Silezaur

Silezaur (Silesaurus) – rodzaj archozaura żyjącego w późnym triasie na terenie współczesnej Europy. Odkrycie skamieniałości co najmniej kilkunastu osobników pozwoliło na stosunkowo dokładną rekonstrukcję morfologii zwierzęcia, a także zbadanie mikrostruktury kości i fizjologii. Analizy te sugerują, że należał do grupy zwierząt zwinnych i aktywnych. Silezaur był prawdopodobnie średniej wielkości czworonożnym roślinożercą prowadzącym stadny tryb życia. Filogenetyczna pozycja rodzaju Silesaurus była przedmiotem intensywnych debat od chwili jego opisania. Niektórzy naukowcy klasyfikowali go jako prawdziwego dinozaura, jednak większość paleontologów uznaje go za bliską grupę zewnętrzną dinozaurów. Wszystkie znane skamieniałości należące bezsprzecznie do przedstawicieli tego rodzaju pochodzą z Krasiejowa w województwie opolskim.

context: Jerzy Dzik (2003) zaklasyfikował takson do grupy Dinosauriformes i przedstawił trzy hipotezy dotyczące filogenezy silezaura. Według pierwszej z nich jest on wczesnym przedstawicielem dinozaurów ptasiomiednicznych, według drugiej reprezentuje linię ewolucyjną prowadzącą zarówno do dinozaurów ptasiomiednicznych, jak i prozauropodów po przejściu na roślinożerność, lecz przed jej rozejściem się i wedle trzeciej jest przedstawicielem grupy archozaurów, u których roślinożerność wykształciła się niezależnie od Ornithischia. Druga spośród tych teorii jest odrzucana, a zauropodomorfy – zgodnie z wcześniejszymi hipotezami – łączone z teropodami w klad Saurischia, do którego nie należą dinozaury ptasiomiedniczne. Dzik przedstawił listę diagnostycznych apomorfii dowodzących, że Silesaurus jest bardziej zaawansowanym archozaurem niż Marasuchus i co najmniej równie zaawansowanym jak Pseudolagosuchus, współczesny silezaurowi dinozauromorf z obecnych terenów Argentyny. W 2006 roku Max Langer i Michael J. Benton przeprowadzili pierwszą analizę kladystyczną uwzględniającą Silesaurus opolensis. Wsparła ona trzecią spośród przedstawionych przez Dzika hipotez, umiejscawiając silezaura jako takson siostrzany dinozaurów. Odkryte po 2003 skamieniałości pozwoliły Jerzemu Dzikowi i Tomaszowi Sulejowi na dokładniejsze zbadanie okolicy krzyżowej i czaszki zwierzęcia. Na ich podstawie, jak również budowy kręgów, uznali silezaura za wczesnego roślinożernego dinozaura mającego wiele cech wspólnych z ptasiomiednicznymi. Analiza kladystyczna przeprowadzona przez Ezcurrę (2006) potwierdziła jednak wyniki wcześniejszego badania Langera i Bentona – silezaur znajdował się na kladogramie pomiędzy Marasuchus a Eucoelophysis. Badania wykonane przez Sterlinga Nesbitta i współpracowników (2007 i 2009) przyniosły podobne rezultaty – Silesaurus był według nich taksonem siostrzanym eucelofyza, wraz z którym tworzył klad siostrzany wobec dinozaurów. Również analiza Richarda Butlera i współpracowników (2008) klasyfikowała silezaura poza grupą Dinosauria. Zęby silezaura i technozaura, niewielkiego roślinożernego archozaura, klasyfikowanego niegdyś jako dinozaur ptasiomiedniczny, wykazują wiele cech wspólnych i mogą sugerować podobieństwa pomiędzy przedstawicielami tych rodzajów. Jorge Ferigolo i Max Langer wskazali na budowę szczęk jako cechę mogącą świadczyć o bliskim pokrewieństwie silezaura i Sacisaurus – ich zdaniem oba te rodzaje mogą być najbardziej bazalnymi spośród znanych dinozaurów ptasiomiednicznych. Według analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Grzegorza Niedźwiedzkiego i współpracowników Silesaurus jest najbardziej bazalnym znanym przedstawicielem Ornithischia, stanowiącym takson siostrzany wczesnych ptasiomiednicznych, takich jak Pisanosaurus, Lesothosaurus, Eocursor, „fabrozaury” i heterodontozaury. Stoi to w sprzeczności z wynikami badań Langera i współpracowników, według których silezaur jest bliżej spokrewniony z technozaurem i Sacisaurus, wraz z którymi tworzy klad Silesauridae, mogący obejmować również rodzaje Eucoelophysis, Pseudolagosuchus i Lewisuchus. Odkrycie środkowotriasowych skamieniałości innego przedstawiciela Silesauridae – Asilisaurus – wspiera hipotezę, według której Silesauridae są taksonem siostrzanym dinozaurów i zaprzecza, by były one bazalnymi dinozaurami ptasiomiednicznymi. Niektóre późniejsze analizy filogenetyczne sugerowały jednak, że silezaurydy (w tym Silesaurus i Asilisaurus) są pierwotnymi przedstawicielami Ornithischia.
qas: question: Czy Dzik dopuszczał możliwość, że silezaur należy do dinozaurów ptasiomiedniczych?
answers: text: Jerzy Dzik (2003) zaklasyfikował takson do grupy Dinosauriformes i przedstawił trzy hipotezy dotyczące filogenezy silezaura. Według pierwszej z nich jest on wczesnym przedstawicielem dinozaurów ptasiomiednicznych
generative_answer: tak

question: Jakie znalezisko pozwoliło Dzikowi i Sulejowi wykazać u silezaura wiele cech zbieżnych z ptasiomiednicznymi?
answers: text: Odkryte po 2003 skamieniałości
generative_answer: Odkryte po 2003 skamieniałości

question: Na jakiego typu analizie oparł swoją klasyfikację Niedźwiedzki?
answers: text: filogenetycznej
generative_answer: filogenetycznej

question: Czy Langer i Benton nie potwierdzili żadnej z hipotez Dzika?
answers: text: W 2006 roku Max Langer i Michael J. Benton przeprowadzili pierwszą analizę kladystyczną uwzględniającą Silesaurus opolensis. Wsparła ona trzecią spośród przedstawionych przez Dzika hipotez
generative_answer: nie

question: Jaką hipotezę potwierdzają skamieniałe szczątki z triasu środkowego?
answers: text: według której Silesauridae są taksonem siostrzanym dinozaurów
generative_answer: według której Silesauridae są taksonem siostrzanym dinozaurów

context: Kształtem koron i wzorem ząbkowania zęby silezaura nie przypominają zębów drapieżnych archozaurów. Podobnie jak u wczesnych roślinożernych dinozaurów liczba zębów była zredukowana. Dzik porównał ją u silezaura, tekodontozaura i pisanozaura. U tekodontozaura, wczesnego zauropodomorfa, liczba zębów u osobnika dorosłego wynosiła 21, podczas gdy u młodocianego – 14. Pisanosaurus miał 15 zębów, niewiele więcej niż 12 silezaura, jednak zajmowały one znacznie większą powierzchnię kości zębowej niż u Silesaurus. Langer i Benton stwierdzili jednak, że prawdziwa roślinożerność wydaje się być u bazalnych archozaurów rzadsza, niż się to często przyjmuje, a silezaur odpowiada ogólnemu wzorcowi, który nie musi jednoznacznie dowodzić takiej diety. Badania mikrostarcia szkliwa wskazują, że silezaur odżywiał się miękkimi roślinami, jednak nie pozwalają na odrzucenie koncepcji o jego wszystkożerności. Pionowe ruchy szczęk silezaura nie były tak zaawansowane jak u rynchozaurów czy synapsydów, jednak silezaur nie odbiegał pod tym względem od innego roślinożernego lub wszystkożernego archozaura z Krasiejowa – aetozaura Stagonolepis. Na wszystkożerność silezaura wskazują także odnalezione w Krasiejowie koprolity (przypisywane przedstawicielom tego rodzaju), zawierające pokrywy chrząszczy.
qas: question: Ile zębów posiadał dojrzały tekodontozaur?
answers: text: 21
generative_answer: 21

question: Co o diecie silezaura mówią badania mikrostarcia jego szkliwa?
answers: text: wskazują, że silezaur odżywiał się miękkimi roślinami, jednak nie pozwalają na odrzucenie koncepcji o jego wszystkożerności
generative_answer: wskazują, że silezaur odżywiał się miękkimi roślinami, jednak nie pozwalają na odrzucenie koncepcji o jego wszystkożerności

question: Jakie fragmenty owadów odnaleziono w koprolitach silezaura?
answers: text: pokrywy chrząszczy
generative_answer: pokrywy chrząszczy

question: Czy pionowe ruchy szczęk rynchozaurów był mniej zaawansowane niż u silezaura?
answers: text: Pionowe ruchy szczęk silezaura nie były tak zaawansowane jak u rynchozaurów
generative_answer: nie

question: Ile zębów posiadał młodociany pisanosaurus?
plausible_answers: text: 14
generative_answer: 14