TK-3

TK-3 (również TK) – polska tankietka z czasów dwudziestolecia międzywojennego. Obok czołgu 7TP była podstawową bronią polskich sił pancernych. Konstrukcyjnie oparta była na angielskiej tankietce Carden-Loyd. Seryjna produkcja tych pojazdów odbywała się w fabryce Ursus w Czechowicach pod Warszawą. W latach 1931–1933 powstało ok. 300 tych wozów. W oparciu o TK-3 powstały prototypowe pojazdy – tankietka z wieżą (TKW) i działo samobieżne (TKD), a także głęboko zmodernizowana tankietka TKS. W roku 1938 tankietki TK-3 wykorzystywano w operacji zajmowania Zaolzia. Podczas kampanii wrześniowej ok. 470 tankietek TK-3 i TKS służyło głównie do zadań rozpoznawczych i patrolowych, poza tym do wspierania atakującej kawalerii i piechoty, a także do osłony wycofujących się jednostek. Do września 1939 jedynym użytkownikiem tych tankietek było Wojsko Polskie. Po kampanii wrześniowej część wozów trafiła do armii niemieckiej oraz węgierskiej.

context: Centralny punkt naprawy tankietek umieszczono w Tomaszowie Mazowieckim. Tam kierowano uszkodzone pojazdy oraz części i podzespoły wywiezione z zakładów Ursusa w Czechowicach oraz zdobytych magazynów. Wyremontowane tankietki TK-3 przyjęto następnie na wyposażenie Wehrmachtu pod oznaczeniem PzKpfw TK(p). Dokładna liczba wcielonych tankietek jest nieznana i trudna do ustalenia. Można przyjąć, że ogółem do armii niemieckiej trafiło ponad 100 pojazdów TK-3 i TKS. Polskie tankietki używano w działaniach antypartyzanckich oraz jako ciągniki i w tej postaci przetrwały do końca wojny. Tankietki będące w służbie niemieckiej często przezbrajano w broń niemiecką.
qas: question: W jakiej miejscowości zlokalizowany był punkt naprawczy TK-3?
answers: text: w Tomaszowie Mazowieckim
generative_answer: w Tomaszowie Mazowieckim

question: Elementem czyjego wyposażenia stały się TK-3 po remoncie?
answers: text: Wehrmachtu
generative_answer: Wehrmachtu

question: Czy znana jest liczba tankietek w użytku armii niemieckiej?
answers: text: Dokładna liczba wcielonych tankietek jest nieznana i trudna do ustalenia
generative_answer: Dokładna liczba wcielonych tankietek jest nieznana i trudna do ustalenia

question: W jakiej formie tankietki ocalały do zakończenia wojny?
answers: text: jako ciągniki
generative_answer: jako ciągniki

question: Jak armia niemiecka rozwiązała problem nierentowności tankietek?
plausible_answers: text: Tankietki będące w służbie niemieckiej często przezbrajano w broń niemiecką
generative_answer: Tankietki będące w służbie niemieckiej często przezbrajano w broń niemiecką

context: Ostatecznie Dowództwo Broni Pancernych podjęło decyzję, że należy część posiadanych tankietek przezbroić w działka kal. 20 mm, lecz polskiej konstrukcji. Broń taka od roku 1936 była opracowywana przez zespół pod kierownictwem inż. Bolesława Jurka. Prototyp ukończono w roku 1937, zaś próby przeprowadzono w roku następnym. Parametry polskiego nkm-u przewyższały konstrukcje szwajcarskie. Broń tę wykorzystano w kolejnym prototypie TK-3 z wykuszem, a potem w nowe działko uzbrojono także prototyp TKS. Wyniki tych prób były pozytywne, dlatego też z początkiem kwietnia 1939 roku rozpoczęto realizację przezbrojenia pierwszych 100 tankietek w nową broń oznaczoną jako nkm wz. 38FK model A. Plan zakładał, że w początkowej fazie przezbrojonych zostanie po pięć tankietek z każdej kompanii i szwadronu. Potem miały zostać przezbrojone pozostałe TKS-y, a na samym końcu, stopniowo, czołgi TK-3. Jednak do wybuchu wojny zdołano przezbroić tylko 20–24 tankietki. Najprawdopodobniej w większości były to tankietki TKS. Z pewnością jednak powstała co najmniej jedna tankietka TK z działkiem kal. 20 mm (prototyp z 1938 roku). Seryjne przezbrajanie czołgów TK-3 w nkm wz. 38FK miało się rozpocząć w październiku lub we wrześniu 1939 roku.
qas: question: W jaką broń miała zostać uzbrojona TK-3, zgodnie z rozporządzeniem Dowództwa Broni Pancernych?
answers: text: działka kal. 20 mm
generative_answer: działka kal. 20 mm

question: Czym poskutkowały dobre wyniki prób przeprowadzanych na działkach kal. 20 mm?
answers: text: z początkiem kwietnia 1939 roku rozpoczęto realizację przezbrojenia pierwszych 100 tankietek w nową broń
generative_answer: z początkiem kwietnia 1939 roku rozpoczęto realizację przezbrojenia pierwszych 100 tankietek w nową broń

question: Czy wszystkie maszyny miały zostać uzbrojone w nowe działka kal. 20 mm w tym samym momencie?
answers: text: Plan zakładał, że w początkowej fazie przezbrojonych zostanie po pięć tankietek z każdej kompanii i szwadronu
generative_answer: nie

question: Jakie oznaczenie nadano tankietkom uzbrojonym w nowe działka?
plausible_answers: text: nkm wz. 38FK model A
generative_answer: nkm wz. 38FK model A

question: Kto nadzorował prace nad polskimi działkami kal. 20 mm?
answers: text: inż. Bolesława Jurka
generative_answer: inż. Bolesław Jurek