theophilus-apologetics.ad-autolycum 2.14
Σκόπει τὸ λοιπὸν τὴν ἐν τούτοις ποικιλίαν καὶ διάφορον καλλονὴν καὶ πληθὺν , καὶ ὅτι δι᾿ αὐτῶν δείκνυται ἡ ἀνάστασις , εἰς δεῖγμα τῆς μελλούσης ἔσεσθαι ἀναστάσεως ἁπάντων ἀνθρώπων . τίς γὰρ κατανοήσας οὐ θαυμάσει ἐκ συκῆς κεγχραμίδος γίνεσθαι συκῆν , ἢ τῶν λοιπῶν σπερμάτων ἐλαχίστων φύειν παμμεγέθη δένδρα ; τὸν δὲ κόσμον ἐν ὁμοιώματι ἡμῖν λέγομεν εἶναι τῆς θαλάσσης . ὥσπερ γὰρ θάλασσα εἰ μὴ εἶχε τὴν τῶν ποταμῶν καὶ πηγῶν ἐπίῤῥυσιν καὶ ἐπιχορηγίαν εἰς τροφὴν , διὰ τὴν ἁλμυρότητα αὐτῆς πάλαι ἂν ἐκπεφρυγμένη ἦν · οὕτω καὶ ὁ κόσμος εἰ μὴ ἐσχήκει τὸν τοῦ Θεοῦ νόμον , καὶ τοὺς προφήτας ῥέοντας καὶ πηγάζοντας τὴν γλυκύτητα καὶ εὐσπλαγχνίαν καὶ δικαιοσύνην καὶ διδαχὴν τῶν ἁγίων ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ , διὰ τὴν κακίαν καὶ ἁμαρτίαν τὴν πληθύουσαν ἐν αὐτῷ ἤδη ἂν ἐκλελοίπει . καὶ καθάπερ ἐν θαλάσσῃ νῆσοί εἰσιν αἱ μὲν οἰκηταὶ καὶ εὔυδροι καὶ καρποφόροι , ἔχουσαι ὅρμους καὶ λιμένας , πρὸς τὸ τοὺς χειμαζομένους ἔχειν ἐν αὐτοῖς καταφυγάς · οὕτω δέδωκεν ὁ Θεὸς τῷ κόσμῳ κυμαινομένῳ καὶ χειμαζομένῳ ὑπὸ τῶν ἁμαρτημάτων τὰς συναγωγὰς , λέγομεν δὲ ἐκκλησίας ἁγίας , ἐν αἷς καθάπερ λιμέσιν εὐόρμοις ἐν νήσοις αἱ διδασκαλίαι τῆς ἀληθείας εἰσί · πρὸς ἃς καταφεύγουσιν οἱ θέλοντες σώζεσθαι , ἐρασταὶ γινόμενοι τῆς ἀληθείας , καὶ βουλόμενοι ἐκφυγεῖν τὴν ὀργὴν καὶ κρίσιν τοῦ Θεοῦ . καὶ ὥσπερ αὖ νῆσοί εἰσιν ἕτεραι πετρώδεις καὶ ἄνυδροι καὶ ἄκαρποι καὶ θηριώδεις καὶ ἀοίκητοι , ἐπὶ βλάβῃ τῶν πλεόντων καὶ χειμαζομένων , ἐν αἷς τείρεται τὰ πλοῖα , καὶ ἐξαπόλλυνται ἐν αὐταῖς οἱ κατερχόμενοι , οὕτως εἰσὶν αἱ διδασκαλίαι τῆς πλάνης , λέγω δὲ τῶν αἱρέσεων , αἱ ἐξαπολλύουσι τοὺς προσίοντας αὐταῖς . οὐ γὰρ ὁδηγοῦνται ὑπὸ τοῦ λόγου τῆς ἀληθείας , ἀλλὰ καθάπερ πειρᾶται , ἐπὰν πληρώσωσι τὰς ναῦς , ἐπὶ τοὺς προειρηένους τόπους περιπείρουσιν ὅπως ἐξαπολέσωσιν αὐτὰς , οὕτω συμβαίνει καὶ τοῖς πλανωμένοις ἀπὸ τῆς ἀληθείας ἐξαπόλλυσθαι ὑπὸ τῆς πλάνης .
Lemmas: σκοπέω ὁ λοιπός ὁ ἐν οὗτος ποικιλία καί διάφορος καλλονή καί πληθύς , καί ὅτι διά αὐτός δείκνυμι ὁ ἀνάστασις , εἰς δεῖγμα ὁ μέλλω εἰμί ἀνάστασις ἅπας ἄνθρωπος . τίς γάρ κατανοέω οὐ θαυμάζω ἐκ συκῆ κεγχραμίς γίγνομαι συκῆ , ἤ ὁ λοιπός σπέρμα ἐλαχύς φύω παμμεγέθης δένδρον ; ὁ δέ κόσμος ἐν ὁμοίωμα ἐγώ λέγω εἰμί ὁ θάλασσα . ὥσπερ γάρ θάλασσα εἰ μή ἔχω ὁ ὁ ποταμός καί πηγή ἐπίρρυσις καί ἐπιχορηγία εἰς τροφή , διά ὁ ἁλμυρότης αὐτός πάλαι ἄν ἐκφρύγω εἰμί · οὕτως καί ὁ κόσμος εἰ μή ἔχω ὁ ὁ θεός νόμος , καί ὁ προφήτης ῥέω καί πηγάζω ὁ γλυκύτης καί εὐσπλαγχνία καί δικαιοσύνη καί διδαχή ὁ ἅγιος ἐντολή ὁ θεός , διά ὁ κακία καί ἁμαρτία ὁ πληθύω ἐν αὐτός ἤδη ἄν ἐκλείπω . καί καθά ἐν θάλασσα νῆσος εἰμί ὁ μέν οἰκητός καί εὔυδρος καί καρποφόρος , ἔχω ὅρμος καί λιμήν , πρός ὁ ὁ χειμάζω ἔχω ἐν αὐτός καταφυγή · οὕτως δίδωμι ὁ θεός ὁ κόσμος κυμαίνω καί χειμάζω ὑπό ὁ ἁμάρτημα ὁ συναγωγή , λέγω δέ ἐκκλησία ἅγιος , ἐν ὅς καθά λιμήν εὔορμος ἐν νῆσος ὁ διδασκαλία ὁ ἀλήθεια εἰμί · πρός ὅς καταφεύγω ὁ ἐθέλω σῴζω , ἐραστής γίγνομαι ὁ ἀλήθεια , καί βούλομαι ἐκφεύγω ὁ ὀργή καί κρίσις ὁ θεός . καί ὥσπερ αὖ νῆσος εἰμί ἕτερος πετρώδης καί ἄνυδρος καί ἄκαρπος καί θηριώδης καί ἀοίκητος , ἐπί βλάβη ὁ πλέω καί χειμάζω , ἐν ὅς τείρω ὁ πλοῖον , καί ἐξαπόλλυμι ἐν αὐτός ὁ κατέρχομαι , οὕτως εἰμί ὁ διδασκαλία ὁ πλάνη , λέγω δέ ὁ αἵρεσις , ὅς ἐξαπόλλυμι ὁ προσέρχομαι αὐτός . οὐ γάρ ὁδηγέω ὑπό ὁ λόγος ὁ ἀλήθεια , ἀλλά καθά πειράω , ἐπάν πληρόω ὁ ναῦς , ἐπί ὁ προλέγω τόπος περιπείρω ὅπως ἐξαπόλλυμι αὐτός , οὕτως συμβαίνω καί ὁ πλανάω ἀπό ὁ ἀλήθεια ἐξαπόλλυμι ὑπό ὁ πλάνη .