Jugosławia

Jugosławia – nazwa państwa narodów południowosłowiańskich (słowo jug w językach owych narodów oznacza „południe”), używana do 1918 r. jako koncepcja polityczna, od 1918 dla Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, następnie od 1929 r. już oficjalne dla Królestwa Jugosławii, od 1945 r. Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, a po jej rozpadzie (w latach 1991–1992) dla Federalnej Republiki Jugosławii będącej federacją Serbii i Czarnogóry – do 2003, a w latach 2003–2006 Serbii i Czarnogóry jako konfederacji.

context: 27 kwietnia 1992 r. Serbia i Czarnogóra proklamowały Federalną Republikę Jugosławii (FRJ), określaną również mianem „Trzeciej Jugosławii” bądź też po prostu „Jugosławią”. Kraj znalazł się w izolacji międzynarodowej za sprawą prowadzenia wojen w Chorwacji i Bośni. Federalna Republika Jugosławii uchodziła w Serbii za kontynuację dawnej Jugosławii, jednak zagranicą państwo to postrzegano jako zupełnie nowy kraj, nie mający nic wspólnego z SFRJ. 20 grudnia 1992 r. w Serbii odbyły się wybory parlamentarne i prezydenckie. Wybory parlamentarne wygrała Socjalistyczna Partia Serbii (serb. Socijalistička partija Srbije; SPS), a prezydenckie Slobodan Milošević. Pierwszym prezydentem Federalnej Republiki Jugosławii był Dobrica Ćosić. Slobodan Milošević objął urząd prezydenta Federalnej Republiki Jugosławii dnia 25 czerwca 1997 r. W wyniku nieuznania zwycięstwa Vojislava Koštunicy w pierwszej turze wyborów prezydenckich z 24 września 2000 r. odbyły się masowe protesty społeczne, które doprowadziły do odsunięcia od władzy Miloševicia.
qas: question: Jakie inne miana stosowano do opisania Federalnej Republiki Jugosławii?
answers: text: „Trzeciej Jugosławii” bądź też po prostu „Jugosławią”
generative_answer: "Trzecia Jugosławia", "Jugosławia"

question: Dlaczego państwo została odseparowane na arenie międzynarodowej?
answers: text: za sprawą prowadzenia wojen w Chorwacji i Bośni
generative_answer: za sprawą prowadzenia wojen w Chorwacji i Bośni

question: Kiedy odbyły się serbijskie wybory prezydenckie i do parlamentu?
answers: text: 20 grudnia 1992
generative_answer: 20 grudnia 1992

question: Które ugrupowanie polityczne zwyciężyło w wyborach do parlamentu?
answers: text: Socjalistyczna Partia Serbii
generative_answer: Socjalistyczna Partia Serbii

question: Kto został głową państwa po wyborach z 1992 roku?
answers: text: Slobodan Milošević
generative_answer: Slobodan Milošević

context: Pod koniec życia Josip Broz Tito dążył do poprawy pozycji najsłabszych republik: Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Kosowa, Macedonii i Wojwodiny. Działanie te nie przyniosły spodziewanych efektów. Rozpad Jugosławii był procesem długotrwałym i wynikał z kilku czynników: załamania gospodarki, nieumiejętnej polityki rządu, wpływu upadku rządów komunistycznych w Europie (szczególnie podczas jesieni ludów w 1989 r.), śmierci Broz Tity, odrodzeniu idei narodowych po uchwaleniu nowej konstytucji w 1974 r. (koncepcja powołania Wielkiej Serbii przy jednoczesnym dążeniu do utrzymania jedności państwa za wszelką cenę). Dodatkowym czynnikiem mającym wpływ na relacje republik w Jugosławii były animozje po II wojnie światowej. Serbowie chorwaccy nadal pamiętali zbrodnie popełnione przez chorwackich ustaszy. W latach 80. serbscy nacjonaliści posługiwali się narracją historyczną, podkreślających zbrodnie dokonane przez Chorwatów. Dużą rolę w rozpadzie Jugosławii odegrała Serbia. Od 1981 r. narastał konflikt pomiędzy Serbami a Albańczykami z Kosowa. Serbowie niechętnie odnosili się do przyznania szerokiej autonomii Kosowu i Wojwodinie. Stanowisko serbskie wymagało zgody trzech stron, co znacznie ograniczało procesy decyzyjne. Od lat 70. w Kosowie odbywały się albańskie manifestacje i demonstracje, w których uczestnicy żądali poszanowania swoich praw jako mniejszości narodowej oraz zwiększenia udziału Albańczyków w polityce republiki. Problem ten był ignorowany przez władze SFRJ. W 1987 r. przywództwo w Związku Komunistów Jugosławii objął Slobodan Milošević, prowadzący zdecydowaną politykę wymierzoną przeciwko Albańczykom. W 1990 r. Milošević rozpoczął tworzenie formacji paramilitarnych pod jego bezpośrednią kontrolą.
qas: question: Na jakich republikach najbardziej zależało Tito przed śmiercią?
answers: text: Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Kosowa, Macedonii i Wojwodiny
generative_answer: Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Kosowa, Macedonii i Wojwodiny

question: Jaka była przyczyna rozpadu Jugosławii?
answers: text: załamania gospodarki, nieumiejętnej polityki rządu, wpływu upadku rządów komunistycznych w Europie (szczególnie podczas jesieni ludów w 1989 r.), śmierci Broz Tity, odrodzeniu idei narodowych po uchwaleniu nowej konstytucji w 1974 r.
generative_answer: załamania gospodarki, nieumiejętnej polityki rządu, wpływu upadku rządów komunistycznych w Europie (szczególnie podczas jesieni ludów w 1989 r.), śmierci Broz Tity, odrodzeniu idei narodowych po uchwaleniu nowej konstytucji w 1974 r.

question: Czy podczas II wojny Serbowie ustaszy napadli na Serbów chorwackich?
answers: text: Serbowie chorwaccy nadal pamiętali zbrodnie popełnione przez chorwackich ustaszy
generative_answer: tak

question: O co kłócili się Serbowie z Albańczykami z Kosowa?
answers: text: przyznania szerokiej autonomii Kosowu i Wojwodinie
generative_answer: przyznania szerokiej autonomii Kosowu i Wojwodinie

question: W którym roku Milošević został dyktatorem w Jugosławii?
plausible_answers: text: 1990
generative_answer: 1990