Róża pomarszczona

Róża pomarszczona, róża fałdzistolistna, róża japońska (Rosa rugosa Thunb.) – gatunek krzewu należący do rodziny różowatych. Jest rozpowszechniony w strefie ciepłego i chłodnego klimatu umiarkowanego na półkuli północnej. Pochodzi ze wschodniej Azji. Gatunek sprowadzony został do Europy i Ameryki Północnej przez ogrodników i rozprzestrzenił się w środowisku naturalnym jako uciekinier z upraw (holoagriofit). Obecnie występuje prawie w całej Europie, także na terenie Polski. Na obszarach, gdzie dokonuje inwazji, zwłaszcza na wybrzeżach, stanowi problem dla różnorodności biologicznej i ogranicza dostępność terenu. Róża pomarszczona jest łatwa w uprawie i jest wykorzystywana jako roślina ozdobna, jadalna, lecznicza i do nasadzeń biotechnicznych. Liczne odmiany ozdobne pochodzące od tego gatunku tworzą grupę róż ozdobnych określanych mianem mieszańców Rugosa.

context: Róża pomarszczona jest od końca XIX wieku chętnie wykorzystywana w hodowli róż i do uzyskiwania różnych odmian uprawnych z powodu swej mrozoodporności, odporności na patogeny oraz zmienności. W końcu XIX wieku kilkadziesiąt odmian pochodzących od R. rugosa uzyskał niemiecki lekarz i hodowca róż – Hermann Müller (1828–1914), wiele odmian jest też dziełem amerykańskiego ogrodnika – Ralpha S. Moore'a (1907–2009). Odmiany uzyskane z udziałem róży pomarszczonej nazywane są mieszańcami Rugosa, zaliczane są do róż parkowych i piennych, od końca XX wieku uzyskano także odmiany okrywowe. Cechują się silnym wzrostem, bujnym ulistnieniem, odpornością na choroby i cięcie. W sumie w Europie i Ameryce Północnej uprawia się ponad 50 odmian z grupy Rugosa. W Chinach opisano blisko 40 odmian uprawnych pochodzących od tego gatunku.
qas: question: Dlaczego wykorzystuje się różę pomarszczoną w celu otrzymywania rozmaitych odmian?
answers: text: z powodu swej mrozoodporności, odporności na patogeny oraz zmienności
generative_answer: z powodu jej mrozoodporności, odporności na patogeny oraz zmienności

question: Jak nazywa się odmiany, które pozyskano używając także róży pomarszczonej?
answers: text: mieszańcami Rugosa
generative_answer: mieszańcami Rugosa

question: Do jakich typów zalicza się mieszańców Rugosa? 
answers: text: parkowych i piennych
generative_answer: parkowych i piennych

question: Jaką inną odmianę, oprócz Rugosa, uzyskiwano przed końcem XX wieku?
plausible_answers: text: okrywowe
generative_answer: okrywkową

question: Czym charakteryzują się odmiany z różą pomarszczoną?
answers: text: silnym wzrostem, bujnym ulistnieniem, odpornością na choroby i cięcie
generative_answer: silnym wzrostem, bujnym ulistnieniem, odpornością na choroby i cięcie

context: Róża pomarszczona uprawiana jest od dawna – jej kwiaty były motywem ozdobnym w Chinach już około 1000 r. n.e. Uprawiana jest zarówno w postaci typowego gatunku, jak i w licznych odmianach i krzyżówkach międzygatunkowych. Uzyskano odmiany o pełnych kwiatach, płatkach białych, żółtych, różowych i czerwonych. Gatunek i uzyskiwane z niego odmiany cenione są z powodu swej mrozoodporności, soczystej zieleni liści, odporności na choroby, silnemu aromatowi kwiatów, ozdobnych hypancjów, odporności na suszę i zasolenie. Gatunek oraz jego odmiany rekomendowane są do nasadzeń parkowych, w roli roślin okrywowych.
qas: question: W jakim kraju kwiaty tej rośliny wykorzystywane były jako ornament około 1000 roku naszej ery?
answers: text: Chinach
generative_answer: Chinach

question: Jak w starożytnych Chinach roślinę tę inkorporowano w sztukę?
answers: text: jej kwiaty były motywem ozdobnym
generative_answer: jej kwiaty były motywem ozdobnym

question: Jakie rodzaje odmian róży pomarszczonej udało się wyhodować?
answers: text: o pełnych kwiatach, płatkach białych, żółtych, różowych i czerwonych
generative_answer: o pełnych kwiatach, płatkach białych, żółtych, różowych i czerwonych

question: Dlaczego róża pomarszczona oraz jej odmiany są doceniane przez hodowców?
answers: text: z powodu swej mrozoodporności, soczystej zieleni liści, odporności na choroby, silnemu aromatowi kwiatów, ozdobnych hypancjów, odporności na suszę i zasolenie
generative_answer: z powodu swej mrozoodporności, soczystej zieleni liści, odporności na choroby, silnemu aromatowi kwiatów, ozdobnych hypancjów, odporności na suszę i zasolenie

question: Jaka jest jedyna rola, do której wykorzystywane są te kwiaty?
plausible_answers: text: roślin okrywowych
generative_answer: rośliny okrywowe