theophrastus-philosophy.de-lapidibus-fr-2-wimmer 2.2
CAP . II . Κατὰ δὴ τὴν πύρωσιν οἱ μὲν τήκονται καὶ ῥέουσιν ὥσπερ οἱ μεταλλευτοί . ῥεῖ γὰρ ἅμα τῷ ἀργύρῳ καὶ τῷ χαλκῷ καὶ σιδήρῳ καὶ ἡ λίθος ἡ ἐκ τούτων , εἴτʼ οὖν διὰ τὴν ὑγρότητα τῶν ἐνυπαρχόντων εἴτε καὶ διʼ αὐτούς . ὡσαύτως δὲ καὶ οἱ πυρομάχοι καὶ οἱ μυλίαι ῥέουσιν οἷς ἐπιτιθέασιν οἱ καίοντες . οἱ δὲ καὶ ὅλως λέγουσι πάντας τήκεσθαι πλὴν τοῦ μαρμάρου , τοῦτον δὲ κατακαίεσθαι καὶ κονίαν ἐξ αὐτοῦ γίλοὶ νεσθαι . δόξειε δʼ ἂν οὕτως ἐπὶ πλεῖον εἰρῆσθαι · πολγὰρ οἱ ῥηγνύμενοι καὶ διαπηδῶντες ὡς ἀπομαχόμενοι τὴν πύρωσιν ὥσπερ ὁ κέραμος . ὃ καὶ κατὰ λόγον ἐστὶν , οἵτινες ἐξυγρασμένοι τυγχάνουσιν τὸ γὰρ τηκτὸν ἔνικμον εἶναι δεῖ καὶ ὑγρότητʼ ἔχειν πλείω . φασὶ δὲ καὶ τῶν ἡλιουμένων τοὺς μὲν ἀναξηραίνεσθαι τελείως ὥστʼ ἀχρείους εἶναι μὴ καταβρεχθέντας πάλιν καὶ συνικμασθέντας τοὺς δὲ καὶ μαλακωτέρους καὶ διαθραύστους μᾶλλον . φανερὸν δὲ ὡς ἀμφοτέρων μὲν ἐξαιρεῖται τὴν ὑγρότητα , συμβαίνει δὲ τοὺς μὲν πυκνούς ἀποξηραινομένους σκληρύνεσθαι , τοὺς δὲ μανοὺς καὶ ὧν ἡ σύμφυσις τοιαύτη θραυστοὺς εἶναι καὶ τηκτούς . ἔνιοι δὲ τῶν θραυστῶνται τῇ καύσει καὶ διαμένουσι πλείω χρόνον ὥσπερ οἱ περὶ Βίνας ἐν τῷ μετάλλῳ οὓς ὁ ποταμὸς καταφέρει · καίονται γὰρ ὅταν ἄνθρακες ἐπιτεθῶσι καὶ μέχρι τούτου ἄχρις ἄν φυσῷ τις , εἶτʼ ἀπομαραίνονται καὶ πάλιν καίονται , διὸ καὶ πολύν χρόνον ἡ χρῆσις · ἡ δʼ ὀσμὴ βαρεῖα σφόδρα καὶ δυσχερὴς . ὅν δὲ καλοῦσινον , ὃς ἦν ἐν τοῖς ( αὐτοῖς ) μετάλλοις , οὗτος διακοπεὶς καὶ συντεθεὶς πρὸς ἑαυτὸν ἐν τῷ ἡλίῳ τιθέμενος καίεται , καὶ μᾶλλον ἐὰν ἐπιψεκάσῃ καὶ περιράνῃ τις . ὁ δὲ λιπαραῖος ἐκφοροῦταί τε τῇ καύσει καὶ γίνεται κισσηροειδὴς ὥσθʼ ἅμα τήν τε χρόαν μεταβάλλειν καὶ τὴν πυκνότητα · μέλας τε γὰρ καὶ λεῖός ἐστι καὶ πυκνὸς ἄκαυστος ὤν . γίνεται δὲ οὗτος ἐν τῇ κισσήρει διειλημμένος ἄλλοθι καὶ ἄλλοθι καθάπερ ἐν κυττάρῳ καὶ οὐ συνεχὴς , ὥσπερ καὶ ἐν Μήλῳ φασὶ τὴν κίσσηριν ἐν ἄλλῳ τινὶ λίθῳ γίνεσθαι . καὶ ἐκεῖνος μὲν τούτῳ ὥσπερ ἀντιπεπονθώς · πλὴν ὁ λίθος οὗτος οὐχ ὅμοιος τῷ λιπαραίῳ . ἐκφοροῦται δὲ καὶ ὁ ἐν Τετράδι τῆςκελίας γινόμενος · τοῦτο δὲ τὸ χωρίον ἐστὶ κατὰ Λιπάραν , ὁ δὲ λίθος ἐν τῇ ἄκρᾳ τῇ Ἐρινεάδι καλουμένῃ πολὺς ὁμοίως τῷ ἐν Βίναις καιόμενος ὀσμὴν ἀφίησιν ἀσφάλτου , τὸ δʼ ἐκ τῆς κατακαύσεως ὅμοιον γίνεται γῆ κεκαυμένῃ . οὓς δὲ καλοῦσιν εὐθὺς ἄνθρακας τῶν ὀρυττομένων διὰ τὴν χρείαν εἰσὶ γεώδεις , ἐκκαίονται δὲ καὶ πυροῦνται καθάπερ οἱ ἄνθρακες . εἰσὶ δὲ περί τε τὴν Λιγυστικὴν ὅπου καὶ τὸ ἢλεκτρον , καὶ ἐν τῇ Ἠλείᾳ βαδιζόντων Ὀλυμπίαζε τὴν διʼ ὄρους , οἷς καὶ οἱ χαλκεῖς χρῶνται . εὑρέθη δέ ποτε ἐν τοῖς Σκαπτησύλης μετάλλοις λίθος ὃς τῇ μὲν ὄψει παρόμοιος ὤν ξύλῳ σαπρῷ , ὅτε δʼ ἐπιχέοιτό τις ἔλαιον καίεται , καὶ ὅτʼ ἐκκαυθείη τότε παύεται καὶ αὐτὸς ὥσπερ ἀπαθὴς ὤν . τῶν μὲν οὖν καιομένων σχεδὸν αὗται διαφοραί .
Lemmas: CAP . II . κατά δή ὁ πύρωσις ὁ μέν τήκω καί ῥέω ὥσπερ ὁ μεταλλευτός . ῥέω γάρ ἅμα ὁ ἄργυρος καί ὁ χαλκός καί σίδηρος καί ὁ λίθος ὁ ἐκ οὗτος , ἔτι οὖν διά ὁ ὑγρότης ὁ ἐνυπάρχω εἴτε καί διά αὐτός . ὡσαύτως δέ καί ὁ πυρομαχέω καί ὁ μυλίας ῥέω ὅς ἐπιτίθημι ὁ καίω . ὁ δέ καί ὅλος λέγω πᾶς τήκω πλήν ὁ μάρμαρος , οὗτος δέ κατακαίω καί κονία ἐκ αὐτός γίλος νω . δοκέω δέ ἄν οὕτως ἐπί πλέως λέγω · πολγὰρ ὁ ῥήγνυμι καί διαπηδάω ὡς ἀπομάχομαι ὁ πύρωσις ὥσπερ ὁ κέραμος . ὁ καί κατά λόγος εἰμί , ὅστις ἐξυγραίνω τυγχάνω ὁ γάρ τηκτός ἔνικμος ἔρχομαι δέω καί ὑγρότης ἔχω πλείων . φημί δέ καί ὁ ἡλιόω ὁ μέν ἀναξηραίνω τέλειος ὥστε ἀχρεῖος ἔρχομαι μή καταβρέχω πάλιν καί συνικμασθέντας ὁ δέ καί μαλακός καί διάθραυστος μᾶλλον . φανερός δέ ὡς ἀμφότερος μέν ἐξαιρέω ὁ ὑγρότης , συμβαίνω δέ ὁ μέν πυκνός ἀποξηραίνω σκληρύνω , ὁ δέ μανός καί ὅς ὁ σύμφυσις τοιοῦτος θραυστός ἔρχομαι καί τηκτός . ἔνιοι δέ ὁ θραύω ὁ καῦσις καί διαμένω πλείων χρόνος ὥσπερ ὁ περί Βίνας ἐν ὁ μέταλλον ὅς ὁ ποταμός καταφέρω · καίω γάρ ὅταν ἄνθραξ ἐπιτίθημι καί μέχρι οὗτος ἄχρι ἄν φυσάω τις , εἶτα ἀπομαραίνομαι καί πάλιν καίω , διό καί πολύς χρόνος ὁ χρῆσις · ὁ δέ ὀσμή βαρύς σφόδρα καί δυσχερής . ὅς δέ καλέω , ὅς εἰμί ἐν ὁ ( αὐτός ) μέταλλον , οὗτος διακόπτω καί συντίθημι πρός ἑαυτοῦ ἐν ὁ ἥλιος τίθημι καίω , καί μᾶλλον ἐάν ἐπιψεκάζω καί περιρραίνω τις . ὁ δέ Λιπαραῖος ἐκφορέω τε ὁ καῦσις καί γίγνομαι κισηροειδής ὥστε ἅμα ὁ τε χροιά μεταβάλλω καί ὁ πυκνότης · μέλας τε γάρ καί λεῖος εἰμί καί πυκνός ἄκαυστος εἰμί . γίγνομαι δέ οὗτος ἐν ὁ κισσήρης διαλαμβάνω ἄλλοθι καί ἄλλοθι καθά ἐν κύτταρον καί οὐ συνεχής , ὥσπερ καί ἐν μῆλον φημί ὁ κίσσηρις ἐν ἄλλος τις λίθος γίγνομαι . καί ἐκεῖνος μέν οὗτος ὥσπερ ἀντιπάσχω · πλήν ὁ λίθος οὗτος οὐ ὅμοιος ὁ Λιπάρα . ἐκφορέω δέ καί ὁ ἐν τετράς τῆςκελίας γίγνομαι · οὗτος δέ ὁ χωρίον εἰμί κατά Λιπάρα , ὁ δέ λίθος ἐν ὁ ἄκρος ὁ Ἐρινεάδι καλέω πολύς ὅμοιος ὁ ἐν Βίνα καίω ὀσμή ἀφίημι ἄσφαλτος , ὁ δέ ἐκ ὁ κατάκαυσις ὅμοιος γίγνομαι γῆ καίω . ὅς δέ καλέω εὐθύς ἄνθραξ ὁ ὀρύσσω διά ὁ χρεία εἰμί γεώδης , ἐκκαίω δέ καί πυρόω καθά ὁ ἄνθραξ . εἰμί δέ περί τε ὁ Λιγυστικός ὅπου καί ὁ ἤλεκτρον , καί ἐν ὁ Ἠλεῖος βαδίζω Ὀλυμπία ὁ διά ὄρος , οἶς καί ὁ χαλκεύς χράω . εὑρίσκω δέ ποτέ ἐν ὁ Σκαπτησύλη μέταλλον λίθος ὅς ὁ μέν ὄψις παρόμοιος εἰμί ξύλον σαπρός , ὅτε δέ ἐπιχέω τις ἔλαιον καίω , καί ὅτι ἐκκαίω τότε παύω καί αὐτός ὥσπερ ἀπαθής εἰμί . ὁ μέν οὖν καίω σχεδόν αὐτός διαφορά .