Nowa Kaledonia

Nowa Kaledonia (fr. Nouvelle-Calédonie) – francuskie terytorium zamorskie o statusie wspólnoty szczególnego rodzaju (sui generis) w zachodniej części Oceanu Spokojnego, w Melanezji, około 1400 km na wschód od Australii i 1500 km na północny zachód od Nowej Zelandii.

context: Nowa Kaledonia jest obecnie w pełni samodzielna administracyjnie, posiada reprezentantów w parlamencie francuskim (2 deputowanych i 2 senatorów). Na mocy porozumienia z 1998 roku pomiędzy 2014 a 2018 rokiem przewidziano przeprowadzenie referendum, w którym mieszkańcy mieli opowiedzieć się za niepodległością Nowej Kaledonii lub pozostawieniem jej pod zależnością Francji. W referendum wyznaczonym na 4 listopada 2018 r. większość mieszkańców Nowej Kaledonii (56,4%) odrzuciła ideę oderwania się od Francji i opowiedziała się za utrzymaniem dotychczasowego statusu terytorium. Za ogłoszeniem niepodległości opowiedziało się 43,6 proc. ludności, głównie autochtonicznej, nie stanowiącej jednak obecnie większości mieszkańców terytorium. Uprawnionych do głosowania było 175 tys. osób. Frekwencja wyniosła aż 80,6 proc., co spowodowało wydłużenie o godzinę czasu otwarcia niektórych komisji referendalnych w stolicy.
qas: question: Czego dotyczyło referendum przeprowadzone w Nowej Kaledonii?
answers: text: niepodległością Nowej Kaledonii
generative_answer: Niepodległości Nowej Kaledonii

question: W którym roku przeprowadzono referendum?
answers: text: 2018
generative_answer: 2018

question: Za czym opowiedziała się ponad połowa głosujących w referendum?
answers: text: za utrzymaniem dotychczasowego statusu terytorium
generative_answer: za utrzymaniem dotychczasowego statusu terytorium

question: Od jakiego państwa uniezależniła się Nowa Kaledonia?
plausible_answers: text: Francji
generative_answer: Francji

question: Ile osób wzięło udział w głosowaniu?
plausible_answers: text: 175 tys.
generative_answer: 175 tys.

context: W czasie II wojny światowej Nowa Kaledonia opowiedziała się po stronie Wolnej Francji i była ważną bazą wojsk alianckich na Pacyfiku. Pod wpływem wielorasowych wojsk amerykańskich ludność kanacka zaczęła domagać się większych swobód. Od 1946 roku uznana za terytorium zamorskie Francji. Po II wojnie światowej zaczął się proces dekolonizacji, a kolejne przepisy z lat 1944–1947 ustanowiły wspólne prawo karne dla Europejczyków i autochtonów, uznawały ich narodowość francuską, przyznawały praw obywatelskich i równy dostęp do instytucji państwowych, a w 1957 r. przyznano Kanakom pełne prawo wyborcze.
Na skutek powstania Kaledońskiej Partii Komunistycznej, powstała centrowo-chadecka Unia Kaledońska, która zdominowało scenę polityczną do 1972 r. W 1963 r. władze francuskie podporządkowały Radę Zarządzającą gubernatorowi, a pięć lat później odebrały uprawnienia Zgromadzeniu Terytorialnemu Nowej Kaledonii w obawie o utratę kontroli nad wydobyciem niklu i kobaltu. W celu ograniczenia wpływu ludności kanackiej na funkcjonowanie wyspy, doprowadzono w latach 1969–1976 do masowej imigracji Azjatów, Polinezyjczyków i mieszkańców Wallis i Futuny (o 20%), dzięki czemu liczba imigrantów przekroczyła liczbę autochtonów. W 1979 r. radykalni Kanakowie powołali Front Niepodległościowy – późniejszy Socjalistyczny Front Wyzwolenia Narodowego Kanaków (SFWNK), a zwolennicy poszerzania autonomii Zgromadzenie na rzecz Kaledonii w Republice.
qas: question: Z jakiego powodu Francja ograniczyła władzę Zgromadzenia Terytorialnego Nowej Kaledonii?
answers: text: w obawie o utratę kontroli nad wydobyciem niklu i kobaltu
generative_answer: obawy o utratę kontroli nad wydobyciem niklu i kobaltu

question: Co chciano osiągnąć sprowadzając na tę wyspę imigrantów pod koniec lat 60. i w latach 70. XX wieku?
answers: text: ograniczenia wpływu ludności kanackiej na funkcjonowanie wyspy
generative_answer: ograniczyć wpływ ludności kanackiej na jej funkcjonowanie

question: Kto przybył na tę wyspę pod koniec lat 60. i w latach 70. XX wieku?
answers: text: Azjatów, Polinezyjczyków i mieszkańców Wallis i Futuny
generative_answer: Azjaci, Polinezyjczycy i mieszkańcy Wallis i Futuny

question: Czyja obecność wpłynęła na to, że autochtoni zaczęli domagać się większej niezależności w okresie około wojennym?
answers: text: wielorasowych wojsk amerykańskich
generative_answer: wielorasowych wojsk amerykańskich

question: Czy wszyscy mieszkańcy Nowej Kaledonii pod koniec lat 70. XX w. chcieli całkowicie uniezależnić się od Francji?
answers: text: W 1979 r. radykalni Kanakowie powołali Front Niepodległościowy – późniejszy Socjalistyczny Front Wyzwolenia Narodowego Kanaków (SFWNK), a zwolennicy poszerzania autonomii Zgromadzenie na rzecz Kaledonii w Republice
generative_answer: nie