Midsommarkrisen

Midsommarkrisen (ze szwedzkiego „Kryzys przesilenia letniego”) – czterodniowy kryzys polityczny w Szwecji rozgrywający się w dniach 22–25 czerwca 1941, spowodowany niemieckim żądaniem umożliwienia przejazdu tranzytowego przez terytorium Szwecji do granicy z Finlandią w pełni uzbrojonej 163. Dywizji Piechoty III Rzeszy przy wykorzystaniu szwedzkiego taboru kolejowego. Niemieckie żądania były następstwem rozpoczętej agresji na ZSRR i związaną z tym potrzebą gromadzenia wojsk w celu ataku od strony Finlandii. W wyniku tych żądań polityka neutralności Szwecji została zachwiana. Odmowa Niemcom groziła wciągnięciem słabo uzbrojonej Szwecji w wojnę, natomiast zgoda na niemieckie żądania oznaczała opowiedzenie się po stronie III Rzeszy, wbrew wcześniej deklarowanej przez Szwecję neutralności, przez naruszenie ustaleń V konwencji haskiej regulującej prawa i obowiązki mocarstw neutralnych. Zarówno w szwedzkim rządzie, jak i w parlamencie, nastąpił podział na zwolenników i przeciwników udzielenia zgody na tranzyt. Po burzliwej debacie, na zasadzie wyjątku, rząd Szwecji wyraził zgodę na transport niemieckiej dywizji. W wyniku tej decyzji od 25 czerwca do 12 lipca 1941 Szwedzkie Koleje Państwowe przetransportowały 14 712 żołnierzy i personelu pomocniczego oraz sprzęt wojskowy 163. Dywizji Piechoty do granicy z Finlandią.
Nazwa kryzysu pochodzi od świąt przesilenia letniego (Midsommar), które w Szwecji są okresem świątecznym uroczyście obchodzonym i wolnym od pracy.

context: 23 czerwca o 10.00 rozpoczęło się posiedzenie rządu, w którym uczestniczyli już wszyscy jego członkowie. Per Albin Hansson od razu przeszedł do debaty nad możliwością uzyskania jednomyślności dla opcji odmowy Niemcom. W przypadku braku jednomyślności powinno się zaakceptować zgodę na niemieckie żądania, nie ryzykując abdykacji króla. Posiedzenie przerwano ustalając, że dalszy ciąg dyskusji odbędzie się po zebraniu Rady Polityki Zagranicznej. Ustalono przy tym, że Günther poprosi króla, aby ten nie wydawał żadnej deklaracji na posiedzeniu Rady, tylko cierpliwie oczekiwał na przebieg wydarzeń. Christian Günther już wówczas prawdopodobnie był pewien ostatecznej zgody rządu na tranzyt, gdyż w międzyczasie zorganizował spotkanie szwedzkich i niemieckich oficerów w celu przygotowań organizacyjnych do transportu 163. Dywizji Piechoty.
qas: question: O której godzinie posiedzenie rządu dobiegło końca?
plausible_answers: text: o 10.00
generative_answer: o 10.00

question: Jakie kroki należało podjąć, gdy nie doszłoby do kompromisu podczas posiedzenia?
plausible_answers: text: zaakceptować zgodę na niemieckie żądania
generative_answer: zaakceptować zgodę na niemieckie żądania

question: Co mogłoby się stać, gdyby nie przystano na niemieckie żądania?
answers: text: abdykacji króla
generative_answer: abdykacja króla

question: Jaką prośbę miał skierować Günther do władcy?
answers: text: aby ten nie wydawał żadnej deklaracji na posiedzeniu Rady
generative_answer: aby ten nie wydawał żadnej deklaracji na posiedzeniu Rady

question: Do tranzytu czego miało dojść zgodnie z zaleceniem rządu?
plausible_answers: text: 163. Dywizji Piechoty
generative_answer: 163. Dywizji Piechoty

context: O 19.00 rozpoczęło się posiedzenie rządu. Centroprawicowi członkowie rządu już czekali na socjaldemokratów. Po prezentacji wyników głosowań we wszystkich klubach parlamentarnych Per Albin Hanson zaatakował Günthera, zarzucając mu zbytnią pobłażliwość dla Niemców. W ten sposób wykorzystał swojego ministra, żeby pomniejszyć własny udział w ostatecznej decyzji w oczach partyjnych kolegów. Do oskarżeń przyłączył się Rikard Sandler, twierdząc, że Günther świadomie i celowo wciąga Szwecję w politykę III Rzeszy. Atmosfera dyskusji była bardzo napięta i premier wielokrotnie musiał przywoływać członków rządu do porządku. Rząd wydał zgodę na transport 163. Dywizji gen. Engelbrechta. Per Albin Hansson zaznaczył, że ta zgoda nie oznacza początku dalszych uległości, ponieważ jest jednorazowa. W przyszłości miało się okazać, jak ważne było podkreślenie jednorazowości tej decyzji. Ustalono przy tym, że tranzyt będzie się odbywał pod szwedzkim nadzorem, a broń będzie umieszczona w oddzielnych wagonach.
Jeszcze tego samego dnia armia niemiecka w Norwegii – AOK Norwegen otrzymała potwierdzenie o transporcie 163. Dywizji do Finlandii koleją przez Szwecję.
qas: question: O co Hanson oskarżył Günthera w trakcie posiedzenia rządu?
answers: text: zbytnią pobłażliwość dla Niemców
generative_answer: zbytnią pobłażliwość dla Niemców

question: W jakim celu Hanson zaatakował własnego ministra?
answers: text: żeby pomniejszyć własny udział w ostatecznej decyzji w oczach partyjnych kolegów
generative_answer: żeby pomniejszyć własny udział w ostatecznej decyzji w oczach partyjnych kolegów

question: Czy Rikard Sandler poparł zarzuty Per Albina Hansona wymierzone w Günthera?
answers: text: Do oskarżeń przyłączył się Rikard Sandler, twierdząc, że Günther świadomie i celowo wciąga Szwecję w politykę III Rzeszy
generative_answer: tak

question: Przez jaki kraj miała przejechać 163. Dywizja gen. Engelbrechta w drodze do Finlandii?
answers: text: Szwecję
generative_answer: Szwecję

question: Czy konflikt pomiędzy Hansonem a Sandlerem był zacięty?
plausible_answers: text: Atmosfera dyskusji była bardzo napięta i premier wielokrotnie musiał przywoływać członków rządu do porządku
generative_answer: tak