Nabonid

Nabonid, właśc. Nabu-na'id (akad. Nabû-nā'id) – ostatni władca państwa nowobabilońskiego, rządził w latach 556–539 p.n.e. Objął tron w wyniku przewrotu pałacowego, w którym obalony został Labaszi-Marduk. Po 17 latach panowania sam obalony został przez perskiego króla Cyrusa II Wielkiego, który przyłączył Babilonię do imperium perskiego.

context: Po przejęciu władzy Nabonid, mimo iż wciąż oddawał cześć Mardukowi, Nabu i innym babilońskim bogom, zaczął stopniowo faworyzować i promować kult Sina, boga księżyca. Znalazło to odzwierciedlenie w inskrypcjach Nabonida, w których Sin, nazywany „panem bogów” i „królem bogów”, wywyższony został do rangi najważniejszego bóstwa, przejmując boskie prerogatywy przynależne tradycyjnie Mardukowi. Nabonid szczególną czcią otaczał Sina z miasta Harran, skąd pochodziła jego matka. Rozbudowa E-hulhul, świątyni Sina w tym mieście, stała się jednym z najważniejszych projektów budowlanych tego władcy. Pod opieką króla znalazła się również E-kisznugal, świątynia Sina w Ur. Już w drugim roku swego panowania Nabonid przeznaczył swą córkę En-nigaldi-Nannę do pełnienia tam funkcji najwyższej kapłanki (ēntu). Oddanie Nabonida bogu księżyca wywołało niezadowolenie kapłanów z Babilonu i innych świętych miast Babilonii. Kapłani Marduka w Babilonie w szczególności mieli mu za złe to, że opuścił na wiele lat stolicę, przez co akitu, święto Nowego Roku, w trakcie którego obecność króla była niezbędna, nie mogło się odbyć.
qas: question: Jakiego boga czcił przede wszystkim Nabonid po objęciu władzy?
answers: text: Sina
generative_answer: Sina

question: Jak określano Sina w inskrypcjach władcy?
answers: text: „panem bogów” i „królem bogów”
generative_answer: „panem bogów” i „królem bogów”

question: W jakim ośrodku miejskim urodziła się matka władcy?
answers: text: Harran
generative_answer: Harran

question: Jak nazywał się ośrodek poświęcony bogowi księżyca w Harran?
answers: text: E-hulhul
generative_answer: E-hulhul

question: Jak nazywał się ośrodek poświęcony bogowi księżyca w Ur?
answers: text: E-kisznugal
generative_answer: E-kisznugal

context: W Biblii Nabonid nie jest wymieniany, ale w piątym rozdziale Księgi Daniela pojawia się jego syn Bel-szar-usur (biblijny Baltazar), który przedstawiany jest błędnie jako ostatni król babiloński przed podbojem perskim. Sam Nabonid najprawdopodobniej utożsamiony został w Księdze Daniela z Nabuchodonozorem II, który nazywany jest tam ojcem Baltazara. Wydaje się również, iż to historia o porzuceniu przez Nabonida Babilonu i jego dziesięcioletnim pobycie w oazie Tema stała się kanwą biblijnej opowieści o szaleństwie Nabuchodonozora z rozdziału czwartego Księgi Daniela. W opowieści tej król ten dotknięty został rodzajem szaleństwa, które sprawiło, iż uważał się on za zwierzę i jak zwierzę postępował (zoantropia). W tym czasie „wypędzono go spośród ludzi, żywił się trawą jak woły, a rosa z nieba zwilżała go. Włosy jego urosły [niby] pióra orła, paznokcie zaś jego jak [pazury] ptaka” (Dn 4,30). Choroba króla była karą od Boga za jego arogancję i dumę. Po „siedmiu okresach czasu” Nabuchodonozor odzyskał rozum, uznał wielkość Boga, a władza królewska została mu przywrócona. O tym, iż pierwotnym bohaterem tej opowieści był Nabonid, a nie Nabuchodonozor, może świadczyć chociażby to, że szaleństwa Nabuchodonozora nie potwierdza żaden z zachowanych tekstów klinowych, podczas gdy o szaleństwie Nabonida krążyły pogłoski jeszcze za jego życia. Aluzje na ten temat znaleźć można m.in. w Poetyckiej relacji o Nabonidzie, gdzie decyzja Nabonida o wywyższeniu boga Sina i przeniesieniu się do Temy wyjaśniana jest jego szaleństwem.
qas: question: Jak nazywa się syn Nabonida?
answers: text: Bel-szar-usur
generative_answer: Bel-szar-usur

question: Czy Bel-szar-usur był ostatnim królem Babilonu?
answers: text: błędnie jako ostatni król babiloński
generative_answer: nie

question: Z kim pomylono Nabonida w Biblii?
answers: text: z Nabuchodonozorem II
generative_answer: z Nabuchodonozorem II

question: Gdzie można odnaleźć opowieść o szaleństwie Nabuchodonozora?
answers: text: z rozdziału czwartego Księgi Daniela
generative_answer: z rozdziału czwartego Księgi Daniela

question: Czy szaleństwo Nabonida zostało potwierdzone w tekście klinowym?
plausible_answers: text: nie potwierdza żaden z zachowanych tekstów klinowych, podczas gdy o szaleństwie Nabonida krążyły pogłoski jeszcze za jego życia
generative_answer: tak