Zatrucie tlenkiem węgla

Zatrucie tlenkiem węgla (pot. zaczadzenie) – zatrucie gazowe, powodowane przez wdychanie tlenku węgla. Jest najczęściej spotykanym zatruciem gazowym, stanowi 75% wszystkich zatruć samobójczych i od 32% (w Szwajcarii) do 55% (w Austrii) zatruć przypadkowych. Jest najczęstszą przyczyną śmiertelnych zatruć w wielu krajach.
W Stanach Zjednoczonych z powodu zatrucia tlenkiem węgla umiera rocznie co najmniej 400 osób.
W Polsce, jak wynika ze statystyk Państwowej Straży Pożarnej, w okresie od września 2012 r. do marca 2013 r. w wyniku zatrucia tlenkiem węgla zginęło 91 osób, a 2216 zostało poszkodowanych.
Tlenek węgla powstaje w wyniku niepełnego spalania substancji zawierających w cząsteczkach węgiel m.in. w wyniku spalania substancji organicznych, węgla drzewnego, węgla kamiennego, gazu czy paliw płynnych.
Dla reakcji spalania metanu opisywanej sumarycznie równaniem CH4 + 2O2 → CO2 + 2H2O zidentyfikowano 31 etapów pośrednich. Jeśli temperatura pozostaje wysoka i nie brakuje tlenu, produkty pośrednie ulegają całkowitemu utlenieniu. Jeśli jednak w jakimkolwiek momencie reakcji następuje zaburzenie procesu spalania, może zostać ona zatrzymana przed etapem końcowym, prowadząc do wydzielenia produktów pośrednich reakcji, wśród których często występuje tlenek węgla. Najczęstszymi przyczynami takiej sytuacji jest schłodzenie płomienia, nieprawidłowy stosunek ilościowy paliwa do powietrza oraz niewystarczające wymieszanie skutkujące stratyfikacją gazów.
Czad jest bezbarwny, bezwonny i lżejszy od powietrza. Najwięcej zatruć stwierdza się w sezonie zimowym. Jest to prawdopodobnie związane z mniejszą wentylacją pomieszczeń i używaniem urządzeń grzewczych.

context: U osób z podejrzeniem zatrucia tlenkiem węgla wykonuje się badanie krwi na karboksyhemoglobinę, która jest biomarkerem narażenia na CO. Nie ma ścisłej korelacji między wynikiem tego badania i ciężkością stanu klinicznego. Rokowanie bardziej zależy od czasu przebywania danej osoby w trującej atmosferze niż stężenia tlenku węgla w powietrzu oddechowym, mimo to poziom powyżej 70% karboksyhemoglobiny we krwi oznacza nieodwracalne zmiany w mózgu będące wynikiem niedotlenienia, czyli w konsekwencji zgon.
qas: question: Występowanie jakiej substancji sprawdza się, gdy u kogoś podejrzewa się zaczadzenie?
answers: text: karboksyhemoglobinę
generative_answer: karboksyhemoglobiny

question: Czym jest karboksyhemoglobina?
answers: text: biomarkerem narażenia na CO
generative_answer: biomarkerem narażenia na CO

question: Czy występowanie karboksyhemoglobiny jest dobrym wskaźnikiem powagi stanu klinicznego?
answers: text: Nie ma ścisłej korelacji między wynikiem tego badania i ciężkością stanu klinicznego
generative_answer: nie

question: Jakie stężenie karboksyhemoglobiny powoduje długotrwałe zmiany?
answers: text: powyżej 70%
generative_answer: powyżej 70%

question: Co jest następstwem zbyt wysokiego stężenia karboksyhemoglobiny? 
answers: text: zgon
generative_answer: zgon

context: Jego trujące działanie polega na łączeniu się z hemoglobiną i innymi metaloproteinami zawierającymi żelazo (oksydaza cytochromowa). Połączenie hemoglobiny z tlenkiem węgla nazywane karboksyhemoglobiną tworzy się 210 razy łatwiej i charakteryzuje się znacznie większą trwałością niż połączenie z tlenem, co powoduje że transport tlenu z płuc do tkanek jest drastycznie zmniejszony. Dochodzi do niedotlenienia tkanek – hipoksji. Poza tym tlenek węgla zwiększa stabilność połączenia hemoglobiny z tlenem przez co utrudnia oddawanie tlenu tkankom, co jeszcze bardziej pogłębia efekt niedotlenienia.
qas: question: Jak nazywa się połączenie hemoglobiny z tlenkiem węgla?
answers: text: karboksyhemoglobiną
generative_answer: karboksyhemoglobiną

question: Ilu krotnie łatwiej dochodzi do łączenia hemoglobiny z tlenkiem węgla niż z tlenem?
answers: text: 210 razy
generative_answer: 210 razy

question: Czy połączenie hemoglobiny z tlenem jest trwalsze niż z tlenkiem węgla?
answers: text: charakteryzuje się znacznie większą trwałością niż połączenie z tlenem
generative_answer: nie

question: Jaka jest konsekwencja trwałości połączenia hemoglobiny z tlenkiem węgla?
answers: text: transport tlenu z płuc do tkanek jest drastycznie zmniejszony
generative_answer: transport tlenu z płuc do tkanek jest drastycznie zmniejszony

question: Jak nazywa się połączenie tlenku węgla z żelazem?
plausible_answers: text: oksydaza cytochromowa
generative_answer: oksydaza cytochromowa