Dom Carlos I (1898)

Dom Carlos I, od 1910 roku Almirante Reis – krążownik Marynarki Portugalskiej z początku XX wieku, jedyny okręt swojego typu. Stanowił typową konstrukcję krążownika pancernopokładowego budowy brytyjskiej stoczni Armstronga w Elswick okresu przełomu wieków. Wodowany w 1898 roku, wszedł do służby w kolejnym roku. W toku służby pełnił zadania reprezentacyjne oraz wziął udział w rewolucji republikańskiej 1910 roku. W trakcie I wojny światowej został wycofany z czynnej służby z uwagi na zużycie kotłów, a w 1925 roku skreślony z listy floty. Był największym okrętem marynarki Portugalii swojego czasu.
Wyporność okrętu wynosiła 4186 ton. Uzbrojenie główne stanowiły cztery armaty kalibru 152 mm i osiem armat kalibru 120 mm. Napędzały go maszyny parowe, umożliwiające rozwijanie prędkości 22 węzłów.

context: Portugalia w tym okresie targana była niepokojami wewnętrznymi. W kwietniu 1906 roku załoga krążownika dołączyła do buntu załogi pancernika obrony wybrzeża „Vasco da Gama”, zakończonego poddaniem się zbuntowanych okrętów. Następnie krążownik został skierowany do remontu, który ukończony został w kolejnym roku. We wrześniu 1907 roku „Dom Carlos I” wszedł w skład Dywizjonu Treningowego, grupującego najbardziej wartościowe okręty. W 1908 roku zamordowano króla, którego imię nosił okręt, i na tron wstąpił jego następca Manuel II. Wiosną 1910 roku krążownik złożył wizytę w Argentynie z okazji stulecia niepodległości. 4 października 1910 roku, gdy doszło do rewolucji republikańskiej w Portugalii, „Dom Carlos I” przebywał w Lizbonie. Jego załoga początkowo nie przyłączyła się do dwóch innych zbuntowanych krążowników „Adamastor” i „São Rafael”, lecz wieczorem tego dnia została skutecznie zaagitowana i dołączyła do rewolucjonistów, przy czym zabito dowódcę okrętu i trzech przeciwnych rewolucji oficerów. Marynarze krążownika następnie brali udział w krótkotrwałych starciach, które doprowadziły do obalenia monarchii. Zaraz po tym, w grudniu 1910 roku monarchistyczną nazwę okrętu zmieniono na „Cândido Reis”, a ostatecznie „Almirante Reis” (na cześć jednego z przywódców rewolucji – admirała Carlosa Cândido dos Reis – zmarłego w jej trakcie).
qas: question: Jakie jednostki należały do Dywizjonu Treningowego?
answers: text: najbardziej wartościowe
generative_answer: najbardziej wartościowe

question: Czym ostatecznie skończyły się portugalskie wystąpienia republikańskie na początku XX wieku?
answers: text: obalenia monarchii
generative_answer: obaleniem monarchii

question: Kogo chciano uhonorować zmieniając jego nazwę na "Almirante Reis"?
answers: text: admirała Carlosa Cândido dos Reis
generative_answer: admirała Carlosa Cândido dos Reis

question: Czy członkowie załogi tego okrętu uczestniczyli w wystąpieniach przeciwko monarchii w 1910 r.?
answers: text: Marynarze krążownika następnie brali udział w krótkotrwałych starciach, które doprowadziły do obalenia monarchii
generative_answer: tak

question: Jakie staty pociągnęło za sobą włączenie się tego okrętu w działania rewolucyjne w 1910 r.?
answers: text: zabito dowódcę okrętu i trzech przeciwnych rewolucji oficerów
generative_answer: zabito dowódcę okrętu i trzech przeciwnych rewolucji oficerów