Laldenga

Laldenga (ur. 11 lipca 1927 w Pukpui, zm. 7 lipca 1990 w Londynie) – indyjski polityk, premier stanowy Mizoramu (1987–1988), lider opozycji w parlamencie stanowym (1989–1990). Urodził się w południowym Mizoramie, szybko zakończył formalną edukację. W 1944 wstąpił do armii brytyjskich Indii. Pracował jako księgowy w urzędzie w Aizawl. Zaangażowany w działalność społeczną, redagował lokalne pismo „Mizo Aw”. Sekretarz nowo utworzonego Mizo Cultural Society (1955). Głęboko rozczarowany obojętnością indyjskiego rządu federalnego wobec klęski głodu, która dotknęła Mizoram pod koniec lat 50., przemianował to towarzystwo na Mautam Front, później zaś na Mizo National Famine Front. Dzięki swym wysiłkom na rzecz walki z głodem zyskał znaczną popularność w mizoramskim społeczeństwie. Zaczął posługiwać się nacjonalistycznymi hasłami oraz głosić konieczność oddzielenia się Mizoramu od Indii. Utworzył Mizo National Front (1961), w 1963 udał się do Pakistanu Wschodniego, nabywając broń dla jego przyszłego zbrojnego skrzydła. Wzywał do zjednoczenia wszystkich obszarów zamieszkałych przez etnicznych Mizo. W marcu 1966 ogłosił niepodległość Mizoramu. W kolejnych latach wielokrotnie aresztowany, przez dekadę przebywał też na uchodźstwie, przede wszystkim w dzisiejszym Bangladeszu i w Pakistanie. W 1970 złożył wizytę w Chińskiej Republice Ludowej, spotykając się z premierem Zhou Enlaiem. Przewodził wysiłkom zbrojnym mizoramskich separatystów, próbując również wykorzystywać dyplomatyczne kanały w negocjacjach z władzami indyjskimi. Efektem tych starań było początkowo porozumienie pokojowe z 1978, z którego Laldenga niemal natychmiast się wycofał, później zaś porozumienie z 1985. Na mocy tego ostatniego Mizo National Front ogłosił kapitulację i został przekształcony w partię polityczną. Mizoram otrzymał status stanu (1987). Laldenga stanął na czele przejściowego rządu nadzorującego proces tranzycji. Poseł do Zgromadzenia Ustawodawczego Mizoramu, wybierany w 1987 i 1989. Premier stanowy (1987–1988), włączył do swego gabinetu pierwszą w historii Mizoramu kobietę. Ustąpił w wyniku podziałów wśród parlamentarzystów Mizo National Front. Jego dymisję łączy się też z liberalną polityką wobec sprzedaży i spożycia alkoholu w Mizoramie. Od 1989 do śmierci lider opozycji w stanowym parlamencie. W ostatnich latach życia chorował, zmarł w Londynie w wyniku nowotworu płuc. Pobożny chrześcijanin, znany z ogromnych zdolności oratorskich. Opisywany jako największy Mizo w historii, bywa określany mianem ojca narodu Mizo.

context: 22 października 1961 utworzył Mizo National Front. Organizacja ta początkowo funkcjonowała jako legalna partia polityczna, jej reprezentanci stosunkowo szybko objęli trzy mandaty przysługujące Mizoramowi w ówczesnym assamskim parlamencie stanowym. Jednocześnie rekrutowała jednak ochotników, którzy stali się zalążkiem jej zbrojnego ramienia. Laldenga udał się w podróż do Pakistanu Wschodniego w 1963, nabywając tam broń. Wzywał do zjednoczenia wszystkich obszarów zamieszkałych przez etnicznych Mizo, w tym do zjednoczenia się z Mizo zamieszkującymi Mjanmę i Pakistan. Do pokrewnego pomysłu wielkiego Mizoramu powrócił zresztą już wkrótce po podpisaniu przeszło dwie dekady później porozumienia pokojowego z indyjskim rządem federalnym.
qas: question: Czy Mizo National Front działało przede wszystkim legalnie?
plausible_answers: text: Organizacja ta początkowo funkcjonowała jako legalna partia polityczna
generative_answer: tak

question: W którym roku Laldenga wybrał się do Pakistanu Wschodniego?
answers: text: w 1963
generative_answer: w 1963

question: Jaki był główny cel wyprawy Laldengi do Pakistanu Wschodniego?
plausible_answers: text: nabywając tam broń
generative_answer: nabycie tam broni

question: Do czego zachęcał Laldenga?
answers: text: do zjednoczenia wszystkich obszarów zamieszkałych przez etnicznych Mizo
generative_answer: do zjednoczenia wszystkich obszarów zamieszkałych przez etnicznych Mizo

question: Kiedy Laldenga założył partię polityczną?
answers: text: 22 października 1961
generative_answer: 22 października 1961