Powstanie wielkanocne

Powstanie wielkanocne (irl. Éirí Amach na Cásca, ang. Easter Rising) – wystąpienie zbrojne grupy powstańców w Dublinie 24 kwietnia 1916 roku.

Przebieg wydarzeń
W drugi dzień świąt wielkanocnych powstańcy (połączone siły Irlandzkich Ochotników i socjalistycznej Armii Obywatelskiej Jamesa Connolly’ego) opanowali gmach dublińskiej poczty oraz wiele innych budynków w mieście i proklamowali utworzenie Republiki Irlandii, której prezydentem został Patrick Pearse. Nie uzyskali jednak poparcia ludności miasta. Przeciwko 2 tys. powstańców ruszyła brytyjska armia. Walki, podczas których gmach poczty i okolice zostały zniszczone ogniem artyleryjskim, trwały sześć dni. Ostatecznie okrążeni powstańcy skapitulowali. Powstanie kosztowało życie około 500 osób i okazało się totalnym niepowodzeniem. Większość Irlandczyków uznała powstańców odpowiedzialnymi za wielkie zniszczenia, jakich w trakcie walk doznał Dublin.

Pokonawszy powstańców przy poparciu lub milczeniu większości Irlandczyków, brytyjski rząd popełnił jednak ogromny błąd. W krótkim czasie straconych zostało 16 przywódców powstania (w tym Patrick Pearse i James Connolly). Egzekucje te wywołały oburzenie nie tylko w Irlandii, ale też w Wielkiej Brytanii i USA. Rząd brytyjski zmienił kolejnym 75 powstańcom wyroki śmierci na dożywotnie pozbawienie wolności, ale było już za późno. Mimo militarnej klęski powstańcy zwyciężyli propagandowo, zyskując sympatię milionów ludzi. Wystraszeni Brytyjczycy aresztowali 2,5 tys. Irlandczyków, którzy w większości nie mieli nic wspólnego z powstaniem. To jedynie pogorszyło sytuację. Umiarkowane ugrupowania w Irlandii bardzo szybko straciły poparcie na rzecz radykałów. Najbardziej wzrosło poparcie dla Sinn Féin, która nie miała nic wspólnego z powstaniem, ale stała się głównym celem represji. Michael Collins (jeden z powstańców) rozpoczął odbudowę Irlandzkich Ochotników, wkrótce przekształcając ich w Irlandzką Armię Republikańską (IRA). Chcąc powstrzymać radykalizację nastrojów, rząd ułaskawił powstańców i zaczął zwalniać aresztantów. Jednak działania te były spóźnione – większość Irlandczyków popierała już zwolenników walki o niepodległość.

Często powstanie to uznaje się za początek IRA, która zresztą przez cały okres swego istnienia uznaje się za armię powołanej wtedy republiki. Postawy tej nie zmieniło utworzenie w 1949 roku Republiki Irlandzkiej obejmującej 26 hrabstw, gdyż republika proklamowana przez powstańców w 1916 roku obejmowała wszystkie 32 irlandzkie hrabstwa (czyli dzisiejszą Republikę Irlandii i Irlandię Północną).


Pytania i odpowiedzi:
question: Czy skazanie na śmierć przywódców powstania wielkanocnego przyczyniło się do zwiększenia poparcia dla zwolenników walki o niepodległość?
answer: Tak.
question: Czy powstańcy uzyskali początkowo poparcie mieszkańców Dublina? Answer/Segment: Nie uzyskali jednak poparcia ludności miasta.
answer: Nie.
question: Jakie działania podjął rząd brytyjski po powstaniu wielkanocnym?
answer: Rząd brytyjski skazał 16 przywódców powstania na śmierć.
question: Jak w Irlandii i Wielkiej Brytanii zareagowano na śmierć przywódców powstania?
answer: W Irlandii i Wielkiej Brytanii na śmierć przywódców powstania zareagowano oburzeniem.
question: Jak rząd brytyjski zareagował na oburzenie obywateli wywołane egzekucjami powstańców?
answer: Rząd brytyjski w reakcji na oburzenie obywateli wywołane egzekucjami powstańców zamienił 75 powstańcom wyroki śmierci na dożywotnie więzienie.
question: Czy pomimo działań podjętych przez rząd brytyjski rosło poparcie dla powstańców?
answer: Tak.
question: W jaki sposób Brytyjczycy zareagowali na wzrost poparcia dla powstańców?
answer: Brytyjczycy na wzrost poparcia dla powstańców zareagowali aresztowaniem 2,5 tys. Irlandczyków, z których większość nie była zaangażowana w powstanie.
question: Czy po aresztowaniu niewinnych Irlandczyków przez rząd brytyjski radykalne ugrupowania zyskały poparcie?
answer: Tak.
question: Dlaczego rząd brytyjski zaczął zwalniać aresztantów?
answer: Rząd brytyjski zaczął zwalniać aresztantów, aby powstrzymać radykalizację nastrojów.
question: Czy po działaniach rządu brytyjskiego Irlandczycy popierali zwolenników walki o niepodległość?
answer: Tak.
question: O co walczyli powstańcy w powstaniu wielkanocnym?
answer: Powstańcy w powstaniu wielkanocnym walczyli o niepodległość.