Song Taizu

Song Taizu, chiń. upr. 宋太祖; chiń. trad. 宋太祖; pinyin Sòng Tàizǔ; Wade-Giles Sung T’ai-tsu (ur. 21 marca 927 w Luoyangu, zm. 14 listopada 976) – pierwszy cesarz dynastii Song, panujący od roku 960 aż do śmierci.
Zhao Kuangyin (bardziej znany pod swoim imieniem świątynnym Taizu) wywodził się z rodziny lokalnych urzędników z Hebei, przy czym jego ojciec, Zhao Hongyin, jako pierwszy miał wybrać karierę wojskową. Przyszły cesarz odznaczył się w służbie Późniejszej dynastii Zhou, ostatecznie zostając dowódcą oddziałów gwardii. W 960 obalił małoletniego ostatniego cesarza Zhou i założył własną dynastię Song. Niedługo potem pozbył się potencjalnych rywali doprowadzając do przejścia w stan spoczynku większości znaczących generałów, którzy niegdyś byli jego towarzyszami broni. W trakcie swojego panowania Taizu podbił wszystkie królestwa Południa Chin z wyjątkiem Wuyue, które jednak także uznawało jego zwierzchność. W rezultacie w chwili jego śmierci jedynym niezależnym państwem w Chinach pozostało Północne Han. Taizu przywrócił egzaminy urzędnicze i powierzył administrację armii cywilnemu Biuru Do Spraw Wojskowych, złamał także potęgę niegdyś wszechmocnych wojskowych gubernatorów. Z uwagi na powyższe uważa się, iż za jego rządów zapoczątkowany został proces, który w późniejszym okresie Song doprowadził do dominacji administracji cywilnej nad wojskową. Za jego panowania proces ten był jednak daleki od zakończenia, ponieważ w administracji nadal dominowali ludzie wywodzący się z kręgów wojskowych. Pomimo tego, że Taizu pozostawił po sobie dwóch dorosłych synów, jego następcą został brat Zhao Guangyi (imię świątynne Taizong (976–997). Potomkowie Taizu powrócili do władzy dopiero wraz z objęciem tronu przez cesarza Xiaozonga (1162–1189).

context: We wrześniu 976 Taizu wysłał pięć armii by zaatakowały z różnych kierunków Północne Han. 14 listopada 976 cesarz jednak nagle zmarł i wojska Songów oblegające Taiyuan zostały odwołane. Taizu pozostawił po sobie dwóch synów, osiemnastoletniego Zhao Defanga i dwudziestosześcioletniego Zhao Dezhao, jednak władzę po nim przejął jego brat, Zhao Guangyi, w późniejszej historiografii znany pod swoim imieniem świątynnym Taizong (976–997). Za życia Taizu Zhao Guangyi był drugą osobą w państwie jako namiestnik Kaifengu i jedyna osobą na dworze posiadająca tytuł księcia (wang). W związku z powyższym późniejsi cesarze dynastii Song wywodzili się od Taizonga, a nie Taizu. W 1162 cesarz Gaozong (1129–1162) abdykował jednak na rzecz Zhao Boconga (znanego jako cesarz Xiaozong (1162–1189), który był potomkiem Taizu w siódmym pokoleniu. Wszyscy późniejsi cesarze Song wywodzili się z linii Taizu. Ten powrót do linii Taizu po niemal dwóch stuleciach był możliwy, ponieważ zgodnie z zarządzeniem pierwszego cesarza dynastii Song do klanu cesarskiego mieli należeć wszyscy potomkowie jego i jego dwóch braci, tj. wspomnianego powyżej Zhao Guangyi oraz Zhao Guangmei. Takie rozumienie cesarskiego klanu było niezgodne z wcześniejszym zwyczajem odmawiania przynależności do niego osobom znajdującym się poza tzw. pięcioma kręgami żałoby (五服, wufu) cesarza (tj. zobowiązanymi do żałoby po nim ze względu na stopień pokrewieństwa lub powinowactwa).
qas: question: Kto zadecydował o ataku na Północne Han?
answers: text: Taizu
generative_answer: Taizu

question: Ile armii miało zaatakować Północne Han?
answers: text: pięć
generative_answer: pięć

question: Kim był Taizu?
answers: text: cesarz
generative_answer: cesarzem

question: Czy Taizu miał potomstwo?
answers: text: Taizu pozostawił po sobie dwóch synów
generative_answer: tak

question: Jak nazywał się syn Taizu, który objął tron?
plausible_answers: text: Zhao Guangyi
generative_answer: Zhao Guangyi