Murcki

Murcki (niem. Emanuelssegen) – historyczna część oraz dzielnica (jednostka pomocnicza) Katowic, położona w południowej części miasta, w latach 1967-1975 samodzielne miasto.
Murcki rozwinęły się dzięki działalności górniczej. W 1769 roku powstała tu najstarsza na Górnym Śląsku kopalnia węgla kamiennego – Emanuelssegen (obecnie Murcki). Rozwój Murcek przyspieszyło doprowadzenie i uruchomienie linii kolejowej 1 grudnia 1852 roku. Ostatni szyb kopalni Murcki na terenie Murcek zamknięto w 2004 roku, lecz wydobycie węgla nadal jest prowadzone na obszarze jednostki. Równocześnie rozwinęły się też inne działalności produkcyjno-usługowe.
Jednostka ta ma zróżnicowaną strukturę funkcjonalno-przestrzenną z dominacją funkcji przemysłowej, a także mieszkaniowej. Zabudowa mieszkaniowo-usługowa Murcek pochodzi głównie z przełomu XIX i XX wieku, a także z okresu powojennego. Główną trasą drogową przebiegającą przez jednostkę jest ul. Bielska (droga krajowa nr 86), która biegnie w osi północ-południe.
Murcki są największą pod względem powierzchni dzielnicą Katowic – 41,53 km² (25,2% powierzchni Katowic). Znajduje się tu najwyżej (Wzgórze Wandy – 357,6 m n.p.m.), jak i jeden z dwóch najniżej (dolina Mlecznej – 245 m n.p.m.) położonych punktów Katowic, a także posiada największą lesistość spośród wszystkich dzielnic Katowic – 86%. Murcki liczyły w 2007 roku 5 796 mieszkańców (1,8% ludności miasta).

context: Murcki mają też powiązania z sąsiednimi miastami: w kierunku Mysłowic wzdłuż ul. Kołodzieja w kierunku wschodnim, do Tychów wzdłuż ul. Bielskiej, natomiast w kierunku Mikołowa na zachód ul. Kołodzieja i Szarych Szeregów. Przebiega tu też ul. Beskidzka, łącząca bezpośrednio Tychy i Mysłowice. W powiązaniach między poszczególnymi częściami Katowic, wraz z Giszowcem Murcki jest dzielnicą najlepiej skomunikowaną dzięki bliskiemu położeniu z głównymi ciągami miasta biegnących we wszystkich kierunkach. W kierunku Śródmieścia i Giszowca Murcki mają połączenie wzdłuż ul. Bielskiej, do południowych dzielnic (Kostuchna, Podlesie i Zarzecze) wzdłuż ul. Szarych Szeregów, a w kierunku zachodnim (do Piotrowic-Ochojca) przez ul. Tartaczną i Cegielnia Murcki. W powiązaniu wewnątrz Murcek ważną drogą jest ul. Wolności, natomiast centralnym punktem dzielnicy jest pl. Jana Kasprowicza.
qas: question: Do których miast można dostać się z Murcek?
answers: text: Mysłowic wzdłuż ul. Kołodzieja w kierunku wschodnim, do Tychów wzdłuż ul. Bielskiej, natomiast w kierunku Mikołowa
generative_answer: Mysłowic, Tychów i Mikołowa

question: Czyje nazwisko nosi najważniejszy plac dzielnicy?
answers: text: pl. Jana Kasprowicza
generative_answer: Jana Kasprowicza

question: Z którymi innymi dzielnicami Katowic graniczą Murcki?
plausible_answers: text: poszczególnymi częściami Katowic
generative_answer: poszczególnymi częściami Katowic

context: Jedna z najstarszych dróg Murcek prowadziła wzdłuż obecnej ul. Leśników, Kołodzieja i Bielskiej (zachodni odcinek ulicy). Była to wówczas utwardzona droga z Kobióra do granicy powiatu pszczyńskiego w Murckach, oddana do użytku w 1863 roku. Na drogach dojazdowych do Murcek znajdowały się budynki celne, w których pobierano myto za przejazd. W latach 1937-1939 roku wybudowano drogę przez Wzgórze Wandy, natomiast w 1977 roku, przy wschodniej części Murcek powstał nowy fragment ul. Bielskiej wraz z węzłem z ul. Kołodzieja.
qas: question: Z jakiego materiału była utwardzona główna droga w dzielnicy Murcki?
plausible_answers: text: z Kobióra
generative_answer: z Kobióra

question: W którym roku oddano do użytku główną drogę w Murckach?
answers: text: 1863
generative_answer: 1863

question: W jakim celu stawiano budynki celne na drogach prowadzących do Murcek?
answers: text: pobierano myto
generative_answer: Aby pobierać myto

question: W jakiej części Murcek znajduje się ul. Bielska?
answers: text: wschodniej
generative_answer: wschodniej

question: W którym roku ukończono budowę drogi prowadzącej przez Wzgórze Wandy?
answers: text: 1939
generative_answer: 1939