Kryzys finansowy (2007–2009)

Kryzys finansowy w latach 2007–2009 – ogólnoświatowy kryzys gospodarczy na rynkach finansowych i bankowych, którego szczyt przypadł na lata 2008–2009, zapoczątkowany zapaścią na rynku pożyczek hipotecznych wysokiego ryzyka w Stanach Zjednoczonych.

context: Po spadku cen nieruchomości i kłopotach banków inwestorzy zaczęli więcej inwestować w surowce, co spowodowało duży wzrost ich cen w latach 2007–2008. Prognozy spadku wzrostu PKB na świecie zmniejszyły spodziewane zapotrzebowanie na surowce, co wywołało znaczne spadki ich cen. W grudniu 2008 nastąpił największy spadek cen ropy od 2003 roku. 9 stycznia 2009 baryłka ropy kosztowała 41,9 USD mimo niedawnej decyzji OPEC o zmniejszeniu wydobycia w celu ograniczenia spadku cen. Ceny miedzi spadły z ponad 9 tys. do niespełna 3 tys. USD za tonę.
qas: question: W co inwestorzy lokowali kapitał po kryzysie banków?
answers: text: w surowce
generative_answer: w surowce

question: W jakim okresie cena surowców była najwyższa w historii?
plausible_answers: text: w latach 2007–2008
generative_answer: w latach 2007–2008

question: Kiedy koszt ropy był najmniejszy od 2003 roku?
answers: text: W grudniu 2008
generative_answer: W grudniu 2008

question: Ile wynosiła cena baryłki ropy w 2009 roku?
answers: text: 41,9 USD
generative_answer: 41,9 USD

question: Jak zmienił się koszt miedzi?
answers: text: z ponad 9 tys. do niespełna 3 tys. USD za tonę
generative_answer: z ponad 9 tys. do niespełna 3 tys. USD za tonę

context: Kryzys zaczął ujawniać się w 2006 spadkiem cen nieruchomości. W połowie 2007 obligacje subprime (kredyt subprime) okazały się papierami bez pokrycia. Kiedy ceny domów w USA zaczęły spadać, w lipcu 2007 zbankrutowały dwa fundusze hedgingowe banku Bear Stearns. Banki doznały bardzo poważnych, liczonych w miliardach dolarów strat. Straty te okazały się tak duże, że w marcu i kwietniu 2008 główne banki USA (Merrill Lynch, Goldman Sachs, Morgan Stanley, Lehman Brothers, Citigroup) zostały pospiesznie dokapitalizowane, by zapobiec upadłości. Obawiano się, że upadłość mogłaby wywołać efekt domina, bankructwa banków i przedsiębiorstw, bezrobocia i kryzysu gospodarczego porównywalnego do kryzysu stulecia z 1929 r. Kapitał ratunkowy pochodził m.in. z rezerw walutowych różnych państw: Arabia Saudyjska, Kuwejt, Korea Południowa, Japonia, Chiny, Singapur. W zamian za emisje akcji każdy z banków dostał od kilku do kilkunastu miliardów USD.
qas: question: Jak zaczął objawiać się kryzys na początku XXI wieku?
answers: text: spadkiem cen nieruchomości
generative_answer: spadkiem cen nieruchomości

question: Ile bankructw zapoczątkowało kryzys w 2007 roku?
answers: text: dwa
generative_answer: dwa

question: Jakie działania podjęto, aby Goldman Sachs nie zbankrutowało?
answers: text: zostały pospiesznie dokapitalizowane
generative_answer: zostały pospiesznie dokapitalizowane

question: Dlaczego zdecydowano się na pomoc bankom w 2007 roku?
answers: text: Obawiano się, że upadłość mogłaby wywołać efekt domina, bankructwa banków i przedsiębiorstw, bezrobocia i kryzysu gospodarczego porównywalnego do kryzysu stulecia z 1929 r.
generative_answer: Obawiano się, że upadłość mogłaby wywołać efekt domina, bankructwa banków i przedsiębiorstw, bezrobocia i kryzysu gospodarczego porównywalnego do kryzysu stulecia z 1929 r.

question: Ile konkretnie pieniędzy otrzymał Goldman Sachs w celu ich kapitalizacji w 2007 roku?
plausible_answers: text: od kilku do kilkunastu miliardów USD
generative_answer: od kilku do kilkunastu miliardów USD