clips/mteb-nl-vabb huggingface dataset:
Beslissingen aan het levenseinde en de rol van verpleegkundigen. In: Palliatieve zorg door verpleegkundigen.

Disciplines: Philosophy, Sociology, Social Health Sciences

De zorg voor ongeneeslijk zieke patiënten plaatst zorgverleners vaak voor ingrijpende beslissingen aan het levenseinde. Verpleegkundigen spelen een belangrijke rol in de besluitvorming en de uitvoering onder verantwoordelijkheid van een arts. We belichten kort de verschillende typen van beslissingen en hun regelgeving en bespreken enkele aandachtspunten met betrekking tot de rol van de verpleegkundigen bij deze beslissingen.
Werken met patiënten. Een draaiboek voor alle zorginstellingen.

Disciplines: Philosophy, Sociology, Social Health Sciences

Het handboek Werken met patiënten is een draaiboek voor alle zorginstellingen (ziekenhuizen,WZC, revalidatiecentra, psychiatrische ziekenhuizen, e.a.) die met patiënten in aanraking komen, met als opzet het verbeteren en optimaliseren van de relatie met hun patiënten. De verschillende diensten binnen een zorginstelling moeten hen immers organisatie en ondersteuning bieden op verschillende gebieden: psychosociaal, administratief, financieel, godsdienstig, juridisch, familiaal enz.

De patiënt wordt in dit handboek op ruime wijze opgevat, gebaseerd op de omschrijving ervan in de Wet Patiëntenrechten. Het gaat over natuurlijke personen die van zorgverleners en administratief personeel in (en buiten) gezondheidsvoorzieningen en welzijnsvoorzieningen een bepaalde dienstverlening ontvangen, in hoofdzaak gericht op het bevorderen, vaststellen, behouden,
herstellen of verbeteren van hun gezondheid- en welzijnstoestand. Ook bewoners uit woonzorgcentra worden voor de toepassing van dit handboek als patiënt beschouwd.

Het handboek vertrekt dus niet vanuit een medisch, wel vanuit een sociaal-juridisch perspectief. De patiënt is immers onderhevig aan specifieke wet- en regelgeving, heeft specifieke noden en behoeften en de omgang met de patiënt vereist een specifieke aanpak en organisatie.
Palliatieve Zorg en Euthanasie in België. Evaluatie van de praktijk en de wetten. MELC Consortium.

Disciplines: Philosophy, Sociology, Social Health Sciences

De samenleving vergrijst en mensen sterven steeds vaker aan een chronische aandoening en na een langdurig ziekte proces. Hierdoor is het belang van goede levenseindezorg en de kwaliteit van leven voor stervende patiënten de jongste decennia sterk toegenomen. Helaas is die zorg nog al te vaak suboptimaal. In tegenstelling tot wat vele patiënten wensen, sterven ze vaak in het ziekenhuis na heroïsche en soms agressieve therapeutische interventies. Ondanks de hoge plaatsing van ons land op de internationale quality of death ranking kan de kwaliteit van sterven en de kwaliteit van leven van terminaal zieke patiënten in ons land worden verbeterd. Om deze kwaliteitsverbetering te bereiken, is echter grondige wetenschappelijke studie van het levenseinde nodig.

Dit boek vormt de weerslag van de onderzoeksresultaten van het Monitoring the uality of End-of-Life Care in Flanders (MELC) project, en levert daarmee een belangrijke bijdrage tot de kennis over levenseindezorg in Vlaanderen. Het boek is het resultaat van een vierjarige intensieve samenwerking tussen zeven verschillende onderzoeksgroepen van de Vrije Universiteit Brussel, de Universiteit Gent, de Universiteit Antwerpen, het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid, en het VU Medisch Centrum Amsterdam.

In het boek wordt allereerst het wettelijk kader voor zorg aan het levenseinde in België geschetst en geëvalueerd. Vervolgens worden de resultaten van verschillende empirische studies weergegeven. Er wordt onder andere dieper ingegaan op de kenmerken van zorg aan het levenseinde, er wordt een overzicht gegeven van de frequentie en kenmerken van euthanasie en andere levenseindebeslissingen, en het beleid inzake euthanasie wordt geëvalueerd. Daarnaast wordt ook onderzoek naar kwaliteitsindicatoren in de palliatieve zorg voorgesteld.

Palliatieve zorg en euthanasie in België formuleert een aantal besluiten voor beleidsmakers en zorgprofessionals, en slaat zo een brug tussen onderzoek, praktijk, en maatschappij. Daarom mag dit boek niet ontbreken in de boekenkast van iedereen die betrokken is bij levenseindezorg of palliatieve zorg, en dit zowel vanuit een klinische interesse, als vanuit een wetenschappelijke of beleidsmatige betrokkenheid
Etnowiskunde: ontstaan en betekenisverschuiving van een concept / Ethnomathematics: Development of a Concept and its Shifted Meaning

Disciplines: Art History, History, Philosophy, Other Disciplines, Archaeology, Humanities (General)

Het woord etnowiskunde, een vrije vertaling van het Engelse ethnomathematics bestaat niet in de officiële Nederlandse taal. Naar analogie met etnomusicologie, wat staat voor 'de wetenschap die zich bezighoudt met muziek van alle volkeren, met uitzondering van de westerse klassieke muziek', zou men etnowiskunde kunnen beschouwen als de wetenschap die zich bezighoudt met de wiskunde van alle volkeren, met uitzondering van de westerse (klassieke) wiskunde. En effectief, de etnowiskunde was bij haar ontstaan een discipline die bovenstaande omschrijving benadert. De etnowiskunde -nog voor de naam gangbaar was- is in eerste instantie beoefend binnen de antropologie als de studie van de wiskundige praktijken van 'niet geletterde volkeren'. De afgelopen decennia is het begrip weliswaar verruimd maar vormt het binnen de antropologie nog steeds een belangrijke onderzoekstopic -zij het nu in de betekenis van de studie van de wiskundige praktijk tout court, gezien vanuit de particuliere categorieën van de onderzochte groep.
In dit artikel willen we een overzicht geven van het ontstaan van het concept etnowiskunde en de manier waarop de betekenis van het concept is verschoven van een eerder 'exotische' en eurocentrische  invulling naar een post koloniale en interculturele benadering van de wiskundige praktijk. Daarnaast analyseren we de verschillende onderzoeksterreinen waarin de etnowiskunde een belangrijke impact heeft. Sinds haar ontstaan is de etnowiskunde immers meer  en meer een onderzoeksgebied geworden binnen de verschillende wetenschapsterreinen zoals antropologie, geschiedenis, filosofie en in belangrijke mate binnen het domein van het wiskunde onderwijs.
Met dit overzicht van de betekenisverschuiving van het concept etnowiskunde en haar toepassing binnen de verschillende onderzoeksterreinen willen we voor het Nederlandstalige publiek het belang van een recent onderzoeksdomein etnowiskunde aantonen en toegankelijk maken.
Morele verantwoordelijkheid, de waarde van menselijk leven en prenatale diagnose.

Disciplines: Philosophy, History, Archaeology, Art History

Vertrekkende van het wederzijds respect voor de autonomie van personen, kunnen
zwangere vrouwen niet verplicht worden zich voor een prenatale diagnose aan te
melden. Mocht er ooit een veilige farmacologische of medische gentherapie voor
genetische aandoeningen bij embryo's tot stand komen, zou het evenwel bijzonder
jammer zijn voor het welzijn en de open toekomst van de ongeborene dat hij niet
werd behandeld tijdens de zwangerschap.
Het prioritaire belang dat wij hechten aan het wederzijds respect voor de autonomie
van personen wordt geïnspireerd door een humanisme. Maar humanisme op zichzelf
beschermt ons in deze casus niet tegen een verlegenheid: het inachtnemen van het respect
voor de vrije keuze van de zwangere vrouw zou er kunnen toe leiden (wanneer zij de test
en de therapie weigert) dat vermijdbaar lijden van de toekomstige persoon wordt gerechtvaardigd.
Deze casus toont aan dat humanisme als één van de 'redelijke omvattende
religieuze, filosofische en morele doctrines' (Rawls 2005) slechts tot op zekere hoogte in
staat is tot het voorkómen van paradoxale situaties waarin ethische beginselen met
elkaar in conflict komen. Het wederzijds respect voor de autonomie van personen en
hun verhouding tot de waarde van leven heeft nood aan een rechtvaardigheidsperspectief.
De verwondering. Een geschiedenis van de westerse filosofie van Thales tot Nietzsche

Disciplines: Art History, History, Philosophy, Other Disciplines, Archaeology

Het avontuur van de westerse filosofie begint in de zesde eeuw voor onze tijdrekening. Aan de oorsprong liggen de vele vragen die de mens zich stelt en waarop hij met het filosofische (na)denken een antwoord probeert te formuleren. 'Wat is de oorsprong van de kosmos en zijn orde? Wat is de plaats van de mens in dit heelal? Wat is de zin van het leven? Bestaat er een onsterfelijke ziel of is de mens louter lichamelijk? Wanneer is ons leven geslaagd? Wat betekenen goed en kwaad en hoe horen wij te handelen? Wat is de waarde van onze kennis?' Dergelijke intrigerende kwesties probeert de filosoof te verduidelijken met zijn natuurlijke kenvermogens, zonder een beroep te doen op externe autoriteiten zoals orakels, mythen, tradities of een goddelijke openbaring. 

In deze heldere en bijzonder toegankelijke historische inleiding tot de westerse filosofie van Thales tot Nietzsche maakt de lezer kennis met de uiteenlopende gedachtegangen van toonaangevende filosofen en ontdekt hij geleidelijk wat filosofische disciplines, zoals ethiek, kennisleer, metafysica, inhouden. De verwondering reikt de lezer een socioculturele en intellectuele bagage aan en veel stof voor discussie, kritiek en dialoog. Zelf denken met een open geest én met kennis van zaken is de boodschap.
Evolutie van het Vlaamse topsportklimaat en –beleid: 2-meting.

Disciplines: Social Sciences (General), Social Health Sciences

In 2003 werd met de 0-meting van het topsportklimaat in Vlaanderen voor de eerste keer onderzocht hoe het topsportbeleid in Vlaanderen op efficiënte en effectieve wijze kon worden verbeterd. Deze gegevens werden internationaal vergeleken en leidden tot een concurrentieanalyse van Vlaanderen (en Wallonië) ten opzichte van vijf andere landen. Dit onderzoek werd in 2007 herhaald (enkel in Vlaanderen): de 1-meting van het topsportklimaat, waarbij de Vlaamse topsporters én toptrainers het topsportbeleid evalueerden. Vandaag en dus opnieuw vier jaar later, 2011, zal de 2-meting van het topsportklimaat in Vlaanderen van start gaan.
Online privacy en cookies in sociale media

Disciplines: Economics & Business, Communication Studies

In dit hoofdstuk onderzoeken we de complexe relatie tussen sociale media en privacy op het vlak van mogelijke gevolgen voor gebruikers en consumenten. Innovaties in het medialandschap hebben gezorgd voor een verschuiving van massamedia naar 'massazelfcommunicatie'. Deze nieuwe eigenschap komt het best naar voren in sociale media waarin de gebruiker in vele gevallen wordt gezien als een creatieve, participatieve actor die de volledige controle heeft over zijn digitale omgeving en over zijn online identiteit. Dit positieve discours van gebruiker-empowerment overstemt echter vaak de negatieve zijde van sociale media. Bovendien is deze negatieve zijde ook slecht vertegenwoordigd op het niveau van de gebruiker. Gebruikers zien enkel de leuke kant van sociale media en zijn zich niet altijd bewust van de gevolgen op het vlak van de privacy. Aan de hand van een uitbreiding op Nissenbaum's begrip van contextuele integriteit (2004) tonen wij aan dat veel gebruikers niet meer in staat zijn om hun privacy te controleren, met name in hun rol als consument binnen commerciële sociale media. Dit is voornamelijk te wijten aan de soms misleidende context waarin consumenten zich denken te bevinden. Hierdoor zijn ze niet in staat te zien hoe zij voor de toegang tot sociale media betalen met persoonlijke gegevens. Met de uitbreiding op contextuele integriteit geven we aan dat deze transactie van persoonsgegevens niet problematisch hoeft te zijn indien er aan een aantal voorwaarden wordt voldaan. Aan de hand van het gebruik van cookies illustreren we echter dat persoonsgegevens op dit moment nog steeds op een obscure wijze worden verzameld waardoor er onvoldoende sprake is van een eerlijke ruil tussen aanbieders en gebruikers binnen een socialemediaomgeving dan wel een geïnformeerde toestemming (informed consent).

Deze aanvulling op contextuele integriteit maakt het mogelijk om vanuit gebruikersperspectief een betere inschatting te maken van online privacy bij het gebruik van sociale media, waarin bewustzijn een eerste stap naar privacy-empowerment bij gebruikers is. Door persoonsgegevens als een betaalmiddel te bekijken in plaats van een onvervreemdbaar recht willen we een realistische bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat, omdat sociale media privacy niet uitsluit maar wel meer ruimte dient te geven om een eerlijke trade-off mogelijk te maken.
Inleiding tot het algemeen boekhouden

Disciplines: Economics & Business, Social Sciences (General), Social Health Sciences

Dit boek is ingedeeld in vier delen. Het eerste deel beschrijft het boekhoudkundige proces. Vertrekkende van een intuïtieve benadering op basis van de boekhoudkundige gelijkheid wordt stap voor stap het boekhoudkundige proces toegelicht, met als eindproduct de jaarrekening van de onderneming. In het tweede deel komen de belangrijkste boekhoudprocedures aan bod, met bijzondere aandacht voor de verkoop- en de aankoopcyclus en voor de boekhoudkundige behandeling van vaste activa, schulden en eigen vermogen. In het derde deel gaat de aandacht naar boekhoudprocedures die uit de band springen, maar voor het inzicht in de jaarrekening van sommige (meestal grotere) ondernemingen cruciaal zijn. Er wordt ingegaan op de onzekerheden en posten buiten de balans, de verwerking van verrichtingen in vreemde valuta en de opstelling van een geconsolideerde jaarrekening voor een groep van ondernemingen. Het vierde en laatste deel behandelt technieken voor de analyse van de jaarrekening. Dit deel geeft een voorsmaakje van de meer gedetailleerde bespreking uit het boek 'Jaarrekeninganalyse en auditing' van dezelfde auteurs.

Bij dit boek hoort nog een aanvullend boekdeel met vragenreeksen en oefeningen.
De financiële leefbaarheid van de Belgische fitness sector

Disciplines: Economics & Business, Social Sciences (General), Social Health Sciences

Het Belgische sportlandschap wordt gekenmerkt door drie grote groepen van aanbieders: de (lokale) overheid in de hoedanigheid van sportdiensten, het middenveld waar niet-commerciële sportclubs een vooraanstaande rol opnemen en de markt waarin commerciële settings als fitnesscentra steeds meer actief zijn. Vooral in de laatste decennia zijn deze commerciële sportaanbieders nadrukkelijk op de voorgrond getreden (Vos & Scheerder, 2011). In deze bijdrage onderzoeken we via een trendanalyse over de periode 2002-2007 of de Belgische fitnesssector als groeiende marktspeler in het overwegend niet-commerciële sportlandschap, daadwerkelijk financieel leefbaar is. Daarbij besteden we vooral aandacht aan de evolutie van de omzet, de kostenstructuur en de winstgevendheid van de sector alsook aan de mate waarin zij in staat is om cashflow te genereren. Voorafgaand aan de financiële analyse, schetsen we eerst het Belgische sportlandschap en bespreken we een aantal ontwikkelingen van de Belgische fitnesssector.
Steentijdvondsten te Ver-Assebroek (Brugge, West-Vlaanderen): hoe het onderzoek naar een middeleeuws kasteel naar een steentijdlandschap kan leiden.

Disciplines: Art History, History, Philosophy, Other Disciplines, Communication Studies, Archaeology, Humanities (General)

in 2009 werd in opdracht van Ruimte en Erfgoed onderzoek uitgevoerd naar een circulair middeleeuws monument te Ver-Assebroek nabij Brugge. In de marge van dit onderzoek werd duidelijk dat de Assebroekse meersen een bijzonder potentieel bieden voor steentijdonderzoek. Deze bijdrage geeft een overzicht van de belangrijkste steentijd vindplaatsen en hun landschappelijke positie.
Nabij, verenigd en meegerekend. Cultureel-erfgoedverenigingen in Vlaanderen (2010-2011)

Disciplines: Art History, History, Philosophy, Archaeology, Humanities (General)

Kwantitatieve en kwalitatieve studie van het verenigingsleven en vrijwilligerswerk in de cultureel-erfgoedsector in Vlaanderen in 2010-2011, in comparatief perspectief
La Beauté est une arme! De theoretische geschriften van Henry Van de Velde uit zijn Brusselse periode 1893-1900

Disciplines: Art History

De Belgische kunstenaar Henry Van de Velde (1863-1957) leverde tijdens zijn eerste verblijf in Brussel een belangrijke bijdrage aan de vernieuwing van de boekkunst. Terwijl de decoratieve motieven van zijn eerste boekbanden nog herinnerden aan de natuur, verschenen rond 1896 de eerste tekenen van een volledig abstracte stijl. De lijn verloor haar gelijkenis met de natuur en gaf zich over aan een sierlijke en vloeiende beweging die, nu eens langzaam golvend, dan weer grillig en scherp, steeds haar dynamiek en trefzekerheid behield.

We zijn in dit artikel op zoek gegaan naar de oorsprong van de algemeen geprezen lijnvoering in het werk van Henry Van de Velde. Tijdens zijn eerste Brusselse periode publiceerde Van de Velde een tiental theoretische teksten, waarin hij uitleg gaf over zijn sociaal-politieke opvattingen en zijn artistieke keuzes. Hij vond als beginnend kunstcriticus argumentatiestof in verschillende, vaak tegenstrijdige ideologieën, die we na datum kunnen identificeren als het marxisme, het katholicisme en de neoplatoonse leer. Over de lijn, datgene wat critici vaak bewonderd hebben in zijn oeuvre, sprak hij zich enkel uit in gesluierde termen. Niettemin is het duidelijk dat Van de Velde voor de ontwikkeling van zijn lijnvoering invloeden opgenomen heeft uit de rurale en de primitieve kunst.
Loonsystemen, Arbeidsorganisatie en Arbeidsverhoudingen in de Belgische Glas- en Textielnijverheid, 1886-1914 (PhD thesis: Wage Systems, Labour Organization and Labour Relations in Belgian Glass- and Textile Industry, 1886-1914)

Disciplines: History

Meestal komen arbeidsverhoudingen pas naar de historiografische oppervlakte wanneer ze gekaderd worden binnen bredere maatschappelijke verhoudingen en institutionele ontwikkelingen. In deze verhandeling worden arbeidsverhoudingen benaderd vanuit de manier waarop arbeid concreet georganiseerd wordt. Loonsystemen slaan daarbij op de berekeningswijze van het loon en verschaffen inzicht in de verschillende vormen van interne onderaanneming die gangbaar waren in twee vooraanstaande Belgische nijverheden (glas- en textielindustrie). Doorheen technologische ontwikkelingen werden de arbeidsorganisatorische afspraken geherdefinieerd en de meerwaarde-extractie verder opgedreven. Dergelijke ontwikkelingen lagen aan de basis van de arbeidersopstanden van 1886. De sociale wetgeving die nadien in voege trad, codificeerde een reeds bestaande afhankelijkheidsrelatie. Dit was echter een proces met meerdere snelheden, dat vraagt om onderzoek op micro niveau. Door het loon voorbij het vraagstuk omtrent de levensstandaard te denken, kan nieuw licht geworpen worden op de voorgeschiedenis van geïnstitutionaliseerde arbeidsverhoudingen in België.
Een blauwe progressist. Charles Potvin (1818-1902) en het liberaal-sociale denken van zijn generatie.

Disciplines: Art History, History, Literature, Philosophy, Linguistics, Archaeology, Humanities (General)

Een blauwe progressist behandelt het leven en denken van de Belgische progressistische schrijver en politiek filosoof Charles Potvin (1818-1902). Decennialang is het stil gebleven rond hem. Deze vrijdenker liet nochtans een rijk oeuvre na van politiek en kunstkritisch gerelateerde werken en was één van de belangrijke figuren van de progressistische liberale cultuur in Brussel. Potvin stond in contact met enkele van de grootste schrijvers en denkers van zijn tijd zoals Victor Hugo en Giuseppe Mazzini.

Deze studie is geen traditionele chronologische biografie over het leven en werk van Charles Potvin. De auteur analyseert Potvins oeuvre in zijn politieke en intellectuele context en gebruikt dit als leidraad om de veelvormige liberale politieke cultuur in België vóór de Eerste Wereldoorlog te kaderen. De in 1846 opgerichte liberale partij werd gedragen door een breed middenveld van netwerken, personen en verenigingen. Potvin fungeert hier als gids bij die talrijke formele en informele contacten, vergaderingen, banketten en belangengroepen die aan de basis lagen van de niet-geïnstitutionaliseerde vormen van politiek in Brussel.
Sociale hiërarchisering en informatiebeheer tussen vorst en kasselrij. De productie van “adelslijsten” in het graafschap Vlaanderen (14e-16e eeuw)

Disciplines: Art History, History, Philosophy, Other Disciplines, Archaeology

Deze bijdrage biedt een kritische uitgave van een reeks lijsten van edelen en notabelen die zijn opgesteld voor de kasselrijen Kortrijk, Waas, Veurne en het Brugse Vrije op uiteenlopende tijdstippen in de vijftiende en zestiende eeuw. Daarnaast wordt ook een lijst uitgegeven die de edelen voor het hele graafschap Vlaanderen opsomt voor 1540-1543. Deze documenten zijn in de eerste plaats van belang voor het onderzoek naar lokale elites in het graafschap Vlaanderen, maar bieden daarnaast ook meer inzicht in de ontstaanscontext van de eerder gepubliceerde "adelslijsten" die het gehele graafschap Vlaanderen bestrijken en voor de mogelijke militaire mobilisatie van edelen moesten dienen. Die "adelslijsten" moeten niet begrepen worden als een illustratie van de administratieve slagkracht van de de Bourgondisch-Habsburgse staat, maar juist als een aanwijzing dat de vorstelijke instellingen afhankelijk waren van de informatie die hen werd toegestuurd vanuit de kasselrijbesturen. Het voortdurende debat over wie van adel was en wie niet werd in belangrijke mate gevoerd in de kasselrijschepenbanken, waarin de gevestigde adel sterk vertegenwoordigd was. Als zodanig zijn de in deze publicatie uitgegeven documenten van grote waarde voor het onderzoek naar sociale hiërarchiseringsprocessen in de premoderne Vlaamse samenleving/This publication provides a critical edition of the lists of nobles and dignitaries that are preserved for different moments in the fifteenth and sixteenth century for the rural districts of Courtrai, Waas, Furnes and the Liberty of Bruges, as well as of a document that lists the nobility of the entire county in 1540-1543. Those documents are first and foremost important for future research into local elites, but they also help to contextualize a series of preserved surveys that cover the entire Flemish nobility and which were used by the central institutions of the Burgundian and Habsburg state to convoke the nobility for military duties. Those general surveys of the nobility were not the result of active prospecting by state officials, but must be understood as a compilation of more local lists of nobles and dignitaries that were provided by the administration of the rural districts of the county. In doing so, the central administration of the prince essentially relied on the judgment of the elites that dominated those local administrations to assess who was supposed to fulfill noble duties. As such, the documents edited in this contribution provide precious insight into processes of social hierarchisation in the upper layers of premodern Flemish society.
Een groot 'bedrijf' in een klein dorp? De 'verstedelijking' van de Rijksweldadigheidskolonie te Merksplas (1870-1910)

Disciplines: History

In dit artikel wordt betoogd dat de voortdurende druk om de opgesloten 'landlopers' en 'bedelaars' aan het werk te houden met verloop van tijd onverzoenbaar bleek met de oorspronkelijk vooropgestelde landarbeid. Hierdoor drongen wijzigingen in tewerkstelling zich op met structurele veranderingen in de organisatie van de Rijksweldadigheidskolonie tot gevolg.