Bajan (1900)

Bajan (ros. Баян) – rosyjski krążownik pancerny z początku XX wieku, główny okręt typu Bajan. Służył podczas wojny rosyjsko-japońskiej w 1904 roku, działając pod Port Artur. Po zdobyciu przez Japończyków w Port Artur w 1905 roku, służył następnie we flocie japońskiej do 1930 roku pod nazwą Aso, przebudowany pod koniec służby na stawiacz min. Nazwę „Bajan” nosił po nim w Rosji drugi krążownik tego samego typu.
Wyporność normalna okrętu wynosiła 7802,6 ton. Główne uzbrojenie stanowiły dwa działa kalibru 203 mm w wieżach oraz osiem dział kalibru 152 mm w kazamatach. Napędzały go maszyny parowe, pozwalające na przekroczenie prędkości 20 węzłów.

context: Aktywność floty rosyjskiej po tym wydarzeniu zmalała. 23 (10) czerwca „Bajan” wziął udział w pierwszej próbie przedarcia się eskadry do Władywostoku, zakończonej zawróceniem Rosjan po natknięciu się na siły japońskie. Nocą tego dnia na redzie Port Artur „Bajan” brał udział w odpieraniu ataków torpedowych niszczycieli. 9 lipca (26 czerwca) „Bajan” z pancernikiem „Połtawa” i innymi okrętami wyszedł z portu celem ostrzeliwania japońskich pozycji na lądzie oraz wspierających ich krążowników „Itsukushima” i „Hashidate”, które na skutek tego odeszły w morze. 17 (4 lipca) dozorujący „Bajan” ostrzeliwał japońskie lekkie siły trałujące miny w zatoce Tahe. 26 (13) lipca „Bajan” z mniejszymi okrętami ponownie wyszedł w morze do zatoki Tahe celem ostrzeliwania japońskich pozycji na lądzie. Doszło wówczas do krótkiej walki z japońskimi okrętami ostrzeliwującymi wybrzeże (starsze krążowniki „Matsushima”, „Itsukushima”, „Hashidate” i stary pancernik „Chinen”), podczas której „Bajan” wystrzelił 6 pocisków 203 mm i 15 – 152 mm i uszkodził lekko w rufę pociskiem 203 mm krążownik „Itsukushima”.
qas: question: Do jakiego kraju należały krążowniki „Itsukushima” i „Hashidate”?
answers: text: japońskich
generative_answer: Japonii

question: W jakiej zatoce „Bajan” ostrzeliwał japońskie okręty?
answers: text: Tahe
generative_answer: Tahe

question: Ile pocisków wystrzelił "Bajan"?
answers: text: 6
generative_answer: 6

question: Do jakiego miasta miał dostać się "Bajan"?
answers: text: Władywostoku
generative_answer: Władywostoku

question: Jaki krążownik uszkodził "Bajana"?
plausible_answers: text: „Itsukushima”
generative_answer: „Itsukushima”

context: Aż do 6 grudnia „Bajan” kilkakrotnie prowadził z bazy ostrzał japońskich pozycji z dział 203 mm, korygowany z punktu obserwacyjnego piechoty. 5 grudnia (22 listopada) Japończycy zdobyli górę Wysoką i uzyskali ostatecznie możliwość prowadzenia korygowanego ognia na całą bazę z ciężkich dział. 8 grudnia (25 listopada) krążownik, stojący przy Nabrzeżu Węglowym wschodniego basenu, stał się celem długotrwałego ostrzału z dział kalibru 280 mm i 152 mm. Ewakuowano z niego wówczas załogę na brzeg. Na skutek przecieków oraz gaszenia pożarów, część przedziałów uległa zalaniu. 9 grudnia (26 listopada), podczas dalszego ostrzału, „Bajan” zatonął na płyciźnie, z przechyłem na lewo, trafiony ok. 10 pociskami 280 mm. 11 grudnia (28 listopada) 1904 roku opuszczono na okręcie proporzec i formalnie zakończono kampanię. Przed kapitulacją twierdzy, 1 stycznia 1905 roku (19 grudnia) kadłub „Bajana” dodatkowo został wysadzony.
qas: question: Jakie wojska zatopiły Bajana?
answers: text: Japończycy
generative_answer: japońskie

question: Ile pocisków doprowadziło do zatopienia Bajana?
answers: text: ok. 10
generative_answer: ok. 10

question: Czy podjęto próbę wyciągnięcia Bajana z mielizny?
answers: text: kadłub „Bajana” dodatkowo został wysadzony
generative_answer: nie

question: Czy cała załoga Bajana przeżyła zatonięcie statku?
plausible_answers: text: Ewakuowano z niego wówczas załogę na brzeg
generative_answer: tak

question: Kiedy Bajan zatonął?
answers: text: 9 grudnia (26 listopada)
generative_answer: 9 grudnia (26 listopada)