Vademecum Bosuitbreiding en Bosverbinding door lokale besturen

Disciplines: Social Sciences (General), Social Health Sciences

Meer en meer trekt de Vlaming er in zijn vrije tijd te voet of met de fiets op uit om te ontspannen en te genieten van de natuur. Iedereen beleeft deze natuur op zijn eigen manier, en elk van ons heeft ook een eigen idee over wat natuur nu eigenlijk is. Feit is echter dat bomen en bossen voor de meeste onder ons onlosmakelijk verbonden zijn met natuurbeleving. Nochtans is Vlaanderen één van de meest ontboste regio's in Europa. Daarbij komt nog dat onze bossen over het algemeen klein en versnipperd zijn, wat hen verhindert ten volle hun functie te vervullen. Bovendien moeten we vaststellen dat, waar andere bosarme Europese gebieden volop een inhaalbeweging aan het maken zijn, er in Vlaanderen slechts zeer weinig bos bijkomt. 

Het is nochtans reeds jaren de wens van veel lokale overheden in Vlaanderen om ook op hun grondgebied bosuitbreiding en ecologische verbinding van bos te realiseren, en zo daadwerkelijk mee te bouwen aan een duurzamer lokaal milieu. Bos heeft immers vele positieve effecten op onze maatschappij: het zijn hotspots van biodiversiteit, ze gaan de klimaatswijziging tegen, filteren verontreiniging uit de lucht en hebben een positief effect op de volksgezondheid. Bovendien bieden toegankelijke bossen aan de omwonenden een fantastische plaats om even tot rust te komen.  

Niettegenstaande de vele beleidsintenties in structuurplannen, milieubeleidsplannen en jeugdruimteplannen, blijkt deze ambitie echter niet zo makkelijk naar realiteit te vertalen. De ervaring leert dat er een aantal belangrijke factoren zijn die de concretisering van bosuitbreidingsplannen door lokale overheden in de weg staan. Eerst en vooral is er vaak een gebrek aan middelen en menskracht. Daarnaast is de realisatie van bosuitbreiding en kleine landschapselementen een complexe materie, waarbij het niet altijd even makkelijk is zich een weg te banen in de ogenschijnlijke wirwar aan vergunningen en subsidiemogelijkheden. Tenslotte is men zich niet altijd even bewust van het grote maar veelal anonieme en zwijgende draagvlak dat voor dit soort initiatieven bestaat. Nochtans hoeft dit niet altijd zo te zijn. Door aan het lokale draagvlak een stem te geven kan dit soort projecten een levendige dynamiek krijgen, en krijgen vrijwilligers bovendien ook de kans hieraan een bijdrage te leveren. 

Om een antwoord te bieden aan de technische en administratieve vragen die zich hierbij kunnen stellen, heeft de Vereniging voor Bos in Vlaanderen vzw dit handige vademecum uitgewerkt, waarin zowel de technische aspecten van bosuitbreiding en -verbinding als de sensibiliserende component worden toegelicht. De bedoeling is lokale overheden een aantal zeer praktische en concrete tips te geven voor het realiseren van dit soort initiatieven, en aldus het werk een beetje lichter te maken. 

De vele versnipperde bossen in Vlaanderen kunnen echter ook baat hebben bij een betere verbinding door het aanleggen van kleine landschapselementen zoals heggen, houtkanten en dreven. Op die manier ontstaan ecologische corridors, die kansen bieden aan plant en dier om zich te verspreiden. In dit vademecum gaan we ook in op de rol die lokale besturen kunnen spelen bij het realiseren van bosverbinding door het aanleggen van kleine landschapselementen. 

Bosuitbreiding en -verbinding in Vlaanderen op een rijtje gezet: we hopen van harte dat met dit vademecum de Vlaamse lokale overheden een stap dichter kunnen komen bij het realiseren van vele mooie bosontwikkelingsprojecten. Krijgt ook uw gemeente er een speelbos, een wandelbos, een geboortebos, een CO2-bos, een energiebos of een smulbosrand bij?