Akrokantozaur

Akrokantozaur (Acrocanthosaurus) – rodzaj teropoda z grupy allozauroidów (Allosauroidea) żyjącego na obecnych terenach Ameryki Północnej w połowie okresu kredowego, około 125–100 milionów lat temu. Jak większość znanych rodzajów dinozaurów, Acrocanthosaurus jest taksonem monotypowym, czyli obejmującym jeden gatunek – Acrocanthosaurus atokensis. Jego skamieniałości odnajdowano głównie w stanach Oklahoma i Teksas w Stanach Zjednoczonych, jednak zęby przypisywane akrokantozaurowi znaleziono również w położonym dalej na wschód stanie Maryland.
Acrocanthosaurus był dwunożnym drapieżnikiem. Najbardziej znany jest z charakterystycznych wysokich wyrostków kolczystych wielu kręgów kręgosłupa, które prawdopodobnie dawały miejsca przyczepu mięśni szyi, grzbietu i ud. Akrokantozaur był jednym z największych teropodów, dorastając do 12 metrów długości przy masie przekraczającej prawdopodobnie 6 ton. Duże tropy teropodów odnaleziono w Teksasie mogą należeć do akrokantozaurów, nie ma na to jednak bezpośrednich dowodów w zapisie kopalnym.
Odkryte dotąd skamieniałości wyjaśniły wiele szczegółów anatomicznych akrokantozaura, pozwalając na specjalistyczne badania struktury jego mózgu oraz funkcji kończyn przednich. Jego pokrewieństwo ewolucyjne pozostaje jednak przedmiotem debat – obecnie większość naukowców zalicza go do rodziny karcharodontozaurów (Carcharodontosauridae), jednak niektórzy sugerowali jego przynależność do allozaurów (Allosauridae). Acrocanthosaurus był największym teropodem w swoim ekosystemie i prawdopodobnie dominującym drapieżnikiem polującym na duże zauropody i ornitopody.

context: W tym czasie tereny będące obecnie częścią formacji Twin Mountains i Antlers były dużą równiną zalewową, powstałą po wyschnięciu płytkiego morza epikontynentalnego. Kilka milionów lat później morze to rozszerzy swój zasięg w kierunku północnym, stając się Morzem Środkowego Zachodu i dzieląc Amerykę Północną na dwie części na niemal całą późną kredę. Formacja Glen Rose reprezentuje środowisko nadmorskie, z przypuszczalnymi tropami akrokantozaura zachowanymi w równinach błotnych położonych wzdłuż prehistorycznego wybrzeża. Ponieważ akrokantozaur był dużym drapieżnikiem, prawdopodobnie żył w otoczeniu obfitującym w potencjalną zdobycz i wiele różnych ekosystemów. Ofiarami akrokantozaura mogły padać zauropody takie jak paluksizaur, a być może nawet olbrzymi zauroposejdon, oraz duże ornitopody z rodzaju Tenontosaurus. Na tych terenach żył również inny teropod – Deinonychus – jednak mierząc zaledwie 3 metry długości nie stanowił konkurencji dla akrokantozaura. Acrocanthosaurus atokensis jest jedynym pewnym gatunkiem wielkiego teropoda, który żył w apcie i albie na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej. Pod tym względem w Ameryce Północnej podobna sytuacja zachodziła w apcie i albie oraz w późnym mastrychcie; w obu przypadkach na tym kontynencie żył tylko jeden gatunek teropoda cechującego się wielkimi rozmiarami i szybkim tempem wzrostu oraz zasiedlającego duży obszar (Acrocanthosaurus atokensis w apcie i albie, Tyrannosaurus rex w mastrychcie). Na innych terenach oraz w innych przedziałach czasowych (np. w kampanie na zachodzie Ameryki Północnej) częstsza była sytuacja, gdy współistniało kilka gatunków dużych teropodów zasiedlających mniejsze obszary. Na akrokantozaury okazjonalnie mogły polować wodne krokodylomorfy – w kości szczękowej osobnika NCSM 14345 znaleziono ząb krokodylomorfa. Był on obrośnięty grubą warstwą kości, co sugeruje, że dinozaur przeżył atak i padł dopiero znacznie później.
qas: question: Po jakim wydarzeniu doszło do wykształcenia się na tym obszarze równiny zalewowej?
answers: text: wyschnięciu płytkiego morza epikontynentalnego
generative_answer: wyschnięciu płytkiego morza epikontynentalnego

question: Gdzie na tym obszarze odnaleźć można tropy tego rodzaju dinozaura?
answers: text: w równinach błotnych położonych wzdłuż prehistorycznego wybrzeża
generative_answer: w równinach błotnych położonych wzdłuż prehistorycznego wybrzeża

question: Jak na rodzaj środowiska, w którym funkcjonował ten rodzaj dinozaura wpłynął fakt, że był on dużym drapieżnikiem?
answers: text: prawdopodobnie żył w otoczeniu obfitującym w potencjalną zdobycz i wiele różnych ekosystemów
generative_answer: prawdopodobnie żył w otoczeniu obfitującym w potencjalną zdobycz i wiele różnych ekosystemów

question: Jakie zwierzęta atakował prawdopodobnie ten rodzaj dinozaura?
answers: text: zauropody takie jak paluksizaur, a być może nawet olbrzymi zauroposejdon, oraz duże ornitopody z rodzaju Tenontosaurus
generative_answer: zauropody takie jak paluksizaur, a być może nawet olbrzymi zauroposejdon, oraz duże ornitopody z rodzaju Tenontosaurus

question: Jaki inny wielki teropod występował na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej w tym samym okresie, co akrokantozaur?
plausible_answers: text: Deinonychus
generative_answer: Deinonychus