Reformacja

 Reformacja – ruch religijno-polityczno-społeczny zapoczątkowany przez Marcina Lutra w XVI wieku, mający na celu odnowę chrześcijaństwa. Był reakcją na negatywne zjawiska, które miały miejsce w katolickiej hierarchii kościelnej, a także stanowił opozycję do katolickiej doktryny dogmatycznej. Podwaliny pod wystąpienie Marcina Lutra położyła działalność Jana Husa na początku XV wieku – ruch husycki (husyci) odegrał ważną rolę w rozwoju reformacji.

context: W ślady Marcina Lutra poszli inni reformatorzy, np. Jan Kalwin we Francji. Idee reformacji, ujęte w sposób najbardziej radykalny i uzupełnione programem rewolucji społecznej, szerzyli anabaptyści i przywódcy chłopscy, jak chociażby Thomas Müntzer. W dalszych etapach rozwój reformacji kształtowany był przez uroczysty protest – stąd zdaje się wywodzić nazwa ruchu – jak chociażby ten wyrażony przez protestancką mniejszość religijną na sejmie w Spirze w 1529, kiedy to postanowiono wstrzymać się od wykonania edyktu wormackiego aż do czasu zwołania soboru powszechnego. Jednak już trzy lata później na sejmie w tym samym mieście zabroniono nauk reformacyjnych. Istotne z punktu widzenia reformacji było sformułowanie przez Filipa Melanchtona – przyjaciela Lutra – pierwszego protestanckiego wyznania wiary, zwanego Confessio Augustana (Wyznanie augsburskie) w 1530 i zawarcie w 1555 pokoju religijnego w Augsburgu, uznającego prawnie podział wyznaniowy Niemiec według zasady Cuius regio, eius religio (czyja ziemia, tego religia). Zasada wyboru religii nie obejmowała zatem niższych grup społecznych, te musiały się podporządkować władcom. Z Niemiec ruch reformacyjny przeniknął do innych krajów Europy, m.in. do krajów skandynawskich, gdzie luteranizm stał się religią panującą, Francji, Czech, Polski i na Węgry. Kalwinizm, rozwijający się w Szwajcarii obok doktryny Zwingliego, oddziaływał w znacznej mierze na Francję – stronnictwo to nazywano hugenotami, a także miał znaczący wpływ na wskrzeszenie antytrynitaryzmu. Osobny nurt reformacji – anglikanizm – powstał w Anglii w 1534, gdy król Henryk VIII, na skutek nieuznania przez papieża jego kolejnego małżeństwa – tym razem z Anną Boleyn, uzyskawszy zgodę parlamentu, zerwał z Rzymem i stanął na czele niezależnego od papiestwa Kościoła w Anglii.
qas: question: Jakie wydarzenie zapoczątkowało anglikanizm?
answers: text: król Henryk VIII, na skutek nieuznania przez papieża jego kolejnego małżeństwa – tym razem z Anną Boleyn, uzyskawszy zgodę parlamentu, zerwał z Rzymem i stanął na czele niezależnego od papiestwa Kościoła w Anglii
generative_answer: król Henryk VIII, na skutek nieuznania przez papieża jego kolejnego małżeństwa – tym razem z Anną Boleyn, uzyskawszy zgodę parlamentu, zerwał z Rzymem i stanął na czele niezależnego od papiestwa Kościoła w Anglii

question: Gdzie zakazano nauk reformacyjnych w 1532 roku?
answers: text: w Spirze
generative_answer: w Spirze

question: Jaką nazwę nadano protestanckiemu wyznaniu wiary stworzonemu przez Filipa Melanchtona?
answers: text: Confessio Augustana
generative_answer: Confessio Augustana

question: Jaka religia dominowała w krajach skandynawskich w XVI wieku?
answers: text: luteranizm
generative_answer: luteranizm

question: Kto jako pierwszy określił się mianem protestanta?
plausible_answers: text: Jan Kalwin
generative_answer: Jan Kalwin