Maria bytomska

Maria bytomska (ur. przed 1295, zm. 15 grudnia 1317 w Temesvárze) – księżniczka bytomska, królowa węgierska z dynastii Piastów.
Córka księcia bytomskiego Kazimierza i Heleny, której pochodzenie nie jest znane, aczkolwiek literatura historyczna skłania się do uznania jej za córkę księcia halickiego Lwa I z dynastii Rurykowiczów. Żona króla Węgier Karola I Roberta z dynastii Andegawenów.
Maria była pierwszą żoną Karola Roberta, poślubioną przez niego w 1306. Związek ten był bezpotomny, jednakże starsza literatura naukowa utrzymywała, że pochodziły z niego dwie córki. Niewiele wiadomo o działalności Marii na Węgrzech. Jej małżeństwo z Karolem Robertem utrwalało porozumienie polsko-węgierskie skierowane przeciw Czechom. Przyczyniło się także do nawiązania bliskich kontaktów polsko-węgierskich w XIV w., m.in. wpłynęło na zawarcie przez Karola Roberta trzeciego małżeństwa z Elżbietą Łokietkówną oraz na kariery kościelne na Węgrzech braci Marii: Bolesława i Mieszka.

context: Informację o zamążpójściu Marii z Karolem Robertem przekazał Jan Długosz w Rocznikach dwukrotnie: raz pod rokiem 1306 i ponownie pod 1310. Z dwóch datacji poprawna jest ta wcześniejsza. Na jej korzyść przemawia pierwszy znany dokument Marii jako królowej węgierskiej, wystawiony 23 czerwca 1306. Ponadto po 1306 w dokumentach węgierskich zaczynają występować urzędnicy królowej. Wreszcie przypuszcza się, że pożyczka w wysokości 140 grzywien groszy srebrnych zaciągnięta ok. 1305 przez Kazimierza bytomskiego została przeznaczona na pokrycie kosztów związanych z weselem Marii i Karola Roberta. W obydwu kronikarskich wzmiankach Długosz odniósł się do urody Marii, określając Piastównę śląską jako „bardzo piękną dziewczynę” i „dziewczynę słynącą wówczas z niezwykłej urody”. W zawarciu małżeństwa miał pośredniczyć brat księżniczki, Bolesław, scholastyk krakowski i książę toszecki. Ślub i wesele odbyły się najprawdopodobniej w Bytomiu, w parafii panny młodej. Po przybyciu na Węgry zgodnie z prawie stuletnim zwyczajem Maria została koronowana na królową węgierską przez biskupa weszpremskiego Benedykta w Székesfehérvárze.
qas: question: W jakim źródle historycznym znalazła się wzmianka o małżeństwie Marii i Karola?
answers: text: Jan Długosz w Rocznikach
generative_answer: "Rocznikach" Jana Długosza

question: Ile wynosiła pożyczka, którą wziął Kazimierz bytomski?
answers: text: 140 grzywien groszy srebrnych
generative_answer: 140 grzywien groszy srebrnych

question: W jakim celu Kazimierz bytomski zaciągnął pożyczkę?
answers: text: na pokrycie kosztów związanych z weselem Marii i Karola Roberta
generative_answer: na pokrycie kosztów związanych z weselem Marii i Karola Roberta

question: Czy w "Rocznikach" Długosza znalazła się wzmianka o wyglądzie Marii?
answers: text: Długosz odniósł się do urody Marii
generative_answer: tak

question: Jaki biskup udzielił Marii i Karolowi sakramentu małżeństwa?
plausible_answers: text: biskupa weszpremskiego Benedykta w Székesfehérvárze
generative_answer: biskupa weszpremskiego Benedykta w Székesfehérvárze

context: Maria zmarła 15 grudnia 1317 w Temesvárze i została pochowana w Székesfehérvárze, w bazylice Panny Marii. Wiadomość tę przekazał Jan Długosz. Relację polskiego kronikarza potwierdzają źródła węgierskie, przy czym podają one trzy różne daty roczne śmierci Piastówny: 1315, 1316, 1317. Na korzyść trzeciej datacji przemawia dokument Karola Roberta z 24 lutego 1317, w którym Maria występuje jeszcze jako osoba żyjąca. Powstałe rozbieżności w dacie rocznej tłumaczy się opuszczeniem pionowych kresek przez pisarza – zamiast MCCCXVII zapisano MCCCXV i MCCCXVI. Moment złożenia Marii do grobu został przedstawiony na miniaturze w Kronice ilustrowanej, przechowywanej w zbiorach Biblioteki Narodowej w Budapeszcie.
qas: question: Jakie możliwe daty śmierci Piastówny podają źródła węgierskie?
answers: text: 1315, 1316, 1317
generative_answer: 1315, 1316, 1317

question: Gdzie zmarła Maria bytomska?
answers: text: Temesvárze
generative_answer: Temesvárze

question: Gdzie została pochowana Maria bytomska?
answers: text: Székesfehérvárze
generative_answer: Székesfehérvárze

question: Jaki dokument potwierdza, że Piastówna żyła jeszcze w 1516 roku?
answers: text: Karola Roberta
generative_answer: Karola Roberta

question: Gdzie znajduje się dokument Karola Roberta z 1317 roku?
plausible_answers: text: w zbiorach Biblioteki Narodowej w Budapeszcie
generative_answer: w zbiorach Biblioteki Narodowej w Budapeszcie