theophylactus-simocatta.historiae 2.6
2.4.1 ᾿Επεὶ δ' αἱ τοῦ Περσικοῦ φάλαγγες τοῖς Ρωμαϊκοῖς λόφοις προσέμιξαν , Βιτάλιος ὁ ταξίαρχος τὴν ἀντίθετον θᾶττον διέλυσε δύναμιν προκύψας τῶν ἄλλων θρασύτερον τάξεων . ἀτὰρ μέγιστον φόνον εἰργάσατο τήν τε Περσικὴν ἀποσκευὴν ἐχειρώσατο , ἣν σύνηθες Ρωμαίοις τῇ ἐπιχωρίῳ φωνῇ τοῦλδον ἀποκαλεῖν . οὕτω μέντοι τὸ νενικηκὸς περὶ τὴν λείαν ἠσχόλητο . ὁ δὲ στρατηγὸς διηπορεῖτό τε καὶ ἐχαλέπαινε ταῦτα δὴ τὰ τῆς ἀκοσμίας θεώμενος . καὶ οὖν ἔμφρονα βουλὴν ἐσχεδίασε καὶ τὸ κράνος ( ἐπίσημον δ' ἄρα τοῦτο ἦν καὶ κατάδηλον ) τῆς ἑαυτοῦ κορυφῆς ἀπεκδὺς Θεοδώρῳ τῷ ᾿Ιλιβινῷ περιτέθεικεν · δορυφόρος δ' οὗτος τοῦ στρατηγοῦ . εἶτα προστάττει τῷ ξίφει παῖσαι τοὺς ἐμπορευομένους τὰ λάφυρα . ὃ δὴ καὶ γεγονὸς ἐς τὰ μάλιστα ὤνησε τὴν παράταξιν . οἱ δ' ὑπονοήσαντες τὸν στρατηγὸν περινοστεῖν καὶ λωποδυτοῦντας αὐτοὺς ἐπανορθοῦσθαι τοῦ σφάλματος πρὸς τὴν μάχην τὴν φροντίδα μετέθεντο καὶ τῶν πολεμικῶν μετελάμβανον πόνων . τὸ δ' ἀντίπαλον διασπασθὲν ἐς τὴν μέσην τῶν Περσῶν διεσώζετο μοῖραν , οὗ ἦν ὁ Καρδαριγὰν τὴν ἐπιστασίαν ποιούμενος . βαθυτέρου γοῦν τοῦ μέσου κέρατος τῶν Περσῶν γεγονότος διὰ τὴν ἐπιπρόσθησιν τοῦ ἀποδράντος εὐωνύμου κέρατος , χαλεπῶς ἂν εἶχε διενεγκεῖν ἡ Ρωμαίων ἀντίπαλος δύναμις , εἰ μὴ τῶν ἵππων ἀποβάντες αὐτῶν κατασυστάδην τὰς συμπλοκὰς ἐποιήσαντο . αἱ μὲν οὖν μεσώταται φάλαγγες ἐξήρκουν μαχόμεναι , καὶ ὁ πόλεμος αὐταῖς ἐμηκύνετο , ὡς συμβαίνειν ἐπὶ τῶν λειψάνων ἑστάναι τὸ παραταττόμενον , τῆς ἐπιφανείας τῆς γῆς περικαλυπτομένης διὰ τὴν ἐπιπολάζουσαν τῶν τεθνεώτων συνέχειαν . ὡς δὲ τὸ κακὸν ἀτελεύτητον ἦν , θεία τις διάνοια κατεδιαίτησε τοῦ ἀλλοφύλου ἑτεραλκέα ποιουμένη τὴν μάχην , καὶ φωνὴ περιίπταται Ρωμαίους μεγάλῳ τῷ ἀπηχήματι ἐγκελευομένη τὴν ἵππον κεντεῖν τὴν πολέμιον . πείθονται τοιγαροῦν Ρωμαῖοι τούτῳ δὴ τῷ προστάγματι καὶ κρατοῦσι τῆς ἀντιμετώπου δυνάμεως . τὴν δὲ φωνὴν ἀπὸ Στεφάνου τοῦ λοχαγοῦ προελθεῖν τὸ Ρωμαϊκὸν ὑπενόησεν , καὶ μετὰ τὸν πόλεμον ἐπυνθάνοντο Ρωμαῖοι , εἰ προβολεὺς αὐτὸς ἐκεῖνος ὁ Στέφανος ἐτύγχανεν ὢν τοῦ στρατηγήματος . ὁ δ' ἀπηνήνατο καὶ ἐπὶ μέγαν ὅρκον ὀμεῖτο , μηδέποτε τοιαύτης ἐπιβολῆς τὸ σόφισμα προενέγκασθαι · οὐ γὰρ ἐντεῦθεν ἤθελε θηρᾶσθαι τὴν εὔκλειαν καὶ θεῖά τινα μελετήματα εἰς οἰκείαν παραμορφῶσαι ἀγχίνοιαν . ὁ δὲ τρίτος λόφος ὁ Ρωμαίων , ταὐτὸν δ' εἰπεῖν ὁ εὐώνυμος , τὴν ἐναντίαν κεραίαν συνέχεεν , καὶ τὸ σωζόμενον ἐμβριθῶς ἐδιώκετο ἄχρι τοῦ Δαρὰς δυοκαίδεκα σημεῖα τοῦ χώρου ἀπῳκισμένου τῆς παρατάξεως . τοίνυν οὕτω λαμπρῶν τῶν Ρωμαϊκῶν γινομένων τροπαίων , ἐγνωσιμάχει τὸ βάρβαρον καὶ πρὸς φυγὴν μετετίθετο . τὸ δ' ἀποδρὰν τῆς μέσης μοίρας τῆς Περσικῆς ἅμα τῷ σφῶν αὐτῶν στρατηγῷ ἔν τινι βουνῷ ἀποκλίνει τὸν κίνδυνον . ἐπεὶ δὲ τὸ Ρωμαϊκὸν ἠκηκόει ἐν τῷ βουνῷ τινας τῶν πολεμίων τεθηπέναι τε καὶ τὸ κεκρατηκὸς ὑποστέλλεσθαι , διεστεφάνου εὐθὺς τὸ ἐχύρωμα καὶ αὐτομολεῖν τὸ πολέμιον ἐγκελεύεται . οἱ δ' ἐθανάτων καὶ ἐς ἀπονοίας ὀφρὺν ἀπεσοβαρεύοντο . οὐκοῦν οἱ Ρωμαῖοι περιφρονοῦσιν αὐτούς · οὐ γὰρ ἐγνώκεισαν τὸν Καρδαριγὰν ἐν τῷ βουνῷ ἀνερπύσαντα ἰσχυρῶς τε παρευλαβεῖσθαι τὸν κίνδυνον . ὁ μὲν οὖν Καρδαριγὰν ἀπόσιτος ὢν ὑπό τε τοῦ λιμοῦ πιεζόμενος ἐνεκαρτέρει ἐν τῷ βουνῷ τρίτην καὶ τετάρτην ἡμέραν · ἐν τηλικούτῳ γὰρ δέει διέθετο τὸν τοῦ Περσικοῦ στρατίαρχον ὁ ἀδόκητος κίνδυνος . φοβεραὶ γὰρ αἱ μεταβολαὶ παρὰ τὰς ἐλπίδας συρρεύσασαι · μετὰ γὰρ τῶν πραγμάτων καὶ τὰς γνώμας ἀμείβουσιν .
Lemmas: 2.4.1 Εἶπος δέ ὁ ὁ Περσικός φάλαγξ ὁ Ρωμαϊκός λόφος προσμείγνυμι , Βιτάλιος ὁ ταξίαρχος ὁ ἀντίθετος ταχύς διαλύω δύναμις προκύπτω ὁ ἄλλος θρασύς τάξις . ἀτάρ μέγας φόνος ἐργάζομαι ὁ τε Περσικός ἀποσκευή χειρόομαι , ὅς συνήθης Ῥωμαῖος ὁ ἐπιχώριος φωνή τοῦλδον ἀποκαλέω . οὗτος μέντοι ὁ νικάω περί ὁ λεῖος ἀσχολέω . ὁ δέ στρατηγός διαπορέω τε καί χαλεπαίνω οὗτος δή ὁ ὁ ἀκοσμία θεάομαι . καί οὖν ἔμφρων βουλή σχεδιάζω καί ὁ κράνος ( ἐπίσημος δέ ἄρα οὗτος εἰμί καί κατάδηλος ) ὁ ἑαυτοῦ κορυφή ἀπεκδὺς Θεόδωρος ὁ ᾿ιλιβινεω περιτίθημι · δορυφόρος δέ οὗτος ὁ στρατηγός . εἶτα προστάσσω ὁ ξίφος παίω ὁ ἐμπορεύομαι ὁ λάφυρα . ὅς δή καί γίγνομαι εἰς ὁ μάλιστα ὀνίνημι ὁ παράταξις . ὁ δέ ὑπονοέω ὁ στρατηγός περινοστέω καί λωποδυτέω αὐτός ἐπανορθόω ὁ σφάλμα πρός ὁ μάχη ὁ φροντίς μετατίθημι καί ὁ πολεμικός μεταλαμβάνω πόνος . ὁ δέ ἀντίπαλος διασπάω εἰς ὁ μέσος ὁ Πέρσης διασῴζω μοῖρα , ὅς εἰμί ὁ καρδαριγάν ὁ ἐπιστασία ποιέω . βαθύς γοῦν ὁ μέσος κέρας ὁ Πέρσης γίγνομαι διά ὁ ἐπιπρόσθησις ὁ ἀποδιδράσκω εὐώνυμος κέρας , χαλεπῶς εἄν ἔχω διαφέρω ὁ Ῥωμαῖος ἀντίπαλος δύναμις , εἰμί μή ὁ ἵππος ἀποβαίνω αὐτός κατασυστάδην ὁ συμπλοκή ποιέω . ὁ μέν οὖν μέσος φάλαγξ ἐξαρκέω μάχομαι , καί ὁ πόλεμος αὐτός μηκύνω , ὡς συμβαίνω ἐπί ὁ λείψανον ἵστημι ὁ παρατάσσω , ὁ ἐπιφάνεια ὁ γῆ περικαλύπτω διά ὁ ἐπιπολάζω ὁ θνῄσκω συνέχεια . ὡς δέ ὁ κακός ἀτελεύτητος εἰμί , θεῖος τις διάνοια καταδιαιτάω ὁ ἀλλόφυλος ἑτεραλκής ποιέω ὁ μάχη , καί φωνή περιπέτομαι Ῥωμαῖος μέγας ὁ ἀπήχημα ἐγκελεύω ὁ ἵππος κεντέω ὁ πολέμιος . πείθω τοιγάρ Ρωμαῖος οὗτος δή ὁ πρόσταγμα καί κρατέω ὁ αντιμέτωπος δύναμις . ὁ δέ φωνή ἀπό Στέφανος ὁ λοχαγός προέρχομαι ὁ Ρωμαϊκός ὑπονοέω , καί μετά ὁ πόλεμος πυνθάνομαι Ρωμαῖος , εἰμί προβολεύς αὐτός ἐκεῖνος ὁ Στέφανος τυγχάνω εἰμί ὁ στρατήγημα . ὁ δέ ἀπαναίνομαι καί ἐπί μέγας Ὅρκος ὄμνυμι , μηδέποτε τοιοῦτος ἐπιβολεύς ὁ σόφισμα προφέρω · οὖον γάρ ἐντεῦθεν ἐθέλω θηράω ὁ εὔκλεια καί θεῖος τις μελέτημα εἰς οἰκεῖος παραμορφόω ἀγχίνοια . ὁ δέ τρίτος λόφος ὁ Ῥωμαῖος , αὐτός δέ εἶπον ὁ εὐώνυμος , ὁ ἐναντίος κεραία συγχέω , καί ὁ σῴζω ἐμβριθῶς διώκω ἄχρι ὁ Δάρας δώδεκα σημεῖον ὁ χῶρος ἀποικίζω ὁ παράταξις . τοίνυν οὗτος λαμπρός ὁ ρωμαϊκός γίγνομαι τρόπαιον , γνωσιμαχέω ὁ βάρβαρος καί πρός φυγή μετατίθημι . ὁ δέ ἀποδιδράσκω ὁ μέσος μοῖρα ὁ Περσική ἅμα ὁ σφεῖς αὐτός στρατηγός ἐν τις βουνός ἀποκλίνω ὁ κίνδυνος . ἐπεί δέ ὁ Ρωμαϊκός ἀκούω ἐν ὁ βουνός τις ὁ πολέμιος τέθηπα τε καί ὁ κρατέω ὑποστέλλω , διαστεφανόω εὐθύς ὁ ἐχύρωμα καί αὐτομολέω ὁ πολέμιος ἐγκελεύω . ὁ δέ θάνατος καί εἰς ἀπόνοια ὀφρύς ἀποσοβαρεύομαι . οὐκοῦν ὁ Ρωμαῖος περιφρονέω αὐτός · οὖον γάρ γιγνώσκω ὁ καρδαριγάν ἐν ὁ βουνός ἀνερπύζω ἰσχυρῶς τε παρευλαβέομαι ὁ κίνδυνος . ὁ μέν οὖν καρδαριγάν ἀπόσιτος εἰμί ὑπό τε ὁ λιμός πιέζω ἐγκαρτερέω ἐν ὁ βουνός τρίτος καί τέταρτος ἡμέρα · ἐν τηλικόσδε γάρ δήω διατίθημι ὁ ὁ Περσικός στρατίαρχος ὁ ἀδόκητος κίνδυνος . φοβερός γάρ ὁ μεταβολή παρά ὁ ἐλπίς συρρέω · μετά γάρ ὁ πρᾶγμα καί ὁ γνώμη ἀμείβω .