Dunaj

Dunaj (łac. Danubius, niem. Donau, słow. Dunaj, węg. Duna, chorw. Dunav, serb. i bułg. Дунав, rum. Dunărea, ukr. Дунай) – druga co do długości (po Wołdze) rzeka w Europie.
Rzeka przepływa z zachodu na wschód przez wiele europejskich krain geograficznych, z których największe to Wyżyna Bawarska, Kotlina Panońska i Nizina Wołoska. Jej dorzecze pokrywa duże rejony Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej.
Źródło znajduje się w górach Schwarzwaldu, 6 km na północny zachód od centrum miejscowości Furtwangen im Schwarzwald w południowo-zachodnich Niemczech, gdzie swój początek ma rzeka Breg. Na kamieniu znajduje się metalowa tablica, informująca, że jest to źródło Dunaju.
Za początek biegu Dunaju uważana jest też czasami miejscowość Donaueschingen, gdzie łączą się dwie rzeki: Breg i Brigach. W parku pałacowym zbudowano kamienną fontannę, która symbolizuje początek Dunaju.
Długość mierzona od styku Brigach i Bregu wynosi 2845 km, a od źródeł Bregu w Furtwangen im Schwarzwald 2888 km.
Dunaj przepływa przez 10 krajów europejskich: Niemcy, Austrię, Słowację, Węgry, Chorwację, Serbię, Bułgarię, Rumunię, Mołdawię i Ukrainę (Mołdawia ma dostęp tylko do jednego brzegu), aby w Rumunii i na Ukrainie rozbudowaną deltą ujść do Morza Czarnego. W delcie, która jest dawną zatoką wypełnioną osadami rzecznymi, Dunaj dzieli się na 3 główne ramiona: Kilia, Sulina i Sfântu Gheorghe (Święty Jerzy).
W czasach starożytnych Dunaj (łac. Danubius) stanowił północną granicę Cesarstwa Rzymskiego.

context: Austria około 99% wody do celów komunalnych pozyskuje z wód podziemnych i źródeł, dlatego tylko bardzo rzadko, na przykład w okresie suszy, woda Dunaju jest pozyskiwana w tym celu. Również na Węgrzech około 91% wody do celów komunalnych stanowią wody podziemne. Także pozostałe państwa w środkowym biegu Dunaju rezygnują z wykorzystania wody Dunaju do picia ze względu na jej duże zanieczyszczenie. Dopiero miejscowości nad Dunajem w Rumunii, gdzie woda staje się znowu czysta, czerpią wodę do spożycia z rzeki (Drobeta-Turnu Severin, delta Dunaju).
qas: question: Skąd Austria pobiera większość wody do użytku publicznego?
answers: text: z wód podziemnych i źródeł
generative_answer: z wód podziemnych i źródeł

question: Skąd Węgry pobierają większość wody do użytku publicznego?
answers: text: wody podziemne
generative_answer: z wód podziemnych

question: Dlaczego większość krajów położonych nad Dunajem nie wykorzystuje jego zasobów?
plausible_answers: text: ze względu na jej duże zanieczyszczenie
generative_answer: ze względu na jego duże zanieczyszczenie

question: Jak nazywa się jedyne państwo, które wykorzystuje wodę z Dunajów do picia?
plausible_answers: text: Rumunii
generative_answer: Rumunia

context: Energia pięciu krajów naddunajskich w istotnej części pochodzi z elektrowni wodnych na Dunaju. Są to Niemcy, Austria, Słowacja, Serbia i Rumunia. Inne państwa porzucają plany budowy z powodu braku całkowitej kontroli terytorium wzdłuż Dunaju, potrzebnej do wykonania samodzielnej inwestycji (Chorwacja, Bułgaria, Mołdawia i Ukraina mają dostęp tylko do jednego brzegu rzeki). Gdzie indziej budowa zapory jest niemożliwa ze względów politycznych, jak na Węgrzech, albo bieg Dunaju jest zbyt łagodny do tego celu, jak na Ukrainie.
qas: question: Jakie kraje czerpią istotną część zużywanej energii z elektrowni wodnych na Dunaju?
answers: text: Niemcy, Austria, Słowacja, Serbia i Rumunia
generative_answer: Niemcy, Austria, Słowacja, Serbia i Rumunia

question: Dlaczego państwa naddunajskie takie, jak Chorwacja czy Bułgaria, nie decydują się na budowę własnych elektrowni wodnych na tej rzece?
answers: text: z powodu braku całkowitej kontroli terytorium wzdłuż Dunaju, potrzebnej do wykonania samodzielnej inwestycji
generative_answer: z powodu braku całkowitej kontroli terytorium wzdłuż Dunaju, potrzebnej do wykonania samodzielnej inwestycji

question: Dlaczego Węgry nie podejmują się budowy własnej elektrowni wodnej na Dunaju?
answers: text: ze względów politycznych
generative_answer: ze względów politycznych

question: Dlaczego Ukraina zdecydowała się zbudować tylko jedną elektrownię wodną na tej rzece, zamiast planowanych pięciu?
plausible_answers: text: bieg Dunaju jest zbyt łagodny do tego celu
generative_answer: bieg Dunaju jest zbyt łagodny do tego celu

question: Jakie kraje nie posiadają dostępu do obu brzegów Dunaju?
answers: text: Chorwacja, Bułgaria, Mołdawia i Ukraina
generative_answer: Chorwacja, Bułgaria, Mołdawia i Ukraina