ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
theophilus-apologetics.ad-autolycum 1.1
ΣΤΩΜΥΛΟΝ μὲν οὖν στόμα καὶ φράσις εὐεπὴς τέρψιν παρέχει καὶ ἔπαινον πρὸς κενὴν δόξαν ἀθλίοις ἀνθρώποις ἔχουσι τὸν νοῦν κατεφθαρμένον . ὁ δὲ τῆς ἀληθείας ἐραστὴς οὐ προσέχει λόγοις μεμιασμένοις , ἀλλὰ ἐξετάζει τὸ ἔργον τοῦ λόγου , τί καὶ ὁποῖον ἐστίν . ἐπειδὴ οὐν , ὦ ἑταῖρε , κατέπληξάς με λόγοις κενοῖς καυχησάμενος ἐν τοῖς θεοῖς σου τοῖς λιθίνοις καὶ ξυλίνοις , ἐλατοῖς τε καὶ χωνευτοῖς καὶ πλαστοῖς καὶ γραπτοῖς · οἱ οὔτε βλέπουσιν , οὔτε ἀκούουσιν · εἰσὶ γὰρ εἴδωλα καὶ ἔργα χειρῶν ἀνθρώπων · ἔτι δὲ φῄς με καὶ Χριστιανὸν , ὡς κακὸν τοὔνομα φοροῦντα · ἐγὼ μὲν οὖν ὁμολογῶ εἶναι Χριστιανὸς , καὶ φορῶ τὸ θεοφιλὲς ὄνομα τοῦτο , ἐλπίζων εὔχρηστος εἶναι τῷ Θεῷ . οὐ γὰρ ὡς σὺ ὑπολαμβάνεις χαλεπὸν εἶναι τοὔνομα τοῦ Θεοῦ , οὕτως ἔχει . ἴσως δὲ ἔτι αὐτὸς σὺ ἄχρηστος ὢν τῷ Θεῷ , περὶ τοῦ Θεοῦ οὕτω φρονεῖς .
Lemmas: στωμύλος μέν οὖν στόμα καί φράσις εὐεπής τέρψις παρέχω καί ἔπαινος πρός κενός δόξα ἄθλιος ἄνθρωπος ἔχω ὁ νόος καταφθείρω . ὁ δέ ὁ ἀλήθεια ἐραστής οὐ προσέχω λόγος μιαίνω , ἀλλά ἐξετάζω ὁ ἔργον ὁ λόγος , τίς καί ὁποῖος εἰμί . ἐπειδή οὖν , ὦ ἑταῖρος , καταπλήσσω ἐγώ λόγος κενός καυχάομαι ἐν ὁ θεός σύ ὁ λίθινος καί ξύλινος , ἐλατός τε καί χωνευτός καί πλαστός καί γραπτός · ὅς οὔτε βλέπω , οὔτε ἀκούω · εἰμί γάρ εἴδωλον καί ἔργον χείρ ἄνθρωπος · ἔτι δέ φημί ἐγώ καί χριστιανός , ὡς κακός ὄνομα φορέω · ἐγώ μέν οὖν ὁμολογέω εἰμί χριστιανός , καί φορέω ὁ θεοφιλής ὄνομα οὗτος , ἐλπίζω εὔχρηστος εἰμί ὁ θεός . οὐ γάρ ὡς σύ ὑπολαμβάνω χαλεπός εἰμί ὄνομα ὁ θεός , οὕτως ἔχω . ἴσως δέ ἔτι αὐτός σύ ἄχρηστος εἰμί ὁ θεός , περί ὁ θεός οὕτως φρονέω .
theophilus-apologetics.ad-autolycum 1.3
Ἐρεῖς οὖν μοι · σὺ ὁ βλέπων , διήγησαί μοι τὸ εἶδος τοῦ Θεοῦ . ἄκουε , ὦ ἄνθρωπε , τὸ μὲν εἶδος τοῦ Θεοῦ , ἄῤῥητον καὶ ἀνέκφραστον , καὶ μὴ δυνάμενον ὀφθαλμοῖς σαρκίνοις ὁραθῆναι . δόξῃ γάρ ἐστιν ἀχώρητος , μεγέθει ἀκατάληπτος , ὕψει ἀπερινόητος , ἰσχύϊ ἀσύγκριτος , σοφίᾳ ἀσυμβίβαστος , ἀγαθοσύνῃ ἀμίμητος , καλοποιΐᾳ ἀνεκδιήγητος . εἰ γὰρ φῶς αὐτὸν εἴπω , ποίημα αὐτοῦ λέγω · εἰ λόγον εἴπω , ἀρχὴν αὐτοῦ λέγω · νοῦν ἐὰν εἴπω , φρόνησιν αὐτοῦ λέγω · πνεῦμα ἐὰν εἴπω , ἀναπνοὴν αὐτοῦ λέγω · σοφίαν ἐὰν εἴπω , γέννημα αὐτοῦ λέγω · ἰσχὺν ἐὰν εἴπω , κράτος αὐτοῦ λέγω · δύναμιν ἐὰν εἴπω , ἐνέργειαν αὐτοῦ λέγω · πρόνοιαν ἐὰν εἴπω , ἀγαθοσύνην αὐτοῦ λέγω · βασιλείαν ἐὰν εἴπω , δόξαν αὐτοῦ λέγω · κύριον ἐὰν εἴπω , κριτὴν αὐτὸν λεγω · κριτὴν ἐὰν εἴπω , δίκαιον αὐτὸν λέγω · πατέρα ἐὰν εἴπω , τὰ πάντα αὐτὸν λέγω · πῦρ ἐὰν εἴπω , τὴν ὀργὴν αὐτοῦ λέγω . ἐρεῖς οὖν μοι · ὀργίζεται Θεός ; μάλιστα · ὀργίζεται τοῖς τὰ φαῦλα πράσσουσιν , ἀγαθὸς δὲ καὶ χρηστὸς καὶ οἰκτίρμων ἐστὶν ἐπὶ τοὺς ἀγαπῶντας καὶ φοβουμένους αὐτόν · παιδευτὴς γάρ ἐστι τῶν θεοσεβῶν , καὶ πατὴρ τῶν δικαίων · κριτὴς δὲ καὶ κολαστὴς τῶν ἀσεβῶν .
Lemmas: λέγω οὖν ἐγώ · σύ ὁ βλέπω , διηγέομαι ἐγώ ὁ εἶδος ὁ θεός . ἀκούω , ὦ ἄνθρωπος , ὁ μέν εἶδος ὁ θεός , ἄρρητος καί ἀνέκφραστος , καί μή δύναμαι ὀφθαλμός σάρκινος ὁράω . δόξα γάρ εἰμί ἀχώρητος , μέγεθος ἀκατάληπτος , ὕψος ἀπερινόητος , ἰσχύς ἀσύγκριτος , σοφία ἀσυμβίβαστος , αγαθοσύνη ἀμίμητος , καλοποιΐα ἀνεκδιήγητος . εἰ γάρ φάος αὐτός λέγω , ποίημα αὐτός λέγω · εἰ λόγος λέγω , ἀρχή αὐτός λέγω · νόος ἐάν λέγω , φρόνησις αὐτός λέγω · πνεῦμα ἐάν λέγω , ἀναπνοή αὐτός λέγω · σοφία ἐάν λέγω , γέννημα αὐτός λέγω · ἰσχύς ἐάν λέγω , κράτος αὐτός λέγω · δύναμις ἐάν λέγω , ἐνέργεια αὐτός λέγω · πρόνοια ἐάν λέγω , ἀγαθοσύνη αὐτός λέγω · βασιλεία ἐάν λέγω , δόξα αὐτός λέγω · κύριος ἐάν λέγω , κριτής αὐτός λέγω · κριτής ἐάν λέγω , δίκαιος αὐτός λέγω · πατήρ ἐάν λέγω , ὁ πᾶς αὐτός λέγω · πὺρ ἐάν λέγω , ὁ ὀργή αὐτός λέγω . λέγω οὖν ἐγώ · ὀργίζω θεός ; μάλα · ὀργίζω ὁ ὁ φαῦλος πράσσω , ἀγαθός δέ καί χρηστός καί οἰκτίρμων εἰμί ἐπί ὁ ἀγαπάω καί φοβέω αὐτός · παιδευτής γάρ εἰμί ὁ θεοσεβής , καί πατήρ ὁ δίκαιος · κριτής δέ καί κολαστής ὁ ἀσεβής .
theophilus-apologetics.ad-autolycum 1.4
Ἄναρχος δέ ἐστιν , ὅτι ἀγέννητός ἐστιν · ἀναλλοίωτος δὲ , καθότι ἀθάνατός ἐστι . Θεὸς δὲ λέγεται , διὰ τὸ τεθεικέναι τὰ πάντα ἐπὶ τῇ ἑαυτοῦ ἀσφαλείᾳ , καὶ διὰ τὸ θέειν · τὸ δὲ θέειν ἐστὶ τὸ τρέχειν , καὶ κινεῖν , καὶ ἐνεργεῖν , καὶ τρέφειν , καὶ προνοεῖν , καὶ κυβερνᾷν καὶ ζωοποιεῖν τὰ πάντα . κύριος δέ ἐστι , διὰ τὸ κυριεύειν αὐτὸν τῶν ὅλων . πατὴρ δὲ , διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν πρὸ τῶν ὅλων . δημιουργὸς δὲ καὶ ποιητὴς , διὰ τὸ αὐτὸν εἶναι κτίστην καὶ ποιητὴν τῶν ὅλων . ὕψιστος δὲ , διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν ἀνώτερον τῶν πάντων . παντοκράτωρ δὲ , ὅτι αὐτὸς τὰ πάντα κρατεῖ καὶ ἐμπεριέχει . τὰ γὰρ ὕψη τῶν οὐρανῶν , καὶ τὰ βάθη τῶν ἀβύσσων , καὶ τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης , ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ ἐστι , καὶ οὐκ ἔστι τόπος τῆς καταπαύσεως αὐτοῦ . οὐρανοὶ μὲν γὰρ ἔργον αὐτοῦ εἰσι , γῆ ποίημα αὐτοῦ ἐστι , θάλασσα κτίσμα αὐτοῦ ἐστιν , ἄνθρωπος πλάσμα καὶ εἰκὼν αὐτοῦ ἐστιν · ἥλιος καὶ σελήνη καὶ ἀστέρες στοιχεῖα αὐτοῦ εἰσιν , εἰς σημεῖα καὶ εἰς καιροὺς καὶ εἰς ἡμέρας καὶ εἰς ἐνιαυτοὺς γεγονότα , πρὸς ὑπηρεσίαν καὶ δουλείαν ἀνθρώπων · καὶ τὰ πάντα ὁ Θεὸς ἐποίησεν ἐξ οὐκ ὄντων εἰς τὸ εἶναι · ἵνα διὰ τῶν ἔργων γινώσκηται καὶ νοηθῇ τὸ μέγεθος αὐτοῦ .
Lemmas: ἄναρχος δέ εἰμί , ὅτι ἀγέννητος εἰμί · ἀναλλοίωτος δέ , καθότι ἀθάνατος εἰμί . θεός δέ λέγω , διά ὁ τίθημι ὁ πᾶς ἐπί ὁ ἑαυτοῦ ἀσφάλεια , καί διά ὁ θέω · ὁ δέ θέω εἰμί ὁ τρέχω , καί κινέω , καί ἐνεργέω , καί τρέφω , καί προνοέω , καί κυβερνάω καί ζωοποιέω ὁ πᾶς . κύριος δέ εἰμί , διά ὁ κυριεύω αὐτός ὁ ὅλος . πατήρ δέ , διά ὁ εἰμί αὐτός πρό ὁ ὅλος . δημιουργός δέ καί ποιητής , διά ὁ αὐτός εἰμί κτίστης καί ποιητής ὁ ὅλος . ὕψιστος δέ , διά ὁ εἰμί αὐτός ἀνώτερος ὁ πᾶς . παντοκράτωρ δέ , ὅτι αὐτός ὁ πᾶς κρατέω καί ἐμπεριέχω . ὁ γάρ ὕψος ὁ οὐρανός , καί ὁ βάθος ὁ ἄβυσσος , καί ὁ πέρας ὁ οἰκουμένη , ἐν ὁ χείρ αὐτός εἰμί , καί οὐ εἰμί τόπος ὁ κατάπαυσις αὐτός . οὐρανός μέν γάρ ἔργον αὐτός εἰμί , γῆ ποίημα αὐτός εἰμί , θάλασσα κτίσμα αὐτός εἰμί , ἄνθρωπος πλάσμα καί εἰκών αὐτός εἰμί · ἥλιος καί σελήνη καί ἀστήρ στοιχεῖον αὐτός εἰμί , εἰς σημεῖον καί εἰς καιρός καί εἰς ἡμέρα καί εἰς ἐνιαυτός γίγνομαι , πρός ὑπηρεσία καί δουλεία ἄνθρωπος · καί ὁ πᾶς ὁ θεός ποιέω ἐκ οὐ εἰμί εἰς ὁ εἰμί · ἵνα διά ὁ ἔργον γιγνώσκω καί νοέω ὁ μέγεθος αὐτός .
theophilus-apologetics.ad-autolycum 1.5
Καθάπερ γὰρ ψυχὴ ἐν ἀνθρώπῳ οὐ βλέπεται , ἀόρατος οὖσα ἀνθρώποις , διὰ δὲ τῆς κινήσεως τοῦ σώματος νοεῖται ἡ ψυχή · οὕτως ἔχοι ἂν καὶ τὸν Θεὸν μὴ δύνασθαι ὁραθῆναι ὑπὸ ὀφθαλμῶν ἀνθρωπίνων , διὰ δὲ τῆς προνοίας καὶ τῶν ἔργων αὐτοῦ βλέπεται καὶ νοεῖται . ὃν τρόπον γὰρ καὶ πλοῖον θεασάμενός τις ἐν θαλάσσῃ κατηρτισμένον , καὶ τρέχον καὶ κατερχόμενον εἰς λιμένα , δῆλον ὅτι ἡγήσεται εἶναι ἐν αὐτῷ κυβερνήτην τὸν κυβερνῶντα αὐτό · οὕτω δεῖ νοεῖν εἶναι τὸν Θεὸν κυβερνήτην τῶν ὅλων , εἰ καὶ οὐ θεωρεῖται ὀφθαλμοῖς σαρκίνοις διὰ τὸ αὐτὸν ἀχώρητον εἶναι . εἰ γὰρ τῷ ἡλίῳ ἐλαχίστῳ ὄντι στοιχείῳ οὐ δύναται ἄνθρωπος ἀτενίσαι , διὰ τὴν ὑπερβάλλουσαν θέρμην καὶ δύναμιν , πῶς οὐχὶ μᾶλλον τῇ τοῦ Θεοῦ δόξῃ ἀνεκφράστῳ οὔσῃ ἄνθρωπος θνητὸς οὐ δύναται ἀντωπῆσαι . ὃν τρόπον γὰρ ῥόα , ἔχουσα φλοιὸν τὸν περιέχοντα αὐτὴν , ἔνδον ἔχει μονὰς καὶ θήκας πολλὰς διαχωριζομένας διὰ ὑμένων , καὶ πολλοὺς κόκκους ἔχει τοὺς ἐν αὐτῇ κατοικοῦντας · οὕτως ἡ πᾶσα κτίσις περιέχεται ὑπὸ πνεύματος θεοῦ , καὶ τὸ πνεῦμα τὸ περίεχον σὺν τῇ κτίσει περιέχεται ὑπὸ χειρὸς Θεοῦ . ὥσπερ οὖν ὁ κόκκος τῆς ῥοᾶς ἔνδον κατοικῶν οὐ δύναται ὁρᾷν τὰ ἔξω τοῦ λέπους αὐτὸς ὢν ἔνδον · οὕτως οὐδὲ ἄνθρωπος ἐμπεριεχόμενος μετὰ πάσης τῆς κτίσεως ὑπὸ χειρὸς Θεοῦ , οὐ δύναται θεωρεῖν τὸν θεόν . εἶτα βασιλεὺς μὲν ἐπίγειος πιστεύεται εἶναι , καίπερ μὴ πᾶσι βλεπόμενος , διὰ δὲ νόμων καὶ διατάξεων αὐτοῦ καὶ ἐξουσιῶν καὶ δυνάμεων καὶ εἰκόνων νοεῖται . τὸν δὲ θεὸν οὐ βούλει σὺ νοεῖσθαι διὰ ἔργων , καὶ δυνάμεων ;
Lemmas: καθά γάρ ψυχή ἐν ἄνθρωπος οὐ βλέπω , ἀόρατος εἰμί ἄνθρωπος , διά δέ ὁ κίνησις ὁ σῶμα νοέω ὁ ψυχή · οὕτως ἔχω ἄν καί ὁ θεός μή δύναμαι ὁράω ὑπό ὀφθαλμός ἀνθρώπινος , διά δέ ὁ πρόνοια καί ὁ ἔργον αὐτός βλέπω καί νοέω . ὅς τρόπος γάρ καί πλοῖον θεάομαι τις ἐν θάλασσα καταρτίζω , καί τρέχω καί κατέρχομαι εἰς λιμήν , δῆλος ὅτι ἡγέομαι εἰμί ἐν αὐτός κυβερνήτης ὁ κυβερνάω αὐτός · οὕτως δέω νοέω εἰμί ὁ θεός κυβερνήτης ὁ ὅλος , εἰ καί οὐ θεωρέω ὀφθαλμός σάρκινος διά ὁ αὐτός ἀχώρητος εἰμί . εἰ γάρ ὁ ἥλιος ἐλαχύς εἰμί στοιχεῖον οὐ δύναμαι ἄνθρωπος ἀτενίζω , διά ὁ ὑπερβάλλω θέρμη καί δύναμις , πῶς οὐ μάλα ὁ ὁ θεός δόξα ἀνέκφραστος εἰμί ἄνθρωπος θνητός οὐ δύναμαι ἀντωπέω . ὅς τρόπος γάρ ῥόα , ἔχω φλοιός ὁ περιέχω αὐτός , ἔνδον ἔχω μονή καί θήκη πολύς διαχωρίζω διά ὑμήν , καί πολύς κόκκος ἔχω ὁ ἐν αὐτός κατοικέω · οὕτως ὁ πᾶς κτίσις περιέχω ὑπό πνεῦμα θεός , καί ὁ πνεῦμα ὁ περιέχω σύν ὁ κτίσις περιέχω ὑπό χείρ θεός . ὥσπερ οὖν ὁ κόκκος ὁ ῥόα ἔνδον κατοικέω οὐ δύναμαι ὁράω ὁ ἔξω ὁ λέπος αὐτός εἰμί ἔνδον · οὕτως οὐδέ ἄνθρωπος ἐμπεριέχω μετά πᾶς ὁ κτίσις ὑπό χείρ θεός , οὐ δύναμαι θεωρέω ὁ θεός . εἶτα βασιλεύς μέν ἐπίγειος πιστεύω εἰμί , καίπερ μή πᾶς βλέπω , διά δέ νόμος καί διάταξις αὐτός καί ἐξουσία καί δύναμις καί εἰκών νοέω . ὁ δέ θεός οὐ βούλομαι σύ νοέω διά ἔργον , καί δύναμις ;
theophilus-apologetics.ad-autolycum 1.7
Οὗτός μου Θεὸς ὁ τῶν ὅλων κύριος , ὁ τανύσας τὸν οὐρανὸν μόνος , καὶ θεὶς τὸ εὖρος τῆς ὑπ᾿ οὐρανόν · ὁ συνταράσσων τὸ κῦτος τῆς θαλάσσης , καὶ ἠχῶν τὰ κύματα αὐτῆς · ὁ δεσπόζων τοῦ κράτους αὐτῆς , καὶ τὸν σάλον τῶν κυμάτων καταπραΰνων · ὁ θεμελιώσας τὴν γῆν ἐπὶ τῶν ὑδάτων , καὶ δοὺς πνεῦμα τὸ τρέφον αὐτήν · οὗ ἡ πνοὴ ζωογονεῖ τὸ πᾶν · ὃς ἐὰν συσχῇ τὸ πνεῦμα παῤ ἑαυτῷ , ἐκλείψει τὸ πᾶν . τοῦτον λαλεῖς ἄνθρωπε , τούτου τὸ πνεῦμα ἀναπνεῖς , τοῦτον ἀγνοεῖς · τοῦτο δὲ σοι συμβέβηκε , διὰ τὴν τύφλωσιν τῆς ψυχῆς , καὶ πώρωσιν τῆς καρδίας σου . ἀλλὰ εἰ βούλει , δύνασαι θεραπευθῆναι · ἐπίδος σεαυτὸν τῷ ἰατρῷ , καὶ παρακεντήσει σου τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς ψυχῆς καὶ τῆς καρδίας . τίς ἐστιν ὁ ἰατρός ; ὁ θεὸς , ὁ θεραπεύων καὶ ζωοποιῶν διὰ τοῦ λόγου καὶ τῆς σοφίας . ὁ Θεὸς διὰ τοῦ λόγου αὐτοῦ καὶ τῆς σοφίας . ὁ Θεὸς διὰ τοῦ λόγου αὐτοῦ καὶ τῆς σοφίας ἐποίησε τὰ πάντα . τῷ γὰρ λόγῳ αὐτοῦ ἐστερεώθησαν οἱ οὐρανοὶ , καὶ τῷ πνεύματι αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύναμις αὐτῶν . κρατίστη ἡ σοφία αὐτοῦ . ὁ Θεὸς τῇ σοφίᾳ ἐθεμελίωσε τὴν γῆν · ἠτοίμασε δὲ οὐρανοὺς φρονήσει , ἐν αἰσθήσει ἄβυσσοι ἐῤῥάγησαν , νέφη δὲ ἐῤῥύησαν δρόσους . εἰ ταῦτα νοεῖς , ἄνθρωπε , ἁγνῶς καὶ ὁσίως καὶ δικαίως ζῶν , δύνασαι ὁρᾷν τὸν Θεόν . πρὸ παντὸς δὲ προηγείσθω σου ἐν τῇ καρδίᾳ πίστις καὶ φόβος ὁ τοῦ Θεοῦ , καὶ τότε συνήσεις ταῦτα . ὅταν ἀπόθῃ τὸ θνητὸν , καὶ ἐνδύσῃ τὴν ἀφθαρσίαν , τότε ὄψει κατ᾿ ἀξίαν τὸν Θεόν . ἀνεγείρει γάρ σου τὴν σάρκα ἀθάνατον σὺν τῇ ψυχῇ ὁ Θεός · καὶ τότε ὄψει γενόμενος ἀθάνατος τὸν ἀθάνατον , ἐὰν νῦν πιστεύσῃς αὐτῷ · καὶ τότε ἐπιγνώσῃ ὅτι ἀδίκως κατελάλησας αὐτοῦ .
Lemmas: οὗτος ἐγώ θεός ὁ ὁ ὅλος κύριος , ὁ τανύω ὁ οὐρανός μόνος , καί τίθημι ὁ εὖρος ὁ ὑπό οὐρανός · ὁ συνταράσσω ὁ κύτος ὁ θάλασσα , καί ἠχέω ὁ κῦμα αὐτός · ὁ δεσπόζω ὁ κράτος αὐτός , καί ὁ σάλος ὁ κῦμα καταπραύνω · ὁ θεμελιόω ὁ γῆ ἐπί ὁ ὕδωρ , καί δίδωμι πνεῦμα ὁ τρέφω αὐτός · ὅς ὁ πνοή ζωογονέω ὁ πᾶς · ὅς ἄν συσχάω ὁ πνεῦμα παρά ἑαυτοῦ , ἐκλείπω ὁ πᾶς . οὗτος λαλέω ἄνθρωπος , οὗτος ὁ πνεῦμα ἀναπνέω , οὗτος ἀγνοέω · οὗτος δέ σύ συμβαίνω , διά ὁ τύφλωσις ὁ ψυχή , καί πώρωσις ὁ καρδία σύ . ἀλλά εἰ βούλομαι , δύναμαι θεραπεύω · ἐπιδίδωμι σεαυτοῦ ὁ ἰατρός , καί παρακεντέω σύ ὁ ὀφθαλμός ὁ ψυχή καί ὁ καρδία . τίς εἰμί ὁ ἰατρός ; ὁ θεός , ὁ θεραπεύω καί ζωοποιέω διά ὁ λόγος καί ὁ σοφία . ὁ θεός διά ὁ λόγος αὐτός καί ὁ σοφία . ὁ θεός διά ὁ λόγος αὐτός καί ὁ σοφία ποιέω ὁ πᾶς . ὁ γάρ λόγος αὐτός στερεόω ὁ οὐρανός , καί ὁ πνεῦμα αὐτός πᾶς ὁ δύναμις αὐτός . κρατύς ὁ σοφία αὐτός . ὁ θεός ὁ σοφία θεμελιόω ὁ γῆ · ἑτοιμάζω δέ οὐρανός φρόνησις , ἐν αἴσθησις ἄβυσσος ῥήγνυμι , νέφος δέ ῥέω δρόσος . εἰ οὗτος νοέω , ἄνθρωπος , ἁγνός καί ὅσιος καί δίκαιος ζάω , δύναμαι ὁράω ὁ θεός . πρό πᾶς δέ προηγέομαι σύ ἐν ὁ καρδία πίστις καί φόβος ὁ ὁ θεός , καί τότε συνίημι οὗτος . ὅταν ἀποτίθημι ὁ θνητός , καί ἐνδύω ὁ ἀφθαρσία , τότε ὁράω κατά ἀξία ὁ θεός . ἀνεγείρω γάρ σύ ὁ σάρξ ἀθάνατος σύν ὁ ψυχή ὁ θεός · καί τότε ὁράω γίγνομαι ἀθάνατος ὁ ἀθάνατος , ἐάν νῦν πιστεύω αὐτός · καί τότε ἐπιγιγνώσκω ὅτι ἄδικος καταλαλέω αὐτός .
theophilus-apologetics.ad-autolycum 1.8
Ἀλλὰ ἀπιστεῖς νεκροὺς ἐγείρεσθαι . ὅτε ἔσται , τότε πιστεύσεις θέλων καὶ μὴ θέλων · καὶ ἡ πίστις σου εἰς ἀπιστίαν λογισθήσεται , ἐὰν μὴ νῦν πιστεύσῃς . πρὸς τί δὲ καὶ ἀπιστεῖς ; ἢ οὐκ οἶδας ὅτι ἁπάντων πραγμάτων ἡ πίστις προηγεῖται ; τίς γὰρ δύναται θερίσαι γεωργὸς , ἐὰν μὴ πρῶτον πιστεύσῃ τὸ σπέρμα τῇ γῇ · ἢ τίς δύναται διαπερᾶσαι τὴν θάλασσαν , ἐὰν μὴ πρῶτον ἑαυτὸν πιστεύσῃ τῷ πλοίῳ καὶ τῷ κυβερνήτῃ ; τίς δὲ κάμνων δύναται θεραπευθῆναι , ἐὰν μὴ πρῶτον ἑαυτὸν πιστεύσῃ τῷ ἰατρῷ ; ποίαν δὲ τέχνην ἢ ἐπιστήμην δύναταί τις μαθεῖν , ἐὰν μὴ πρῶτον ἐπιδῷ ἑαυτὸν καὶ πιστεύσῃ τῷ διδασκάλῳ ; εἰ οὖν γεωργὸς πιστεύει τῇ γῇ , καὶ ὁ πλέων τῷ πλοίῳ , καὶ ὁ κάμνων τῷ ἰατρῷ , σὺ οὐ βούλει σεαυτὸν πιστεῦσαι τῷ Θεῷ , τοσούτους ἀῤῥαβῶνας ἔχων παρ᾿ αὐτοῦ ; πρῶτον μὲν γὰρ ὅτι ἐποίησέ σε ἐξ οὐκ ὄντος εἰς τὸ εἶναι . εἰ γὰρ ὁ πατήρ σου οὐκ ἦν , οὐδὲ ἡ μητὴρ , πολὺ μᾶλλον οὐδὲ σὺ ἦς ποτε . καὶ ἔπλασέ σε ἐξ ὑγρᾶς οὐσίας μικρᾶς , καὶ ἐλαχίστης ῥανίδος , ἥτις οὐδὲ αὐτὴ ἦν ποτε . καὶ προήγαγέ σε ὁ Θεὸς εἰς τόνδε τὸν βίον . εἶτα πιστεύεις τὰ ὑπὸ ἀνθρώπων γινόμενα ἀγάλματα θεοὺς εἶναι , καὶ ἀρετὰς ποιεῖν , τῷ δὲ ποιήσαντί σε Θεῷ ἀπιστεῖς δύνασθαί σε καὶ μεταξὺ ποιῆσαι ;
Lemmas: ἀλλά ἀπιστέω νεκρός ἐγείρω . ὅτε εἰμί , τότε πιστεύω ἐθέλω καί μή ἐθέλω · καί ὁ πίστις σύ εἰς ἀπιστία λογίζομαι , ἐάν μή νῦν πιστεύω . πρός τίς δέ καί ἀπιστέω ; ἤ οὐ οἶδα ὅτι ἅπας πρᾶγμα ὁ πίστις προηγέομαι ; τίς γάρ δύναμαι θερίζω γεωργός , ἐάν μή πρῶτος πιστεύω ὁ σπέρμα ὁ γῆ · ἤ τίς δύναμαι διαπεράω ὁ θάλασσα , ἐάν μή πρῶτος ἑαυτοῦ πιστεύω ὁ πλοῖον καί ὁ κυβερνήτης ; τίς δέ κάμνω δύναμαι θεραπεύω , ἐάν μή πρῶτος ἑαυτοῦ πιστεύω ὁ ἰατρός ; ποῖος δέ τέχνη ἤ ἐπιστήμη δύναμαι τις μανθάνω , ἐάν μή πρῶτος ἐπιδίδωμι ἑαυτοῦ καί πιστεύω ὁ διδάσκαλος ; εἰ οὖν γεωργός πιστεύω ὁ γῆ , καί ὁ πλέω ὁ πλοῖον , καί ὁ κάμνω ὁ ἰατρός , σύ οὐ βούλομαι σεαυτοῦ πιστεύω ὁ θεός , τοσοῦτος ἀρραβών ἔχω παρά αὐτός ; πρῶτος μέν γάρ ὅτι ποιέω σύ ἐκ οὐ εἰμί εἰς ὁ εἰμί . εἰ γάρ ὁ πατήρ σύ οὐ εἰμί , οὐδέ ὁ μήτηρ , πολύς μάλα οὐδέ σύ εἰμί ποτέ . καί πλάσσω σύ ἐκ ὑγρός οὐσία μικρός , καί ἐλαχύς ῥανίς , ὅστις οὐδέ αὐτός εἰμί ποτέ . καί προάγω σύ ὁ θεός εἰς ὅδε ὁ βίος . εἶτα πιστεύω ὁ ὑπό ἄνθρωπος γίγνομαι ἄγαλμα θεός εἰμί , καί ἀρετή ποιέω , ὁ δέ ποιέω σύ θεός ἀπιστέω δύναμαι σύ καί μεταξύ ποιέω ;
theophilus-apologetics.ad-autolycum 1.9
Καὶ τὰ μὲν ὀνόματα ὧν φῂς σέβεσθαι θεῶν , ὀνόματά ἐστι νεκρῶν ἀνθρώπων · καὶ τούτων τίνων καὶ ποταπῶν ; οὐχὶ Κρόνος μὲν τεκνοφάγος εὑρίσκεται , καὶ τὰ ἑαυτοῦ τέκνα ἀναλίσκων ; εἰ δὲ καὶ Δία τὸν παῖδα αὐτοῦ εἴποις , κατάμαθε κἀκείνου τὰς πράξεις , καὶ τὴν ἀναστροφήν · πρῶτον μὲν ὅτι ἐν Ἴδῃ ὑπὸ αἰγὸς ἀνετράφη , καὶ ταύτην σφάξας , κατὰ τοὺς μύθους , καὶ ἐκδείρας , ἐποίησεν ἑαυτῷ ἔνδυμα . τάς τε λοιπὰς πράξεις αὐτοῦ , περὶ τε ἀδελφοκοιτίας καὶ μοιχείας καὶ παιδοφθορίας , ἄμεινον Ὅμηρος καὶ οἱ λοιποὶ ποιηταὶ περὶ αὐτοῦ ἐξηγοῦνται . τί μοι τὸ λοιπὸν καταλέγειν περὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ , Ἡρακλέα μὲν ἑαυτὸν καύσαντα · Διόνυσον δὲ μεθύοντα καὶ μαινόμενον · καὶ Ἀπόλλωνα τὸν Ἀχιλλέα δεδιότα καὶ φεύγοντα , καὶ τῆς Δάφνης ἐρῶντα , καὶ τὸν Ὑακίνθου μόρον ἀγνοοῦντα · ἢ Ἀφροδίτην τὴν τιτρωσκομένην · καὶ Ἄρεα τὸν βροτολοιγὸν , ἔτι δὲ καὶ ἰχῶρα ῥέοντα τούτων τῶν λεγομένων θεῶν ; καὶ ταῦτα μέν μέτριον εἰπεῖν , ὅπου γε θεὸς εὑρίσκεται μεμελισμένος ὁ καλούμενος Ὄσιρις · οὗ καὶ κατ᾿ ἔτος γίνονται τελεταὶ ὡς ἀπολλυμένου , καὶ εὑρισκομένου , καὶ κατὰ μέλος ζητουμένου . οὔτε γὰρ εἰ ἀπόλλυται νοεῖται , οὔτε εἰ εὑρίσκεται δείκνυται . τί δὲ μοι λέγειν Ἄττιν ἀποκοπτόμενον ; ἢ Ἄδωνιν ἐν ὕλῃ ῥεμβόμενον , καὶ κυνηγετοῦντα , καὶ τιτρωσκόμενον ὑπὸ συός ; ἢ Ἀσκληπιὸν κεραυνούμενον ; καὶ Σάραπιν τὸν ἀπὸ Σινώπης φυγάδα εἰς Ἀλεξάνδρειαν γεγονότα ; ἢ τὴν Σκυθίαν Ἄρτεμιν καὶ αὐτὴν φυγάδα γεγονυῖαν , καὶ ἀνδροφόνον , καὶ κυνηγέτιν , καὶ τοῦ Ἐνδυμίωνος ἐρασθεισαν ; ταῦτα γὰρ οὐχ ἡμεῖς φαμὲν , ἀλλὰ οἱ καθ᾿ ὑμᾶς συγγραφεῖς καὶ ποιηταὶ κηρύσσουσι .
Lemmas: καί ὁ μέν ὄνομα ὅς φημί σέβω θεός , ὄνομα εἰμί νεκρός ἄνθρωπος · καί οὗτος τίς καί ποταπός ; οὐ Κρόνος μέν τεκνοφάγος εὑρίσκω , καί ὁ ἑαυτοῦ τέκνον ἀναλίσκω ; εἰ δέ καί Ζεύς ὁ παῖς αὐτός λέγω , καταμανθάνω ἐκεῖνος ὁ πρᾶξις , καί ὁ ἀναστροφή · πρῶτος μέν ὅτι ἐν Ἴδη ὑπό αἴξ ἀνατρέφω , καί οὗτος σφάζω , κατά ὁ μῦθος , καί ἐκδέρω , ποιέω ἑαυτοῦ ἔνδυμα . ὁ τε λοιπός πρᾶξις αὐτός , περί τε ἀδελφοκοιτία καί μοιχεία καί παιδοφθορία , ἀγαθός Ὅμηρος καί ὁ λοιπός ποιητής περί αὐτός ἐξηγέομαι . τίς ἐγώ ὁ λοιπός καταλέγω περί ὁ υἱός αὐτός , Ἡρακλῆς μέν ἑαυτοῦ καίω · Διόνυσος δέ μεθύω καί μαίνομαι · καί Ἀπόλλων ὁ Ἀχιλλεύς δείδω καί φεύγω , καί ὁ Δάφνη ἐράω , καί ὁ Ὑάκινθος μόρος ἀγνοέω · ἤ Ἀφροδίτη ὁ τιτρώσκω · καί Ἄρης ὁ βροτολοιγός , ἔτι δέ καί ἰχώρ ῥέω οὗτος ὁ λέγω θεός ; καί οὗτος μέν μέτριος λέγω , ὅπου γε θεός εὑρίσκω μελίζω ὁ καλέω Ὄσιρις · ὅς καί κατά ἔτος γίγνομαι τελετή ὡς ἀπόλλυμι , καί εὑρίσκω , καί κατά μέλος ζητέω . οὔτε γάρ εἰ ἀπόλλυμι νοέω , οὔτε εἰ εὑρίσκω δείκνυμι . τίς δέ ἐγώ λέγω Ἄττις ἀποκόπτω ; ἤ Ἄδωνις ἐν ὕλη ῥέμβομαι , καί κυνηγετέω , καί τιτρώσκω ὑπό ὗς ; ἤ Ἀσκληπιός κεραυνόω ; καί Σάραπις ὁ ἀπό Σινώπη φυγάς εἰς Ἀλεξάνδρεια γίγνομαι ; ἤ ὁ Σκυθία Ἄρτεμις καί αὐτός φυγάς γίγνομαι , καί ἀνδροφόνος , καί κυνηγέτις , καί ὁ Ἐνδυμίων ἔραμαι ; οὗτος γάρ οὐ ἐγώ φημί , ἀλλά ὁ κατά σύ συγγραφεύς καί ποιητής κηρύσσω .
theophilus-apologetics.ad-autolycum 1.10
Τί μοι λοιπὸν καταλέγειν τὸ πλῆθος ὧν σέβονται ζώων Αἰγύπτιοι , ἑρπετῶν τε καὶ κτηνῶν καὶ θηρίων καὶ πετεινῶν καὶ ἐνύδρων νηκτῶν · ἔτι δὲ καὶ ποδόνιπτρα καὶ ἤχους αἰσχύνης ; εἰ δὲ Ἕλληνας εἴποις καὶ τὰ λοιπὰ ἔθνη , σέβονται λίθους καὶ ξύλα καὶ τὴν λοιπὴν ὕλην , ὡς ἔφθημεν εἰρηκέναι , ἀπεικονίσματα νεκρῶν ἀνθρώπων . Φειδίας μὲν γὰρ εὑρίσκεται ἐν Πίσῃ ποιῶν Ἠλείοις τὸν Ὀλύμπιον Δία , καὶ Ἀθηναίοις ἐν Ἀκροπόλει τὴν Ἀθηνᾶν . πεύσομαι δέ σου κἀγὼ , ὦ ἄνθρωπε , πόσοι Ζῆνες εὑρίσκονται · Ζεὺς μὲν γὰρ ἐν πρώτοις προσαγορεύεται Ὀλύμπιος , καὶ Ζεὺς Λατεάριος , καὶ Ζεὺς Κάσιος , καὶ Ζεὺς κεραύνιος , καὶ Ζεὺς προπάτωρ , καὶ Ζεὺς παννύχιος , καὶ Ζεὺς πολιοῦχος , καὶ Ζεὺς καπετώλιος · καὶ ὁ μὲν Ζεὺς παῖς Κρόνου , βασιλεὺς Κρητῶν γενόμενος , ἔχει τάφον ἐν Κρήτῃ · οἱ δὲ λοιποὶ ἴσως οὐδὲ ταφῆς κατηξιώθησαν . εἰ δὲ καὶ εἴποις τὴν μητέρα τῶν λεγομένων θεῶν , μή μοι γένοιτο διὰ στόματος τὰς πράξεις αὐτῆς ἐξειπεῖν · ἀθέμιτον γὰρ ἡμῖν τὰ τοιαῦτα καὶ ὀνομάζειν · ἢ τῶν θεραπόντων αὐτῆς τὰς πράξεις ὑφ᾿ ὧν θεραπεύεται , ὅποσά τε τέλη καὶ εἰσφορὰς παρέχει τῷ βασιλεῖ αὐτή τε καὶ οἱ υἱοὶ αὐτῆς . οὐ γάρ εἰσι θεοὶ , ἀλλὰ εἴδωλα , καθὼς προειρήκαμεν , ἔργα χειρῶν ἀνθρώπων , καὶ δαιμόνια ἀκάθαρτα . γένοιντο δὲ τοιοῦτοι οἱ ποιοῦντες αὐτὰ , καὶ οἱ ἐλπίζοντες ἐπ᾿ αὐτοῖς .
Lemmas: τίς ἐγώ λοιπός καταλέγω ὁ πλῆθος ὅς σέβω ζῷον Αἰγύπτιος , ἑρπετόν τε καί κτῆνος καί θηρίον καί πετεινόν καί ἔνυδρος νηκτός · ἔτι δέ καί ποδόνιπτρον καί ἦχος αἰσχύνη ; εἰ δέ Ἕλλην λέγω καί ὁ λοιπός ἔθνος , σέβω λίθος καί ξύλον καί ὁ λοιπός ὕλη , ὡς φθάνω λέγω , ἀπεικόνισμα νεκρός ἄνθρωπος . Φειδίας μέν γάρ εὑρίσκω ἐν Πῖσα ποιέω Ἠλεῖος ὁ Ὀλύμπιος Ζεύς , καί Ἀθηναῖος ἐν ἀκρόπολις ὁ Ἀθήνη . πυνθάνομαι δέ σύ ἐγώ , ὦ ἄνθρωπος , πόσος Ζάν εὑρίσκω · Ζεύς μέν γάρ ἐν πρῶτος προσαγορεύω Ὀλύμπιος , καί Ζεύς Λατεάριος , καί Ζεύς Κάσιος , καί Ζεύς κεραύνιος , καί Ζεύς προπάτωρ , καί Ζεύς παννύχιος , καί Ζεύς πολιοῦχος , καί Ζεύς καπετώλιος · καί ὁ μέν Ζεύς παῖς Κρόνος , βασιλεύς Κρής γίγνομαι , ἔχω τάφος ἐν Κρήτη · ὁ δέ λοιπός ἴσως οὐδέ ταφή καταξιόω . εἰ δέ καί λέγω ὁ μήτηρ ὁ λέγω θεός , μή ἐγώ γίγνομαι διά στόμα ὁ πρᾶξις αὐτός ἐκλέγω · ἀθέμιτος γάρ ἐγώ ὁ τοιοῦτος καί ὀνομάζω · ἤ ὁ θεράπων αὐτός ὁ πρᾶξις ὑπό ὅς θεραπεύω , ὁπόσος τε τέλος καί εἰσφορά παρέχω ὁ βασιλεύς αὐτός τε καί ὁ υἱός αὐτός . οὐ γάρ εἰμί θεός , ἀλλά εἴδωλον , καθώς προλέγω , ἔργον χείρ ἄνθρωπος , καί δαιμόνιον ἀκάθαρτος . γίγνομαι δέ τοιοῦτος ὁ ποιέω αὐτός , καί ὁ ἐλπίζω ἐπί αὐτός .
theophilus-apologetics.ad-autolycum 1.11
Τοιγαροῦν μᾶλλον τιμήσω τὸν βασιλέα , οὐ προσκυνῶν αὐτῷ , ἀλλὰ εὐχόμενος ὑπὲρ αὐτοῦ . Θεῷ δὲ τῷ ὄντως Θεῷ καὶ ἀληθεῖ προσκυνῶ , εἰδὼς ὅτι ὁ βασιλεὺς ὑπ᾿ αὐτοῦ γέγονεν . ἐρεῖς οὖν μοι · διὰ τί οὐ προσκυνεῖς τὸν βασιλέα ; ὅτι οὐκ εἰς τὸ προσκυνεῖσθαι γέγονεν , ἀλλὰ εἰς τὸ τιμᾷσθαι τῇ νομίμῳ τιμῇ · Θεὸς γὰρ οὐκ ἔστιν , ἀλλὰ ἄνθρωπος ὑπὸ Θεοῦ τεταγμένος , οὐκ εἰς τὸ προσκυνεῖσθαι , ἀλλὰ εἰς τὸ δικαίως κρίνειν . τρόπῳ γάρ τινι παρὰ Θεοῦ οἰκονομίαν πεπίστευται · καὶ γὰρ αὐτὸς , οὓς ἔχει ὑφ᾿ ἑαυτὸν τεταγμένους , οὐ βούλεται βασιλεῖς καλεῖσθαι · τὸ γὰρ βασιλεὺς αὐτοῦ ἐστιν ὄνομα · καὶ οὐκ ἄλλῳ ἐξόν ἐστι τοῦτο καλεῖσθαι · οὕτως οὐδὲ προσκυνεῖσθαι ἀλλ᾿ ἢ μόνῳ Θεῷ . ὥστε κατὰ πάντα πλανᾶσαι , ὦ ἄνθρωπε . τὸν δὲ βασιλέα τίμα εὐνοῶν αὐτῷ , ὑποτασσόμενος αὐτῷ , εὐχόμενος ὑπὲρ αὐτοῦ . τοῦτο γὰρ ποιῶν , ποιεῖς τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ · λέγει γὰρ ὁ νόμος τοῦ Θεοῦ · τίμα υἱὲ Θεὸν καὶ βασιλέα , καὶ μηδενὶ αὐτῶν ἀπειθὴς ᾖς . ἐξαίφνης γὰρ τίσονται τοὺς ἐχθροὺς αὐτῶν .
Lemmas: τοιγαροῦν μάλα τιμάω ὁ βασιλεύς , οὐ προσκυνέω αὐτός , ἀλλά εὔχομαι ὑπέρ αὐτός . θεός δέ ὁ ὄντως θεός καί ἀληθής προσκυνέω , οἶδα ὅτι ὁ βασιλεύς ὑπό αὐτός γίγνομαι . λέγω οὖν ἐγώ · διά τίς οὐ προσκυνέω ὁ βασιλεύς ; ὅτι οὐ εἰς ὁ προσκυνέω γίγνομαι , ἀλλά εἰς ὁ τιμάω ὁ νόμιμος τιμή · θεός γάρ οὐ εἰμί , ἀλλά ἄνθρωπος ὑπό θεός τάσσω , οὐ εἰς ὁ προσκυνέω , ἀλλά εἰς ὁ δίκαιος κρίνω . τρόπος γάρ τις παρά θεός οἰκονομία πιστεύω · καί γάρ αὐτός , ὅς ἔχω ὑπό ἑαυτοῦ τάσσω , οὐ βούλομαι βασιλεύς καλέω · ὁ γάρ βασιλεύς αὐτός εἰμί ὄνομα · καί οὐ ἄλλος ἔξεστι εἰμί οὗτος καλέω · οὕτως οὐδέ προσκυνέω ἀλλά ἤ μόνος θεός . ὥστε κατά πᾶς πλανάω , ὦ ἄνθρωπος . ὁ δέ βασιλεύς τιμάω εὐνοέω αὐτός , ὑποτάσσω αὐτός , εὔχομαι ὑπέρ αὐτός . οὗτος γάρ ποιέω , ποιέω ὁ θέλημα ὁ θεός · λέγω γάρ ὁ νόμος ὁ θεός · τιμάω υἱός θεός καί βασιλεύς , καί μηδείς αὐτός ἀπειθής εἰμί . ἐξαίφνης γάρ τίνω ὁ ἐχθρός αὐτός .
theophilus-apologetics.ad-autolycum 1.12
Περὶ δὲ τοῦ σε καταγελᾷν μου , καλοῦντά με Χριστιανόν · οὐκ οἶδας ὃ λέγεις . πρῶτον μὲν ὅτι τὸ χριστὸν ἡδὺ καὶ εὔχρηστον καὶ ἀκαταγέλαστόν ἐστι . ποῖον γὰρ πλοῖον δύναται εὔχρηστον εἶναι καὶ σώζεσθαι , ἐὰν μὴ πρῶτον χρισθῇ ; ἢ ποῖος πύργος ἢ οἰκία εὔμορφος καὶ εὔχρηστός ἐστιν , ἐπὰν οὐ κέχρισται ; τίς δὲ ἄνθρωπος εἰσελθὼν εἰς τόνδε τὸν βίον , ἢ ἀθλῶν , οὐ χρίεται ἐλαίῳ ; ποῖον δὲ ἔργον ἢ κόσμιον δύναται εὐμορφίαν ἔχειν , ἐὰν μὴ χρισθῇ καὶ στιλβωθῇ ; εἶτα ἀὴρ μὲν , καὶ πᾶσα ἡ ὑπ᾿ οὐρανὸν , τρόπῳ τινὶ χρίεται φωτὶ καὶ πνεύματι · σὺ δὲ οὐ βούλει χρισθῆναι ἔλαιον Θεοῦ ; τοιγαροῦν ἡμεῖς τούτου εἵνεκεν καλούμεθα Χριστιανοί · ὅτι χριόμεθα ἔλαιον Θεοῦ .
Lemmas: περί δέ ὁ σύ καταγελάω ἐγώ , καλέω ἐγώ χριστιανός · οὐ οἶδα ὅς λέγω . πρῶτος μέν ὅτι ὁ χριστός ἡδύς καί εὔχρηστος καί ἀκαταγέλαστος εἰμί . ποῖος γάρ πλοῖον δύναμαι εὔχρηστος εἰμί καί σῴζω , ἐάν μή πρῶτος χρίω ; ἤ ποῖος πύργος ἤ οἰκίον εὔμορφος καί εὔχρηστος εἰμί , ἐπάν οὐ χρίω ; τίς δέ ἄνθρωπος εἰσέρχομαι εἰς ὅδε ὁ βίος , ἤ ἀθλέω , οὐ χρίω ἔλαιον ; ποῖος δέ ἔργον ἤ κόσμιος δύναμαι εὐμορφία ἔχω , ἐάν μή χρίω καί στιλβόω ; εἶτα ἀήρ μέν , καί πᾶς ὁ ὑπό οὐρανός , τρόπος τις χρίω φώς καί πνεῦμα · σύ δέ οὐ βούλομαι χρίω ἔλαιον θεός ; τοιγαροῦν ἐγώ οὗτος ἕνεκα καλέω χριστιανός · ὅτι χράω ἔλαιον θεός .
theophilus-apologetics.ad-autolycum 2.1
ἘΠΕΙΔΗ πρὸ τούτων τῶν ἡμερῶν ἐγένετο λόγος ἡμῖν , ὦ ἀγαθότατε Αὐτόλυκε , πυθομένου σου τίς μου ὁ Θεὸς , καὶ δι᾿ ὀλίγου παρασχόντος σου τὰ ὦτα τῇ ὁμιλίᾳ ἡμῖν , περὶ τῆς θεοσεβείας μου ἐξεθέμην σοι · ἔτι δὲ καὶ ἀποταξάμενοι ἑαυτοῖς μετὰ πλείστης φιλίας , ἐπορεύθημεν ἕκαστος εἰς τὸν ἑαυτοῦ οἶκον , καίπερ σκληρῶς τὰ πρῶτα ἔχοντός σου πρὸς ἡμᾶς · οἶδας γὰρ καὶ μέμνησαι , ὅτι ὑπέλαβες μωρίαν εἶναι τὸν λόγον ἡμῶν · σοῦ οὖν μετὰ ταῦτα προτρεψαμένου με , κἂν ἰδιώτης ὦ τῷ λόγῳ , πλὴν βούλομαί σοι καὶ νῦν διὰ τοῦδε συγγράμματος ἀκριβέστερον ἐπιδεῖξαι τὴν ματαιοπονίαν καὶ ματαίαν θρησκείαν ἐν ᾗ κατέχῃ , ἅμα καὶ δι᾿ ὀλίγων τῶν κατά σε ἱστοριῶν ὧν ἀναγινώσκεις , ἴσως δὲ οὐδέπω γινώσκεις , τὸ ἀληθὲς φανερόν σοι ποιῆσαι .
Lemmas: ἐπειδή πρό οὗτος ὁ ἡμέρα γίγνομαι λόγος ἐγώ , ὦ ἀγαθός Αὐτόλυκος , πυνθάνομαι σύ τίς ἐγώ ὁ θεός , καί διά ὀλίγος παρέχω σύ ὁ οὖς ὁ ὁμιλία ἐγώ , περί ὁ θεοσέβεια ἐγώ ἐκτίθημι σύ · ἔτι δέ καί ἀποτάσσω ἑαυτοῦ μετά πολύς φιλία , ἐφορεύω ἕκαστος εἰς ὁ ἑαυτοῦ οἶκος , καίπερ σκληρός ὁ πρῶτος ἔχω σύ πρός ἐγώ · οἶδα γάρ καί μιμνῄσκω , ὅτι ὑπολαμβάνω μωρία εἰμί ὁ λόγος ἐγώ · σύ οὖν μετά οὗτος προσρέπω ἐγώ , ἐάν ἰδιώτης εἰμί ὁ λόγος , πλήν βούλομαι σύ καί νῦν διά ὅδε σύγγραμμα ἀκριβής ἐπιδείκνυμι ὁ ματαιοπονία καί μάταιος θρησκεία ἐν ὅς κατέχω , ἅμα καί διά ὀλίγος ὁ κατά σύ ἱστορίη ὅς ἀναγιγνώσκω , ἴσως δέ οὐδέπω γιγνώσκω , ὁ ἀληθής φανερός σύ ποιέω .
theophilus-apologetics.ad-autolycum 2.2
Καὶ γὰρ γέλοιόν μοι δοκεῖ , λιθοξόους μὲν καὶ πλάστας , ἢ ζωγράφους , ἢ χωνευτὰς πλάσσειν τε καὶ γράφειν καὶ γλύφειν καὶ χωνεύειν , καὶ θεοὺς κατασκευάζειν , οἳ ἐπὰν γένωνται ὑπὸ τῶν τεχνιτῶν , οὐδὲν αὐτοὺς ἡγοῦνται · ὅταν δὲ ἀγορασθῶσιν ὑπό τινων καὶ ἀνατεθῶσιν εἰς ναὸν καλούμενον ἢ οἶκόν τινα , τούτοις οὐ μόνον θύουσιν οἱ ὠνησάμενοι , ἀλλὰ καὶ οἱ ποιήσαντες καὶ πωλήσαντες ἔρχονται μετὰ σπουδῆς καὶ παρατάξεως θυσιῶν τε καὶ σπονδῶν εἰς τὸ προσκυνεῖν αὐτοῖς , καὶ ἡγοῦνται θεοὺς αὐτοὺς , οὐκ εἰδότες ὅτι τοιοῦτοί εἰσιν , ὁποῖοι καὶ ὅτε ἐγένοντο ὑπ᾿ αὐτῶν , ἤτοι λίθος , ἢ χαλκὸς , ἢ ξύλον , ἢ χρῶμα , ἢ καὶ ἑτέρα τις ὕλη . τοῦτο δὲ καὶ ὑμῖν συμβέβηκε τοῖς ἀναγινώσκουσι τὰς ἱστορίας καὶ γενεαλογίας τῶν λεγομένων θεῶν · ὁπόταν γὰρ ἐντυγχάνητε ταῖς γενέσεσιν αὐτῶν , ὡς ἀνθρώπους αὐτοὺς νοεῖτε · ὕστερον δὲ θεοὺς προσαγορεύετε , καὶ θρησκεύετε αὐτοῖς , οὐκ ἐφιστάνοντες οὐδὲ συνίεντες , ὅτι οἵους αὐτοὺς ἀνέγνωτε γεγονέναι , τοιοῦτοι καὶ ἐγεννήθησαν .
Lemmas: καί γάρ γέλοιος ἐγώ δοκέω , λιθόξοος μέν καί πλάστης , ἤ ζωγράφος , ἤ χωνευτής πλάσσω τε καί γράφω καί γλύφω καί χωνεύω , καί θεός κατασκευάζω , ὅς ἐπάν γίγνομαι ὑπό ὁ τεχνίτης , οὐδείς αὐτός ἡγέομαι · ὅταν δέ ἀγοράζω ὑπό τις καί ἀνατίθημι εἰς ναός καλέω ἤ οἶκος τις , οὗτος οὐ μόνος θύω ὁ ὠνέομαι , ἀλλά καί ὁ ποιέω καί πωλέω ἔρχομαι μετά σπουδή καί παράταξις θυσία τε καί σπονδή εἰς ὁ προσκυνέω αὐτός , καί ἡγέομαι θεός αὐτός , οὐ οἶδα ὅτι τοιοῦτος εἰμί , ὁποῖος καί ὅτε γίγνομαι ὑπό αὐτός , ἤτοι λίθος , ἤ χαλκός , ἤ ξύλον , ἤ χρῶμα , ἤ καί ἕτερος τις ὕλη . οὗτος δέ καί σύ συμβαίνω ὁ ἀναγιγνώσκω ὁ ἱστορία καί γενεαλογία ὁ λέγω θεός · ὁπόταν γάρ ἐντυγχάνω ὁ γένεσις αὐτός , ὡς ἄνθρωπος αὐτός νοέω · ὕστερον δέ θεός προσαγορεύω , καί θρησκεύω αὐτός , οὐ ἐφιστάνω οὐδέ συνίημι , ὅτι οἷος αὐτός ἀναγιγνώσκω γίγνομαι , τοιοῦτος καί γεννάω .
theophilus-apologetics.ad-autolycum 2.9
Οἱ δὲ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωποι πνευματοφόροι πνεύματος ἁγίου , καὶ προφῆται γενόμενοι , ὑπ᾿ αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ ἐμπνευσθέντες , καὶ σοφισθέντες , ἐγένοντο θεοδίδακτοι καὶ ὅσιοι καὶ δίκαιοι . διὸ καὶ κατηξιώθησαν τὴν ἀντιμισθίαν ταύτην λαβεῖν , ὄργανα Θεοῦ γενόμενοι , καὶ χωρήσαντες σοφίαν τὴν παρ᾿ αὐτοῦ , δι᾿ ἧς σοφίας εἶπον καὶ περὶ τῆς κτίσεως τοῦ κόσμου καὶ τῶν λοιπῶν ἁπάντων . καὶ γὰρ περὶ λοιμῶν καὶ λιμῶν καὶ πολέμων προεῖπον . καὶ οὐχ εἷς , ἢ δύο , ἀλλὰ πλείονες κατὰ χρόνους καὶ καιροὺς ἐγενήθησαν παρὰ Ἑβραίοις , ἀλλὰ καὶ παρὰ Ἕλλησι Σίβυλλα · καὶ πάντες φίλα ἀλλήλοις καὶ σύμφωνα εἰρήκασι , τά τε πρὸ αὐτῶν γεγενημένα , καὶ τὰ κατ᾿ αὐτοὺς γεγονότα , καὶ τὰ καθ᾿ ἡμᾶς νυνὶ τελειούμενα · διὸ καὶ πεπείσμεθα καὶ περὶ τῶν μελλόντων οὕτως ἔσεσθαι , καθὼς καὶ τὰ πρῶτα ἀπήρτισται .
Lemmas: ὁ δέ ὁ θεός ἄνθρωπος πνευματοφόρος πνεῦμα ἅγιος , καί προφήτης γίγνομαι , ὑπό αὐτός ὁ θεός ἐμπνεύσκω , καί σοφίζω , γίγνομαι θεοδίδακτος καί ὅσιος καί δίκαιος . διό καί καταξιόω ὁ ἀντιμισθία οὗτος λαμβάνω , ὄργανον θεός γίγνομαι , καί χωρέω σοφία ὁ παρά αὐτός , διά ὅς σοφία λέγω καί περί ὁ κτίσις ὁ κόσμος καί ὁ λοιπός ἅπας . καί γάρ περί λοιμός καί λιμός καί πόλεμος προλέγω . καί οὐ εἷς , ἤ δύο , ἀλλά πολύς κατά χρόνος καί καιρός γίγνομαι παρά Ἑβραῖος , ἀλλά καί παρά Ἕλλην Σίβυλλα · καί πᾶς φίλος ἀλλήλων καί σύμφωνος λέγω , ὁ τε πρό αὐτός γίγνομαι , καί ὁ κατά αὐτός γίγνομαι , καί ὁ κατά ἐγώ νυνί τελειόω · διό καί πείθω καί περί ὁ μέλλω οὕτως εἰμί , καθώς καί ὁ πρῶτος ἀπαρτίζω .
theophilus-apologetics.ad-autolycum 2.16
Τῇ δὲ πέμπτῃ ἡμέρᾳ τὰ ἐκ τῶν ὑδάτων ἐγενήθη ζῶα · δι᾿ ὧν καὶ ἐν τούτοις δείκνυται ἡ πολυποίκιλος σοφία τοῦ Θεοῦ . τίς γὰρ δύναιτ᾿ ἂν τὴν ἐν αὐτοῖς πληθὺν καὶ γονὴν παμποίκιλον ἐξαριθμῆσαι ; ἔτι μὴν καὶ εὐλογήθη ὑπὸ τοῦ Θεοῦ τὰ ἐκ τῶν ὑδάτων γενόμενα , ὅπως ᾖ καὶ τοῦτο εἰς δεῖγμα τοῦ μέλλειν λαμβάνειν τοὺς ἀνθρώπους μετάνοιαν καὶ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν διὰ ὕδατος καὶ λουτροῦ παλιγγενεσίας πάντας τοὺς προσίοντας τῇ ἀληθείᾳ , καὶ ἀναγεννωμένους καὶ λαμβάνοντας εὐλογίαν παρὰ τοῦ Θεοῦ . ἀλλὰ καὶ τὰ κήτη καὶ τὰ πετεινὰ τὰ σαρκοβόρα ἐν ὁμοιώματι τυγχάνει τῶν πλεονεκτῶν καὶ παραβατῶν . ὥσπερ γὰρ ἐκ μιᾶς φύσεως ὄντα τὰ ἔνυδρα καὶ τὰ πετεινὰ , ἔνια μὲν μένει ἐν τῷ κατὰ φύσιν , μὴ ἀδικοῦντα τὰ ἑαυτῶν ἀσθενέστερα , ἀλλὰ τηρεῖ νόμον τοῦ Θεοῦ , καὶ ἀπὸ τῶν σπερμάτων τῆς γῆς ἐσθίει · ἔνια δὲ ἐξ αὐτῶν παραβαίνει τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ σαρκοβοροῦντα , καὶ ἀδικεῖ τὰ ἑαυτῶν ἀσθενέστερα · οὕτως καὶ οἱ δίκαιοι φυλάσσοντες τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ οὐδένα δάκνουσιν ἢ ἀδικοῦσιν , ὁσίως καὶ δικαίως ζῶντες · οἱ δὲ ἅρπαγες καὶ φονεῖς καὶ ἄθεοι ἐοίκασι κήτεσι καὶ θηρίοις καὶ πετείνοις τοῖς σαρκοβόροις . δυνάμει γὰρ καταπίνουσι τοὺς ἀσθενεστέρους ἑαυτῶν . ἡ μὲν οὖν τῶν ἐνύδρων καὶ ἑρπετῶν γονὴ , μετεσχηκυῖα τῆς εὐλογίας τοῦ Θεοῦ , οὐδὲν ἴδιον πάνυ κέκτηται .
Lemmas: ὁ δέ πέμπτος ἡμέρα ὁ ἐκ ὁ ὕδωρ γίγνομαι ζῷον · διά ὅς καί ἐν οὗτος δείκνυμι ὁ πολυποίκιλος σοφία ὁ θεός . τίς γάρ δύναμαι ἄν ὁ ἐν αὐτός πληθύς καί γονή παμποίκιλος ἐξαριθμέω ; ἔτι μήν καί εὐλογέω ὑπό ὁ θεός ὁ ἐκ ὁ ὕδωρ γίγνομαι , ὅπως εἰμί καί οὗτος εἰς δεῖγμα ὁ μέλλω λαμβάνω ὁ ἄνθρωπος μετάνοια καί ἄφεσις ἁμαρτία διά ὕδωρ καί λουτρόν παλιγγενεσία πᾶς ὁ προσέρχομαι ὁ ἀλήθεια , καί ἀναγεννάω καί λαμβάνω εὐλογία παρά ὁ θεός . ἀλλά καί ὁ κῆτος καί ὁ πετεινόν ὁ σαρκοβόρος ἐν ὁμοίωμα τυγχάνω ὁ πλεονέκτης καί παραβάτης . ὥσπερ γάρ ἐκ εἷς φύσις εἰμί ὁ ἔνυδρος καί ὁ πετεινόν , ἔνιοι μέν μένω ἐν ὁ κατά φύσις , μή ἀδικέω ὁ ἑαυτοῦ ἀσθενής , ἀλλά τηρέω νόμος ὁ θεός , καί ἀπό ὁ σπέρμα ὁ γῆ ἐσθίω · ἔνιοι δέ ἐκ αὐτός παραβαίνω ὁ νόμος ὁ θεός σαρκοβορέω , καί ἀδικέω ὁ ἑαυτοῦ ἀσθενής · οὕτως καί ὁ δίκαιος φυλάσσω ὁ νόμος ὁ θεός οὐδείς δάκνω ἤ ἀδικέω , ὅσιος καί δίκαιος ζάω · ὁ δέ ἅρπαξ καί φονεύς καί ἄθεος ἔοικα κῆτος καί θηρίον καί πετεινόν ὁ σαρκοβόρος . δύναμις γάρ καταπίνω ὁ ἀσθενής ἑαυτοῦ . ὁ μέν οὖν ὁ ἔνυδρος καί ἑρπετόν γονή , μετέχω ὁ εὐλογία ὁ θεός , οὐδείς ἴδιος πάνυ κτάομαι .
theophilus-apologetics.ad-autolycum 2.17
Ἕκτῃ δὲ ἡμέρᾳ ὁ Θεὸς ποιήσας τὰ τετράποδα καὶ τὰ θηρία καὶ ἑρπετὰ τὰ χερσαῖα τὴν πρὸς αὐτὰ εὐλογίαν παρασιωπᾷ , τηρῶν τῷ ἀνθρώπῳ τὴν εὐλογίαν , ὅν ἤμελλεν ἐν τῇ ἕκτῃ ἡμέρᾳ ποιεῖν . ἅμα καὶ εἰς τύπον ἐγένοντο τὰ τετράποδα καὶ θηρία ἐνίων ἀνθρώπων τὸν Θεὸν ἀγνοούντων καὶ ἀσεβούντων , καὶ τὰ ἐπίγεια φρονούντων , καὶ μὴ μετανοούντων . οἱ γὰρ ἐπιστρέφοντες ἀπὸ τῶν ἀνομιῶν καὶ δικαίως ζῶντες , ὥσπερ πετεινὰ ἀνίπτανται τῇ ψυχῇ , τὰ ἄνω φρονοῦντες καὶ εὐαρεστοῦντες τῷ θελήματι τοῦ θεοῦ . οἱ δὲ τὸν θεὸν ἀγνοοῦντες καὶ ἀσεβοῦντες ὅμοιοί εἰσιν ὀρνέοις τοῖς πτερὰ μὲν ἔχουσι , μὴ δυναμένοις δὲ ἀνίπτασθαι , καὶ τὰ ἄνω τρέχειν τῆς θειότητος . οὕτω καὶ οἱ τοιοῦτοι ἄνθρωποι μὲν λέγονται , τὰ δὲ χαμαιφερῆ καὶ τὰ ἐπίγεια φρονοῦσι , καταβαρούμενοι ὑπὸ τῶν ἁμαρτιῶν . θηρία δὲ ὠνόμασται τὰ ζῶα ἀπὸ τοῦ θηρεύεσθαι · οὐχ ὡς κακὰ ἀρχῆθεν γεγενημένα ἢ ἰοβόλα . οὐ γάρ τι κακὸν γέγονεν ἀπὸ θεοῦ , ἀλλὰ τὰ πάντα καλὰ , καὶ καλὰ λίαν · ἡ δὲ ἁμαρτία ἡ περὶ τὸν ἄνθρωπον κεκάκωκεν αὐτά . τοῦ γὰρ ἀνθρώπου παραβάντος καὶ αὐτὰ συμπαρέβη . ὥσπερ γὰρ δεσπότης οἰκίας , ἐὰν αὐτὸς εὖ πράσσῃ , ἀναγκαίως καὶ οἱ οἰκέται εὐτάκτως ζῶσιν · ἐὰν δὲ ὁ κύριος ἁμαρτάνῃ , καὶ οἱ δοῦλοι συναμαρτάνουσι · τῷ αὐτῷ τρόπῳ γέγονε καὶ τὰ περὶ τὸν ἄνθρωπον κύριον ὄντα ἁμαρτῆσαι , καὶ τὰ δοῦλα συνήμαρτεν . ὁπόταν οὖν πάλιν ὁ ἄνθρωπος ἀναδράμῃ εἰς τὸ κατὰ φύσιν , μηκέτι κακοποιῶν · κἀκεῖνα ἀποκατασταθήσεται εἰς τὴν ἀρχῆθεν ἡμερότητα .
Lemmas: ἕκτος δέ ἡμέρα ὁ θεός ποιέω ὁ τετράπους καί ὁ θηρίον καί ἑρπετόν ὁ χερσαῖος ὁ πρός αὐτός εὐλογία παρασιωπάω , τηρέω ὁ ἄνθρωπος ὁ εὐλογία , ὅς μέλλω ἐν ὁ ἕκτος ἡμέρα ποιέω . ἅμα καί εἰς τύπος γίγνομαι ὁ τετράπους καί θηρίον ἔνιοι ἄνθρωπος ὁ θεός ἀγνοέω καί ἀσεβέω , καί ὁ ἐπίγειος φρονέω , καί μή μετανοέω . ὁ γάρ ἐπιστρέφω ἀπό ὁ ἀνομία καί δίκαιος ζάω , ὥσπερ πετεινόν ἀναπέτομαι ὁ ψυχή , ὁ ἄνω φρονέω καί εὐαρεστέω ὁ θέλημα ὁ θεός . ὁ δέ ὁ θεός ἀγνοέω καί ἀσεβέω ὅμοιος εἰμί ὄρνεον ὁ πτερόν μέν ἔχω , μή δύναμαι δέ ἀναπέτομαι , καί ὁ ἄνω τρέχω ὁ θειότης . οὕτως καί ὁ τοιοῦτος ἄνθρωπος μέν λέγω , ὁ δέ χαμαιφερής καί ὁ ἐπίγειος φρονέω , καταβαρέω ὑπό ὁ ἁμαρτία . θηρίον δέ ὀνομάζω ὁ ζῷον ἀπό ὁ θηρεύω · οὐ ὡς κακός ἀρχῆθεν γίγνομαι ἤ ἰοβόλος . οὐ γάρ τις κακός γίγνομαι ἀπό θεός , ἀλλά ὁ πᾶς καλός , καί καλός λίαν · ὁ δέ ἁμαρτία ὁ περί ὁ ἄνθρωπος κακόω αὐτός . ὁ γάρ ἄνθρωπος παραβαίνω καί αὐτός συμπαραβαίνω . ὥσπερ γάρ δεσπότης οἰκία , ἐάν αὐτός εὖ πράσσω , ἀναγκαῖος καί ὁ οἰκέτης εὐτάκτως ζάω · ἐάν δέ ὁ κύριος ἁμαρτάνω , καί ὁ δοῦλος συναμαρτάνω · ὁ αὐτός τρόπος γίγνομαι καί ὁ περί ὁ ἄνθρωπος κύριος εἰμί ἁμαρτέω , καί ὁ δοῦλος συναμαρτάνω . ὁπόταν οὖν πάλιν ὁ ἄνθρωπος ἀνατρέχω εἰς ὁ κατά φύσις , μηκέτι ἀγαθοποιέω · ἐκεῖνος ἀποκαθίστημι εἰς ὁ ἀρχῆθεν ἡμερότης .
theophilus-apologetics.ad-autolycum 2.18
Τὰ δὲ περὶ τῆς ἀνθρώπου ποιήσεως , ἀνέκφραστός ἐστιν ὡς πρὸς ἄνθρωπον ἡ κατ᾿ αὐτὸν δημιουργία , καίπερ σύντομον ἔχει ἡ θεία γραφὴ τὴν κατ᾿ αὐτὸν ἐκφώνησιν . ἐν τῷ γὰρ εἰπεῖν τὸν θεόν · ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ᾿ εἰκόνα καὶ καθ᾿ ὁμοίωσιν τὴν ἡμετέραν , πρῶτον μηνύει τὸ ἀξίωμα τοῦ ἀνθρώπου . πάντα γὰρ λόγῳ ποιήσας ὁ θεὸς , καὶ τὰ πάντα πάρεργα ἡγησάμενος , μόνον ἰδίων ἔργον χειρῶν ἡγεῖται τὴν ποίησιν τοῦ ἀνθρώπου . ἔτι μὴν καὶ ὡς βοηθείας χρῄζων ὁ θεὸς εὑρίσκεται λέγων · ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ᾿ εἰκόνα καὶ καθ᾿ ὁμοίωσιν . οὐκ ἄλλῳ δέ τινι εἴρηκε , ποιήσωμεν , ἀλλ᾿ ἢ τῷ ἑαυτοῦ λόγῳ καὶ τῇ ἑαυτοῦ σοφίᾳ . ποιήσας δὲ αὐτὸν καὶ εὐλογήσας εἰς τὸ αὐξάνεσθαι καὶ πληρῶσαι τὴν γῆν , ὑπέταξεν αὐτῷ ὑποχείρια καὶ ὑπόδουλα τὰ πάντα · προσέταξε δὲ καὶ ἔχειν τὴν δίαιταν αὐτὸν ἀρχῆθεν ἀπὸ τῶν καρπῶν τῆς γῆς καὶ τῶν σπερμάτων καὶ χλοῶν καὶ ἀκροδρύων , ἅμα καὶ συνδίαιτα κελεύσας εἶναι τὰ ζῶα τῷ ἀνθρώπῳ , εἰς τὸ καὶ αὐτὰ ἐσθίειν ἀπὸ τῶν σπερμάτων ἁπάντων τῆς γῆς .
Lemmas: ὁ δέ περί ὁ ἄνθρωπος ποίησις , ἀνέκφραστος εἰμί ὡς πρός ἄνθρωπος ὁ κατά αὐτός δημιουργία , καίπερ σύντομος ἔχω ὁ θεῖος γραφή ὁ κατά αὐτός ἐκφώνησις . ἐν ὁ γάρ λέγω ὁ θεός · ποιέω ἄνθρωπος κατά εἰκών καί κατά ὁμοίωσις ὁ ἡμέτερος , πρῶτος μηνύω ὁ ἀξίωμα ὁ ἄνθρωπος . πᾶς γάρ λόγος ποιέω ὁ θεός , καί ὁ πᾶς πάρεργος ἡγέομαι , μόνος ἴδιος ἔργον χείρ ἡγέομαι ὁ ποίησις ὁ ἄνθρωπος . ἔτι μήν καί ὡς βοήθεια χρῄζω ὁ θεός εὑρίσκω λέγω · ποιέω ἄνθρωπος κατά εἰκών καί κατά ὁμοίωσις . οὐ ἄλλος δέ τις λέγω , ποιέω , ἀλλά ἤ ὁ ἑαυτοῦ λόγος καί ὁ ἑαυτοῦ σοφία . ποιέω δέ αὐτός καί εὐλογέω εἰς ὁ αὐξάνω καί πληρόω ὁ γῆ , ὑποτάσσω αὐτός ὑποχείριος καί ὐπόδουλος ὁ πᾶς · προστάσσω δέ καί ἔχω ὁ δίαιτα αὐτός ἀρχῆθεν ἀπό ὁ καρπός ὁ γῆ καί ὁ σπέρμα καί χλόη καί ἀκρόδρυα , ἅμα καί συνδίαιτος κελεύω εἰμί ὁ ζῷον ὁ ἄνθρωπος , εἰς ὁ καί αὐτός ἐσθίω ἀπό ὁ σπέρμα ἅπας ὁ γῆ .
theophilus-apologetics.ad-autolycum 2.19
Οὕτω συντελέσας ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν καὶ τὴν θάλασσαν καὶ πάντα ὅσα ἐν αὐτοῖς ἐν τῇ ἕκτῃ ἡμέρᾳ , κατέπαυσεν ἐν τῇ ἑβδόμῃ ἡμέρᾳ ἀπὸ πάντων τῶν ἔργων αὐτοῦ ὧν ἐποίησεν . εἶθ᾿ οὕτως ἀνακεφαλαιοῦται λέγουσα ἡ ἁγία γραφή · αὕτη βίβλος γενέσεως οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς , ὅτε ἐγένετο ἡμέρα ᾗ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν , καὶ πᾶν χλωρὸν ἀγροῦ πρὸ τοῦ γενέσθαι καὶ πάντα χόρτον ἀγροῦ πρὸ τοῦ ἀνατεῖλαι . οὐ γὰρ ἔβρεξεν ὁ Θεὸς ἐπὶ τὴν γῆν · καὶ ἄνθρωπος οὐκ ἦν ἐργάζεσθαι τὴν γῆν . διὰ τούτου ἐμήνυσεν ἡμῖν ὅτι καὶ ἡ γῆ πᾶσα κατ᾿ ἐκεῖνο καιροῦ ἐποτίζετο ὑπὸ πηγῆς θείας , καὶ οὐκ εἶχε χρείαν ἐργάζεσθαι αὐτὴν ἄνθρωπον · ἀλλὰ τὰ πάντα αὐτοματισμῷ ἀνέφυεν ἡ γῆ κατὰ τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ , πρὸς τὸ μὴ κοπιᾷν ἐργαζόμενον τὸν ἄνθρωπον . ὅπως δὲ καὶ ἡ πλάσις δειχθῇ , πρὸς τὸ μὴ δοκεῖν εἶναι ζήτημα ἐν ἀνθρώποις ἀνεύρετον , ἐπειδὴ εἴρητο ὑπὸ τοῦ Θεοῦ , ποιήσωμεν ἄνθρωπον , καὶ οὔπω ἡ ποίησις αὐτοῦ πεφανέρωται , διδάσκει ἡμᾶς ἡ γραφὴ λέγουσα · πηγὴ δὲ ἀνέβαινεν ἐκ τῆς γῆς , καὶ ἐπότιζε πᾶν τὸ πρόσωπον τῆς γῆς , καὶ ἔπλασεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς , καὶ ἐνεφύσησεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνοὴν ζωῆς , καὶ ἐγένετο ὁ ἄνθρωπος εἰς ψυχὴν ζῶσαν . ὅθεν καὶ ἀθάνατος ἡ ψυχὴ ὠνόμασται παρὰ τοῖς πλείοσι . μετὰ δὲ τὸ πλάσαι τὸν ἄνθρωπον , ὁ Θεὸς ἐξελέξατο αὐτῷ χώριον ἐν τοῖς τόποις τοῖς ἀνατολικοῖς , διάφορον φωτὶ , διαυγὲς ἀέρι λαμπροτέρῳ , φυτοῖς παγκαλοῖς , ἐν ᾧ ἔθετο τὸν ἄνθρωπον .
Lemmas: οὕτως συντελέω ὁ θεός ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ καί ὁ θάλασσα καί πᾶς ὅσος ἐν αὐτός ἐν ὁ ἕκτος ἡμέρα , καταπαύω ἐν ὁ ἕβδομος ἡμέρα ἀπό πᾶς ὁ ἔργον αὐτός ὅς ποιέω . εἶτα οὕτως ἀνακεφαλαιόω λέγω ὁ ἅγιος γραφή · οὗτος βίβλος γένεσις οὐρανός καί ὁ γῆ , ὅτε γίγνομαι ἡμέρα ὅς ποιέω ὁ θεός ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ , καί πᾶς χλωρός ἀγρός πρό ὁ γίγνομαι καί πᾶς χόρτος ἀγρός πρό ὁ ἀνατέλλω . οὐ γάρ βρέχω ὁ θεός ἐπί ὁ γῆ · καί ἄνθρωπος οὐ εἰμί ἐργάζομαι ὁ γῆ . διά οὗτος μηνύω ἐγώ ὅτι καί ὁ γῆ πᾶς κατά ἐκεῖνος καιρός ποτίζω ὑπό πηγή θεῖος , καί οὐ ἔχω χρεία ἐργάζομαι αὐτός ἄνθρωπος · ἀλλά ὁ πᾶς αὐτοματισμός ἀναφύω ὁ γῆ κατά ὁ ἐντολή ὁ θεός , πρός ὁ μή κοπιάω ἐργάζομαι ὁ ἄνθρωπος . ὅπως δέ καί ὁ πλάσις δείκνυμι , πρός ὁ μή δοκέω εἰμί ζήτημα ἐν ἄνθρωπος ἀνεύρετος , ἐπειδή λέγω ὑπό ὁ θεός , ποιέω ἄνθρωπος , καί οὔπω ὁ ποίησις αὐτός φανερόω , διδάσκω ἐγώ ὁ γραφή λέγω · πηγή δέ ἀναβαίνω ἐκ ὁ γῆ , καί ποτίζω πᾶς ὁ πρόσωπον ὁ γῆ , καί πλάσσω ὁ θεός ὁ ἄνθρωπος χοῦς ἀπό ὁ γῆ , καί ἐμφυσάω εἰς ὁ πρόσωπον αὐτός πνοή ζωή , καί γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος εἰς ψυχή ζάω . ὅθεν καί ἀθάνατος ὁ ψυχή ὀνομάζω παρά ὁ πολύς . μετά δέ ὁ πλάσσω ὁ ἄνθρωπος , ὁ θεός ἐκλέγω αὐτός χωρίον ἐν ὁ τόπος ὁ ἀνατολικός , διάφορος φώς , διαυγής ἀήρ λαμπρός , φυτόν πάγκαλος , ἐν ὅς τίθημι ὁ ἄνθρωπος .
theophilus-apologetics.ad-autolycum 2.22
Ἐρεῖς οὖν μοι · σὺ φῂς τὸν Θεὸν ἐν τόπῳ μὴ δεῖν χωρεῖσθαι , καὶ πῶς νῦν λέγεις αὐτὸν ἐν τῷ παραδείσῳ περιπατεῖν ; ἄκουε ὅ φημι · ὁ μὲν Θεὸς καὶ πατὴρ τῶν ὅλων ἀχώρητός ἐστι , καὶ ἐν τόπῳ οὐχ εὑρίσκεται · οὐ γάρ ἐστι τόπος τῆς καταπαύσεως αὐτοῦ . ὁ δὲ λόγος αὐτοῦ , δι᾿ οὗ τὰ πάντα πεποίηκε , δύναμις ὦν καὶ σοφία αὐτοῦ , ἀναλαμβάνων τὸ πρόσωπον τοῦ πατρὸς καὶ κυρίου τῶν ὅλων , οὗτος παρεγίνετο εἰς τὸν παράδεισον ἐν προσώπῳ τοῦ Θεοῦ , καὶ ὡμίλει τῷ Ἀδάμ . καὶ γὰρ αὐτὴ ἡ θεία γραφὴ διδάσκει ἡμᾶς τὸν Ἀδὰμ λέγοντα τῆς φωνῆς ἀκηκοέναι · φωνὴ δὲ τί ἄλλο ἐστὶν , ἀλλ᾿ ἢ ὁ λόγος ὁ τοῦ Θεοῦ , ὅς ἐστι καὶ υἱὸς αὐτοῦ ; οὐχ ὡς οἱ ποιηταὶ καὶ μυθογράφοι λέγουσιν υἱοὺς θεῶν ἐκ συνουσίας γεννωμένους , ἀλλὰ ὡς ἀληθεία διηγεῖται τὸν λόγον , τὸν ὄντα διαπαντὸς ἐνδιάθετον ἐν καρδίᾳ Θεοῦ . πρὸ γὰρ τὶ γίνεσθαι , τοῦτον εἶχε σύμβουλον , ἑαυτοῦ νοῦν καὶ φρόνησιν ὄντα . ὁπότε δ᾿ ἠθέλησεν ὁ Θεὸς ποιῆσαι ὅσα ἐβουλεύσατο , τοῦτον τὸν λόγον ἐγέννησε προφορικὸν , πρωτότοκον πάσης κτίσεως , οὐ κενωθεὶς αὐτὸς τοῦ λόγου , ἀλλὰ λόγον γεννήσας , καὶ τῷ λόγῳ αὐτοῦ διαπαντὸς ὁμιλῶν . ὅθεν διδάσκουσιν ἡμᾶς αἱ ἅγιαι γραφαὶ , καὶ πάντες οἱ πνευματοφόροι , ἐξ ὧν Ἰωάννης λέγει · ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος , καὶ ὁ λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν · δεικνὺς ὅτι ἐν πρώτοις μόνος ἦν ὁ Θεὸς , καὶ ἐν αὐτῷ ὁ λόγος . ἔπειτα λέγει · καὶ Θεὸς ἦν ὁ λόγος · πάντα δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο , καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν . Θεὸς οὖν ὢν ὁ λόγος , καὶ ἐκ Θεοῦ πεφυκὼς , ὁπόταν βούληται ὁ πατὴρ τῶν ὅλων , πέμπει αὐτὸν εἴς τινα τόπον · ὃς παραγινόμενος καὶ ἀκούεται καὶ ὁρᾶται , πεμπόμενος ὑπ᾿ αὐτοῦ , καὶ ἐν τόπῳ εὑρίσκεται .
Lemmas: λέγω οὖν ἐγώ · σύ φημί ὁ θεός ἐν τόπος μή δέω χωρέω , καί πῶς νῦν λέγω αὐτός ἐν ὁ παράδεισος περιπατέω ; ἀκούω ὅς φημί · ὁ μέν θεός καί πατήρ ὁ ὅλος ἀχώρητος εἰμί , καί ἐν τόπος οὐ εὑρίσκω · οὐ γάρ εἰμί τόπος ὁ κατάπαυσις αὐτός . ὁ δέ λόγος αὐτός , διά ὅς ὁ πᾶς ποιέω , δύναμις εἰμί καί σοφία αὐτός , ἀναλαμβάνω ὁ πρόσωπον ὁ πατήρ καί κύριος ὁ ὅλος , οὗτος παραγίγνομαι εἰς ὁ παράδεισος ἐν πρόσωπον ὁ θεός , καί ὁμιλέω ὁ Ἀδάμ . καί γάρ αὐτός ὁ θεῖος γραφή διδάσκω ἐγώ ὁ Ἀδάμ λέγω ὁ φωνή ἀκούω · φωνή δέ τίς ἄλλος εἰμί , ἀλλά ἤ ὁ λόγος ὁ ὁ θεός , ὅς εἰμί καί υἱός αὐτός ; οὐ ὡς ὁ ποιητής καί μυθογράφος λέγω υἱός θεός ἐκ συνουσία γεννάω , ἀλλά ὡς ἀλήθεια διηγέομαι ὁ λόγος , ὁ εἰμί διαπαντός ἐνδιάθετος ἐν καρδία θεός . πρό γάρ τις γίγνομαι , οὗτος ἔχω σύμβουλος , ἑαυτοῦ νόος καί φρόνησις εἰμί . ὁπότε δέ ἐθέλω ὁ θεός ποιέω ὅσος βουλεύω , οὗτος ὁ λόγος γεννάω προφορικός , πρωτότοκος πᾶς κτίσις , οὐ κενόω αὐτός ὁ λόγος , ἀλλά λόγος γεννάω , καί ὁ λόγος αὐτός διαπαντός ὁμιλέω . ὅθεν διδάσκω ἐγώ ὁ ἅγιος γραφή , καί πᾶς ὁ πνευματοφόρος , ἐκ ὅς Ἰωάννης λέγω · ἐν ἀρχή εἰμί ὁ λόγος , καί ὁ λόγος εἰμί πρός ὁ θεός · δείκνυμι ὅτι ἐν πρῶτος μόνος εἰμί ὁ θεός , καί ἐν αὐτός ὁ λόγος . ἔπειτα λέγω · καί θεός εἰμί ὁ λόγος · πᾶς διά αὐτός γίγνομαι , καί χωρίς αὐτός γίγνομαι οὐδέ εἷς . θεός οὖν εἰμί ὁ λόγος , καί ἐκ θεός φύω , ὁπόταν βούλομαι ὁ πατήρ ὁ ὅλος , πέμπω αὐτός εἰς τις τόπος · ὅς παραγίγνομαι καί ἀκούω καί ὁράω , πέμπω ὑπό αὐτός , καί ἐν τόπος εὑρίσκω .
theophilus-apologetics.ad-autolycum 2.23
Τὸν οὖν ἄνθρωπον ὁ Θεὸς πεποίηκεν ἐν τῇ ἕκτῃ ἡμέρᾳ , τὴν δὲ πλάσιν αὐτοῦ πεφανέρωκε μετὰ τὴν ἑβδόμην ἡμέραν , ὁπότε καὶ τὸν παράδεισον πεποίηκεν , εἰς τὸ ἐν κρείσσονι τόπῳ καὶ χωρίῳ διαφόρῳ αὐτὸν εἶναι . καὶ ὅτι ταῦτά ἐστιν ἀληθῆ , αὐτὸ τὸ ἔργον δείκνυσι . πῶς γὰρ οὐκ ἔστι κατανοῆσαι τὴν μὲν ὠδῖνα , ἣν πάσχουσιν ἐν τῷ τοκετῷ αἱ γυναῖκες , καὶ μετὰ τοῦτο λήθην τοῦ πόνου ποιοῦνται , ὅπως πληρωθῇ ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος , εἰς αὐξάνεσθαι καὶ πληθύνεσθαι τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων ; τί δ᾿ οὐχὶ καὶ τὴν τοῦ ὄφεως κατάκρισιν , πῶς στυγητὸς τυγχάνει ἕρπων ἐπὶ τῇ κοιλίᾳ , καὶ ἐσθίων γῆν ; ὅπως καὶ τοῦτο ᾖ εἰς ἀπόδειξιν ἡμῖν τῶν προειρημένων .
Lemmas: ὁ οὖν ἄνθρωπος ὁ θεός ποιέω ἐν ὁ ἕκτος ἡμέρα , ὁ δέ πλάσις αὐτός φανερόω μετά ὁ ἕβδομος ἡμέρα , ὁπότε καί ὁ παράδεισος ποιέω , εἰς ὁ ἐν κρατύς τόπος καί χωρίον διάφορος αὐτός εἰμί . καί ὅτι οὗτος εἰμί ἀληθής , αὐτός ὁ ἔργον δείκνυμι . πῶς γάρ οὐ εἰμί κατανοέω ὁ μέν ὠδίς , ὅς πάσχω ἐν ὁ τοκετός ὁ γυνή , καί μετά οὗτος λήθη ὁ πόνος ποιέω , ὅπως πληρόω ὁ ὁ θεός λόγος , εἰς αὐξάνω καί πληθύνω ὁ γένος ὁ ἄνθρωπος ; τίς δέ οὐ καί ὁ ὁ ὄφις κατάκρισις , πῶς στυγητός τυγχάνω ἕρπω ἐπί ὁ κοιλία , καί ἐσθίω γῆ ; ὅπως καί οὗτος εἰμί εἰς ἀπόδειξις ἐγώ ὁ προλέγω .
theophilus-apologetics.ad-autolycum 2.26
Καὶ τοῦτο δὲ ὁ Θεὸς μεγάλην εὐεργεσίαν πάρεσχε τῷ ἀνθρώπῳ , τὸ μὴ διαμεῖναι αὐτὸν εἰς τὸν αἰῶνα ἐν ἁμαρτίᾳ ὄντα , ἀλλὰ τρόπῳ τινὶ ἐν ὁμοιώματι ἐξορισμοῦ ἐξέβαλεν αὐτὸν ἐκ τοῦ παραδείσου , ὅπως διὰ τῆς ἐπιτιμίας τακτῷ ἀποτίσας χρόνῳ τὴν ἁμαρτίαν , καὶ παιδευθεὶς , ἐξ ὑστέρου ἀνακληθῇ . διὸ καὶ πλασθέντος ἀνθρώπου ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ , μυστηριωδῶς ἐν τῇ Γενέσει γέγραπται , ὡς δὶς αὐτοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ τεθέντος · ἵνα τὸ μὲν ἅπαξ ᾖ πεπληρωμένον ὁπότε ἐτέθη · τὸ δὲ δεύτερον μέλλει πληροῦσθαι μετὰ τὴν ἀνάστασιν καὶ κρίσιν . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ καθάπερ σκεῦός τι , ἐπὰν πλασθὲν αἰτίαν τινὰ σχῇ , ἀναχωνεύεται ἢ ἀναπλάσσεται , εἰς τὸ γενέσθαι καινὸν καὶ ὁλόκληρον · οὕτω γίνεται καὶ τῷ ἀνθρώπῳ διὰ θανάτου . δυνάμει γὰρ τέθραυσται , ἵνα ἐν τῇ ἀναστάσει ὑγιὴς εὑρεθῇ · λέγω δὲ ἄσπιλος καὶ δίκαιος καὶ ἀθάνατος . τὸ δὲ καλέσαι καὶ εἰπεῖν τὸν Θεὸν , ποῦ εἶ Ἀδάμ ; οὐχ ὡς ἀγνοῶν τοῦτο ἐποίει ὁ Θεὸς , ἀλλὰ μακρόθυμος ὢν ἀφορμὴν ἐδίδου αὐτῷ μετανοίας καὶ ἐξομολογήσεως .
Lemmas: καί οὗτος δέ ὁ θεός μέγας εὐεργεσία παρέχω ὁ ἄνθρωπος , ὁ μή διαμένω αὐτός εἰς ὁ αἰών ἐν ἁμαρτία εἰμί , ἀλλά τρόπος τις ἐν ὁμοίωμα ἐξορισμός ἐκβάλλω αὐτός ἐκ ὁ παράδεισος , ὅπως διά ὁ ἐπιτιμία τακτός ἀποτίνω χρόνος ὁ ἁμαρτία , καί παιδεύω , ἐκ ὕστερος ἀνακαλέω . διό καί πλάσσω ἄνθρωπος ἐν ὁ κόσμος οὗτος , μυστηριώδης ἐν ὁ Γένεσις γράφω , ὡς δίς αὐτός ἐν ὁ παράδεισος τίθημι · ἵνα ὁ μέν ἅπαξ εἰμί πληρόω ὁπότε τίθημι · ὁ δέ δεύτερος μέλλω πληρόω μετά ὁ ἀνάστασις καί κρίσις . οὐ μήν ἀλλά καί καθά σκεῦος τις , ἐπάν πλάσσω αἰτία τις ἔχω , ἀναχωνεύω ἤ ἀναπλάσσω , εἰς ὁ γίγνομαι καινός καί ὁλόκληρος · οὕτως γίγνομαι καί ὁ ἄνθρωπος διά θάνατος . δύναμις γάρ θραύω , ἵνα ἐν ὁ ἀνάστασις ὑγιής εὑρίσκω · λέγω δέ ἄσπιλος καί δίκαιος καί ἀθάνατος . ὁ δέ καλέω καί λέγω ὁ θεός , ποῦ εἰμί Ἀδάμ ; οὐ ὡς ἀγνοέω οὗτος ποιέω ὁ θεός , ἀλλά μακρόθυμος εἰμί ἀφορμή δίδωμι αὐτός μετάνοια καί ἐξομολόγησις .
theophilus-apologetics.ad-autolycum 2.27
Ἀλλὰ φήσει οὖν τις ἡμῖν , θνητὸς φύσει ἐγένετο ὁ ἄνθρωπος ; οὐδαμῶς . τί οὖν ἀθάνατος ; οὐδὲ τοῦτο φαμέν . ἀλλὰ ἐρεῖ τις , οὐδὲν οὖν ἐγένετο ; οὐδὲ τοῦτο . ἐγὼ μὲν , οὔτε οὖν φύσει θνητὸς ἐγένετο οὔτε ἀθάνατος . εἰ γὰρ ἀθάνατον αὐτὸν ἀπ᾿ ἀρχῆς ἐπεποιήκει , θεὸν αὐτὸν ἐπεποιήκει . πάλιν εἰ θνητὸν αὐτὸν ἐπεποιήκει , ἐδόκει ἂν ὁ Θεὸς αἴτιος εἶναι τοῦ θανάτου αὐτοῦ . οὔτε οὖν ἀθάνατον αὐτὸν ἐποίησεν , οὔτε μὴν θνητὸν , ἀλλὰ καθὼς ἐπάνω προειρήκαμεν , δεκτικὸν ἀμφοτέρων · ἵνα εἰ ῥέψῃ ἐπὶ τὰ τῆς ἀθανασίας τηρήσας τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ , μισθὸν κομίσηται παρ᾿ αὐτοῦ τὴν ἀθανασίαν , καὶ γένηται θεός · εἰ δ᾿ αὖ τραπῇ ἐπὶ τὰ τοῦ θανάτου πράγματα , παρακούσας τοῦ Θεοῦ , αὐτὸς ἑαυτῷ αἴτιος ᾖ τοῦ θανάτου . ἐλεύθερον γὰρ καὶ αὐτεξούσιον ἐποίησεν ὁ Θεὸς ἄνθρωπον . ὃ οὖν ἑαυτῷ περιεποιήσατο δι᾿ ἀμελείας καὶ παρακοῆς , τοῦτο ὁ Θεὸς αὐτῷ νυνὶ δωρεῖται διὰ ἰδίας φιλανθρωπίας καὶ ἐλεημοσύνης , ὑπακούοντος αὐτῷ τοῦ ἀνθρώπου . καθάπερ γὰρ παρακούσας ἄνθρωπος θάνατον ἑαυτῷ ἐπεσπάσατο , οὕτως ὑπακούσας τῷ θελήματι τοῦ Θεοῦ ὁ βουλόμενος δύναται περιποιήσασθαι ἑαυτῷ τὴν αἰώνιον ζωήν . ἔδωκε γὰρ ὁ Θεὸς ἡμῖν νόμον καὶ ἐντολὰς ἁγίας · ἅς πᾶς ὁ ποιήσας δύναται σωθῆναι , καὶ τῆς ἀναστάσεως τυχὼν κληρονομῆσαι τὴν ἀφθαρσίαν .
Lemmas: ἀλλά φημί οὖν τις ἐγώ , θνητός φύσις γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος ; οὐδαμῶς . τίς οὖν ἀθάνατος ; οὐδέ οὗτος φημί . ἀλλά λέγω τις , οὐδείς οὖν γίγνομαι ; οὐδέ οὗτος . ἐγώ μέν , οὔτε οὖν φύσις θνητός γίγνομαι οὔτε ἀθάνατος . εἰ γάρ ἀθάνατος αὐτός ἀπό ἀρχή ποιέω , θεός αὐτός ποιέω . πάλιν εἰ θνητός αὐτός ποιέω , δοκέω ἄν ὁ θεός αἴτιος εἰμί ὁ θάνατος αὐτός . οὔτε οὖν ἀθάνατος αὐτός ποιέω , οὔτε μήν θνητός , ἀλλά καθώς ἐπάνω προλέγω , δεκτικός ἀμφότερος · ἵνα εἰ ῥέπω ἐπί ὁ ὁ ἀθανασία τηρέω ὁ ἐντολή ὁ θεός , μισθός κομίζω παρά αὐτός ὁ ἀθανασία , καί γίγνομαι θεός · εἰ δέ αὖ τρέπω ἐπί ὁ ὁ θάνατος πρᾶγμα , παρακούω ὁ θεός , αὐτός ἑαυτοῦ αἴτιος εἰμί ὁ θάνατος . ἐλεύθερος γάρ καί αὐτεξούσιος ποιέω ὁ θεός ἄνθρωπος . ὅς οὖν ἑαυτοῦ περιποιέω διά ἀμέλεια καί παρακοή , οὗτος ὁ θεός αὐτός νυνί δωρέω διά ἴδιος φιλανθρωπία καί ἐλεημοσύνη , ὑπακούω αὐτός ὁ ἄνθρωπος . καθά γάρ παρακούω ἄνθρωπος θάνατος ἑαυτοῦ ἐπισπάω , οὕτως ὑπακούω ὁ θέλημα ὁ θεός ὁ βούλομαι δύναμαι περιποιέω ἑαυτοῦ ὁ αἰώνιος ζωή . δίδωμι γάρ ὁ θεός ἐγώ νόμος καί ἐντολή ἅγιος · ὅς πᾶς ὁ ποιέω δύναμαι σῴζω , καί ὁ ἀνάστασις τυγχάνω κληρονομέω ὁ ἀφθαρσία .
theophilus-apologetics.ad-autolycum 2.29
Ἐν τῷ οὖν γνῶναι τὸν Ἀδὰμ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ Εὔαν , συλλαβοῦσα ἔτεκεν υἱὸν , ᾧ τοὔνομα Κάϊν , καὶ εἶπεν · ἐκτησάμην ἄνθρωπον διὰ τοῦ Θεοῦ . καὶ προσέθετο ἔτι τεκεῖν δεύτερον , ᾧ ὄνομα Ἄβελ , ὃς ἤρξατο ποιμὴν εἶναι προβάτων · Κάϊν δὲ εἰργάζετο τὴν γῆν . τὰ μὲν οὖν κατ᾿ αὐτοὺς πλείω ἔχει τὴν ἱστορίαν , οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὴν οἰκονομίαν τῆς ἐξηγήσεως . διὸ τὰ τῆς ἱστορίας τοὺς φιλομαθεῖς δύναται ἀκριβέστερον διδάξαι αὐτὴ ἡ βίβλος , ἥτις ἐπιγράφεται Γένεσις κόσμου . ὁπότε οὖν ἐθεάσατο ὁ Σατανᾶς οὐ μόνον τὸν Ἀδὰμ καὶ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ ζῶντας , ἀλλὰ καὶ τέκνα πεποιηκότας , ἐφ᾿ ᾧ οὐκ ἴσχυσε θανατῶσαι αὐτοὺς , φθόνῳ φερόμενος , ἡνίκα ἑώρα τὸν Ἄβελ εὐαρεστοῦντα τῷ Θεῷ , ἐνεργήσας εἰς τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ τὸν καλούμενον Κάϊν , ἐποίησεν ἀποκτεῖναι τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ τὸν Ἄβελ . καὶ οὕτως ἀρχὴ θανάτου ἐγένετο εἰς τόνδε τὸν κόσμον , ὁδοιπορεῖν ἕως τοῦ δεῦρο ἐπὶ πᾶν γένος ἀνθρώπων . ὁ δὲ Θεὸς ἐλεήμων ὢν , καὶ βουλόμενος ἀφορμὴν μετανοίας καὶ ἐξομολογήσεως παρασχεῖν τῷ Κάϊν , καθάπερ καὶ τῷ Ἀδὰμ , εἶπε · ποῦ Ἄβελ ὁ ἀδελφός σου ; ὁ δὲ Κάϊν ἀπεκρίθη ἀπειθῶς τῷ Θεῷ , εἰπών · οὐ γινώσκω · μὴ φύλαξ εἰμὶ τοῦ ἀδελφοῦ μου ; οὕτως ὀργισθεὶς αὐτῷ ὁ Θεὸς ἔφη · τί ἐποίησας τοῦτο ; φωνὴ αἵματος τοῦ ἀδελφοῦ σου βοᾷ πρός με ἐκ τῆς γῆς , ἣ ἔχανε δέξασθαι τὸ αἷμα τοῦ ἀδελφοῦ σου ἐκ χειρός σου · στένων καὶ τρέμων ἔσῃ ἐπὶ τῆς γῆς . ἐκτότε φοβηθεῖσα ἡ γῆ οὐκέτι ἀνθρώπου αἷμα παραδέχεται , ἀλλ᾿ οὐδέ τινος ζώου . ἢ φανερὸν ὅτι οὐκ ἔστιν αὐτὴ αἰτία , ἀλλ᾿ ὁ παραβὰς ἄνθρωπος .
Lemmas: ἐν ὁ οὖν γιγνώσκω ὁ Ἀδάμ ὁ γυνή αὐτός Εὔα , συλλαμβάνω τίκτω υἱός , ὅς ὄνομα Κάϊν , καί λέγω · κτάομαι ἄνθρωπος διά ὁ θεός . καί προστίθημι ἔτι τίκτω δεύτερος , ὅς ὄνομα Ἄβελ , ὅς ἄρχω ποιμήν εἰμί πρόβατον · Κάϊν δέ ἐργάζομαι ὁ γῆ . ὁ μέν οὖν κατά αὐτός πολύς ἔχω ὁ ἱστορία , οὐ μήν ἀλλά καί ὁ οἰκονομία ὁ ἐξήγησις . διό ὁ ὁ ἱστορία ὁ φιλομαθής δύναμαι ἀκριβής διδάσκω αὐτός ὁ βίβλος , ὅστις ἐπιγράφω Γένεσις κόσμος . ὁπότε οὖν θεάομαι ὁ Σατανᾶς οὐ μόνος ὁ Ἀδάμ καί ὁ γυνή αὐτός ζάω , ἀλλά καί τέκνον ποιέω , ἐπί ὅς οὐ ἰσχύω θανατόω αὐτός , φθόνος φέρω , ἡνίκα ὁράω ὁ Ἄβελ εὐαρεστέω ὁ θεός , ἐνεργέω εἰς ὁ ἀδελφός αὐτός ὁ καλέω Κάϊν , ποιέω ἀποκτείνω ὁ ἀδελφός αὐτός ὁ Ἄβελ . καί οὕτως ἀρχή θάνατος γίγνομαι εἰς ὅδε ὁ κόσμος , ὁδοιπορέω ἕως ὁ δεῦρο ἐπί πᾶς γένος ἄνθρωπος . ὁ δέ θεός ἐλεήμων εἰμί , καί βούλομαι ἀφορμή μετάνοια καί ἐξομολόγησις παρέχω ὁ Κάϊν , καθά καί ὁ Ἀδάμ , λέγω · ποῦ Ἄβελ ὁ ἀδελφός σύ ; ὁ δέ Κάϊν ἀποκρίνω ἀπειθής ὁ θεός , λέγω · οὐ γιγνώσκω · μή φύλαξ εἰμί ὁ ἀδελφός ἐγώ ; οὕτως ὀργίζω αὐτός ὁ θεός φημί · τίς ποιέω οὗτος ; φωνή αἷμα ὁ ἀδελφός σύ βοάω πρός ἐγώ ἐκ ὁ γῆ , ὅς χάσκω δέχομαι ὁ αἷμα ὁ ἀδελφός σύ ἐκ χείρ σύ · στένω καί τρέμω εἰμί ἐπί ὁ γῆ . ἔκτοτε φοβέω ὁ γῆ οὐκέτι ἄνθρωπος αἷμα παραδέχομαι , ἀλλά οὐδέ τις ζῷον . ἤ φανερός ὅτι οὐ εἰμί αὐτός αἴτιος , ἀλλά ὁ παραβαίνω ἄνθρωπος .