theophrastus-philosophy.de-sensu-et-sensibilibus-fr-1-wimmer 1.15
CAP . XV . Πλάτων δὲ θερμὸν μὲν εἶναί φησι τὸ διακρῖνον διʼ ὀξύτητα τῶν γωνιῶν · ψυχρὸν δὲ ὅταν τῆς ὑγρότητος ἐκκρίνηται τὰ ἐλάττω καὶ μὴ δυνάμενα εἰσιέναι τὰ μείζω κύκλῳ περιωθῇ · τῇ γὰρ μάχῃ τρόμον καὶ τῷ πάθει ῥῖγος εἶναι ὄνομα . σκληρὸν δὲ ᾦ ἂν ἡ σάρξ ὑκείκῃ , μαλακὸν δὲ ὃ ἂν τῇ σαρκὶ . καὶ πρὸς ἄλληλα ὁμοίως . ὑπείκειν δὲ τὸ μικρὰν ἔχον βάσιν . βαρὺ δὲ καὶ κουφον τῷ μὲν ἄνω καὶ κάτω διορίζειν οὐ δεῖν , οὐ γὰρ εἶναι τοιούτων φύσιν . ἀλλὰ κοῦφον μὲν εἶναι τὸ εἰς τὸν ταρὰ φύσιν τόπον ῥᾳδίως ἑλκόμενον , βαρὺ δὲ τὸ χαλεπῶς τραχὺ δὲ καὶ λεῖον ὡς ίκανῶς ὄντα φανερὰ παραλείπει καὶ οὐ λέγει . ἡδὺ δὲ τὸ ἀπιὸν εἰς τὴν φύσιν ἀθρόον πάθος , τὸ δὲ παρὰ φύσιν καὶ βίᾳ λυπηρὸν , τὰ δὲ μέσα καὶ ἀναίσθητα ἀνὰ λόγον . διὸ καὶ κατὰ τὸ ὁρᾷν οὐκ εἶναι λύπην οὔθʼ ἡδονὴν τῇ διακρίσει καὶ συγκρίσει περὶ δὲ χυμῶν ἐν μὲν τοῖς περὶ ὕδατος τέτταρα λέγει ὕδατος εἴδη · ἐν χυλοῖς μὲν οἶνον , ὀπὸν , ἔλαιον , μέλι , ἐν δὲ τοῖς πάθεσι τὸν γεώδη χυμόν · καὶ διὰ ταῦτα συνάγοντα τοὺς χυμούς καὶ συγκρίνοντα τὰ μὲν τραχύτερα στρυφνὰ εἶναι , τὰ δὲ ἧττον αὐστηρά . τὸ δὲ ρυπτικὸν τῶν πόρων καὶ ἀποκαθαρτικὸν ἁλμυρόν · τὸ δὲ σφόδρα ῥυπτικὸν ὥστε καὶ ἐκτήκειν πικρόν . τὰ δὲ θερμαινόμενα καὶ ἀναφερόμενα καὶ διακρίνοντα δριμέα · τὰ δὲ κυκῶντα ὀξέα . τὰ δὲ σὺν τῇ ὑγρότητι τῇ ἐν τῇ γλώττῃ καὶ διαχυτικὰ καὶ συστατικὰ εἰς τὴν φύσιν γλυκέα . τὰς δʼ ὀσμὰς εἴδη μὲν οὐκ ἔχειν ἀλλὰ τῷ λυπηρῷ καὶ ἡδεῖ διαφέρειν . εἶναι δὲ τὴν ὀσμὴν ὕδατος μὲν λεπτότερον , ἀέρος δὲ παχύτερον . σημεῖον δὲ ὅτι , ὅταν ἐπιφράξαντες ἀνασπῶσιν , ἄνευ ὀσμῆς τὸ πνεῦμα εἰσέρχεται , διὸ καθάπερ καπνὸν καὶ ὁμίχλην εἶναι τῶν σωμάτων ἀόρατον εἶναι δὲ καπνὸν μὲν μεταβολὴν ἐξ ὕδατος εἰς ἀέρα , ὁμίχλην δὲ τὴν ἐξ ἀέρος εἰς ὕδωρ . φωνὴν δὲ εἶναι πληγὴν ὑπὸ ἀέρος ἐγκεφάλου καὶ αἵματος διʼ ὤτων μέχρι ψυχῆς · ὀξεῖαν δὲ καὶ βαρεῖαν τὴν ταχεῖαν κοὶ βραδεῖαν · συμφωνεῖν δʼ ὅταν ἡ ἀρχὴ τῆς βραδείσς ὁμοία ᾖ τῇ τελευτῇ τῆς ταχείας . τὸ δὲ χρῶμα φλόγα εἶναι ἀπὸ τῶν σωμάτων σύμμετρα μόρια ἔχουσαν τῇ ὄψει . λευκὸν μὲν τὸ διακριτικὸν μέλαν δὲ τὸ συγκρι τικὸν , ἀνάλογον δὲ τοῖς περὶ τὴν σάρκα θερμοῖς κοὶ ψυχροῖς καὶ τοῖς περὶ τὴν γλῶσσαν στρυφνοῖς καὶ δριμέσι . λαμπρὸν δὲ τὸ πυρῶδες λευκόν . τὰ δὲ ἄλλα ἐκ τούτων · ἐν οἷς δὲ λόγοις οὐδʼ εἴ τις εἰδείη χρῆναι λέγειν φησὶν , ὧν οὐκ ἔχομεν εἰκότα λόγον ἢ ἀναγκαῖον οὐδʼ εἰ πειρωμένων μὴ γίγνοιτο οὐθὲν ἄτοπον , ἀλλὰ τὸν θεὸν δύνασθαι τοῦτο δρᾷν . ἃ μὲν οὖν εἴρηκε κοὶ πῶς ἀφώρικε σχεδὸν ταῦτά ἐστιν .
Lemmas: CAP . XV . Πλάτων δέ θερμός μέν εἰμί φημί ὁ διακρίνω διά ὀξύτης ὁ γωνία · ψυχρός δέ ὅταν ὁ ὑγρότης ἐκκρίνω ὁ μικρός καί μή δύναμαι εἴσειμι ὁ μέγας κύκλος περιωθέω · ὁ γάρ μάχη τρόμος καί ὁ πάθος ῥῖγος ἔρχομαι ὄνομα . σκληρός δέ ὧ εἄν ὁ σάρξ ὑκείκῃ , μαλακός δέ ὁ ἄν ὁ σάρξ . καί πρός ἀλλήλων ὅμοιος . ὑφίημι δέ ὁ μικρός ἔχω βάσις . βαρύς δέ καί κοῦφος ὁ μέν ἄνω καί κάτω διορίζω οὐ δεῖ , οὐ γάρ ἔρχομαι τοιοῦτος φύσις . ἀλλά κοῦφος μέν ἔρχομαι ὁ εἰς ὁ ἄρον φύσις τόπος ῥᾴδιος ἕλκω , βαρύς δέ ὁ χαλεπός τραχύς δέ καί λεῖος ὡς ἱκανῶς εἰμί φανερός παραλείπω καί οὐ λέγω . ἡδύς δέ ὁ ἀπέρχομαι εἰς ὁ φύσις ἀθρόος πάθος , ὁ δέ παρά φύσις καί βία λυπηρός , ὁ δέ μέσος καί ἀναίσθητος ἀνά λόγος . διό καί κατά ὁ ὁράω οὐ ἔρχομαι λύπη οὔτε ἡδονή ὁ διάκρισις καί σύγκρισις περί δέ χυμός ἐν μέν ὁ περί ὕδωρ τέσσαρες λέγω ὕδωρ εἶδος · ἐν χυλός μέν οἶνος , ὀπός , ἔλαιον , μέλι , ἐν δέ ὁ πάθος ὁ γεώδης χυμός · καί διά οὗτος συνάγω ὁ χυμός καί συγκρίνω ὁ μέν τραχύς στρυφνός ἔρχομαι , ὁ δέ κακός αὐστηρός . ὁ δέ ῥυπτικός ὁ πόρος καί ἀποκαθαρτικός ἁλμυρός · ὁ δέ σφόδρα ῥυπτικός ὥστε καί ἐκτήκω πικρός . ὁ δέ θερμαίνω καί ἀναφέρω καί διακρίνω δριμύς · ὁ δέ κυκάω ὀξύς . ὁ δέ σύν ὁ ὑγρότης ὁ ἐν ὁ γλῶττα καί διαχυτικός καί συστατικός εἰς ὁ φύσις γλυκύς . ὁ δέ ὀσμή εἶδος μέν οὐ ἔχω ἀλλά ὁ λυπηρός καί ἡδύς διαφέρω . ἔρχομαι δέ ὁ ὀσμή ὕδωρ μέν λεπτός , αέρας δέ παχύς . σημεῖον δέ ὅτι , ὅταν ἐπιφράζω ἀνασπάω , ἄνευ ὀσμή ὁ πνεῦμα εἰσέρχομαι , διό καθά καπνός καί ὁμίχλη ἔρχομαι ὁ σῶμα ἀόρατος ἔρχομαι δέ καπνός μέν μεταβολή ἐκ ὕδωρ εἰς αέρας , ὁμίχλη δέ ὁ ἐκ αέρας εἰς ὕδωρ . φωνή δέ ἔρχομαι πληγή ὑπό αέρας ἐγκέφαλος καί αἷμα διά οὖς μέχρι ψυχή · ὀξύς δέ καί βαρύς ὁ ταχύς κοί βραδύς · συμφωνέω δέ ὅταν ὁ ἀρχή ὁ βραδύς ὅμοιος εἰμί ὁ τελευτή ὁ ταχύς . ὁ δέ χρῶμα φλόγα ἔρχομαι ἀπό ὁ σῶμα σύμμετρος μόριον ἔχω ὁ ὄψις . λευκός μέν ὁ διακριτικός μέλας δέ ὁ συγκρι τικὸν , ἀνάλογος δέ ὁ περί ὁ σάρκα θερμός κοί ψυχρός καί ὁ περί ὁ γλῶσσα στρυφνός καί δριμύς . λαμπρός δέ ὁ πυρώδης λευκός . ὁ δέ ἄλλος ἐκ οὗτος · ἐν ὅς δέ λόγος οὐδέ εἰμί τις οἶδα χρή λέγω φημί , ὅς οὐ ἔχω ἔοικα λόγος ἢ ἀναγκαῖος οὐδέ εἰμί πειράω μή γίγνομαι οὐδείς ἄτοπος , ἀλλά ὁ θεός δύναμαι οὗτος δράω . ὅς μέν οὖν λέγω κοί πῶς ἀφορίζω σχεδόν οὗτος εἰμί .