Książka kucharska

Książka kucharska – zbiór przepisów kulinarnych, opisujących sposób przygotowywania danych potraw. Współczesne książki kucharskie są na ogół ułożone według jakiegoś tematu przewodniego i zawierają przepisy np. kuchni narodowych czy regionalnych bądź spełniające wymagania danej diety (np. książki kucharskie dla diabetyków, wegetarian czy osób odchudzających się). Mogą też zawierać przepisy na określony typ potraw, np. ciasta, sałatki, przetwory z owoców czy potrawy mięsne. Obecnie są często ilustrowane fotografiami pokazującymi gotowe dania.
Współcześnie książki kucharskie nie są wyłącznie źródłem informacji przydatnych w kuchni – czytelnicy kupują je także w celu zaznajomienia się z przepisami na potrawy, których nie mają zamiaru przygotowywać. Albumowe wydania książek kucharskich dalekie są od swojej pierwotnej funkcji i częściej znajdują swoje miejsce w salonie niż w kuchni.
Historia książek kucharskich w danym kraju jest ściśle związana z jego tradycją kulinarną i stopniem rozwoju gastronomii. Stąd też bogatą literaturę kulinarną ma Francja, a dawne przepisy niektórych krajów, np. irlandzkie, znane są głównie z prywatnych zapisków i przekazów ustnych.
Dawne przepisy i książki kucharskie są ważnym źródłem dotyczącym historii kultury materialnej i życia codziennego. Historycy podchodzą jednak do starych przepisów z pewną ostrożnością, gdyż często przedstawiają one specyficzny bądź wyidealizowany obraz ówczesnych realiów. Trudno też niekiedy rozpoznać, czy przepis wywodzi się z tradycji danego regionu, czy też jest własnym pomysłem autora; trzeba także brać pod uwagę, że receptury i całe książki kucharskie często były przedmiotem plagiatu.

context: Z okresu pełnego i późnego średniowiecza zachowało się w manuskryptach kilkadziesiąt różnych zbiorów przepisów kulinarnych, które można już określić jako książki kucharskie. Większość z nich traktuje o kuchni dworskiej, a niektóre były ogłaszane przez nadwornych kuchmistrzów, jak Le Viandier Guillaume’a Tirela (ok. 1395), The Forme of Cury, napisana ok. 1390 roku przez kucharza Ryszarda II czy Du fait de cuisine autorstwa Chiquarta, kucharza na dworze Amadeusza VIII (1420). Pierwszym zbiorem odnoszącym się do kuchni bogatego mieszczaństwa jest Gospodarz paryski (koniec XIV wieku). Prócz pozycji włoskich, francuskich, angielskich i niemieckich zachowały się także średniowieczne książki kucharskie z innych krajów. Powstanie dwóch pozycji duńskich szacowane jest na ok. 1300 rok, są zatem jednymi z najstarszych w Europie. Katalońska Llibre de Sent Soví pochodzi z XIV wieku. Istnieje także rękopiśmiennicza książka kucharska z terenu Czech.
qas: question: Jaki typ kuchni przeważał w średniowiecznych książkach kucharskich?
answers: text: dworskiej
generative_answer: dworska

question: Kim był Le Viandier Guillaume’a Tirela?
answers: text: adwornych kuchmistrzów
generative_answer: nadwornym kuchmistrzem

question: Kiedy Ryszarda II napisał książkę kucharską?
plausible_answers: text: k. 1390
generative_answer: k. 1390

question: Jak nazywa się książka stworzona przez Amadeusza VIII?
plausible_answers: text: u fait de cuisine autorstwa Chiquarta
generative_answer: u fait de cuisine autorstwa Chiquarta

question: Czy istnieje średniowieczna książka kucharska z Czech?
answers: text: stnieje także rękopiśmiennicza książka kucharska z terenu Czech
generative_answer: tak