theophilus-apologetics.ad-autolycum 2.3
Καὶ τῶν μὲν τότε θεῶν , εἴπερ ἐγεννῶντο , γένεσις πολλὴ ηὑρίσκετο · τὸ δὲ νῦν ποῦ θεῶν γένεσις δείκνυται ; εἰ γὰρ τότε ἐγεννῶν καὶ ἐγεννῶντο , δῆλον ὅτι ἐχρῆν καὶ ἕως τοῦ δεῦρο γίνεσθαι θεοὺς γεννητούς · εἰ δέ μή γε , ἀσθενὲς τὸ τοιοῦτο νοηθήσεται . ἢ γὰρ ἐγήρασαν , διὸ οὐκ ἔτι γεννῶσιν , ἢ ἀπέθανον , καὶ οὐκ ἔτι εἰσίν . εἰ γὰρ ἐγεννῶντο θεοὶ , ἐχρῆν καὶ ἕως τοῦ δεῦρο γεννᾷσθαι · καθάπερ γὰρ καὶ ἄνθρωποι γεννῶνται . μᾶλλον δὲ καὶ πλείονες θεοὶ ὤφειλον εἵναι τῶν ἀνθρώπων , ὥς φησι Σίβυλλα · Εἰ δὲ θεοὶ γεννῶσι , καὶ ἀθάνατοί γε μένουσι , Πλείονες ἀνθρώπων γεγενημένοι οἱ θεοὶ ἦσαν , Οὐδὲ τόπος στῆναι θνητοῖς οὐκ ἄν ποθ᾿ ὑπῆρξεν . Εἰ γὰρ ἀνθρώπων θνητῶν καὶ ὀλιγοχρονίων ὄντων τὰ γεννώμενα τέκνα ἕως τοῦ δεῦρο δείκνυται , καὶ οὐ πέπαυται τὸ μὴ γεννᾷσθαι ἀνθρώπους , διὸ πληθύουσι πόλεις καὶ κῶμαι , ἔτι μὴν καὶ χῶραι κατοικοῦνται , πῶς οὐχὶ μᾶλλον ἐχρῆν θεοὺς τοὺς μὴ ἀποθνήσκοντας , κατὰ τοὺς ποιητὰς , γεννᾷν καὶ γεννᾷσθαι , καθῶς φατε θεῶν γένεσιν γεγενῆσθαι ; πρὸς τί δὲ μὲν τότε τὸ ὄρος τὸ καλούμενον Ὄλυμπος ὑπὸ θεῶν κατῳκεῖτο , νυνὶ δὲ ἔρημον τύγχανει ; ἢ τίνος ἕνεκεν , τότε μὲν ὁ Ζεὺς ἐν τῇ Ἴδῃ κατῴκει , καὶ ἐγινώσκετο οἰκῶν ἐκεῖ κατὰ τὸν Ὅμηρον καὶ τοὺς λοιποὺς ποιητὰς , νυνὶ δὲ ἀγνοεῖται ; διὰ τί δὲ καὶ οὐκ ἦν πανταχόσε , ἀλλ᾿ ἐν μέρει γῆς ηὑρίσκετο ; ἢ γὰρ τῶν λοιπῶν ἠμέλει , ἢ ἀδύνατος ἦν τοῦ πανταχόσε εἶναι , καὶ τῶν πάντων προνοεῖν . εἰ γὰρ ἦν , εἰ τύχοι εἰπεῖν , ἐν τόπῳ ἀνατολικῷ , οὐκ ἦν ἐν τόπῳ δυτικῷ · εἰ δὲ αὖ πάλιν ἐν τοῖς δυτικοῖς ἦν , οὐκ ἦν ἐν τοῖς ἀνατολικοῖς . Θεοῦ δὲ τοῦ ὑψίστου καὶ παντοκράτορος , καὶ τοῦ ὄντως Θεοῦ , τοῦτό ἐστι μὴ μόνον τὸ πανταχόσε εἶναι , ἀλλὰ καὶ πάντα ἐφορᾷν , καὶ πάντων ἀκούειν · ἔτι μὴν μηδὲ τὸ ἐν τόπῳ χωρεῖσθαι · εἰ δὲ μή γε , μείζων ὁ χωρῶν τόπος αὐτοῦ εὑρεθήσεται · μεῖζον γάρ ἐστι τὸ χωροῦν τοῦ χωρουμένου · Θεὸς γὰρ οὐ χωρεῖται , ἀλλὰ αὐτός ἐστι τόπος τῶν ὅλων πρὸς τί δὲ καὶ καταλέλοιπεν ὁ Ζεὺς τὴν Ἴδην ; πότερον τελευτήσας , ἢ οὐκ ἔτι ἤρεσεν αὐτῷ ἐκεῖνο τὸ ὄρος ; ποῦ δὲ καὶ ἐπορεύθη ; εἰς οὐρανούς ; οὐχί . ἀλλὰ ἐρεῖς εἰς Κρήτην ; ναὶ , ὅπου καὶ τάφος αὐτῷ ἕως τοῦ δεῦρο δείκνυται . πάλιν φήσεις εἰς Πίσαν , ὁ κλέων ἕως τοῦ δεῦρο τὰς χεῖρας Φειδίου . ἔλθωμεν τοίνυν ἐπὶ τὰ συγγράμματα τῶν φιλοσόφων καὶ ποιητῶν .
Lemmas: καί ὁ μέν τότε θεός , εἴπερ γεννάω , γένεσις πολύς εὑρίσκω · ὁ δέ νῦν ποῦ θεός γένεσις δείκνυμι ; εἰ γάρ τότε γεννάω καί γεννάω , δῆλος ὅτι χρή καί ἕως ὁ δεῦρο γίγνομαι θεός γεννητός · εἰ δέ μή γε , ἀσθενής ὁ τοιοῦτος νοέω . ἤ γάρ γηράσκω , διό οὐ ἔτι γεννάω , ἤ ἀποθνῄσκω , καί οὐ ἔτι εἰμί . εἰ γάρ γεννάω θεός , χρή καί ἕως ὁ δεῦρο γεννάω · καθά γάρ καί ἄνθρωπος γεννάω . μάλα δέ καί πολύς θεός ὀφείλω εἰμί ὁ ἄνθρωπος , ὡς φημί Σίβυλλα · εἰ δέ θεός γεννάω , καί ἀθάνατος γε μένω , πολύς ἄνθρωπος γίγνομαι ὁ θεός εἰμί , οὐδέ τόπος ἵστημι θνητός οὐ ἄν ποτέ ὑπάρχω . εἰ γάρ ἄνθρωπος θνητός καί ὀλιγοχρόνιος εἰμί ὁ γεννάω τέκνον ἕως ὁ δεῦρο δείκνυμι , καί οὐ παύω ὁ μή γεννάω ἄνθρωπος , διό πληθύω πόλις καί κώμη , ἔτι μήν καί χώρα κατοικέω , πῶς οὐ μάλα χρή θεός ὁ μή ἀποθνῄσκω , κατά ὁ ποιητής , γεννάω καί γεννάω , καθώς φημί θεός γένεσις γίγνομαι ; πρός τίς δέ μέν τότε ὁ ὄρος ὁ καλέω Ὄλυμπος ὑπό θεός κατοικέω , νυνί δέ ἐρῆμος τυγχάνω ; ἤ τίς ἕνεκα , τότε μέν ὁ Ζεύς ἐν ὁ Ἴδη κατοικέω , καί γιγνώσκω οἰκέω ἐκεῖ κατά ὁ Ὅμηρος καί ὁ λοιπός ποιητής , νυνί δέ ἀγνοέω ; διά τίς δέ καί οὐ εἰμί πανταχοῦ , ἀλλά ἐν μέρος γῆ εὑρίσκω ; ἤ γάρ ὁ λοιπός ἀμελέω , ἤ ἀδύνατος εἰμί ὁ πανταχοῦ εἰμί , καί ὁ πᾶς προνοέω . εἰ γάρ εἰμί , εἰ τυγχάνω λέγω , ἐν τόπος ἀνατολικός , οὐ εἰμί ἐν τόπος δυτικός · εἰ δέ αὖ πάλιν ἐν ὁ δυτικός εἰμί , οὐ εἰμί ἐν ὁ ἀνατολικός . θεός δέ ὁ ὕψιστος καί παντοκράτωρ , καί ὁ ὄντως θεός , οὗτος εἰμί μή μόνος ὁ πανταχοῦ εἰμί , ἀλλά καί πᾶς ἐφοράω , καί πᾶς ἀκούω · ἔτι μήν μηδέ ὁ ἐν τόπος χωρέω · εἰ δέ μή γε , μέγας ὁ χωρέω τόπος αὐτός εὑρίσκω · μέγας γάρ εἰμί ὁ χωρέω ὁ χωρέω · θεός γάρ οὐ χωρέω , ἀλλά αὐτός εἰμί τόπος ὁ ὅλος πρός τίς δέ καί καταλείπω ὁ Ζεύς ὁ Ἴδη ; πότερος τελευτάω , ἤ οὐ ἔτι ἀρέσκω αὐτός ἐκεῖνος ὁ ὄρος ; ποῦ δέ καί πορεύω ; εἰς οὐρανός ; οὐ . ἀλλά λέγω εἰς Κρήτη ; ναί , ὅπου καί τάφος αὐτός ἕως ὁ δεῦρο δείκνυμι . πάλιν φημί εἰς Πῖσα , ὁ κλέω ἕως ὁ δεῦρο ὁ χείρ Φειδίας . ἔρχομαι τοίνυν ἐπί ὁ σύγγραμμα ὁ φιλόσοφος καί ποιητής .