Salamandra olbrzymia chińska

Salamandra olbrzymia chińska (Andrias davidianus) – gatunek płaza ogoniastego z rodziny skrytoskrzelnych (Cryptobranchidae), największy (lub jeden z największych) żyjący współcześnie płaz świata. Opisywany w chińskich legendach i księgach od czasów starożytnych, dla świata zachodniego zbadany i opisany po raz pierwszy w 1869 roku przez Armanda Davida. Pozycja taksonomiczna gatunku jest niepewna, potencjalnie stanowi zbiór kilku gatunków bliźniaczych. Płaz ten osiąga rozmiary do 1,8 metra długości i masę ponad 60 kilogramów. Cechuje się mocno zbudowanym, spłaszczonym ciałem i długim ogonem, a także prymitywną budową szkieletu. Gatunek diploidalny, liczba chromosomów 2n = 60, występuje potencjalnie system determinacji płci ZW. W przeszłości spotykany był w 18 chińskich prowincjach, obecnie zasięg jest znacząco zmniejszony i poszatkowany. Introdukowany został m.in. w Japonii. Zasiedla głównie górzyste potoki, w których zamieszkuje nory. Drapieżnik – odżywia się rozmaitymi kręgowcami (w tym osobnikami własnego gatunku) i bezkręgowcami, które zasysa wraz z wodą. Gatunek jest aktywny głównie nocą, wykazuje silny terytorializm. Okres godowy rozpoczyna się późną wiosną lub wczesnym latem, a do zapłodnienia dochodzi zazwyczaj w sierpniu w norze samca. Samica składa jednorazowo 10-100 jaj, z których po 31-50 dniach wylęgają się larwy, nad którymi opiekę sprawuje samiec. Dojrzałość płciowa osiągana jest zazwyczaj w wieku 5-6 lat, a długość życia na wolności wynosi co najmniej 50-60 lat. Jest to gatunek krytycznie zagrożony – populacja znacząco maleje począwszy od lat 50. XX wieku. Zagraża mu głównie gospodarka rabunkowa, a także utrata i modyfikacja środowiska oraz zmiany klimatu. Do najważniejszych działań ochronnych należą reintrodukcja oraz ochrona in situ polegająca głównie na tworzeniu rezerwatów przyrody. Gatunek hodowany na farmach w celach ochronnych i konsumpcyjnych. W związku z niewłaściwymi warunkami hodowlanymi obserwuje się regularnie występujące epidemie wirusowe.

context: Gatunek ten jest częstym obiektem legend. Spekuluje się, że płaz ten zainspirował legendy o chińskich smokach. Według innej legendy salamandra olbrzymia chińska może żyć w najgorętszym z ogni, a wczesnym przybyszom do Chin pokazywano ognioodporne okrycie wykonane rzekomo z wełny A. davidianus (w rzeczywistości ubiór ten wykonany był zapewne z azbestu). Gatunek ten jest często przedstawiany na ceramice kultury Yangshao, a jego tłuszcz wykorzystywany był również w lampach i pochodniach. Istnieje również teoria głosząca, że chiński symbol yin i yang przedstawia dwa splecione osobniki salamandry olbrzymiej chińskiej. Według innych legend rzekomy płacz wydawany przez salamandry olbrzymie chińskie powiązany jest z ludzkimi dziećmi – uważa się, że niektóre dzieci (np. te nieślubne lub martwe) zamieniają się w A. davidianus lub że są przez płaza zjadane. Obecnie w niektórych regionach Chin uznaje się, że dotknięcie lub zjedzenie A. davidianus przynosi pecha. Gatunek ten opisywany był również w mediach w 2019 roku, kiedy to wykazano, że to być może A. sligoi jest największym gatunkiem płaza. O badaniu tym informowały m.in. National Geographic, New Scientist, The Independent, Sky, BBC. W 2008 roku gatunek ten został wybrany jako najdziwniejszy zagrożony gatunek płaza przez London Animal Association of UK.
qas: question: Co może obrazować kształt symbolu yin i yang?
answers: text: dwa splecione osobniki salamandry olbrzymiej chińskiej
generative_answer: dwa splecione osobniki salamandry olbrzymiej chińskiej

question: Z czego najprawdopodobniej wykonywany był ognioodporny ubiór, który pokazywano przybyszą?
answers: text: azbestu
generative_answer: azbestu

question: Czy gatunek ten wykorzystywany był także do celów użytkowych?
answers: text: a jego tłuszcz wykorzystywany był również w lampach i pochodniach
generative_answer: tak

question: Czy niektórzy uważają, że jej dotknięcie przyniesie im pecha?
answers: text: Obecnie w niektórych regionach Chin uznaje się, że dotknięcie lub zjedzenie A. davidianus przynosi pecha
generative_answer: tak

question: Jaki gatunek płaza może być od niej większy?
answers: text: A. sligoi
generative_answer: A. sligoi

context: Introdukowana populacja A. davidianus, prawdopodobnie pochodząca z nielegalnego importu na jedzenie, zasiedla obecnie rzekę Katsura (obecność salamandry olbrzymiej chińskiej potwierdzono w 9 z 37 badanych lokalizacji) w japońskiej prefekturze Kioto, gdzie dochodzi do mieszania z miejscowym gatunkiem – A. japonicus. Pojawiają się również niepotwierdzone informacje o populacjach na Tajwanie, w pasmie górskim Czin w Mjanmie, a także w pobliżu Władywostoku w Rosji. Ponadto w 1966 roku w źródle Jangcy w prowincji Qinghai złapany został pojedynczy osobnik A. davidianus. Jako że zasiedlał on teren znajdujący się na wysokości bezwzględnej 4200 m n.p.m. (o ponad 2000 metrów wyżej niż jakakolwiek inna populacja salamandry olbrzymiej chińskiej), podejrzewać można, że należał on do populacji o odrębnym statusie taksonomicznym niż salamandra olbrzymia chińska. Jednakowoż przeprowadzone w 2012 roku badania terenowe nie wykryły obecności owych płazów na tym terenie.
qas: question: Z jakim gatunkiem krzyżuje się populacja A. davidianus w rzece Katsura?
answers: text: A. japonicus
generative_answer: A. japonicus

question: Gdzie można spotkać populację A. davidianus, według nieoficjalnych źródeł?
answers: text: na Tajwanie, w pasmie górskim Czin w Mjanmie, a także w pobliżu Władywostoku w Rosji
generative_answer: na Tajwanie, w pasmie górskim Czin w Mjanmie, a także w pobliżu Władywostoku w Rosji

question: Co można przypuszczać na podstawie informacji o wysokości, na której złapano przedstawiciela A. davidianus w źródle Jangcy?
answers: text: że należał on do populacji o odrębnym statusie taksonomicznym niż salamandra olbrzymia chińska
generative_answer: że należał on do populacji o odrębnym statusie taksonomicznym niż salamandra olbrzymia chińska

question: Czy badania terenowe z 2012 potwierdziły występowanie A. davidianus w źródle Jangcy?
answers: text: Jednakowoż przeprowadzone w 2012 roku badania terenowe nie wykryły obecności owych płazów na tym terenie
generative_answer: nie

question: Na jakiej wysokości można najczęściej spotkać osobniki tego gatunku?
plausible_answers: text: 4200 m n.p.m.
generative_answer: 4200 m n.p.m.