Egzystencjalizm

Egzystencjalizm – XX-wieczny nurt filozoficzny, literacki i kulturowy dotyczący życia i ludzkiej egzystencji w świecie wyborów moralnych oraz ról życiowych, a także miejsca, w którym się znajdujemy.
Egzystencjalizm istnieje w wersji teistycznej oraz ateistycznej. W obu przypadkach jego ideą jest przekonanie, że człowiek, jako jedyny ze wszystkich bytów ma bezpośredni wpływ na to kim jest i dokonując niezależnych wyborów wyraża swoją wolność. Wolność to główna oznaka człowieczeństwa. Istnienie ludzkie jest świadome, człowiek jest świadkiem dla rzeczywistości uznawanej na przestrzeni wydarzeń i czasu za byt, który nie posiada jaźni tak jak istota ludzka.
Egzystencja człowieka zostaje uformowana przez innych ludzi, przez co jednostka traci część swojej autentyczności. Już na początku człowiekowi zostają przypisane pewne role społeczne, przez co zapomina o swojej wyjątkowości. Swoje istnienie poznaje w momencie, gdy poprzez przeżycie emocjonalne zda sobie sprawę z obcości innych bytów. Wolność wewnętrzna jest ciągle zagrożona urzeczowieniem i utratą autentyczności. Powoduje to wewnętrzne rozdarcie i podatność na lęki. Egzystencjalista to jednostka indywidualna nie pokładająca nadziei w żadnych siłach wyższych, a szczególnie we własnym istnieniu. Wolność dla niej nie jest sensem, a jedynie wyborem.
Istnieją przynajmniej cztery motywy egzystencjalizmu:
Należy jednak przy tym pamiętać, że nie chodzi tu o humanizm, który mówi o tym, że jest jedna wspólna wszystkim ludziom natura i że wszystkim przyświeca wspólny cel. Humanizm dla egzystencjalisty jest ściśle związany z jednostką i jej ciągłym projektowaniem samej siebie, swojej esencji. Nie ma tu z góry określonej ludzkiej natury.
Drugi problem to problem pesymizmu, z którym stara rozprawić się Sartre w piśmie „Egzystencjalizm jest humanizmem”. Nicość nie jest warunkiem koniecznym, by coś nazwać pesymizmem. Nicość jest tu rozumiana jako przeciwieństwo bytu – przedmioty są bytem bo są nieruchome, nie zmieniają się. Człowiek jest nicością, gdyż jest ciągłym projektem siebie, jest ciągłym stawaniem się, a to nie jest czymś pesymistycznym.
Jeśli oprzeć się na założeniu, że egzystencjalistami można nazwać wszystkich, którzy z egzystencji człowieka czynili ośrodek filozofii, to byli nimi już Sokrates, św. Augustyn, Blaise Pascal. Egzystencjalizm wielokrotnie łączył się z głównym torem filozofii. Martin Heidegger nawiązywał do Immanuela Kanta, a Karl Jaspers uważał Immanuela Kanta za największego z filozofów świata.

context: Niemiecki psychiatra i filozof Karl Jaspers – który później opisał egzystencjalizm, określając go „fantomem” wykreowanym przez społeczeństwo – skonstruował własną myśl, pod silnym wpływem Nietzschego i Kierkegaarda, którą nazwał filozofią egzystencji. Zdaniem Jaspersa owa filozofia egzystencji jest sposobem myślenia umożliwiającym człowiekowi dążenie do stawania się sobą. Ten sposób myślenia nie zajmuje się poznaniem przedmiotów, lecz klaruje i urzeczywistnia egzystencję myśliciela. Jaspers, profesor na Uniwersytecie w Heidelbergu, znał się z Martinem Heideggerem, który z kolei był profesorem w Marburgu, zanim przejął stanowisko po Husserlu we Fryburgu w 1928 roku. Prowadzili wiele dyskusji filozoficznych, które zostały urwane po wyrażeniu poparcia przez Heideggera dla nazizmu. Obaj podziwiali Kierkegaarda, a w latach trzydziestych dwudziestego wieku Heidegger prowadził obszerne wykłady na temat Nietzschego. W oparciu o filozofię egzystencjalną Kierkegaarda i Nietzschego Heidegger wytworzył własną odmianę egzystencjalizmu, wyrażoną w dziele „Sein und Zeit”, gdzie średniowieczne transcendentalia (aspekty bytu absolutnego) zostają zastąpione egzystencjaliami (aspektami bytu skończonego, ludzkiego, Dasein). Później jednak w „Liście o humanizmie” Heidegger odżegnywał się od terminu „egzystencjalizm”.
qas: question: Jak swoje idee nazwał Jaspers?
answers: text: filozofią egzystencji
generative_answer: filozofią egzystencji

question: Czym jest filozofia egzystencji według badacza?
answers: text: sposobem myślenia umożliwiającym człowiekowi dążenie do stawania się sobą
generative_answer: sposobem myślenia umożliwiającym człowiekowi dążenie do stawania się sobą

question: Na której uczelni wyższej wykładał Jaspers?
answers: text: Uniwersytecie w Heidelbergu
generative_answer: Uniwersytecie w Heidelbergu

question: Gdzie znajdowała się uczelnia wyższa, na której wykładał Heidegger?
answers: text: w Marburgu
generative_answer: w Marburgu