Projekt "Politechnika nowych szans" jest współfinansowany przez Unię Europejską 
ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020.

Projekt "Politechnika nowych szans" jest współfinansowany przez Unię Europejską 
ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020.

Standard dostępności cyfrowej Politechniki Wrocławskiej

Autorzy:

Koordynatorzy ds. dostępności cyfrowej Politechniki Wrocławskiej

Karolina Jankowska

Magdalena Kruczek-Shchur

Wrocław, 2023 r.



Spis treści

1. Wprowadzenie 3

1.1. Dlaczego dostępność cyfrowa jest ważna? 4

1.2. Najczęściej używane skróty 4

1.3. Ustawa o dostępności cyfrowej 5

1.4. Definicje 6

2. Dostępność cyfrowa 10

2.1. WCAG 10

2.2. Czego dotyczy dostępność cyfrowa? 11

2.3. Jakie strony i pliki nie muszą być dostępne? 11

2.4. Deklaracja Dostępności 12

2.5. Wytyczne dostępności 13

3. Uwagi końcowe 26

Załącznik A. Ogólne wytyczne zapewniania dostępności treści redagowanych na stronach internetowych 27

Załącznik B. Rekomendacje dla tworzenia dostępnych cyfrowo materiałów dydaktycznych 30

1.B. Wprowadzenie 30

2.B. Ogólne zasady tworzenia dokumentów elektronicznych 31

3.B. Rodzaje materiałów i zalecenia 32

Załącznik C. Ogólne wytyczne zapewnienia dostępności multimediów i mediów społecznościowych. 37

Załącznik D. Ogólne wytyczne zamawiania, wykonania, audytowania i odbioru stron internetowych i aplikacji 39

Zamawianie: 39

Wykonanie: 39

Audytowanie: 40

Odbiór: 41



Wprowadzenie

Celem niniejszego opracowania jest wprowadzenie jednolitych standardów dostępności cyfrowej w Politechnice Wrocławskiej, co zapewni spójny sposób tworzenia, projektowania i udostępniania cyfrowych treści oraz narzędzi dla wszystkich użytkowników. Wdrożenie jednolitych standardów dostępności cyfrowej na uczelni umożliwi studentom, doktorantom i pracownikom, również tym ze szczególnymi potrzebami korzystanie z tych samych treści i narzędzi na równi ze wszystkimi odbiorcami treści.

Dostępność cyfrowa może dotyczyć różnych rodzajów treści i usług, takich jak strony internetowe, aplikacje, dokumenty PDF, multimedia, e-booki, kursy online i wiele innych. Wymagania dotyczące dostępności cyfrowej obejmują wiele różnych aspektów, takich jak łatwość nawigacji, dostępność treści dla czytników ekranu, dostępność dla użytkowników korzystających z klawiatury zamiast myszy, zapewnienie dostępu do alternatywnych opisów dla obrazów, audio i wideo.

Standardy mają zapewniać spójność oraz wysoki poziom w procesie tworzenia treści cyfrowych, co ułatwi pracę twórców, a także ułatwi ocenę i weryfikację dostępności cyfrowej wewnątrz Politechniki Wrocławskiej oraz dla instytucji i organizacji zewnętrznych. Jednolite standardy dostępności cyfrowej na uczelni będą zgodne z obowiązującymi przepisami prawa dotyczącymi dostępności cyfrowej i pomogą uczelni w spełnieniu swoich obowiązków w zakresie równości dostępu do edukacji i informacji dla wszystkich użytkowników.

Wytyczne określone w Standardzie dostępności cyfrowej Politechniki Wrocławskiej, obowiązują wszystkich pracowników tworzących lub modyfikujących istniejące strony internetowe, aplikacje mobilne, multimedia, dokumenty elektroniczne, redagujących treści cyfrowe m.in. na oficjalnych stronach lub w mediach społecznościowych Politechniki Wrocławskiej. W przypadku braku możliwości zapewnienia wskazanych w dokumencie wytycznych należy przeprowadzić dodatkowe uzgodnienia z koordynatorem ds. dostępności cyfrowej Politechniki Wrocławskiej (mail: dostepnosc.pwr@pwr.edu.pl).



Dlaczego dostępność cyfrowa jest ważna?

Tworząc treści cyfrowe w postaci stron internetowych, plików elektronicznych czy multimediów należy pamiętać o różnych potrzebach osób z nich korzystających. Przede wszystkim specjalne potrzeby będą miały osoby z niepełnosprawnością, np. wzroku czy słuchu. Dostępność cyfrowa dotyczy jednak znacznie szerszej grupy osób niż tylko tej z niepełnosprawnością. Zapewnia równy dostęp do informacji, zasobów i usług dla wszystkich ludzi, niezależnie od ich zdolności fizycznych, psychicznych, sytuacji ekonomicznej czy innych ograniczeń. Pozwala to zniwelować przepaść cyfrową i zapewniać wszystkim równą szansę na rozwój i uczestnictwo w społeczeństwie informacyjnym.

Ideą tworzenia dostępnych cyfrowo treści jest projektowanie uniwersalne, dzięki któremu zapewniamy prawidłowy odbiór jak największej grupie osób. W przypadku uczelni, zapewnienie dostępności cyfrowej jest szczególnie ważne, ponieważ umożliwia studentom, doktorantom i pracownikom równy dostęp do treści i narzędzi edukacyjnych.

Najczęściej używane skróty

BIP – Biuletyn Informacji Publicznej,

DDO – Dział Dostępności i Wsparcia Osób z Niepełnosprawnościami,

MC – Ministerstwo Cyfryzacji (7 października 2020 Ministerstwo Cyfryzacji zostało zniesione, a pracownicy dotychczasowego Ministerstwa Cyfryzacji obsługujący sprawy działu informatyzacji zostali włączeni do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów – Wydział Dostępności cyfrowej, GovTech),

PWr – Politechnika Wrocławska,

UDC - Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 roku o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (tj. Dz.U. z 2023 poz. 1440)

UZD - Ustawa z dnia 19 lipca 2019 roku o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (tj. Dz.U. z 2022 poz. 2240)



WCAG – ang. Web Content Accessibility Guidelines (Wytyczne dostępności treści internetowych)

Ustawa o dostępności cyfrowej

Zasady dotyczące dostępności cyfrowej w Polsce reguluje Ustawa o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych z dnia 4 kwietnia 2019 roku. W ustawie tej wskazane są wytyczne dla dostępności treści internetowych wg standardu WCAG 2.1 – załącznik nr 1 do ustawy.

Ważne terminy wynikające z ustawy:

04.04.2019 – uchwalenie Ustawy o dostępności cyfrowej (UDC).

23.05.2019 – wejście w życie większości przepisów UDC.

23.09.2019 – nowe strony podmiotów publicznych muszą spełniać wymagania określone w UDC oraz musi być zapewniona dostępność intranetu i ekstranetu w podmiotach publicznych.

23.09.2020 – strony powstałe przez 23.09.2018 muszą spełniać wymogi określone w UDC; multimedia powstałe po tej dacie muszą być dostępne.

01.01.2020 – 22.12.2020 – pierwszy monitoring stron www przeprowadzany przez MC. Monitoring będzie odbywał się co roku.

23.06.2021 – aplikacje mobilne przygotowane przez podmioty publiczne muszą spełniać wytyczne dostępności.

23.06.2021-22.12.2021 – pierwszy monitoring aplikacji mobilnych przeprowadzany przez MC. Monitoring będzie odbywał się co roku.

2022 – MC może nałożyć kary za brak Deklaracji Dostępności stron www dla podmiotów objętych pierwszym monitoringiem.

2023 - MC może nałożyć kary za brak dostępności BIP oraz elementów i funkcji stron www (określonych w art. 8.2.2. UDC) oraz Deklaracji Dostępności aplikacji mobilnych dla podmiotów objętych pierwszym monitoringiem.



2024 - MC może nałożyć kary za brak dostępności aplikacji mobilnych dla podmiotów objętych pierwszym monitoringiem.

Definicje

alfabet Braille’a – jest to pismo punktowe używane przez osoby niewidome; jest niezwykle pomocne na każdym etapie edukacji, w Polsce do zapisu w alfabecie Braille’a treści technicznych używana jest „Brajlowska Notacja Matematyczna prof. Ephesera", która została przetłumaczona na język polski oraz rozszerzona przez Marka Kalbarczyka, dr Włodzimierza Wysockiego, dr Jana Omiecińskiego i Igora Busłowicza

audiodeskrypcja – jest to dźwiękowy opis treści wizualnych występujących w nagraniu wideo. Audiodeskrypcja powinna być dodatkową ścieżką dźwiękową, którą można włączyć lub wyłączyć. W przypadku ograniczeń w odtwarzaczu multimedialnym podczas udostępniania filmu należałoby umieścić dwa filmy – jeden z audiodeskrypcją, drugi bez

czcionka bezszeryfowa – czcionka o kroju pozbawionym ozdobników, tzw. szeryfów. Czcionkami bezszeryfowymi są np. Arial, Calibri, Verdana, Tahoma. Czcionki te stosowane są w publikacjach elektronicznych, na stronach internetowych, gdyż nie męczą tak wzroku jak czytanie czcionek szeryfowych (takich jak Times New Roman, Bookman Old Style, Courier New)

czytnik ekranu – udźwiękawiający program komputerowy (ang. screen reader) wykorzystywany przez osoby słabowidzące i niewidome do korzystania z komputera i pozyskiwania informacji. Czytniki ekranu interpretują informacje, które wyświetlane są na monitorze i przekazują je w formie dźwiękowej (mowa syntetyczna) i/lub na urządzenie brajlowskie (monitor brajlowski, linijka brajlowska). Czytniki ekranu nie interpretują treści graficznych - nierozpoznanych skanów, plików JPG, TIFF, itp. W Polsce najbardziej popularne są czytniki: NVDA (darmowy), JAWs (komercyjny), VoiceOver (na urządzeniach firmy Apple), Talkback (urządzenia mobilne z systemem Android)



fokus – wyróżnienie aktywnego elementu na stronie internetowej, które przemieszcza się wraz z nawigacją na kolejne elementy. Fokus powinien być wizualnie wyróżniony (w większości przypadków widoczność fokusa jest domyślna)

G/głuchy – Głuchy (pisany z dużej litery) to osoba, która utożsamia się z mniejszością kulturowo-językową osób Głuchych; osoba głucha to osoba, która nie słyszy – jest to szersze pojęcie niż Głuchy. Obydwie grupy posługują się PJM (polskim językiem migowym), dla osób głuchych PJM jest pierwszym językiem

napisy otwarte – open caption – OC – napisy te są „wtopione” do nagrania wideo na stałe, nie ma możliwości ich wyłączenia czy zmiany ich wielkości, koloru

napisy rozszerzone – napisy, które oprócz dialogów zawierają także istotne informacje dotyczące występujących dźwięków. Takie dodatkowe informacje są umieszczane w napisach rozszerzonych w nawiasach, np. (krzyk), (spokojna muzyka), (odgłos upadającego przedmiotu). W napisach tych może występować również identyfikacja osoby wypowiadającej się

napisy zamknięte – closed caption – CC – napisy te są zsynchronizowane z nagraniem wideo, lecz można je włączyć lub wyłączyć w odtwarzaczu. Możliwe jest również formatowanie wyglądu takich napisów w zależności od potrzeb użytkownika – zmiana koloru, regulacja wielkości, pozycja na ekranie

osoba niewidoma – osoba, która nie widzi i do postrzegania świata używa zmysłu słuchu i dotyku, część z osób niewidomych zna i korzysta z alfabetu Braille’a

osoba z niepełnosprawnością narządu ruchu – są to m.in. osoby, które poruszają się na wózkach, korzystające z kul lub chodzików, są to także osoby z ograniczoną ruchomością rąk wynikającą np. porażenia, udaru, choroby Parkinsona

osoba z problemami poznawczymi – może to być osoba, która posiada niepełnosprawność intelektualną, chorująca psychicznie lub osoba ze spektrum autyzmu

osoby ze szczególnymi potrzebami – osobami ze szczególnymi potrzebami nie są tylko osoby z niepełnosprawnością, mogą to być osoby, które czasowo mają ograniczoną sprawność (mobilną, percepcyjną), w świecie cyfrowym są to także osoby, które mogą 



być narażone na wykluczenie cyfrowe ze względu na swój wiek, sprzęt i oprogramowanie, z którego korzystają lub dostęp do szybkiego Internetu

polski język migowy (PJM) – jest to język używany przez osoby G/głuche w Polsce; jest językiem wizualno-przestrzennym; dla osób G/głuchych posługujących się polskim językiem migowym jako językiem ojczystym język polski jest językiem obcym