Kazimierz IV Jagiellończyk

Kazimierz IV Andrzej Jagiellończyk (ur. 30 listopada 1427 w Krakowie, zm. 7 czerwca 1492 w Grodnie) – wielki książę litewski w latach 1440–1492, król Polski w latach 1447–1492. Jeden z najaktywniejszych polskich władców, za panowania którego Korona, pokonując zakon krzyżacki w wojnie trzynastoletniej, odzyskała – po 158 latach – Pomorze Gdańskie, a dynastia Jagiellonów stała się jednym z czołowych domów panujących w Europie. Zdecydowany przeciwnik możnowładztwa, przyczynił się do wzmocnienia znaczenia Sejmu i sejmików, co osłabiło pozycję mieszczaństwa.

context: Na początku lat siedemdziesiątych XV wieku Kazimierz IV przeprowadził nieudaną próbę osadzenia swego syna, Kazimierza, na tronie węgierskim, co spowodowało długotrwały konflikt z Maciejem Korwinem. Dyplomacja polska przy wsparciu prymasa Węgier Jana Viteza podżegała szlachtę do obalenia Korwina i poparcia młodego Kazimierza w jego dążeniach do objęcia korony świętego Stefana. Węgierskie stronnictwo propolskie głosiło pogląd o prawomocnym dziedziczeniu tronu przez syna Kazimierza IV, co spowodowało pogłębienie podziału w społeczeństwie i zniechęciło do Jagiellonów zwolenników wolnej elekcji. Z drugiej strony opozycja miała za złe Korwinowi samowolę i lekceważenia zagrożenia ze strony Turcji. W pierwszej połowie września 1471 roku 16 panów węgierskich ofiarowało koronę królewiczowi Kazimierzowi. W tej sytuacji 2 października 1471 roku wybuchła wojna polsko-węgierska. Trzynastoletni Kazimierz wyprawił się na Węgry na czele zaciężnych wojsk składających się, z racji niepopularności tej inicjatywy wśród polskiej szlachty, głównie z Niemców (według Długosza Alemanicus exertisus). Wyprawa zakończyła się fiaskiem, ponieważ dotarła, przez Koszyce i Eger, jedynie do Nitry i, jak się okazało, Kazimierz nie cieszy się na Węgrzech taką popularnością, jak twierdzili węgierscy magnaci. W związku z tym już w styczniu 1472 roku Kazimierz był z powrotem w Polsce. Kolejne układy z lat 1472–1474 nie doprowadziły do objęcia tronu węgierskiego przez młodszego Kazimierza. Jagiellończyk nie mógł dalej liczyć na pomoc Mołdawii, gdyż została ona zhołdowana przez Korwina. W związku z tym 21 lutego 1474 w Starej Wsi Spiskiej zawarto pokój między Polską i Węgrami.
qas: question: Co było przyczyną konfliktu między Kazimierzem IV a Korwinem?
answers: text: Kazimierz IV przeprowadził nieudaną próbę osadzenia swego syna, Kazimierza, na tronie węgierskim
generative_answer: Kazimierz IV przeprowadził nieudaną próbę osadzenia swego syna, Kazimierza, na tronie węgierskim

question: Jak nazywał się prymas Węgier?
answers: text: Jana Viteza
generative_answer: Jan Vitez

question: Z jakiego powodu opozycja była niechętna Korwinowi?
answers: text: opozycja miała za złe Korwinowi samowolę i lekceważenia zagrożenia ze strony Turcji
generative_answer: opozycja miała za złe Korwinowi samowolę i lekceważenia zagrożenia ze strony Turcji

question: Czy w momencie wybuchu wojny Kazimierz był pełnoletni?
answers: text: W tej sytuacji 2 października 1471 roku wybuchła wojna polsko-węgierska. Trzynastoletni Kazimierz wyprawił się na Węgry
generative_answer: nie

question: Z jakiego powodu Kazimierz chciał wszcząć konflikt zbrojny z Mołdawią?
plausible_answers: text: Jagiellończyk nie mógł dalej liczyć na pomoc Mołdawii, gdyż została ona zhołdowana przez Korwina
generative_answer: Jagiellończyk nie mógł dalej liczyć na pomoc Mołdawii, gdyż została ona zhołdowana przez Korwina