Linia boczna

Linia boczna, linia naboczna, narząd linii bocznej (nabocznej) (łac. linea lateralis) – parzysty narząd czuciowy, specyficzny dla ryb i krągłoustych, położony symetrycznie na głowie oraz wzdłuż boków tułowia, od głowy do nasady ogona, a czasami również na płetwie ogonowej. Wyposażony w mechanoreceptory rejestrujące zaburzenia hydrodynamiczne wody, a u niektórych taksonów również w elektroreceptory. Został odkryty około 1850. Charakterystyczny wygląd linii bocznej, jej przebieg oraz liczba łusek wzdłuż linii są cechami wyróżniającymi i służą do celów klasyfikacyjnych.
Takimi samymi nazwami określany jest zespół receptorów występujący wzdłuż boków ciała larw płazów oraz płazów prowadzących wodny tryb życia, ma on jednak inną strukturę i rozmieszczenie. Narząd linii bocznej jest specyficzny dla ryb i nie występuje u innych kręgowców. Ze względu na funkcję pełnioną w życiu ryby nazywany jest często szóstym zmysłem lub narządem dotyku na odległość.

context: U większości gatunków linia boczna jest dobrze rozwinięta i wyraźna (tzw. pełna). Zwykle przebiega na poziomie miokomaty – poziomej przegrody oddzielającej mięśnie tułowiowe (miotomy) – i jest lekko, rzadziej silnie wygięta w kierunku brzucha. U niektórych (np. różanka) widoczna jest tylko na kilku pierwszych łuskach leżących tuż za głową, a u wielu ryb nie występuje wcale (np. śledziowate, babkowate, samogłowowate, niektóre Aphredoderidae, Amblyopsidae, mugilowate i wiele aterynokształtnych). Łuski przebite otworami są często inaczej ubarwione niż reszta ciała. U niektórych ryb łuski linii bocznej przekształcają się w duże tarczki skórno-kostne, tworzące ostry grzbiecik na bokach ciała. Przebieg linii bocznej bywa bardzo różny, niekiedy prosty, częściej łukowato-prosty, czasem falisty. Jej wzór u poszczególnych gatunków podlega charakterystycznym modyfikacjom i jest traktowany jako stała taksonomiczna. U niektórych ryb występuje więcej niż 1 linia boczna, niekiedy do 5 po jednej stronie ciała (np. terpugowate). U ryb, które nie mają na bokach linii, zwykle otworki sensoryczne występują liczniej na głowie .
qas: question: W jakim kierunku jest wygięta linia boczna?
answers: text: brzucha
generative_answer: brzucha

question: Czy u wszystkich ryb występuje linia boczna?
answers: text: a u wielu ryb nie występuje wcale
generative_answer: nie

question: Czy zawsze linia boczna biegnie w sposób falisty?
answers: text: Przebieg linii bocznej bywa bardzo różny, niekiedy prosty, częściej łukowato-prosty, czasem falisty
generative_answer: nie

question: Czy możliwe jest posiadanie więcej niż jednej linii bocznej?
answers: text: U niektórych ryb występuje więcej niż 1 linia boczna
generative_answer: tak

question: Jakie gatunki ryb nie mają lini bocznej? 
answers: text: śledziowate, babkowate, samogłowowate, niektóre Aphredoderidae, Amblyopsidae, mugilowate i wiele aterynokształtnych
generative_answer: śledziowate, babkowate, samogłowowate, niektóre Aphredoderidae, Amblyopsidae, mugilowate i wiele aterynokształtnych

context: W naskórku ryb położone są neuromasty powierzchniowe, a wewnątrz kanalików – kanałowe. W skórze przedniej części głowy niektórych płaszczek występują specyficzne neuromasty, zwane pęcherzykami Saviego. Jeden neuromast kanałowy położony jest w odcinku kanału pomiędzy dwoma otworami lub kanalikami ujściowymi. Stosunki ilościowe neuromastów powierzchniowych i kanałowych są zależne od trybu życia osobnika danego gatunku. Neuromasty powierzchniowe występują u wszystkich ryb. Neuromasty kanałowe są typowe dla ryb pelagicznych, szybko pływających i zasiedlających wartkie rzeki. Śluzice i minogi nie mają kanałów linii bocznej, a jedynie neuromasty powierzchniowe, u minogów ułożone w linii wzdłuż każdego boku ciała. Neuromasty powierzchniowe występują także u płazów.
qas: question: Gdzie zaobserwować można tzw. pęcherzyki Saviego?
answers: text: W skórze przedniej części głowy niektórych płaszczek
generative_answer: W skórze przedniej części głowy niektórych płaszczek

question: Od czego zależy proporcja pomiędzy liczbą neuromastów powierzchniowych oraz kanałowych?
answers: text: trybu życia osobnika danego gatunku
generative_answer: trybu życia osobnika danego gatunku

question: Czy istnieją ryby, które nie posiadają neuromastów powierzchniowych?
answers: text: Neuromasty powierzchniowe występują u wszystkich ryb
generative_answer: nie

question: Ryby jakiego rodzaju posiadają najczęściej neuromasty kanałowe?
answers: text: pelagicznych, szybko pływających i zasiedlających wartkie rzeki
generative_answer: pelagiczne, szybko pływające i zasiedlające wartkie rzeki

question: Czy gady to jedyny rodzaj zwierząt, u którego mogą rozwinąć się neuromasty powierzchniowe?
plausible_answers: text: Neuromasty powierzchniowe występują także u płazów
generative_answer: nie