Cerkiew św. Antoniego Pieczerskiego i św. Męczennicy Paraskiewy w Holi

Cerkiew św. Antoniego Pieczerskiego i św. Męczennicy Paraskiewy – prawosławna cerkiew filialna w Holi. Należy do parafii Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Horostycie, w dekanacie Chełm diecezji lubelsko-chełmskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Położona w sąsiedztwie Skansenu Kultury Materialnej Chełmszczyzny i Podlasia w Holi.
W pobliżu świątyni znajduje się prawosławny cmentarz z kaplicą Opieki Matki Bożej.
Prawosławna parafia w Holi była wzmiankowana w 1588. W pierwszych latach po zawarciu unii brzeskiej przyjęła jej postanowienia. Nowa cerkiew wzniesiona w 1610 była już zatem świątynią unicką. Budowla ta przetrwała do 1700, gdy została zniszczona w pożarze. Dwa lata później na jej miejscu wzniesiono kolejną cerkiew, która istniała do 1846, kiedy to ponownie zastąpiono ją nową świątynią. Ostatnia gruntowna przebudowa obiektu miała miejsce po 1875, gdy parafia holeńska, wskutek likwidacji unickiej diecezji chełmskiej, przeszła do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Hola należała do tych miejscowości, w których mimo represji przetrwały nielegalne wspólnoty unickie.
W 1915 prawosławna ludność Holi udała się na bieżeństwo. Po jej powrocie cerkiew nie została otwarta ponownie jako prawosławna, lecz od 1924 do 1939 funkcjonowała jako neounicka. Cerkiew wróciła do wyznania prawosławnego w czasie II wojny światowej, lecz w 1947 została ponownie zamknięta i przez sześć kolejnych lat była otwierana jedynie w czasie świąt wielkanocnych. Przywrócona do użytku liturgicznego w 1953.

context: W 1941 cerkiew ucierpiała w pożarze; w latach 1943–1944 została odnowiona przez miejscowych wiernych. Przy odbudowie dachu nie zachowano jego pierwotnej formy. Hola stała się ponownie siedzibą parafii prawosławnej. W 1947 do cerkwi w Holi i Sosnowicy uczęszczało łącznie 1422 wiernych. Działalność placówki duszpasterskiej zamarła po wywózkach prawosławnych Ukraińców w ramach Akcji „Wisła” i wywózek do ZSRR. Cerkiew była przez trzy kolejne lata otwierania jedynie w czasie świąt wielkanocnych. W 1953 metropolita warszawski i całej Polski Makary zwrócił się do Urzędu ds. Wyznań z prośbą o zgodę na restytucję parafii w Horostycie z równoczesnym otwarciem cerkwi w Holi jako filialnej. Jego prośba została pozytywnie rozpatrzona 31 marca tego samego roku. Wydanie pozytywnej decyzji poprzedził spór między Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we Włodawie i Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie. Jak twierdziło PPRN we Włodawie, świątynie w Horostycie i w Holi były w istocie kościołami katolickimi, które były użytkowane przez katolików przed II wojną światową, a w ręce prawosławnych przeszły jedynie dzięki poparciu okupacyjnej administracji niemieckiej. W ocenie władz wojewódzkich stanowisko to było efektem agitacji duchowieństwa katolickiego. Dlatego uznano za stosowne usunąć ze stanowiska przewodniczącego Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Wołoskowoli (szczególnie niechętnego otwarciu prawosławnych świątyń), a same cerkwie przywrócić do użytku liturgicznego. W 1962 nieznani sprawcy zniszczyli zabytkowy mur cerkiewny. W 1969 łączną liczbę wiernych w parafii w Horostycie, razem z filią holeńską, szacowano na 700 osób.
qas: question: Czy przeszła remont jeszcze w trakcie II wojny światowej?
answers: text: w latach 1943–1944 została odnowiona przez miejscowych wiernych
generative_answer: tak

question: Dlaczego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we Włodawie było niechętne ponownemu otwarciu cerkwi w Horostycie i Holi?
answers: text: Jak twierdziło PPRN we Włodawie, świątynie w Horostycie i w Holi były w istocie kościołami katolickimi, które były użytkowane przez katolików przed II wojną światową, a w ręce prawosławnych przeszły jedynie dzięki poparciu okupacyjnej administracji niemieckiej
generative_answer: Jak twierdziło, świątynie w Horostycie i Holi były w istocie kościołami katolickimi, które były użytkowane przez katolików przed II wojną, a w ręce prawosławnych przeszły jedynie dzięki poparciu okupacyjnej administracji niemieckiej

question: Dlaczego władze wojewódzkie nie chciały poprzeć stanowiska Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we Włodawie odnośnie ponownego otwarcia cerkwi w Horostycie i Holi?
answers: text: W ocenie władz wojewódzkich stanowisko to było efektem agitacji duchowieństwa katolickiego
generative_answer: W ocenie władz wojewódzkich stanowisko to było efektem agitacji duchowieństwa katolickiego

question: Jakie działania zdecydowano się podjąć wobec sprzeciwu w kwestii ponownego otwarcia cerkwi w Horostycie i Holi?
answers: text: uznano za stosowne usunąć ze stanowiska przewodniczącego Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Wołoskowoli (szczególnie niechętnego otwarciu prawosławnych świątyń), a same cerkwie przywrócić do użytku liturgicznego
generative_answer: uznano za stosowne usunąć ze stanowiska przewodniczącego Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Wołoskowoli (szczególnie niechętnego otwarciu prawosławnych świątyń), a same cerkwie przywrócić do użytku liturgicznego

question: Czy po zniszczeniu w 1941 roku cerkiew została odbudowana tak, by wyglądała identycznie jak przed pożarem?
answers: text: Przy odbudowie dachu nie zachowano jego pierwotnej formy
generative_answer: nie