Alfabet grecki

Alfabet grecki – pismo powstałe około IX w. p.n.e., służące do zapisu języka greckiego, oraz niektórych innych języków ludów znajdujących się pod wpływem kultury greckiej. Litery alfabetu służyły Grekom także do zapisu liczb oraz jako notacja muzyczna. Alfabet stworzono pod wpływem kontaktów z ludami Lewantu. Alfabet grecki wywodzi się z alfabetu fenickiego. We wczesnej starożytności istniało wiele lokalnych form alfabetu greckiego, wypartych w okresie klasycznym przez formę jońską, której w niezmienionej postaci używa się do dziś do zapisu języka nowogreckiego. Alfabet grecki także jest stosowany w naukach ścisłych, przyrodniczych, technicznych i podobnych, jako oznaczenie odmian różnych pojęć.

context: Alfabet grecki wywodzi się z alfabetu fenickiego. Powstał w X lub IX w. p. n.e. na skutek kontaktów handlowych Greków z ludami Lewantu. Świadczy o tym podobieństwo kształtu liter, podobieństwo nazw liter i przekazy mitologiczne (patrz Kadmos). Pismo fenickie było pismem spółgłoskowym, Grecy zaadaptowali do zapisu samogłosek fenickie znaki oznaczające niewystępujące w języku greckim spółgłoski laryngalne. Mimo dodania znaków oznaczających samogłoski alfabet grecki nie był doskonały, brakowało mu bowiem oznaczeń dwuznaków i rozróżnienia zapisu części samogłosek różniących się iloczasem (alfy, joty i ipsylonu), ponadto występowały znaki oznaczające zbitki spółgłosek.
qas: question: Jakie jest pochodzenie alfabetu greckiego?
answers: text: alfabetu fenickiego
generative_answer: alfabet fenicki

question: Kiedy narodził się alfabet grecki?
answers: text: w X lub IX w. p. n.e.
generative_answer: w X lub IX w. p. n.e.

question: W wyniku czego powstał alfabet grecki?
answers: text: kontaktów handlowych Greków z ludami Lewantu
generative_answer: kontaktów handlowych Greków z ludami Lewantu

question: Skąd wywodzą się wnioski o pochodzeniu alfabetu greckiego?
answers: text: podobieństwo kształtu liter, podobieństwo nazw liter i przekazy mitologiczne
generative_answer: podobieństwo kształtu liter, podobieństwo nazw liter i przekazy mitologiczne

question: Czego brakowało w alfabecie greckim?
answers: text: oznaczeń dwuznaków i rozróżnienia zapisu części samogłosek różniących się iloczasem
generative_answer: oznaczeń dwuznaków i rozróżnienia zapisu części samogłosek różniących się iloczasem

context: Mitografowie podają, że pięć samogłosek alfabetu greckiego oraz spółgłoski beta i tau wynalazły Mojry lub Io, siostra Foroneusa. Pozostałe jedenaście spółgłosek wynalazł Palamedes, syn Naupliosa. Grecki bóg Hermes ujął głoski w pismo, którego znaki przypominały kliny, na podobieństwo toru lotu poświęconych mu żurawi. Pismo to miał sprowadzić do Grecji Kadmos, zmieniając w nim jednak kolejność liter. Ze względu na to, że litera alfa przypomina kształtem wołu i Beocja jest „krainą wołów”, pozostawił ją na pierwszej pozycji – litera alfa znalazła się tam na znak tego, że greckie słowo alphe oznacza zeszyt, słowo alphein wynajdywać, a Alfios jest największą rzeką (patrz etymologia ludowa). Pozostałe spółgłoski greckie mieli utworzyć Symonides z Samos i Epicharm z Sycylii, pozostałe dwie samogłoski mieli dodać kapłani Apollina by jedna samogłoska przypadała na każdą ze strun liry boga. Mitologiczny przekaz o przeniesieniu alfabetu do Grecji przez Fenicjanina Kadmosa jest jedną z przesłanek świadczących o jego fenickim pochodzeniu. Mitografowie rzymscy podają podobny mit o przeniesieniu alfabetu do Italii przez Ewandera z Arkadii. Jego matka Karmenta ustaliła piętnaście znaków pisma łacińskiego.
qas: question: Komu przypisuje się stworzenie spółgłoski beta i tau?
answers: text: Mojry lub Io
generative_answer: Mojrom lub Io

question: Kto wynalazł jedenaście spółgłosek poza beta i tau?
answers: text: Palamedes
generative_answer: Palamedes

question: Jaki grecki bóg sprawił ze stworzone spółgłoski i samogłoski miały swoją pisaną formę?
answers: text: Hermes
generative_answer: Hermes

question: Do czego miały nawiązywać litery greckie, podobne do klinów?
answers: text: toru lotu poświęconych mu żurawi
generative_answer: toru lotu poświęconych mu żurawi

question: Jakie z całą pewnością było pochodzenie Kadmosa?
plausible_answers: text: fenickim
generative_answer: fenickim