SMS Radetzky

SMS Radetzky – austro-węgierski pancernik – przeddrednot typu Radetzky. Został nazwany na cześć XIX-wiecznego austriackiego feldmarszałka Josepha Radetzky’ego. „Radetzky” razem ze swoimi siostrzanymi okrętami, „Erzherzogiem Franzem Ferdinandem” i „Zrínyi”, były ostatnimi austro-węgierskimi przeddrednotami, a ich następcami były o wiele mocniejsze drednoty typu Tegetthoff.
SMS „Radetzky” został zbudowany w stoczni Stabilimento Tecnico Triestino w Trieście i wprowadzony do służby 15 stycznia 1911 roku. Przed wybuchem I wojny światowej okręt brał udział w rejsach treningowych po Morzu Śródziemnym. W czasie wojny „Radetzky”, jak i pozostałe okręty austro-węgierskiej floty, operowały według strategii „floty w trwaniu” (ang. fleet in being). Działając w ten sposób, okręty związały znaczne siły morskie Ententy. „Radetzky” wziął udział w kilku operacjach ofensywnych, przede wszystkim w ostrzałach wybrzeża Adriatyku przeciwko francuskim, czarnogórskim i włoskim celom.
Pod koniec 1918 roku, kiedy Austro-Węgry chyliły się ku upadkowi, „Radetzky” miał zostać przekazany Państwu Słoweńców, Chorwatów i Serbów. 10 listopada 1918 roku, sześć dni po austriackim rozejmie, jugosłowiańscy oficerowie wyprowadzili okręt z Puli i poddali się amerykańskiej eskadrze ścigaczy okrętów podwodnych. Zgodnie z Traktatem z Saint-Germain-en-Laye, przekazanie okrętu Stanom Zjednoczonym nie zostało uznane i zamiast tego oddano go Włochom, gdzie ostatecznie został zezłomowany.

context: 23 maja 1915 roku, pomiędzy dwoma a czterema godzinami po tym, jak deklaracja o wypowiedzeniu Austro-Węgrom wojny przez Włochy dotarła do głównej bazy morskiej w Puli, „Radetzky” razem z resztą floty wyruszył w celu ostrzelania włoskiego wybrzeża. Głównym celem była ważna baza morska w Ankonie, a następnie wybrzeże Czarnogóry. Bombardowanie Czarnogóry było częścią większej austro-węgierskiej kampanii przeciwko Królestwom Czarnogóry i Serbii, które w pierwszej połowie roku 1915 były członkami Ententy. O godzinie 1:15 „Radetzky” razem z krążownikami SMS „Admiral Spaun” i „Helgoland” oraz niszczycielami SMS „Orjen”, „Lika”, „Csepel”, „Tátra” odłączyły się od głównych sił, i wyruszyły na południe w celu osłony okrętów atakujących miasto. Jako że nie znaleziono w okolicy żadnych wrogich jednostek, okręty ostrzelały Wyspy Tremiti, Vieste, Manfredonię i Barlettę. Po wypłynięciu z Zatoki Manfredonia, zauważono dwa włoskie niszczyciele. W czasie walki jednemu z niszczycieli udało się uciec, ale drugi, „Turbine”, został ciężko uszkodzony. Dopiero po przybyciu większych włoskich sił, austriackie okręty przerwały próby przejęcia uszkodzonego niszczyciela. Poza starciem z „Turbine”, „Radetzky’emu” udało się zniszczyć most kolejowy w pobliżu Fermo, w stronę którego wystrzelił pięć pocisków kal. 305 mm, pięć kal. 240 mm i 17 kal. 100 mm. Zniszczenie mostu znacznie utrudniło ruchy wojsk i zaopatrzenia w tamtym rejonie. O godzinie 8:00 „Radetzky” dołączył do sił głównych i o 10:22 był już z nimi z powrotem w Puli. Zginęło 63 Włochów, żołnierzy i cywilów. Zanim włoskie okręty z Taranto i Brindisi przybyły do Ankony, austro-węgierska flota była już w bazie.
qas: question: Do jakiego typu okrętów należał SMS "Helgoland"?
answers: text: krążownikami
generative_answer: krążowników

question: Co spowodowało zniszczenie przez niego mostu kolejowego?
answers: text: znacznie utrudniło ruchy wojsk i zaopatrzenia w tamtym rejonie
generative_answer: znacznie utrudniło ruchy wojsk i zaopatrzenia w tamtym rejonie

question: Gdzie w tamtym rejonie w maju 1915 r. znajdowała się główna austro-węgierska baza morska?
answers: text: w Puli
generative_answer: w Puli

question: Jakie księstwo miała za zadanie ostrzelać austro-węgierska flota?
answers: text: Czarnogóry
generative_answer: Czarnogóry

question: Co spowodowało, że siły austriackie nie przejęły ostatecznie "Turbine"?
answers: text: przybyciu większych włoskich sił
generative_answer: przybycie większych włoskich sił

context: Podczas blokady z pokładów pancerników typu Radetzky po raz pierwszy zostały użyte bojowo wodnosamoloty, dostarczone przez francuską firmę Donnet-Lévêque. Jednak marynarka austro-węgierska nie była zadowolona z operacji, jako że okrętom brakowało miejsca na pokładzie dla samolotów, jak również z powodu braku żurawi, za pomocą których można było łatwo wciągnąć samoloty z powrotem na pokład. Samoloty przeniesiono potem do hangaru w stoczni w Teodo. W 1913 roku cztery nowe pancerniki typu Tegetthoff, jedyne drednoty zbudowane przez Austro-Węgry, powoli wchodziły do aktywnej służby. Wraz z nadejściem nowych pancerników, marynarka przeniosła trzy pancerniki typu Radetzky do II Dywizjonu Pancerników w I Eskadrze Bojowej.
qas: question: Dlaczego marynarka austro-węgierska źle oceniła blokadę, podczas której po raz pierwsze użyto bojowo wodnosamoloty?
answers: text: okrętom brakowało miejsca na pokładzie dla samolotów, jak również z powodu braku żurawi, za pomocą których można było łatwo wciągnąć samoloty z powrotem na pokład
generative_answer: okrętom brakowało miejsca na pokładzie dla samolotów, jak również z powodu braku żurawi, za pomocą których można było łatwo wciągnąć samoloty z powrotem na pokład

question: Jaka firma była odpowiedzialna za produkcję wodnosamolotów wykorzystanych w trakcie blokady?
answers: text: Donnet-Lévêque
generative_answer: Donnet-Lévêque

question: Dokąd przetransportowano wodnosamoloty po ich pierwszej bojowej akcji?
answers: text: do hangaru w stoczni w Teodo
generative_answer: do hangaru w stoczni w Teodo

question: Do jakiej jednostki wojskowej dołączono pancerniki typu Tegetthoff, po wprowadzeniu do służby pancerników typu Radetzky?
plausible_answers: text: II Dywizjonu Pancerników w I Eskadrze Bojowej
generative_answer: II Dywizjonu Pancerników w I Eskadrze Bojowej

question: Czy pancerniki typu Radetzky były wykorzystywane bojowo przed operacją blokady?
plausible_answers: text: Podczas blokady z pokładów pancerników typu Radetzky po raz pierwszy zostały użyte bojowo wodnosamoloty
generative_answer: nie