Deinozuch

Deinozuch (Deinosuchus) − wymarły rodzaj krokodyla, krewny dzisiejszych aligatorów żyjący w późnej kredzie, od około 80 do 73 milionów lat temu. Jego nazwę tłumaczy się jako "straszny krokodyl". Pochodzi ona od starogreckich wyrazów δεινός/deinos ("straszny") i σουχος/souchos ("krokodyl"). Pierwsze szczątki odkryto w Karolinie Północnej w latach pięćdziesiątych XIX wieku, jednak rodzaj Deinosuchus opisano dopiero w 1909. Kolejne pozostałości wydobyto w latach czterdziestych XX wieku. Weszły one później w skład istotnej, choć nieprecyzyjnej rekonstrukcji czaszki wystawianej w Amerykańskim Muzeum Historii Naturalnej. Wiedza o deinozuchu pozostaje niekompletna, choć odnalezione niedawno lepszej jakości szczątki czaszki przyczyniły się do lepszego poznania jego osteologii i paleobiologii.
Deinosuchus był o wiele większy od wszystkich dzisiejszych krokodyli – miał do 12 m długości i ważył do 8,5 tony – jednak ogólnym wyglądem nie różnił się zbytnio od swych żyjących obecnie mniejszych krewnych. Miał duże, solidne zęby przystosowane do kruszenia, a jego grzbiet pokrywały grube półokrągłe osteodermy. Jedno z badań sugeruje, że zwierzę dożywało 50 lat, a rosło w tempie typowym dla dzisiejszych krokodyli, choć wzrost ten zajmował o wiele więcej czasu.
Skamieniałości deinozucha znaleziono w 10 stanach USA oraz w północnym Meksyku. Żył on po obu stronach Morza Środkowego Zachodu. Był niewybrednym dominującym drapieżnikiem ekosystemów rejonów przybrzeżnych na wschodzie Ameryki Północnej. Większe rozmiary osiągał na zachodzie, wschodnie populacje były zaś liczniejsze. Kwestia, czy chodzi tu o odrębne gatunki, dzieli specjalistów. Deinosuchus potrafił zabijać i spożywać duże dinozaury. Żywił się prawdopodobnie także żółwiami morskimi, rybami i inną zwierzyną, zarówno wodną, jak i lądową.

context: Colbert i Bird zaklasyfikowali deinozucha do rodziny krokodylowatych, bazując pierwotnie na cechach zębów przypominających spotykane u dzisiejszych jej przedstawicieli. Analizy filogenetyczne przeprowadzone w 1999 przez Brochu wskazały jednak, że Deinosuchus był w rzeczywistości prymitywnym członkiem Alligatoroidea. Dlatego też nie jest on największym na świecie krokodylowatym, ale największym aligatoroidem. Klasyfikację tą wzmocniło dokonane w 2005 odkrycie dobrze zachowanej puszki mózgowej deinozucha z alabamskiej formacji Blufftown, pod pewnymi względami podobną do należącej do aligatora amerykańskiego. Deinosuchus nie jest przodkiem współczesnych aligatorów, mimo iż należy do tego samego kladu. Jego najbliżsi krewni to prawdopodobnie Leidyosuchus i Diplocynodon.
qas: question: Na czym początkowo opierali się Colbert i Bird, uznając deinozucha za członka rodziny krokodylowatych?
answers: text: cechach zębów przypominających spotykane u dzisiejszych jej przedstawicieli
generative_answer: cechach zębów przypominających spotykane u dzisiejszych jej przedstawicieli

question: Jakie badania pokazały, że ten dinozaur należy do rodziny Alligatoroidea?
answers: text: Analizy filogenetyczne przeprowadzone w 1999 przez Brochu
generative_answer: Analizy filogenetyczne przeprowadzone w 1999 przez Brochu

question: Czy istnieje aligatoroid przewyższający swoimi rozmiarami deinozucha?
answers: text: nie jest on największym na świecie krokodylowatym, ale największym aligatoroidem
generative_answer: nie

question: Jaką, znajdującą się w dobrym stanie, część ciała deinozucha znaleziono w 2005 roku?
answers: text: puszki mózgowej
generative_answer: puszkę mózgową

question: Jakie gatunki są najbliżej spokrewnione z aligatorem amerykańskim?
plausible_answers: text: Leidyosuchus i Diplocynodon
generative_answer: Leidyosuchus i Diplocynodon