Attyla

Attyla (łac. Attila z goc. dosłownie „Mały ojciec”, „Ojczulek”), zwany też „Biczem Bożym” (łac. Flagellum Dei) (ur. 406, zm. 453) – władca Hunów w latach 445–453. Razem ze swoim bratem Bledą stworzył imperium, które sięgało od Danii po Bałkany i od Renu aż do Morza Kaspijskiego.

context: Attyla chciał poślubić Honorię, siostrę cesarza Walentyniana III, jednak kiedy zabiegi o jej rękę zostały odrzucone (450), przeprawił się przez Ren na zamieszkane przez Franków tereny Cesarstwa Zachodniorzymskiego i zburzył wiele miast frankijskich, między innymi Metz. Oblegał też Orlean, ale zachodniorzymski wódz Aecjusz Flawiusz odparł go spod miasta. Na Polach Katalaunijskich między Troyes a Metzem doszło do krwawej bitwy pomiędzy wojskami Attyli a Wizygotami, Burgundami, Frankami i Rzymianami. Hunowie zostali pokonani. Attyla cofnął się, ale w następnym roku (452) najechał północną Italię. Zburzył m.in. Akwileję. Głód i panująca wśród Hunów zaraza skłoniły go jednakże do zaprzestania najazdu. W 453 Attyla zmarł z powodu krwotoku z nosa, kiedy krew zalała mu płuca, podczas gdy sam monarcha był kompletnie bezwładny z powodu nadmiernej ilości spożytego alkoholu. Zabawa Hunów odbywała się z okazji zawarcia małżeństwa Attyli z Ildico, jego ostatnią żoną. Synowie Attyli podzielili państwo między siebie, co doprowadziło do jego dezorganizacji i rozpadu. Według innych źródeł, Attyla zmarł w wyniku przepicia na własnym ślubie lub zmarł we własnym łóżku w wyniku otrucia. W 454 Gepidzi rozbili Hunów w bitwie nad rzeką Nedao. Ich resztki uszły na wschód.
qas: question: Kim był brat Honorii?
answers: text: cesarza
generative_answer: cesarzem

question: Jak nazywał się zachodniorzymski wódz?
answers: text: Aecjusz Flawiusz
generative_answer: Aecjusz Flawiusz

question: Z kim wałczyły wojska Attyli na Polach Katalaunijskich?
answers: text: Wizygotami, Burgundami, Frankami i Rzymianami
generative_answer: Wizygotami, Burgundami, Frankami i Rzymianami

question: W jaki sposób zmarła Ildico?
plausible_answers: text: z powodu krwotoku z nosa
generative_answer: z powodu krwotoku z nosa

question: Co uczynili synowie Attyli po jego śmierci?
answers: text: podzielili państwo między siebie
generative_answer: podzielili państwo między siebie

context: Z kolei redaktor czy interpolator Kroniki wielkopolskiej z XIV w. tak próbował wytłumaczyć słowiańskie, jak sądził, pochodzenie Węgrów: mieli się oni wywodzić z kraju nad rzeką Wkrą (niem. Ucker), wpadającą do Morza Bałtyckiego. Wypierani przez Gotów postanowili udać się wraz z rodzinami do Panonii, skąd pochodzili (?). Aby wędrówką nie wyrządzać szkód i przykrości swemu ludowi słowiańskiemu, uczynili to w sposób bardzo niebezpieczny, wędrując przez kraj Teutonów, Burgundię, Lombardię aż do Slawonii. Ich król Tyla, zwany w pismach Attyla, przybywszy do Panonii, w niej obrał sobie stałe miejsce pobytu. Ponieważ napłynęło do nich wiele ludów słowiańskich, porzucili nazwę Wkrzanie i nazwali się Wandalami. Część zaś owych Słowian, którzy od rzeki Wkry nazywali się Wkrzanami – jeszcze bardziej komplikuje sprawę kronikarz wielkopolski – potem od czasu zmieszania się z ludem Hunów (...) zarówno od Hunów, jak i od Wkrzan została nazwana Węgrami (Kronika wielkopolska, prolog). Bez wątpienia powodem tej kontaminacji było podobieństwo nazw Ungari, Hungari – Hunni – Vcra, Ukra.
qas: question: Skąd mieli pochodzić Węgrzy, zdaniem autora Kroniki wielkopolskiej datowanej na czternasty wiek?
answers: text: kraju nad rzeką Wkrą
generative_answer: kraju nad rzeką Wkrą

question: Dlaczego Węgrzy wędrowali do Panonii niebezpieczną trasą?
answers: text: Aby wędrówką nie wyrządzać szkód i przykrości swemu ludowi słowiańskiemu
generative_answer: Aby wędrówką nie wyrządzać szkód i przykrości swemu ludowi słowiańskiemu

question: Dlaczego społeczność ta zaczęła się określać mianem Wandali?
answers: text: Ponieważ napłynęło do nich wiele ludów słowiańskich
generative_answer: Ponieważ napłynęło do nich wiele ludów słowiańskich

question: Co zrobiły węgierskie ludy w odpowiedzi na napór ze strony Gotów?
answers: text: postanowili udać się wraz z rodzinami do Panonii, skąd pochodzili
generative_answer: postanowili udać się wraz z rodzinami do Panonii, skąd pochodzili

question: Jak przebiegała trasa, którą Słowianie wędrowali do Panonii?
plausible_answers: text: przez kraj Teutonów, Burgundię, Lombardię aż do Slawonii
generative_answer: przez kraj Teutonów, Burgundię, Lombardię aż do Slawonii