Szczyr trwały

Szczyr trwały (Mercurialis perennis) – gatunek byliny należący do rodziny wilczomleczowatych (Euphorbiaceae). Występuje w żyznych i cienistych lasach Eurazji i w północnej Afryce. W Polsce roślina dość pospolita od niżu po niższe położenia górskie. Jest trująca, ale też wykorzystywana jako lecznicza i barwierska.

context: Szczyr trwały rośnie w miejscach cienistych, przede wszystkim w lasach, ale także w zaroślach i w zbiorowiskach wysokich bylin. Jest rośliną wymagającą świeżych, głębokich gleb. Preferuje gleby o różnej genezie wykształcone na podłożu wapiennym. Lepiej rośnie w glinach niż na piaskach i torfach, gdzie korzeni się płytko i rośnie słabo. Podobnie ograniczony wzrost jest na glebach o niskim pH. W Czechach i Szwecji obserwowano ustępowanie tego gatunku w obszarach znajdujących się wpływem kwaśnych opadów. Szczyr trwały wymaga gleb próchnicznych, zawierających co najmniej 5%, ale też nie więcej jak 19% materii organicznej. Optymalne są miejsca wilgotne, nie znosi stagnowania wody, miejsc bardzo mokrych i suchych (w niekorzystnych warunkach wodnych nie zakwita). Gatunek ten jest różnie klasyfikowany ze względu na wymagania odnośnie dostępności związków azotu i fosforu. Wiele źródeł określa gatunek jako azotolubny, podczas gdy inni autorzy wskazują na częstą obecność szczyru na stanowiskach ubogich lub przeciętnych pod względem dostępności związków azotu i fosforu. Wskazuje się na podobną kondycję gatunku zarówno na stanowiskach ubogich, jak i silnie zeutrofizowanych, np. w sąsiedztwie silnie nawożonych pól i łąk. Wykazuje on także wysoką tolerancję na zanieczyszczenie gleb metalami ciężkimi, co pozwala utrzymywać się temu gatunkowi w obszarach o długiej tradycji przemysłowej i górniczej.
qas: question: W jakich miejscach można spotkać szczyr trwały?
answers: text: cienistych, przede wszystkim w lasach, ale także w zaroślach i w zbiorowiskach wysokich bylin
generative_answer: cienistych, przede wszystkim w lasach, ale także w zaroślach i w zbiorowiskach wysokich bylin

question: Czy szczyr trwały dobrze rośnie na piaskach i torfach?
answers: text: Lepiej rośnie w glinach niż na piaskach i torfach, gdzie korzeni się płytko i rośnie słabo
generative_answer: nie

question: Ile materii organicznej powinno się znajdować w glebach odpowiednich dla szczyru trwałego?
answers: text: co najmniej 5%, ale też nie więcej jak 19%
generative_answer: co najmniej 5%, ale też nie więcej jak 19%

question: Jakie związki występują w szczyrze trwałym?
plausible_answers: text: azotu i fosforu
generative_answer: azot i fosfor

question: W jaki sposób klasyfikuje się szczyr trwały?
answers: text: ze względu na wymagania odnośnie dostępności związków azotu i fosforu
generative_answer: ze względu na wymagania odnośnie dostępności związków azotu i fosforu

context: Zasoby i rozpowszechnienie szczyru trwałego jest odwrotnie proporcjonalne do intensywności użytkowania gospodarczego lasów. Gatunek najbardziej obficie i często rośnie w lasach chronionych wyłączonych z użytkowania. Roślina ta jest też bardzo wrażliwa na wydeptywanie. Złamanie łodygi nie inicjuje wzrostu nowego pędu i zmniejsza szanse jego rozwoju w kolejnym roku. Intensywne wydeptywanie eliminuje ten gatunek już w ciągu 1 lub 2 lat. Problemem jest też fragmentacja siedlisk i zmniejszanie zasobów poszczególnych populacji. W takich przypadkach stwierdzono spadek zróżnicowania genetycznego w obrębie populacji, co ma związek z rozchwianiem proporcji płci i zmniejszeniem produkcji nasion.
qas: question: Gdzie prawdopodobieństwo znalezienia szczytu trwałego jest największe?
answers: text: w lasach chronionych wyłączonych z użytkowania
generative_answer: w lasach chronionych wyłączonych z użytkowania

question: Czy szczyr jest odporny na deptanie?
answers: text: Roślina ta jest też bardzo wrażliwa na wydeptywanie
generative_answer: nie

question: Jaka jest konsekwencja złamania łodygi szczyru?
answers: text: nie inicjuje wzrostu nowego pędu i zmniejsza szanse jego rozwoju w kolejnym roku
generative_answer: nie inicjuje wzrostu nowego pędu i zmniejsza szanse jego rozwoju w kolejnym roku

question: Czy chodzenie po szczyrze sprawi, że roślina zniknie w ciągu trzech lat?
answers: text: Intensywne wydeptywanie eliminuje ten gatunek już w ciągu 1 lub 2 lat
generative_answer: nie

question: Jaki jest skutek niższego zróżnicowania genetycznego w obrębie populacji?
plausible_answers: text: rozchwianiem proporcji płci i zmniejszeniem produkcji nasion
generative_answer: rozchwianie proporcji płci i zmniejszenie produkcji nasion