Akitu

Akitu – jedno z najstarszych znanych świąt mezopotamskich, obchodzone niemal nieprzerwanie w różnych formach począwszy od czasów presargonidzkich (przed około 2350 rokiem p.n.e.) aż do pierwszych wieków naszej ery. Z czasem ewoluowało do rangi najważniejszego święta religijnego w Babilonii i Asyrii. Było obchodzone na początku miesiąca nisannu (marzec–kwiecień), gdy według babilońskiego kalendarza księżycowego świętowano nadejście Nowego Roku.
Swoją genezą akitu sięgało czasów sumeryjskich, kiedy to było świętem rolników, obchodzonym dwa razy do roku w czasie zbiorów zbóż. Gdy na czele bóstw mezopotamskich stanął w Babilonii Marduk, a w Asyrii – Aszur, akitu zyskało nowe znaczenie, stając się świętem narodowym, obchodzonym na początku roku w stolicy z udziałem króla oraz elit dworskich i kapłańskich. Święto to trwać mogło do dwunastu dni, w trakcie których odprawiano odpowiednie rytuały, odmawiano modlitwy, składano ofiary, urządzano procesje z udziałem króla i posągów bóstw, recytowano epos o stworzeniu świata Enuma elisz, a także dokonywano wróżb i przepowiedni, które miały wyznaczyć los kraju w nadchodzącym roku.

context: Aby święto akitu mogło się odbyć, udział w nim musiał wziąć władca, którego obecność była niezbędna przy odprawianiu wielu rytuałów. To on musiał m.in. dokonać rytuału qātē Bēl ṣabātum („ujęcie dłoni Marduka”) i poprowadzić jego posąg w czasie procesji. Znany jest przypadek jednego z królów babilońskich, który, nie mogąc uczestniczyć osobiście w święcie akitu w Harranie, wysłał tam w zastępstwie swą szatę. Święto akitu nie mogło odbyć się także bez posągu naczelnego bóstwa narodowego, na przykład, gdy posąg Marduka został zabrany z Babilonu do Asyrii jako łup wojenny w 689 roku p.n.e., obchody święta zawieszono na dwadzieścia lat do czasu, aż posąg ten został zwrócony:
qas: question: Czyja obecność była niezbędna podczas święta akitu?
answers: text: Aby święto akitu mogło się odbyć, udział w nim musiał wziąć władca
generative_answer: Aby święto akitu mogło się odbyć, udział w nim musiał wziąć władca

question: Dlaczego udział króla w ceremoniach związanych ze świętem akitu był tak ważny?
answers: text: którego obecność była niezbędna przy odprawianiu wielu rytuałów
generative_answer: którego obecność była niezbędna przy odprawianiu wielu rytuałów

question: Czy w święcie akitu czciło się idola boga, patronującego danemu terytorium?
answers: text: Święto akitu nie mogło odbyć się także bez posągu naczelnego bóstwa narodowego
generative_answer: tak

question: Czy idol boga Marduka był niezbędny do odprawienia święta akitu?
answers: text: gdy posąg Marduka został zabrany z Babilonu do Asyrii jako łup wojenny w 689 roku p.n.e., obchody święta zawieszono na dwadzieścia lat
generative_answer: tak

question: Kogo wysłał w zastępstwo nieobecny podczas święta akitu król?
plausible_answers: text: wysłał tam w zastępstwie swą szatę
generative_answer: wysłał tam w zastępstwie swą szatę

context: W najstarszej swej fazie akitu było świętem rolników. Rytuały religijne podczas jego obchodów miały zapewnić bogate plony na przyszły rok. W różnych ośrodkach sumeryjskich obrzędy prawdopodobnie niewiele różniły się od siebie. W państwie babilońskim dla rolników święto w dalszym ciągu posiadało swoje pierwotne znaczenie, a rytuały miały zapewnić dobre plony na przyszły rok. W miastach natomiast główny nacisk został położony na ceremonię określenia losów, wyznaczoną na dwunasty dzień miesiąca nisannu. Odkąd Marduk został naczelnym bóstwem panteonu babilońskiego, obchody akitu w stolicy stały się wzorem dla obrzędów w całej Mezopotamii. Jedenaście dni uroczystości było poświęconych inscenizacjom religijnym, nawiązującym do cyklicznych zmian pór roku.
qas: question: Jaka grupa społeczna obchodziła to święto na początku jego istnienia?
answers: text: rolników
generative_answer: rolnicy

question: Czemu miały służyć obrządki religijne odprawiane w trakcie obchodów akitu?
answers: text: zapewnić bogate plony na przyszły rok
generative_answer: zapewnieniu bogatych plonów na przyszły rok

question: Czy obchody akitu przebiegały całkowicie inaczej w zależności od lokalizacji?
answers: text: W różnych ośrodkach sumeryjskich obrzędy prawdopodobnie niewiele różniły się od siebie
generative_answer: nie

question: Jaki obrządek związany z akitu zyskał na znaczeniu w sumeryjskich miastach?
answers: text: ceremonię określenia losów
generative_answer: ceremonia określenia losów

question: Jaki bóg był jedynym czczonym w ramach tego święta na terenie Mezopotamii?
plausible_answers: text: Marduk
generative_answer: Marduk