Promieniowanie rentgenowskie

Promieniowanie rentgenowskie (promieniowanie rtg, promieniowanie X, promienie X, promieniowanie Roentgena) – rodzaj promieniowania elektromagnetycznego, które jest generowane podczas wyhamowywania elektronów. Długość fali mieści się w zakresie od ok. 10 pm do 10 nm. W widmie fal elektromagnetycznych promieniowanie rentgenowskie znajduje się za nadfioletem, pokrywając się z zakresem promieniowania gamma.

context: Promieniowanie rentgenowskie jest wykorzystywane do uzyskiwania zdjęć rentgenowskich, które pozwalają m.in. na diagnostykę złamań kości i chorób płuc oraz do rentgenowskiej tomografii komputerowej. Wysokoenergetyczne promieniowanie rentgenowskie (rzędu MeV) stosowane jest jako wygodna alternatywa napromieniowania za pomocą radioizotopów (brak konieczności okresowej wymiany materiału promieniotwórczego) w radioterapii niektórych nowotworów. Promieniowanie takie generowane jest zwykle w wyniku bombardowania tarczy wolframowej (lub z dużym udziałem tego metalu) strumieniem elektronów pochodzących z akceleratorów liniowych. Do naświetleń powierzchownych nowotworów wykorzystuje się także niżej energetyczne promieniowanie rentgenowskie z zakresu 80–250 KeV.
qas: question: Jakie dolegliwości można zdiagnozować dzięki promieniom Roentgena?
answers: text: złamań kości i chorób płuc
generative_answer: Złamania kości i choroby płuc

question: Jaką metodę zastępuje promieniowanie Roentgena?
answers: text: napromieniowania za pomocą radioizotopów
generative_answer: napromieniowania za pomocą radioizotopów

question: Czy promieniowanie wykorzystywane jest w leczeniu nowotworów?
answers: text: w radioterapii niektórych nowotworów
generative_answer: tak

question: Jaki zakres promieniowania Roentgena stosuje się w radioterapii?
answers: text: 80–250 KeV
generative_answer: 80–250 KeV

question: Wykonanie jakiego badania diagnostycznego jest możliwe dzięki promieniom Roentgena?
answers: text: tomografii komputerowej
generative_answer: tomografii komputerowej

context: Promieniowanie rentgenowskie uzyskuje się w praktyce (np. w lampie rentgenowskiej) poprzez wyhamowywanie rozpędzonych elektronów na materiale o dużej (powyżej 20) liczbie atomowej (promieniowanie hamowania), efektem czego jest powstanie promieniowania o charakterystyce ciągłej, na której widoczne są również piki pochodzące od promieniowania charakterystycznego anody (rozpędzone elektrony wybijają elektrony z atomów anody). Luki po wybitych elektronach na dolnych powłokach elektronowych pozostają puste do czasu, aż zapełnią je elektrony z wyższej powłoki. Elektron przechodząc z wyższego stanu emituje kwant promieniowania rentgenowskiego – następuje emisja charakterystycznego promieniowania X. Promieniowanie X powstaje także w wyniku wychwytu elektronu, tj. gdy jądro przechwytuje elektron znajdujący się na powłoce K, w wyniku czego powstaje wolne miejsce, na które spadają elektrony z wyższych powłok i następuje emisja kwantu X. Przykładem źródła promieniowania X działającego w oparciu o wychwyt elektronu jest 55Fe, emitujące 80% kwantów o energii ok. 5,9 keV (linia Kα) oraz 20% o energii 6,2 keV (linia Kβ).
qas: question: Jak można stworzyć promieniowanie rentgenowskie?
answers: text: poprzez wyhamowywanie rozpędzonych elektronów na materiale o dużej (powyżej 20) liczbie atomowej
generative_answer: poprzez wyhamowywanie rozpędzonych elektronów na materiale o dużej liczbie atomowej

question: Jaka musi być minimalna liczba atomowa materiału by wytworzyć promieniowanie rentgenowskie?
answers: text: 20
generative_answer: 20

question: Co uzupełnia luki na dolnych powłokach?
answers: text: elektrony z wyższej powłoki
generative_answer: elektrony z wyższej powłoki

question: Jakie promieniowanie powstaje gdy elektron zmienia poziom powłoki?
answers: text: X
generative_answer: X

question: Jaka jest dokładnie wartość energii emitowanej przez 55Fe?
plausible_answers: text: 5,9 keV
generative_answer: 5,9 keV