Medisch begeleide voortplanting

Disciplines: Law

Afdeling 1. Medisch begeleide voortplanting<br/><p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:  justify;text-justify:inter-ideograph"><b> </b>§1. Inleiding en definitie </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:  justify;text-justify:inter-ideograph"><b> </b>A. Definitie</p><p class="MsoListParagraph" style="margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:  justify;text-justify:inter-ideograph;text-indent:1.0cm;mso-list:l0 level1 lfo1;  tab-stops:42.55pt"> 1.   De wet van 6 juli 2007 betreffende de medisch begeleide voortplanting en de bestemming van de overtallige embryo’s en gameten[1] definieert medisch begeleide voortplanting als “de uitvoering, overeenkomstig een geheel van nadere regels en voorwaarden voor de toepassing van nieuwe medische technieken van begeleide voortplanting, van: 1° hetzij een kunstmatige inseminatie, 2° hetzij een van de in vitro fertilisatietechnieken, dit wil zeggen technieken waarbij op een gegeven ogenblik een eicel en/of een embryo worden behandeld” [2].  </p><p class="MsoListParagraph" style="margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:  justify;text-justify:inter-ideograph;text-indent:1.0cm;mso-list:l0 level1 lfo1;  tab-stops:42.55pt">2.    De door ICMART-WHO[3] opgestelde en in de medische wereld gehanteerde definitie omschrijft medisch <i>geassisteerde reproductie of voortplanting (MAR) als: “voortplanting tot stand gebracht door ovulatie-inductie, gecontroleerde ovariële stimulatie,ovulatietriggering (opwekken van de eisprong), ART-procedures ofintra-uteriene, intracervicale en intravaginale inseminatie met zaad van de echtgenoot/partner of een donor”.</i>[4]  Met ART-procedures worden bedoeld de geassisteerde reproductieve technologie of geassisteerde voortplantingstechnieken: “alle behandelingen of procedures waarbij  menselijke gameten (ei- of zaadcellen) of embryo’s in vitro behandeld worden om tot een zwangerschap te komen. Dit omvat(maar is niet beperkt tot) in-vitrofertilisatie en embryotransfer, transfer van gameten in de tuba (eileider), transfer van een zygote (bevruchte eicel) in de eileider, cryopreservatie van gameten en embryo’s, eicel- en embryodonatie en draagmoederschap. Kunstmatige inseminatie (met sperma van de partner of een donor) maakt geen deel uit van ART.”[5]<i> </i></p><p class="MsoListParagraph" style="margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:  justify;text-justify:inter-ideograph;text-indent:1.0cm;mso-list:l0 level1 lfo1;  tab-stops:42.55pt">3.   De definitie opgenomen in de Wet Medisch Begeleide Voortplanting komt grosso modo overeen met de definitie opgesteld door ICMART-WHO.  Medisch begeleide voortplanting en medisch geassisteerde reproductie zijn beiden verzamelbegrippen die verwijzen naar een divers gamma van medische technieken die de voortplanting tot stand moeten brengen. </p><p class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="mso-margin-top-alt:auto;mso-margin-bottom-alt:  auto;margin-left:0cm;mso-add-space:auto;text-align:justify;text-justify:inter-ideograph;  text-indent:1.0cm;mso-list:l0 level1 lfo1;tab-stops:0cm 42.55pt">4.    Bij kunstmatige inseminatie worden zaadcellen met behulp van een technische ingreep in de baarmoeder of eileiders van de vrouw gebracht. Bij IVF of in vitro fertilisatietechnieken gaat het om technieken waarbij de bevruchting optreedt buiten het lichaam van de vrouw[6]. </p><p class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="mso-margin-top-alt:auto;mso-margin-bottom-alt:  auto;margin-left:0cm;mso-add-space:auto;text-align:justify;text-justify:inter-ideograph;  text-indent:1.0cm;tab-stops:35.45pt 42.55pt"><i style="mso-bidi-font-style:  normal">Homologe </i>of <i style="mso-bidi-font-style:  normal">autologe kunstmatige inseminatie houdt in dat het sperma afkomstig is van de partner van de geïnsemineerde vrouw. Is het sperma niet afkomstig van de man binnen het paar, maar van een derde, of wordt een vrouw zonder mannelijke partner geïnsemineerd, dan gaat het om <i style="mso-bidi-font-style:  normal">heterologe</i> kunstmatige inseminatie of kunstmatige inseminatie met donorsperma[7].</i></p><p class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="mso-margin-top-alt:auto;mso-margin-bottom-alt:  auto;margin-left:0cm;mso-add-space:auto;text-align:justify;text-justify:inter-ideograph;  text-indent:1.0cm;tab-stops:35.45pt 42.55pt">Een vergelijkbaar onderscheid kan worden gemaakt bij IVF. Bij <i style="mso-bidi-font-style:normal">homologe of <i style="mso-bidi-font-style:normal">autologe</i> IVF is het embryo samengesteld uit gameten van het paar dat een beroep doet op de voortplantingstechniek:een eicel van de vrouw en een zaadcel van haar partner[8]. Bij <i style="mso-bidi-font-style:normal">heterologe </i>IVF is het embryo geconcipieerd met minstens één gameet van een derde: ofwel levert de vrouw bij wie het embryo wordt ingeplant zelf een eicel en wordt deze eicel bevrucht met donorsperma, ofwel levert de man binnen het paar de zaadcellen en wordt zijn sperma aangewend om een gedoneerde eicel te bevruchten, ofwel wordt een embryo ingeplant dat geconcipieerd is met donorsperma en een gedoneerde eicel[9]. </i></p><p class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="mso-margin-top-alt:auto;mso-margin-bottom-alt:  auto;margin-left:0cm;mso-add-space:auto;text-align:justify;text-justify:inter-ideograph;  text-indent:1.0cm;mso-list:l0 level1 lfo1;tab-stops:42.55pt">5.    De mate waarin deze technieken de natuur een handje helpen, varieert van techniek tot techniek:  de ene techniek is medisch ingrijpender dan de andere. Bovendien staat de medische wetenschap niet stil, en wordt verwacht dat de huidige medische technieken de komende jaren nog zullen worden verfijnd. Ongetwijfeld zullen er nieuwe technieken bijkomen[10].     </p><p class="MsoListParagraph" style="margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:  justify;text-justify:inter-ideograph;text-indent:1.0cm;mso-list:l0 level1 lfo1;  tab-stops:42.55pt">6.   Sinds de ontwikkeling van al deze nieuwe technieken vinden paren met vruchtbaarheidsproblemen  en lesbische paren of alleenstaande vrouwen met een kinderwens gemakkelijk de weg naar gespecialiseerde fertiliteitscentra in België. De nieuwe technieken op het vlak van medisch begeleide voortplanting worden op grote schaal toegepast in de vele fertiliteitscentra die België rijkis. Eind jaren negentig van de twintigste eeuw beschikt België in vergelijking met de rest van de wereld over een zeer hoge concentratie wat betreft de aanwezigheid van het aantal fertiliteitscentra ten opzichte van het aantal inwoners:  1 centrum per 500 000 inwoners[11].  Anno 2013 maakt België haar pioniersrol nog steeds waar. Er zijn momenteel 34 fertilititeitscentra voor ongeveer  11 miljoen inwoners[12], zijnde1 centrum per 325 000 inwoners. </p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:  justify;text-justify:inter-ideograph;tab-stops:14.2pt"> </p>B. De wet van 6 juli 2007 betreffende de medisch begeleide voortplanting en de bestemming van overtallige embryo’s en gameten<br/><p class="MsoFootnoteText">[1] Wet 6 juli 2007 betreffende de medisch begeleide voortplanting en de bestemming van overtallige embryo’s en de gameten, <i style="mso-bidi-font-style:  normal">BS 17 juli 2007 (hierna afgekort: Wet Medisch Begeleide Voortplanting).</i></p><p class="MsoFootnoteText">[2] Artikel 2, a) Wet Medisch Begeleide Voortplanting. </p><p class="MsoFootnoteText">[3] In 2009 formuleerde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het International Committee for Monitoring Assisted Reproductive Technology (ICMART) een aantal definities in het domein van medisch geassisteerde reproductie, met het oog op de standaardisatie en harmonisatie van internationale gegevensverzamelingen.  In 2012 verscheen er een Nederlandse vertaling van deze definities. Zie hierover: F. Zegers-Hochschild, GDAdamson, J. de Mouzon, O. Ishihara, R. Mansour, K. Nygre, et al, “The International Committee for Monitoring Assisted Reproductive Technology(ICMART) and the World Health Organization (WHO) revised glossary of ARTterminology, <i>Fertil Steril 2009; 92 (5): 1520-4 en <i>Hum Reprod2009; 24 (11): 2683-7; D. De Neuborg, NTL van Duijnhoven, WLDM Nelen, TM D’Hooghe, “Dutch translation of theI CMART-WHO revised glossary on ART terminology. </i>Nederlandsevertaling van de ICMART-WHO herziene woordenlijst over ART terminologie, <i>Gynecol Obstet Invest 2012; 74(3):233-48; http://www.karger.com/Article/Pdf/342876,geraadpleegd oktober 2013; H. Nap,Th. d’Hooghe en J. Kremer, (eds.), <i>Handboek voortplantingsgeneeskunde</i>, Utrecht, De Tijdstroom uitgeverij, 2013,333-340. </i></i></p><p class="MsoFootnoteText">[4] H. Nap, Th. d’Hooghe en J. Kremer, (eds.), <i>Handboek voortplantingsgeneeskunde,Utrecht, De Tijdstroom uitgeverij, 2013, 335.</i></p><p class="MsoFootnoteText">[5] H. Nap, Th. d’Hooghe en J. Kremer, (eds.), <i>Handboek voortplantingsgeneeskunde,Utrecht, De Tijdstroom uitgeverij, 2013, 335.</i></p><p class="MsoFootnoteText">[6] Nederlandse vertaling van de ICMART-WHO herziene woordenlijst over ARTterminologie, gepubliceerd in H. Nap,Th. d’Hooghe en J. Kremer, (eds.), <i>Handboek voortplantingsgeneeskunde, Utrecht, De Tijdstroom uitgeverij, 2013, 334. </i></p><p class="MsoFootnoteText">[7] G.  Verschelden, <i>Origineel ouderschap herdacht, Brugge, Die Keure, 2005, 16; G. Verschelden,  <i>Afstamming in <i>APR</i>,Mechelen, Story-Scientia, 2004, </i>650.</i></p><p class="MsoFootnoteText">[8] G.  Verschelden, <i>Origineel ouderschap herdacht, Brugge, Die Keure, 2005, 18; G. Verschelden, <i>Afstamming in <i>APR</i>, Mechelen, Story-Scientia, 2004,683.</i></i></p><p class="MsoFootnoteText">[9] G.  Verschelden, <i>Origineel ouderschapherdacht, Brugge, Die Keure, 2005, 18; G.Verschelden, <i>Afstamming in <i>APR</i>, Mechelen, Story-Scientia, 2004, 684.</i></i></p><p class="MsoFootnoteText">[10] Een illustratie hiervan is het controversieel onderzoek waarbij uit <i>twee eicellen en een zaadcel een embryo wordt verkregen (X, “Succesvol onderzoek naar embryo’s met genen drie personen“, <i>De Standaard Online 26 oktober 2012; X.,  “Groen licht voor Britse baby’s met drie ouders”, <i>De Standaard Online</i> 29 juni2013; M. Tachibana e.a., “Towards germline gene therapy ofinherited mitochondrial diseases”, <i>Nature</i> 2013, 627-631 ).</i></i></p><p class="MsoFootnoteText">[11] F. Varoneen N. Schiffino, “Politique de la procréation médicalement assistée en Belgique: un paradis bioéthique? “in N. Schiffino en F. Varone (eds.), <i>Procréation médicalement assistée: régulation publique et enjeux bioéthiques, Brussel, Bruylant, 2003, (25) 28.  </i></p><p class="MsoFootnoteText">[12] 11 099 554 inwoners op 1 januari 2013 volgens het Nationaal Instituut voor Statistiek, bestand: Wettelijke bevolking per gemeente, op 1 januari 2013.  </p><br/>