparts is. Ongeveer een derde van de zelfstandigen bevindt zich onder de armoedegrens van de volledige Belgische bevolking. Het is niet mogelijk om een precies profiel te tekenen van de zelfstandige ondernemers in armoede. Er zijn verschillende oorzaken die leiden tot armoede onder zelfstandige ondernemers, waardoor armoede er een meervoudig probleem vormt. We eindigen met concrete beleidsaanbevelingen, omdat er vooralsnog geen geïnstitutionaliseerde ondersteuning voor zelfstandige ondernemers in nood bestaat.
Wordt de bandwerker winkeljuffrouw? Functie- en scholingsstructuren in Vlaamse organisaties

Disciplines: Sociology

Diensten-, kennis-, informatie-, netwerk- en nieuwe economie zijn veelgebruikte termen om de overgang van het industriële naar het post-industriële tijdperk te duiden. Vaak wordt daarbij stilzwijgend aangenomen dat door deze evolutie ook de jobstructuur en de overeenstemmende vraag naar arbeidskrachten wijzigt. Als drijvende krachten achter deze ontwikkeling wordt verwezen naar technologische ontwikkelingen, globalisering en de ontwikkeling van de diensteneconomie. Maar de preciese aard van de evolutie is onderwerp van debat. Stijgen de kwalificatieveriesten (upskilling)? Of dalen ze net (deskilling)? Of stijgen de kwalificatievereisten van de complexere jobs, terwijl deze van de eenvoudige jobs nog dalen (polarisatie)?<br><br> Centraal in dit dossier staat de vraag hoe de kwalitatieve structuur van de werkgelegenheid in Vlaanderen eruit ziet. Dit betekent dat we aan de hand van de PASO-data het volgende onderzoeken:<ul> <li>Hoe ziet de functiestructuur van de Vlaamse organisaties eruit? Hoeveel eenvoudig werk is er in de Vlaamse economie? En hoeveel banen kunnen we typeren als complex?</li> <li>In welke sectoren en organisaties komt laaggekwalificeerd werk voor? Is er met name nog laaggekwalificeerd werk in de kennisintensieve sectoren?</li> <li>Wat is de verdeling van de werknemers in de Vlaamse bedrijven volgens hun opleidingsniveau? Zijn er nog veel laaggeschoolden en waar werken ze?</li> <li>Hoe kunnen de bedrijven waar veel of weinig laaggeschoolde (dan wel hooggeschoolde) arbeidsplaatsen zijn, getypeerd worden?</li> <li>Verschilt het personeelsbeleid van de bedrijven volgens het aandeel eenvoudig dan wel complex werk? Geven ze evenveel opleiding? Recruteren ze anders of niet?</li> </ul>
Van een dialoog met deskundige armen naar de professie van ervaringsdeskundige in de armoede en sociale uitsluiting

Disciplines: Sociology

In dit hoofdstuk wordt de meerwaarde van de inbreng van ervaring van mensen in armoede zelf in de hulpverlening en de armoedebstrijding belicht. Het groeien van deze ervaring naar ervaringsdeskundigheid komt hierbij tevens aan bod.
Voor 't profijt of ter jolijt? Over startende organisaties in Vlaanderen

Disciplines: Economics & Business, Sociology

Wat zijn de problemen van startende ondernemingen in Vlaanderen en welke factoren verzekeren een starter van succes? Voor de dynamiek in een economische ruimte is het entry (en exit) proces van bedrijven en organisaties op de markt zeer belangrijk. De overheid kan hierop slechts een adequaat antwoord geven indien ze beschikt over de nodige informatie. Een van de onderzoeksequipes binnen het Steunpunt Ondernemerschap, Ondernemingen en Innovatie werd daarom de opdracht gegeven een tweejaarlijks onderzoek uit te voeren naar het bedrijfsbeleid van startende vennootschappen in Vlaanderen. Alle starters die aan enkele vooraf bepaalde criteria voldeden (www.paso.be) ontvingen eind 2003 een vragenlijst via de post. Er werden 637 ingevulde vragenlijsten teruggestuurd.
Het gebruik van casuïstiek in het sociaal werk

Disciplines: Sociology

Casuïstiek is van oudsher een beproefd leermiddel in de geneeskunde en de moraalwetenschappen maar ook in het sociaal werk. De oudste methodiek van het maatschappelijk werk - niet toevallig Social Casework genoemd - bestudeerde zorgvuldig praktijkgevallen, verteld door maatschappelijk werkers van het eerste uur. Ze trachtten toen de opgemerkte fenomenen en vastgestelde effecten van hun interventies te beschrijven, te verklaren en te verantwoorden met behulp van beschikbare wetenschappelijke kennis. Wat is de actuele positie en betekenis van casuïstiek in het huidige welzijnswerk in Vlaanderen? Leeft het of overleeft het? Kan de kwaliteit van casuïstiek in kaart gebracht? Wat weten we over de effecten van casuïstiek bij novicen, bij ervaren welzijnswerkers, bij leidinggevenden, bij het management, bij onderzoekers? En vooral kan het gebruik van casuïstiek worden geoptimaliseerd en gemanaged? Hilde Vlaeminck, lector aan de Arteveldehogeschool opleiding Sociaal Werk, zoekt een antwoord op deze vragen en maakt hierbij gebruik van inzichten en onderzoeksresultaten uit het PriCK-project - Praktijkonderzoek interne casuïstiekkwaliteit - uitvoerig beschreven in haar doctoraatsproefschrift (Universiteit Utrecht, 2005). De auteur gaat in op de complexe en controversiële positie van casuïstiek vanuit historisch, narratief, semiotisch, retorisch, didactisch, agogisch en onderzoeksmethodologisch perspectief. Naast de intrigerende openingscasus – als ouverture – brengen vele voorbeelden en casusfragmenten van beginnende en ervaren welzijnswerkers uit het gevangeniswezen (penitentiaire beambten), de opleiding sociaal werk (laatstejaarsstudenten), de ambulante en residentiële bijzondere jeugdzorg, de pleegzorg, het algemeen welzijnswerk en Tele-Onthaal casuïstiek tot leven. De analyse bestudeert de casusinput, de selectiemotieven van de casusauteur; de casusthroughput, de interventies van het casusforum; en de casusoutput, besluitvorming en archivering, zowel op micro, meso als macroniveau. Vernieuwend op methodologisch vlak is het gebruik van semiotiek. Het boek bevat twee semiotische analyses van een orale en een geschreven casus. Meer dan vijf jaar praktijkonderzoek bracht PriCK-medewerkers aan tientallen casustafels in Vlaanderen. U krijgt als lezer een stoel. Gaat u ervoor zitten?
Ziekte en zorg : inleiding in de medische sociologie

Disciplines: Sociology

De sociale omgeving beïnvloedt mensen in hun waarneming, denken en doen. Dat geldt in algemene zin, maar in het bijzonder ook voor de verschijnselen van ziekte en zorg. Die verschijnselen omvatten meer dan lichamelijke ervaringen als pijn en lijden. In iedere samenleving en in iedere historische periode wordt op verschillende wijzen met ziekte en zorg omgegaan.Enerzijds bepalen biologische factoren onze sociale mogelijkheden, anderzijds begrenst de sociale wereld waarin we als mens terechtkomen onze biologische mogelijkheden. We moeten daarvoor slechts de ziekte- en sterftecijfers in verschillende perioden en culturen vergelijken.Deze derde uitgave is volledig herzien. Niet alleen werden de eerder behandelde onderwerpen geactualiseerd maar ook worden een aantal nieuwe onderwerpen behandeld, zoals voorspellende geneeskunde, risico op ziek-zijn en geneticisering.Ziekte en zorg is in de eerste plaats bedoeld voor hogeschool- en universiteitsstudenten, maar richt zich ook tot iedereen met interesse in de sociaal-culturele bepaaldheid van ziekte, gezondheid en gezondheidszorg en in de medische sociologie.
De omvang van de groep van ernstig en langdurig psychisch zieken

Disciplines: Sociology

In België zijn wel cijfers beschikbaar over het aantal personen met psychische gezondheidsproblemen (31% van de bevolking van 15 jaar en ouder), maar niet over het aantal ernstig en langdurig psychisch zieken. Nochtans zijn gegevens hierover van belang voor de organisatie van de geestelijke gezondheidszorg voor deze doelgroep.
In deze bijdrage wordt het aantal ernstig en langdurig psychisch zieken in Vlaanderen en België geschat op basis van de resultaten van Nederlandse prevalentiestudies. De schattingen lopen soms uiteen naargelang de gebruikte methode, maar duiden er toch op dat de groep ernstig en langdurig psychisch zieken omvangrijk is: 16.000 à 18.000 ernstig en langdurig psychisch zieken in Vlaanderen en 27.000 à 30.000 in België.
Levensrituelen. Dood & begrafenis

Disciplines: Sociology

De vraagstelling van 'Dood en begrafenis' gaat uit van het fenomeen dat, in het vooruitzicht van het levenseinde, bij de dood zelf, onmiddellijk daarop volgend en later, een serie van traditionele rituelen, gebruiken en verhalen de overweldigende ervaring van het sterven in kaart poogt te brengen, te ordenen, te beheersen, kortom er mee om te gaan op een menselijke wijze. De bundel benadert het fenomeen vanuit drie fasen. 'Met de dood voor ogen' gaat na hoe we aankijken tegen de dood, welke voorstellingen we hebben van het sterven. 'Rituelen en zinsduiding bij de dood zelf' onderzoekt de omgang met het dode lichaam: welke rituelen worden aangewend, onder meer in het perspectief van een verrijzenisgeloof. 'Rouwen en herinneren' ten slotte bekijkt de verwerking van het afscheid van de overledene in het rouwproces en de herinnering. Binnen deze driedelige structuur werpen 11 academici vanuit hun discipline en specialisme licht op deze fenomenen.
Europa als leerplatform? De rol van de EU in het Belgische activeringsbeleid

Disciplines: Sociology

Hoewel de lidstaten van de Europese Unie nog steeds binnen hun specifieke nationale setting vorm geven aan welvaartsstaat- en arbeidsmarkthervorming, staan Europese welvaartsstaten in toenemende mate onder invloed van Europese processen van beleidscoördinatie. Dit artikel gaat na in welke mate het activeringsbeleid in België beïnvloed en gevormd wordt door het Europese werkgelegenheidsbeleid. De analyse focust op het belangrijkste Europese instrument ter zake, met name de Europese Werkgelegenheidsstrategie (EWS). We onderzoeken of Europese bestuursinstrumenten zoals de EWS hervormings- en leerprocessen in de complexe Belgische beleidssetting op gang kunnen brengen, zowel op inhoudelijk als op institutioneel vlak. Het artikel argumenteert dat de EWS de Belgische beleidsvorming inzake werkgelegenheid hoofdzakelijk heeft beïnvloed op cognitief vlak, en in iets mindere mate op normatief en politiek vlak. De Europese beleidscoördinatie oefende met name een aanzienlijke cognitieve impact uit op de agendavorming, de probleemdefinitie en het taalgebruik in het arbeidsmarktbeleid. Op het normatieve vlak (normen en maatstaven) lijkt de EWS vooral succesvol geweest te zijn in het verhogen van de ambities en de vertaling daarvan in streefcijfers. Op het politieke vlak wijzen onze resultaten op een enigszins toegenomen verticale integratie en een intensere coördinatie van het werkgelegenheidsbeleid.