ORP Garland

ORP Garland (H37) – brytyjski niszczyciel typu G z okresu międzywojennego i II wojny światowej, służący w latach 1940–1946 w polskiej Marynarce Wojennej. Po zakończeniu wojny, w latach 1949–1964, służył w marynarce holenderskiej jako Hr. Ms. „Marnix”.
Zbudowany na zamówienie Royal Navy w latach 1934–1935, wszedł do służby w 1936 roku jako HMS „Garland”. Wkrótce po wybuchu wojny, w 1940 roku został wydzierżawiony polskiej Marynarce Wojennej. Biało-czerwoną banderę podniesiono na nim 3 maja 1940 roku na Malcie, ze względów kurtuazyjnych zachowując dotychczasową nazwę.
Po ukończeniu szkolenia załogi „Garland” brał ograniczony udział w działaniach wojennych na Morzu Śródziemnym, zaś od września 1940 roku, po przejściu do Wielkiej Brytanii, w bitwie o Atlantyk. W maju 1942 roku, płynąc w eskorcie konwoju PQ-16 do portów radzieckich, został poważnie uszkodzony na skutek ataków samolotów Luftwaffe, tracąc 25 członków załogi. Pod koniec 1943 roku okręt został przebudowany na niszczyciel eskortowy. Od kwietnia następnego roku służył na Morzu Śródziemnym. 19 września 1944 roku, współdziałając z niszczycielami brytyjskimi, przyczynił się do zatopienia U-407.
24 września 1946 roku niszczyciel został zwrócony Royal Navy, która rok później sprzedała go holenderskiej Koninklijke Marine. Pod nazwą „Marnix” był wykorzystywany jako okręt szkolny, a następnie fregata. Skreślony z listy floty w 1964 roku, został zezłomowany cztery lata później.

context: 3 maja 1940 roku, w rocznicę Konstytucji, nastąpiło uroczyste przekazania niszczyciela Polskiej Marynarce Wojennej. Okręt otrzymał nazwę ORP „Garland”, zachowując brytyjskie miano ze względów kurtuazyjnych. Następnego dnia po raz pierwszy wyszedł w morze pod polską załogą, chociaż jego remont wciąż nie był zakończony. 16 maja, wraz z krążownikiem „Calypso”, przeszedł do Aleksandrii, wciąż mając na pokładzie maltańskich stoczniowców. Dotarł tam dwa dni później i został wprowadzony na dalszy remont i modernizację do miejscowej stoczni. Po ukończeniu remontu i szkolenia załogi, okręt wszedł w skład 14. Flotylli Niszczycieli, podejmując służbę patrolową i eskortową we wschodniej części Morza Śródziemnego i na Morzu Egejskim, z bazą w Aleksandrii. Podczas szkolenia ujawniły się problemy z niewłaściwie funkcjonującymi (jak się okazało, z winy maltańskich stoczniowców) przekaźnikami artyleryjskimi, co zaowocowało złymi wynikami strzelań. Stało się to przyczyną podjęcia przez KMW decyzji o zmianie na stanowisku dowódcy i wyznaczenia na nie komandora porucznika Konrada Namieśniowskiego. Jednak po jego przybyciu do Aleksandrii dowódca Floty Śródziemnomorskiej, admirał Andrew Cunningham, sprzeciwił się jakimkolwiek zmianom personalnym i polecił odłożyć je do chwili odpłynięcia „Garlanda” do Wielkiej Brytanii. Polski niszczyciel operował na Morzu Śródziemnym do końca sierpnia 1940 roku, kilkakrotnie odpierając ataki samolotów Regia Aeronautica, a w dniach 18 i 19 sierpnia eskortując statek SS „Warszawa”, płynący do Hajfy z ochotnikami do Brygady Strzelców Karpackich.
qas: question: Z jakiego powodu nazwa "Garland" nie została zmieniona?
answers: text: ze względów kurtuazyjnych
generative_answer: ze względów kurtuazyjnych

question: Do czego doprowadziły wadliwe części, w jakie wyposażono ORP Garland?
answers: text: złymi wynikami strzelań
generative_answer: Złych wyników strzelań

question: Kto został ukarany za nieprawidłowo funkcjonujące przekaźniki ORP Garland?
plausible_answers: text: maltańskich stoczniowców
generative_answer: Maltańscy stoczniowcy

question: Czy ORP Garland służył na Morzu Śródziemnym?
answers: text: podejmując służbę patrolową i eskortową we wschodniej części Morza Śródziemnego
generative_answer: tak

question: Jaki stopień miał dowódca Floty Śródziemnomorskiej?
answers: text: admirał
generative_answer: admirała

context: Po powrocie do Wielkiej Brytanii „Garland” został poddany remontowi w stoczni w Troon, trwającemu od 8 lipca do 21 września 1942 roku. Po jego zakończeniu powrócił do służby konwojowej w składzie grupy eskortowej B3, bazującej w Greenock. Od 6 do 18 października osłaniał wraz z grupą konwój ON 136 do St. John’s. 20 i 21 października niszczyciel przebywał w Bostonie, wizytowany przez polskiego konsula, przedstawicieli rządu Stanów Zjednoczonych oraz miejscowej Polonii. W powrotnym przejściu znalazł się w składzie eskorty konwoju SC 106, który dotarł do Wielkiej Brytanii bez kontaktu z przeciwnikiem. 13 listopada nastąpiła zmiana dowódcy okrętu: nowym został kapitan Bolesław Jan Biskupski. Podczas trzech kolejnych transatlantyckich rejsów „Garland” eskortował konwoje ON 146, HX 218, ON 157, SC 117, ON 167 oraz HX 228. Ten ostatni był zaciekle atakowany przez U-Booty z „wilczego stada” Neuland, które 11 marca 1943 roku zatopiły cztery statki i jeden z niszczycieli, ale po południu tego dnia zostały skutecznie przepędzone przez okręty osłony, które zatopiły U-444. Podczas odpierania nocnych ataków jeden z U-Bootów wynurzył się i przepłynął kontrkursem przy lewej burcie polskiego niszczyciela, zbyt blisko, by użyć przeciwko niemu artylerii, po czym zanurzył się, zanim wszedł w strefę rażenia rufowych miotaczy bomb głębinowych. W pierwszej połowie 1943 roku „Garland” brał jeszcze udział w eskortowaniu konwojów ON 174, HX 232, ON 181 oraz HX 239, po czym został odstawiony do stoczni w Glasgow na remont, trwający od 27 maja do 8 września.
qas: question: Gdzie odbyła się renowacja tego okrętu, która zakończyła się we wrześniu 1942 roku?
answers: text: w stoczni w Troon
generative_answer: w stoczni w Troon

question: Co stało się z „Garlandem”, kiedy jego remont dobiegł końca?
answers: text: powrócił do służby konwojowej w składzie grupy eskortowej B3
generative_answer: powrócił do służby konwojowej w składzie grupy eskortowej B3

question: Czym zajmował się „Garland” w pierwszej połowie października 1942 roku?
answers: text: osłaniał wraz z grupą konwój ON 136 do St. John’s
generative_answer: osłaniał wraz z grupą konwój ON 136 do St. John’s

question: Jakie konwoje były eskortowane przez ten okręt 13 listopada 1942 roku?
plausible_answers: text: ON 146, HX 218, ON 157, SC 117, ON 167 oraz HX 228
generative_answer: ON 146, HX 218, ON 157, SC 117, ON 167 oraz HX 228

question: Jakim działaniem jeden z U-Bootów z „wilczego stada” Neuland zagroził bezpieczeństwu „Garlanda”, kiedy ten eskortował konwój HX 228?
answers: text: wynurzył się i przepłynął kontrkursem przy lewej burcie polskiego niszczyciela, zbyt blisko, by użyć przeciwko niemu artylerii, po czym zanurzył się, zanim wszedł w strefę rażenia rufowych miotaczy bomb głębinowych
generative_answer: wynurzył się i przepłynął kontrkursem przy lewej burcie polskiego niszczyciela, zbyt blisko, by użyć przeciwko niemu artylerii, po czym zanurzył się, zanim wszedł w strefę rażenia rufowych miotaczy bomb głębinowych