Kodeks Bezy

Kodeks Bezy, łac. Codex Bezae Cantabrigiensis, oznaczany symbolem Dea lub 05 (na liście rękopisów Nowego Testamentu Gregory-Aland) – rękopis Nowego Testamentu pisany uncjałą na pergaminie, w językach greckim i łacińskim, pochodzi z roku ok. 400. Drugi człon w nazwie – Bezae – pochodzi od nazwiska Teodora Bezy (1519-1605), następcy Kalwina w Genewie, który wszedł w posiadanie kodeksu, człon Cantabrigiensis – od Cambridge. Symbol D, nadany został przez J.J. Wettsteina w 1751 roku, symbol 05 zaś przez C.R. Gregory w 1908 roku. Część kart kodeksu zaginęła.
Kodeks przekazuje tekst Nowego Testamentu według zachodniej tradycji tekstualnej. Wciąż nie rozstrzygnięto miejsca pochodzenia tego kodeksu. Wykazuje on nieco opuszczeń w tekście Ewangelii Łukasza i wiele dodatków w tekście Dziejów Apostolskich. Z tego względu od dawna wzbudza zainteresowanie zarówno wśród biblistów (przede wszystkim ze względu na tekst Dziejów), jak i laików. Od czterech wieków poddawany jest badaniom biblistów oraz krytyków tekstu. Powstało wiele obszernych opracowań kodeksu (nawet dwutomowe). W filmie Kod Leonarda da Vinci wykorzystano łaciński tekst z Łk 6, 1-4 pochodzący z Kodeksu Bezy. Cieszy się zainteresowaniem chrześcijańskich fundamentalistów (ze względu na Mk 1, 41; genealogię w Łk; Łk 24, 6 itd.).

context: Frederic Henry Chase (1853-1925) zwrócił uwagę na obecność starosyryjskiego elementu w greckim tekście Dziejów Apostolskich kodeksu (Dz 1,4.9.13; 2,1.6.9.14 itd.). Klijn jako pierwszy podważył przekonanie, iż kodeks jest dobrym przedstawicielem tekstu zachodniego. Jego zdaniem tekst zachodni reprezentowany jest jedynie przez rękopisy starołacińskie i starosyryjskie, natomiast tekst Kodeksu Bezy jest mieszaniną tekstu zachodniego z aleksandryjskim. Przynależność do tekstu zachodniego ponownie została podważona przez F. Wisse’go, który wykazał, że w trzech rozdziałach Ewangelii Łukasza (1; 10; 20) reprezentuje tekst aleksandryjski z pewnymi odchyleniami.
qas: question: Gdzie Chase odkrył występowanie starosyryjskiego fragmentu?
plausible_answers: text: w greckim tekście Dziejów Apostolskich kodeksu
generative_answer: w greckim tekście Dziejów Apostolskich kodeksu

question: Czy Klijn uważał, że Kodeks Bezy stanowi reprezentatywny przykład tekstu zachodniego?
answers: text: Klijn jako pierwszy podważył przekonanie, iż kodeks jest dobrym przedstawicielem tekstu zachodniego
generative_answer: nie

question: Jakie przykłady tekstu zachodniego Klijn wymienił jako reprezentatywne dla stylu?
answers: text: rękopisy starołacińskie i starosyryjskie
generative_answer: rękopisy starołacińskie i starosyryjskie

question: Jak Kodeks Bezy określił Klijn?
answers: text: mieszaniną tekstu zachodniego z aleksandryjskim
generative_answer: mieszaniną tekstu zachodniego z aleksandryjskim

question: Czego przedstawicielem jest cały Kodeks Bezy według Wissego?
plausible_answers: text: tekst aleksandryjski z pewnymi odchyleniami
generative_answer: tekstu aleksandryjskiego z pewnymi odchyleniami

context: Kodeks zawiera Ewangelie oraz Dzieje w języku greckim i łacińskim (lewa strona po grecku, prawa po łacinie). Ewangelie zestawione w kolejności: Mateusz, Jan, Łukasz, Marek (tzw. „zachodni porządek”). Kompletny jest tylko Łk, brakuje: Mt 1,1-20; 6,20 – 9,2; 27,2-12; J 1,16 – 3,26; Dz 8,29 – 10,14; 21,2-10.16-18; 22,10-20.29 – 28,31; Listów powszechnych. Ponadto ma trzy uzupełnienia w: Mt 3,7-16; Mk 16,15-20; J 18,14 – 20,13. Wiersz J 21,25 umieszczony jest przed 21,24. Zawiera także 3 Jana 11-15 w łacińskim przekładzie, co oznacza, że pierwotnie zawierał również tekst Listów powszechnych.
qas: question: Jakie fragmenty Nowego Testamentu wchodzą w skład tego rękopisu?
answers: text: Ewangelie oraz Dzieje
generative_answer: Ewangelie oraz Dzieje

question: Jakich fragmentów Ewangelii i Dziejów Apostolskich brakuje w Kodeksie Bezy?
answers: text: Mt 1,1-20; 6,20 – 9,2; 27,2-12; J 1,16 – 3,26; Dz 8,29 – 10,14; 21,2-10.16-18; 22,10-20.29 – 28,31; Listów powszechnych
generative_answer: Mt 1,1-20; 6,20 – 9,2; 27,2-12; J 1,16 – 3,26; Dz 8,29 – 10,14; 21,2-10.16-18; 22,10-20.29 – 28,31; Listów powszechnych

question: Co wskazuje na to, że w Kodeksie Bezy znajdował się kiedyś zapis Listów powszechnych?
answers: text: Zawiera także 3 Jana 11-15 w łacińskim przekładzie
generative_answer: Zawiera także 3 Jana 11-15 w łacińskim przekładzie

question: Czy cały ten rękopis został sporządzony w języku greckim?
answers: text: Kodeks zawiera Ewangelie oraz Dzieje w języku greckim i łacińskim
generative_answer: nie

question: Zgodnie z jaką zasadą rozmieszczono ewangelie w tym kodeksie?
answers: text: „zachodni porządek”
generative_answer: „zachodniego porządku”