Melba

Melba (fr. pêche(s) Melba, ang. Peach Melba) – deser przygotowywany ze świeżych brzoskwiń, lodów waniliowych i słodzonego przecieru truskawkowego (względnie malinowego), znanego jako sos melba (sauce Melba). Przepis opracował Auguste Escoffier, reformator i kodyfikator kuchni francuskiej, na cześć australijskiej śpiewaczki Nellie Melby. Dokładniejsze informacje o jego powstaniu mają przy tym często charakter anegdotyczny – rozmijają się nawet relacje samych Escoffiera i Melby. Istnieją także inne dania nazwane imieniem Melby i kojarzone z Escoffierem, jak starsze niż melba pêches au cygne wzorowane na łabędziu z Lohengrina, a także odmiany oryginalnej melby, w tym poires Melba (gruszki melba) i fraises Melba (truskawki melba). Znane są też tosty melba (Melba toasts), a także rodzaj garnirunku z pomidorów o tej nazwie.
Potrawa składa się z nielicznych, łatwo dostępnych składników oraz jest łatwa do przygotowania. Nie odznacza się oryginalnością, przypominając inne desery: tak stworzone przez Escoffiera, jak i dawniejsze. Przy swojej prostocie i typowości jest to jednak potrawa uchodząca za elegancką. Jest typowym przykładem kuchni Escoffiera; on sam uważał ją za jedno ze swoich największych osiągnięć.

context: Escoffier często nazywał swoje potrawy imionami kobiet; według anegdoty to, że swoje najsławniejsze dania przygotowywał dla kobiet, miał uważać nawet za największy sekret swojej kuchni. Melba nie była wyjątkiem, istnieją nawet nazwane na cześć innych kobiet dania z brzoskwiń, jak upamiętniające Blanche d'Antigny danie coupe d'Antigny (połówki brzoskwiń w syropie waniliowym na lodach truskawkowych, polane śmietanką). Do szerzej znanych należy deser fraises à la Sarah Bernhardt (truskawki z lodami waniliowymi, sorbetem ananasowym, bitą śmietaną i likierem curaçao), żadne z nich nie jest jednak tak szeroko znane, jak melba. Swoje dania poświęcał kobietom, artystkom, ale też operze, którą żywo się interesował; także tu Melba nie była wyjątkiem. Nazywał swoje dania imionami kompozytorów (Belliniego, Bizeta, Donizettiego, Gounoda, Masseneta, Rossiniego, Verdiego), bohaterów oper (Aidy, Carmen, Otella, Toski), śpiewaków (prócz Melby – Emmy Calvé, Victora Maurela, Sibyl Sanderson, Adeliny Patti), ponadto stworzył potrawę poularde à la diva (kurczak nadziewany ryżem, foie gras i truflami). Dość wymyślne nazwy potraw były w ogóle charakterystyczne dla Escoffiera, przy tym były nie dziwactwem, ale integralną i naturalną częścią jego reformy sztuki kulinarnej. W restauracjach dawnego typu, gdzie stosowano service à la française – podając wszystkie dania naraz, przez co były bezpośrednio widoczne dla gości, skomplikowane nazwy dań mogły prowadzić jedynie do konfuzji. W restauracjach nowego typu, ukształtowanych przez Escoffiera, gość wybierał już potrawy, posługując się kartą dań w sposób znany dziś powszechnie, dzięki czemu można było zastosować nazwy bardziej finezyjne (często w języku francuskim), a przez to zachęcające do zakupu dania: do nazw takich należała także nazwa „melba”. W przeciwieństwie do nazw wielu innych dań Escoffiera i innych kucharzy, w których występują imiona znanych postaci, pêches Melba nie zawiera łącznika à la (tzn. nie występuje jako pêches à la Melba): użycie nazwy tak skonstruowanej sugeruje, że melba nie jest daniem w stylu Melby, przypominającym Melbę, ale raczej daniem poświęconym Melbie.
qas: question: Z czego składa się deser fraises à la Sarah Bernhardt?
answers: text: truskawki z lodami waniliowymi, sorbetem ananasowym, bitą śmietaną i likierem curaçao
generative_answer: truskawek z lodami waniliowymi, sorbetu ananasowego, bitej śmietany i likieru curaçao

question: Czy melba jest znanym deserem?
answers: text: żadne z nich nie jest jednak tak szeroko znane, jak melba
generative_answer: tak

question: Na cześć kogo Escoffier tworzył swoje dania?
answers: text: kobietom
generative_answer: kobiet

question: Jak nazywa się kurczak nadziewany ryżem z truflami?
answers: text: poularde à la diva
generative_answer: poularde à la diva

question: Jak nazywała się kochanka Escoffiera?
plausible_answers: text: Melba
generative_answer: Melba