Okręty podwodne typu Wilk

Okręty podwodne typu Wilk – typ polskich torpedowo-minowych okrętów podwodnych, zbudowanych we Francji dla Marynarki Wojennej w dwudziestoleciu międzywojennym o dwukadłubowej konstrukcji nitowanej. Wypierające na powierzchni 980 ton wody jednostki, miały długość 77,95 metra i oprócz uzbrojenia artyleryjskiego uzbrojone były w 10 torped wz. 1924V o średnicy 550 mm oraz 40 min SM-5. Zastosowana architektura umożliwiała okrętom tego typu bezpieczne zanurzanie na głębokość 80 metrów, zostały jednak przetestowane na głębokości 100 metrów. Kształt kadłuba oraz diesel–elektryczny układ napędowy, umożliwiał im osiągnięcie prędkości nawodnej 14,5 węzła oraz 9,5 węzła pod wodą. Czas całkowitego zanurzenia okrętów tego typu wynosił 50 sekund.
Trzy pierwsze w polskiej marynarce okręty podwodne zostały przyjęte w skład Floty w latach 1931–1932, kiedy zaczęły tworzyć „grupę okrętów podwodnych”, a następnie nowo utworzony Dywizjon Okrętów Podwodnych pod dowództwem kmdra ppor. Aleksandra Mohuczego. Po napaści hitlerowskich Niemiec na Polskę, wraz innymi okrętami dywizjonu wzięły udział w kampanii wrześniowej wykonując plany operacyjne „Worek” i „Rurka”. W wyniku nazbyt defensywnych założeń operacyjnych Kierownictwa Marynarki Wojennej, jednostki typu Wilk nie odniosły większych sukcesów, wszystkie natomiast zostały uszkodzone. Wobec utraty możliwości operowania z polskich baz morskich oraz nie podjęcia próby przedostania się do Wielkiej Brytanii, ORP „Ryś” i ORP „Żbik” zostały internowane w portach szwedzkich. Trzeci okręt tego typu, ORP „Wilk” pod dowództwem kpt. mar. Bogusława Krawczyka, podjął zakończoną powodzeniem próbę przedarcia się przez cieśninę Sund i dotarł do brytyjskiej bazy morskiej w Rosyth.
Okręty internowane w Szwecji pozostały tam do końca II wojny światowej, a w roku 1945 zostały sprowadzone do Polski, gdzie pełniły służbę w marynarce wojennej PRL do 1955 roku, po czym zostały złomowane. ORP „Wilk” po dotarciu we wrześniu 1939 roku do Wielkiej Brytanii wziął udział w początkowym okresie bitwy o Atlantyk, gdzie przeprowadził 9 patroli bojowych - w trakcie jednego z nich miało dojść do staranowania niezidentyfikowanej jednostki podwodnej, jednak fakt ten nie został potwierdzony. Z uwagi na zły stan techniczny na początku 1941 roku został przesunięty do działalności szkoleniowej, zaś 2 kwietnia 1942 roku do rezerwy. W 1952 roku został przyholowany do Polski, w 1954 roku natomiast wobec nieopłacalności remontu został skreślony z listy floty. W połowie lat 50. XX wieku jednostki typu Wilk, zostały zastąpione w polskiej flocie sześcioma wydzierżawionymi od Związku Radzieckiego używanymi okrętami podwodnymi typu M.

context: Zaczerpnięty z marynarki francuskiej napięty program szkolenia powodował, iż przykładowo ORP „Żbik” wychodził w morze trzy – cztery razy w tygodniu. Normalnie wysoka intensywność szkolenia zwiększała się jeszcze bardziej w miarę narastania zagrożenia wojennego, co jednak zostało poprzedzone wcześniejszym drastycznym spadkiem gotowości bojowej załóg i okrętów typu Wilk, gdy do służby w Dywizjonie Okrętów Podwodnych zaczęły wchodzić nowe jednostki podwodne typu Orzeł, a starsze okręty musiały oddać na nie dużą część swoich wyszkolonych załóg. Jakość, zaawansowanie i charakterystyki taktyczno-techniczne nowych nabytków Marynarki Wojennej powodowały, iż już od 1938 roku każdy oficer okrętów zbudowanych we Francji chciał otrzymać przydział na nowe „krążowniki podwodne” – jak nazywano je we Flocie, z uwagi na ich wyporność i silne uzbrojenie torpedowe. Ostatecznie zasady przeniesień zostały ustalone przez Kierownictwo Marynarki Wojennej, a na dowódców nowych jednostek wybrano dwóch oficerów, uznawanych za najlepszych oficerów floty podwodnej. Cieszący się znakomitą reputacją kmdr por. Henryk Kłoczkowski trafił więc na pierwszą z nich – ORP „Orzeł”, zabierając ze sobą ze „Żbika” kilku najbardziej zaufanych oficerów i podoficerów–specjalistów. Również przydzielony na „Sępa” kmdr ppor. Władysław Salamon miał możliwość dobrania sobie części załogi, toteż gdy w sierpniu 1938 roku jego zespół wyjechał do Holandii, etaty oficerskie na ORP „Wilk” pozostały nieobsadzone. Dowodzący w tym czasie Dywizjonem kmdr Mohuczy musiał więc obsadzić wakaty na „francuskich” okrętach (przede wszystkim „Żbiku” i „Wilku”) wszelkimi sposobami, także ściągając na nie – za zgodą KMW – oficerów i podoficerów z jednostek nawodnych, którzy nigdy wcześniej nie pływali na okrętach podwodnych. Roszady kadrowe w Dywizjonie wywołały także ogólne pogorszenie nastrojów w jednostce; by temu zaradzić, 14 kwietnia 1939 roku na wyższy stopień wojskowy awansowano aż 51 podoficerów i 30 marynarzy. Stworzyło to także możliwość objęcia pierwszego samodzielnego dowództwa: przykładowo swoje pierwsze – tymczasowe – dowództwo objął dzięki temu porucznik Borys Karnicki, który w ślad za tą nominacją otrzymał awans do stopnia kapitana. Zawirowania i braki kadrowe w starych jednostkach związane z odbiorem nowych okrętów podwodnych były jednak tak duże, że jeszcze w marcu 1939 roku poziom sprawności załogi „Wilka” oceniono na jedynie 40%. Dzięki niezwykle intensywnemu szkoleniu w drugim kwartale 1939 roku, już w lipcu tego roku stan wyszkolenia załogi został oceniony jako znakomity, zaś w dużej części nowa załoga okrętu była ze sobą zżyta.
qas: question: Dlaczego gotowość bojowa załóg i okrętów typu Wilk uległa w pewnym momencie pogorszeniu?
answers: text: do służby w Dywizjonie Okrętów Podwodnych zaczęły wchodzić nowe jednostki podwodne typu Orzeł, a starsze okręty musiały oddać na nie dużą część swoich wyszkolonych załóg
generative_answer: do służby w Dywizjonie Okrętów Podwodnych zaczęły wchodzić nowe jednostki podwodne typu Orzeł, a starsze okręty musiały oddać na nie dużą część swoich wyszkolonych załóg

question: Dlaczego jednostki typu Orzeł określane były we flocie mianem „krążowników podwodnych”?
answers: text: z uwagi na ich wyporność i silne uzbrojenie torpedowe
generative_answer: z uwagi na ich wyporność i silne uzbrojenie torpedowe

question: Dowódcą jakiego okrętu został Henryk Kłoczkowski?
answers: text: ORP „Orzeł”
generative_answer: ORP „Orzeł”

question: Kto objął dowódctwo na pokładzie „Sępa”?
answers: text: kmdr ppor. Władysław Salamon
generative_answer: kmdr ppor. Władysław Salamon

question: Jakie działania pozwoliły do lipca 1939 roku znacznie poprawić kwalifikacje załogi „Żbika”?
plausible_answers: text: niezwykle intensywnemu szkoleniu w drugim kwartale 1939 roku
generative_answer: niezwykle intensywneme szkolenie w drugim kwartale 1939 roku