Tryb łączący w języku łacińskim

Tryb łączący w języku łacińskim (coniunctivus) – tryb przedstawiania zdarzeń nierzeczywistych oraz relacji czasowych w języku łacińskim. Istnieją cztery główne formy koniunktiwu: czasu teraźniejszego, czasu przeszłego niedokonanego, czasu przeszłego dokonanego i czasu zaprzeszłego. Nie istnieją formy trybu łączącego dla czasów przyszłych, stosuje się formę omowną z użyciem imiesłowu czasu przyszłego. Tryb łączący występuje zarówno w zdaniach prostych, jak i złożonych. W zdaniach prostych oznacza czynność nierzeczywistą; od formy koniunktiwu zależy relacja między mówiącym a czynnością. Znacznie częściej tryb łączący pojawia się w zdaniu podrzędnym, a jego forma zależy od relacji czasowej z czasownikiem ze zdania nadrzędnego. Stosuje się zasadę następstwa czasów. Tryb łączący pojawia się w licznych typach zdań podrzędnych: mowie zależnej, skutkowych, czasowych itp.

context: Zasada następstwa czasów (łac. consecutio temporis) określa, która forma trybu łączącego powinna być użyta w zdaniu podrzędnym. Istnieją dwa warunki określające użycie czasów w zdaniach złożonych: czas gramatyczny zdania nadrzędnego oraz relacja czasowa czynności wyrażonej w zdaniu podrzędnym względem zdania nadrzędnego. Na użytek następstwa czasów czasy zdania nadrzędnego dzielą się na teraźniejszy i przyszłe (zwane czasem głównym) oraz czasy przeszłe zwane historycznymi. W zdaniu nadrzędnym czasownik może wystąpić w różnych trybach (oznajmującym, rozkazującym, łączącym); coniunctivus perfecti użyty jako coniunctivus prohibitivus lub coniunctivus potentialis jest traktowany jako czas główny. Może również wystąpić tryb łączący czasu teraźniejszego. Relacja zdania nadrzędnego z podrzędnym może być równoczesna (obie czynności dzieją się w tym samym czasie), uprzednia, gdy czynność w zdaniu podrzędnym odbywała się zanim nastąpiła czynność wyrażona zdaniem nadrzędnym oraz późniejsza, gdy czynność w zdaniu podrzędnym odbywała się później niż nastąpiła czynność wyrażona zdaniem nadrzędnym.
qas: question: Od jakich warunków zależy użycie odpowiedniego czasu w zdaniu złożonym?
answers: text: czas gramatyczny zdania nadrzędnego oraz relacja czasowa czynności wyrażonej w zdaniu podrzędnym względem zdania nadrzędnego
generative_answer: czasu gramatyczngo zdania nadrzędnego oraz relacji czasowej czynności wyrażonej w zdaniu podrzędnym względem zdania nadrzędnego

question: Jaką funkcję pełni zasada następstwa czasów?
answers: text: określa, która forma trybu łączącego powinna być użyta w zdaniu podrzędnym
generative_answer: określa, która forma trybu łączącego powinna być użyta w zdaniu podrzędnym

question: Na jakie typy można posegregować czasy zdania nadrzędnego, ze względu na użytek następstwa czasów?
answers: text: teraźniejszy i przyszłe (zwane czasem głównym) oraz czasy przeszłe zwane historycznymi
generative_answer: teraźniejszy i przyszłe (zwane czasem głównym) oraz czasy przeszłe zwane historycznymi

question: W jakich trybach może zostać użyty czasownik w zdaniu podrzędnym?
plausible_answers: text: oznajmującym, rozkazującym, łączącym
generative_answer: oznajmującym, rozkazującym, łączącym

question: Jaka może być natura relacji pomiędzy zdaniem nadrzędnie i podrzędnie złożonym?
answers: text: może być równoczesna (obie czynności dzieją się w tym samym czasie), uprzednia, gdy czynność w zdaniu podrzędnym odbywała się zanim nastąpiła czynność wyrażona zdaniem nadrzędnym oraz późniejsza, gdy czynność w zdaniu podrzędnym odbywała się później niż nastąpiła czynność wyrażona zdaniem nadrzędnym
generative_answer: może być równoczesna (obie czynności dzieją się w tym samym czasie), uprzednia, gdy czynność w zdaniu podrzędnym odbywała się zanim nastąpiła czynność wyrażona zdaniem nadrzędnym oraz późniejsza, gdy czynność w zdaniu podrzędnym odbywała się później niż nastąpiła czynność wyrażona zdaniem nadrzędnym