Zawilec gajowy

Zawilec gajowy (Anemone nemorosa L.) – gatunek byliny należący do rodziny jaskrowatych. Geofit, który masowo zakwitając podczas przedwiośnia ozdabia lasy liściaste i mieszane w niemal całej Europie. Jest rośliną trującą. W przeszłości był wykorzystywany w medycynie ludowej i weterynaryjnej. Jest bardzo zmienny, przy czym wyróżniane spoza Europy podgatunki o zasięgach obejmujących Daleki Wschód i Amerykę Północną, traktowane bywają też jako odrębne gatunki. W uprawie znajdują się odmiany o kwiatach większych i inaczej zabarwionych niż u białokwiatowej formy typowej, a także odmiany o kwiatach pełnych. Ze względu na bardzo wolne tempo rozprzestrzeniania się uważany jest za roślinę wskaźnikową dawnych lasów.

context: Zawilec gajowy należy w obrębie rodzaju Anemone do grupy Nemorosa, do której obok najbliżej spokrewnionych, drobnych gatunków północnoazjatyckich i północnoamerykańskich, należy także zawilec żółty. Badania filogenetyczne oparte na analizie genomu chloroplastowego wykazały, że najbliżej spokrewnioną grupą zawilców jest sekcja Blanda z obszaru śródziemnomorskiego (obejmująca Anemone blanda i A. caucasica), następnie grupa Coronaria (z A. coronaria, A. palmata, A. pavonina). Sekcja Nemorosa wraz z Blanda łączone bywają w podrodzaj Anemone subgen. Anemonanthea. Zawilec gajowy wraz z wymienionymi wyżej grupami jest bliżej spokrewniony z roślinami z rodzaju sasanka Pulsatilla, niż z kilkoma odległymi pod względem pokrewieństwa sekcjami zawilców, do których należy m.in. zawilec narcyzowaty. Ponieważ analizy filogenetyczne ujawniły parafiletyczny charakter rodzaju zawilec, padły dwie propozycje zmian w nomenklaturze odzwierciedlające prawidłowo relacje pokrewieństwa. W jednej proponuje się uznanie całego podplemienia Anemoninae (poza zawilcem należą tu rodzaje: przylaszczka, sasanka i Knowltonia) za rodzaj Anemone s.l. – w takim przypadku nazwa naukowa zawilca gajowego nie uległaby zmianie. Inna propozycja rozbija rodzaj Anemone na szereg drobnych, monofiletycznych rodzajów. W takim rozwiązaniu taksonomicznym zawilec gajowy wraz z grupami Nemorosa i Blanda włączany jest do rodzaju Anemonoides Mill. jako Anemonoides nemorosa (L.) Holub 1973, Folia Geobot. Phytotax. (Praha), 8 (2) : 166.
qas: question: Do jakiej grupy zalicza się zawilca gajowego?
answers: text: Nemorosa
generative_answer: Nemorosa

question: Jaki jedyny zawilec, oprócz gajowego, należy do sekcji Nemorosa?
plausible_answers: text: żółty
generative_answer: żółty

question: Jakie gatunki należą do grupy Blanda?
answers: text: Anemone blanda i A. caucasica
generative_answer: Anemone blanda i A. caucasica

question: Jakie gatunki należą do sekcji Coronaria?
answers: text: A. coronaria, A. palmata, A. pavonina
generative_answer: A. coronaria, A. palmata, A. pavonina

question: Co stałoby się, gdyby zatwierdzono całe Anemoninae jako Anemone s.l.?
answers: text: nazwa naukowa zawilca gajowego nie uległaby zmianie
generative_answer: nazwa naukowa zawilca gajowego nie uległaby zmianie

context: Izolowane populacje na północnej granicy zasięgu, występujące na Półwyspie Kolskim, są morfologicznie zbliżone do zawilca ałtajskiego Anemone altaica Fischer ex C.A. Meyer – mają 9–12 listków okwiatu. Podobieństwo obu tych gatunków jest przyczyną uznawania ich za taksony siostrzane, czasem zawilec ałtajski uznawany był zresztą za podgatunek zawilca gajowego. W tej randze systematycznej opisany został jako Anemone nemorosa Linnaeus subsp. altaica (Fischer ex C. A. Meyer) Korshinsky. Nazwa ta uznawana jest obecnie za synonim dla A. altaica.
qas: question: Jaki gatunek przypominają pod względem morfologicznym przedstawiciele zawilca gajowego rosnące na Półwyspie Kolskim?
answers: text: zawilca ałtajskiego Anemone altaica Fischer ex C.A. Meyer
generative_answer: zawilca ałtajskiego Anemone altaica Fischer ex C.A. Meyer

question: W jaki sposób przedstawiciele zawilca gajowego rosnące na Półwyspie Kolskim przypominają zawilca ałtajskiego?
answers: text: mają 9–12 listków okwiatu
generative_answer: mają 9–12 listków okwiatu

question: Co sprawia, że zawilec ałtajski oraz zawilec gajowy są opisywane jako taksony siostrzane?
answers: text: Podobieństwo obu tych gatunków
generative_answer: Podobieństwo obu tych gatunków

question: Jak opisano zawilec gajowy, kiedy był jeszcze uznawany za podgatunek zawilca ałtajskiego?
plausible_answers: text: jako Anemone nemorosa Linnaeus subsp. altaica (Fischer ex C. A. Meyer) Korshinsky
generative_answer: jako Anemone nemorosa Linnaeus subsp. altaica (Fischer ex C. A. Meyer) Korshinsky

question: Na jakim obszarze występują przedstawiciele zawilca gajowego przypominające morfologicznie zawilca ałtajskiego?
answers: text: Półwyspie Kolskim
generative_answer: Półwyspie Kolskim