Cerkiew Opieki Matki Bożej w Czarnej Cerkiewnej

Cerkiew Opieki Matki Bożej – prawosławna cerkiew parafialna w Czarnej Cerkiewnej. Należy do dekanatu Siemiatycze diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.
Pierwsza prawosławna cerkiew w Czarnej Cerkiewnej (ówcześnie nazywanej Czarną Małą) jest wzmiankowana w 1555. Była to budowla drewniana, jednokopułowa. Miejscowa parafia przyjęła unię najpóźniej w 1626. Na miejscu najstarszej świątyni ok. 1676 lub w 1733 powstała nowa budowla sakralna z dzwonnicą, która również była obiektem drewnianym. W 1839, na mocy postanowień synodu połockiego, parafia w Czarnej Cerkiewnej przeszła do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. W ciągu kolejnych pięciu lat jej wnętrze przystosowano do wymogów liturgii prawosławnej, w szczególności w 1844 wstawiono ikonostas. Na wyposażeniu świątyni pozostały jednak liczne przedmioty z okresu unickiego.
Mimo dokonywanych w XIX w. remontów cerkiew była w końcu tegoż stulecia w złym stanie technicznym, toteż w 1890 zdecydowano o budowie na jej miejscu świątyni murowanej w stylu bizantyjsko-rosyjskim. Do prac przystąpiono dopiero dziesięć lat później, zaś konsekracja obiektu odbyła się w 1901. Od tego momentu cerkiew jest nieprzerwanie czynna, z wyjątkiem okresu 1915–1918, gdy ludność prawosławna w większości przebywała na bieżeństwie. Świątynia w Czarnej Cerkiewnej nieprzerwanie posiada również status parafialnej. Na przełomie XX i XXI w. została gruntownie odnowiona.
Budynek znajduje się przy głównej drodze przebiegającej przez wieś, w północnej części miejscowości. Teren cerkiewny otoczony jest murowano-żeliwnym ogrodzeniem z bramą. W jego obrębie znajduje się kilka krzyży wotywnych oraz nagrobków (także symbolicznych) z XX wieku.

context: Nawet po zakończeniu działań delatynizacyjnych i konwersji na prawosławie w świątyni pozostały unickie elementy wyposażenia z XVIII w., a niektóre utensylia niezbędne dla liturgii prawosławnej pojawiły się w niej dopiero później. W listopadzie 1840 ks. Piotr Baranowski informował konsystorz wileński, że wbrew wcześniejszym zapewnieniom cerkiew w Czarnej Cerkiewnej nie posiadała darochranitielnicy ani naczynia na ciepłą wodę (te same zastrzeżenia dotyczyły świątyń w Ciechanowcu i Grodzisku). W rezultacie konsystorz powtórnie zaliczył świątynię w Czarnej Cerkiewnej do najbiedniejszych obiektów sakralnych w eparchii i na mocy rozporządzenia biskupa Józefa polecił nieodpłatnie przekazać jej wskazane przedmioty. Dostosowywanie wnętrza budynku do wymogów liturgii prawosławnej trwało do 1844, w tym też roku ostatecznie zakończono prace nad ikonostasem.
qas: question: Z którego wieku pochodziły unickie elementy wystroju wnętrza cerkwi?
answers: text: XVIII
generative_answer: XVIII

question: Jaką informację przekazał ks. Baranowski?
answers: text: że wbrew wcześniejszym zapewnieniom cerkiew w Czarnej Cerkiewnej nie posiadała darochranitielnicy ani naczynia na ciepłą wodę
generative_answer: że wbrew wcześniejszym zapewnieniom cerkiew w Czarnej Cerkiewnej nie posiadała darochranitielnicy ani naczynia na ciepłą wodę

question: Do jakiej grupy została zaliczona cerkiew przez konsystorz?
answers: text: najbiedniejszych obiektów sakralnych w eparchii
generative_answer: najbiedniejszych obiektów sakralnych w eparchii

question: Co trwało do 1844?
answers: text: Dostosowywanie wnętrza budynku do wymogów liturgii prawosławnej
generative_answer: Dostosowywanie wnętrza budynku do wymogów liturgii prawosławnej

question: Czy biskup Józef polecił przekazanie cerkwi chrzcielnicy?
plausible_answers: text: na mocy rozporządzenia biskupa Józefa polecił nieodpłatnie przekazać jej wskazane przedmioty
generative_answer: na mocy rozporządzenia biskupa Józefa polecił nieodpłatnie przekazać jej wskazane przedmioty