ORP Grom (1936)

ORP Grom – niszczyciel (według nazewnictwa okresu dwudziestolecia międzywojennego kontrtorpedowiec, z franc. contre-torpilleur) typu Grom, wybudowany na zamówienie Marynarki Wojennej RP przez stocznię John Samuel White & Co. Ltd z Cowes w latach 1935–1937. Polską banderę podniesiono na nim 11 maja 1937 roku.
W okresie przedwojennym uczestniczył w trzech kurtuazyjnych wizytach w portach zagranicznych, reprezentując Marynarkę Wojenną RP. Realizując plan „Peking” przedostał się we wrześniu 1939 roku wraz z dwoma innymi polskimi niszczycielami do Wielkiej Brytanii. Podczas II wojny światowej pełnił służbę patrolową i ochraniał konwoje na wodach wokół Wysp Brytyjskich oraz na Morzu Północnym. W trakcie służby wojennej okręt przebył 15 000 Mm. Uczestniczył w 20 patrolach operacyjnych, eskortował pięć konwojów przybrzeżnych i sześć pełnomorskich. Siedmiokrotnie atakował nieprzyjacielskie okręty, dwukrotnie odpierał ataki lotnicze.
Wspierał działania wojsk lądowych w trakcie kampanii norweskiej. Zatopiony 4 maja 1940 roku przez samolot niemiecki w Rombakkenfjordzie pod Narwikiem.

context: Nowe obowiązki obejmowały eskortowanie żeglugi kabotażowej u południowo-wschodnich wybrzeży Wysp oraz patrole na Morzu Północnym u wybrzeży Niemiec i Holandii. Na pierwszy z patroli, od Dover do Zatoki Helgolandzkiej, polska trójka wyruszyła 1 listopada w towarzystwie HMS „Keith”. 6 listopada „Grom” wraz z „Błyskawicą” wyruszyły by dołączyć do eskorty konwoju FN-33 z Hull do Dover. Następnego dnia w rejonie Dogger Bank polskie okręty zostały zaatakowane torpedami przez dwa niemieckie He-115, jednak udało im się wyminąć zrzucone torpedy. W dniach 11–13 listopada „Grom” z „Burzą” eskortowały konwój FN-35 do Hull, a 14 listopada „Grom” z „Błyskawicą” eskortowały konwój z Dover do wysokości Harwich. 17 listopada wszystkie okręty Dywizjonu KT udały się do Rosyth, gdzie załogi polskich okrętów (oprócz niszczycieli także bazujących tam okrętów podwodnych) odwiedził premier RP gen. Władysław Sikorski. Po powrocie do Harwich, 21 listopada „Grom” wraz z „Burzą” i trzema brytyjskimi niszczycielami udał się na kolejny patrol. W jego trakcie idący za „Gromem” niszczyciel HMS „Gipsy” wszedł na minę i zatonął. „Grom” udzielił pomocy rozbitkom ze statku „Terukuni Maru”, również zatopionego na minie. Następnego dnia „Grom” i „Błyskawica” wyszły, aby rozstrzelać dryfujące miny w okolicach Kentish Knock. 27 listopada „Keith”, „Błyskawica” i „Grom” otrzymały zadanie eskortowania konwoju płynącego z Londynu do portów na wschodnim wybrzeżu Wysp. W trakcie rejsu 30 listopada na minie zatonął statek komodora konwoju, „Sheaf Crest”. Pomiędzy 1 a 12 grudnia „Grom” uczestniczył w krótkich patrolach i eskortowaniu kolejnych konwojów na trasach wzdłuż południowo-wschodnich wybrzeży Wielkiej Brytanii. Około 15 grudnia polskie okręty włączono do dowodzonej przez kmdr. G. Creasy’ego 1. Flotylli Niszczycieli. Po krótkim postoju w Harwich w celu konserwacji urządzeń i wyczyszczenia kotłów, okręt ponownie uczestniczył w akcjach patrolowych i eskortowych, z kilkudniową przerwą na okres świąt Bożego Narodzenia. 6 stycznia 1940 roku „Grom” z „Błyskawicą” i czterema innymi okrętami flotylli wyszedł na patrol, jednak ze względu na awarię jednego z kotłów musiał zawrócić do portu, skąd 10 stycznia został skierowany na remont do stoczni w Chatham, gdzie został zadokowany. Oprócz wyremontowania kotła wymieniono wówczas wyrzutnie bomb głębinowych oraz zainstalowano urządzenie demagnetyzacyjne. W stoczni okręt przebywał do 19 marca, do Harwich powrócił 22 marca. Po ćwiczeniach, mających na celu przywrócenie gotowości bojowej, 29 marca „Grom” wraz „Błyskawicą”, „Burzą”, HMSS „Grenade” i „Gurkha” przeprowadziły patrol w rejonie Terschelling, z którego powróciły do bazy 31 marca. 1 kwietnia podobny patrol odbył się w rejonie ujścia Tamizy. Po powrocie Dywizjon KT został oddany do dyspozycji dowódcy Home Fleet i został przebazowany do Rosyth.
qas: question: Kiedy jednostka udała się w stronę Zatoki Helgolandzkiej?
answers: text: 1 listopada
generative_answer: 1 listopada

question: Dokąd jednostka eskortowała FN-35?
answers: text: do Hull
generative_answer: do Hull

question: Kto został dowódcą jednostek w dniu 17 listopada?
plausible_answers: text: Władysław Sikorski
generative_answer: Władysław Sikorski

question: Jaka jednostka zatonęła 21 listopada?
answers: text: HMS „Gipsy”
generative_answer: HMS „Gipsy”

question: Jaki był powód utraty "Gipsy"?
answers: text: wszedł na minę
generative_answer: wejście na minę

context: Tradycje nazwy okrętu kontynuował w polskiej MW niszczyciel typu 30bis ORP „Grom”, na okręcie tym znajdowała się tablica upamiętniająca marynarzy poległych na „Gromie”. W roku 1995 banderę podniesiono na kolejnym okręcie noszącym imię „Grom” – był nim mały okręt rakietowy projektu 660, pozostający w służbie do dziś (2016 rok). Wizerunek „Groma” przez wiele lat był wykorzystywany przez stocznię J. S. White’a w reklamach tejże stoczni, publikowanych w roczniku „Jane’s Fighting Ships”. W miejscowości Narwik na placu Gromplas ustawiono pomnik, ufundowany w 1979 roku przez rząd PRL, upamiętniający poświęcenie polskich marynarzy w walce o niepodległość Norwegii. W miejscowym Muzeum Wojennym w 1990 roku odsłonięto tablicę pamiątkową, ufundowaną przez Tadeusza Głowackiego, jednego z członków załogi „Groma”, z nazwiskami marynarzy, którzy zginęli w wyniku zniszczenia okrętu. W Muzeum tym znajduje się też naktuz, zdemontowany z wraku okrętu przez norweską ekspedycję w 1986 roku. W 75. rocznicę zatopienia okrętu w Cowes, mieście, w którym wybudowano okręt, odsłonięto tablicę upamiętniającą to wydarzenie.
qas: question: Jaki memoriał można było odnaleźć na pokładzie niszczyciela „Grom”?
answers: text: tablica upamiętniająca marynarzy poległych na „Gromie”
generative_answer: tablicę upamiętniającą marynarzy poległych na „Gromie”

question: Jakim rodzajem statku był „Grom” oddany do użytku w 1995 roku?
answers: text: mały okręt rakietowy projektu 660
generative_answer: małym okrętem rakietowym projektu 660

question: Jakie przedsiębiorstwo używało okrętu „Grom” w swoich kampaniach reklamowych?
answers: text: stocznię J. S. White’a
generative_answer: stocznia J. S. White’a

question: Co zrobiono w mieście Cowes z okazji 75. rocznicy zatonięcia małego okrętu rakietowego „Grom”?
plausible_answers: text: odsłonięto tablicę upamiętniającą to wydarzenie
generative_answer: odsłonięto tablicę upamiętniającą to wydarzenie

question: Kto zapłacił za tablicę odsłoniętą w 1990 roku w miejscowości Narwik, upamiętniającą marynarzy poległych podczas zatonięcia „Groma”?
answers: text: Tadeusza Głowackiego
generative_answer: Tadeusz Głowacki