Układ monachijski

Układ monachijski (dyktat monachijski) – porozumienie zawarte na konferencji w Monachium w dniach 29–30 września 1938 dotyczące przyłączenia części terytoriów Czechosłowacji do Rzeszy Niemieckiej. Został zawarty pomiędzy Niemcami, Włochami, Wielką Brytanią i Francją, przy nieobecności Czechosłowacji, pomimo że jej terytorium państwowe i suwerenność nad nim były przedmiotem konferencji.

context: Układ monachijski przewidywał ponadto zwołanie nowej konferencji międzynarodowej w sprawie rozstrzygnięcia sporu pomiędzy Polską i Czechosłowacją o część Śląska Cieszyńskiego, zwanego Zaolziem, oraz kwestii przynależności Wolnego Miasta Gdańska. Konferencja taka nie doszła jednak do skutku. Polska wykorzystała osamotnienie oraz dramatyczną sytuację polityczną Czechosłowacji i w dniu podpisania układu przy wystosowaniu noty dyplomatycznej zażądała od rządu tego kraju pokojowego przekazania Zaolzia, zamieszkiwanego w większości przez ludność polską. 2 października 1938 Zaolzie zostało włączone do Polski. Odzyskanie przez Polskę etnicznie polskich ziem Śląska Cieszyńskiego było wówczas i pozostaje nadal uznawane za przyłączenie się do polityki roszczeń terytorialnych III Rzeszy, pomimo że było konsekwencją cesji terytorialnych Czechosłowacji wobec Niemiec, przyjętych przez rząd Czechosłowacji i zaakceptowanych przez mocarstwa zachodnie na konferencji monachijskiej. Przeciwko wykorzystaniu Monachium do odzyskania Zaolzia wśród członków Rządu RP był tylko wicepremier Eugeniusz Kwiatkowski, co omal nie doprowadziło do przesilenia gabinetowego. Doszło następnie również do cesji części terytorium Słowacji na rzecz Węgier na mocy pierwszego arbitrażu wiedeńskiego w listopadzie 1938 roku.
qas: question: Jak nazywa się region w obrębie Śląska Cieszyńskiego, który pozostawał kwestią sporną między Czechosłowacją i Polską?
answers: text: Zaolziem
generative_answer: Zaolzie

question: Kiedy doszło do przyłączenia Zaolzia do terytorium Polski?
answers: text: 2 października 1938
generative_answer: 2 października 1938

question: Jaka grupa osiedlała się przede wszystkim na terenach Zaolzia?
plausible_answers: text: ludność polską
generative_answer: ludność polska

question: Kto opowiedział się przeciw wykorzystaniu Monachium w celu odbicia Zaolzia?
answers: text: Eugeniusz Kwiatkowski
generative_answer: Eugeniusz Kwiatkowski

question: Na mocy jakiego traktatu doszło do przekazania fragmentu ziem Słowacji Węgrom?
answers: text: pierwszego arbitrażu wiedeńskiego
generative_answer: pierwszego arbitrażu wiedeńskiego

context: W wyniku układu monachijskiego przyłączono do III Rzeszy 28 943 km² wykrojone z Czech, Moraw i Śląska, co stanowiło niemal 40% ich powierzchni. Zamieszkiwało tam 2 819 000 Niemców i 727 000 Czechów. Na terenie Czechosłowacji pozostało ok. 360 000 Niemców, z tego 156 000 na Słowacji i Rusi Zakarpackiej, 189 000 na obszarze wysp językowych wokół Igławy, Brna i Ołomuńca i 13 000 żyjących w rozproszeniu. Niemcom tym III Rzesza zakazała korzystania z prawa opcji. Granicę czechosłowacko-niemiecką III Rzesza wytyczyła arbitralnie i z tego względu Hitler zrezygnował z przeprowadzenia plebiscytu. Konsekwencją układu monachijskiego było powstanie federacyjnej Czecho-Słowacji.
qas: question: Kto był beneficjentem układu monachijskiego?
answers: text: III Rzeszy
generative_answer: III Rzesza

question: Ile terytoriów Czech zostało wygarniętych do Niemiec na mocy układu monachijskiego?
answers: text: 28 943 km²
generative_answer: 28 943 km²

question: Ilu Czechów mieszkało na terenie Moraw?
plausible_answers: text: 727 000
generative_answer: 727 000

question: Jakie państwo powstało na skutek układu monachijskiego?
answers: text: Czecho-Słowacji
generative_answer: Czecho-słowacja

question: Kto zadecydował o nowej linii granicznej Czech i III Rzeszy?
answers: text: Hitler
generative_answer: Hitler