Psychoza (film)

Psychoza (tytuł oryg. Psycho) – amerykański dreszczowiec psychologiczny z 1960 w reżyserii Alfreda Hitchcocka i według scenariusza Josepha Stefano, opartego na powieści o tym samym tytule autorstwa Roberta Blocha z 1959. W rolach głównych wystąpili Anthony Perkins, Vera Miles, John Gavin, Martin Balsam, John McIntire i Janet Leigh. Akcja filmu skupia się na sekretarce biura nieruchomości, Marion Crane (Leigh), która – chcąc pomóc swojemu narzeczonemu Samowi Loomisowi (Gavin) w kłopotach finansowych – dokonuje w pracy defraudacji znacznej sumy pieniędzy. Po długiej podróży samochodem zatrzymuje się w przydrożnym motelu kierowanym przez Normana Batesa (Perkins). Gdy kobieta zostaje brutalnie zasztyletowana, jej śladem rusza młodsza siostra Lila (Miles) wraz z Samem i prywatnym detektywem Miltonem Arbogastem (Balsam).
Film Hitchcocka budził emocje jeszcze przed premierą. Kontrowersyjna tematyka spowodowała, że wytwórnia Paramount Pictures odmówiła produkcji, zajmując się jedynie dystrybucją. Psychoza została przyjęta z mieszanymi odczuciami; krytycy byli poirytowani faktem, że nie organizowano żadnych pokazów przedpremierowych z ich udziałem. Z uwagi na kampanię reklamową, która przeszła do historii jako jedna z najsprawniej zaplanowanych oraz przeprowadzonych, zainteresowanie filmem było na tyle duże, że kolejki do kin tworzyły się od wczesnych godzin porannych i nie znikały do ostatnich wieczornych pokazów. Na seansach niejednokrotnie interweniowała policja. Psychoza otrzymała cztery nominacje do nagrody Akademii Filmowej, w tym m.in. za najlepszą reżyserię. Globalny sukces kasowy spowodował, że przy budżecie wynoszącym nieco ponad 800 tys. dolarów dochód z Psychozy wyniósł 32 miliony dolarów, dzięki czemu stała się ona najbardziej kasowym projektem w karierze Hitchcocka. Po premierze film zyskał miano kultowego, a w 1992 został przeznaczony do konserwacji w National Film Registry.

context: Pod koniec listopada 1959 Hitchcock zwrócił się z prośbą do Bernarda Herrmanna, z którym współpracował od czasów realizacji Człowieka, który wiedział za dużo (1956), by ten napisał ścieżkę dźwiękową. Kompozytor początkowo odrzucił ofertę wynagrodzenia w postaci zwykłej pensji. Po kilku dniach reżyser ostatecznie przystał na warunek Herrmanna wynoszący 17,5 tys. dolarów. Hitchcock opracował dokładne wytyczne dotyczące poszczególnych scen Psychozy, dźwięków, efektów specjalnych i muzyki. Mimo konfliktowego charakteru i niechęci do słuchania wskazówek innych Herrmann początkowo stosował się do wymagań reżysera. Na etapie prac montażowych kompozytor sugerował użycie jedynie instrumentów strunowych, jednak Hitchcock opowiadał się za wprowadzeniem post-bebopowych jazzowych dźwięków. Herrmann zdecydował się na zignorowanie kontrsugestii reżysera i pozostał przy swoim pierwotnym pomyśle, wykorzystując takie instrumenty jak skrzypce i wiolonczela. Według Stevena C. Smitha kompozytor pomyślał o jednolitym brzmieniu dla całej ścieżki dźwiękowej jako sposobie na odzwierciedlenie czarno-białej kinematografii filmu. Hitchcock wyrażał zadowolenie z nowego podkładu muzycznego i zdecydował się na niemalże podwojenie honorarium kompozytora do kwoty 34 tys. 501 dolarów.
qas: question: Jaki był pierwszy film Alfreda Hitchcocka, przy którym pomagał mu Bernard Hermann?
answers: text: Człowieka, który wiedział za dużo
generative_answer: Człowiek, który wiedział za dużo

question: Jakie zadanie Alfred Hitchcock zlecił Hermannowi w listopadzie 1959 roku?
answers: text: by ten napisał ścieżkę dźwiękową
generative_answer: by ten napisał ścieżkę dźwiękową

question: Czy Alfred Hitchcock pozostawił Bernardowi Hermannowi całkowitą swobodę w tworzeniu ścieżki dźwiękowej?
answers: text: Hitchcock opracował dokładne wytyczne dotyczące poszczególnych scen Psychozy, dźwięków, efektów specjalnych i muzyki
generative_answer: nie

question: Jakie odmienne opinie dotyczące ścieżki dźwiękowej do Psychozy posiadali Hitchock i Hermann na etapie prac montażowych?
answers: text: kompozytor sugerował użycie jedynie instrumentów strunowych, jednak Hitchcock opowiadał się za wprowadzeniem post-bebopowych jazzowych dźwięków
generative_answer: kompozytor sugerował użycie jedynie instrumentów strunowych, jednak Hitchcock opowiadał się za wprowadzeniem post-bebopowych jazzowych dźwięków

question: Czy Hermann przystał na propozycję Hitchocka, aby dodać do ścieżki dźwiękowej filmu odgłosy zwierząt?
plausible_answers: text: Herrmann zdecydował się na zignorowanie kontrsugestii reżysera
generative_answer: nie