Harpia wielka

Harpia wielka (Harpia harpyja) – gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae); jedyny przedstawiciel rodzaju Harpia. Zamieszkuje lasy tropikalne w Ameryce Południowej i Środkowej, od południowego Meksyku do północnej Argentyny.

context: IUCN od 2021 roku uznaje harpię wielką za gatunek narażony na wyginięcie (VU, Vulnerable). Wcześniej klasyfikowano ją jako gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened). Liczebność światowej populacji wstępnie szacuje się na 100–250 tysięcy dorosłych osobników. Gatunek występujący na rozległym obszarze, ale stosunkowo rozproszony, rzadki oraz powoli się mnożący, przez co jest szczególnie wrażliwy na odstrzał. Liczebność spada wskutek niszczenia jego naturalnego środowiska (wyrąb lasów), polowań, kłusownictwa i prześladowań przez ludzi. Dodatkową przyczyną śmiertelności są zderzenia z liniami elektroenergetycznymi. Pod ścisłą ochroną. Aby ocalić harpię, w Panamie uznano ją w 2002 roku za symbol tego kraju i surowo karze się kłusownictwo. Harpie wielkie cechuje wysokie zróżnicowanie genetyczne, co jest korzystne dla ich przetrwania.
qas: question: Gdzie w klasyfikacji zagrożonych gatunków harpia plasowała się przed rokiem 2021?
answers: text: gatunek bliski zagrożenia
generative_answer: gatunek bliski zagrożenia

question: Gdzie w klasyfikacji zagrożonych gatunków harpia uplasowała się po roku 2021?
answers: text: narażony na wyginięcie
generative_answer: narażony na wyginięcie

question: Ile z pewnością dorosłych okazów harpii istnieje obecnie?
plausible_answers: text: 100–250 tysięcy
generative_answer: 100–250 tysięcy

question: Czy harpia znajduje się pod ochroną?
answers: text: Pod ścisłą ochroną
generative_answer: tak

question: Jak uratowano harpie w Panamie?
answers: text: uznano ją w 2002 roku za symbol tego kraju
generative_answer: uznano ją w 2002 roku za symbol tego kraju

context: Gatunek wytępiony został w części swojego zasięgu, głównie w środkowej i północnej części Ameryki Centralnej. Podejrzewano również wymarcie w Rio Grande do Sul, jednak w środku lat 90. XX wieku pojawiły się doniesienia, jakoby ptaki z południowego Mata Atlântica (lasu atlantyckiego) miały migrować. W Belize między 1980 a 2000 rokiem dokonano jedynie pięciu pewnych obserwacji; w tym kraju gatunek uchodzi za krytycznie zagrożony. W 2010 odkryto tam gniazdo harpii. W sąsiedniej Gwatemali bardzo nieliczne. W Kostaryce niegdyś były to ptaki bardzo liczne, pod koniec lat 80. XX wieku według Stilesa i Skutcha mogły być już wymarłe. W latach późniejszych pojawiły się bardzo nieliczne doniesienia.
qas: question: Czy Harpia Wielka została wytępiona na świecie?
answers: text: w części swojego zasięgu
generative_answer: nie

question: Ile Harpii Wielkich zdołano zaobserwować przez 20 lat w Belize?
answers: text: pięciu
generative_answer: pięciu

question: Dlaczego w okolicach Belize odkryto przypadki Harpii Wielkich?
answers: text: odkryto tam gniazdo harpii
generative_answer: odkryto tam gniazdo harpii

question: Czy na Kostaryce znajdują się Harpie Wielkie?
plausible_answers: text: według Stilesa i Skutcha mogły być już wymarłe
generative_answer: nie

question: Skąd Harpie Wielkie migrowały z Rio Grande?
answers: text: z południowego Mata Atlântica
generative_answer: z południowego Mata Atlântica