Mesjanizm polski

Mesjanizm – nurt literacko-filozoficzno-religijny w kulturze polskiej, którego największy rozkwit przypada na XIX wiek między powstaniem listopadowym a styczniowym.
Podobnie jak inne postacie mesjanizmu, mesjanizm polski opierał się na idei ziemskiego zbawienia ludzkości (eschatologia). W jego najbardziej rozpowszechnionej postaci zbawienie to wiązane było ściśle z narodem polskim i dokonywało się w procesie historycznym (filozofia historii). W przeciwieństwie do biblijnych postaci mesjanizmu, był to mesjanizm romantyczny, łączący w sobie refleksje filozoficzną, religijną i polityczną. Wyrażał się zarówno w traktatach jak i dziełach literackich. Literatura i filozofia mesjanistyczna były istotnym składnikiem polskiego romantyzmu (czasem jest z nim wręcz utożsamiana). Mesjanizm powstał jako ideologia narodu uciśnionego, szukającego w nim zarówno kompensacji własnych klęsk (poczucie własnej wyższości moralnej), jak i poszukującego dróg wyjścia z ucisku (funkcja mobilizacyjna). Postulowany przezeń program polityczny oparty był na wyższości moralnej i duchowej, dzięki którym „sprawa polska” miała zatriumfować nad zaborcami.

context: Mesjanistyczne idee Adama Mickiewicza, ze względu na wysoką formę literacką w jakiej zostały zaprezentowane, a także ze względu na jego rolę w kulturze narodowej, zadecydowały o znaczeniu mesjanizmu dla polskiego romantyzmu, a także o jego zasadniczej formie. Mickiewicz zaczerpnął od Hoene-Wrońskiego nazwę mesjanizm, jednak nadał jej odmienne treści i narodowy wymiar. W Prelekcjach paryskich Mickiewicz nazwał mesjanizmem filozofię swoją oraz Towiańskiego. Mickiewiczowi przypada też zasługa rozpowszechnienia idei mesjanistycznych, natomiast filozofia Hoene-Wrońskiego stopniowo została zmarginalizowana.
qas: question: Jakim przymiotnikiem przede wszystkim określa się poglądy Mickiewicza?
plausible_answers: text: Mesjanistyczne
generative_answer: Mesjanistyczne

question: Dlaczego mesjanistyczne poglądy autora wpłynęły na postrzeganie i rozpoznawalność mesjanizmu w Polsce?
answers: text: ze względu na wysoką formę literacką w jakiej zostały zaprezentowane, a także ze względu na jego rolę w kulturze narodowej
generative_answer: ze względu na wysoką formę literacką w jakiej zostały zaprezentowane, a także ze względu na jego rolę w kulturze narodowej

question: Od kogo Mickiewicz użyczył pojęcie mesjanizmu?
answers: text: od Hoene-Wrońskiego
generative_answer: od Hoene-Wrońskiego

question: Czy autor i Hoene-Wroński jednakowo postrzegali koncept mesjanizmu?
answers: text: Mickiewicz zaczerpnął od Hoene-Wrońskiego nazwę mesjanizm, jednak nadał jej odmienne treści i narodowy wymiar
generative_answer: nie

question: Co Mickiewicz rozumiał przez pojęcie mesjanizmu w utworze Prelekcje paryskie?
answers: text: filozofię swoją oraz Towiańskiego
generative_answer: filozofię swoją oraz Towiańskiego

context: System filozoficzny Hoene-Wrońskiego nie znalazł od razu kontynuatorów. Dopiero w latach 40. XIX wieku został doceniony przez Adama Mickiewicza i Antoniego Bukatego, a za nimi przez innych autorów. Mesjanizm Mickiewicza i Towiańskiego, tworzący główny nurt tej idei, znacząco różnił się jednak od filozofii Hoene-Wrońskiego, przejmując od niej tylko pewne elementy i samą nazwę, traktując mesjanizm szerzej i nadając mu charakter narodowo-mistyczny. Sam Hoene-Wroński odrzucał taką interpretację mesjanizmu w Adresse aux nations civilisées (1848), a Mickiewiczowi zarzucał plagiat i kompromitację swoich idei.
qas: question: Jacy pisarze jako pierwsi zaczęli się inspirować systemem filozoficznym Hoene-Wrońskiego?
answers: text: Adama Mickiewicza i Antoniego Bukatego
generative_answer: Adam Mickiewicz i Antoni Bukaty

question: Czy system filozoficzny Hoene-Wrońskiego został skopiowany przez Adama Mickiewicza z dużą dokładnością?
answers: text: Mesjanizm Mickiewicza i Towiańskiego, tworzący główny nurt tej idei, znacząco różnił się jednak od filozofii Hoene-Wrońskiego
generative_answer: nie

question: Jakie zmiany wprowadzili w tym systemie filozoficznym Mickiewicz i Towiański?
answers: text: traktując mesjanizm szerzej i nadając mu charakter narodowo-mistyczny
generative_answer: traktowali mesjanizm szerzej i nadali mu charakter narodowo-mistyczny

question: O co oskarżał Adama Mickiewicza twórca mesjanizmu?
answers: text: plagiat i kompromitację swoich idei
generative_answer: plagiat i kompromitację swoich idei

question: Jak nazywało się dzieło Hoene-Wrońskiego krytykujące bezpośrednio poglądy Towiańskiego i Mickiewicza?
plausible_answers: text: Adresse aux nations civilisées
generative_answer: Adresse aux nations civilisées