Charles Darwin

Charles Robert Darwin (wym. [ˈtʃɑːlz ˈdɑːwɪn]), Karol Darwin (ur. 12 lutego 1809 w Shrewsbury, zm. 19 kwietnia 1882 w Downe) – brytyjski przyrodnik i geolog, twórca teorii ewolucji, zgodnie z którą wszystkie gatunki pochodzą od wcześniejszych form, autor publikacji, w których przedstawił argumenty na poparcie swej tezy. Darwin uważał, że rozgałęziony schemat ewolucji wynika z procesu, który nazwał doborem naturalnym. Prawdziwość teorii ewolucji została zaakceptowana przez wielu naukowców, przyrodników i dużą część społeczeństwa już za życia Darwina; jednak dopiero po pojawieniu się współczesnej syntezy ewolucji (którą opracowano w okresie od początku lat 30. do końca lat 50. XX wieku) naukowcy powszechnie zgodzili się, że dobór naturalny jest podstawowym mechanizmem ewolucji, a sam proces ciągłych zmian, z których wyłaniają się nowe jakości, niezaprzeczalnym faktem. W swojej zmodyfikowanej formie odkrycia naukowe Darwina są teorią unifikującą nauki o życiu i wyjaśniającą różnorodność biologiczną.
Zainteresowania naukowe Darwina sprawiły, że porzucił on studia w dziedzinie medycyny, w której początkowo kształcił się na Uniwersytecie Edynburskim, i przyłączył się do badań nad bezkręgowcami morskimi. Późniejsze studia na Uniwersytecie w Cambridge wzbudziły w nim fascynację naukami przyrodniczymi. W czasie pięcioletniej podróży na statku HMS Beagle rozwinął też swoją wiedzę geologiczną i zebrał materiały do badań geologicznych. Jego obserwacje i teorie potwierdzały uniformitarystyczne poglądy Charlesa Lyella, a publikacja dziennika z podróży spotkała się z żywym zainteresowaniem czytelników. Zaintrygowany problemami geograficznego rozmieszczenia okazów dzikiej przyrody i skamieniałości, które zebrał podczas podróży, Darwin badał zmiany, jakim ulegały gatunki i w 1838 stworzył teorię doboru naturalnego. Chociaż z wieloma przyrodnikami wymieniał poglądy na temat swoich teorii, dużo czasu poświęcał własnym badaniom, w których koncentrował się na geologii. Swoją teorię spisał w 1858, gdy Alfred Russel Wallace przesłał mu swoją pracę, w której przedstawił poglądy bardzo podobne do jego własnych. Skłoniło go to do szybkiego opublikowania z Wallace’em wspólnej pracy dotyczącej ich teorii pt. On the Tendency of Species to form Varieties; and on the Perpetuation of Varieties and Species by Natural Means of Selection („O skłonności gatunków do tworzenia odmian oraz o utrwalaniu się gatunków drogą doboru naturalnego”).
W swej książce O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego (1859) Darwin tłumaczył zróżnicowanie występujące w naturze ewolucyjnym dziedziczeniem modyfikacji. Natomiast w dziele The Descent of Man, and Selection in Relation to Sex („O pochodzeniu człowieka i doborze w odniesieniu do płci”), której ciągiem dalszym była książka The Expression of the Emotions in Man and Animals („O wyrażaniu emocji u człowieka i zwierząt”), badał ewolucję człowieka i dobór płciowy. Szereg książek poświęcił też badaniom nad roślinami, a w swej ostatniej pracy badał dżdżownice i ich wpływ na glebę.
W uznaniu wybitnych osiągnięć Darwina przyznano mu między innymi Medal Copleya. Po śmierci urządzono mu państwowy pogrzeb, jako jednemu z pięciu Brytyjczyków w XIX wieku nienależących do rodziny królewskiej. Pochowano go w Opactwie Westminsterskim, obok Johna Herschela i Isaaca Newtona.

context: Wiele miejsc na Ziemi już za życia przyrodnika nazwano imieniem Darwina. Obszar wodny przyległy do kanału Beagle Robert FitzRoy nazwał cieśniną Darwina (ang. Darwin Sound) po tym, jak szybkie działanie Darwina i dwóch lub trzech innych członków załogi uratowało ich od wyrzucenia na brzeg, gdy spadający lodowiec spowodował falę, która mogła porwać ich łodzie. Pobliska Monte Darwin została tak nazwana z okazji 25. urodzin przyrodnika. Inna cieśnina Darwina, na Wyspach Królowej Charlotty w Kolumbii Brytyjskiej, pomiędzy wyspą Moresby i Wyspą Lyella, została tak nazwana w 1878 przez ówczesnego głównego geografa Kanady George’a Dawsona. Gdy HMS Beagle badał Australię w 1839, przyjaciel Darwina John Lort Stokes zauważył naturalny port, który kapitan statku John Clements Wickham nazwał Port Darwin. W 1869 w miejscu tym powstała osada Palmerston, której nazwę w 1911 oficjalnie zmieniono na Darwin (obecnie stolica Terytorium Północnego). W Darwin znajduje się też siedziba Charles Darwin University oraz Charles Darwin National Park.
qas: question: Na uczczenie czego nazwana została Monte Darwin?
answers: text: 25. urodzin przyrodnika
generative_answer: 25. urodzin przyrodnika

question: Jak dawniej nazywało się Darwin?
answers: text: Palmerston
generative_answer: Palmerston

question: Po jakim wydarzeniu FitzRoy zdecydował się nazwać cieśninę jego imieniem?
answers: text: po tym, jak szybkie działanie Darwina i dwóch lub trzech innych członków załogi uratowało ich od wyrzucenia na brzeg, gdy spadający lodowiec spowodował falę, która mogła porwać ich łodzie
generative_answer: po tym, jak szybkie działanie Darwina i dwóch lub trzech innych członków załogi uratowało ich od wyrzucenia na brzeg, gdy spadający lodowiec spowodował falę, która mogła porwać ich łodzie

question: W jakiej prowincji leżą Wyspy Królowej Charlotty?
answers: text: Kolumbii Brytyjskiej
generative_answer: Kolumbii Brytyjskiej

question: Jak nazywał się statek, którego załogę ocalił ten przyrodnik?
plausible_answers: text: HMS Beagle
generative_answer: HMS Beagle

context: Do 1856 Darwin badał, czy jaja lub nasiona mogłyby przetrwać przenoszenie w wodzie morskiej, a w konsekwencji rozprzestrzeniać gatunki przez oceany. Joseph Hooker coraz bardziej wątpił w tradycyjny pogląd, że gatunki są niezmienne, ale ich młodszy kolega Thomas Huxley był stanowczym przeciwnikiem teorii ewolucji. Charles Lyell był zaintrygowany spekulacjami Darwina, nie zdawał sobie jednak sprawy, jak daleko one sięgają. Po przeczytaniu artykułu Alfreda Wallace’a na temat „introdukcji” gatunków zauważył podobieństwa z przemyśleniami Darwina i ponaglał go do publikacji, aby zapewnić Darwinowi pierwszeństwo. Choć Darwin nie czuł się tu zagrożony, rozpoczął pracę nad krótkim artykułem. Praca ta nie przebiegała płynnie, przyrodnik wielokrotnie zatrzymywał się, szukając odpowiedzi na trudne pytania, w końcu rozszerzył swoje plany, postanawiając napisać „dużą książkę na temat gatunków” zatytułowaną Dobór naturalny (Natural Selection). W swoich badaniach korzystał z informacji i próbek otrzymywanych od przyrodników z całego świata, w tym Wallace’a, który wtedy pracował na Borneo. Zbliżone zainteresowania wykazywał amerykański botanik Asa Gray, któremu Darwin 5 września 1857 wysłał szczegółowy zarys swoich teorii, włącznie z abstraktem Doboru naturalnego. W grudniu Darwin otrzymał list od Wallace’a, w którym ten pytał go, czy książka Darwina będzie omawiać kwestię pochodzenia człowieka. Odpowiedział, że chciałby uniknąć tego tematu „tak otoczonego uprzedzeniami”, jednocześnie zachęcając Wallace’a do dalszych badań teoretycznych i dodając, że sam wyciąga o wiele dalej idące wnioski niż on (I go much further than you).
qas: question: Jakimi badaniami zajmował się do 1856 roku?
answers: text: czy jaja lub nasiona mogłyby przetrwać przenoszenie w wodzie morskiej, a w konsekwencji rozprzestrzeniać gatunki przez oceany
generative_answer: czy jaja lub nasiona mogłyby przetrwać przenoszenie w wodzie morskiej, a w konsekwencji rozprzestrzeniać gatunki przez oceany

question: Dlaczego Alfred Wallace nalegał, aby Darwin jak najszybciej opublikował swoje odkrycia?
plausible_answers: text: aby zapewnić Darwinowi pierwszeństwo
generative_answer: aby zapewnić Darwinowi pierwszeństwo

question: Jak nazwał książkę opisującą jego odkrycia?
answers: text: Dobór naturalny (Natural Selection)
generative_answer: Dobór naturalny (Natural Selection)

question: Czy Thomas Huxley był sceptycznie nastawiony do odkryć Charlesa Darwina?
answers: text: Thomas Huxley był stanowczym przeciwnikiem teorii ewolucji
generative_answer: tak

question: Jaka praca naukowa przypominała Charlesowi Lyellowi zagadnienia eksplorowane przez Darwina?
answers: text: artykułu Alfreda Wallace’a na temat „introdukcji” gatunków
generative_answer: artykuł Alfreda Wallace’a na temat „introdukcji” gatunków