Nikt nie woła (film)

Nikt nie woła – polski czarno-biały film fabularny z 1960 w reżyserii Kazimierza Kutza, luźna ekranizacja powieści Józefa Hena pod tym samym tytułem. Film przedstawia powojenną historię dezertera z podziemia niepodległościowego (Henryk Boukołowski), który próbuje się usadowić w poniemieckim mieście i przeżywa zauroczenie jedną z tamtejszych mieszkanek (Zofia Marcinkowska).
Dokonując poważnych zmian w powieści Hena, Kutz wraz z operatorem Jerzym Wójcikiem eksperymentował zarazem z formą, nadając filmowi malarskiej plastyczności. Nikt nie woła został początkowo odrzucony przez krytyków, lecz z czasem doczekał się miana jednego z najważniejszych dzieł reżysera oraz twórczej polemiki z filmem Popiół i diament (1958) Andrzeja Wajdy. Niekiedy Nikt nie woła porównywano do filmów Michelangela Antonioniego, wykazując prekursorski charakter utworu Kutza wobec filmów włoskiego reżysera.

context: Dopiero po latach dzieło Kutza i Hena doczekało się przychylniejszych opinii, zyskując status filmu kultowego. Powszechnie odczytywano Nikt nie woła jako twórczą polemikę z Popiołem i diamentem Andrzeja Wajdy (Maciek Chełmicki, w przeciwieństwie do Bożka, wykonał rozkaz). Jan F. Lewandowski stwierdził, iż Nikt nie woła jest „studium młodzieńczej miłości, a raczej niedojrzałości uczuciowej”, określając je mianem „dzieła poetyckiej wrażliwości”. Tadeusz Lubelski ocenił Nikt nie woła jako „najoryginalniejszy film Kutza z tego okresu [szkoły polskiej]”. Zdaniem Adama Garbicza dzieło Kutza i Hena jest „świetnym operatorsko i montażowo wizerunkiem duchowym młodych ludzi [...], nie ustępującym formalnie pionierskim przedsięwzięciom Antonioniego”. Jan F. Lewandowski, chwaląc nastrojową muzykę Wojciecha Kilara oraz pracę operatorską Jerzego Wójcika, pisał: „Niezwykła sceneria wymarłego świata tworzy prawdę tego filmu o miłości niemożliwej, a niektóre ujęcia zachwycają swoim pięknem i wyrafinowaniem”.
qas: question: Jakim statusem cieszy się film Nikt nie woła?
answers: text: filmu kultowego
generative_answer: filmu kultowego

question: Kto jest autorem filmu Popiół i diament?
answers: text: Andrzeja Wajdy
generative_answer: Andrzej Wajda

question: Jak film NIkt nie woła nazwał Jan Lewandowski?
answers: text: dzieła poetyckiej wrażliwości
generative_answer: dziełem poetyckiej wrażliwości

question: Czy Garbicz pochwalił realizację filmu Nikt nie woła?
answers: text: Zdaniem Adama Garbicza dzieło Kutza i Hena jest „świetnym operatorsko i montażowo wizerunkiem duchowym młodych ludzi
generative_answer: tak

question: Kto jest twórcą całej ścieżki dźwiękowej do filmu Kutza i Hena?
plausible_answers: text: Wojciecha Kilara
generative_answer: Wojciech Kilar

context: Zdaniem Janusza Gazdy walory artystyczne filmu Kutza wynikają ze świadomego dystansu wobec głównego nurtu polskiej szkoły filmowej. Jak zauważał Gazda, reżyser Nikt nie woła „nie zajmował się mechanizmami politycznymi, układem sił, problemami świadomości politycznej, tropił wewnętrzne konflikty młodego chłopaka i młodej dziewczyny, żyjących jakby na marginesie wielkich wydarzeń”. Gazda uznawał Nikt nie woła „za najdonioślejszy film w biografii Kazimierza Kutza, a w dorobku polskiej kinematografii jeden z najbardziej znaczących, chociaż swego czasu niedoceniony”. Justyna Żelasko zaliczyła film Kutza w poczet inauguracyjnych dzieł polskiego modernizmu filmowego, odczytywanego jako opowieści „o jednostce, która […] straciła kontakt z otaczającym światem, o rozdźwięku między człowiekiem a jego zapleczem społecznym, historycznym, otaczającymi go ludźmi”. W tym sensie Nikt nie woła wykazuje znaczące podobieństwa do Przygody (1960) Michelangela Antonioniego. Kiedy film w końcu doczekał się rozpowszechniania podczas retrospektywy kina polskiego w Turynie w 1989, krytycy zagraniczni zgodnie porównywali utwór Kutza z Antonionim, co obrazuje cytowana przez Stanisława Zawiślińskiego wypowiedź recenzentów: „Kutz go [Antonioniego] wyprzedził, ale o tym nie wiedzieliśmy”.
qas: question: Do jakiego nurtu filmowego należy film "Nikt nie woła" według Żelasko?
answers: text: polskiego modernizmu
generative_answer: polskiego modernizmu

question: Z jakim innym artystą porównywano Kutza podczas przeglądu w Turynie w 1989 roku?
answers: text: Antonionim
generative_answer: Antonionim

question: Czy zdaniem Gazdy reżyser "Nikt nie woła" mimowolnie odsunął się od głównego nurtu polskiej szkoły filmowej?
answers: text: Zdaniem Janusza Gazdy walory artystyczne filmu Kutza wynikają ze świadomego dystansu wobec głównego nurtu polskiej szkoły filmowej
generative_answer: nie

question: Z jakim filmem Antonioniego porównywano ten film Kutza?
answers: text: Przygody
generative_answer: Przygodą

question: Czy zdaniem Gazdy ten film Kutza zawsze był należycie doceniany?
answers: text: Gazda uznawał Nikt nie woła „za najdonioślejszy film w biografii Kazimierza Kutza, a w dorobku polskiej kinematografii jeden z najbardziej znaczących, chociaż swego czasu niedoceniony”
generative_answer: nie