Medyceusze

Medyceusze (wł. De' Medici) – florencki ród kupiecki i bankierski, od 1477 r. książęcy.

context: Młodszy syn Wawrzyńca Jan Medyceusz wł. Giovanni di Lorenzo de’ Medici w 1513 został papieżem jako Leon X. Drugim Medyceuszem, który w XVI wieku zasiadł na tronie papieskim, był Juliusz Medici wł. Giulio di Giuliano de’ Medici (w 1523 jako Klemens VII). Z władców Florencji wyróżnili się Kosma I Medyceusz wł. Cosimo I Medici (ur. 1519, zm. 1574), bardzo wykształcony, rządził samowładnie (od 1537), w kwietniu 1555 zdobył Sienę, założył galerię słynnych mistrzów, próbował sił jako literat w Viaggio per l’alta Italia. W 1569 papież Pius V mianował go wielkim księciem Toskanii. Kosma II Medyceusz wł. Cosimo II Medici (ur. 1590, zm. 1621), zapewnił fladze toskańskiej poważanie na całym Morzu Śródziemnym. Z kobiet dwie zasiadły na tronie francuskim: Katarzyna Medycejska, żona Henryka II, i Maria Medycejska, żona Henryka IV. Ród Medyceuszy wygasł w 1737.
qas: question: Jak przed pontyfikatem nazywał się Leon X?
answers: text: Giovanni di Lorenzo de’ Medici
generative_answer: Giovanni di Lorenzo de’ Medici

question: W którym roku papieżem został drugi medyceusz?
answers: text: 1523
generative_answer: 1523

question: Kto podbił Sienę w 1555?
answers: text: Kosma I Medyceusz
generative_answer: Kosma I Medyceusz

question: Jaki tytuł uzyskał Cosimo I Medici z rąk Piusa V?
answers: text: wielkim księciem Toskanii
generative_answer: wielkiego księcia Toskanii

question: Jak nazywała się ostatnia kobieta z rodu Medyceuszy?
plausible_answers: text: Maria Medycejska
generative_answer: Maria Medycejska

context: Syn Kosmy – Piotr Medyceusz wł. Piero di Cosimo de’ Medici (ur. 1416, zm. 1469) musiał walczyć z zakusami ambitnej oligarchii, ciesząc się poparciem ludu. Miejsce jego zajęli synowie – Wawrzyniec Wspaniały wł.  Lorenzo di Piero de’ Medici (ur. 1449, zm. 1492) i Julian Medici wł. Giuliano di Piero de’ Medici, który w 1478 padł ofiarą spisku. 26 kwietnia 1478 r. Juliana zakłuto w kościele, a Wawrzyńca zraniono w szyję. Lud stał po stronie Medyceuszy. Rodzinę Pazzich zniszczono, arcybiskupa powieszono. Papież jak pisał Bazylow usiłował robić dobrą minę do złej gry. Rzucił klątwę na Florencję. Chciał z nią wojny. Wawrzyniec Wspaniały marzył o książęcej godności. Wydawał pieniądze zarówno na kulturę jak i na wystawne życie. Był podobno „nienasyconym mistrzem w kunszcie miłości”. Wawrzyniec, wychowany niezwykle starannie, poeta i mówca, zrobił z Florencji stolicę uczonych i artystów (m.in. Poliziano, Pico della Mirandola, Marzilio Ficino i Michał Anioł), wzbogacił znacznie założoną przez dziadka bibliotekę medycejską.
qas: question: W jakich okolicznościach zabito Juliana Medici?
answers: text: zakłuto w kościele
generative_answer: zakłuto w kościele

question: Jakie miasto zostało przeklęte przez papieża?
answers: text: Florencję
generative_answer: Florencja

question: Zbiory jakiego przybytku powiększył znacząco Wawrzyniec?
answers: text: bibliotekę medycejską
generative_answer: biblioteki medycejskiej

question: Czy Wawrzyniec był bardzo oszczędny?
answers: text: Wydawał pieniądze zarówno na kulturę jak i na wystawne życie
generative_answer: nie

question: Kiedy zabito Wawrzyńca?
plausible_answers: text: 26 kwietnia 1478 r.
generative_answer: 26 kwietnia 1478 r.