valerius-apsines.ars-rhetorica 6.1
6 Τῶν ἀντιθέσεων αἱ μέν εἰσιν ἔντεχνοι , αἱ δὲ ἄτεχνοι . ἄτεχνοι μὲν οὖν ὅσαι ἢ ἀπὸ γεγονότων ἢ ἀπὸ ἐγγράφων τίθενται . ἀπὸ γεγονότων μὲν ὡς ἐκεῖναι , ὅσαι ἀπὸ παραδειγμάτων , οἷον ὡς ἐν τῷ κατὰ Μειδίου · ,, ἀπήγγελλε τοίνυν τίς μοι περιϊόντα αὐτὸν συυλλέγειν καὶ πυνθάνεσθαι , τίσι πώποτε συμβέβηκεν ὑβρισθῆναι καὶ λέγειν τούτους καὶ διηγεῖσθαι πρὸς ὑμᾶς μέλλειν , οἷον τὸν πρόεδρον καὶ τὰ ἑξῆς ἀπὸ ἐγγράφων δέ , ὅταν ἢ νόμος ἢ ψήφισμα ἡμῖν ἀντιτεθῇ . ἄτεχνοι δὲ αἱ τοιαῦται καλοῦνται , διότι οὐκ ἐξ ἰδίας ἐπινοίας εὑρίσκει ταύτας ὁ ῥήτωρ , ἐξ ὡρισμένων δὲ καὶ γεγονότων ἔχει τὴν ὕλην . ἔντεχνοι δὲ καλοῦνται , ὅσας εὑρὼν αὐτὸς ὁ ῥήτωρ εὑρὼν ἀντιτίθησιν ἡμῖν , οἷον ὡς ἐν τῷ πρὸς Λεπτίνην · ,, ἀλλά , νὴ Δία , φήσει ὡς ἐκ τοῦ νόμου τούτου λειτουργήσουσιν οἱ πλουσιώτατοι . “ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δὲ αἱ ἄτεχνοι ἰσχυρότεραί εἰσι τῶν ἐντέχνων . διὰ τί ; ὅτι αἱ μὲν ἀφʼ ὡρισμένων πραγμάτων λαμβάνονται καὶ σχεδὸν ὡμολογημένων , ταύτας δʼ εὕρηκεν ὁ ῥήτωρ , καὶ δεῖ αὐτὰς κριθῆναι . χρὴ δὲ τὰς μὲν ἰσχυρὰς ἀντιθέσεις , ( ἰσχυρόταται δέ εἰσιν αἱ συνεκτικώταται τοῦ ἀντιδίκου ) προδιαβάλλσντα εἰσάγειν ὡς μεμηχανημένας , καὶ ἀδόξοις τοῖς ὀνόμασι ὡς μάλιστα πειρᾶσθαι αὐτὰς ἀσθενῶς εἰσάγειν ἢ προσθέντα τι ὄνομα ἄδοξον ἢ ἀφελόντα , οἷον ὡς ἐπʼ ἐκείνου οἱ νησιῶται πωλοῦσι τὰ γένη , καὶ οὕτω πέμπουσι τὸν φόρον , καὶ βουλὴ πρόκειται . ἐνταῦθα τί ἐστι τὸ συνεκτικώτατον τοῦ ἀντιδίκου , τὸ συμφέρον · σὺ οὖν πῶς ἂν εἰσάγοις τὴν ἀντίθεσιν ; ὃν 6 ὅλον πρᾶγμα ἀτύχημα συμβέβηκεν εἰ γὰρ ἀπέδρα λαβὼν ἀργύριον , ἕπεται τὸ ἀτύχημα λογίζεσθαι τὸ συμβάν . Ἴδωμεν τοίνυν ἑκάστου τὸν καιρόν . ὅταν μὲν οὖν πάνυ θαρρῶμεν τῇ λύσει , συνάψομεν τῇ ἀντιθέσει καὶ τὰς κατασκευὰς καὶ ποιήσομεν ἀξιοπιστίαν · τότε δὲ δοκοῦμεν πάνυ θαρρεῖν τῇ λύσει , εἰ κατασκευάσαντες τὴν ἀντίθεσιν πολλὰς παρέχομεν τὰς λύσεις , τὰς κατασκευὰς δὲ αὐτῆς διελόντες ὡς ἀντιθέσεις εἰσάγομεν , ἵνα πυκνὸς καὶ ἀγωνιστικὸς ὁ λόγος γένηται , ὡς ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν Φιλιππιπῶν · μία μὲν γὰρ ἦν ἀντίθεσις , ὅτι φοβερὸς ὁ Φίλιππος . κατασκευαὶ δὲ τούτου τίνες ; ὅτι χωρία εἴληφεν , ὅτι συμμάχους ἔχει , ὅτι πεζεταίρους ἴσχει , ὅτι τὸν Μακεδονικὴν δύναμιν περιέχει . ταύτας γὰρ τὰς κατασκευὰς ὡς ἀντιθέσεις εἰσήγαγε , δι ἃς εἴπομεν αἰτίας .
Lemmas: 6 ὁ ἀντίθεσις ὁ μέν εἰμί ἔντεχνος , ὁ δέ ἄτεχνος . ἄτεχνος μέν οὖν ὅσος ἤ ἀπό γίγνομαι ἤ ἀπό ἔγγραφος τίθημι . ἀπό γίγνομαι μέν ὡς ἐκεῖνος , ὅσος ἀπό παράδειγμα , οἷος ὡς ἐν ὁ κατά Μειδίας · ,, ἀπαγγέλλω τοίνυν τίς ἐγώ περιέρχομαι αὐτός συλλέγω καί πυνθάνομαι , τίς πώποτε συμβαίνω ὑβρίζω καί λέγω οὗτος καί διηγέομαι πρός σύ μέλλω , οἷος ὁ πρόεδρος καί ὁ ἑξῆς ἀπό ἔγγραφος δέ , ὅταν ἤ νόμος ἤ ψήφισμα ἐγώ ἀντιτίθημι . ἄτεχνος δέ ὁ τοιοῦτος καλέω , διότι οὐ ἐκ ἴδιος ἐπίνοια εὑρίσκω οὗτος ὁ ῥήτωρ , ἐκ ὁρίζω δέ καί γίγνομαι ἔχω ὁ ὕλη . ἔντεχνος δέ καλέω , ὅσος εὑρίσκω αὐτός ὁ ῥήτωρ εὑρίσκω ἀντιτίθημι ἐγώ , οἷος ὡς ἐν ὁ πρός Λεπτίνης · ,, ἀλλά , νή Ζεύς , φημί ὡς ἐκ ὁ νόμος οὗτος λειτουργέω ὁ πλούσιος . “ ὡς ἐπί ὁ πολύς δέ ὁ ἄτεχνος ἰσχυρός εἰμί ὁ ἔντεχνος . διά τίς ; ὅτι ὁ μέν ἀπό ὁρίζω πρᾶγμα λαμβάνω καί σχεδόν ὁμολογέω , οὗτος δέ εὑρίσκω ὁ ῥήτωρ , καί δέω αὐτός κρίνω . χρή δέ ὁ μέν ἰσχυρός ἀντίθεσις , ( ἰσχυρός δέ εἰμί ὁ συνεκτικός ὁ ἀντίδικος ) προδιαβάλλω εἰσάγω ὡς μηχανάομαι , καί ἄδοξος ὁ ὄνομα ὡς μάλα πειράω αὐτός ἀσθενής εἰσάγω ἤ προστίθημι τις ὄνομα ἄδοξος ἤ ἀφαιρέω , οἷος ὡς ἐπί ἐκεῖνος ὁ νησιώτης πωλέω ὁ γένος , καί οὕτως πέμπω ὁ φόρος , καί βουλή πρόκειμαι . ἐνταῦθα τίς εἰμί ὁ συνεκτικός ὁ ἀντίδικος , ὁ συμφέρω · σύ οὖν πῶς ἄν εἰσάγω ὁ ἀντίθεσις ; ὅς 6 ὅλος πρᾶγμα ἀτύχημα συμβαίνω εἰ γάρ ἀποδιδράσκω λαμβάνω ἀργύριον , ἕπομαι ὁ ἀτύχημα λογίζομαι ὁ συμβαίνω . ὁράω τοίνυν ἕκαστος ὁ καιρός . ὅταν μέν οὖν πάνυ θαρσέω ὁ λύσις , συνάπτω ὁ ἀντίθεσις καί ὁ κατασκευή καί ποιέω ἀξιοπιστία · τότε δέ δοκέω πάνυ θαρσέω ὁ λύσις , εἰ κατασκευάζω ὁ ἀντίθεσις πολύς παρέχω ὁ λύσις , ὁ κατασκευή δέ αὐτός διαιρέω ὡς ἀντίθεσις εἰσάγω , ἵνα πυκνός καί ἀγωνιστικός ὁ λόγος γίγνομαι , ὡς ἐν ὁ δεύτερος ὁ φιλιππιπαω · εἷς μέν γάρ εἰμί ἀντίθεσις , ὅτι φοβερός ὁ Φίλιππος . κατασκευή δέ οὗτος τίς ; ὅτι χωρίον λαμβάνω , ὅτι σύμμαχος ἔχω , ὅτι πεζέταιροι ἴσχω , ὅτι ὁ Μακεδονικός δύναμις περιέχω . οὗτος γάρ ὁ κατασκευή ὡς ἀντίθεσις εἰσάγω , διά ὅς λέγω αἰτία .