Maksym Gorlicki

Maksym Gorlicki, właśc. Maksym Sandowycz, Sandowicz (ur. 31 stycznia 1886 w Zdyni, zm. 6 września 1914 w Gorlicach) – duchowny prawosławny pochodzenia łemkowskiego.
Urodził się w rodzinie wyznania greckokatolickiego. Zmuszony do rezygnacji (z powodu słabych wyników) z nauki w gimnazjum w Nowym Sączu, wstąpił początkowo do klasztoru bazyliańskiego w Krechowie, a następnie, rozczarowany jego poziomem duchowym, dokonał konwersji na prawosławie i został posłusznikiem w ławrze Poczajowskiej. Za radą arcybiskupa wołyńskiego Antoniego opuścił jednak monaster, ukończył prawosławne seminarium duchowne w Żytomierzu, ożenił się i został wyświęcony na kapłana. Z własnej woli włączył się w organizowaną przez arcybiskupa Antoniego akcję propagowania prawosławia wśród galicyjskich grekokatolików. Objął parafię w Grabie, gdzie mieszkańcy przeszli na prawosławie z powodu zatargu z miejscowym greckokatolickim proboszczem.
Swoją działalność duszpasterską prowadził w okresie, gdy władze austriackie, zaniepokojone zaostrzającymi się stosunkami z Rosją i przewidujące wybuch wojny z tym państwem, ponownie przystąpiły do zwalczania ruchu moskalofilskiego w Galicji. Jednym ze środków ograniczania propagandy prorosyjskiej było uznanie za nielegalną działalności duszpasterskiej duchownych prawosławnych wyświęconych w Rosji. Mimo tego zakazu ks. Sandowicz prowadził taką działalność w Grabie i okolicznych miejscowościach, za co był kilkakrotnie karany grzywną i aresztem. W marcu 1912 został zatrzymany razem z innym prawosławnym duchownym, ks. Ignacym Hudymą, i oskarżony o szpiegostwo i dążenie do oderwania Galicji od Austro-Węgier. Proces wymienionych kapłanów, jak również rusofilów Semena Bendasiuka i Wasyla Kołdry, w założeniach władz austriackich miał ostatecznie zakończyć działalność moskalofilów. Zakończył się jednak wyrokiem uniewinniającym, a kampania propagandowa zorganizowana wokół niego przy wsparciu finansowym Rosji sprawiła, że nie odegrał zamierzonej roli. Po wybuchu I wojny światowej ks. Maksym Sandowicz został ponownie aresztowany i 6 września 1914 rozstrzelany bez wyroku sądowego w czasie nowej fali represji wobec podejrzanych o sympatie prorosyjskie.
W 1994 kanonizowany przez Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny.

context: 7 czerwca 1914 ks. Maksym Sandowicz opuścił areszt śledczy i udał się do domu rodziców w Zdyni. Na nowo podjął działalność duszpasterską w Grabie. Inaczej postąpili współoskarżeni z nim w procesie Stepan Bendasiuk i Wasyl Kołdra, którzy natychmiast wyjechali do Rosji i zostali tam podjęci przez hr. Władimira Bobrinskiego, prezesa zajmującego się wspieraniem moskalofilów Towarzystwa Galicyjsko-Russkiego. Ks. Sandowicz także zamierzał wyjechać do Rosji, jednak nie zdążył odebrać ze starostwa w Gorlicach paszportu. Po wybuchu I wojny światowej, w której Austro-Węgry i Rosja znalazły się w przeciwnych blokach walczących państw i ogłoszeniu w Galicji mobilizacji, został 4 sierpnia aresztowany wraz z rodziną. On sam, jego żona Pelagia, brat Mikołaj i ojciec Tymoteusz zostali osadzeni w więzieniu w Gorlicach.
qas: question: Gdzie mieszkali rodzice Sandowicza?
answers: text: w Zdyni
generative_answer: w Zdyni

question: W jakiej miejscowości Sandowicz był duchownym?
answers: text: w Grabie
generative_answer: w Grabie

question: Do jakiego kraju chciał wyjechać Sandowicz?
answers: text: do Rosji
generative_answer: do Rosji

question: Dlaczego Sandowicz nie wyjechał do Rosji?
answers: text: nie zdążył odebrać ze starostwa w Gorlicach paszportu
generative_answer: nie zdążył odebrać ze starostwa w Gorlicach paszportu

question: Kiedy wybuchła I wojna światowa?
plausible_answers: text: 4 sierpnia
generative_answer: 4 sierpnia