Globalizacja

Globalizacja – ogół procesów prowadzących do coraz większej współzależności i integracji państw, społeczeństw, gospodarek i kultur, czego efektem jest tworzenie się „jednego świata”, światowego społeczeństwa; zanikanie kategorii państwa narodowego; kurczenie się przestrzeni społecznej i wzrost tempa interakcji poprzez wykorzystanie technologii informacyjnych oraz wzrost znaczenia organizacji ponad- i międzynarodowych, w szczególności ponadnarodowych korporacji. Geneza tego procesu lokowana jest w epoce odkryć geograficznych, dokonywanych przez Europejczyków od XV wieku, a rozpatrywany w nauce jest on dopiero od lat 80. XX wieku, mimo że kwestia tworzenia porządku ponadnarodowego podejmowana była już na początku wieku XIX. Globalizacja jako realne zjawisko przez część naukowców jest postrzegana sceptycznie. Jest ona również postrzegana jako zjawisko powodujące wzrost nowych, nieprzewidywalnych form ryzyka oraz wzrost nierówności społecznych w skali globu czy też w skali poszczególnych społeczeństw. Skutki tych procesów nie są do końca rozpoznane, mogą prowadzić zarówno do większej homogenizacji kultury, jak i do jej kreolizacji i zwiększenia różnorodności kulturowej.

context: Trzeci etap globalizacji rozpoczął się po II wojnie światowej, początkowo pod auspicjami GATT, co doprowadziło do serii porozumień w celu usunięcia ograniczeń wolnego handlu. Runda „urugwajska” doprowadziła do stworzenia Światowej Organizacji Handlu, której celem jest pośrednictwo w sporach handlowych pomiędzy państwami. Inne dwustronne porozumienia handlowe, włączając w to traktat z Maastricht oraz Północnoamerykańskie Porozumienie Wolnego Handlu, zostały zawarte w celu redukcji ceł i barier handlowych. W tym okresie ruchliwość siły roboczej została ograniczona przy zwiększeniu ruchliwości kapitału. Zniesienie barier dla przepływu kapitału i siły roboczej nastąpiło po upadku ZSRR oraz bloku wschodniego. W latach 90. XX wieku nastąpiło przyspieszenie procesów globalizacji, czemu sprzyjało także rozwijanie się sieci internet oraz pojawienie się gospodarki opartej na wiedzy. Kolejnymi czynnikami powodującymi intensyfikację globalizacji było rozwinięcie się organizacji międzynarodowych, mających wpływ na funkcjonowanie państw (ONZ, Unia Europejska) oraz rozwój organizacji pozarządowych (Amnesty International, WWF).
qas: question: Jaki proces prowadzący do współzależności i integracji państw zaczął się pod koniec II wojny światowej?
plausible_answers: text: globalizacji
generative_answer: globalizacja

question: Jakie negocjacje na stopniu międzynarodowym przyczyniły się do powstania Światowej Organizacji Handlu?
answers: text: Runda „urugwajska”
generative_answer: Runda „urugwajska”

question: Jaki cel stawia sobie Światowa Organizacja Handlu?
answers: text: pośrednictwo w sporach handlowych pomiędzy państwami
generative_answer: pośrednictwo w sporach handlowych pomiędzy państwami

question: Co zostało stłumione w wyniku wzrostu ruchliwości kapitału?
plausible_answers: text: ruchliwość siły roboczej
generative_answer: ruchliwość siły roboczej

question: Jaki cel przyświecał podpisaniu umowy międzynarodowej w Maastricht?
answers: text: redukcji ceł i barier handlowych
generative_answer: redukcja ceł i barier handlowych

context: W wyniku procesu globalizacji politycznej powstały takie organizacje międzynarodowe jak: Bank Światowy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy czy Światowa Organizacja Handlu. Organizacje te wpływają na gospodarkę światową, a przez to ograniczają niezależność państw narodowych. W tym kontekście często wymienia się również Unię Europejską. Powstały także inne unie kontynentalne: Unia Afrykańska (UA), Unia Narodów Południowoamerykańskich (UNASUR). Duże ubogie niegdyś państwa stają się podmiotami znaczącymi coraz więcej na arenie międzynarodowej – głównie Chiny, Indie, Brazylia. Istotnym wymiarem globalizacji jest system organizacji pozarządowych wypełniający funkcje uzupełniające i wyręczające instytucje państwa opiekuńczego.
qas: question: Jaki jest wpływ Banku Światowego na państwa narodowe?
answers: text: ograniczają niezależność państw
generative_answer: ograniczają niezależność państw

question: Co zastępuje instytucje państwa opiekuńczego?
answers: text: system organizacji pozarządowych
generative_answer: system organizacji pozarządowych

question: Jak nazywa się unia państw w Afryce?
answers: text: Unia Afrykańska
generative_answer: Unia Afrykańska

question: Czy Indie stały się ubogim krajem w wyniku procesu globalizacji?
answers: text: Duże ubogie niegdyś państwa stają się podmiotami znaczącymi coraz więcej na arenie międzynarodowej – głównie Chiny, Indie
generative_answer: nie

question: Czy Unia Europejska ogranicza rolę państw narodowych?
plausible_answers: text: W tym kontekście często wymienia się również Unię Europejską
generative_answer: tak