Rumunia

Rumunia (rum. România, IPA: /ro.mɨ'ni.a/) – państwo unitarne w południowo-wschodniej części Europy. Graniczy z Węgrami i Serbią na zachodzie, Bułgarią na południu wzdłuż Dunaju oraz Ukrainą i Mołdawią na północy. Kraj ma także dostęp do Morza Czarnego. Stolicą i największym miastem Rumunii jest Bukareszt.
Od 14 grudnia 1955 członek ONZ, od 29 marca 2004 roku Rumunia jest członkiem NATO, a od 1 stycznia 2007 Unii Europejskiej. Po przyjęciu do UE Rumunia stała się siódmym według liczby ludności krajem wspólnoty.

context: W 1859 Aleksander Jan Cuza został wybrany jednocześnie księciem wołoskim i mołdawskim, co doprowadziło do unii personalnej, która trzy lata później przyjęła nazwę Zjednoczonych Księstw Rumunii, a po przyjęciu konstytucji w 1866 Rumunii. W 1864 książę przeprowadził niekorzystną dla warstw posiadających reformę agrarną, co było przyczyną buntu i wygnania księcia 22 lutego 1867. Nowym władcą został Karol I Hohenzollern-Sigmaringen. Po wojnie rosyjsko-tureckiej 1877–1878 Rumunia wydostała się ze strefy wpływów Turcji. W 1881 została ogłoszona królestwem, a Karol I został 10 maja 1881 koronowany na pierwszego króla Rumunii. Rumunia pozostawała w bliskich związkach z Rosją, decydując się jednak na zamianę cyrylicy na alfabet łaciński. Z powodu tego przymierza stanęła w 1916 w I wojnie światowej po stronie ententy. 1 grudnia 1918 proklamowano powstanie tzw. Wielkiej Rumunii, która przejęła z rąk węgierskich Siedmiogród, Banat, a z austriackich Bukowinę, co zostało następnie usankcjonowane traktatem w Trianon. Ponadto korzystając z porewolucyjnego chaosu, Rumunia zaanektowała Besarabię, którą Hospodarstwo Mołdawskie utraciło w 1812 na rzecz Rosji. Z tego też powodu nie nawiązała stosunków dyplomatycznych z ZSRR. W okresie międzywojennym Rumunię łączył od 1921 roku sojusz obronny z Rzecząpospolitą Polską. Ze względów kulturowych Rumunia pozostawała też w bliskich związkach z Francją. Działała także w tzw. Małej Entencie wraz z Czechosłowacją i Jugosławią. W 1929 ratyfikowała protokół Litwinowa, w 1934 przyłączyła się do tzw. Ententy Bałkańskiej.
qas: question: Czy reforma agrarna wprowadzona w 1864 roku była pozytywna?
answers: text: W 1864 książę przeprowadził niekorzystną dla warstw posiadających reformę agrarną
generative_answer: nie

question: W jakim czasie trwał konflikt zbrojny rosyjsko-turecki?
answers: text: 1877–1878
generative_answer: 1877–1878

question: Kto został pierwszym królem Rumunii? 
answers: text: Karol I
generative_answer: Karol I

question: Kiedy Karol I został władcą? 
answers: text: 10 maja 1881
generative_answer: 10 maja 1881

question: Kto rządził Zjednoczonym Księstwem Rumunii przed 1859 rokiem?
plausible_answers: text: Aleksander Jan Cuza
generative_answer: Aleksander Jan Cuza

context: Siedmiogród to kraina historyczna położona na Wyżynie Siedmiogrodzkiej, wewnątrz łuku Karpat, które zamykają go od wschodu i południa. Od północy granicę stanowią Góry Rodniańskie, od zachodu zaś Góry Bihorskie. Główne miasta Siedmiogrodu to Braszów, Kluż-Napoka i Sybin. Dzięki swej burzliwej przeszłości, Siedmiogród obok ludności rumuńskiej zamieszkują liczne mniejszości narodowe (m.in. Węgrzy, Szeklerzy, Sasi siedmiogrodzcy, Romowie). W starożytności Siedmiogród stanowił ośrodek państwa dackiego. Później, w odróżnieniu od Mołdawii i Wołoszczyzny, należał do korony Królestwa Węgierskiego i znajdował się w kręgu kultury łacińskiej. Od XVI do końca XVII w. istniało tutaj Księstwo Siedmiogrodzkie uzależnione od imperium osmańskiego, później Siedmiogród znajdował się pod władaniem Habsburgów. Siedmiogród stanowi część Rumunii od zakończenia I wojny światowej i zawarcia traktatu w Trianon w 1920 r. (z przerwą w okresie II wojny światowej, gdy duża jego część przez pewien czas znajdowała się w granicach Węgier).
qas: question: Jakie góry stanowią naturalne granice Siedmiogrodu?
answers: text: Karpat, które zamykają go od wschodu i południa. Od północy granicę stanowią Góry Rodniańskie, od zachodu zaś Góry Bihorskie
generative_answer: Karpaty, Góry Rodniańskie, Góry Bihorskie

question: Jakie narodowości oprócz Rumunów zamieszkują Siedmiogród?
answers: text: m.in. Węgrzy, Szeklerzy, Sasi siedmiogrodzcy, Romowie
generative_answer: m.in. Węgrzy, Szeklerzy, Sasi siedmiogrodzcy, Romowie

question: W granicach jakiego państwa Siedmiogród znajdował się w starożytności?
answers: text: państwa dackiego
generative_answer: państwa dackiego

question: Na mocy jakiego traktatu Siedmiogród stał się częścią Królestwa Węgierskiego?
plausible_answers: text: w Trianon
generative_answer: w Trianon

question: Jakie były główne miasta Księstwa Siedmiogrodzkiego?
plausible_answers: text: Braszów, Kluż-Napoka i Sybin
generative_answer: Braszów, Kluż-Napoka i Sybin