Helena Modrzejewska

Helena Modrzejewska, także Helena Modjeska, właśc. Jadwiga Helena Chłapowska z domu Misel (ur. 12 października 1840 w Krakowie, zm. 8 kwietnia 1909 w Newport Beach) – polska aktorka specjalizująca się w rolach szekspirowskich i tragicznych (rola tytułowa w Marii Stuart Juliusza Słowackiego czy rola oszalałej Praksedy z Karpackich górali Józefa Korzeniowskiego); najwybitniejsza aktorka w historii teatru w Polsce.
Propagatorka twórczości Williama Szekspira (między innymi Lady Makbet, Ofelia i Julia). Zaliczana była do najpiękniejszych kobiet epoki. Matka inżyniera i konstruktora mostów Rudolfa Modrzejewskiego (Ralpha Modjeskiego).

context: Modrzejewska w efekcie kilkuletniej bytności za granicą i intensywnej nauki języka angielskiego, przyjąwszy pseudonim Helena Modjeska, z sukcesem zadebiutowała w Stanach Zjednoczonych na deskach California Theatre. Kontynuowała swą karierę aktorską na obczyźnie, przeważnie występując na scenach amerykańskich i angielskich. Zyskała olbrzymie uznanie i rozgłos, występując głównie w repertuarze szekspirowskim. W 1883 przyjęła obywatelstwo amerykańskie. W 1893 została poproszona o wygłoszenie odczytu na kongresie kobiet w Chicago (World’s Fair Auxiliary Congress), gdzie przedstawiła sytuację kobiet pod zaborami rosyjskim i pruskim. Krytyczny stosunek Modrzejewskiej wobec rządu rosyjskiego wyrażony w przemówieniu spowodował wydanie ukazu carskiego, który zakazywał jej wjazdu na terytorium rosyjskie. Ostatnia wizyta na ziemiach polskich miała miejsce na przełomie lat 1902/1903. W trakcie tego pobytu od 31 października 1902 do 28 kwietnia 1903 Modrzejewska występowała we Lwowie, Poznaniu i Krakowie.
qas: question: Jakiego języka uczyła się Modrzejewska?
answers: text: angielskiego
generative_answer: angielskiego

question: Jaki pseudonim miała Modrzejewska?
answers: text: Helena Modjeska
generative_answer: Helena Modjeska

question: W jakim teatrze w USA po raz pierwszy wystąpiła Modrzejewska?
answers: text: California Theatre
generative_answer: California Theatre

question: Na jakich scenach występowała Modrzejewska?
answers: text: amerykańskich i angielskich
generative_answer: amerykańskich i angielskich

question: W którym roku Modrzejewska stała się Amerykanką?
answers: text: 1883
generative_answer: 1883

context: Podczas swojej światowej kariery Modrzejewska nie zapominała o Krakowie. Po dłuższej przerwie do rodzinnego miasta przybyła w roku 1879, zaproszona na jubileusz Józefa Ignacego Kraszewskiego. Podczas jednego z kolejnych pobytów poznała Stanisława Wyspiańskiego, który wyrysował jej projekt sukni – kostiumu Laodamii w „Protesilasie i Laodamii”. W latach osiemdziesiątych XIX w. władze miasta ofiarowały Modrzejewskiej drewnianą willę z ogrodem. Urządzeniem domu zajął się przyjaciel aktorki Stanisław Witkiewicz, który nadał później willi cechy stylu zakopiańskiego. W budynku tym artystka zatrzymywała się podczas pobytów w Krakowie. Dom stoi do dzisiaj przy ul. Mazowieckiej, a obok niego wznoszą się zabudowania kolonii robotniczej zwanej „Modrzejówką”.
qas: question: Cechy jakiego stylu miała dzięki Witkiewiczowi jej drewniana willa?
answers: text: zakopiańskiego
generative_answer: zakopiańskiego

question: Czy przyjaźniła się z Witkiewiczem?
answers: text: Urządzeniem domu zajął się przyjaciel aktorki Stanisław Witkiewicz
generative_answer: tak

question: Z jakiego miasta pochodziła?
answers: text: Krakowie
generative_answer: Krakowa

question: Z jakiej okazji przyjechała do Krakowa pod koniec lat 70. XIX wieku?
answers: text: na jubileusz Józefa Ignacego Kraszewskiego
generative_answer: na jubileusz Józefa Ignacego Kraszewskiego

question: Czy Witkiewicz stworzył dla niej projekt sukni, w której miała wystąpić w jednym przedstawieniu?
plausible_answers: text: który wyrysował jej projekt sukni – kostiumu Laodamii w „Protesilasie i Laodamii”
generative_answer: tak