Noc kryształowa

Noc kryształowa (niem. Kristallnacht, Reichskristallnacht lub Reichspogromnacht) – pogrom Żydów w nazistowskich Niemczech zainicjowany przez władze państwowe, w nocy z 9 na 10 listopada 1938.
Ulice niemieckich miast zostały zasypane odłamkami szkła i kryształów ze zniszczonych żydowskich mieszkań i sklepów, stąd też nazwa pogromu. Druga teoria co do nazwy mówi o „krystalizacji”, czyli oczyszczeniu narodu niemieckiego z przedstawicieli innych narodów, przede wszystkim Żydów. Naziści nie tylko przyzwolili na prześladowania ludności żydowskiej, ale również nadali im zorganizowany charakter.

context: Propagandziści z NSDAP wykorzystali wydarzenie do wzniecenia wzmożonej kampanii antysemickiej. Zastrzelony Ernst vom Rath zyskał miano politycznego męczennika – pierwszej „ofiary krwi” w walce ze „światowym żydostwem”.
Tak się złożyło, że na początku listopada 1938 partyjne kierownictwo III Rzeszy zjechało do Monachium, by uczcić towarzyszy poległych podczas hitlerowskiego puczu, tzw. marszu na halę wodzów, który odbył się w listopadzie 1923. Dzień ten stał się świętem państwowym, w którym odbywały się uroczystości dla ludności oraz mianowano na wyższe stopnie członków Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP). W 1938 świętowano 15 rocznicę nieudanego puczu monachijskiego. W czasie spotkań partyjnych uczczono przede wszystkim sukcesy Adolfa Hitlera – kanclerza Rzeszy: aneksję Austrii i utworzenie „Wielkich Niemiec” oraz efektów układu w Monachium, dzięki którym do III Rzeszy włączone tereny sudeckoniemieckie.
qas: question: Jak po śmierci został ogłoszony Rath?
answers: text: Ernst vom Rath zyskał miano politycznego męczennika – pierwszej „ofiary krwi” w walce ze „światowym żydostwem”
generative_answer: Ernst vom Rath zyskał miano politycznego męczennika – pierwszej „ofiary krwi” w walce ze „światowym żydostwem”

question: Jakie wydarzenia polityczne celebrowano podczas spotkań partyjnych?
answers: text: W czasie spotkań partyjnych uczczono przede wszystkim sukcesy Adolfa Hitlera – kanclerza Rzeszy: aneksję Austrii i utworzenie „Wielkich Niemiec” oraz efektów układu w Monachium
generative_answer: W czasie spotkań partyjnych uczczono przede wszystkim sukcesy Adolfa Hitlera – kanclerza Rzeszy: aneksję Austrii i utworzenie „Wielkich Niemiec” oraz efektów układu w Monachium

question: Kogo upamiętniali główni przedstawiciele III Rzeszy podczas zjazdu w Monachium?
answers: text: na początku listopada 1938 partyjne kierownictwo III Rzeszy zjechało do Monachium, by uczcić towarzyszy poległych podczas hitlerowskiego puczu
generative_answer: na początku listopada 1938 partyjne kierownictwo III Rzeszy zjechało do Monachium, by uczcić towarzyszy poległych podczas hitlerowskiego puczu

question: Jak inaczej jest nazywany ,,hitlerowski pucz''?
answers: text: tzw. marszu na halę wodzów
generative_answer: tzw. marszu na halę wodzów

question: Dlaczego zakończony porażką pucz monachijski został wykorzystany w kampaniach przeciwko Żydom?
plausible_answers: text: W 1938 świętowano 15 rocznicę nieudanego puczu monachijskiego
generative_answer: W 1938 świętowano 15 rocznicę nieudanego puczu monachijskiego

context: 9 listopada „starzy bojówkarze” NSDAP spotkali się na wieczorze koleżeńskim w sali ratusza monachijskiego. Około 21:00 Adolf Hitler po otrzymaniu wiadomości, że Ernst vom Rath zmarł, zaraz opuścił zebranie. Natychmiast uaktywnił się Joseph Goebbels, ogłaszając zebranym o śmierci sekretarza ambasady. Wygłosił przy tym mowę o zabarwieniu antysemickim. Zwrócił uwagę, że ludność prowincji Hesja-Kassel i Magdeburg-Anhalt spontanicznie zorganizowała wiece antyżydowskie. Goebbels zaznaczył, że wódz nie życzy sobie, by podobne wiece były organizowane przez NSDAP. Jeśli będą się zawiązywały spontanicznie, nie należy im przeciwdziałać. Słuchający ministra propagandy namiestnicy partyjni odczytali to jako wezwanie do wystąpień antyżydowskich, w których partia miała pozostać w cieniu wydarzeń.
qas: question: Którego listopada zmarł Ernst vom Rath?
plausible_answers: text: 9
generative_answer: 9

question: W jakich prowincjach zorganizowano pierwsze wystąpienia antyżydowskie?
plausible_answers: text: Hesja-Kassel i Magdeburg-Anhalt
generative_answer: Hesja-Kassel i Magdeburg-Anhalt

question: Czy Goebbels chciał, by NSDAP rozwiązywało spontaniczne zgromadzenia antyżydowskie?
answers: text: Jeśli będą się zawiązywały spontanicznie, nie należy im przeciwdziałać
generative_answer: nie

question: Czy Hitler był obecny na spotkaniu partyjnym zorganizowanym 09.11 w ratuszu w Monachium?
answers: text: Około 21:00 Adolf Hitler po otrzymaniu wiadomości, że Ernst vom Rath zmarł, zaraz opuścił zebranie
generative_answer: tak

question: Co wpłynęło na to, że Hitler wcześniej opuścił spotkanie partyjne zorganizowane 09.11 w ratuszu w Monachium?
answers: text: wiadomości, że Ernst vom Rath zmarł
generative_answer: wiadomość, że Ernst vom Rath zmarł