Ostatnia Wieczerza

Chrystus z Eucharystią, obraz Joana de Joanes
Ostatnia Wieczerza – według Ewangelii wieczerza paschalna Jezusa z apostołami, która odbyła się wieczorem przed aresztowaniem Jezusa. Jest wspominana przez główne Kościoły chrześcijańskie w Wielki Czwartek. Jest to zarazem moment ustanowienia przez Jezusa Wieczerzy Pańskiej (1 Kor. 11, 20) a w doktrynie Kościoła katolickiego sakramentów Eucharystii oraz kapłaństwa.

context: Opisy Ostatniej Wieczerzy w Ewangeliach synoptycznych i w Ewangelii św. Jana różnią się datą. Synoptycy sugerują, że odbyła się „w pierwszy dzień Przaśników, kiedy ofiarowywano Paschę” (Ewangelia Marka 14,12). Św. Jan jednak jednoznacznie stwierdza, że wieczerza z uczniami odbyła się dzień wcześniej. Następnego dnia bowiem, w dniu męki Jezusa, przedstawiciele żydowskich władz bronią się przed wejściem do pretorium, żeby uniknąć nieczystości rytualnej i wieczorem „móc spożyć Paschę” (J 18,28). Ostatecznie rozbieżność tę rozwiązuje się przyjmując, że synoptycy w swym opisie mówią o symbolicznym znaczeniu Ostatniej wieczerzy – już nie jako o Pesach Pierwszego Przymierza, lecz jako o Passze Jezusa, Passze Przymierza Nowego. Pozostaje więc pytanie, jaką liturgię sprawował Jezus wraz z apostołami? Według Joachima Jeremiasa była to w całości liturgia sederu paschalnego. Jednak fakt, iż wieczerza Jezusa odbyła się w przeddzień wskazuje – jak ujął to Xavier Léon-Dufour – że „Jezus spożył swój ostatni posiłek w atmosferze Paschy, ale nie w ścisłym sensie według żydowskich obrzędów paschalnych”. Argumentem za tym może być także to, że ówczesne bractwa (hebr. haburoth), jak np. Faryzeusze czy Terapeuci, świętowały eschatologiczny posiłek niemal każdego tygodnia, najczęściej w dniu szabatu. Przebieg tych posiłków był analogiczny do świętowania Pesach, z pominięciem obrzędów właściwych dla tego święta, jak dialog z dziećmi czy Hagada paschalna o wyjściu z Egiptu. W czasie tego świątecznego posiłku, który gromadził członków bractwa, przewodniczący podejmował rolę ojca rodziny. Wypowiadał błogosławieństwo nad przaśnym chlebem stojąc z pustymi rękami. Zebrani odpowiadali „Amen”. Następnie przewodniczący brał chleb lewą ręką, a prawej używał do odłamywania (nie odcinania) chleba po kawałku i dawania każdemu z obecnych. Dopiero kiedy skończył rozdawanie, każdy spożywał swój otrzymany kawałek chleba. Kolejność posiłku wyglądała następująco:
qas: question: Czym różnią się opisy Ostatniej Wieczerzy w dwóch różnych źródłach? 
answers: text: datą
generative_answer: datą

question: Kiedy, według synoptyków, odbyła się Ostatnia Wieczerza? 
answers: text: „w pierwszy dzień Przaśników, kiedy ofiarowywano Paschę”
generative_answer: „w pierwszy dzień Przaśników, kiedy ofiarowywano Paschę”

question: W jakiej Ewangelii pojawia się informacja o dacie Ostatniej Wieczerzy, z którą zgadzają się synoptycy?
answers: text: Marka
generative_answer: Marka

question: Kto stwierdził, że Jezus podczas Ostatniej Wieczerzy odprawiał liturgię sederu paschalnego?
answers: text: Joachima Jeremiasa
generative_answer: Joachim Jeremias

question: Jaka ewangelia została napisana przez synoptyków?
plausible_answers: text: Ewangelia Marka
generative_answer: Ewangelia Marka

context: Podczas Ostatniej Wieczerzy Jezus dokonał interpretacji swojej spodziewanej śmierci. Popularne niegdyś poglądy, jakoby Jezus nie spodziewał się swojej śmierci (m.in. Rudolf Bultmann), nie przypisywał jej znaczenia zbawczego (m.in. Willi Marxsen) czy też nie interpretował swoich czynów dokonywanych podczas Ostatniej Wieczerzy, nie są obecnie podtrzymywane przez biblistów. Według Heinza Schürmanna podczas Ostatniej Wieczerzy, poprzez swe słowa „za was”, Jezus zinterpretował swoją śmierć jako najwyższy przejaw swojej zbawczej służby, swego oddania innym (proegzystencji). Zdanie to podziela Ferdinand Hahn. Według Joachima Jeremiasa w czasie Ostatniej Wieczerzy Jezus nadał znaczenie Ofiary swemu Krzyżowi i poprzez to usunął wszelkie wcześniejsze ofiary. Benedykt XVI zwrócił uwagę, że wokół Ostatniej Wieczerzy nagromadziło się wiele literatury, zawierającej ogromną liczbę sprzecznych hipotez co do historyczności tego wydarzenia. Jednak właśnie historyczność faktu, że Jezus dał swym uczniom chleb i wino jako swe Ciało i Krew jest fundamentem ważnej i bogatej w treści celebracji Eucharystii przez Kościół.
qas: question: Jaki jedyny badacz twierdził, że Jezus nie spodziewał się swojej śmierci?
plausible_answers: text: Rudolf Bultmann
generative_answer: Rudolf Bultmann

question: Jaki jedyny badacz twierdził, że Jezus nie uważał, że jego śmierć jest zbawcza?
plausible_answers: text: Willi Marxsen
generative_answer: Willi Marxsen

question: Jakie dwa słowa z Ostatniej wieczerzy świadczą o proegzystencji Jezusa?
plausible_answers: text: za was
generative_answer: za was

question: Czego metaforą było wino i chleb podczas Ostatniej Wieczerzy?
answers: text: Ciało i Krew
generative_answer: Ciało i Krew

question: Czy literatura dot. Ostatniej Wieczerzy jest mocno ograniczona?
answers: text: wokół Ostatniej Wieczerzy nagromadziło się wiele literatury
generative_answer: nie