Wojna Szczecina ze Stargardem o handel morski

Wojna Szczecina ze Stargardem o handel morski (zwana wojną pszenną) – konflikt zbrojny między Szczecinem a Stargardem o prymat w handlu morskim, trwający od 1454 do 1464 roku, o podłożu sięgającym połowy XIV wieku.
Wojna została spowodowana przez wzajemne nierespektowanie de facto sprzecznych z sobą przywilejów. Szczecin miał prawo składu (wszystkie statki wypływające z księstwa winny zawinąć do szczecińskiego portu), natomiast Stargard posiadał prawo wolnej i bezcłowej żeglugi aż do Bałtyku. W czasie konfliktu dochodziło do licznych potyczek przeciwników, z czego najtragiczniejszy był atak stargardzian na Szczecin 22 lutego 1460 roku, kiedy to śmierć poniosło 6 strażników Mostu Cłowego, a kilkadziesiąt osób wzięto do niewoli. Wojna zakończyła się w wyniku mediacji miast hanzeatyckich w listopadzie 1464 roku.

context: Na przełomie XIV i XV wieku Szczecin w zupełności uzależnił od siebie większość miast dolnej Odry (m.in. Gryfino, Dąbie i Police). W dorzeczu tego odcinka Odry samodzielność utrzymywał jeszcze tylko Stargard i, w pewnym stopniu, Goleniów. Szczecinianie dobrze zdawali sobie sprawę z potęgi handlowej Stargardu, a swoje działania ukierunkowali na spowolnienie rozwoju handlowego miasta. W 1408 roku kupcy szczecińscy zwrócili się do księcia szczecińskiego Świętobora I, aby uniemożliwił wywóz zboża z księstwa. Jako argument podawali identyczne działanie mieszkańców Słupska wymierzone przeciwko Szczecinowi, czynione jakoby za namową Stargardu. Walka między obu miastami miała także szerszą perspektywę. W przypadku klęski Szczecina zdominowane przez niego miasta mogłyby uzyskać samodzielność handlową. W 1409 roku Stargard uzyskał kolejną konfirmację swoich praw. W związku z niemożnością działania na innych polach, Szczecin rozpoczął ofensywę dyplomatyczną przeciwko sąsiadowi. Jej skutkiem było potwierdzenie dotychczasowych przywilejów oraz zwolnienie z ceł na wodach i drogach Pomorza, wydane przez księcia Zygmunta Luksemburczyka. Dodatkowo Rada Miasta Szczecina i gildie kupców wydały zakaz skupu zboża osobom spoza granic księstwa. Za złamanie tego prawa groziła konfiskata przewożonych towarów. Ostatecznym sposobem na Stargard miało być ponowne potwierdzenie praw wydane w 1447 roku, które zmuszało go do składu miejskich dóbr w Szczecinie. Otwarty konflikt Stargardu ze Szczecinem był już kwestią czasu, ponieważ stargardzianie nie mieli zamiaru podporządkować się Szczecinowi.
qas: question: Jakie miasta były w tamtym czasie niezależne od Szczecina?
answers: text: Stargard i, w pewnym stopniu, Goleniów
generative_answer: Stargard i Goleniów

question: Do kogo zwrócili się z prośbą handlarze ze Szczecina?
answers: text: do księcia szczecińskiego Świętobora I
generative_answer: do księcia szczecińskiego Świętobora I

question: Jakie konsekwencje mogły spotkać Szczecin w przypadku przegrania wojny?
answers: text: zdominowane przez niego miasta mogłyby uzyskać samodzielność handlową
generative_answer: zdominowane przez niego miasta mogłyby uzyskać samodzielność handlową

question: Czy mieszkańcy Stargardu wykazywali uległą postawę wobec szczecinian?
answers: text: stargardzianie nie mieli zamiaru podporządkować się Szczecinowi
generative_answer: nie

question: Jak brzmią nazwy wszystkich miast dolnej Odry?
plausible_answers: text: miast dolnej Odry (m.in. Gryfino, Dąbie i Police)
generative_answer: miast dolnej Odry (m.in. Gryfino, Dąbie i Police)

context: Jesienią 1457 roku na rynku w Barth (pol. hist. Bardo) doszło do ograbienia kupców strzałowskich przez dworzan Eryka II, księcia słupskiego, sprzyjającego Stargardowi. Jako że książę nie ukarał winnych tego czynu, stosunki Stargardu ze Strzałowem (przychylnym Szczecinowi) uległy znacznemu pogorszeniu. 25 maja 1459 roku stargardzianie i książę Eryk II zablokowali Świnę oraz rozpoczęli pobór zwiększonego myta. Takie działanie wywołało spór księcia z większością miast hanzeatyckich. Szczecin, wykorzystując okazję, pod koniec maja wyruszył, aby zbrojnie odblokować rzekę. Dodatkowo szczecinianie zniszczyli zamek księcia słupskiego w Przytorze. Ponadto 16 czerwca 1459 roku zjazd stanów księstwa pomorskiego w Darłowie nie uznał Eryka II za swojego władcę, lecz jedynie za zarządcę. Także książę szczeciński i wołogoski sprzysięgli się przeciwko księciu słupskiemu, uzyskawszy przychylność elektora brandenburskiego. Złe stosunki Słupska z sąsiadami pogorszyły także pozycję Stargardu. Zapowiadany na czerwiec 1459 roku zjazd miast hanzeatyckich nie doszedł do skutku, a sam konflikt latem tegoż roku przybrał na sile. 21 września 1459 roku stargardzianie ponownie wystosowali skargę do Lubeki, zwracając w niej uwagę, że Szczecin ponowne dokonuje pogwałcenia stargardzkich przywilejów. Jesienią 1459 roku na stronę Szczecina i księstwa wołogoskiego przeszedł Strzałów, zatrzymując w swoim mieście towary stargardzkie. W odpowiedzi Rada Miejska w Stargardzie zakazała swoim mieszkańcom zawijania do portu w Strzałowie i wystawiania towarów na tamtejszym rynku.
qas: question: Co przyczyniło się do konfliktu Eryka II z miastami hanzeatyckimi?
answers: text: 25 maja 1459 roku stargardzianie i książę Eryk II zablokowali Świnę oraz rozpoczęli pobór zwiększonego myta
generative_answer: 25 maja 1459 roku stargardzianie i książę Eryk II zablokowali Świnę oraz rozpoczęli pobór zwiększonego myta

question: Jaki tytuł posiadał Eryk II?
answers: text: księcia słupskiego
generative_answer: księcia słupskiego

question: Czy elektor brandenburski sprzyjał przeciwnikom Eryka II?
answers: text: Także książę szczeciński i wołogoski sprzysięgli się przeciwko księciu słupskiemu, uzyskawszy przychylność elektora brandenburskiego
generative_answer: tak

question: Co się stało na rynku w Barth w latach 50. XV wieku?
answers: text: doszło do ograbienia kupców strzałowskich przez dworzan Eryka II, księcia słupskiego, sprzyjającego Stargardowi
generative_answer: doszło do ograbienia kupców strzałowskich przez dworzan Eryka II, księcia słupskiego, sprzyjającego Stargardowi