Tatry

Tatry (514.5, słow. Tatry, niem. Tatra, węg. Tátra) – najwyższe pasmo w łańcuchu Karpat, również najwyższe między Alpami a Uralem i Kaukazem. Są częścią Łańcucha Tatrzańskiego, w Centralnych Karpatach Zachodnich.
Wysokogórska część Tatr o glacjalnym charakterze jest unikatowa w skali Polski i zalicza się do najwyższej kategorii pod względem atrakcyjności. Tatry są objęte ochroną przez ustanowienie na ich obszarze polskiego Tatrzańskiego Parku Narodowego i słowackiego Tatrzańskiego Parku Narodowego oraz przynależności do Światowej Sieci Rezerwatów Biosfery UNESCO. Krainy etnograficzne otaczające Tatry to: Podhale, Spisz, Orawa i Liptów.

context: Po rozpadzie Austro-Węgier w 1918 r. powstał spór między Czechosłowacją i Polską o przebieg granicy, m.in. w Tatrach i na Podtatrzu. W 1920 r. konferencja ambasadorów państw alianckich wyznaczyła tę granicę. W Tatrach przebiegała ona tak jak obecnie. Po układzie monachijskim w 1938 r. na wschodzie Tatr granicę przesunięto tak, że przebiegała ona granią główną aż do Przełęczy pod Kopą, dalej granią Tatr Bielskich na Płaczliwą Skałę i jej granią na Wierch Średnicę i dalej. Polska otrzymała resztę północnych stoków Tatr Wysokich oraz część północnych stoków Tatr Bielskich wraz z Jaworzyną Spiską. Po II wojnie światowej granica w Tatrach między Polską i Czechosłowacja wróciła do tej sprzed 1938 roku.
qas: question: W którym roku doszło do podzielenia się Austro-Węgier?
answers: text: 1918
generative_answer: 1918

question: Jaki organ wyznaczył granicę przebiegającą przez Tatry?
answers: text: konferencja ambasadorów państw alianckich
generative_answer: konferencja ambasadorów państw alianckich

question: Czy Jaworzyna Spiska należała do Polski?
answers: text: Polska otrzymała resztę północnych stoków Tatr Wysokich oraz część północnych stoków Tatr Bielskich wraz z Jaworzyną Spiską
generative_answer: tak

question: Czy po II wojnie światowej zmieniła się granica Polski?
answers: text: Po II wojnie światowej granica w Tatrach między Polską i Czechosłowacja wróciła do tej sprzed 1938 roku
generative_answer: tak

question: Jaki kraj wywołał spół Czechosłowacji z Polską po II wojnie światowej?
plausible_answers: text: Austro-Węgier
generative_answer: Austro-Węgry

context: Początkowo granica między Polską a Królestwem Węgier w Tatrach nie była ściśle wyznaczona. Przez Tatry biegł pas ziemi niczyjej. W 1634 r. podpisano umowę pomiędzy Polską i Węgrami wyznaczającą granicę w Tatrach. Biegła ona wówczas rzeką Białką, Białą Wodą i Rówienkowym Potokiem na Mały Jaworowy Szczyt, a stamtąd granią główną przez Świstowy Szczyt, Małą Wysoką, Polski Grzebień, Zadni Gerlach, Rysy, Mięguszowiecki Szczyt, Szpiglasowy Wierch. W 1772 r. po I rozbiorze Polski Tatry stały się własnością Monarchii Habsburgów. W 1824 r. dobra zakopiańskie oraz Dolinę Rybiego Potoku wraz z Morskim Okiem zakupił od władz austriackich Węgier Emanuel Homolacs. W 1867 r. powstały Austro-Węgry i Tatry stały się umowną granicą pomiędzy dwoma państwami monarchii, jednak sama granica nadal nie została dokładnie wyznaczona. W 1889 r. hrabia Władysław Zamoyski nabył na licytacji dobra zakopiańskie (Zakopane oraz część Tatr wraz z Morskim Okiem). W związku z licznymi sporami o przynależność ziem pod koniec XIX wieku podjęto próby delimitacji granicy. Nie przyniosły one skutku i sprawa w 1897 trafiła do sądu międzynarodowego, który 13 września 1902 r. ustalił dokładny przebieg granicy austro-węgierskiej w spornym terenie.
qas: question: Po kim prawa do dóbr zakopiańskich przejął Zamoyski?
plausible_answers: text: Emanuel Homolacs
generative_answer: Emanuelu Homolacsowi

question: Jaki przebieg miała granica austro-węgierska wyznaczona w 1902 roku?
plausible_answers: text: Biegła ona wówczas rzeką Białką, Białą Wodą i Rówienkowym Potokiem na Mały Jaworowy Szczyt, a stamtąd granią główną przez Świstowy Szczyt, Małą Wysoką, Polski Grzebień, Zadni Gerlach, Rysy, Mięguszowiecki Szczyt, Szpiglasowy Wierch
generative_answer: biegła rzeką Białką, Białą Wodą i Rówienkowym Potokiem na Mały Jaworowy Szczyt, a stamtąd granią główną przez Świstowy Szczyt, Małą Wysoką, Polski Grzebień, Zadni Gerlach, Rysy, Mięguszowiecki Szczyt, Szpiglasowy Wierch

question: Czy góry te były kiedykolwiek własnością Habsburgów?
answers: text: W 1772 r. po I rozbiorze Polski Tatry stały się własnością Monarchii Habsburgów
generative_answer: tak

question: W jaki sposób Zamoyski stał się właścicielem dóbr zakopiańskich?
answers: text: nabył na licytacji
generative_answer: nabył je na licytacji

question: Jaka instytucja ustaliła ostateczny przebieg granicy między Polską a Węgrami na tym terenie?
plausible_answers: text: sądu międzynarodowego
generative_answer: sąd międzynarodowy