Katastrofa promu Jan Heweliusz

Katastrofa promu Jan Heweliusz – zatonięcie polskiego promu MF Jan Heweliusz, które miało miejsce 14 stycznia 1993 w godzinach wczesnorannych na Morzu Bałtyckim u wybrzeży niemieckiej wyspy Rugia.
Prom MF Jan Heweliusz zatonął w czasie rejsu ze Świnoujścia do Ystad podczas bardzo silnego sztormu o sile 12 stopni w skali Beauforta. Przechył statku rozpoczął się ok. godz. 4:10. O godzinie 4:36 wzrósł on do 35° oraz doszło do odpadania ładunków od pokładów; ostatecznie prom obrócił się do góry dnem o godz. 5:12.

context: W noc katastrofy na morzu panował bardzo silny sztorm. Na bliźniaczym promie Heweliusza – Koperniku – na przyrządzie do pomiaru siły wiatru skończyła się skala. Mimo to wszystkie promy wyszły tej nocy w morze z uwagi na bardzo duży ruch – następne ciężarówki już czekały na nabrzeżu na przeprawę do Szwecji. Wbrew zaleceniom, mimo silnego wiatru bocznego, załoga uruchomiła system kompensacji przechyłu przeznaczony do wyrównania obciążenia ładunkiem; przed wyjściem w morze powinien był zostać dezaktywowany, gdyż nie jest w stanie z wyprzedzeniem reagować na nagłe zmiany przechyłu statku. W wyniku chwilowego zmniejszenia naporu wiatru statek zmienił kurs, przez co wiatr – zamiast działać na zabalastowaną burtę – działał na przeciwległą i dwie dotychczas równoważące się siły zostały zsumowane. Około godziny 4 silny huragan uderzył w burtę statku i prom zaczął się przechylać. Po tym jak mocowania się pozrywały i ciężarówki zaczęły się przemieszczać po pokładach i rozsypywać ładunki, jednostka nie była już w stanie dłużej utrzymać się na powierzchni. O godzinie 5:12 prom przewrócił się. Przy wzywaniu pomocy załoga nie znała pozycji statku, co spowodowało opóźnienie w akcji ratowniczej. Po przewróceniu się kadłub statku w pozycji do góry dnem dryfował przez kilka dni po Bałtyku (w kadłubie było powietrze utrzymujące go na powierzchni); niestety służbom ratunkowym nie udało się dostać do środka promu.
qas: question: Jakie były warunki pogodowe w momencie katastrofy?
answers: text: panował bardzo silny sztorm
generative_answer: panował bardzo silny sztorm

question: Dlaczego statki opuściły port w złych warunkach pogodowych?
answers: text: z uwagi na bardzo duży ruch
generative_answer: z uwagi na bardzo duży ruch

question: Co zrobiła załoga promu, pomimo przeciwwskazań?
answers: text: uruchomiła system kompensacji przechyłu przeznaczony do wyrównania obciążenia ładunkiem
generative_answer: uruchomiła system kompensacji przechyłu przeznaczony do wyrównania obciążenia ładunkiem

question: Dlaczego system kompensacji powinien zostać wyłączony przed opuszczeniem portu?
answers: text: gdyż nie jest w stanie z wyprzedzeniem reagować na nagłe zmiany przechyłu statku
generative_answer: gdyż nie jest w stanie z wyprzedzeniem reagować na nagłe zmiany przechyłu statku

question: Kiedy statek runął?
answers: text: O godzinie 5:12
generative_answer: O godzinie 5:12

context: Przed zatonięciem prom miał 28 wypadków – przechylał się na pełnym morzu, dwukrotnie przewracał się w porcie, zderzał z kutrami rybackimi oraz miał awarię silnika. We wrześniu 1986 roku wybuchł na nim również pożar. Prom płynął wówczas ze Świnoujścia do Ystad z 33 marynarzami, 6 pasażerami, 26 wagonami kolejowymi i 6 tirami. W czasie rejsu w agregacie naczepy-chłodni ciężarówki zaparkowanej na wyższym pokładzie samochodowym (prom miał dwa pokłady – wyższy samochodowy i niższy kolejowy) doszło do zwarcia i wybuchł pożar. Ciężarówka spłonęła, a ogień przeniósł się do nadbudówki. Armator Polskie Linie Oceaniczne wykonał remont w stoczni w Hamburgu i zalał spalony pokład 60 tonami betonu. Stwierdzono potem, że nielegalna wylewka przeciążyła statek i powiększyła jego problemy ze statecznością, które miał już od pierwszego rejsu ze względu na wadliwie zbudowaną nadbudówkę oraz wadliwy system balastowy).
qas: question: Czy zdarzenie, w wyniku którego zatonął było jego pierwszym wypadkiem?
answers: text: Przed zatonięciem prom miał 28 wypadków
generative_answer: nie

question: Jakiego typu wypadkom ulegał przed zdarzeniem, w wyniku którego zatonął?
answers: text: przechylał się na pełnym morzu, dwukrotnie przewracał się w porcie, zderzał z kutrami rybackimi oraz miał awarię silnika. We wrześniu 1986 roku wybuchł na nim również pożar
generative_answer: przechylał się na pełnym morzu, dwukrotnie przewracał się w porcie, zderzał z kutrami rybackimi oraz miał awarię silnika. We wrześniu 1986 roku wybuchł na nim również pożar

question: Co wywołało pożar, który wybuch na tej jednostce w 1986 r.?
answers: text: w agregacie naczepy-chłodni ciężarówki zaparkowanej na wyższym pokładzie samochodowym (prom miał dwa pokłady – wyższy samochodowy i niższy kolejowy) doszło do zwarcia
generative_answer: w agregacie naczepy-chłodni ciężarówki zaparkowanej na wyższym pokładzie samochodowym doszło do zwarcia

question: Czy zalanie pokładu tej jednostki betonem w trakcie jej remontu po pożarze było legalne?
answers: text: Stwierdzono potem, że nielegalna wylewka przeciążyła statek i powiększyła jego problemy ze statecznością
generative_answer: nie

question: Ilu ludzi znajdowało się na pokładzie tej jednostki w momencie jej zatonięcia?
plausible_answers: text: 33 marynarzami, 6 pasażerami
generative_answer: 33 marynarzy, 6 pasażerów