Kąkol polny

Kąkol polny (Agrostemma githago L.) – gatunek rośliny z rodziny goździkowatych. Pochodzi z zachodniej i środkowej Azji, południowej Europy i północnej Afryki. Został szeroko rozprzestrzeniony wraz z uprawami zbóż, w których rośnie jako chwast. W przeszłości był pospolity, stwarzał problemy jako roślina trująca (powodował masowe zatrucia). Współcześnie staje się coraz rzadszy i wymaga ochrony dla zachowania. Bywa uprawiany jako roślina ozdobna. W przeszłości wykorzystywany był także w ziołolecznictwie ludowym i odgrywał pewną rolę w obrzędowości ludowej.

context: Specyficzne obrzędy miały uwolnić pola od kąkolu. We wspomnienie świętego Grzegorza w rejonie Mościsk obchodzono tzw. święto kąkolu – dzieci wychodziły wówczas w pole, wyrywały kąkol i śpiewały rozrzucając go na różne strony. W rejonie Brzozowa i Sanoka wcześniej suszone pęki kąkoli i bławatków zatykano na żerdziach dzień przed wspomnieniem świętego Jana i po ich podpaleniu obiegano z nimi pola. W okolicach Krosna i Jasła śpiewano przy tym „Uciekaj śnieciu, bo cię będę świecił, uciekaj kąkolu, bo cię będę polił”. W okolicach Tarnobrzega w Wielki Poniedziałek gospodarze rozrzucali w polu skorupki święconych jajek, co miało ich chronić przed kąkolem. W rejonie Nowego Targu i na Spiszu święcono kąkol na Święto Matki Boskiej Zielnej w celu ochrony przed nim upraw. Wierzono, że mróz w Wielki Piątek powoduje wyginięcie kąkolu na polach.
qas: question: Co działo się podczas obrzędów niedaleko Mościsk?
answers: text: dzieci wychodziły wówczas w pole, wyrywały kąkol i śpiewały rozrzucając go na różne strony
generative_answer: dzieci wychodziły w pole, wyrywały kąkol i śpiewały rozrzucając go na różne strony

question: Jak nazywały się obrzędy przeprowadzane w rejonie Mościsk?
answers: text: święto kąkolu
generative_answer: święto kąkolu

question: Co działo się podczas obrzędów w okolicach Brzozowa i Sanoka?
answers: text: wcześniej suszone pęki kąkoli i bławatków zatykano na żerdziach dzień przed wspomnieniem świętego Jana i po ich podpaleniu obiegano z nimi pola
generative_answer: wcześniej suszone pęki kąkoli i bławatków zatykano na żerdziach dzień przed wspomnieniem świętego Jana i po ich podpaleniu obiegano z nimi pola

question: Jaką piosenkę wykonywano podczas obrzędów w rejonie Krosna i Jasła?
answers: text: Uciekaj śnieciu, bo cię będę świecił, uciekaj kąkolu, bo cię będę polił
generative_answer: Uciekaj śnieciu, bo cię będę świecił, uciekaj kąkolu, bo cię będę polił

question: Co działo się w tarnobrzeskich rejonach w Wielki Poniedziałek?
answers: text: gospodarze rozrzucali w polu skorupki święconych jajek
generative_answer: gospodarze rozrzucali w polu skorupki święconych jajek

context: Jeszcze do początku XX wieku zalecanym sposobem na ograniczenie występowanie kąkolu w uprawach było ręczne pielenie upraw, płodozmian i starannie wykonywane zabiegi agrotechniczne (uprawa pożniwna i przedsiewna niszczy siewki jesienne) oraz „chędożenie” ziarna zbóż od nasion chwastów. Usunięcie siewek kąkolu do lutego (w Europie Zachodniej) skutkowało wyeliminowaniem wpływu chwastu na plon gatunku uprawianego. Prace ręczne nie pozwalały jednak na skuteczne wyeliminowanie tego chwastu z upraw. Dopiero rozwój technik oczyszczania nasion przed siewem spowodował radykalny spadek udziału obecności kąkolu, a z czasem zagrożenie jego całkowitym zniknięciem. Urządzeniem skutecznie oddzielającym nasiona zbóż od kąkolu jest tryjer.
qas: question: Jakie metody były wykorzystywane do zminimalizowania występowania tej rośliny do początku dwudziestego wieku?
answers: text: ręczne pielenie upraw, płodozmian i starannie wykonywane zabiegi agrotechniczne (uprawa pożniwna i przedsiewna niszczy siewki jesienne) oraz „chędożenie” ziarna zbóż od nasion chwastów
generative_answer: ręczne pielenie upraw, płodozmian i starannie wykonywane zabiegi agrotechniczne (uprawa pożniwna i przedsiewna niszczy siewki jesienne) oraz „chędożenie” ziarna zbóż od nasion chwastów

question: Jaki skutek niosło za sobą pozbycie się tej rośliny do lutego na terenie Europy Zachodniej?
answers: text: wyeliminowaniem wpływu chwastu na plon gatunku uprawianego
generative_answer: wyeliminowanie wpływu chwastu na plon gatunku uprawianego

question: Jak nazywa się maszyna pozwalająca na efektywne oddzielanie zbóż od tego chwastu?
answers: text: tryjer
generative_answer: tryjer

question: Jakie wydarzenie doprowadziło do znacznego ograniczenia występowania kąkolu w uprawach?
answers: text: rozwój technik oczyszczania nasion przed siewem
generative_answer: rozwój technik oczyszczania nasion przed siewem

question: Czy kąkol dało się efektywnie usunąć z upraw za pomocą samych rąk?
answers: text: Prace ręczne nie pozwalały jednak na skuteczne wyeliminowanie tego chwastu z upraw
generative_answer: nie