Kolegium jezuitów w Mińsku

Kolegium jezuitów w Mińsku (łac. Collegium Minscense Societatis Jesu, biał. Мінскі езуіцкі калегіум, Minski jezuicki kalehium, ros. Минский иезуитский коллегиум, Minskij ijezuitskij kollegium) – zespół klasztorny jezuitów w Mińsku. W jego skład wchodził kościół, budynek klasztorny, szkoła (prowadzona przez jezuitów w okresie 1656–1773) i późniejsze pomieszczenia konsystorialne. Mińska szkoła jezuitów zapewniała wykształcenie w zakresie nauk humanistycznych.
Jezuici przybyli do Mińska w 1654 roku. Na ich siedzibę przeznaczono dwór na rogu ulicy Kojdanowskiej i Wysokiego Rynku. Z czasem posiadłość zakonna była poszerzana i rozbudowywana, aż przed kasatą jezuitów w 1773 roku obejmowała niemal cały kwartał w południowo-wschodniej części Wysokiego Rynku. Zespół kolegium jezuickiego zbudowano w miejscu drewnianej zabudowy w latach 1733–1739. Większą część zespołu zniszczono podczas przebudowy miasta po drugiej wojnie światowej. Do naszych czasów zachował się kościół pojezuicki, będący archikatedrą archidiecezji mińsko-mohylewskiej, i część jednego z budynków, gdzie – po modernizacji – mieści się liceum muzyczne.

context: Według historyka zakonnego jezuitów, Franciszka Rzepnickiego, jezuici przybyli do Mińska w pierwszej połowie XVII wieku. Sprowadził zakonników do miasta w 1631 roku książę Paweł Sanguszko, ufundowawszy im kościół i kolegium. Inne źródła podają rok 1654, gdy biskup smoleński książę Hieronim Sanguszko nadał mińskim jezuitom stały fundusz. Od mieszczanina Jegora Hegera kupił dla nich murowany pałacyk na rogu ulicy Kojdanowskiej i Wysokiego Runku, który zakonnicy przeznaczyli na swoją siedzibę. W początkowym okresie działalności zakonników w Mińsku ich wspólnota miała status misji zależnej od kolegium w Nieświeżu. W 1686 roku jezuici otrzymali status rezydentów, w 1714 roku – kolegium, co było wyznacznikiem wysokiego poziomu szerzonej przez nich oświaty.
qas: question: Kto uważał, że jezuici znaleźli się w Mińsku w XVII wieku?
answers: text: Franciszka Rzepnickiego
generative_answer: Franciszek Rzepnicki

question: Kiedy Rzepnicki przyjechał do Mińska?
plausible_answers: text: w pierwszej połowie XVII wieku
generative_answer: w pierwszej połowie XVII wieku

question: Kim był Franciszek Rzepnicki?
answers: text: historyka zakonnego
generative_answer: historykiem zakonnym

question: Co kupił jezuitom książę Sanguszko?
answers: text: kościół i kolegium
generative_answer: kościół i kolegium

question: W jakim mieście początkowo przebywali jezuici?
plausible_answers: text: w Nieświeżu
generative_answer: w Nieświeżu

context: W 1723 roku rozpoczęła się przebudowa domu Hegera i wznoszenie przy północno-zachodnim rogu kościoła murowanego dwukondygnacyjnego budynku, w którym znajdowały się pokoje profesorów i magistrów. Później równolegle do ulicy Kojdanowskiej dobudowano do niego trzykondygnacyjne skrzydło, gdzie znalazły się między innymi kuchnia i refektarz. Ostateczny wygląd zespołu uformował się w latach 1733–1738, a w 1739 roku zakończono budowę wieży zegarowej. Znajdowała się ona na środku fasady od strony Wysokiego Rynku. W 1749 roku obok kościoła pojawił się budynek apteki z pomieszczeniami do przygotowywania lekarstw, wzniesiono też zabudowania gospodarcze i pomocnicze. W 1746 roku od strony Kojdanowskiej zbudowano trójkondygnacyjny budynek mieszczący kuchnię, 6 pokoi i ozdobny refektarz. W tym czasie w kolegium jezuitów wykładano retorykę, poezję, syntaktykę, gramatykę, teologię, język hebrajski, etykę, matematykę, fizykę, logikę, metafizykę. Działał szkolny teatr i najlepsza w mieście biblioteka. W roku 1770 roku przebudowany został budynek szkoły. W 1773 roku bulla papieska skasowała zakon jezuitów. Kościół otrzymał rangę parafialnego. Na bazie kolegium utworzono sześcioletnią, świecką szkołę powiatową, podlegającą Komisji Edukacji Narodowej.
qas: question: Przy jakiej ulicy wybudowano aptekę?
plausible_answers: text: Kojdanowskiej
generative_answer: Kojdanowskiej

question: Jakich przedmiotów nauczano w tym kolegium od początku?
plausible_answers: text: retorykę, poezję, syntaktykę, gramatykę, teologię, język hebrajski, etykę, matematykę, fizykę, logikę, metafizykę
generative_answer: retoryki, poezji, syntaktyki, gramatyki, teologii, języka hebrajskiego, etyki, matematyki, fizyki, logiki, metafizyki

question: W którym roku rozwiązany został zakon jezuitów?
answers: text: 1773
generative_answer: 1773

question: Jaka instytucja zastąpiła to kolegium jezuitów?
answers: text: sześcioletnią, świecką szkołę powiatową, podlegającą Komisji Edukacji Narodowej
generative_answer: sześcioletnia, świecka szkoła powiatowa, podlegająca Komisji Edukacji Narodowej

question: Gdzie wybudowana została wieża zegarowa?
answers: text: na środku fasady od strony Wysokiego Rynku
generative_answer: na środku fasady od strony Wysokiego Rynku