Cyklon Idai

Cyklon Idai – cyklon tropikalny, który w marcu 2019 roku nawiedził południowo-wschodnią Afrykę. Był jednym z najtragiczniejszych w skutkach (spośród odnotowanych) tego typu zjawisk atmosferycznych w Afryce i całej półkuli południowej. Długotrwała nawałnica spowodowała katastrofalne zniszczenia w Mozambiku, Zimbabwe i Malawi, czego efektem było ponad 1000 ofiar śmiertelnych i tysiące osób zaginionych. Idai był drugim najbardziej śmiertelnym cyklonem tropikalnym, który odnotowano w południowo-zachodnim basenie Oceanu Indyjskiego; 1. w tym zestawieniu pozostał cyklon na Mauritiusie z 1892 roku. Na południowej półkuli żywioł zajmował (stan na marzec 2019 r.) 3. miejsce w klasyfikacji najbardziej śmiertelnych cyklonów tropikalnych, które zostały odnotowane, za wspomnianym maurytyjskim cyklonem (1892) i cyklonem Flores, który nawiedził indonezyjską wyspę Flores w 1973 roku.
Idai był dziesiątym sztormem, któremu nadano nazwę, i siódmym intensywnym cyklonem tropikalnym w sezonie cyklonowym 2018/2019 w południowo-zachodniej części Oceanu Indyjskiego. Idai powstał z depresji tropikalnej, która 4 marca pojawiła się u wschodniego wybrzeża Mozambiku. Tego samego dnia sztorm, Tropical Depression 11, dotarł do brzegu Mozambiku i wędrując nad lądem, pozostał cyklonem tropikalnym. 9 marca niż pojawił się ponownie nad kanałem Mozambickim; następnego dnia umocnił się i przeobraził w Moderate Tropical Storm Idai. Wówczas Idai rozpoczął okres szybkiej intensyfikacji, osiągając wstępną intensywność szczytową; 11 marca stał się intensywnym cyklonem tropikalnym z wiatrami ciągłymi o prędkości 175 km/h. W związku ze strukturalnymi zmianami, które zachodziły w wewnętrznym rdzeniu cyklonu, Idai zaczął słabnąć do cyklonu tropikalnego. Intensywność Idai pozostała w stagnacji przez około jedną dobę, zanim ponownie zaczął się nasilać. 14 marca Idai osiągnął swą szczytową intensywność z maksymalnymi wiatrami ciągłymi o prędkości 195 km/h i minimalnym centralnym ciśnieniem na poziomie 940 hPa. Kiedy Idai dotarł do wybrzeża Mozambiku, zaczął słabnąć, co było związane z mniej sprzyjającymi warunkami. 15 marca, będąc intensywnym tropikalnym cyklonem, Idai uderzył w wybrzeże w pobliżu miasta Beiry, w Mozambiku, a 16 marca osłabł, tworząc resztki niżu. Pozostałości Idai przez kolejny dzień powolnie przemieszczały się w głąb lądu, zanim 17 marca zmieniły kurs i skręciły na wschód. 19 marca resztki cyklonu pojawiły się ponownie nad kanałem Mozambickim, a 21 marca rozproszyły się.
Idai przyniósł silne wiatry i spowodował wielkie powodzie na Madagaskarze, w Mozambiku, Malawi oraz Zimbabwe, które spowodowały śmierć 1007 osób: 602 w Mozambiku, 344 w Zimbabwe, 60 w Malawi oraz 1 na Madagaskarze; więcej niż 3 miliony innych zostało dotkniętych przez żywioł. Katastrofalne w skutkach szkody powstały w mieście Beira i w jego okolicy, w środkowo-wschodnim Mozambiku. Prezydent Mozambiku oznajmił, że podczas nawałnicy mogło zginąć ponad 1 tys. osób. Wraz z pojawieniem się cyklonu rozwinął się poważny kryzys humanitarny – na obszarze Mozambiku i Zimbabwe setki tysięcy osób potrzebowało nagle pilnej pomocy. W pierwszym z tych państw ratownicy zmuszeni byli pozwolić umrzeć części poszkodowanych, by uratować innych. Szkody w infrastrukturze spowodowane cyklonem Idai na obszarze Mozambiku, Zimbabwe, Madagaskaru oraz Malawi oszacowano na co najmniej 1 miliard USD (2019), co oznacza, że był to najbardziej kosztowny cyklon tropikalny w południowo-zachodniej części Oceanu Indyjskiego.

context: 15 marca (00:00 UTC) MFR doniosło, że Idai, przy prędkości 10-minutowych wiatrów ciągłych 165 km/h, dotarł do brzegu nieopodal Beiry, w Mozambiku. Niedługo potem JTWC wydało ostatnie ostrzeżenie związane z Idai, w którym stwierdzono, że konwekcja ściany oka cyklonu słabnie, a górna powierzchnia chmur cyklonu się ociepla. Po uderzeniu w ląd Idai szybko osłabł; o godzinie 6:00 UTC tego samego dnia MFR oświadczyło, że Idai przemianował się w niż lądowy, który z wiatrami o sile wichru kontynuował przemieszczanie się w głąb lądu. Sześć godzin później MFR wydało ostatnie ostrzeżenie dotyczące Idai. Wówczas przepowiadano, że cyrkulacja Idai nie ustąpi przez kilka kolejnych dni, a także, iż w tym czasie przyniesie w całym regionie silne opady deszczu. Przez następne kilka dni MFR nadal monitorowało Idai, który pod koniec 16 marca przekształcił się w pozostałości niżu. 17 marca MFR odnotowało, że nad wschodnim Zimbabwe pozostały jedynie cyrkulujące szeroko (w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara) masy powietrza, chociaż opady deszczu z pozostałości Idai nadal dotykały cały region. Tego samego dnia pozostałości Idai skręciły ponownie na wschód; 19 marca niż po raz drugi wrócił nad kanał Mozambicki. Po natrafieniu przez pozostałości Idai na niekorzystne warunki niż natychmiast osłabł; pod koniec 21 marca rozproszył się nad kanałem Mozambickim.
qas: question: Jaką prędkość posiadał wiatr cyklonu Idai przy brzegu Mozambiku?
answers: text: 165 km/h
generative_answer: 165 km/h

question: Jakie były skutki przemienienia Idai z cyklonu w niż lądowy?
answers: text: silne opady deszczu
generative_answer: Silne opady deszczu

question: Gdzie niż Idai zakończył swoje istnienie?
answers: text: nad kanałem Mozambickim
generative_answer: nad kanałem Mozambickim

question: Jaki był wpływ przejścia cyklonu Idai nad ląd dla jego siły?
answers: text: osłabł
generative_answer: Osłabł

question: W jakich krajach następowały opady deszczu powstałych po cyklonie Idai?
plausible_answers: text: cały region
generative_answer: cały region