SMS Budapest

SMS Budapest – pancernik obrony wybrzeża typu Monarch, zbudowany dla Austro-Węgierskiej Marynarki Wojennej w latach 90. XIX wieku. Po wejściu do służby, SMS „Budapest” i dwa pozostałe okręty z tego typu odbyły kilka rejsów treningowych po Morzu Śródziemnym w pierwszych latach XX wieku. „Budapest” oraz jego siostrzane okręty tworzyły I Dywizjon Okrętów Marynarki Austro-Węgier, dopóki nie zostały zastąpione przez przeddrednoty typu Habsburg na przełomie wieku. W 1906 roku trzy okręty typu Monarch zostały przeniesione do rezerwy i były przywracane do służby liniowej jedynie podczas corocznych manewrów treningowych. Po wybuchu I wojny światowej okręty zostały przywrócone do służby i utworzyły V Dywizjon Okrętów.
W sierpniu 1914 roku dywizjon został wysłany do Kotoru w celu ostrzelania francuskiej i czarnogórskiej artylerii, która atakowała tamtejszy port. „Wien” i „Budapest” pozostały tam do połowy 1917 r. We wrześniu oba okręty zostały wysłane do Triestu w celu wykonania bombardowania artyleryjskiego włoskich fortyfikacji w Zatoce Triesteńskiej. W nocy z 9 na 10 grudnia 1917 roku dwie włoskie łodzie torpedowe zdołały wejść niezauważone do portu i odpalić torpedy w stronę zacumowanych pancerników. „Budapest” nie otrzymał trafień, ale „Wien” został ugodzony dwiema torpedami i zatonął w ciągu niecałych pięciu minut, tracąc 46 członków załogi. „Budapest” został wycofany ze służby na początku 1918 r. i został przerobiony na hulk mieszkalny dla załóg niemieckich U-Bootów. W czerwcu okręt został wyposażony w haubicę oblężniczą kal. 380 mm do ostrzału wybrzeża. Ze względu na brak amunicji haubica została zdemontowana, zanim kiedykolwiek została użyta i „Budapest” powrócił do swojej poprzedniej roli.

context: Wraz z wybuchem I wojny światowej, trzy okręty typu Monarch zostały przywrócone do służby, tworząc V Dywizjon Okrętów. Pancerniki zostały wysłane do Zatoki Kotorskiej w celu ostrzelania czarnogórskiej baterii artyleryjskiej na górze Lovćen, atakującej austro-węgierską bazę morską w Kotorze i fortyfikacje obronne. „Wien” i pozostałe dwa okręty przybyły 13 sierpnia 1914 roku, jednak nie były w stanie podnieść swoich dział na tyle wysoko, aby móc ostrzelać wrogą artylerię, która 19 października została wzmocniona o osiem francuskich dział. Dwa dni później pancernik „Radetzky” został wezwany, aby uporać się z wrogimi działami. Okręt zdołał zniszczyć kilka francuskich dział i zmusił pozostałe do opuszczenia pozycji 27 października. Pancerniki pozostały w Kotorze do połowy 1917 r., w celu zapobiegania kolejnym atakom. W sierpniu „Wien” i „Budapest” zostały przeniesione do Triestu jako okręty obronne przeciwko włoskim desantom. Ze względu na intensywne włoskie ataki lotnicze po przybyciu okrętów, 26 sierpnia, oba pancerniki zostały wyposażone w 66-milimetrowe działo przeciwlotnicze. 5 września „Wien” został uszkodzony poprzez bliski wybuch bomby. Oba okręty wycofały się do Puli 12 września 1917 roku.
qas: question: Podczas jakiego konfliktu zbrojnego okręty Monarch wróciły do służby?
answers: text: I wojny światowej
generative_answer: I wojny światowej

question: Z jakiego powodu okręty oddelegowano do Zatoki Kotorskiej?
answers: text: w celu ostrzelania czarnogórskiej baterii artyleryjskiej na górze Lovćen
generative_answer: w celu ostrzelania czarnogórskiej baterii artyleryjskiej na górze Lovćen

question: Czy ostrzał artylerii przeciwnika powiódł się?
answers: text: „Wien” i pozostałe dwa okręty przybyły 13 sierpnia 1914 roku, jednak nie były w stanie podnieść swoich dział na tyle wysoko, aby móc ostrzelać wrogą artylerię
generative_answer: nie

question: Z jakiego powodu pancernik "Wien" został uszkodzony?
answers: text: poprzez bliski wybuch bomby
generative_answer: poprzez bliski wybuch bomby

question: Do którego roku okręty stacjonowały w Kotorze?
answers: text: do połowy 1917 r
generative_answer: do połowy 1917 r