Ceratozaur

Ceratozaur (Ceratosaurus) – wymarły rodzaj drapieżnego dinozaura z grupy teropodów. Nazwa wywodzi się ze starożytnej greki od słowa κερας/κερατος (keras/keratos) oznaczającego róg i σαυρος (sauros), czyli jaszczur. Osobniki tego rodzaju żyły w jurze późnej (od kimerydu do tytonu). Opisał go w 1884 amerykański paleontolog Othniel Charles Marsh w oparciu o prawie kompletny szkielet odkryty w Garden Park w Kolorado w skałach formacji Morrison. Gatunkiem typowym jest Ceratosaurus nasicornis.
Okaz z Garden Park pozostaje najkompletniejszym znanym szkieletem tego rodzaju. Od czasu jego odkrycia opisano zaledwie garstkę kolejnych okazów. W 1999 doniesiono o odkryciu pierwszego młodocianego osobnika. W 2000 ustanowiono dwa kolejne gatunki: Ceratosaurus dentisulcatus i Ceratosaurus magnicornis, na podstawie dwóch niekomplentych kośćców z Cleveland-Lloyd Dinosaur Quarry w Utah i z okolicy Fruity w Kolorado. Pewność tych gatunków zakwestionowano. Możliwe, że reprezentują one osobniki tego samego gatunku na różnych etapach wzrostu. Następnie niekompletny szkielet wydobyty został z formacji Lourinhã w Portugalii, co dostarczyło dowodu na obecność rodzaju poza Ameryką Północną. Fragmentaryczne szczątki odnotowano też w Tanzanii, Urugwaju i Szwajcarii, jednak ich przypisanie do rodzaju Ceratosaurus nie jest obecnie akceptowane przez większość paleontologów.
Ceratosaurus był średniej wielkości teropodem. Długość oryginalnego okazu szacuje się na 5,3 m bądź 5,69 m. Osobnik opisany pod nazwą Ceratosaurus dentisulcatus był większy, osiągał 7 m długości. Ceratozaur cechował się głęboką szczęką i żuchwą noszącymi proporcjonalnie bardzo długie, przypominające ostrza zęby, wydatnym, przypominającym grzebień rogiem leżącym w linii pośrodkowej na pysku oraz parą przypominających rogi grzebieni nad oczami. Bardzo krótkie kończyny przednie zachowały pełną funkcjonalność, ręce miały po cztery palce. Ogon miał długość zbliżoną do długości reszty ciała. Rząd niewielkich osteodermów przebiegał pośrodku szyi, grzbietu i ogona. Dodatkowe osteodermy mieściły się w nieznanych miejscach na ciele zwierzęcia.
Ceratosaurus użycza swej nazwy grupie ceratozaurów (Ceratosauria), kladowi teropodów, które oddzieliły się wcześnie z linii ewolucyjnej, z której pochodzą ptaki. Najbliższym krewnym ceratozaura wydaje się być argentyński Genyodectes, o podobnie wydłużonych zębach. Geologicznie starszy rodzaj Proceratosaurus z Anglii, choć pierwotnie opisany jako przypuszczalny przodek Ceratosaurus, później okazał się nie być z nim blisko spokrewniony. Ceratosaurus dzielił siedlisko z innymi dużymi teropodami, jak torwozaur czy allozaur. Istnieją przypuszczenia, że każdy z tych rodzajów zajmował inną niszę ekologiczną, co zmniejszało konkurencję. Ceratosaurus mógł polować na dinozaury roślinożerne, choć niektórzy paleontolodzy zasugerowali, że preferował zwierzęta wodne, takie jak ryby. Róg na nosie raczej nie służył jako broń, jak to pierwotnie wyobrażał sobie Marsh; prawdopodobnie miał znaczenie jedynie w pokazach.

context: W monografii z 2000 Madsen i Welles potwierdzili przypisanie tych znalezisk do Ceratosaurus. Dodatkowo umieścili w nim kilka zębów, pierwotnie opisanych przez Janenscha jako możliwy gatunek Labrosaurus, Labrosaurus (?) stechowi. Inni autorzy podali w wątpliwość przypisanie jakichkolwiek znalezisk z Tendaguru Ceratosaurus, zauważając, że żadne ze znalezisk nie przedstawia żadnej cechy diagnostycznej tego rodzaju. W 2011 Rauhut uznał i Ceratosaurus roechlingi, i Labrosaurus (?) stechowi za możliwe ceratozaurydy, uznając je jednocześnie za niediagnozowalne na poziomie rodzaju, oznaczając je jako nomina dubia. W 1990 Timothy Rowe i Jacques Gauthier wymienili kolejny gatunek Ceratosaurus z Tendaguru, Ceratosaurus ingens, rzekomo stwierdzony przez Janenscha w 1920 i oparty na 25 izolowanych, bardzo długich zębach sięgających 15 cm długości. Jednakże Janensch przypisał gatunek do rodzaju Megalosaurus, a nie Ceratosaurus; może wobec tego chodzić po prostu o błąd przy kopiowaniu. Rauhut w 2011 pokazał, że Megalosaurus ingens nie był blisko spokrewniony z innymi Megalosaurus ani Ceratosaurus, ale być może zalicza się do karcharodontozaurydów.
qas: question: Co przypisali do Ceratosaurus Madsen i Welles w odkryciu z 2000 roku?
answers: text: kilka zębów
generative_answer: kilka zębów

question: Jak określił Ceratosaurus i Labrosaurus Rauhhut?
answers: text: za możliwe ceratozaurydy
generative_answer: za możliwe ceratozaurydy

question: Jaki nowy gatunek wymienili Rowe i Gauthier?
answers: text: Ceratosaurus ingens
generative_answer: Ceratosaurus ingens

question: Co wpłynęło za wyznaczenie nowego gatunku przez Janenscha?
answers: text: 25 izolowanych, bardzo długich zębach
generative_answer: 25 izolowanych, bardzo długich zębów

question: Co mogło wpłynąć na inne przyporządkowanie Janenscha?
answers: text: błąd przy kopiowaniu
generative_answer: błąd przy kopiowaniu

context: Ceratosaurus stanowił rzadkość w faunie teropodów formacji Morrison. W miejscach, gdzie współwystępują, allozaur przewyższa go liczebnością 7,5 do 1. W kilku badaniach starano się wyjaśnić, jak te sympatryczne gatunki mogły zmniejszać bezpośrednią konkurencję między sobą. Donald Henderson w 1998 argumentował, że Ceratosaurus współwystępował z dwoma potencjalnie różnymi gatunkami Allosaurus, które określał jako formy: z formą o skróconym pysku, wysokiej i szerokiej czaszce i krótkich, zakrzywionych do tyłu zębach oraz z formą cechującą się dłuższym pyskiem, niższą czaszką i długimi, pionowymi zębami. Ogólnie mówiąc, im większe podobieństwo między sympatrycznymi gatunkami w ich morfologii, fizjologii i behawiorze, tym intensywniejsza konkurencja między nimi. Henderson doszedł do wniosku, że krótkopyska forma Allosaurus zajmowała odmienną niszę ekologiczna od formy o długim pysku i Ceratosaurus. Ze względu na krótką czaszkę podejrzewać można stosunkowo dużą siłę zgryzu, podobnie jak to zachodzi u kotów. Ceratosaurus i druga forma Allosaurus miały z kolei pyski wydłużone, przypominające te występujące u psów. Dłuższe zęby służyły za kły, dostarczając szybkich cięć, podczas których siła koncentrowała się na mniejszej powierzchni dzięki węższej czaszce. Wedle Hendersona znaczne podobieństwa w czaszkach Ceratosaurus i długopyskiej formy Allosaurus oznaczają bezpośrednią konkurencję pomiędzy nimi. Wobec tego ceratozaur mógł zostać wyparty ze swego siedliska zdominowanego przez długopyską formę allozaura. Rzeczywiście Ceratosaurus jest bardzo rzadki w Cleveland-Lloyd Quarry, zawierającej szczątki formy długopyskiej Allosaurus, a zdaje się częstszy w Garden Park i Dry Mesa Quarry, gdzie współwystępował z krótkopyską formą allozaura.
qas: question: Czy ten dinozaur, na tle innych teropodów z formacji Morrison, był szczególnie licznie występującym gatunkiem?
answers: text: Ceratosaurus stanowił rzadkość w faunie teropodów formacji Morrison
generative_answer: nie

question: Co wpływa na stopień współzawodnictwa między gatunkami sympatrycznymi?
answers: text: podobieństwo między sympatrycznymi gatunkami w ich morfologii, fizjologii i behawiorze
generative_answer: podobieństwo w ich morfologii, fizjologii i behawiorze

question: Dlaczego, według Hendersona, konkurencja między tym dinozaurem, a jedną z form allozaura była ograniczona?
answers: text: krótkopyska forma Allosaurus zajmowała odmienną niszę ekologiczna od formy o długim pysku i Ceratosaurus
generative_answer: krótkopyska forma Allosaurus zajmowała odmienną niszę ekologiczna od formy o długim pysku i Ceratosaurus

question: Jakie podobieństwo w wyglądzie występowało między tym dinozaurem, a jedną z form allozaura?
answers: text: miały z kolei pyski wydłużone
generative_answer: miały wydłużone pyski

question: Co, według Hendersona, miało wpływać na duży stopień konkurencji między tym dinozaurem, a jedną z form allozaura?
answers: text: znaczne podobieństwa w czaszkach
generative_answer: znaczne podobieństwa w czaszkach