ENIAC

ENIAC (od ang. Electronic Numerical Integrator And Computer – Elektroniczny, Numeryczny Integrator i Komputer) – komputer skonstruowany w latach 1943–1945 przez J.P. Eckerta i J.W. Mauchly’ego na Uniwersytecie Pensylwanii w USA. Zaprzestano jego używania w 1955 r.
Do roku 1975 uważany był za pierwszy elektroniczny komputer na świecie, jednak teraz o miano to ubiegają się również – po odtajnieniu danych brytyjskich – maszyny Colossus oraz niemieckie Konrada Zusego. Do miana pierwszego elektronicznego komputera na świecie pretenduje także komputer ABC (od ang. Atanasoff-Berry Computer), zbudowany w Iowa State University na wydziale Computer Science przez Johna Vincenta Atanasoffa i Clifforda Berry’ego w latach 1937–1942.
ENIAC był bardzo innowacyjny: posiadał właściwość przetwarzania równoległego oraz oddzielne funkcjonalnie moduły jednostki arytmetycznej i pamięci. Mauchly i Eckert opatentowali tę konstrukcję, sprzedając prawa patentowe firmie Sperry Rand. Firma ta zaczęła domagać się opłat licencyjnych od innych firm, co doprowadziło do wytoczenia procesu przez Honeywell w celu podważenia patentu. Po wieloletnim procesie sądowym, w październiku 1973 roku, sędzia federalny Earl R. Larson podjął decyzję unieważniającą patent ENIAC-a, uznając że zapożyczał on rozwiązania z wcześniejszego projektu komputera ABC Johna Vincenta Atanasoffa.
ENIAC zajmował powierzchnię ok. 140 metrów kwadratowych. Nie miał pamięci operacyjnej i początkowo programowany był przez przełączanie wtyków kablowych, natomiast później za pomocą kart perforowanych.

context: Budowa ENIAC-a związana jest z potrzebą sporządzania dla wojska tzw. tablic artyleryjskich. W tym celu sprowadzono z Princeton, na stanowisko szefa projektu, wybitnego matematyka norweskiego Oswalda Veblena, który prowadził podobne obliczenia w 1917 roku; ponadto zatrudniono dalszych 7 matematyków, 8 fizyków i 2 astronomów. Ich doradcą był Węgier, John (Janos) von Neumann. Do wojska wcielono w charakterze obliczeniowców (ang. computer) około 100 młodych matematyczek, zarekwirowano na potrzeby armii cały, nadający się do wykorzystania sprzęt obliczeniowy. Było jednak jasne, że tą drogą potrzeb artylerii w pełni się nie zaspokoi. W tym samym czasie spotkali się ze sobą: doktor fizyki John W. Mauchly (ur. 1907), inżynier elektronik John Presper Eckert (ur. 1919) oraz doktor matematyki, porucznik armii USA, Herman Heine Goldstine (ur. 1913). J. Mauchly już w roku 1940 mówił o możliwości zastosowania elektroniki do budowy maszyny liczącej; wpadł na ten pomysł w związku z ogromem obliczeń, jakie musiał wykonać, gdy zainteresował się zastosowaniami statystyki matematycznej w meteorologii. Kiedy wstąpił na zorganizowane przez Uniwersytet Pensylwanii specjalne kursy, przygotowujące wysokiej klasy specjalistów dla armii, spotkał J. P. Eckerta, który był utalentowanym konstruktorem i wykonawcą (wspomina się, iż już w wieku 8 lat potrafił zbudować miniaturowy odbiornik radiowy, który umieścił na końcu ołówka, mając lat 12 zbudował miniaturowy statek sterowany radiem, a w dwa lata później zaprojektował i wykonał profesjonalny zestaw nagłaśniający dla swojej szkoły). Obaj studenci w wolnych od nauki chwilach zaprojektowali wielki kalkulator, uniwersalną maszynę liczącą. Przekazali go oficjalnie, w formie odpowiedniego pięciostronicowego memorandum, J. G. Brainerdowi, członkowi Zarządu Uniwersytetu Pensylwanii, zajmującemu się służbowo kontaktami z rządem USA. Ten jednak odłożył ten dokument do szuflady biurka (znaleziono go tam w 20 lat później – był nietknięty) nie przekazując go dalej, co spowodowałoby zamknięcie sprawy, gdyby nie trzeci współtwórca ENIAC-a, dr H. H. Goldstine.
qas: question: Czy matematyk Oswald Veblen jest uznawany za najznakomitszego w Norwegii?
plausible_answers: text: wybitnego matematyka norweskiego Oswalda Veblena
generative_answer: tak

question: Z czym powiązana jest konstrukcja ENIAC-a?
answers: text: potrzebą sporządzania dla wojska tzw. tablic artyleryjskich
generative_answer: z potrzebą sporządzenia dla wojska tzw. tablic artyleryjskich

question: Czy Mauchly zaprezentował rozwiązanie elektroniczne dla konstrukcji maszyny obliczeniowej w 1940 roku?
plausible_answers: text: Mauchly już w roku 1940 mówił o możliwości zastosowania elektroniki do budowy maszyny liczącej
generative_answer: tak

question: Ile stron liczyła praca, na której studenci przedstawili koncept kalkulatora?
answers: text: pięciostronicowego
generative_answer: pięć

question: Jaką konstrukcję zbudował Eckert mając zaledwie 12 lat?
answers: text: miniaturowy statek sterowany radiem
generative_answer: miniaturowy statek sterowany radiem

context: W chwili, kiedy ujawniono konstrukcję ENIAC-a, opinii publicznej wydawało się, iż nigdy dotąd nie zbudowano urządzenia tej wielkości i stopnia skomplikowania, w każdym razie w dziedzinie elektroniki. Ustawione w prostokącie 12 na 6 m, w kształcie litery U, czterdzieści dwie pomalowane na czarno szafy z blachy stalowej – każda miała 3 m wysokości, 60 cm szerokości i 30 cm głębokości – mieściły około 18 800 lamp elektronowych szesnastu rodzajów; zawierały ponadto 6000 komutatorów (przełączników), 1500 przekaźników, 50 000 oporników. Całość – jak powiedziano przedstawicielom prasy – wymagała ręcznego wykonania 0,5 mln lutowań. Maszyna ważyła około 27 ton i pobierała 140 kW mocy. Jej system wentylacyjny miał wbudowane dwa silniki Chryslera o łącznej mocy 24 KM; każda szafa była wyposażona w termostat, który wstrzymywał pracę komputera, jeśli temperatura wewnątrz którejkolwiek z jego części przekraczała 48 °C. W pomieszczeniu przeznaczonym dla maszyny były jeszcze trzy dodatkowe – również wypełnione elektroniką i większe od pozostałych – szafy przesuwne na kółkach, dołączane w miarę potrzeb w odpowiednim miejscu do zestawu. Stanowiły uzupełnienie czytnika i dziurkarki kart perforowanych.
qas: question: Jakie wymiary posiadała każda z szaf tego komputera?
answers: text: 3 m wysokości, 60 cm szerokości i 30 cm głębokości
generative_answer: 3 m wysokości, 60 cm szerokości i 30 cm głębokości

question: Jakie urządzenia, w jakich ilościach, mieściły się w szafach ENIAC-a, poza lampami elektronowymi?
answers: text: 6000 komutatorów (przełączników), 1500 przekaźników, 50 000 oporników
generative_answer: 6000 komutatorów (przełączników), 1500 przekaźników, 50 000 oporników

question: Jak działały termostaty umieszczone we wszystkich szafach ENIAC-a?
answers: text: wstrzymywał pracę komputera, jeśli temperatura wewnątrz którejkolwiek z jego części przekraczała 48 °C
generative_answer: wstrzymywały pracę komputera, jeśli temperatura wewnątrz którejkolwiek z jego części przekraczała 48 °C

question: Jaką funkcję pełniły trzy dodatkowe szafy przesuwane na kółkach?
answers: text: Stanowiły uzupełnienie czytnika i dziurkarki kart perforowanych
generative_answer: Stanowiły uzupełnienie czytnika i dziurkarki kart perforowanych

question: Jak dużo mocy pobierała każda z szaf umieszczonych w ENIAC-u?
plausible_answers: text: 140 kW
generative_answer: 140 kW