Alternatywy 4

Alternatywy 4 – polski serial komediowy z 1983 w reżyserii Stanisława Barei, emitowany premierowo przez Program Pierwszy Telewizji Polskiej od 30 września do 25 listopada 1986. Treścią serialu są zmagania lokatorów tytułowego warszawskiego bloku z gospodarzem Stanisławem Aniołem (Roman Wilhelmi), który w imię własnych ambicji próbuje im utrudnić życie. W zamierzeniu twórców, serial Alternatywy 4 miał przedstawiać zbiorowy portret społeczeństwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, na przykładzie mieszkańców bloku osiedlowego w Warszawie.
Za scenariusz do Alternatyw 4 odpowiadali Janusz Płoński i Maciej Rybiński, a Bareja uzupełnił scenopis o własne pomysły. Produkcja Alternatyw 4 rozpoczęła się jeszcze przed wprowadzeniem stanu wojennego w Polsce. Gdy serial pomimo różnych perturbacji został ukończony w 1983, na skutek działań cenzury jego emisja była wstrzymywana przez ponad trzy lata. Mimo to po Polsce kopie serialu krążyły w nielegalnym obiegu, w postaci nagrań na kasetach wideo. Ostatecznie cenzura ustąpiła, aczkolwiek z oryginalnej wersji na potrzeby premierowej emisji usunięto sceny, które cenzorzy odebrali jako zbyt prześmiewcze i krytyczne względem socjalistycznej rzeczywistości.
13 września 2014 na kanale TVP HD serial miał ponowną premierę w wersji zrekonstruowanej cyfrowo i uzupełnionej o usunięte przez cenzurę sceny, które odnaleziono w archiwach Telewizji Polskiej.

context: Jesienią 1981 roku, opierając się na scenariuszu Rybińskiego i Płońskiego, Bareja przygotował scenopis z dodanymi własnymi pomysłami, zatytułowany Stanisław Anioł. Początkowo Bareja zamierzał nakręcić sześć odcinków o długości 22–25 minut. Jednakże konstrukcja serialu ewoluowała. Ostatecznie Bareja podzielił serial na dziewięć odcinków. Niebawem również zmienił tytuł serialu na Alternatywy 4, tłumacząc Rybińskiemu, że Polska, jako „kraj na rozstaju dróg”, ma cztery alternatywy (lewo – prawo – góra – dół). Dozorca Stanisław Anioł (nazwa ironiczna) był z kolei nawiązaniem do wszechobecnej kontroli obywateli przez państwo, albowiem gospodarze budynków w PRL-u często współpracowali z Milicją Obywatelską oraz Służbą Bezpieczeństwa. Pierwowzorem Anioła był Albin Siwak, aparatczyk związany z frakcją moczarowców, który błyskawicznie zrobił karierę polityczną. Początkowo Bareja w roli Anioła widział Ludwika Paka lub Stanisława Tyma, lecz drugi reżyser Andrzej Swat i Violette Buhl podsunęli mu pomysł na obsadzenie w tej roli Romana Wilhelmiego. Wilhelmi znany był wcześniej przede wszystkim z serialu Kariera Nikodema Dyzmy, gdzie grał rolę tytułową. Jak opowiadał Bareja, Wilhelmi cieszył się, że może zagrać osobę inną aniżeli „ponurzy intelektualiści lub brutale”. Do kolejnych kluczowych ról Bareja zaangażował Bożenę Dykiel, Halinę Kowalską, Jerzego Turka, Janusza Gajosa, Mieczysława Voita, Gustawa Lutkiewicza, Jacka Fedorowicza oraz Witolda Pyrkosza; obowiązkowo na srebrnym ekranie pojawili się również stali współpracownicy reżysera: Wojciech Pokora, Bronisław Pawlik, Jan Kobuszewski oraz Wiesław Gołas. W roli czarnoskórego doktoranta Harvardu reżyser obsadził pokrytego ciemnym płynem Ryszarda Raduszewskiego. Rolę robota kolejkowego Ewy-1 odegrała aktorka teatru pantomimy Studia Kineo, Wanda Kozera-Hyży.
qas: question: Ile odcinków liczyła ostatecznie realizacja?
answers: text: dziewięć
generative_answer: dziewięć

question: Do czego odnosiła się postać Anioła?
answers: text: do wszechobecnej kontroli obywateli przez państwo
generative_answer: do wszechobecnej kontroli obywateli przez państwo

question: Kto stanowił inspirację do kreacji postaci Anioła?
answers: text: Albin Siwak
generative_answer: Albin Siwak

question: Kto zagrał Anioła w realizacji Barei?
answers: text: Romana Wilhelmiego
generative_answer: Roman Wilhelmi

question: Jak nazywał się czarnoskóry aktor, który wcielił się w postać doktoranta?
plausible_answers: text: Ryszarda Raduszewskiego
generative_answer: Ryszard Raduszewski

context: Pomysł na Alternatywy 4 narodził się jesienią 1979 roku, kiedy scenarzysta Maciej Rybiński z okazji odbioru kluczy do nowego mieszkania na Okęciu postanowił stworzyć scenariusz do filmu obrazującego społeczeństwo Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, na przykładzie mieszkańców jednego bloku osiedlowego. Początkowo serial miał nosić nazwę Nasz dom, a Rybiński przy tworzeniu scenariusza współpracował z Januszem Płońskim. Gdy rządy Edwarda Gierka w Polsce chyliły się ku końcowi, realizacji Naszego domu podjął się Stanisław Bareja. Projektem na fali solidarnościowej odwilży zainteresowała się Telewizja Polska, która po sukcesie Misia zezwoliła Barei na rozpoczęcie realizacji serialu. Pomysł na Nasz dom entuzjastycznie przyjął kierownik Zespołu Filmowego „Perspektywa” Janusz Morgenstern.
qas: question: W jakich okolicznościach Maciej Rybiński wymyślił motyw, na którym będzie opierać się ten serial?
answers: text: z okazji odbioru kluczy do nowego mieszkania na Okęciu
generative_answer: z okazji odbioru kluczy do nowego mieszkania na Okęciu

question: Jaki miał być pierwotnie tytuł tego serialu?
answers: text: Nasz dom
generative_answer: Nasz dom

question: Jaka stacja wyraziła zainteresowanie tym serialem?
answers: text: Telewizja Polska
generative_answer: Telewizja Polska

question: Jaką grupą przewodził Bareja?
plausible_answers: text: Zespołu Filmowego „Perspektywa”
generative_answer: Zespołem Filmowym „Perspektywa”

question: Jaki reżyser zdecydował się na współpracę z Rybińskim?
answers: text: Stanisław Bareja
generative_answer: Stanisław Bareja