Bitwa stalingradzka

Bitwa stalingradzka (także bitwa o Stalingrad, bitwa pod Stalingradem, bitwa nad Wołgą) – jedna z najważniejszych bitew II wojny światowej, stoczona na froncie wschodnim przez Niemcy i ich sojuszników przeciwko Związkowi Radzieckiemu o kontrolę nad miastem Stalingrad (obecnie Wołgograd) w południowej Rosji. Jedna z najkrwawszych bitew w historii wojen, charakteryzująca się zaciekłymi walkami na krótkim dystansie i bezpośrednimi atakami na ludność cywilną, z całkowitą liczbą ofiar sięgającą 2 milionów.
Niemiecka ofensywa w celu zdobycia Stalingradu rozpoczęła się w sierpniu 1942 r., wskutek przekształcenia planów operacji Fall Blau, z wykorzystaniem 6 Armii oraz elementów 4 Armii Pancernej. Atak był wspierany intensywnymi bombardowaniami Luftwaffe, które doprowadziły do zniszczenia znacznej części miasta. Bitwa przerodziła się w ciężkie walki miejskie, podczas których obie strony nadsyłały posiłki do miasta. W połowie listopada Niemcy zepchnęli radzieckich obrońców do czterech wąskich przyczółków wzdłuż zachodniego brzegu Wołgi, przejmując kontrolę nad 90 proc. powierzchni Stalingradu.
19 listopada Armia Czerwona rozpoczęła operację Uran, dwukierunkowy atak na słabsze armie rumuńskie, węgierskie i włoskie chroniące flanki 6 Armii. Obrona sił Osi na flankach została przełamana, a 6 Armia odcięta i otoczona w rejonie Stalingradu. Adolf Hitler nakazał 6 Armii trwać na miejscu i nie próbować wyrwania się z okrążenia; zamiast tego podjęto próby zaopatrywania jej drogą powietrzną i przełamania pierścienia okrążenia z zewnątrz. Ciężkie walki trwały jeszcze przez dwa miesiące. Na początku lutego 1943 r. siły Osi w Stalingradzie, wyczerpawszy swoje zapasy amunicji i żywności, poddały się po pięciu miesiącach, tygodniu i trzech dniach walk. Po klęsce pod Stalingradem niemieckie dowództwo musiało wycofać znaczne siły wojskowe z Europy Zachodniej, aby uzupełnić swoje straty na froncie wschodnim.

context: W grudniu siły radzieckie umocniły swoje pozycje wokół Stalingradu i rozpoczęły się zacięte walki o zmniejszenie kieszeni. Operacja Zimowy Sztorm, niemiecka próba przebicia się do uwięzionej 6 Armii z południa, pod dowództwem feldmarszałka Mansteina, początkowo toczyła się z powodzeniem. Do 18 grudnia odsiecz zbliżyła się na odległość 48 km od pozycji 6 Armii. Jednak przewidywalny charakter operacji ratunkowej stanowił znaczne ryzyko dla wszystkich sił niemieckich na tym obszarze. Głodujące okrążone siły w Stalingradzie nie próbowały się wyrwać ani połączyć z postępującymi oddziałami Mansteina. Niektórzy niemieccy oficerowie prosili, aby Paulus sprzeciwił się rozkazom Hitlera i zamiast trwać na straconych pozycjach, spróbował wydostać się z kotła. Paulus odmówił, zaniepokojony atakami Armii Czerwonej na flankę Grupy Armii Don i Grupy Armii B w czasie ich ataku na Rostów nad Donem, argumentując, że „wczesne porzucenie” Stalingradu doprowadziłoby do zniszczenia Grupy Armii A na Kaukazie oraz fakt, iż czołgi 6 Armii miały paliwo tylko na 30 km natarcia w kierunku szpicy wojsk Mansteina. O swoich pytaniach do Grupy Armii Don Paulusowi powiedziano: „Zaczekaj, realizuj Operację „Grom” tylko na wyraźne polecenie!”, Operacja „Grom” jest słowem kodowym inicjującym wybuch.
qas: question: Co miała na celu niemiecka akcja o nazwie Zimowy Sztorm?
answers: text: przebicia się do uwięzionej 6 Armii z południa
generative_answer: przebicie się do uwięzionej 6 Armii z południa

question: Dlaczego Paulus nie chciał sprzeciwić się rozkazom Hitlera i spróbować wydostać się z kotła?
answers: text: „wczesne porzucenie” Stalingradu doprowadziłoby do zniszczenia Grupy Armii A na Kaukazie oraz fakt, iż czołgi 6 Armii miały paliwo tylko na 30 km natarcia w kierunku szpicy wojsk Mansteina
generative_answer: „wczesne porzucenie” Stalingradu doprowadziłoby do zniszczenia Grupy Armii A na Kaukazie oraz fakt, iż czołgi 6 Armii miały paliwo tylko na 30 km natarcia w kierunku szpicy wojsk Mansteina

question: Jakie prośby kierowali w stronę Paulusa niektórzy z niemieckich oficerów?
answers: text: aby Paulus sprzeciwił się rozkazom Hitlera i zamiast trwać na straconych pozycjach, spróbował wydostać się z kotła
generative_answer: aby Paulus sprzeciwił się rozkazom Hitlera i zamiast trwać na straconych pozycjach, spróbował wydostać się z kotła

question: Kto przewodził akcją o nazwie Zimowy Sztorm?
answers: text: feldmarszałka Mansteina
generative_answer: feldmarszałek Manstein

question: W jakiej odległości od 6 Armii znalazły się 18 grudnia 1942 roku radzieckie wojska?
plausible_answers: text: 48 km
generative_answer: 48 km