clarin-pl/poquad huggingface dataset:
Siemens Inspiro

Siemens Inspiro – elektryczny zespół trakcyjny przeznaczony dla metra produkowany przez Siemensa od 2012. Światowa premiera pociągu miała miejsce 19 września 2012 podczas targów InnoTrans w Berlinie. 6 października 2013 w Warszawie rozpoczęto eksploatację pierwszych pojazdów z tej rodziny.

context: 17 listopada 2013 przed stacją Politechnika od strony Centrum doszło do pożaru pociągu numer 52. Po tym incydencie wszystkie stołeczne pojazdy Inspiro zostały wycofane z ruchu, a dostawy kolejnych wstrzymano do wyjaśnienia sprawy. W lutym 2014 komisja powypadkowa oświadczyła, iż przyczyną zdarzenia było odkręcenie się ślizgu odbieraka prądu, w wyniku czego doszło do zwarcia i łuku elektrycznego oraz zadymienia wewnątrz pociągu. Producentowi polecono poprawienie mocowania odbieraka oraz zamontowanie wykrywaczy zadymienia w składach. W marcu 2014 trwały testy pojazdów po zmianie konstrukcyjnej odbieraków prądu, a 22 marca 2014 do eksploatacji powrócił pociąg numer 52. 31 marca 2014 Metro Warszawskie wznowiło odbiory nowych składów od producenta, a następnego dnia w ruchu było już 7 Inspiro.
qas: question: Kiedy zapłonął wagon 52 metra?
answers: text: 17 listopada 2013
generative_answer: 17 listopada 2013

question: Jakie wydarzenie spowodowało, że całkowicie wstrzymano produkcję pociągów metra?
plausible_answers: text: pożaru pociągu numer 52
generative_answer: pożar pociągu numer 52

question: Jaki był powód pożaru pociągu?
answers: text: odkręcenie się ślizgu odbieraka prądu
generative_answer: odkręcenie się ślizgu odbieraka prądu

question: Kiedy na tory wrócił wagon 52?
answers: text: 22 marca 2014
generative_answer: 22 marca 2014

question: Jaką rekomendację przekazano producentowi pojazdów?
answers: text: poprawienie mocowania odbieraka oraz zamontowanie wykrywaczy zadymienia w składach
generative_answer: poprawienie mocowania odbieraka oraz zamontowanie wykrywaczy zadymienia w składach
Strajk

Strajk (ang. strike) – zbiorowe, dobrowolne powstrzymanie się od pracy lub nauki w celu wymuszenia realizacji określonych żądań. Stosowane jest jako forma nacisku głównie przez pracowników najemnych w celu poprawy warunków pracy i wynagrodzenia.

context: Górnicy wieliccy oprócz wynagrodzenia pieniężnego pobierali za swą pracę jako zapłatę pewną ilość soli (podobnie jak dzisiaj górnicy w kopalniach węgla otrzymują węgiel). Kto nie chciał brać deputatu solnego, mógł otrzymać równowartość w gotówce, według specjalnej taryfy. Większość górników rezygnowała z deputatu, woląc gotówkę. W roku 1690 zarząd kopalni z niewiadomych przyczyn obniżył taryfę, według której następowała zmiana deputatu solnego na pieniądze, względnie, jak twierdzą inne źródła, zmniejszył sam deputat. Wywołało to niezadowolenie wśród rzesz górniczych, które po nieudanych pertraktacjach wyładowało się ostatecznie w postaci strajku. Nie przystąpili jednak do niego wszyscy. I wówczas znalazło się dwóch „łamistrajków”. Okrutnie zemścili się na nich strajkujący. Tłum napadł ich i zamordował.
qas: question: Co, oprócz pensji, otrzymywali pracownicy w ramach zapłaty?
answers: text: soli
generative_answer: sól

question: Za co pracownik mógł wymienić swój przydział soli? 
answers: text: według specjalnej taryfy
generative_answer: za gotówkę

question: W jaki sposób przeliczano wartość soli na gotówkę?
answers: text: gotówce
generative_answer: gotówce

question: W którym roku zrezygnowano z wymiany soli na gotówkę?
plausible_answers: text: 1690
generative_answer: w 1690

question: Czy pracownicy wyrazili aprobatę wobec zmiany taryfy?
answers: text: Wywołało to niezadowolenie wśród rzesz górniczych
generative_answer: nie
Padalec zwyczajny

Padalec zwyczajny (Anguis fragilis) – gatunek beznogiej jaszczurki z rodziny padalcowatych. Zasięg występowania obejmuje większą część Europy, sięgając Afryki i Azji. Jego północna granica przebiega w Szwecji. Populacje z Alp cechują się przystosowaniami do górskiego klimatu.
Padalec z wyglądu przypomina węża z powodu uwstecznienia kończyn. Przyjmuje różnorodne ubarwienie, na grzbiecie spotyka się zwykle odcienie brązu, na brzuchu czerń u samic i żółtawy deseń u samców. Występuje kilka odmian barwnych, w tym turkusowa. Osobniki młode ubarwione są inaczej od dorosłych. Głowa i ogon są bardzo słabo wyodrębnione od tułowia.
Gad poluje głównie na ślimaki nagie i dżdżownice, nie jest zbyt szybki. Porusza się, wykonując wężowate ruchy ciała. Rozmnaża się wedle różnych autorów żyworodnie lub jajożyworodnie. Ciąża trwa 11-13 tygodni, następnie na świat przychodzi od 6 do 26 młodych.

context: Potomstwo liczy sobie od 33 do 35 mm, choć spotyka się również dane mówiące o 70-90 mm. We włoskich Alpach nie znaleziono korelacji pomiędzy ich długością a długością matki, podobnie jak w przypadku żmii zygzakowatej z tych samych okolic. Taki sposób rozrodu spotyka się bowiem często u węży klimatu umiarkowanego, stanowi on natomiast rzadkość u rozmnażających się zwykle co najmniej raz do roku jaszczurek. Prócz padalca wyjątek stanowią tutaj Eumeces okadae i szyszkowiec olbrzymi. Postulowano wpływ dostępu pożywienia na rozwinięcie się takich strategii, jednakże istnienie znacznych odrębności w tym zakresie pomiędzy jaszczurkami a wężami przeczy tezie. Nie wydaje się, by sposób odżywiania się padalca miał duży wpływ na jego rozród. Sądzi się raczej, że konwergencja pomiędzy padalcem zwyczajnym i żmiją zygzakowatą powstała na skutek specyficznego klimatu alpejskiego.
qas: question: Jaką długość osiąga potomstwo padalca zgodnie z licznymi badaniami?
answers: text: od 33 do 35 mm
generative_answer: od 33 do 35 mm

question: Czy długość potomstwa żmii jest związana z długością matki?
answers: text: nie znaleziono korelacji pomiędzy ich długością a długością matki, podobnie jak w przypadku żmii zygzakowatej
generative_answer: nie

question: Jaki jest najbardziej prawdopodobny powód powstania podobieństwa między żmiją i padalcem?
answers: text: na skutek specyficznego klimatu alpejskiego
generative_answer: na skutek specyficznego klimatu alpejskiego
Dywizjon 303

303 Dywizjon Myśliwski Warszawski im. Tadeusza Kościuszki (303 dm) – dywizjon lotnictwa myśliwskiego Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii.

context: Dywizjon 303 zaliczany jest do najlepszych jednostek myśliwskich II wojny światowej. W czasie Bitwy o Wielką Brytanię w 1940 roku przypisywano mu 126 pewnych zestrzeleń zaliczonych oficjalnie podczas wojny, co stawiało go na pierwszym miejscu wśród dywizjonów myśliwskich biorących udział w bitwie. Po wojnie jednak okazało się, że suma zwycięstw zaliczonych pilotom alianckim jest ok. półtorakrotnie wyższa od rzeczywistych strat niemieckich (zawyżone z różnych przyczyn zgłoszenia jednostek myśliwskich były regułą w praktycznie wszystkich konfliktach). Niewątpliwym jest, że wynik 126 zestrzeleń Dywizjonu 303 jest znacznie zawyżony, lecz mimo to był on jednym z najlepszych dywizjonów alianckich. Polski historyk Jacek Kutzner uznał 59,8 zestrzeleń za na pewno potwierdzone, co ciągle daje Dywizjonowi 303 pierwsze miejsce spośród wszystkich dywizjonów lotniczych biorących udział w bitwie o Anglię. Natomiast brytyjski historyk John Alcorn uznał 44 zwycięstwa za na pewno potwierdzone, co stawia dywizjon na czwartym miejscu wśród dywizjonów bitwy o Anglię (po dywizjonach 603 – 57,8 zwycięstw, 609 – 48 i 41 – 45,33 zwycięstw, wszystkie one latały jednak na nowocześniejszych Supermarine Spitfire’ach). Dywizjon 303 natomiast był najlepszym dywizjonem z latających na starszych myśliwcach Hawker Hurricane. Biorąc pod uwagę, że te zwycięstwa odniesiono w ciągu 17 dni walk, był on także najskuteczniejszym dywizjonem alianckim (2,6 zwycięstwa dziennie), z wysokim stosunkiem zwycięstw do strat 2,8:1. Niemniej jednak cytowany John Alcorn nie był w stanie przyznać 30 zwycięstw nad Niemcami żadnemu konkretnemu dywizjonowi z uwagi na zbieg roszczeń, dlatego liczba zwycięstw Dywizjonu 303 najprawdopodobniej była wyższa – zdaniem Jerzego Cynka, ok. 55-60, co mogło istotnie stanowić najlepszy wynik dywizjonu alianckiego. Ogółem stwierdzono 203 zestrzelenia niemieckich maszyn przez polskich lotników. Jednocześnie warto podkreślić, iż Dywizjon 303 oraz inne polskie jednostki zostały wyróżnione przez legendarnego pilota brytyjskiego, Douglasa Badera, który twierdził, iż Polskie Skrzydła są najskuteczniejsze (sam dowodził grupą pilotów złożoną z Kanadyjczyków przynależących do 242. Dywizjonu Myśliwskiego).
qas: question: Jak nazywa się najbardziej skuteczna jednostka myśliwska w historii lotnictwa?
plausible_answers: text: Dywizjon 303
generative_answer: Dywizjon 303

question: Ile celów miał trafić dywizjon podczas starcia z 1940 roku zgodnie z oficjalnymi ustaleniami?
answers: text: 126
generative_answer: 126

question: Ile obiektów miał zestrzelić dywizjon według Alcorna?
answers: text: 44
generative_answer: 44

question: Ile obiektów miał zestrzelić dywizjon według Kutznera?
answers: text: 59,8
generative_answer: 59,8

question: Ile jednostek należących do wojsk niemieckich zestrzeliło polskie lotnictwo?
answers: text: 203
generative_answer: 203
Boeing 737

Boeing 737 – najpopularniejszy na świecie wąskokadłubowy samolot pasażerski średniego zasięgu, produkowany w wielu wersjach od 1967 (obecna generacja od 1996) przez firmę Boeing w Stanach Zjednoczonych.
Jest to najczęściej zamawiany samolot pasażerski wszech czasów: do tej pory w sumie zamówiono 14985. Boeing 737 znalazł się w księdze rekordów Guinnessa po tym gdy producent wybudował 10 000 egzemplarzy, stając się tym samym pasażerskim samolotem z napędem odrzutowym wybudowanym w największej liczbie egzemplarzy. Boeing 737 jest szeroko rozpowszechniony. W 2006 w każdej chwili ponad 1250 tych maszyn znajdowało się w powietrzu, a średnio co pięć sekund gdzieś na świecie startowała lub lądowała jedna maszyna typu 737. W 2013 miesięczne tempo produkcji wynosiło 38 sztuk, a w 2014 wzrosło do 42 egzemplarzy na miesiąc.

context: Wraz z wersjami 737-700 i 737-800, model 737-600 był jednym z pierwotnie oferowanych trzech wariantów odmiany 737 Next Generation. 737-600 w porównaniu z 737-500 cechował się wyższym podwoziem, zmienioną geometrią skrzydeł i nowym kokpitem z ciekłokrystalicznymi ekranami systemów. Model 737-600 zastąpił model 737-500. Pierwszy egzemplarz opuścił linię produkcyjną w 1995, a do użytku wszedł w 1998. Linie lotnicze Scandinavian Airlines System zakupiły maszynę jako pierwsze. Model ten, ekonomiczny dopiero na wyjątkowo długich trasach, nie znalazł jednak uznania wśród przewoźników. Obecnie nie jest już produkowany, głównie ze względu na małą ekonomiczność. Jego silniki zużywały tyle paliwa, co większe 737-800 i 737-700, a zabierał mniej pasażerów.
qas: question: Czym wyróżniał się nowy samolot od swojego poprzednika?
answers: text: wyższym podwoziem, zmienioną geometrią skrzydeł i nowym kokpitem
generative_answer: wyższym podwoziem, zmienioną geometrią skrzydeł i nowym kokpitem

question: Co znajdowało się w kokpicie nowego modelu?
answers: text: ciekłokrystalicznymi ekranami systemów
generative_answer: ciekłokrystaliczne ekrany systemów

question: Jaki model był następcą 737-500?
answers: text: 737-600
generative_answer: 737-600

question: W którym roku zakończono produkcję 737-600?
plausible_answers: text: w 1995
generative_answer: w 1995

question: Jak nazywały się linie, które jako pierwsze zamówiły egzemplarz nowego modelu?
answers: text: Scandinavian Airlines System
generative_answer: Scandinavian Airlines System
Bobsleje

Bobsleje (od ang. bobsleigh) – zimowa dyscyplina sportowa, polegająca na zjeździe zawodników na specjalnych saniach (także zwanych bobslejami) po sztucznym torze lodowym, obecnie o średniej długości 1500–2000 m i o średnim spadku 8–12%. Tor powinien mieć co najmniej 15 zakrętów, z czego na niektórych wjazd z prędkością 130 km/h może spowodować na drużynie działanie przeciążenia 5 g.

context: W latach 1925-1926 w Szklarskiej Porębie, na północnym stoku góry Przedział (niem. Scheitberg) został zbudowany tor bobslejowy. Długość toru wynosiła 2100 m. Jazda na nim wymagała dużych umiejętności, gdyż był bardzo trudny technicznie. Miał siedem zakrętów z podniesionymi na krzywiznach ścianami. Nowością konstrukcyjną i techniczną był S-skręt, pierwszy tego typu w Europie, zakręt górny o promieniu 12 m, a dolny o promieniu 11 m. Ze względów bezpieczeństwa na każdym z zakrętów znajdowało się stanowisko obserwacyjne wyposażone w telefon.
qas: question: Jaki tor zbudowano w Szklarskiej Porębie w 1926 roku?
answers: text: bobslejowy
generative_answer: bobslejowy

question: Jak długi był tor bobslejowy w Szklarskiej Porębie? 
answers: text: 2100 m
generative_answer: 2100 m

question: W jakiej miejscowości znajduje się jedyny tor bobslejowy w Polsce?
plausible_answers: text: Szklarskiej Porębie
generative_answer: Szklarskiej Porębie

question: Ile zakrętów znajduje się na torze bobslejowym w Szklarskiej Porębie?
answers: text: siedem
generative_answer: siedem

question: W jakim czasie budowano tor bobslejowy na górze Przedział?
answers: text: W latach 1925-1926
generative_answer: W latach 1925-1926
Denominacja złotego w 1995 roku

Denominacja złotego w 1995 roku – reforma walutowa wprowadzająca w Polsce 1 stycznia 1995 nową jednostkę pieniężną o nazwie „złoty” i symbolu PLN, która zastąpiła „starego złotego” (PLZ). Jeden nowy złoty odpowiada 10 000 starych złotych.

context: Kolejna seria banknotów została przygotowana w 1987 roku według projektu Waldemara Andrzejewskiego o nominałach od 1 zł do 500 zł. Zostały podpisane do druku dnia 1 marca 1990 przez prezesa NBP Władysława Bakę, ich produkcję rozpoczęto w fabryce Giesecke & Devrient GmbH w Monachium. Produkcja trwała między końcem 1990 a lutym 1992. Nie weszły one jednak do obiegu z powodu słabego zabezpieczenia przed fałszowaniem, a także błędów w produkcji w postaci złego kształtu godła Polski i braku napisu „Rzeczpospolita Polska”, większość produkcji zniszczono i pozostawiono niewielką liczbę przeznaczoną dla kolekcjonerów.
qas: question: Kto przygotował szatę graficzną serii banknotów?
answers: text: Waldemara Andrzejewskiego
generative_answer: Waldemar Andrzejewski

question: Jakie banknoty zaprojektował Andrzejewski?
answers: text: o nominałach od 1 zł do 500 zł
generative_answer: o nominałach od 1 zł do 500 zł

question: Kto objął stanowisko prezesa Narodowego Banku Polskiego w 1990 roku?
plausible_answers: text: Władysława Bakę
generative_answer: Władysław Baka

question: Gdzie wyprodukowano wszystkie polskie banknoty?
plausible_answers: text: w fabryce Giesecke & Devrient GmbH w Monachium
generative_answer: w fabryce Giesecke & Devrient GmbH w Monachium

question: Dlaczego banknoty projektu Andrzejewskiego nie były stosowane w transakcjach?
answers: text: z powodu słabego zabezpieczenia przed fałszowaniem, a także błędów w produkcji w postaci złego kształtu godła Polski i braku napisu „Rzeczpospolita Polska”
generative_answer: z powodu słabego zabezpieczenia przed fałszowaniem, a także błędów w produkcji w postaci złego kształtu godła Polski i braku napisu „Rzeczpospolita Polska”
Niki Lauda

Niki Lauda, właściwie Andreas Nikolaus Lauda (ur. 22 lutego 1949 w Wiedniu, zm. 20 maja 2019 w Zurychu) – austriacki kierowca wyścigowy, trzykrotny mistrz świata Formuły 1 (1975, 1977, 1984) i przedsiębiorca.
Uważany jest za jednego z najlepszych kierowców Formuły 1 w historii.

context: W 1978 roku Lauda założył linię Lotniczą Lauda Air, początkowo realizującą krótkie loty czarterowe. W 1989 linia uruchomiła loty z Wiednia do Azji i Australii. 26 maja 1991 roku Boeing 767 realizujący lot Lauda Air 004 rozbił się w Tajlandii. Jako przyczynę wskazano samoistne załączenie się w trakcie lotu odwracacza ciągu silnika nr 1. Zginęły 223 osoby. Była to pierwsza katastrofa Boeinga 767 skutkująca całkowitą utratą maszyny i najbardziej śmiertelny wypadek lotniczy w historii Tajlandii. Mimo tego zdarzenia firma funkcjonowała aż do 2003 roku, kiedy to stała się częścią Austrian Airlines. Pod koniec tego samego roku Lauda założył nową linię lotniczą - Niki.
qas: question: Jakie połączenia lotnicze zostały uruchomione w 1989 roku?
answers: text: z Wiednia do Azji i Australii
generative_answer: z Wiednia do Azji i Australii

question: W jakim państwie nastąpiła katastrofa lotnicza z udziałem Boeinga 767?
answers: text: w Tajlandii
generative_answer: w Tajlandii

question: Co było przyczyną katastrofy lotniczej w Tajlandii?
answers: text: samoistne załączenie się w trakcie lotu odwracacza ciągu silnika nr 1
generative_answer: samoistne załączenie się w trakcie lotu odwracacza ciągu silnika nr 1

question: Ilu pasażerów znajdowało się na pokładzie Boeinga 767?
plausible_answers: text: 223
generative_answer: 223

question: Czy Lauda był założycielem nowej linii lotniczej o nazwie Niki?
answers: text: Lauda założył nową linię lotniczą - Niki
generative_answer: tak
Skoki narciarskie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 2014

Skoki narciarskie na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich 2014 – zawody w skokach narciarskich, które odbyły się w dniach 8–17 lutego 2014 w ramach igrzysk olimpijskich w Soczi.
Zawodnicy i zawodniczki rywalizowali w czterech konkurencjach – skoki na normalnej skoczni wśród kobiet i mężczyzn, skoki na dużej skoczni mężczyzn oraz konkurencja drużynowa – skoki na dużej skoczni.

context: Zgodnie z limitami wyznaczonymi przez MKOl i FIS na Zimowe Igrzyska Olimpijskie 2014 w Soczi zakwalifikowanych zostało 100 skoczków narciarskich – 70 mężczyzn i 30 kobiet. W zatwierdzonym podziale kwot startowych dla reprezentacji narodowych, FIS przeznaczyło 2 miejsca w konkurencjach mężczyzn dla Francji. Limit ten nie został jednak w pełni wykorzystany, gdyż Francuzi powołali tylko jednego sportowca – Ronana Lamy Chappuis. Niewykorzystane przez Francję miejsce zostało przydzielone Kazachstanowi, który tym samym dołączył do reprezentacji Marata Żaparowa.
qas: question: Ilu łącznie zawodników mogło uczestniczyć w konkurencji skoków narciarskich podczas igrzysk z 2014 roku?
answers: text: 100
generative_answer: 100

question: Jakiej płci byli skoczkowie, którzy mogli wziąć udział w konkurencji?
answers: text: mężczyzn i 30 kobiet
generative_answer: mężczyźni i kobiety

question: Jak nazywał się zawodnik, który reprezentował Francję w skokach?
answers: text: Ronana Lamy Chappuis
generative_answer: Ronan Lama Chappuis

question: Kto wystartował z miejsca, które nie zostało zapełnione przez francuską reprezentację?
plausible_answers: text: Marata Żaparowa
generative_answer: Marata Żaparowa

question: Ile zawodniczek wystąpiło w konkurencji skoków narciarskich?
answers: text: 30
generative_answer: 30
Nie ma mocnych

Nie ma mocnych – polska komedia filmowa z 1974 roku w reżyserii Sylwestra Chęcińskiego, nakręcona na podstawie scenariusza Andrzeja Mularczyka. Jest to drugie ogniwo trylogii zabużańskiej, w której skład wchodzą również filmy Sami swoi (1967) oraz Kochaj albo rzuć (1977).

context: Nie ma mocnych został pozytywnie przyjęty zarówno przez publiczność (8,5 miliona widzów w kinach), jak i krytyków. Oskar Sobański z pisma „Film” chwalił komedię Chęcińskiego i Mularczyka za dialogi oraz satyryczny potencjał: „W Nie ma mocnych to wszystko, co tak strasznie złości w telewizyjnym dukaniu różnych dyrektorów i działaczy, tutaj – użyte oszczędnie i umiejętnie – brzmi jak najprzedniejszy dowcip”. Cezary Wiśniewski z pisma „Kino” oceniał film następująco w porównaniu z Samymi swoimi: „ten sam przedni dialog, te same krewkie charaktery i kresowa ciepła egzotyka, a ponadto inteligentnie przejaskrawiona aktualność”.
qas: question: Jakie mocne strony filmu zauważył Sobański?
answers: text: dialogi oraz satyryczny potencjał
generative_answer: dialogi oraz satyryczny potencjał

question: Czy Sobański był zachwycony całokształtem filmu?
plausible_answers: text: Oskar Sobański z pisma „Film” chwalił komedię
generative_answer: tak

question: Czy Wiśniewski przedstawił recenzję komedii?
answers: text: Cezary Wiśniewski z pisma „Kino” oceniał film następująco
generative_answer: tak

question: Ile łącznie osób widziało produkcję?
plausible_answers: text: 8,5 miliona
generative_answer: 8,5 miliona

question: Czy krytycy wypowiedzieli się pozytywnie o realizacji?
answers: text: Nie ma mocnych został pozytywnie przyjęty zarówno przez publiczność (8,5 miliona widzów w kinach), jak i krytyków
generative_answer: tak
Papież


Papież (ojciec święty, łac. summus pontifex, od starożytnego pontifex maximus; wł. papa, gr. πάπας (papas); forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, prymas Italii, zwierzchnik Kościoła katolickiego, głowa Stolicy Apostolskiej oraz suweren Państwa Miasta Watykan; od 2013 papieżem jest Franciszek.
Tytułu papieża używają również: koptyjski patriarcha Aleksandrii, głowa Kościoła koptyjskiego oraz prawosławny patriarcha Aleksandrii, zwierzchnik prawosławnego Patriarchatu Aleksandryjskiego.

context: Najważniejszym i najbardziej pierwotnym tytułem papieża jest tytuł biskup Rzymu. Tytuł ten może być używany (jak to wynika z dawnych i współczesnych dokumentów kościelnych), także w wariantach: biskup Świętego Kościoła Rzymskiego (forma starożytna, średniowieczna), biskup Kościoła Rzymskiego (jedna z form w Kodeksie Prawa Kanonicznego) oraz Arcybiskup Metropolita Prowincji Rzymskiej (Annuario Pontificio). Tytuł „biskup” w sensie jednoosobowego przywódcy (ordynariusza) kościoła partykularnego (przewodniczącego kolegium prezbiterów) pojawił się pod koniec I w. na Wschodzie (pierwszym informatorem o używaniu tytułu biskupa w sensie monarchicznym jest św. Ignacy Antiocheński), natomiast na Zachodzie jego recepcja odbywała się z opóźnieniem. W kościele rzymskim osoba posiadająca „sakrę biskupią” – przewodząca prezbiterom, diakonom i wiernym wspólnoty chrześcijańskiej tego miasta – była zwana prawdopodobnie aż do przełomu II i III wieku prezbiterem (tzn. posiadała taki sam tytuł jak pozostali członkowie prezbiterium). Dopiero około tego czasu tytuł „biskup”, stosowany do tej pory zamiennie z tytułem „prezbiter” na oznaczenie członka prezbiterium, został zastrzeżony do wyłącznego użytku przewodniczącego tego kolegium. W związku z powyższym – także nauka o prymacie kościoła rzymskiego (kościoła lokalnego w mieście Rzym) stała się nauką o prymacie biskupa Rzymu, będącego uosobieniem tego kościoła i jedynym jego rządcą. Około III w. pewna liczba sąsiadujących z kościołem rzymskim kościołów partykularnych (diecezji) stworzyła wraz z nim prowincję kościelną. Od tego czasu biskup Rzymu stał się także arcybiskupem metropolitą dla biskupów tych kościołów. Papież z racji bycia metropolitą jest uprawniony do używania paliusza.
qas: question: Jaki jest podstawowy i kluczowy tytuł głowy kościoła?
answers: text: biskup Rzymu
generative_answer: biskup Rzymu