Wenecja

Wenecja (wł. Venezia, łac. Venetia, wen. Venéxia/Venéssia, niem. Venedig) – miasto i gmina na północy Włoch nad Adriatykiem, stolica regionu Wenecja Euganejska.
Ludność Wenecji w granicach administracyjnych wynosi około 255 tys. mieszkańców, z czego większość mieszka na lądzie stałym, a historyczne centrum zamieszkuje niecałe 60 tys. osób. Przez ponad tysiąc lat (726–1797) miasto było stolicą niezależnej Republiki Weneckiej, która była jedną z morskich i handlowych potęg Morza Śródziemnego. Z okresu największego rozkwitu Republiki (XIII-XVI wiek) pochodzą liczne zabytki miasta, których bogactwo i forma decyduje o pierwszorzędnym znaczeniu Wenecji jako ośrodka turystyki nie tylko w skali Włoch, ale też w skali ogólnoświatowej. Zabytki te, tworząc unikatowy zespół urbanistyczny miasta kanałów i mostów, stanowią o uznaniu Wenecji za jedną z najcenniejszych pozycji na liście światowego dziedzictwa ludzkości.

context: Wenecja walczyła głównie przeciw muzułmańskim Turkom, prowadząc handel ze Wschodem. W XIII wieku Marco Polo dotarł do Chin. Wenecja zazdrośnie strzegła swojego monopolu na handel jedwabiem i przyprawami. Jednak w XV wieku Vasco da Gama dotarł do Indii, otwierając nową, dłuższą, ale i bezpieczniejszą drogę do tego półwyspu. W 1508 roku Portugalczycy rozpoczęli walkę z arabskimi kupcami, chcąc wyprzeć ich z Indii. Wenecja wsparła kalifa Aleksandrii w budowie floty; ta jednak została pokonana w bitwie morskiej niedaleko Diu (wojskami portugalskimi dowodził Alfonso de Albuquerque). Znaczenie Wenecji zaczęło słabnąć, choć do końca pozostała miastem łączącym Wschód z Zachodem, miastem sztuki i architektury.
qas: question: Jakimi towarami głównie handlowała Wenecja?
plausible_answers: text: jedwabiem i przyprawami
generative_answer: jedwabiem i przyprawami

question: Kto odkrył drogę do Indii? 
answers: text: Vasco da Gama
generative_answer: Vasco da Gama

question: Z jakim ludem walczyła Wenecja handlując ze Wschodem?
answers: text: muzułmańskim Turkom
generative_answer: z muzułmańskimi Turkami

question: Jaki dowódca walczył po stronie portugalskiej w konflikcie z Wenecją?
answers: text: Alfonso de Albuquerque
generative_answer: Alfonso de Albuquerque

question: Jaki turecki władca dotarł do Chin przed Wenecją? 
plausible_answers: text: Marco Polo
generative_answer: Marco Polo

context: W XVII wieku Wenecja uważana była za europejską „stolicę opery”.
To właśnie w Wenecji narodziła się i rozkwitła opera jako rozrywka dostępna dla publiczności. W 1637 roku otwarto teatr (Teatro Cassiano) dostępny dla każdego, kto zapłacił za wstęp. Na przedstawienia nowych oper z udziałem najznakomitszych ówczesnych śpiewaków zjeżdżali się w karnawale entuzjaści tej sztuki z całej Europy. Była to atrakcja tak wielka, że u schyłku XVII wieku w Wenecji działało 16 teatrów operowych. Inscenizacje bywały bardzo spektakularne, co umożliwiało finansowe wspieranie teatrów przez najbogatszych wenecjan. Obliczono, że do końca XVII wieku wystawiono tu około 360 dzieł, najczęściej komponowanych specjalnie dla weneckich oper.
qas: question: Kto w XVII wieku mógł pójść do Teatro Cassiano?
answers: text: każdego, kto zapłacił za wstęp
generative_answer: każdy, kto zapłacił

question: Kiedy miasto to cieszyło się mianem europejskiej "stolicy opery"?
answers: text: W XVII wieku
generative_answer: W XVII wieku

question: Dzięki czemu można było tam oglądać wyjątkowo spektakularne przedstawienia operowe?
answers: text: finansowe wspieranie teatrów przez najbogatszych wenecjan
generative_answer: finansowemu wspieraniu teatrów przez najbogatszych wenecjan

question: Ile dzieł wystawiono w weneckich teatrach w XVII w.?
plausible_answers: text: 360
generative_answer: 360