Pajęczaki

Pajęczaki (Arachnida) – gromada stawonogów z podtypu szczękoczułkopodobnych i nadgromady szczękoczułkowców. Obejmuje około 112 tysięcy opisanych gatunków współczesnych, ale ich faktyczna liczba przekraczać może milion. Ponadto znanych jest około 2 tysięcy gatunków wymarłych. Ciało mają podzielone na dwie tagmy prosomę i opistosomę lub na dwie pseudotagmy gnatosomę i idiosomę. Dwie przednie pary przydatków to szczękoczułki i nogogłaszczki. Odnóży krocznych są 4 pary, rzadko mniej. Większość zasiedla lądy, rzadko są wtórnie słodko- lub słonowodne. Zamieszkują rozmaite siedliska i przyjmują różne strategie pokarmowe. Rozwój pozazarodkowy może mieć charakter epimorfozy lub metamorfozy. Liczne gatunki mają duże znaczenie dla człowieka, zarówno pozytywne (drapieżniki, destruenci) jak i negatywne (szkodniki upraw, pasiek i produktów spożywczych, pasożyty, wektory patogenów, źródła alergenów, zwierzęta jadowite).

context: Prosoma powstaje w rozwoju zarodkowym przez zlanie się somitu ocznego (akronu) z sześcioma segmentami pozaocznymi. Somit oczny mieć może od 1 do 12 par oczu prostych, natomiast brak u pajęczaków oczu złożonych. Podobnie jak u innych szczękoczułkowców brak jest czułków i żuwaczek, za to pierwszy z somitów pozaocznych dysponuje przydatkami gębowymi w postaci szczękoczułków (chelicer). Zbudowane są one z 1–3 członów, mogą być zwieńczone szczypcami, pazurami, mieć postać sztyletów, igieł lub haków. Na szczękoczułkach uchodzić mogą gruczoły jadowe (np. pająki), gruczoły przędne (zaleszczotki) albo mogą znajdować się na nich aparaty kopulacyjne samców: spermatodaktyl, spermatotrema (żukowce) lub aparat biczykowy (solfugi). Drugi somit zaoczny zaopatrzony jest w nogogłaszczki, które albo są podobne budową do odnóży krocznych i pełnią funkcję zmysłową, albo zakończone są szczypcami i pełnią funkcję chwytną. U zaleszczotków szczypce nogogłaszczków mają ujścia gruczołów jadowych. U samców pająków ostatni człon nogogłaszczków zawiera aparat kopulacyjny w postaci bulbusa. Pozostałe somity prosomy typowo mają po parze odnóży krocznych (łącznie 4 pary). U roztoczy i kapturców liczba par odnóży może być mniejsza (2–3). Typowo odnóże kroczne buduje 6 członów: biodro, krętarz, udo, rzepka lub kolano, goleń i stopa, jednak mogą się one wtórnie zrastać lub dzielić (maksymalnie jest ich 8). U roztoczy odnóża kroczne mogą być zmodyfikowane do pełnienia innych funkcji, np. chwytnych lub pływnych, natomiast u spawęk pierwsza ich para przekształcona jest w narządy zmysłowe analogiczne czułkom.
qas: question: W jaki sposób tworzy się prosoma?
answers: text: przez zlanie się somitu ocznego (akronu) z sześcioma segmentami pozaocznymi
generative_answer: przez zlanie się somitu ocznego (akronu) z sześcioma segmentami pozaocznymi

question: Czy u tych zwierząt występują oczy złożone?
answers: text: brak u pajęczaków oczu złożonych
generative_answer: nie

question: Czy u niektórych przedstawicieli tej gromady nogogłaszczki spełniają również funkcję rozrodczą?
answers: text: U samców pająków ostatni człon nogogłaszczków zawiera aparat kopulacyjny w postaci bulbusa
generative_answer: tak

question: Jak zakończone muszą być nogogłaszczki, aby mogły spełniać u tych zwierząt funkcję chwytną?
answers: text: szczypcami
generative_answer: szczypcami

question: Jakiego typu oczy posiadają przedstawiciele tej gromady?
answers: text: prostych
generative_answer: proste