Zakon krzyżacki

Zakon krzyżacki, zakon niemiecki, Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (łac. Ordo domus Sanctae Mariae Theutonicorum) – jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, chrześcijańskich zakonów rycerskich, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony w 1226 na Mazowsze przez Konrada Mazowieckiego, by zapewnić obronę posiadłości piastowskich przed Prusami, dokonał ich podboju i chrystianizacji, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem własne państwo. Zakon podbił także niektóre tereny Polski i Litwy.

context: W 1386 r. litewski książę Jagiełło poślubił polską królową Jadwigę, córkę Ludwika Węgierskiego i przeszedł na chrześcijaństwo. Powstała w ten sposób unia polsko-litewska była potężnym przeciwnikiem dla państwa zakonu krzyżackiego. Zakon krzyżacki nie uznał chrystianizacji Litwy i w dalszym ciągu prowadził swoje krucjaty przeciwko niej. Wielkiemu mistrzowi Konradowi von Jungingen udało się na drodze dyplomacji zabezpieczyć i rozwinąć silną pozycję Zakonu. Zdobył na zachodzie Nową Marchię (1402 r.) i Żmudź na północy, tworząc lądowe połączenie między posiadłościami Zakonu w Inflantach i Prusach. Z krótkotrwałym zajęciem Gotlandii (1398–1409) państwo zakonu krzyżackiego osiągnęło swoją największą rozległość terytorialną.
qas: question: Z jakiego kraju pochodził Jagiełło?
answers: text: litewski
generative_answer: z Litwy

question: Jaki związek powstał po ślubie Jagiełły z Jadwigą?
answers: text: unia polsko-litewska
generative_answer: unia polsko-litewska

question: Jak nazywał się ojciec Jadwigi? 
answers: text: Ludwika Węgierskiego
generative_answer: Ludwik Węgierski

question: Jaka religia dominowała w XIV wieku w Polsce?
answers: text: chrześcijaństwo
generative_answer: chrześcijaństwo

question: Kto został pokonany przez zakon krzyżacki?
plausible_answers: text: Konradowi von Jungingen
generative_answer: Konrad von Junginge

context: W 1801 r. Napoleon I zatwierdził utratę przez zakon posiadłości na lewym brzegu Renu. Po klęsce Austrii w wyniku postanowień układu podpisanego w Bratysławie (26 grudnia 1805 r.) Napoleon pozostawił cały zakon i jego dobra do dyspozycji Habsburgów, zaś w 1809 r. rozwiązał zakon w krajach Związku Reńskiego. Wielki mistrz Antoni Wiktor Habsburg przeniósł siedzibę zakonu do Wiednia. W wyniku tych zmian zakon zatracił ekumeniczny charakter i stał się wyłącznie zgromadzeniem katolickim. W 1834 r. cesarz przywrócił samodzielność zakonowi.
qas: question: Na mocy jakich postanowień Habsburgowie mogli rozporządzać zakonem i jego dobrami? 
answers: text: układu podpisanego w Bratysławie
generative_answer: układu z Bratysławy

question: Kto doprowadził do likwidacji zakonu w krajach Związku Reńskiego?
answers: text: Napoleon
generative_answer: Napoleon

question: W wyniku czyjej decyzji siedziba zakonu została przemieszczona do Wiednia?
answers: text: Antoni Wiktor Habsburg
generative_answer: Antoni Wiktor Habsburg

question: Jak zmienił się zakon po przejęciu decyzyjności przez Habsburgów?
answers: text: zatracił ekumeniczny charakter
generative_answer: zatracił ekumeniczny charakter

question: W którym roku zakon odzyskał autonomię na mocy decyzji cesarza?
answers: text: 1834
generative_answer: 1834