SMS Erzherzog Ferdinand Max (1865)

SMS Erzherzog Ferdinand Max – pierwszy z dwóch okrętów pancernych typu Erzherzog Ferdinand Max zbudowanych dla Österreiche Marine. Położenie stępki pod okręt odbyło się w październiku 1863 roku w stoczni Stabilimento Tecnico Triestino. Okręt został zwodowany w maju 1865 roku i ukończony w czerwcu 1866 roku, w momencie wybuchu wojny prusko-austriackiej. Pierwotnie okręty miały być wyposażone w działa gwintowane sprowadzone z Prus, lecz z powodu wojny musiano je zastąpić szesnastoma gładkolufowymi działami 48-funtowymi.
Stacjonujący na Adriatyku, „Erzherzog Ferdinand Max” był okrętem flagowym floty austriackiej pod dowództwem kontradmirała Wilhelma von Tegetthoffa. Wziął udział w bitwie pod Lissą w lipcu 1866 roku, podczas której staranował i zatopił włoski okręt pancerny „Re d’Italia”. W wyniku staranowania okręt doznał lekkich uszkodzeń dziobu, które naprawiono na Malcie po zakończeniu wojny. Okręt pozostawał w austro-węgierskiej flocie przez następne 20 lat, lecz ze względu na znaczne zmniejszenie budżetu marynarki, spowodowane węgierskim brakiem zainteresowania sprawami morskimi, jego dalsza służba była pozbawiona wydarzeń. Został przezbrojony w nowsze działa w 1874 i ponownie 1882 roku. Skreślony z rejestru floty w maju 1886 roku, w latach 1889-1908 służył jako tender dla morskiej szkoły artylerii. Okręt pozostał w marynarce do 1916 roku, kiedy został sprzedany na złom.

context: W trakcie formowania szyku swoich okrętów Persano przeniósł się ze swojego okrętu flagowego, „Re d’Italia”, na „Affondatore”. To wytworzyło wyrwę we włoskiej formacji i Tegetthoff skorzystał z okazji, by rozdzielić włoską flotę i rozpocząć walkę na bliski dystans. „Erzherzog Ferdinand Max” przepłynął przez wyrwę, ale nie udało mu się staranować żadnego nieprzyjacielskiego okrętu, przez co musiał zawrócić i podjąć jeszcze jedną próbę. Podczas drugiego podejścia austriacki ogień uszkodził ster „Re d’Italii”, uniemożliwiając jej manewrowanie. Tegetthoff wykorzystał okazję by staranować włoski okręt i rozkazał zwiększyć prędkość „Erzherzoga Ferdinanda Maxa” do maksymalnej. Po dwóch zderzeniach, które odbyły się pod zbyt ostrym kątem by spowodować poważne uszkodzenia, „Erzherzog Ferdinand Max” ugodził włoski okręt bardziej prosto. Taran austriackiego okrętu wyrwał dziurę w kadłubie „Re d’Italii” od strony lewej burty. Następnie „Erzherzog Ferdinand Max” zawrócił, a „Re d’Italia” przechyliła się na lewą burtę i zatonęła niedługo potem. Początkowo Tegetthoff rozkazał załodze spuścić łodzie by uratować włoskich rozbitków, lecz w związku ze zbliżającym się włoskim pancernikiem „San Martino” musiał porzucić ten pomysł, aby jego okręt nie stał się nieruchomym celem. Zamiast tego zadanie podjęcia rozbitków przekazał awizu „Kaiserin Elizabeth”, podczas gdy „Erzherzog Ferdinand Max” miał związać walką „San Martino”. Jednak pozostałe włoskie okręty nie zdały sobie sprawy z tego, że „Kaiserin Elizabeth” zamierza podjąć włoskich marynarzy i otworzyły do niego ogień, który odciągnął go od rozbitków.
qas: question: Jakiemu okrętowi udało się przepłynąć przez wyrwę?
answers: text: „Erzherzog Ferdinand Max”
generative_answer: „Erzherzog Ferdinand Max”

question: Okręt z jakiego państwa uszkodził „Re d’Italii"?
answers: text: austriacki
generative_answer: Austrii

question: Czy Tegetthoff zniszczył okręt należący do Włochów?
answers: text: Tegetthoff wykorzystał okazję by staranować włoski okręt
generative_answer: tak

question: Jaki okręt zatonął?
answers: text: „Re d’Italia”
generative_answer: „Re d’Italia”

question: Do jakiego państwa należał „San Martino”?
answers: text: włoskim
generative_answer: włoskim