Franciszek Matejko

Franciszek Ksawery Edward Matejko (ur. 10 października 1828 w Krakowie, zm. 18 marca 1873 w Wiedniu) – polski bibliotekarz i historyk slawista, pracownik Biblioteki Jagiellońskiej i wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego, starszy brat Edmunda i Jana.
Był absolwentem Liceum św. Anny, studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim i Uniwersytecie Karola w Pradze, w kręgu jego zainteresowań leżało prawo, historia, filologia klasyczna i filologia słowiańska. Działał w Towarzystwie Naukowym Krakowskim i Akademii Umiejętności, wykładał na Uniwersytecie Jagiellońskim, jednak nie udało mu się uzyskać stanowiska profesora. Niepowodzenie to wpłynęło na rozwój choroby psychicznej, na którą cierpiał. Hospitalizowany był z przerwami w wiedeńskim szpitalu, gdzie zmarł. Franciszek odegrał dużą rolę w rozwoju historycznych i artystycznych zainteresowań Jana Matejki w czasach jego dzieciństwa i wczesnej twórczości.

context: Nie był osobą o mocnym zdrowiu, a intensywną pracą wyczerpywał swoje siły. Pod koniec 1870 roku zapadł na chorobę oczu, zaś niedługo później (początek 1871) zaczął zdradzać objawy choroby psychicznej, do której przyczynił się wstrząs, jaki wywołało u niego fiasko zabiegów o profesurę. Zaburzenie nie od razu uniemożliwiły mu pracę i działalność. Był leczony w Krakowie oraz w zakładzie w Steinhof pod Wiedniem, jednak kuracje nie przyniosły wyzdrowienia. Matejko zmarł 18 marca 1873 roku w wiedeńskim szpitalu. Zgodnie z jego ostatnią wolą, bracia przewieźli ciało do Krakowa, gdzie zostało złożone w rodzinnym grobowcu Matejków w głównej alei Cmentarza Rakowickiego .
qas: question: Gdzie został pochowany?
answers: text: w rodzinnym grobowcu Matejków
generative_answer: w rodzinnym grobowcu Matejków

question: Co miało negatywny wpływ na jego zdrowie psychiczne?
answers: text: wstrząs, jaki wywołało u niego fiasko zabiegów o profesurę
generative_answer: wstrząs, jaki wywołało u niego fiasko zabiegów o profesurę

question: Co stale pogarszało jego stan zdrowia?
answers: text: intensywną pracą
generative_answer: intensywna praca

question: Czy miał problemy okulistyczne?
answers: text: Pod koniec 1870 roku zapadł na chorobę oczu
generative_answer: tak

question: Jak wpłynęły na niego pobyty w ośrodkach w Krakowie i w Wiedniu?
answers: text: nie przyniosły wyzdrowienia
generative_answer: nie przyniosły wyzdrowienia

context: Franciszek Matejko odegrał istotną rolę w życiu Jana, swojego młodszego brata, przede wszystkim w okresie jego dzieciństwa. Wedle przekazu Mariana Gorzkowskiego, wespół z bratem Edmundem, uczył go czytać i pisać, jak również zabrał ze Szkoły św. Barbary, gdzie ten zupełnie sobie nie radził. Zachęcał Jana do rozbudzania zainteresowań historią poprzez czytanie książek o tej tematyce (na przykład polecał mu Wieczory pod lipą Lucjana Siemieńskiego), jak również wspierał rozwój jego pasji artystycznych – przynosił z Biblioteki Jagiellońskiej do kopiowania ilustrowane wydawnictwa i drzeworyty, które były reprodukcjami dzieł znanych malarzy, m.in. Tycjana i Delaroche’a. W 1851 roku, razem z przyjacielem Szymonem Darowskim, przekonał ojca, by – w obliczu nieuzyskania przez młodszego brata promocji do następnej klasy w Liceum św. Anny – wyraził zgodę na posłanie Jana do Szkoły Sztuk Pięknych, gdzie mógłby rozwijać swój talent artystyczny.
qas: question: Do jakiej szkoły uczęszczał Jan Matejko?
answers: text: św. Barbary
generative_answer: Św. Barbary

question: Kto jest autorem książki historycznej "Wieczory pod lipą"?
answers: text: Lucjana Siemieńskiego
generative_answer: Lucjan Siemieński

question: Kto pomógł Franciszkowi Matejce przekonać ojca, by posłał Jana do Szkoły Sztuk Pięknych?
answers: text: Szymonem Darowskim
generative_answer: Szymon Darkowski

question: W którym roku Jan Matejko zaczął edukację w Szkole Sztuk Pięknych?
plausible_answers: text: W 1851 roku
generative_answer: W 1851 roku

question: Kim był Jan Matejko dla Franciszka Matejko?
answers: text: młodszego brata
generative_answer: Młodszym bratem