theophrastus-philosophy.de-sensu-et-sensibilibus-fr-1-wimmer 1.14
CAP . XIV . Πρῶτον μὲν οὖν τὸ πλείους ἀποδοῦναι τὰς ἀρχὰς ἔχει τινὰ ἀπορίαν , οἱ γὰρ ἄλλοι τὸ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν ὡς τούτων ἁπλῶν ὄντων μόνων . ἔπειτα τὸ μὴ πᾶσι τοῖς λευκοῖς μίαν ποιῆσαι τὴν μορφὴν ἀλλʼ ἑτέραν τοῖς σκληροῖς καὶ τοῖς ψαθυροῖς . οὐ γὰρ εἰκὸς ἄλλην αἰτίαν εἶναί τοῖς διαφόροις κατὰ τὴν ἁφὴν , οὐδʼ ἄν εἴποις τὸ σχῆμα αἴτιον εἶναι τῆς διαφορᾶς ἀλλὰ μᾶλλον τὴν θέσιν . ἐνδέχεται γὰρ καὶ τὰ περιφερῆ καὶ ἁπλῶς πάντα ἐπισκιάζειν ἑαυτοῖς . σημεῖον δὲ · καὶ γὰρ αὐτὸς ταύτην φέρει τὴν πίστιν , ὅσα τῶν λείων μέλανα φαίνεται . διὰ γὰρ τὴν σύμφυσιν καὶ τὴν τάζιν ὡς τὴν αὐτὴν ἔχοντα τῷ μέλανι φαίνεσθαι τοιαῦτα . καὶ πάλιν ὅσα λευκὰ τῶν τραχέων . ἐκ μεγάλων γὰρ εἶναι ταῦτα καὶ τὰς συνδέσεις οὐ περιφερεῖς ἀλλὰ πῶροκρόσσας · καὶ τῶν σχημάτων τὰς μορφᾶς μιγνυμένας , ὥσπερ ἡ ἀνάβασις καὶ τὰ πρὸ τῶν τειχῶν ἔχει σώματα · τοιοῦτον γὰρ ὄν ἄσκιον εἶναι καὶ οὐ κωλύεσθαι τὸ λαμπρόν . πρὸς δὲ τούτοις πῶς λέγει καὶ ἐξ ὧν τὸ λευκὸν ἐνίων γίνεσθαι μέλαν , εἰ τεθείησαν οὕτως ὥστʼ ἐπισκιάζειν ; ὅλως δὲ τοῦ διαφανοῦς καὶ τοῦ λαμπροῦ μᾶλλον ἔοικε τὴν φύσιν ἢ τοῦ λευκοῦ λέγειν . τὸ γὰρ εὐδίοπτον εἶναι καὶ μὴ ἐπαλλάττειν τοὺς πόρους τοῦ διαφανοῦς · ἔτι δὲ τὸ μὲν εὐθεῖς εἶναι τῶν λευκῶν τοὺς πόρους , τῶν δὲ μελάνων ἐπαλλάττειν ὡς εἰσιούσης τῆς φύσεως ὑπολαβεῖν ἐστίν , ὁρᾷν δέ φασι διὰ τὴν ἀπορροὴν καὶ τὴν ἔμφασιν τὴν εἰς τὴν ὄψιν · εἰ δὲ τοῦτο ἐστὶ , τί διοίσει τοὺς πόρους κεῖσθαι κατʼ ἀλλήλους ἢ ἐπαλλάττειν ; οὐδὲ τὴν ἀπορροὴν ἀπὸ τοῦ κενοῦ πως γίνεσθαι ῥᾴδιον ὑπολαβεῖν · ὥστε λεκτέον τούτου τὴν αἰτίαν . ἔοικε γὰρ ἀπὸ τοῦ φωτὸς ἢ ἀπὸ ἄλλου τινὸς ποιεῖν τὸ λευκόν . διὸ καὶ τὴν παχύτητα τοῦ ἀέρος αἰτιᾶται πρὸς τὸ φαίνεσθαι μέλαν . ἔτι δὲ οἷς τὸ μέλαν ἀποδίδωσι οὐ ῥᾴδιον καταμαθεῖν · ἡ σκιὰ γὰρ μέλαν τι καὶ ἐπιπρόσθησίς ἐστι τοῦ λευκοῦ · διὸ πρῶτον τὸ λευκὸν τὴν φύσιν . ἅμα δὲ οὐ μόνον τὸ ἐπισκιάζειν ἀλλὰ καὶ τὴν παχύτητα τοῦ ἀέρος καὶ τῆς εἰσιούσης ἀπορροῆς αἰτιᾶται καὶ τὴν ταραχὴν τοῦ ὀφθαλμοῦ . πότερον δὲ ταῦτα συμβαίνει διὰ τὸ μὴ εὐδίοπτον ἢ καὶ ἄλλως γίνοιτʼ ἂν καὶ ποίῳ τὸ μέλαν οὐ διασαφεῖ . ἄτοπον δὲ καὶ τὸ χλωρῶν μὴ ἀποδοῦναι μορφὴν ἀλλὰ μόνον ἐκ τοῦ στερεοῦ καὶ τοῦ κενοῦ ποιεῖν . κοινὰ γὰρ ταὐτά τε πάντων καὶ ἐξ ὁποιωνοῦν ἔσται σχημάτων . χρὴ δʼ ὥσπερ καὶ τοῖς ἄλλοις ἱδιόν τε ποιῆσαι . καὶ εἰ μὲν ἐναντίον τῷ ἐρυθρῷ , καθάπερ τὸ μέλαν τῷ λευκῷ , τὴν ἐναντίαν ἔχει μορφήν · εἰ δʼ εἴη μὴ ἐναντίον αὐτὸ τούτʼ ἄν τις θαυμάσειεν ὅτι τὰς ἀρχὰς οὐκ ἐναντίας ποιεῖ · δοκεῖ γὰρ ἐν πᾶσιν οὕτως . μάλιστα δʼ ἐχρῆν τοῦτο διακριβοῦν ποῖα τῶν χρωμάτων ἁπλᾶ , καὶ διὰ τί τὰ μὲν σύνθετα τὰ δὲ ἀσύνθετα · πλείστη γὰρ ἀπορία περὶ τῶν ἀρχῶν . ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἴσως χαλεπόν . ἐπεὶ καὶ τῶν χυμῶν εἴ τις δύναιτο τούς ἁπλοῦς ἀπο δοῦναι μᾶλλον ἂν ὅδε λέγοι . περὶ δὲ ὀσμῆς προσαφορίζειν παρῆκε , πλὴν τοσοῦτον ὅτι τὸ λεπτὸν ἀπορρέον ἀπὸ τῶν βαρέων ποιεῖ τὴν ὀδμήν . ποῖον δέ τι τὴν σύσιν ὂν ὑπὸ τίνος πάσχει οὐκέτι προσέθηκεν , ὅπερ ἴσως ἦν κυριώτατον . Δημόκριτος μὲν οὖν οὕτως ἔνια παρσλείπει .
Lemmas: CAP . XIV . Πρῶτος μέν οὖν ὁ πολύς ἀποδίδωμι ὁ ἀρχή ἔχω τις ἀπορία , ὁ γάρ ἄλλος ὁ λευκός καί ὁ μέλας ὡς οὗτος ἁπλόος εἰμί μόνος . ἔπειτα ὁ μή πᾶς ὁ λευκός εἷς ποιέω ὁ μορφή ἀλλά ἕτερος ὁ σκληρός καί ὁ ψαθυρός . οὐ γάρ ἔοικα ἄλλος αἰτία εἰμί ὁ διάφορος κατά ὁ ἁφή , οὐδέ ἄν λέγω ὁ σχῆμα αἴτιος ἔρχομαι ὁ διαφορά ἀλλά μᾶλλον ὁ θέσις . ἐνδέχομαι γάρ καί ὁ περιφερής καί ἁπλῶς πᾶς ἐπισκιάζω ἑαυτοῦ . σημεῖον δέ · καί γάρ αὐτός οὗτος φέρω ὁ πίστις , ὅσος ὁ λεῖος μέλας φαίνω . διά γάρ ὁ σύμφυσις καί ὁ τάζιν ὡς ὁ αὐτός ἔχω Τώς μέλας φαίνω τοιοῦτος . καί πάλιν ὅσος λευκός ὁ τραχύς . ἐκ μέγας γάρ ἔρχομαι οὗτος καί ὁ σύνδεση οὐ περιφερής ἀλλά προκρούω · καί ὁ σχῆμα ὁ μορφή μείγνυμι , ὥσπερ ὁ ἀνάβασις καί ὁ πρό ὁ τεῖχος ἔχω σῶμα · τοιοῦτος γάρ εἰμί ἄσκιος ἔρχομαι καί οὐ κωλύω ὁ λαμπρός . πρός δέ οὗτος πῶς λέγω καί ἐκ ὅς ὁ λευκός ἔνιοι γίγνομαι μέλας , εἰμί τίθημι οὕτως ὥστε ἐπισκιάζω ; ὅλος δέ ὁ διαφανής καί ὁ λαμπρός μᾶλλον ἔοικα ὁ φύσις ἢ ὁ λευκός λέγω . ὁ γάρ εὐδίοπτος ἔρχομαι καί μή ἐπαλλάσσω ὁ πόρος ὁ διαφανής · ἔτι δέ ὁ μέν εὐθύς ἔρχομαι ὁ λευκός ὁ πόρος , ὁ δέ μέλας ἐπαλλάσσω ὡς εἰσέρχομαι ὁ φύσις ὑπολαμβάνω εἰμί , ὁράω δέ φημί διά ὁ ἀπορροή καί ὁ ἔμφασις ὁ εἰς ὁ ὄψις · εἰμί δέ οὗτος εἰμί , τίς διαφέρω ὁ πόρος κεῖμαι κατά ἀλλήλων ἢ ἐπαλλάσσω ; οὐδέ ὁ ἀπορροή ἀπό ὁ κενός πως γίγνομαι ῥᾴδιος ὑπολαμβάνω · ὥστε λεκτέος οὗτος ὁ αἰτία . ἔοικα γάρ ἀπό ὁ φάος ἢ ἀπό ἄλλος τις ποιέω ὁ λευκός . διό καί ὁ παχύτης ὁ αέρας αἰτιάομαι πρός ὁ φαίνω μέλας . ἔτι δέ ὅς ὁ μέλας ἀποδίδωμι οὐ ῥᾴδιος καταμανθάνω · ὁ σκιά γάρ μέλας τίς καί ἐπιπρόσθησις εἰμί ὁ λευκός · διό πρῶτος ὁ λευκός ὁ φύσις . ἅμα δέ οὐ μόνος ὁ ἐπισκιάζω ἀλλά καί ὁ παχύτης ὁ αέρας καί ὁ εἰσέρχομαι ἀπορροή αἰτιάομαι καί ὁ ταραχή ὁ ὀφθαλμός . πότερος δέ οὗτος συμβαίνω διά ὁ μή εὐδίοπτος ἢ καί ἄλλως γίγνομαι ἄν καί ποῖος ὁ μέλας οὐ διασαφέω . ἄτοπος δέ καί ὁ χλωρός μή ἀποδίδωμι μορφή ἀλλά μόνος ἐκ ὁ στερεός καί ὁ κενός ποιέω . κοινός γάρ αὐτός τε πᾶς καί ἐκ ὁπόιως εἰμί σχῆμα . χράω δέ ὥσπερ καί ὁ ἄλλος ἴδιος τε ποιέω . καί εἰμί μέν ἐναντίος ὁ ἐρυθρός , καθά ὁ μέλας ὁ λευκός , ὁ ἐναντίος ἔχω μορφή · εἰμί δέ εἰμί μή ἐναντίος αὐτός οὗτος ἄν τις θαυμάζω ὅτι ὁ ἀρχή οὐ ἐναντίος ποιέω · δοκέω γάρ ἐν πᾶς οὕτως . μάλιστα δέ χρή οὗτος διακριβόω ποῖος ὁ χρῶμα ἁπλόος , καί διά τίς ὁ μέν σύνθετος ὁ δέ ἀσύνθετος · πλεῖστος γάρ ἀπορία περί ὁ ἀρχή . ἀλλά οὗτος μέν ἴσως χαλεπός . ἐπεί καί ὁ χυμός εἰμί τις δύναμαι ὁ ἁπλόος ἀπος δίδωμι μᾶλλον ἄν ὅδε λέγω . περί δέ ὀσμή προσαφορίζω παρήκω , πλήν τοσοῦτος ὅτι ὁ λεπτός ἀπορρέω ἀπό ὁ βάρος ποιέω ὁ ὀσμή . ποῖος δέ τίς ὁ σῦς εἰμί ὑπό τίς πάσχω οὐκέτι προστίθημι , ὅς ἴσως εἰμί κύριος . Δημόκριτος μέν οὖν οὕτως ἔνιοι παρσλείπει .