Pływy morskie

Pływy morskie (przypływy i odpływy) – regularnie powtarzające się podnoszenie i opadanie poziomu wody w oceanie wywołane oddziaływaniem grawitacyjnym Ziemi z Księżycem i Słońcem.

context: Około 3–4 mld lat temu, tj. w czasie „młodości” Księżyca, znajdował się on dużo bliżej Ziemi, w odległości ok. 150 000 km (obecnie ok. 380 000 km). W związku z tym jego wpływ na naszą planetę był silniejszy niż obecnie. Powodowało to powstawanie znacznie wyższych niż obecnie pływów na powierzchni rodzących się na Ziemi pierwotnych oceanów. Wdzierająca się w ląd woda wydzierała luźny materiał mineralny, jak wielu uważa, tworząc środowisko ułatwiające powstanie tzw. „bulionu pierwotnego”. Dlatego, według założeń biologii ewolucyjnej, pływy przyczyniły się do powstania i rozwoju życia na Ziemi. Oddziaływanie pływowe systematycznie spowalnia obrót Ziemi i powoduje oddalanie się Księżyca, czyli energia ruchu obrotowego Ziemi jest zamieniana na ruch wody i na ruch Księżyca. Moc pływów powodowanych przez Księżyc wynosi ok. 3×1012 W, z czego ok. 4% uzyskuje Księżyc. Energia ta powoduje oddalanie się Księżyca od Ziemi. Szacuje się, że pierwotnie okres obrotu Ziemi mógł wynosić 6 godzin.
qas: question: Czy dawniej Księżyc znajdował się w większej, czy w mniejszej odległości od Ziemi?
answers: text: znajdował się on dużo bliżej Ziemi
generative_answer: Mniejszej

question: Ile obecnie wynosi odległość między Ziemią a Księżycem?
answers: text: ok. 380 000 km
generative_answer: ok. 380 000 km

question: Do czego, zgodnie z teoriami naukowymi, doprowadziły pływy?
answers: text: do powstania i rozwoju życia na Ziemi
generative_answer: do powstania i rozwoju życia na Ziemi

question: W co przeistacza się energia ruchu obrotowego Ziemi?
answers: text: ruch wody i na ruch Księżyca
generative_answer: Ruch wody i ruch Księżyca

question: Do ilu godzin skróci się czas obrotu Ziemi zgodnie z prognozami?
plausible_answers: text: 6
generative_answer: 6

context: Pływy na Bałtyku są prawie niewidoczne. Jest to spowodowane brakiem szerokiego połączenia z oceanem, małą masą wody w morzu znacznie płytszym i mniejszym niż ocean. W obszarze południowego Bałtyku, gdzie głębokość nie przekracza 100 metrów, poziom wody podczas przypływu podnosi się zaledwie o centymetr. Wielkość amplitudy pływów jest natomiast znacznie większa w obszarze cieśnin duńskich, gdzie może sięgać 14 cm. Nieznaczne zwiększenie amplitudy pływów, do ponad 6 cm, stwierdzono także w części Zatoki Fińskiej, na szerokości której morze jest co najmniej dwukrotnie głębsze, ale i znacznie węższe. W wydawnictwach, które ukazały się dawniej można natomiast znaleźć informację, że wielkość tej amplitudy miałaby sięgać tam nawet pół metra.
qas: question: Co sprawia, że pływy na Bałtyku mają słabą widoczność?
answers: text: brakiem szerokiego połączenia z oceanem, małą masą wody w morzu znacznie płytszym i mniejszym niż ocean
generative_answer: brak szerokiego połączenia z oceanem, mała masa wody w morzu znacznie płytszym i mniejszym niż ocean

question: Gdzie poziom wody w trakcie przypływu zwiększa się tylko o jeden centymetr?
answers: text: W obszarze południowego Bałtyku
generative_answer: W obszarze południowego Bałtyku

question: Ile, według starych wydawnictw, wynosi amplituda pływów w części Zatoki Fińskiej?
answers: text: nawet pół metra
generative_answer: nawet pół metra

question: Czy amplituda pływów na terenie cieśnin duńskich jest wyższa niż ta w obszarze południowego Bałtyku?
answers: text: Wielkość amplitudy pływów jest natomiast znacznie większa w obszarze cieśnin duńskich, gdzie może sięgać 14 cm
generative_answer: tak

question: Ile wynosi głębokość wody w obszarze cieśnin duńskich?
plausible_answers: text: 100 metrów
generative_answer: 100 metrów