Tymoteusz (Szretter)

Tymoteusz, imię świeckie Jerzy Szretter (ur. 16 maja 1901 w Tomachowie k. Równego, zm. 20 maja 1962 w Warszawie) – polski duchowny prawosławny, trzeci metropolita warszawski i całej Polski.
Po ukończeniu Studium Teologii Prawosławnej w Warszawie i przyjęciu święceń kapłańskich służył w diecezji wołyńskiej oraz był kapelanem prawosławnych żołnierzy wojska polskiego. W 1938 przyjął chirotonię biskupią. W okresie II wojny światowej, z powodu swojego zdecydowanego poparcia dla polonizacji Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, wyrażanego w II Rzeczypospolitej, przebywał w monasterze św. Onufrego w Jabłecznej, nie mając wpływu na kierunek rozwoju Kościoła. W latach 1948–1951 i ponownie między grudniem 1959 a majem 1961 tymczasowo zarządzał PAKP, pozbawionym w tym okresie zwierzchnika. Wybrany w 1961 na urząd metropolity warszawskiego i całej Polski z jawnym poparciem polskich władz państwowych i przy pogwałceniu procedur przewidywanych przez Statut Wewnętrzny Kościoła, co stało się przyczyną protestów duchowieństwa i wiernych. Zmarł po roku pełnienia godności.

context: W 1948 władze komunistyczne ostatecznie zdecydowały o usunięciu metropolity Dionizego z urzędu. Do momentu wyboru nowego zwierzchnika PAKP Kościołem miał zarządzać organ nieprzewidziany przez prawosławne prawo kanoniczne – Tymczasowe Kolegium Rządzące Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego w składzie: arcybiskup Tymoteusz (Szretter) jako przewodniczący, biskup Jerzy (Korenistow), ks. Jan Kowalenko, ks. Eugeniusz Naumow, ks. Wsiewołod Łopuchowicz, ks. Michał Kiedrow oraz Mikołaj Sieriebriannikow. 12 listopada arcybiskup Tymoteusz oficjalnie pełnił funkcję locum tenens metropolii warszawskiej. Wcześniej, w kwietniu tego samego roku, zainicjował rozmowy z patriarchą moskiewskim Aleksym I w celu wyjaśnienia kontrowersji wokół statusu kanonicznego PAKP, zaś 21 maja 1948 został tymczasowym zarządcą diecezji Ziem Odzyskanych, którą to funkcję pełnił do września tego samego roku. W czerwcu 1948 był jednym z delegatów PAKP w Patriarchacie Moskiewskim. Delegacja zrzekła się autokefalii Kościoła nadanej przez Patriarchat Konstantynopolitański i wystąpiła o nadanie jej ponownie przez Rosyjski Kościół Prawosławny, po czym przyjęła z rąk patriarchy stosowny tomos.
qas: question: W którym roku metropolita Dionizy przestał pełnić dotychczasową funkcję?
answers: text: 1948
generative_answer: 1948

question: Jaka organizacja miała zarządzać kościołem do momentu wyboru nowego metropolity?
answers: text: Tymczasowe Kolegium Rządzące Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego
generative_answer: Tymczasowe Kolegium Rządzące Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego

question: Kto stał na czele Tymczasowego Kolegium Rządzącego PAKP?
answers: text: Tymoteusz
generative_answer: Tymoteusz

question: W jakiej metropolii Tymoteusz oficjalnie objął posadę locum tenens 12 listopada 1948?
answers: text: warszawskiej
generative_answer: warszawskiej

question: Dokąd na delegację pojechał Tymoteusz w czerwcu 1948 jako jedyny przedstawiciel PAKP?
plausible_answers: text: Patriarchacie Moskiewskim
generative_answer: Patriarchacie Moskiewskim

context: Arcybiskup Tymoteusz, podobnie jak pozostali biskupi PAKP, zachowywał lojalny stosunek do władz państwowych. W 1949 publicznie twierdził, iż w Polsce nie ma miejsca żadna forma ucisku religijnego. Istniejący w 1946 plan doprowadzenia do objęcia przez niego godności metropolity został jednak zarzucony. W opinii władz państwowych autorytet hierarchy wśród kapłanów PAKP był niedostateczny. Arcybiskupowi zarzucono również brak talentów organizacyjnych i niezbędnego doświadczenia. Ostatecznie Tymoteusz (Szretter) pozostawał locum tenens metropolii warszawskiej do przyjazdu z ZSRR arcybiskupa Makarego (Oksijuka), delegowanego do PAKP przez patriarchę Moskwy i wybranego na zwierzchnika Kościoła prawosławnego w Polsce 7 lipca 1951. Wcześniej, w 1950, doprowadził do otwarcia w Warszawie Prawosławnego Liceum Teologicznego, przekształconego przez metropolitę Makarego w seminarium duchowne.
qas: question: Jakiej religii arcybiskupem był Tymoteusz?
answers: text: PAKP
generative_answer: PAKP

question: Czy Tymoteusz był lojalny wobec rządu polskiego?
answers: text: zachowywał lojalny stosunek do władz państwowych
generative_answer: tak

question: Czy arcybiskup Tymoteusz czuł się uciskany przez władzę państwową?
answers: text: W 1949 publicznie twierdził, iż w Polsce nie ma miejsca żadna forma ucisku religijnego
generative_answer: nie

question: Dlaczego arcybiskup Tymoteusz stracił poparcie władz?
answers: text: autorytet hierarchy wśród kapłanów PAKP był niedostateczny. Arcybiskupowi zarzucono również brak talentów organizacyjnych i niezbędnego doświadczenia
generative_answer: autorytet hierarchy wśród kapłanów PAKP był niedostateczny. Arcybiskupowi zarzucono również brak talentów organizacyjnych i niezbędnego doświadczenia

question: Kiedy arcybiskup Makary przybył do Polski?
plausible_answers: text: w 1950
generative_answer: w 1950