tlg0007.tlg084a 25
διὰ τί τὴν μετὰ καλάνδας ἡμέραν καὶ νώνας καὶ εἰδοὺς ἀνέξοδον καὶ ἀνεκδήμητον τίθενται ; πότερον , ὡς οἱ πλεῖστοι νομίζουσι καὶ Λίβιος ἱστορεῖ , ὅτι μετὰ τὰς Κυιντιλίας εἰδούς , ἃς νῦν Ἰουλίας καλοῦσιν , ἐξάγοντες οἱ χιλίαρχοι τὸ στράτευμα περὶ τὸν Ἀλίαν ποταμὸν ἐκρατήθησαν ὑπὸ Κελτῶν μάχῃ καὶ τὴν πόλιν ἀπώλεσαν ; νομισθείσης δὲ τῆς μετὰ τὰς εἰδοὺς ἀποφράδος προήγαγεν ὥσπερ φιλεῖ πορρωτέρω τὸ ἔθος ἡ δεισιδαιμονία καὶ κατέστησεν εἰς τὴν αὐτὴν εὐλάβειαν τήν τε μετὰ νώνας καὶ τὴν μετὰ καλάνδας ; ἤ τοῦτο μὲν ἔχει πολλὰς ἀλογίας ; ἄλλῃ τε γὰρ ἡμέρᾳ τὴν μάχην ἡττήθησαν , ἣν Ἀλιάδα διὰ τὸν ποταμὸν καλοῦντες ἀφοσιοῦνται , καὶ πολλῶν ἀποφράδων οὐσῶν οὐκ ἐν παντὶ μηνὶ τὰς ὁμωνύμους παραφυλάττουσιν , ἀλλʼ ἑκάστην ἐν ᾧ συνέτυχε , τὸ τε ταῖς μετὰ νώνας καὶ καλάνδας ἁπλῶς ἁπάσαις προστρίψασθαι τὴν δεισιδαιμονίαν ἀπιθανώτατον . ὅρα δὴ μή , καθάπερ τῶν μηνῶν τὸν μὲν πρῶτον ὀλυμπίοις θεοῖς ἱέρωσαν , τὸν δὲ δεύτερον χθονίοις ἐν ᾧ καὶ καθαρμούς τινας τελοῦσι καὶ τοῖς κατοιχομένοις ἐναγίζουσιν , οὕτω καὶ τῶν ἡμερῶν τὰς μὲν οἷον ἀρχὰς καὶ κυρίας ὥσπερ εἴρηται τρεῖς οὔσας ἑορτασίμους καὶ ἱερὰς ἔθεντο , τὰς δʼ ἐφεξῆς δαίμοσι καὶ φθιτοῖς ἐπιφημίσαντες ἀποφράδας καὶ ἀπράκτους ἐνόμισαν . καὶ γὰρ Ἕλληνες ἐν τῇ νουμηνίᾳ τοὺς θεοὺς σεβόμενοι , τὴν δευτέραν ἥρωσι καὶ δαίμοσιν ἀποδεδώκασι καὶ τῶν κρατήρων ὁ δεύτερος ἥρωσιν ἐπικίρναται καὶ ἡρωίσι . καὶ ὅλως ἀριθμός τις ὁ χρόνος , ἀριθμοῦ δὲ θεῖον ἡ ἀρχή μονὰς γάρ ἐστιν . ἡ δὲ μετʼ αὐτὴν δυὰς ἀντίπαλος τῇ ἀρχῇ καὶ ἀρτίων πρώτη . τὸ δʼ ἄρτιον ἐνδεὲς καὶ ἀτελὲς καὶ ἀόριστον , ὥσπερ αὖ τὸ περιττὸν ὥρισται καὶ περαίνει καὶ τέλειόν ἐστι . διὸ καὶ νῶναι μὲν ἐπιβάλλουσι διὰ πέμπτης καλάνδαις , νώναις δʼ εἰδοὶ διʼ ἐνάτης . ὁρίζουσι γὰρ οἱ περιττοὶ τὰς ἀρχάς · οἱ δὲ μετὰ τὰς ἀρχὰς ἄρτιοι ὄντες οὐκ ἔχουσι τάξιν οὐδὲ δύναμιν , ὅθεν οὐκ ἄρχονται πράξεως οὐδʼ ἀποδημίας ἐν ταύταις . ἢ καὶ τὸ τοῦ Θεμιστοκλέους ἔχει λόγον , ἐρίσαι ποτὲ τὴν ὑστεραίαν πρὸς τὴν ἑορτήν , ἐκείνης μὲν ἀσχολίαν καὶ κόπον ἐχούσης πολύν , αὐτὴν δὲ παρέχουσαν μετὰ σχολῆς καὶ ἡσυχίας ἀπολαῦσαι τῶν παρεσκευασμένων πρὸς τὴν ἑορτὴν ἀποκρίνασθαι δὲ πρὸς ταῦτα τὴν ἑορτὴν ἀληθῆ λέγεις , ἀλλʼ ἐμοῦ μὴ γενομένης οὐδʼ ἂν σὺ ἦσθα ; ταῦτα δʼ ὁ Θεμιστοκλῆς πρὸς τοὺς αὖθις ἔλεγε στρατηγοὺς τῶν Ἀθηναίων ὡς οὐκ ἂν οὐδαμοῦ φανέντας , εἰ μὴ τὴν πόλιν αὐτὸς ἔσῳσεν . ἐπεὶ τοίνυν πᾶσα μὲν ἀξία σπουδῆς ἀποδημία καὶ πρᾶξις οἰκονομίας δεῖται καὶ παρασκευῆς , Ῥωμαῖοι δὲ τὸ παλαιὸν ἐν ταῖς ἑορταῖς οὐδὲν ᾠκονόμουν οὐδʼ ἐφρόντιζον ἀλλʼ ἢ περὶ τοὺς θεοὺς ἠσχολοῦντο καὶ τοῦτʼ ἔπραττον , ὥσπερ ἔτι νῦν προκηρύττουσιν οἱ ἱερεῖς ἐπὶ τὰς θυσίας βαδίζοντες , εἰκότως εὐθὺς οὐκ ἐξεδήμουν μετὰ τὰς ἑορτὰς οὐδʼ ἔπραττον ἀπαράσκευοι γὰρ ἦσαν , ἀλλʼ ἐκφροντίζοντες οἴκοι καὶ παρασκευαζόμενοι τὴν ἡμέραν ἐκείνην διετέλουν . ἢ καθάπερ ἔτι νῦν προσευξάμενοι καὶ προσκυνήσαντες ἐν τοῖς ἱεροῖς ἐπιμένειν καὶ καθίζειν εἰώθασιν , οὕτως οὐκ εὐθὺς ἐπέβαλλον ταῖς ἱεραῖς ἡμέραις τὰς ἐνεργούς , ἀλλʼ ἐποίουν τι διάλειμμα καὶ διάστημα , πολλὰ τῶν πραγμάτων δυσχερῆ καὶ ἀβούλητα φερόντων ;
Lemmas: διά τίς ὁ μετά καλάνδαι ἡμέρα καί νῶναι καί εἰδώ ἀνέξοδος καί ἀνεκδήμητος τίθημι ; πότερος , ὡς ὁ πλεῖστος νομίζω καί Λίβιος ἱστορέω , ὅτι μετά ὁ Κυιντιλίαι εἰδώ , ὅς νῦν Ἰουλία καλέω , ἐξάγω ὁ χιλίαρχος ὁ στράτευμα περί ὁ Ἀλίας ποταμός κρατέω ὑπό Κελτός μάχη καί ὁ πόλις ἀπόλλυμι ; νομίζω δέ ὁ μετά ὁ εἰδώ ἀποφράς προάγω ὥσπερ φιλέω πρόσω ὁ ἔθος ὁ δεισιδαιμονία καί καθίστημι εἰς ὁ αὐτός εὐλάβεια ὁ τε μετά νῶναι καί ὁ μετά καλάνδαι ; ἤ οὗτος μέν ἔχω πολύς ἀλογία ; ἄλλος τε γάρ ἡμέρα Τάν μάχη ἡσσάομαι , ὅς Αλιάδα διά ὁ ποταμός καλέω ἀφοσιόω , καί πολύς ἀποφράς εἰμί οὐ ἐν πᾶς μείς ὁ ὁμώνυμος παραφυλάσσω , ἀλλά ἕκαστος ἐν ὅς συντυγχάνω , ὁ τε ὁ μετά νῶναι καί καλάνδαι ἁπλῶς ἅπας προστρίβω ὁ δεισιδαιμονία ἀπίθανος . ὁράω δή μή , καθά ὁ μείς ὁ μέν πρῶτος ὀλύμπιος θεός ἱερόω , ὁ δέ δεύτερος χθόνιος ἐν ὅς καί καθαρμός τις τελέω καί ὁ κατοίχομαι ἐναγίζω , οὕτως καί ὁ ἡμέρα ὁ μέν οἷος ἀρχή καί κύριος ὥσπερ λέγω τρεῖς εἰμί ἑορτάσιμος καί ἱερός τίθημι , ὁ δέ ἐφεξῆς δαίμων καί φθιτός ἐπιφημίζω ἀποφράς καί ἄπρακτος νομίζω . καί γάρ Ἕλλην ἐν ὁ νουμηνία ὁ θεός σέβω , ὁ δεύτερος ἥρως καί δαίμων ἀποδίδωμι καί ὁ κρατήρ ὁ δεύτερος ἥρως ἐπικεράννυμι καί ἡρωΐς . καί ὅλος ἀριθμός τις ὁ χρόνος , ἀριθμός δέ θεῖος ὁ ἀρχή μονή γάρ εἰμί . ὁ δέ μετά αὐτός δυάς ἀντίπαλος ὁ ἀρχή καί ἄρτιος πρῶτος . ὁ δέ ἄρτιος ἐνδεής καί ἀτελής καί ἀόριστος , ὥσπερ αὖ ὁ περισσός ὁρίζω καί περαίνω καί τέλειος εἰμί . διό καί νῶναι μέν ἐπιβάλλω διά πέμπτος καλάνδαι , νώναι δέ εἰδοί διά ἔνατος . ὁρίζω γάρ ὁ περισσός ὁ ἀρχή · ὁ δέ μετά ὁ ἀρχή ἄρτιος ο οὐ ἔχω τάξις οὐδέ δύναμις , ὅθεν οὐ ἄρχω πρᾶξις οὐδέ ἀποδημία ἐν αὐτός . ἢ καί ὁ ὁ Θεμιστοκλῆς ἔχω λόγος , ἐρίζω ποτέ ὁ ὑστεραῖος πρός ὁ ἑορτή , ἐκεῖνος μέν ἀσχολία καί κόπος ἔχω πολύς , αὐτός δέ παρέχω μετά σχολή καί ἡσυχία ἀπολαύω ὁ παρασκευάζω πρός ὁ ἑορτή ἀποκρίνω δέ πρός οὗτος ὁ ἑορτή ἀληθής λέγω , ἀλλά ἐγώ μή γίνομαι οὐδέ ἄν σύ εἰμί ; οὗτος δέ ὁ Θεμιστοκλῆς πρός ὁ αὖθις λέγω στρατηγός ὁ Ἀθηναῖος ὡς οὐ ἄν οὐδαμοῦ φαίνω , εἰμί μή ὁ πόλις αὐτός σῴζω . ἐπεί τοίνυν πᾶς μέν ἄξιος σπουδή ἀποδημία καί πρᾶξις οἰκονομία δέω καί παρασκευή , Ῥωμαῖος δέ ὁ παλαιός ἐν ὁ ἑορτή οὐδείς οἰκονομέω οὐδέ φροντίζω ἀλλά ἢ περί ὁ θεός ἀσχολέω καί οὗτος πράσσω , ὥσπερ ἔτι νῦν προκηρύσσω ὁ ἱερεύς ἐπί ὁ θυσία βαδίζω , ἔοικα εὐθύς οὐ ἐκδημέω μετά ὁ ἑορτή οὐδέ πράσσω ἀπαράσκευος γάρ ἥδω , ἀλλά ἐκφροντίζω οἴκοι καί παρασκευάζω ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος διατελέω . ἢ καθά ἔτι νῦν προσεύχομαι καί προσκυνέω ἐν ὁ ἱερός ἐπιμένω καί καθίζω εἴωθα , οὕτως οὐ εὐθύς ἐπιβάλλω ὁ ἱερός ἡμέρα ὁ ἐνεργός , ἀλλά ποιέω τίς διάλειμμα καί διάστημα , πολύς ὁ πρᾶγμα δυσχερής καί ἀβούλητος φέρω ;