Witold Gombrowicz

Witold Marian Gombrowicz herbu Kościesza (ur. 4 sierpnia 1904 w Małoszycach, zm. 24 lipca 1969 w Vence) – polski powieściopisarz, nowelista i dramaturg.
Jeden z wybitnych polskich pisarzy XX wieku. Jego twórczość cechuje głęboka analiza psychologiczna człowieka jako uwikłanego w spuściznę kultury i w innych ludzi, analiza tożsamości jednostki w interakcji z innymi, problemu niedojrzałości i młodości, ról klasowych, a także poczucie absurdu, obrazoburstwo względem przyjmowanych przez społeczeństwo tradycyjnych wartości, antynacjonalizm i krytyka romantyzmu. Te elementy przeplatały się w jego najważniejszych utworach: powieściach Ferdydurke (1937), Trans-Atlantyk (1953), Pornografia (1960) i Kosmos (1965), oraz dramatach, m.in. Iwona, księżniczka Burgunda (1938) oraz Ślub (1953). Od 1939 Gombrowicz przebywał na emigracji: do 1963 w Argentynie, od 1964 aż do śmierci we Francji. Ważną częścią jego twórczości był prowadzony w latach 1953–1969 Dziennik, w którym autor w sposób ironiczny, cyniczny i z humorem opowiadał własne losy, podejmował dialog z różnymi nurtami filozoficznymi, z tradycją kultury polskiej i komentował bieżące wydarzenia polityczne. Zyskał sławę w ostatnich latach życia, był wówczas wśród kandydatów do Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1966, 1968, 1969), której nie otrzymał.
Należy do często tłumaczonych autorów polskich.

context: Od grudnia 1947 do maja 1955 Gombrowicz pracował jako urzędnik bankowy w Banco Polaco, argentyńskiej filii Banku Pekao. W 1950 nawiązał korespondencję z Jerzym Giedroyciem i od 1951 publikował w paryskiej „Kulturze”, tam w 1953 rozpoczął druk fragmentów Dziennika. W tym samym roku Instytut Literacki w Paryżu wydał powieść Trans-Atlantyk i dramat Ślub (w jednym tomie, jako 1. tom „Biblioteki Kultury”). Powieść ta w kontrowersyjny sposób podejmowała problem tożsamości narodowej Polaków na emigracji, przedstawiając jej karykaturalny wizerunek. Po Październiku 1956 cztery książki Gombrowicza ukazały się w Polsce, a ich autor zyskał duży rozgłos. Po roku 1958 władze w kraju nie zezwalały jednak na druk następnych książek. Gombrowicz zyskał natomiast w latach 60. sławę światową, uwieńczoną tłumaczeniami dzieł, także kolejnych powieści: Pornografii i Kosmosu, oraz realizacjami teatralnymi jego dramatów, szczególnie we Francji, Niemczech i Szwecji. W 1963 powrócił do Europy, otrzymawszy stypendium Fundacji Forda na pobyt w Berlinie Zachodnim, na co władze komunistyczne w Polsce zareagowały kampanią prasową przeciw pisarzowi. Pisarz powrócił do Europy tak, jak przed laty ją opuścił - to znaczy drogą morską, na pokładzie włoskiego 21.000-tonowego turbinowca FEDERICO C. Swój powrót opisał szczegółowo w "Dzienniku 1961-66" na stronach 91-108 (Wyd. Literackie Kraków 1988).
qas: question: Do jakiego czasopisma tworzył swoje teksty Gombrowicz?
answers: text: „Kulturze”
generative_answer: "Kultura"

question: Czym zajmował się Gombrowicz przed rokiem 1955?
answers: text: pracował jako urzędnik bankowy w Banco Polaco
generative_answer: pracował jako urzędnik bankowy w Banco Polaco

question: Z kim Gombrowicz pisał listy?
answers: text: z Jerzym Giedroyciem
generative_answer: z Jerzym Giedroyciem

question: Jaki problem opisuje i przekazuje czytelnikom dramat "Ślub"?
plausible_answers: text: tożsamości narodowej Polaków na emigracji
generative_answer: tożsamości narodowej Polaków na emigracji

question: Jakie stypendium otrzymał Gombrowicz?
answers: text: Fundacji Forda
generative_answer: Fundacji Forda

context: Przez wielu współczesnych uznany był już za życia lub pośmiertnie za jednego z najwybitniejszych pisarzy polskiej literatury współczesnej. Przykładem tego była przeprowadzona przez Michała Chmielowca w londyńskich „Wiadomościach” ankieta, w której wzięli udział najwybitniejsi polscy pisarze i krytycy literaccy na emigracji w 1969. Ankietę tę uzupełniło Archiwum Emigracji (UMK) w 1996. Opinie o wadze pisarstwa Gombrowicza były tym bardziej zaskakujące wśród współczesnych mu, iż jako człowiek znany był z megalomaństwa, złośliwości i bardzo krytycznych opinii o innych pisarzach. Znając tę cechę charakteru Gombrowicza, redaktorzy „Kultury” paryskiej, Jerzy Giedroyc i Konstanty Jeleński, wysłali mu pocztówkę gratulacyjną z pozdrowieniami od znanych francuskich arystokratów. Pocztówka i podpisy były oczywiście żartem, ale Gombrowicz przyjął to z najwyższą powagą.
qas: question: Z jakich cech charakteru słynął Gombrowicz?
answers: text: z megalomaństwa, złośliwości i bardzo krytycznych opinii
generative_answer: z megalomaństwa, złośliwości i bardzo krytycznych opinii

question: Czy Gombowicz został uznany za swojego życia za najwybitniejszego pisarza polskiej literatury współczesnej? 
plausible_answers: text: Przez wielu współczesnych uznany był już za życia lub pośmiertnie za jednego z najwybitniejszych pisarzy polskiej literatury współczesnej
generative_answer: tak

question: W jaki sposób wyłoniono Gombrowicza za najwybitniejszego przedstawiciela polskiej literatury współczesnej, w gronie literatów na emigracji?
answers: text: była przeprowadzona przez Michała Chmielowca w londyńskich „Wiadomościach” ankieta
generative_answer: była przeprowadzona przez Michała Chmielowca w londyńskich „Wiadomościach” ankieta

question: Jaki magazyn redagował we Francji Jerzy Giedroyc?
answers: text: „Kultury”
generative_answer: Kulturę

question: Jak podpisali się Giedroyc i Jeleński w pocztówce gratulacyjnej dla Gombrowicza?
answers: text: od znanych francuskich arystokratów
generative_answer: od znanych francuskich arystokratów