Trzustka

Trzustka (łac. pancreas) – narząd gruczołowy kręgowców, przy czym trzustka wyspowa występuje też u innych strunowców. Przybiera rozmaite formy u różnych taksonów. Może być zwartym narządem lub być rozproszona wśród innych tkanek. Powstaje z trzech zawiązków w nabłonku jelita, przy czym u ssaków jeden zanika. Składa się z dwóch rodzajów tkanek: pęcherzykowej i wyspowej. Pęcherzyki trzustkowe są gruczołami zewnątrzwydzielniczymi produkującymi wiele enzymów trawiennych, rozkładających różne rodzaje pokarmu. Łączą się one z wydzielinami ścian uchodzących do jelita przewodów wyprowadzających, tworząc sok trzustkowy. Wysepki trzustkowe są rozproszone lub tworzą odrębny narząd. Wyróżnia się w nich 5 rodzajów komórek. Pełnią funkcję gruczołów dokrewnych, wydzielając m.in. hormony: insulinę, somatostatynę, a u żuchwowców też glukagon.

context: Budowa trzustki jest bardzo różnorodna. U śluzic, minogokształtnych i dwudysznych trzustka ma postać licznych, drobnych tworów w ścianie jelita i określana jest trzustką rozproszoną. U spodoustych jest dwupłatowa: płat brzuszny leży na przedniej ścianie jelita, a większy, grzbietowy – równolegle do ściany żołądka. U mięśniopłetwych i większości ryb kostnoszkieletowych trzustka jest rozproszona w grudki i sznury położone w krezce jelita, międzyjelitowej tkance tłuszczowej lub wzdłuż większych naczyń krwionośnych. U karpiowatych i okoniowatych jej tkanka wnika w wątrobę, tworząc wątrobotrzustkę. Zwarta trzustka występuje zaś u łososiowatych i sumowatych.
qas: question: Czy trzustka zawsze składa się z takich samych tkanek?
answers: text: Budowa trzustki jest bardzo różnorodna
generative_answer: nie

question: Jak nazywa się trzustkę u śluzic?
answers: text: trzustką rozproszoną
generative_answer: trzustka rozproszona

question: U jakich gatunków trzustka jest dwupłatowa?
answers: text: U spodoustych
generative_answer: U spodoustych

question: Jaka trzustka występują u sumowatych?
answers: text: Zwarta
generative_answer: Zwarta

question: U jakich gatunków tkanka trzustki wnika w wątrobę?
answers: text: U karpiowatych i okoniowatych
generative_answer: U karpiowatych i okoniowatych

context: U czworonogów trzustka jest zwarta, wydłużona i ma 1–3 magistralne przewody wyprowadzające. U ptaków trzustka jest wąska, bladoróżowa lub szarożółta i połączona więzadłami otrzewnowymi z dwunastnicą. Leży w pętli dwunastniczej, niekiedy wypełniając ją całkowicie. Zwykle budują ją 3 płaty: dogrzbietowy (lobus pancreatis dorsalis), dobrzuszny (l. p. ventralis) i śledzionowy (l. p. splenalis). Kura domowa i gołąb skalny mają 3 przewody wyprowadzające: dogrzbietowy, dobrzuszny i dodatkowy. Ujścia i liczba przewodów mogą się jednak różnić u ptaków nawet w obrębie tego samego gatunku.
qas: question: Jak wygląda ten organ w przypadku czworonogów?
answers: text: jest zwarta, wydłużona i ma 1–3 magistralne przewody wyprowadzające
generative_answer: jest zwarty, wydłużony i ma 1–3 magistralne przewody wyprowadzające

question: Czym charakteryzuje się ptasia trzustka?
answers: text: jest wąska, bladoróżowa lub szarożółta i połączona więzadłami otrzewnowymi z dwunastnicą
generative_answer: jest wąska, bladoróżowa lub szarożółta i połączona więzadłami otrzewnowymi z dwunastnicą

question: Gdzie zlokalizowana jest dwunastnica?
plausible_answers: text: w pętli dwunastniczej
generative_answer: w pętli dwunastniczej

question: Z jakich płatów składa się najczęściej trzustka?
answers: text: dogrzbietowy (lobus pancreatis dorsalis), dobrzuszny (l. p. ventralis) i śledzionowy (l. p. splenalis)
generative_answer: dogrzbietowego (lobus pancreatis dorsalis), dobrzusznego (l. p. ventralis) i śledzionowego (l. p. splenalis)

question: Czy wszystkie gatunki ptaków posiadają tę samą liczbę przewodów wprowadzających?
answers: text: Ujścia i liczba przewodów mogą się jednak różnić u ptaków nawet w obrębie tego samego gatunku
generative_answer: nie