PLAN RÓWNOŚCI

D L A P O L I T E C H N I K I W R O C Ł A W S K I E J

N A L ATA 2 0 2 2 – 2 0 2 4

Opracowanie i redakcja: dr Mateusz Kotowski dr Monika Małek-Orłowska

Opracowanie badań: dr Anna Borkowska dr hab. Katarzyna Jach, prof. uczelni dr Mariusz Mazurkiewicz

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie ���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 7

1. Równość i dyskryminacja na Politechnice Wrocławskiej: Diagnoza stanu faktycznego �������������� 9

1.1. Struktura płci na Politechnice Wrocławskiej ����������������������������������������������������������������������������� 9

1.2. Badanie dotyczące równego traktowania i dyskryminacji na Politechnice Wrocławskiej ���� 19

1.3. Wybrane dotychczasowe działania na rzecz promocji równości i przeciwdziałania dyskryminacji ������������������������������������������������������������������������������������������������������26

2. Cele i plan działań ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 29

2.1. Cel 1. Zwiększanie świadomości wśród społeczności Politechniki Wrocławskiej na temat dyskryminacji i zasady równego traktowania ����������������������������������������������������������������� 29

2.1.1. Działanie: Aktualizowanie i rozwijanie internetowej „strony równościowej” Politechniki��������������������������������������������������������������������� �������������������������� 30

2.1.2. Działanie: Cykliczny mailing dla osób studiujących oraz nauczających �������������������������������� 30

2.1.3. Działanie: Stworzenie i dystrybucja ulotki dotyczącej zapobiegania dyskryminacji dla osób studiujących na Politechnice������������������������������������������ �������������������������� 30

2.1.4. Działanie: Stworzenie i dystrybucja ulotki dotyczącej zapobiegania dyskryminacji dla osób pracujących na Politechnice ����������������������������������������������������������������������31

2.1.5. Działanie: Uzupełnienie „Przewodnika dla nowo zatrudnionych” o treści dotyczące dyskryminacji �����������������������������������������������������������������������������������������������������31

2.1.6. Działanie: Szkolenia świadomościowe dla osób pracujących na Politechnice ����������������������31

2.1.7. Działanie: Szkolenia świadomościowe dla osób nowo przyjmowanych na studia ����������������32

2.1.8. Działanie: Organizacja wydarzeń kulturalnych i naukowych zwiększających świadomość na temat dyskryminacji i zasady równego traktowania ������������������������������������������������������������������32

2.2. Cel 2. Dążenie do równoważenia reprezentacji płci wśród wszystkich grup pracowniczych na Politechnice �����������������������������������������������������������������������������������������������32

2.2.1. Działanie: Sformułowanie i wdrożenie wytycznych dotyczących równoważenia reprezentacji płci w: strukturach zarządczych Politechniki i jednostek organizacyjnych, komisjach konkursowych oraz zespołach i komisjach eksperckich i recenzenckich ���������������������� 33

2.2.2. Działanie: Sformułowanie wytycznych dotyczących uwzględniania aspektu równoważenia reprezentacji płci w procedurach konkursowych �������������������������������������������������� 33

4

2.2.3. Działanie: Sformułowanie wytycznych dotyczących uwzględniania aspektu równoważenia reprezentacji płci w procedurach rekrutacyjnych ������������������������������������������������� 34

2.3. Cel 3. Dążenie do równoważenia reprezentacji płci osób studiujących ���������������������������������� 34

2.3.1. Działanie: Uwzględnianie aspektu równoważenia reprezentacji płci w kampaniach rekrutacyjnych na studia ���������������������������������������������������������������������������������������� 34

2.3.2. Działanie: Szkolenia dla osób biorących udział w akcjach promocyjnych i popularyzatorskich ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 35

2.4. Cel 4. Wspomaganie rozwoju karier naukowych kobiet ��������������������������������������������������������� 35

2.4.1. Działanie: Przeprowadzenie diagnozy potrzeb zatrudnionych na Politechnice Wrocławskiej badaczek pod kątem możliwości wpierania ich rozwoju i awansu zawodowego ��������������������������������������������������������������������� �������������������������� 36

2.4.2. Działanie: Sformułowanie rekomendacji i propozycji w zakresie działań na rzecz aktywnego wspomagania karier naukowych kobiet na Politechnice Wrocławskiej ������� 36

2.5. Cel 5. Ułatwienie osobom pracującym i studiującym na Politechnice Wrocławskiej zachowywania właściwych proporcji między pracą a życiem prywatnym, w tym ułatwianie łączenia pracy z opieką nad osobami niesamodzielnymi ��������������������������������������������������������������� 36

2.5.1. Działanie: Określenie ram możliwych działań uczelni z zakresu ułatwienia osobom pracującym i studiującym na Politechnice Wrocławskiej zachowywania właściwych proporcji między pracą/studiami a życiem prywatnym ��������������������������������������������� 38

2.5.2. Działanie: Przeprowadzenie diagnozy potrzeb osób pracujących na Politechnice w zakresie zachowywania właściwych proporcji między pracą a życiem prywatnym ������������������ 38

2.5.3. Działanie: Przeprowadzenie diagnozy potrzeb osób studiujących na Politechnice w zakresie zachowywania właściwych proporcji między studiami a życiem prywatnym ������������� 38

2.5.4. Działanie: Sformułowanie rekomendacji i propozycji dotyczących działań Politechniki zakresie ułatwienia osobom pracującym i studiującym zachowywania właściwych proporcji między pracą/studiami a życiem prywatnym ����������������������������������������������������������������� 39

2.6. Cel 6. Przeciwdziałanie wszelkim zjawiskom dyskryminacji na Politechnice �������������������������� 39

2.6.1. Działanie: Przyjęcie i wdrożenie procedury zgłaszania i procedowania przypadków dyskryminacji na Politechnice ������������������������������������������������������������������������������������ 39

2.6.2. Działanie: Dokonanie przeglądu obowiązujących na Politechnice kodeksów etycznych i wybranych wewnętrznych regulacji pod kątem treści dotyczących dyskryminacji i równości ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 40

5

2.6.3. Działanie: Diagnoza głównych przyczyn doświadczeń dyskryminacyjnych osób pracujących na stanowiskach administracyjnych oraz innych niedydaktycznych i niebadawczych oraz sformułowanie rekomendacji w zakresie wdrożenia bardziej równościowego modelu kariery na tych stanowiskach ����������������������������������������������������������������� 40

2.6.4. Działanie: Opracowanie i wdrożenie rozwiązań pozwalających osobom nieidentyfikującym się ze swoim nadanym imieniem na jego zmianę w systemach obsługi studentów ���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������41

2.7. Cel 7. Zwiększenie świadomości dotyczącej uwzględniania wymiaru płci w badaniach naukowych wśród osób prowadzących badania oraz osób studiujących na Politechnice ���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������41

2.7.1. Działanie: Szkolenia z zakresu uwzględniania wymiaru płci w badaniach naukowych dla osób zatrudnionych na Politechnice na stanowiskach badawczych oraz badawczo-dydaktycznych ��������������������������������������������������������������������������������������������������������42

2.7.2. Działanie: Szkolenie z zakresu uwzględniania wymiaru płci w badaniach naukowych dla osób zatrudnionych w Dziale Projektów Politechniki Wrocławskiej �����������������������������������������������42

2.7.3. Działanie: Przeprowadzenie analizy programów studiów i sformułowanie rekomendacji w zakresie włączania w nie treści związanych z uwzględnianiem wymiaru płci w badaniach naukowych ��������������������������������������������������������������������������������������������42

2.8. Zestawienie celów i działań ����������������������������������������������������������������������������������������������������� 43

3. Administrowanie realizacją planu ����������������������������������������������������������������������������������������������� 46

4. Monitorowanie i raportowanie �������������������������������������������������������������������������������������������������� 46

5. Weryfikacja i aktualizacja Planu Równości ��������������������������������������������������������������������������������� 46

6. Odpowiedzialność za realizację Planu Równości �������������������������������������������������������������������������47

Wybrana bibliografia ���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 48

6

Wprowadzenie

Zgodnie ze swoim Statutem Politechnika Wrocławska jest uczelnią kształtującą postawy

etyczne oparte na prawdzie, tolerancji, równości, otwartości oraz wolności intelektualnej, tj.

na takich zasadach i wartościach, które są niezbędne do zrównoważonego rozwoju współcze-

snego świata. Równość, jako jedno z podstawowych praw człowieka, zostaje zatem uznana

za istotną zasadę działania uczelni, która ma zapewnić każdej osobie uczestniczącej we

wspólnocie akademickiej zarówno pełny i swobodny dostęp do pracy i edukacji, jak też

równe traktowanie bez względu na jej status i cechy osobiste.

Głównym celem Planu Równości dla Politechniki Wrocławskiej, zwanego dalej „Planem”, jest

promowanie równości i różnorodności jako tych zasad, które umożliwiają wszystkim osobom

pracującym i studiującym na uczelni dobrostan, rozwój i wykorzystanie swojego potencjału

oraz pogłębiają ich autonomię myślenia i działania. Równocześnie zwiększają bezpieczeństwo,

upodmiotowienie i autonomię całego środowiska akademickiego.

Przyjęcie niniejszego Planu stanowi uzupełnienie i rozszerzenie zakresu działań prorówno-

ściowych i antydyskryminacyjnych, realizujących zobowiązania podjęte przez Politechnikę

w związku z przyznaniem jej przez Komisję Europejską logo „HR Excellence in Research”1 .

W założeniu realizować ma on również zalecenia Komisji Europejskiej w zakresie wdrożenia

planu równości płci (Gender Equality Plan) w jednostkach badawczych2 .

1 Zob. strona internetowa dedykowana wdrażaniu zaleceń Europejskiej Karty Naukowca i Kodeksu

Postępowania przy rekrutacji pracowników naukowych na Politechnice Wrocławskiej, https://pwr.edu.pl/uczelnia/europejska-karta-naukowca.

2 Zob. strona European Institute for Gender Equality dedykowana równości płci w instytucjach akademickich

i badaniach naukowych, https://eige.europa.eu/gender-mainstreaming/toolkits/gear.

7

Niezależnie od wypełnienia spoczywających na Politechnice zobowiązań, Plan odpowiadać ma

także na potrzebę prowadzenia systematycznych działań na rzecz przeciwdziałania dyskrymi-

nacji i promocji równości, na którą wskazują wnioski z badań dotyczących zjawiska dyskrymi-

nacji, w tym molestowania seksualnego na polskich uczelniach3 . Na potrzebę prowadzenia

działań w tym zakresie wskazał także Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego4 .

Plan Równości jest efektem prac Zespołu ds. Polityki Równościowej uczelni powołanego zarzą-

dzeniem Rektora Politechniki Wrocławskiej, prof. Arkadiusza Wójsa, 1 grudnia 2020 r. Doku-

ment został opracowany na podstawie analizy podobnego rodzaju dokumentów obowiązują-

cych na uczelniach polskich i europejskich oraz w oparciu o wyniki diagnozy przeprowadzonej

na Politechnice w pierwszej połowie 2021 r.

3 Zob. RPO, Doświadczenie molestowania wśród studentek i studentów. Analiza i zalecenia, Biuro Rzecznika

Praw Obywatelskich, Warszawa 2018, https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/Do%C5%9Bwiadczenie%20 molestowania%20w%C5%9Br%C3%B3d%20studentek%20i%20student%C3%B3w,%202018.pdf; Gerlich Julia, Molestowanie na polskich uczelniach publicznych, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa 2019.

4 Zob. Odpowiedź MNSzW dla RPO w sprawie nieprawidłowości w ŚUM w Katowicach, 24.06.2020, https:// bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/Odpowied%C5%BA%20MNSzW%20dla%20RPO%20w%20sprawie%20 nieprawid%C5%82owo%C5%9Bci%20w%20%C5%9AUM%20w%20Katowicach%2C%2024.06.2020.pdf.

8

1. Równość i dyskryminacja na Politechnice Wrocławskiej: Diagnoza stanu faktycznego

1.1. Struktura płci na Politechnice Wrocławskiej Do pierwszych działań podejmowanych w celu zdiagnozowania sytuacji kobiet i mężczyzn

na uczelni należało zgromadzenie i analiza danych liczbowych dotyczących struktury zatrud-

nienia na poszczególnych stanowiskach oraz w poszczególnych jednostkach w aspekcie płci.

Poniższe omówienie bazuje na danych zgromadzonych na przełomie 2020 i 2021 r.5

Władze Politechniki Wrocławskiej Funkcję Rektora Politechniki Wrocławskiej sprawował we wskazanym okresie mężczyzna, na-

tomiast funkcje prorektorów czterech mężczyzn i jedna kobieta.

W Senacie uczelni zasiadało czterdziestu dwóch mężczyzn oraz jedenaście kobiet. Natomiast

w dziewięcioosobowej Radzie Uczelni zasiadały dwie kobiety.

Władze wydziałów Wśród władz wydziałów na Politechnice Wrocławskiej na przełomie 2020 i 2021 r. mężczyzn

było trzykrotnie więcej niż kobiet, ponieważ rozkład procentowy wynosił odpowiednio 25%

kobiet i 75% mężczyzn (16 kobiet i 48 mężczyzn). Spośród 14 osób pełniących funkcję dziekana

10 to mężczyźni. Brak jest jednoznacznej korelacji pomiędzy stopniem maskulinizacji (resp.

feminizacji) wydziału a rozkładem reprezentacji płci wśród władz, gdyż dla przykładu na naj-

bardziej sfeminizowanym Wydziale Chemicznym dziekanem był mężczyzna, podczas gdy Wy-