Dworzec Główny w Warszawie

Dworzec Główny – dworzec kolejowy w przedwojennej Warszawie, wówczas główna pasażerska stacja kolejowa aglomeracji warszawskiej. Monumentalny gmach był jednym z najnowocześniejszych i największych dworców w Europie. Położony był wzdłuż Alej Jerozolimskich, pomiędzy ulicami Marszałkowską i Emilii Plater.
Perony stacji znajdowały się pod ziemią i docelowo miały obsługiwać 12 torów, w tym wszystkie cztery tory linii średnicowej. Nad podziemnymi peronami wybudowano ogromnych rozmiarów gmach z trzema halami: kasową, dla pasażerów przyjeżdżających i dla odjeżdżających. Budynek pomyślano jako budowlę reprezentacyjną, wizytówkę Warszawy i Polski. Elewację zaprojektowano w stylu minimalistycznym z elementami art déco, natomiast wnętrza były bogato zdobione freskami, witrażami, rzeźbami i obrazami.
Koncepcja wspólnej stacji dla wszystkich linii kolejowych przebiegających przez aglomerację warszawską powstała w drugiej połowie XIX wieku. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Sejm zdecydował o przyznaniu funduszy na przebudowę warszawskiego węzła kolejowego i zastąpienie zbyt małego Dworca Wiedeńskiego nową budowlą, jednak mimo rozpisania konkursu na projekt architektoniczny i rozpoczęcia pracy przy budowie linii średnicowej budowa Dworca Głównego nie została rozpoczęta. Wybudowano jedynie prowizoryczny dworzec drewniany o tej samej nazwie.
Ostatecznie w 1932 ruszyła budowa dworca zaprojektowanego przez Czesława Przybylskiego i Andrzeja Pszenickiego. W 1938 część budynku oddano do użytku jako główną stację położoną na linii średnicowej. W czerwcu 1939 w wyniku zaprószenia ognia przez ekipy budowlane nieukończony jeszcze dworzec został poważnie uszkodzony, a jego część spłonęła. Kilka miesięcy później budynek doznał kolejnych zniszczeń w czasie lotniczego bombardowania Warszawy przez Luftwaffe. Prowizorycznie odbudowany przez niemieckie władze okupacyjne działał do wybuchu powstania warszawskiego. W styczniu 1945 gmach został wysadzony przez wojska niemieckie, a po wojnie jego pozostałości rozebrano.
Obecnie w tym miejscu znajduje się podziemny przystanek Warszawa Śródmieście, a funkcję głównego dworca Warszawy pełni wybudowany kilkaset metrów na zachód Dworzec Centralny.

context: Resztki dworca rozebrano po wojnie. Wypalony szkielet dworca został zwalony w maju 1947. Jego funkcje przejął tymczasowy dworzec Warszawa Główna przy ul. Towarowej. W toku prac nad odgruzowaniem i odbudową linii średnicowej teren został uprzątnięty, a na wschód od niego, u zbiegu ul. Marszałkowskiej i Alej Jerozolimskich powstał prowizoryczny drewniany dworzec Warszawa Śródmieście, otwarty dla pasażerów 23 czerwca 1949. Porządkowanie zgliszcz dawnego Dworca Głównego zakończono dopiero w 1952, w czasie prac budowlanych przy wznoszeniu Pałacu Kultury i Nauki. Wtedy też przykryto cały teren betonową płytą, na której urządzono tereny zielone. Natomiast w oparciu o pozostałości podziemnych peronów oryginalnego dworca w 1955 powstał nowy dworzec Warszawa Śródmieście autorstwa Arseniusza Romanowicza i Piotra Szymaniaka.
qas: question: Kto wybudował tam nowy dworzec?
plausible_answers: text: Arseniusza Romanowicza i Piotra Szymaniaka
generative_answer: Arseniusz Romanowicz i Piotr Szymaniak

question: Co zrobiono z pozostałościami dworca?
answers: text: rozebrano
generative_answer: rozebrano

question: Gdzie zbudowano dworzec tymczasowy?
answers: text: u zbiegu ul. Marszałkowskiej i Alej Jerozolimskich
generative_answer: u zbiegu ul. Marszałkowskiej i Alej Jerozolimskich

question: Kiedy oddano do użytku nowy dworzec?
plausible_answers: text: w 1955
generative_answer: w 1955

context: Do czasu jego wybudowania istniejący dworzec miał zostać uzupełniony o drewniany „dworzec centralny czasowy” zaprojektowany w 1919 przez Tadeusza Zielińskiego i Maksymiliana Bystydzieńskiego. Dworzec ten zrealizowano w latach 1920–1921 na północ od istniejących od pierwszej połowy XIX wieku budynków stacji Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, wzdłuż ulicy Chmielnej. Miał służyć mieszkańcom stolicy przez najwyżej dekadę, jednak dotrwał do końca II wojny światowej. W 1921 komisja do spraw przebudowy węzła warszawskiego przy Ministerstwie Komunikacji ogłosiła konkurs na projekt docelowego dworca centralnego. Projekt miał objąć cały należący do Polskich Kolei Państwowych kwartał pomiędzy ulicami Marszałkowską, Chmielną, Towarową i Alejami Jerozolimskimi, jednak konkurs nie przyniósł rozstrzygnięcia, jego wyniki były niezadowalające, a uczestników niewielu. Wkrótce potem trudna sytuacja finansowa państwa spowodowała, że plany budowy dworca odłożono w bliżej niesprecyzowaną przyszłość.
qas: question: Jaki teren miał być objęty konkursowym projektem docelowego dworca centralnego?
answers: text: cały należący do Polskich Kolei Państwowych kwartał pomiędzy ulicami Marszałkowską, Chmielną, Towarową i Alejami Jerozolimskimi
generative_answer: cały należący do Polskich Kolei Państwowych kwartał pomiędzy ulicami Marszałkowską, Chmielną, Towarową i Alejami Jerozolimskimi

question: Dlaczego konkurs na projekt docelowego dworca centralnego zorganizowany w 1921 roku nie posiadał zwycięzcy?
answers: text: jego wyniki były niezadowalające, a uczestników niewielu
generative_answer: jego wyniki były niezadowalające, a uczestników niewielu

question: Co sprawiło, że w okolicach 1921 roku plany budowy dworca zostały zawieszone?
answers: text: trudna sytuacja finansowa państwa
generative_answer: trudna sytuacja finansowa państwa

question: Jak długo pozostawał w użytku ukończony w 1921 roku dworzec centralny czasowy?
answers: text: do końca II wojny światowej
generative_answer: do końca II wojny światowej

question: Gdzie wybudowano w 1921 roku docelowy dworzec centralny?
plausible_answers: text: na północ od istniejących od pierwszej połowy XIX wieku budynków stacji Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, wzdłuż ulicy Chmielnej
generative_answer: na północ od istniejących od pierwszej połowy XIX wieku budynków stacji Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, wzdłuż ulicy Chmielnej