clips/mteb-nl-vabb huggingface dataset:
Partnerselectie en echtscheiding in etnische minderheidsgroepen

Disciplines: Other Disciplines, Sociology

In dit artikel worden de echtscheidingsrisico’s binnen de Turkse en Marokkaanse minderheidsgroepen in België vergeleken naar huwelijkstype. De gangbare dichotomie tussen etnisch homogame en etnisch heterogame huwelijken wordt getest door het onderscheiden van een derde type huwelijken, met name etnisch homogame huwelijken van individuen uit een etnische minderheidsgroep met een partner uit het land van herkomst. De hypothese luidt dat deze huwelijken zich differentiëren in termen van echtscheidingsrisico’s als gevolg van een unieke combinatie van zowel mogelijke culturele verschillen als sociale steun. Op basis van de analyse van gekoppelde gegevens van de Belgische Volkstelling van 1991 en het Register van natuurlijke personen wordt het unieke karakter van dit type huwelijken bevestigd: in beide minderheidsgroepen ligt het echtscheidingsrisico voor deze huwelijken boven dat van de andere etnisch homogame huwelijken. Anderzijds wijzen de specifieke echtscheidingsrisico’s naar huwelijkstype ook op het belang van verschillen in transnationalisme en gemeenschapsvorming tussen de Turkse en Marokkaanse minderheidsgroepen.
Het meten van effectiviteit en efficiëntie in de integrale jeugdhulp: droom of nachtmerrie?

Disciplines: Psychology, Other Disciplines, Educational Sciences

Zowel in de wetenschappelijke literatuur als in allerlei beleidsdocumenten wordt in toenemende mate het belang benadrukt van het meten van de effectiviteit en efficiëntie van de zorg (Autrique et al., 2007; Keymolen & Casselman, 2007; Vanderplasschen et al., 2006). Ook in de jeugdhulpverlening klinkt de roep naar een wetenschappelijke onderbouwing van de doeltreffendheid en doelmatigheid van het hulpaanbod en naar de toepassing van evidence-based interventies en methoden steeds luider (van Yperen & Veerman, 2006a). Het aanbieden van effectieve en efficiënte jeugdhulp vormt een belangrijke beleidsprioriteit van de Vlaamse minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin (Jongerenwelzijn, 2008; Vervotte, 2006). Zo voorziet het decreet Integrale Jeugdhulp van 7 mei 2004 (artikel 54) in het uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek met de bedoeling een instrument te ontwikkelen om de effectiviteit en efficiëntie van de jeugdhulpverlening in kaart te brengen. We zijn echter van mening dat – voordat kan overgegaan worden tot instrumentontwikkeling – het noodzakelijk is de wenselijkheid en haalbaarheid van dergelijk instrument te onderzoeken. 
In opdracht van het Kenniscentrum Welzijn, Volksgezondheid en Gezin deed de vakgroep Orthopedagogiek van de Universiteit Gent begin 2008 een haalbaarheids-onderzoek naar het (intersectoraal) meten van effectiviteit en efficiëntie in de Integrale Jeugdhulp (Vindevogel et al., 2008). Bij het opzetten van dit onderzoek botsen we echter op een aantal moeilijkheden. Vooreerst worden we geconfronteerd met het probleem dat de termen ‘effectiviteit’ en ‘efficiëntie’ allesbehalve eenduidig en weinig concreet of meetbaar ingevuld worden. We dienen er ons verder van bewust te zijn dat beide concepten uiteenlopende dimensies omvatten en op verschillende niveaus en vanuit verschillende perspectieven gemeten kunnen worden (Walburg, 2003; Wennink & van Wijngaarden, 2006; Fordham et al., 2007). Bovendien bestaan er heel veel instrumenten die (aspecten van) effectiviteit en efficiëntie meten, maar de kwaliteit ervan laat vaak te wensen over (cf. Schittekatte et al., 2003; Van Hooren & Schittekatte, 2005). 

In voorliggend artikel gaan we daarom eerst in op hoe de concepten ‘effectiviteit’ en ‘efficiëntie’ in de literatuur ingevuld worden en op wat jeugdhulpverleners hieronder verstaan. Daarna komt de vraag aan bod hoe jeugdhulpverleners staan tegenover de groeiende nadruk die de overheid legt op het meten van effectiviteit en efficiëntie (= de droom) en waarmee volgens hen hierbij rekening moet gehouden worden. Tenslotte peilen we in hoeverre reeds effectiviteitsmetingen plaatsvinden in de verschillende sectoren van de Integrale Jeugdhulp en welke instrumenten hiervoor gebruikt (kunnen) worden. We sluiten af met een aantal aanbevelingen die de door de overheid gedroomde meting van de effectiviteit en efficiëntie van het hulpaanbod nauwer kunnen afstemmen op de verwachtingen en praktijken op de werkvloer.
Onveiligheidsbeleving van jonge adolescenten op school: de rol van de schoolcontext, kwetsbaarheid en individuele slachtofferervaringen op school

Disciplines: Criminology

Jonge adolescenten worden vaker dan hun oudere tegenhangers vergeten in onderzoek naar onveiligheidsbeleving en slachtofferschap. Deze verkennende studie tracht dit hiaat op te vullen en kijkt naar de onveiligheidsbeleving van jonge adolescenten. In dit artikel wordt aandacht besteed aan drie dimensies van onveiligheidsbeleving, met name de cognitieve, affectieve en expressieve dimensie en worden individuele verschillen in deze drie dimensies van onveiligheidsbeleving statistisch verklaard vanuit een schoolcontextueel model waarbij specifiek gekeken wordt naar de impact van ecologische concentraties van jongeren met een immigratieachtergrond in hun gezin, negatief sociaal klimaat op school en concentraties van slachtofferschap op school. Nagegaan wordt of deze kenmerken een impact hebben op de onveiligheidsbeleving van jonge adolescenten en in welke mate individueel slachtofferschap van geweld op school een mediërende factor is in het begrijpen van schoolcontextuele invloeden. Uit deze studie blijken slechts heel beperkte schoolcontextuele effecten. Wel vinden we een consistente invloed van individueel slachtofferschap van geweld op school op de individuele verschillen in de drie dimensies van onveiligheidsbeleving.
Het verbod op short selling : Belgische reglementering en Europese ontwikkelingen

Disciplines: Law

Eerst worden de concepten naked en covered short selling gedefinieerd, waarna hun impact op de vereffening, marktliquiditeit en het prijsvormingsmechanisme wordt onderzocht. De Belgische noodmaatregelen m.b.t. short selling, die werden ingevoerd door het KB van 23 september 2008, worden vervolgens in detail geanalyseerd. Daarna wordt nader ingegaan op het door CESR voorgestelde model houdende een pan-Europees stelstel voor de bekendmaking van nettoshortposities. De huidige Belgische noodmaatregelen worden tot slot afgetoetst aan het model van CESR.
Hoeksteen of brokstuk van de lokale democratie? Belgische raadsleden over hun rol, visie en gedrag.

Disciplines: Political Sciences, Social Sciences (General)

In deze bijdrage vragen de auteurs zich af of de rol van een Belgisch gemeenteraadslid in de praktijk werkelijk verwaterd is tot louter ritueel mopperen dan wel legitimeren, of er daarin tussen raadsleden verschillen bestaan en hoe we die eventueel kunnen verklaren. Een eigenaardige vaststelling is immers dat enerzijds het probleem rond het functioneren van raden en raadsleden wordt (h)erkend, maar dat we anderzijds tot op heden weinig concreet empirisch bewijs voor dit disfunctioneren terugvinden. De drie auteurs proberen om dit hiaat op te vullen door een antwoord te formuleren op de vraag: fungeren Belgische raadsleden in de praktijk als hoeksteen of toch eerder als broksuk van de lokale democratie?
Impact van de verspreiding van '10.000 Stappen' in Vlaanderen : eerste meting

Disciplines: Other Disciplines, Social Sciences (General), Social Health Sciences

Binnen het Vlaamse beleidsthema ‘Sport voor Allen’ voert het Steunpunt ‘Cultuur, Jeugd en Sport’ (CJS) verschillende onderzoeksprojecten uit. Eén van de onderzoeksprojecten is een evaluatie van de impact van projecten gebaseerd op het ’10.000 Stappen’ concept. Deze bijdrage biedt de lezer een inzicht in de achtergrond van deze evaluatie, de resultaten en relevante beleidsaanbevelingen. Het onderwerp sluit ook aan op de bijdrage ‘Bewegingspromotie met 10.000 stappen Vlaanderen: Elke stap telt’ (zie: VTS nr. 218, blz. 43-47).
Wanneer het wonen niets vanzelfsprekends meer heeft

Disciplines: Art History

De open oproep voor een zorginstelling in Gierle nodigt uit tot een reflectie over het programma en de representatieve waarde van architectuur. De spil van het artikel is de notie van de gepastheid. We gebruiken deze om te laten zien hoe de verschillende ontwerpers met het bijzondere woonprogramma omgaan.
Het spel voorbij de waanzin. Een theatrale praktijk?

Disciplines: Other Disciplines, Art History

"Het spel voorbij de waanzin: een theatrale praktijk?" tast de grensgebieden tussen de werelden van de theatrale verbeelding en de psychiatrie af. Het boek bundelt de lezingen 'over gekte en theater' die op de studiedag "Het spel van de waanzin" gepresenteerd werden, aangevuld met nieuwe bijdragen door theateronderzoekers en -makers. De studiedag kaderde in de gelijknamige tentoonstelling in het Gentse Museum Dr. Guislain; een tentoonstelling die getuigde van de eindeloze reeks gezichten van de waanzin: de megalomaan, de dwaas, de freak, de melancholieke eenzaat, het miskende genie ...
Evenveel variaties in theatrale visies op de waazin worden in het boek behandeld door onderzoekers en kunstenaars. Naast die van samenstellers Evelien Jonckheere, Christel Stalpaert en Katrien Vuylsteke Vanfleteren zijn ook bijdragen opgenomen van Patrick Allegaert, Christian Biet, Marijs Boulogne, Thomas Crombez, Marc de Kesel, Viviane De Muynck, Violaine Heyraud, Luc Joosten, Hanneke Pauwe, Frank Peeters, Dirk Roofthooft, Dominique Van malder, Benjamin Van Tourhout, Karel Vanhaesebrouck en Staf Vos.
Kathedralen lezen. Vrouwelijke middelaressen, theologie en politiek in de beeldhouwwerken van de kathedraal Notre-Dame te Reims.

Disciplines: Philosophy

De Romeinse provinciehoofdstad Reims wist zich ook na de volksverhuizingen een machtspositie te verwerven: het aartsbisdom Reims wist zich blijvend op te werpen als de kerk waarin de koningen van Frankrijk gezalfd en gekroond werden. De bijdrage toont de ontwikkeling van mythen en legenden die de stichting van Reims met die van Rome, en de bekering van Clovis met die van Constantijn in verbinding brachten. De geschiedenissen van Gregorius van Tours, van Flodoardus van Reims, en het Leven van de Heilige Remigius geschreven door Hincmar aartsbisschop van Reims, tonen de ontwikkeling van steeds grotere machtsaanspraken voor de Kerk in het algemeen en voor de kerk van Reims in het bijzonder. In al deze verhalen spelen vrouwen (Clothilde, de Heilige Helena, later Jeanne d’ Arc) de rol van middelares, wat hen vergelijkbaar maakt met vrouwe Ecclesia en met de Middelares waaraan de kathedraal Notre-Dame is opgedragen. De zeer rijke iconografie waarvoor de dertiende-eeuwse kathedraal van Reims terecht beroemd is, laat toe deze legenden en deze aanspraken ook te lezen in steen.
De Drie Romes. Heiligenlevens, vormen van verering en intellectuele debatten in de Westerse Middeleeuwen, in Byzantium en in de Slavische Tradities.

Disciplines: Philosophy, Other Disciplines, Linguistics

De drie Romes handelt over drie grote tradities in het christendom. Het gekerstende Rome wierp zich op als de hoofdstad van het Westerse christendom, het Byzantijnse christendom beschouwde Constantinopel als het nieuwe Rome en in de Russisch-Orthodoxe traditie profileerde Moskou zich als het derde Rome. Het boek focust op de Westerse en de Byzantijnse Middeleeuwen en op het doorleven van Byzantijnse tradities in het Russische christendom. Het bevat bijdragen over het ontstaan en de ontwikkeling van de heiligencultus, over kloosters, kathedralen en ketters, over diverse aspecten van het christendom in Oost en West. Het boek presenteert de debatten over religieuze afbeeldingen (iconen), de verhouding tot andere godsdiensten (islam) en andere christelijke tradities, de verhouding tussen filosofie en religie, de ontwikkeling van de Westerse, de Byzantijnse en de Russische mystiek (Hildegarde van Bingen, het Hesychasme), het verder leven van heidense magie in Russische tradities over heiligen en van de hagiografie in de Russische literatuur. De auteurs zijn leden van het Gentse Centrum voor de Studie van Christelijke Tradities (CSCT, UGent) en de bijdragen vormen de neerslag van een lezingenreeks “Middeleeuws Christendom” die in Gent door het CSCT georganiseerd is.
Theater met een venster op de wereld. Laudatio eredoctoraat Johan Simons

Disciplines: Art History

In september 2009 drukte de Universiteit Gent haar waardering uit voor theatermaker Johan Simons door hem een eredoctoraat te verlenen. De laudatio die Prof. Dr. Christel Stalpaert bij die gelegenheid uitsprak, getuigt van de maatschappelijke en ethische dimensie in zijn artistieke visie.
Het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie: implicaties voor de nationale rechtsorde

Disciplines: Law

De juridische verankering van de rechten, vrijheden en beginselen in het Handvest van de grondrechten is het sluitstuk van een lange evolutie naar een eigen grondrechtencatalogus voor de Europese Unie (EU). De opname van burgerlijke, politieke, sociale en economische rechten in een juridisch bindend Handvest doet de vraag rijzen naar de implicaties hiervan voor de burger, de advocaat en de nationale rechter. In deze bijdrage wordt getracht hierop een antwoord te bieden door achtereenvolgens het toepassingsgebied, de verhouding met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) en de gevolgen voor de nationale rechtspraktijk na te gaan. Op basis van recente rechtspraak van het Hof van Justitie wordt aangetoond dat het Handvest een belangrijk referentiepunt kan zijn in nationale (privaatrechtelijke) procedures. Specifieke aandacht wordt besteed aan de samenloop van Europese en nationale grondrechten en de doorwerking van het Handvest in de Belgische rechtsorde.
Eeuwen van ambitie. De adel in laatmiddeleeuws Vlaanderen

Disciplines: Art History, History, Philosophy, Other Disciplines, Archaeology

Eeuwen van ambitie schetst de lotgevallen van de Vlaamse adel tijdens een kantelmoment in de Europese geschiedenis. In de late middeleeuwen werden de hooggeboren geslachten van dit graafschap voor een reeks fundamentele uitdagingen geplaatst. Op de kastelen en landgoederen die hen altijd hadden verzekerd van ongeëvenaarde macht en rijkdom, werden zij geconfronteerd met een boerenbevolking die in de nasleep van de Zwarte Dood een sterk besef van eigenwaarde had ontwikkeld. De luxueuze levensstijl van edelen werd steeds vaker geëvenaard en zelfs overtroffen door stedelingen uit Gent, Brugge of Ieper, die enorme fortuinen hadden vergaard met handel en nijverheid. Frederik Buylaert brengt als eerste een synthetisch beeld van de evolutie van de Vlaamse adel in de bewogen veertiende en vijftiende eeuw. Aan de hand van een brede waaier van bronnen en invalshoeken weerlegt hij vele gevestigde opvattingen over de adel. De late middeleeuwen waren geen periode van onherroepelijk verval, maar een fase waarin adellijke families een nieuw sociaal, economisch, cultureel en politiek profiel ontwikkelden om hun maatschappelijke prominentie te handhaven. Zij zochten en vonden antwoorden op die ingrijpende veranderingen vanuit hun omgang met eeuwenoude problemen, zoals vetes met vijandige families, erfenisconflicten in de eigen kring, het kiezen van de ‘juiste’ huwelijkspartner, het verlies van lijf en leden op het slagveld, kinderloosheid of het verzekeren van het levensonderhoud van een liefdeskind. Hierdoor evolueerde de Vlaamse adel van een gesloten plattelandsaristocratie tot een economisch veelzijdige elite met een groeiend internationaal en Franstalig karakter, die de hand reikte aan machtige stedelingen en ambitieuze staatsambtenaren. Toen de Vlaamse adel in de zestiende eeuw afstand deed van haar krijgshaftige levenshouding, waren de meeste grondtrekken van de moderne adel reeds gevestigd.
Tastend door een donkere tunnel : het autobiografische universum van Assia Djebar

Disciplines: Other Disciplines, Linguistics

Centraal in dit essay staan twee autobiografische romans van de Algerijns-Franse auteur Assia Djebar: L'amour la fantasia (Editions Jean-Claude Lattès, 1985) en Nulle part dans la maison de mon père (Fayard 2007). In het artikel wordt vooral ingezoomd op de complexe verwevenheid van individuele en collectieve herinnering in de autobiografische ruimte (Philippe Lejeune, Le pacte autobiographiqie, 1975) die de teksten van Djebar vormen.
Theorie van de Europese Integratie: Ideeën, Belangen en Instellingen

Disciplines: Political Sciences

Het belang van de Europese Unie wordt door niemand nog betwist. Dat de EU een macht is om rekening mee te houden, daarover zijn zowel eurofielen als eurosceptici het eens. Maar als we dieper gaan nadenken over het ‘fenomeen Europa’ rijzen tal van vragen. Wat is de politieke dynamiek achter het Europese integratieproces? Welke (f)actoren hebben de Unie, zoals we ze vandaag kennen, vorm gegeven? Is de Europese Commissie een marionet van de grote lidstaten, of kan ze een eigen agenda doordrukken? Oefenen het Hof van Justitie en het Europees Parlement een invloed uit op de EU-politiek? Welke waarden en belangen sturen het Europese integratieproject? En hoe uniek is de Europese Unie: kunnen we haar vergelijken met een federale staat, met een internationale organisatie, of is de Unie een unieke politieke constructie?

Als we voorlopige antwoorden hebben op deze kwesties, duikt een nieuwe reeks vragen op. Is de EU een democratisch alternatief voor de nationale politiek, of moeten we het beeld van een bureaucratisch monster onderschrijven? Op ideologisch vlak wordt de Unie niet alleen als overmatig regulerend omschreven, maar ook als neo-liberaal: is Europa een links of een rechts verhaal, en waarom?

Dit boek probeert het denken over de Europese Unie in kaart te brengen. Het focust op de theorievorming over het Europese integratieproces en illustreert dit met historische en actuele voorbeelden. Uiteindelijk behandelt het de kernvragen van de politieke wetenschap: wie heeft macht in de EU, en hoe democratisch is dit politiek systeem? Hoewel een definitief antwoord op alle vragen uitblijft, verwerft de lezer van dit boek tal van bouwstenen om kritisch na te denken over de Europese Unie.
Wat we (niet) weten over het brein van een kind met DCD

Disciplines: Psychology, Other Disciplines, Social Health Sciences

Developmental Coordination Disorder (DCD) is een stoornis van de motorische coördinatie zonder duidelijke medisch aanwijsbare oorzaak die niet kan worden verklaard door een verminderde intelligentie. Omwille van het heterogeen klinisch beeld van DCD en de hoge comorbiditeit met ADHD, dyslexie en taalstoornissen kan worden verondersteld dat diverse neurale systemen aan de basis van deze stoornis liggen. Recent onderzoek wijst op de mogelijke betrokkenheid van het cerebellum, de pariëtale cortex, het corpus callosum en/of de basale ganglia (Zwicker, Missiuna &
Boyd, 2009). Onderzoek met geavanceerde beeldvormingstechnieken is nodig om beter te begrijpen hoe de neurale structuur en/of het functioneel netwerk van kinderen met DCD afwijkt en hoe deze veranderen als gevolg van ontwikkeling en oefening.
Evaluatie van de psychometrische eigenschappen van de Rosenberg zelfwaardeschaal in een poliklinisch psychiatrische populatie

Disciplines: Psychology

Deze studie onderzoekt de psychometrische eigenschappen van de Nederlandstalige versie van de “Rosenberg Self-Esteem Scale” in een poliklinisch psychiatrische steekproef. De resultaten tonen een hoge interne consistentie en ondersteunen de constructvaliditeit van de vragenlijst. Er werd een eendimensionale factorstructuur gevonden met globale zelfwaarde als latente variabele. Hierbij dienden methodeartefacten die geassocieerd zijn met de negatief verwoorde items in rekening gebracht te worden. Onze bevindingen komen overeen met de resultaten uit eerder onderzoek met de Nederlandstalige versie van de RSES en legitimeren het gebruik van de lijst in klinische groepen voor zowel onderzoeksdoeleinden als klinische toepassingen.
Het spoor van de psychoanalyse : een schuinse pas ten aanzien van alle mogelijke aanpassing

Disciplines: Philosophy

Vanuit de gedachte dat zowel Freud als Lacan, elk op hun eigen manier, het menselijke subject benaderden als  een dynamische structuur, argumenteerden we dat de epistemologie die deze systemen vereisen niet solidair kan zijn met een extern opgelegde aanpassingsgedachte waarbij het psychisch systeem zich dient te plooien naar de eisen van een welbepaalde omgeving. Ze dient daarentegen waakzaam en kwetsbaar te zijn voor de autonomie die dit systeem wist te bevechten en eventueel te behouden in een welbepaalde omgeving. Deze epistemologie komt in feite neer op de beproeving van de schuinse pas, wat ook een verleiding tot een schuinse pas is, die, in plaats van op aanpassing gericht te zijn, telkens opnieuw, in iedere particuliere situatie, aandachtig is voor de manier waarop een welbepaalde autonomie, een onaangepastheid en onaanpasbaarheid in kaart werd gebracht. Dit zet meteen de toon voor wat de finaliteit van een psychoanalyse kan zijn: zich tegenover de huidige tendens om de psyche in algemene termen te vatten en af te wegen, richten op de mogelijke dynamisering van het psychisch systeem, d.w.z. op altijd opnieuw het aanwakkeren van de singuliere, subjectief te dragen capaciteiten tot autonomie.
Het debat geopend: vertrouwen als toetssteen van de democratie?

Disciplines: Criminology

“Van jongs af aan ben ik gefascineerd door de ‘toetssteen’, een steen die volgens het woordenboek dient om het gehalte van
metalen vast te stellen maar die ik nooit heb gezien en waarvan ik nog steeds niet weet of hij echt bestaat of verzonnen is”
(Mario Vargas Llosa, De taal van de hartstocht, 2002).
Men kan niet eén worden : over het lichaam tussen taal en genot

Disciplines: Psychology, Other Disciplines

Er wordt een lectuur van de evolutie in Lacans denken omtrent het lichaam in de psychose gepresenteerd, vertrekkend vanuit het seminarie over het sinthoom. Retroactief kunnen een aantal breukvlakken worden teruggevonden in Lacans theorie. Via het conceptualiseren van eerst het imaginaire lichaam, over het symbolische en tenslotte het reële lichaam, komt Lacan tot de stelling dat het imaginaire, het symbolische en het reële moeten verknoopt worden. Het in rekening brengen van dit laatste onderwijs biedt ongehoord nieuwe perspectieven op de moeilijke verhouding tussen lichaam, taal en genot voor elk spreekwezen. Dit wordt geïllustreerd aan de hand van drie vignetten over James Joyce, Antonin Artaud en Michel H.
Het incestverbod, een regel verankerd in onze genen?

Disciplines: Law

In elke cultuur lijkt er een verbod op incest aanwezig te zijn. Omwille van die universaliteit wordt het incesttaboe dan ook vaak beschouwd als een van de oudste en belangrijkste morele regels. Volgens de Finse antropoloog Edward Westermarck (1862-1939) ligt een geëvolueerde psychologische vuistregel aan de basis van het feit dat er, enkele uitzonderingen buiten beschouwing gelaten, overal ter wereld een incestverbod is ontstaan én blijven bestaan. De empirische toetsing tot op heden, via diverse veldstudies en psychologisch onderzoek, houdt zijn hypothese sterk overeind. Nieuwe bevindingen, alsook de nood aan verdere theoretische verheldering tonen echter aan dat het nog steeds gaat om een dynamisch en veelbelovend onderzoeksgebied.