Zimna wojna

NATO
inni sojusznicy USA
Układ Warszawski
państwa satelickie i pozaeuropejscy sojusznicy ZSRR
kolonie i terytoria zależne państw europejskich
państwa niezaangażowane
NATO
inni sojusznicy USA
Układ Warszawski
państwa satelitarne i inne kraje socjalistyczne sprzymierzone z ZSRR
inni sojusznicy ZSRR
Chiny i ich sojusznicy
Zimna wojna – umowna nazwa trwającego w latach 1947–1991 stanu napięcia oraz rywalizacji ideologicznej, politycznej i militarnej pomiędzy blokiem wschodnim, czyli ZSRR i jego państwami satelickimi skupionymi od 1955 roku w Układzie Warszawskim i państwami pozaeuropejskimi sprzymierzonymi z ZSRR, a blokiem zachodnim, czyli państwami niekomunistycznymi skupionymi od 1949 roku w NATO i paralelnych blokach obronnych (SEATO, CENTO) pod przywództwem Stanów Zjednoczonych. Zimnej wojnie towarzyszył wyścig zbrojeń obu bloków militarnych. Konflikt został rozpoczęty polityką ZSRR dążącego do rozszerzania zasięgu ekspansji terytorialnej i swojej strefy dominialnej oraz narzuceniem siłą ustroju komunistycznego krajom Europy Środkowo-Wschodniej.
Zimnej wojnie towarzyszył wyścig zbrojeń, wyścig kosmiczny i gospodarczy. Najważniejszymi wydarzeniami okresu konfliktu były: praski zamach stanu 1948, blokada Berlina, wojna koreańska, kryzys sueski, operacja AJAX, kryzys berliński 1961, kryzys kubański, wojna wietnamska, rewolucja sandinistowska, irańska rewolucja islamska, radziecka interwencja w Afganistanie i stan wojenny w Polsce.
Zimna wojna trwała od roku 1947 – od rozpadu koalicji antyhitlerowskiej i ustanowienia w Europie Środkowej wyłącznej strefy wpływów ZSRR – do upadku systemów komunistycznych w Europie (Jesień Ludów) w 1989 roku i likwidacji samego ZSRR w drugiej połowie 1991 roku. Rozpad bloku wschodniego wyeliminował układ dwubiegunowy w polityce międzynarodowej i zakończył epokę zimnej wojny.

context: Różne wydarzenia przed II wojną światową wykazywały wzajemną nieufność między mocarstwami zachodnimi a ZSRR, a obie strony finansowały przeciwników swoich rządów. Zachód w czasie rosyjskiej wojny domowej wsparł ruch antykomunistyczny zwany jako Biali. W odpowiedzi na wsparcie dla ruchu antykomunistycznego w 1926 roku Sowieci udzielili wsparcia finansowego strajkującym brytyjskim robotnikom, przez co rząd tego kraju zerwał stosunki dyplomatyczne z ZSRR. W 1928 roku, w czasie procesu pokazowego dowództwa Partii Socjalistów-Rewolucjonistów, radziecki sąd oskarżył eserowców o planowanie zamachu stanu wspartego przez Francję i Wielką Brytanię. Do 1933 roku USA odmawiała uznania państwowości ZSRR. W latach 30. oskarżenia o współpracę z nazistowskimi Niemcami, Japonią, Francją czy Wielką Brytanią stały się w stalinowskim ZSRR powodem do represji okresu wielkiego terroru. Eskalacja konfliktu przed II wojną światową nie była możliwa ze względu na międzynarodową izolację zarówno USA, jak i ZSRR.
qas: question: Jaka organizacja została wsparta przez zachodnie mocarstwa podczas rosyjskej wojny domowej?
answers: text: ruch antykomunistyczny zwany jako Biali
generative_answer: ruch antykomunistyczny zwany jako Biali

question: Jakie kroki podjęło ZSRR w odwecie za wsparcie Białych przez zachodnie mocarstwa?
answers: text: udzielili wsparcia finansowego strajkującym brytyjskim robotnikom
generative_answer: udzieliło wsparcia finansowego strajkującym brytyjskim robotnikom

question: Jak władze Wielkiej Brytanii odpowiedziały na Sowietów finansujących strajkujących rolników?
answers: text: zerwał stosunki dyplomatyczne z ZSRR
generative_answer: zerwał stosunki dyplomatyczne z ZSRR

question: Dlaczego konflikt pomiędzy ZSRR a Stanami Zjednoczonymi nie mógł w pełni eskalować przed wybuchem drugiej wojny światowej?
answers: text: ze względu na międzynarodową izolację zarówno USA, jak i ZSRR
generative_answer: ze względu na międzynarodową izolację zarówno USA, jak i ZSRR

question: Co zarzucił brytyjskim robotnikom radziecki sąd, w trakcie pokazowego procesu dowódców Partii Socjalistów-Rewolucjonistów?
plausible_answers: text: planowanie zamachu stanu wspartego przez Francję i Wielką Brytanię
generative_answer: planowanie zamachu stanu wspartego przez Francję i Wielką Brytanię