Getto warszawskie

Getto warszawskie – getto dla ludności żydowskiej utworzone przez władze niemieckie w Warszawie 2 października 1940, a zamknięte i odizolowane od reszty miasta 16 listopada 1940. Było największym gettem w Generalnym Gubernatorstwie i całej okupowanej Europie. W kwietniu 1941 w obrębie murów „dzielnicy zamkniętej” mieszkało ok. 450 tys. osób.
W wyniku tzw. wielkiej akcji wysiedleńczej od 22 lipca do 21 września 1942 ok. 75% mieszkańców getta zostało wywiezionych i zamordowanych w obozie zagłady w Treblince. W sierpniu 1942 południowa część getta (tzw. małe getto) została włączona do „aryjskiej” części miasta. W części północnej pozostało ok. 60 tys. Żydów. Większość z nich pracowała w działających w getcie niemieckich zakładach produkcyjnych (tzw. szopach).
Getto zostało zlikwidowane po powstaniu w maju 1943. Po wywiezieniu pozostałych przy życiu mieszkańców do Treblinki oraz obozów w dystrykcie lubelskim zabudowa „dzielnicy żydowskiej” została na rozkaz Niemców zburzona.
Łączna liczba ofiar getta warszawskiego szacowana jest na ok. 400 tys. osób, z czego ok. 92 tys. zginęła lub zmarła w Warszawie (głównie ofiary głodu i chorób), a ok. 300 tys. w obozie zagłady w Treblince i w trakcie dwóch akcji wysiedleńczych. Dawni mieszkańcy getta stanowili także dużą część ofiar akcji „Erntefest” przeprowadzonej w obozach w dystrykcie lubelskim w listopadzie 1943.

context: W marcu 1940 administracja niemiecka rozważała projekt skupienia wszystkich Żydów w Generalnym Gubernatorstwie w dystrykcie lubelskim, jednak szybko został on zarzucony. W tej sytuacji rozpoczęto prace nad lokalizacją żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej w Warszawie. Według pierwszego projektu getto miało być zlokalizowane na Pradze, rozważano także plany utworzenia dwóch oddzielnych gett peryferyjnych – na Kole i Grochowie. Nie zostały one jednak zrealizowane z uwagi na konieczność przesiedlenia ok. 600 tys. osób. W kolejnych tygodniach prace nad planami utworzenia getta w Warszawie zostały wstrzymane ze względu na plany przesiedlenia po zakończeniu wojny wszystkich europejskich Żydów na Madagaskar. Jednak ze względu na sytuację wojenną III Rzeszy, w sierpniu prace nad utworzeniem getta ponownie wznowiono. Ostatecznie dzielnicę zamkniętą zdecydowano się utworzyć w północno-zachodniej części śródmieścia, tzw. dzielnicy północnej, która od XIX wieku była w większości zamieszkana przez ludność żydowską.
qas: question: Gdzie pierwotnie chciano zebrać całą społeczność żydowską?
answers: text: w Generalnym Gubernatorstwie w dystrykcie lubelskim
generative_answer: w Generalnym Gubernatorstwie w dystrykcie lubelskim

question: W jakiej warszawskiej dzielnicy planowano utworzyć pierwsze getto?
answers: text: na Pradze
generative_answer: na Pradze

question: Z jakiego powodu getta peryferyjne nie zostały utworzone?
answers: text: z uwagi na konieczność przesiedlenia ok. 600 tys. osób
generative_answer: z uwagi na konieczność przesiedlenia ok. 600 tys. osób

question: Jaka koncepcja sprawiła, że plany utworzenia getta w Warszawie zostały odłożone w czasie?
answers: text: przesiedlenia po zakończeniu wojny wszystkich europejskich Żydów na Madagaskar
generative_answer: przesiedlenia po zakończeniu wojny wszystkich europejskich Żydów na Madagaskar

question: W jakiej niemieckiej dzielnicy zostało utworzone getto?
plausible_answers: text: północnej
generative_answer: północnej

context: Utworzenie getta spowodowało konieczność zmiany w ciągu kilku tygodni swego miejsca zamieszkania przez ćwierć miliona mieszkańców Warszawy (ok. 138 tys. Żydów oraz 113 tys. Polaków). Był to niespotykany wcześniej ruch ludności w granicach administracyjnych miasta. Z obszaru zamykanej dzielnicy żydowskiej do dzielnicy niemieckiej musiało się również przenieść ok. 700 volksdeutschów. Lokatorów zmieniło 11 567 mieszkań „aryjskich” w tworzonym getcie oraz ok. 13 000 mieszkań żydowskich na terenie Warszawy.
qas: question: Jaki ruch ludności został wywołany powstaniem tego getta?
answers: text: zmiany w ciągu kilku tygodni swego miejsca zamieszkania przez ćwierć miliona mieszkańców Warszawy
generative_answer: zmiana w ciągu kilku tygodni swego miejsca zamieszkania przez ćwierć miliona mieszkańców Warszawy

question: Jak dużo osób musiało opuścić swoje dotychczasowe miejsce zamieszkania z powodu powstania tego getta?
answers: text: ćwierć miliona
generative_answer: ćwierć miliona

question: Czy ruch ludności spowodowany powstaniem warszawskiego getta był największym tego typu wydarzeniem w historii tego miasta?
answers: text: Był to niespotykany wcześniej ruch ludności w granicach administracyjnych miasta
generative_answer: tak

question: Czy z terenu warszawskiego getta wysiedleni zostali jedynie Polacy i Żydzi?
answers: text: Z obszaru zamykanej dzielnicy żydowskiej do dzielnicy niemieckiej musiało się również przenieść ok. 700 volksdeutschów
generative_answer: nie

question: Jak dużo mieszkań zbudowanych na terenie getta było przeznaczonych dla volksdeutschów?
plausible_answers: text: 11 567
generative_answer: 11 567