Rewolucja w Kirgistanie (2010)

Rewolucja w Kirgistanie w 2010 roku – publiczne wystąpienia zwolenników opozycji protestujących przeciw polityce prezydenta Kurmanbeka Bakijewa, których skutkiem był upadek jego rządów i przejęcie władzy przez rząd tymczasowy na czele z Rozą Otunbajewą, deklarujący zamiar zmiany konstytucji i wprowadzenia w kraju systemu parlamentarnego.
Demonstracje rozpoczęły się 6 kwietnia 2010 w mieście Tałas i doprowadziły do starć ze służbami bezpieczeństwa. W kolejnym dniu ogarnęły pozostałe miasta. W wyniku szturmu na pałac prezydencki w stolicy i zamieszek z policją zginęło 85 osób, a ponad 1500 zostało rannych. Demonstranci domagali się ustąpienia prezydenta ze stanowiska, oskarżając go o korupcję, nepotyzm i łamanie praw człowieka. Po opanowaniu przez protestujących najważniejszych budynków państwowych, prezydent Bakijew opuścił stolicę i udał się na południe kraju, gdzie przez tydzień próbował mobilizować swoich zwolenników, nie godząc się na rezygnację z władzy.
Istniejący gabinet podał się do dymisji, a tymczasowym szefem państwa i nowego rządu przejściowego została jedna z liderek opozycji, Roza Otunbajewa. 15 kwietnia 2010 pod naciskiem międzynarodowym ze strony OBWE, Rosji i Stanów Zjednoczonych Bakijew opuścił Kirgistan, odlatując do sąsiedniego Kazachstanu, skąd na piśmie przedłożył nowym władzom oficjalną rezygnację ze stanowiska szefa państwa. 19 kwietnia 2010 udał się na Białoruś, gdzie schronienia udzielił mu prezydent Alaksandr Łukaszenka.
Rząd tymczasowy oskarżył Bakijewa o organizację masowego zabójstwa i nadużycia władzy. 22 kwietnia 2010 ogłosił plan opracowania nowej konstytucji, poddania ją pod głosowanie w powszechnym referendum w czerwcu oraz organizację wyborów parlamentarnych w październiku 2010, a następnie wyborów prezydenckich. W połowie maja 2010 na południu kraju doszło do starć zwolenników i przeciwników obalonego prezydenta, a w czerwcu 2010 do krwawych zamieszek kirgisko-uzbeckich.

context: 12 maja 2010 w Biszkeku, w niespełna miesiąc po opuszczeniu kraju przez prezydenta Kurmanbeka Bakijewa, kilkuset jego zwolenników, głównie członków partii Ak Żoł oraz Partii Komunistycznej, demonstrowało przeciw polityce nowych władz i rozwiązaniu parlamentu. Był to pierwszy tak liczny protest oponentów rządu tymczasowego w stolicy. Ciało, określające się jako „komitet obrony obalonego prezydenta Kurmanbeka Bakijewa” zadeklarowało, że 25 tys. jego zwolenników na południu kraju jest gotowych do podjęcia marszu na Biszkek. 13 maja 2010 zwolennicy Bakijewa opanowali budynki władz lokalnych w trzech miastach na południu Kirgistanu i odsunęli od władzy gubernatorów mianowanych przez rząd Otunbajewy. W mieście Osz około tysiąca osób protestowało najpierw przed siedzibą gubernatora, po czym starło się z ochroną i wdarło do wnętrza budynku, żądając przywrócenia dawnych władz. Demonstranci próbowali także opanować lokalne lotnisko. W rodzinnym mieście Bakijewa, Dżalalabadzie, grupa około 100 jego zwolenników zaatakowała i zajęła urząd władz oraz zatrzymała urzędującego gubernatora. Oponenci rządu opanowali na pewien czas również budynki administracji w mieście Batken.
qas: question: Kiedy rozpoczęła się rewolucja w Kirgistanie?
plausible_answers: text: 12 maja 2010
generative_answer: 12 maja 2010

question: Kiedy doszło do przejęcia siedzib władz w ośrodkach miejskich na południu Kirgistanu?
answers: text: 13 maja 2010
generative_answer: 13 maja 2010

question: Ilu demonstrantów pojawiło się na protestach w Osz?
answers: text: około tysiąca
generative_answer: około tysiąca

question: Co zrobili demonstranci w Dżalalabadzie?
answers: text: zaatakowała i zajęła urząd władz oraz zatrzymała urzędującego gubernatora
generative_answer: zaatakowali i zajęli urząd władz oraz zatrzymali urzędującego gubernatora

question: Jak nazywał się prezydent, który opuścił Kirgistan przed wybuchem rewolucji?
answers: text: Kurmanbeka Bakijewa
generative_answer: Kurmanbeka Bakijewa

context: 9 kwietnia rząd tymczasowy ponownie wezwał Bakijewa do podania się do dymisji i oskarżył go i jego zwolenników o organizowanie „aktów przemocy”. Roza Otunbajewa powiedziała, że posiada informacje o kilku bombach podłożonych przez zwolenników Bakijewa w trzech miejscach w stolicy. Ogłosiła, że jej rząd zrobi wszystko, by nie dopuścić do wybuchu wojny domowej. Zadeklarowała, że prezydent „ma możliwość opuszczenia kraju” i zagwarantowała mu „osobiste bezpieczeństwo” w przypadku rezygnacji z urzędu. Do Moskwy na rozmowy z rosyjskimi władzami udał się mianowany pierwszym wicepremierem rządu tymczasowego Ałmazbek Atambajew. Rząd odrzucił możliwość prowadzenia jakichkolwiek rozmów i negocjacji z Bakijewem. Otunbajewa zapytała retorycznie „jakich warunków się on domaga, kiedy ponad tysiąc jego rodaków zostały rannych”. Nowe władze ogłosiły zamrożenie systemu bankowego w kraju, gdyż stwierdziły, że Bakijew zdążył przed ucieczką opróżnić państwowe aktywa, pozostawiając środki finansowe w wysokości zaledwie 23 mln USD. Nowy minister spraw wewnętrznych oświadczył, że prokuratura zebrała niezbite dowody na to, że brat prezydenta Żanysz Bakijew (były szef wojska i służb bezpieczeństwa) oraz dwaj synowie Bakijewa, Maksim i Marat, wydali rozkazy użycia broni przeciw demonstrantom i w związku z tym poniosą odpowiedzialność za swoje czyny.
qas: question: Kiedy Bakijew podał się do dymisji?
plausible_answers: text: 9 kwietnia
generative_answer: 9 kwietnia

question: Kto żądał dymisji Bakijewa?
answers: text: rząd tymczasowy
generative_answer: rząd tymczasowy

question: Jakie oskarżenia padły w stosunku do Bakijewa?
answers: text: organizowanie „aktów przemocy”
generative_answer: organizowanie „aktów przemocy”

question: Ile bomb podłożyli zwolennicy Bakijewa w stolicy? 
plausible_answers: text: kilku
generative_answer: kilka

question: Czy rząd chciał negocjować z Bakijewem?
answers: text: Rząd odrzucił możliwość prowadzenia jakichkolwiek rozmów i negocjacji z Bakijewem
generative_answer: nie