Bitwa pod Bosforem

Bitwa pod Bosforem – starcie morskie podczas I wojny światowej 10 maja 1915 roku (27 kwietnia starego stylu) pomiędzy rosyjską Flotą Czarnomorską a niemieckim krążownikiem liniowym „Goeben” (formalnie osmańskim „Yavuz Sultan Selim”) na Morzu Czarnym, na północ od Bosforu, zakończone taktycznym zwycięstwem rosyjskim. Do starcia doszło w trakcie operacji głównych sił Floty Czarnomorskiej podjętej w celu ostrzeliwania umocnień Bosforu. Akcja „Goebena” doprowadziła do przerwania operacji, lecz nie zdołał on zadać strat flocie rosyjskiej, odnosząc samemu niewielkie uszkodzenia.

context: W toku starcia, około godziny 8.05, do rosyjskiego zespołu zdołały dołączyć pancerniki „Tri Swiatitiela” i „Pantielejmon”, płynące z maksymalną mocą maszyn („Pantielejmon” wyprzedził przy tym pod koniec manewru okręt flagowy 2. Brygady, rozwijając według relacji prędkość 17,5 węzła – większą, niż na próbach). Zrównując się z ostatnim „Rostisławem” „Pantielejmon” otworzył korygowany samodzielnie ogień z dział kalibru 305 mm i już w drugiej salwie, wystrzelonej o 8.13 z bliskiej maksymalnej donośności odległości około 10,4 mili morskiej, uzyskał trafienie jednym pociskiem w lewą burtę „Goebena”. Pocisk trafił na śródokręciu pod linią wodną, rozrywając się na dolnej krawędzi pasa pancernego. Doszło do miejscowego zalania burtowego korytarza (bez wpływu na prędkość krążownika liniowego) oraz wyłączenia z akcji jednego działa kalibru 15 cm. W ciągu najbliższych minut „Pantielejmon”, a za nim „Tri Swiatitiela”, weszły na miejsce w szyku torowym przed ustępującym im „Rostisławem”. Admirał Eberhard zarządził wówczas niewielki zwrot w prawo, starając się zmniejszyć dystans, i odległość pojedynku spadła do 7,3 mili morskiej. Rosyjskie niszczyciele pozostawały po lewej burcie pancerników, w gotowości do ewentualnego ataku torpedowego. „Goeben” został trafiony jeszcze dwoma pociskami, w część dziobową i skrzynię sieci przeciwtorpedowych, które zwiesiły się za burtę. Pociski te również nie przyniosły mu większych szkód, niemniej o 8.16 przerwał pojedynek i odszedł w prawo. Niemiecki dowódca, starając się odciągnąć Rosjan od Bosforu, uchodził na północ utrzymując dystans 12–13 mil morskich. Zespół rosyjskich pancerników ścigał „Goebena” jeszcze przez kilka godzin, licząc na to, że doznane uszkodzenia spowodują spadek jego prędkości. W końcu jednak „Goeben”, po zwrocie na wschód, przyspieszył i z łatwością oderwał się od przeciwnika, uchodząc z pola widzenia ok. godziny 15.
qas: question: Do jakiego zespołu dołączyły „Tri Swiatitiela” i „Pantielejmon”?
answers: text: rosyjskiego
generative_answer: rosyjskiego

question: Broń o jakim kalibrze posiadał „Pantielejmon”?
answers: text: 305 mm
generative_answer: 305 mm

question: Czy „Pantielejmon” celnie trafił w inny okręt?
answers: text: uzyskał trafienie jednym pociskiem w lewą burtę „Goebena”
generative_answer: tak

question: Kto zarządzał kursem pancerników?
answers: text: Admirał Eberhard
generative_answer: Admirał Eberhard

question: Jaki niemiecki pancernik został zatopiony?
plausible_answers: text: „Goeben”
generative_answer: „Goeben”

context: Po doniesieniach o ostrzale Ereğli krążownik liniowy „Goeben” otrzymał rozkaz przeprowadzenia akcji przeciw zespołowi rosyjskiemu i po południu wyszedł z Bosforu. W tym czasie jednak rosyjskie okręty odeszły już spod Ereğli. O 14.38 „Goeben” zauważył na powierzchni rosyjski dozorujący okręt podwodny „Tiuleń” i zawrócił, pozorując powrót w stronę Bosforu, przez co okręt podwodny nie zameldował o obecności krążownika liniowego. Przed wejściem do cieśniny „Goeben” popłynął jednak na wschód, pozostając na Morzu Czarnym, aby odnaleźć rosyjskie główne siły następnego dnia i w miarę możliwości zaskoczyć je, gdy będą rozdzielone.
qas: question: Jaki czynnik zadecydował o powołaniu Goebena do akcji?
answers: text: ostrzale Ereğli
generative_answer: ostrzał Ereğli

question: Przeciw komu miał walczyć Goeben?
answers: text: zespołowi rosyjskiemu
generative_answer: zespołowi rosyjskiemu

question: Czy Goeben zdążył zastać Rosjan przy wybrzeżu Ereğli?
answers: text: W tym czasie jednak rosyjskie okręty odeszły już spod Ereğli
generative_answer: nie

question: Jaki okręt podwodny został dostrzeżony przez Goeben podczas patrolu?
answers: text: Tiuleń
generative_answer: Tiuleń

question: Czy Goeben po dostrzeżeniu rosyjskiego okrętu powrócił do bazy?
answers: text: Przed wejściem do cieśniny „Goeben” popłynął jednak na wschód, pozostając na Morzu Czarnym
generative_answer: nie