Een GPS voor de politieke wetenschapper : handleiding voor literatuuronderzoek in de politieke wetenschappen

Disciplines: Political Sciences, Social Sciences (General), Law

De informatiemaatschappij waarin we vandaag leven heeft ook gevolgen voor wie aan politiek-wetenschappelijk onderzoek wil doen. Informatie was nog nooit zo veelvuldig beschikbaar en dit op talloze manieren. Waar we ons vroegen beperkt zagen tot mondelinge bronnen (een gesprek, een interview) of schriftelijke bronnen (een boek), zien we de laatste tijd een veelheid aan bronnen ontstaan. De opkomst van het internet en de vele vormen van digitale commmunicatie hebben niet in het minst bijgedragen tot deze evolutie. Interviews, boeken of tijdschriften zijn lang niet meer de enige bronnen voor politiek-wetenschappelijk onderzoek. Ook online databanken of audiovisuele data behoren tot het te ontginnen terrein van de politieke wetenschapper. Toch kennen we een informatieparadox. Net op het moment dat de toegang tot die veelheid aan informatie het grootst zou moeten zijn, is die toegang soms beperkt. Tussen willen en kunnen staan immers wetten en praktische bezwaren. Een wettelijk bezwaar is bijvoorbeeld de archiefwetgeving die stelt dat archiefstukken maar kunnen worden opengesteld na 30 jaar. Evengoed zijn er praktische bezwaren. Heel wat informatie is wel voorhanden, maar de weg ernaar toe is vaak moeilijk te vinden. Niet iedereen kan evengoed overweg met de massa informatie die via het internet, bibliotheken, online databanken of archieven beschikbaar is. Voorliggend handboek wil dan ook een gps zijn die studenten wegwijs maakt in de vele soorten informatie die men tegenkomt in het schrijven van politiekwetenschappelijke teksten. Het richt zich daarbij in eerste instantie op de fase die aan de eigen wetenschappelijke bijdrage voorafgaat maar die er om verschillende redenen van fundamenteel belang voor is: het literatuuronderzoek. Een degelijk literatuuronderzoek uitvoeren is geen evidentie. Zeker bij studenten die minder ervaring hebben in het voeren van een dergelijke studie zal snel het gevoel de kop opsteken voor een bijna onmogelijke opdracht te staan. Hoe kan men vanuit het eigen interesseveld een onderzoeksonderwerp afbakenen, een goede selectie maken uit de ‘chaos’ aan beschikbare literatuur en dat omzetten in een samenhangende literatuurstudie? Door een gebrek aan kennis over en inzicht in ‘het systeem’ (inclusief de vaardigheid om ermee om te gaan) stelt men zich soms tevreden met een zeer oppervlakkige beschrijving ervan of verliest men zich in de details van dat deel waar men wel zicht op denkt te hebben. Dit werk wil hulpmiddelen aanreiken om aan dat soort problemen het hoofd te bieden. Dit werk is opgebouwd uit drie delen die samen moeten toelaten geleidelijk aan de kennis en de vaardigheden te verwerven die nodig zijn om een goede literatuurstudie te maken. In een eerste deel krijgt de lezer een inleiding op het literatuuronderzoek in de politieke wetenschappen. Naast een beschouwend hoofdstuk komt o.m. het zoeken naar, lezen en integreren van literatuur in het eigen werk aan bod. In het tweede deel wordt dan een overzicht gegeven van de voornaamste bronnentypes en de plaatsen waar deze bewaard worden. Praktische bruikbaarheid staat voorop: wat zijn de basiskenmerken van deze types of bewaarplaatsen en op welke manier beïnvloedt dat hun beoordeling en gebruik? In het derde deel wordt dan een overzicht gegeven van de voornaamste literatuur in de politieke wetenschappen, zowel algemeen als per vakgebied. De opgenomen referenties helpen de lezer op weg die zich wil verdiepen in een bepaald politicologisch onderwerp. Voor sommigen zal dit werk misschien een fijn gevoel voor politieke wetenschappen in de spreekwoordelijke buik doen opborrelen. Wanneer het erin slaagt studenten tot een goed draaiend verstandshuwelijk met de politicologie (en de literatuurstudie in het bijzonder) te bewegen, dan zijn de redacteurs ook al lang tevreden.