Trzęsienie ziemi na Oceanie Indyjskim (2004)

Trzęsienie ziemi na Oceanie Indyjskim – podwodne trzęsienie ziemi o magnitudzie 9,1, którego hipocentrum znajdowało się ok. 30 km pod dnem Oceanu Indyjskiego w pobliżu zachodniego wybrzeża północnej Sumatry (3°31′64″N, 95°85′43″E) 250 km na południowy wschód od Banda Aceh. Główny wstrząs nastąpił 26 grudnia 2004 o godzinie 1:58:53 czasu warszawskiego (00:58:53 UTC, 7:58:53 czasu lokalnego w Dżakarcie i Bangkoku). Według sejsmologów było to trzecie pod względem siły trzęsienie ziemi od roku 1900, od kiedy to prowadzi się ciągłe obserwacje sejsmiczne. Trzęsienie ziemi wywołało fale tsunami, które najpierw dotarły do wybrzeży Indonezji, a w ciągu kolejnych kilku godzin uderzyły w wybrzeża kilku innych państw Azji Południowo-Wschodniej, a później także Afryki. Sięgające 15 m fale zniszczyły nadmorskie wsie i miasteczka, a także kąpieliska odwiedzane o tej porze roku przez zagranicznych turystów.
Największe zniszczenia tsunami spowodowało na wybrzeżu Indonezji (prowincja Aceh), Sri Lanki i Indii (stan Tamil Nadu, Andhra Pradesh oraz w archipelagach Andamanów i Nikobarów) oraz Tajlandii (m.in. na wyspie Phuket). Mniejsze zniszczenia odnotowano w Malezji, Mjanmie, na Malediwach, Seszelach oraz w Somalii. Według bilansu publikowanego przez AFP (z dnia 6 lutego 2005) liczba zabitych i zaginionych wynosi co najmniej 294 tysiące ludzi i nie jest to ostateczny bilans tragedii. Kilka milionów osób straciło dach nad głową.

context: Indonezyjskie Ministerstwo Zdrowia potwierdziło śmierć ponad 80 tys. osób. Spośród nich 9 tys. zginęło w stolicy prowincji Banda Aceh oraz w okolicznych miejscowościach. Teren ten oprócz fal tsunami dotknęły fale sejsmiczne. Wstrząsy spowodowały zawalenie się wielu budynków. Jeden z urzędników rządowych ocenił, że w Meulaboh, innym mieście z tej prowincji mogło zginąć 60 tys. osób, co trzeci mieszkaniec. W tę miejscowość uderzyło aż siedem fal tsunami. Inne źródła rządowe przekazały ONZ, że trzęsienie zabiło tam co trzeciego mieszkańca (40 tys.).
W narodowym raporcie nie uwzględniono ciągle wielu mniejszych miast na zachodnim wybrzeżu Sumatry. Specjaliści ONZ sądzą, że w wielu z tych miejsc zginął co czwarty mieszkaniec. Setki tysięcy ludzi straciły dach nad głową.
qas: question: Ile łącznie zgonów, które powiązane były z kataklizmem, stwierdzono?
answers: text: ponad 80 tys.
generative_answer: ponad 80 tys.

question: Jakie drgania wystąpiły podczas pojawienia się tsunami?
plausible_answers: text: fale sejsmiczne
generative_answer: fale sejsmiczne

question: Ile uderzeń tsunami spowodowało zniszczenia budynków?
plausible_answers: text: siedem
generative_answer: siedem

question: Gdzie liczba ofiar wyniosła 9 tysięcy?
answers: text: w stolicy prowincji Banda Aceh
generative_answer: w stolicy prowincji Banda Aceh

question: Jakie miejscowości zostały pominięte w narodowym raporcie?
answers: text: mniejszych miast na zachodnim wybrzeżu Sumatry
generative_answer: mniejsze miasta na zachodnim wybrzeżu Sumatry

context: Tylko kraje leżące na wybrzeżach Pacyfiku stworzyły system wczesnego ostrzegania przed uderzeniami fal tsunami. Zarówno państwa położone wokół Oceanu Indyjskiego, jak i Atlantyku przez wiele lat ignorowały zagrożenie. Tylko na terenie Oceanu Spokojnego rozmieszczono system czujników połączonych ze stacjami monitorującymi. Dostęp do danych otrzymały lokalne media, aby w razie zagrożenia ostrzec przebywających na plażach mieszkańców. Początki systemu to rok 1965. Do zapoczątkowania działalności sieci monitoringu przyczyniło się trzęsienie ziemi z roku 1964, które wytworzyło fale uderzeniowe. Do systemu pacyficznego należy również Tajlandia, ale obejmuje on tylko wschodnie wybrzeża tego kraju. Pojedyncza stacja pomiarowa u wybrzeża Australii wykryła fale o wysokości 50 cm.
qas: question: W jaki sposób można było przewidzieć nadejście tsunami na Oceanie Indyjskim?
answers: text: rozmieszczono system czujników połączonych ze stacjami monitorującymi
generative_answer: rozmieszczając system czujników połączonych ze stacjami monitorującymi

question: Które państwa wdrożyły system wczesnego ostrzegania przed falami tsunami?
answers: text: kraje leżące na wybrzeżach Pacyfiku
generative_answer: Kraje leżące na wybrzeżach Pacyfiku

question: Czy informacje rejestrowane przez czujniki zostały udostępnione osobom trzecim?
answers: text: Dostęp do danych otrzymały lokalne media
generative_answer: tak

question: Z jakiego powodu rozpoczęto obserwacje ruchów ziemi?
answers: text: przyczyniło się trzęsienie ziemi z roku 1964
generative_answer: ze względu na trzęsienie ziemi z roku 1964

question: Ile stacji pomiarowych przewidziało spiętrzenia wodne niższe niż 50 cm?
plausible_answers: text: Pojedyncza stacja pomiarowa u wybrzeża Australii wykryła fale o wysokości 50 cm
generative_answer: Pojedyncza stacja pomiarowa u wybrzeża Australii wykryła fale o wysokości 50 cm