Syjonizm

Syjonizm (od nazwy wzgórza Syjon w Jerozolimie, na którym stała Świątynia Jerozolimska) – ruch polityczny i społeczny, dążący do odtworzenia żydowskiej siedziby narodowej na terenach starożytnego Izraela, będących w okresie międzywojennym mandatem Wielkiej Brytanii (Brytyjski Mandat Palestyny). Syjonizm doprowadził do powstania państwa Izrael w 1948. Współcześnie jego celem jest także utrzymanie jedności narodu żydowskiego żyjącego w rozproszeniu i jego więzi z Izraelem. Ruch zapoczątkowany pod koniec XIX wieku miał wiele nurtów i postaci, powszechnie utożsamiany z syjonizmem politycznym, interpretowanym w różny sposób: jako patriotyzm żydowski, jako ruch narodowowyzwoleńczy i państwowotwórczy, jako kierunek kulturalny i społeczny, wreszcie jako ruch religijny. Poza syjonizmem politycznym mówiono o syjonizmie duchowym, którego celem była nowa tożsamość żydowska (Ahad ha-Am), odrodzenie języka hebrajskiego (Eliezer ben-Yehuda) i powstanie literatury i kultury w tym języku.
Syjonizm od początku był przedmiotem krytyki zarówno ze strony niektórych ruchów żydowskich, jak i nieżydowskich. Zasadniczy konflikt, nierozstrzygnięty do dziś, trwa między syjonizmem a palestyńskim ruchem narodowym, nacjonalizmem arabskim oraz fundamentalizmem islamskim.

context: Syjonizm ogólny (lub liberalny) był dominującym nurtem w ruchu w okresie od I Kongresu Syjonistycznego w 1897 do I wojny światowej. Później wykształcił się zdecydowany podział pomiędzy syjonizmem socjalistycznym (na lewym skrzydle) a syjonizmem rewizjonistycznym (na prawym skrzydle ruchu). Syjonizm ogólny identyfikował się z liberalną europejską żydowską klasą średnią, z której pochodzili np. Theodor Herzl i Chaim Weizman. Wierzyli oni, że do powstania państwa żydowskiego można doprowadzić poprzez lobbowanie pośród najsilniejszych państw europejskich i wpływowych kręgów społecznych. Początkiem osłabiania pozycji syjonizmu ogólnego był 1922 rok, kiedy to ogólni syjoniści musieli określić się jako osobna frakcja. Przedtem, kiedy dominowali w ruchu, nie musieli organizować żadnej formalnej struktury.
qas: question: Kiedy syjonizm ogólny stanowił główny nurt tego ruchu?
answers: text: w okresie od I Kongresu Syjonistycznego w 1897 do I wojny światowej
generative_answer: w okresie od I Kongresu Syjonistycznego w 1897 do I wojny światowej

question: Jaki podział został wprowadzony w obrębie tego ruchu po I wojnie światowej?
answers: text: pomiędzy syjonizmem socjalistycznym (na lewym skrzydle) a syjonizmem rewizjonistycznym (na prawym skrzydle ruchu)
generative_answer: pomiędzy syjonizmem socjalistycznym (na lewym skrzydle) a syjonizmem rewizjonistycznym (na prawym skrzydle ruchu)

question: Z jaką grupą społeczną utożsamiany był syjonizm liberalny?
answers: text: liberalną europejską żydowską klasą średnią
generative_answer: liberalną europejską żydowską klasą średnią

question: W jaki sposób można byłoby powołać istnienie państwa żydowskiego, zdaniem przedstawicieli syjonizmu socjalistycznego?
plausible_answers: text: poprzez lobbowanie pośród najsilniejszych państw europejskich i wpływowych kręgów społecznych
generative_answer: poprzez lobbowanie pośród najsilniejszych państw europejskich i wpływowych kręgów społecznych

question: Jakie wydarzenie z 1922 roku zapoczątkowało słabnięcie pozycji syjonizmu liberalnego?
answers: text: ogólni syjoniści musieli określić się jako osobna frakcja
generative_answer: ogólni syjoniści musieli określić się jako osobna frakcja