Bogatek wspaniały

Bogatek wspaniały (Buprestis splendens) – gatunek chrząszcza z rodziny bogatkowatych (Buprestidae). Jeden z najrzadszych chrząszczy Palearktyki, relikt lasów pierwotnych, uważany za symbol ochrony owadów. W Polsce wykazywany ostatnio jedynie z Puszczy Białowieskiej.
Bogatek wspaniały został wpisany do Polskiej czerwonej księgi zwierząt w kategorii CR (ang. critically endangered – gatunek krytycznie zagrożony wyginięciem) i do Czerwonej księgi gatunków zagrożonych IUCN w kategorii EN (ang. endangered – zagrożony wyginięciem).

context: W Polsce gatunek odnotowany został z okolic Torunia (w połowie XIX wieku), z Wielkopolskiego Parku Narodowego (stwierdzenia w latach 1955–1956) oraz z Puszczy Białowieskiej, która jest obecnie jedynym w kraju miejscem występowania tego chrząszcza. W latach 1919–2010 zaobserwowano tu ponad 35 osobników omawianego gatunku. Najbardziej aktualne stwierdzenia pochodzą z okolic stacji kolejowej niedaleko Grudek (2000 rok) oraz Rezerwatu Ścisłego w Białowieskim Parku Narodowym (2005 rok). Ponadto w maju 2006 roku świeżo rozdeptany okaz bogatka wspaniałego odnaleziony został na posadzce kościoła katolickiego w Białowieży.
qas: question: Gdzie zaobserwowano osobniki bogatka w XIX wieku?
answers: text: z okolic Torunia
generative_answer: w okolicach Torunia

question: Ile wyróżnia się gatunków chrząszcza?
plausible_answers: text: 35
generative_answer: 35

question: Gdzie zaobserwowano osobnika gatunku w 2005 roku?
answers: text: Rezerwatu Ścisłego w Białowieskim Parku Narodowym
generative_answer: w Rezerwacie Ścisłym w Białowieskim Parku Narodowym

question: Gdzie znaleziono martwego chrząszcza?
answers: text: na posadzce kościoła katolickiego w Białowieży
generative_answer: na posadzce kościoła katolickiego w Białowieży

question: Gdzie odnotowano występowanie osobnika gatunku w 2000 roku?
answers: text: okolic stacji kolejowej niedaleko Grudek
generative_answer: w okolicach stacji kolejowej niedaleko Grudek

context: Zapłodnione samice bogatka wspaniałego składają jaja w szczelinach martwego drewna roślin żywicielskich, zazwyczaj w koronach wykorzystywanych drzew, rzadziej niżej, na wysokości od kilkunastu do trzech metrów nad poziomem gruntu. Okres składania jaj u pojedynczej samicy wynosi nie więcej niż 10 dni. Jako materiał lęgowy wykorzystywane jest twarde, suche i często pozbawione już kory drewno dobrze nasłonecznionych, stojących pni o średnicy powyżej 40 cm lub grubych, martwych konarów. Larwy w trakcie rozwoju drążą w drewnie chodniki, a przed przeobrażeniem przygotowują położoną głęboko w drewnie kolebkę poczwarkową oraz chodnik wyjściowy zakończony otworem wylotowym o spłaszczonym, soczewkowatym kształcie. Długość cyklu rozwojowego nie jest dokładnie znana, ale wynosi prawdopodobnie około 7 lat, choć w skrajnych warunkach, np. w drewnie przetworzonym może przedłużyć się nawet do 20 lat.
qas: question: W jakich miejscach składają jaja osobniki tego gatunku?
answers: text: w szczelinach martwego drewna roślin żywicielskich, zazwyczaj w koronach wykorzystywanych drzew, rzadziej niżej, na wysokości od kilkunastu do trzech metrów nad poziomem gruntu
generative_answer: w szczelinach martwego drewna roślin żywicielskich, zazwyczaj w koronach wykorzystywanych drzew, rzadziej niżej, na wysokości od kilkunastu do trzech metrów nad poziomem gruntu

question: Jakie materiały są używane przez samice bogatka wspaniałego do stworzenia lęgowiska?
answers: text: twarde, suche i często pozbawione już kory drewno dobrze nasłonecznionych, stojących pni o średnicy powyżej 40 cm lub grubych, martwych konarów
generative_answer: twarde, suche i często pozbawione już kory drewno dobrze nasłonecznionych, stojących pni o średnicy powyżej 40 cm lub grubych, martwych konarów

question: Jakie konstrukcje tworzą larwy bogatka wspaniałego przed przeobrażeniem?
answers: text: położoną głęboko w drewnie kolebkę poczwarkową oraz chodnik wyjściowy zakończony otworem wylotowym o spłaszczonym, soczewkowatym kształcie
generative_answer: położoną głęboko w drewnie kolebkę poczwarkową oraz chodnik wyjściowy zakończony otworem wylotowym o spłaszczonym, soczewkowatym kształcie

question: W jakim przykładowym materiale cykl rozwojowy larwy bogatka wspaniałego może zostać znacznie wydłużony?
answers: text: drewnie przetworzonym
generative_answer: drewnie przetworzonym

question: Jak długo żyją przeciętnie dorosłe osobniki tego gatunku?
plausible_answers: text: około 7 lat
generative_answer: około 7 lat