MIRA Achtergronddocument 2010, Transport

Disciplines: Psychology, Other Disciplines, Political Sciences, Economics & Business

Dit document brengt de effecten voor het milieu in kaart van de sector transport door het vervoer van mensen en goederen in Vlaanderen. De sector transport omvat zowel het particulier als het professioneel vervoer op de weg, per spoor, op het water en in de lucht.
Het wegvervoer omvat zowel het personen- als het goederenvervoer. Het personenvervoer behelst zowel het vervoer met de auto, de moto, de lijnbus als de autocar. Het goederenvervoer omvat het vervoer met lichte en met zware vrachtwagens.
Het vervoer per spoor omvat ook het personen- en goederenvervoer. Wat de activiteit betreft worden zowel de kilometers van de elektrische als de dieseltreinen in rekening gebracht. Naar milieudruk toe worden enkel de emissies van de dieseltreinen in rekening gebracht.
De scheepvaart omvat zowel de binnenvaart als de zeescheepvaart. Die omvatten enkel goederenvervoer. In de meeste analyses wordt enkel de binnenlandse zeescheepvaart beschouwd. Dit is de scheepvaart tussen Vlaamse Noordzeehavens. Die trafiek omvat alle schepen die reizen tussen Vlaamse havens.
Wat de luchtvaart betreft wordt de activiteit beschouwd van de vliegtuigen die vertrekken of aankomen op de luchthavens van Zaventem, Deurne, Oostende en Kortrijk/Wevelgem. De militaire luchthavens die beschouwd worden zijn Melsbroek, Koksijde, Kleine Brogel en Brasschaat.
De voornaamste redenen waarom privépersonen zich verplaatsen zijn winkelen, werken, onderwijs volgen, ontspannen of het meedoen aan of bijwonen van een sport- of cultureel evenement. Daarnaast is het brengen van bezoeken en het halen of brengen van personen een veel voorkomende reden om zich te verplaatsen.

Zonder transport van mensen en goederen vallen onze maatschappij en de economie volledig stil. Transport is dus onmisbaar, maar tegelijkertijd een bron van milieuproblemen. Het draagt immers bij tot de klimaatverandering door de uitstoot van broeikasgassen (CO2, N2O, CH4 en HFK's). Transport is ook schadelijk voor de gezondheid: zo leidt de emissie van fijn stof tot een stijging van luchtwegklachten. De uitstoot van stikstofoxides (NOx) en niet-methaan vluchtige organische stoffen (NMVOS) leidt tot de vorming van ozon, dat op haar beurt zowel onze gezondheid als de ecosystemen schaadt. De verzuring van het leefmilieu is een rechtstreeks gevolg van de emissie van stikstofoxides en zwaveldioxide (SO2).
Transport kost ook handenvol energie. De voorraad aan fossiele brandstoffen is eindig. Daarom moet zuinig met energie omgesprongen worden en verdienen energie-efficiëntere en milieuvriendelijkere transportmiddelen de voorkeur.
De sector transport heeft een belangrijk aandeel in de lawaai-, licht- en geurhinder in Vlaanderen. Het wegverkeer en het luchtverkeer zijn belangrijke bronnen van lawaai, het wegverkeer ook van lichtvervuiling. Lawaai- en lichthinder kunnen leiden tot gezondheidsproblemen. Die gaan van slaapstoornissen, een verhoogde bloeddruk tot zelfs hartproblemen.
februari 2011 8
Achtergronddocument Transport
De uitgebouwde transportinfrastructuur leidt tot versnippering van het landschap en tot barrièrewerking met een daling van de biodiversiteit tot gevolg. Wegen en spoorwegen vormen voor sommige diersoorten namelijk een moeilijk te overbruggen barrière.
De activiteiten die plaatsvinden binnen de sector transport veroorzaken een milieudruk. In het deel Indicatoren wordt meer in detail ingegaan welke bijdrage de sector transport levert aan de verschillende milieuthema's. Over de milieuthema's (klimaatverandering, zwevend stof, fotochemische luchtverontreiniging, versnippering...) zijn ook aparte achtergronddocumenten voorhanden. Voor wat betreft de lawaai-, geur- en lichthinder die de sector transport veroorzaakt wordt verwezen naar het achtergronddocument Hinder. Transport heeft een impact op de menselijke gezondheid. Ook veroorzaakt het een aantal kosten door congestie en door schade aan mens en natuur waarop in dit document verder zal ingegaan worden. Ook de achtergronddocumenten Milieu, mens en gezondheid en Milieu en economie gaan daar dieper op in.