Sobota (miasto)

Sobota (hebr. שבטה, Sziwta; arab. شبطا, Szibta); także: Sobata, Sziwta, Isbajta, Subajta – miasto Nabatejczyków, którego ruiny zostały odkryte w Izraelu w zachodniej części pustyni Negew, niedaleko od granicy egipskiej w Niccanie.
Sobota należy do grupy najlepiej zachowanych miast bizantyńskich na pustyni Negew. Położona jest 43 km na południowy zachód od Beer Szewy. Funkcjonowała w okresie istnienia królestwa nabatejskiego, pod koniec okresu panowania rzymskiego oraz w okresie panowania Cesarstwa Bizantyńskiego.
W 2005 izraelski fragment Szlaku kadzidlanego, wraz z położonymi na nim nabatejskimi miastami: Sobota, Oboda, Elusa i Mampsis, został wpisany przez UNESCO na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości.

context: Położony w południowej części miasta kościół został wybudowany na lekkim wzniesieniu w V wieku i jest najprawdopodobniej najstarszym kościołem Soboty. Kościół ten był najprawdopodobniej pod wezwaniem św. Szczepana. Został wzniesiony w okresie, gdy osada już istniała. Świadczy o tym plan, który najwyraźniej jest przystosowany do terenu, jaki budowniczowie mieli do dyspozycji. Budowla nie ma atrium, a do narteksu (pod którym była ulokowana miejska cysterna) wchodziło się bezpośrednio z ulicy. Przy wejściu zachowała się inskrypcja, która potwierdza częste wizyty pielgrzymów w tym kościele. Bazylika ma wymiary 19 × 14,30 m.
qas: question: W którym wieku powstała ta świątynia?
answers: text: V
generative_answer: V

question: Czy na pewno jest to najstarsza świątynia katolicka w tym mieście?
answers: text: i jest najprawdopodobniej najstarszym kościołem Soboty
generative_answer: nie

question: Pod jakim wezwaniem funkcjonuje aktualnie ten kościół?
plausible_answers: text: św. Szczepana
generative_answer: św. Szczepana

question: Co świadczy o tym, że świątynia ta powstała później niż osada?
answers: text: plan, który najwyraźniej jest przystosowany do terenu, jaki budowniczowie mieli do dyspozycji
generative_answer: plan, który najwyraźniej jest przystosowany do terenu, jaki budowniczowie mieli do dyspozycji

question: Co jest potwierdzeniem nierzadkich pielgrzymek do tego miejsca?
answers: text: inskrypcja
generative_answer: inskrypcja

context: Pojawienie się w VII wieku nowej religii nie wprowadziło w życiu Soboty drastycznych zmian, jakie były udziałem znacznej części regionu podczas wczesnego okresu islamskiego. Wybudowanie nowej, wolnostojącej świątyni, w której muzułmanie mogliby sprawować modlitwy, nie wprowadziło tutaj konieczności usuwania istniejących budowli. Meczet w Sobocie był stosunkowo skromnej wielkości, obejmował niewielki dziedziniec, który prowadził do trapezowatej sali modlitw. Został wpasowany w przestrzeń przy południowym kościele. Przylegał do baptysterium kościoła południowego, a mihrab został wbudowany w ścianę dzielącą meczet od chrześcijańskiego baptysterium, lecz najwyraźniej muzułmanie starali się nie uszkodzić zabudowań bazyliki. Wygląda na to, że przez długi czas obie społeczności żyły obok siebie w pokoju. Meczet jest jedyną poznaną pozostałością po arabskim okresie Soboty.
qas: question: W którym wieku w Sobocie zaistniał Islam?
answers: text: VII
generative_answer: VII

question: Czy zaistnienie Islamu w Sobocie istotnie wpłynęło na funkcjonowanie miasta?
answers: text: Pojawienie się w VII wieku nowej religii nie wprowadziło w życiu Soboty drastycznych zmian
generative_answer: nie

question: Czy aby zbudować meczet w Sobocie poświęcono inny budynek?
answers: text: Wybudowanie nowej, wolnostojącej świątyni, w której muzułmanie mogliby sprawować modlitwy, nie wprowadziło tutaj konieczności usuwania istniejących budowli
generative_answer: nie

question: Jaki kształt miała sala modlitw nowego meczetu?
answers: text: trapezowatej
generative_answer: trapezu

question: Czy można z całą pewnością stwierdzić ze dwie różne grupy religijne współistniały w Sobocie w zgodzie?
plausible_answers: text: Wygląda na to, że przez długi czas obie społeczności żyły obok siebie w pokoju
generative_answer: tak