Anafilaksja

Anafilaksja, wstrząs anafilaktyczny (łac. anaphylaxia, commotus anaphylaciticus; ang. anaphylaxis, anaphylactic shock) – rodzaj nagłej, ciężkiej reakcji alergicznej lub niealergicznej, która może być przyczyną zgonu (zob. wstrząs). Anafilaksja ma charakter reakcji ogólnoustrojowej. Jej objawy zazwyczaj obejmują równoczesne wystąpienie kilku objawów, m.in.: swędzącej wysypki, obrzęku górnych dróg oddechowych oraz znaczny spadek ciśnienia tętniczego krwi. Częstymi przyczynami wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego są: ukąszenia owadów, alergeny w pożywieniu i leki.
Anafilaksja jest rezultatem uwolnienia protein z pewnego typu białych krwinek. Są to substancje, które mogą wywoływać lub intensyfikować reakcje alergiczne. Ich uwolnienie może być wynikiem reakcji układu immunologicznego lub być efektem innych przyczyn, niezwiązanych z układem immunologicznym. Anafilaksję rozpoznaje się w oparciu o stwierdzone objawy. Podstawową metodą leczenia jest podanie domięśniowo adrenaliny. Zwykle w przebiegu leczenia konieczne jest podanie też innych leków.
U około 0,05–2% ludzi w pewnym momencie ich życia dochodzi do wystąpienia reakcji anafilaktycznej. Słowo anafilaksja pochodzi z greki: ana – oznacza „naprzeciwko”, a phyl – „ochrona”. Jej definicję podał w 1902 roku Charles Richet.
W ramach powyższej definicji mieszczą się dwa pojęcia:

context: Przyczyną anafilaksji może być reakcja organizmu na niemal każdą obcą substancję. Wstrząs często wyzwalany jest przez: jad owadów pochodzący z ukąszeń lub użądleń, żywność oraz leki. Żywność jest najpowszechniejszą przyczyną reakcji u dzieci i młodzieży. Leki i ukąszenia oraz użądlenia owadów są częstszą przyczyną wśród dorosłych. Rzadsze przyczyny to czynniki fizyczne, czynniki biologiczne, jak np.: nasienie, lateks, zmiany hormonalne, dodatki do żywności, jak np.: glutaminian sodu oraz barwniki spożywcze oraz leki stosowane powierzchniowo na skórze (leki miejscowe). Przyczyną anafilaksji mogą być także ćwiczenia fizyczne oraz temperatura (wysoka lub niska), które mogą prowadzić do uwolnienia przez komórki tuczne danej tkanki substancji chemicznych, będących bezpośrednią przyczyną reakcji alergicznej. Anafilaksja wywoływana przez ćwiczenia fizyczne ma najczęściej związek ze spożywaniem niektórych pokarmów. Jeżeli anafilaksja pojawia się u osoby znieczulonej, jej najczęstszą przyczyną są niektóre leki podawane w celu wywołania zwiotczenia mięśni (depolaryzujące środki zwiotczające), antybiotyki oraz lateks. W 32–50% przypadków przyczyna pozostaje nieznana (anafilaksja idiopatyczna). Jako przyczynę anafilaksji, opisano dotychczas siedem szczepionek: MMR, przeciw ospie wietrznej, grypie, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, tężcowi, meningokokom i wirusowi brodawczaka ludzkiego.
qas: question: Co stanowi najczęstszą przyczynę wstrząsu u dzieci?
answers: text: Żywność
generative_answer: Żywność

question: Co stanowi najczęstszą przyczynę wstrząsu u osób dorosłych?
plausible_answers: text: Leki i ukąszenia oraz użądlenia owadów
generative_answer: Leki i ukąszenia oraz użądlenia owadów

question: Jaka może być konsekwencja zbyt wysokiej temperatury?
answers: text: uwolnienia przez komórki tuczne danej tkanki substancji chemicznych
generative_answer: uwolnienie przez komórki tuczne danej tkanki substancji chemicznych

question: Z czym najczęściej wiąże się wstrząs przy wysiłku fizycznym?
answers: text: ze spożywaniem niektórych pokarmów
generative_answer: ze spożywaniem niektórych pokarmów

question: Jaki rodzaj wstrząsu nie ma sprecyzowanego powodu?
answers: text: anafilaksja idiopatyczna
generative_answer: anafilaksja idiopatyczna

context: Istnieją trzy główne typy anafilaksji. Wstrząs anafilaktyczny ma miejsce, gdy większość naczyń krwionośnych w organizmie ulega rozszerzeniu (ogólnoustrojowe rozszerzenie naczyń). Powoduje to niskie ciśnienie krwi, tj. co najmniej 30% poniżej normalnego ciśnienia krwi danej osoby lub 30% poniżej wartości normy. Dwufazowa reakcja anafilaktyczna diagnozowana jest w przypadku nawrotu objawów w ciągu 1–72 godzin – pomimo braku ponownego kontaktu z alergenem, który wywołał pierwszą reakcję. Według niektórych badań, aż 20% przypadków anafilaksji to reakcja dwufazowa. Nawrót objawów następuje zazwyczaj w ciągu 8 godzin. Druga reakcja anafilaktyczna leczona jest w ten sam sposób, co pierwsza reakcja. Pseudoanafilaksja lub reakcje anafilaktoidalne to stosowane dawniej nazwy anafilaksji, której przyczyną jest bezpośrednie uszkodzenie komórek tucznych (degranulacja komórek tucznych), a nie reakcja alergiczna. Termin stosowany obecnie przez Światową Organizację Alergii to „anafilaksja niealergiczna”. Niektórzy zalecają rezygnację z dawniej stosowanych terminów.
qas: question: Czy anafilaksja występuje tylko w jednej wersji?
answers: text: Istnieją trzy główne typy anafilaksji
generative_answer: nie

question: Kiedy dochodzi do wstrząsu anafilaktycznego?
answers: text: gdy większość naczyń krwionośnych w organizmie ulega rozszerzeniu
generative_answer: gdy większość naczyń krwionośnych w organizmie ulega rozszerzeniu

question: Po jakim czasie muszą pojawić się ponownie objawy anafilaksji by można było mówić o dwufazowej reakcji?
answers: text: 1–72 godzin
generative_answer: 1–72 godzin

question: Ile procent napadów stanowi anafilaksja dwufazowa?
answers: text: 20
generative_answer: 20

question: Co jest skutkiem pseudoanafilaksji?
plausible_answers: text: bezpośrednie uszkodzenie komórek tucznych
generative_answer: bezpośrednie uszkodzenie komórek tucznych