Wieczernik


Wieczernik (łac.: Coenaculum), zwany także Salą na górze – według tradycji chrześcijańskiej sala, w której Jezus umył uczniom nogi, odbywała się Ostatnia Wieczerza, Jezus ukazał się apostołom i gdzie nastąpiło zesłanie Ducha Świętego w dniu Pięćdziesiątnicy. Badacze lokują tutaj także miejsce wygłoszenia przez Piotra Apostoła kazania w dniu Pięćdziesiątnicy. Zachowały się także historyczne przekazy świadczące o tym, że w istniejącym tam przed wiekami sanktuarium chrześcijańskim przechowywana była korona cierniowa oraz kolumna, przy której biczowany był Jezus.
Wieczernik tradycyjnie utożsamiany jest z przestrzenią sanktuarium zlokalizowanego na wzgórzu nazywanym współcześnie Syjonem – najwyższym punkcie starożytnej Jerozolimy, położonym poza murami Starego Miasta, na zachód od wzgórza Ofel. Budynek, w którym lokalizowany jest Wieczernik ma charakter budowli średniowiecznej, jednak najprawdopodobniej górna kondygnacja została zbudowana na starszym zrębie pochodzącym z IV wieku. Sanktuarium w swoich początkach było prawdopodobnie siedzibą pierwszej gminy chrześcijańskiej. Zwane było „górnym kościołem Apostołów”, „Hagia Sion” (Święty Syjon) oraz „Mater Ecclesiarum” (Matką Wszystkich Kościołów) i otaczane czcią jako miejsce, w którym znajdował się dom Najświętszej Marii Panny, oraz jako miejsce, w którym sprawowana była pierwsza Eucharystia. Sanktuarium jest wymieniane przez Teodozego Cenobiarchę w „De Terra Sancta” z VI wieku i przez Adamnana z Hy w pod koniec VII wieku. Dotychczas brak jednak rzeczowej, naukowej dyskusji na temat autentyczności Wieczernika.

context: Górą Syjon nazywano także w Biblii miejsce, w którym swój pałac i świątynię wzniósł syn Dawida, Salomon. Taką lokalizację Syjonu znaleźć można w Księdze Izajasza (Iz 60,14) oraz w 1 Księdze Machabejskiej (1 Mch 4,37-60; 1 Mch 5,54; 1 Mch 7,33). Z kolei po zburzeniu Jerozolimy przez wojska Tytusa w 70 r. n.e. pojawiła się opinia, że za górę Syjon należy uznać zachodnie wzgórze, czyli to, na którym znajduje się Wieczernik. Informację o tym, że Syjon to zachodnie wzgórze znaleźć można również u Flawiusza. Pixner wyjaśnia, że rzekomy grób Dawida na parterze budynku, w którym lokalizowany jest Wieczernik, został w rzeczywistości zbudowany przez Krzyżowców, jako symboliczne miejsce wspomnienia króla Dawida. Krzyżowcy wybudowali pusty sarkofag, który – najpierw przez Żydów, a później przez muzułmanów – został uznany za miejsce spoczynku Dawida.
qas: question: Jakie wydarzenie miało miejsce na Górze Syjon?
answers: text: pałac i świątynię wzniósł syn Dawida
generative_answer: wzniesienie pałacu i świątyni przez syna Dawida

question: Jak miał na imię syn Dawida?
answers: text: Salomon
generative_answer: Salomon

question: Co o górze Syjon myślano po zburzeniu Jerozolimy?
answers: text: za górę Syjon należy uznać zachodnie wzgórze, czyli to, na którym znajduje się Wieczernik
generative_answer: za górę Syjon należy uznać zachodnie wzgórze, czyli to, na którym znajduje się Wieczernik

question: W tekście jakiego autora można napotkać się na informacje o górze Syjon określanej jako zachodnie wzgórze?
answers: text: Flawiusza
generative_answer: Flawiusza

question: W które księdze nie znajdziemy informacji o Górze Syjon?
plausible_answers: text: Izajasza
generative_answer: Izajasza

context: W IV wieku istniał w tym miejscu mały dom modlitw (domus ecclesiae), nazywany „małym domem Pana”. Pielgrzym z Bordeaux, który odwiedził Jerozolimę w 333 twierdził, że na Syjonie nie widział żadnego kościoła. W swoim opisie Itinerarium Burdigalense określał widziany na Syjonie budynek jako synagogę, jednak mimo iż jako Europejczyk mógł łatwo rozpoznać religijny charakter, to różnice kulturowe stylu architektonicznego kręgów judeochrześcijańskich mogły sprawić, że nie identyfikował budowli jako świątyni chrześcijańskiej. Warto także wspomnieć, że dekret Hadriana zabraniał „wszystkim osobom obrzezanym wjazdu i przebywania na terytorium Aelia Capitolina, a każda osoba, która by naruszała ten zakaz winna być skazana na śmierć”. Orygenes i Pielgrzym z Bordeaux potwierdzają, że zakaz ten obowiązywał także w III i w początku IV wieku. Teoretycznie nie powinna istnieć tam żadna działająca synagoga. Najbardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem jest założenie, że owa budowla nie została wzniesiona jako kościół, ale jako dom modlitw wspólnoty judeochrześcijańskiej. Przed legalizacją chrześcijaństwa granica ta nie była zbyt jasna. Archeolog Bargil Pixner OSB potwierdza, że miejsca, w których żydowscy chrześcijanie spotykali się w celach liturgicznych były zwane synagogami. Teorię tę potwierdza relacja Euzebiusza z Cezarei, że na górze Syjon funkcjonował przerobiony z synagogi kościół Apostołów, w którym pod przewodnictwem biskupa Szymona gromadziła się wspólnota judeochrześcijan. Ta judeochrześcijańska synagoga stała się znana jako „kościół Apostołów”.
qas: question: Co mogło być przyczyną tego, że Burdigalense nie rozpoznał małego domu modlitw jako kościoła?
answers: text: różnice kulturowe stylu architektonicznego kręgów judeochrześcijańskich
generative_answer: różnice kulturowe stylu architektonicznego kręgów judeochrześcijańskich

question: Czy Burdigalense zorientował się, że mały dom modlitw jest świątynią chrześcijańską?
answers: text: Pielgrzym z Bordeaux, który odwiedził Jerozolimę w 333 twierdził, że na Syjonie nie widział żadnego kościoła
generative_answer: nie

question: Jaka grupa ludzi nie miała wstępu na obszar Aelia Capitolina, zgodnie z dekretem Hadriana?
answers: text: wszystkim osobom obrzezanym
generative_answer: wszystkie osoby obrzezane

question: Jakie konsekwencje groziły za przebywanie na terytorium Aelia Capitolina, mimo nie bycia obrzezanym, zgodnie z dekretem Hadriana?
plausible_answers: text: śmierć
generative_answer: śmierć

question: Czy, zgodnie z relacjami Burdigalense'a, na przełomie trzeciego i czwartego wieku nie można było przebywać na terytorium Aelia Capitolina będąc obrzezanym?
answers: text: Orygenes i Pielgrzym z Bordeaux potwierdzają, że zakaz ten obowiązywał także w III i w początku IV wieku
generative_answer: tak