Przemysł II

Przemysł II (ur. 14 października 1257 w Poznaniu, zm. 8 lutego 1296 w Rogoźnie) – władca z dynastii Piastów (ostatni męski przedstawiciel linii wielkopolskiej), książę poznański w latach 1257–1279, książę wielkopolski w latach 1279–1296, książę krakowski w latach 1290–1291, –1296, król Polski w latach 1295–1296.
Pochodził z wielkopolskiej linii dynastii Piastów. Był synem księcia wielkopolskiego Przemysła I i księżniczki śląskiej Elżbiety. Urodził się jako pogrobowiec i wychowywał się na dworze swego stryja Bolesława Pobożnego. Własną dzielnicę – księstwo poznańskie – otrzymał w 1273. Sześć lat później, po śmierci stryja, objął także księstwo kaliskie.
W pierwszym okresie rządów zaangażował się w sprawy śląskie, do 1281 współpracując, a następnie rywalizując, z księciem wrocławskim Henrykiem IV Prawym. Polityka ta doprowadziła do buntu nastawionego prośląsko rodu Zarembów oraz do przejściowej utraty ziemi rudzkiej.
Współpracując z arcybiskupem gnieźnieńskim, Jakubem Świnką, dążył do zjednoczenia księstw piastowskich. Nieoczekiwanie w roku 1290, na mocy testamentu księcia wrocławskiego Henryka IV Prawego, udało mu się objąć księstwo krakowskie. Nie mając jednak dostatecznego poparcia miejscowych możnych w rywalizacji z innym przedstawicielem dynastii piastowskiej, Władysławem Łokietkiem, oraz stojąc w obliczu zwiększającego się zagrożenia ze strony czeskiego władcy Wacława II, ostatecznie zdecydował się ustąpić z Małopolski, która znalazła się wówczas pod panowaniem tego Przemyślidy.
W 1293, dzięki mediacji arcybiskupa Jakuba Świnki, udało mu się wejść w ścisły sojusz z książętami kujawskimi: Władysławem Łokietkiem i Kazimierzem łęczyckim. Sojusz ten miał charakter antyczeski, a jego celem było odzyskanie Krakowa.
Po śmierci księcia gdańskiego Mściwoja II w 1294, zgodnie z ustaleniami układu kępińskiego z 1282, Przemysł II objął Pomorze Gdańskie. Wzmocniło to jego pozycję i umożliwiło koronację na króla Polski. Ceremonia odbyła się 26 czerwca 1295 w Gnieźnie, a przewodził jej arcybiskup Jakub Świnka.
Zaledwie siedem i pół miesiąca później, 8 lutego 1296, Przemysł II został zamordowany podczas nieudanej próby porwania dokonanej z inspiracji margrabiów brandenburskich, z którymi współpracowały zapewne wielkopolskie rody Nałęczów i Zarembów.

context: Do zmiany nastawienia Przemysła względem Beniamina doszło w 1285. Z uwagi na niewielką ilość informacji nie wiadomo, co było tego przyczyną. Znany jest tylko podany przez Rocznik Traski fakt uwięzienia przez Przemysła II przebywającego wówczas w Wielkopolsce Sędziwoja oraz wojewody poznańskiego Beniamina. Uwięzieni Zarembowie zostali ostatecznie potraktowani bardzo łagodnie, sądzeni przez księcia pomorskiego Mściwoja II utracili wyłącznie sprawowane urzędy i część majątku, która została im skonfiskowana. Beniamin zresztą w 1286 ponownie występował w otoczeniu Przemysła II.
qas: question: Czego zostali pozbawieni Zarembowie w wyniku decyzji Mściwoja II?
answers: text: sprawowane urzędy i część majątku
generative_answer: Sprawowanych urzędów i części majątku

question: Jakie źródło historyczne potwierdza fakt uwięzienia Beniamina przez Przemysła II?
answers: text: Rocznik Traski
generative_answer: Rocznik Traski

question: Czy Beniamin już na zawsze popadł w niełaskę Przemysła II?
answers: text: Beniamin zresztą w 1286 ponownie występował w otoczeniu Przemysła II
generative_answer: nie

question: Do jakiego rodu należał książe pomorski Mściwoj II?
plausible_answers: text: Zarembowie
generative_answer: Zarembów

question: Czy jakiekolwiek źródło historyczne opisuje dokładnie, co były przyczyną konfliktu pomiędzy Przemysłem II a Beniaminem?
answers: text: Do zmiany nastawienia Przemysła względem Beniamina doszło w 1285. Z uwagi na niewielką ilość informacji nie wiadomo, co było tego przyczyną
generative_answer: nie

context: Koronacja sprowokowała spór historyków co do zasięgu jego królestwa. Jako pierwszy tym problemem zajął się Stanisław Kutrzeba, który wyszedł z założenia, że Przemysł w rzeczywistości koronował się na króla Wielkopolski. Jego praca wywołała ożywioną dyskusję, która do dnia dzisiejszego nie dała jednoznacznej odpowiedzi o charakterze monarchii Przemysła. Można jednak spodziewać się, że Przemysł, koronując się w Gnieźnie na króla, chciał wskrzesić uniwersalne królestwo polskie, co podkreśla zresztą napis na pieczęci stosowanej przez władcę po koronacji: „Reddidit ipse pronis victricia signa Polonis” („Sam wszechpotężny zwrócił Polakom ich zwycięskie znaki”), choć w rzeczywistości władza Przemysła ograniczyła się wyłącznie do Wielkopolski i Pomorza Gdańskiego.
qas: question: Tytuł jakiego władcy przyjął Przemysł, według Stanisława Kutrzeby?
answers: text: króla Wielkopolski
generative_answer: króla Wielkopolski

question: Czy teorię Stanisława Kutrzeby udało się obalić?
answers: text: Jego praca wywołała ożywioną dyskusję, która do dnia dzisiejszego nie dała jednoznacznej odpowiedzi o charakterze monarchii Przemysła
generative_answer: nie

question: Jaki napis widniał na pieczęci, której Przemysł II używał po koronacji?
answers: text: „Reddidit ipse pronis victricia signa Polonis” („Sam wszechpotężny zwrócił Polakom ich zwycięskie znaki”)
generative_answer: „Reddidit ipse pronis victricia signa Polonis” („Sam wszechpotężny zwrócił Polakom ich zwycięskie znaki”)

question: Jakimi terenami rządził tak naprawdę ten władca?
answers: text: Wielkopolski i Pomorza Gdańskiego
generative_answer: Wielkopolski i Pomorza Gdańskiego

question: W jakim mieście doszło do jego koronacji?
answers: text: Gnieźnie
generative_answer: Gnieźnie