Ewangelia Jana


Ewangelia Jana [J, Jn lub Jan] – lub Ewangelia według świętego Jana – jedna z czterech Ewangelii Nowego Testamentu, której autorstwo przypisuje się Janowi Apostołowi, Janowi prezbiterowi lub bliżej nieidentyfikowalnemu „umiłowanemu uczniowi”. Prawdopodobnie jest to ewangelia chronologicznie najpóźniejsza ze wszystkich ewangelii nowotestamentowych i wyraźnie odróżnia się od pozostałych, tzw. synoptycznych. Na ogół Ewangelię Jana datuje się na koniec I wieku, a jako miejsce jej powstania wskazuje się zwykle Efez, jakkolwiek brane są pod uwagę również i inne miejsca (Antiochia Syryjska, Aleksandria).
Wskazywano, że czwarta Ewangelia uzupełnia informacje podane przez synoptyków. Wyjątkowo dużo miejsca autor poświęca wyjaśnieniu znaczenia śmierci Jezusa, słownictwo jest ubogie, wieloznaczne i celowo dobrane. Uważa się dziś, że jest inną wersją tej samej tradycji o działalności Jezusa.
Ewangelia Jana szybko zyskała uznanie i popularność, była najczęściej kopiowaną Ewangelią w I tysiącleciu. Tradycyjnie umieszczana jest na czwartej pozycji wśród Ewangelii. Jednak w Biblii koptyjskiej znajduje się na pierwszym miejscu, również niektóre greckie rękopisy umieszczają ją na takiej pozycji (minuskuł 19, 90, 382, 399, 401, 538, 599, 734). Rękopisy tekstu zachodniego umieszczają Ewangelię Jana na drugiej pozycji, w minuskule 2612 umieszczona została na trzeciej pozycji.

context: Nowożytna egzegeza wskazuje, iż zachodzą nie tylko różnice teologiczne pomiędzy Ewangelią Jana a synoptykami, lecz także na odmienne ujęcie słów i czynów Jezusa, odmienne ramy topograficzne i chronologiczne działalności Jezusa. Synoptycy koncentrują się na działalności Jezusa w Galilei, Jan – w Jerozolimie. Synoptycy opisują jedną tylko podróż Jezusa do Jerozolimy, a działalność Jezusa trwała nie rok, lecz 2-3 lata. Spośród 29 cudów opisywanych przez synoptyków, Ewangelia Jana opisuje jedynie 3, zna natomiast 4 inne, nieopisane w ewangeliach synoptycznych. Według synoptyków Jezus nauczał w przypowieściach i krótkich wypowiedziach, w czwartej ewangelii Jezus wygłasza cztery dłuższe mowy, znajdują się w niej natomiast jedynie trzy alegorie. Temat Królestwa Bożego, charakterystyczny dla synoptyków, jest poruszany jedynie raz, w rozmowie z Nikodemem (J 3,3-5). Janowy dualizm jest odmienny od dualizmu synoptyków, który był zorientowany horyzontalnie i przeciwstawił „ten świat”, światu który ma nadejść. Janowy dualizm przeciwstawia ten świat dla rzeczywistości istniejącej obok niego (ciemność i światło, ciało i duch, świat i niebo, wiara i niewiara).
qas: question: Co różni Ewangelię Jana od ujęcia synoptyków?
answers: text: różnice teologiczne pomiędzy Ewangelią Jana a synoptykami, lecz także na odmienne ujęcie słów i czynów Jezusa, odmienne ramy topograficzne i chronologiczne działalności Jezusa
generative_answer: różnice teologiczne, odmienne ujęcie słów i czynów Jezusa, odmienne ramy topograficzne i chronologiczne działalności Jezusa

question: Jakie obszar geograficzny szczególnie interesuje Jana?
answers: text: Jerozolimie
generative_answer: Jerozolima

question: Jaki obszar geograficzny najbardziej interesuje synoptyków?
answers: text: Galilei
generative_answer: Galilea

question: Ile trwała podróż Jezusa do Jerozolimy?
plausible_answers: text: 2-3 lata
generative_answer: 2-3 lata

question: Ilu cudów dokonał Jezus?
plausible_answers: text: 29
generative_answer: 29