Kardynał

Kardynał (łac. Cardinalis – główny, zasadniczy, mocno z czymś związany), formalnie Kardynał Świętego Kościoła Rzymskiego (łac. Cardinalis Sanctae Romanae Ecclesiae) – najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim. Wszyscy kardynałowie razem tworzą Kolegium Kardynałów.

context: Na początku ery nowożytnej tytuł kardynała nosili niektórzy szefowie rządów, najbardziej znanym z nich jest Jules Mazarin – pierwszy minister Francji. Te osoby nie pełniły funkcji kościelnych, ale były opłacane z kasy Kościoła zamiast królewskiej. Rzym zgadzał się na taki stan rzeczy w zamian za ochronę swojego stanu posiadania. W przeszłości także niektórzy kardynałowie nie posiadali święceń kapłańskich. Wynikało to z faktu, że najniższy stopień kardynalski, kardynałowie diakoni, wywodził się od najważniejszych diakonów Rzymu, posiadających tylko niższe święcenia, podobnie jak kardynałowie prezbiterzy od najważniejszych prezbiterów (kapłanów) Rzymu, a kardynałowie biskupi od biskupów diecezji podmiejskich Rzymu. (Zob. rangi kardynalskie)
qas: question: Jak nazywa się jeden z najbardziej znanych kardynałów, pełniących funkcję szefa rządu?
answers: text: Jules Mazarin
generative_answer: Jules Mazarin

question: Czy Jules Mazarin pełnił funkcje kościelne?
answers: text: Te osoby nie pełniły funkcji kościelnych
generative_answer: nie

question: Kim był Jules Mazarin?
answers: text: pierwszy minister Francji
generative_answer: pierwszym ministrem Francji

question: Czy możliwa była sytuacja, w której kardynał nie posiadał święceń kapłańskich?
answers: text: W przeszłości także niektórzy kardynałowie nie posiadali święceń kapłańskich
generative_answer: tak

question: Kto został najważniejszym diakonem Rzymu?
plausible_answers: text: Jules Mazarin
generative_answer: Jules Mazarin

context: Ostatnim żyjącym kardynałem bez święceń kapłańskich był watykański prawnik, diakon Teodolfo Mertel, którego do godności kardynalskiej wyniósł w roku 1858 papież Pius IX. Obecny kodeks prawa kanonicznego z 1983 nie przewiduje wyniesienia do tej godności osoby nieposiadającej święceń kapłańskich. Współczesną dyscyplinę reguluje kanon 351 § 1 KPK: Kardynałów ustanawia w sposób nieskrępowany Biskup Rzymski, wybierając ich spośród mężczyzn, którzy mają przynajmniej święcenia prezbiteratu, odznaczają się szczególną nauką, obyczajami, pobożnością i roztropnością w załatwianiu spraw. Ci, którzy nie są jeszcze biskupami, powinni przyjąć sakrę biskupią.
qas: question: Kto zadecydował o tym, że diakon Teodolfo Merte zostanie kardynałem?
answers: text: Pius IX
generative_answer: Pius XI

question: Jaki zawód wykonywał diakon Teodolfo Merte?
answers: text: prawnik
generative_answer: prawnika

question: Od którego roku osoba bez święceń kapłańskich nie może zostać kardynałem?
answers: text: 1983
generative_answer: 1983

question: Który paragraf 1 kanonu KPK reguluje obecnie zasady wyboru kardynałów?
plausible_answers: text: kanon 351 § 1 KPK
generative_answer: kanon 351 § 1 KPK

question: Jakie kryteria muszą spełnić kandydaci na kardynała?
answers: text: mają przynajmniej święcenia prezbiteratu, odznaczają się szczególną nauką, obyczajami, pobożnością i roztropnością w załatwianiu spraw
generative_answer: muszą mieć przynajmniej święcenia prezbiteratu, odznaczać się szczególną nauką, obyczajami, pobożnością i roztropnością w załatwianiu spraw