Cerkiew św. Michała Archanioła w Nosowie

Cerkiew pod wezwaniem św. Michała Archanioła – prawosławna cerkiew parafialna w Nosowie. Należy do dekanatu Biała Podlaska diecezji lubelsko-chełmskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.
Pierwsza prawosławna cerkiew w Nosowie powstała w XVI w. Po 1596, razem z całą eparchią chełmską, przeszła do Kościoła unickiego. Kolejne unickie świątynie powstawały na tym samym miejscu przed 1609 i w 1774. Obecnie istniejąca cerkiew została zbudowana w 1862 z fundacji właściciela miejscowych dóbr, Józefa Wężyka, a w 1875 przekazana parafii prawosławnej. Od tego momentu świątynia nieprzerwanie służyła prawosławnym. W latach 1915–1919, gdy miejscowi wierni zostali ewakuowani do Rosji, cerkiew była nieczynna. W 1921 miejscowa parafia wznowiła działalność za zgodą lokalnych władz II Rzeczypospolitej. Po wywózkach ludności ukraińskiej do ZSRR oraz Akcji „Wisła”, gdy większość parafii prawosławnych na Lubelszczyźnie przestała działać z braku wiernych, cerkiew nosowska kontynuowała działalność duszpasterską.
Szczególnym kultem w świątyni otaczana jest Leśniańska Ikona Matki Bożej, której kopia znajduje się w ikonostasie cerkwi.
Cerkiew położona jest na terenie cmentarza prawosławnego, na którym przetrwały zabytkowe nagrobki z II połowy XIX w. i z początku XX w. Teren cerkiewny otoczony jest murem, w którego narożniku wznosi się dzwonnica z 1870.

context: Cerkiew w Nosowie została zamknięta po wywózkach ludności ukraińskiej do ZSRR i po Akcji „Wisła”. Reaktywowana po powrocie części wiernych do Nosowa i okolic. Według Pelicy nastąpiło to już w 1948. Wysocki podaje, że nosowska parafia prawosławna nigdy nie przerwała (przynajmniej nominalnie) swojej działalności i w 1947, bezpośrednio po zakończeniu Akcji „Wisła”, gdy szereg placówek duszpasterskich zostało zlikwidowanych, nadal istniała jako jedna z czterech parafii w dekanacie bialskim i dziesięciu w całym województwie lubelskim. W 1953 nosowska cerkiew była jedną z dwóch (obok cerkwi Przemienienia Pańskiego w Lublinie) prawosławnych świątyń na Lubelszczyźnie, gdzie prowadzona była nauka religii dla dzieci. W 1969 do cerkwi uczęszczało ok. 100 wiernych. Rok później proboszcz miejscowej parafii ubiegał się o pomoc Funduszu Kościelnego, by móc wyremontować świątynię, otrzymał jednak odpowiedź odmowną. Rozpoczęcie remontu cerkwi było możliwe dopiero po erygowaniu w 1989 diecezji lubelsko-chełmskiej. W 1991 obiekt został gruntownie odnowiony.
qas: question: Kiedy zawieszono działalność świątyni w Nosowie?
answers: text: po wywózkach ludności ukraińskiej do ZSRR i po Akcji „Wisła”
generative_answer: po wywózkach ludności ukraińskiej do ZSRR i po Akcji „Wisła”

question: Ile cerkwi istniało na Lubelszczyźnie po 1953 roku?
plausible_answers: text: dwóch
generative_answer: dwie

question: Jakie zajęcia były przeprowadzane w świątyni w Nosowie w 1953 roku?
answers: text: religii dla dzieci
generative_answer: religia dla dzieci

question: Ilu wierzących udawało się do cerkwi w 1969 roku?
answers: text: ok. 100
generative_answer: ok. 100

question: W jakim celu duchowny występował o dofinansowanie?
answers: text: by móc wyremontować świątynię
generative_answer: by móc wyremontować świątynię

context: W 1915 duchowieństwo cerkwi nosowskiej i 50% parafian zostało ewakuowanych do Moskwy i Kijowa (bieżeństwo). W 1919 polskie Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego nie umieściło cerkwi w Nosowie na liście projektowanych legalnych prawosławnych placówek duszpasterskich w województwie lubelskim. Mimo tego w 1921 świątynia była już siedzibą etatowej parafii, jednej z czterech w dekanacie bialskim diecezji warszawsko-chełmskiej. Proboszcz parafii w Nosowie był także dziekanem bialskim. Cerkiew w Nosowie była zarazem jedyną świątynią tego wyznania w powiecie konstantynowskim działającą w dwudziestoleciu międzywojennym. Pozostałe funkcjonujące przed 1915 cerkwie prawosławne stały się świątyniami neounickimi.
qas: question: Kiedy z Cerkwi w Nosowie po raz pierwszy ewakuowano zakonników?
plausible_answers: text: 1915
generative_answer: 1915

question: Gdzie z Nosowa przeniesiono ewakuowanych parafian?
answers: text: do Moskwy i Kijowa
generative_answer: do Moskwy i Kijowa

question: W którym roku pominięto Cerkiew w Nosowie na liście projektowanych legalnych prawosławnych placówek duszpasterskich?
answers: text: 1919
generative_answer: 1919

question: Kiedy Cerkiew w Nosowie po raz pierwszy zyskała parafię?
plausible_answers: text: 1921
generative_answer: 1921

question: Jaką inną funkcję pełnił proboszcz Cerkwi nosowskiej?
answers: text: dziekanem bialskim
generative_answer: dziekana bialskiego