Eparchia turowsko-pińska

Eparchia turowsko-pińska − prawosławna administratura kościelna z siedzibą w Turowie, a następnie w Pińsku, podlegająca metropolii kijowskiej. Funkcjonowała od XI w. do 1596, gdy przeszła do Kościoła unickiego na mocy decyzji swojego ordynariusza, biskupa Jonasza. Chociaż większość duchowieństwa i świeckich eparchii opowiedziała się w tym momencie za pozostaniem w jurysdykcji Patriarchatu Konstantynopolitańskiego, administratura nigdy nie wróciła do Kościoła prawosławnego. Formalnie eparchia turowska nie została zlikwidowana. W 1621 patriarcha jerozolimski Teofan III nielegalnie mianował biskupem pińskim dotychczasowego biskupa Stachony Abrahama. Jednak w 1632, gdy zostało zalegalizowane równoległe istnienie w Rzeczypospolitej hierarchii prawosławnej obok unickiej, eparchia turowsko-pińska nie została reaktywowana. Jej dawne terytorium nie zostało mimo to wcielone do nowo utworzonej eparchii białoruskiej (mścisławskiej, mohylewskiej i orszańskiej). Zarządzał nim namiestnik metropolity kijowskiego. Nowi biskupi turowsko-pińscy nie byli już nominowani. Do tradycji eparchii turowsko-pińskiej nawiązują powstałe po upadku ZSRR administratury Egzarchatu Białoruskiego: eparchia turowska i mozyrska oraz eparchia pińska i łuniniecka.
Eparchia była początkowo ściśle związana z Księstwem Turowskim. W XVI w., w momencie faktycznej likwidacji, obejmowała powiat piński, dawne Księstwo Dubrowickie, włości bobrykowską i wiadzką, dawne Księstwa Turowskie i Horodeckie. Zwierzchność biskupa turowsko-pińskiego uznawały także niektóre parafie położone poza opisanym obszarem, lecz historycznie związane z administraturą. Poświadczone źródłowo jest istnienie w tym okresie 188 parafii podlegających biskupowi turowsko-pińskiemu; liczba 255 placówek duszpasterskich podawana przez niektórych historyków Cerkwi uważana jest za mało prawdopodobną. W eparchii działało też co najmniej kilkanaście monasterów, z których największe znaczenie miały w początkowym okresie monaster Świętych Borysa i Gleba w Turowie, a w późniejszych stuleciach Monaster Ławryszewski i Monaster Leszczyński.

context: W wydanym w 1633 Dyplomie przywracającym Kościołowi prawosławnemu prawo działania w Rzeczypospolitej obok Kościoła unickiego eparchia turowska nie została wymieniona jako jedna z jego legalnych administratur. Mimo faktu, iż prawosławna eparchia turowska na trwale stała się administraturą unicką, metropolici kijowscy nie pogodzili się formalnie z jej zamknięciem. Obszar dawnej eparchii turowskiej nie został włączony do utworzonej w 1632 eparchii białoruskiej, lecz był traktowany jako odrębna jednostka zarządzana przez namiestnika metropolity. Z reguły zostawał nim przełożony monasteru Trójcy Świętej w Słucku lub protopop słucki i kopylski. Jeszcze w połowie XVII w. parafie prawosławne, erygowane w dobrach prywatnych na wymienionym obszarze, były trzykrotnie liczniejsze niż unickie. Powstawały także nowe monastery. Na terenie dawnej eparchii turowsko-pińskiej pozycja prawosławia pozostała silna do końca istnienia I Rzeczypospolitej.
qas: question: Czy w 1633 roku eparchia ta powróciła pod administrację prawosławnych?
answers: text: W wydanym w 1633 Dyplomie przywracającym Kościołowi prawosławnemu prawo działania w Rzeczypospolitej obok Kościoła unickiego eparchia turowska nie została wymieniona jako jedna z jego legalnych administratur
generative_answer: nie

question: Parafii jakiego wyznania było w połowie XVII wieku na obszarze tej eparchii więcej?
answers: text: prawosławne
generative_answer: prawosławnego

question: Kto zazwyczaj zostawał namiestnikiem zarządzającym obszarem dawnej eparchii turowskiej?
answers: text: przełożony monasteru Trójcy Świętej w Słucku lub protopop słucki i kopylski
generative_answer: przełożony monasteru Trójcy Świętej w Słucku lub protopop słucki i kopylski

question: Pod jaką administrację trafił obszar tej eparchii po okresie zarządzania nim przez prawosławnych?
answers: text: unicką
generative_answer: unicką