Zimoziół północny

Zimoziół północny, linnaea północna (Linnaea borealis) – gatunek rośliny z rodziny przewiertniowatych (Caprifoliaceae), jedyny przedstawiciel monotypowego rodzaju zimoziół (Linnaea). Ulubiona roślina Karola Linneusza otrzymała nazwę naukową na jego cześć na jego własne życzenie. Zimoziół rośnie licznie w tundrze i tajdze, dalej na południu jako relikt glacjalny jest coraz rzadziej spotykany, na wielu obszarach przy południowej granicy zasięgu zagrożony, w niektórych krajach objęty jest ochroną prawną – w tym także w Polsce. Gatunek jest charakterystyczny ze względu na swe efektowne, delikatne kwiaty i bywa czasem uprawiany jako roślina ozdobna.

context: W Polsce zimoziół spotykany jest rzadko – przez kraj przebiega południowa granica zwartego zasięgu. Na obszarach nizinnych w północnej części kraju opisano ok. 150 jego stanowisk. Tam też lokalnie jego zasoby są znaczne i np. w Wolińskim Parku Narodowym uznany został za gatunek ekspansywny. Na południu sięga po okolice Głogowa, Opola, Góry Świętokrzyskie i Leżajsk. Znajdowany jest co jakiś czas na nowych, wtórnych stanowiskach, bowiem rozprzestrzenianiu tego gatunku sprzyjało masowe wprowadzanie sosny do lasów, także na siedliskach żyźniejszych. W efekcie bywa określany mianem „reliktu wędrującego”. W górach jest znacznie rzadszy, stwierdzono jego występowanie w Tatrach, w Sudetach i na Babiej Górze. W Tatrach podano jego występowanie tylko na Kobylarzu oraz poniżej Morskiego Oka, na Babiej Górze na Kościółkach.
qas: question: W jakich polskich górach występuje zimoziół północny?
answers: text: w Tatrach, w Sudetach i na Babiej Górze
generative_answer: w Tatrach, w Sudetach i na Babiej Górze

question: Czy linnaea północna to gatunek często spotykany w Polsce?
answers: text: W Polsce zimoziół spotykany jest rzadko
generative_answer: nie

question: Na terenie jakiego parku linnaea północna jest gatunkiem samoistnie rozprzestrzeniającym się?
answers: text: w Wolińskim Parku Narodowym
generative_answer: Wolińskiego Parku Narodowego

question: Jaki czynnik nie sprzyja ekspansji tego gatunku?
plausible_answers: text: masowe wprowadzanie sosny do lasów
generative_answer: masowe wprowadzanie sosny do lasów

question: W jaki sposób bywa określany zimoziół północny?
answers: text: mianem „reliktu wędrującego”
generative_answer: mianem „reliktu wędrującego”

context: Roślina w piśmiennictwie naukowym po raz pierwszy pojawiła się za sprawą Jeana Bauhina, który znalazł ją w Alpach w 1596 i opisał jako Campanula serpyllifolia, uznając zimozioła za jednego z przedstawicieli dzwonków. Roślina należała do ulubionych przez Karola Linneusza, ale to nie on nadał jej nazwę od swego nazwiska, ponieważ nie praktykowano wówczas nadawania taksonom nazw od własnego nazwiska badacza. Pierwszym, który wyróżnił tę roślinę w randze odrębnego rodzaju i nadał nazwę rodzajową Linnea (po wcześniejszym zaproponowaniu jej brzmienia przez Linneusza) był holenderski nauczyciel i mecenas Linneusza – Jan Frederik Gronovius. Linneusz za nim powtórzył nazwę rodzajową Linnaea w Species Plantarum (1753) i w związku z uznaniem w nomenklaturze botanicznej tego dzieła za pierwsze z prawidłowo publikowanymi nazwami rodzajowymi – w bazach taksonomicznych rodzaj zapisywany jest z cytatem: Linnea L. W niektórych źródłach nazwa ta rozszerzona jest z podaniem pierwszego autora: Linnea (Gronov.) L.
qas: question: Kto jako pierwszy go znalazł?
plausible_answers: text: Jeana Bauhina
generative_answer: Jean Bauhin

question: W jakich górach został znaleziony po raz pierwszy?
plausible_answers: text: Alpach
generative_answer: Alpach

question: Kim był dla Linneusza Gronovius?
answers: text: mecenas
generative_answer: mecenasem

question: Kto jako pierwszy zastosował nazwę rodzajową Linnea?
answers: text: Jan Frederik Gronovius
generative_answer: Jan Frederik Gronovius

question: Czyją inwencją twórczą była nazwa rodzajową Linnea?
answers: text: Linneusza
generative_answer: Linneusza