Zdobnictwo drewnianych domów na Podlasiu

Zdobnictwo drewnianych domów na Podlasiu – styl w architekturze ludowej, powstały w XX wieku na Podlasiu, charakterystyczny tylko dla tego regionu. Ozdoby i ornamenty były wycinane na deskach, które następnie malowano kontrastującym względem ścian kolorem i przybijano do drzwi, okien, szczytów, ganków, naroży i okapów. Podlaski styl zdobienia drewnianych domów zaczął zanikać po II wojnie światowej na skutek rozpowszechnienia budownictwa murowanego i stopniowego wyludniania wsi, a jego kres przypadł na lata siedemdziesiąte XX wieku.

context: Jedną z najwcześniej zdobionych części domu były naroża, do których przybijano pionowo ułożone deski. Początkowo zdobienie naroży polegało na profilowaniu krawędzi desek w kształcie falistej linii bądź ząbkowaniu. Na początku XX wieku naroża były już bogato zdobione. Dekoracje były stanowione przez motywy geometryczno-roślinne. Na obu deskach naroży występowały identyczne motywy zdobnicze, rozmieszczone symetrycznie. Deski naroży dzielone były na kilka, zazwyczaj cztery pola zdobnicze, oddzielone od siebie listwami. W każdym polu umieszczano jeden element zdobniczy.
qas: question: Co przymocowywano do naroży?
answers: text: pionowo ułożone deski
generative_answer: pionowo ułożone deski

question: Na czym polegało wykonanie naroży?
answers: text: na profilowaniu krawędzi desek w kształcie falistej linii bądź ząbkowaniu
generative_answer: na profilowaniu krawędzi desek w kształcie falistej linii bądź ząbkowaniu

question: Czy w XIX wieku istniał zwyczaj bogatego ozdabiania naroży?
answers: text: Na początku XX wieku naroża były już bogato zdobione
generative_answer: nie

question: Na ile pól zwykle dzielono deski?
answers: text: cztery
generative_answer: cztery

question: Ile elementów ozdobnych znajdowało się w każdym polu?
answers: text: jeden
generative_answer: jeden

context: Na terenie powiatów bielskiego i hajnowskiego dominuje ornamentyka geometryczno-roślinna, motywy zoomorficzne stosowano rzadziej. Wśród motywów zoomorficznych charakterystycznym jest symetryczny układ dwóch ptaków w nadokiennikach. Ten styl zdobnictwa architektonicznego dominował od lat dwudziestych po sześćdziesiąte XX wieku. Budowane w późniejszym okresie domy zdobiono coraz rzadziej, a podczas remontu starych domów część zdobień ginęła. W latach 90. było już niewiele takich domów i głównie we wsiach leżących przy granicy z Białorusią, ze względu na obowiązujący tam zakaz remontów. Pomimo zaniku, wciąż jeszcze są miejscowości, w których większość budynków jest zdobiona. Jedną z takich wsi są Czyże. Mieszkańcy Czyż nie rezygnują ze swej tradycji i wciąż ją kontynuują, a walor zdobionych drewnianych budynków przyciąga turystów.
qas: question: Jaki rodzaj zdobnictwa jest najczęściej spotkany w obrębie powiatu bielskiego?
answers: text: ornamentyka geometryczno-roślinna
generative_answer: ornamentyka geometryczno-roślinna

question: Jaki motyw zoomorficzny pojawia się często w zdobnictwie na terenie powiatów bielskiego i hajnowskiego?
answers: text: symetryczny układ dwóch ptaków w nadokiennikach
generative_answer: symetryczny układ dwóch ptaków w nadokiennikach

question: W jakim okresie na terenach tych dominowała ornamentyka geometryczno-roślinna?
answers: text: od lat dwudziestych po sześćdziesiąte XX wieku
generative_answer: od lat dwudziestych po sześćdziesiąte XX wieku

question: Dlaczego najwięcej domów posiadających tego typu zdobienia ostała się na terenach sąsiadujących z Białorusią?
answers: text: ze względu na obowiązujący tam zakaz remontów
generative_answer: ze względu na obowiązujący tam zakaz remontów

question: W jakiej miejscowości znajduje się obecnie najwięcej domów posiadających tego typu zdobienia?
plausible_answers: text: Czyże
generative_answer: Czyżach