clarin-pl/poquad huggingface dataset:
Claude E. Shannon

Claude Elwood Shannon (ur. 30 kwietnia 1916 w Gaylord w Michigan, zm. 24 lutego 2001 w Medford w Massachusetts) – amerykański matematyk i inżynier, profesor Massachusetts Institute of Technology (MIT). Laureat Nagrody Kioto w dziedzinie nauk podstawowych (1985).
Shannon to jeden z twórców teorii informacji. Jako jeden z pierwszych pojął ważność kodu binarnego i już jako młody człowiek twierdził, że ciągami zer i jedynek da się opisać tekst, obraz i dźwięk.

context: Shannon zafascynowany był maszynami liczącymi i urządzeniami, określanymi obecnie mianem gadżetów – zaprojektował np. pianino odtwarzające w kolejności losowej zaprogramowane uprzednio utwory muzyczne, czy samouczącą się „mysz” (znajdowała drogę przez labirynt, na którego końcu Shannon kładł kawałek sera). Pracował także nad sztuczną inteligencją, rozwijając koncepcje maszyn Turinga, czego efektem było m.in. stworzenie w 1956 r. komputera szachowego MANIAC 1. Zafascynowany algebrą Boole’a starał się znaleźć jej zastosowanie w programowaniu przełączników obwodów elektrycznych. W swojej pracy magisterskiej, napisanej w 1938 r., sformułował pomysł zastosowania bramek logicznych realizujących operacje zgodnie z algebrą Boole’a z zastosowaniem przekaźników. Zastosowanie systemu dwójkowego pozwoliło na znaczące zoptymalizowanie budowy komputerów w okresie powojennym.
qas: question: Jaki rodzaj aparatury fascynował tego naukowca?
answers: text: maszynami liczącymi i urządzeniami, określanymi obecnie mianem gadżetów
generative_answer: maszyny liczące i urządzenia, określane obecnie mianem gadżetów

question: Jaką niestandardową funkcjonalność posiadało zaprojektowane przez niego pianino?
answers: text: odtwarzające w kolejności losowej zaprogramowane uprzednio utwory muzyczne
generative_answer: odtwarzało w kolejności losowej zaprogramowane uprzednio utwory muzyczne

question: Jakie urządzenie zaprojektował, czerpiąc inspirację z pomysłów Turinga?
answers: text: komputera szachowego MANIAC 1
generative_answer: komputer szachowy MANIAC 1

question: W jakiej dziedzinie próbował korzystać z algebry Boole’a?
answers: text: programowaniu przełączników obwodów elektrycznych
generative_answer: programowaniu przełączników obwodów elektrycznych

question: Czy jego pomysły związane z algebrą Boole’a przyczyniły się do optymalizacji budowy komputerów?
answers: text: Zastosowanie systemu dwójkowego pozwoliło na znaczące zoptymalizowanie budowy komputerów w okresie powojennym
generative_answer: tak
Andriej Drukart

Andriej Iwanowicz Drukart, ros. Андрей Иванович Друкарт (ur. 20 paź.?/ 1 listopada 1822 w Mścisławiu, zm. 5?/ 17 czerwca 1874 w Siedlcach) – działacz państwowy Imperium Rosyjskiego, pierwszy wicegubernator guberni siedleckiej.

context: Do służby cywilnej powrócił 26 września 1854 roku, tym razem w kancelarii kijowskiego generał-gubernatora. Od 31 października był tam sekretarzem działu sądowego, zaś po czterech latach służby (31 grudnia 1858 roku) awansował na urzędnika do specjalnych poleceń do spraw szczególnej wagi. W trakcie służby otrzymywał również kolejne podwyższenia rangi cywilnej, wynikające z wysługi lat: sekretarza gubernialnego (XII ranga cywilna) 1 lipca 1851 roku, sekretarza kolegialnego (X) 5 lipca 1855 roku, radcy tytularnego (IX) 29 czerwca 1857 roku, asesora kolegialnego (VIII) 30 listopada 1860 roku i radcy nadwornego (VII) 10 maja 1855 roku.
qas: question: Gdzie służył Drukart po powrocie z wojska?
answers: text: w kancelarii kijowskiego generał-gubernatora
generative_answer: w kancelarii kijowskiego generał-gubernatora

question: Kiedy Drukata awansowano do pełnienia urzędu specjalnych poleceń do spraw szczególnej wagi?
answers: text: 31 grudnia 1858 roku
generative_answer: 31 grudnia 1858 roku

question: Jakie najwyższe odznaczenie wojskowe w swoim życiu uzyskał Drukat?
plausible_answers: text: radcy nadwornego
generative_answer: radcy nadwornego

question: Którą rangę zajmował tytuł radcy tytularnego w korpusie służby cywilnej?
answers: text: IX
generative_answer: IX

question: Czy Drukat uzyskał stopień asesora nadwornego przed 1960 rokiem?
plausible_answers: text: asesora kolegialnego (VIII) 30 listopada 1860 roku
generative_answer: nie
El Clásico

El Clásico (pol. Klasyk) – nazwa meczu piłkarskiego pomiędzy katalońską FC Barceloną i kastylijskim Realem Madryt, najbardziej utytułowanymi klubami Hiszpanii.

context: Podczas rządów gen. Miguela Primo de Rivery, a zwłaszcza Francisco Franco, tłumiono dążenia Katalończyków do niepodległości. Nadawanie katalońskich imion i używanie katalońskiego języka było zakazane. Z czasem El Clásico zaczęło być postrzegane jako rywalizacja reprezentującej katalońskie dążenia niepodległościowe (patrz motto més que un club) Barcelony oraz związanego z hiszpańskim centralizmem Realu. Podczas hiszpańskiej wojny domowej prezydent Barcelony, Josep Sunyol, zginął z rąk zwolenników Franco.
qas: question: Jak zginął Sunyol?
answers: text: z rąk zwolenników Franco
generative_answer: z rąk zwolenników Franco

question: Kim był Josep Sunyol?
answers: text: prezydent Barcelony
generative_answer: prezydentem Barcelony

question: Czy ludność mogła swobodnie rozmawiać w języku katalońskim?
answers: text: używanie katalońskiego języka było zakazane
generative_answer: nie

question: Czy rodzące się dzieci w Katalonii miały nadawane tradycyjne imiona?
plausible_answers: text: Nadawanie katalońskich imion i używanie katalońskiego języka było zakazane
generative_answer: nie

question: Jaki generał tłumił niepodległość Katalończyków?
answers: text: Miguela Primo de Rivery
generative_answer: Miguel Primo de Rivera
Rainha Dona Amélia (1899)

Rainha Dona Amélia, później República – portugalski krążownik pancernopokładowy, pierwszy stalowy okręt wybudowany w Portugalii. Zwodowany 10 kwietnia 1899 roku, służył w Marinha Portuguesa, pełniąc funkcje reprezentacyjne i bojowe. Ponieważ jednostka była przystosowana do przewożenia jednostki desantowej, rekomendowana była do służby kolonialnej. Po obaleniu monarchii okręt pływał pod nazwą „República”. Utracony został po wejściu na mieliznę 3 sierpnia 1915 roku.

context: Portugalia przystąpiła do I wojny światowej w 1916 roku. Do tego czasu okręty wojenne nadzorowały przestrzeganie jej neutralności. Taką właśnie funkcję pełniła „República” w ramach dywizjonu treningowego morskiej obrony. O godzinie 7:00 3 sierpnia 1915 roku jednostka w trakcie patrolu weszła na mieliznę, w okolicy plaży Consolação na południe od Peniche. Na pomoc krążownikowi pośpieszył holownik „Bérrio” i jednostka ratownicza „Walkirian”. Jednostki dotarły na miejsce po sześciu godzinach, jednak próby przeholowania „Repúbliki” na głębszą wodę zakończyły się porażką – w powodu zbliżającego się sztormu zakończono akcję ratunkową. Okręt został skreślony ze stanu marynarki wojennej 20 sierpnia. W połowie października rada wojenna orzekła, że dowódca jednostki nie był odpowiedzialny za doprowadzenie do katastrofy.
qas: question: Jakie okręty pomogły krążownikowi „República”, kiedy utknął na mieliźnie?
answers: text: holownik „Bérrio” i jednostka ratownicza „Walkirian”
generative_answer: holownik „Bérrio” i jednostka ratownicza „Walkirian”

question: Dlaczego próby wciągnięcia krążownika „República” z mielizny zostały przerwane?
answers: text: w powodu zbliżającego się sztormu
generative_answer: z powodu zbliżającego się sztormu

question: Czy dowódcę krążownika „República” skazano za osadzenie tego okrętu na mieliźnie?
answers: text: W połowie października rada wojenna orzekła, że dowódca jednostki nie był odpowiedzialny za doprowadzenie do katastrofy
generative_answer: nie

question: Jakie było zadanie krążownika „República”, zanim Portugalia przystąpiła do pierwszej wojny światowej?
answers: text: nadzorowały przestrzeganie jej neutralności
generative_answer: nadzorowanie przestrzegania jej neutralności

question: Na jakim obszarze okręt „Walkirian” utknął na mieliźnie?
plausible_answers: text: w okolicy plaży Consolação na południe od Peniche
generative_answer: w okolicy plaży Consolação na południe od Peniche
X-Men: Pierwsza klasa

X-Men: Pierwsza klasa (oryg. X-Men: First Class) – amerykański fantastycznonaukowy film akcji z 2011 roku na podstawie serii komiksów o grupie superbohaterów o tej samej nazwie wydawnictwa Marvel Comics. Za reżyserię filmu odpowiadał Matthew Vaughn na podstawie scenariusza napisanego razem z Ashleyem Millerem, Zackiem Stentzem i Jane Goldman. W rolach głównych wystąpili: James McAvoy, Michael Fassbender, Rose Byrne, January Jones, Oliver Platt i Kevin Bacon.
Charles Xavier i Erik Lensherr poznają się w 1962 roku podczas kryzysu kubańskiego i próbują powstrzymać „Hellfire Club”, którym dowodzi Sebastian Shaw, który chce przejąć władzę nad światem.
Światowa premiera Pierwszej klasy miała miejsce 25 maja 2011 roku w Nowym Jorku. W Polsce film zadebiutował 3 czerwca tego samego roku. Film zarobił ponad 350 milionów dolarów przy budżecie 160 milionów i otrzymał przeważnie pozytywne oceny od krytyków. Pierwsza klasa jest piątą produkcją wchodzącą w skład franczyzy uniwersum filmowego osadzonego w świecie X-Men i prequelem trzech pierwszych filmów z tejże franczyzy. Ukazały się trzy kontynuacje filmu: X-Men: Przeszłość, która nadejdzie z 2014, X-Men: Apocalypse z 2016 i X-Men: Mroczna Phoenix z 2019 roku.

context: MacTaggert spotyka się w siedzibie CIA z Xavierem i Raven, aby uzyskać informacje o mutantach. Tam przekonuje swojego szefa McCone’a, że mutanci istnieją, a Shaw jest zagrożeniem. Mutanci zostają zaproszeni do tajnego obiektu „Division X”. MacTaggert i Xavier odnajdują Shawa w momencie, gdy Lehnsherr atakuje go na jachcie. Xavier ratuje Lehnsherra przed utonięciem, a Shaw ucieka w łodzi podwodnej. Xavier zaprowadza Lehnsherra do Division X, gdzie spotykają młodego naukowca Hanka McCoya, mutanta z chwytnymi stopami, który uważa, że DNA Raven może stanowić „lekarstwo” na ich wygląd. Xavier używa urządzenia Cerebro, stworzonego przez McCoya do lokalizacji mutantów, aby odnaleźć rekrutów potrzebnych do pokonania Shawa. Xavier i Lehnsherr rekrutują striptizerkę Angel Salvadore, taksówkarza Armando Muñoza, więźnia wojskowego Alexa Summersa i zarozumiałego włóczęgę Seana Cassidy’ego.
qas: question: Z kim umówił się MacTaggert w siedzibie amerykańskiego wywiadu?
answers: text: z Xavierem i Raven
generative_answer: z Xavierem i Raven

question: Kto był szefem CIA w X-manach? 
plausible_answers: text: McCone’a
generative_answer: McCone’a

question: Kto ocalił Lehnsherra?
answers: text: Xavier
generative_answer: Xavier

question: Jakim środkiem transportu uciekł Shaw podczas ataku Lehnsherra?
answers: text: łodzi podwodnej
generative_answer: Łodzią podwodną

question: Kim z zawodu był Armando Muñoz?
answers: text: taksówkarza
generative_answer: Taksówkarzem
III Batalion OW PPS im. Stefana Okrzei

III Batalion OW PPS im. Stefana Okrzei – batalion Oddziałów Wojskowych Pogotowia Powstańczego Socjalistów; istniał od maja 1940 do sierpnia 1944. W ramach akcji scaleniowej z Armią Krajową został włączony w 1942 w skład III rejonu Obwodu Wola Armii Krajowej. Od 1 sierpnia batalion uczestniczył w walkach na Woli: w obronie barykady na ul. Wolskiej oraz zajezdni tramwajowej przy ul. Młynarskiej. W trakcie trwających od 1 do 5 sierpnia walk poniósł ciężkie straty; niemal 60% żołnierzy poległo lub zmarło wskutek odniesionych ran. Plutony batalionu weszły częściowo skład „3 kompanii wolskiej” zgrupowania „Leśnik” i uczestniczyły w walkach na Muranowie i Starym Mieście oraz w składzie batalionu „Stefan” na Śródmieściu-Południe. Z części żołnierzy utworzono kompanię „Wola” w VI Batalionie Milicji PPS, który wypełniał zadania pomocnicze na Starym Mieście, a następnie, do 3 października 1944, w Śródmieściu.

context: 2 sierpnia, oddział batalionu w składzie 60 żołnierzy oraz pluton AL broniły barykady na ul. Wolskiej i Młynarskiej, przed natarciem niemieckich czołgów. Sytuację uratowało przeciwuderzenie oddziałów z batalionu „Czata” i batalionu „Pięść”. Niemcy rozbili prowizoryczną barykadę przy ul. Młynarskiej, ale ogień z Młyna Michlera i okolicznych domów (AL, OW PPS, pluton 300) zmusił Niemców do odwrotu. W wyniku walk zginęło ok. 30 Niemców. Około godz. 16.00 nastąpiło przeciwuderzenie oddziałów III rejonu i zgrupowania Radosław, w rejonie ul. Górczewskiej. W natarciu brali udział żołnierze Batalionu Czata i batalionu OW PPS pod dowództwem por. Henryka Sawickiego „Rafała”. W batalionie Czata zginęło 6 żołnierzy, zaś 18 było rannych. W oddziałach batalionu OW PPS było 4 zabitych i 11 rannych. Pomimo strat, Niemcy zostali zmuszeni do odwrotu. Obrońcy barykady uzyskali dzięki temu starciu dodatkowe uzbrojenie porzucone przez wroga. Tego samego dnia oddziały batalionu zdobyły na ulicy Kalinki granatnik oraz kilka karabinów. Według innej wersji broń tę zdobyto w nocy z 1 na 2 sierpnia we wspólnym ataku OW PPS i AL na zajezdnię tramwajową.
qas: question: Jakiemu uzbrojeniu stawiali się żołnierze Armii Ludowej na ulicy Wolskiej 2 sierpnia?
answers: text: czołgów
generative_answer: Czołgami

question: Co ocaliło barykadę na ul. Wolskiej i Młynarskiej?
answers: text: przeciwuderzenie oddziałów z batalionu „Czata” i batalionu „Pięść”
generative_answer: przeciwuderzenie oddziałów z batalionu „Czata” i batalionu „Pięść”

question: Ilu Niemców poległo w próbie zdobycia barykady na ul. Wolskiej i Młynarskiej?
answers: text: 30
generative_answer: 30

question: Kto dowodził OW PPS w ataku przy ul. Górczewskiej?
answers: text: Henryka Sawickiego
generative_answer: Henryk Sawicki

question: Ilu Niemców zginęło w walkach o ul. Górczewską?
plausible_answers: text: 4
generative_answer: 4
Port morski Szczecin

Port morski Szczecin – handlowy port morski i rzeczny w woj. zachodniopomorskim w Szczecinie, usytuowany nad Odrą i kanałami osiedla Międzyodrze-Wyspa Pucka, w Dolinie Dolnej Odry.
Port obsługuje transporty ładunków drobnicowych – w tym kontenery, wyroby hutnicze i ładunki wielkogabarytowe, jak i ładunków masowych – suchych i płynnych. Razem z portem w Świnoujściu tworzy największy kompleks portowy na południowym Bałtyku położony u ujścia Odry. Oba porty oferują także usługi przeładunkowo-składowe dla towarów rolno-spożywczych. Obroty ładunkowe zespołu portowego Szczecin-Świnoujście w 2015 r. wynosiły 23 174,4 tys. ton.
W polskim prawodawstwie porty morskie w Szczecinie i Świnoujściu są portami o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej.
Porty morskie w Szczecinie i Świnoujściu leżą na najkrótszej trasie przebiegającej ze Skandynawii do Europy Środkowej i Południowej, mają status portów bazowych sieci TEN-T i stanowią integralne ogniwa międzynarodowego korytarza transportowego Bałtyk–Adriatyk (tzw. Korytarz Szczeciński oś Szczecin-Świnoujście–Poznań–Wrocław–Ostrawa). Od strony lądu porty w Szczecinie i Świnoujściu skomunikowane są infrastrukturą transportu drogowego (DK 3/S3, A6), kolejowego (CE 59, E59) oraz wodnego – śródlądowego (E30).

context: Funkcję głównego dworca towarowego do obsługi kolejowej szczecińskiego portu pełni stacja Szczecin Port Centralny. Do stacji jest doprowadzona linia kolejowa nr 273, biegnąca z Wrocławia przez Zieloną Górę i Kostrzyn nad Odrą. Szczecin Port Centralny jest częścią rozbudowanego szczecińskiego węzła kolejowego.
Dostęp do transportu kolejowego ma większa część południowej części portu. Linie kolejowe są doprowadzone do większości nabrzeży na Łasztowni, a także przy południowych nabrzeżach rzeki Parnicy, Basenu Górnośląskiego, Basenu Noteckiego, Basenu Warty, Basenu Górniczego i Basenu Kaszubskiego.
qas: question: W jakim mieście rozpoczyna swój bieg linia numer 273?
answers: text: Wrocławia
generative_answer: Wrocławiu

question: Przez jakie miasta przebiega linia numer 273?
answers: text: Zieloną Górę i Kostrzyn nad Odrą
generative_answer: Zieloną Górę i Kostrzyn nad Odrą

question: Czy południowa część tego portu jest dobrze skomunikowana z koleją?
answers: text: Dostęp do transportu kolejowego ma większa część południowej części portu
generative_answer: tak
Żubr europejski

Żubr europejski, żubr (Bos bonasus) – gatunek łożyskowca z rodziny wołowatych, rzędu parzystokopytnych. W 2013 roku światowa liczebność gatunku wynosiła 5249 osobników, z czego 1623 przebywało w hodowlach zamkniętych, a 3626 żyło w wolnych i w półwolnych populacjach. Według danych z 2013 roku w Polsce żyło 1377 żubrów, z czego większość (1138) w stadach wolnościowych (pięć populacji), z końcem 2017 liczba ta wzrosła do 1873 osobników, z końcem 2019 do 2269 zwierząt, a u schyłku 2020 do 2316.
Żubr jest największym ssakiem lądowym w Europie.

context: W celu ratowania gatunku w roku 1923 z inicjatywy prof. Jana Sztolcmana założono Międzynarodowe Towarzystwo Ochrony Żubra. Pierwszym krokiem było ustalenie liczby żubrów czystej krwi, żyjących w niewoli. Naliczono ich zaledwie 54 na całym świecie, jednak nie wszystkie nadawały się do hodowli i ostatecznie do reprodukcji wybrano tylko 12 zwierząt. Dwa pierwsze żubry na wolności znalazły się jesienią 1929 roku w Puszczy Białowieskiej. W roku 1939 w puszczy było już 16 zwierząt, które szczęśliwie przetrwały II wojnę światową.
qas: question: W którym roku Żubry zostały wypuszczone na wolność?
answers: text: 1929
generative_answer: 1929

question: Ile Żubrów poddano rozpłodowi?
answers: text: 12
generative_answer: 12

question: Ile żubrów przeżyło II wojnę światową na całym świecie?
plausible_answers: text: 16
generative_answer: 16

question: Kto założył Międzynarodowe Towarzystwo Ochrony Żubra?
answers: text: Jana Sztolcmana
generative_answer: Jan Sztolcman

question: Czy do rozpłodu żubrów szukano dzikich osobnikow?
answers: text: ustalenie liczby żubrów czystej krwi, żyjących w niewoli
generative_answer: nie
Szarytka morska

Szarytka morska, foka szara (Halichoerus grypus) – gatunek drapieżnego ssaka morskiego z rodziny fokowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju szarytka (Halichoerus). Dorosłe samce osiągają długość rzędu 2,3 metra przy masie ciała 170–310 kg, zaś samice do około 2 metrów przy masie ciała 105–186 kg. Szarytka morska wiedzie wodno-lądowy tryb życia i jest gatunkiem typowym dla strefy przybrzeżnej. Podstawą diety szarytki są ryby, zarówno pelagiczne, jak i denne. Żywi się także skorupiakami, kałamarnicami i ośmiornicami a okazjonalnie także ptakami. H. grypus zamieszkuje zachodnie i wschodnie części północnego Atlantyku oraz wody Morza Bałtyckiego. W związku z tym, że typ nomenklatoryczny pochodził z populacji zamieszkującej basen Morza Bałtyckiego, to za podgatunek nominatywny uznać należy podgatunek bałtycki i oznaczać go priorytetową nazwą H. grypus grypus (Fabricus, 1791). Szarytka jest jednym z trzech gatunków ssaków z rodziny fokowatych zamieszkujących Morze Bałtyckie. Istniejące w przeszłości kolonie szarytek zasiedlających południowy pas wybrzeża Bałtyku od Niemiec po Litwę przestały istnieć. Płetwonogie te tworzą tam jedynie niewielkie skupiska. Z tego powodu zlokalizowana w Helu Stacja Morska Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego prowadzi prace badawcze ukierunkowane na przygotowania do eksperymentalnej hodowli i restytucji foki szarej do Zatoki Gdańskiej. Działania Stacji mają wymiar międzynarodowy.

context: Znaczenie gatunku dla współczesnej gospodarki człowieka jest niewielkie. Przez wieki fokowate były jednak dla człowieka cennym źródłem oleju, skór i mięsa. Na Martha’s Vineyard, wyspie położonej na Atlantyku, u wybrzeży amerykańskiego stanu Massachusetts archeolodzy odkryli kości szarytki morskiej schwytanej przez Indian 4000–6500 lat temu. Na Bałtyku polowano na szarytki już ponad 10 000 lat temu. Motorem do prowadzenia masowych polowań były konflikty między człowiekiem a szarytkami i innymi fokowatymi na tle pozyskiwanych ryb. Zwierzęta niszczyły pławnice i sieci do połowu ryb. Prowadzono więc masowe polowania na te zwierzęta. Największym zagrożeniem dla szarytek bałtyckich jest człowiek. Na szarytki morskie polowano na większości zasięgu jej występowania aż do połowy XX wieku.
qas: question: Jakie materiały pozyskiwał z tych zwierząt człowiek?
answers: text: oleju, skór i mięsa
generative_answer: olej skóry i mięso

question: Gdzie polowano na te zwierzęta ponad dziesięć tysięcy lat temu?
answers: text: Na Bałtyku
generative_answer: Na Bałtyku

question: Jakie szkody wyrządzały rybakom szarytki?
answers: text: niszczyły pławnice i sieci do połowu ryb
generative_answer: niszczyły pławnice i sieci do połowu ryb

question: Co doprowadziło do licznych polowań na te zwierzęta?
answers: text: konflikty między człowiekiem a szarytkami i innymi fokowatymi na tle pozyskiwanych ryb
generative_answer: konflikty między człowiekiem a szarytkami i innymi fokowatymi na tle pozyskiwanych ryb

question: Jak długo Indianie polowali na te zwierzęta?
plausible_answers: text: 4000–6500 lat
generative_answer: 4000–6500 lat
Jan Heweliusz

Jan Heweliusz, łac. Johannes Hevelius, niem. Johann Hewelcke; inne formy nazwiska: Hewel, Hewelke, Höfelcke, Hövellius, Höwelcke (ur. 28 stycznia 1611 w Gdańsku, zm. 28 stycznia 1687 tamże) – niemieckojęzyczny naukowiec i przedsiębiorca pochodzący z polskiego Gdańska; astronom, matematyk i konstruktor urządzeń badawczych.
Heweliusz zajmował się piwowarstwem, a w astronomii zasłynął dzięki mapom Księżyca. Jest też wynalazcą polemoskopu – pierwowzoru późniejszych peryskopów. Został wielorako upamiętniony – w rodzinnym Gdańsku postawiono mu pomnik, jego nazwiska użyto w nazwie tamtejszego parku edukacyjnego, a także wyemitowano znaczek pocztowy na cześć Heweliusza.

context: Heweliusz był zamożny, ale jego działalność naukową wspierali również koronowani mecenasowie. W 1659 Ludwika Maria Gonzaga i Jan Kazimierz zwiedzali obserwatorium Heweliusza, a król wstępnie go nobilitował (czego nie zaakceptował później Sejm) i obdarzył przywilejem na druk dzieł. Drukarnia Heweliusza działała do pożaru w roku 1679. Finansowa pomoc przyszła z Francji: Heweliusz otrzymał od Ludwika XIV roczną pensję wynoszącą 1200 franków, a pobierał ją od 1664 roku przez osiem lat. W dowód wdzięczności dedykował Ludwikowi IV dwa swoje dzieła. Jan III Sobieski jeszcze zanim został królem jako marszałek wielki koronny poznał Heweliusza. W 1668 roku Sobieski gościł w jego obserwatorium i zamówił u astronoma zestaw instrumentów obserwacyjnych: globus niebieski i ziemski, mikroskop, dwie lunety oraz polemoskop, które Heweliusz dla niego osobiście wykonał. W 1676 roku Heweliusz wysłał z okazji elekcji króla wyhodowane przez siebie cytryny. W czasie pobytu w Gdańsku w 1677 roku, już jako król, Sobieski przyznał astronomowi roczną pensję 1000 florenów oraz inne przywileje. Po pożarze domów i obserwatorium w 1679 Jan III wsparł go dodatkowymi funduszami (Ludwik XIV również nadesłał uczonemu 2000 talarów). Ostatnie swoje dzieła Heweliusz dedykował królowi Sobieskiemu m.in. atlas nieba „Firmamentum Sobiescianum”.
qas: question: Kto wspierał Heweliusza w jego aktywności badawczej?
answers: text: koronowani mecenasowie
generative_answer: koronowani mecenasowie

question: Czy Heweliusz został nobilitowany przez Polskie władze?
answers: text: nie zaakceptował później Sejm
generative_answer: nie

question: Ile wynosiła pomoc finansowa od króla Francji dla Heweliusza?
answers: text: 1200 franków
generative_answer: 1200 franków

question: Co zamówił u Heweliusza Jan Sobieski?
answers: text: globus niebieski i ziemski, mikroskop, dwie lunety oraz polemoskop
generative_answer: globus niebieski i ziemski, mikroskop, dwie lunety oraz polemoskop

question: Jakie było ostatnie dzieło w życiu Heweliusza?
plausible_answers: text: Firmamentum Sobiescianum
generative_answer: Firmamentum Sobiescianum