Róża Luksemburg

Róża Luksemburg, właśc. Rozalia Luxenburg (ps. „R. Kruszyńska”, „Spartakus”, „Junius”; ur. 5 marca 1870 w Zamościu, zm. 15 stycznia 1919 w Berlinie) – ekonomistka, teoretyczka i działaczka polskiej i niemieckiej socjaldemokracji.

context: W 1905 r. wróciła do Królestwa Polskiego, posługując się fałszywym paszportem, by pomóc w organizowaniu akcji skierowanych przeciw rosyjskim władzom. Aresztowana przez carską policję i więziona. Członkowie SPD przekupili rosyjskich urzędników i Róża Luksemburg wyszła na wolność za kaucją. W latach 1905–1906 uczestniczyła w rewolucji w Warszawie i Petersburgu. W marcu 1906 została aresztowana w Warszawie i osadzona w Areszcie Centralnym. Stamtąd została przeniesiona na oddział kobiecy więzienia Pawiak (Serbię), a następnie do X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej. Od 1907 r. prowadziła działalność w Niemczech, lansując koncepcję masowych strajków jako drogi dla rewolucji i obalenia kapitalizmu przemocą. Napisała Strajk masowy, partia i związki zawodowe (wyd. pol. 1959). Pracowała w „Vorwärts” („Naprzód”), organie prasowym SPD.
qas: question: Kto aresztował Różę Luksemburg? 
answers: text: carską policję
generative_answer: carska policja

question: Dzięki czyim pieniądzom Róża Luksemburg została uwolniona z więzienia?
answers: text: Członkowie SPD
generative_answer: członków SPD

question: Czy Róża Luksemburg brała udział w rewolucji w stolicy Polski?
answers: text: W latach 1905–1906 uczestniczyła w rewolucji w Warszawie
generative_answer: tak

question: W którym roku Luksemburg ponownie przybyła do Królestwa Polskiego? 
answers: text: 1905
generative_answer: 1905

question: Jakie czasopismo SPD założyła Luksemburg?
plausible_answers: text: „Vorwärts”
generative_answer: „Vorwärts”

context: Róża Luksemburg była przedstawicielką lewego, rewolucyjnego skrzydła II Międzynarodówki, a zarazem krytyczką Lenina i partii bolszewickiej. Była gorącą zwolenniczką pluralizmu, wolności poglądów i prasy. Bolszewikom zarzucała brak poszanowania dla demokracji i elitarystyczną koncepcję roli partii w procesie rewolucyjnym. Z okresu rewolucji bolszewickiej pochodzi jej znany aforyzm: „Nie ma prawdziwego socjalizmu bez demokracji, tak jak nie ma prawdziwej demokracji bez socjalizmu”. Z drugiej strony – w miarę pozyskiwania większej ilości informacji na temat specyfiki sytuacji w Rosji podkreślała konieczność (z rewolucyjnego punktu widzenia) wprowadzenia przez bolszewików wielu „środków nadzwyczajnych” w celu obrony państwa robotniczego. Podkreślała, że niezależnie od rezultatów rewolucji 1917 Leninowi i jego partii należy się szacunek, gdyż jako pierwsi na świecie odważyli się wprowadzić w życie to, o czym do tej pory dyskutowano jedynie teoretycznie.
qas: question: Jakich polityków i ugrupowania polityczne krytykowała ta ekonomistka?
answers: text: Lenina i partii bolszewickiej
generative_answer: Lenina i partię bolszewicką

question: Jakie wartości były bliskie jej sercu?
answers: text: pluralizmu, wolności poglądów i prasy
generative_answer: pluralizm, wolność poglądów i prasy

question: O co Róża Luksemburg oskarżała bolszewików?
answers: text: brak poszanowania dla demokracji i elitarystyczną koncepcję roli partii w procesie rewolucyjnym
generative_answer: brak poszanowania dla demokracji i elitarystyczną koncepcję roli partii w procesie rewolucyjnym

question: Dlaczego Róża Luksemburg szanowała Lenina, mimo krytykowania jego poglądów?
answers: text: gdyż jako pierwsi na świecie odważyli się wprowadzić w życie to, o czym do tej pory dyskutowano jedynie teoretycznie
generative_answer: gdyż jako pierwsi na świecie odważyli się wprowadzić w życie to, o czym do tej pory dyskutowano jedynie teoretycznie

question: Jak brzmi aforyzm, który Róża Luksemburg zadedykowała Leninowi i przedstawicielom partii bolszewickiej?
plausible_answers: text: „Nie ma prawdziwego socjalizmu bez demokracji, tak jak nie ma prawdziwej demokracji bez socjalizmu”
generative_answer: „Nie ma prawdziwego socjalizmu bez demokracji, tak jak nie ma prawdziwej demokracji bez socjalizmu”