Fryne

Fryne (gr. Phrýnē, IV w. p.n.e.) – grecka hetera z Aten, bohaterka wielu anegdot antycznych pisarzy. Z tego powodu bywa uznawana za najsłynniejszą heterę starożytnej Grecji.
Przyjmuje się, iż była kochanką Praksytelesa, któremu pozowała do rzeźby Afrodyty z Knidos, jak i zapewne kilku innych dzieł. Liczne przekazy mówią o jej wyjątkowej urodzie, dowcipie i bogactwie, aczkolwiek wiarygodność wielu spośród nich budzi wątpliwości. Zdarzeniem historycznym, którego autentyczność budziła wątpliwości, był proces Fryne przed ateńskim sądem, kiedy to oskarżono ją o bezbożność, a uniewinnienie miał zapewnić gest obrońcy, Hyperejdesa, który odsłonił jej piersi, by wpłynąć na sędziów (najpewniej jednak nic takiego nie miało miejsca, a jest to jedynie późniejsze ubarwienie całego procesu).
Postać tej hetery od czasów nowożytnych była przywoływana w malarstwie, rzeźbie, utworach literackich i muzycznych oraz – w XX wieku – kinematografii.

context: W ciągu XIX wieku postać Fryne stała się częstym tematem w malarstwie francuskim. Podjął się go Gustave Boulanger w roku 1850, zaś za najbardziej znany przykład wykorzystania tego motywu, choć nieraz krytycznie oceniany, uznaje się obraz Jeana Léona Gérôme Fryne przed Areopagiem z 1861 roku. Artysta poszedł dalej niż przekaz antycznej anegdoty, bowiem w jego wizji Hyperejdes obnaża przed zdumionymi sędziami nie tylko piersi hetery, ale całe jej ciało, podczas gdy ona sama zakrywa twarz. Z kolei postać Wolności z obrazu Eugène’a Delacroix nieprzychylni krytycy określali słowami dziwaczna mieszanina Fryne, przekupki i bogini wolności.
qas: question: Jaki malarz w 1850 roku nawiązał w swojej twórczości do Fryne?
answers: text: Gustave Boulanger
generative_answer: Gustave Boulanger

question: Jaki jest najpopularniejszy przykład podjęcia tematu Fryne?
answers: text: obraz Jeana Léona Gérôme Fryne przed Areopagiem
generative_answer: obraz Jeana Léona Gérôme Fryne przed Areopagiem

question: Co, według malarskiej wizji Gérôme, robi Hyperejdes?
answers: text: obnaża przed zdumionymi sędziami nie tylko piersi hetery, ale całe jej ciało
generative_answer: obnaża przed zdumionymi sędziami nie tylko piersi hetery, ale całe jej ciało

question: Jaką część ciała zakrywa Fryne na obrazie Gérôme?
answers: text: twarz
generative_answer: twarz

question: W jaki sposób krytycy wypowiadali się o postaci przedstawionej przez Delacroix?
answers: text: dziwaczna mieszanina Fryne, przekupki i bogini wolności
generative_answer: dziwaczna mieszanina Fryne, przekupki i bogini wolności

context: Rozgłos Fryne zapewniły także inne dzieła Praksytelesa, które ofiarowała do różnych świątyń. Jak podają Pauzaniasz i Plutarch, do sanktuarium Erosa i Afrodyty w rodzinnych Tespiach przekazała posągi obu tych bóstw oraz samej siebie jako kapłanki Afrodyty. Natomiast świątyni w Delfach ofiarowała swoją podobiznę, również dłuta Praksytelesa, wykonaną ze złoconego brązu (być może była to kopia wizerunku z Tespiów). Umieszczono ją na marmurowej kolumnie z napisem „Fryne, córka Epiklesa, Tespijka” (względnie „Fryne, sławna mieszkanka Tespii”). Postawienie tego posągu pomiędzy podobiznami królów – Filipa Macedońskiego i Archidamosa ze Sparty – wywołało spore oburzenie. Wybór takiego miejsca odczytywano jako akt uwielbienia dla niej lub wyraz wdzięczności za udział w pracach Praksytelesa, które wzbogacały grecki świat pięknymi rzeźbami.
qas: question: Czyje dzieła Fryne ofiarowała do świątyń?
answers: text: Praksytelesa
generative_answer: Praksytelesa

question: Co Fryne ofiarowała świątyni w Delfach?
answers: text: swoją podobiznę
generative_answer: swoją podobiznę

question: Z czego wykonana była podobizna Fryne autorstwa Praksytelesa?
answers: text: ze złoconego brązu
generative_answer: ze złoconego brązu

question: Czyją córką była Fryne?
answers: text: Epiklesa
generative_answer: Epiklesa

question: Czym zajmowała się Fryne w sanktuarium Afrodyty?
plausible_answers: text: kapłanki
generative_answer: kapłanki