Boska komedia

Boska komedia (wł. Divina Commedia) – poemat włoskiego poety Dantego Alighieri, napisany w latach 1308–1321. Boska komedia jest syntezą średniowiecznej myśli filozoficznej, historycznej, teologicznej oraz panoramą świata. Jako arcydzieło literatury włoskiej, należy do klasyki światowej i wywarła znaczny wpływ na kulturę europejską.
Pierwsze wydanie drukiem Boskiej komedii, w języku włoskim, wyszło w 1472 r. we włoskim Foligno z warsztatu pochodzącego z Moguncji typografa Johannesa Numeistra.
Poemat przedstawia wizję wędrówki poety przez zaświaty – Piekło, Czyściec i Raj. Pomysł wędrówki w zaświaty (zwany katabazą) Dante zaczerpnął od swoich poprzedników – motyw ten pojawia się w literaturze starożytnego Rzymu (bezpośrednią inspiracją Dantego była Eneida Wergiliusza) jak i literaturze okresu średniowiecza. Dante rozwinął ten motyw w obszerny poemat, czyniąc samego siebie głównym bohaterem, chociaż należy mieć świadomość, że w poemacie mamy do czynienia z dwoma wcieleniami Dantego – po pierwsze bohatera, który wędruje po zaświatach, po drugie narratora, który z perspektywy czasu opowiada historię swojej wędrówki.
Wedle wyznania samego autora w zbiorze poezji Życie Nowe, napisał on Boską komedię po to, aby oddać hołd swojej zmarłej ukochanej, Beatrycze, aby pokazać światu ogromną miłość, jaką żywi do niej. Kolejną motywacją było pragnienie wskazania ludzkości drogi do odrzucenia występnego życia. A zatem jest to motywacja moralistyczno–religijna, typowa dla średniowiecza: pędząc żywot wygnańca Dante żywił przekonanie, że ludzkość zbłądziła. Być może chciał odstraszyć ludzi od grzechów wizjami okropnych kar, jakie czekają ich po śmierci w Piekle oraz zachęcić do cnotliwego życia przez ukazanie wizji Raju jako miejsca wiecznego szczęścia.

context: Jest to pierwsze świadectwo recepcji Boskiej komedii w Polsce. Wcześniej, w roku 1415, Paweł Włodkowic podczas soboru w Konstancji powołał się w swym wystąpieniu na inne dzieło Dantego O monarchii, nie wspomniał jednak ani słowem o poemacie, wobec czego nie można zakładać, że go znał. W 1611 roku w Rakowie ukazał się przekład na łacinę, jako część większej całości, 23 wersów z XXIV Pieśni Raju, była to pierwsza próba tłumaczenia Dantego w Polsce. Szersze zainteresowanie Boską komedią pojawia się w czasie Oświecenia, fragmenty dzieła tłumaczył Ignacy Krasicki, a Adam Jerzy Czartoryski wzorował się na podróży Dantego przez piekło, konstruując wizję podróży przez upadłą Polskę w Bardzie Polskim.
qas: question: Na jakie dzieło Dantego powołał się Włodkowic?
answers: text: O monarchii
generative_answer: O monarchii

question: Kiedy zanotowano pierwszą próbę tłumaczenia Dantego w Polsce?
answers: text: W 1611 roku
generative_answer: W 1611 roku

question: Kto zajął się tłumaczeniem Boskiej Komedii?
answers: text: Ignacy Krasicki
generative_answer: Ignacy Krasicki

question: W jakiej epoce powstałą Boska Komedia?
plausible_answers: text: w czasie Oświecenia
generative_answer: w czasie Oświecenia

question: Kto jest autorem "Barda Polskiego"?
answers: text: Adam Jerzy Czartoryski
generative_answer: Adam Jerzy Czartoryski

context: Boska komedia przyczyniła się do rozpowszechnienia w literaturze europejskiej użytej w niej tercyny. Spowodowała też nadanie tej formie określonego zabarwienia znaczeniowego. Teresa Kostkiewiczowa pisze wprost o nobilitacji tercyny przez Dantego. Odtąd tercyna jest tworzywem utworów poważnych czy wręcz tragicznych. Adam Asnyk wykorzystał ją w poemacie Sen Grobów, opatrzonym skądinąd mottem z Piekła, natomiast Jan Kasprowicz użył jej w polskiej Mesjadzie Chrystus. Poza tym słoweński poeta
France Prešeren zastosował ją we wstępie do swojego pisanego oktawą poematu Chrzest nad Sawicą.
qas: question: Użycie jakiego rodzaju zwrotek spopularyzował ten poemat?
answers: text: tercyny
generative_answer: tercyn

question: W jakich utworach, od czasu wydania tego poematu, stosuje się tercynę?
answers: text: poważnych czy wręcz tragicznych
generative_answer: poważnych czy wręcz tragicznych

question: Jaki rodzaj wersowania zastosowano w utworze "Sen Grobów" Asnyka?
answers: text: tercyna
generative_answer: tercynę

question: Mottem z jakiej części tego poematu jest opatrzony jeden z utworów Kasprowicza?
plausible_answers: text: Piekła
generative_answer: Piekło

question: Kto jest autorem "Chrztu nad Sawicą"?
answers: text: France Prešeren
generative_answer: France Prešeren