Antyklerykalna kampania rządu Burundi (1977–1987)

Antyklerykalna kampania rządu Burundi – polityka represji i ograniczania praw Kościoła rzymskokatolickiego, prowadzona w Burundi w latach 1977–1987 przez reżim prezydenta Jeana-Baptiste’a Bagazy.
Represje wobec Kościoła rzymskokatolickiego były pochodną konfliktu etnicznego, który trawił Burundi od momentu uzyskania niepodległości. Reżim wojskowy reprezentujący interesy mniejszości Tutsi podejrzewał bowiem Kościół o wspieranie dyskryminowanej większości Hutu. Począwszy od 1977 roku rząd prezydenta Bagazy konsekwentnie ograniczał prawa Kościoła, czego przejawami były m.in.: likwidacja katolickiej prasy i szkolnictwa, wydalenie setek zagranicznych misjonarzy, ograniczenie swobody kultu, aresztowania duchownych oraz świeckich działaczy katolickich. Normalizacja stosunków pomiędzy państwem a Kościołem nastąpiła dopiero po obaleniu Bagazy przez wojskowy zamach stanu (1987).

context: W rzeczywistości konflikt na linii państwo–Kościół był przede wszystkim pochodną trawiących Burundi antagonizmów na tle etnicznym. Reżim obawiał się, że Kościoły chrześcijańskie, głoszące równość wszystkich ras i narodów, mogą zachęcić Hutu do upominania się o swoje prawa. Ponadto elity Tutsi nigdy nie zapomniały, że sukces rewolucji Hutu w sąsiedniej Rwandzie w dużej mierze okazał się możliwy dzięki poparciu, którego powstańcom udzielił Kościół katolicki oraz afiliowane przy nim organizacje świeckie (związki zawodowe, kooperatywy itp.). Nie uszło również ich uwadze, iż rwandyjski Kościół pozostawał od tamtej pory w ścisłym sojuszu z etnokracją Hutu, czego przejawem był chociażby fakt, iż metropolita kigalijski, abp Vincent Nsengiyumva, przez wiele lat pozostawał członkiem komitetu centralnego rządzącej partii. Podobne tendencje można było zresztą zaobserwować w Burundi na początku lat 60., kiedy to Kościół prezentował daleko posunięty dystans wobec głoszącej postępowy i nacjonalistyczny program UPRONA, zachowując jednocześnie ostrożną życzliwość wobec emancypacyjnych tendencji Hutu. Szczególną nieufność wobec Kościoła prezentowali zwłaszcza rządzący państwem od 1966 roku Tutsi-Hima, którzy z racji swych skromnych korzeni społecznych pozostawali zazwyczaj otwarci na radykalne idee społeczne. Dla obozu władzy nie miał przy tym większego znaczenia fakt, iż Tutsi zachowali duże wpływy w burundyjskim episkopacie oraz wśród szeregowego duchowieństwa. W okresie rządów Bagazy aż pięciu z siedmiu biskupów diecezjalnych wywodziło się bowiem z Tutsi-Hima, podczas gdy spośród dwóch pozostałych jeden pochodził z rodziny mieszanej, drugi natomiast wywodził się z książęcej warstwy ganwa.
qas: question: Z czego najogólniej wynikał konflikt pomiędzy władzą a kościołem w Burundi?
answers: text: antagonizmów na tle etnicznym
generative_answer: antagonizmów na tle etnicznym

question: Jaką grupę etniczną wspierał kościół katolicki w Rwandzie?
answers: text: Hutu
generative_answer: Hutu

question: Jakie poglądy reprezentował kościół katolicki w Burundi we wczesnych latach 60.?
answers: text: daleko posunięty dystans wobec głoszącej postępowy i nacjonalistyczny program UPRONA, zachowując jednocześnie ostrożną życzliwość wobec emancypacyjnych tendencji Hutu
generative_answer: daleko posunięty dystans wobec głoszącej postępowy i nacjonalistyczny program UPRONA, zachowując jednocześnie ostrożną życzliwość wobec emancypacyjnych tendencji Hutu

question: Jakie idee społeczne były bliskie Tutsi-Hima?
answers: text: radykalne
generative_answer: radykalne

question: Jakie stowarzyszenia oprócz kościoła katolickiego wsparły powstanie Hutu w Burundi? 
plausible_answers: text: afiliowane przy nim organizacje świeckie (związki zawodowe, kooperatywy itp.)
generative_answer: afiliowane przy nim organizacje świeckie (związki zawodowe, kooperatywy itp.)

context: Burundi, podobnie jak sąsiednia Rwanda, uzyskało niepodległość 1 lipca 1962 roku. Brzemienny wpływ na losy obu państw wywarł narastający antagonizm pomiędzy zajmującą tradycyjnie wyższą pozycję społeczną mniejszością Tutsi a dominującymi liczebnie Hutu. W Rwandzie narastające napięcia na tle etnicznym doprowadziły ostatecznie do wybuchu krwawego powstania ludowego (1959–1962), które przyniosło obalenie tamtejszej monarchii Tutsi oraz utworzenie całkowicie zdominowanej przez Hutu republiki. Z kolei Burundi, gdzie hierarchia społeczna oraz podziały etniczne były o wiele mniej sztywne i znacznie bardziej skomplikowane, rozpoczęło niepodległy byt jako monarchia konstytucyjna, w której duże wpływy zachowali Tutsi. Pod wpływem szeregu czynników relacje pomiędzy obiema grupami etnicznymi szybko uległy jednak gwałtownemu pogorszeniu. Nieudany zamach stanu, przeprowadzony przez grupę oficerów Hutu w październiku 1965, umożliwił kontrolowanej przez Tutsi armii zdobycie dominującego wpływu na sprawy państwa. Po kilkumiesięcznym okresie trudnej koabitacji wojsko obaliło monarchię i proklamowało powstanie tzw. Pierwszej Republiki (28 listopada 1966). Na czele państwa stanął dotychczasowy premier i minister obrony – kapitan Michel Micombero (Tutsi-Hima).
qas: question: Jakie wydarzenia spowodowały powstanie ludowe, które miało miejsce w Rwandzie, w latach 1959-1962?
answers: text: narastające napięcia na tle etnicznym
generative_answer: narastające napięcia na tle etnicznym

question: Jakie były skutki powstania ludowego w Rwandzie?
answers: text: obalenie tamtejszej monarchii Tutsi oraz utworzenie całkowicie zdominowanej przez Hutu republiki
generative_answer: obalenie tamtejszej monarchii Tutsi oraz utworzenie całkowicie zdominowanej przez Hutu republiki

question: Jakie były skutki zamachu stanu, który odbył się w październiku 1965 roku?
answers: text: umożliwił kontrolowanej przez Tutsi armii zdobycie dominującego wpływu na sprawy państwa
generative_answer: umożliwił kontrolowanej przez Tutsi armii zdobycie dominującego wpływu na sprawy państwa

question: Czy napięcia pomiędzy Tutsi a Hutu miały wpływ na sytuację w Burundi i Rwandzie?
answers: text: Brzemienny wpływ na losy obu państw wywarł narastający antagonizm pomiędzy zajmującą tradycyjnie wyższą pozycję społeczną mniejszością Tutsi a dominującymi liczebnie Hutu
generative_answer: tak

question: W jakich latach doszło do powstania ludowego w Burundi?
plausible_answers: text: 1959–1962
generative_answer: 1959–1962