Cyjanowodór

Cyjanowodór, HCN – nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z wodoru, węgla i azotu, będący bezbarwną, lotną i silnie trującą cieczą o zapachu gorzkich migdałów (który może być jednak niewyczuwalny przez niektóre osoby). Z wodą tworzy słaby kwas cyjanowodorowy (kwas pruski), którego sole noszą nazwę cyjanków. Znalazł zastosowanie w syntezie i analizie chemicznej oraz jako pestycyd. W czasie II wojny światowej był stosowany pod nazwą Cyklon B do trucia więźniów w niemieckich obozach zagłady. Zalicza się go do ogólnotrujących bojowych środków trujących i jest wpisany do wykazu 3. Konwencji o zakazie broni chemicznej.
Po raz pierwszy został otrzymany w postaci roztworu w 1780 lub 1782 roku przez Carla Scheelego. W postaci czystej wytworzył go Joseph Gay-Lussac w 1815 roku.

context: Reakcja katalizowana jest przez platynę lub jej stopy z rodem lub irydem (najczęściej stosowany jest katalizator w postaci siatki ze stopu 90% platyny i 10% rodu). Proces prowadzony jest w temperaturze powyżej 1000 °C. Gazy poreakcyjne oczyszcza się z nadmiaru amoniaku za pomocą roztworu siarczanu amonu z dodatkiem kwasu siarkowego. Następnie cyjanowodór jest absorbowany w wodzie (słabo zakwaszonej kwasem siarkowym) i destylowany z tego roztworu. Zaletami tego procesu są długi czas pracy katalizatora, sprawdzona technologia oraz duża czystość otrzymywanego produktu, jednak używany katalizator jest podatny na zatrucie zanieczyszczeniami obecnymi w metanie (wyższe węglowodory, związki siarki i fosforu) przez co wymagana jest duża czystość surowca.
qas: question: W jakiej temperaturze dochodzi do procesu katalizowania przez platynę cyjanowodoru? 
answers: text: powyżej 1000 °C
generative_answer: powyżej 1000 °C

question: Co jest najlepszym katalizatorem przy reakcji cyjanowodoru?
answers: text: siatki ze stopu 90% platyny i 10% rodu
generative_answer: siatka ze stopu 90% platyny i 10% rodu

question: Jaki roztwór oczyszcza nadmiar amoniaku?
answers: text: siarczanu amonu z dodatkiem kwasu siarkowego
generative_answer: siarczanu amonu z dodatkiem kwasu siarkowego

question: W jakim płynie absorbuje się cyjanowodór? 
answers: text: w wodzie
generative_answer: w wodzie

context: Z uwagi na endotermiczność procesu, konieczne jest dostarczenie ciepła. Jest to realizowane poprzez przepuszczanie surowców przez wiązki rur ze spieczonego tlenku glinu od wewnątrz powleczonych warstwą katalizatora, w piecu reakcyjnym, w których mieszanina reakcyjna ogrzewa się do ponad 1200 °C. Po opuszczeniu rur, gaz jest chłodzony do 300 °C. Cyjanowodór jest oczyszczany i wydzielany w podobny sposób, jak w procesie Andrussowa, przy czym jego większa zawartość w gazach poreakcyjnych w porównaniu do pierwszego procesu, pozwala na zmniejszenie rozmiarów aparatury i kosztów.
qas: question: Dlaczego w trakcie tych czynności należy dostarczać ciepło?
answers: text: Z uwagi na endotermiczność procesu
generative_answer: Z uwagi na endotermiczność procesu

question: W jaki sposób dostarczane jest ciepło w trakcie tego procesu?
answers: text: poprzez przepuszczanie surowców przez wiązki rur ze spieczonego tlenku glinu od wewnątrz powleczonych warstwą katalizatora
generative_answer: poprzez przepuszczanie surowców przez wiązki rur ze spieczonego tlenku glinu od wewnątrz powleczonych warstwą katalizatora

question: Jakiej obróbce poddaje się gaz, kiedy wydostaje się on z rur?
answers: text: jest chłodzony do 300 °C
generative_answer: jest chłodzony do 300 °C

question: Jakie właściwości cyjanowodoru umożliwiają przeprowadzenie procedury w sposób bardziej ekonomiczny niż przy procesie Andrussowa?
answers: text: jego większa zawartość w gazach poreakcyjnych w porównaniu do pierwszego procesu
generative_answer: jego większa zawartość w gazach poreakcyjnych w porównaniu do procesu Andrussowa

question: Jaka inna procedura tego typu pozwala na zmniejszenie rozmiarów aparatury i kosztów w porównaniu do przetwarzania cyjanowodoru?
plausible_answers: text: procesie Andrussowa
generative_answer: proces Andrussowa