theophrastus-philosophy.de-sensu-et-sensibilibus-fr-1-wimmer 1.16
CAP . XVI . Ἄτοπον δὲ καὶ τούτου πρῶτον μὲν τὸ μὴ πάντα ὁμοίως ἀποδοῦναι μηδὲ ὅσα τοῦ αὐτοὐ γένους . ὁρίσας γὰρ τὸ θερμὸν σχήματι τὸ ψυχρὸν οὐχ ὡσαύτως ἀπέδωκεν . ἐπεὶ δὲ μαλακὸν τὸ ὑπεῖκον , φα νερὸν ὅτι τὸ ὕδωρ καὶ ὁ ἀὴρ καὶ τὸ πῦρ μαλακά · φησὶ γὰρ ὑπείκειν τὸ μικρὰν ἔχον βάσιν , ὥστε τὸ πῦρ ἄν εἴη μαλακώτατον . δοκεῖ δὲ τούτων οὐθὲν οὔθʼ ὅλως τὸ μὴ μένον ἀλλὰ μεθιστάμενον εἶναι μαλακὸν ἄλλὸ τὸ εἰς τὸ βάθος ὑπεῖκον ἄνευ μεταστάσεως . ἔτι δὲ · τὸ βαρύ καὶ κοῦφον οὐχ ἀπλῶς ἀλλʼ ἐπὶ τῶν γεωδῶ ἀφώρικε · τούτων γὰρ δοκεῖ τὸ μὲν βαρὺ χαλεπῶς τ δὲ κοῦφον ῥᾷον ἄγεσθαι πρὸς ἀλλότριον τόπον · τὸ δὲ πῦρ καὶ ὁ ἀὴρ ταῖς εἰς τούς οἰκείους τόπους φοραῖς κούφα καὶ ἔστι καὶ δοκεῖ . διόπερ οὐκ ἔσται τὸ μὲν ἔλαττον τῶν ὁμογενῶν ἔχον βαρὺ τὸ δὲ πλεῖον κοῦφον · τὸ μὲν γὰρ πῦρ ὅσον ἄν ᾖ πλησίον κουφότερον , ἀλλʼ ἄνω μὲν τιθεμένου τοῦ πυρὸς ἐφαρμόσουσι οἱ λόγοι καὶ οὗτος κἀκεῖνος ἐνταῦθα δʼ οὐδέτερος . ὡσαύτως δὲ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς · ἄνωθεν γὰρ δεῦρο θᾶττον οἰσθήσεται τὸ πλέον . ὥστε οὐχ ἀπλῶς ἡ γῆ καὶ τὸ πῦρ ἐστὶ τὸ μὲν βαρύ τὸ δὲ κοῦφον , ἀλλʼ ἑκάτερον πρὸς τὸν τόπον · οὐδʼ ὁμοίως ἐνταῦθα καὶ τὸ γεῶδες ἀλλʼ ἀνάπαλιν . ἐνταῦθα μὲν τὸ ἔλαττον , ἐκεῖ δὲ τὸ πλέον ἐχόν τῶν ὁμογενῶν κουφότερον . ταῦτα δὲ πάντα συμβαίνει διὰ τὸ μὴ ἀπλῶς περὶ κούφου καὶ βαρέος ἀλλὰ περὶ τοῦ γεώδους ἀφορίζειν . τῶν δὲ χυλῶν τὰς μὲν φύσεις οὐ λέγει τίς ἕκαστος , εἰ ἄρα τέσσαρες αἰ πᾶσαι διαφοραὶ , τὰ δὲ πάθη τὰ συμβαίνοντα ἀπʼ αὐτῶν δηλοῖ . συνάγειν γὰρ τούς πόρους τὸ στρυφνὸν ἢ στυπτικὸν , καὶ καθαίρειν τὸ ἁλμυρὸν , ὅπερ πάθος ἐστὶν ἡμέτερον . ὁμοίως δὲ καὶ τὰ ἄλλα . ζητοῦμεν δὲ τὴν οὐσίαν μᾶλλον καὶ διὰ τί ταῦτα δρῶσιν · ἐπεὶ τά γε πάθη θεωροῦμεν . ἀπορήσειε δʼ ἄν τις καὶ περὶ τῶν ὀσμητῶν εἴ ἐστιν εἴδη · καὶ γὰρ τοῖς πάθεσι καὶ ταῖς ἡδοναῖς διαφέρουσιν ὥσπερ οἱ χυλοί . καὶ ἅμα δόξειεν ἄν ὁμοίως ἔχειν ἐπὶ πάντων . περὶ δὲ τῆς ὀσμῆς τι ἀπορροή τίς ἐστι καὶ ἀνάπνευσις τοῦ ἀέρος σχεδὸν ὁμολογοῦσιν . τὸ δʼ ἀφομοιοῦν καπνῷ καὶ ὁμίχλῃ , ταὐτά τε λέγειν οὐκ ἀληθές . οὐδὲ γὰρ αὐτὸς φαίνεται ποιεῖν . τὸν μὲν γὰρ ἐξ ὕδατος εἰς ἀέρα , τὴν δʼ ὁμίχλην ἐξ ἀέρος εἰς ὕδωρ λέγει μεταβάλλειν . καίτοι δοκεῖ γʼ ἀνάπαλιν ἔχειν ἐπὶ τῆς ὁμίχλης , διὸ καὶ παύεται τὰ ὕδατα γινομένης ὁμίχλης . ἐνδεεστέρως καὶ ὁ τῆς φωνῆς εἴρηται λόγος · οὔτε γὰρ κοινὸς ἅπασι τοῖς ζώοις ἐστὶ οὕτε τὴν αἰτίαν λέγει τῆς αἰσθήσεως βουλόμενος . ἔτι δὲ οὐ τὸν ψόφον καὶ τὴν φωνὴν ἀλλὰ τὴν ἡμετέραν αἴσθησιν ἔοικεν ἀφορίζειν . περὶ δὲ χρωμάτων σχεδὸν ὁμοίως Ἐμπεδοκλεῖ λέγει · τὸ γὰρ σύμμετρα ἔχειν μόρια τῇ ὄψει τὸ τοῖς πόροις ἐναρμόττειν ἐστίν . ἄτοπον δὲ τὸ μόνην ταύτην ἀποδιδόναι τῶν αἰσθήσεων · ἔτι δὲ τὸ ἀπλῶς τὸ χρῶμα φλόγα λέγειν · τὸ μὲν γὰρ λευκὸν ἔχειν τινὰ ὁμοιότητα , τὸ δὲ μέλαν ἐναντίον ἂν φανείη . τὴν δὲ τῶν ἄλλων μίξιν τὸ ἀφαιρεῖν ὅλως οὐκ ἐνδέχεται ἀποδοῦναι ταῖς αἰτίαις δεῖταί τινος λόγου καὶ πίστεως .
Lemmas: CAP . XVI . ἄτοπος δέ καί οὗτος πρῶτος μέν ὁ μή πᾶς ὅμοιος ἀποδίδωμι μηδέ ὅσος ὁ αὐτός γένος . ὁρίζω γάρ ὁ θερμός σχῆμα ὁ ψυχρός οὐ ὡσαύτως ἀποδίδωμι . ἐπεί δέ μαλακός ὁ ὑπείκω , φάω νύς ὅτι ὁ ὕδωρ καί ὁ ἀήρ καί ὁ πῦρ μαλακός · φημί γάρ ὑφίημι ὁ μικρός ἔχω βάσις , ὥστε ὁ πῦρ ἄν εἰμί μαλακός . δοκέω δέ οὗτος οὐδείς οὔτε ὅλος ὁ μή μένω ἀλλά μεθίστημι ἔρχομαι μαλακός ἄλλος ὁ εἰς ὁ βάθος ὑπείκω ἄνευ μετάστασις . ἔτι δέ · ὁ βαρύς καί κοῦφος οὐ ἀπλόος ἀλλά ἐπί ὁ γεώδης ἀφορίζω · οὗτος γάρ δοκέω ὁ μέν βαρύς χαλεπός τ δέ κοῦφος ῥᾴδιος ἄγω πρός ἀλλότριος τόπος · ὁ δέ πῦρ καί ὁ ἀήρ ὁ εἰς ὁ οἰκεῖος τόπος φορά κοῦφος καί εἰμί καί δοκέω . διόπερ οὐ εἰμί ὁ μέν μικρός ὁ ὁμογενής ἔχω βαρύς ὁ δέ πλέως κοῦφος · ὁ μέν γάρ πῦρ ὅσον ἄν εἰμί πλησίος κοῦφος , ἀλλά ἄνω μέν τίθημι ὁ πυρός ἐφαρμόζω ὁ λόγος καί οὗτος ἐκεῖνος ἐνταῦθα δέ οὐδέτερος . ὡσαύτως δέ καί ἐπί ὁ γῆ · ἄνωθεν γάρ δεῦρο ταχύς φέρω ὁ πλείων . ὥστε οὐ ἀπλόος ὁ γῆ καί ὁ πῦρ εἰμί ὁ μέν βαρύς ὁ δέ κοῦφος , ἀλλά ἑκάτερος πρός ὁ τόπος · οὐδέ ὅμοιος ἐνταῦθα καί ὁ γεώδης ἀλλά ἀνάπαλιν . ἐνταῦθα μέν ὁ μικρός , ἐκεῖ δέ ὁ πλείων ἔχω ὁ ὁμογενής κοῦφος . οὗτος δέ πᾶς συμβαίνω διά ὁ μή ἀπλόος περί κοῦφος καί βαρύς ἀλλά περί ὁ γεώδης ἀφορίζω . ὁ δέ χυλός ὁ μέν φύσις οὐ λέγω τίς ἕκαστος , εἰμί ἄρα τέσσαρες ὁ πᾶς διαφορά , ὁ δέ πάθος ὁ συμβαίνω ἀπό αὐτός δηλόω . συνάγω γάρ ὁ πόρος ὁ στρυφνός ἢ στυπτικός , καί καθαίρω ὁ ἁλμυρός , ὅς πάθος εἰμί ἡμέτερος . ὅμοιος δέ καί ὁ ἄλλος . ζητέω δέ ὁ οὐσία μᾶλλον καί διά τίς οὗτος δράω · ἐπεί ὁ γε πάθος θεωρέω . ἀπορέω δέ ἄν τις καί περί ὁ ὀσμητός εἰμί εἰμί εἶδος · καί γάρ ὁ πάθος καί ὁ ἡδονή διαφέρω ὥσπερ ὁ χυλός . καί ἅμα δοκέω ἄν ὅμοιος ἔχω ἐπί πᾶς . περί δέ ὁ ὀσμή τίς ἀπορροή τίς εἰμί καί ἀνάπνευσις ὁ αέρας σχεδόν ὁμολογέω . ὁ δέ ἀφομοιόω καπνός καί ὁμίχλη , αὐτός τε λέγω οὐ ἀληθής . οὐδέ γάρ αὐτός φαίνω ποιέω . ὁ μέν γάρ ἐκ ὕδωρ εἰς αέρας , ὁ δέ ὁμίχλη ἐκ αέρας εἰς ὕδωρ λέγω μεταβάλλω . καίτοι δοκέω γε ἀνάπαλιν ἔχω ἐπί ὁ ὁμίχλη , διό καί παύω ὁ ὕδωρ γίγνομαι ὁμίχλη . ἐνδεής καί ὁ ὁ φωνή λέγω λόγος · οὔτε γάρ κοινός ἅπας ὁ ζῷον εἰμί ἵημι ὁ αἰτία λέγω ὁ αἴσθησις βούλομαι . ἔτι δέ οὐ ὁ ψόφος καί ὁ φωνή ἀλλά ὁ ἡμέτερος αἴσθησις ἔοικα ἀφορίζω . περί δέ χρῶμα σχεδόν ὅμοιος Ἐμπεδοκλῆς λέγω · ὁ γάρ σύμμετρος ἔχω μόριον ὁ ὄψις ὁ ὁ πόρος ἐναρμόζω εἰμί . ἄτοπος δέ ὁ μόνος οὗτος ἀποδίδωμι ὁ αἴσθησις · ἔτι δέ ὁ ἀπλόος ὁ χρῶμα φλόγα λέγω · ὁ μέν γάρ λευκός ἔχω τις ὁμοιότης , ὁ δέ μέλας ἐναντίος ἄν φαίνω . ὁ δέ ὁ ἄλλος μίξις ὁ ἀφαιρέω ὅλος οὐ ἐνδέχομαι ἀποδίδωμι ὁ αἰτία δέω τις λόγος καί πίστη .