Wyjątki i ograniczenia praw autorskich

Wyjątki i ograniczenia praw autorskich (ang. exceptions and limitations to copyright) – przepisy prawa autorskiego, na podstawie których określone podmioty mogą korzystać z cudzych utworów w określony sposób bez zgody podmiotu praw autorskich.
Prawo autorskie nie daje absolutnej ochrony. Nie chroni pomysłów i idei, nie zapobiega przed równoczesnym niezależnym stworzeniem identycznych utworów. Podobnym czynnikiem, który ma wpływ na zakres ochrony, są wyjątki i ograniczenia. Jednak nie osłabiają one ochrony, a jedynie dostosowują jej zakres do szczególnych sytuacji. Dzięki tym przepisom użytkownicy mogą korzystać z chronionych utworów, do których nie wygasły autorskie prawa majątkowe, w interesie własnym lub publicznym.
Wyjątki i ograniczenia praw autorskich są „klasyczną instytucją prawa autorskiego”. Do przepisów najczęściej spotykanych w krajowych ustawach o prawie autorskim należą: zezwolenie na kopiowanie utworów na potrzeby badań i prywatnej nauki, prawo cytatu, zezwolenie na korzystanie z utworów do tworzenia parodii i do celów dydaktycznych. W praktyce najczęściej chodzi o zwielokrotnianie kopii utworów i rozpowszechnianie ich bez zgody twórcy i bez zapłaty wynagrodzenia.
Podobne normy istnieją w każdej dziedzinie prawa własności intelektualnej, jednak wyjątki i ograniczenia w prawie autorskim są stosunkowo najbardziej zróżnicowane i najlepiej uwidaczniają różnice między common law a systemem prawa kontynentalnego.

context: Ustawa austriacka zawiera określenie „ograniczenia prawa korzystania” (Beschränkungen der Ververtungsrechte). Ustawa francuska nie podaje wspólnej nazwy dla tych przepisów. Ustawa niemiecka posługuje się pojęciami „użytek prywatny” i „inny użytek własny”, które uznaje się za „ograniczenia” (Schranken) prawa autorskiego. W Polsce przepisy ustanawiające wyjątki i ograniczenia zostały umieszczone w dziale 3 rozdziale 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, zatytułowanym „dozwolony użytek”. Nazwy typu „prawo panoramy”, „prawo przedruku”, „prawo cytatu” są potoczne i nie dają praw porównywalnych do praw autorskich.
qas: question: Jakie określenia na przepisy stosowane są w prawie niemieckim?
answers: text: „użytek prywatny” i „inny użytek własny”
generative_answer: „użytek prywatny” i „inny użytek własny”

question: Gdzie zlokalizowane są przepisy w prawie polskim?
answers: text: w dziale 3 rozdziale 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych
generative_answer: w dziale 3 rozdziale 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych

question: Jakich wyłącznie nazw używa się w języku potocznym na określenie przepisów?
plausible_answers: text: „prawo panoramy”, „prawo przedruku”, „prawo cytatu”
generative_answer: „prawo panoramy”, „prawo przedruku”, „prawo cytatu”

question: Jakie pojęcie na przepisy stosowane jest w prawie austriackim?
answers: text: „ograniczenia prawa korzystania”
generative_answer: „ograniczenia prawa korzystania”

context: Część dyrektyw regulujących prawo autorskie nie zawiera przepisów dotyczących wyjątków i ograniczeń praw autorskich. Inne regulują jego szczegółową postać w kontekście danego rodzaju utworów lub danego sposobu korzystania z utworów (dyrektywa 96/9/WE o prawnej ochronie baz danych, dyrektywa 98/71/WE o ochronie prawnej wzorów, dyrektywa 2006/115/WE dotycząca prawa najmu i użyczania). Dyrektywa 2001/29/WE o harmonizacji niektórych aspektów prawa autorskiego i praw pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym kompleksowo reguluje wyjątki i ograniczenia.
qas: question: Czy wszystkie rozporządzenia związane z prawem autorskim posiadają przepisy omawiające wyjątki i ograniczenia?
answers: text: Część dyrektyw regulujących prawo autorskie nie zawiera przepisów dotyczących wyjątków i ograniczeń praw autorskich
generative_answer: nie

question: Jakie dyrektywy regulujące prawo autorskie robią to szczegółowo w kontekście konkretnego typu utworów lub konkretnego sposobu ich używania?
answers: text: dyrektywa 96/9/WE o prawnej ochronie baz danych, dyrektywa 98/71/WE o ochronie prawnej wzorów, dyrektywa 2006/115/WE dotycząca prawa najmu i użyczania
generative_answer: dyrektywa 96/9/WE o prawnej ochronie baz danych, dyrektywa 98/71/WE o ochronie prawnej wzorów, dyrektywa 2006/115/WE dotycząca prawa najmu i użyczania

question: Jakie rozporządzenie wyczerpująco reguluje wyjątki i ograniczenia praw autorskich?
answers: text: Dyrektywa 2001/29/WE o harmonizacji niektórych aspektów prawa autorskiego i praw pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym
generative_answer: Dyrektywa 2001/29/WE o harmonizacji niektórych aspektów prawa autorskiego i praw pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym