Kotły (instrument muzyczny)

Kotły (wł. timpani, skrót: tp. lub tmp.) – instrument perkusyjny z rodziny membranofonów. Składa się z błony zwanej membraną, rozpiętej ponad korpusem w kształcie misy, zwyczajowo wykonanym z miedzi. Muzyk grający na kotłach (kotlista) wydobywa z nich dźwięk, uderzając w naciąg instrumentu odpowiednią pałką z wykończeniem filcowym. Inaczej niż w większości bębnów, kotły wydają dźwięk o określonej wysokości, możliwe jest zatem ich strojenie. Z formy instrumentu wojskowego kotły wyewoluowały do postaci nieodzownego elementu orkiestry symfonicznej już w XVIII wieku. Dziś wykorzystują je nie tylko orkiestry symfoniczne i marszowe, ale również zespoły rockowe.

context: Do końca wieku XIX kotły strojono ręcznie, za pomocą szeregu śrub, zmieniających napięcie membrany. Takie strojenie było czasochłonne, a kompozytorzy musieli tak pisać swoje dzieła, by pozwolić perkusistom przestroić swoje instrumenty w trakcie wykonywania kompozycji. Pierwsze kotły, które strojono za pomocą pedałów, pojawiły się w Dreźnie w latach 70. XIX wieku, skąd też pochodzi ich nazwa – kotły drezdeńskie. W tamtych czasach jako materiał na naciągi wykorzystywano welin, więc mechaniczne rozwiązania strojeniowe były o tyle niewygodne, że napięcie membrany mogło być różne w różnych jej punktach. Można było zrekompensować te nieprzewidywalne zmiany, poprawiając strojenie ręcznie, co jednak w kotłach z mechanizmem pedałowym nie było proste. Automaty strojeniowe ewoluowały w XX wieku.
qas: question: Czy w dzisiejszych czasach ktokolwiek dostosowuje napięcie błony kotłów ręcznie?
plausible_answers: text: Do końca wieku XIX kotły strojono ręcznie
generative_answer: nie

question: Kiedy zaczęły powstawać instrumenty, które można było stroić przy użyciu pedałów?
answers: text: w latach 70. XIX wieku
generative_answer: w latach 70. XIX wieku

question: Od jakiego miasta wzięła się nazwa kotłów drezdeńskich?
answers: text: Dreźnie
generative_answer: od Drezna

question: Co pozwalało na dostosowywanie napięcia błony w kotłach?
answers: text: śrub
generative_answer: śruby

context: Standardowy zestaw kotłów składa się z czterech instrumentów o średnicy około 80 cm (32 cale), 75 cm (29 cali), 66 cm (26 cali) i 61 cm (23 cale). Taki zestaw pozwala na zagranie dźwięków od D (D wielkie, pod pierwszą linią dodaną w kluczu basowym) do a (a małe na pierwszej linii od góry w kluczu basowym). Cztery bębny o podanych rozmiarach pozwalają wykonać większość repertuaru orkiestrowego. Igor Strawinski wymaga jednak, by kotły piccolo grające jego Święto wiosny osiągały dźwięk h małe, a Leonard Bernstein w uwerturze do Kandyda używa na zwykłych kotłach dźwięki as (małe) i b powyżej. Kotły piccolo o średnicy 50 cm (20 cali) mogą osiągnąć nawet c¹ (middle c). Wielu profesjonalistów i orkiestr ma zestawy kotłów wyposażonych zarówno w pedał, jak i w mechanizmy łańcuchowe, co pozwala na prawidłowe zagranie utworów, których wykonanie nie jest możliwe przez standardowy zestaw czterech lub pięciu kotłów.
qas: question: Ile instrumentów wchodzi w standardowy zestaw kotłów?
answers: text: czterech
generative_answer: cztery

question: Czy każdy z czterech kotłów wchodzących w skład instrumentu ma inną wielkość?
answers: text: Standardowy zestaw kotłów składa się z czterech instrumentów o średnicy około 80 cm (32 cale), 75 cm (29 cali), 66 cm (26 cali) i 61 cm (23 cale)
generative_answer: tak

question: Czy istnieją zestawy kotłów wyposażonych w pedał?
answers: text: Wielu profesjonalistów i orkiestr ma zestawy kotłów wyposażonych zarówno w pedał
generative_answer: tak

question: Jaki utwór, wykonywany na kotłach, stworzył Igor Strawinski?
answers: text: Święto wiosny
generative_answer: Święto wiosny

question: Jaką średnice mają kotły piccolo?
answers: text: 50 cm
generative_answer: 50 cm