Japonia

Japonia (jap. 日本 Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie położone na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo, tworząc łagodny łuk wygięty w stronę kontynentu. Punktem wysuniętym najdalej na północ jest przylądek Sōya (45°31′N) na północnym krańcu wyspy Hokkaido, a punktem wysuniętym najdalej na południe jest mini-archipelag trzech wysepek o nazwie Oki-no-Tori-shima (20°25′N). Natomiast w przypadku wzięcia pod uwagę wyłącznie czterech głównych wysp, najbardziej wysuniętym na północ punktem jest przylądek Sōya, a najbardziej wysuniętym na południe punktem jest przylądek Sata (30°59′N) na krańcu półwyspu Ōsumi na wyspie Kiusiu. Stolicą państwa jest Tokio.
Archipelag składa się z czterech głównych wysp: Hokkaido, Honsiu, Sikoku i Kiusiu (97% obszaru lądowego) oraz 6848 mniejszych wysp. Według danych z 2021 roku, łączna powierzchnia kraju wynosi 377 975 km². Większość powierzchni jest pokryta górami, a najwyższym szczytem jest wulkan Fudżi (3776 m). Z tego powodu prawie połowa ludności zamieszkuje nadmorski pas nizin rozciągający się między Tokio a Osaką i Nagoją. Tam też rozwijało się rolnictwo i przemysł. Obszar ten stanowi 13% terytorium kraju.
Japonia jest położona na styku płyt tektonicznych, w obrębie „ognistego pierścienia Pacyfiku”. Stałym zagrożeniem są więc trzęsienia ziemi, wybuchy wulkanów i fale tsunami. Stąd wynikają różnice danych podających liczbę wysp i odmienną wielkość powierzchni kraju. W sierpniu i wrześniu nad archipelagiem istnieje wzmożone ryzyko występowania tajfunów, powstających z reguły na zachodnim Pacyfiku.
Z liczbą ludności wynoszącą około 126,5 mln osób, kraj ten zajmuje dziesiąte – pod tym względem – miejsce na świecie. Według danych ONZ i WHO przeciętna długość życia jest najwyższa na świecie. Japonia należy do grupy krajów wysoko rozwiniętych – jest ona jedną z czołowych potęg gospodarczych świata.
Zgodnie z przyjętą w 1947 demokratyczną konstytucją, Japonia jest monarchią parlamentarną z cesarzem jako symbolem jedności państwa i wybieranym w wyborach powszechnych dwuizbowym parlamentem.

context: Przynoszone przez północno-zachodni monsun zimowy suche i chłodne syberyjskie masy powietrza nad Morzem Japońskim ulegają ociepleniu i nasyceniu wilgocią. W wyniku tego zderzenia mas powietrza powstają bardzo intensywne i obfite opady śniegu wzdłuż wybrzeża zachodniego, czyli tzw. tylnej Japonii. Temperatury w miesiącach zimowych w Japonii są bardzo zróżnicowane ze względu na znaczną południkową rozciągłość geograficzną wysp i ich różnorodność topograficzną. W najwyższych partiach Alp Japońskich, gór Hidaka i Yūbari oraz na szczycie wulkanu Fudżi średnie arytmetyczne temperatury wynoszą zwykle od –20 do –15 °C. Na Hokkaido można się spodziewać od –12 do –4 °C, na północy i w środkowym Honsiu od –10 do 0 °C i 0 do +6 °C na południowych i zachodnich wybrzeżach, od +3 do +7 °C na Sikoku, ok. +5 do +10 °C na Kiusiu oraz +14 do +19 °C na najbardziej wysuniętych na południe wyspach Riukiu. W obszarach silnie zurbanizowanych temperatura jest zwykle o kilka stopni wyższa, niż w obszarach wiejskich znajdujących się w tej samej strefie klimatycznej i na podobnej wysokości nad poziom morza. W okresie zimowym na północy i zachodzie Japonii oraz w rejonach górskich występują bardzo obfite opady śniegu, a wody Morza Ochockiego pokrywają się lodem. W tym czasie południowe wybrzeże Oceanu Spokojnego ma pogodę suchą i słoneczną. Zimą łagodząco na klimat wysp południowych wpływa ciepły prąd Kuro Siwo (właśc. zapis obecnie Kuro-shio, zw. także Czarnym lub Japońskim) i jego odgałęzienie wchodzące na Morze Japońskie – Prąd Cuszimski.
qas: question: W jakiej części Japonii pojawiają się obfite opady śniegu?
answers: text: wzdłuż wybrzeża zachodniego
generative_answer: wzdłuż wybrzeża zachodniego

question: Jak potocznie nazywane jest zachodnie wybrzeże Japonii?
answers: text: tylnej Japonii
generative_answer: tylna Japonia

question: Jakie temperatury występują zimą na szczycie wulkanu Fudżi?
answers: text: od –20 do –15 °C
generative_answer: od –20 do –15 °C

question: W jakiej części Japonii występują najwyższe temperatury zimą?
answers: text: wyspach Riukiu
generative_answer: wyspach Riukiu

question: Jaki prąd wpływa, na pokrycie Morza Japońskiego lodem?
plausible_answers: text: Prąd Cuszimski
generative_answer: Prąd Cuszimski

context: Japonia, której liczba ludności w połowie 2019 r. wynosiła 126,2 mln osób, należy do najgęściej zaludnionych państw świata. Gęstość zaludnienia wynosi 334 osób na km². 90% ludności skupia się na wąskich nizinach nadbrzeżnych i w kotlinach śródgórskich, które stanowią zaledwie 1/4 powierzchni kraju, a gdzie zagęszczenie wzrasta do powyżej 1000 os./km². Ponad połowa mieszkańców zajmuje południowe wybrzeże Honsiu, a dokładniej strefę ciągnącą się od Tokio, Kawasaki i Jokohamy poprzez Nagoję do Kioto, Kobe i Osaki. Do gęsto zaludnionych obszarów zaliczają się także północne części Sikoku i Kiusiu, a do najrzadziej Hokkaido, północne Honsiu oraz południowe Kiusiu. Rozmieszczenie ludności w zasadniczy sposób rzutuje na wysoki stopień urbanizacji, który wynosi 89%.
qas: question: Ile ludzi mieszkało w tym kraju w połowie 2019 roku?
answers: text: 126,2 mln
generative_answer: 126,2 mln

question: Jakie tereny zamieszkuje prawie cała ludność tego kraju?
answers: text: wąskich nizinach nadbrzeżnych i w kotlinach śródgórskich
generative_answer: wąskie niziny nadbrzeżne i kotliny śródgórskie

question: Ile wynosi gęstość zaludnienia w regionach, gdzie mieszka najwięcej osób?
answers: text: powyżej 1000 os./km²
generative_answer: powyżej 1000 os./km²

question: Jakie regiony tego kraju należą do najrzadziej zaludnionych?
answers: text: Hokkaido, północne Honsiu oraz południowe Kiusiu
generative_answer: Hokkaido, północne Honsiu oraz południowe Kiusiu

question: Czy kraj ten jest w znacznej większości zurbanizowany?
answers: text: Rozmieszczenie ludności w zasadniczy sposób rzutuje na wysoki stopień urbanizacji, który wynosi 89%
generative_answer: tak