James Cagney

James Francis Cagney Jr., ps. „Jimmy” (ur. 17 lipca 1899 w Nowym Jorku, zm. 30 marca 1986 w Stanford) – amerykański aktor filmowy, teatralny, artysta wodewilowy i tancerz. American Film Institute umieścił go na 8. miejscu na liście „największych aktorów wszech czasów” (The 50 Greatest American Screen Legends). Należał do grona najbardziej cenionych aktorów pierwszych lat filmu dźwiękowego i „Złotej Ery Hollywood”.
Cagney zadebiutował na deskach teatru w roku 1919 występując w rewii Every Sailor. Rok później po raz pierwszy zagrał na Broadwayu w sztuce Pitter Patter. Przez kilka lat z powodzeniem występował jako artysta wodewilowy, komik i tancerz. W 1930 zadebiutował w filmie, wcielając się w rolę Harry’ego Delano w dramacie kryminalnym Sinners’ Holiday w reżyserii Johna G. Adolfiego. Po otrzymaniu pozytywnych recenzji za występy sceniczne i filmowe, podpisał kontrakt z wytwórnią Warner Bros. W latach 30. i 40. zasłynął z ról gangsterów i rzezimieszków, walnie przyczyniając się do rozwoju gatunku filmu gangsterskiego. Potrafił psychologicznie uwiarygodnić zachowanie granych przez siebie – niezbyt sympatycznych, nierzadko psychopatycznych – bohaterów. W 1942 został laureatem Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za rolę George’a M. Cohana w biograficznym musicalu Yankee Doodle Dandy. Łącznie w przekroju swojej kariery filmowej nominowany był do tej nagrody trzykrotnie. W 1984 odznaczony przez prezydenta Ronalda Reagana Medalem Wolności.
Do jego najbardziej znanych filmów należą: Wróg publiczny nr 1 (1931), Nocne motyle (1933), Nadchodzi Navy (1934), Aniołowie o brudnych twarzach (1938), Burzliwe lata dwudzieste (1939), Yankee Doodle Dandy (1942), Biały żar (1949), Kochaj albo odejdź (1955) i Człowiek o tysiącu twarzy (1957). Cagney wystąpił w 62 filmach.

context: W marcu 1942 Cagney ogłosił, że wraz z bratem Williamem utworzył Cagney Productions, aby móc wydawać filmy z United Artists. Nie będąc związanym z żadną wytwórnią, swój wolny czas spędzał na farmie w Martha’s Vineyard oraz dobrowolnie dołączył do United Service Organizations (USO), organizacji non-profit zapewniającej rozrywkę na żywo członkom Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych i ich rodzinom. We wrześniu został wybrany na dwuletnią kadencję prezesa Screen Actors Guild. W 1943 wystąpił w wyprodukowanym przez Cagney Productions dramacie Johnny włóczęga (reż. William K. Howard). Podczas gdy główne studia realizowały w owym czasie patriotyczne filmy wojenne, Cagney postanowił położyć kres swojemu wizerunkowi ekranowego „twardziela”. Według niego „film zarobił, lecz nie okazał się wielkim zwycięzcą”. Zyskał mieszane recenzje. Po zakończeniu zdjęć, wrócił do USO i objeżdżał amerykańskie bazy wojskowe w Wielkiej Brytanii, skupiając się na próbach i spektaklach. Dla United States Army Signal Corps kilka razy dziennie występował w przedstawieniu zatytułowanym The American Cavalcade of Dance, który opowiadał o historii amerykańskiego tańca, począwszy od dawnych czasów a kończywszy na Fredzie Astaire, z tańcem z filmu Yankee Doodle Dandy jako punktem kulminacyjnym. Rozpatrywany był m.in. obok Alana Ladda, Gregory’ego Pecka i Spencera Tracy’ego do głównej roli agenta ubezpieczeniowego Waltera Neffa w kryminale noir Podwójne ubezpieczenie (1944, reż. Billy Wilder). Drugim obrazem wyprodukowanym przez firmę braci był wojenny Krew na słońcu (reż. Frank Lloyd). Na planie Cagney aby wykonać niektóre akrobacje, korzystał z pomocy eksperta judo i byłego policjanta. Bracia liczyli, że film akcji będzie atrakcyjniejszy, lecz uzyskał gorsze dochody od Johnny’ego włóczęgi. Chcąc skorzystać ze sławy młodego bohatera wojennego Audiego Murphy’ego, Cagney postanowił zrobić z niego filmową gwiazdę. Niedługo później okazało się, że młodzieniec jednak nie potrafi grać, więc jego kontrakt został sprzedany. W trakcie negocjacji do nabycia praw trzeciego niezależnego filmu, Cagney wystąpił w wojenno-szpiegowskiej produkcji wytwórni 20th Century Fox 13 Rue Madeleine (reż. Henry Hathaway), otrzymując za dwa miesiące pracy wynagrodzenie w wysokości 300 tys. dolarów. W 1948 przystąpił do ekranizacji broadwayowskiej sztuki The Time of Your Life autorstwa Williama Saroyana. Obraz Zabawa jak nigdy (reż. H.C. Potter) okazał się finansową porażką, przynosząc ponad półmilionowe straty, pomimo że William Saroyan przyznawał, że bardzo mu się spodobał. Słabe przyjęcie produkowanych filmów i spór z Samuel Goldwyn Studio o umowę najmu, zmusiły Cagneya do powrotu w szeregi Warner Bros. Aktor podpisał z wytwórnią nową umowę, a Cagney Productions stało się częścią Warner Bros.
qas: question: Jaką spółkę założył aktor z rodzeństwem?
answers: text: Cagney Productions
generative_answer: Cagney Productions

question: Dlaczego aktor podjął się założenia Cagney Productions?
answers: text: aby móc wydawać filmy z United Artists
generative_answer: aby móc wydawać filmy z United Artists

question: Gdzie aktor wyjeżdżał w wolnych chwilach?
answers: text: na farmie
generative_answer: na farmę

question: Czym jest USO?
answers: text: organizacji non-profit zapewniającej rozrywkę na żywo członkom Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych i ich rodzinom
generative_answer: organizacją non-profit zapewniającą rozrywkę na żywo członkom Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych i ich rodzinom

question: Kto szkolił aktora w sztuce wojennej do filmu Krew na słońcu?
plausible_answers: text: eksperta judo i byłego policjanta
generative_answer: ekspert judo i były policjant

context: Pomimo sukcesu produkcji ze swoim udziałem, Cagney nie był zadowolony z umowy. Aktor chciał więcej zarabiać w przypadku pozytywnego przyjęcia filmów, ale zaproponował też mniejsze wynagrodzenie w przypadku gdyby okazały się one porażką. Cagney chciał zarabiać 4 tys. dolarów tygodniowo, tyle samo co Edward G. Robinson, Douglas Fairbanks Jr. i Kay Francis. Przedstawiciele wytwórni odmówili i zawiesili aktora. Cagney ogłosił, że zrobi kolejne trzy filmy za darmo, jeżeli Warner Bros. zrezygnuje z pięciu lat pozostających do wypełnienia kontraktu. Groził także, że zrezygnuje z Hollywood i wróci na uniwersytet Columbia, aby rozpocząć studia medyczne tak jak jego bracia. Po sześciu miesiącach zawieszenia, Frank Capra doprowadził do zwiększenia wynagrodzenia Cagneya do około 3 tys. dolarów na tydzień, gwarantując mu pierwszoplanowe role i udział w nie więcej niż czterech filmach rocznie.
qas: question: Jakie tygodniowe aspiracje finansowe miał Cagney?
answers: text: 4 tys. dolarów
generative_answer: 4 tys. dolarów

question: Na kogo zapatrywał się Cagney w kwestii wysokości zarobków?
answers: text: Edward G. Robinson, Douglas Fairbanks Jr. i Kay Francis
generative_answer: Edward G. Robinson, Douglas Fairbanks Jr. i Kay Francis

question: Co zaoferował Cagney wytwórni Warner Bros w zamian za skrócenie kontraktu o 5 lat?
answers: text: trzy filmy za darmo
generative_answer: trzy filmy za darmo

question: Kto wynegocjował dla Cagneya wyższe wynagrodzenie?
answers: text: Frank Capra
generative_answer: Frank Capra

question: W ile minimum filmach na rok mógł grać Cagney po podniesieniu wynagrodzenia?
plausible_answers: text: czterech
generative_answer: czterech