Cmentarz żydowski w Ustrzykach Dolnych

Cmentarz żydowski w Ustrzykach Dolnych – kirkut społeczności żydowskiej zamieszkującej niegdyś Ustrzyki Dolne i okoliczne miejscowości oraz podlegającej ustrzyckiemu kahałowi. Powstał przypuszczalnie w XVIII wieku. Znajduje się w południowej części miasta. Został częściowo zniszczony podczas II wojny światowej. Nie jest wpisany do rejestru zabytków.

context: Powstanie cmentarza jest ściśle związane z prężnym rozwojem lokalnej społeczności żydowskiej. Pierwsze wzmianki o żyjących w Ustrzykach Żydach dotyczą początku XVII stulecia, a lawinowy rozwój osadnictwa żydowskiego w mieście miał miejsce w drugiej połowie XIX wieku – po powstaniu połączenia kolejowego z Przemyślem, Koszycami, Jasłem, Krosnem i Sanokiem. W 1900 roku stanowili oni już około 61% mieszkańców. W początkach swej obecności w Ustrzykach Dolnych ludność żydowska podlegała leskiemu kahałowi. Około 1777 roku powstał w Ustrzykach przykahałek. Istnienie samodzielnej gminy żydowskiej w Ustrzykach Dolnych jest potwierdzone dopiero w odniesieniu do lat 30. XIX wieku. Nie wiadomo, gdzie ustrzyccy Żydzi grzebali swoich zmarłych przed powstaniem tutejszego kirkutu. Mogli to czynić na cmentarzu w Lesku, lecz mogło również być tak, iż – dla uniknięcia niewygód i kosztów – cmentarz żydowski w Ustrzykach Dolnych powstał wcześniej niż się zakłada (przed drugą połową XVIII w.) i to na nim odbywały się pochówki.
qas: question: W którym wieku pojawiły się informacje na temat Żydów w Ustrzykach?
answers: text: XVII
generative_answer: XVII

question: Do jakich miejscowości doprowadzono kolej w XIX wieku?
answers: text: Przemyślem, Koszycami, Jasłem, Krosnem i Sanokiem
generative_answer: Przemyśla, Koszyc, Jasła, Krosna i Sanoka

question: Jakie informacje zostały potwierdzone dopiero w latach 30.?
plausible_answers: text: Istnienie samodzielnej gminy żydowskiej w Ustrzykach Dolnych
generative_answer: Istnienie samodzielnej gminy żydowskiej w Ustrzykach Dolnych

question: Z czym wiąże się powstanie cmentarza?
answers: text: z prężnym rozwojem lokalnej społeczności żydowskiej
generative_answer: z prężnym rozwojem lokalnej społeczności żydowskiej

question: Czy w 1900 roku Żydzi stanowili większość mieszkańców Ustrzyk?
answers: text: W 1900 roku stanowili oni już około 61% mieszkańców
generative_answer: tak

context: Cmentarz został zniszczony przez Niemców podczas II wojny światowej. Część nagrobków została przez nich wykorzystana do utwardzania ulic i budowy mostów. W latach 1993 i 1995 podczas prac budowlanych na terenie miasta odnaleziono kilkadziesiąt użytych w ten sposób nagrobków, które zwrócono na cmentarz. Cmentarz był w czasie II wojny światowej miejscem masowych pochówków podczas eksterminacji żydowskiej ludności miasta, a także miejscem egzekucji uciekinierów z transportów do obozu zagłady w Bełżcu. Egzekucje te miały miejsce w styczniu (24 osoby) i sierpniu (kilkanaście osób) 1943 roku.
qas: question: Do czego Niemcy użyli niektóre z nagrobków?
answers: text: do utwardzania ulic i budowy mostów
generative_answer: do utwardzania ulic i budowy mostów

question: Co zrobiono z nagrobkami, które odkryto w trakcie remontu?
answers: text: zwrócono na cmentarz
generative_answer: zwrócono na cmentarz

question: Skąd uciekały osoby stracone na cmentarzu w trakcie II wojny światowej?
answers: text: z transportów do obozu zagłady w Bełżcu
generative_answer: z transportów do obozu zagłady w Bełżcu

question: Ilu osób zostało straconych na cmentarzu na początku 1943 roku?
answers: text: 24
generative_answer: 24

question: Kiedy chowano tam najwięcej osób?
plausible_answers: text: w czasie II wojny światowej
generative_answer: w czasie II wojny światowej