Szas

Szas (hebr. ש"ס, Sefardyjska Partia Strażników Tory) – izraelska religijna partia polityczna, reprezentująca w większości ortodoksyjnych Żydów sefardyjskich. Partia powstała w 1984 roku, tuż przed wyborami, pod duchowym przewodnictwem rabina Owadii Josefa (byłego naczelnego sefardyjskiego rabina Izraela) z pomocą rabina Elazara Schacha (1898–2001), lidera niechasydzkiej ortodoksyjnej społeczności Żydów aszkenazyjskich (zwanych Mitnagdim).
Po wyborach 2006 roku, w wyniku których Szas uzyskał 12 mandatów parlamentarnych, wszedł w skład koalicji rządowej. Partia otrzymała cztery stanowiska ministerialne. Ówczesny lider ugrupowania, Eli Jiszaj, został ministrem przemysłu, handlu i zatrudnienia oraz jednym z czterech wicepremierów w rządzie Ehuda Olmerta.
W wyniku przedterminowych wyborów parlamentarnych w lutym 2009 roku ugrupowanie otrzymało 11 miejsc w Knesecie. Partia weszła w skład rządu uformowanego przez lidera Likudu, Binjamina Netanjahu, otrzymując stanowisko wicepremiera dla Jiszaja oraz cztery teki ministerialne.
Po wyborach w styczniu 2013 partia wprowadziła do parlamentu 11 deputowanych. Nie weszła jednak w skład kolejnego rządu Netanjahu. Szas pozostał w opozycji, ze względu na konflikt z prawicowymi ugrupowaniami w radzie ministrów, opowiadającymi się za wprowadzeniem obowiązkowego poboru wojskowego również dla religijnej młodzieży w Izraelu.

context: W wyniku wyborów parlamentarnych w 1996 roku i zwycięstwa Binjamina Netanjahu w wyborach na premiera, powstał jeden z najbardziej prawicowych gabinetów w historii Izraela. Parlamentarzyści z Szasu weszli w jego skład. Eli Jiszaj został ministrem pracy i spraw społecznych (drugim najmłodszym ministrem w rządzie Izraela w historii tego państwa), Szelomo Benizri wiceministrem zdrowia, a Arje Gamliel – wiceministrem ds. religijnych. Warunkiem wejścia do koalicji, postawionym przez Netanjahu, było wykluczenie z rozmów koalicyjnych Arie Deriego, który został oskarżony o korupcję. W wyniku śledztwa ustalono, że podczas sprawowania przez niego ministerialnych obowiązków (Deri zajmował stanowisko dyrektora generalnego w ministerstwie spraw wewnętrznych, a później był szefem tego resortu), przyjmował on łapówki od trzech organizacji religijnych, w zamian za przekazywanie publicznych pieniędzy na ich szkoły. Deri został za to skazany na 3 lata więzienia (został zwolniony po 2 latach za dobre sprawowanie). Z tego powodu rabin Josef odsunął się od Deriego i poparł kandydaturę Jiszaja na nowego lidera partii. Wielu wyborców Szas postrzegało jednak Deriego jako ofiarę politycznego „polowania na czarownice” i wciąż go popierało. Pomimo skazania Deriego, Szas uzyskał 17 miejsc w Knesecie w wyniku wyborów w 1999 roku. Było to największa liczba mandatów uzyskanych przez tę partię w historii ugrupowania. Szas posiadał więc bardzo duży potencjał koalicyjny i wszedł do rządu Ehuda Baraka. Benizri został ministrem zdrowia, Jiszaj – pracy i spraw społecznych, Elijjahu Suwisa – narodowej infrastruktury, Jicchak Kohen objął natomiast resort spraw religijnych; Szas otrzymał również szereg stanowisk wiceministrów. Jeden z członków Szas, Meszullam Nahari został wiceministrem edukacji, co spowodowało ostry konflikt z szefem resortu. Był nim Josi Sarid, jeden z liderów antyklerykalnego lewicowego ugrupowania Merec. Szas wyszedł z rządu Baraka w czerwcu 2000 roku, ponieważ premier nie chciał się zgodzić na sumę dofinansowania szkół religijnych partii, jakiej zażądali liderzy tego ugrupowania.
qas: question: Jaki nurt polityczny reprezentował Netanjahu?
answers: text: prawicowych
generative_answer: prawicowy

question: W którym roku Binjamina Netanjahu został premierem Izraela? 
answers: text: 1996
generative_answer: 1996

question: Jakie stanowisko piastował Szelomo Benizri ?
answers: text: wiceministrem zdrowia
generative_answer: wiceministrem zdrowia

question: Kto w rządzie Netanjahua został wiceministrem ds. religijnych?
answers: text: Arje Gamliel
generative_answer: Arje Gamliel

question: O co oskarżono nowego premiera Izraela?
plausible_answers: text: korupcję
generative_answer: korupcję