Euromajdan

Euromajdan (ukr. Євромайдан, Jewromajdan; od майдан, czyli plac, jako plac Niepodległości w Kijowie) – ruch społeczny związany z falą manifestacji i protestów na Ukrainie, największych od momentu uzyskania niepodległości w 1991 roku. Po raz drugi w ciągu dekady Ukraińcy zaprotestowali przeciwko tej samej osobie – Wiktorowi Janukowyczowi. Pierwszy raz z powodu fałszerstw wyborczych W. Janukowycza (pomarańczowa rewolucja), drugi raz (Euromajdan) protesty rozpoczęły się 21 listopada 2013 ze względu na niepodpisanie umowy stowarzyszeniowej z Unią Europejską przez Janukowycza. Wraz z rozwojem sytuacji postawy manifestantów radykalizowały się, zyskiwały na popularności postulaty usunięcia prezydenta oraz gruntownej zmiany sytuacji w państwie. Sam ruch przekształcił się w ogólnonarodowe protesty.
Brutalna próba stłumienia protestów 30 listopada 2013 przez jednostki specjalne „Berkut” wywołała falę oburzenia i doprowadziła do umasowienia ruchu i protestów. Demonstracje miały miejsce w całym kraju, a centralny plac Kijowa, plac Niepodległości, przekształcił się w miejsce ciągłych wieców protestacyjnych i został nazwany Euromajdanem. Apogeum protestów nastąpiło 1 grudnia 2013, kiedy liczba protestujących w tym mieście dochodziła do 800 tysięcy; potem ustabilizowała się w granicach 50–200 tysięcy. W zachodniej części kraju doszło do zajęcia budynków administracji rządowej i samorządowej przez protestujących, w tym m.in. ratusz w Kijowie. Podobne próby na wschodzie powiodły się w ograniczonym stopniu.
Próba stłumienia protestów przez Wiktora Janukowycza i prorosyjską Partię Regionów w okresie 18–20 lutego 2014 kosztowała życie i zdrowie kilkuset protestujących osób i stała się punktem zwrotnym. Wiktor Janukowycz pod naciskiem opinii publicznej i fali wzburzenia w kraju zdecydował się przywrócić konstytucję z 2004 i przeprowadzić wcześniejsze wybory. 21 lutego milicja została usunięta z ulic Kijowa, a Janukowycz opuścił stolicę. 22 lutego ukraiński parlament usunął go z urzędu, wyznaczając Ołeksandra Turczynowa na pełniącego obowiązki prezydenta. Parlament podjął również decyzję o uwolnieniu Julii Tymoszenko z więzienia. Zwycięstwo Euromajdanu spowodowało tendencje separatystyczne w regionach zamieszkanych w znacznej części przez Rosjan, które doprowadziły do aneksji Krymu przez Rosję oraz wojny w Donbasie.
Przez samych Ukraińców i światowe media wydarzenia zapoczątkowane w listopadzie 2013 roku nazwane zostały Euromajdanem. W mediach ukraińskich spotkać się można również z określeniami „eurorewolucja” (Є́врореволю́ція, Jewrorewolucija), „rewolucja 2013 roku” (Револю́ція 2013 ро́ку, Rewolucija 2013 roku) i „rewolucja godności” (Революція гідності, Rewolucija hidnosti), z kolei w mediach zachodnich występuje określenie „ukraińska wiosna” (Ukrainian Spring).

context: Po godz. 10:00, 21 lutego 2014 czasu lokalnego, rozpoczęło się posiedzenie parlamentu, na którym opozycja domagała się dymisji Janukowycza. Rada Najwyższa miała przegłosować przywrócenie konstytucji z 2004 i uchwalić amnestię dla zatrzymanych demonstrantów, jednak przewodniczący parlamentu Wołodymyr Rybak ogłosił przerwę do godz. 16:00, co wywołało przepychanki wśród deputowanych. Ostatecznie ogłoszono godzinną przerwę. W międzyczasie na stronę demonstrantów przeszli kolejni funkcjonariusze sił rządowych, z kolei z obwodu lwowskiego na Majdan przyjechało kilka autobusów wypełnionych milicjantami, którzy dołączyli do protestujących. Były szef MSW, Jurij Łucenko wezwał kijowskich milicjantów do wsparcia protestu. Około godz. 10:00, według ukraińskiego MSW na ulicy Instytutskiej, demonstranci strzelali do żołnierzy wojsk wewnętrznych MSW, próbując dostać się do parlamentu. Milicja odpowiedziała ogniem.
qas: question: Odejścia jakiego polityka żądała opozycja?
answers: text: Janukowycza
generative_answer: Janukowycza

question: W czym przeszkodziła przerwa w obradach ogłoszona przez Rybaka?
answers: text: przegłosować przywrócenie konstytucji z 2004 i uchwalić amnestię dla zatrzymanych demonstrantów
generative_answer: przegłosowaniu przywrócenia konstytucji z 2004 i uchwaleniu amnestii dla zatrzymanych demonstrantów

question: Czy część funkcjonariuszy opowiedziała się po stronie protestujących?
answers: text: W międzyczasie na stronę demonstrantów przeszli kolejni funkcjonariusze sił rządowych
generative_answer: tak

question: Co zrobił Łucenko?
answers: text: wezwał kijowskich milicjantów do wsparcia protestu
generative_answer: wezwał kijowskich milicjantów do wsparcia protestu

question: Czy władza użyła broni przeciwko protestującym?
answers: text: Milicja odpowiedziała ogniem
generative_answer: tak

context: W nocy z 21 na 22 lutego 2014 z ulic Kijowa zniknęły oddziały milicji. Rano 22 lutego 2014 Witalij Kłyczko zaapelował do parlamentu uchwalenie rezolucji wzywającej Janukowycza do ustąpienia oraz namawiał do przeprowadzenia wyborów prezydenckich do 25 maja 2014. W międzyczasie Wołodymyr Rybak podał się do dymisji z funkcji przewodniczącego Rady Najwyższej. W jego imieniu decyzję ogłosił jeden z deputowanych Partii Regionów. Rozpoczęły się tym samym zmiany na szczytach władzy. Rada Najwyższa wybrała swego nowego przewodniczącego, którym został były szef Służby Bezpieczeństwa Ukrainy, deputowany opozycyjnej partii Batkiwszczyna – Ołeksandr Turczynow.
qas: question: Jaka partia sprawowała samodzielne rządy przed wydarzeniami z lutego 2014 roku?
plausible_answers: text: Partii Regionów
generative_answer: Partia Regionów

question: Do jakiej partii należał wtedy Ołeksandr Turczynow?
answers: text: Batkiwszczyna
generative_answer: Batkiwszczyna

question: Kto zastąpił Wołodymyra Rybaka na stanowisku przewodniczącego Rady Najwyższej?
answers: text: Ołeksandr Turczynow
generative_answer: Ołeksandr Turczynow

question: Czy Wołodymyr Rybak został odwołany z zajmowanego wtedy stanowiska?
answers: text: W międzyczasie Wołodymyr Rybak podał się do dymisji z funkcji przewodniczącego Rady Najwyższej
generative_answer: nie

question: Czyjego odejścia chciał Kłyczko?
answers: text: Janukowycza
generative_answer: Janukowycza