Question: dlaczego w ameryce pojawiła się ludność pochodząca z afryki?

Answer: wkrótce na wielką skalę rozwinął się handel niewolnikami, sprowadzanymi głównie z Angoli i Konga.

Context: części Ameryki Południowej (Wicekrólestwo Peru). W obydwu głównych koloniach kształtowała się elita władzy – jej większość stanowiła szlachta pochodząca z Półwyspu Iberyjskiego. Podobne procesy zachodziły w portugalskiej Brazylii, choć tu przez długi czas system kolonialny rozwijał się w pełni tylko na stosunkowo niewielkim obszarze wąskiego pasa przybrzeżnego. Autochtonicznej ludności indiańskiej przypadała rola siły roboczej w gospodarce opartej na systemie rozległych monokultur rolnych. Coraz większe obszary ziemi przeznaczano pod plantacje bawełny, tytoniu, kukurydzy, trzciny cukrowej, kakao i kawy lub wypas bydła. Odkrywano złoża złota, srebra i diamentów, powstawały liczne kopalnie. Ponieważ zaczynało brakować rąk do pracy na plantacjach i w prymitywnych kopalniach, wkrótce na wielką skalę rozwinął się handel niewolnikami, sprowadzanymi głównie z Angoli i Konga. Pierwszy transport z Afryki na


Question: jakie zadania dostał bilbo jako włamywacz?

Answer: Bilbo miał służyć krasnoludom jako włamywacz, pomocny w przeniknięciu do wnętrza Góry i odzyskania przynajmniej części zagarniętych przez smoka skarbów.

Context: Gandalf, namawiając go do udziału w przygodzie. Okazała się nią planowana wyprawa kompanii krasnoludów (pod wodzą Thorina Dębowej Tarczy), mająca na celu odzyskanie ich dawnej siedziby, Samotnej Góry (Ereboru), zajmowanej przez smoka Smauga. Zgodnie z planem Gandalfa Bilbo miał służyć krasnoludom jako włamywacz, pomocny w przeniknięciu do wnętrza Góry i odzyskania przynajmniej części zagarniętych przez smoka skarbów. Hobbit zdecydował się towarzyszyć krasnoludom, choć ciężko zniósł rozstanie z domowymi wygodami Bag End. Gdy w trakcie przeprawy przez Góry Mgliste krasnoludowie i Gandalf wpadli w ręce goblinów, Bilbo błądził samotnie w podziemiach. Znalazł tam pierścień, a także spotkał Golluma. Nie chcąc paść łupem stwora, przedstawił mu się i zaproponował grę w zagadki. Gollum przyjął wyzwanie i zgodził się pokazać Bagginsowi drogę na


Question: jakie państwa uznają kosowo?

Answer: Stany Zjednoczone i przeważającą większość państw członkowskich Unii Europejskiej oraz NATO.

Context: państwo zostało uznane przez Stany Zjednoczone i przeważającą większość państw członkowskich Unii Europejskiej oraz NATO. W lutym 2018 od 112 do 115 niepodległych krajów oraz 4 inne podmioty prawa międzynarodowego uznawały niepodległość Kosowa. Na dzień 4 września 2020 liczba ta spadła do 97 niepodległych krajów oraz 4 innych podmiotów prawa międzynarodowego ze 193 państw członkowskich ONZ, 22 z 27 Unii Europejskiej i 26 z 30 NATO. Uznanie zostało cofnięte przez Palau, Madagaskar, Wyspy Salomona, Komory, Dominikę, Surinam, Burundi, Papuę Nową Gwineę, Lesotho, Grenadę, Republikę Środkowoafrykańską, Togo oraz Ghanę. 13 listopada 2019 roku Nauru wycofało się z uznania niepodległości Kosowa, zaś 2 marca 2020 roku uczyniło to Sierra Leone. === Państwa członkowskie ONZ === === Państwa nieuznawane i terytoria stowarzyszone ===


Question: kto jest współczesnym prometeuszem?

Answer: Frankenstein

Context: Frankenstein ( – "Frankenstein, czyli współczesny Prometeusz"; /ˈfræŋ.kən.ʃta͜in/ lub, angielska /ˈfræŋ.kən.staɪn/) – powieść angielskiej pisarki i poetki okresu romantyzmu Mary Shelley z 1818 roku. Pisarz SF Brian Aldiss uważał "Frankensteina" za pierwszą powieść SF lub przynajmniej zapowiedź tego gatunku. Powieść doczekała się wielu przeróbek i adaptacji filmowych, których większość zniekształcała lub spłycała pierwowzór. Pierwsza ekranizacja powstała w 1910, najsłynniejsza – w 1931, a jedna z najbardziej udanych i wiernych oryginałowi – w 1994. Powieść Mary Shelley nie jest bowiem, jak filmowe produkcje hollywoodzkie, prostym dziełem obliczonym na efekt grozy. Wymowa powieści obraca się wokół dylematu moralnego równania się człowieka z Bogiem-stwórcą, kwestią prawa stwórcy do decydowania o losach stworzonej przez siebie istoty oraz zasadniczego tematu: odrzucenia stwora przez ludzi, gdyż


Question: jaka strefa czasowa warszawa?

Answer: UTC+01:00

Context: UTC+01:00 (A – Alpha) – strefa czasowa, odpowiadająca czasowi słonecznemu południka 15°E. Do strefy czasowej UTC+01:00 należy czas środkowoeuropejski ("CET", "Central European Time"), czas zachodnioafrykański ("WAT", "West Africa Time"), czas zachodnioeuropejski letni ("WEST", "Western European Summer Time"), czas brytyjski letni ("BST", "British Summer Time"). W strefie znajduje się m.in. Amsterdam, Berlin, Bruksela, Casablanca, Kinszasa, Lagos, Madryt, Oslo, Paryż, Rzym, Warszawa i Wiedeń. == Strefa całoroczna == Afryka: * * * * * (Kinszasa oraz prowincje: Kongo Środkowe, Kwango, Kwilu, Mai-Ndombe, Mongala, Prowincja Równikowa, Tshuapa, Ubangi Północne i Ubangi Południowe) * * * * * (oprócz Ramadanu) * * * * == Czas standardowy (zimowy) na półkuli północnej == Europa: * * * * * * * * * * *


Question: w jakich stylach pływackich podczas nawrotów dotykam ściany basenu oburącz?

Answer: w delfinie i żabce

Context: do klasycznego; # w przejściu ze stylu klasycznego (żabki) do kraula. == Przepisy FINA dotyczące nawrotów == Na zawodach w pływaniu technika wykonania nawrotu jest ściśle określona przepisami Światowej Federacji Pływackiej. Wybrane przepisy dotyczące nawrotów: * we wszystkich konkurencjach pływak podczas nawrotu musi mieć fizyczny kontakt ze ścianą pływalni. Nawrót musi być wykonany od ściany i niedozwolone jest odbicie się od dna lub zrobienie kroku; * podczas nawrotu w kraulu i stylu grzbietowym ściany nawrotowej należy dotknąć dowolną częścią ciała, natomiast w delfinie i żabce oburącz jednocześnie rozłączonymi dłońmi; * po nawrocie dozwolone jest całkowite zanurzenie się pływaka na dystansie nie dłuższym niż 15 metrów. Przed tym punktem głowa musi „złamać” powierzchnię wody; * w stylu klasycznym po nawrocie pływak


Question: gdzie rozgrywany jest us open?

Answer: Od 1978 odbywa się w Nowym Jorku, w dzielnicy Queens na twardych kortach USTA Billie Jean King National Tennis Center we Flushing Meadows–Corona Park.

Context: US Open, "United States Open" – międzynarodowe mistrzostwa USA w tenisie; jeden z czterech turniejów zaliczanych do Wielkiego Szlema, rozgrywany w Stanach Zjednoczonych od 1881 roku, na przełomie sierpnia i września. Od 1978 odbywa się w Nowym Jorku, w dzielnicy Queens na twardych kortach USTA Billie Jean King National Tennis Center we Flushing Meadows–Corona Park. Pula nagród w 2021 roku wynosiła 60,1 mln dolarów amerykańskich. Zasada wypłacania równych wynagrodzeń dla obu płci została przyjęta w 1973 roku. Kortem głównym jest Arthur Ashe Stadium z widownią ponad 22,5 tys. osób, nazwany na cześć Arthura Ashe’a, wybitnego afro-amerykańskiego tenisisty, zmarłego w 1993 roku. Następny pod względem wielkości obiekt, Louis Armstrong Stadium, o pojemności 10 tys. widzów. Kompleks sportowy składa się z 33


Question: jakie niedzwiedzie zyja w kanadzie?

Answer: Niedźwiedź grizli

Context: Niedźwiedź grizli, grizli, grizzly, niedźwiedź szary ("Ursus arctos horribilis") – podgatunek niedźwiedzia brunatnego, drapieżnego ssaka należącego do rodziny niedźwiedziowatych. Pierwotnie zamieszkiwał rozległe obszary Ameryki Północnej, obecnie głównie północno-zachodnią jej część. == Taksonomia == Takson ten po raz pierwszy naukowo opisał w 1815 roku amerykański przyrodnik George Ord, nadając mu nazwę "Ursus horribilis". Jako miejsce typowe odłowu okazu typowego Ord wskazał „rzekę Missouri, trochę powyżej ujścia rzeki Poplar, na północny wschód od Montany”. == Zasięg występowania == Niedźwiedź grizli występuje w zach. Kanadzie (Jukon, Terytoria Północno-Zachodnie, Kolumbia Brytyjska i Alberta) oraz środkowej części zach. Stanów Zjednoczonych (wytępiony od płd. Wyomingu aż do Meksyku). W przeszłości niedźwiedzie te zasiedlały znaczną część dzisiejszych Stanów Zjednoczonych, a ich zasięg na południe ciągnął się aż


Question: jak stare jest słońce?

Answer: Słońce uformowało się około 4,57 mld lat temu

Context: części swojego życia. Nie zmieniło się znacznie w ciągu ostatnich czterech miliardów lat i pozostanie stabilne przez kolejne cztery miliardy. Jednakże w miarę ustawania syntezy wodoru w hel w jądrze i przenoszenie się jej do wyższych warstw Słońce czekają poważne zmiany, zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne. === Powstanie === Słońce uformowało się około 4,57 mld lat temu w wyniku zapadnięcia się części wielkiego obłoku molekularnego, który składał się głównie z wodoru oraz helu i przypuszczalnie utworzył wiele innych gwiazd, w tym HD 162826. Jego wiek został oszacowany na podstawie modeli komputerowych ewolucji gwiazd i pomiarów zawartości ciężkich radioizotopów. Wynik ten jest spójny z datowaniem izotopowym najstarszej materii w Układzie Słonecznym, o wieku 4,567 mld lat. Badania meteorytów ujawniły ślady stabilnych


Question: w którym roku był drugi rozbiór?

Answer: 1793

Context: II rozbiór Polski (1793) – drugi z trzech rozbiorów Polski, do których doszło pod koniec XVIII wieku. Dokonany przez Imperium Rosyjskie i Królestwo Prus, bez udziału Austrii. == Historia == Wykorzystując kapitulację Stanisława Augusta Poniatowskiego po wojnie polsko-rosyjskiej w roku 1792 i przejęcie rządów w Polsce przez targowiczan, 25 października 1792 król pruski Fryderyk Wilhelm II zażądał wcielenia Wielkopolski do Królestwa Prus. Miała być ona ekwiwalentem za niepowodzenia armii pruskich w wojnie przeciwko rewolucyjnej Francji, prowadzonej w koalicji absolutystycznych monarchii europejskich. Żądanie to warunkował groźbą wycofania się Prus z koalicji antyfrancuskiej, ale wnet przekształciło się ono w propozycję II rozbioru części ziem Rzeczypospolitej pomiędzy Rosję i Prusy. 23 stycznia 1793 doszło do podpisania traktatu podziałowego między Katarzyną II a Fryderykiem


Question: na którym kontynencie zamieszkuje najwięcej ludzi?

Answer: najwięcej ludzi zamieszkiwało Azję (ok. 4,31 mld)

Context: Ludność świata – ogół wszystkich ludzi zamieszkujący Ziemię. W dniu 15 listopada 2022 roku ich liczba wyniosła, według szacunków Funduszu Ludnościowego Narodów Zjednoczonych, osiem miliardów. W 2015 najwięcej ludzi zamieszkiwało Azję (ok. 4,31 mld), następnie Afrykę (ok. 1,15 mld), Europę (ok. 745 mln), Amerykę Łacińską (ok. 617 mln), Amerykę Północną (ok. 356 mln bez Ameryki Środkowej i Karaibów) i Oceanię (ok. 37 mln). W ciągu roku na świecie rodzi się około 131 mln dzieci i w tym samym czasie umiera 55 mln osób, co daje średni przyrost 76 mln osób rocznie. Ekumena zajmuje obecnie około 91% lądowych obszarów Ziemi. Rozmieszczenie ludności jest bardzo nierównomierne: około 52% populacji ludzkiej zamieszkuje tereny oddalone od brzegu morza nie więcej niż 200 km, przy


Question: jak zginął żółkiewski?

Answer: Hetman zginął na polach niedaleko miejscowości Otaci

Context: Stanisław Żółkiewski herbu Lubicz (ur. 1547 w Turynce pod Lwowem, zm. 7 października 1620 w Berezowce, kilka kilometrów od granicy na Dniestrze w Mołdawii podczas odwrotu z pola bitwy pod Cecorą) – polski magnat, od 1618 hetman wielki koronny i kanclerz wielki koronny, hetman polny koronny od 1588 do 1618, wojewoda kijowski od 1608, kasztelan lwowski od 1590, sekretarz królewski od 1573, starosta kałuski przed 1587 rokiem, starosta kamionacki w 1598 roku, starosta hrubieszowski w 1588 roku, starosta rohatyński w 1601 roku, starosta międzyrzecki w 1611 roku, starosta barski w 1613 roku, starosta jaworowski w 1619 roku, wójt barski, zwycięzca w wielu kampaniach przeciwko Rosji, Szwecji, Imperium Osmańskiemu i Tatarom, pisarz i pamiętnikarz. Hetman zginął na polach niedaleko miejscowości Otaci


Question: od kiedy jest emitowana familiada?

Answer: od 17 września 1994 roku

Context: Familiada – polski teleturniej emitowany na antenie TVP2 od 17 września 1994 roku, oparty na amerykańskim formacie "Family Feud". Jego prowadzącym od samego początku jest Karol Strasburger, choć według wstępnych planów funkcję tę miał pełnić Paweł Wawrzecki. Program nagrywany jest w studiu telewizyjnym w Warszawie przy ul. Inżynierskiej 4, w budynku dawnego kina „Syrena”. We wrześniu 2015 roku nadawca zaczął udostępniać bieżące odcinki programu w serwisie TVP VOD. Z powodu ograniczeń licencyjnych kolejne wydania są po pewnym czasie wycofywane z platformy. == Historia emisji == Informacje sprzed września 2006 roku pochodzą z archiwalnych programów telewizyjnych ze zbiorów Biblioteki Śląskiej w Katowicach. Informacje dotyczące emisji po lecie 2006 roku pochodzą z archiwalnego i bieżącego programu dla prasy Telewizji Polskiej. Teleturniej po


Question: co to znaczy gilbert?

Answer: Gilbert – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów "gisel" – przysięga i "beracht" – "jasny".

Context: Gilbert – imię męskie pochodzenia germańskiego. Wywodzi się od słów "gisel" – przysięga i "beracht" – "jasny". Imię zostało wprowadzone do języka angielskiego przez Normanów, a potem spopularyzowane dzięki XII-wiecznemu św. Gilbertowi. Gilbert imieniny obchodzi: * 4 lutego, jako wspomnienie św. Gilberta z Sempringham, * 13 lutego, jako wspomnienie św. Gilberta – biskupa Meaux, * 16 lutego. Znane osoby noszące imię Gilbert: * Gilbert Keith Chesterton, pisarz, eseista, apologeta chrześcijański, konwertyta * Gilberto Agustoni, kardynał katolicki * Gilbert Bécaud, francuski piosenkarz, kompozytor i aktor * Gilbert Fuchs, niemiecki łyżwiarz figurowy * Giba – Gilberto Godoy – siatkarz brazylijski * Gilbert Van Binst, były belgijski piłkarz. Znane osoby noszące nazwisko Gilbert: * William Gilbert – fizyk * David Gilbert, angielski snookerzysta


Question: w jakiej reprezentacji gra aubameyang?

Answer: reprezentant Gabonu.

Context: Pierre-Emerick Emiliano François Aubameyang (ur. 18 czerwca 1989 w Laval) – gaboński piłkarz, występujący na pozycji napastnika w angielskim klubie Chelsea. W latach 2009–2022 reprezentant Gabonu. Uczestnik Pucharu Narodów Afryki 2010, 2012, 2015, 2017 i 2021. == Kariera klubowa == === Początki === Jest wychowankiem AC Milanu, do którego trafił w wieku 17 lat wraz z braćmi – Catiliną i Willym. W przeszłości reprezentował barwy Dijon FCO, Lille OSC, AS Monaco i AS Saint-Étienne. Ten ostatni klub zapłacił za Gabończyka 2 mln euro. W pierwszym sezonie w AS Saint-Étienne strzelił 2 gole w 14 meczach, ale w drugim zdobył ich 19 i zaliczył 8 asyst. Za to osiągnięcie otrzymał nagrodę Marca-Viviena Foé przyznawaną najlepszemu afrykańskiemu piłkarzowi w Ligue 1. ===


Question: w jakim jezyku mowia na islandii?

Answer: Język islandzki

Context: Język islandzki (isl. "íslenska") – język z grupy języków nordyckich, którym posługują się mieszkańcy Islandii. Posługuje się nim około 320 tys. osób, głównie Islandczyków w kraju i na emigracji. Zapisywany jest alfabetem łacińskim. == Historia == Etapy rozwoju języka islandzkiego to okres staroislandzki (do 1550 r.) i nowoislandzki (po 1550 r.). Początkowo był to język osadników norweskich, tzw. "norse", czyli język staronordyjski. Z tego pierwotnego języka wykształciły się islandzki i norweski. Jednak ze względu na izolację wyspy, język islandzki zmienił się nieznacznie od początku drugiego tysiąclecia, dlatego współcześni Islandczycy mogą bez wcześniejszego przygotowania czytać sagi spisane w XII i XIII wieku. Zaszły jednak głębokie zmiany w artykulacji i wymowie wyrazów. Umiejętność pisania i czytania była na Islandii powszechna, nawet wśród


Question: co było skutkiem konstytucji 3 maja?

Answer: Konstytucja zmieniła ustrój państwa na monarchię dziedziczną, ograniczyła znacząco demokrację szlachecką, odbierając prawo głosu i decyzji w sprawach państwa szlachcie nieposiadającej ziemi (gołocie), wprowadziła częściowe zrównanie praw osobistych mieszczan i szlachty oraz stawiała chłopów pod ochroną państwa,

Context: Konstytucja 3 maja, właśc. Ustawa Rządowa z dnia 3 maja – uchwalona 3 maja 1791 roku ustawa regulująca ustrój prawny Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Powszechnie przyjmuje się, że Konstytucja 3 maja była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po konstytucji amerykańskiej z 1787 r.) spisaną konstytucją. Uchwalona przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego wraz ze "stanami skonfederowanemi w liczbie podwóyney naród Polski reprezentującemi". Została zaprojektowana w celu zlikwidowania obecnych od dawna wad opartego na wolnej elekcji i demokracji szlacheckiej systemu politycznego Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Konstytucja zmieniła ustrój państwa na monarchię dziedziczną, ograniczyła znacząco demokrację szlachecką, odbierając prawo głosu i decyzji w sprawach państwa szlachcie nieposiadającej ziemi (gołocie), wprowadziła częściowe zrównanie praw osobistych mieszczan i szlachty oraz stawiała chłopów pod ochroną państwa,


Question: czym charakteryzują się organizmy żywe?

Answer: Organizm – istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi (przede wszystkim przemianą materii), której części składowe tworzą funkcjonalną całość (indywiduum) zdolną do samodzielnego życia.

Context: Organizm – istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi (przede wszystkim przemianą materii), której części składowe tworzą funkcjonalną całość (indywiduum) zdolną do samodzielnego życia. Badaniem różnorodności organizmów i ich klasyfikowaniem zajmuje się systematyka organizmów. Szczątki organizmów wymarłych w odpowiednich warunkach tworzą skamieniałości. Zespół cech organizmu, na które wpływają czynniki środowiskowe i genotyp, nazywa się fenotypem. == Największe i najstarsze organizmy == Największy do tej pory odkryty organizm to grzyb opieńka ciemna – grzybnia jednego z osobników ma ok. 9 kilometrów kwadratowych. Organizmy rosnące klonalnie mogą osiągać olbrzymie rozmiary (poszczególne ramety trawy morskiej "Posidonia oceanica" są oddalone od siebie nawet o 15 km) i żyć setki tysięcy, a nawet miliony lat.


Question: jaki polak gra w nba?

Answer: Marcin Janusz Gortat

Context: Marcin Janusz Gortat (ur. 17 lutego 1984 w Łodzi) – polski koszykarz występujący na pozycji środkowego, reprezentant Polski. Jedyny Polak w historii NBA, który awansował do jej finału. == Początki kariery == Początkowo uprawiał piłkę nożną i lekkoatletykę, osiągając lokalne sukcesy – w 2000 został mistrzem Łodzi w skoku wzwyż, a w 2001 z drużyną piłkarską ŁKS Łódź zdobył mistrzostwo regionu łódzkiego. Karierę koszykarską rozpoczął dopiero w wieku 18 lat. Po kilku miesiącach od debiutu dostał powołanie do kadry Polski U-20, w której rozegrał 10 meczów. Podczas turnieju we Francji został dostrzeżony przez skautów klubu Rhein Energie Köln i w 2003 trafił do Niemiec. W klubie z Kolonii występował do 2007, zdobywając w 2005 mistrzostwo kraju i trzykrotnie puchar krajowy.


Question: kto przewodniczył jakobinom?

Answer: Maximilien Robespierre (przewodniczący)

Context: zbrodni, co doprowadziło do spadku popularności ugrupowania. 27 lipca 1794 krwawa dyktatura jakobinów została obalona. Klub jakobinów został rozwiązany przez Konwent Narodowy, jego przywódców stracono, a ocalałych członków jeszcze przez wiele lat prześladowano. W 1795 rojaliści zamordowali wielu jakobinów na południu Francji (tzw. „biały terror”). == Czołowi liderzy klubu jakobinów (po podziałach) == * Maximilien Robespierre (przewodniczący) * Antoine Louis Saint-Just * Georges Couthon * François Boissel * Joseph Fouché * Jean Marie Collot d’Herbois * Augustin Robespierre * Jacques Nicolas Billaud-Varenne * Joseph Lebas * Jean-Lambert Tallien * François Hanriot * Pierre Antoine Antonelle * Jean Baptiste Fleuriot * Antoine Simon * Paul François Barras * Jean Baptiste Carrier * Antoine Christophe Saliceti * Gaspard Monge * Jean-Paul Marat.


Question: czego dotyczył tajny protokół paktu ribbentrop-mołotow?

Answer: rozbioru terytoriów lub rozporządzenia niepodległością suwerennych państw: Polski, Litwy, Łotwy, Estonii, Finlandii i Rumunii.

Context: Pakt Ribbentrop–Mołotow, też: "pakt Hitler–Stalin" – umowa międzynarodowa z 23 sierpnia 1939 roku, będąca formalnie paktem o nieagresji pomiędzy III Rzeszą i Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich, która zgodnie z tajnym protokołem dodatkowym, stanowiącym załącznik do oficjalnego dokumentu umowy, dotyczyła rozbioru terytoriów lub rozporządzenia niepodległością suwerennych państw: Polski, Litwy, Łotwy, Estonii, Finlandii i Rumunii. Bywa także określany jako IV rozbiór Polski. == Geneza paktu i okoliczności podpisania == 3 maja 1939 Józef Stalin odwołał ze stanowiska ministra spraw zagranicznych Maksima Litwinowa, zwolennika tzw. zbiorowego bezpieczeństwa, a na jego miejsce mianował tego samego dnia Wiaczesława Mołotowa – jednego ze swych najbardziej zaufanych ludzi i ściśle z nim współpracującego, który od dawna był zwolennikiem porozumienia z Niemcami. Litwinow opowiadał się za ewentualnym sojuszem


Question: gdzie jest przechowywany całun turyński?

Answer: Przechowywany jest w Turynie, w kaplicy Świętego Całunu ("la cappella della Sacra Sindone") katedry pw. św. Jana Chrzciciela.

Context: Całun Turyński – lniane płótno zawierające obraz dwustronnego (od przodu i od tyłu) odwzorowania postaci ludzkiej. Na materiale widoczne są liczne czerwone ślady. Przechowywany jest w Turynie, w kaplicy Świętego Całunu ("la cappella della Sacra Sindone") katedry pw. św. Jana Chrzciciela. Pomimo że jest on jednym z najczęściej analizowanych naukowo przedmiotów w historii ludzkości, powstanie i charakter utrwalonego na płótnie obrazu stanowi wciąż dla współczesnej nauki zagadkę. Według tradycji chrześcijańskiej w płótno to został po śmierci owinięty Jezus Chrystus, a charakter i umiejscowienie śladów odpowiada opisowi jego ran w Ewangelii, co pokrywa się z wynikami interdyscyplinarnych badań całunu. Jedną z hipotez dotyczących powstania obrazu jest jego powstanie pod wpływem silnej energii pochodzącej z ciała. Kościół katolicki ani większość innych chrześcijańskich


Question: który z wybitnych kompozytorów polskich zdobył największą sławę na świecie?

Answer: Najbardziej znanym na świecie polskim kompozytorem jest Fryderyk Chopin

Context: (zaginioną) napisał Jacek Szczurowski około 1740 roku. == XIX wiek == Najbardziej znanym na świecie polskim kompozytorem jest Fryderyk Chopin, autor miniatur, sonat i koncertów fortepianowych, których znaczenie wykracza poza ramy romantycznej stylistyki. Ogólnoświatowy posłuch miały także polonezy Michała Ogińskiego, a na europejskich muzycznych salonach często gościły takie postacie muzyki polskiej jak Józef Elsner (kompozycja „Passio Domini Nostri Jesu Christi”), Juliusz Zarębski („Kwintet fortepianowy g-moll”) czy Karol Kurpiński. Światową sławę zyskał także romantyczny wirtuoz i autor utworów skrzypcowych Henryk Wieniawski, kompozytor, pianista i polityk Ignacy Jan Paderewski, oraz wszechstronny kompozytor muzyki scenicznej i koncertowej Karol Szymanowski. Twórcą polskiej opery narodowej stał się Stanisław Moniuszko, uważany (obok Ignacego Dobrzyńskiego) za najwybitniejszego kompozytora polskiego drugiej połowy XIX wieku. == XX wiek ==


Question: co to astronom?

Answer: naukowiec, którego obszarem badań jest astronomia lub astrofizyka.

Context: Astronom lub astrofizyk – naukowiec, którego obszarem badań jest astronomia lub astrofizyka. Zajmuje się badaniem kosmosu oraz otaczającego go świata w przestrzeni kosmicznej.


Question: gdzie zachodzi zapłodnienie?

Answer: e w najczęściej w bańce jajowodu, aczkolwiek może dojść do połączenia gamet w innym odcinku układu rozrodczego.

Context: == Przebieg zapłodnienia u zwierząt == U ssaków (w tym człowieka) zapłodnienie może być skutkiem kopulacji pomiędzy osobnikami przeciwnych płci. Zapłodnienie następuje w wyniku wniknięcia plemnika do komórki jajowej. Ma to miejsce w najczęściej w bańce jajowodu, aczkolwiek może dojść do połączenia gamet w innym odcinku układu rozrodczego. Powstanie zygoty jest też pożądanym wynikiem inseminacji lub metody "in vitro". Na zapłodnienie składają się liczne procesy: # Kapacytacja, czyli uzdatnianie plemników # Przenikanie plemników przez wieniec promienisty # Penetracja plemnika przez osłonkę przejrzystą # Fuzja plemnika z komórką jajową # Podjęcie drugiego podziału przez oocyt drugiego rzędu # Reakcja korowa # Reakcja osłony przejrzystej # Blok przeciwko polispermii # Wytworzenie przedjądrzy żeńskich i męskich # Kondensacja chromosomów z przedjądrzy oraz wytworzenie


Question: które starożytne państwo leży na terenie mezopotamii?

Answer: i rozwijał się szereg kultur, państw i imperiów, których twórcami były różne ludy (Sumerowie, Akadyjczycy, Asyryjczycy, Amoryci, Huryci, Kasyci, Chaldejczycy)

Context: Mezopotamia, , w znaczeniu dosłownym "międzyrzecze" (nazwa przejęta z "Miyanrudan" i "Bet-Nahrain") – starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu Tygrysu i Eufratu. Na obszarze tym w starożytności rozwijał się szereg kultur, państw i imperiów, których twórcami były różne ludy (Sumerowie, Akadyjczycy, Asyryjczycy, Amoryci, Huryci, Kasyci, Chaldejczycy), kontynuujące jednak wspólne dziedzictwo kulturowe. Przyjmuje się, że na terenach Mezopotamii narodziła się pierwsza cywilizacja. == Położenie geograficzno-historyczne == Mezopotamia leży w dorzeczu dwóch wielkich rzek: Eufratu i Tygrysu. Jej obszar (często różnie pojmowany, jeśli chodzi o zasięg) rozciąga się od północnej Syrii aż po Zatokę Perską i od Iranu aż po Arabię. W innym, bardziej precyzyjnym ujęciu, można Mezopotamię zamknąć w trójkącie: Aleppo – jezioro Urmia na północy i ujście rzeki


Question: od jakiego włoskiego słowa pochodzi nazwa fraszka?

Answer: "frasca

Context: Fraszka (wł. "frasca" – gałązka, drobiazg, bagatela, błahostka) – krótki utwór liryczny, zazwyczaj rymowany lub wierszowany, o różnorodnej tematyce, często humorystycznej lub ironicznej (satyrycznej). Często kończy się wyraźną puentą. Fraszka wywodzi się ze starożytności, swoimi korzeniami sięga do epigramatu, którego twórcą był Symonides z Keos. Były to krótkie napisy na kamieniach nagrobnych (epitafium) i przedmiotach codziennego użytku. Autorami fraszek było wielu znanych polskich poetów, między innymi Jan Kochanowski i Wacław Potocki, w literaturze współczesnej Julian Tuwim czy Jan Sztaudynger. Fraszkę do literatury polskiej wprowadził Jan Kochanowski. Oprócz tematyki żartobliwej, np. fraszka "O doktorze Hiszpanie", pisywał także fraszki refleksyjne ("O żywocie ludzkim"), pochwalne, biesiadne, miłosne ("Do Kasi"). Bardzo znane są: "Na dom w Czarnolesie", "Na lipę", "Raki". Do dziś zachowało się


Question: w jakim stanie znajduje sie cancun?

Answer: stanu Quintana Roo, w Meksyku

Context: Cancún – miasto położone w północnej części stanu Quintana Roo, w Meksyku, na wybrzeżu Morza Karaibskiego. Nazwa pochodzi prawdopodobnie od "Kaan kuum", co w języku Majów oznacza „gniazdo węży“. Dzisiejsza pisownia, to fonetyczny zapis tego słowa po hiszpańsku. Cancún jest siedzibą władz gminy Benito Juárez. W mieście rozwinął się przemysł spożywczy. == Historia == Historia miasta Cancún jest krótka, gdyż rozpoczęła się w latach sześćdziesiątych XX w., gdy zapadła decyzja o budowie miejscowości wypoczynkowej, mogącej konkurować z Acapulco. W 1969 roku zdecydowano, że inwestycja będzie zlokalizowana w Cancún. Postawiono sobie trzy główna cele: * zbudowanie miasta, będącego zapleczem usługowym miejscowości wypoczynkowych, * zbudowanie oddzielnej strefy wypoczynkowej z hotelami, * budowę międzynarodowego lotniska mogącego obsługiwać ruch turystyczny. Pierwszy hotel otwarto w


Question: jakie są założenia gospodarki zrównoważonej?

Answer: Model takiej gospodarki zakłada odpowiednio i świadomie ukształtowane relacje pomiędzy wzrostem gospodarczym, dbałością o środowisko (nie tylko przyrodnicze, ale także sztuczne – wytworzone przez człowieka) oraz jakością życia

Context: Zrównoważony rozwój, trwały rozwój, trwały i zrównoważony rozwój, ekorozwój, także ogólniej: zrównoważoność – doktryna ekonomii, zakładająca jakość życia na poziomie, na jaki pozwala obecny rozwój cywilizacyjny, w przeciwieństwie do „żelaznej reguły ekonomii” Malthusa. Ideę zrównoważonego rozwoju streszcza pierwsze zdanie raportu WCED z 1987 r. – "Nasza wspólna przyszłość": „Na obecnym poziomie cywilizacyjnym możliwy jest rozwój zrównoważony, to jest taki rozwój, w którym potrzeby obecnego pokolenia mogą być zaspokojone bez umniejszania szans przyszłych pokoleń na ich zaspokojenie”. Raport ów dostrzega, że cywilizacja osiągnęła poziom dobrobytu możliwy do utrzymania pod warunkiem odpowiedniego gospodarowania. Model takiej gospodarki zakłada odpowiednio i świadomie ukształtowane relacje pomiędzy wzrostem gospodarczym, dbałością o środowisko (nie tylko przyrodnicze, ale także sztuczne – wytworzone przez człowieka) oraz jakością życia (w


Question: który z królów francji twierdził że jest ze szkła?

Answer: Karol VI Szalony lub Umiłowany

Context: Karol VI Szalony lub Umiłowany, (ur. 3 grudnia 1368 w Paryżu, zm. 21 października 1422 tamże) – król Francji w latach 1380–1422 z dynastii Walezjuszów. Był synem króla Karola V Mądrego i Joanny de Burbon. == Życiorys == W 1392 roku podczas podróży do Orleanu zapadł niespodziewanie na chorobę psychiczną, która nie opuściła go aż do śmierci. Twierdził, że jest zrobiony ze szkła i nie wolno go dotykać. O regencję nad szalonym władcą walczyły dwa stronnictwa, skupione wokół braci królewskich: rodzonego – Ludwika, księcia Orleańskiego, i stryjecznego – Jana bez Trwogi, księcia Burgundii. Pierwsze lata panowania tego władcy przypadły na okres względnego spokoju ze strony Anglii i zamrożenia walk podczas tzw. wojny stuletniej. Natomiast choroba psychiczna Karola VI pogłębiała anarchię


Question: po co zbudowano mur berliński?

Answer: oddzielenia Berlina Zachodniego

Context: === Plan budowy muru w Berlinie był tajemnicą rządu NRD. Robotnicy budowali go na polecenie kierownictwa SED pod nadzorem policji Volkspolizei i żołnierzy Narodowej Armii Ludowej (niem. "Nationale Volksarmee", NVA) – wbrew wcześniejszym zapewnieniom przewodniczącego Rady Państwa NRD, Waltera Ulbrichta, który jeszcze 15 czerwca 1961 na konferencji prasowej w Berlinie Wschodnim, na pytanie zachodnioniemieckiej dziennikarki Annamarie Doherr odparł: Ulbricht był tym samym pierwszą osobą, która użyła pojęcia "mur" w tym kontekście – na dwa miesiące przed jego budową. Co prawda alianci wiedzieli o planowanych „drastycznych środkach” oddzielenia Berlina Zachodniego, jednak byli zaskoczeni jego terminem i rozmiarami. Ponieważ nie zablokowano im dostępu do Berlina Zachodniego, nie doszło do konfliktu militarnego. Ministrowie spraw zagranicznych trzech państw alianckich i RFN, podczas spotkania 7


Question: czym charakteryzowało się malarstwo impresjonistów?

Answer: Najbardziej charakterystyczną cechą malarstwa i rzeźby impresjonistycznej było dążenie do oddania zmysłowych, ulotnych momentów – „złapania uciekających chwil”.

Context: się I wystawę grupy artystów zorganizowaną w atelier fotograficznym Nadara w 1874 roku. Najbardziej charakterystyczną cechą malarstwa i rzeźby impresjonistycznej było dążenie do oddania zmysłowych, ulotnych momentów – „złapania uciekających chwil”. Nazwa kierunku została ironicznie nadana przez krytyka sztuki oraz dziennikarza Louisa Leroy i pochodzi od tytułu obrazu Claude’a Moneta "Impresja, wschód słońca". == Tło historyczne == Uczelnia artystyczna założona za panowania Ludwika XIV, "Królewska Akademia Malarstwa i Rzeźby" ("Académie Royale de Peinture et de Sculpture"), od samego początku kładła nacisk na szkolenie umiejętności rysunku według ściśle określonych zasad. Były one klarowne: uczono się uprawiania sztuki według akademickiej doktryny wyidealizowanego piękna, a nieskazitelnymi przykładami były gipsowe odlewy rzeźb starożytnych, które kopiowali uczniowie. Kolor był traktowany od czasów Arystotelesa jako swoisty


Question: ilu żołnierzy liczy dywizja?

Answer: Dywizja – podstawowy związek taktyczny różnych rodzajów sił zbrojnych (5–15 tys. żołnierzy)

Context: Dywizja – podstawowy związek taktyczny różnych rodzajów sił zbrojnych (5–15 tys. żołnierzy) składający się zazwyczaj z pułków lub brygad różnych rodzajów wojsk (typowych dla danego rodzaju sił zbrojnych) przeznaczonych do prowadzenia walki oraz oddziałów i samodzielnych pododdziałów przeznaczonych do zabezpieczenia bojowego działań, zapewnienia zaopatrzenia materiałowego i utrzymania w gotowości bojowej sprzętu technicznego jednostek dywizyjnych. == Typy dywizji == * dywizja artylerii * dywizja artylerii przeciwlotniczej, * dywizja kawalerii powietrznej, * dywizja lotnicza * dywizja obrony powietrznej kraju, * dywizja rakietowa * dywizja (kawalerii) pancerna * dywizja piechoty, * dywizja piechoty górskiej * dywizja piechoty morskiej * dywizja powietrznodesantowa * dywizja zmechanizowana * dywizja zmotoryzowana. Do dawnych rodzajów dywizji należą m.in.: * dywizja kawalerii, * dywizja kawalerii cz. zmotoryzowana. Skład organizacyjny


Question: gdzie leży genewa?

Answer: w zachodniej Szwajcarii.

Context: Genewa (fr. "Genève"; niem. "Genf"; gsw. "Gämf", "Gänf"; frp. "Zeneva"; wł. "Ginevra"; rm. "Genevra") – kanton w zachodniej Szwajcarii. Stolicą kantonu jest miasto Genewa "(Genève, Genf)". Genewa dołączyła do Konfederacji Szwajcarskiej w 1815 roku. Powierzchnia kantonu wynosi 282,49 km², a liczba mieszkańców 509 448 (31 grudnia 2021). == Geografia == Najbardziej wysunięty na zachód szwajcarski kanton otoczony jest niemal całkowicie granicą z Francją o długości 103 km i leży nad Jeziorem Genewskim "(Lac Léman, Genfersee_". Tereny rolnicze zajmują 45,1%, wody – 14,2%, lasy i zarośla – 10,6%, parki, ogrody i inne tereny zielone – 2,7% powierzchni. Od strony północnej graniczy z kantonem Vaud (granica liczy 4,5 km). Jedna z gmin genewskich (Céligny) stanowi ponadto eksklawę, otoczoną w całości przez terytoria


Question: kiedy rozpoczęła się pierwsza wojna światowa?

Answer: 28 lipca 1914

Context: I wojna światowa (przed II wojną światową nazywana Wielką Wojną) – wojna światowa, trwająca od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 pomiędzy ententą (Trójporozumieniem), tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917) a państwami centralnymi (Trójprzymierzem), tj. Austro-Węgrami i Niemcami, wspieranymi przez Imperium Osmańskie oraz Bułgarię. Był to największy konflikt zbrojny w Europie od czasu wojen napoleońskich. Wojna zakończyła się klęską państw centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza oraz powstaniem w Europie Środkowej i Południowej licznych państw narodowych. Była też jedną z głównych przyczyn rewolucji lutowej (1917) i rewolucji październikowej (1918) w Rosji. W jej wyniku zginęło ponad 14 milionów ludzi. Mimo ogromu strat i wstrząsu wywołanego nimi, wojna ta nie rozwiązała większości


Question: w jakim kraju używa się cyrylicy?

Answer: cyrylica rozprzestrzeniła się z Bułgarii na tereny Serbii oraz Rusi Kijowskiej.

Context: ciągu X–XII w. cyrylica rozprzestrzeniła się z Bułgarii na tereny Serbii oraz Rusi Kijowskiej. Cyrylica używana współcześnie dla zapisu rozmaitych języków jest alfabetem częściowo zreformowanym i unowocześnionym w stosunku do wersji pierwotnej i nosi nazwę "grażdanki" (ros. skrót od "grażdanskij szrift", tj. pismo obywatelskie, świeckie). Reformy cyrylicy dokonano w Rosji na początku XVIII wieku za sprawą Piotra Wielkiego. Projekt reformy z osobistymi uwagami cara pochodzi z roku 1709. Początkowo zreformowanego pisma używano wyłącznie w kancelarii carskiej dla zapisu oficjalnych dokumentów państwowych, później jej użycie rozszerzyło się także na inne sfery piśmiennictwa, najpierw rosyjskiego, a następnie także południowosłowiańskiego. Przy pierwotnej wersji cyrylicy pozostała cerkiew prawosławna, wykorzystująca zapisane tym alfabetem księgi liturgiczne w języku cerkiewnosłowiańskim. W Serbii reformy pisma dokonał w pierwszej


Question: kto postawił pałac saski?

Answer: Jan Andrzej Morsztyn

Context: Pałac Saski – klasycystyczny pałac, który znajdował się przy dzisiejszym placu marsz. Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Został zniszczony przez wojska niemieckie po upadku powstania warszawskiego w grudniu 1944 roku. W 2021 roku podjęto decyzję o odbudowie pałacu. == Historia == === Powstanie pałacu i czasy saskie === Pierwotnie na miejscu pałacu stał dwór Tobiasza Morsztyna. Jego spadkobierca Jan Andrzej Morsztyn na miejscu dworu i części Wału Zygmuntowskiego wybudował po 1661 roku piętrowy barokowy pałac z czterema wieżami. Pałac ten zakupił w 1713 roku król August II Mocny, który rozpoczął jego przebudowę ukończoną w 1724 roku. Pracami kierowali Carl Friedrich Pöppelmann i Joachim Daniel Jauch. Przebudowany pałac stanowił jedno z założeń urbanistycznych Osi Saskiej ciągnącej się od Krakowskiego Przedmieścia do Koszar


Question: kim byli bałtowie?

Answer: Bałtowie – indoeuropejska grupa ludnościowa, zamieszkująca obszar Europy Środkowej, głównie południowo-wschodnie wybrzeża Morza Bałtyckiego i posługująca się językami bałtyckimi.

Context: Bałtowie – indoeuropejska grupa ludnościowa, zamieszkująca obszar Europy Środkowej, głównie południowo-wschodnie wybrzeża Morza Bałtyckiego i posługująca się językami bałtyckimi. == Pochodzenie == W wyniku badań archeologicznych i językoznawczych określono, że Bałtowie przybyli z dorzecza górnego Dniepru i obszaru na południe od środkowej Dźwiny. Prawdopodobnie od Scytów przejęli umiejętność wytopu żelaza z rud błotnych. == Historia == Z kultur archeologicznych z dużym prawdopodobieństwem z ludami bałtyckimi identyfikuje się kulturę zachodniobałtyjską, czasem też kulturę ceramiki sztrychowanej. W źródłach starożytnych i wczesnośredniowiecznych Bałtowie występują jako Estowie (Estiowie). Najstarszy zachowany zapis historyczny pochodzi z I wieku z "Germanii" Tacyta: "Zwracając się więc w prawo, spotykamy na wybrzeżu Morza Swewskiego (Morze Bałtyckie) oblane nim gminy Estów, którzy mają zwyczaje i strój Swewów, lecz język zbliżony


Question: jak zaczęło się powstanie warszawskie?

Answer: Powstanie warszawskie zostało rozpoczęte zbrojnym wystąpieniem oddziałów Armii Krajowej 1 sierpnia 1944 o godz. 17.00 (tzw. Godzina „W”).

Context: Przebieg powstania == Powstanie warszawskie zostało rozpoczęte zbrojnym wystąpieniem oddziałów Armii Krajowej 1 sierpnia 1944 o godz. 17.00 (tzw. Godzina „W”). Walki zbrojne zakończyły się natomiast 2 października 1944 w godzinach wieczornych. Pułkownik Adam Borkiewicz zaproponował następującą periodyzację powstania: ogólne natarcie powstańcze dla opanowania Warszawy (1–4 sierpnia), okres powstańczej obrony zaczepnej (5 sierpnia – 2 września), walka o przetrwanie (3 września – 2 października). Generał Jerzy Kirchmayer podzielił natomiast powstanie na dwa okresy: okres polskiego natarcia (1–4 sierpnia) oraz okres polskiej obrony (5 sierpnia – 2 października). Plan powstania został opracowany przez komendanta Okręgu Warszawskiego AK, pułkownika Antoniego Chruściela „Montera”. Przyjęto w nim założenie, że oddziały polskie będą w stanie prowadzić działania zaczepne przez 2–3 dni, a w razie niekorzystnego


Question: jak w polsce obchodzi się święta bożego narodzenia?

Answer: Boże Narodzenie ma charakter święta rodzinnego i najczęściej jest obchodzone w gronie najbliższych.

Context: Boże Narodzenie w Polsce – najważniejsze i najuroczyściej obchodzone, obok Wielkanocy, święto religijne w Polsce. Jego tradycje ukształtowały się na przestrzeni wieków, gdy zwyczaje pochodzące z czasów pogańskich poprzeplatały się ze zwyczajami wprowadzonymi przez Kościół. Na ich kształt miały także wpływ inne obrządki kościelne oraz tradycje ludowe. Obecnie Boże Narodzenie ma charakter święta rodzinnego i najczęściej jest obchodzone w gronie najbliższych. == Adwent == W kościelnej liturgii oraz w zwyczajach ludowych Boże Narodzenie poprzedzone jest okresem trzytygodniowego oczekiwania (dokładnie czterech niedziel), zwanego adwentem. W tym okresie wierni biorą udział w roratach poświęconych Najświętszej Marii Pannie. Dawniej w niektórych regionach Polski wyplatało się także wieńce adwentowe, które w pierwszą niedzielę adwentu wieszało się w domu pod sufitem i zapalało na nim


Question: jaki tytuł nosi hymn polski?

Answer: Mazurka Dąbrowskiego

Context: Polski hymn narodowy stał się protoplastą dla innych słowiańskich hymnów i pieśni. Słowacy śpiewali: "Hej, Slováci, ešte naša slovenská reč žije". Autorem w 1834 r. był Samo Tomášik, pastor luterański. Ten tytuł później został zamieniony przez Czechów na "Hej, Slované". Pieśń stała się pieśnią wszystkich Słowian po zjeździe wszechsłowiańskim w 1848 roku w Pradze. Łużyczanie mają pieśń "Hišće Serbstwo njezhubjene" ("Jeszcze Łużyce nie zginęły") napisaną przez Handrija Zejlera w 1845 r. na wzór "Mazurka Dąbrowskiego", a Chorwaci pieśń "Još Hrvatska ni propala" ("Jeszcze Chorwacja nie umarła") z 1833 autorstwa Ferdynanda Livadicia. Tekst ukraińskiego hymnu narodowego z 1863, zaczynającego się od słów "Ще не вмерла Україна" ("Jeszcze nie umarła Ukraina"), jest kolejnym przykładem, jak polska pieśń wyzwoleńcza, która stała się późniejszym


Question: w jakim celu utworzono ligę narodów?

Answer: Celem Ligi Narodów było utrzymanie pokoju i współpracy na świecie, a impulsem do jej utworzenia był wielki rozlew krwi podczas I wojny światowej.

Context: Liga Narodów (, ) – istniejąca w latach 1920-1946 organizacja międzynarodowa powstała z inicjatywy prezydenta Stanów Zjednoczonych Woodrowa Wilsona podczas paryskiej konferencji pokojowej kończącej I wojnę światową. Statut Ligi został przyjęty przez paryską konferencję pokojową. Stał się on pierwszą częścią podpisanego 28 czerwca 1919 traktatu wersalskiego i wszedł w życie 10 stycznia 1920, wraz z innymi postanowieniami traktatu. Celem Ligi Narodów było utrzymanie pokoju i współpracy na świecie, a impulsem do jej utworzenia był wielki rozlew krwi podczas I wojny światowej. Siedzibą organizacji była Genewa. W związku z powstaniem Organizacji Narodów Zjednoczonych w 1945 r., Liga Narodów została formalnie rozwiązana w 1946 roku, choć faktycznie przestała funkcjonować już podczas II wojny światowej. Ustanowienie Ligi Narodów stało się przyczyną odmowy ratyfikacji


Question: kim była wisława szymborska?

Answer: polska poetka, eseistka, krytyczka, tłumaczka, felietonistka; laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1996), założycielka Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (1989), członkini Polskiej Akademii Umiejętności (1995), dama Orderu Orła Białego.

Context: Wisława Szymborska, właśc. Wisława Maria Szymborska-Włodek (ur. 2 lipca 1923 na Prowencie, obecnie część Kórnika, zm. 1 lutego 2012 w Krakowie) – polska poetka, eseistka, krytyczka, tłumaczka, felietonistka; laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1996), założycielka Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (1989), członkini Polskiej Akademii Umiejętności (1995), dama Orderu Orła Białego. Od 1929 Wisława Szymborska mieszkała w Krakowie, gdzie debiutowała w 1945 na łamach „Dziennika Polskiego” wierszem "Szukam słowa". W 1952 w Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik” wydała pierwszy tom poetycki "Dlatego żyjemy", w tym samym roku została członkinią Związku Literatów Polskich. W latach 1953–1966 była kierowniczką działu poezji tygodnika „Życie Literackie”, które pisała do 2002. W 1983 nawiązała współpracę z „Tygodnikiem Powszechnym”. Od 1988 była członkinią PEN Clubu, a od 2001 członkinią honorową


Question: kiedy zmarł stalin?

Answer: 5 marca 1953

Context: – głównie żydowskiego pochodzenia, których oskarżano o rzekomo celowe niewłaściwe leczenie i uśmiercanie w ten sposób działaczy partyjnych. === Śmierć === Józef Stalin zmarł 5 marca 1953 próbując wytrzeźwieć w saunie po długiej libacji z Nikitą Chruszczowem. Według oficjalnego komunikatu nastąpiło to o godz. 21:50. Publikowane w prasie propagandowej za agencją TASS oświadczenia podały, że w nocy 1/2 marca 1953 w swoim mieszkaniu doznał wylewu krwi do mózgu (do lewej półkuli) na tle choroby nadciśnieniowej i miażdżycy, w wyniku którego nastąpiło porażenie prawej połowy ciała i trwała utrata przytomności, wobec czego w kolejnych dniach był poddawany leczeniu. Pogrzeb odbył się w poniedziałek 9 marca 1953 o godz. 12. Trumna z jego ciałem została przewieziona z Sali Kolumnowej Domu Związków na


Question: kto jest marszałkiem województwa śląskiego?

Answer: Jakub Piotr Chełstowski

Context: Jakub Piotr Chełstowski (ur. 7 kwietnia 1981 w Tychach) – polski samorządowiec i menedżer, od 2018 marszałek województwa śląskiego. == Życiorys == Ukończył studia magisterskie na Wydziale Nauk Społeczno-Pedagogicznych Wyższej Szkole Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Warszawie. Kształcił się podyplomowo w zakresie zarządzania w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie oraz zarządzania projektami europejskimi na Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach. Później objął funkcję dyrektora do spraw nadzoru właścicielskiego w Towarzystwie Finansowym Silesia. Był też prezesem Nadwiślańskiej Agencji Turystycznej w Tychach. Od 2007 do 2017 był wiceprezesem i następnie prezesem stowarzyszenia Tychy Naszą Małą Ojczyzną. Z jego ramienia zdobył mandat radnego miejskiego Tychów w 2010. W 2014 uzyskał reelekcję, dodatkowo ubiegał się wtedy o miejską prezydenturę (uzyskując 18,76% głosów i zajmując drugie miejsce wśród


Question: skąd pochodzi imię natalia?

Answer: się od męskiego imienia Natalis.

Context: Natalia (, tj. "w dniu urodzin Pana") – imię żeńskie wywodzące się od męskiego imienia Natalis. W Polsce to imię jest poświadczane w formie Natalia w XIV wieku. Dawniej nadawane osobom urodzonym w dniach chrześcijańskich świąt Bożego Narodzenia. Patronką imienia jest św. Natalia z Nikomedii, męczennica. Na gruncie języka serbskiego i rosyjskiego Natalię zdrabnia się do "Nataszy", która to forma w wielu językach zaczęła być nadawana także w charakterze pierwszego imienia. Natalia to żeńska forma imienia Natal. Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom w Polsce Natalia w 2014 roku zajmowała 9. miejsce w grupie imion żeńskich. W 2021 roku imię to nosiło ponad 1 800 000 osób na świecie, w tym prawie 500 tysięcy osób to Ukrainki, ponad 200 tysięcy


Question: do kiedy służba wojskowa?

Answer: Została prawnie zawieszona 1 stycznia 2010 w celu uzawodowienia armii.

Context: Zasadnicza służba wojskowa – forma odbywania czynnej służby wojskowej w Polsce, polegająca na obowiązkowym przeszkoleniu wojskowym. Ćwiczenia wojskowe miały na celu przygotowanie rezerw osobowych (żołnierzy przeszkolonych do zadań obronnych) na wypadek wojny. Szkolenia składały się m.in. z obsługi broni, wykorzystania sprzętu wojskowego. Została prawnie zawieszona 1 stycznia 2010 w celu uzawodowienia armii. Zgodnie z uzasadnieniem zawieszenia poboru, zasadnicza służba wojskowa ma powrócić, w bliżej nieokreślonym czasie, po utworzeniu nowoczesnych struktur i stanów osobowych. == Kwalifikacja wojskowa == Mężczyźni, którzy w danym roku kalendarzowym kończą 18 lat, są ewidencjonowani za pomocą numeru PESEL w urzędach gmin. Rejestracje przeprowadzają wójtowie lub burmistrzowie (prezydenci miast). Rejestracja ta odbywa się bez udziału osoby podlegającej kwalifikacji wojskowej. Natomiast mężczyźni podlegający kwalifikacji wojskowej, którzy w danym


Question: czym była rada nieustająca?

Answer: najwyższy organ władzy rządowo-administracyjnej w I Rzeczypospolitej

Context: Rada Nieustająca () – najwyższy organ władzy rządowo-administracyjnej w I Rzeczypospolitej powołany pod wpływem Katarzyny II przez Sejm Rozbiorowy w 1775. Utworzona według projektu ambasadora rosyjskiego Ottona Magnusa von Stackelberga na wzór kontrolowanej przez Rosjan szwedzkiej Rady Państwa. Rada Nieustająca zastępowała instytucję senatorów rezydentów, ograniczała władzę króla i magnaterii, stając się organem o nowocześniejszym, rządowym charakterze. Przyczyniając się do umocnienia administracji i rozwoju gospodarczego kraju. Była jednak znienawidzona jako narzędzie i domena wpływów rosyjskich, i nazywana "Zdradą Nieustającą". Swą rolę najwyższej instancji administracyjnej I Rzeczypospolitej pełniła w latach 1776–1788 i 1793-1795. Jej pozycję próbował podważyć sejm 1778 roku, jednak starania te udaremnił ambasador rosyjski Stackelberg, odwołując się do gwarancji rosyjskich ustroju Rzeczypospolitej. Radę Nieustającą zniósł Sejm Czteroletni. Po klęsce wojny


Question: do jakiej kategorii duchów należy widmo złego pana?

Answer: "ciężkie

Context: 1 na 2 listopada (w nocy) w kaplicy, gdzie zebrała się grupa ludzi z pobliskiej wioski. Trwa ludowy obrzęd Dziadów, któremu przewodniczy Guślarz. Zebrani wzywają kolejno dusze czyśćcowe chcąc ulżyć im w cierpieniu. Na ich wezwanie przybywają "trzy rodzaje duchów": * "lekkie" – Józio i Rózia (są to dzieci, które nie doświadczyły cierpienia i dlatego nie mogą dostać się do nieba) * "ciężkie" – widmo złego pana (upiora skazanego na wieczną mękę za zło wyrządzone poddanym, którzy pod postacią „żarłocznego ptactwa” towarzyszą mu po śmierci) * "pośrednie" – duch pasterki Zosi (jej wina polega na tym, że igrała z uczuciami innych) Wieśniacy starają się w miarę możliwości ulżyć im cierpienia. Kiedy obrzęd dobiega końca, nieoczekiwanie zjawia się jednak kolejny duch,


Question: kto wymyślił akordeon?

Answer: budowniczy organów Cyrill Demian oraz jego synowie Carl i Guido opatentowali instrument o nazwie accordion.

Context: budowniczy organów Cyrill Demian oraz jego synowie Carl i Guido opatentowali instrument o nazwie accordion. Budowniczowie jako najważniejszą cechę instrumentu podali możliwość gry akordami, stąd jego nazwa – accordion. Skala accordionu podana w opisie patentowym obejmowała dźwięki od g do d2. Sposób gry i trzymania instrumentu był odmienny od obecnego. Prawą ręką trzymano miech, kciuk lewej ręki wkładano w skórzany pasek przymocowany do gryfu. Miech pracował wertykalnie. Pozostałe palce lewej ręki obsługiwały klawisze == Budowa instrumentu == * Strona basowa: guziki ułożone w rzędy i szeregi. Szeregi są ułożone według koła kwintowego, dwa pierwsze rzędy wydobywają dźwięki pojedyncze, rząd trzeci akordy durowe, czwarty akordy mollowe, piąty czterodźwięki septymowe, szósty czterodźwięki zmniejszone (po stronie basowej w dwóch ostatnich rzędach są guziki,


Question: ile obiektów unesco znajduje się w polsce?

Answer: 17 miejsc (15 dziedzictwa kulturowego oraz 2 dziedzictwa przyrodniczego)

Context: Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Polsce – lista miejsc w Polsce wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Obecnie na liście znajduje się 17 miejsc (15 dziedzictwa kulturowego oraz 2 dziedzictwa przyrodniczego). Na liście oczekujących na nominację znajduje się zaś 5 obiektów. == Obiekty wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO w Polsce == == Obiekty na Liście Informacyjnej ==


Question: kiedy obchodzono dzień wojska polskiego?

Answer: 15 sierpnia

Context: Święto Wojska Polskiego – święto Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, obchodzone 15 sierpnia na pamiątkę zwycięskiej Bitwy Warszawskiej w 1920, stoczonej w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Wprowadzone ustawą Sejmu z 30 lipca 1992 r. (), zastąpioną ustawą z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (). Święto to przypada w dzień ustawowo wolny od pracy, ponieważ 15 sierpnia jest również liturgicznym świętem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, dla którego ustawodawca wprowadził wolne. == Historia == Wojsko Polskie od uzyskania niepodległości przez państwo polskie w 1918 roku w znakach, nazwach, ceremoniale i wewnętrznej strukturze podkreślało swój historyczny rodowód i swą tradycję, rozumianą jako trwanie państwa oraz ciągłość istnienia jego zbrojnego ramienia. Kultywowanie tradycji oręża polskiego było jednym z istotnych czynników integrujących armię oraz umacniało


Question: gdzie organizowane jest euro?

Answer: Polskę i Ukrainę.

Context: Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej 2012 (), oficjalnie UEFA Euro 2012 (ukr. "УЄФА Євро 2012") – czternasty turniej o mistrzostwo Europy w piłce nożnej mężczyzn, zorganizowany wspólnie przez Polskę i Ukrainę. 14 grudnia 2009 na placu Michajłowskim w Kijowie oficjalnie zaprezentowano logo i hasło „Razem tworzymy przyszłość” (ukr. "Творимо історію разом") Euro 2012. 8 czerwca 2012 turniej rozpoczął mecz otwarcia na Stadionie Narodowym w Warszawie, w którym Polska zremisowała z Grecją, a faza grupowa zakończyła się 19 czerwca. Ćwierćfinały zostały rozegrane od 21 do 24 czerwca, a półfinały 27 i 28 czerwca. Finał Mistrzostw odbył się 1 lipca 2012 na Stadionie Olimpijskim w Kijowie. Na turnieju zostało rozegranych 31 meczów. Zagrało w nich 14 drużyn narodowych wyłonionych w kwalifikacjach, w


Question: kto odkrył drogę do indii?

Answer: Vasco da Gama

Context: Vasco da Gama (wym. portugalska ; ur. ok. 1460 lub 1469 w Sines, w niewielkim porcie w prowincji Alentejo, zm. 24 grudnia 1524 w Koczinie) – portugalski odkrywca, który jako pierwszy dotarł drogą morską z Europy do Indii, opływając Afrykę od południa, co usprawniło Europejczykom handel z Azją Południową. == Młodość == Niewiele wiadomo o jego młodości. Według Antonio de Limy, autora "Nobiliario", Vasco da Gama wywodził się z rodziny szlacheckiej, o której istnieją wzmianki już z 1166 roku, jednakże męska linia rodu bez „białych plam” prowadzi tylko do roku 1280, do Alvaro da Gamy, którego potomkiem był ojciec Vasco – Estêvão da Gama, piastujący funkcję gubernatora ("alcaide mor") miasta Sines i sędziego ("commendador") Cercal. Matka Vasco da Gamy, Isabel


Question: które gatunki należą do filtratorów?

Answer: chruściki (Hydropsychidae, "Brachycentrus"), jętki, muchówki z rodziny Simuliidae, małże, pąkle.

Context: Filtratory – funkcjonalna grupa troficzna bezkręgowców wodnych odżywiająca się małymi fragmentami (poniżej 1 mm) detrytusu i cząstek organicznych, odfiltrowywanych z wody. Występują różnorodne przystosowania anatomiczne i behawioralne do filtrowania sestonu. Przykłady filtratorów: chruściki (Hydropsychidae, "Brachycentrus"), jętki, muchówki z rodziny Simuliidae, małże, pąkle.


Question: z czego składa się instalacja wodociągowa?

Answer: połączonych przewodów, armatury i urządzeń

Context: Instalacja wodociągowa (lub instalacja wodna) – układ połączonych przewodów, armatury i urządzeń, służący do zaopatrywania budynków w zimną i ciepłą wodę, spełniający wymagania jakościowe (określone w przepisach) warunków, jakim powinna odpowiadać woda do spożycia przez ludzi. == Podział == Instalacje wodne dzielimy na: * instalację wodociągową wewnętrzną (prowadzoną wewnątrz budynków) * instalację wodociągową zewnętrzną (prowadzoną na zewnątrz od budynku do przyłącza wodociągowego) * sieci wodociągowe == Materiały == Materiały, z których mogą być wykonywane przewody instalacji wodnych: * tworzywo sztuczne ** polibutylen (PB) ** polietylen wysokiej gęstości usieciowany (PE-X) ** kopolimer blokowy polipropylenu (PP-B) ** kopolimer polipropylenu (PP-H) ** kopolimer statystyczny polipropylenu (random) (PP-R) ** warstwy: polietylenu usieciowanego, aluminium, polietylenu wysokiej gęstości (PE-X/Al/PE-HD) ** warstwy: polietylenu usieciowanego, aluminium, polietylenu usieciowanego


Question: jakie tereny polskie nalezaly do rosji?

Answer: ziemie litewsko-ruskie (tzw. ziemie zabrane) oraz inne ziemie rdzennie polskie.

Context: 1815 Królestwa Polskiego, będącego częścią Rosji. Zabór rosyjski obejmował w 1815 82% terytorium dawnej Rzeczypospolitej w granicach z 1772, tj. ziemie litewsko-ruskie (tzw. ziemie zabrane) oraz inne ziemie rdzennie polskie. Utworzone na części terytorium zaboru Królestwo Polskie, straciło swą autonomię w wyniku powstań narodowych w 1830 i 1863. Po I wojnie światowej i pokoju ryskim (w 1921), kończącym wojnę polsko-bolszewicką, znaczna część ziem dawnego zaboru rosyjskiego pozostała przy ZSRR bądź znalazła się w granicach Litwy i Łotwy. == Początki zaboru == Spośród trzech zaborców to Rosja odegrała rolę decydującą, nie tylko jako sprawca (wraz z Prusami) rozbiorów, ale również ze względu na wielkość zagarniętego przez siebie obszaru. Po III rozbiorze (1795) zaanektowała ponad 60% ówczesnego terytorium Rzeczypospolitej z połową jej


Question: gdzie pracował wokulski?

Answer: w winiarni u Hopfera

Context: Stanisław Wokulski – postać literacka, protagonista powieści "Lalka" Bolesława Prusa; postać Wokulskiego stała się w polskiej kulturze masowej symbolem przedsiębiorczości. == Życiorys == Urodzony prawdopodobnie w 1832 roku, pochodził ze zubożałej rodziny szlacheckiej. Zmuszony przez ojca, Piotra Wokulskiego, do pracy w Warszawie jako subiekt i kelner w winiarni u Hopfera, gdzie miał się przyuczać do zawodu. Tam poznał Ignacego Rzeckiego, z którym zamieszkał, co umożliwiło mu podjęcie edukacji. Wokulski najpierw poszedł do Szkoły Przygotowawczej, później do Szkoły Głównej, gdzie rozpoczął naukę na wydziale matematyczno-fizycznym. Jego wynalazki, to m.in.: model maszyny latającej z ograniczonymi możliwościami sterowania, maszyna pompująca wodę. Szkołę porzucił po niespełna roku, gdy wybuchło powstanie styczniowe. Wówczas Wokulski zaciągnął się do oddziału powstańczego, a po upadku powstania został zesłany


Question: jakie były skutki rewolucji neolitycznej?

Answer: Skutki rewolucji neolitycznej: * osiadły tryb życia * rolnictwo kopieniacze i irygacyjne * chów zwierząt * wytwarzanie tzw. produktów wtórnych chowu * handel i usługi * profesjonalizacja życia społecznego * wynalezienie garncarstwa i tkactwa * eksplozja demograficzna * stworzenie społecznej hierarchii, powstanie klas * zasiedlanie nowych terenów * regulatory przyrostu naturalnego: konflikty zbrojne, klęski głodu i epidemie.

Context: Kretę i południowe Bałkany. W VI tysiącleciu p.n.e. pojawiły się na terenie Iranu, Turkiestanu i południowej Ukrainie. Do około 4500 r. p.n.e. proces osiedlania się pierwotnych rolników objął już większość Europy, w tym Polskę (kultura ceramiki wstęgowej). W latach 2500–1800 p.n.e. rolnictwo dotarło do doliny Indusu (Harappa i Mohendżo-Daro). W II tysiącleciu p.n.e. pojawiło się na Dalekim Wschodzie. == Skutki rewolucji neolitycznej == Skutki rewolucji neolitycznej: * osiadły tryb życia * rolnictwo kopieniacze i irygacyjne * chów zwierząt * wytwarzanie tzw. produktów wtórnych chowu * handel i usługi * profesjonalizacja życia społecznego * wynalezienie garncarstwa i tkactwa * eksplozja demograficzna * stworzenie społecznej hierarchii, powstanie klas * zasiedlanie nowych terenów * regulatory przyrostu naturalnego: konflikty zbrojne, klęski głodu i epidemie.


Question: kiedy powstała ewangelia św mateusza?

Answer: Zwykle datuje się ją po roku 70, choć nie brak biblistów opowiadających się za wcześniejszym datowaniem.

Context: Ewangelia Mateusza (skrót: Mt lub Mat) – lub Ewangelia według świętego Mateusza – jedna z czterech Ewangelii Nowego Testamentu, której autorstwo tradycyjnie przypisywano Mateuszowi Ewangeliście. Umieszczana w kanonie Nowego Testamentu jako pierwsza. Ewangelia Mateusza należy do ewangelii synoptycznych. Miejsce powstania Ewangelii nie zostało dotąd rozstrzygnięte i jest przedmiotem nieustającej debaty wśród biblistów. Oryginalny język Ewangelii (hebrajski, aramejski, grecki) jest również przedmiotem dyskusji uczonych. Zwykle datuje się ją po roku 70, choć nie brak biblistów opowiadających się za wcześniejszym datowaniem. Ewangelia Mateusza częściej niż inne cytuje Stary Testament, częściej nawiązuje do zwyczajów i tradycji żydowskich. Autor usiłuje wykazać, że Jezus jest oczekiwanym Mesjaszem. Uważa się, że autor pisał swą Ewangelię dla Żydów. == Treść i struktura == Podobnie jak w przypadku


Question: kiedy były wybory na prezydenta polski?

Answer: Wybory prezydenckie w Polsce w 2020 roku – wybory prezydenckie w Polsce wyznaczone na dzień 28 czerwca 2020.

Context: Wybory prezydenckie w Polsce w 2020 roku – wybory prezydenckie w Polsce wyznaczone na dzień 28 czerwca 2020. Zostały zarządzone po tym, jak w wyniku sytuacji związanej z epidemią COVID-19 nie doszło do głosowania w wyborach planowanych na 10 maja 2020, w związku z czym Państwowa Komisja Wyborcza wydała uchwałę, w której dokonała interpretacji, że brak możliwości głosowania na kandydatów był równoważny w skutkach z sytuacją braku kandydatów. Prawo startu w ponownych wyborach bez zbierania wymaganych kodeksem wyborczym 100 tysięcy podpisów poparcia uzyskali kandydaci, którzy byli zarejestrowani w wyborach zarządzonych na 10 maja. Wybory zakończyły się zwycięstwem urzędującego prezydenta Andrzeja Dudy, który został wybrany na drugą kadencję, otrzymując 51,03% głosów w drugiej turze, w której pokonał Rafała Trzaskowskiego. == Ogłoszony


Question: kim jest bohater literacki?

Answer: postać fikcyjna ukazana w świecie przedstawionym dzieła literackiego.

Context: Postać literacka ("porte parole", bohater literacki) – postać fikcyjna ukazana w świecie przedstawionym dzieła literackiego. Może być tożsama z podmiotem mówiącym dzieła (liryka, narratorzy pamiętników itp.), ale najczęściej jest od niego różna (epika, dramat). Jest uwidoczniana w tekście przez opis – cech wyglądu i charakteru oraz działań, a także może wyrażać w tekście swoje myśli i odczucia. Natomiast jej sposób zaistnienia w świecie przedstawionym jest uzależniony od motywacji i charakterystyki. Jest określonym układem motywów uzależnionych od konkretnych zasad scalających, np.: * stereotypu utrwalonego w danym gatunku literackim, * wzorca osobowego dostępnego obserwacji w świecie rzeczywistym, którego jest w założeniu literacką emanacją, * ideału, będącego wzorcem wychowawczym godnym rozpowszechniania. W utworach opartych na fabule można dostrzec zazwyczaj hierarchię ważności występujących osób.


Question: jaki materiał najlepiej przewodzi ciepło?

Answer: metale, które są najlepszymi przewodnikami elektryczności.

Context: współczynnika od temperatury. W ciałach stałych przewodzenie ciepła zachodzi poprzez ruch swobodnych elektronów (głównie dla metali) oraz drgania atomów w sieci krystalicznej (dla dielektryków). Największymi wartościami współczynnika przewodzenia ciepła charakteryzują się metale, które są najlepszymi przewodnikami elektryczności. Dla dielektryków wartość "λ" waha się w granicach od 0,02 do 3,0 W/(m·K). Dlatego też materiały te stosowane są jako izolacje cieplne. Stosunkowe niskie wartości współczynnika posiadają gazy oraz ciecze, gdzie mechanizm przewodzenia ciepła opiera się na zderzeniach cząstek oraz dyfuzji. Z tego względu materiały stosowane do izolacji często posiadają pory wypełnione powietrzem lub innym gazem. Przeprowadzając obliczenia inżynierskie, przyjmuje się uśrednione wartości współczynnika przewodzenia ciepła podawane w tablicach. Uwaga: Podane współczynniki przewodności cieplnej obowiązują dla temperatury 20 °C i wilgotności względnej 50%.


Question: jakie czyny dokonał bolesław chrobry?

Answer: Wspierał chrystianizację Polski oraz wyprawy misyjne Wojciecha Sławnikowica, biskupa praskiego i Brunona z Kwerfurtu.

Context: Bolesław I Chrobry (Wielki) (ur. 967, zm. 17 czerwca 1025) – władca Polski z dynastii Piastów w latach 992–1025, książę Polski od 992 i pierwszy koronowany król Polski (od 1025), w latach 1003–1004 także książę Czech jako "Bolesław IV". Był synem Mieszka I, księcia Polski i Dobrawy, czeskiej księżniczki. Ani miejsce, ani dokładna data urodzenia Bolesława nie są znane. Objął rządy w 992, wypędzając krótko potem swoją macochę Odę i przyrodnich braci. Wspierał chrystianizację Polski oraz wyprawy misyjne Wojciecha Sławnikowica, biskupa praskiego i Brunona z Kwerfurtu. Męczeńska śmierć tego pierwszego (997) i jego rychła kanonizacja stały się powodem zorganizowania zjazdu gnieźnieńskiego (1000), podczas którego utworzono polskie arcybiskupstwo (metropolię kościelną) w Gnieźnie oraz biskupstwa w Krakowie, Wrocławiu i Kołobrzegu, a cesarz


Question: gdzie powstała camorra tajna organizacja przestępcza?

Answer: Powstała w Królestwie Obojga Sycylii

Context: Camorra (kamorra) – włoska organizacja przestępcza, której początki datuje się na rok 1820. Powstała w Królestwie Obojga Sycylii, w okresie rządów absolutystycznych była wykorzystywana do celów politycznych. Kolebką Camorry były neapolitańskie więzienia, a jej głównym celem była ochrona więźniów (członków) przed innymi wrogimi gangami. Organizacja dopuszcza się oszustw, zabójstw i rabunków. Po opuszczeniu więziennych murów wielu jej członków, "camorristi", przenosiło swoje więzienne zwyczaje na ulice Neapolu i okolic. Tworzyli zorganizowane gangi, które napadały na uczciwych ludzi, po czym kazali sobie płacić za ochronę. == Nazwa == Nazwa Camorra może pochodzić od słowa "chamarra" oznaczającego hiszpańską, prostą kurtkę noszoną przez hiszpańskich bandytów w XVIII wieku, choć niektórzy badacze wywodzą nazwę organizacji od gry hazardowej "morra". Pewnym jest, iż camorrą nazywano od


Question: co znajdowało się na parterze akademii pana kleksa?

Answer: sale szkolne

Context: Akademia pana Kleksa – książka dla dzieci napisana przez Jana Brzechwę i wydana w 1946 roku. Jest to historia dwunastoletniego, niesfornego, rudego Adasia Niezgódki, który zostaje umieszczony w tytułowej akademii wraz z dwudziestoma trzema innymi chłopcami – wszyscy o imionach zaczynających się na literę A. Opiekuje się nimi pan Kleks z pomocą Mateusza – uczonego szpaka, który wymawia jedynie końcówki wyrazów. Kontynuacją fantastycznych opowieści Jana Brzechwy o panu Kleksie są: "Podróże pana Kleksa" oraz "Tryumf pana Kleksa". == Opis fabuły == Akademia znajduje się przy ulicy Czekoladowej. Zajmuje kolorowy, trzypiętrowy gmach. Na parterze mieszczą się sale szkolne, na pierwszym piętrze są sypialnie oraz jadalnia, na drugim mieszka pan Kleks i uczony szpak Mateusz, a na trzecim pan Kleks przechowuje swoje


Question: jak nazywa się największy wulkan na ziemi?

Answer: Mauna Loa

Context: – 813 m n.p.m. * Mayon (Filipiny) – 2463 m n.p.m. === Największe wulkany na Ziemi === * Mauna Loa, największy czynny wulkan na Ziemi. * Gardner Pinnacles (podmorski, Ocean Spokojny): ok. 150 tys. km³ objętości, 4500 m wysokości (wygasły). === Najwyższe wulkany na Ziemi === * Ojos del Salado (/) 6880 m n.p.m. * Llullaillaco (/) 6723 m n.p.m. * Antofalla () 6450 m n.p.m. * Láscar () 5990 m n.p.m. * Cotopaxi () 5897 m n.p.m. * Kilimandżaro (szczyt Kibo) (Tanzania) 5895 m n.p.m. * Orizaba () 5700 m n.p.m. === Wulkany poza Ziemią === Wulkany można znaleźć także na innych obiektach Układu Słonecznego posiadających stałą powierzchnię oraz dostatecznie silne wewnętrzne źródła ciepła, obecnie lub w przeszłości. Wygasłe


Question: jaki rząd był w 1997 roku?

Answer: Rząd Jerzego Buzka

Context: 31 października 1997 został zaprzysiężony cały skład Rady Ministrów. 10 listopada 1997 premier Jerzy Buzek wygłosił exposé. 11 listopada Sejm udzielił wotum zaufania. Rząd poparły w głosowaniu kluby Akcji Wyborczej Solidarność i Unii Wolności, które tworzyły koalicję rządzącą. Przeciw opowiedziały się kluby Sojuszu Lewicy Demokratycznej i Polskiego Stronnictwa Ludowego. W głosowaniu nie wzięli udziału posłowie koła Ruchu Odbudowy Polski. Unia Wolności opuściła koalicję 6 czerwca 2000, w związku z czym od tego momentu do końca kadencji rządził rząd mniejszościowy. Rząd Jerzego Buzka ustąpił 19 października 2001 w wyniku przegranych wyborów parlamentarnych, a prezydent powołał rząd Leszka Millera. Jerzy Buzek był pierwszym premierem w III RP, który sprawował swój urząd przez całą, czteroletnią kadencję parlamentarną. == Wotum zaufania 11 listopada 1997


Question: czym są liczby niewymierne?

Answer: liczby rzeczywiste niebędące liczbami wymiernymi, czyli takie liczby rzeczywiste, których nie można przedstawić w postaci ilorazu liczby całkowitej i liczby całkowitej różnej od zera.

Context: Liczby niewymierne – liczby rzeczywiste niebędące liczbami wymiernymi, czyli takie liczby rzeczywiste, których nie można przedstawić w postaci ilorazu liczby całkowitej i liczby całkowitej różnej od zera. Liczby niewymierne wypełniają luki w przekrojach Dedekinda zbioru liczb wymiernych \mathbb{Q} dając w efekcie przestrzeń zupełną. Rozwinięcie dziesiętne liczby niewymiernej jest nieskończone i nieokresowe. == Historia == Liczby niewymierne odkryli Pitagorejczycy, w związku z twierdzeniem Pitagorasa. Zauważyli oni mianowicie, że przekątna kwadratu o boku 1 jest niewspółmierna z bokiem, co właśnie oznacza niewymierność liczby \sqrt{2}. == Przykłady == * Pierwiastek arytmetyczny drugiego stopnia z liczby naturalnej jest liczbą wymierną wtedy i tylko wtedy, gdy liczba ta jest kwadratem liczby całkowitej. Zatem na przykład \sqrt{2} oraz \sqrt{99992} są liczbami niewymiernymi (zobacz dowód niewymierności pierwiastka


Question: kiedy śpiewa słowik?

Answer: w naturze śpiewa on całą dobę.

Context: słychać co roku w maju, głos kojarzył się w wielu krajach z miłością i zakochanymi. Melodia rozlegająca się w księżycowe noce wiązała ptaka z romantycznymi chwilami, choć w naturze śpiewa on całą dobę. Według ludowych wierzeń jeśli zobaczy się słowika to oznacza to szczęście w miłości małżeńskiej. Uważa się go też za zwiastuna wiosny. Ludowa medycyna mięso nocnego śpiewaka stosowała na zapobieżenie nadmiernej senności, a jego serce zapewniało piękny głos i zdolności krasomówcze. Słowik umiłował sobie wolność o czym przekonuje przysłowie: "Słowik w klatce nie zaśpiewa". Na Bliskim Wschodzie, jak i w Europie, śpiew słowika miał zwiastować szczęście. Inni gdy słyszeli słowiczą melodię kojarzyli ją z dochodzącym z czyśćca wołaniem duszy o pomoc lub nawet zapowiadała ona według niektórych rychłą


Question: kto napisał władcę pierścieni?

Answer: J.R.R. Tolkien

Context: Władca Pierścieni (ang. "The Lord of the Rings") – powieść "high fantasy" J.R.R. Tolkiena, której akcja rozgrywa się w mitologicznym świecie Śródziemia. Jest ona kontynuacją innej powieści tego autora zatytułowanej "Hobbit, czyli tam i z powrotem". == Sześć ksiąg == "Władca Pierścieni" jest często mylnie nazywany trylogią, choć w rzeczywistości jest to powieściowa całość, podzielona na sześć ksiąg. Ze względu na swoją dużą objętość została wydana w trzech tomach z powodu nacisków wydawcy; nie było to jednak oryginalne zamierzenie Tolkiena. Powieść składa się z sześciu części: ; Wydane w tomie I – "Drużyna Pierścienia" ("The Fellowship of the Ring") ;# "Powrót Cienia" ("Return of the Shadow") ;# "Drużyna Pierścienia" ("The Fellowship of the Ring"). ; Wydane w tomie II –


Question: kto zdobył pierwszy złoty medal olimpijski?

Answer: Halina Konopacka

Context: Podczas Letnich Igrzysk Olimpijskich 1928 Polska zdobyła swój pierwszy złoty medal olimpijski - w rzucie dyskiem zdobyła go Halina Konopacka. == Opis == Reprezentanci Polski startowali w 10 dyscyplinach. Tylko w pływaniu, żeglarstwie i pięcioboju nowoczesnym nie udało się im ani razu zająć miejsca w pierwszej ósemce. Polacy zdobyli łącznie 5 medali. Brązowe wywalczyli: wioślarze - czwórka ze sternikiem (Franciszek Bronikowski, Edmund Jankowski, Leon Birkholz, Bernard Ormanowski i Bolesław Drewek), drużyna szermierzy w konkurencji szabla (Tadeusz Friedrich, Kazimierz Laskowski, Władysław Segda, Adam Papée, Aleksander Małecki i Jerzy Zabielski) pokonując w finale Niemców 9:7 oraz drużyna jeźdźców w konkurencji WKKW (Karol Rómmel, Józef Trenkwald, Michał Woysym-Antoniewicz). Srebrny medal wywalczyła drużyna jeźdźców w konkurencji skoków przez przeszkody ulegając jedynie drużynie Hiszpanii. W


Question: jakie związki chemiczne są źródłem wapnia i magnezu?

Answer: soli mineralnych

Context: Sole mineralne – nieorganiczne związki chemiczne z grupy soli. Pojęcie to często odnosi się do soli spotykanych w naturze (w organizmach żywych, pożywieniu itp.). Sole mineralne są ważnym składnikiem diety człowieka, spełniają bowiem rolę budulcową oraz regulacyjną. Stanowią około 4–5% organizmu człowieka (przy czym najważniejsze to chlorek sodu, a także sole wapnia i magnezu). Niedostateczna ilość soli mineralnych w diecie może prowadzić do poważnych zaburzeń w organizmie człowieka. Przyczyny niedoboru soli mineralnych: * nieprawidłowe, nieurozmaicone odżywianie * duża potliwość (np. utrata soli w trakcie uprawiania sportu) * biegunka, nudności i wymioty * nadmierne wydalanie lub zmniejszone przyjmowanie płynów W skład soli mineralnych wchodzą pierwiastki chemiczne (w formie kationów lub anionów), które można podzielić na dwie grupy: * makroelementy – występują


Question: gdzie pojawiły się pierwsze tramwaje elektryczne?

Answer: Wrocławia

Context: Nowego Jorku do Bostonu. Już w latach trzydziestych dawała się odczuć konkurencja autobusów i transportu indywidualnego, czemu przejściowo zaradzono wprowadzając cechujące się bardzo dobrym przyspieszeniem i wysoką prędkością maksymalną, a także wyposażone w hamulce szynowe wagony jednokierunkowe typu PCC (stanowią one wzorzec większości wagonów używanych obecnie w Polsce). ==== W Polsce ==== Na terenie dzisiejszej Polski tramwaje elektryczne po raz pierwszy pojawiły się na ulicach Wrocławia w 1893, następnie w 1894 we Lwowie (pierwszy w monarchii austro-węgierskiej, uruchomiony z okazji Powszechnej Wystawy Krajowej), kolejne w 1895 w Bielsku i Elblągu, w 1896 w Bydgoszczy, Gdańsku i Grudziądzu, w 1897 w Szczecinie i Zgorzelcu, w 1898 na Górnym Śląsku, w Legnicy, Łodzi (pierwsze w Królestwie Polskim), Poznaniu, Słubicach i Wałbrzychu, w


Question: w jakich latach żył mojżesz?

Answer: Według niektórych źródeł żył prawdopodobnie w XIII wieku p.n.e.

Context: Mojżesz (, hebr. "מֹשֶׁה" "Mosze", arab. "موسى," "Musa", cs. "Prorok Bogowidiec Moisiej") – postać biblijna, przywódca Izraelitów w okresie ich wyjścia z Egiptu i wędrówki do Ziemi Obiecanej, święty prorok. Według niektórych źródeł żył prawdopodobnie w XIII wieku p.n.e. (według Biblii 120 lat). Syn Amrama i Jokebed (Amram był bratankiem swojej żony Jokabed – Wj 6:20), brat Aarona i Miriam. Są także badacze, którzy twierdzą, że Mojżesz nie jest postacią historyczną, nie wykluczając jednocześnie możliwości istnienia innej osoby, która stała się jego pierwowzorem. == Imię == Według tradycyjnej etymologii imię "Mojżesz" pochodzi od rdzenia משה "wyciągać, wyjmować, wyjąć", jako że został wyciągnięty z rzeki (Nilu) przez córkę faraona. Józef Flawiusz w "Dawnych dziejach Izraela" (ks. I 228) uważa, że etymologia


Question: jak brzmiało najstarsze zdanie w języku polskim?

Answer: Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj

Context: 53) w wierszu 9. od dołu znajduje się zdanie, które jest uważane za najstarsze zapisane w języku polskim: W transliteracji zdanie to brzmi: Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai, w wyniku transkrypcji można je zapisać jako: "Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj", co współcześnie oznacza: "Daj, niech ja pomielę, a ty odpoczywaj". Zostało ono wypowiedziane przez osiadłego na Dolnym Śląsku czeskiego rycerza Boguchwała do jego miejscowej żony, gdy ta mełła ziarno na ręcznych żarnach. Znajduje się ono w opisie pochodzenia należącej do dóbr klasztornych pobliskiej wsi Brukalice. Jako że mielenie ziarna było wtedy uważane za pracę niegodną mężczyzny, Czech ten został nazwany przez sąsiadów Brukałą (zbrukany), a przezwisko to dało także miano całej osadzie. Zdanie to zostało określone


Question: kim był adonis?

Answer: Adonis (gr. Adōnis, łac. Adonis) – postać mitologii greckiej, w starożytności podmiot czci boskiej i kultu religijnego, piękny młodzieniec, ulubieniec Afrodyty.

Context: Adonis (gr. Adōnis, łac. Adonis) – postać mitologii greckiej, w starożytności podmiot czci boskiej i kultu religijnego, piękny młodzieniec, ulubieniec Afrodyty. Według Hezjoda (ok. 701 r. p.n.e.) był synem Fojniksa i Alfesibei. W późniejszych źródłach często pojawiała się informacja, że był synem Myrry z jej kazirodczego związku z Kinyrasem, bądź Tejasem. == Pochodzenie kultu == Kult Adonisa dotarł do Grecji w okresie archaicznym z terenów bliskowschodnich. Imię bóstwa pochodzi bezpośrednio od fenickiego tytułu "adon" („pan”), por. hebr. "adonai". Grecy nie rozumiejąc semickiego tytułu, uznali go błędnie za imię własne. == Okoliczności narodzin Adonisa == Tejas był królem syryjskim. Wraz ze swą żoną (nieznaną z imienia) mieli córkę Myrrę. Myrra była piękną dziewczyną, do tego stopnia, że jej matka chełpiła się


Question: jak nazywała się organizacja powstańcza założona w 1848?

Answer: Komitet Narodowy

Context: Powstanie wielkopolskie zwane także powstaniem poznańskim – powstanie, które wybuchło w Wielkopolsce w 1848 roku, jako część ogólnopolskiego planu powstania narodowego w czasie europejskiej Wiosny Ludów. == Przebieg == Na wieść o berlińskiej rewolucji marcowej utworzono w Poznaniu 20 marca Komitet Narodowy, do którego przyłączyli się wypuszczeni z pruskiego więzienia działacze związani z przygotowaniami powstania w 1846 roku (Ludwik Mierosławski i Karol Libelt). Komitet proklamował niepodległość, odmawiając bezpośredniego wcielenia części Poznańskiego do Królestwa Prus i przystąpił do organizacji sił zbrojnych. Naczelnym wodzem powstania został Ludwik Mierosławski. W Komitecie istniały dwa skrzydła: lewe, którego celem było powstanie ludowe i walka przeciw monarchii, oraz prawe, dążące do porozumienia z królem pruskim w zamian za uzyskanie autonomii dla Poznańskiego. Komitet Narodowy proklamował niepodległość


Question: kiedy usa uzyskały niepodległość?

Answer: 1783

Context: Wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych, inaczej zwana rewolucją amerykańską – konflikt zbrojny pomiędzy Królestwem Wielkiej Brytanii a jego trzynastoma koloniami w Ameryce Północnej w latach 1775–1783. W wojnie po stronie kolonii brali udział ochotnicy z kilku krajów europejskich, między innymi Marie Joseph de La Fayette, Jean-Baptiste de Rochambeau, Friedrich Wilhelm von Steuben, Tadeusz Kościuszko, Kazimierz Pułaski. Po stronie brytyjskiej walczyła armia najemna Hesji-Kassel i jej dowódca Wilhelm von Knyphausen. == Geneza konfliktu == Narastający od wielu lat konflikt był konsekwencją rosnącego sprzeciwu kolonii wobec polityki brytyjskiej, a zwłaszcza dążeń Wielkiej Brytanii do ograniczenia ich samorządu, hamowania rozwoju i zwiększania czerpanych z nich dochodów, głównie przez nakładanie nowych podatków. Nie były one jednak wielkie. W roku 1763 przeciętny Brytyjczyk płacił 26


Question: jakie były największe dokonania talesa z miletu?

Answer: Głównym, ale nie jedynym dokonaniem Talesa w dziedzinie astronomii jest przepowiedzenie zaćmienia słońca.

Context: i ich wahania. Niewykluczone, że w związku z tymi badaniami ułożył kalendarz. Głównym, ale nie jedynym dokonaniem Talesa w dziedzinie astronomii jest przepowiedzenie zaćmienia słońca. Tales nie znał przyczyny zaćmienia, nie znali jej też jego milezyjscy następcy – jego przepowiedzenie nie odwołuje się więc do wyjaśnień przyczynowych, ale opiera się wyłącznie na ciągu długotrwałych obserwacji; nie należy jej przeto przypisywać charakteru naukowego i nie ma ona znaczenia przełomowego z punktu widzenia rozwoju metodologii nauki. Eudemos miał wprawdzie sądzić, że Tales znał przyczyny zaćmienia, co potwierdza też Aetios [np. II 24,1 = DK 11 A 17 a], jest to jednak pogląd błędny. W Mezopotamii zaćmienia całkowite i częściowe obserwowano co najmniej od 721 p.n.e. w celach religijnych, w czasach Talesa babilończycy


Question: ile gwiazdek michelin ma gordon ramsay?

Answer: Do tej pory zdobył ich 15, a w styczniu 2013 w sześciu

Context: został uhonorowany tytułem Kucharza Roku, a w następnym roku otrzymał za swoją restaurację trzy gwiazdki w przewodniku Michelina. W ciągu kolejnych pięciu lat otworzył szereg restauracji m.in.: Gordon Ramsay at Claridge’s, Pétrus, The Grill Room, Menu at The Connaught, The Savoy Grill oraz pierwszą restaurację poza Wielką Brytanią – Verre w Dubaju. W styczniu 2013 był właścicielem lub firmował swoim nazwiskiem 30 restauracji, w tym 11 w Wielkiej Brytanii, 10 w Stanach Zjednoczonych, po dwóch we Francji, Włoszech, Katarze i Japonii i jednej w Irlandii. Jest jednym z trzech szefów kuchni, obok Alaina Ducasse’a i Joela Robuchona, których restauracje w tym samym czasie posiadały więcej niż 10 gwiazdek. Do tej pory zdobył ich 15, a w styczniu 2013 w sześciu


Question: jak na początku nazywał się hymn polski?

Answer: Mazurek Dąbrowskiego

Context: Mazurek Dąbrowskiego () – polska pieśń patriotyczna z 1797 roku, od 26 lutego 1927 oficjalny hymn państwowy Rzeczypospolitej Polskiej. == Historia hymnu == Słowa hymnu – nazywanego "Pieśnią Legionów Polskich we Włoszech" – zostały napisane przez Józefa Wybickiego. Autor melodii, opartej na motywach ludowego mazurka (właściwie mazura) pozostaje nieznany. Początkowo sądzono, że melodię tę skomponował książę Michał Kleofas Ogiński (twórca poloneza – "Pożegnanie ojczyzny"), potem materiały archiwalne temu zaprzeczyły i do dziś najczęściej autorzy śpiewników i prac naukowych podają określenie „melodia ludowa” (a niektórzy dodają do tego asekuracyjny znak zapytania). Pieśń powstała w mieście Reggio nell’Emilia w ówczesnej Republice Cisalpińskiej (obecnie północne Włochy), jednak dokładna data i okoliczności jej napisania oraz pierwszego wykonania nie są pewne, do dziś pozostając przedmiotem


Question: ile wynosi rekord w skoku o tyczce?

Answer: rekord świata mężczyzn w skoku o tyczce sztywnej wynosi 4,82 m, a o tyczce nowej generacji 6,21 m.

Context: Dla porównania rekord świata mężczyzn w skoku o tyczce sztywnej wynosi 4,82 m, a o tyczce nowej generacji 6,21 m. == Historia == * 1850 – rozegranie pierwszych zawodów w skoku o tyczce (wykonanej z jesionu) * 1889 – wprowadzenie w Ameryce techniki skoku polegającej na wzniesieniu nóg ku górze * 1900 – użycie po raz pierwszy bambusowych tyczek (używane do 1942 r.) * 1957 ** użycie przez Boba Gutowskiego aluminiowej, a przez Dona Bragga stalowej tyczki, przy próbach ustanawiania rekordu świata ** wprowadzenie mat w celu poprawienia bezpieczeństwa * 1961 – ustanowienie pierwszego rekordu świata przy użyciu tyczki z włókna szklanego * 1995 – rozpoczęcie przez IAAF notowania kobiecych rekordów w skoku o tyczce == Sprzęt == * Tyczka


Question: czym zakończona jest lutownica?

Answer: grota

Context: Lutownica to narzędzie służące do lutowania. Składa się ona z kolby, służącej jako uchwyt oraz grota, czyli części mającej bezpośredni styk ze spoiwem – lutem. Możemy je podzielić na: * lutownice transformatorowe, w których wysoka temperatura jest uzyskiwana poprzez przepływanie prądu o dużym natężeniu przez drut, który jest zarazem grotem. Ich nazwa pochodzi od transformatora, który jest jej integralną częścią. Lutownice te są dość popularne, gdyż czas nagrzewania grota jest krótki (kilka sekund). Nowocześniejsze rozwiązania posiadają wbudowane oświetlenie skierowane na miejsce lutowania, oraz kilkuzakresowy przełącznik mocy. Ich wadą jest brak dokładnej kontroli temperatury grota oraz silne pole elektromagnetyczne wokół grota. * lutownice grzałkowe (oporowe), w których metalowy (zazwyczaj miedziany lub wykonany ze stopów miedzi) grot podgrzewany jest elektryczną grzałką. Najprostsze


Question: kto jest bohaterem?

Answer: osoba, która odznaczyła się niezwykłymi czynami, męstwem, pomocą i ofiarnością wobec innych ludzi.

Context: Bohater – osoba, która odznaczyła się niezwykłymi czynami, męstwem, pomocą i ofiarnością wobec innych ludzi. Tytułem „bohater” określa się także postać w utworze literackim, filmie, Biblii itp. – zastępuje się jednak go terminem postać literacka, jako że słowo bohater posiada ograniczone konotacje heroizmu i pierwszoplanowości. Nazwa ma pochodzenie irańskie – "bahadur" - mężny, atleta itp., lub węgierskie "bátor" – dzielny, stąd przydomek króla Stefana Batorego. W języku staropolskim odpowiednikiem było słowo "gardzina", podobnie w czeskim i słowackim "hrdina". == Źródła kulturowe == Osoby będące bohaterami często doczekują się poświęconych im dzieł literackich, opowieści w postaci legend, mitów czy epopei. W wielu przypadkach opisywani bohaterowie nie musieli w ogóle istnieć w rzeczywistości, lub ich istnienie jest wątpliwe. Społeczne uznanie jako bohaterowie


Question: gdzie przebywa wielki lew?

Answer: Jego siedziba mieści się na potężnej górze, położonej za oceanem, z której widać całą Narnię.

Context: lew, jednocześnie dobry lecz zarazem groźny. Jest synem Władcy-Zza-Morza. Ma złotą, błyszczącą grzywę i poważne, przenikliwe oczy. Jego głos jest głęboki i trochę dziki. Aslan jest stworzycielem Narnii, a zarazem jej władcą i opiekunem. Jest nieśmiertelną istotą. Jego siedziba mieści się na potężnej górze, położonej za oceanem, z której widać całą Narnię. Jako jedyna postać występuje w każdej z kronik, mająca decydujący wpływ na losy innych bohaterów. W "Lwie, czarownicy i starej szafie" ukazany jest jako odkupiciel, który oddaje swoje życie, aby uchronić innych przed karą za grzech (w tym przypadku zdrady Edmunda), a potem zmartwychwstaje. w "Księciu Kaspianie" wyzwala Narnię spod jarzma okupujących ją Telmarów; w "Podróży „Wędrowca do Świtu”" przyczynia się do nawrócenia Eustachego, nieznośnego chłopca przemienionego w


Question: w jakich wodach żyje chełbia modra?

Answer: Chełbia modra to gatunek kosmopolityczny zamieszkujący oceany od 70° szerokości północnej do 40° szerokości południowej, stąd jest najczęściej spotykanym przedstawicielem gromady krążkopławów w Bałtyku.

Context: Chełbia modra ("Aurelia aurita") – gatunek krążkopława z typu parzydełkowców (Cnidaria). == Występowanie == Chełbia modra to gatunek kosmopolityczny zamieszkujący oceany od 70° szerokości północnej do 40° szerokości południowej, stąd jest najczęściej spotykanym przedstawicielem gromady krążkopławów w Bałtyku. == Budowa == Ciało chełbii pokrywa warstwa komórek o charakterze nabłonka pełniącego funkcję ochronną. Ciało jest galaretowate i przejrzyste, składa się w 98% z wody. Na obwodzie ciała chełbi występują ciałka brzeżne (ropalia) odbierające bodźce ze środowiska, np. światło. Otwór gębowy służy chełbi do spożywania pokarmu oraz do wydalania go; kiedy chełbia nie strawi całego pobranego pokarmu, wydala go tym samym otworem. Wokół otworu gębowego znajdują się cztery płaty gębowe – ramiona zaopatrzone w komórki parzydełkowe, wypełnione substancją parzącą, która umożliwia chełbi


Question: w jakich jednostkach mierzy się ładunek elektryczny?

Answer: Kulomb (C)

Context: Kulomb (C) – jednostka ładunku elektrycznego w układzie SI (jednostka pochodna układu SI). Nazwa "kulomb" pochodzi od nazwiska francuskiego uczonego Charles’a Coulomba. == Definicja == 1 kulomb (1 C) to ładunek elektryczny przenoszony w czasie 1 sekundy (1 s) przez prąd o natężeniu wynoszącym 1 amper (1 A): : \mathrm{1\ C = 1\ A \cdot 1\ s}. Może być też wyrażony przy użyciu pojemności i napięcia, gdzie 1 kulomb jest równy iloczynowi jednego farada i jednego wolta : \mathrm{1\ C = 1\ F \cdot 1\ V}. == Objaśnienia == Jeden kulomb jest z definicji ampera wielokrotnością ładunku elementarnego (ładunku elektronu): : \mathrm{1\ C =1 / (1{,}602\,176\,634 \cdot 10^{-19}) = 6{,}241\,509\,074\,460\ldots \cdot 10^{18}\ e}. Kulomb jest także jednostką strumienia indukcji elektrycznej.


Question: jaki warunek musi być spełniony aby wytrącił się osad?

Answer: powstanie odpowiednich warunków do krystalizacji jednego ze składników roztworu na skutek nagłego pojawienia się w roztworze większego stężenia związku chemicznego niż wynosi jego rozpuszczalność.

Context: do dołu strzałki (↓). Osad może się też wytrącić z roztworu na skutek odparowywania rozpuszczalnika lub ochłodzenia roztworu. We wszystkich tych przypadkach bezpośrednią przyczyną pojawienia się osadu jest powstanie odpowiednich warunków do krystalizacji jednego ze składników roztworu na skutek nagłego pojawienia się w roztworze większego stężenia związku chemicznego niż wynosi jego rozpuszczalność. Osad można oddzielić od ciekłej części mieszaniny przez: * filtrowanie * sedymentację * dekantowanie * wirowanie. == Rodzaje osadów == * Krystaliczne – złożone z cząstek o uporządkowanej budowie sieciowej. Tworzą podczas rozpuszczania roztwory rzeczywiste. Postać osadu zależy od sposobu jego wytrącania: ** drobnokrystaliczne (np. BaSO4) ** grubokrystaliczne (np. MgNH4PO4) * Koloidalne – złożone z cząstek o nieuporządkowanej budowie sieciowej. Rozpuszczane w wodzie tworzą roztwory koloidalne. Dzieli się


Question: ilu ludzi zginęło w czasie ii wojny światowej?

Answer: ponad 60 milionów ludzi

Context: II wojna światowa zebrała najobfitsze żniwo życia ludzkiego w historii świata. W ciągu 6 lat wojny zginęło ponad 60 milionów ludzi, co stanowiło około 3% całkowitej liczby ludności na świecie (ok. 2,3 miliarda). Poniższe tabele przedstawiają straty ludzkie poniesione przez poszczególne państwa. Liczba ofiar śmiertelnych jest szacunkowa i waha się w zależności od źródła, pomiędzy 50 milionami a ponad 80 milionami ofiar. Wyższa wartość – 80 milionów ofiar śmiertelnych zawiera także zmarłych w wyniku chorób i głodu związanych z konfliktem zbrojnym. Całkowita liczba zabitych cywilów wyniosła około 50–55 milionów ludzi, z czego 19–28 milionów zmarło w wyniku głodu i chorób. Całkowita liczba ofiar militarnych wynosiła 21–25 milionów, w tym około 5 milionów zmarłych w niewoli jeńców wojennych. Ostatnie badania naukowe


Question: jak nazywa się obecny prezes nbp?

Answer: Adam Glapiński

Context: wchodzi prezes oraz 6–8 członków, w tym 2 wiceprezesów. Członków powołuje i odwołuje prezydent na wniosek prezesa NBP. Do kompetencji zarządu należą: * okresowa ocena obiegu pieniężnego i rozliczeń pieniężnych oraz obrotu dewizowego * nadzorowanie operacji otwartego rynku * ocena funkcjonowania systemu bankowego * przygotowanie i rozpatrywanie projektów uchwał i innych materiałów kierowanych do Rady. Obecny skład Zarządu NBP * Adam Glapiński – prezes NBP od 21 czerwca 2016, przewodniczący Zarządu NBP od 21 czerwca 2016 * Marta Kightley – wiceprezes NBP od 8 marca 2020, pierwszy zastępca prezesa NBP od 8 marca 2020 * Adam Lipiński – wiceprezes NBP od 4 listopada 2020 * Marta Gajęcka * Paweł Mucha * Piotr Pogonowski * Rafał Sura * Paweł Szałamacha ===


Question: kiedy zakończyła się ii wojna światowa?

Answer: 2 września 1945 roku.

Context: II wojna światowa – największa wojna w dziejach, zaliczana do wojen totalnych, trwająca od 1 września 1939 roku do 2 września 1945 roku. Walki toczyły się głównie w Starym Świecie (Europie, Azji oraz Afryce) i na wszystkich oceanach, choć miała także epizody w Arktyce i Ameryce Północnej. Oprócz państw Europy, ich kolonii i państw Azji brały w niej udział także państwa obu Ameryk. Głównymi stronami konfliktu były: * państwa Osi – Trzecia Rzesza Niemiecka, faszystowskie Włochy, Imperium Japońskie i ich sojusznicy, początkowo współpracujące także ze Związkiem Radzieckim (ZSRR); * alianci – państwa koalicji antyhitlerowskiej, zapoczątkowanej przez Wielką Brytanię i Francję, do których dołączyły potem między innymi ZSRR, USA i Włochy. W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln


Question: jakie nagrody otrzymał henryk sienkiewicz?

Answer: otrzymał Nagrodę Fundacji Erazma i Anny Jerzmanowskich przyznaną przez Polską Akademię Umiejętności.

Context: ze współzałożycieli Szwajcarskiego Komitetu Generalnego Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. W 1916 otrzymał Nagrodę Fundacji Erazma i Anny Jerzmanowskich przyznaną przez Polską Akademię Umiejętności. Członek Warszawskiego Towarzystwa Cyklistów, Towarzystwa Historycznego we Lwowie. Henryk Sienkiewicz był członkiem zagranicznym Czeskiej i Serbskiej Akademii Nauk i Sztuk. Zmarł wieczorem 15 listopada 1916 na anewryzm serca w Vevey i został tam pochowany. Na jego pogrzeb w katedrze wawelskiej nie zgodził się biskup krakowski Adam Sapieha. W 1924, już w wolnej Polsce, prochy pisarza uroczyście sprowadzono do Polski. W drodze przez kraje Szwajcarii, Austrii i Czechosłowacji składano mu hołd. 27 października 1924 odbyła się uroczystość obok pomnika Adama Mickiewicza w Warszawie, gdzie przemówienie okolicznościowe wygłosił Stanisław Wojciechowski. Na koniec prochy złożono w specjalnie przygotowanej krypcie


Question: czym były dziady cz 2?

Answer: utwór dramatyczny Adama Mickiewicza należący do cyklu dramatów "Dziady".

Context: Dziady część II – utwór dramatyczny Adama Mickiewicza należący do cyklu dramatów "Dziady". Utwór powstawał w latach 1821–1822 w Kownie. Opublikowany został w roku 1823 w drugim tomie "Poezji" wraz z wierszem "Upiór" i dramatem "Dziady część IV". Utwór niekiedy określany mianem "Dziady wileńsko-kowieńskie", ze względu na miejsce powstania. == Treść == Akcja toczy się w Dzień Zaduszny z dnia 1 na 2 listopada (w nocy) w kaplicy, gdzie zebrała się grupa ludzi z pobliskiej wioski. Trwa ludowy obrzęd Dziadów, któremu przewodniczy Guślarz. Zebrani wzywają kolejno dusze czyśćcowe chcąc ulżyć im w cierpieniu. Na ich wezwanie przybywają "trzy rodzaje duchów": * "lekkie" – Józio i Rózia (są to dzieci, które nie doświadczyły cierpienia i dlatego nie mogą dostać się do


Question: jaki pseudonim miał henryk sienkiewicz?

Answer: „Litwos”, „Musagetes”, „Juliusz Polkowski”, „K. Dobrzyński”

Context: Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz herbu Oszyk, pseudonim „Litwos”, „Musagetes”, „Juliusz Polkowski”, „K. Dobrzyński” (ur. 5 maja 1846 w Woli Okrzejskiej, zm. 15 listopada 1916 w Vevey) – polski nowelista, powieściopisarz i publicysta; laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1905) za całokształt twórczości, jeden z najpopularniejszych polskich pisarzy przełomu XIX i XX w. == Życiorys == === Rodzina === Henryk Sienkiewicz urodził się we wsi Wola Okrzejska, w zubożałej rodzinie szlacheckiej, pieczętującej się herbem Oszyk, znanej na Żmudzi od XVI wieku, wedle niektórych genealogów po mieczu wywodzącej się z Tatarów osiadłych na Litwie, czego nie potwierdzają jednak zachowane dokumenty. Jego rodzicami byli Józef Sienkiewicz (1813–1896) i Stefania Sienkiewicz z domu Cieciszowska (1820–1873). Matka, Stefania pochodziła ze starej i majętnej rodziny


Question: gdzie wisła ma swoje źródło?

Answer: Źródła rzeki znajdują się w południowej Polsce, na wysokości 1107 m n.p.m. (Czarna Wisełka) i 1080 m n.p.m. (Biała Wisełka), na zachodnim stoku Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim.

Context: mieszkańców. == Przebieg i dorzecza == Źródła rzeki znajdują się w południowej Polsce, na wysokości 1107 m n.p.m. (Czarna Wisełka) i 1080 m n.p.m. (Biała Wisełka), na zachodnim stoku Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim. W sensie geograficznym Wisła ma dwa potoki źródłowe: Białą Wisełkę i Czarną Wisełkę. Natomiast w sensie hydrologicznym rzeka Wisła zaczyna się w miejscu połączenia potoku Malinka z potokiem Wisełka powstałym z połączenia Białej i Czarnej Wisełki uchodzących do Jeziora Czerniańskiego. Górny odcinek Wisły aż do ujścia Przemszy nie jest żeglowny i nosi nazwę "Małej Wisły". Podział biegu rzeki Wisły: * bieg górny – od źródeł do Zawichostu (poniżej ujścia Sanu) * bieg środkowy – od Zawichostu do ujścia Narwi (operacyjnie często przyjmuje się do stopnia wodnego


Question: jak nazywał się koń aleksandra wielkiego?

Answer: Bukefalas

Context: dla młodzieży pt. "Koń, który nazywał się Bukefalas" (Warszawa 1989) i "Koń, który trafił do historii" (Warszawa 2004). Epizodycznie koń występuje też w poświęconej Aleksandrowi Wielkiemu trylogii Karola Bunscha ("Olimpias", "Parmenion", "Aleksander"). Epizod z jego widowiskowym poskromieniem i nabyciem zawarł pisarz w pierwszej powieści cyklu. W utworach najnowszej kultury masowej Bucefał jest imieniem konia należącego do rycerza Reynarta de Bois-Fresnesa – fikcyjnej postaci z cyklu o wiedźminie, w którym tytułowym bohaterem jest Geralt z Rivii, a także konia należącego do cesarza Morei w powieściowej serii "Syn zdrajcy" kanadyjskiego pisarza Milesa Camerona. Imię to nosi również rumak Ozymandiasza z serialu "Watchmen", a także koń tytułowego bohatera z filmu "Przygody barona Münchhausena". Symboliczną nazwę „Bucefał” nosi ukraiński kołowy transporter opancerzony typu BTR-4.


Question: do jakiej grupy języków należy język polski?

Answer: grupy zachodniosłowiańskiej

Context: Język polski, polszczyzna – język lechicki z grupy zachodniosłowiańskiej (do której należą również czeski, kaszubski, słowacki i języki łużyckie), stanowiącej część rodziny indoeuropejskiej. Jest językiem urzędowym w Polsce oraz należy do oficjalnych języków Unii Europejskiej. Ocenia się, że jest mową ojczystą ok. 44 mln ludzi na świecie (w literaturze naukowej można spotkać szacunki od 39 do 48 mln). Językiem tym posługują się przede wszystkim mieszkańcy Polski oraz przedstawiciele tak zwanej Polonii, czyli ludności polskiej zamieszkałej za granicą. Z punktu widzenia typologii jest językiem fleksyjnym, z rozbudowaną fleksją w zakresie morfologii. Akcent w języku polskim pada zwykle na drugą sylabę od końca, a w zdaniu przeważa szyk SVO (podmiot orzeczenie dopełnienie). Język polski ma obecnie największą społeczność użytkowników wśród przedstawicieli słowiańszczyzny


Question: kiedy nastąpi sąd ostateczny?

Answer: Sąd ostateczny nastąpi, kiedy to Ahura Mazda zstąpi osobiście na ziemię, oddzieli dobro od zła i ustanowi z powrotem doskonały porządek, jednak z zachowaniem czasu, ognia i cielesności.

Context: Allaha, śmierć wszystkich niewiernych, zmartwychwstanie wiernych i sąd nad ich czynami. == Sąd ostateczny w zaratusztrianizmie == Według Awesty (księga uważana za natchnioną przez wyznawców mazdaizmu i zaratusztrianizmu) trwająca obecnie druga epoka, tzn. epoka walki dobra ze złem, zakończona zostanie przyjściem na świat ostatniego Saoszjanta, czyli syna Zaratusztry, który ma poprowadzić zastępy sprawiedliwych do walki z Angra Mainju. Sąd ostateczny nastąpi, kiedy to Ahura Mazda zstąpi osobiście na ziemię, oddzieli dobro od zła i ustanowi z powrotem doskonały porządek, jednak z zachowaniem czasu, ognia i cielesności. Nastanie wtedy trzecia epoka, epoka Królestwa Bożego na ziemi. W trakcie sądu ostatecznego nastąpi również zmartwychwstanie dusz przebywających w niebie. == Sąd ostateczny w malarstwie == (Mt 24, 27–31; 25, 31–46; Mk 13, 24–27;


Question: kto jest autorem książek o sherlocku holmesie?

Answer: sir Arthura Conana Doyle

Context: Sherlock Holmes (wym. ) – postać fikcyjna, bohater powieści i opowiadań kryminalnych sir Arthura Conana Doyle’a. Holmes po raz pierwszy pojawił się w powieści "Studium w szkarłacie", wydanej w 1887 roku. Łącznie Conan Doyle napisał 4 powieści ("Studium w szkarłacie", "Pies Baskerville’ów", "Znak czterech", "Dolina trwogi") i 56 opowiadań o Holmesie. Conan Doyle, znużony tworzeniem kolejnych opowiadań, w 1893 roku uśmiercił postać Sherlocka w utworze "Ostatnia zagadka". Holmes zginął w walce ze swym największym wrogiem, geniuszem świata przestępczego profesorem Moriartym, gdy razem spadli do alpejskiego wodospadu Reichenbach. Jednak czytelnicy brytyjscy tak przywiązali się do genialnego Holmesa, że po „uśmierceniu” ich bohatera nosili czarne przepaski na znak żałoby. Protesty czytelników spowodowały, że detektyw pojawił się znów (sfingował swoją śmierć) w opowiadaniu


Question: jak zakończyła się sprawa amber gold?

Answer: Zostało postawione w stan upadłości likwidacyjnej 20 września 2012 roku; postępowanie w tej sprawie zakończono 4 października 2021.

Context: Amber Gold – polskie przedsiębiorstwo finansowe z siedzibą w Gdańsku, powstałe 27 stycznia 2009. Zostało założone przez Marcina Plichtę. Było głównym udziałowcem linii lotniczych OLT Express. Zostało postawione w stan upadłości likwidacyjnej 20 września 2012 roku; postępowanie w tej sprawie zakończono 4 października 2021. Uznawane za tzw. piramidę finansową. Straty spowodowane jego działalnością prokuratura oceniała w 2014 roku na 851 mln zł. == Historia == Logo firmy przedstawia karawakę tzw. krzyż morowy z XVI wieku, chroniący przed zarazą. Założycielem przedsiębiorstwa Amber Gold był gdańszczanin Marcin Plichta (ur. 1984). W latach 2005–2009 był on kilkakrotnie skazywany przez sądy polskie za oszustwa, jednak wymierzane wobec niego kary pozbawienia wolności za każdym razem były warunkowo zawieszane (żadna kara nie została wykonana). 27 stycznia