Tadżykistan

Tadżykistan, Republika Tadżykistanu (tadż. Ҷумҳурии Тоҷикистон, Dżumhurii Todżikiston) – państwo w środkowej Azji ze stolicą w Duszanbe. Tadżykistan graniczy z Uzbekistanem, Kirgistanem, Chinami i Afganistanem.

context: W 1868 roku północna część Tadżykistanu została przyłączona bezpośrednio do Carskiej Rosji. Wówczas dzisiejszy Tadżykistan był wschodnią, najbardziej zacofaną częścią Emiratu Bucharskiego. Związek Radziecki zdołał podporządkować sobie Tadżykistan dopiero w 1921 roku, po toczącym się od 1917 roku tadżyckim powstaniu przeciw władzy rosyjskiej. Komuniści zniszczyli wiele miejscowości i zburzone zostały liczne meczety. Od 1924 roku istniała Tadżycka ASRR w składzie Uzbeckiej SRR. Pięć lat później Tadżykistan jako Tadżycka SRR stał się odrębną republiką radziecką. Poza granicami republiki pozostały jednak tereny w większości zamieszkane przez Tadżyków wraz z miastami Buchara i Samarkanda. Władze radzieckie nie przeprowadziły w Tadżykistanie żadnych znaczących inwestycji i przez cały okres istnienia ZSRR Tadżykistan był gospodarczo dyskryminowany, a poziom życia ludności utrzymywał się na bardzo niskim poziomie. 9 września 1991 roku ogłoszona została deklaracja niepodległości.
qas: question: Jakie państwo wchłonęło północne tadżyckie tereny w 1868 roku?
answers: text: Carskiej Rosji
generative_answer: Carska Rosja

question: Jak nazywało się państwo, które opisywano jako najbardziej zacofane na świecie w 1868 roku?
plausible_answers: text: Tadżykistan
generative_answer: Tadżykistan

question: W którym roku wybuchło powstanie tadżyckie skierowane przeciw dzisiejszej Rosji?
answers: text: 1917
generative_answer: w 1917

question: Na który rok przypisuje się powstanie Tadżyckiej ASRR?
answers: text: 1924
generative_answer: 1924

question: Czy Tadżycka SRR figurowała jako autonomiczna republika związku?
answers: text: Tadżykistan jako Tadżycka SRR stał się odrębną republiką radziecką
generative_answer: tak

context: Po rozpadzie Związku Radzieckiego Tadżykistan znalazł się w gronie najuboższych państw świata. Katastrofy gospodarczej dopełniła wojna domowa, która zniszczyła i tak ubogą infrastrukturę gospodarczą. W 2001 roku Tadżykistan nawiedziła susza, skutkom której nie był w stanie zapobiec przestarzały system irygacji pól. Wszystko to sprawiło, że 80% ludności żyło w przerażającym ubóstwie, a w kraju zapanował głód. Na obszarach wiejskich jedynie jedna trzecia ludności miała dostęp do czystej wody. W kraju rozprzestrzeniał się tyfus, gruźlica, choroby układu pokarmowego. Tragiczne położenie Tadżykistanu powiększał brak większej pomocy ze strony organizacji międzynarodowych. Trwały masowe wyjazdy ludności poza granice kraju. Ogromna rzesza obywateli Tadżykistanu, niektóre źródła mówią nawet o ośmiuset tysiącach, pracuje nielegalnie w Rosji. Dotyczy to nie tylko niewykwalifikowanych robotników, ale także wykształconych ludzi – lekarzy, inżynierów, nauczycieli, których i tak niewielkie zarobki pozwalają przeżyć krewnym w kraju. Średnia pensja nauczyciela czy lekarza w Tadżykistanie wynosiła w 2003 roku zaledwie 10 dolarów amerykańskich.
qas: question: Jaki konflikt doprowadził do jeszcze dotkliwszego pogorszenia się sytuacji gospodarczej Tadżykistanu?
answers: text: wojna domowa
generative_answer: wojna domowa

question: Czy mieszkańcy tadżykistańskich wsi doświadczyli problemów z dostępnością czystej wody?
answers: text: Na obszarach wiejskich jedynie jedna trzecia ludności miała dostęp do czystej wody
generative_answer: tak

question: Jakimi chorobami zostali dotknięci mieszkańcy Tadżykistanu podczas katastrofy gospodarczej?
answers: text: tyfus, gruźlica, choroby układu pokarmowego
generative_answer: tyfusem, gruźlicą, chorobami układu pokarmowego

question: Jaką kwotę zarabia w ciągu miesiąca przeciętny lekarz na terenie Tadżykistanu?
plausible_answers: text: 10 dolarów amerykańskich
generative_answer: 10 dolarów amerykańskich

question: Do jakiego kraju wyjeżdżają obywatele Tadżykistaniu w poszukiwaniu lepszych zarobków?
answers: text: Rosji
generative_answer: Rosji