Alfabet

Alfabet, abecadło (od stgr. nazw pierwszych liter alfabetu: alfa i beta lub z łac. abecedarium) – najpopularniejszy system zapisywania mowy. Termin ten bywa używany w kilku znaczeniach, co jest źródłem licznych nieporozumień w dziedzinie historii i teorii pisma. Nieściśle „alfabetami” nazywa się też systemy pisma, które nimi nie są (pseudoalfabety).

context: Tradycyjny, ustalony porządek znaków właściwy dla danego alfabetu narodowego. W tym znaczeniu np. alfabet niderlandzki, alfabet hiszpański, alfabet czeski i alfabet duński różnią się między sobą i od innych narodowych wariantów pisma łacińskiego, że w każdym z nich pewne (różne) grupy liter są traktowane jak odrębna litera i zapisywane w innym miejscu, niżby to wynikało z ogólnego porządku liter właściwego dla alfabetu łacińskiego. I tak: w hiszpańskim ll jest zapisywane po l, w czeskim ch jest zapisywane po h, w niderlandzkim (holenderskim) Ĳ jest traktowane jako samodzielna litera i zapisywane na równi z y, zaś w duńskim aa jest traktowane jako inny wariant zapisu å i jest ostatnią literą alfabetu.
qas: question: Czym jest Ĳ w alfabecie niederlandzkim?
answers: text: litera
generative_answer: literą

question: Jak inaczej można zapisać å w języku duńskim?
answers: text: aa
generative_answer: aa

question: Czy alfabety różnych języków są od siebie odmienne?
answers: text: różnią się między sobą
generative_answer: tak

question: Czy zbitkę liter można traktować jako samodzielną literę?
answers: text: grupy liter są traktowane jak odrębna litera
generative_answer: tak

question: Jak litera jest taka sama jak y w języku niderlandzkim?
plausible_answers: text: Ĳ
generative_answer: Ĳ

context: Niekiedy pojęciem alfabetu określa się też tzw. alfabet fonetyczny ICAO, choć właściwie nie jest to system pisma tylko metoda mnemotechniczna literowania i jednoznacznego przekazywania zapisu słów, skądinąd normalnie zapisywanych alfabetem łacińskim, z użyciem mnemonimów (czyli słów zaczynających się od danej litery). Słowa te są dobrane tak, aby maksymalnie się od siebie różniły, dzięki czemu łatwiej je poprawnie odebrać (zrozumieć) w sytuacji szumów lub innych zakłóceń transmisji. Takiego warunku nie spełniają tradycyjne, łacińskie nazwy liter (typu be, pe; em, en, qu itp.). Taki warunek spełniały natomiast prehistoryczne, semickie (czy – częściowo – pochodzące od nich greckie i cyrylickie) nazwy liter. Nazywały one przedmiot, którego nazwa zaczynała się od dźwięku symbolizowanego przez daną literę, a jego uproszczony rysunek stanowił literę. Było to połączenie mnemonimów z mnemogramami (rysunkami ułatwiającymi zapamiętanie) – a cały system nazywa się akronimografią – bo skraca się słowo do pierwszej głoski. Np. aleph = „wół”, więc rysunek głowy wołu oznacza literę A; beth = „dom”, więc rysunek domu oznacza literę B itp.
qas: question: Czym jest alfabet fonetyczny ICAO, jeśli nie systemem pisma?
answers: text: metoda mnemotechniczna literowania i jednoznacznego przekazywania zapisu słów, skądinąd normalnie zapisywanych alfabetem łacińskim, z użyciem mnemonimów (czyli słów zaczynających się od danej litery)
generative_answer: metodą mnemotechniczną literowania i jednoznacznego przekazywania zapisu słów, skądinąd normalnie zapisywanych alfabetem łacińskim, z użyciem mnemonimów (czyli słów zaczynających się od danej litery)

question: W jaki sposób dobierane są wyrazy wykorzystywane w alfabecie fonetycznym ICAO?
answers: text: tak, aby maksymalnie się od siebie różniły
generative_answer: tak, aby maksymalnie się od siebie różniły

question: Jaki pozytywny efekt niesie za sobą dobieranie słów wykorzystywanych w alfabecie fonetycznym ICAO tak, żeby były jak najbardziej różnorodne?
answers: text: łatwiej je poprawnie odebrać (zrozumieć) w sytuacji szumów lub innych zakłóceń transmisji
generative_answer: łatwiej je poprawnie odebrać (zrozumieć) w sytuacji szumów lub innych zakłóceń transmisji

question: Jakie nazwy liter spełniały warunek, na podstawie którego dobiera się słowa alfabetu fonetycznego ICAO?
answers: text: prehistoryczne, semickie (czy – częściowo – pochodzące od nich greckie i cyrylickie)
generative_answer: prehistoryczne, semickie (czy – częściowo – pochodzące od nich greckie i cyrylickie)

question: Dlaczego system dobierania liter na podstawie ich poszczególnych różnic nazywany jest akronimografią?
plausible_answers: text: bo skraca się słowo do pierwszej głoski
generative_answer: bo skraca się słowo do pierwszej głoski