Kwas acetylosalicylowy

Kwas acetylosalicylowy (łac. acidum acetylsalicylicum), potocznie aspiryna (od niem. Aspirin), skrótowiec ASA (od ang. acetylsalicylic acid) – organiczny związek chemiczny, acetylowa pochodna kwasu salicylowego, popularny środek o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym oraz, przy długotrwałym stosowaniu, przeciwzakrzepowym. Jest składnikiem wielu leków złożonych. Jest też stosowany w uprawie rolnej do stymulowania odporności u roślin.

context: Kwas acetylosalicylowy jest inhibitorem cyklooksygenazy i działa (nieodwracalnie) poprzez acetylację jej centrum katalitycznego. Enzym ten katalizuje reakcje syntezy prostaglandyn, które są mediatorami reakcji zapalnej. Aspiryna hamuje również powstawanie prostacyklin. W ten sposób kwas acetylosalicylowy wywiera działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne i jest zaliczany do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Mimo że został wprowadzony do lecznictwa w 1899, w większości krajów jest nadal najczęściej stosowanym specyfikiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym (obok paracetamolu). WHO uznało kwas acetylosalicylowy za jeden z najlepszych środków do stosowania na pierwszym szczeblu przeciwbólowej drabiny analgetycznej, w leczeniu lekkich i umiarkowanych bólów towarzyszących chorobom nowotworowym.
qas: question: Medykamentów jakiego typu dotyczy skrót NLPZ?
answers: text: niesteroidowych leków przeciwzapalnych
generative_answer: niesteroidowych leków przeciwzapalnych

question: Jak nazywa się lek, który wykazuje zbliżone działanie do aspiryny?
answers: text: paracetamolu
generative_answer: Paracetamol

question: Czy aspiryna uzyskała pozytywną opinię WHO?
answers: text: WHO uznało kwas acetylosalicylowy za jeden z najlepszych środków do stosowania
generative_answer: tak

question: Jakie działanie wykazuje aspiryna?
answers: text: przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne
generative_answer: przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne

question: W którym roku wprowadzono do obiegu NLPZ?
plausible_answers: text: 1899
generative_answer: 1899

context: Kwas acetylosalicylowy stosowany w dawkach dobowych nieprzekraczających 2 gramów hamuje nerkowe wydalanie kwasu moczowego, co może prowadzić do zwiększonej częstości napadów dny moczanowej wśród osób chorujących na tę chorobę. Dotyczy to także bardzo małych dawek, poniżej 325 mg, które są powszechnie stosowane w celu zapobiegania zawałowi mięśnia sercowego lub udarowi niedokrwiennemu mózgu. Paradoksalnie, w dawkach bardzo wysokich, czyli 5–6 gramów, kwas acetylosalicylowy zwiększa wydalanie kwasu moczowego. Zjawisko to tłumaczy się wpływem blokującym małych dawek jedynie na mechanizm wydzielania kwasu moczowego do przesączu pierwotnego, natomiast wpływem dużych dawek na proces zarówno wydzielania, jak i wchłaniania zwrotnego, przy czym blokada wchłaniania zwrotnego przeważa, co skutkuje nadmiernym wydalaniem kwasu moczowego.
qas: question: Z jakimi negatywnymi skutkami może wiązać się zażywanie kwasu acetylosalicylowego w dawkach dopowych poniżej dwóch gramów?
answers: text: zwiększonej częstości napadów dny moczanowej wśród osób chorujących na tę chorobę
generative_answer: zwiększoną częstości napadów dny moczanowej wśród osób chorujących na tę chorobę

question: Z jakiego powodu zażywa się kwas acetylosalicylowy w dawkach nieprzekraczających 325 miligramów?
answers: text: w celu zapobiegania zawałowi mięśnia sercowego lub udarowi niedokrwiennemu mózgu
generative_answer: w celu zapobiegania zawałowi mięśnia sercowego lub udarowi niedokrwiennemu mózgu

question: W jakich okolicznościach związek ten nasila wydalanie kwasu moczowego?
answers: text: w dawkach bardzo wysokich, czyli 5–6 gramów
generative_answer: w dawkach bardzo wysokich, czyli 5–6 gramów

question: Jak tłumaczone jest zjawisko zwiększania wydalania kwasu moczowego przez przyjmowanie kwasu acetylosalicylowego w bardzo wysokich dawkach?
answers: text: wpływem blokującym małych dawek jedynie na mechanizm wydzielania kwasu moczowego do przesączu pierwotnego, natomiast wpływem dużych dawek na proces zarówno wydzielania, jak i wchłaniania zwrotnego, przy czym blokada wchłaniania zwrotnego przeważa, co skutkuje nadmiernym wydalaniem kwasu moczowego
generative_answer: wpływem blokującym małych dawek jedynie na mechanizm wydzielania kwasu moczowego do przesączu pierwotnego, natomiast wpływem dużych dawek na proces zarówno wydzielania, jak i wchłaniania zwrotnego, przy czym blokada wchłaniania zwrotnego przeważa, co skutkuje nadmiernym wydalaniem kwasu moczowego

question: Jaka jest najwyższa dzienna dawka tej substancji niestwarzająca zagrożenia dla zdrowia?
plausible_answers: text: 5–6 gramów
generative_answer: 5–6 gramów