RBMK

Rieaktor Bolszoj Moszcznosti Kanalnyj (ros. Реактор Большой Мощности Канальный, tłum. Reaktor Kanałowy Dużej Mocy) – lekkowodny, wrzący reaktor atomowy z moderatorem grafitowym. Pierwszy reaktor tego typu uruchomiono w Leningradzkiej Elektrowni Jądrowej.
RBMK był celem sowieckiego programu budowy reaktorów służących do produkcji plutonu do celów militarnych. Jego prototyp, AM-1 („Атом Мирный”, Atom Mirnyj, „pokojowy atom”) uruchomiony 27 czerwca 1954 w Obnińsku produkował dla miasta 5 MW mocy do 1959 roku.
Chłodzenie lekką wodą i moderacja grafitem umożliwiła stosowanie jako paliwa naturalnego uranu, bez jego uprzedniego wzbogacania. Czyni to z RBMK jeden z najekonomiczniejszych reaktorów. Jednak kombinacja ta oznacza również wzrost reaktywności przy zwiększaniu się ilości pary w rdzeniu reaktora, co utrudnia jego sterowanie i może doprowadzić do utraty stabilności reaktora. Właśnie ten defekt był jedną z przyczyn katastrofy w Czarnobylu.

context: Ogromną wadą rdzenia był wzrost reaktywności przy zwiększeniu ilości pary (zmniejszenie ilości wody ciekłej) w rdzeniu. W reaktorach typu BWR po odparowaniu części wody dochodzi do zmniejszenia reaktywności reaktora, ale w RBMK głównym moderatorem jest grafit, który jest lepszym moderatorem od wody ponieważ nie pochłania neutronów, woda w stanie ciekłym pochłania więcej neutronów niż para wodna więc w przypadku zmiany chłodziwa w parę szybkość reakcji rośnie, wytworzona temperatura może doprowadzić do reakcji cyrkonu z wodą, co może doprowadzić do rozszczelnienia się kanałów i prętów paliwowych.
qas: question: Jaką słabością cechował się reaktor RBMK?
answers: text: wzrost reaktywności przy zwiększeniu ilości pary (zmniejszenie ilości wody ciekłej) w rdzeniu
generative_answer: wzrostem reaktywności przy zwiększeniu ilości pary w rdzeniu

question: Co spada po odparowaniu partii wody w BWR?
answers: text: grafit
generative_answer: reaktywność reaktora

question: Co stanowi jedyny moderator w RBMK?
plausible_answers: text: ponieważ nie pochłania neutronów
generative_answer: ponieważ nie pochłania neutronów

question: Dlaczego grafit jawi się korzystniejszym moderatorem niż woda?
answers: text: reaktywności reaktora
generative_answer: reaktywności reaktora

question: Czy para wodna pochłania mniej neutronów niż woda w postaci cieczy?
answers: text: woda w stanie ciekłym pochłania więcej neutronów niż para wodna
generative_answer: tak

context: Blok pracuje z pojedynczym obiegiem, ciepło odbierane jest przez dwa układy chłodzenia, każdy połączony z jednym turbogeneratorem. W kanałach paliwowych woda pod ciśnieniem odbiera większość ciepła wygenerowanego w trakcie reakcji. Jej część odparowuje, w separatorach pary następuje oddzielenie wody z mieszaniny parowo-wodnej wychodzącej z reaktora. Uzyskana para nasycona (o temp. 284 °C i ciśnieniu 6,5 MPa, w ilości średnio 5780 t/h) doprowadzana jest do turbogeneratora o mocy elektrycznej 500 MW każdy. Po przejściu przez turbiny i skropleniu w kondensatorze kierowana jest z powrotem do reaktora. Sprawność elektrowni wynosi 31%. Rdzeń jest wyposażony w układ awaryjnego chłodzenia reaktora uruchamiany, jeśli obieg chłodziwa zostanie poważnie zaburzony.
qas: question: Jakie mechanizmy odbierają ciepło z tego urządzenia?
answers: text: dwa układy chłodzenia
generative_answer: dwa układy chłodzenia

question: Oddzielenie od siebie jakich substancji zachodzi w częściach nazywanych separatorami pary?
answers: text: wody z mieszaniny parowo-wodnej wychodzącej z reaktora
generative_answer: wody z mieszaniny parowo-wodnej wychodzącej z reaktora

question: Jakie właściwości posiada para nasycona pozyskana dzięki separatorom pary?
answers: text: temp. 284 °C i ciśnieniu 6,5 MPa
generative_answer: temp. 284 °C i ciśnienie 6,5 MPa

question: Co dzieje się z parą nienasyconą, kiedy zostanie już skroplona w kondensatorze?
plausible_answers: text: kierowana jest z powrotem do reaktora
generative_answer: kierowana jest z powrotem do reaktora

question: W jakich okolicznościach może dojść do aktywacji awaryjnego układu chłodzenia?
answers: text: jeśli obieg chłodziwa zostanie poważnie zaburzony
generative_answer: jeśli obieg chłodziwa zostanie poważnie zaburzony