clips/mteb-nl-vabb huggingface dataset:
De rechtsgevolgen van de arresten van het grondwettelijk hof

Disciplines: Other Disciplines, Law

De belangrijkste beginselen worden in herinnering gebracht, die de draagwijdte en de rechtsgevolgen van de arresten van het Grondwettelijk Hof bepalen. Het is niet de bedoeling om de daarover ontstane twistpunten juridisch uit te spitten noch om de problematiek in zijn volledigheid te behandelen
Stadsvisies ontwikkelen tussen utopie en project.

Disciplines: Social Sciences (General), Sociology, Other Disciplines, Economics & Business, Humanities (General)

Deze bijdrage richt zich op de relatie tussen stadsvisies en stedelijke projecten,
zoals deze ontwikkeld in het Witboek. 'De eeuw van de stad. Over stadsrepublieken
en rastersteden'. Binnen de pragmatiek van het stedenbeleid, valt de onderontwikkeling
van de visievorming sterk op. De auteurs stellen een discussie voor
gebaseerd op de dialectiek tussen 'stadsdebat' en 'stadsproject'. Het potentieel van
de concepten utopie, heterotopie, visie en stadsproject wordt besproken en daarna
geïllustreerd aan de hand van een aantal cases uit Brussel en Vlaanderen.
Het Plan voor de Internationale Ontwikkeling van Brussel: een verhaal van up-scaling, by-passing en evacuatie van het stedelijk beleid

Disciplines: Economics & Business, Sociology, Humanities (General), Social Sciences (General)

Het Plan voor de Internationale Ontwikkeling van Brussel (PIO) ligt al enige tijd ter tafel. Zelfs nu de herziening van het gewestelijk ontwikkelingsplan in de steigers staat, geldt het PIO als de meest recente en parlementair onderschreven toekomstvisie op stedelijke ontwikkeling in Brussel. Ook werd voor het PIO een aanzienlijk federaal budget uitgetrokken. Daarmee wordt het internationale ontwikkelingsplan niet meteen onder tafel geveegd en zal het in ieder geval mee de contouren bepalen van verdere stedelijke plannenmakerij. Bij deze is het van belang dat het PIO wordt gewaardeerd voor wat het is: geen te implementeren stedenbouwkundig plan, maar eerder een programmatische schets die meer flexibilisering en up-scaling van besluitvormingsprocessen faciliteert. De hamvraag wordt dan in welke mate het plan genoeg visie in zich draagt om toekomstige plannen inhoudelijk te kunnen sturen. Immers, het PIO opereert schijnbaar in het Brusselse 'visie-vacuüm' op grootstedelijk niveau. Het werd gepresenteerd als nieuw instrument, terwijl het losjes elementen plukt uit bestaande plannen. Het is democratisch goedgekeurd maar enige vorm van brede consultatie van bevolking en middenveld ontbrak volledig. Het heeft de verpakking van een integraal stadsontwikkelingsproject, maar blijkt een te sterke nadruk op territoriale ontwikkeling en city-marketing te leggen.Net in dit gebrek aan vormelijke en inhoudelijke duidelijkheid, ligt de grote passe-partout waarde voor Brusselse overheidsinstanties en privé-ontwikkelaars. Daarom lijkt het PIO in haar huidige vorm een by-pass operatie, zowel van klassieke stedenbouwkundige procedures als van een open stadsdebat, en een manier om de politieke besluitvorming te herkavelen, eerder dan een bevlogen en visionair project dat drager kan zijn van politieke en maatschappelijke actie. Dit artikel analyseert deze ontwikkelingen in detail.
Reanimatie in het onderwijs: een stukje van de puzzel (deel 1).

Disciplines: Social Sciences (General), Social Health Sciences

Voor leerkrachten die in hun school reanimatie geven, is 2010 een jaar van verandering. Op 18 oktober 2010 publiceerde de European Resuscitation Council (ERC) de nieuwe richtlijnen voor de reanimatie, die iedere vijf jaar worden herzien op basis van de meest recente onderzoeksgegevens. Kort voordien werden ook de nieuwe vakoverschrijdende eindtermen (VOET), waarin reanimatie of CPR (cardio-pulmonaire resuscitatie)  opgenomen is, in een aangepaste versie gepubliceerd. Met de introductie van de VOET in 1997, is een structurele mogelijkheid gecreëerd om een aantal maatschappelijke relevante inhouden zoals EHBO aan bod te laten komen. In een studie van de Erasmushogeschool Brussel (EhB) en de Vrije Universiteit Brussel werd nagegaan hoe de huidige situatie in Vlaamse scholen is wat betreft het CPR-onderwijs. Dit eerste deel beschrijft in hoeveel scholen CPR aan bod komt en welke knelpunten en stimulansen daarbij een rol spelen. Een volgende bijdrage beschrijft de leerresultaten bij het gebruik van zowel gespecialiseerde als alternatieve didactische materialen bij leerlingen uit het secundair onderwijs.
Competenties van de leraar LO.

Disciplines: Other Disciplines, Social Sciences (General), Social Health Sciences

Gezien het stijgende belang van competentiegericht leren in de lerarenopleiding is er nood aan een grondige analyse van beroepscompetenties. Deze studie wil, door de beroepscompetenties van de leraar LO in kaart te brengen, een vertrekbasis leveren voor een kritische analyse van de opleidingscompetenties. In de eerste fase werd aan de hand van diepte-interviews met 37 experts gepeild naar kerntaken, competenties en mogelijke problemen/trends. In de tweede onderzoeksfase werd een steekproef van 118 Vlaamse leerkrachten LO bevraagd naar het relatieve belang daarvan. In fase I resulteerde de inductieve analyse in vier categorieën kerntaken: (1) lesgeven/opvoeden, (2) organisatie extra-curriculaire activiteiten, (3) externe en interne samenwerking en (4) zich blijven bijscholen en stagairs opleiden. De problemen/trends kunnen worden onderverdeeld in veranderingen: bij leerlingen (mondigheid, fysieke fitheid), bij ouders (wens inspraak, afwezigheidsattesten schrijven), van het vak LO zelf.
Death and the city. Een onderzoek naar de zorg aan het levenseinde in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Disciplines: Philosophy, Other Disciplines, Sociology, Social Health Sciences

Door de vergrijzing van de bevolking en het feit dat mensen nu vaker sterven aan chronische ziekten, is de belangstelling voor levenseindezorg de jongste decennia sterk toegenomen. Tegelijk is men er zich steeds meer van bewust dat de zorg aan het levenseinde nog verre van ideaal is. Nog te vaak sterven mensen in ziekenhuizen. Ook de medicalisering van de dood wordt almaar vaker en kritischer in vraag gesteld. Vooral in Brussel is de levenseindezorg en bijgevolg ook het levenseinde minder optimaal dan elders in het land. Dit komt door sociale en demografische problemen verbonden aan een grootstad, maar ook door de organisatie van het zorgaanbod. Tot nog toe bleef de situatie in Brussel echter onbeschreven. Met Death and the City worden de omstandigheden van het levenseinde en de levenseindezorg in Brussel voor het eerst in kaart gebracht. Death and the City gaat na waar chronisch zieke Brusselaars overlijden en maakt de vergelijking met de situatie in andere Europese grootsteden. Voorts wordt de kwaliteit van het levenseinde en de organisatie van de levenseindezorg in Brussel onderzocht. Death and the City focust ten slotte op de medische besluitvorming aan het levenseinde: welke mogelijk levensverkortende medische beslissingen (inclusief euthanasie) worden genomen aan het levenseinde van Brusselse patiënten, hoe komen deze tot stand en hoe worden ze uitgevoerd. De Brusselse sociaal-demografische context is hierbij steeds een referentie. Het boek formuleert een aantal besluiten en opmerkelijke aanbevelingen voor beleidsmakers. Daarmee levert Death and the City niet alleen een belangrijke bijdrage tot de kennis over levenseinde(zorg), maar heeft het ook een breed maatschappelijk draagvlak. Death and the city informeert professionals en nonprofessionals uit de zorgsector, de medisch-sociologische sector, geschoolde leken met een interesse voor sociologische, filosofische en bio-ethische thema's, enzovoort. Het boek richt zich ook tot beleidsmakers.
Weet de huisarts waar zijn patiënt wenst te sterven?

Disciplines: Psychology, Sociology, Philosophy, Other Disciplines, Social Health Sciences

Achtergrond
Kunnen sterven op de plaats waarvoor de patiënt gekozen heeft,
is een indicator van de kwaliteit van de zorg aan het levenseinde.
Huisartsen verkeren in een gunstige positie om zicht te krijgen op
de plaats waar patiënten willen overlijden en om deze wens mee
mogelijk te maken.
Doelstelling
Voor deze studie gingen we na hoe vaak huisartsen op de hoogte
zijn van waar hun patiënten wensen te overlijden, van wie ze dat
vernemen en hoe vaak patiënten daadwerkelijk op deze plaats
kunnen sterven.
Methode
De onderzoeksopzet betrof een nationaal retrospectief sterfteonderzoek
in 2006 via het representatief netwerk van de Belgische
huisartsenpeilpraktijken. Deelnemende artsen registreerden
wekelijks alle sterfgevallen in hun praktijk.
Resultaten
In totaal werden 798 niet-plotse sterfgevallen gerapporteerd.
I n 46% van de gevallen waren de huisartsen op de hoogte van waar
de patiënt graag wilde sterven. Bij 63% van deze overlijdens hadden
ze dat rechtstreeks van de patiënt zelf vernomen. Dat de huisarts dit
wist, correleerde positief met het feit dat de patiënten in de laatste drie
maanden van hun leven niet waren gehospitaliseerd (odds ratio [OR ]
3,9; 95% betrouwbaarheidsinterval [BI] 2,8-5,6), met de aanwezigheid
van mantelzorg (OR 3,3; 95%BI 1,8-6,1), het inzetten van een multidisciplinair
palliatief zorgteam (OR 2,5; 95%BI 1,8-3,5) en met het aanwezig
zijn van zeven of meer contacten tussen de huisarts en de patiënt of
zijn familie gedurende de laatste drie levensmaanden (OR 3,0; 95%BI
2,2-4,3). Waar de huisarts op de hoogte was, wilde meer dan de helft
(58%) van de patiënten het liefst thuis sterven. Tachtig procent van de
patiënten stierf ook werkelijk waar hij/zij voor had gekozen.
Besluit
Huisartsen blijven vaak onwetend over waar hun patiënt graag zou
willen sterven. Als huisartsen dat echter wel weten, sterven deze
patiënten vaak op de plaats die zij hadden verkozen. Dit artikel
beschrijft verscheidene aspecten van de zorg die kunnen bijdragen
om meer huisartsen geïnformeerd te krijgen over de wensen van hun
patiënten.
Het Brussels Nederlandstalig secundair onderwijs: kwaliteit wel, maar ?

Disciplines: Art History, History, Philosophy, Other Disciplines, Archaeology, Humanities (General)

Het Brussels Nederlandstalig secundair onderwijs heeft een goede reputatie, een aantal
prestigieuze scholen en de doorstromingscijfers van de leerlingen ogen goed. Nochtans doen we
de feiten geweld aan indien we het Brussels Nederlandstalig secundair onderwijs in een adem
noemen. De verschillen tussen de scholen zijn immens. Zo slaagt de meest prestigieuze school
erin 97% van haar leerlingen normaal te laten doorstromen terwijl een andere school slechts
30% van haar leerlingen normaal kan laten doorstromen (François, 2002). Maar het Brussels
Nederlandstalig secundair onderwijs heeft meer prestigieuze, witte scholen dan dat ze
concentratiescholen heeft, vandaar dat men de reputatie hoog kan houden. Het feit dat het
Brussels Nederlandstalig secundair onderwijs hierin slaagt hangt samen met een zwaar
selectiemechanisme. Bovendien wordt het Brussels Nederlandstalig onderwijs ingezet als politiek
strijdmiddel voor de verdediging van de belangen van de Vlaamse minderheid in Brussel. Het
doel heiligt de middelen, maar ten koste waarvan?
Identiteit: het dialogische model van Charles Taylor.

Disciplines: Art History, History, Philosophy, Archaeology, Humanities (General)

In dit artikel wordt een kritiek geformuleerd op de traditie van het westerse denken waarbij identiteit op een 'monologische' wijze wordt benaderd. Vanuit het werk van Heidegger kan er echter op gewezen worden dat identiteit altijd op een dialogische wijze tot stand komt. Het 'Dasein' is immers altijd al een 'Mitdasein'. Gademer en Taylor hebben dit perspectief verder doorgetrokken. Bij Gadamer is de hermeneutiek altijd een dialogisch spel en wordt het hermeneutische verstaan gezien als een telkens anders verstaan. Het subject stelt zich hier zwak op en gaat uit van een openheid voor de ander. Taylor heeft dit vervolgens toegepast op het multiculturele verstaan. Hij komt uiteindelijk tot een imperatief die de 'presumption of equal worth' vooropstelt.
Identiteit en interculturaliteit: identiteitsconstructie bij jongeren in Brussel.

Disciplines: Art History, History, Philosophy, Archaeology, Humanities (General)

Dit boek vertrekt vanuit empirisch onderzoek naar identiteitsvorming bij Brusselse jonegren. Het initiatief daarvoor ging uit van Kif Kif. In het boek wordt verslag gedaan van dit onderzoek en zijn ook een aantal getuigenissen gebundeld van participerende jongeren. Dit alles werd dan theoretisch gekaderd met bijdragen vanuit filosofisch, sociologisch en politiek perspectief.
De ziekte tot de dood. Een christelijk psychologisch betoog tot opbouwing en opwekking

Disciplines: Art History, History, Philosophy, Communication Studies, Archaeology, Humanities (General)

Dit boek vormt het zesde deel van de kritische uitgave van de Nederlandstalige reeks Kierkegaard Werken, gebaseerd op de kritische editie van de Søren Kierkegaard Skrifter.
Een zijden draadje. Kinderen, jongeren en beslissingen rond het levenseinde.

Disciplines: Art History, History, Philosophy, Other Disciplines, Educational Sciences, Archaeology, Humanities (General)

Slechts drie landen (België, Nederland en Zwitserland) hebben een euthanasiewet. Voor de Belgische euthanasiewet is de patiënt een meerderjarige of een ontvoogde minderjarige die handelingsbekwaam en bewust is op het ogenblik van zijn of haar verzoek. Voor levensbeëindiging bij pasgeborenen, kinderen en jongeren is er geen wettelijke regulering.

Twaalf experts gingen in discussie met elkaar en met een zeer divers publiek van artsen, juristen, filosofen, studenten en ouders. Ze stelden samen vast dat een kind vandaag eigenlijk zowat alles mag ... behalve beslissen over het eigen leven. Ze debatteerden over de wenselijkheid van een aanpassing van de euthanasiewet, dachten na over de morele aansprakelijkheid, de rol van ouders, artsen, verpleegkundigen, vrienden, familie en kennissen bij de besluitvorming omtrent het levenseinde van een jonge patiënt. Ze behandelden samen nog zo vele andere aspecten van het delicate thema van kinderen, hun lijden en het levenseinde.
De zaak Feryn: een voorbeeld van directe discriminatie op grond van etnische afkomst

Disciplines: Law

De onderneming Feryn werd veroordeeld wegens discrimintaie op grond van etnische afkomst. De Belgische rechter vroeg de tussenkomst van het Hof van Justitie van de Europese Unie voor de interpretatie van Richtlijn 2000/43/EG.
De sportfunctionaris in Vlaanderen: op zoek naar een actueel functieprofiel

Disciplines: Social Sciences (General), Social Health Sciences

Niet alleen de versporting van onze samenleving, maar ook de vermaatschappelijking van de sport hebben er toe bijgedragen dat het organisatiekader van de sport de laatste decennia danig is gewijzigd. Processen van mondialisering, mediatisering, mobilisering en meritocratisering hebben het domein van de sport opgebroken, zowel in een ruimtelijke als in een economische en culturele betekenis (Scheerder, 2004). Dit heeft ondermeer geleid tot een pluriforme en vraaggeoriënteerde sportmarkt waarin steeds meer aandacht geschonken wordt aan kwaliteit, professionaliteit, efficiëntie en effectiviteit. Het sport- en vrijetijdsaanbod is vandaag sterk gedifferentieerd met een toegenomen concurrentie als logisch gevolg. Dit straalt duidelijk af op het (aankoop)gedrag van de nieuwe sportconsument die steeds hogere eisen stelt op het vlak van betrouwbaarheid, klantgerichtheid en innovatie (Van Hoecke, et al., 2006). 

Uiteraard hebben deze tendensen ook hun invloed op het lokale sportgebeuren en de actoren die hier instaan voor het sportaanbod. Zo is de rol van de gemeentelijke sportdienst - in navolging van de centrale overheden - steeds meer geëvolueerd tot een regiefunctie met visieontwikkeling, sportstimulering en het ondersteunen van diverse sportinitiatieven als belangrijke kerntaken. In die zin kan verwacht worden dat ook de opdracht van de sportfunctionaris is bijgestuurd naar een meer strategische en coördinerende functie. 
 	
In dit onderzoek willen we nagaan welke taken de sportfunctionaris vandaag voornamelijk dient uit te voeren en welke managementfuncties hiermee gepaard gaan.
De organisatie van de sport in Vlaanderen

Disciplines: Social Sciences (General), Social Health Sciences

Dit boek brengt de beleidsstructuren in Vlaanderen in kaart en classificeert de rol van diverse organisaties in de overheidssector en de private (georganiseerde) sportsector. Hierbij wordt vertrokken van het belang van sport, de maatschappelijke trends en hun impact op de sport. Sport is immers onderhevig aan continue veranderingen. Dat geldt ook voor het beleid. Beleid is een proces dat zeer snel wijzigt. De laatste jaren is er in het sportbeleid veel veranderd. Dit boek geeft een update van de structuren en de wettelijke bepalingen die de sport organiseren. Het is gericht aan beleidsbetrokkenen, als cursusmateriaal voor studenten lichamelijke opvoeding, sportmanagement of geïnteresseerden in de organisatie van het sportbeleid in Vlaanderen. Dit werk zal tweejaarlijks geüpdate worden.
Exploratief onderzoek naar het verband tussen prestaties op jonge leeftijd en later succes in tennis

Disciplines: Social Sciences (General), Social Health Sciences

Vroege specialisatie is één van de meest opvallende eigenschappen van de moderne sport. In vele landen doet men onderzoek naar de identificatie van talentvolle atleten op jonge leeftijd. In dit artikel wordt de vraag gesteld in hoeverre het mogelijk is om al op jonge leeftijd op basis van wedstrijdprestaties voorspellingen te doen over later succes, met name in het tennis.
De toegevoegde waarde van de audit: een onderzoek naar verschillen tussen Belgische kmo’s met en zonder auditor

Disciplines: Economics & Business, Social Sciences (General), Social Health Sciences

Europa overweegt al enige tijd om de verplichte wettelijke audit te schrappen voor kleinere bedrijven die niet beursgenoteerd zijn, in het kader van de administratieve vereenvoudiging. In dit artikel belichten we een aantal verschillen tussen kleine en middelgrote ondernemingen met en zonder auditor. Hiertoe onderzoeken we de gegevens in de jaarrekeningen van Belgische ondernemingen die zich net rondom de wettelijke grenzen voor het aanstellen van een auditor bevinden. Hieruit blijkt dat ondernemingen met een auditor significant meer aan resultaatverlagend resultaatmanagement doen en een significant
hogere interestkost hebben dan ondernemingen zonder auditor. We vinden geen significant verband tussen het uitvoeren van een audit en resultaatverhogend resultaatmanagement, het rapporteren van belastingregularisaties of de globale performantie van de onderneming. Onze onderzoeksresultaten vormen een aansporing om een aangepast model te ontwikkelen dat tracht zicht te krijgen op toegevoegde waarde van de audit bij kmo's.
Rubens doorgelicht. Meekijken over de schouder van een virtuoos

Disciplines: Other Disciplines, Art History

In deze publicatie wordt de schildertechniek van Rubens onderzocht aan de hand van een keuze van zijn schilderijen uit het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten te Antwerpen. Verschillende onderzoekstechnieken worden hierbij ingeschakeld: macrofotografie, technische fotografie, infraroodopname, röntgenopnamen en chemische pigmentanalyse.
Kartering en waardering van een finaalpaleolithisch/mesolithisch sitecomplex te Arendonk-Korhaan (prov. Antwerpen). Boorcampagne 2003

Disciplines: Social Sciences (General), Art History, History, Philosophy, Other Disciplines, Archaeology, Humanities (General)

Kartering en waardering van een finaalpaleolithisch/mesolithisch sitecomplex te Arendonk-Korhaan (prov. Antwerpen). Boorcampagne 2003
Diagnostiek van persoonlijkheid en persoonlijkheidspathologie bij ouderen.

Disciplines: Psychology, Other Disciplines, Social Health Sciences, Law

In vergelijking met andere domeinen binnen het persoonlijkheidsonderzoek staat het onderzoek naar persoonlijkheid en persoonlijkheidspathologie bij ouderen nog in zijn kinderschoenen. De laatste jaren is echter de interesse in dit onderwerp sterk toegenomen gezien het groeiend aandeel ouderen in de bevolking, ook al blijft de kennis hieromtrent nog relatief beperkt. Onderzoekers binnen dit domein staan voor enkele uitdagingen. Enerzijds is er nog maar weinig geweten over het beloop van persoonlijkheid en persoonlijkheidspathologie op latere leeftijd, daar longitudinale studies hieromtrent schaars, zo niet onbestaand zijn. Anderzijds blijkt zowel vanuit de praktijk als vanuit de onderzoeksliteratuur een grote nood aan betrouwbare en valide instrumenten voor het meten van persoonlijkheidskenmerken bij ouderen. In dit artikel worden de voornaamste conceptuele en methodologische knelpunten besproken, alsook recente ontwikkelingen in Nederland en Vlaanderen binnen dit onderzoeksdomein.
Identiteit en emotionaliteit in een massagraf? Studie van twee grafcontexten in Antwerpen, tweede helft zestiende eeuw.

Disciplines: Art History, History, Philosophy, Communication Studies, Archaeology, Humanities (General)

Dit onderzoek handelt over een massagraf in Antwerpen, waar een jong meisje van 14 tot 16 jaar begraven werd tussen een dertigtal mannen (soldaten?). Zij kreeg een gouden munt mee als grafgift. De vraag wordt behandeld wat de betekenis van dit archeologisch ensemble zou kunnen zijn.
Relicten van houtskoolmeilers in het Zoerselbos

Disciplines: Art History, History, Philosophy, Communication Studies, Archaeology, Humanities (General)

Het Zoerselbos behoort tot de meest waardevolle bosgebieden in Vlaanderen. Samen met de Grotenhout in Gierle en Vosselaar en 'sHerenbos in Malle is dit één van de weinige grote oud-boskernen in de Kempen. Dit maakt het een belangrijke site voor bosecologisch en historisch onderzoek. In 2008 werden in het Zoerselbos bij toeval restanten gevonden van zogenaamde meilers. Dit zijn constructies voor het branden van houtskool. In opdracht van het Agentschap Ruimte en Erfgoed Vlaanderen werden deze relicten geïnventariseerd, onderzocht en geëvalueerd.
Een demografische knoop ontward? Brugse bevolkingscijfers voor de vroegmoderne tijd

Disciplines: Art History, History, Philosophy, Archaeology, Humanities (General)

Er wordt nieuw cijfermateriaal over de Brugse demografie aangeleverd met de bedoeling een jarenlang aanslepende discussie over de Brugse bevolkingscijfers te beslechten. Op basis van de penningkohieren van 1583 wordt het exacte aantal wooneenheden berekend en vermenigvuldigd met een reductiecoëfficiënt om het bevolkingscijfer te berekenen. Hetzelfde gebeurt op basis van de registers van huisgelden voor 1667. Vervolgens worden nieuwe argumenten aangedragen om laat-middeleeuwse en 17de-eeuwse bevolkingscijfers te herzien. Er wordt aangetoond dat niet alleen de globale bevolkingscijfers sterk fluctueerden maar dat ook de sociale samenstelling van de bevolking veranderde door migratieprocessen. In de zestiende eeuw trokken geschoolde ambachtslieden weg uit Brugge. In de tweede helft van de zestiende eeuw en opnieuw in de zeventiende eeuw was er een instroom van werkzoekenden. Tot slot wordt de veranderende positie van Brugge in de stedenhiërarchie van de Zuidelijke Nederlanden verklaard aan de hand van sociaal-economische factoren.
De Haas en de Schildpad. Stad en staat in pre-industrieel Europa.

Disciplines: Art History, History, Sociology, Philosophy, Archaeology, Humanities (General)

Dat er een wezenlijk verband is tussen stad en staat is intussen  uitgebreid vastgesteld in de historiografie. De relaties tussen steden en staten is voorwerp van een breed onderzoeksveld en kan worden benaderd vanuit onderzoek naar culturele, sociale, politiek-institutionele en economische ontwikkelingen. In dit artikel wordt nader gefocust op de relatie tussen steden en het proces van staatsvorming, waarbij oorlogvoering vaak een centrale rol vervulde. Het artikel pretendeert geen uitputtend overzicht van de bestaande en zeer uitgebreide literatuur te geven, maar biedt wel inzicht in de belangrijkste historiografische tendensen en in regionale verschillen tussen Frankrijk, de Lage Landen, Italië, de Duitse gebieden en Groot-Brittannië.