8 Pułk Piechoty Legionów

8 Pułk Piechoty Legionów (8 pp Leg.) – oddział piechoty Polskiej Siły Zbrojnej, Wojska Polskiego II RP i Armii Krajowej.
Pułk nawiązywał do tradycji bojowej 8 pułku piechoty Armii Księstwa Warszawskiego, którego dowódcą był płk Cyprian Godebski oraz legendy po wsławionym w bitwie pod Iganiami i Ostrołęką 8 pułku piechoty Liniowej Wojska Polskiego Królestwa Kongresowego (1815–1831).
Zalążek jednostki formował się w Ostrowi Mazowieckiej w ramach Polskiej Siły Zbrojnej (Polnische Wehrmacht), począwszy od maja 1918. Nadano mu wówczas nazwę 2 pułku piechoty. 16 stycznia 1919 przemianowany został na 8 pułk piechoty Legionów. Pod tą nazwą występował do końca swojego istnienia – do października 1939. Podczas wojny z Ukraińcami torował sobie i innym polskim oddziałom drogę do broniącego się Lwowa. Skierowany pod Rawę Ruską, brał udział w walkach o: Skniłów, Magierów, Niemirów, Kulików, Stary Sambor, Stanisławów. Toczył walki nad Dniestrem i Zbruczem. Bronił też, na prośbę rządu łotewskiego, niepodległości tego kraju, zagrożonej inwazją sowiecką. W wojnie polsko-bolszewickiej od 16 maja do 26 września 1920 brał udział w walkach pod: Dokszycami, Pokostem, Żyżniewem, Cybulkami oraz w decydującej dla polskiego zwycięstwa bitwie nad Niemnem. Po zakończonej wojnie pułk powrócił do miejsca stałego pobytu – Lublina.
W 1926, w czasie przewrotu majowego w Warszawie, pułk wziął udział w walkach po stronie marszałka Józefa Piłsudskiego.
W kampanii wrześniowej był przydzielony do Armii Odwodowej „Prusy”. Uczestniczył w kilku znaczących bitwach: pod Iłżą, pod Krasnobrodem i II pod Tomaszowem Lubelskim. Po zakończeniu kampanii wrześniowej, na początku października 1939, 8 pp Leg. został rozwiązany przez dowódcę pułku – płk. Antoniego Cebulskiego.

context: Pułk w ramach 3 Dywizji Piechoty Legionów, Zgrupowania Południowego stanowiącej część Armii Prusy, brał udział w walkach pod Samsonowem. I batalion 5 września 1939 otrzymał rozkaz obsadzenia lasu na północ od Samsonowa. Po forsownym marszu batalion zajął wskazane stanowiska obronne 6 września w godzinach porannych i nawiązał kontakt z patrolami niemieckiej 2 Dywizji Lekkiej. W trakcie porannej potyczki działka ppanc. przydzielone do batalionu unieruchomiły dwa samochody pancerne. Stanowiska obronne batalionu zostały zaatakowane przez lotnictwo niemieckie, ostrzelane ogniem artyleryjskim i broni maszynowej. Odrzucono poranne natarcie piechoty zmotoryzowanej wspartej czołgami, unieruchamiając przy pomocy broni przeciwpancernej 4 czołgi. Do godzin południowych I batalion odparł kilka natarć wroga i był wielokrotnie ostrzeliwany przez artylerię, unieruchomił dalszych osiem pojazdów pancernych i zadał duże straty piechocie. Straty własne to 10 poległych i kilkudziesięciu rannych. Po godz. 14 I batalion wycofał się w rejon koncentracji macierzystej dywizji. Kompania zwiadowców patrolując rejon pomiędzy miejscowościami Barak i Huta rozbiła grupę dywersantów. 6 września i noc 6/7 września batalion maszerował w kierunku Szydłowca, a po dołączeniu do reszty 8 pp Leg. podążał na czele kolumny 3 DP Leg. w kierunku lasów seredzickich. W trakcie marszu 2 kompania ckm zestrzeliła samolot niemiecki. 8 września rano po dotarciu do lasów 8 pp Leg. (bez III batalionu) skoncentrował się i zajął obronę w pobliżu miejscowości Trębowiec Duży. Pułk ze wsparciem 3 baterii 3 pal Leg. na stanowiskach obronnych został ostrzelany ogniem artylerii, a następnie o 11.30 odparł uderzenie niemieckiego oddziału rozpoznawczego z 2 D Lek. Ogniem armat ppanc. i armat piechoty rozbito 10 pojazdów pancernych. Do zmroku pododdziały pułku toczyły walkę ogniową z napierającymi grupami z 2 D Lek. W godzinach nocnych grupa uderzeniowa 3 DP Leg. miała otworzyć drogę przez Iłżę ku Wiśle, w celu odwrócenia uwagi nieprzyjaciela część II batalionu wykonała nocne natarcie na bagnety na swoim odcinku odrzucając z powodzeniem jednostkę wroga. Do Iłży nocą 8 września dotarła osobno maszerująca większość pułku, osobno II batalion, który 9 września rano osiągnął lasy małomierzyckie. Z uwagi na brak powodzenia w rozerwaniu okrążenia wojsk niemieckich, zaistniał chaos w szeregach dywizji. W trakcie marszu zatłoczonymi drogami częściowemu rozproszeniu uległ I batalion i częściowo pododdziały poza batalionowe pułku, wszystkie dotarły do lasów małomierzyckich. Po południu 9 września II batalion podjął marsz w kierunku Zwolenia do przepraw na Wiśle pod Puławami. Odbił z rąk niemieckich wieś Ostrowica i licznych polskich jeńców głównie z 3 DPLeg. Z uwagi na rozpoznanie dużych sił wroga w okolicach Zwolenia, batalion maszerował nocą 9/10 września na Kałków, Dąbrowę. Po osiągnięciu lasu pod Dąbrową, po całodziennym odpoczynku, ze względu na kontrolę okolicznych dróg przez oddziały wroga, dowódca batalionu rozwiązał II batalion. Nakazał zakopać i zniszczyć ciężkie uzbrojenie i małymi grupami nakazał przebijać się ku Wiśle. Większość żołnierzy w kilku najbliższych dniach dostała się do niewoli wraz z dowódcą batalionu, niewielu uszło za Wisłę. Podobny los spotkał grupę dowodzoną przez I adiutanta pułku. Stoczył potyczkę pod Wolą Twarogową i udał się w lasy w okolice Czarnolasu i Sarn, tam z tych samych powodów po rozmontowaniu ciężkiej broni lub zakopaniu jej nakazał przedzierać się za Wisłę. Przedzierając się do Puław w większości grupa dostała się do niewoli 13 września. Pod Solcem niewielka grupa pod dowództwem ppłk. Antoniego Cebulskiego i dowódcy I batalionu przeprawiła się przez Wisłę i udała się na Lubelszczyznę. 10 września do Opla Lubelskiego przybył ppłk A. Cebulski i dowódca I batalionu mjr Kaseja oraz kilkudziesięciu żołnierzy z rozbitego 8 pp Leg. Na rozkaz dowódcy Armii "Lublin" gen. dyw. T. Piskora w rejonie Chełma od 14 września podjęto odtwarzanie 3 DP Leg. w jej składzie 8 pp Leg. Pułk odtworzono z rozbitków pułku, innych jednostek oraz np. SPRArt. z Włodzimierza Wołyńskiego i własnego batalionu marszowego. Składał się z I batalionu (improwizowanego) mjr. M. Kaseji, II batalionu (improwizowanego) mjr. Wilhelma Kiczaka i batalionu marszowego 8 pp Leg. mjr. T. Sabatowskiego (dozbrojonego) oraz plutonu ppanc. i działonu artylerii piechoty. Dywizja ostatecznie została odtworzona jako 3 Brygada Piechoty Legionów, jako część składowa 1 DP Leg. gen. bryg. W. Kowalskiego, weszła w skład Frontu Północnego. W ramach przegrupowania 18 września pułk podjął marsz przez Wojsławice i Wożuczyn. Podczas natarcia 1 DP Leg., 8 pp Leg. stanowił jej prawe skrzydło miał nacierać Rachanie i Sumin. Po przegrupowaniu nocą 21/22 września, o świcie legioniści 8 pułku zdobyli w walce miejscowość Sumin siłami I i II batalionu. Nocą 22/23 września I batalion przekroczył szosę Tomaszów-Zamość, pozostałe bataliony odpoczywały w lasach Pouczyna. 23 września I batalion nacierał na Niemirówek przy wsparciu baterii 3 pal, batalion marszowy 8 pp Leg. w brawurowym natarciu zdobył Tarnawatkę. II batalion został wydzielony do ubezpieczenia skrzydła 1 DP Leg. po niespodziewanym odejściu GO Kawalerii gen. Andersa. W godzinach popołudniowych przy udziale silnego wsparcia artyleryjskiego do natarcia przystąpiły wojska niemieckie. W jego wyniku zostały rozbite główne siły 8 pułku i wojska niemieckie odzyskały utracony teren, resztki rozbitych pododdziałów pułku wycofały się w stronę Wożuczyna. II batalion ubezpieczający skrzydło dywizji przełamał pierścień okrążenia zdobywając Suchowolę i majątek Zofiówka. 25 września dołączył do 39 DP Rezerwowej brał udział w walkach o Krasnobród, zdobył w walce na bagnety wzg. 304, po czym został z niego wyparty. Ponownie przełamał okrążenie niemieckie 27 września pod wsią Szopowe. Następnie wobec wyczerpania możliwości dalszej walki mjr Kiczak II batalion rozwiązał, broń i amunicję zakopał. Z rozbitków I batalionu i marszowego dowódca 3 kompanii batalionu marsz. por. J. Wosik utworzył ok. 300 osobowy oddział, który przerwał okrążenie pod Tarnawatką stoczył kilka zwycięskich potyczek i na początku października dopiero oddział rozwiązał. Etatowy III batalion 8 pułku piechoty Legionów z uwagi na uszkodzenie mostu 6 września pozostał na wschodnim brzegu Wisły, został podporządkowany dowódcy 9 pułku piechoty Legionów. 8 września zajął stanowiska obronne na wschodnim brzegu rzeki na odcinku Dęblin-Kazimierz Dolny. 11 września wraz z 9 pp Leg. wszedł w skład 39 Dywizji Piechoty Rezerwowej. 12 września wobec sforsowania Wisły przez Niemców III batalion wraz z 39 DP Rez. wycofał się na wschód dotarł nocą 16/17 września do lasów w pobliżu Łęcznej. 18/19 września batalion wspólnie z częścią 9 pułku piechoty Legionów stał w odwodzie w lesie na północ od Izbicy podczas walk o Krasnystaw. 20 września w kolumnie 9 pp Leg. osiągnął lasy Majdanu Sitanieckiego. Następnie w ramach przygotowania do natarcia na Tomaszów Lubelski III/8 pp Leg. ze wsparciem dywizjonu III/3 pal zajął wieś Barchaczów o świcie 21 września, polskie natarcie zostało uprzedzone przez natarcie niemieckich 40 i 63 pp z 27 DP. W boju do godz. 17 III batalion utrzymał się na pozycjach, po czym wyczerpany bojem opuścił płonącą wieś. Poniósł duże straty w zabitych i rannych, w tym ciężko rannego dowódcę batalionu mjr Smolińskiego. Batalion wspólnie z batalionem III/9 pp Leg. walczył w lesie na zachód od Barchaczowa powstrzymując natarcie wroga. 22 września batalion ponownie nacierał na lasy Majdanu Ruszkowskiego i Majdanu Krynickiego, wsparte ogniem artylerii uderzenie niemieckie odrzuciło 9 pp Leg. i III/8 pp Leg., aż po kolonię Bożydar. Kontratak polski w lasach odrzucił niemiecką piechotę z dużymi stratami. 24 września resztki III batalionu brały udział w natarciu wzgórza w pobliżu Bożej Woli i Suchowoli. 25 i 26 toczono walki o przedarcie się przez pierścień okrążenia, ale bez skutku. 27 września resztki III batalionu 8 pułku skapitulowały w rejonie Terespola, część broni i wyposażenia zniszczyły, a część broni i amunicji zakopano.
qas: question: Czy 8 Pułk Piechoty Legionów walczył pod Samsonowem?
answers: text: Pułk w ramach 3 Dywizji Piechoty Legionów, Zgrupowania Południowego stanowiącej część Armii Prusy, brał udział w walkach pod Samsonowem
generative_answer: tak

question: Jakie były straty podczas porannej walki od Samsonowem?
answers: text: 10 poległych i kilkudziesięciu rannych
generative_answer: 10 poległych i kilkudziesięciu rannych

question: Co stało się z bronią po kapitulacji pod Terespolem?
answers: text: ść broni i wyposażenia zniszczyły, a część broni i amunicji zakopano
generative_answer: została zniszczona lub zakopana

question: Kiedy jednostki skapitulowały?
answers: text: września re
generative_answer: września re

question: Nieopodal jakiej miejscowości jednostki zdecydowały się na kapitulację? 
plausible_answers: text: espola, c
generative_answer: espola, c