Mydła

Mydła – sole metali i wyższych kwasów tłuszczowych o 12–20 atomach węgla (np. palmitynowy, stearynowy, oleinowy). Są związkami powierzchniowo czynnymi – zmniejszają napięcie powierzchniowe na granicy faz.
Mydła znane są od starożytności i służą od tego czasu jako środki myjące i piorące. Najstarsze znane dowody na stosowanie mydła pochodzą z roku ok. 2800 p.n.e. z terenów Babilonu.
Myjący efekt mydeł wynika z ich własności amfifilowych. W wodzie tworzą one subtelną emulsję. Micele cząsteczek mydła obecne w wodzie przy zetknięciu z nierozpuszczalnym w wodzie brudem (głównie tłuszczami) wnikają w jego strukturę i "rozpuszczają go" poprzez wciągnięcie cząsteczek tłuszczu do wnętrza swoich miceli.

context: Produkuje się je zwykle z tłuszczów nasyconych, aczkolwiek znane są także mydła z tłuszczów nienasyconych. Ich proces produkcji polega na długotrwałym gotowaniu tłuszczów ze stężonym roztworem zasady sodowej, potasowej lub litowej, na skutek czego dochodzi do zerwania wiązań estrowych oraz powstania gliceryny i mydła właściwego. Glicerynę czasami usuwa się z końcowego produktu lub zostawia, gdyż ma ona działanie nawilżające. Współcześnie coraz częściej produkuje się też mydła poprzez bezpośrednią reakcję zasad z kwasami tłuszczowymi otrzymanymi z rafinacji ropy naftowej.
qas: question: Z czego zazwyczaj wytwarza się mydła?
answers: text: z tłuszczów nasyconych
generative_answer: z tłuszczów nasyconych

question: W jaki sposób wytwarza się mydła?
answers: text: gotowaniu tłuszczów ze stężonym roztworem zasady sodowej, potasowej lub litowej
generative_answer: gotuje się tłuszcze ze stężonym roztworem zasady sodowej, potasowej lub litowej

question: Jaka właściwość charakteryzuje glicerynę?
answers: text: działanie nawilżające
generative_answer: działanie nawilżające

question: Z czego pozyskuje się tłuszcze współcześnie najczęściej używane do produkcji mydła?
plausible_answers: text: z rafinacji ropy naftowej
generative_answer: z rafinacji ropy naftowej

question: Czy można stworzyć mydło wykorzystując tłuszcze nienasycone?
answers: text: znane są także mydła z tłuszczów nienasyconych
generative_answer: tak

context: W przebiegu ostrego zapalenia trzustki dochodzi do martwicy enzymatycznej tkanki tłuszczowej (głównie w obrębie krezki) oraz wytrącenia się mydeł wapniowych w postaci charakterystycznych biało-szarych ognisk. Podczas tego zapalenia prolipaza trzustkowa jest uwalniana pozakomórkowo i jest aktywowana w lipazę poza siecią przewodów trzustkowych. Czynna lipaza rozrywa wiązania estrowe, umożliwiając wytrącenie się mydeł. Rozpuszczalne w płynach ustrojowych mydła potasowe i sodowe ulegają wchłonięciu, nierozpuszczalne mydła wapniowe tworzą charakterystyczne ogniska w jamie brzusznej.
qas: question: Jaką formę przyjmują mydła wapniowe trzustki?
answers: text: biało-szarych ognisk
generative_answer: biało-szarych ognisk

question: Jaka jest konsekwencja ostrego zapalenia trzustki?
answers: text: martwicy enzymatycznej tkanki tłuszczowej (głównie w obrębie krezki) oraz wytrącenia się mydeł wapniowych
generative_answer: martwica enzymatyczna tkanki tłuszczowej oraz wytrącenie się mydeł wapniowych

question: Na jakim wyłącznie obszarze dochodzi do martwicy tkanki tłuszczowej przy zapaleniu trzustki?
plausible_answers: text: w obrębie krezki
generative_answer: w obrębie krezki

question: W jaki sposób uwalnia się prolipaza trzustkowa podczas zapalenia?
answers: text: pozakomórkowo
generative_answer: pozakomórkowo

question: Jakie wiązania są niszczone przez aktywną prolipazę?
answers: text: estrowe
generative_answer: estrowe