Afazja

Afazja (gr. αφασία – niemota) – zaburzenie funkcji językowych powstałe w wyniku uszkodzenia mózgu.

context: Znacznie więcej problemów dotyczy koncepcji afazji podkorowej. Tradycyjnie afazja była uważana za zaburzenie korowe, wynikające z uszkodzenia „ośrodka mowy” półkuli mózgu. Dziś już wiemy, że uszkodzenie ograniczone tylko do jąder podkorowych lub wzgórza również wywołuje objawy afazji, więc wielu autorów rezerwuje pojęcie afazji podkorowej dla tego typu zaburzeń. Niektórzy nawet sugerowali określenie „afazji bez afazji” (aphasia sine aphasia – von Stockert). Wyodrębnia się tutaj trzy kategorie. Pierwsza nawiązuje do uszkodzeń wzgórza, druga do uszkodzeń jąder podstawy, trzecia zaś, do uszkodzeń głębokiej istoty białej. Różni autorzy opisali różne objawy afatyczne związane z uszkodzeniami w zakresie tych trzech kategorii, tak, że trudno jest wyodrębnić jakiś jednorodny profil zaburzeń. Mogą występować zarówno objawy ruchowe, czuciowe, jak i mieszane. Prawdopodobnie objawy te zależą od różnic w dokładnych lokalizacjach, w jakich uszkodzone zostają różne podkorowe obwody połączeń neuronalnych. Przykładowo, jądra brzuszno-boczne wzgórza są połączone z pierwszorzędową korą ruchową, zaś poduszka – m.in. z okolicą Wernickego. Mimo to, niektórzy autorzy w jakimś stopniu podają, że pewne cechy objawów mogłyby pozwalać na różnicowanie w tym zakresie. Tak więc współcześnie „afazja podkorowa” raczej oznacza objawy afazji wywołane uszkodzeniem np. jąder podstawy czy wzgórza. Objawy opisane przez model Wernickego-Lichtheima-Geshwinda jako czuciowa afazja podkorowa są obecnie ujmowane w sposób dość niezręczny w języku polskim, jako czysta głuchota słów (ang. pure word deafness). Przyjmuje się, że takie zaburzenia są wywołane uszkodzeniem ograniczonym tylko do okolicy Wernickego. Objawy opisane przez model jako podkorowa afazja ruchowa są natomiast współcześnie określane jako afemia (zmieniono pierwotne znaczenie tego pojęcia, które Broca zastosował do opisu zaburzeń określanych dziś mianem afazji Broki). Przyjmuje się, że takie objawy powstają przy uszkodzeniach zlokalizowanych tylko w obrębie okolicy Broca.
qas: question: Ile wyróżnia się kategorii afazji podkorowej?
answers: text: trzy
generative_answer: trzy

question: Jakie są kategorie afazji podkorowej?
answers: text: Pierwsza nawiązuje do uszkodzeń wzgórza, druga do uszkodzeń jąder podstawy, trzecia zaś, do uszkodzeń głębokiej istoty białej
generative_answer: Pierwsza nawiązuje do uszkodzeń wzgórza, druga do uszkodzeń jąder podstawy, trzecia zaś, do uszkodzeń głębokiej istoty białej

question: Jakie objawy można przypisać afazji podkorowej?
answers: text: ruchowe, czuciowe, jak i mieszane
generative_answer: ruchowe, czuciowe, jak i mieszane

question: Z czym m.in. połączona jest poduszka?
answers: text: z okolicą Wernickego
generative_answer: z okolicą Wernickego

question: Jak inaczej określa się czystą głuchotę słów?
answers: text: czuciowa afazja podkorowa
generative_answer: czuciowa afazja podkorowa

context: Klasyczne opisy afazji zostały poczynione w XIX wieku przez europejskich lekarzy Broca i Wernickego, kształtując myślenie o afazji jako zaburzeniach dających się podzielić na co najmniej dwie kategorie. Jedną jest zaburzenie dotyczące generowania mowy, kiedy osoba chora ma trudności z wypowiadaniem słów. Drugą kategorią są zaburzenia związane z rozumieniem mowy. Najczęściej jednak spotyka się afazje mieszane, gdzie występują elementy obu tych kategorii zaburzeń. Warto jednak zauważyć, że doniesienia na temat afazji pojawiały się już wcześniej, w papirusie Edwina Smitha, u Hipokratesa, i później w XVI wieku, jednak najwyraźniej nie były one wystarczające, by wzbudzić zainteresowanie większości lekarzy.
qas: question: U kogo, przed Edwinem Smithem, odnaleźć można pierwsze wzmianki o afazji?
plausible_answers: text: w papirusie Edwina Smitha, u Hipokratesa, i później w XVI wieku
generative_answer: w papirusie Edwina Smitha, u Hipokratesa, i później w XVI wieku

question: Kogo uznaje się za autorów klasycznych XIX- wiecznych opracowań dotyczących afazji?
answers: text: Broca i Wernickego
generative_answer: Broca i Wernickiego

question: Jak objawia się afazja obejmująca generowanie mowy?
answers: text: osoba chora ma trudności z wypowiadaniem słów
generative_answer: osoba chora ma trudności z wypowiadaniem słów

question: Jaki typ afazji występuje najcześciej u pacjentów nią dotkniętych?
answers: text: mieszane
generative_answer: mieszany

question: Czego dotyczy typ afazji, niezwiązany z generowaniem mowy?
answers: text: rozumieniem mowy
generative_answer: rozumienia mowy