Arystoteles

Arystoteles (gr. Ἀριστοτέλης, Aristotelēs, ur. 384 p.n.e., zm. 322 p.n.e.) – filozof, jeden z trzech – obok Sokratesa i Platona – najsławniejszych filozofów starożytnej Grecji. Nazywany też Stagirytą (od miejsca urodzenia) lub po prostu Filozofem (w tekstach średniowiecznych i nowożytnych).
Był twórcą odmiennego od platonizmu i równie spójnego systemu filozoficznego, który bardzo silnie wpłynął na filozofię i naukę europejską. Zapoczątkował nurt filozoficzny nazywany arystotelizmem, który miał wiele postaci w różnych epokach. Chrześcijańska odmiana arystotelizmu zwana tomizmem powstała w XIII wieku i jest do dziś uważana za oficjalną filozofię Kościoła katolickiego. Założyciel szkoły filozoficznej w ogrodach Lykeionu (od nazwy sąsiadującej z nimi świątyni Apollina Likejosa) – stąd wzięło się później słowo „liceum”.
Oprócz filozofii Arystoteles położył ogromne zasługi w rozwoju logiki i nauk przyrodniczych, szczególnie astronomii, fizyki i biologii. Zbyt rygorystyczna akceptacja tych teorii przez przedstawicieli filozofii scholastycznej stała się jedną z przyczyn opóźnienia rozwoju tych nauk w Europie. Choć ostatecznie wiele jego teorii naukowych okazało się błędnych, to znacząco przyczyniły się one do poszukiwania nowych hipotez.

context: Z etyki wynikała teoria państwa. W tej dziedzinie Arystoteles twierdził, że państwo jest naturalną formą społeczeństwa („człowiek jest z natury stworzony do życia w państwie”). Tak samo jak każda forma, państwo powinno więc być dobrze dopasowane do społeczeństwa i warunków w których żyje. Oznaczało to w praktyce, że różne formy państwa są dobre dla różnych społeczeństw. Jedne społeczeństwa wymagają monarchii, inne zaś dobrze funkcjonują w warunkach demokracji. Arystoteles rozróżniał w zależności od konstelacji przyjaźni i sprawiedliwości następujące ustroje:
qas: question: Co stanowiło fundament teorii państwa?
answers: text: etyki
generative_answer: etyka

question: Jak państwo określał Arystoteles?
answers: text: naturalną formą społeczeństwa
generative_answer: naturalna forma społeczeństwa

question: Jak można zrozumieć słowa Arystotelesa w praktyce?
answers: text: że różne formy państwa są dobre dla różnych społeczeństw
generative_answer: że różne formy państwa są dobre dla różnych społeczeństw

question: Czy istnieje kraj demokratyczny, który funkcjonuje prawidłowo?
plausible_answers: text: inne zaś dobrze funkcjonują w warunkach demokracji
generative_answer: tak

context: W wieku 17 lat Arystoteles został wysłany do Aten, aby odebrać wykształcenie w Akademii Platońskiej. W Akademii Arystoteles spędził w sumie 20 lat, w czasie których najpierw był studentem, potem asystentem Platona i w końcu samodzielnym wykładowcą. Po śmierci Platona (348/7 r. p.n.e.) był naturalnym pretendentem do objęcia scholarchatu Akademii – jednak inni członkowie Akademii zdecydowali się wybrać Speuzypa, siostrzeńca Platona, ze względu na dużą rozbieżność wypracowanego przez Arystotelesa systemu filozoficznego z systemem Platona.
qas: question: W jakim celu przed ukończeniem osiemnastego roku życia Arystoteles udał się to Aten?
answers: text: aby odebrać wykształcenie w Akademii Platońskiej
generative_answer: aby odebrać wykształcenie w Akademii Platońskiej

question: W jakim mieście znajdowała się siedziba Akademii Platońskiej?
answers: text: Aten
generative_answer: Atenach

question: Jak na przestrzeni lat rozwinęła się jego kariera w Akademii Platońskiej?
answers: text: najpierw był studentem, potem asystentem Platona i w końcu samodzielnym wykładowcą
generative_answer: najpierw był studentem, potem asystentem Platona i w końcu samodzielnym wykładowcą

question: Dlaczego osoby związane z Akademią Platońską zdecydowały, że to Speuzyp przejmie po Platonie jej scholarchat?
answers: text: ze względu na dużą rozbieżność wypracowanego przez Arystotelesa systemu filozoficznego z systemem Platona
generative_answer: ze względu na dużą rozbieżność wypracowanego przez Arystotelesa systemu filozoficznego z systemem Platona

question: Kto został nauczycielem Arystotelesa po śmierci Platona?
plausible_answers: text: Speuzypa
generative_answer: Speuzyp