Ustrój polityczny Aten (Arystoteles)

Ustrój Polityczny Aten – dzieło przypisywane Arystotelesowi lub jednemu z jego uczniów, jedyna część politei w znacznej części zachowana do naszych czasów. Powstało prawdopodobnie w latach trzydziestych IV wieku p.n.e. Traktat opisuje historię polityczną Aten oraz funkcjonowanie ustroju ateńskiego w czasach współczesnych pisarzowi. Traktat został odnaleziony na papirusie P. Lond. 131 i wydany w 1891 roku przez Frederica George’a Kenyona.

context: Zdaniem Marka Węckowskiego autorstwo Arystotelesa jest wykluczone. Ustrój miał zostać napisany przez uczniów Arystotelesa, na co wskazują sprzeczności z ocenami Arystotelesa prezentowanymi w innych jego dziełach oraz niezbyt wyrafinowany styl Ustroju. Podobnie Benedetto Bravo nie wierzy w autorstwo Arystotelesa. Decydującym argumentem są dla niego rozdziały 2–21, które określił jako bezmyślne zestawienie sprzecznych informacji. Nadmienia jednak, że nie można oczekiwać od ówczesnych historyków dzisiejszych możliwości analizy i interpretacji politycznych oraz społecznych stosunków, na przestrzeni wieków. Ryszard Kulesza nie idzie w swoich osądach tak daleko. Za różnice w stylu odpowiadać mogą według niego wykorzystywane przez autora źródła i faktograficzny charakter traktatu, natomiast różnice w opiniach tłumaczyć można ewolucją części poglądów Arystotelesa. Sceptyczny wobec przypisywania autorstwa Arystotelesowi jest też Peter John Rhodes. Argumentuje swą opinię brakiem typowych dla Arystotelesa zwrotów oraz tym, że filozof nie podziwiał wcale ateńskiego systemu politycznego, nie miał więc motywacji by go osobiście opisywać. Historyk zakłada jednak, że nauczyciel mógł dokonywać pewnych poprawek w pracach uczniów, natomiast argument o niższej jakości intelektualnej dzieła w stosunku z Polityką można uzasadnić tym, że Arystoteles był słabym historykiem. Z całą stanowczością za autorstwem Arystotelesa opowiada się Keanay. Swoją argumentacje opiera na analizie występowania charakterystycznych zestawień wyrazowych w Politei ateńskiej i innych dziełach Arystotelesa. Ludwik Piotrowicz również zdecydowanie opowiadał się za autorstwem Arystotelesa, negując nawet istnienie odmiennych poglądów. Za argument przytacza zgodność tekstu z fragmentami zachowanymi w tradycji literackiej.
qas: question: Jaki dowód w sprawie autorstwa tekstu wyróżnia Bravo?
answers: text: rozdziały 2–21
generative_answer: rozdziały 2–21

question: Jak Bravo opisał rozdziały od 2 do 21?
answers: text: jako bezmyślne zestawienie sprzecznych informacji
generative_answer: jako bezmyślne zestawienie sprzecznych informacji

question: Co powoduje różnice w stylu według Kuleszy?
answers: text: źródła i faktograficzny charakter traktatu
generative_answer: źródła i faktograficzny charakter traktatu

question: Czym Kulesza argumentuje różniące się od zwykle przedstawianych opinii autora zabiegi w tekście?
answers: text: ewolucją części poglądów Arystotelesa
generative_answer: ewolucją części poglądów Arystotelesa

question: Dlaczego Rhodes jest w stu procentach przekonany, że Arystoteles nie może być autorem tekstu?
plausible_answers: text: Argumentuje swą opinię brakiem typowych dla Arystotelesa zwrotów oraz tym, że filozof nie podziwiał wcale ateńskiego systemu politycznego, nie miał więc motywacji by go osobiście opisywać
generative_answer: Argumentuje swą opinię brakiem typowych dla Arystotelesa zwrotów oraz tym, że filozof nie podziwiał wcale ateńskiego systemu politycznego, nie miał więc motywacji by go osobiście opisywać

context: Osią konstrukcji historycznej części Ustroju politycznego Aten są zmiany ustrojowe, podsumowane w rozdziale 41. Na jego podstawie, oraz na bazie wypisu Heraklejdesa, można określić tematykę początkowej, niezachowanej części utworu. Opowiadała ona o założeniu miasta przez Iona i reformach Tezeusza ograniczających monarchię. Zachowana część utworu rozpoczyna się od końcowej partii historii Kylona (rozdział 1). Kolejno przedstawione są stasis rozgrywające się w polis (2–3) i ustrój Drakona (4). Rozdziały 5–12 poświęcone Solonowi i jego reformom – autor opisuje jego pochodzenie (5), zniesienie długów (6), prawa polityczno-administracyjne (7–8), stosunek tych reform do demokracji (9), zmianę systemu miarowego, wagowego i monetarnego (10), wyjazd do Egiptu i zajmowaną pozycję pomiędzy demokratami a oligarchami (11–12). Rozdział 13, przestawiający walki o archonat i podział społeczeństwa na trzy klasy, służy za przejście do okresu tyranii Pizystratydów (14–19). Część ta podzielona jest chronologicznie na etapy zdobycia władzy (14–15), opis rządów Pizystrata (16) i upadku jego synów, Hipparcha i Hippiasza (17–19). Rozdziały 20 i 21 to reformy Klejstenesa oraz udział Alkmeonidów w obaleniu tyranii, 22 zaś dotyczy zmian politycznych wprowadzonych do początku wojen perskich. W opisie pięćdziesięciolecia autor uwzględnił wzrost znaczenia Areopagu i hegemonię na morzu (23–24), demokratyczne reformy Efialtesa (25), działalność polityczną Kimona (26) i Peryklesa (27). Arystoteles opisuje zepsucie demokracji po śmierci Peryklesa, w czasie wojny peloponeskiej, wymienia też kolejnych liderów stronnictw demokratycznych i arystokratycznych (28). Opis zamach oligarchów w 411 roku p.n.e. rozpoczyna się od opisu reform Czterystu (29). Arystoteles przedstawia ich plany dotyczące przyszłego ustroju 5000 (30) i ustrój tymczasowy (31), omawia ich rządy (32) i obalenie (33). Rozdział 34 poświęcony jest krótkiemu okresowi demokracji i powrotowi do oligarchii. Rządy Trzydziestu Tyranów i przywrócenie demokracji stanowią ostatnią obszerniejszą partię historyczną (34–41). Działania trzydziestu stawały się coraz bardziej despotyczne (35), co wywołało opozycję Teramenesa (36) i ostrą reakcję rządzących (37). Walki prowadzone przez stronnictwo demokratyczne zakończyły się ugodą, zawartą pod nadzorem komisji dziesięciu przysłanej przez Spartę (38). Autor opisuje zasady porozumienia (39) i charakter przywróconej demokracji (40). Ostatni (41) rozdział stanowi podsumowanie zmian ustrojowych zachodzących w polis do końca V wieku przed naszą erą. Jedyne czwartowieczne zmiany, ujęte w części historycznej, to wprowadzenie i dwukrotne podwyższenie wynagrodzenia za udział w zgromadzeniu.
qas: question: Jakie aspekty życia i reform Solona opisane są w Ustroju politycznym Aten?
answers: text: jego pochodzenie (5), zniesienie długów (6), prawa polityczno-administracyjne (7–8), stosunek tych reform do demokracji (9), zmianę systemu miarowego, wagowego i monetarnego (10), wyjazd do Egiptu i zajmowaną pozycję pomiędzy demokratami a oligarchami (11–12)
generative_answer: jego pochodzenie (5), zniesienie długów (6), prawa polityczno-administracyjne (7–8), stosunek tych reform do demokracji (9), zmianę systemu miarowego, wagowego i monetarnego (10), wyjazd do Egiptu i zajmowaną pozycję pomiędzy demokratami a oligarchami (11–12)

question: Jakie tematy poruszane są w rozdziale dwudziestym i dwudziestym pierwszym tego dzieła?
answers: text: reformy Klejstenesa oraz udział Alkmeonidów w obaleniu tyranii
generative_answer: reformy Klejstenesa oraz udział Alkmeonidów w obaleniu tyranii

question: W którym rozdziale można zapoznać się z nazwiskami przywódców stronnictw demokratycznych i arystokratycznych?
answers: text: 28
generative_answer: 28

question: Czym poskutkowały rządy Trzydziestu Tyranów?
answers: text: opozycję Teramenesa (36) i ostrą reakcję rządzących (37)
generative_answer: opozycją Teramenesa (36) i ostrą reakcją rządzących (37)

question: O czym można przeczytać w rozdziale trzynastym Ustroju politycznego Aten?
answers: text: walki o archonat i podział społeczeństwa na trzy klasy
generative_answer: walkach o archonat i podziale społeczeństwa na trzy klasy