Jan Karski

Jan Karski, właściwie Jan Romuald Kozielewski, pseudonim „Witold” (ur. 24 czerwca 1914 w Łodzi, zm. 13 lipca 2000 w Waszyngtonie) – polski prawnik, historyk i dyplomata, obywatel Polski i Stanów Zjednoczonych, wykładowca akademicki i profesor Uniwersytetu Georgetown.
W II Rzeczypospolitej sekretarz dyrektora Biura Personalnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, oficer kawalerii, uczestnik kampanii wrześniowej, następnie kurier i emisariusz władz Polskiego Państwa Podziemnego, świadek Holocaustu, żołnierz Armii Krajowej, autor raportów opisujących sytuację polityczną oraz humanitarną na terenach okupowanej przez Niemców II Rzeczypospolitej. Członek Rady Pomocy Żydom przy Delegaturze Rządu RP na Kraj, a także działacz Frontu Odrodzenia Polski. Za swoją działalność został odznaczony najwyższymi odznaczeniami państwowymi – polskimi orderami Orła Białego i Virtuti Militari oraz amerykańskim Medalem Wolności. Uhonorowany przez Jad Waszem tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, honorowy obywatel państwa Izrael. W 2016 mianowany pośmiertnie na stopień generała brygady Wojska Polskiego.

context: Najczęstszą formą pomnika Jana Karskiego są „Ławki Karskiego”. Pierwsza tzw. ławka Karskiego stanęła wkrótce po jego śmierci, we wrześniu 2002 r. na campusie Uniwersytetu Georgetown w Waszyngtonie, gdzie Jan Karski jako profesor wykładał nauki polityczne. Kopia tej samej ławeczki została uroczyście odsłonięta 11 listopada 2007 r. w Nowym Jorku. Jest to pomnik autorstwa Karola Badyny. Pomnik stanął u zbiegu 37. ulicy i Madison Avenue, naprzeciwko konsulatu generalnego RP na Manhattanie. Róg 37. ulicy i Alei Madison nazwano Jan Karski Corner. W kolejnych latach powstały kolejne „ławki Karskiego” według tego samego lub podobnego projektu: w Kielcach (2005), Łodzi (2009), Tel Awiwie (2009), Warszawie (2013) i Krakowie (2016). Upamiętnianie Jana Karskiego pomnikami w formie ławek z postacią bohatera spotkało się z protestami rodziny Jana Karskiego oraz Towarzystwo Jana Karskiego z Nowego Jorku. W podnoszonych wielokrotnie protestach podkreślano, że upamiętnianie Jana Karskiego w formie pomników jest niezgodne z jego postawą życiową oraz że był on przeciwny upamiętnianiu pomnikami.
qas: question: W jakiej jedynej postaci występuje pomnik Karskiego?
plausible_answers: text: Ławki Karskiego
generative_answer: Ławek Karskiego

question: W którym roku powstała pierwsza ławka poświęcona wykładowcy?
answers: text: 2002
generative_answer: w 2002

question: Gdzie pojawiła się pierwsza ławka poświęcona wykładowcy?
answers: text: na campusie Uniwersytetu Georgetown w Waszyngtonie
generative_answer: na campusie Uniwersytetu Georgetown w Waszyngtonie

question: Jaki przedmiot prowadził Karski na Uniwersytecie Georgetown?
answers: text: nauki polityczne
generative_answer: nauki polityczne

question: Kto zaprojektował ławkę w Nowym Jorku?
answers: text: Karola Badyny
generative_answer: Karol Badyna

context: Trzeci – już samodzielnie przygotowany przez Karskiego – raport  został w ostatecznej wersji zredagowany w początku grudnia 1942 roku w Londynie i przekazany polskiemu rządowi. Następnie, w wersji angielskiej, także przywódcom alianckim. Był to efekt misji powierzonej mu przez Cyryla Ratajskiego, Delegata Rządu na Kraj. W części raportu dotyczącej eksterminacji Żydów - przy współpracy środowisk żydowskich. Przekazał informacje o strukturze, organizacji i funkcjonowaniu Państwa Podziemnego w okupowanej Polsce, które było fenomenem w skali wszystkich okupowanych państw europejskich.  W części dotyczącej Żydów – relację naocznego świadka z getta warszawskiego i obozu tranzytowego w Izbicy. Rząd generała Władysława Sikorskiego postanowił „Raport Karskiego” przekazać z prośbą o pomoc rządom Anglii i USA. Uważa się, że na podstawie dokumentów przywiezionych przez Karskiego w postaci mikrofilmów i potwierdzonych jego świadectwem, ówczesny minister spraw zagranicznych w rządzie RP w Londynie Edward Raczyński przygotował i 10 grudnia 1942 przedstawił aliantom szczegółowy raport o holokauście. Była to najważniejsza jego misja.
qas: question: Kto powierzył mu misję związaną z przygotowaniem trzeciego raportu?
answers: text: Cyryla Ratajskiego
generative_answer: Cyryl Ratajski

question: Czy Polskie Państwo Podziemne było strukturą wyróżniającą się na tle europejskim?
answers: text: Przekazał informacje o strukturze, organizacji i funkcjonowaniu Państwa Podziemnego w okupowanej Polsce, które było fenomenem w skali wszystkich okupowanych państw europejskich
generative_answer: tak

question: Czy w trzecim raporcie przekazał bezpośrednią relację z getta?
answers: text: W części dotyczącej Żydów – relację naocznego świadka z getta warszawskiego i obozu tranzytowego w Izbicy
generative_answer: tak

question: Jak chciał wykorzystać dokumenty przekazane przez Karskiego Sikorski?
answers: text: przekazać z prośbą o pomoc rządom Anglii i USA
generative_answer: przekazać z prośbą o pomoc rządom Anglii i USA

question: Kim był Edward Raczyński?
answers: text: minister spraw zagranicznych w rządzie RP w Londynie
generative_answer: ministrem spraw zagranicznych w rządzie RP w Londynie