Narodowe Siły Zbrojne

Narodowe Siły Zbrojne (NSZ) – polska konspiracyjna organizacja wojskowa obozu narodowego działająca w latach 1942–1947, licząca w szczytowym okresie rozwoju około 75 tysięcy ludzi. NSZ były trzecią co do wielkości formacją zbrojną polskiego podziemia niepodległościowego okresu II wojny światowej, po Armii Krajowej i Batalionach Chłopskich. W czasie okupacji niemieckiej walczyła z Niemcami i zwalczała polskie formacje komunistyczne: Gwardię Ludową, Armię Ludową oraz partyzantkę radziecką i bandy rabunkowe. W okresie powojennym brała udział w walkach przeciwko Armii Czerwonej, NKWD, formacjom Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego (Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego i in.) i ludowego Wojska Polskiego. NSZ są często oskarżane o współpracę z Niemcami w końcowej fazie wojny, co wynika z działań niektórych ugrupowań, sprzecznych jednak z rozkazem komendanta głównego NSZ i za taką działalność Komenda Główna NSZ wydała wyrok śmierci. Oskarżane są również o antysemityzm. Niektóre jednostki NSZ nie podporządkowały się także legalnym władzom RP na uchodźstwie w Londynie i nie weszły w skład Polskiego Państwa Podziemnego, prowadząc bratobójcze walki z innymi polskimi formacjami partyzanckimi.

context: Wybuch powstania warszawskiego 1 sierpnia 1944 poważnie skomplikował sytuację wewnętrzną w ramach NSZ. Wprawdzie KG NSZ zdążyła przenieść się do Częstochowy, ale w Warszawie pozostał p.o. komendanta głównego NSZ, mjr/ppłk NSZ S. Nakoniecznikow. Wobec utraty łączności z nim, nowym p.o. komendanta głównego NSZ został mianowany gen. bryg. w stanie spoczynku Tadeusz Jastrzębski ps. „Powała”. Po upadku powstania, w połowie października 1944 do Częstochowy dotarł mjr/ppłk NSZ S. Nakoniecznikow, który wydostał się z miasta wraz z ludnością cywilną, przejmując ponownie pełnioną przez siebie funkcję. Prawdopodobnie próbował wówczas przeforsować pomysł podporządkowania NSZ Armii Krajowej, za co 18 października został zastrzelony przez szefa Oddziału II Wywiadowczego KG NSZ, kpt. NSZ Otmara Wawrzkowicza. Po jego śmierci Rada Polityczna NSZ wydała oświadczenie, jakoby nawiązał on kontakt z Polską Armią Ludową, chcąc podporządkować NSZ komunistycznemu Polskiemu Komitetowi Wyzwolenia Narodowego. Jednocześnie przeprowadzono ogólne zmiany organizacyjne. 9 sierpnia 1944 przestała faktycznie istnieć Rada Polityczna NSZ, przekazując swoje uprawnienia na terenach okupowanych przez Niemców Radzie Politycznej NSZ–Zachód. Wydano również rozkazy utworzenia trzech grup operacyjnych (północnej, środkowej i południowej), które miały objąć wszystkie oddziały NSZ, a następnie ewakuować się na Zachód, na tereny zajęte przez wojska amerykańskie i brytyjskie. Ostatecznie zdołano w Kieleckiem utworzyć jedynie Brygadę Świętokrzyską NSZ.
qas: question: Kiedy rozpoczęło się wystąpienie zbrojne przeciw wojskom w Warszawie?
answers: text: 1 sierpnia 1944
generative_answer: 1 sierpnia 1944

question: Co najbardziej wpłynęło na sytuację w NSZ-ecie w 1944 roku?
plausible_answers: text: Wybuch powstania warszawskiego
generative_answer: Wybuch powstania warszawskiego

question: Kto przejął obowiązki Nakoniecznikowa po wybuchu powstania?
answers: text: Tadeusz Jastrzębski
generative_answer: Tadeusz Jastrzębski

question: Dlaczego zabito Nakoniecznikowa?
answers: text: Prawdopodobnie próbował wówczas przeforsować pomysł podporządkowania NSZ Armii Krajowej
generative_answer: prawdopodobnie próbował przeforsować pomysł podporządkowania NSZ Armii Krajowej

question: Kto zabił Nakoniecznikowa?
answers: text: Otmara Wawrzkowicza
generative_answer: Otmar Wawrzkowicz

context: W lipcu 1944 r. KG NSZ postanowiła zmienić dotychczasowy podział terytorialny i utworzyć dwie jednostki organizacyjne: NSZ-Zachód (dla terenów pozostających nadal pod okupacją niemiecką) i NSZ-Wschód (dla terenów zajmowanych przez wojska sowieckie), jednakże ta koncepcja nie została całkowicie zrealizowana. Inspektorem Obszaru NSZ-Wschód wyznaczono płk. dypl. Wacława Świecińskiego, który wkrótce wyjechał do Lublina, gdzie usiłował zorganizować Tymczasową Narodową Komendę Ziem Wschodnich NSZ. Miała ona mieć następujące zadania: prowadzenie szerokiej akcji propagandowej i stworzenie wojskowego frontu antykomunistycznego. Obszar „Wschód” nie rozwinął jednak szerszej działalności z powodu aresztowania płk. W. Świecińskiego przez NKWD pod koniec 1944 r. Natomiast Inspektorem Obszaru NSZ-Zachód został mianowany w sierpniu 1944 r. mjr rez./płk NSZ Zygmunt Broniewski, dotychczasowy komendant Okręgu III Lubelskiego. Podlegały mu formalnie komendy okręgów i partyzanckie oddziały NSZ działające na zachód od linii frontu wschodniego. Miał on zarazem prawo podejmowania wszelkich decyzji w imieniu i zastępstwie Rady Politycznej NSZ-Zachód i Komendanta Głównego NSZ. Faktycznie zasięg jego wpływów objął Okręgi: V Kielecki, VI Warszawa-powiaty, VII Krakowski, VIII Częstochowski oraz Grupę Operacyjną Zachód, czyli późniejszą Brygadę Świętokrzyską NSZ. Jednocześnie na obszarze wszystkich Okręgów (oprócz Okręgu VII) istniały znacznie silniejsze komendy Okręgów NSZ-AK.
qas: question: Jak nazywała się grupa Narodowych Sił Zbrojnych walczących z okupacją sowiecką?
answers: text: NSZ-Wschód
generative_answer: NSZ- Wschód

question: Jakie cele przedstawił dowódca NSZ-Wschód w pierwszych chwilach jej istnienia?
answers: text: prowadzenie szerokiej akcji propagandowej i stworzenie wojskowego frontu antykomunistycznego
generative_answer: prowadzenie szerokiej akcji propagandowej i stworzenie wojskowego frontu antykomunistycznego

question: Przez kogo został schwytany dowódca NSZ-Wschód?
answers: text: NKWD
generative_answer: NKWD

question: W którym okręgu NSZ był silniejszy od Armii Krajowej podczas drugiej wojny światowej?
answers: text: oprócz Okręgu VII
generative_answer: VII

question: Czy utworzona została Tymczasowa Narodowa Komenda Ziem Wschodnich NSZ?
plausible_answers: text: usiłował zorganizować
generative_answer: usiłował zorganizować