Fundacja dobrowska

Fundacja dobrowska, zwana także Dobrowszczyzną – anonimowe lub nieudokumentowane nadanie części prywatnych dóbr ziemskich w Wielkopolsce na rzecz zakonu cystersów i jego misji ewangelizacyjnej wśród pogańskich Prusów. Nazwa fundacji pochodzi od wsi Dobrów w województwie wielkopolskim, powiecie kolskim, gminie Kościelec w pobliżu ujścia Neru do Warty. Zespół dóbr obejmował obok Dobrowa także kilka innych wsi: Leszno, Rzuchów, Szadów i Kwiatków.
Fundację najczęściej wiąże się z postacią domniemanego arcybiskupa gnieźnieńskiego, błogosławionego Bogumiła, identyfikowanego często w literaturze z arcybiskupem Piotrem. Zdaniem części badaczy ten arcybiskup miał pochodzić z rycerskiego rodu Leszczyców, być dobroczyńcą zakonu cystersów i zasiadać na stolicy gnieźnieńskiej w latach 1187–1199, a następnie wybudować w Dobrowie erem, gdzie rzekomo zamieszkiwał przez pięć lat jako pustelnik. Inni badacze przesuwali działalność Bogumiła na XI wiek i nie wiązali go z fundacją dobrowską. W najnowszych opracowaniach przeważa opinia akceptująca jego związek z tą fundacją i przyjmująca, że zasiadał na stolicy gnieźnieńskiej w latach osiemdziesiątych XII wieku, ale jest osobą różną od arcybiskupa Piotra.

context: Jeśli chodzi o arcybiskupa Bogumiła, to według tradycji miał zostać arcybiskupem gnieźnieńskim ok. 1167, ale po kilku latach zrezygnował i zmarł jako pustelnik w 1182. Chronologia ta nie jest jednak poparta przez żadne źródła współczesne. Tymczasem Rocznik świętokrzyski dawny podaje: „1092 – Bogumylus archiepiscopus obiit” („1092 – Zmarł arcybiskup Bogumił”), co zdawało się wskazywać, że Bogumił żył w wieku XI a nie XII. Rękopis z XII wieku nie pozwala wątpić w autentyczność zapisu, ale też brak jakiegokolwiek jego potwierdzenia. Natomiast wywód Długosza, podającego wprawdzie dokładną datę śmierci (19 sierpnia 1092 roku), ale zmieniającego imię arcybiskupa na Petrus, zdaniem starszych badaczy nie może posiadać wagi dokumentu; obecnie przypuszcza się, że imię Piotr mogło być chrześcijańskim imieniem Bogumiła przechowanym do czasów Długosza przez obecnie nieznane źródło, jednak taki hierarcha kościelny mógł żyć zarówno pod koniec XI wieku, jak i pod koniec następnego stulecia. Jeżeli jednak abp Bogumił wspomniany w dokumencie z 1232 żył i działał w XI wieku, nie mógł być fundatorem Dobrowszyzny. Wynika to w sposób oczywisty z faktu, że pierwsi cystersi przybyli do Polski w latach 1140-1150. Część badaczy twierdzi, że prawo bliższości w sprawie Sławęty z Janiszewa (co zostało uznane zarówno przez arcybiskupa Jakuba Świnkę, jak i księcia Władysława Łokietka) zdaje się świadczyć za Bogumiłem, XII-wiecznym fundatorem. Wskazują także na dokument z roku 1299 dowodzący, że Dobrowo było dziedziczną własnością Bogumiła Leszczyca, nie zaś archidiecezji.
qas: question: W którym roku zmarł arcybiskup Bogumił wg. rocznika świętokszyskiego?
answers: text: 1092
generative_answer: 1092

question: Jak miał na imię arcybiskup według Dłgosza?
answers: text: Petrus
generative_answer: Petrus

question: Kiedy zmarł arcybiskup według Długosza?
answers: text: 19 sierpnia 1092 roku
generative_answer: 19 sierpnia 1092 roku

question: Kto był fundatorem Dobrowszyzny?
plausible_answers: text: abp Bogumił
generative_answer: abp Bogumił

question: Arcybiskupem jakiego miasta został Bogumił?
answers: text: gnieźnieńskim
generative_answer: Gniezna

context: Mimo wyjaśnienia wątpliwości co do aktu z roku 1232 postać arcybiskupa Bogumiła nadal pozostaje tajemnicza, choć i tu doszło do zawężenia zakresu rozważań. Odrzuca się definitywnie hipotezę Wojciechowskiego, nie ma bowiem dowodów na to, że zmarły w 1092 roku abp Bogumił (będący skądinąd prawdopodobnie postacią autentyczną) rzeczywiście musiał ustąpić z urzędu na rzecz Henryka, a w szczególności nie ma podstaw, by uznawać narrację dokumentu z 1232 za niewiarygodną i identyfikować wymienionego tam Bogumiła z jego XI-wiecznym imiennikiem W świetle najnowszych badań co najmniej wątpliwa jest też hipoteza o Bogumile-Piotrze. Dokumenty dotyczące reformy klasztoru na wrocławskim Ołbinie wskazują bowiem, że arcybiskup Piotr pochodził z rodu Łabędziów, co trudno pogodzić z niemal pewną przynależnością Bogumiła do rodu Leszczyców. Obecnie największą popularnością cieszy się pogląd, że Bogumił od fundacji dobrowskiej zasiadał na stolicy arcybiskupiej w Gnieźnie w latach 80. XII wieku, jako poprzednik arcybiskupa Piotra z rodu Łabędziów.
qas: question: Czy za prawdopodobne uznaje się, że Bogumił z aktu z 1232 roku i Bogumił zmarły w 1092 roku to ta sama osoba?
answers: text: Odrzuca się definitywnie hipotezę Wojciechowskiego, nie ma bowiem dowodów na to, że zmarły w 1092 roku abp Bogumił (będący skądinąd prawdopodobnie postacią autentyczną) rzeczywiście musiał ustąpić z urzędu na rzecz Henryka, a w szczególności nie ma podstaw, by uznawać narrację dokumentu z 1232 za niewiarygodną i identyfikować wymienionego tam Bogumiła z jego XI-wiecznym imiennikiem
generative_answer: nie

question: Z jakiego rodu najprawdopodobniej wywodził się arcybiskup Piotr?
answers: text: Łabędziów
generative_answer: Łabędziów

question: Jakie dokumenty dostarczają informacji na temat rodowej przynależności arcybiskupa Piotra?
answers: text: dotyczące reformy klasztoru na wrocławskim Ołbinie
generative_answer: dotyczące reformy klasztoru na wrocławskim Ołbinie

question: Z jakiego rodu najprawdopodobniej wywodził się arcybiskup Bogumił od fundacji dobrowolskiej?
answers: text: Leszczyców
generative_answer: Leszczyców

question: Czy aktualnie uznaje się, że arcybiskup Bogumił i Piotr mogli być w rzeczywistości tą samą osobą?
answers: text: W świetle najnowszych badań co najmniej wątpliwa jest też hipoteza o Bogumile-Piotrze. Dokumenty dotyczące reformy klasztoru na wrocławskim Ołbinie wskazują bowiem, że arcybiskup Piotr pochodził z rodu Łabędziów, co trudno pogodzić z niemal pewną przynależnością Bogumiła do rodu Leszczyców
generative_answer: nie