Romeo i Julia

Romeo i Julia – dramat angielskiego pisarza Williama Szekspira napisany we wczesnym stadium jego kariery. Przedstawia historię tragicznej miłości dwojga młodych ludzi, którzy stali się wzorcami romantycznych kochanków. Historia toczy się w Weronie i Mantui.
Źródeł utworu należy doszukiwać się we włoskiej opowieści romantycznej Mattea Bandella (Le tre parti de le Novelle del Bandello, 1554), przetłumaczonej wierszem na angielski w The Tragicall Historye of Romeus and Juliet (1562) przez Arthura Brooke’a oraz prozą w Palace of Pleasure (1582) przez Williama Paintera. Szekspir zapożyczał z obu tych pozycji dodając przy tym postaci własnego pomysłu, takie jak Merkucjo czy Parys, celem wzbogacenia fabuły. Uważa się, że dramat powstawał w latach 1591–1595, zaś po raz pierwszy został opublikowany w 1597 roku w formacie quarto.
Istnieją liczne interpretacje tej sztuki. Podczas restauracji Stuartów została wznowiona w zmodyfikowanej wersji przez Williama Davenanta. W XVIII wieku David Garrick usunął z niej sceny, które uważał za nieprzyzwoite, natomiast Jiří Antonín Benda, czeski kompozytor, stworzył wersję operową w której pominął część fabuły i dodał szczęśliwe zakończenie. Inscenizacje XIX-wieczne przywróciły oryginalny tekst i skupiły się na lepszym oddawaniu realizmu. W XX wieku na utworze Szekspira oparto m.in. musical West Side Story, musical Romeo i Julia Janusza Józefowicza oraz film pod tym samym tytułem wyprodukowany w 1996 roku.

context: Wkrótce w Weronie dochodzi do konfliktu pomiędzy przyjaciółmi młodych. Pojedynek pomiędzy Tybaltem (krewnym Capuletich) a Merkucjem (przyjacielem Romea) kończy się śmiercią tego ostatniego. Kiedy dowiaduje się o tym Romeo, dochodzi do kolejnego pojedynku, tym razem pomiędzy tytułowym bohaterem a Tybaltem, w którym Tybalt ginie. Karą za śmierć Tybalta ma być wygnanie Romea. Pani Capuleti informuje Julię, że ta wyjdzie za mąż za Parysa. Nie chcąc popełnić bigamii, Julia wypija otrzymaną od ojca Laurentego miksturę, która wprawia ją w stan podobny do śmierci.
qas: question: Z jakiego powodu Julia popełnia samobójstwo?
plausible_answers: text: Nie chcąc popełnić bigamii
generative_answer: Nie chcąc popełnić bigamii

question: W jakim mieście rozgrywa się akcja "Romea i Julii"?
answers: text: w Weronie
generative_answer: w Weronie

question: Jaki jest efekt walki Tybalta z Merkucjem?
answers: text: Pojedynek pomiędzy Tybaltem (krewnym Capuletich) a Merkucjem (przyjacielem Romea) kończy się śmiercią tego ostatniego
generative_answer: Merkucjo umiera

question: Jaką wiadomość Julia otrzymuje od matki?
answers: text: że ta wyjdzie za mąż za Parysa
generative_answer: że ta wyjdzie za mąż za Parysa

question: Czy Tybalt pokonał Romea?
answers: text: Tybalt ginie
generative_answer: nie

context: W scenie przy balkonie Szekspir sprawił, że Romeo podsłuchuje monolog Julii, kiedy w wersji Brooke’a jej deklaracja przeprowadzana jest w samotności. Poprzez dodanie Romea Szekspir wyłamuje się ze standardowej sekwencji zalotów. Zazwyczaj od kobiety oczekiwano, żeby była skromna i cicha, aby upewnić się, że starający się o jej rękę jest szczery. Przełamanie tej zasady ma na celu zdynamizowanie akcji. Kochankowie są w stanie zrezygnować z ogólnie przyjętych standardów i bezpośrednio poruszyć kwestię ich związku, co skutkuje zgodą na małżeństwo po zaledwie jednej nocy znajomości. W finałowej scenie samobójstwa widoczna jest pewna sprzeczność. Z jednej strony w tradycji katolickiej działania tego typu zazwyczaj wiązały się z potępieniem w piekle. Z drugiej strony ludzie, którzy ginęli w imię miłości, mieli połączyć się ze swoimi ukochanymi w raju. Miłość Romea i Julii wydaje się obrazować ten drugi pogląd. Warto także zauważyć, że chociaż ich uczucie jest pełne pasji, jest ono spełnione jedynie poprzez małżeństwo, co chroni ich przed utratą sympatii widowni.
qas: question: Czy w wersji Brooke'a Romeo podsłuchuje monolog Julii na balkonie?
answers: text: w wersji Brooke’a jej deklaracja przeprowadzana jest w samotności
generative_answer: nie

question: Jaki schemat niszczy Szekspir dodając przy monologu balkonowym Romea?
answers: text: standardowej sekwencji zalotów
generative_answer: standardowej sekwencji zalotów

question: Jaki jest cel dodania Romea pod balkonem?
answers: text: zdynamizowanie akcji
generative_answer: zdynamizowanie akcji

question: Czy Julia była cicha i skromna?
plausible_answers: text: Zazwyczaj od kobiety oczekiwano, żeby była skromna i cicha
generative_answer: nie

question: Co sprawia, że Romeo i Julia zaskarbiają sobie akceptacje widza?
answers: text: małżeństwo
generative_answer: małżeństwo