Park Narodowy Yellowstone

Park Narodowy Yellowstone (ang. Yellowstone National Park) – park narodowy w Stanach Zjednoczonych na terytorium stanów Wyoming, Montana i Idaho. Park narodowy Yellowstone jest najstarszym parkiem narodowym na świecie. Na jego terenie znajdują się słynne gejzery, gorące źródła, wulkany błotne, fumarole i wodospady.
Park usytuowany jest na rozległym wulkanicznym płaskowyżu, pod którym na głębokości 7–17 km (pomiar metodami sejsmicznymi) znajduje się komora magmowa (dł. 72 km, szer. 30 km i głębokość 660 km). Za pomocą diagnostyki magnetotellurycznej ustalono, że 300 km pod ziemią również znajdują się silnie stopione skały. W przeszłości (przed ponad 2 mln lat, 1,3 mln lat i 640 tys. lat) dochodziło w tym miejscu do eksplozji superwulkanu, które powodowały rozległe zniszczenia. Park narodowy jest rozcięty głębokim wąwozem rzeki Yellowstone. Przez park przechodzi wododział kontynentalny Ameryki. W 1978 Park Yellowstone został wpisany na listę światowego dziedzictwa kultury i przyrody UNESCO. Ustanowiono też rezerwat biosfery.

context: W Parku Narodowym Yellowstone od początku lat 70. XX w. prowadzona jest polityka przyzwalania na pożary lasu. Wiele roślin parku to pirofity znoszące pożar bez uszczerbku. Także cała formacja roślinna przystosowana jest do przechodzenia pożarów, których powstrzymywanie w pierwszych kilkudziesięciu latach funkcjonowania parku narodowego spowodowało znaczne zmiany struktury roślinności. Według badań ekologicznych pożary formacji zaroślowych występują w cyklu ok. 20–30 lat, a potężne pożary drzewostanu obejmujące duże obszary lasu – w cyklu ok. 300 lat. Rocznie w parku występuje kilkanaście pożarów punktowych o powierzchni poniżej 0,1 akra i kilka większych pożarów. Prawie wszystkie są pochodzenia naturalnego (uderzenie pioruna). Ostatni pożar wielkopowierzchniowy, pierwszy zarejestrowany w czasach osadnictwa białych, zdarzył się w 1988. Spłonęło wówczas 36% powierzchni parku. Jednak wbrew obawom nie okazał się szczególnie uciążliwy dla dużych zwierząt, a uszkodzenia gleby zagrażające organom podziemnym roślin objęły zaledwie 1% powierzchni. Tak poważne zaburzenie starzejącej się struktury roślinności jest pierwszym etapem naturalnego przywrócenia jej znanego z czasu powoływania parku narodowego charakteru. Dzięki niemu możliwe jest odnowienie drzewostanu, gdyż działanie wysokiej temperatury jest czynnikiem niezbędnym do otwarcia szyszek jednego z głównych gatunków parku – sosny wydmowej.
qas: question: Jakie rośliny mogą przeżyć pożar? 
answers: text: pirofity
generative_answer: pirofity

question: Jaka polityka występuje w parku Yellowstone?
answers: text: przyzwalania na pożary lasu
generative_answer: przyzwalania na pożary lasu

question: Co był skutkiem powstrzymywania pożarów w parku Yellowstone przez człowieka?
answers: text: znaczne zmiany struktury roślinności
generative_answer: znaczne zmiany struktury roślinności

question: Co ile lat w parku występują pożary formacji zaroślowych?
answers: text: ok. 20–30 lat
generative_answer: ok. 20–30 lat

question: Jaki gatunek drzewa wyginął przez pożary w parku Yellowstone? 
plausible_answers: text: sosny wydmowej
generative_answer: sosna wydmowa

context: Opady w parku cechują się dużym zróżnicowaniem w zależności od położenia. Najniższe roczne opady obserwuje się przy północnych granicach parku i wynoszą tylko 260 mm, podczas gdy w południowo-wschodnim narożniku parku stwierdzono opady wynoszące ponad 2000 mm. Tak duże opady powoduje napływ wilgoci kanałem powietrznym wzdłuż doliny rzeki Snake. Opady śniegu mogą wystąpić o każdej porze roku. Maksymalna pokrywa śnieżna jest gruba i wynosi od 380 cm w rejonie Yellowstone Lake do ponad 600 cm w miejscach wysoko położonych. Średnioroczny opad śniegu wynosi 183 cm.
qas: question: Od czego zależą opady w tym parku?
answers: text: położenia
generative_answer: położenia

question: Na jakim obszarze tego parku najmniej pada?
answers: text: przy północnych granicach parku
generative_answer: przy jego północnych granicach

question: Czy w tym parku śnieg pada tylko w zimie?
answers: text: Opady śniegu mogą wystąpić o każdej porze roku
generative_answer: nie

question: Czym skutkują obfite opady na terenie tego parku?
answers: text: napływ wilgoci kanałem powietrznym wzdłuż doliny rzeki Snake
generative_answer: napływem wilgoci kanałem powietrznym wzdłuż doliny rzeki Snake