Mutyzm wybiórczy

Mutyzm wybiórczy – zaburzenie lękowe, polegające na wybiórczości mówienia, przez co rozumie się to, że dziecko lub osoba dorosła mówi w pewnych sytuacjach, a milczy w innych. Milczenie nie wynika z niechęci do używania danego języka lub jego nieznajomości, lecz często z odczuwanego silnego lęku społecznego. Zaburzenie rozwija się zwykle we wczesnym dzieciństwie – między 2. a 5. rokiem życia, choć może również dotyczyć dorosłych.
Zalecane formy leczenia korzystają z technik psychoterapii behawioralnej (lub poznawczo-behawioralnej, jeśli wiek rozwojowy dziecka na to pozwala). Zaleca się, by w terapii pomagali rodzice, nauczyciele i inne ważne dla dziecka osoby. Z leków proponowane są selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny, choć nie ma wielu badań na temat ich efektywności.
W 2017 roku ukazał się podręcznik dla rodziców, nauczycieli i specjalistów autorstwa Marii Bystrzanowskiej opisujący to zaburzenie oraz metody terapeutyczne.

context: Mutyzm wybiórczy jest rozpoznawany, gdy dziecko lub osoba dorosła dysponuje prawidłowym lub zbliżonym do prawidłowego poziomem rozumienia mowy i posługiwania się mową. Wymaga to jednoznacznego potwierdzenia, że w niektórych sytuacjach dziecko lub osoba dorosła posługuje się mową w stopniu odpowiednim dla jego wieku, zaś w innych, specyficznych sytuacjach, kiedy mówienie jest oczekiwane, milczy. Głównym znakiem ostrzegawczym jest wyraźny kontrast w zdolności dziecka do interakcji z różnymi osobami, charakteryzujący się nagłym bezruchem i spiętym wyrazem twarzy, gdy oczekuje się, że będzie rozmawiać z kimś, kto znajduje się poza jego strefą komfortu. Dzieci mogą unikać wtedy kontaktu wzrokowego oraz:
qas: question: Czy mutyzm wybiórczy występuje u dorosłych?
answers: text: Mutyzm wybiórczy jest rozpoznawany, gdy dziecko lub osoba dorosła
generative_answer: tak

question: Jakie zachowania mogą świadczyć o mutyzmie wybiórczym?
answers: text: nagłym bezruchem i spiętym wyrazem twarzy, gdy oczekuje się, że będzie rozmawiać z kimś
generative_answer: nagły bezruch i spięty wyraz twarzy, gdy oczekuje się, że dziecko będzie z kimś rozmawiać

question: Czy osoby chore na mutyzm wybiórczy unikają kontaktu wzrokowego?
answers: text: Dzieci mogą unikać wtedy kontaktu wzrokowego
generative_answer: tak

question: U kogo częściej występuje mutyzm wybiórczy, u dzieci czy osób dorosłych?
plausible_answers: text: dziecko
generative_answer: dzieci

question: Co robi osoba chora na mutyzm wybiórczy w sytuacji, w której powinna mówić?
answers: text: milczy
generative_answer: milczy

context: Cechy towarzyszące mutyzmowi selektywnemu mogą obejmować nadmierną nieśmiałość, strach przed społecznym zawstydzeniem, izolację społeczną, wycofanie, kurczowe trzymanie się dorosłych, cechy kompulsywne, negatywizm, napady złości lub łagodne zachowania opozycyjne. Dzieci z tym zaburzeniem mają na ogół normalne umiejętności językowe, choć czasami mogą występować towarzyszące zaburzenia komunikacji. W praktyce klinicznej mutyzmowi wybiórczemu towarzyszyć może diagnoza dodatkowego zaburzenia lękowego (najczęściej fobii społecznej).
qas: question: Jakie zachowania mogą towarzyszyć temu rodzajowi zaburzenia?
answers: text: nadmierną nieśmiałość, strach przed społecznym zawstydzeniem, izolację społeczną, wycofanie, kurczowe trzymanie się dorosłych, cechy kompulsywne, negatywizm, napady złości lub łagodne zachowania opozycyjne
generative_answer: nadmierna nieśmiałość, strach przed społecznym zawstydzeniem, izolacja społeczna, wycofanie, kurczowe trzymanie się dorosłych, cechy kompulsywne, negatywizm, napady złości lub łagodne zachowania opozycyjne

question: Jak prezentują się zdolności językowe dzieci z mutyzmem selektywnym?
answers: text: Dzieci z tym zaburzeniem mają na ogół normalne umiejętności językowe, choć czasami mogą występować towarzyszące zaburzenia komunikacji
generative_answer: Dzieci z tym zaburzeniem mają na ogół normalne umiejętności językowe, choć czasami mogą występować towarzyszące zaburzenia komunikacji

question: Jakie inne dolegliwości mogą zostać zdiagnozowane razem z tym zaburzeniem?
answers: text: dodatkowego zaburzenia lękowego (najczęściej fobii społecznej)
generative_answer: dodatkowe zaburzenie lękowe (najczęściej fobia społeczna)