Moralność pani Dulskiej

Moralność pani Dulskiej – dramat Gabrieli Zapolskiej, którego prapremiera odbyła się w 1906 r. w Krakowie, a wydany został w Warszawie w 1907 r. Jedno z najważniejszych dzieł autorki.
Pierwsza część cyklu „Moralność pani Dulskiej”, z kontynuacjami Pani Dulska przed sądem i Śmierć Felicjana Dulskiego. Sztuka grana także z podtytułem tragifarsa kołtuńska.
Ten dramat został wybrany jako lektura w ramach "Narodowego Czytania" w 2021 roku.

context: Pierwotnie akcja utworu została umieszczona we Lwowie, ponieważ tam pierwotnie miała nastąpić premiera (problemy z obsadą związane z chorobą jednej aktorki spowodowały takie opóźnienie, że premiera została przeniesiona do Krakowa). Jednakże na potrzeby przedstawienia premierowego w Krakowie (i na prośbę ówczesnego dyrektora Teatru Miejskiego w Krakowie – Ludwika Solskiego) autorka przeniosła akcję utworu do tego miasta (dotyczyło to odniesień do rozmaitych miejsc – np. w wersji „lwowskiej” Felicjan Dulski odbywa „spacer” na Wysoki Zamek, a przy ulicy Teatyńskiej musi przyspieszyć, bo „tunel rozbijają”, podczas kiedy w „krakowskiej” celem „spaceru” jest Kopiec Kościuszki, a przyspieszyć musi koło Parku Jordana, bo „zaczepiają”). Później sztukę wystawiano w innych miastach i w zależności od tego, z którą wersją miał reżyser do czynienia (do 1907 roku sztuka krążyła tylko w postaci odpisów), miejscem akcji był Lwów lub Kraków. Dramat został wydany drukiem przez wydawnictwo Orgelbrandów w 1907 roku i była to wersja „lwowska”. Kolejne wydanie (wydawnictwo Lektor) z 1921 roku oparte zostało na jednym z odpisów wykonanych dla potrzeb krakowskiego teatru – akcja umieszczona została w Krakowie. Z uwagi na to, że użyto odpisu prawdopodobnie przeznaczonego dla suflera, wydanie to odznaczało się pominięciem większości didaskaliów; ponadto było dość niechlujne (liczne błędy językowe). Późniejsze wydania aż do 1987 roku wywodziły się przeważnie z tego wydania, z tym że usuwano z nich błędy językowe oraz w mniejszym lub większym stopniu uzupełniano didaskalia. Wszystkie ekranizacje dramatu dzieją się w Krakowie. W 1988 roku wydany został tekst pochodzący z Orgelbranda z akcją we Lwowie. Obecnie wydaje się obie wersje, zależnie od pochodzenia źródła.
qas: question: Dlaczego akcja dramatu miała rozgrywać się we Lwowie?
answers: text: tam pierwotnie miała nastąpić premiera
generative_answer: tam pierwotnie miała nastąpić premiera

question: Co spowodowało, że premiera spektaklu odbyła się ostatecznie w Krakowie?
answers: text: problemy z obsadą związane z chorobą jednej aktorki
generative_answer: problemy z obsadą związane z chorobą jednej aktorki

question: Dlaczego w wydaniu z 1921 roku pominięto prawie wszystkie didaskalia?
answers: text: użyto odpisu prawdopodobnie przeznaczonego dla suflera
generative_answer: użyto odpisu prawdopodobnie przeznaczonego dla suflera

question: W jakim mieście rozgrywa się akcja wszystkich ekranizacji Moralności pani Dulskiej?
answers: text: Krakowie
generative_answer: Krakowie

question: Co sprawiło, że początkowo nie chciano wystawiać sztuki Gabrieli Zapolskiej w Krakowie?
plausible_answers: text: liczne błędy językowe
generative_answer: liczne błędy językowe