Zagrzeb

Zagrzeb (chorw. Zagreb, wym. [ˈzɑː.greb];
niem. hist. Agram, węg. Zágráb, wł. Zagarbia) – stolica i największe miasto Chorwacji. Liczy ono ok. 804 tys. mieszkańców, a aglomerację zagrzebską zamieszkuje 1,2 mln. Historycznie miasto wywodzi się od leżących na sąsiadujących ze sobą wzgórzach osad Gradec i Kaptol, które stanowią jądro dzisiejszego Zagrzebia.
Miasto leży na północnym brzegu Sawy, u podnóża Medvednicy. Stanowi samodzielny okręg administracyjny. Jest również stolicą otaczającej go żupanii zagrzebskiej. Współcześnie Zagrzeb stanowi administracyjne, gospodarcze, kulturalne, komunikacyjne i naukowe centrum Chorwacji. Ze względu na swoje położenie i kulturę zalicza się do miast Europy Środkowej.

context: W Zagrzebiu mieszczą się także dwa bogate muzea historyczne. Muzeum Miasta Zagrzebia (Muzej grada Zagreba) założone przez Towarzystwo „Bracia Chorwackiego Smoka” (Družba „Braća hrvatskoga zmaja”) mieści się w odnowionym kompleksie dawnego klasztoru klarysek z XVII wieku. Placówka posiada zbiory z dziedziny kulturalnej, gospodarczej i politycznej historii Zagrzebia od czasów rzymskich do epoki współczesnej. Innym muzeum historycznym w Zagrzebiu jest Muzeum Historyczne Chorwacji (Hrvatski povijesni muzej) w pałacu Vojkovicia.
qas: question: Kto założył Muzeum Miasta Zagrzebia?
answers: text: Towarzystwo „Bracia Chorwackiego Smoka”
generative_answer: Towarzystwo „Bracia Chorwackiego Smoka”

question: Gdzie znajduje się Muzeum Miasta Zagrzebia?
answers: text: w odnowionym kompleksie dawnego klasztoru klarysek z XVII wieku
generative_answer: w odnowionym kompleksie dawnego klasztoru klarysek z XVII wieku

question: Jaki typ muzeów reprezentuje Muzeum Miasta Zagrzebia?
answers: text: historyczne
generative_answer: historycznych

question: Gdzie znajduje się Muzeum Historyczne Chorwacji?
answers: text: w pałacu Vojkovicia
generative_answer: w pałacu Vojkovicia

question: Jakie zbiory posiada Muzeum Historyczne Chorwacji?
plausible_answers: text: z dziedziny kulturalnej, gospodarczej i politycznej historii Zagrzebia
generative_answer: z dziedziny kulturalnej, gospodarczej i politycznej historii Zagrzebia

context: Donji Grad („Dolne Miasto”) jest miejskim centrum współczesnego Zagrzebia, wzniesionym w XIX i pierwszej połowie XX wieku, z których i dziś pochodzi większość jego architektury. Głównym i największym placem Dolnego Miasta jest plac bana Josipa Jelačicia (Trg bana Josipa Jelačića), niegdyś targ, dziś miejsce spotkań, ważny punkt turystyczny i główna część strefy pieszej Zagrzebia. Na placu znajduje się znany pomnik Josipa Jelačicia, dzieło austriackiego rzeźbiarza Antona Dominika Fernkorna. Pierwotnie posąg ustawiony był przodem w kierunku północnym, aby miecz bana symbolicznie wskazywał Węgry, gdyż w swoim czasie ban silnie opierał się węgierskiej władzy. W okresie komunizmu pomnik został usunięty, a w 1990 r. przywrócony. We wschodniej części placu znajduje się fontanna Manduševac, z którą jest związana znana legenda o powstaniu Zagrzebia. Z ważniejszych budynków na placu należy wspomnieć o pałacu Kolmar (palača Kolmar), dziś siedzibie Stowarzyszenia Chorwackich Księgarzy (Društvo hrvatskih književnika) z dwoma wieżyczkami, domu Rado (kuća Rado), wzniesionym w 1904-1905 według projektu Vjekoslava Bastla secesyjna budowla z kamiennymi smokami na dachu, a także domu Popovicia (kuća Popović), z lat 1906–1907, projekt Aladara Baranyaiego, z płaskorzeźbami Ivana Meštrovicia.
qas: question: Jaki plac jest największym na terenie miejskiego centrum Zagrzebia?
answers: text: plac bana Josipa Jelačicia (Trg bana Josipa Jelačića)
generative_answer: plac bana Josipa Jelačicia (Trg bana Josipa Jelačića)

question: Posąg upamiętniający jaką postać wznosi się na największym placu Dolnego Miasta?
answers: text: Josipa Jelačicia
generative_answer: Josipa Jelačicia

question: Czy pomnik Josipa Jelačicia stoi na placu bez przerwy od momentu jego odsłonięcia?
answers: text: W okresie komunizmu pomnik został usunięty, a w 1990 r. przywrócony
generative_answer: nie

question: Dlaczego część frontowa pomnika Josipa Jelačicia była skierowana oryginalnie w stronę północy?
answers: text: aby miecz bana symbolicznie wskazywał Węgry
generative_answer: aby miecz bana symbolicznie wskazywał Węgry

question: Do jakiej opowieści nawiązuje pomnik Josipa Jelačicia?
plausible_answers: text: legenda o powstaniu Zagrzebia
generative_answer: legendy o powstaniu Zagrzebia