Ryś euroazjatycki

Ryś euroazjatycki, ryś (Lynx lynx) – gatunek lądowego ssaka drapieżnego z podrodziny kotów (Felinae) w obrębie rodziny kotowatych (Felidae), największy z rysi. Występuje w Europie i Azji. Poza kotem domowym, ryś i żbik są jedynymi występującymi w Polsce przedstawicielami kotowatych. Ryś jest też jednym z największych drapieżników Europy. Został opisany naukowo przez Karola Linneusza w 1758 roku pod nazwą Felis lynx. W Polsce jest gatunkiem rzadkim i chronionym. Badaniem populacji rysia w Polsce zajmuje się Instytut Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk i Instytut Ochrony Przyrody PAN.

context: Status rysia euroazjatyckiego jest różny w zależności od obszaru. Największa populacja (90% wszystkich rysi) żyje w lasach Syberii. Znaczące populacje występują także w Skandynawii i Finlandii (łącznie ok. 4230 – 4910 rysi) i Karpatach (ok. 2300 – 2400 rysi). Szczątkowa populacja (ok. 50 osobników) żyje na Półwyspie Bałkańskim. We Francji, Niemczech i Szwajcarii rysie zostały wytępione już w XIX w. i w pierwszej połowie XX wieku. Zostały na tych obszarach reintrodukowane w drugiej połowie XX wieku. Poza tym rysie można spotkać także w Azji Środkowej i lasach wschodniej Europy.
qas: question: W którym kraju rysie euroazjatyckie występują najliczniej?
answers: text: w lasach Syberii
generative_answer: w Rosji

question: Na ilu kontynentach rysie euroazjatyckie występują na wolności?
answers: text: Azji Środkowej i lasach wschodniej Europy
generative_answer: dwóch

question: Czy można spotkać ten gatunek na Bałkanach?
answers: text: ok. 50 osobników) żyje na Półwyspie Bałkańskim
generative_answer: tak

question: Kiedy rysie powróciły na tereny państw Europy Zachodniej?
answers: text: w drugiej połowie XX wieku
generative_answer: w drugiej połowie XX wieku

question: Czy rysie występują we wszystkich krajach skandynawskich?
plausible_answers: text: w Skandynawii
generative_answer: w Skandynawii

context: Za ostatniego wspólnego przodka wszystkich współczesnych przedstawicieli rodzaju Lynx uważa się kotowatego z gatunku Lynx issiodorensis. Żył on ok. 5 mln lat temu (w miocenie) w Azji i od współczesnego rysia euroazjatyckiego różnił się tylko niektórymi szczegółami w budowie ciała. Obecnie do Lynx zalicza się łącznie 4 gatunki kotowatych, choć iberyjski był niegdyś uważany za podgatunek rysia euroazjatyckiego. Faktem jest jednak, że ryś kanadyjski i rudy pochodzą od rysia euroazjatyckiego, z tym, że ten drugi wcześniej oddzielił się od linii rozwojowej.
qas: question: Jakie zwierzę uznawane jest za ostatniego wspólnego przodka wszystkich występujących obecnie gatunków rysi?
answers: text: kotowatego z gatunku Lynx issiodorensis
generative_answer: kotowaty z gatunku Lynx issiodorensis

question: W jakiej epoce żył ostatni wspólny przodek wszystkich współczesnych przedstawicieli rodzaju Lynx?
answers: text: miocenie
generative_answer: miocenie

question: Co odróżniało kotowatego z gatunku Lynx issiodorensis od współczesnego rysia euroazjatyckiego?
answers: text: tylko niektórymi szczegółami w budowie ciała
generative_answer: tylko niektóre szczegóły w budowie ciała

question: Jakie gatunki kotowatych wywodzą się na pewno od rysia euroazjatyckiego?
answers: text: ryś kanadyjski i rudy
generative_answer: ryś kanadyjski i rudy

question: Jaki ryś był klasyfikowany w przeszłości jako podgatunek rysia kanadyjskiego?
plausible_answers: text: iberyjski
generative_answer: iberyjski