Krystyna Janda

Krystyna Jolanta Janda (ur. 18 grudnia 1952 w Starachowicach) – polska aktorka filmowa i teatralna, reżyserka, prozaiczka, felietonistka i piosenkarka. Współzałożycielka i prezes Fundacji Krystyny Jandy na rzecz Kultury (od 2004) oraz dyrektor artystyczna powołanych przez fundację Teatru „Polonia” oraz Och-Teatru w Warszawie.
Karierę rozpoczęła jeszcze w trakcie studiów, występując w produkcjach telewizyjnych. Jej debiutem kinowym była główna rola reżyserki Agnieszki w filmie Andrzeja Wajdy Człowiek z marmuru (1976), która zapewniła jej popularność w kraju. Od tamtej pory wystąpiła w siedmiu wielokrotnie nagradzanych fabularnych i dokumentalnych filmach tego twórcy. Jej pozycję wzmocnił udział w filmach Granica w reżyserii Jana Rybkowskiego (1977), Golem Piotra Szulkina (1979), Kochankowie mojej mamy Radosława Piwowarskiego (1985), Dekalog II Krzysztofa Kieślowskiego (1988), Stan posiadania (1988) i Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową Krzysztofa Zanussiego (2000) oraz miniserialu Modrzejewska (1989). Międzynarodowe uznanie przyniosła jej rola Antoniny Dziwisz w filmie Przesłuchanie (1982). Grała również w filmach produkcji niemieckiej, francuskiej i węgierskiej, m.in. w nagrodzonym Oscarem filmie Mefisto (1981).
Była etatową aktorką w Teatrze Ateneum w Warszawie (1975–1987) i Teatrze Powszechnym w Warszawie (1987–2005). Wyreżyserowała także film Pestka (1995) na podstawie prozy Anki Kowalskiej, a także liczne spektakle sceniczne i spektakle telewizyjne. Udzielała się[styl do poprawy] wokalnie na kilku albumach muzycznych, m.in. nagranym w duecie z Markiem Grechutą W malinowym chruśniaku (1984).

context: Od lat 80. gra nieprzerwanie w filmach kinowych i telewizyjnych oraz w sztukach teatralnych. Ponadto reżyseruje w teatrze i telewizji, ma na koncie reżyserię filmu fabularnego Pestka, według kultowej powieści o miłości autorstwa Anki Kowalskiej. W teatrze zagrała około 60 ról od antyku przez Szekspira do współczesnego repertuaru teatralnego polskiego i światowego. Przy czym ma na swoim koncie sukcesy właściwie we wszystkich gatunkach scenicznych. Największym sukcesem była Medea Eurypidesa. Miała w swoim repertuarze wiele monodramów, z których każdy był sukcesem. Zagrała także około 45 ról od klasycznych do współczesnych w Teatrze Telewizji oraz około 50 ról w filmach fabularnych. Wystąpiła w 6 filmach Andrzeja Wajdy. Poza Człowiekiem z marmuru kontynuowała współpracę z reżyserem w jego kolejnych dziełach, jak np.: Człowiek z żelaza, Dyrygent, czy Bez znieczulenia.
qas: question: Kto wyreżyserował obraz pod tytułem Człowiek z marmuru?
answers: text: Andrzeja Wajdy
generative_answer: Andrzej Wajda

question: Czy jest wciąż aktywna zawodowo?
answers: text: gra nieprzerwanie
generative_answer: tak

question: Wcieliła się w więcej czy mniej niż 50 ról teatralnych?
answers: text: około 60 ról
generative_answer: więcej

question: Udział w której z teatralnych sztuk jest uznawany za najlepszy w jej dotychczasowej karierze?
answers: text: Medea Eurypidesa
generative_answer: Medei Eurypidesa

question: W których filmach Wajdy wystąpiła?
plausible_answers: text: Wystąpiła w 6 filmach Andrzeja Wajdy
generative_answer: Wystąpiła w 6 filmach Andrzeja Wajdy

context: Po raz pierwszy na ekranie pojawiła się w 1973 w serialu Czarne chmury jako dziewczyna tańcząca na chłopskim weselu, ale dopiero rola Agnieszki w filmie Andrzeja Wajdy Człowiek z marmuru (1976) była przełomem w jej karierze artystycznej. Grywa najczęściej postacie kobiet silnych i zdecydowanych o bogatym życiu wewnętrznym. Do najbardziej znanych należą jej role w filmach – oprócz Człowieka z marmuru – Człowiek z żelaza, Przesłuchanie oraz Kochankowie mojej mamy. Na estradzie Janda debiutowała w 1977 na XV Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu piosenką Guma do żucia z muzyką i do słów Marka Grechuty.
qas: question: Kiedy debiutowała na ekranie?
answers: text: w 1973
generative_answer: w 1973

question: W jakiej produkcji zadebiutowała na ekranie?
answers: text: serialu Czarne chmury
generative_answer: serialu Czarne chmury

question: Udział w jakiej produkcji stanowił moment przełomowy w jej karierze?
answers: text: Człowiek z marmuru
generative_answer: Człowieku z marmuru

question: W jakie postacie zwykle się wciela?
answers: text: kobiet silnych i zdecydowanych o bogatym życiu wewnętrznym
generative_answer: kobiet silnych i zdecydowanych o bogatym życiu wewnętrznym

question: Jak nazywa się dziewczyna, którą zagrała w Czarnych chmurach?
plausible_answers: text: Agnieszki
generative_answer: Agnieszka