tryphon-i.peri-tro-pwn 4
Αἴνιγμά ἐστι φράσις ἐπιτετηδευμένη κακοσχόλως εἰς ἀσάφειαν ἀποκρύπτουσα τὸ νοούμενον , ἢ ἀδύνατόν τι καὶ ἀμήχανον παριστάνουσα · διαφέρει δὲ ἀλληγορίας , ὅτι ἡ μὲν ἀμαυροῦται ἢ λέξει ἢ διανοίᾳ , τὸ δὲ καθ᾽ ἑκάτερον , οἷον Ἥσσων ἀλγήσας παῖδα τὸν ἐκ Θέτιδος ἀνέθρεψε · ἥσσων γὰρ ὁ χείρων , ἀλγήσας πονήσας · ἐστὶ δὲ ὅτι Χείρων ὁ Κένταυρος ἐξέθρεψε τὸν Ἀχιλλέα · καὶ πάλιν , γῆς ἔθανε καταδέσμου ὅτ᾽ ἀγγείων ἀφάμαρτεν · ἀντὶ τοῦ Αἴας ὁ Τελαμῶνος ἐτελεύτησεν , ὅτε τῶν ὅπλων ἀπέτυχε . γῆς γὰρ Αἴας γίνεται , δεσμοῦ Τελαμῶνος , ἀγγείων δὲ τῶν ὅπλων . καὶ εἰσὶ κασίγνηται δισσαί , ὧν ἡ μὲν μία τίκτει τὴν ἑτέραν · αὐτὴ δὲ τεκοῦσ᾽ ὑπὸ τῆσδε τεκνοῦται . ἐπὶ ἡμέρας γὰρ καὶ νυκτὸς λέγει . γίνεται δὲ τὸ αἴνιγμα κατὰ τρόπους ἕξ · καθ᾽ ὅμοιον , κατ᾽ ἐναντίον , κατὰ συμβεβηκός , καθ᾽ ἱστορίαν , καθ᾽ ὁμωνυμίαν , κατὰ γλῶτταν . κατὰ μὲν ὅμοιον , οἷον Ἀνδροκύδης ὁ Πυθαγορικὸς ἔλεγε , ζυγὸν μὴ ὑπερβαίνειν ἀντὶ τοῦ τὸ δίκαιον μὴ παραβαίνειν , γαμψώνυχας μὴ τρέφειν ἀντὶ τοῦ ἅρπαγας φεύγειν , μελάνουρον μὴ ἐσθίειν ἀντὶ τοῦ ψευδῆ λόγον μὴ προΐεσθαι · τὸ γὰρ ψεῦδος ἐν τοῖς ἐσχάτοις μέρεσι μελαίνεται καὶ ἀμαυροῦται . ἐπὶ χοίνικος μὴ καθίζειν , τουτέστι , μὴ ἐπαναπαύεσθαι τῇ ἐφημέρῳ τροφῇ , ἀλλὰ προεισφέρειν . μαχαίρᾳ πῦρ μὴ σκαλεύειν , τουτέστι τὸν θυμούμενον λόγοις μὴ ἐρεθίζειν . καὶ τὸ Ἡσιόδειον μηδ᾽ ἀπὸ χυτροπόδων ἀνεπιρρέκτων ἀφελόντα ἔσθειν · τουτέστι , μὴ ἀκρατῆ μηδὲ λίχνον εἶναι . καὶ ἐν τῷ βίῳ δέ τινα αἰνιγματωδῶς γίνονται κατὰ τὸν ὅμοιον τρόπον , οἷον ἐπὶ τῶν γαμούντων ὅτι σήσαμον ἢ κριθὰς κόπτουσιν οἰωνιζόμενοι , ἐπεὶ πολύγονά ἐστι . κατ᾽ ἐναντίον δέ , οἷον ὡς ἀνήρ τε καὶ οὐκ ἀνὴρ ὄρνιθα καὶ οὐκ ὄρνιθα ἰδών τε καὶ οὐκ ἰδὼν ἐπὶ ξύλου καὶ οὐ ξύλου καθημένην τε καὶ οὐ καθημένην λίθῳ τε καὶ οὐ λίθῳ βάλλει τε καὶ οὐ βάλλει . ταῦτα εἴρηται ἐπὶ εὐνούχου κισσήρει βεβληκότος νυκτερίδα καὶ διὰ τὸ μὴ ἀκριβῶς ἰδεῖν ἐφημαρτηκότος · ἀνὴρ μὲν καὶ οὐκ ἀνὴρ ὁ εὐνοῦχος , ὄρνις καὶ οὐκ ὄρνις ἡ νυκτερίς , ἄπτερος γὰρ καὶ πετομένη · τὸ δὲ ἰδεῖν τε καὶ μὴ ἰδεῖν τὸ μὴ καλῶς ἰδεῖν · ἠμβλυώπει γάρ · καθημένην καὶ οὐ καθημένην διὰ τὸ ἀνεπιστρόφως κρέμασθαι · ξύλον τε καὶ οὐ ξύλον ὁ νάρθηξ · λίθος τε καὶ οὐ λίθος ἡ κίσσηρις · βαλεῖν τε καὶ οὐ βαλεῖν τὸ προέμενον μὴ εὐστοχῆσαι . κατὰ δὲ συμβεβηκός , ὡς τὸ εἰσίν μοι δύο κασίγνητοι , οἱ δύο μοῦνοι · ὄφρα μὲν οὖν ζώωσι , τὸν ἥλιον οὐκ ἐσορῶσι , αὐτὰρ ἐπεί κε θάνωσι καὶ ἀνδρῶν χεῖρας ἵκωνται , ἠέλιόν τε ὁρῶσι , καὶ ἀλλήλοισι μάχονται . περὶ τῶν ἀστραγάλων , οἶμαι , λέγει . κατὰ δὲ ἱστορίαν , οἷον Τριτογένεια . κατὰ δὲ ὁμωνυμίαν , ὡς ἔχει ὁ δεδομένος χρησμὸς Ἀλεξάνδρῳ τῷ Μολοσσῷ , φυλάξασθαι τὸν ΚΗΡΟΕΝΤΑ . ὁ μὲν γὰρ ᾤετο τὸν ἐν Ἰταλίᾳ ποταμόν , ἦν δὲ ἕτερον · προσδοθέντος γὰρ αὐτῷ πινακιδίου κεκηρωμένου , τοῦτο ἀναγινώσκων ἐδολοφονήθη . κατὰ δὲ γλῶτταν ὅταν τὴν μὲν θάλατταν εὐρυγάστορα λέγῃ , τὴν δὲ Ἀθηναίαν μαρμαρῶπιν , τὸν δὲ μῦν δολιχοῦρον .
Lemmas: αἴνιγμα εἰμί φράσις ἐπιτηδεύω κακόσχολος εἰς ἀσάφεια ἀποκρύπτω ὁ νοέω , ἢ ἀδύνατος τίς καί ἀμήχανος παριστάνω · διαφέρω δέ ἀλληγορία , ὅτι ὁ μέν ἀμαυρόω ἢ λέξις ἢ διάνοια , ὁ δέ κατά ἑκάτερος , οἷος Κακός ἀλγέω παῖς ὁ ἐκ Θέτις ἀνατρέφω · κακός γάρ ὁ χείρων , ἀλγέω πονέω · εἰμί δέ ὅτι Χείρων ὁ Κένταυρος ἐκτρέφω ὁ Αχιλλέας · καί πάλιν , γῆ θνῄσκω κατάδεσμος ὅτι ἀγγεῖον ἀφαμαρτάνω · ἀντί ὁ Αἴας ὁ Τελαμών τελευτάω , ὅτε ὁ ὅπλον ἀποτυγχάνω . γῆ γάρ Αἴας γίγνομαι , δεσμός Τελαμών , ἀγγεῖον δέ ὁ ὅπλον . καί εἰμί κασιγνήτη δισσός , ὅς ὁ μέν εἷς τίκτω ὁ ἕτερος · αὐτός δέ τίκτω ὑπό ὅδε τεκνόω . ἐπί ἡμέρα γάρ καί νύξ λέγω . γίγνομαι δέ ὁ αἴνιγμα κατά τρόπος ἕξ · κατά ὅμοιος , κατά ἐναντίος , κατά συμβαίνω , κατά ἱστορία , κατά ὁμωνυμία , κατά γλῶττα . κατά μέν ὅμοιος , οἷος Ἀνδροκύδης ὁ Πυθαγορικός λέγω , ζυγόν μή ὑπερβαίνω ἀντί ὁ ὁ δίκαιος μή παραβαίνω , γαμψῶνυξ μή τρέφω ἀντί ὁ ἅρπαξ φεύγω , μελάνουρος μή ἐσθίω ἀντί ὁ ψευδής λόγος μή προΐημι · ὁ γάρ ψεῦδος ἐν ὁ ἔσχατος μέρος μελαίνω καί ἀμαυρόω . ἐπί χοῖνιξ μή καθίζω , τουτέστι , μή ἐπαναπαύω ὁ ἐφήμερος τροφή , ἀλλά προεισφέρω . μάχαιρα πῦρ μή σκαλεύω , τουτέστι ὁ θυμόω λόγος μή ἐρεθίζω . καί ὁ Ἡσιόδειος μηδέ ἀπό χυτρόπους ἀνεπίρρεκτος ἀφαιρέω ἔσθω · τουτέστι , μή ἀκρατής μηδέ λίχνος ἔρχομαι . καί ἐν ὁ βίος δέ τις αἰνιγματώδης γίγνομαι κατά ὁ ὅμοιος τρόπος , οἷος ἐπί ὁ γαμέω ὅτι σήσαμος ἢ κριθή κόπτω οἰωνίζομαι , ἐπεί πολύγονον εἰμί . κατά ἐναντίος δέ , οἷος ὡς ἀνήρ τε καί οὐ ἀνήρ ὄρνις καί οὐ ὄρνις ὁράω τε καί οὐ ὁράω ἐπί ξύλο καί οὐ ξύλο κάθημαι τε καί οὐ κάθημαι λίθος τε καί οὐ λίθος βάλλω τε καί οὐ βάλλω . οὗτος λέγω ἐπί εὐνοῦχος κισσήρης βάλλω νυκτερίδα καί διά ὁ μή ἀκριβῶς ὁράω ἐφαμαρτάνω · ἀνήρ μέν καί οὐ ἀνήρ ὁ εὐνοῦχος , ὄρνις καί Οὐκ ὄρνις ὁ νυκτερίς , ἄπτερος γάρ καί πέτομαι · ὁ δέ ὁράω τε καί μή ὁράω ὁ μή καλός ὁράω · ἀμβλυωπέω γάρ · κάθημαι καί οὐ κάθημαι διά ὁ ἀνεπίστροφος κρεμάννυμι · ξύλον τε καί οὐ ξύλον ὁ νάρθηξ · λίθος τε καί οὐ λίθος ὁ κίσσηρις · βάλλω τε καί οὐ βάλλω ὁ προΐημι μή εὐστοχέω . κατά δέ συμβαίνω , ὡς ὁ εἰμί ἐγώ δύο κασίγνητος , ὁ δύο μόνος · ὄφρα μέν οὖν ζάω , ὁ ἥλιος οὐ σορέω , αὐτάρ ἐπεί ἄν θνῄσκω καί ἀνήρ χείρ ἱκνέομαι , ἥλιος τε ὁράω , καί ἀλλήλων μάχομαι . περί ὁ ἀστράγαλος , οἴομαι , λέγω . κατά δέ ἱστορία , οἷος Τριτογενής . κατά δέ ὁμωνυμία , ὡς ἔχω ὁ δίνω χρησμός Ἀλέξανδρος ὁ Μολοσσός , φυλάσσω ὁ ΑΔ . ὁ μέν γάρ οἴομαι ὁ ἐν Ἰταλία ποταμός , εἰμί δέ ἕτερος · προσδίδωμι γάρ αὐτός πινακίδιον κηρόω , οὗτος ἀναγιγνώσκω δολοφονέω . κατά δέ γλῶττα ὅταν ὁ μέν θάλασσα εὐρυγάστωρ λέγω , ὁ δέ Ἀθηναῖος μαρμαρῶπις , ὁ δέ μῦς δολιχοῦρον .