Marcin Luter


Marcin Luter (niem. Martin Luther; ur. 10 listopada 1483 w Eisleben, zm. 18 lutego 1546 tamże) – niemiecki doktor teologii, mnich augustiański, prezbiter katolicki, inicjator reformacji, tłumacz Biblii, współtwórca luteranizmu. Autor 95 tez, potępiających praktykę sprzedaży odpustów, w których odrzucał możliwość kupienia łaski bożej.
Pisał katechezy i teksty polemiczne, skupiając wokół swoich idei opozycję Kościoła katolickiego. Z grupą współpracowników przełożył Biblię na język niemiecki (Biblia Lutra), był autorem Postylli domowej, Małego i Dużego katechizmu, Artykułów szmalkaldzkich oraz pieśni kościelnych, w tym ewangelickiego hymnu: Warownym grodem jest nasz Bóg.
Podstawę jego nauki stanowią hasła: sola scriptura – jedynie Pismo, sola fide – jedynie wiara, sola gratia – jedynie łaska, solus Christus – jedynie Chrystus, solum Verbum – jedynie Słowo.
Kościoły protestanckie uznają Lutra za bohatera wiary, reformatora i odnowiciela Kościoła. Kościoły anglikańskie zaliczają go do grona świętych, obchodząc jego wspomnienie w rocznicę śmierci, 18 lutego. Kościół katolicki ekskomunikował Lutra i jego zwolenników w 1521, lecz część teologów i hierarchii kościelnej widzi w nim teologa sprzeciwu wobec starego porządku wiary katolickiej, prowadzącego do anarchii kościelnej, którego nauczanie zawierało zarówno słuszne postulaty, uznane przez Sobór watykański II, jak i błędy dogmatyczne.

context: Niepokój ustał, kiedy Luter stwierdził, że kiedy Pismo Święte mówi o sprawiedliwości, ma na myśli sprawiedliwość darowaną człowiekowi z łaski Bożej, którą przyjmuje się przez wiarę. Człowiek zostaje uznany za sprawiedliwego, choć sam na to nie zasługuje. Trudno określić, kiedy w życiu Lutra doszło do tego duchowego przełomu. Sam Luter w swej autobiografii z 1545 stwierdził, że stało się to, gdy po raz drugi wykładał Księgę Psalmów, a więc w latach 1518–1519. Jednak pewne sformułowania, przypominające późniejsze poglądy Lutra, znajdują się już w wykładach na temat Psalmów z okresu 1513–1515. Starsi badacze przesuwali datę nawet do 1508–1511, co wydaje się mało prawdopodobne, gdyż kontakty Lutra ze Staupitzem nie były wtedy znaczące. Podstawy reformacyjnej teologii usprawiedliwienia, w tym zasadę, że człowiek wierzący jest jednocześnie grzeszny i usprawiedliwiony (simul iustus et peccator), znajdują się w wykładach Lutra na temat Listu do Rzymian z lat 1515–1516, choć zdaniem Franza Laua nie można się w nich dopatrzyć śladów wielkiego duchowego przeżycia. Wykłady na temat Listu do Hebrajczyków z 1517 świadczą, że Luter był wówczas już pewny swojego zbawienia.
qas: question: Czy Luter napisał książkę poświęconą swojej osobie?
answers: text: Luter w swej autobiografii
generative_answer: tak

question: Kiedy po raz trzeci Luter wykładał Księgę Psalmów?
plausible_answers: text: 1518–1519
generative_answer: 1518–1519

question: Czy Luter spotykał się z Staupitzem?
answers: text: kontakty Lutra ze Staupitzem
generative_answer: tak

question: Czy Luter uważał, że będzie zbawiony?
answers: text: Luter był wówczas już pewny swojego zbawienia
generative_answer: tak

question: Jaka księga zawiera naukę o sprawiedliwości?
answers: text: Pismo Święte
generative_answer: Pismo Święte