Secundair onderwijs mag geen sorteermachine zijn

Disciplines: Educational Sciences

Hoe kan je ouders ervan overtuigen dat algemene en technische studierichtingen evenveel waard zijn, vraagt BIEKE DE FRAINE zich af, als men blijft kibbelen over de gelijkschakeling van het statuut van arbeiders en bedienden. 
Het Vlaams secundair onderwijs is een sorteermachine. Wie goed scoort, kan in het algemeen secundair onderwijs (ASO) blijven. Wie slecht scoort, moet afzakken naar het technisch of het beroepsonderwijs.

De boodschap aan onze kinderen is duidelijk: ‘Om te slagen in het leven moet je goed zijn in theorievakken zoals wiskunde en klassieke talen. Andere talenten – technische, artistieke, sportieve – zijn niet belangrijk'.

Dit selectiesysteem is frustrerend voor heel wat leerlingen en hun ouders. De hiërarchie tussen de onderwijsvormen leidt tot verkeerde studiekeuzes. Allerlei mooie initiatieven voor opwaardering van het technisch en het beroepsonderwijs blijken een maat voor niets.

Leerlingen ervaren de secundaire school daardoor als een afvallingskoers vol hindernissen. Onthutsend hoge aantallen jongeren besluiten om te stoppen met school. Van de meisjes verlaat 10,9 procent de secundaire school zonder een kwalificatie. Bij de jongens loopt dit op tot 18,3 procent.

In zijn plannen voor de hervorming van het secundair onderwijs wil de minister Pascal Smet (SP.A) komaf maken met leerlingen te sorteren op grond van hun vermogen tot abstract denken. De onderwijsvormen worden vervangen door zes belangstellingsgebieden.

Het is de bedoeling dat leerlingen in het nieuwe secundair onderwijs een studiekeuze maken op grond van hun interesses. Onder meer via het belangstellingsgebied ‘techniek en wetenschappen' wil men het technisch onderwijs opnieuw aantrekkelijk maken voor leerlingen die geboeid zijn door techniek.

In de nieuwe structuur komen de belangstellingsgebieden als evenwaardig naar voren. Maar het valt te vrezen dat de scholen en de ouders al snel een voorkeur ontwikkelen voor studierichtingen met een hoger abstractieniveau. Praktische, arbeidsmarktgerichte studierichtingen zullen minder prestige hebben.

Dun laagje vernis

Het is bijna onvermijdelijk dat het traditioneel hiërarchisch denken over studierichtingen opnieuw opduikt. De goedbedoelde hervormingsplannen betekenen dan in de Vlaamse secundaire scholen enkel een nieuw laagje vernis. De hervorming van het secundair onderwijs wordt oude wijn in nieuwe, dure zakken.

Daarom zijn veranderingen in de structuur niet voldoende. In plaats van jongeren te beoordelen op basis van hun tekorten, moeten we het beste halen uit elke kind. Het secundair onderwijs moet de interesse van jongeren opwekken en de verscheidenheid van hun talenten aanspreken.

Elke studierichting heeft haar waarde en een rangorde opstellen is contraproductief. Dit betekent dat de waarde van onder andere technische en culturele competenties erkenning moet krijgen door ze aan alle leerlingen in de basisvorming aan te bieden.

Het is niet evident om het traditionele hokjesdenken te doorbreken en studiekeuzes op basis van belangstelling te stimuleren, ook omdat rangordes bijna vanzelfsprekend zijn in de samenleving. Hoe kan je ouders overtuigen van de evenwaardigheid van algemene en technische richtingen terwijl men blijft kibbelen over de gelijkschakeling van het statuut van bedienden en arbeiders?

Maar het gaat om de toekomst van onze jongeren, daarom moet de hervorming van het secundair onderwijs ambitieus en verregaand zijn.