Makarios III

Makarios III, pol. Makary III (ur. 13 sierpnia 1913 w Pano Panaja, zm. 3 sierpnia 1977 w Nikozji) – zwierzchnik Cypryjskiego Kościoła Prawosławnego w latach 1960–1977, pierwszy prezydent Republiki Cypru.
W wieku trzynastu lat wstąpił do klasztoru Kykkos. Ukończył studia teologiczne na uniwersytecie w Atenach. W 1946 wyświęcony na kapłana, dwa lata później mianowany metropolitą Kition, w 1950 objął urząd arcybiskupa Nowej Justyniany i całego Cypru. Odegrał znaczącą rolę w ruchu na rzecz niepodległości Cypru. Po jej proklamowaniu został pierwszym prezydentem państwa.
W okresie sprawowania przezeń urzędu prezydenta Cypr dołączył do Ruchu Państw Niezaangażowanych, lawirując politycznie między blokami wschodnim i zachodnim. Równocześnie czynił starania na rzecz realizacji idei enosis – unii grecko-cypryjskiej – bez ustępstw terytorialnych na rzecz Turcji. Z polityki tej wycofał się po dojściu do władzy w Grecji junty czarnych pułkowników.
W lipcu 1974, po zamachu stanu przeprowadzonym na Cyprze przez grupę oficerów działających na polecenie czarnych pułkowników, udał się do Wielkiej Brytanii. Na Cypr powrócił w grudniu tego samego roku. Do końca życia działał na rzecz likwidacji skutków inwazji tureckiej na Cypr dokonanej w lipcu 1974 po zamachu stanu.

context: Makarios III pozytywnie przyjął również decyzję rządu greckiego o odrzuceniu propozycji sekretarza generalnego NATO o rozstrzygnięciu losów Cypru na konferencji grecko-brytyjsko-amerykańsko-tureckiej. Uważał, że najlepsze efekty dla wyspy da podjęcie w tej kwestii piątej już debaty na forum ONZ. W celu wzięcia w niej udziału przybył 15 listopada 1958 do Nowego Jorku. Ta jednak zakończyła się decyzją o ponownej organizacji rozmów między państwami bezpośrednio zainteresowanymi Cyprem. Makarios III nie brał bezpośredniego udziału w dialogu grecko-turecko-brytyjskim dotyczącym organizacji politycznej niepodległego Cypru, lecz był informowany o jego przebiegu przez greckiego ministra spraw zagranicznych. Mimo początkowych obiekcji, zaakceptował powstanie na wyspie tureckiej bazy wojskowej (jako gwarancji respektowania przez grecką większość populacji praw Turków cypryjskich), sprzeciwiał się natomiast postulatowi, by Grecy i Turcy po połowie tworzyli siły zbrojne. Był zdania, że proporcja dwóch narodowości powinna odpowiadać ich odsetkowi w społeczeństwie. Po zakończeniu rozmów, w którym dyplomacja grecka częściowo doprowadziła do uwzględnienia oczekiwań arcybiskupa, Makarios III 12 lutego 1959 zaakceptował podpisane w Zurychu dokumenty końcowe negocjacji. Wyraził jedynie żal, że w ich trakcie Grecy cypryjscy nie mieli własnej reprezentacji. Podkreślił jednak, że osiągnięty został najważniejszy cel – niepodległość Cypru, równie istotny dla greckich, jak i tureckich mieszkańców wyspy. Następnego dnia hierarcha skontaktował się z gen. Griwasem, prosząc go o wyrażenie oficjalnego poparcia dla dokumentów zuryskich, co oznaczało rezygnację z idei enosis, zdaniem Makariosa niemożliwej do realizacji w panujących warunkach politycznych. Wojskowy nie podzielał jednak w tej sprawie stanowiska duchownego, czy wręcz był przekonany, że do rezygnacji z enosis zmusił Makariosa III premier Grecji.
qas: question: Czy Makarios III był zadowolony z decyzji Grecji dotyczącej uzgodnienia kolei losu Cypru?
answers: text: Makarios III pozytywnie przyjął również decyzję rządu greckiego o odrzuceniu propozycji sekretarza generalnego NATO o rozstrzygnięciu losów Cypru
generative_answer: tak

question: Kiedy ratyfikowano dokumenty zwieńczające negocjacje w Zurychu? 
plausible_answers: text: 12 lutego 1959
generative_answer: 12 lutego 1959

question: Jaka jednostka militarna powstała na jednej z wysp Turcji w trakcie negocjacji?
plausible_answers: text: bazy wojskowej
generative_answer: baza wojskowa

question: Jaki fakt dotyczący negocjacji doskwierał Makariosowi III?
answers: text: Grecy cypryjscy nie mieli własnej reprezentacji
generative_answer: Grecy cypryjscy nie mieli własnej reprezentacji

question: Jaki wynik negocjacji Makarios III uznał za najbardziej istotny?
answers: text: niepodległość Cypru
generative_answer: niepodległość Cypru