Cetiozaurysk

Cetiozaurysk (Cetiosauriscus) – rodzaj wymarłego dinozaura, zauropoda żyjącego między 166 a 164 milionów lat temu (kelowej, jura środkowa) na terenach dzisiejszej Anglii. Był to czworonożny roślinożerca o umiarkowanie – jak na zauropoda – długim ogonie i dłuższych przednich łapach, dorównujących tylnym. Jego długość szacuje się na 15 m, a masę na od 4 do 10 ton.
Jedyna znana skamieniałość obejmuje większość tylnej połowy szkieletu wraz z zadnią kończyną (NHMUK R3078). Znaleziona została w Cambridgeshire w ostatniej dekadzie XIX wieku i opisana przez Woodwarda w 1905 jako nowy okaz gatunku cetiozaura Cetiosaurus leedsi. Jednak w 1927 Friedrich von Huene przeniósł to znalezisko do nowego rodzaju, któremu nadał nazwę Cetiosauriscus, co oznacza „podobny do cetiozaura”. Cetiosauriscus leedsi zaliczony został do zauropodów, a w ich obrębie do rodziny diplodoków – na podstawie podobieństw w budowie ogona i stopy. W 1980 Alan Charig nadał temu gatunkowi nazwę Cetiosauriscus stewarti. Dinozaura tego uznawano początkowo za najstarszego potwierdzonego przedstawiciela diplodoków, ale analiza filogenetyczna z 2003 zaliczyła gatunek do Mamenchisauridae. Kolejne badania z 2005 i 2015 dostarczyły podobnych wniosków – te ostatnie umieściły go poza neozauropodami, choć nie wśród Mamenchisauridae.
Cetiosauriscus znaleziony został w osadach morskich formacji Oxford Clay wśród szczątków wielu różnych grup bezkręgowców, ichtiozaurów, plezjozaurow i krokodyli, a także pojedynczego pterozaura i zróżnicowanych dinozaurów: ankylozaura Sarcolestes, stegozaurów leksowizaura i Loricatosaurus, ornitopoda Callovosaurus, jak też nienazwanych szczątków. Z tej samej formacji znane są skamieniałości teropodów eustreptospondyla, Metriacanthosaurus i megalozaura, jednak prawdopodobnie nie z tego samego poziomu, co cetiozaurysk.

context: W późniejszym przeglądzie gadziomiednicznych Huene (1932) przeniósł „Ornithopsis” greppini, nazwany przez siebie w 1922, do rodzaju Cetiosauriscus. Znany materiał, odkryty w kimerydzkich osadach formacji Reuchenette w Szwajcarii, obejmował kręgi grzbietowe i ogonowe, kości kończyny przedniej i tylnej, części stopy – pochodzące od przynajmniej dwóch osobników. Licząca 53 cm długości kość ramienna przypominała budową swój homolog u Cetiosauriscus leedsii. Oba te gatunki pierwotnie odróżniono od rodzaju Cetiosaurus, zwracając uwagę na krótsze kręgi grzbietowe, krótsze przednie kończyny oraz dłuższe tylne. Cetiosauriscus greppini różnią od Cetiosauriscus leedsii ogonowe wyrostki poprzeczne spłaszczone w kierunku przednio-tylnym z wydatnym skrzydłowatym rozszerzeniem do góry, a także tylne blaszki sterczące do dołu z przednich ogonowych wyrostków poprzecznych. Kość krucza o zaokrąglonym obrysie z karbem poniżej stawu ramiennego, bardzo proste trzony kości ramiennej i udowej, dystalny koniec kości ramiennej o kłykciu przyśrodkowym wyższym od bocznego, bardziej proksymalnie umieszczony krętarz czwarty oraz dłuższa i prostsza kość kulszowa. Cechy te zasugerowały odrębność na poziomie rodzajowym, co poparli Upchurch i John Martin w 2003, David Weishampel ze współpracownikami w 2004 i John Whitlock w 2011, który uznał C. greppini za euzauropoda incertae sedis. Podobieństwa, jak anatomia kręgów ogonowych, zostały użyte przez Christiana Meyera i Basila Thüringa w 2003 do wsparcia umieszczenia tych dwóch gatunków jako odrębnych, ale w tym samym rodzaju. Schwarz i współpracownicy (2020) ustanowili C. greppini gatunkiem typowym odrębnego rodzaju Amanzia.
qas: question: Jakie części ciała tego dinozaura znaleziono w Szwajcarii?
answers: text: kręgi grzbietowe i ogonowe, kości kończyny przedniej i tylnej, części stopy
generative_answer: kręgi grzbietowe i ogonowe, kości kończyny przedniej i tylnej, części stopy

question: Jakie cechy anatomii Cetiosauriscus leedsii oraz Cetiosauriscus greppini sprawiły, że były one pierwotnie odróżniane od rodzaju Cetiosaurus?
answers: text: krótsze kręgi grzbietowe, krótsze przednie kończyny oraz dłuższe tylne
generative_answer: krótsze kręgi grzbietowe, krótsze przednie kończyny oraz dłuższe tylne

question: Jakie cechy anatomii odróżniają przedstawicieli Cetiosauriscus greppini od Cetiosauriscus leedsii?
answers: text: ogonowe wyrostki poprzeczne spłaszczone w kierunku przednio-tylnym z wydatnym skrzydłowatym rozszerzeniem do góry, a także tylne blaszki sterczące do dołu z przednich ogonowych wyrostków poprzecznych. Kość krucza o zaokrąglonym obrysie z karbem poniżej stawu ramiennego, bardzo proste trzony kości ramiennej i udowej, dystalny koniec kości ramiennej o kłykciu przyśrodkowym wyższym od bocznego, bardziej proksymalnie umieszczony krętarz czwarty oraz dłuższa i prostsza kość kulszowa
generative_answer: ogonowe wyrostki poprzeczne spłaszczone w kierunku przednio-tylnym z wydatnym skrzydłowatym rozszerzeniem do góry, a także tylne blaszki sterczące do dołu z przednich ogonowych wyrostków poprzecznych. Kość krucza o zaokrąglonym obrysie z karbem poniżej stawu ramiennego, bardzo proste trzony kości ramiennej i udowej, dystalny koniec kości ramiennej o kłykciu przyśrodkowym wyższym od bocznego, bardziej proksymalnie umieszczony krętarz czwarty oraz dłuższa i prostsza kość kulszowa

question: Jak Christian Meyer oraz Basil Thüring wykorzystali podobieństwa pomiędzy Cetiosauriscus greppini oraz Cetiosauriscus leedsii w swojej pracy naukowej?
answers: text: do wsparcia umieszczenia tych dwóch gatunków jako odrębnych, ale w tym samym rodzaju
generative_answer: do wsparcia umieszczenia tych dwóch gatunków jako odrębnych, ale w tym samym rodzaju

question: Gdzie odnaleziono pierwsze kości należące do Cetiosauriscus leedsii?
plausible_answers: text: w kimerydzkich osadach formacji Reuchenette w Szwajcarii
generative_answer: w kimerydzkich osadach formacji Reuchenette w Szwajcarii