Śliwa tarnina

Śliwa tarnina, tarnina, tarka (Prunus spinosa L.) – gatunek krzewu z rodziny różowatych (Rosaceae). Występuje niemal w całej Europie, w zachodniej Azji i północnej Afryce. W Polsce jest to gatunek pospolity na niżu i niższych położeniach górskich. Jest bardzo zmienny i tworzy mieszańce z innymi śliwami. Przypuszcza się, że krzyżówka tego gatunku z ałyczą (P. cerasifera) wydała uprawianą śliwę domową (P. domestica). Tarnina jest rośliną wykorzystywaną w ziołolecznictwie, ma jadalne owoce, odgrywa istotną rolę środowiskową, wykorzystywaną także w nasadzeniach biotechnicznych. Jest rośliną miododajną i dostarcza twardego drewna, zwłaszcza dawniej mającego wielorakie zastosowania. Tworzy gęste, cierniste zarośla zwane czyżniami będące ostoją dla wielu gatunków zwierząt.

context: Tarnina poza sytuacjami, gdy jest ekspansywna wobec wielogatunkowych muraw i okrajków ciepłolubnych, jest cenna dla środowiska, gdyż tworząc gęste zarośla (tzw. czyżnie), trudne do przebycia dla człowieka i większych zwierząt, stanowi dobre miejsce lęgowe dla ptaków i małych ssaków. Chętnie lęgnie się w tarninie m.in. gąsiorek, poza tym sikory i pokrzewki. Owoce odgrywają istotną rolę w wyżywieniu ptactwa, tym bardziej istotną, że są długo dostępne. Pożywia się nimi ok. 20 gatunków ptaków. Na cierniach tarniny dzierzbowate nierzadko zostawiają przekłute drobne zwierzęta lub owady tworząc w ten sposób swoiste spiżarnie. Roślina ta jest też ważnym gatunkiem żywicielskim lub siedliskiem dla długiej listy bezkręgowców i grzybów (gatunki powodujące istotne straty wartości użytkowej wymienione są dalej w sekcji „Choroby i szkodniki”). Na liściach tarniny żerują gąsienice aż 135 gatunków motyli, przy czym są one szczególnie ważne dla ogończyka śliwowca (Satyrium pruni) i pazika brzozowca (Thecla betulae), poza tym też kuprówki rudnicy (Euproctis chrysorrhoea) (brudnicowate), Noctua comes, N. janthina, Xestia triangulum (sówkowate), Peribatodes rhomboidaria (miernikowcowate). Na liściach żerują także larwy licznych gatunków błonkoskrzydłych i chrząszczy. Podczas kwitnienia kwiaty wabią m.in. padlinówkę cesarską (Lucilia caesar) (plujkowate), ciocha barwnego (Anaglyptus mysticus) (kózkowate), ok. 20 gatunków pszczół samotnic.
qas: question: Z jakiego powodu tarnina jest przydatna środowisku?
answers: text: stanowi dobre miejsce lęgowe dla ptaków i małych ssaków
generative_answer: stanowi dobre miejsce lęgowe dla ptaków i małych ssaków

question: Czym są czyżnie?
answers: text: gęste zarośla
generative_answer: Gęstymi zaroślami

question: Jakie gatunki ptaków lęgną się w tarninie?
answers: text: m.in. gąsiorek, poza tym sikory i pokrzewki
generative_answer: m.in. gąsiorek, poza tym sikory i pokrzewki

question: Czy owoce tarniny są jadalne?
answers: text: Owoce odgrywają istotną rolę w wyżywieniu ptactwa
generative_answer: tak

question: Z jakiego powodu tarnina bywa niebezpieczna dla zwierząt?
plausible_answers: text: Na cierniach tarniny dzierzbowate nierzadko zostawiają przekłute drobne zwierzęta lub owady
generative_answer: Na cierniach tarniny dzierzbowate nierzadko zostawiają przekłute drobne zwierzęta lub owady

context: Problemy taksonomiczne stwarza takson będący prawdopodobnie mieszańcem śliwy tarniny (P. spinosa) i lubaszki (Prunus domestica subsp. insititia) opisywany jako Prunus ×fruticans Weihe lub P. spinosa var. macrocarpa Wallr. (niektórzy autorzy kwestionują tego rodzaju pochodzenie tego taksonu). Prunus ×fruticans wyróżnia się na ogół większą wysokością od typowego P. spinosa (powyżej 3 m), mniej ciernistymi gałęziami, większymi i słodszymi owocami z pestką ostro zakończoną i z miąższem łatwiej oddzielającym się od pestki. W obrębie tego taksonu opisano dwa podgatunki: subsp. ligerina (Lloyd) Domin z nagą szypułką i subsp. amelanchierflora (Paillot) Domin z szypułką omszoną. Według Flora Europaea takson ten ze względu na zmienność i wzajemne podobieństwo gatunków rodzicielskich, jest w zasadzie niemożliwy do oznaczenia na podstawie kryteriów morfologicznych.
qas: question: Jaka jest łacińska nazwa śliwy tarniny?
answers: text: P. spinosa
generative_answer: P. spinosa

question: Jak inaczej nazywany jest Prunus ×fruticans Weihe?
answers: text: P. spinosa var. macrocarpa Wallr
generative_answer: P. spinosa var. macrocarpa Wallr

question: Czym różnią się owoce Prunus ×fruticans od P. spinosa?
answers: text: większymi i słodszymi owocami z pestką ostro zakończoną i z miąższem łatwiej oddzielającym się od pestki
generative_answer: większymi i słodszymi owocami z pestką ostro zakończoną i z miąższem łatwiej oddzielającym się od pestki

question: Czy drzewo P. spinosa ma mniej cierniste liście od Prunus ×fruticans?
answers: text: Prunus ×fruticans wyróżnia się na ogół większą wysokością od typowego P. spinosa (powyżej 3 m), mniej ciernistymi gałęziami
generative_answer: nie

question: Co według Flora Europaea może służyć za wzór opisu morfologicznego P. spinosa?
plausible_answers: text: Według Flora Europaea takson ten ze względu na zmienność i wzajemne podobieństwo gatunków rodzicielskich, jest w zasadzie niemożliwy do oznaczenia na podstawie kryteriów morfologicznych
generative_answer: Według Flora Europaea takson ten ze względu na zmienność i wzajemne podobieństwo gatunków rodzicielskich, jest w zasadzie niemożliwy do oznaczenia na podstawie kryteriów morfologicznych