Cmentarz prawosławny w Warszawie

Cmentarz prawosławny na Woli – cmentarz znajdujący się przy ul. Wolskiej w dzielnicy Wola w Warszawie. Jest jedyną warszawską nekropolią przeznaczoną dla osób wyznania prawosławnego, od lat 70. XX wieku możliwe są na niej również pochówki katolickie. W osobnej kwaterze znajdują się przeniesione w latach 60. XX stulecia nagrobki staroobrzędowców przeniesione z cmentarza na Kamionku.
Założony w 1834 ukazem carskim na terenach reduty wolskiej. Wybór miejsca na cmentarz prawosławny miał wymiar polityczny – o redutę toczone były walki w czasie szturmu rosyjskiego na Warszawę, ostatniej bitwy powstania listopadowego.
Cmentarz zajmuje teren 13,3 ha. Liczba pochowanych na nim osób, z powodu zniszczenia lub zaginięcia dokumentacji nekropolii, nie jest możliwa do ustalenia. Spośród kilku tysięcy nagrobków kilkaset posiada znaczną wartość artystyczną.

context: W 1945 cmentarz, pozbawiony opieki przez okres wojny, był w znacznym stopniu zdewastowany, liczne nagrobki padły ofiarą aktów wandalizmu lub kradzieży. W celu zdobycia funduszy na remont równie zniszczonej cerkwi św. Jana Klimaka zarząd nekropolii, w porozumieniu z konserwatorem Warszawy, przeznaczył na początku lat 60. XX w. ok. 200 nagrobków na materiał kamieniarski. Po raz kolejny zmieniono również układ alei na cmentarzu, wytyczając nowe drogi boczne, co łączyło się z nową serią przenosin zabytkowych pomników. W 1965 cmentarz został wpisany do rejestru zabytków. W 1971, w czasie przebudowy ulicy Wolskiej, obszar nekropolii został od południa okrojony, a część nagrobków musiała zostać przeniesiona.
qas: question: Co stało się z większością mogił do 1945 roku?
plausible_answers: text: padły ofiarą aktów wandalizmu lub kradzieży
generative_answer: padły ofiarą aktów wandalizmu lub kradzieży

question: Ile mogił poświęcono na materiał kamieniarski?
answers: text: ok. 200
generative_answer: ok. 200

question: Jak zmodyfikowano układ dróg cmentarnych?
answers: text: wytyczając nowe drogi boczne
generative_answer: wytyczono nowe drogi boczne

question: W którym roku nekropolia została uznana za zabytkową?
answers: text: W 1965
generative_answer: W 1965

question: Jaki był powód zmniejszenia zasięgu terenu cmentarza w 1971 roku?
plausible_answers: text: przebudowy ulicy Wolskiej
generative_answer: przebudowa ulicy Wolskiej

context: Zdaniem Piotra Paszkiewicza i Michała Sandowicza za pierwsze pochówki na cmentarzu należy uznać urządzenie w obrębie reduty wolskiej masowego grobu żołnierzy rosyjskich poległych w czasie szturmu na nią, co nastąpiło natychmiast po zakończeniu walk. Autor ten podkreśla, że Rosjanie celowo pochowali zabitych polskich obrońców już poza obrębem szańca. Jednak pierwsze nagrobki o charakterze niezwiązanym z powstaniem zaczęły się pojawiać w r. 1836 (23 czerwca tego roku na cmentarzu pochowany został Nikita Pankratiew, generał-gubernator Warszawy), jego poświęcenie odbyło się dopiero w 1839, natomiast dopiero w 1841 zorganizowano oficjalne, uroczyste otwarcie, połączone z paradą wojskową i poświęceniem cerkwi Włodzimierskiej Ikony Matki Bożej. W tym samym roku opiekunem nekropolii został ks. Andrzej Kuszewicz. Ze względu na znaczne oddalenie cmentarza od rogatek miejskich, część rodzin prawosławnych nadal preferowała chowanie swoich zmarłych na cmentarzu ewangelickim, czego w 1842 zabronił dekret władz carskich. Również konsystorz Kościoła ewangelickiego odnosił się niechętnie do pochówków prawosławnych w obrębie swojej nekropolii. W tym samym roku naprzeciw bramy wjazdowej na cmentarz został wzniesiony dom mieszkalny dla pracowników cmentarza oraz jego opiekuna-duchownego.
qas: question: Jakie uroczystości towarzyszyły oficjalnemu otwarciu cmentarza?
answers: text: paradą wojskową i poświęceniem cerkwi Włodzimierskiej Ikony Matki Bożej
generative_answer: parada wojskowa i poświęcenie cerkwi Włodzimierskiej Ikony Matki Bożej

question: Kto opiekował się cmentarzem w roku jego oficjalnego otwarcia?
answers: text: ks. Andrzej Kuszewicz
generative_answer: ks. Andrzej Kuszewicz

question: Dlaczego niektóre rodziny wolały grzebać swoich bliskich na cmentarzu ewangelickim?
answers: text: Ze względu na znaczne oddalenie cmentarza od rogatek miejskich
generative_answer: Ze względu na znaczne oddalenie cmentarza od rogatek miejskich

question: Kto został tam pochowany jako pierwszy według Michała Sandowicza?
answers: text: żołnierzy rosyjskich
generative_answer: żołnierze rosyjscy

question: Gdzie umarł Nikita Pankratiew?
plausible_answers: text: naprzeciw bramy wjazdowej na cmentarz
generative_answer: naprzeciw bramy wjazdowej na cmentarz