TKS (statek kosmiczny)

TKS (ros. Транспортный корабль снабжения, trb. Transportnyj korabl snabżienia; w tłum na pol. "Transportowy statek zaopatrzeniowy") – radziecki załogowy statek kosmiczny zaprojektowany pod koniec lat 60. XX wieku, przewidziany do wymiany załóg i zaopatrywania radzieckich wojskowych stacji orbitalnych Ałmaz. Został zaprojektowany w wersjach załogowej i dostawczej. Ze względu na zamknięcie programu Ałmaz nie został umieszczony w kosmosie w wersji załogowej, odbyło się tylko kilka lotów testowych.
Statek TKS miał składać się z dwóch głównych części:
Obydwa moduły mogły być stosowane także niezależnie od siebie jako statki załogowe (WA) lub zaopatrzeniowe (FGB). FGB mógł być także używany jako moduł manewrowy dla systemu Ałmaz/TKS.
Przeprowadzono kilka lotów testowych kompletnych statków TKS i samych kapsuł, jednak system ten nie został nigdy wykorzystany operacyjnie w roli, dla jakiej został skonstruowany. W późniejszych latach na bazie bloku FGB z tego projektu powstały inne statki i moduły orbitalne, m.in. cztery laboratoria stacji Mir i rosyjski moduł Zaria Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). Spółka Excalibur Almaz planowała wykorzystanie zmodernizowanego sprzętu z projektów TKS i Ałmaz do programu turystyki kosmicznej oraz lotów zaopatrzeniowych na ISS.

context: Prace nad samym pojazdem załogowo-towarowym TKS rozpoczęły się w 1969 roku, lecz dopiero dekret z 1970 formalnie zatwierdził realizację sprzętu i jego wykorzystanie w drugiej fazie programu Ałmaz. System, składający się z kapsuły załogowej o desygnacie 11F74 (pierwotnie zaplanowanej dla Ałmazów pierwszej fazy) oraz pojazdu transportowo-załogowego o desygnacie 11F77 miał być gotowy do lotów w ostatnim kwartale 1972 roku. System miał umożliwiać wysłanie trzyosobowej załogi i zapewnienie jej zapasów na 90-dniową misję na orbicie. Statek TKS został zaprojektowany przez Władimira Czełomieja jako statek załogowy wystrzeliwany rakietą nośną Proton.
qas: question: Czy budowa tego statku kosmicznego rozpoczęła się zanim został on oficjalnie zatwierdzony?
answers: text: Prace nad samym pojazdem załogowo-towarowym TKS rozpoczęły się w 1969 roku, lecz dopiero dekret z 1970 formalnie zatwierdził realizację sprzętu i jego wykorzystanie w drugiej fazie programu Ałmaz
generative_answer: tak

question: Z jakich elementów złożony był ten statek kosmiczny?
answers: text: kapsuły załogowej o desygnacie 11F74 (pierwotnie zaplanowanej dla Ałmazów pierwszej fazy) oraz pojazdu transportowo-załogowego o desygnacie 11F77
generative_answer: kapsuły załogowej o desygnacie 11F74 (pierwotnie zaplanowanej dla Ałmazów pierwszej fazy) oraz pojazdu transportowo-załogowego o desygnacie 11F77

question: Na co miał pozwalać pojazd załogowo-towarowy TKS?
answers: text: wysłanie trzyosobowej załogi i zapewnienie jej zapasów na 90-dniową misję na orbicie
generative_answer: wysłanie trzyosobowej załogi i zapewnienie jej zapasów na 90-dniową misję na orbicie

question: Przy pomocy jakiego urządzenia statek zaplanowany do użycia w ramach pierwszej fazy programu Ałmaz miał być wystrzeliwany w kosmos?
plausible_answers: text: rakietą nośną Proton
generative_answer: rakiety nośnej Proton

question: Kto był autorem projektu konstrukcji tego statku kosmicznego?
answers: text: Władimira Czełomieja
generative_answer: Władimir Czełomiej