Mikołajek nadmorski

Mikołajek nadmorski (Eryngium maritimum) – gatunek rośliny z rodziny selerowatych, z podrodziny Saniculoideae. Gatunek typowy rodzaju mikołajek Eryngium. Występuje na wydmowych wybrzeżach Europy, Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu. W północnej części zasięgu jest zagrożony i tak też jest w Polsce, gdzie gatunek ten podlega ochronie prawnej. Bywa uprawiany jako roślina ozdobna, poza tym ma długą tradycję wykorzystywania jako roślina jadalna, lecznicza i służąca do umacniania wydm.

context: Ze względu na znaczną rolę jaką odgrywał mikołajek nadmorski w ziołolecznictwie, jako roślina jadalna oraz ozdobna w wiekach średnich i później – pojawia się on w licznych utworach z tego okresu, w szczególności w Wesołych kumoszkach z Windsoru (ang. The Merry Wives of Windsor) – komedii autorstwa Williama Szekspira oraz w Podróży włoskiej (niem. Italienische Reise) autorstwa Johanna Wolfganga von Goethe. W Polsce wierzenia i praktyki lecznicze dotyczyły innych gatunków mikołajka (polnego i płaskolistnego). Na Kaszubach jednak mikołajek odgrywał istotną rolę jako charakterystyczny dla tego obszaru. Według legendy efektowna roślina ma być chłopcem (o imieniu Mikołajek) zamienionym przez władcę mórz za swe psoty (ukrył ubrania kąpiącej się małżonki władcy mórz...), a dodatkową karą ma być ból odczuwany przy zrywaniu kwiatów. Czar ma zniknąć, gdy przez cały rok nikt nie zerwie nad morzem żadnego mikołajka. Mikołajek nadmorski jest jednym z ulubionych motywów haftu kaszubskiego szkoły puckiej, dla której jest wyróżnikiem obok motywu fal morskich i sieci. Powstać miał podczas kursów haftu prowadzonych w okresie międzywojennym w Swarzewie w 1935 roku. W 1977 założony został zresztą klub hafciarski pod nazwą „Mikołajek nadmorski”.
qas: question: W jakim utworze Szekspira znajduje się wzmianka o mikołajku nadmorskim?
answers: text: w Wesołych kumoszkach z Windsoru
generative_answer: w Wesołych kumoszkach z Windsoru

question: Czy mikołajek nadmorski jest niejadalny?
answers: text: roślina jadalna
generative_answer: nie

question: Kto jest autorem "Podróży włoskiej"?
answers: text: Johanna Wolfganga von Goethe
generative_answer: Johann Wolfgang von Goethe

question: Czego dotyczy legenda opisana w utworze Szekspira?
plausible_answers: text: Według legendy efektowna roślina ma być chłopcem (o imieniu Mikołajek) zamienionym przez władcę mórz za swe psoty (ukrył ubrania kąpiącej się małżonki władcy mórz...), a dodatkową karą ma być ból odczuwany przy zrywaniu kwiatów
generative_answer: Według legendy efektowna roślina ma być chłopcem (o imieniu Mikołajek) zamienionym przez władcę mórz za swe psoty (ukrył ubrania kąpiącej się małżonki władcy mórz...), a dodatkową karą ma być ból odczuwany przy zrywaniu kwiatów

question: Kiedy, według legendy, czar utraci swoją moc?
answers: text: gdy przez cały rok nikt nie zerwie nad morzem żadnego mikołajka
generative_answer: gdy przez cały rok nikt nie zerwie nad morzem żadnego mikołajka

context: Mikołajek nadmorski należy do bylin długowiecznych. Przeżywalność młodych roślin nie jest wielka (tylko 26–37% kontynuuje wzrost w kolejnym roku), ale już w przypadku okazów starszych, silniej rozrośniętych, szanse na przeżycie wynoszą 70–100%. Najstarsze rośliny w populacjach osiągają zwykle 10–15 lat, czasem nawet 30 lat i więcej. Większe zróżnicowanie wiekowe występuje w populacjach w południowej części zasięgu. Młode rośliny i siewki są tam częste, podczas gdy w północnej części zasięgu produkcja nasion i przeżywalność siewek jest wyraźnie mniejsza, a gatunek rozmnaża się tu głównie wegetatywnie. Dzieje się tak w wyniku rozwoju pędów na końcach rozłogów i z fragmentów korzeni, które mogą być także przenoszone przez morze. Rośliny potomne wyrastają zwykle do 2–3 m od rośliny macierzystej, z którą połączone są czasem głęboko pod powierzchnią terenu. W miarę przysypywania piaskiem i wzrostu roślin, usamodzielniają się one tracąc z czasem połączenie ze sobą. Ramety (ukorzenione pędy będące klonami tej samej rośliny) stwierdzono rosnące w odległości nawet kilkunastu metrów od siebie. Na niektórych stanowiskach wszystkie okazy mikołajka bywają w istocie pędami tej samej rośliny.
qas: question: Czy jest rośliną jednoroczną?
answers: text: Mikołajek nadmorski należy do bylin długowiecznych
generative_answer: nie

question: Co nazywamy rametami?
answers: text: ukorzenione pędy będące klonami tej samej rośliny
generative_answer: ukorzenione pędy będące klonami tej samej rośliny

question: Gdzie obok siebie występują najbardziej zróżnicowane pod względem wieku rośliny tego gatunku?
answers: text: w południowej części zasięgu
generative_answer: w południowej części zasięgu

question: Czy rośliny tego gatunku mogą rozmnażać się tylko w jeden sposób?
answers: text: a gatunek rozmnaża się tu głównie wegetatywnie
generative_answer: nie

question: Jak rozmnażają sie w sposób wegetatywny?
answers: text: w wyniku rozwoju pędów na końcach rozłogów i z fragmentów korzeni, które mogą być także przenoszone przez morze. Rośliny potomne wyrastają zwykle do 2–3 m od rośliny macierzystej, z którą połączone są czasem głęboko pod powierzchnią terenu. W miarę przysypywania piaskiem i wzrostu roślin, usamodzielniają się one tracąc z czasem połączenie ze sobą
generative_answer: w wyniku rozwoju pędów na końcach rozłogów i z fragmentów korzeni, które mogą być także przenoszone przez morze. Rośliny potomne wyrastają zwykle do 2–3 m od rośliny macierzystej, z którą połączone są czasem głęboko pod powierzchnią terenu. W miarę przysypywania piaskiem i wzrostu roślin, usamodzielniają się one tracąc z czasem połączenie ze sobą