theophilus-apologetics.ad-autolycum 2.4
Ἔνιοι μὲν τῆς στοᾶς ἀρνοῦνται καὶ τὸ ἐξ ὅλου Θεὸν εἶναι , ἢ εἰ καὶ ἔστι , μηδενός φασι φροντίζειν τὸν Θεὸν , πλὴν ἑαυτοῦ · καὶ ταῦτα μὲν παντελῶς Ἐπικούρου καὶ Χρυσίππου ἡ ἄνοια ἀπεφήνατο . ἕτεροι δέ φασιν αὐτοματισμὸν τῶν πάντων εἶναι , καὶ τὸν κόσμον ἀγέννητον , καὶ φύσιν ἀϊδίαν , καὶ τὸ σύνολον πρόνοιαν μὴ εἶναι Θεοῦ ἐτόλμησαν ἐξειπεῖν · ἀλλὰ Θεὸν εἶναι μόνον φασὶ τὴν ἑκάστου συνείδησιν . ἄλλοι δ᾿ αὖ τὸ δι᾿ ὅλου κεχωρηκὸς πνεῦμα Θεὸν δογματίζουσι . Πλάτων δὲ καὶ οἱ τῆς αἱρέσεως αὐτοῦ , Θεὸν μὲν ὁμολογοῦσιν ἀγέννητον καὶ πατέρα καὶ ποιητὴν τῶν ὅλων εἶναι · εἶτα ὑποτίθενται Θεὸν καὶ ὕλην ἀγέννητον , καὶ ταύτην φασὶ συνηκμακέναι τῷ Θεῷ . εἰ δὲ Θεὸς ἀγέννητος , καὶ ὕγη ἀγέννητος , οὐκ ἔτι ὁ Θεὸς ποιητὴς τῶν ὅλων ἐστὶ , κατὰ τοὺς Πλατωνικοὺς , οὐδὲ μὴν μοναρχία Θεοῦ δείκνυται , ὅσον τὸ κατ᾿ αὐτούς . ἔτι δὲ καὶ ὥσπερ ὁ Θεὸς ἀγέννητος ὢν καὶ ἀναλλοίωτός ἐστιν , οὕτως εἰ καὶ ἡ ὕλη ἀγέννητος ἦν , καὶ ἀναλλοίωτος καὶ ἰσόθεος ἦν . τὸ γὰρ γεννητὸν τρεπτὸν καὶ ἀλλοίωτον · τὸ δὲ ἀγέννητον ἀτρεπτὸν καὶ ἀναλλοίωτον . τί δὲ μέγα εἰ ὁ Θεὸς ἐξ ὑποκειμένης ὕλης ἐποίει τὸν κόσμον ; καὶ γὰρ τεχνίτης ἄνθρωπος ἐπὰν ὕλην λάβῃ ἀπό τινος , ἐξ αὐτῆς ὅσα βούλεται ποιεῖ · Θεοῦ δὲ ἡ δύναμις ἐν τούτῳ φανεροῦται , ἵνα ἐξ οὐκ ὄντων ποιῇ ὅσα βούλεται · καθάπερ καὶ τὸ ψυχὴν δοῦναι καὶ κίνησιν οὐχ ἑτέρου τινός ἐστιν , ἀλλ᾿ ἢ μόνου Θεοῦ . καὶ γὰρ ἄνθρωπος εἰκόνα μὲν ποιεῖ , λόγον δὲ καὶ πνοὴν ἢ αἴσθησιν οὐ δύναται δοῦναι τῷ ὑπ᾿ αὐτοῦ γινομένῳ . Θεὸς δὲ τούτου πλεῖον τοῦτο κέκτηται , τὸ ποιεῖν λογικὸν , ἔμπνουν , αἰσθητικόν . ὥσπερ οὖν ἐν τούτοις πᾶσι δυνατώτερός ἐστιν ὁ Θεὸς τοῦ ἀνθρώπου , οὕτω καὶ τὸ ἐξ οὐκ ὄντων ποιεῖν καὶ πεποιηκέναι τὰ ὄντα καὶ ὅσα βούλεται , καθὼς βούλεται .
Lemmas: ἔνιοι μέν ὁ στοά ἀρνέομαι καί ὁ ἐκ ὅλος θεός εἰμί , ἤ εἰ καί εἰμί , μηδείς φημί φροντίζω ὁ θεός , πλήν ἑαυτοῦ · καί οὗτος μέν παντελής Ἐπίκουρος καί Χρύσιππος ὁ ἄνοια ἀποφαίνω . ἕτερος δέ φημί αὐτοματισμός ὁ πᾶς εἰμί , καί ὁ κόσμος ἀγέννητος , καί φύσις ἀΐδιος , καί ὁ σύνολος πρόνοια μή εἰμί θεός τολμάω ἐκλέγω · ἀλλά θεός εἰμί μόνος φημί ὁ ἕκαστος συνείδησις . ἄλλος δέ αὖ ὁ διά ὅλος χωρέω πνεῦμα θεός δογματίζω . Πλάτων δέ καί ὁ ὁ αἵρεσις αὐτός , θεός μέν ὁμολογέω ἀγέννητος καί πατήρ καί ποιητής ὁ ὅλος εἰμί · εἶτα ὑποτίθημι θεός καί ὕλη ἀγέννητος , καί οὗτος φημί συνακμάζω ὁ θεός . εἰ δέ θεός ἀγέννητος , καί ὕγη ἀγέννητος , οὐ ἔτι ὁ θεός ποιητής ὁ ὅλος εἰμί , κατά ὁ Πλατωνικός , οὐδέ μήν μοναρχία θεός δείκνυμι , ὅσος ὁ κατά αὐτός . ἔτι δέ καί ὥσπερ ὁ θεός ἀγέννητος εἰμί καί ἀναλλοίωτος εἰμί , οὕτως εἰ καί ὁ ὕλη ἀγέννητος εἰμί , καί ἀναλλοίωτος καί ἰσόθεος εἰμί . ὁ γάρ γεννητός τρεπτός καί ἀλλοιωτός · ὁ δέ ἀγέννητος ἄτρεπτος καί ἀναλλοίωτος . τίς δέ μέγας εἰ ὁ θεός ἐκ ὑπόκειμαι ὕλη ποιέω ὁ κόσμος ; καί γάρ τεχνίτης ἄνθρωπος ἐπάν ὕλη λαμβάνω ἀπό τις , ἐκ αὐτός ὅσος βούλομαι ποιέω · θεός δέ ὁ δύναμις ἐν οὗτος φανερόω , ἵνα ἐκ οὐ εἰμί ποιέω ὅσος βούλομαι · καθά καί ὁ ψυχή δίδωμι καί κίνησις οὐ ἕτερος τις εἰμί , ἀλλά ἤ μόνος θεός . καί γάρ ἄνθρωπος εἰκών μέν ποιέω , λόγος δέ καί πνοή ἤ αἴσθησις οὐ δύναμαι δίδωμι ὁ ὑπό αὐτός γίγνομαι . θεός δέ οὗτος πολύς οὗτος κτάομαι , ὁ ποιέω λογικός , ἔμπνους , αἰσθητικός . ὥσπερ οὖν ἐν οὗτος πᾶς δυνατός εἰμί ὁ θεός ὁ ἄνθρωπος , οὕτως καί ὁ ἐκ οὐ εἰμί ποιέω καί ποιέω ὁ εἰμί καί ὅσος βούλομαι , καθώς βούλομαι .