theophrastus-philosophy.de-lapidibus-fr-2-wimmer 2.7
CAP . VII . Τῶν δὲ λίθων πολλαί τινες αἰ φύσεις καὶ τῶν μεταλλευομένων . ἔνιαι γὰρ ἅμα χρυσὸν ἔχουσι κοὶ ἄργυρον , προφανῆ δὲ μόνον ἄργυρον · βαρύτεραι δὲ αὗται πολὺ καὶ τῇ ῥοπῇ καὶ τῇ ὀσμῇ . καὶ κύανος σὐτοφυὴς ἔχων ἐν ἑαυτῷ χρυσοκόλλαν . ἄλλη δὲ λίθος ὁμοία τὴν χρόαν τοῖς ἄνθραξι · βάρος δὲ ἔχουσι . τὸ δὲ ὅλον ἐν τοῖς μετάλλοις πλεῖσται καὶ ἰδιώταται φύσεις εὑρίσκονται τῶν τοιούτων , ὧν τὰ μέν εἰσι γῆς καθάπερ ὦχρα καὶ μίλτος , τὰ δὲ οἷον ἄμμου καθάπερ χρυσοκόλλα καὶ κύανος , τὰ δὲ κονίας οἷον σανδαράκη καὶ ἀρρενικὸν καὶ ὅσα ὅμοια τούτοις . καὶ τῶν μὲν τοιούτων πλείους ἄν τις λάβοι τὰς ἰδιότητας . ἔνιαι δὲ λίθοῖ καὶ τὰς τοιαύτας ἔχουσι δυνάμεις εἰς τὸ μὴ πάσχειν , ὥσπερ εἴπομεν , οἷον τὸ μὴ γλύφεσθαι σιδηρίοις ἀλλὰ λίθοις ἑτέροις . ὅλως μὲν ἡ κατὰ τὰς ἐργασίας κοὶ τῶν μειζόνων λίθων πολλὴ διαφορά . πριστοὶ γὰρ , οἱ δὲ γλυπτοὶ , καθάπερ ἐλέχθη , καὶ τορνευτοὶ τυγχάνουσι , καθάπερ καὶ ἡ μαγνῆτις αὕτη λίθος ἡ καὶ ὄψει περιττὸν ἔχουσα , καὶ ἧς γε δή τινες θαυμάζουσι τὴν ὁμοίωσιν τῷ ἀργύρῳ μηδαμῶς οὔσης συγγενοῦς . πλείους δʼ εἰσὶν οἱ δεχόμενοι πάσας τὰς ἐργασίας . ἐπεὶ καὶ ἐν Σίφνῳ τοιοῦτός τίς ἐστιν ὀρυκτὸς ὡς τρία στάδια ἀπὸ θαλάττης , στρογγύλος καὶ βωλώδης , καὶ τορνεύεται καὶ γλύφεται διὰ τὸ μαλακόν · ὅταν δὲ πυρωθῇ καὶ ἀποβαφῇ ἐλαίῳ , μέλας τε σφόδρα γίνεται καὶ σκληρός . ποιοῦσι δʼ ἐξ αὐτοῦ σκεύη τὰ ἐπιτράπεζα . οἱ μὲν ( οὖν ) τοιοῦτοι πάντες προσδέχονται τὴν τοῦ σιδήρου δύναμιν · ἔνιοι δὲ λίθοις ἄλλοις γλύφονται , σιδήροις δʼ οὐ δύνανται καθάπερ εἴπομεν . οἱ δὲ σιδήροις μὲν ἀμβλυτέροις δέ · καὶ εἰσὶν παραπλησίως δὲ κάτω ( ἄτοπον ? ) τὰ μὴ τέμνεσθαι σιδήρῳ καίτοι καὶ στερεὸν ἕτε ἰσχυρότερα τέμνει , καὶ σίδηρος λίθου σκληρότερος ὤν . ἄτοπον δὲ κἀκεῖνο φαίνεται διότι ἡ μὲν ἀκόνη κατεσθίει τὸν σίδηρον , ὁ δὲ σίδηρος ταύτην μὲν δύναται διαιρεῖν καὶ ῥυθμίζειν , ἐξ ἧς δὲ αἱ σφραγίδες οὔ . καὶ πάλιν ὁ λίθος ᾧ γλύφουσι τὰς σφραγίδας ἐκ τούτου ἐστὶν ἐξ οὗπερ αἱ ἀκόναι , ἢ ἐξ ὁμοίου τούτῳ ἄγεται δὲ ἡ ( ἀρίστη ) ἐξ Ἀρμενίας . θαυμαστὴ δὲ φύσις καὶ τῆς βασανιζούσης τὸν χρυσόν · δοκεῖ γὰρ δὴ τὴν αὐτὴν ἔχειν τῷ πυρὶ δύναμιν · καὶ γὰρ ἐκεῖνο δοκιμάζει . διὸ καὶ ἀποροῦσί τινες οὐκ ἄγαν οἰκείως ἀποροῦντες . οὐ γὰρ τὸν αὐτὸν τρόπον δοκιμάζει , ἀλλὰ τὸ μὲν πῦρ τῷ τὰ χρώματα μεταβάλλειν καὶ ἀλλοιοῦν ὁ δὲ λίθος τῇ παρατρίψει · δύναται γὰρ ὡς ἔοικεν ἐκλαμβάνειν τὴν ἑκάστου φύσιν . εὑρῆσθαι δέ φασι νῦν ἀμείνω πολὺ τῆς πρότερον ὥστε μὴ μόνον τὸν ἐκ τῆς καθάρσεως ἀλλὰ καὶ τὸν κατάχαλκον χρυσὸν καὶ ἄργυρον γνωρίζειν καὶ πόσον εἰς τὸν στατῆρα μέμικται . σημεῖα δʼ ἐστὶν αὐτοῖς ἀπὸ τοῦ ἐλαχίστου · ἐλάχιστον δὲ γίνεται κριθῂ , εἶτα κόλλυβος , εἶτα τεταρτημόριον ἢ ἡμιώβολος , ἕξ ὧν γνωρίζουσι τὸ καθῆκον . εὑρίσκονται δὲ τοιαύται πᾶσαι ἐν τῷ ποταμῷ Τμώλῳ . λεία δʼ ἡ φύσις αὐτῶν καὶ ψηφοειδὴς , πλατεῖα , οὐ στρογγύλη . μέγεθος δὲ ὅσον διπλασία τῆς μεγίστης ψήφου . διαφέρει δʼ αὐτῆς πρὸς τὴν δοκιμασίαν τὰ ἄνω πρὸς τὸν ἥλιον ἢ τὰ κάτω καὶ βέλτιον δοκιμάζει τὰ ἄνω · τοῦτο δὲ διότι ξηρότερα τὰ ἄνω · κωλύει γὰρ ἡ ὑγρότης εἰς τὸ ἐκλαμβάνειν · ἐπειδὴ καὶ ἐν τοῖς καύμασι δοκιμάζει χεῖρον ἀνίησι γάρ τινα νοτίδα ἐξ αὐτῆς διʼ ἣν ἀπολισθαίνει . συμβαίνει δὲ τοῦτο καὶ ἄλλοις τῶν λίθων , καὶ ἐξ ὧν τὰ ἀγάλματα ποιοῦσιν , ὃ καὶ σημεῖον ὑπολαμβάνουσιν ἴδιόν τι τοῦ ἕδους .
Lemmas: CAP . VII . Τοί δέ λίθος πολύς τις ὁ φύσις καί ὁ μεταλλεύω . ἔνιοι γάρ ἅμα χρυσός ἔχω κοί ἄργυρος , προφανής δέ μόνος ἄργυρος · βαρύς δέ αὐτός πολύς καί ὁ ῥοπή καί ὁ ὀσμή . καί κύανος συτοφυω ἔχω ἐν ἑαυτοῦ χρυσοκόλλα . ἄλλος δέ λίθος ὅμοιος ὁ χροιά ὁ ἄνθραξ · βάρος δέ ἔχω . ὁ δέ ὅλος ἐν ὁ μέταλλον πλεῖστος καί ἴδιος φύσις εὑρίσκω ὁ τοιοῦτος , ὅς ὁ μέν εἰμί γῆ καθά ὤχρα καί μίλτος , ὁ δέ οἷος ἄμμος καθά χρυσοκόλλα καί κύανος , ὁ δέ κονία οἷος σανδαράκη καί ἀρρενικός καί ὅσος ὅμοιος οὗτος . καί ὁ μέν τοιοῦτος πολύς ἄν τις λαμβάνω ὁ ἰδιότης . ἔνιοι δέ λίθος καί ὁ τοιοῦτος ἔχω δύναμις εἰς ὁ μή πάσχω , ὥσπερ λέγω , οἷος ὁ μή γλύφω σιδήριον ἀλλά λίθος ἕτερος . ὅλος μέν ὁ κατά ὁ ἐργασία κοί ὁ μέγας λίθος πολύς διαφορά . πριστός γάρ , ὁ δέ γλυπτός , καθά λέγω , καί τορνευτός τυγχάνω , καθά καί ὁ μαγνῆτις οὗτος λίθος ὁ καί ὄψις περισσός ἔχω , καί ὅς γε δή τις θαυμάζω ὁ ὁμοίωσις ὁ ἄργυρος μηδαμῶς σέω συγγενής . πολύς δέ εἰμί ὁ δέχομαι πᾶς ὁ ἐργασία . ἐπεί καί ἐν Σίφνος τοιοῦτος τίς εἰμί ὀρυκτός ὡς τρεῖς στάδιον ἀπό θάλασσα , στρογγύλος καί βωλώδης , καί τορνεύω καί γλύφω διά ὁ μαλακός · ὅταν δέ πυρόω καί ἀποβάπτω ἔλαιον , μέλας τε σφόδρα γίγνομαι καί σκληρός . ποιέω δέ ἐκ αὐτός σκεῦος ὁ ἐπιτραπέζης . ὁ μέν ( οὖν ) τοιοῦτος πᾶς προσδέχομαι ὁ ὁ σίδηρος δύναμις · ἔνιοι δέ λίθος ἄλλος γλύφω , σίδηρος δέ οὐ δύναμαι καθά λέγω . ὁ δέ σίδηρος μέν ἀμβλύς δέ · καί εἰμί παραπλήσιος δέ κάτω ( ἄτοπος ? ) ὁ μή τέμνω σίδηρος καίτοι καί στερεός ἵημι ἰσχυρός τέμνω , καί σίδηρος λίθος σκληρός εἰμί . ἄτοπος δέ ἐͅκεῖνο φαίνω διότι ὁ μέν ἀκόνη κατεσθίω ὁ σίδηρος , ὁ δέ σίδηρος οὗτος μέν δύναμαι διαιρέω καί ῥυθμίζω , ἐκ ὅς δέ ὁ σφραγίς οὐ . καί πάλιν ὁ λίθος ὡς γλύφω ὁ σφραγίς ἐκ οὗτος εἰμί ἐκ ὅσπερ ὁ ἀκόνη , ἢ ἐκ ὅμοιος οὗτος ἄγω δέ ὁ ( ἀγαθός ) ἐκ Αρμενία . θαυμαστός δέ φύσις καί ὁ βασανίζω ὁ χρυσός · δοκέω γάρ δή ὁ αὐτός ἔχω ὁ πῦρ δύναμις · καί γάρ ἐκεῖνος δοκιμάζω . διό καί ἀπορέω τις οὐ ἄγαν οἰκεῖος ἀπορέω . οὐ γάρ ὁ αὐτός τρόπος δοκιμάζω , ἀλλά ὁ μέν πῦρ ὁ ὁ χρῶμα μεταβάλλω καί ἀλλοιόω ὁ δέ λίθος ὁ παράτριψις · δύναμαι γάρ ὡς ἔοικα ἐκλαμβάνω ὁ ἕκαστος φύσις . εὑρίσκω δέ φημί νῦν ἀγαθός πολύς ὁ πρότερος ὥστε μή μόνος ὁ ἐκ ὁ κάθαρσις ἀλλά καί ὁ κατάχαλκος χρυσός καί ἄργυρος γνωρίζω καί πόσος εἰς ὁ στατήρ μείγνυμι . σημεῖον δέ εἰμί αὐτός ἀπό ὁ μικρός · μικρός δέ γίγνομαι κριθή , εἶτα κόλλυβος , εἶτα τεταρτημόριον ἢ ἡμιώβολος , ἕξ ὅς γνωρίζω ὁ καθήκω . εὑρίσκω δέ τοιοῦτος πᾶς ἐν ὁ ποταμός Τμῶλος . λεία δέ ὁ φύσις αὐτός καί ψηφοειδής , πλατύς , οὐ στρογγύλος . μέγεθος δέ ὅσον διπλάσιος ὁ μέγας ψῆφος . διαφέρω δέ αὐτηες͂ς πρός ὁ δοκιμασία ὁ ἄνω πρός ὁ ἥλιος ἢ ὁ κάτω καί ἀγαθός δοκιμάζω ὁ ἄνω · οὗτος δέ διότι ξηρός ὁ ἄνω · κωλύω γάρ ὁ ὑγρότης εἰς ὁ ἐκλαμβάνω · ἐπεί καί ἐν ὁ καῦμα δοκιμάζω χείρων ἀνίημι γάρ τις νοτίς ἐκ αὐτηες͂ς διά ὅς ἀπολισθάνω . συμβαίνω δέ οὗτος καί ἄλλος ὁ λίθος , καί ἐκ ὅς ὁ ἄγαλμα ποιέω , ὁ καί σημεῖον ὑπολαμβάνω ἴδιος τίς ὁ ἕδος .