Neville Chamberlain

Arthur Neville Chamberlain (ur. 18 marca 1869 w Birmingham, zm. 9 listopada 1940 w Reading) – brytyjski polityk, torysowski premier Wielkiej Brytanii w latach 1937–1940. Autor appeasementu (ang. „udobruchanie”) – polityki ustępstw prowadzonej przez rząd Wielkiej Brytanii, a później także rząd francuski z premierem Édouardem Daladierem w latach 1937–1939 względem przywódcy Rzeszy Niemieckiej Adolfa Hitlera oraz jego sojusznika, premiera Włoch Benita Mussoliniego.
Pełnił funkcję kanclerza skarbu w latach 1923–1924 i od listopada 1931 do 1937 doprowadził do znacznego ożywienia gospodarczego, wprowadzając politykę niskiego oprocentowania i łatwo dostępnego kredytu. Plany reform socjalnych nie zostały zrealizowane, ze względu na wydatki wojskowe. Był także ministrem zdrowia w roku 1923, w latach 1924–1929 i potem w roku 1931, w czasie swojego urzędowania przeprowadził ustawy socjalne.
W maju 1937 roku został premierem Wielkiej Brytanii. Jako premier prowadził politykę tzw. appeasementu (udobruchania), która polegała na stosowaniu ustępstw w polityce wobec hitlerowskich Niemiec i faszystowskich Włoch. Tą polityką kierował się Chamberlain w czasie negocjacji, jakie prowadził we wrześniu 1938 roku z Hitlerem w Berchtesgaden i Bad Godesberg. Taktyka ta miała na celu zachowanie pokoju w Europie za wszelką cenę, a także stworzenie przeciwwagi wobec zakusów stalinowskiego ZSRR na Europę Zachodnią. Innym wytłumaczeniem jego polityki może być próba odsunięcia wojny Wielkiej Brytanii z Niemcami ze względu na nieprzygotowanie do takiego konfliktu.
Zgodził się także podpisać układ monachijski oddający Niemcom część Czechosłowacji (tzw. Sudetenland). Takie postępowanie mogło wówczas utwierdzić Hitlera w przekonaniu, że Wielka Brytania zachowa neutralność wobec wszelkich jego działań w Europie. Chamberlain nie odważył się na reakcję wobec hitlerowskiego pogwałcenia układu monachijskiego przez wkroczenie 15 marca 1939 Wehrmachtu do Pragi.
Po krytyce jego działań ze strony opozycji zmienił nieco kurs swojej polityki zagranicznej. Działania te, jak wprowadzenie w kwietniu 1939 roku powszechnego obowiązku służby wojskowej, były jednak spóźnione.
Jest prawdopodobne, że Chamberlain, podejrzewając rzekomą możliwość zawarcia sojuszu między Polską a Niemcami, chciał wykluczyć tę okoliczność i skierować niemiecką agresję na wschód. Z tego względu 31 marca 1939 roku ogłosił w parlamencie gwarancję niepodległości Polski. Było to zaskoczeniem nawet dla jego najbliższych współpracowników. Polsko-brytyjski traktat o wzajemnej pomocy zawarto 25 sierpnia 1939 roku. Po uderzeniu wojsk niemieckich na Polskę rząd brytyjski 3 września wystosował ultimatum żądające zaprzestania agresji niemieckiej, a wobec jego odrzucenia wypowiedział wojnę III Rzeszy.
Po fiasku brytyjskiej ekspedycji w sprawie Norwegii zaatakowanej przez Niemców i wobec ostrej opozycji w parlamencie 10 maja 1940 roku zrezygnował ze stanowiska premiera, pozostając jednak w gabinecie Winstona Churchilla.
Wkrótce wykryto u niego raka żołądka. W lipcu 1940 roku był operowany, w październiku zrezygnował z zajmowanych stanowisk, a 9 listopada zmarł.

context: Niezadowolenie większości konserwatywnych deputowanych z koalicyjnego rządu Lloyda George’a doprowadziło w październiku 1922 r. do upadku tego gabinetu. W konserwatywnym rządzie Andrew Bonar Lawa Neville Chamberlain został poczmistrzem generalnym oraz członkiem Tajnej Rady. W 1923 r. został ministrem zdrowia i Paymaster-General. Później w tym samym roku kanclerz skarbu Stanley Baldwin został nowym premierem i Chamberlain zastąpił go na jego dotychczasowym stanowisku. Chamberlain sprawował je do upadku gabinetu w styczniu 1924 r.
qas: question: Dlaczego upadł trzeci gabinet Lloyda George’a?
plausible_answers: text: Niezadowolenie większości konserwatywnych deputowanych
generative_answer: Z powodu niezadowolenia większości konserwatywnych deputowanych

question: Jakie funkcje pełnił Chamberlain w rządzie Lawa?
answers: text: poczmistrzem generalnym oraz członkiem Tajnej Rady
generative_answer: Poczmistrza generalnego i członka Tajnej Rady

question: Kto objął stanowisko premiera w 1923 roku?
answers: text: Stanley Baldwin
generative_answer: Stanley Baldwin

question: Czy Chamberlain objął stanowisko ministra zdrowia?
answers: text: W 1923 r. został ministrem zdrowia
generative_answer: tak

question: W którym roku upadł rząd Lloyda George’a?
answers: text: 1922
generative_answer: 1922

context: Kiedy w marcu 1938 r. Niemcy dokonały Anschlussu Austrii, Wielka Brytania nie zareagowała. W kwietniu rząd brytyjski podpisał porozumienie z Włochami. Kiedy we wrześniu 1938 r. rozpoczął się kryzys sudecki, Chamberlain odwiedził Hitlera w Berchtesgaden oraz w Bad Godesberg. Od 28 do 30 września uczestniczył w konferencji w Monachium, na której postanowiono o oddaniu Niemcom Kraju Sudetów (niem. Sudetenland). Chamberlain uznał ten układ za swój wielki sukces. Po powrocie do kraju na lotnisku Heston nazwał zawarte tam porozumienie „pokojem dla naszych czasów”. Odmiennego zdania był polityczny przeciwnik Chamberlaina, Winston Churchill, który powiedział: mieli do wyboru hańbę, albo wojnę. Wybrali hańbę, a wojnę dostaną i tak.
qas: question: W którym roku Niemcy przyłączyły Austrię?
answers: text: 1938
generative_answer: 1938

question: Czy Wielka Brytania odniosła się w jakiś sposób do przyłączenia Austrii do Niemiec?
answers: text: Wielka Brytania nie zareagowała
generative_answer: nie

question: Jakie były postanowienia konferencji w Monachium?
answers: text: oddaniu Niemcom Kraju Sudetów
generative_answer: oddanie Niemcom Kraju Sudetów

question: Komu prasa przypisywała sukces przyłączenia Kraju Sudetów do Niemiec?
plausible_answers: text: Chamberlain
generative_answer: Chamberlain

question: Jaki polityk nie zgadzał się z Chamberlainem w kwestii pokoju?
answers: text: Winston Churchill
generative_answer: Winston Churchill