Starożytne igrzyska olimpijskie

Starożytne igrzyska olimpijskie (gr. hieroj olympiakoj agones – święte igrzyska olimpijskie) – panhelleńskie igrzyska odbywające się w cyklu czteroletnim ku czci boga Zeusa. Organizowano je w Olimpii (stąd nazwa igrzysk), mieście na Półwyspie Peloponeskim. Mogli w nich uczestniczyć wyłącznie mężczyźni.

context: Igrzyska organizowano ku czci Zeusa i dla niego też zapalano specjalny znicz w świętym gaju oliwnym w Olimpii. Najbardziej czczonym w starożytnej Grecji sanktuarium Zeusa, a zarazem centralnym punktem olimpijskiego kompleksu, było Altis. Choć przez pierwsze lata olimpiad był to tylko gaj, stopniowo wypełniały go świątynie, miejsca kultu i posągi wzniesione ku czci Zeusa. Znajdował się tam wielki ołtarz, który nie przetrwał do naszych czasów, a jego wygląd znamy jedynie z opisu Pauzaniasza – ówczesnego kronikarza.
qas: question: Komu był oddawany hołd w czasie igrzysk?
answers: text: Igrzyska organizowano ku czci Zeusa
generative_answer: Igrzyska organizowano ku czci Zeusa

question: Gdzie zapalany był lampion w imię chwały Zeusowi?
answers: text: w świętym gaju oliwnym w Olimpii
generative_answer: w świętym gaju oliwnym w Olimpii

question: Jakiemu antycznemu bogu była poświęcona światynia Altis?
answers: text: Najbardziej czczonym w starożytnej Grecji sanktuarium Zeusa, a zarazem centralnym punktem olimpijskiego kompleksu, było Altis
generative_answer: Najbardziej czczonym w starożytnej Grecji sanktuarium Zeusa, a zarazem centralnym punktem olimpijskiego kompleksu, było Altis

question: Kiedy Altis zaczęło być wypełnianie przedmiotami kultu religijnego?
answers: text: Choć przez pierwsze lata olimpiad był to tylko gaj, stopniowo wypełniały go świątynie, miejsca kultu i posągi wzniesione ku czci Zeusa
generative_answer: Choć przez pierwsze lata olimpiad był to tylko gaj, stopniowo wypełniały go świątynie, miejsca kultu i posągi wzniesione ku czci Zeusa

question: Z czyich opisów jest znany charakterystyczny wygląd lampionu, zapalanego w czasie igrzysk, w imię chwały Zeusa?
plausible_answers: text: z opisu Pauzaniasza
generative_answer: z opisu Pauzaniasza

context: Igrzyska organizowano zawsze w czasie drugiej pełni Księżyca po przesileniu letnim, czyli na przełomie lipca i sierpnia. Miesiąc przed oraz podczas igrzysk olimpijskich w Grecji obowiązywał święty pokój (ekechejria), a udział w nich mogli brać wyłącznie nieobciążeni przestępstwem wolni obywatele Hellady. Występowali oni nago z wyjątkiem wyścigów rydwanów oraz hoplites – wyścigu w pełnym uzbrojeniu. Kobiety nie brały udziału w uroczystości, nawet w charakterze widzów. Jedyną uprawnioną do oglądania igrzysk kobietą była kapłanka bogini Demeter, której świątynia znajdowała się na terenie Olimpii. Mężatki opuszczały Olimpię na czas zawodów. Nad przebiegiem wszystkich konkurencji czuwali sędziowie – hellanodikowie. Przewodnictwo nad igrzyskami sprawowało jedno z miast – Pisa lub Elida. Rywalizacja między nimi doprowadziła w końcu do starć zbrojnych, w wyniku których Pisa została zniszczona (572 p.n.e.), a przewodnictwo objęła Elida. Igrzyska trwały początkowo tylko 1 dzień, a jedyną konkurencją był wyścig na jedną długość stadionu (około 600 stóp olimpijskich), czyli około 192 metry. Potem – w miarę dodawania konkurencji – przedłużono je do pięciu. Nagrodami dla zwycięzców w początkowym okresie były wieńce z gałązek oliwnych, a później również wynagrodzenie pieniężne, co mogło stanowić pokusę do nieuczciwej walki i korupcji.
qas: question: W jakich miesiącach odbywały się Igrzyska Olimpijskie w Starożytności?
answers: text: lipca i sierpnia
generative_answer: W lipcu i sierpniu

question: Czy oskarżony mógł brać udział w Igrzyskach Olimpijskich w starożytności?
plausible_answers: text: udział w nich mogli brać wyłącznie nieobciążeni przestępstwem wolni obywatele Hellady
generative_answer: nie

question: W jakich zawodach zawodnicy nie występowali nago na Igrzyskach w Starożytności?
answers: text: wyścigów rydwanów oraz hoplites
generative_answer: wyścigów rydwanów oraz hoplites

question: Czy wdowy opuszczały Olimpię na czas Igrzysk?
plausible_answers: text: Mężatki opuszczały Olimpię na czas zawodów
generative_answer: nie

question: Jakie nagrody uzyskiwali zwycięzcy Igrzysk w starożytności?
answers: text: wieńce z gałązek oliwnych, a później również wynagrodzenie pieniężne
generative_answer: wieńce z gałązek oliwnych, a później również wynagrodzenie pieniężne