Katedra Notre-Dame w Paryżu

Notre-Dame de Paris – gotycka archikatedra w Paryżu. Jedna z najbardziej znanych katedr na świecie, między innymi dzięki powieści Katedra Marii Panny w Paryżu francuskiego pisarza Victora Hugo. Jej nazwa oznacza Naszą Panią i odnosi się do Marii, Matki Bożej.
Wzniesiono ją na wyspie na Sekwanie, zwanej Île de la Cité w 4. okręgu Paryża, w miejscu po dwóch kościołach powstałych jeszcze w IX wieku. Jej budowa trwała ponad 180 lat (1163–1345).
Od 10 sierpnia 1806 roku w skarbcu katedry – pod opieką kanoników Kapituły Bazyliki Metropolitalnej – przechowywane były relikwie korony cierniowej.

context: Najniższą kondygnację fasady stanowią trzy portale zatopione w wysuniętej do przodu ścianie parteru. Środkowy, przedstawiający scenę Sądu Ostatecznego, jest nieco wyższy i szerszy od pozostałych. Po prawej znajduje się portal św. Anny, a po lewej, wpisany w trójkątny szczyt portal maryjny. Ponad nimi znajduje się galeria królewska, element charakterystyczny dla gotyckich katedr francuskich. Przedstawia ona 28 starotestamentowych królów Izraela, została realizowana w pierwszej tercji XIII wieku. Szybko zaczęła być interpretowana przez Paryżan jako przedstawienie królów francuskich. Do 1284 roku pogłoski urosły do rangi oficjalnej interpretacji, która trwała przez wiele wieków. Spowodowało to negatywne skojarzenia w okresie Rewolucji Francuskiej, uchodząc za symbol monarchii i despotyzmu. Gdy w roku 1843 Viollet-le-Duc rozpoczął renowację katedry Notre Dame, na fasadzie nie było ani jednej rzeźby. W procesie ich rekonstrukcji znaczący udział miał Geoffroi-Dechaume.
qas: question: Czym różni się od dwóch innych środkowy portal najniższej kondygnacji?
answers: text: jest nieco wyższy i szerszy od pozostałych
generative_answer: jest nieco wyższy i szerszy od pozostałych

question: Co możemy zobaczyć na środkowym portalu najniższej kondygnacji?
answers: text: scenę Sądu Ostatecznego
generative_answer: scenę Sądu Ostatecznego

question: Podczas jakiej rewolucji zburzona została galeria królewska?
plausible_answers: text: Rewolucji Francuskiej
generative_answer: Rewolucji Francuskiej

question: Kto w rzeczywistości przedstawiony został na galerii znajdującej się ponad portalami najniższej kondygnacji?
answers: text: 28 starotestamentowych królów Izraela
generative_answer: 28 starotestamentowych królów Izraela

question: Z czym kojarzyła się galeria królewska w czasie Rewolucji Francuskiej?
answers: text: monarchii i despotyzmu
generative_answer: monarchią i despotyzmem

context: Portal Św. Anny, znajdujący się pod prawą (południową) wieżą, częściowo został wykonany z rzeźb pochodzących ze starszego kościoła. Pierwotnie, będąc częścią kościoła wybudowanego w IV wieku, poświęcony był Matce Bożej. Spolia, o których mowa to pole łuku, górne nadproże drzwi i 52 kamienie łuku. Stary maryjny portal po prowadzonej od lat 20. XII wieku restauracji, włączeniu go do fasady Notre Dame oraz licznym dodatkom zyskał nowe znaczenie ikonograficzne. W centralnej części tympanonu znajduje się Matka Boża siedząca na tronie pod baldachimem i trzymająca na łonie Dzieciątko, a po jej bokach stoją dwa anioły. Za aniołami po lewej i prawej stronie znajdują się odpowiednio: biskup z siedzącym i piszącym akolitą, oraz klęczący król. Przypuszcza się, że są to wizerunki Germanusa - biskupa Paryża, oraz króla Childeberta - istotnej postaci dla powstania katedry. W nadprożu odnajdujemy, poczynając od lewej, pierwszego proroka Izajasza, który głosił nadejście Mesjasza, następnie sceny Zwiastowania i Nawiedzenia. W odgraniczonej przestrzeni za umiejscowionym centralnie łóżkiem rozgrywa się scena Narodzin z Józefem, a za jego plecami scena zwiastowania pasterzom. Kolejnymi postaciami są siedzący na ławce i pogrążeni w trwodze faryzeusz i uczony w Piśmie, następnie tronujący Herod, a w skrajnie prawej części dostrzec można sylwetki „Trzech Króli” z koniami.
qas: question: Gdzie w katedrze umiejscowiony jest portal świętej Anny?
answers: text: pod prawą (południową) wieżą
generative_answer: pod prawą (południową) wieżą

question: Jakie postaci umiejscowione są za aniołami?
answers: text: biskup z siedzącym i piszącym akolitą, oraz klęczący król
generative_answer: biskup z siedzącym i piszącym akolitą, oraz klęczący król

question: Jakie prawdziwe osoby mają prawdopodobnie reprezentować widoczne na tympanonie sylwetki biskupa oraz króla?
answers: text: Germanusa - biskupa Paryża, oraz króla Childeberta - istotnej postaci dla powstania katedry
generative_answer: Germanusa - biskupa Paryża, oraz króla Childeberta - istotnej postaci dla powstania katedry

question: W jaki sposób przedstawiono postać Matki Bożej obecną na tympanonie?
answers: text: siedząca na tronie pod baldachimem i trzymająca na łonie Dzieciątko, a po jej bokach stoją dwa anioły
generative_answer: siedzi na tronie pod baldachimem i trzyma na łonie Dzieciątko, a po jej bokach stoją dwa anioły

question: Jakie biblijne sceny zostały namalowane w jednym z narożników katedry?
plausible_answers: text: Zwiastowania i Nawiedzenia
generative_answer: Zwiastowania i Nawiedzenia