xanthus.fragmenta 1.19
Ὅτι Σαδυάττης ὁ Λυδῶν βασιλεὺς , Ἀλυάττεω παῖς , ἦν μὲν τὰ πολέμια γενναῖος , ἄλλως δὲ ἀκόλαστος . Καὶ γάρ ποτε τὴν ἑαυτοῦ ἀδελφὴν , γυναῖκα Μιλήτου , ἀνδρὸς δοκίμου , καλέσας ἐφ’ ἱερὸν βίᾳ ᾔσχυνεν , καὶ τὸ λοιπὸν αὐτὴν ἴσχει γυναῖκα . Ὁ δὲ Μίλητος ἦν Μέλανος τοῦ Γύγου γαμβροῦ ἀπόγονος . Δυσανασχετῶν δὲ ἐπὶ τούτοις , φεύγων ᾤχετο εἰς Δασκύλιον . Σαδυάττης δὲ κἀκεῖθεν αὐτὸν ἐξέωσεν . Ὁ δὲ ἀπεχώρησεν εἰς Προκόννησον . Σαδυάττης δὲ ὀλίγον ὕστερον ἔγημεν ἑτέρας δύο γυναῖκας ἀλλήλαις ἀδελφὰς , καὶ ἴσχει παῖδας , ἐκ μὲν τῆς Ἀττάλην , ἐκ δὲ τῆς Ἄδραμυν νόθους · ἐκ δὲ τῆς αὑτοῦ ἀδελφῆς γνήσιον Ἀλυάττην . Ὅτι Ἀλυάττης ὁ Σαδυάττεω υἱὸς , βασιλεὺς Λυδῶν , ἕως μὲν νέος ἦν , ὑβριστὴν ἦν καὶ ἀκόλαστος , ἐκβὰς δὲ εἰς ἄνδρα , σωφρονέστατος καὶ δικαιότατος . Ἐπολέμησε δὲ Σμυρναίοις , καὶ εἷλεν αὐτῶν τὸ ἄστυ . Ὅτι Ἀλυάττης ὁ Κροίσου πατὴρ , τοῦ Λυδῶν βασιλέως , ἐπὶ Καρίαν στρατεύων , περιήγγειλε τοῖς ἑαυτοῦ στρατὸν ἄγειν εἰς Σάρδεις ἐν ἡμέρᾳ τακτῇ , ἐν οἷς καὶ Κροίσῳ , ὅστις ἦν αὐτοῦ πρεσβύτατος τῶν παίδων , ἄρχειν ἀποδεδειγμένος Ἀδραμυττίου καὶ Θήβης πεδίου . Ὁ δὲ , ὡς φασὶν , ὑπὸ ἀκολασίας οὐχ οἷός τε ἦν , καί πως διεβέβλητο πρὸς τὸν πατέρα . Βουλόμενος δὲ ἐν τῷδε τῷ ἔργῳ ἀπολύσασθαι τὰς αἰτίας , καὶ ἀπορῶν ὁπόθεν μισθώσαιτο ἐπικούρους(μισθωτοῖς γὰρ ἐχρῶντο ) , ἦλθεν ἐπὶ Σαδυάττην τὸν ἔπαρχον πλουσιώτατον Λυδῶν ὄντα , δανείζεσθαι βουλόμενος . Ὁ δὲ αὐτὸν πρῶτον ἀναμένειν ἐκέλευσεν πρὸ τῶν θυρῶν , ἄχρι λούσηται · μετὰ δὲ ἐντυγχάνοντι ἀποκρίνεται , ὅτι πολλοὶ παῖδες εἶεν Ἀλυάττῃ , οἷς πᾶσιν εἰ δεήσοι αὐτὸν ἀργύριον διδόναι , οὐκ ἐξαρκέσει · οὐκοῦν ( Kuster . Οὔκουν ) δοῦναι δεομένῳ . Κροῖσον δὲ ἀποτυχόντα τἀνθρώπου εἰς Ἔφεσον ἀφικέσθαι κατὰ ζήτησιν ἀργυρίου . Καὶ τότε μὲν εὔξασθαι τᾗ Ἀρτέμιδι , εἰ βασιλεύσειε , τὸν οἶκον ἅπαντα καθιερώσειν τοῦ ἐμπόρου . Ἦν δέ τις Κροίσῳ φίλος , ἀνὴρ Ἴων , ὄνομα Παμφάης , υἱὸς Θεοχαρίδου εὖ μάλα εὐπόρου . Οὗτος ὁρῶν τὴν Κροίσου σπουδὴν , ἐδεήθη τοῦ πατρὸς χιλίους στατῆρας δοῦναί οἱ πάσῃ μηχανῇ . Τυχὼν δὲ παρ’ αὐτοῦ , δίδωσι Κροίσῳ . Ἀνθ’ ὧν μέγαν τε αὐτὸν Κροῖσος ὕστερον ἐποίησε βασιλεὺς γενόμενος , καὶ εἰς τὴν ἀκρόπολιν εἰσαγαγὼν ἄμαξαν αὐτῷ ἔδωκεν μεστὴν χρυσίου · τὸν δὲ τοῦ ἐμπόρου οἶκον Ἀρτέμιδι καθιέρωσε , καὶ αὐτὰ τὰ θεμέλια ἀποδόμενος διὰ τὴν εὐχὴν , ὡς μηδὲν λείποιτο . Ὁ δὲ Κροῖσος τοὺς χιλίους λαβὼν χρυσοῦς , στράτευμά τε ἤγειρε , καὶ πρῶτος εἰς τὴν κυρίαν ἡμέραν ἄγων ἔδειξε τῷ πατρὶ , καὶ συνεισέβαλεν εἰς τὴν Καρίαν . Κρείττων δὲ ἐξ ἐκείνου τοῦ ἔργου τῶν αὐτὸν διαβαλλόντων γίνεται . Ὅτι Κῦρος ὁ Περσῶν βασιλεὺς ἦν φιλοσοφίας , εἰ καί τις ἄλλος , ἔμπειρος , ἥντινα παρὰ τοῖς μάγοις ἐπαιδεύθη . Δικαιοσύνην τε καὶ ἀλήθειαν ἐδιδάχθη κατὰ δή τινας πατρίους νόμους καθεστῶτας Περσῶν τοῖς ἀρίστοις · ὃς καὶ μετεπέμψατο Σίβυλλαν ἐξ Ἐφέσου τὴν Ἡροφίλαν καλουμένην χρησμῳδόν . Ὅτι ὁ Κῦρος ᾤκτειρε Κροῖσον τὸν Λυδῶν βασιλέα διὰ τὴν ἀρετήν . Καὶ οἱ Πέρσαι μεγάλην ἔνησαν πυρὰν Κροίσῳ ὑπό τινα ὑψηλὸν τόπον , ἀφ’ οὗ ἔμελλον θεάσασθαι τὰ γινόμενα . Καὶ μετὰ ταῦτα Κῦρος ἐξήλαυνεν ἐκ τῶν βασιλείων , καὶ ἡ δύναμις παρῆν ἅπασα , πολύς τε ὅμιλος καὶ ἀστῶν καὶ ξένων . Ὀλίγον δ’ ὕστερον θεράποντες ἦγον Κροῖσον δεσμώτην , καὶ Λυδῶν δὶς ἑπτά . Ὡς δὲ ἐθεάσαντο Λυδοὶ , πάντες οἰμωγῇ καὶ στόνῳ ἀνέκλαυσαν , καὶ ἔπληξαν τὰς κεφαλάς . Τοσοῦτος δ’ ἐκ τοῦ ὁμίλου κωκυτὸς ἀνδρῶν ὁμοῦ καὶ γυναικῶν μετὰ δακρύων καὶ βοῆς ἐξεῤῥάγη , ὁπόσος οὐδὲ ἁλισκομένης τῆς πόλεως . Τότε δή τις ἂν καὶ τὴν τύχην ᾤκτειρε , καὶ Κροῖσον ἐθαύμασε τῆς πρὸς τοὺς ἀρχομένους φιλίας . Ὥσπερ γὰρ πατέρα ἑωρακότες , οἱ μὲν τὰς ἐσθῆτας κατεῤῥήγνυντο , οἱ δὲ τὰς κόμας ἔτιλλον · γυναικῶν δὲ ἡγεῖτο πληθὺς μυρία μετὰ κόμμου καὶ ὀλολυγῆς . Αὐτὸς δὲ ἄδακρυς προσῄει καὶ σκυθρωπός . Ὁ δὲ Κῦρος ταῦθ’ ὁρῶν γινόμενα οὐκ ἐκώλυε , βουλόμενος καὶ τοὺς Πέρσας οἶκτόν τινα λαβεῖν αὐτοῦ . Ὡς δὲ προϊὼν κατ’ αὐτὸν γίνεται ὁ Κροῖσος , ἐφθέγξατο μεγάλῃ τῇ φωνῇ , δεόμενος τὸν υἱὸν ἀχθῆναί οἱ , ὃς οὐκέτι ἐπεπήρωτο τὴν φωνὴν , ἐξότου τὸ πρῶτον ἐφθέγξατο · ἦν δὲ καὶ τἄλλα ἔμφρων . Καὶ ὁ Κῦρος ἄγειν ἐκέλευσε τὸν νεανίσκον . Καὶ μετ’ οὐ πολὺ ἤγετο ἑπομένων αὐτῷ πολλῶν ἡλίκων . Θεασάμενος δὲ αὐτὸν ὁ κροῖσοςοὐκέθ’ ὁ αὐτὸς ἦν , ἀλλα τότε πρῶτον ἐδάκρυσεν . Ὁ δὲ μετὰ κλαυθμοῦ καὶ βοῆς προσπεσὼν πρὸς τὸν Κροῖσον , Οἴ μοι , πάτερ , ἔφη , ἡ σὴ εὐσέβεια . Πότε δ’ ἡμῖν οἱ θεοὶ βοηθήσουσιν ; Ἀποβλέψας δὲ εἰς τοὺς Πέρσας , Ἄγεθ’ , ἱκετεύω , κἀμὲ , ἔφη , καὶ συνεμπρήσατε · κἀγὼ γὰρ ὑμῶν πολέμιος εἰμὶ οὐχ ἧττον ἢ ὁ πατήρ . Καὶ ὁ Κροῖσος , Οὐκ ὀρθῶς λέγεις , ἔφη , μόνος γὰρ ἐγὼ τὸν πόλεμον ἐξήνεγκα , ὑμῶν δὲ καὶ τῶν ἄλλων Λυδῶν οὐδείς · ἐμὲ χρὴ καὶ τὴν τιμωρίαν ὑποσχεῖν . Ἐμφυεὶς δὲ τῷ πατρὶ ὁ νεανίσκος οὐκέτ’ ἀφίστατο · ἀλλ’ ὀδυρόμενος οἴκτου πάντα ἐνέπλησεν , ἀφιεὶς καὶ ἑαυτὸν ἄγειν ἐπὶ πυράν . Οὐ γὰρ , ἔφη , λελείψομαι τῆς σῆς μοίρας , ὦ πάτερ . Εἰ δὲ νῦν με οὐκ ἐάσουσιν , ἀλλὰ προσδέχου μοι ταχύ . Τίς ἔτι μοι τοῦ βίου ἐλπίς ; ὃς , ἐξ ὅτου περ ἔφυν , ἀεὶ μέν σοι λυπηρὸς ἦν , ἀεὶ δ’ ἐμαυτῷ · εὐτυχοῦντα μὲν ἐκτρεπόμενος ὑπ’ αἰδοῦς διὰ τὴν τότε μοι προσοῦσαν ἀφωνίαν τε καὶ λώβην · ἐπεὶ δ’ ἠρξάμεθα δυστυχεῖν , τότε πρῶτον φωνὴν ἀφῆκα , καί μ’ εἰς τοῦτο μόνον ἤρθρωσαν οἱ θεοὶ , ὅπως ἂν ὀδύρωμαι τὰς ἡμετέρας τύχας . Ὁ δὲ πατὴρ ἔφη · Μὴ παντάπασιν , ὦ παῖ , σεαυτὸν ἀπογνῷς νέος ὢν , καὶ πολλοῦ σοι ἔτι ὄντος τοῦ λοιποῦ βίου , ὅπου γε κἀμοὶ λείπεταί τις ἐλπὶς ὅμως , καὶ οὔπω τἀκ θεοῦ ἀπέγνων . Ἅμα δὲ ταῦτα λέγοντι προσῄεσαν πολλαὶ δή τινες θεράπαιναι , κομίζουσαι ἐσθῆτας πολυτελεῖς καὶ ἄλλον παμπληθῆ κόσμον , ὃν ἔπεμψαν συγκατακαησόμενον αἱ τῶν Λυδῶν γυναῖκες . Ὁ δὲ τὸν υἱὸν ἀσπασάμενος καὶ τοὺς ἐν κύκλῳ Λυδοὺς , ἐπὶ τὴν πυρὰν ἤει . Καὶ ὁ παῖς εἰς τὸν οὐρανὸν τὰς χεῖρας ἀνασχὼν , Ὦναξ Ἄπολλον καὶ θεοὶ πάντες , εἶπεν , οὕστινας ὁ πατὴρ ἐτίμησεν , ἔλθετε νῦν γε ἡμῖν βοηθοὶ , καὶ μὴ συναπόλλυται Κροίσῳ πᾶσα ἀνθρώπων εὐσέβεια . Ταῦτα εἰπόντα μόλις ἀπῆγον οἱ φίλοι , βιαζόμενον εἰς τὴν πυρὰν αὑτὸν συνεμβάλλειν . Κροίσου δὲ ἐπιβαίνοντος , αὐτῇ , ἡ Σίβυλλα ὤφθη ἀπό τινος ὑψηλοῦ χωρίου καταβαίνουσα , ἵνα καὶ αὐτὴ ἴδῃ γινόμενα . Ταχὺ δὲ θροῦς ἦλθε διὰ τοῦ ὁμίλου , ὅτι ἡ χρησμῳδὸς ἥκει , καὶ ἐν προσδοκίᾳ πάντες ἐγένοντο , εἴ τι πρὸς τὰ παρόντα θειάσειε . Καὶ μετ’ οὐ πολὺ ἔντονόν τι φθεγξαμένη βοᾷ · Ὠ μέλεοι , τί σπεύδεθ’ ἃ μὴ θέμις ; οὐ γὰρ ἐάσει Ζεὺς ὕπατος Φοῖβός τε καὶ ὁ κλυτὸς Ἀμφιάραος . Ἀλλά γ’ ἐμῶν ἐπέων πείθεσθε ἀψευδέσι χρησμοῖς , μὴ κακὸν οἶτον ὄλοισθε παρὲκ θεοῦ ἀφραίνοντες . Κῦρος δ’ ἀκούσας ἐκέλευσε τὸν χρησμὸν διενεγκεῖν τοῖς Πέρσαις , ὡς ἐξευλαβηθεῖεν ἁμαρτάνειν . Οἱ δὲ δι’ ὑποψίας γίνονται , ὡς κατεσκευασμένης , ἵνα σώζοιτο Κροῖσος . Ὁ δ’ ἤδη ἐπὶ τῆς πυρᾶς καθῆστο , καὶ σὺν αὐτῷ δὶς ἑπτὰ Λυδῶν , ἐν κύκλῳ δὲ Πέρσαι δᾷδας ἔχοντες ἧπτον . Σιωπῆς δὲ γενομένης στενάξας μέγα εἰς τρὶς ἀνακαλεῖται πάλιν Σόλωνα . Καὶ ὁ Κῦρος ἀκούσας ἐδάκρυσεν , ἐννοηθεὶς ὅτι νεμεσητὰ δρᾷ , βιασθεὶς ὑπὸ Περσῶν , βασιλέα οὐδὲν ἐλάττονα αὐτοῦ τὴν τύχην ἐμπιπράς . Συνεκέχυντο δὲ ἤδη καὶ Πέρσαι τὰ μὲν ἐπὶ Κροίσῳ , τὰ δὲ ἐπὶ σφετέρῳ βασιλεῖ , ὁρῶντες ἀχθόμενον ἐπὶ τούτοις , καὶ ἐκέλευον σώζειν Κροῖσον . Ταχὺ δὲ Κῦρος πέμψας τοὺς ἀμφ’ αὐτὸν , ἐκέλευσε τὴν πυρὰν σβεννύναι . Ἡ δὲ ᾔθετο , καὶ οὐκέθ’ οἷόν τ’ ἦν ἐξημμένην ἐν κύκλῳ προσιέναι τινά . Φασὶ δὴ Κροῖσον ἐμβλέψαντα εἰς τὸν οὐρανὸν εὔξασθαι τῷ Ἀπόλλωνι ἀρῆξαί οἱ , ὁπότε καὶ οἱ ἐχθροὶ σώζειν αὐτὸν ἐθέλοντες οὐ δύναιντο . Χειμὼν δ’ ἔτυχε τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἐξ ἠοῦς , οὐ μὴν ὑετός γε . Κροίσου δ’ εὐξαμένου ζοφερὸς ἐξαίφνης ἀὴρ συνέδραμε νεφούμενος πάντοθεν , βρον - ταί τε γίνονται καὶ ἀστραπαὶ συνεχεῖς · τοσοῦτος δὲ κατεῤῥάγη ὑετὸς , ὥστε μὴ μόνον τὴν πυρὰν σβεσθῆναι , ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀνθρώπους μόλις ἀντέχειν . Κροίσῳ μὲν οὖν ταχὺ στέγασμα πορφυροῦν ὑπερέτεινον · τοῖς δὲ ἀνθρώποις τὰ μὲν ὑπὸ ζόφου καὶ λαίλαπος ταραττομένοις , τὰ δὲ ὑπὸ τῶν ἀστραπῶν , καταπατουμένοις ὑπὸ τῶν ἵππων τραχυνομένων πρὸς τὸν ψόφον τῶν βροντῶν , δείματα δαιμόνια ἐνέπιπτεν , καὶ οἵ · τε τῆς Σιβύλλης χρησμοὶ καὶ τὰ Ζωροάστρου λόγια εἰσῄει . Κροῖσον μὲν οὖν ἐβόων ἔτι μᾶλλον ἢ πάλαι σώζειν · αὐτοὶ δὲ καταπίπτοντες εἰς γῆς προσεκύνουν , εὐμένειαν παρὰ τοῦ θεοῦ αἰτούμενοι . Φασὶ δέ τινες Θαλῆν προειδόμενον ἔκ τινων σημείων ὄμβρον γενησόμενον καὶ ἀναμένειν τὴν ὥραν ἐκείνην . Τόν γε μὴν Ζωροάστρην Πέρσαι ἀπ’ ἐκείνου διεῖπαν , μήτε νεκροὺς καίειν , μήτ’ ἄλλως μιαίνειν πῦρ , καὶ πάλαι τοῦτο καθεστὼς τὸ νόμιμον τότε βεβαιωσάμενοι . Κῦρος δ’ εἰς τὰ βασίλεια Κροῖσον ἄγων παρεκάλει τε καὶ ἐφιλοφρο νεῖτο , πειθόμενος εἶναι θεοσεβέστατον · ἐκέλευέ τε , εἴ τι βούλεταί οἱ γενέσθαι , μὴ ὀκνεῖν , ἀλλ’ αἰτεῖσθαι . Ὁ δὲ εἶπεν · Ὦ δέσποτα , ἐπεί μέ σοι θεοὶ ἔδοσαν , σύ τε χρηστὰ ἐπαγγέλλεις , αἰτοῦμαί σε δοῦναί μοι πέμψαι Πυθῶδε τὰς πέδας τάσδε , καὶ τὸν θεὸν ἐρέσθαι , τί παθὼν ἐξηπάτα με τοῖς χρησμοῖς ἐπάρας στράτευειν ἐπί σε ὡς περιεσόμενον , ἐξ ὅτου αὐτῷ τάδε ἀκροθίνια πέμπω ( δείξας τὰς πέδας ) , καὶ τί δήποτε ἀμνημονοῦσι χάριτος οἱ τῶν Ἑλλήνων θεοί . Κῦρος δὲ γελάσας καὶ τάδε ἔφη δώσειν καὶ ἄλλων οὐκ ἀτυχήσειν αὐτὸν μειζόνων . Κῦρος δὲ ὀλίγου χρόνου φίλον ἐπεποίητο Κροῖσον , ἐξιών τε ἐκ Σάρδεων ἀπέδωκε παῖδας καὶ γυναῖκας , καὶ σὺν αὐτῷ ἀπήγετο . Φασὶ δέ τινες καὶ ἐπιτρέψαι ἂν αὐτῷ τὴν πόλιν , εἰ μὴ ᾤετο νεωτεριεῖν .
Lemmas: ὅτι Σαδυάττης ὁ Λυδός βασιλεύς , Ἀλυάττης παῖς , εἰμί μέν ὁ πολέμιος γενναῖος , ἄλλως δέ ἀκόλαστος . καί γάρ ποτέ ὁ ἑαυτοῦ ἀδελφή , γυνή Μιλήτου , ἀνήρ δόκιμος , καλέω ἐπί ἱερόν βία αἰσχύνω , καί ὁ λοιπός αὐτός ἴσχω γυνή . ὁ δέ Μίλητος εἰμί Μέλας ὁ Γύγης γαμβρός Ἀπόγονος . δυσανασχετέω δέ ἐπί οὗτος , φεύγω οἴχομαι εἰς Δασκύλειον . Σαδυάττης δέ ἐκεῖθεν αὐτός ἐξωθέω . ὁ δέ ἀποχωρέω εἰς Προκόννησος . Σαδυάττης δέ ὀλίγος ὕστερον ἔσσομαι ἕτερος δύο γυνή ἀλλήλων ἀδελφή , καί ἴσχω παῖς , ἐκ μέν ὁ Ἀττάλης , ἐκ δέ ὁ Ἄδραμυς νόθος · ἐκ δέ ὁ αὐτός ἀδελφή γνήσιος Ἀλυάττης . ὅτι Ἀλυάττης ὁ Σαδυάττης γιός , βασιλεύς Λυδός , ἠώς μέν νέος εἰμί , ὑβριστής εἰμί καί ἀκόλαστος , ἐκβαίνω δέ εἰς ἀνήρ , σώφρων καί δίκαιος . πολεμέω δέ Σμυρναῖος , καί αἱρέω αὐτός ὁ ἄστυ . ὅτι Ἀλυάττης ὁ Κροῖσος πατήρ , ὁ Λυδός βασιλεύς , ἐπί Καρία στρατεύω , περιαγγέλλω ὁ ἑαυτοῦ στρατός ἄγω εἰς Σάρδεις ἐν ἡμέρα τακτός , ἐν ὅς καί Κροῖσος , ὅστις εἰμί αὐτός πρέσβυς ὁ παῖς , ἄρχω ἀποδείκνυμι Ἀδραμύττιον καί Θῆβαι πεδίο . ὁ δέ , ὡς φημί , ὑπό ἀκολασία οὐ οἷος τε εἰμί , καί πως διαβάλλω πρός ὁ πατέρας . βούλομαι δέ ἐν ὅδε ὁ ἔργον ἀπολύω ὁ αἰτία , καί ἀπορέω ὁπόθεν μισθόω ἐπικούρους(μισθωτοῖς γάρ χράω ) , ἔρχομαι ἐπί Σαδυάττης ὁ ἔπαρχος πλούσιος Λυδός εἰμί , δανείζω βούλομαι . ὁ δέ αὐτός πρῶτος ἀναμένω κελεύω πρό ὁ θύρα , ἄχρι λούω · μετά δέ ἐντυγχάνω ἀποκρίνω , ὅτι πολύς παῖς εἰμί Ἀλυάττης , ὅς πᾶς εἰμί δέω αὐτός ἀργύριον δίδωμι , οὐ ἐξαρκέω · οὐκοῦν ( Kuster . οὔκουν ) δίδωμι δέω . Κροῖσος δέ ἀποτυγχάνω ἄνθρωπος εἰς Ἔφεσος ἀφικνέομαι κατά ζήτησις Ἀργύριος . καί τότε μέν εὔχομαι ὅς Ἀρτέμιδι , εἰμί βασιλεύω , ὁ οἶκος ἅπας καθιερόω ὁ ἔμπορος . Ἦς δέ τις Κροῖσος φίλος , ἀνήρ Ἴων , ὄνομα Παμφάης , γιός Θεοχαρίδου εὖ μάλα εὔπορος . οὗτος ὁράω ὁ Κροῖσος σπουδή , δέω ὁ πατήρ χίλιοι στατήρ δίδωμι ἕ πᾶς μηχανή . Τύχων δέ παρά αὐτός , δίδωμι Κροῖσος . ἀντί ὅς μέγας τε αὐτός Κροῖσος ὕστερον ποιέω βασιλεύς γίγνομαι , καί εἰς ὁ ἀκρόπολις εἰσάγω ἅμαξα αὐτός δίδωμι μεστός χρυσίον · ὁ δέ ὁ ἔμπορος οἶκος Ἀρτέμιδι καθιερόω , καί αὐτός ὁ θεμέλιος ἀποδίδωμι διά ὁ εὐχή , ὡς μηδείς λείπω . ὁ δέ Κροῖσος ὁ χίλιοι λαμβάνω χρύσεος , στράτευμα τε ἀγείρω , καί πρῶτος εἰς ὁ κυρία ἡμέρα ἄγω δείκνυμι ὁ πατήρ , καί συνεισβάλλω εἰς ὁ Καρία . Κρείττων δέ ἐκ ἐκεῖνος ὁ έργο ὁ αὐτός διαβάλλω γίγνομαι . ὅτι Κῦρος ὁ Πέρσης βασιλεύς εἰμί φιλοσοφία , εἰμί καί τις ἄλλος , ἔμπειρος , ὅστις παρά ὁ μάγος παιδεύω . Δικαιοσύνη τε καί ἀλήθεια διδάσκω κατά δή τις πάτριος νόμος καθίστημι Πέρσης ὁ ἀγαθός · ὅς καί μεταπέμπω Σίβυλλα ἐκ Ἔφεσος ὁ Ἡροφίλα καλέω χρησμῳδός . Ὅτι ὁ Κῦρος οἰκτίρω Κροῖσος ὁ Λυδός βασιλεύς διά ὁ ἀρετή . καί ὁ Πέρσης μέγας νέος πυρά Κροῖσος ὑπό τις ὑψηλός τόπος , ἀπό ὅς μέλλω θεάομαι ὁ γίγνομαι . καί μετά οὗτος Κῦρος ἐξελαύνω ἐκ ὁ βασίλειος , καί ὁ δύναμις πάρειμι ἅπας , πολύς τε ὅμιλος καί ἀστός καί ξένος . Ὀλίγος δέ ὕστερον θεράπων ἄγω Κροῖσος δεσμώτης , καί Λυδός δίς ἑπτά . ὡς δέ θεάομαι Λυδός , πᾶς οἰμωγή καί στόνος ἀνακλαίω , καί πλήσσω ὁ κεφαλή . τοσοῦτος δέ ἐκ ὁ ὅμιλος κωκυτός ἀνήρ ὁμοῦ καί γυνή μετά δάκρυον καί βοή ἐξαράσσω , ὁπόσος οὐδέ ἁλίσκομαι ὁ πόλις . τότε δή τις ἄν καί ὁ τύχη οἰκτίρω , καί Κροῖσος θαυμάζω ὁ πρός ὁ ἄρχω φίλιος . ὥσπερ γάρ πατέρας ὁράω , ὁ μέν ὁ ἐσθής καταρρήγνυμι , ὁ δέ ὁ κόμη τίλλω · γυνή δέ ἡγέομαι πληθύς μύριοι μετά κομμόω καί ὀλολυγή . αὐτός δέ ἀδάκρυτος προσέρχομαι καί σκυθρωπός . ὁ δέ Κῦρος αὐτός ὁράω γίγνομαι οὐ κωλύω , βούλομαι καί ὁ Πέρσης οἶκτος τις λαμβάνω αὐτός . ὡς δέ προέρχομαι κατά αὐτός γίγνομαι ὁ Κροῖσος , φθέγγομαι μέγας ὁ φωνή , δέομαι ὁ υἱός ἄγω ἕ , ὅς οὐκέτι πηρόω ὁ φωνή , ἐξότου ὁ πρῶτος φθέγγομαι · εἰμί δέ καί ἄλλος ἔμφρων . καί ὁ Κῦρος ἄγω κελεύω ὁ νεανίσκος . καί μετά οὐ πολύς ἄγω επόμενος αὐτός πολύς ἡλίκος . θεάω δέ αὐτός ὁ κροῖσος ὁ αὐτός εἰμί , ἀλλά τότε πρῶτος δακρύω . ὁ δέ μετά κλαυθμός καί βοή προσπίπτω πρός ὁ Κροῖσος , οἶς ἐγώ , πατέρας , φημί , ὁ σός εὐσέβεια . πότος δέ ἐγώ ὁ θεός βοηθέω ; ἀποβλέπω δέ εἰς ὁ Πέρσης , ἄγω , ἱκετεύω , κἀγώ , φημί , καί συμπράσσω · ἐγώ γάρ σύ πολέμιος εἰμί οὐ κακός ἢ ὁ πατήρ . καί ὁ Κροῖσος , οὐ ὀρθός λέγω , φημί , μόνος γάρ ἐγώ ὁ πόλεμος ἐκφέρω , σύ δέ καί ὁ ἄλλος Λυδός οὐδείς · ἐγώ χράω καί ὁ τιμωρία ὑπέχω . ἐμφύω δέ ὁ πατήρ ὁ νεανίσκος οὐκέτι ἀφίστημι · ἀλλά ὀδύρομαι οἶκτος πᾶς ἐμπίπλημι , ἀφίημι καί ἑαυτοῦ ἄγω ἐπί πυρά . οὐ γάρ , φημί , λείπω ὁ σός μοῖρα , ὦ πατέρας . εἰμί δέ νῦν ἐγώ οὐ ἐάω , ἀλλά προσδέχομαι ἐγώ ταχύς . Τῖς ἔτι ἐγώ ὁ βίος ἐλπίς ; ὅς , ἐκ ὅστις περ φύω , ἀεί μέν σύ λυπηρός εἰμί , ἀεί δέ ἐμαυτοῦ · εὐτυχέω μέν ἐκτρέπω ὑπό αἰδώς διά ὁ τότε ἐγώ πρόσειμι ἀφωνία τε καί λώβη · ἐπεί δέ ἄρχω δυστυχέω , τότε πρῶτος φωνή ἀφίημι , καί εἷς εἰς οὗτος μόνος αρθρώνω ὁ θεός , ὅπως ἄν ὀδύρομαι ὁ ἡμέτερος τύχη . ὁ δέ πατήρ φημί · μή παντάπασι , ὦ παῖς , σεαυτοῦ ἀπογιγνώσκω νέος εἰμί , καί πολύς σύ ἔτι εἰμί ὁ λοιπός βίος , ὅπου γε ἐγώ λείπω τις Ἐλπὶς ὅμως , καί οὔπω ἐκ θεός ἀπογιγνώσκω . Ἅμης δέ οὗτος λέγω προσέρχομαι πολύς δή τις θεράπαινα , κομίζω ἐσθής πολυτελής καί ἄλλος παμπληθής κόσμος , ὅς πέμπω συγκατακαίω ὁ ὁ Λυδός γυνή . ὁ δέ ὁ υἱός ἀσπάζομαι καί ὁ ἐν κύκλος Λυδός , ἐπί ὁ πυρά ἔρχομαι . καί ὁ παῖς εἰς ὁ οὐρανός ὁ χείρ ἀνέχω , Ἄναξ Ἀπόλλων καί θεός πᾶς , εἶπον , ὅστις ὁ πατήρ τιμάω , ἔρχομαι νῦν γε ἐγώ βοηθός , καί μή συναπόλλυμι Κροῖσος πᾶς ἄνθρωπος εὐσέβεια . Ταΰς λέγω μόλις ἀπάγω ὁ φίλος , βιάζω εἰς ὁ πυρά ἑαυτοῦ συνεμβάλλω . Κροῖσος δέ ἐπιβαίνω , αὐτός , ὁ Σίβυλλα ὁράω ἀπό τις ψηλός χωρίον καταβαίνω , ἵνα καί αὐτός εἶδον γίγνομαι . ταχύς δέ θρόος ἔρχομαι διά ὁ ὅμιλος , ὅτι ὁ χρησμῳδός ἥκω , καί ἐν προσδοκία πᾶς γίνομαι , εἰμί τίς πρός ὁ πάρειμι θειάζω . καί μετά οὐ πολύς ἔντονος τίς φθέγγομαι βοάω · ᾠόν μέλεος , τίς σπεύδω ὅς μή θέμις ; οὐ γάρ ἐάω Ζεύς ὕπατος Φοῖβος τε καί ὁ κλυτός Ἀμφιάραος . ἀλλά γε ἐμός ἔπος πείθω ἀψευδής χρησμός , μή κακός οἶτος ὄλλυμι παρέξ θεός ἀφραίνω . Κῦρος δέ ἀκούω κελεύω ὁ χρησμός διαφέρω ὁ Πέρσης , ὡς ἐξευλαβέομαι ἁμαρτάνω . ὁ δέ διά ὑποψία γίγνομαι , ὡς κατασκευάζω , ἵνα σῴζω Κροῖσος . ὁ δέ ἤδη ἐπί ὁ πυρά κάθημαι , καί σύν αὐτός δίς ἑπτά Λυδός , ἐν κύκλος δέ Πέρσης δαίς ἔχω ἅπτω . Σιωπή δέ γίνομαι στενάζω μέγας εἰς τρίς ἀνακαλέω πάλιν Σόλων . καί ὁ Κῦρος ἀκούω δακρύω , ἐννοέω ὅτι νεμεσητός δράω , βιάζω ὑπό Πέρσης , βασιλεύς οὐδείς μικρός αὐτός ὁ τύχη ἐμπίμπρημι . συγχέω δέ ἤδη καί Πέρσης ὁ μέν ἐπί Κροῖσος , ὁ δέ ἐπί σφέτερος βασιλεύς , ὁράω ἄχθομαι ἐπί οὗτος , καί κελεύω σῴζω Κροῖσος . ταχύς δέ Κῦρος πέμπω ὁ ἀμφι αὐτός , κελεύω ὁ πυρά σβέννυμι . ὁ δέ αἴθω , καί οὐκέτι οἷος τε εἰμί ἐξάπτω ἐν κύκλος προσέρχομαι τις . Φᾶσις δή Κροῖσος ἐμβλέπω εἰς ὁ οὐρανός εὔχομαι ὁ Ἀπόλλων ἀρήγω ἕ , ὁπότε καί ὁ ἐχθρός σῴζω αὐτός ἐθέλω οὐ δύναμαι . χειμών δέ τυγχάνω ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος ἐκ ἠώς , οὐ μήν ὑετός γε . Κροῖσος δέ εὔχομαι ζοφερός ἐξαίφνης ἀήρ συντρέχω νεφόω πάντοθεν , βιβρώσκω - ὁ τε γίγνομαι καί ἀστραπή συνεχής · τοσοῦτος δέ καταρρήγνυμι ὑετός , ὥστε μή μόνος ὁ πυρά σβέννυμι , ἀλλά καί ὁ ἄνθρωπος μόλις ἀντέχω . Κροῖσος μέν οὖν ταχύς στέγασμα πορφύρεος ὑπερτείνω · ὁ δέ ἄνθρωπος ὁ μέν ὑπό ζόφος καί λαῖλαψ ταράσσω , ὁ δέ ὑπό ὁ ἀστραπή , καταπατέω ὑπό ὁ ἵππος τραχύνω πρός ὁ ψόφος ὁ βροντή , δεῖμα δαιμόνιος ἐμπίπτω , καί ὁ · τε ὁ Σίβυλλα χρησμός καί ὁ Ζωροάστρης λόγιος εἴσειμι . Κροῖσος μέν οὖν βοάω ἔτι μᾶλλον ἢ πάλαι σῴζω · αὐτός δέ καταπίπτω εἰς γῆ προσκυνέω , εὐμένεια παρά ὁ θεός αἰτέω . Φᾶσις δέ τις Θαλῆς προείδομαι ἐκ τις σημεῖον ὄμβρος γίγνομαι καί ἀναμένω ὁ ὥρα ἐκεῖνος . Τώς γε μήν Ζωροάστρης Πέρσης ἀπό ἐκεῖνος διέπω , μήτε νεκρός καίω , μήτε ἄλλως μιαίνω πῦρ , καί πάλαι οὗτος καθίστημι ὁ νόμιμος τότε βεβαιόω . Κῦρος δέ εἰς ὁ βασίλεια Κροῖσος ἄγω παρακαλέω τε καί ἐφιλοφρο νέομαι , πείθω ἔρχομαι θεοσεβής · κελεύω τε , εἰμί τίς βούλομαι ἕ γίγνομαι , μή ὀκνέω , ἀλλά αἰτέω . ὁ δέ λέγω · ὦ δεσπότης , ἐπεί ἐγώ σύ θεός δίδωμι , σῦς τε χρηστός ἐπαγγέλλω , αἰτέω σύ δίδωμι ἐγώ πέμπω Πυθῶδε ὁ πέδη ὅδε , καί ὁ θεός ἔρομαι , τίς πάσχω ἐξαπατάω ἐγώ ὁ χρησμός ἐπαίρω στρατεύω ἐπί σύ ὡς περιέννυμι , ἐκ ὅστις αὐτός ὅδε ἀκροθίνιον πέμπω ( δείκνυμι ὁ πέδη ) , καί τίς δήποτε ἀμνημονέω χάρις ὁ ὁ Έλληνας θεός . Κῦρος δέ γελάω καί ὅδε φημί δίδωμι καί ἄλλος οὐ ἀτυχέω αὐτός μέγας . Κῦρος δέ ὀλίγος χρόνος φίλος ποιέω Κροῖσος , ἐξέρχομαι τε ἐκ Σάρδεις ἀποδίδωμι παῖς καί γυνή , καί σύν αὐτός ἀπάγω . φημί δέ τις καί ἐπιτρέπω ἄν αὐτός ὁ πόλις , εἰμί μή οἴομαι νεωτερίζω .