Verloskunde in beweging III : de kracht van consensus

Disciplines: Law

1.	De vorige twee edities van ‘Verloskunde in beweging’ mochten op veel bijklank rekenen. Het Gents Instituut voor Gezondheidsrecht van de Universiteit Gent nam dan ook het initiatief om opnieuw rond de juridische aspecten binnen de verloskundige zorg een congres te organiseren. Dit boek bundelt de proceedings van het congres “Verloskunde in beweging III: de kracht van consensus”, dat doorging op 1 december 2016 te Sint-Niklaas.

2.	De focus lag op het bevorderen van de samenwerking/communicatie tussen de zorgverleners op basis van een zorgvuldig bijgehouden patiëntendossier. Zonder uitholling van de therapeutische vrijheid zal een breed gedragen (bijvoorbeeld gesteund op een zorgrichtlijn), goed gemotiveerde (belang van patiëntendossier) medische beslissing, gemaakt in team, de motivering van een andersluidend advies van gerechtsdeskundigen bemoeilijken. 

3.	Inleiding van de problematiek wordt gegeven door T. Vandersteegen en W. Marneffe, economen, die de mogelijkheden binnen het vergoedingssysteem voor medische incidenten in België uiteenzetten. Ze gaan dieper in op de principes van de burgerlijke en strafrechtelijke procedure, de toegang tot het Fonds voor de Medische ongevallen en de resultaten van een studie inzake de invloed van het huidige vergoedingssysteem op het gedrag van Belgische arts-specialisten. 
	In deel II lichten de artsen M. Honinckx en M. Willems, naast de opdrachten/procedures van het Fonds voor de Medische Ongevallen, ook de ernstcriteria om schadevergoeding uit te keren toe. Ze werpen tevens een blik op het aandeel van verloskundige incidenten ten aanzien van het totaal aantal dossiers. 
S. Tack en J. Van Rompay, advocaten, bouwen verder op de twee bovenvermelde bijdrages. Ze geven een overzicht van de verschillende soorten deskundigenonderzoeken waarin zorgverleners kunnen betrokken worden naar aanleiding van een claim van een patiënt. Achtereenvolgens komen de volgende expertises aan bod: het eenzijdig deskundigenonderzoek, de minnelijke medische expertise, het deskundigenonderzoek in burgerlijke zaken, het deskundigenonderzoek in strafzaken en het deskundigenonderzoek bij het Fonds voor de Medische Ongevallen.
In deel III zet prof. psychologie E. Franck het belang van teamwork en communicatie volledig in de verf. De uitdagingen en valkuilen van overleg tussen zorgverleners komen uitvoering aan bod. Het ontwikkelen van een trainingsmodel in niet-technische vaardigheden zoals teamwerk, leiderschap, communicatie, foutenmanagement, besluitvorming en situatiebewustzijn kan een meerwaarde hebben voor de samenwerking en de veiligheidscultuur in de gezondheidszorg.
	Dra. Marlies Eggermont nam, samen met de werkgroep Create life, bestaande uit vroedvrouwen en gynaecologen, het initiatief om gezondheidsrechtelijke aanbevelingen voor de verloskundige zorg te ontwikkelen. Het doel van deze praktische aanbevelingen inzake ‘foetale monitoring, uterusruptuur, solutio placentae, schouderdystocie en teamwork op basis van het patiëntendossier’ is het verhogen van de consensus binnen de verloskunde, met het oog op het minimaliseren van de kans op een schadegeval en aansprakelijkheid. De impact van een gerechtelijke procedure is immers groot. De financiële, materiële en morele schade bij het slachtoffer en diens verwanten (first victims) zijn vaak niet te overzien. Ook de betrokken zorgverlener (second victim) zelf ondervindt negatieve gevolgen.
We sluiten de cirkel met de ‘Gedragscode omgaan met incidenten in de verloskunde’. De GOMIV dient de belangen van de individuele zorgverlener, maar met oog voor de gevoeligheden van de rechtzoekende schadelijder, die meent het slachtoffer te zijn van een medisch incident. Het empathisch en communicatief vermogen van de zorgverlener, bijgestaan door zijn/haar BA-verzekeraar, speelt een cruciale rol in de afhandeling van een incident. Een adequate respons op een incident kan de gerechtelijke tussenkomsten verminderen, maar zonder belangenverlies voor de betrokken partijen. Centraal in de GOMIV staat de open disclosure cultuur bij zowel de schadelijder, als de collega-zorgverlener (binnen de zorginstelling en binnen de professionele beroepsorganisaties), met het oog op de preventie van gelijkaardige incidenten.

4.	Onder het motto van voorkomen is beter dan genezen, beoogt dit naslagwerk de medicus en de jurist een antwoord te bieden op juridische vraagstukken, die kunnen rijzen binnen de verloskundige zorg. De nadruk ligt op het gezondheidsrechtelijke aspect, maar in harmonie met andere disciplines zoals de gezondheidseconomie en de toegepaste psychologie in de gezondheidszorg. Een multidisciplinaire aanpak zal ook in deze problematiek zijn doel niet missen.