theophrastus-philosophy.de-sensu-et-sensibilibus-fr-1-wimmer 1.5
CAP . V . Ἀναξαγόρας δὲ γίνεσθαι τοῖς ἐναντίοις · τὸ γὰρ ὅμοιον ἀπαθὲς ὑπὸ τοῦ ὁμοίου . καθʼ ἑκάστην δʼ ἰδία πειρᾶται διαριθμεῖν . ὁρᾷν μὲν γὰρ τῇ ἐμφάσει τῆς κόρης , οὐκ ἐμφαίνεσθαι δὲ εἰς τὸ ὁμόχρων ἀλλʼ εἰς τὸ διάφορον . καὶ τοῖς μὲν πολλοῖς μεθʼ ἡμέραν ἐνίοις δὲ νύκτωρ εἶναι τὸ ἀλλόχρουν , διὸ ὀξυωπεῖν τότε . ἀπλῶς δὲ τὴν νύκτα μᾶλλον ὁμόχρων εἶναι τοῖς ὀφθαλμοῖς . ἐμφαίνεσθαι δὲ μεθʼ ἡμέραν ὅτι τὸ φῶς συναίτιον τῆς ἐμφάσεως · τὴν δὲ χρόαν τὴν κρατοῦσαν μᾶλλον εἰς τὴν ἑτέραν ἐμφαίνεσθαι . τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ τὴν ἀρὴν κοί τὴν γεῦσιν κρίνειν · τὸ γὰρ ὁμοίως θερμὸν καὶ ψυχρὸν οὔτε θερμαίνειν οὔτε ψύχειν πλησιάζον . οὐδὲ δὴ τὸ γλυκὺ καὶ τὸ ὀξύ διʼ αὐτῶν γνωρίζειν ἀλλὰ τῷ μὲν θερμῷ τὸ ψυχρὸν , τῷ δʼ ἁλμυρῷ τὸ πότιμον , τῷ δʼ ὀξεῖ τὸ γλυκύ κατὰ τὴν ἔλλειψιν τὴν ἑκάστου · πάντα γὰρ ἐνυπάρχειν ἐν ἡμῖν . ὡσαύτως δὲ καὶ ὀσφραίνεσθαι καὶ ἀκούειν τὸ μὲν ἅμα τῇ ἀναπνοῇ τὸ δὲ τῷ διικνεῖσθαι τὸν ψόφον ἄχρι τοῦ ἐγκεφάλου · τὸ γὰρ περιέχον ὀστοῦν εἶναι κοῖλον εἰς ὃ ἐμπίπτειν τὸν ψόφον . ἅπασαν δʼ αἴσθησιν μετὰ λύπης , ὅπερ ἂν δόξειεν ἀκόλουθον εἶναι τῇ ὑποθέσει · πᾶν γὰρ τὸ ἀνόμοιον ἁπτόμενον πόνον παρέχει . φανερὸν δὲ τοῦτο τῷ τε τοῦ ὕπνου ( χρόνου Sch . ) πλήθει καὶ τῇ τῶν αἰσθητῶν ὑπερβολῇ . τὰ τε γὰρ λαμπρὰ χρώματα καὶ τοὺς ὑπερβάλλοντας ψόφους λύπην ἐμποιεῖν καὶ οὐ πολύν χρόνον δύνασθαι τοῖς αὐτοῖς ἐπιμένειν . αἰσθητικώτερα δὲ τὰ μείζω ζῶα καὶ ἁκλῶς εἶναι κατὰ τὸ μέγεθος τὴν αἴσθησιν ( τῶν αἰσθητηρίων ) . ὅσα μὲν γὰρ μεγάλους καὶ καθαρούς καὶ λσμπροὺς ὀφθαλμούς ἔχει μεγάλα τε καὶ πόρρωθεν ὁρᾷν , ὅσα δὲ μικροὺς ἐναντίως . ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῆς ἀκοῆς . τὰ μὲν γὰρ μεγάλα τῶν μεγάλων καὶ τῶν πόρρωθεν ἀκούειν τὰ δʼ ἐλάττω λανθάνειν , τὰ δὲ μικρὰ τῶν μικρῶν καὶ τῶν ἐγγύς . καὶ ἐπὶ τῆς ὀσφρήσεως ὁμοίως · ὄζειν μὲν γὰρ μᾶλλον τὸν λεπτὸν ἀέρα , θερμαινόμενον μὲν γὰρ καὶ μανούμενον ὄζειν . ἀνακνέον δὲ τὸ μὲν μέγα ζῶον ἅμα τῷ μανῷ καὶ τὸ πυκνὸν ἕλκειν , τὸ δὲ μικρὸν αὐτὸ τὸ μανὸν , διὸ καὶ τὰ μεγάλα μᾶλλον αἰσθάνεσθαι . καὶ γὰρ τὴν ὀσμήν ἐγγύς εἶναι μᾶλλον ἢ πόρρω διὰ τὸ πυκνοτέραν εἶναι , σκεδαννυμένην δὲ ἀσθενῆ . σχεδὸν δὲ ὡς εἰπεῖν οὐκ αἰσθάνεσθαι τὰ μὲν μεγάλα τῆς λεπτῆς ἀέρος τὰ δὲ μικρὰ τῆς πυκνῆς .
Lemmas: CAP . V . Ἀναξαγόρας δέ γίγνομαι ὁ ἐναντίος · ὁ γάρ ὅμοιος ἀπαθής ὑπό ὁ ὅμοιος . κατά ἕκαστος δέ ἴδιος πειράω διαριθμέω . ὁράω μέν γάρ ὁ ἔμφασις ὁ κόρη , οὐ ἐμφαίνω δέ εἰς ὁ ὁμόχρους ἀλλά εἰς ὁ διάφορος . καί ὁ μέν πολύς μετά ἡμέρα ἔνιοι δέ νύκτωρ ἔρχομαι ὁ ἀλλόχρουν , διό ὀξυωπέω τότε . ἀπλόος δέ ὁ νύξ μᾶλλον ὁμόχρους ἔρχομαι ὁ ὀφθαλμός . ἐμφαίνω δέ μετά ἡμέρα ὅτι ὁ φάος συναίτιος ὁ ἔμφασις · ὁ δέ χροιά ὁ κράτος μᾶλλον εἰς ὁ ἕτερος ἐμφαίνω . ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ὁ ἀρή οι ὁ γεῦσις κρίνω · ὁ γάρ ὅμοιος θερμός καί ψυχρός οὔτε θερμαίνω οὔτε ψύχω πλησιάζω . οὐδέ δή ὁ γλυκύς καί ὁ ὀξύς διά αὐτός γνωρίζω ἀλλά ὁ μέν θερμός ὁ ψυχρός , ὁ δέ ἁλμυρός ὁ πότιμος , ὁ δέ ὀξύς ὁ γλυκύς κατά ὁ ἔλλειψις ὁ ἕκαστος · πᾶς γάρ ἐνυπάρχω ἐν ἐγώ . ὡσαύτως δέ καί ὀσφραίνομαι καί ἀκούω ὁ μέν ἅμα ὁ ἀναπνοή ὁ δέ ὁ διικνέομαι ὁ ψόφος ἄχρι ὁ ἐγκέφαλος · ὁ γάρ περιέχω ὀστέον ἔρχομαι κοῖλος εἰς ὁ ἐμπίπτω ὁ ψόφος . ἅπας δέ αἴσθησις μετά λύπη , ὅς ἄν δοκέω ἀκόλουθος ἔρχομαι ὁ ὑπόθεσις · πᾶς γάρ ὁ ἀνόμοιος ἅπτω πόνος παρέχω . φανερός δέ οὗτος ὁ τε ὁ ὕπνος ( χρόνος Sch . ) πλῆθος καί ὁ ὁ αἰσθητός ὑπερβολή . ὁ τε γάρ λαμπρός χρῶμα καί ὁ ὑπερβάλλω ψόφος λύπη ἐμποιέω καί οὐ πολύς χρόνος δύναμαι ὁ αὐτός ἐπιμένω . αἰσθητικός δέ ὁ μέγας ζῷον καί ἁκλῶς ἔρχομαι κατά ὁ μέγεθος ὁ αἴσθησις ( ὁ αἰσθητήριον ) . ὅσος μέν γάρ μέγας καί καθαρός καί λσμπροὺς ὀφθαλμός ἔχω μέγας τε καί πρόσωθεν ὁράω , ὅσος δέ μικρός ἐναντίος . ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ἀκοή . ὁ μέν γάρ μέγας ὁ μέγας καί ὁ πρόσωθεν ἀκούω ὁ δέ μικρός λανθάνω , ὁ δέ μικρός ὁ μικρός καί ὁ ἐγγύς . καί ἐπί ὁ ὄσφρησις ὅμοιος · ὄζω μέν γάρ μᾶλλον ὁ λεπτός αέρας , θερμαίνω μέν γάρ καί μανόω ὄζω . ἀνακνέον δέ ὁ μέν μέγας ζῷον ἅμα ὁ μανός καί ὁ πυκνός ἕλκω , ὁ δέ μικρός αὐτός ὁ μανός , διό καί ὁ μέγας μᾶλλον αἰσθάνομαι . καί γάρ ὁ ὀσμή ἐγγύς ἔρχομαι μᾶλλον ἢ πρόσω διά ὁ πυκνός ἔρχομαι , σκεδάννυμι δέ ἀσθενής . σχεδόν δέ ὡς λέγω οὐ αἰσθάνομαι ὁ μέν μέγας ὁ λεπτός αέρας ὁ δέ μικρός ὁ πυκνός .