Śnieżyczka przebiśnieg

Śnieżyczka przebiśnieg (Galanthus nivalis L.) – gatunek rośliny należący do rodziny amarylkowatych, typowy dla rodzaju Galanthus. W naturze znany z lasów południowej i środkowej Europy, jednak szeroko rozpowszechniony poza zwartym zasięgiem jako roślina ozdobna. Gatunek popularny w uprawie i rozpoznawalny jako symbol przedwiośnia. Także roślina miododajna i lecznicza. W Polsce podlega ochronie gatunkowej częściowej.

context: W połowie XX wieku śnieżyczka przebiśnieg uznawana była za jeden z "najbardziej zagrożonych wyniszczeniem gatunków roślin w Polsce". Ponieważ nie było wówczas w ofercie rynkowej pędzonych i importowanych kwiatów ozdobnych w okresie zimowym, przebiśniegi były przedmiotem intensywnego pozyskania z lasów i – jako zwiastuny wiosny – chętnie nabywane. Eksploatacja stanowisk naturalnych doprowadziła do zniszczenia wielu z nich, w szczególności zniszczone zostały stanowiska w okolicach osad ludzkich. Problemem w ochronie zasobów tego gatunku jest też wykopywanie cebulek ze stanowisk naturalnych oraz niszczenie stanowisk podczas zabiegów gospodarczych w lasach oraz zmniejszenie areału lasów liściastych. By ograniczyć proces niszczenia zasobów tego gatunku, został on wymieniony na liście roślin objętych ochroną gatunkową w Polsce z 1946 i później konsekwentnie był ujmowany w kolejnych aktach prawnych ustalających gatunki poddane ochronie ścisłej. W roku 2014 został objęty ochroną częściową.
qas: question: Kiedy przebiśniegi były najbardziej zagrożonymi gatunkami roślin w Polsce?
answers: text: W połowie XX wieku
generative_answer: W połowie XX wieku

question: Dlaczego przebiśniegi zaczęły być zagrożonym gatunkiem roślin?
answers: text: były przedmiotem intensywnego pozyskania z lasów
generative_answer: były przedmiotem intensywnego pozyskania z lasów

question: Dlaczego ludzie zaczęli wykopywać cebulki przebiśniegów z lasów?
answers: text: Ponieważ nie było wówczas w ofercie rynkowej pędzonych i importowanych kwiatów ozdobnych w okresie zimowym
generative_answer: Ponieważ nie było wówczas w ofercie rynkowej pędzonych i importowanych kwiatów ozdobnych w okresie zimowym

question: czego zwiastunek są przebiśniegi? 
answers: text: wiosny
generative_answer: wiosny

question: Gdzie rosło najwięcej przebiśniegów w połowie XX wieku?
plausible_answers: text: w okolicach osad ludzkich
generative_answer: w okolicach osad ludzkich

context: Liście zawierają enzymy: amylazę, dekstrynazę i inwertazę. Rośliny są trujące, ponieważ występują w nich szkodliwe alkaloidy (typowe dla przedstawicieli rodziny amarylkowatych). Stwierdzono w nich obecność co najmniej 25 alkaloidów, spośród których najliczniejszym w korzeniach jest likoryna i tecetyna, w cebulach najwięcej jest tecytyny, w liściach likoryny, w kwiatach hemantaminy. Poza tym obficie występują takie alkaloidy jak: galantamina, galantyna, leukoina, leukocystyna, niwalidyna i narcyklozyna. W największym stężeniu występują one w cebulkach (tylko w nich stwierdzono lektynę). Spożycie cebul wywołuje odruch wymiotny, a także biegunkę i zwężenie źrenic. U osób wrażliwych kontakt cebul ze skórą może wywołać reakcję alergiczną. Spożyte przebiśniegi działają trująco na zwierzęta domowe (bydło, świnie, owce) powodując utratę przytomności, przyśpieszenie tętna i oddechu. Przebiśniegi zawierają lektynę (GNA) o właściwościach mitogenicznych.
qas: question: Co wpływa na toksyczność tej rośliny?
answers: text: szkodliwe alkaloidy
generative_answer: szkodliwe alkaloidy

question: Ile alkaloidów występuje w tej roślinie?
answers: text: co najmniej 25
generative_answer: co najmniej 25

question: Jakie objawy u zwierząt domowych może wywołać spożycie tej rośliny?
answers: text: utratę przytomności, przyśpieszenie tętna i oddechu
generative_answer: utratę przytomności, przyśpieszenie tętna i oddechu

question: Jakie alkaloidy występują najliczniej w liściach tej rośliny?
answers: text: likoryny
generative_answer: likoryny

question: Jakie alkaloidy występują najliczniej w korzeniach tej rośliny?
answers: text: likoryna i tecetyna
generative_answer: likoryna i tecetyna