Paweł Jasienica

Paweł Jasienica, właściwie Leon Lech Beynar (ur. 10 listopada 1909 w Symbirsku, zm. 19 sierpnia 1970 w Warszawie) – polski historyk, pisarz historyczny, eseista i publicysta „Tygodnika Powszechnego”.
Autor cyklu esejów historycznych Polska Piastów (1960), Polska Jagiellonów (1963), Rzeczpospolita Obojga Narodów (1967–1972), w którym przedstawił własną i publicystyczną koncepcję filozofii historii Polski, wyłożoną wcześniej w Myślach o dawnej Polsce (1960); cykl ten, poświęcony dziejom przedrozbiorowym, zyskał wielką popularność. Sam Jasienica o cyklu esejów pisał:

context: Ostatnie wydania dzieł Jasienicy ukazały się w 1999 roku. Po ujawnieniu w 2002 roku w archiwach Instytutu Pamięci Narodowej faktu współpracy, jedyna córka pisarza, Ewa Beynar-Czeczott, odmówiła zgody na kolejne wznowienia i złożyła do sądu wniosek o odebranie praw spadkowych (w tym autorskich praw majątkowych) synowi agentki z pierwszego małżeństwa, Markowi Obretennemu, jako powód podając, że matka, po której je odziedziczył, była [...] niegodna dziedziczenia, gdyż działała na szkodę męża. Do czasu zakończenia sporu dzieła Jasienicy miały być niewydawane. 28 grudnia 2006 sąd przyznał wyłączność praw autorskich córce pisarza; pasierb Jasienicy miał otrzymać księgozbiór ojczyma. To otworzyło drogę do wznowienia dzieł Jasienicy. W latach 2007–2009 Wydawnictwo Prószyński i S-ka opublikowało cykl Jasienica. Powrót złożony z 17 tomów.
qas: question: Czy Jasienica miał potomstwo?
answers: text: jedyna córka pisarza
generative_answer: tak

question: Komu Beynar-Czeczott chciała odebrać prawa spadkowe?
answers: text: Markowi Obretennemu
generative_answer: Markowi Obretennemu

question: Dlaczego Beynar-Czeczott chciała odebrać Obretennemu prawa spadkowe?
answers: text: matka, po której je odziedziczył, była [...] niegodna dziedziczenia, gdyż działała na szkodę męża
generative_answer: matka, po której je odziedziczył, była [...] niegodna dziedziczenia, gdyż działała na szkodę męża

question: Jakie wydawnictwo opublikowało cykl Jasienica?
answers: text: Wydawnictwo Prószyński i S-ka
generative_answer: Wydawnictwo Prószyński i S-ka

question: W jakich latach pasierb Jasienicy opublikował kolejne jego dzieła?
plausible_answers: text: 2007–2009
generative_answer: 2007–2009

context: W 1964, w związku z zaostrzeniem cenzury, Jasienica wraz z 33 innymi polskimi intelektualistami podpisał List 34 skierowany do premiera Józefa Cyrankiewicza. Reakcją na to wystąpienie było nasilenie inwigilacji pisarza. W połowie lat 60 donosiło na niego co najmniej trzydziestu agentów. Prześladowano go za sprzeciwianie się cenzurze i aktywną działalność w opozycji liberalno-demokratycznej. Od 1966 był wiceprzewodniczącym polskiego PEN Clubu. Brał udział w protestach przeciw zdjęciu z afisza Dziadów w reżyserii Kazimierza Dejmka. Poparł otwarcie protest młodzieży akademickiej w 1968, co doprowadziło do zakazu publikacji pisarza w latach 1968–1970 i usunięcia go ze Związku Literatów Polskich. Władysław Gomułka w 1968 publicznie pomówił Jasienicę o współpracę z aparatem władzy, mówiąc że „Śledztwo przeciwko Jasienicy zostało umorzone z powodów, które są mu znane. Został on zwolniony z więzienia”. Pomówienie to Jasienica odebrał bardzo ciężko i stanowiło ono dla niego problem aż do śmierci.
qas: question: Kto był adresatem Listu 34?
answers: text: Józefa Cyrankiewicza
generative_answer: Józef Cyrankiewicz

question: Jaki był skutek podpisania przez Jasienicę Listu 34?
answers: text: nasilenie inwigilacji
generative_answer: nasilenie inwigilacji

question: Jaka była przyczyna powstania Listu 34?
answers: text: zaostrzeniem cenzury
generative_answer: zaostrzenie cenzury

question: Ilu dokładnie agentów zawiadamiało przełożonych o poczynaniach Jasienicy w połowie lat 60.?
plausible_answers: text: trzydziestu
generative_answer: trzydziestu

question: Czy od 1966 Jasienica stał na czele Pen Clubu?
answers: text: Od 1966 był wiceprzewodniczącym polskiego PEN Clubu
generative_answer: nie