Hiob (patriarcha Moskwy)

Hiob, ros. Иов, cs. Swiatitiel Iow, patriarch Moskowskij i wsieja Rusi, imię świeckie Iwan (Jan) (ur. ok. 1525 lub w latach 30. XVI w. w Staricy, zm. 19 czerwca 1607 tamże) – pierwszy patriarcha moskiewski i całej Rusi, święty prawosławny.
Pochodził ze Staricy i rozpoczął życie mnisze w tamtejszym monasterze Zaśnięcia Matki Bożej. Ok. 1569, na polecenie Iwana Groźnego, został jego przełożonym i otrzymał godność archimandryty. W 1571 został przeniesiony do Monasteru Simonowskiego, obejmując tam analogiczną godność, zaś w 1575 stanął na czele Monasteru Nowospasskiego. W 1581 został wyświęcony na biskupa kołomieńskiego, a po pięciu latach objął urząd arcybiskupa rostowskiego. W 1587 mianowany metropolitą moskiewskim po usunięciu z urzędu metropolity Dionizego II. Uzyskanie najwyższej godności w Rosyjskim Kościele Prawosławnym zawdzięczał Borysowi Godunowowi i w swojej działalności wiernie wykonywał jego polecenia. Po śmierci cara Fiodora I odegrał znaczącą rolę w wyborze Godunowa na jego następcę.
Patriarcha Hiob stracił urząd po zdobyciu Moskwy przez wojska Dymitra Samozwańca w 1605. Został zmuszony do wycofania się do wybranego przez siebie monasteru – zdecydował się na klasztor w Staricy, gdzie niegdyś zaczynał życie mnisze. Rok później, po śmierci Samozwańca i wyborze na cara Wasyla Szujskiego, otrzymał od niego propozycję powrotu na urząd, na co jednak nie pozwolił mu wiek i stan zdrowia. Hierarcha zmarł w monasterze w 1607 i został tam pochowany. W 1652 szczątki Hioba zostały uroczyście przeniesione do soboru Zaśnięcia Matki Bożej w Moskwie. Rozwijał się już wtedy nieformalny kult pierwszego patriarchy, usankcjonowany ostatecznie przez Rosyjski Kościół Prawosławny w 1979.

context: Patriarcha był obecny przy śmierci Fiodora I, który powierzył mu "pieczę o swojej duszy". Przed samą śmiercią cara Fiodora I Hiob bezskutecznie prosił go o wskazanie następcy; władca odmówił i twierdził, że o sukcesji tronu zdecyduje wola Boża. Już po zgonie cara Hiob rozesłał do wszystkich administratur Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego polecenie złożenia przysięgi na wierność carowej-wdowie Irinie, siostrze Borysa Godunowa. Rota przysięgi zawierała również zobowiązanie do lojalności wobec Cerkwi i jej patriarchy oraz wielkorządcy Borysa Godunowa i jego dzieci. Zdaniem Skrynnikowa treść przysięgi zainspirował Borys Godunow. Patriarcha nakazał również odprawianie nabożeństw (tzw. mnogoletij) w intencji Iriny, chociaż tradycja zezwalała jedynie na poświęcanie ich metropolitom moskiewskim lub władcom państwa. Jego decyzje w tym zakresie były krytykowane przez współczesnych mu kronikarzy oraz część duchowieństwa. Po tygodniu sprawowania władzy Irina wstąpiła do Monasteru Nowodziewiczego, przyjmując imię mnisze Aleksandra. Danuta Czerska, pisząc o wydarzeniach, jakie miały miejsce po śmierci cara, twierdzi, że Hiob prosił Irinę o przyjęcie tronu po nim, zaś po jej odmowie apelował, by przyjęła tytuł monarchini, oddając zarząd państwem w ręce Borysa Godunowa. Gdy i wówczas kobieta oznajmiła, iż pragnie wstąpić do monasteru, Hiob objął tytularnie tymczasowe kierownictwo nad krajem. Patriarcha zaangażował się wówczas w walkę o władzę między bojarami, jaka nastąpiła po abdykacji Iriny, usiłując doprowadzić do wyboru Borysa Godunowa. Wielokrotnie przemawiał również publicznie, zwracając się do tłumu mieszkańców Moskwy, urzędników i duchownych, chwaląc "mądrość i dostojeństwo" Godunowa i przekonując, iż żaden z wcześniejszych władców Rusi nie dorównywał mu pod względem dzielności, pobożności i rozumu. Jego słaby charakter i nadal niewielki autorytet (który spadł jeszcze z powodu ciągłego ingerowania Hioba w kwestie polityczne) sprawiły jednak, że jego zabiegi nie mogły rozstrzygać o sukcesji.
qas: question: O co prosił Hiob Fiodora I przed jego odejściem?
answers: text: o wskazanie następcy
generative_answer: o wskazanie następcy

question: Czy Fiodor I wyznaczył swojego następcę?
answers: text: władca odmówił i twierdził, że o sukcesji tronu zdecyduje wola Boża
generative_answer: nie

question: Czyją siostrą była Irina?
answers: text: Borysa Godunowa
generative_answer: Borysa Godunowa

question: Co zrobiła Irina, gdy została odsunięta od władzy?
plausible_answers: text: Po tygodniu sprawowania władzy Irina wstąpiła do Monasteru Nowodziewiczego, przyjmując imię mnisze Aleksandra
generative_answer: Po tygodniu sprawowania władzy Irina wstąpiła do Monasteru Nowodziewiczego, przyjmując imię mnisze Aleksandra

question: Kto okresowo przejął władzę nad krajem po odejściu Iriny?
answers: text: Hiob
generative_answer: Hiob