SMS Goeben

SMS Goeben – krążownik liniowy (klasyfikowany oficjalnie jako wielki krążownik, niem.: Großer Kreuzer), zbudowany dla Kaiserliche Marine w latach 1909–1912. Po wejściu do służby został skierowany na Morze Śródziemne, gdzie wraz z lekkim krążownikiem „Breslau” utworzył Eskadrę Śródziemnomorską (niem.: Mittelmeerdivision), reprezentującą interesy Rzeszy w regionie. W sierpniu 1914 roku, po wypowiedzeniu Niemcom wojny przez Wielką Brytanię, oba okręty były przez sześć dni ścigane przez jednostki Floty Śródziemnomorskiej Royal Navy, lecz ostatecznie wymknęły się i bezpiecznie dotarły do Konstantynopola.
Włączony 16 sierpnia 1914 roku do floty tureckiej i przemianowany formalnie na Yavuz Sultan Selim, był aktywnie wykorzystywany w działaniach I wojny światowej, przeciwko Rosji na Morzu Czarnym, a później także okrętom sprzymierzonych na Morzu Egejskim. Po zakończeniu wojny pozostał w składzie tureckiej marynarki wojennej, zmieniając nazwę kolejno na Yavuz Selim, a następnie na Yavuz. Z czynnej służby został wycofany dopiero w 1973 roku, jako ostatni przedstawiciel swojej klasy. Łącznie ze służbą w marynarce tureckiej, SMS Goeben był najdłużej pełniącym służbę operacyjną okrętem w historii, mimo zaś faktu że jednostka nie zadała znaczących strat nieprzyjacielowi, przez swój wpływ na przebieg I wojny światowej na Morzu Śródziemnym, ze względów strategicznych uznawany jest za jeden z najbardziej efektywnych okrętów w historii.
Po nieudanych próbach sprzedania go rządowi Republiki Federalnej Niemiec i zachowania jako okrętu-muzeum, został ostatecznie zezłomowany w latach 70. XX wieku.

context: 1 i 2 maja okręty rosyjskie ostrzelały forty broniące czarnomorskiego wejścia do Bosforu, używając wodnosamolotów do korygowania ognia. W obawie przed ewentualnymi atakami lotniczymi „Yavuz Sultan Selim” został wycofany w głąb Morza Marmara. 10 maja Flota Czarnomorska ponownie przygotowywała się do ostrzeliwania fortów i „Yavuz Sultan Selim” został wysłany w celu jej zniszczenia. Rano tego dnia zdołał zaskoczyć rosyjskie pancerniki podzielone na dwa zespoły, jednakże dzięki umiejętnemu manewrowaniu Rosjan, nie zdołał zadać im w starciu pod Bosforem żadnych szkód, wystrzeliwując 126 pocisków. Sam został trzykrotnie niegroźnie trafiony przez rosyjskie przeddrednoty „Pantielejmon” i „Tri Swiatitiela”. W związku z brakami węgla kolejne akcje zostały mocno ograniczone. Krążownik wychodził w morze jako osłona konwojów tureckich w sierpniu i we wrześniu, będąc za każdym razem przedmiotem ataków rosyjskich okrętów podwodnych i niszczycieli. Podobnie było w listopadzie, gdy okręt podwodny „Morż” bezskutecznie atakował turecki okręt. W związku z niebezpieczeństwem utraty krążownika, został on czasowo wycofany z akcji na Morzu Czarnym. Powrócił do nich w początku 1916 roku.
qas: question: Czy zatonął w starciu, które rozpoczęło się 10 maja?
answers: text: Sam został trzykrotnie niegroźnie trafiony przez rosyjskie przeddrednoty
generative_answer: nie

question: Dlaczego okresowo przestano go kierować do akcji na Morzu Czarnym?
answers: text: W związku z niebezpieczeństwem utraty
generative_answer: W związku z niebezpieczeństwem utraty

question: Czy w starciu, które rozpoczęło się 10 maja udało mu się zatopić rosyjskie jednostki?
answers: text: dzięki umiejętnemu manewrowaniu Rosjan, nie zdołał zadać im w starciu pod Bosforem żadnych szkód
generative_answer: nie

question: Jakie rosyjskie przeddrednoty udało mu się zatopić w jednej z akcji?
plausible_answers: text: „Pantielejmon” i „Tri Swiatitiela”
generative_answer: „Pantielejmon” i „Tri Swiatitiela”

question: W jakich charakterze był wykorzystywany w siepniu i wrześniu, zanim został okresowo wycofany?
answers: text: jako osłona konwojów tureckich
generative_answer: jako osłona konwojów tureckich