Żytomierz

Żytomierz (ukr. Житомир, Żytomyr) – miasto obwodowe na Ukrainie, nad rzeką Teterew, siedziba administracyjna obwodu i rejonu żytomierskiego. Ośrodek przemysłu maszynowego, metalowego, lekkiego, spożywczego i chemicznego, a także ośrodek kulturalny z teatrami i muzeami oraz centrum szkolnictwa wyższego. Ponadto ważny węzeł komunikacyjny z portem lotniczym.

context: Traktat ryski zawarty w 1921 roku pozostawił poza wschodnią granicą II Rzeczypospolitej około miliona Polaków, w okolicach Żytomierza zamieszkujących w zwartych skupiskach. 100 kilometrów na zachód od miasta – wokół Dowbysza powstał polski rejon narodowościowy – Marchlewszczyzna. Na mocy traktatu ryskiego Żytomierz wszedł w skład Ukraińskiej SRR początkowo jako stolica guberni, później okręgu i obwodu. W 1935 roku Żytomierz uzyskał poprzez Fastów połączenie kolejowe z Kijowem. W 1933 roku do Żytomierza dotarła klęska głodu.
Na mocy decyzji trójki urzędu NKWD obwodu żytomierskiego 28 września 1938 roku rozstrzelano 100 Polaków w ramach Operacji polskiej NKWD, natomiast 29 września rozstrzelano 129 Polaków, a 4 października 1938 roku rozstrzelano 408 Polaków.
Po agresji Niemiec na ZSRR, wojska niemieckie zajęły Żytomierz 9 lipca 1941 roku. 12 listopada 1943 roku radziecki korpus kawalerii zajął Żytomierz, ale podczas kontrataku Niemcy odzyskali miasto. 30 grudnia 1943 roku oddziały Armii Czerwonej pod dowództwem generała Iwana Czerniachowskiego ponowiły atak i 31 grudnia wkroczyły do miasta. Nazajutrz niemiecki kontratak odzyskał Żytomierz. Dopiero trzecie radzieckie natarcie 2 stycznia 1944 roku opanowało ostatecznie miasto.
qas: question: Kiedy podpisano traktat rosyjski?
answers: text: w 1921
generative_answer: w 1921

question: Ilu obywateli Polski zginęło 28 września?
answers: text: 100
generative_answer: 100

question: Ilu obywateli Polski zginęło w dniu 4 października?
answers: text: 408
generative_answer: 408

question: Kiedy wojska hitlerowskie po raz pierwszy objęły panowanie nad Żytomierzem?
answers: text: 9 lipca 1941
generative_answer: 9 lipca 1941

question: Jak nazwano obszar narodowościowy Polaków tuż obok Żytomierza?
plausible_answers: text: Marchlewszczyzna
generative_answer: Marchlewszczyzna

context: Żytomierz był także miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego, położonym w pierwszej połowie XVII wieku w starostwie grodowym żytomierskim województwa kijowskiego. Był miejscem popisów szlachty województwa kijowskiego I Rzeczypospolitej. Upadek miasta rozpoczął się w czasie powstania Chmielnickiego w 1648 roku, podczas którego Kozacy wraz z Tatarami zdobyli zamek, wymordowali mieszkańców a miasto spalili, zniszczyli też księgi grodzkie i ziemskie od roku 1582. Po oderwaniu przez Rosję Kijowa od Polski, Żytomierz stał się w 1667 roku nową stolicą województwa kijowskiego.
qas: question: W jakim okręgu administracyjnym znajdował się Żytomierz na początku XVII w.?
answers: text: w starostwie grodowym żytomierskim województwa kijowskiego
generative_answer: w starostwie grodowym żytomierskim województwa kijowskiego

question: Co stało się w Żytomierzu w trakcie powstania Chmielnickiego?
answers: text: Kozacy wraz z Tatarami zdobyli zamek, wymordowali mieszkańców a miasto spalili, zniszczyli też księgi grodzkie i ziemskie od roku 1582
generative_answer: Kozacy wraz z Tatarami zdobyli zamek, wymordowali mieszkańców a miasto spalili, zniszczyli też księgi grodzkie i ziemskie od roku 1582

question: Czy Żytomierz był kiedyś polskim miastem?
answers: text: Po oderwaniu przez Rosję Kijowa od Polski
generative_answer: tak

question: Jakie powstanie spowodowało największe zniszczenia w historii tego miasta?
plausible_answers: text: Chmielnickiego
generative_answer: Chmielnickiego