Makbet

Makbet (ang. Macbeth) – tragedia Williama Shakespeare’a napisana około roku 1606, należy do najczęściej wystawianych i adaptowanych sztuk szekspirowskich, jest również najkrótszą tragedią jego autorstwa.
Sztuka oparta została na przekazach historycznych dotyczących króla szkockiego Makbeta spisanych w kronice Raphaela Holinsheda (ok. 1570–1577), a pośrednio na kronice Historia gentis Scotorum (1527) Hectora Boece (która była źródłem dla Holinsheda).
Na język polski tłumaczony był Makbet wielokrotnie, m.in. przez Stanisława Egberta Koźmiana, Józefa Paszkowskiego, Leona Ulricha, Jana Kasprowicza, Krystynę Berwińską i Jerzego Sitę, lecz według krytyków, takich jak Jan Kott czy Tadeusz Łomnicki, najlepiej przetłumaczył go Stanisław Barańczak.
Na scenie polskiej Makbet został po raz pierwszy wystawiony w roku 1812 w teatrze Wojciecha Bogusławskiego.
Sztuka jest archetypiczną opowieścią o niebezpieczeństwach związanych z żądzą władzy i zdradą przyjaciół. Obecny jest w niej wątek charakterystyczny dla średniowiecznego moralitetu: główny bohater ulega pokusie władzy, następuje jego stopniowy upadek moralny, aż do zbrodni, która pociąga za sobą kolejne, nie mija go jednak kara – traci wewnętrzny spokój i poczucie sensu życia.

context: Z rozkazu Makbeta giną żona i dzieci Makdufa, przez co synowie Dunkana decydują się powrócić z Anglii do Szkocji i odzyskać tron. Lady Makbet podobnie jak mąż zaczyna tracić zmysły i popełnia samobójstwo. Tymczasem Malkolm i Makduf gromadzą wojska w okolicy zamku dunzynańskiego i lasu Birnam. Malkolm rozkazuje każdemu żołnierzowi zerwać pojedynczą gałązkę, aby wraz z nią maszerował w stronę zamku. Ma to wprowadzić w błąd co do liczby żołnierzy. Żołnierze Makbeta oświadczają mu, że to Las Birnam ich zaatakował. Dochodzi do bitwy. Podczas walki Makdufa z Makbetem ten drugi zostaje pokonany. Królobójca przypomina Makdufowi o przepowiedni, że nie miał zginąć z ręki człowieka zrodzonego z kobiecego łona, na co Makduf odpowiada, że przyszedł na świat poprzez cesarskie cięcie i to jego dotyczy przepowiednia. Makbet zostaje zabity, a jego głowa zostaje nadziana na pal. Władzę obejmuje Malkolm – prawowity król.
qas: question: Co spowodowało, że synowie Dunkana chcą odzyskać tron?
answers: text: giną żona i dzieci Makdufa
generative_answer: śmierć żony i dzieci Makdufa

question: W jaki sposób ginie Lady Mabet?
answers: text: popełnia samobójstwo
generative_answer: popełnia samobójstwo

question: W jaki sposób urodził się Makduf?
answers: text: poprzez cesarskie cięcie
generative_answer: poprzez cesarskie cięcie

question: Kto zabija Makbeta?
answers: text: Makduf
generative_answer: Makduf

question: Kto zostaje królem Anglii?
plausible_answers: text: Malkolm
generative_answer: Malkolm

context: Po bitwie pod Fortes Makbet i Banko spotykają trzy wiedźmy. Wiedźmy pozdrawiają Makbeta tytułując go tanem Glamis, tanem Kawdor i przyszłym królem. Banko zostaje nazwany „ojcem królów”. Makbet jest zaskoczony. W chwili kiedy czarownice mówią te słowa jest już tanem Glamis (tytuł odziedziczył po ojcu), jednak nie posiada tytułu tana Kawdor, a tym bardziej króla. Po zniknięciu czarownic, zjawiają się królewscy posłańcy, którzy informują Makbeta, że w uznaniu jego zasług król mianuje go tanem Kawdor. Od tego czasu Makbet zaczyna poważniej traktować słowa czarownic.
qas: question: Jakie trzy przepowiednie tytułów otrzymuje Makbet od wiedźm?
answers: text: tanem Glamis, tanem Kawdor i przyszłym królem
generative_answer: tan Glamis, tan Kawdor i przyszły król

question: Kto przepowiada Makbetowi przyszłość?
answers: text: trzy wiedźmy
generative_answer: trzy wiedźmy

question: Jaki tytuł wiedźmy nadają Banko?
plausible_answers: text: „ojcem królów”
generative_answer: ojciec królów

question: Który z trzech tytułów zapowiedzianych przez czarownice jest już w posiadaniu Makbeta?
answers: text: tanem Glamis
generative_answer: tan Glamis

question: Kto nadał Makbetowi tytuł tana Kwadoru?
answers: text: król
generative_answer: król