Struktura ekosystemu

Struktura ekosystemu – rozmieszczenie elementów specyficznego systemu, którym jest ekosystem, oraz wzajemne powiązania między tymi elementami.
Za najmniejsze elementy systemu uznano organizmy poszczególnych gatunków. Gatunki zajmują określone nisze ekologiczne, które uważa się za komplet odpowiadających organizmom czynników abiotycznych i biotycznych (np. zależności międzygatunkowe, konkurencja wewnątrzgatunkowa, zależności w stadach). Zamieszkujące ten sam obszar populacje różnych gatunków wspólnie tworzą biocenozę, która jest zależna od swojego siedliska, a równocześnie je kształtuje, tworząc biotop. System biocenoza-biotop dąży do klimaksu, w którym jest osiągana równowaga biocenotyczna – struktura optymalna pod względem rodzaju gatunków oraz liczebności i rozmieszczenia ich populacji. Zrównoważony ekosystem jest traktowany jak układ termodynamicznie zamknięty (zamknięty system ekologiczny). W takim systemie materia cyrkuluje dzięki dopływowi energii z zewnątrz, najczęściej pobieranej w postaci promieniowania słonecznego (fotosynteza). Energia jest oddawana na sposób ciepła.
Struktura ekosystemu ulega stopniowym przeobrażeniom. Jeżeli zmiany zewnętrznych warunków funkcjonowania danego systemu są powolne, nadąża za nimi jego ewolucyjna adaptacja biologiczna. Tego rodzaju przekształcenia zachodziły niejednokrotnie w historii Ziemi (zob. tabela stratygraficzna), np. pod wpływem powolnej wędrówki kontynentów przez strefy klimatyczne. Szybsze zmiany warunków życia, zachodzące lokalnie (np. pod wskutek wielkich pożarów lasów i innych klęsk żywiołowych) lub w skali globalnej (np. spowodowane katastrofami kosmicznymi), prowadzą do zniszczenia ekosystemu. Zmiany warunków spowodowane działalnością człowieka (np. tworzeniem budowli hydrotechnicznych i sieci autostrad, zanieczyszczaniem powietrza, wód i gleb) są zawsze na tyle szybkie, że naturalna adaptacja ekosystemu (zob. sukcesja ekologiczna) nie jest możliwa.

context: Ekosystem jest systemem zawierającym elementy żywe – organizmy, które są uzależnione wzajemnie od siebie (biocenoza) oraz od nieożywionych elementów układu (biotop). Zespół charakterystycznych oddziaływań odróżnia ekosystemy od „układów biotycznych” – fragmentów biosfery, w których występują organizmy należące do różnych gatunków (grupy, zespoły), jednak nie wytworzyła się charakterystyczna dla tego zbioru elementów sieć wzajemnych powiązań, umożliwiająca trwałość układu po jego zamknięciu (zob. układ termodynamicznie zamknięty).
qas: question: Jak definiuje się ekosystem?
answers: text: systemem zawierającym elementy żywe
generative_answer: system zawierający elementy żywe

question: Od czego zależne są organizmy w ekosystemie?
answers: text: wzajemnie od siebie (biocenoza) oraz od nieożywionych elementów układu (biotop
generative_answer: od siebie oraz od nieożywionych elementów układu

question: Jakim określeniem opisuje się nieożywione części systemu?
answers: text: biotop
generative_answer: biotop

question: Jak inaczej określa się "układy biotyczne"?
answers: text: fragmentów biosfery
generative_answer: fragmenty biosfery

question: Jakiego określenia używa się do opisania wzajemnej zależności organizmów?
answers: text: biocenoza
generative_answer: biocenoza

context: Spełnienie tych kryteriów nie jest wymagane bezwarunkowo, ponieważ opisywane układy ulegają naturalnym zmianom w czasie i przestrzeni. Przykładami są sezonowe zmiany struktury istniejących ekosystemów, pojawianie się gatunków inwazyjnych lub introdukowanych lub długotrwałe, powolne procesy sukcesji ekologicznej, np. rozpoczynającej się od zasiedlania nieożywionego środowiska (np. nowo powstała wyspa) przez organizmy pionierskie, które stopniowo tak przekształcają siedlisko (np. proces glebotwórczy), że możliwe staje się zasiedlenie przez kolejne gatunki i kształtowanie się zależności między nimi. Za zakończenie sukcesji uważa się osiągnięcie klimaksu – stosunkowo stałej struktury biocenozy i całego ekosystemu.
qas: question: Dlaczego kryteria te nie muszą być bezwzględnie spełnione?
answers: text: ponieważ opisywane układy ulegają naturalnym zmianom w czasie i przestrzeni
generative_answer: ponieważ opisywane układy ulegają naturalnym zmianom w czasie i przestrzeni

question: Jakie wydarzenie uznawane jest za zakończenie sukcesji?
answers: text: osiągnięcie klimaksu
generative_answer: osiągnięcie klimaksu

question: Czym jest klimaks?
answers: text: stosunkowo stałej struktury biocenozy i całego ekosystemu
generative_answer: stosunkowo stałą strukturą biocenozy i całego ekosystemu

question: Jakie wydarzenia mogą odbyć się w danym środowisku, dzięki działaniom organizmów pionierskich?
answers: text: zasiedlenie przez kolejne gatunki i kształtowanie się zależności między nimi
generative_answer: zasiedlenie przez kolejne gatunki i kształtowanie się zależności między nimi

question: Od czego rozpoczyna się każda zmiana struktury ekosystemu?
plausible_answers: text: zasiedlania nieożywionego środowiska (np. nowo powstała wyspa) przez organizmy pionierskie
generative_answer: zasiedlania nieożywionego środowiska (np. nowo powstała wyspa) przez organizmy pionierskie