Wojciech Jerzy Has

Wojciech Jerzy Has (ur. 1 kwietnia 1925 w Krakowie, zm. 3 października 2000 w Łodzi) – polski reżyser filmowy, scenarzysta i producent. Wykładowca Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi, w latach 1990–1996 rektor tej uczelni. Komandor Orderu Odrodzenia Polski.
Karierę reżyserską Has zaczynał jako realizator socrealistycznych filmów dokumentalnych. W 1957 wyreżyserował swój pierwszy pełnometrażowy film fabularny, Pętlę. Uznawany za jednego z najważniejszych twórców epoki polskiej szkoły filmowej (Pożegnania, 1958, Jak być kochaną, 1962), sławę zdobył jednak przede wszystkim jako realizator późniejszych onirycznych interpretacji uznanych dzieł literackich, wśród nich Rękopisu znalezionego w Saragossie (1964, według Jana Potockiego), Lalki (1968, według Bolesława Prusa) oraz Sanatorium pod Klepsydrą (1973, według Brunona Schulza). W swojej twórczości stale poruszał motywy izolacji, przemijania, przeznaczenia człowieka.
Laureat wielu prestiżowych wyróżnień, między innymi nagród FIPRESCI na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Locarno (za Pożegnania) oraz na MFF w Bejrucie (za Jak być kochaną), a także Nagrody Jury na Festiwalu Filmowym w Cannes (za Sanatorium pod Klepsydrą).

context: Zabiegając o realizację Harmonii, Has poznał dokumentalistę Jerzego Bossaka, który wówczas sprawował funkcję szefa artystyczno-programowego Przedsiębiorstwa Państwowego „Film Polski”. Gdy Has wraz ze Stanisławem Różewiczem nakręcił dokument Ulica Brzozowa (1947) poświęcony Warszawie, Bossak – straciwszy w międzyczasie szereg funkcji – najął tego pierwszego jako realizatora przy Wytwórni Filmów Dokumentalnych w Warszawie. Has zdążył stworzyć reportaż Parowóz PT 47 (1949), jednakże gdy przymierzał się do realizacji filmu poświęconego Krakowowi, Bossak został zwolniony ze wszelkich sprawowanych funkcji. Nowa dyrektorka wytwórni Rita Radkiewiczowa, żona ministra Bezpieczeństwa Publicznego, podczas projekcji filmu Kraków – moje miasto (1950) wyszła bez słowa, a za nią reszta członków kolaudacji. Wkrótce potem Has otrzymał wiadomość, że część filmu, która pokazuje współczesny Kraków, zostanie odrzucona, a część ukazująca przedwojenne miasto – skrócona. Następnie Has przymierzał się do stworzenia filmu Pierwszy plon (1950) na podstawie scenariusza Jana Zelnika o pierwszych żniwach w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w Kolnicy. Gdy jednak do Rity Radkiewiczowej wpłynął donos o pobycie Hasa w jednym pomieszczeniu z inżynier dźwięku niebędącą jego żoną, reżyser został za karę przeniesiony do Wytwórni Filmów Oświatowych w Łodzi. Tamtejszy okres swej twórczości, na który składały się Mechanizacja robót ziemnych (1951), Scentralizowana kontrola przebiegu produkcji (1951), Harcerze na zlocie (1952), Zielarze z Kamiennej Doliny oraz Nasz zespół (1955), Has kwitował po latach sarkastycznie: „Ćwiczyłem po prostu poetykę koparek przedsiębiernych i zasięrzutnych”.
qas: question: Jakie stanowisko obejmował Jerzy Bossak, kiedy nawiązał znajomość z Wojciechem Hasem?
answers: text: szefa artystyczno-programowego Przedsiębiorstwa Państwowego „Film Polski”
generative_answer: szefa artystyczno-programowego Przedsiębiorstwa Państwowego „Film Polski”

question: Na jakim stanowisku został zatrudniony przez Bossaka po wyprodukowaniu filmu dokumentalnego Ulica Brzozowa?
answers: text: realizatora
generative_answer: realizatora

question: Jak nazywał się film, który został nakręcony przez Hasa przed zwolnieniem Bossaka z Przedsiębiorstwa Państwowego „Film Polski”?
answers: text: Parowóz PT 47
generative_answer: Parowóz PT 47

question: Jaka była reakcja dyrektorki Wytwórni Filmów Dokumentalnych na produkcję zatytułowaną Kraków – moje miasto?
answers: text: wyszła bez słowa
generative_answer: wyszła bez słowa

question: Jakie konsekwencje romansu z inżynierką dźwięku poniósł Wojciech Has?
plausible_answers: text: został za karę przeniesiony do Wytwórni Filmów Oświatowych w Łodzi
generative_answer: został za karę przeniesiony do Wytwórni Filmów Oświatowych w Łodzi