Feliks Dzierżyński

Feliks Edmundowicz Dzierżyński, ps. „Jacek”, Jakub”, „Franek”, „Astronom”, „Józef”, „Domański” (ros. Феликс Эдмундович Дзержинский, ur. 30 sierpnia?/ 11 września 1877 w Oziembłowie, zm. 20 lipca 1926 w Moskwie) – polski i radziecki rewolucjonista i polityk. Działacz kolejno: SDKPiL, SDPRR oraz RKP(b) i WKP(b). Po przewrocie bolszewickim był organizatorem radzieckich służb bezpieczeństwa. Od 1917 stał na czele Czeka, GPU i OGPU. Z uwagi na współodpowiedzialność za represje polityczne podczas czerwonego terroru zyskał miano Żelaznego Feliksa, Krwawego Feliksa lub Czerwonego Kata. We współczesnej Białorusi uważany za bohatera narodowego.

context: Pomnik Dzierżyńskiego na Łubiance w Moskwie przetrwał do 1991. W 2006 jego pomniejszona kopia została ustawiona na terenie Akademii Wojskowej w Mińsku na Białorusi, gdzie Dzierżyński nadal czczony jest jako bohater narodowy. Naprzeciwko siedziby Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego Republiki Białoruskiej w Mińsku znajduje się pomnik Feliksa Edmundowicza Dzierżyńskiego. 7 października 2004 otwarte zostało muzeum Feliksa Dzierżyńskiego w zrekonstruowanym dworku Dzierżyńskich (oryginalny został spalony przez Niemców w lipcu 1943). W otwarciu uczestniczył prezydent Białorusi – Alaksandr Łukaszenka, pozostawiając pierwszy wpis w księdze gości. Przed popiersiem Dzierżyńskiego przy dworku składają przysięgę kursanci Wyższej Szkoły KGB Białorusi.
qas: question: Czy na Białorusi Dzierżyński uchodzi za bohatera?
answers: text: na Białorusi, gdzie Dzierżyński nadal czczony jest jako bohater narodowy
generative_answer: tak

question: Gdzie stanęła mniejsza kopia pomnika Dzierżyńskiego?
answers: text: na terenie Akademii Wojskowej w Mińsku
generative_answer: na terenie Akademii Wojskowej w Mińsku

question: Jakie wydarzenie miało miejsce 7 października 2004?
answers: text: otwarte zostało muzeum Feliksa Dzierżyńskiego w zrekonstruowanym dworku Dzierżyńskich
generative_answer: otwarte zostało muzeum Feliksa Dzierżyńskiego w zrekonstruowanym dworku Dzierżyńskich

question: Z jakiego powodu zrekonstruowany dworek Dzierżyńskich został zniszczony?
plausible_answers: text: został spalony przez Niemców
generative_answer: został spalony przez Niemców

question: Jakie stanowisko zajmował Łukaszenka?
answers: text: prezydent Białorusi
generative_answer: Prezydenta Białorusi

context: 1 marca 1917 rewolucyjne oddziały zdobyły więzienie i uwolniły więźniów politycznych, wśród nich Dzierżyńskiego. Po wyjściu na wolność poparł on nurt bolszewicki rewolucji lutowej. Na łamach ruchu bolszewickiego wziął udział w obradach Moskiewskiej Rady Delegatów Robotniczych. W Moskwie występował przeciwko mienszewikom i eserowcom. Z czasem udał się z Moskwy do Piotrogrodu, gdzie znajdowało się centrum rewolucyjnych zdarzeń; przybył tam także Lenin, przetransportowany przez Niemców specjalnym pociągiem. Jak twierdził Bernard Bromage, Dzierżyńskiego po jego pierwszej ucieczce z Syberii we wrześniu 1899 przez kilka dni ukrywał w swoim domu w Moskwie adwokat Aleksander Lednicki (współtwórca rosyjskiej Partii Konstytucyjno-Demokratycznej (tzw. kadetów)). Jak uważa syn Lednickiego, Wacław, ojciec nigdy nie wspominał o tym fakcie i mógł nie znać tożsamości uciekiniera z zesłania, którego jak wielu innych potrzebujących pomocy rodaków, zaopatrzył w pieniądze i żywność. Pojawiają się jednak spekulacje, iż Dzierżyński był wdzięczny Lednickiemu za okazaną pomoc; po przejęciu władzy w Rosji przez bolszewików dzięki poparciu Dzierżyńskiego mogło przez jakiś czas istnieć w Moskwie dyplomatyczne przedstawicielstwo Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego (wcześniej Komisja Likwidacyjna do spraw Królestwa Polskiego), którym kierował Lednicki.
qas: question: Jakim grupom sprzeciwiał się podczas swojego pobytu w Moskwie
answers: text: mienszewikom i eserowcom
generative_answer: mienszewikom i eserowcom

question: W jaki sposób Lenin dotarł do Piotrogrodu?
answers: text: przetransportowany przez Niemców specjalnym pociągiem
generative_answer: przetransportowany przez Niemców specjalnym pociągiem

question: Po jakich wydarzeniach Aleksander Lednicki miał zapewnić mu schronienie we własnym domu?
answers: text: jego pierwszej ucieczce z Syberii
generative_answer: jego pierwszej ucieczce z Syberii

question: Kto miał zapewnić Leninowi schronienie, kiedy zbiegł z obozu na Syberii?
plausible_answers: text: Aleksander Lednicki
generative_answer: Aleksander Lednicki

question: Czy istnieje pewność, że Aleksander Lednicki wiedział, iż ukrywa w swoim własnym mieszkaniu Dzierżyńskiego?
answers: text: Jak uważa syn Lednickiego, Wacław, ojciec nigdy nie wspominał o tym fakcie i mógł nie znać tożsamości uciekiniera z zesłania, którego jak wielu innych potrzebujących pomocy rodaków, zaopatrzył w pieniądze i żywność
generative_answer: nie