Ewangelia Jana


Ewangelia Jana [J, Jn lub Jan] – lub Ewangelia według świętego Jana – jedna z czterech Ewangelii Nowego Testamentu, której autorstwo przypisuje się Janowi Apostołowi, Janowi prezbiterowi lub bliżej nieidentyfikowalnemu „umiłowanemu uczniowi”. Prawdopodobnie jest to ewangelia chronologicznie najpóźniejsza ze wszystkich ewangelii nowotestamentowych i wyraźnie odróżnia się od pozostałych, tzw. synoptycznych. Na ogół Ewangelię Jana datuje się na koniec I wieku, a jako miejsce jej powstania wskazuje się zwykle Efez, jakkolwiek brane są pod uwagę również i inne miejsca (Antiochia Syryjska, Aleksandria).
Wskazywano, że czwarta Ewangelia uzupełnia informacje podane przez synoptyków. Wyjątkowo dużo miejsca autor poświęca wyjaśnieniu znaczenia śmierci Jezusa, słownictwo jest ubogie, wieloznaczne i celowo dobrane. Uważa się dziś, że jest inną wersją tej samej tradycji o działalności Jezusa.
Ewangelia Jana szybko zyskała uznanie i popularność, była najczęściej kopiowaną Ewangelią w I tysiącleciu. Tradycyjnie umieszczana jest na czwartej pozycji wśród Ewangelii. Jednak w Biblii koptyjskiej znajduje się na pierwszym miejscu, również niektóre greckie rękopisy umieszczają ją na takiej pozycji (minuskuł 19, 90, 382, 399, 401, 538, 599, 734). Rękopisy tekstu zachodniego umieszczają Ewangelię Jana na drugiej pozycji, w minuskule 2612 umieszczona została na trzeciej pozycji.

context: Klemens Aleksandryjski zauważył, że trzy pierwsze Ewangelie ukazują ludzką naturę Chrystusa, natomiast czwarta uwydatnia Jego bóstwo i ma charakter „duchowy”. Euzebiusz był zdania, że czwarta Ewangelia uzupełnia synoptyków. Pogląd ten przyjmowany był jako pewnik aż do XX wieku. XX-wieczne analizy zmodyfikowały ten pogląd. Do najbardziej skrajnych wniosków doszedł H. Windisch w 1935 oraz P. Gardner-Smith w 1938, którzy dowodzili, że pomiędzy czwartą Ewangelią a synoptykami zachodzi więcej różnic niż podobieństw i byli zdania, że jej autor nie znał żadnej spośród synoptycznych Ewangelii. T. Sigge polemizował ze stanowiskiem Windischa i argumentował, że tekst J 6,1-7 bazuje na tekście Mk 6,31-10,1. Bardziej dokładne badania prowadzone były przez Edwyn C. Hoskyn oraz F. N. Davey. Badania te wykazały, że wprawdzie nie da się udowodnić znajomości przez autora wszystkich trzech synoptyków, ale znał on przynajmniej Ewangelię Marka i być może Ewangelię Łukasza. Z Łukaszem najwięcej podobieństw dotyczy opisu męki i zmartwychwstania. Nie sposób natomiast udowodnić znajomości Ewangelii Mateusza, ponieważ wszelkie wspólne cechy można znaleźć u pozostałych dwóch Ewangelistów.
qas: question: Co pokazują trzy pierwsze Ewangelie?
answers: text: ludzką naturę Chrystusa
generative_answer: ludzką naturę Chrystusa

question: Kto stwierdził, że w czwartek Ewangelii ukazany jest "duchowy" charakter Chrystusa?
answers: text: Klemens Aleksandryjski
generative_answer: Klemens Aleksandryjski

question: Co o ostatniej Ewangelii twierdził Euzebiusz?
answers: text: że czwarta Ewangelia uzupełnia synoptyków
generative_answer: że czwarta Ewangelia uzupełnia synoptyków

question: Z czyim zdaniem nie zgadzał się T. Sigge?
answers: text: Windischa
generative_answer: Windischa

question: Kto jako pierwszy zaczął badać związki między Ewangeliami? 
plausible_answers: text: Klemens Aleksandryjski
generative_answer: Klemens Aleksandryjski