valerius-apsines.ars-rhetorica 12.19
Ἔτι ἔλεον κινήσομεν ἀπὸ τῆς εὐδαιμονίας τῆς πρὸ τοῦ αὔξοντες αὐτήν , ὡς ἐπὶ Μιλτιάδου , οὗτος μέντοι παρʼ ὑμῖν εὐδοκιμῶν πρὸ τοῦ καὶ τιμῆς καὶ στρατηγίας ἠξιωμένος οὐκ ἐπὶ τῆς αὐτῆς τούτοις χώρας μένει , ἀλλʼ , ὁρᾶτε γὰρ τὴν μεταβολὴν αὐτοῦ τῆς τύχης , κρίνεται μὲν ὡς ἀδικῶν τὴν πόλιν , κεκόμισται δὲ νοσῶν εἰς τὸ δικαστήριον , ἔχει δὲ τὴν ἐλπίδα τῆς ἀφέσεως οὐκ ἐν τοῖς ἑαυτοῦ λόγοις , ἀλλʼ ἐν οἷς ἄλλοι μέλλουσιν ὑπὲρ αὐτοῦ λέγειν . καὶ ὡς ἐπὶ τῶν Ἀθηναίων λόγου χάριν , εἴ τινες ἠξίουν τοὺς Λακεδαιμονίους καταλῦσαι τὴν ἀρχὴν τῶν τριάκοντα . τὴν γὰρ εὐδαιμονίαν τὴν οὖσαν τῇ πόλει πρὸ τοῦ ἐπιών τις καὶ αὔξων καὶ τὰ παρόντα δεινὰ νῦν αὐτοῖς καταριθμούμενος καὶ ἀξιῶν ἐλέου τυχεῖν αὐτοὺς νῦν δόξει δικαίως κεκινηκέναι τὸν τόπον τοῦτον , ὅτι καὶ αὐτῶν τῶν Δακεδαιμονίων οἱ Ἀθηναῖοι μείζονες ὄντες οὐκέτι μὲν ἀμφισβητοῦσι τῶν πρωτείων τῆς Ἑλλάδος , κεῖνται δʼ ἐπʼ ἄλλοις κριθησόμενοι ἐν τῇ τῶν ἠδικημένων φιλανθρωπίᾳ , καὶ ὁμηρεύοντες ὡς Ἀλέξανδρον ἀπάγονται · ἡμεῖς δέ φησιν ἡ κοινὴ τῆς Ἐλλάδος καταφυγή , πρὸς ἣν ἐβάδιζον αἱ πανταχόθεν πρεσβεῖαι , νῦν κινδυνεύομεν περὶ τοῦ ἐδάφους τῆς πατρίδος . κέχρηται τούτῳ τῷ τόπῳ καὶ ὁ Εὐριπίδης . λέγει γοῦν καὶ ἡ Ἑκάβη παρʼ αὐτῷ ἤμην τύραννος κεἰς τύραννʼ ἐγημάμην , κἀνταῦθʼ ἀριστεύοντʼ ἐγεινάμην τέκνα , οὐκ ἀριθμὸν ἄλλως , ἀλλʼ ὑπερτάτους Φρυγῶν . οὐ Τρῳὰς οὐδʼ Ἑλληνὶς οὐδὲ βάρβαρος γυνὴ τεκοῦσα κομπάσειεν ἄν ποτε . τὴν εὐπαιδίαν καὶ τὸ γήμασθαι τυράννῳ καὶ τὸ ἐκ τυράννων γεγενῆσθαι ἀντιπαρατίθησι καὶ τὰ παρόντα δεινά . φησὶν οὖν εὐθὺς καὶ ταῦτʼ ἐπεῖδον δορὶ πεσόνθʼ Ἑλληνικῷ , καὶ τὸν φυτουργὸν Πρίαμον οὐκ ἄλλων πάρα ἤκουον , ἀλλὰ τοῖσδʼ ἐπεῖδον ὄμμασιν αὐτὴ κατασφαγέντʼ ἐφʼ ἑρκείου Διός , αὐτὴ δὲ δούλη ναῦς ἐπʼ Ἀργείων ἔβην . ἡ ἀντιπαράθεσις τοῖς ἀγαθοῖς τῶν κακῶν τὸν ἔλεον κεκίνηκεν . ἐλεεινοὶ μὲν γάρ εἰσι καὶ οἱ ὁπωσοῦν δυστυχοῦντες , ἐλεεινότεροι δὲ εἶναι δοκοῦσιν οἱ ἐκ λαμπρᾶς εὐδαιμονίας συμφοραῖς μεγάλαις χρώμενοι . ἐπειδὰν δέ τινας τὸν περὶ αὐτῶν κινοῦντες ἔλεον ἀτυχοῦντας ἐπιδεῖξαι θέλωμεν , πάσχοντας αὐτούς κακῶς ἀποδείξομεν ἀπὸ τριῶν τόπων , καὶ κατὰ ψυχὴν καὶ κατὰ σῶμα καὶ κατὰ τὰ ἐκτὸς καλούμενα · καὶ κατὰ μὲν ψυχὴν οὕτως , λύπην λέγοντες ἢ παράνοιαν ἢ τι τῶν τούτοις ἐοικότων . ἔστι δὲ καὶ ὁ ἔρως τῶν τῆς ψυχῆς παθῶν ἔλεον οὖν κινήσει τις καὶ περὶ τοῦ ἔρωτος διεξελθὼν εἰ βιασάμενός τις ἧς ἤρα , ἐπὶ ταύτῃ κινδυνεύοι . τὰ δὲ κατὰ σῶμα οὕτω θεασόμεθα , εἰ τέτρωται , εἰ πληγὰς ἢ μάστιγας ἀνεδέξατο περὶ τὸ σῶμα , εἰ δεσμοῖς κέχρηται , ἤ τινι τοιαύτῃ ταλαιπωρίᾳ . ἐπειδὰν δὲ τῶν τοιούτων ὁτιοῦν προφερόμενος ἐθέλοι τὸν ἔλεον ἐξεργάσασθαι , οὐχ ἀπλῶς δεῖ τὸ στοιχεῖον τοῦ ἐλέου λέγειν , ἀλλʼ ἐπεξιένα σαφῶς καὶ τὰ παρακολουθοῦντα αὐτοῖς , οἷον εἰ λύπη ἢ ἔρως ἢ μανία · τούτων γὰρ ἕκαστον πρᾶγμά ἐστι , καὶ κινεῖ μὲν ἔλεον καὶ ἀπλῶς λεχθέν , μᾶλλον δὲ κινήσει , ὅταν τὰ παρακολουθοῦντατῷ ἔρωτι ἐπεκδιδάσκωμεν ἢ τῇ μανίᾳ ἢ τῇ λύπῃ ἢ ὁτῳδήποτε τῶν τῆς ψυχῆς παθῶν , οἷον , ἐν τίσι γάρ ἐστιν οὗτος , οὐκ οἶδεν , οὐ γυναῖκα γνωρίζει , οὐ παῖδας τοὺς ἑαυτοῦ , οὐ νόμους , οὐ τὸ δίκαιον ἐπίσταται . οὐ συνίησιν ἡμέρας , οὐχ ἡλίου φῶς . φεύγει τὰ τοῖς ἄλλοις ἥδιστα δοκοῦντα εἶναι , ποθεῖ δὲ ἃ φεύγουσιν ἄλλοι , ἐρημίᾳ χαίρει καὶ ἐπεμβαίνει πυρί , καὶ τὸν μετὰ θηρίων μᾶλλον ἀσπάζεται βίον . ἔλαβον τὰ παρακολουθοῦντα τῇ μανίᾳ ἁρμοζόντων ἀπάντων αὐτῶν εἰς τὸν ἔλεον . ὁμοίως καὶ ἐπὶ τοῦ λυπουμένου καὶ ἐπὶ τοῦ ἐρῶντος ἐν μέρει ἐκ τῶν παρακολουθούντων καὶ ἔρωτι καὶ λύπαις λαμβάνοιντʼ ἂν καὶ οἱ περὶ τούτων ἑκάστουλόγοι , ἅμα τε αὐξήσουσι τὸ στοιχεῖον τοῦ ἐλέου καὶ τοὺς δικαστὰς ἐπισπάσονται πρὸς τὸ οἰκεῖον αὐτοῦ . τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὅταν τῶν ἀπὸ τοὺ σώματος παθῶν κινήσωμεν τὸν ἔλεον , πηρώσεως ἢ δεσμῶν ἢ ἀπὸ τραύματος , καὶ τὰ τούτοις παρακολουθοῦντα ληψόμεθα.τίνα τοίνυν τῇ πηρώσει παρακολουθεῖ ; σκότος πολὺ καὶ τὸ μηδενὶ χαίρειν τοῖς αὐτοῖς τοῖς ἄλλοις δύνασθαι , καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστα . τὰ δὲ ἐκτὸς καλούμενα θεωρεῖται ἐν σπάνει τροφῆς ἢ χρημάτων . καὶ ἀπὸ τούτων οὖν ἔλεον κινήσομεν λόγου χάριν . καὶ ὁ τέως σὺν πᾶσι τρυφῶν καὶ ἑτέρους εὐ ποιῶν ἐνδεής ἐστι καὶ τοῦ πιεῖν καὶ τοῦ φαγεῖν , παρʼ ἄλλων ἐρανίζεται τροφάς . ὁπόταν μέντοι λαμβάνωμεν τὰ παρακολουθοῦντα τοῖς ἐκτὸς καὶ τοῖς κατὰ σῶμα καὶ τοῖς κατὰ ψυχήν , παραπεφυλαγμένως τοῦτο ποιήσομεν · οὐ γὰρ ταῦτα πάντα ἐροῦμεν κινεῖν τὸν ἔλεον πειρώμενοι τὰ λεχθέντα · ἔλεον οὖν ὁμοίως κινεῖ οἷον ζημία εἰς χρήματα καὶ ἀφαίρεσις οἰκέτου , καὶ τούτων ἕκαστον , ἀλλὰ δουλεία,αίχμαλωσία , θάνατος παιδὸς ἢ γυναικός , τὰ δὲ ἐξέχειν δοκοῦντα τῶν κακῶν καὶ ἐφʼ οἷς λεχθεῖσιν παρακολουθεῖ τὸ δακρύειν , ταῦτα προοισόμεθα καὶ τὰ παρακολουθοῦντα αὐτοῖς ἐπελευσόμεθα , τίνα παιδοτροφίᾳ παρηκολούθησεν , ἐν τίσι νῦν ἐστιν .
Lemmas: ἔτι ἔλεος κινέω ἀπό ὁ εὐδαιμονία ὁ πρό ὁ αὐξάνω αὐτός , ὡς ἐπί Μιλτιάδης , οὗτος μέντοι παρά σύ εὐδοκιμέω πρό ὁ καί τιμή καί στρατηγία ἀξιόω οὐ ἐπί ὁ αὐτός οὗτος χώρα μένω , ἀλλά , ὁράω γάρ ὁ μεταβολή αὐτός ὁ τύχη , κρίνω μέν ὡς ἀδικέω ὁ πόλις , κομίζω δέ νοσέω εἰς ὁ δικαστήριον , ἔχω δέ ὁ ἐλπίς ὁ ἄφεσις οὐ ἐν ὁ ἑαυτοῦ λόγος , ἀλλά ἐν ὅς ἄλλος μέλλω ὑπέρ αὐτός λέγω . καί ὡς ἐπί ὁ Ἀθηναῖος λόγος χάριν , εἰ τις ἀξιόω ὁ Λακεδαιμόνιος καταλύω ὁ ἀρχή ὁ τριάκοντα . ὁ γάρ εὐδαιμονία ὁ εἰμί ὁ πόλις πρό ὁ ἐπέρχομαι τις καί αὐξάνω καί ὁ πάρειμι δεινός νῦν αὐτός καταριθμέω καί ἀξιόω ἔλεος τυγχάνω αὐτός νῦν δοκέω δίκαιος κινέω ὁ τόπος οὗτος , ὅτι καί αὐτός ὁ Δακεδαιμόνιος ὁ Ἀθηναῖος μέγας εἰμί οὐκέτι μέν ἀμφισβητέω ὁ πρωτεῖον ὁ Ἑλλάς , κεῖμαι δέ ἐπί ἄλλος κρίνω ἐν ὁ ὁ ἀδικέω φιλανθρωπία , καί ὁμηρεύω ὡς Ἀλέξανδρος ἀπάγω · ἐγώ δέ φημί ὁ κοινός ὁ Ἑλλάς καταφυγή , πρός ὅς βαδίζω ὁ πανταχόθεν πρεσβεία , νῦν κινδυνεύω περί ὁ ἔδαφος ὁ πατρίς . χράω οὗτος ὁ τόπος καί ὁ Εὐριπίδης . λέγω γοῦν καί ὁ Ἑκάβη παρά αὐτός εἰμί τύραννος εἰς τύραννος γαμέω , ἐνταῦθα ἀριστεύω γίγνομαι τέκνον , οὐ ἀριθμός ἄλλος , ἀλλά ὑπέρ Φρύξ . οὐ Τρῳάς οὐδέ Ἑλληνίς οὐδέ βάρβαρος γυνή τίκτω κομπάζω ἄν ποτέ . ὁ εὐπαιδία καί ὁ γαμέω τύραννος καί ὁ ἐκ τύραννος γίγνομαι ἀντιπαρατίθημι καί ὁ πάρειμι δεινός . φημί οὖν εὐθύς καί οὗτος ἐφοράω δόρυ πίπτω Ἑλληνικός , καί ὁ φυτουργός Πρίαμος οὐ ἄλλος παρά ἀκούω , ἀλλά ὅδε ἐφοράω ὄμμα αὐτός κατασφάζω ἐπί ἑρκεῖος Ζεύς , αὐτός δέ δούλη ναῦς ἐπί Ἀργεῖος βαίνω . ὁ ἀντιπαράθεσις ὁ ἀγαθός ὁ κακός ὁ ἔλεος κινέω . ἐλεεινός μέν γάρ εἰμί καί ὁ ὁπωσοῦν δυστυχέω , ἐλεεινός δέ εἰμί δοκέω ὁ ἐκ λαμπρός εὐδαιμονία συμφορά μέγας χράω . ἐπειδάν δέ τις ὁ περί αὐτός κινέω ἔλεος ἀτυχέω ἐπιδείκνυμι ἐθέλω , πάσχω αὐτός κακός ἀποδείκνυμι ἀπό τρεῖς τόπος , καί κατά ψυχή καί κατά σῶμα καί κατά ὁ ἐκτός καλέω · καί κατά μέν ψυχή οὕτως , λύπη λέγω ἤ παράνοια ἤ τις ὁ οὗτος ἔοικα . εἰμί δέ καί ὁ ἔρως ὁ ὁ ψυχή πάθος ἔλεος οὖν κινέω τις καί περί ὁ ἔρως διεξέρχομαι εἰ βιάζω τις ὅς ἐράω , ἐπί οὗτος κινδυνεύω . ὁ δέ κατά σῶμα οὕτως θεάομαι , εἰ τιτρώσκω , εἰ πληγή ἤ μάστιξ ἀναδέχομαι περί ὁ σῶμα , εἰ δεσμός χράω , ἤ τις τοιοῦτος ταλαιπωρία . ἐπειδάν δέ ὁ τοιοῦτος ὁστισοῦν προφέρω ἐθέλω ὁ ἔλεος ἐξεργάζομαι , οὐ ἁπλῶς δέω ὁ στοιχεῖον ὁ ἔλεος λέγω , ἀλλά ἐπεξέρχομαι σαφής καί ὁ παρακολουθέω αὐτός , οἷος εἰ λύπη ἤ ἔρως ἤ μανία · οὗτος γάρ ἕκαστος πρᾶγμα εἰμί , καί κινέω μέν ἔλεος καί ἁπλῶς λέγω , μάλα δέ κινέω , ὅταν ὁ παρακολουθέω ἔρως ἐπεκδιδάσκω ἤ ὁ μανία ἤ ὁ λύπη ἤ ὅστις ὁ ὁ ψυχή πάθος , οἷος , ἐν τίς γάρ εἰμί οὗτος , οὐ οἶδα , οὐ γυνή γνωρίζω , οὐ παῖς ὁ ἑαυτοῦ , οὐ νόμος , οὐ ὁ δίκαιος ἐπίσταμαι . οὐ συνίημι ἡμέρα , οὐ ἥλιος φάος . φεύγω ὁ ὁ ἄλλος ἡδύς δοκέω εἰμί , ποθέω δέ ὅς φεύγω ἄλλος , ἐρημία χαίρω καί ἐπεμβαίνω πῦρ , καί ὁ μετά θηρίον μάλα ἀσπάζομαι βίος . λαμβάνω ὁ παρακολουθέω ὁ μανία ἁρμόζω ἅπας αὐτός εἰς ὁ ἔλεος . ὅμοιος καί ἐπί ὁ λυπέω καί ἐπί ὁ ἐράω ἐν μέρος ἐκ ὁ παρακολουθέω καί ἔρως καί λύπη λαμβάνω ἄν καί ὁ περί οὗτος εκαστουλογος , ἅμα τε αὐξάνω ὁ στοιχεῖον ὁ ἔλεος καί ὁ δικαστής ἐπισπάω πρός ὁ οἰκεῖος αὐτός . ὁ αὐτός τρόπος καί ὅταν ὁ ἀπό ὁ σῶμα πάθος κινέω ὁ ἔλεος , πήρωσις ἤ δεσμός ἤ ἀπό τραῦμα , καί ὁ οὗτος παρακολουθέω λαμβάνω τοίνυν ὁ πήρωσις παρακολουθέω ; σκότος πολύς καί ὁ μηδείς χαίρω ὁ αὐτός ὁ ἄλλος δύναμαι , καί ὁ ἄλλος ἕκαστος . ὁ δέ ἐκτός καλέω θεωρέω ἐν σπάνις τροφή ἤ χρῆμα . καί ἀπό οὗτος οὖν ἔλεος κινέω λόγος χάριν . καί ὁ τέως σύν πᾶς τρυφάω καί ἕτερος εὖ ποιέω ἐνδεής εἰμί καί ὁ πίνω καί ὁ ἐσθίω , παρά ἄλλος ἐρανίζω τροφή . ὁπόταν μέντοι λαμβάνω ὁ παρακολουθέω ὁ ἐκτός καί ὁ κατά σῶμα καί ὁ κατά ψυχή , παραπεφυλαγμένως οὗτος ποιέω · οὐ γάρ οὗτος πᾶς λέγω κινέω ὁ ἔλεος πειράω ὁ λέγω · ἔλεος οὖν ὅμοιος κινέω οἷος ζημία εἰς χρῆμα καί ἀφαίρεσις οἰκέτης , καί οὗτος ἕκαστος , ἀλλά δουλεία,αίχμαλωσία , θάνατος παῖς ἤ γυνή , ὁ δέ ἐξέχω δοκέω ὁ κακός καί ἐπί ὅς λέγω παρακολουθέω ὁ δακρύω , οὗτος προφέρω καί ὁ παρακολουθέω αὐτός ἐπέρχομαι , τίς παιδοτροφία παρακολουθέω , ἐν τίς νῦν εἰμί .