22 cm moździerz vz. 28

22 cm Moždíř vz. 28 (także 22 cm Moždíř ON) – czechosłowacki moździerz produkowany przez zakłady Škoda.
Moździerz wzór 1928 kalibru 220 mm był działem wielkiej mocy, przeznaczonym m.in. do ostrzału wrogich fortyfikacji. Transportowany był w trzech częściach (lufa, łoże, podstawa), każda z nich holowana była na przyczepie przez osobny ciągnik. Działo (z pewnymi zmianami konstrukcyjnymi) w okresie międzywojennym znajdowało się na wyposażeniu Wojska Polskiego pod oznaczeniem moździerz 220 mm wzór 32. Moździerze te trafiły także do armii jugosłowiańskiej, gdzie przyjęto je pod oznaczeniem 220 mm M28. Działa „polskie” różniły się od „jugosłowiańskich” m.in. innym typem zamka (śrubowy zamiast klinowego). W trakcie II wojny światowej pewna liczba moździerzy jako zdobycze wojenne znalazła się na wyposażeniu armii niemieckiej i radzieckiej.

context: W poszukiwaniu nowych dział zapoznano się z konstrukcjami zachodnich przedsiębiorstw: m.in. Bofors, Vickers, Schneider oraz Škoda. Największe zainteresowanie wzbudziła konstrukcja czechosłowackich zakładów Škoda w Pilźnie, dlatego też w roku 1929 specjalna komisja pod przewodnictwem płk. dypl. Emila Krukowicza-Przedrzymirskiego wyjechała do Czech, gdzie wzięła udział w próbach prototypowych dział zakładów Škody: armaty dalekonośnej kal. 149,1 mm oraz moździerza kal 220 mm. Próby objęły pokazy jazdy w terenie i po drogach, instalowanie na stanowiskach oraz strzelanie. Polska okazała zainteresowanie zarówno armatą jak i moździerzem (początkowo 25 armat kal. 149,1 mm i 14 moździerzy kal. 220 mm), jednakże zażądano wprowadzenia poważnej zmiany. Zamek klinowy miał zostać zamieniony na zamek śrubowy, uznano ten system za właściwszy dla dział tego typu. Jednakże z powodu wybuchu wielkiego kryzysu, a także problemów z opracowaniem zamka śrubowego czasowo zawieszono rozmowy z Czechami. Wobec tego rozważano zakup odpowiednich dział we Francji, jednakże z uwagi na nieudzielenie przez francuski rząd kredytów z tego rozwiązania zrezygnowano.
qas: question: Z jakiego kraju pochodzą zakłady Škoda?
answers: text: czechosłowackich
generative_answer: Czechosłowacji

question: Jakie przedsiębiorstwa były rozważane, aby zlecić im produkcję nowych dział?
answers: text: Bofors, Vickers, Schneider oraz Škoda
generative_answer: Bofors, Vickers, Schneider oraz Škoda

question: W jakiej miejscowości Škoda miała swoje zakłady?
answers: text: Pilźnie
generative_answer: Pilźnie

question: Kto przewodniczył komisją, która sprawdzała prototypowe działa Škody?
answers: text: płk. dypl. Emila Krukowicza-Przedrzymirskiego
generative_answer: płk. dypl. Emil Krukowicz-Przedrzymirski

question: Na jaki zamek w działach chciano zamienić zamek klinowy?
answers: text: śrubowy
generative_answer: śrubowy

context: W związku ze zbliżającą się wojną z Niemcami w roku 1939 ogłoszono mobilizację i organizacja pułku uległa przekształceniu z pokojowej na wojenną. 1 Pułk Artylerii Najcięższej wystawił trzy dywizjony moździerzy: (11, 12 i 13 Dywizjon Artylerii Najcięższej). Każdy z dywizjonów miał w swoim składzie trzy baterie po dwa moździerze kal. 220 mm. Zgodnie z planem obronnym „Z” oddziały te miały wejść w skład Armii „Prusy”. Jednakże ze względu na szybkie postępy Niemców zmieniono plany wykorzystania artylerii najcięższej. 11 dywizjon wysłano w rejon Twierdzy Modlin, gdzie zajął stanowiska bojowe. Jednak wkrótce wydany został rozkaz wycofania się na wschód, a potem w kierunku południowym. Dywizjony 12 i 13 miały wejść w skład artylerii Armii „Lublin”, później wycofano je na wschód. Ich moździerzy nie wykorzystano w walce. Część zniszczono, część dostała się w niemieckie i sowieckie ręce.
qas: question: Jaki typ organizacji pułku przyjęto w 1939?
answers: text: wojenną
generative_answer: wojenny

question: Jakie Dywizjony moździerzy wystawił 1 Pułk Artylerii Najcięższej ?
answers: text: 11, 12 i 13 Dywizjon Artylerii Najcięższej
generative_answer: 11, 12 i 13 Dywizjon Artylerii Najcięższej

question: Gdzie służył Dywizjon 11.?
answers: text: w rejon Twierdzy Modlin
generative_answer: w rejonie Twierdzy Modlin

question: Jakie armie przejęły wszystkie wyprodukowane moździerze?
plausible_answers: text: niemieckie i sowieckie
generative_answer: niemiecka i sowiecka

question: Do jakiej artylerii chciano pierwotnie włączyć dywizjon 12. i 13.?
answers: text: Armii „Lublin”
generative_answer: Armii „Lublin”