theophilus-apologetics.ad-autolycum 3.29
Τῶν οὖν χρόνων καὶ τῶν εἰρημένων ἁπάντων συνηθροισμένων , ὁρᾷν ἔστι τὴν ἀρχαιότητα τῶν προφητικῶν γραμμάτων , καὶ τὴν θειότητα τοῦ παρ᾿ ἡμῖν λόγου , ὅτι οὐ πρόσφατος ὁ λόγος , οὐδὲ μὴν τὰ καθ᾿ ἡμᾶς , ὡς οἴονταί τινες , μυθώδη καὶ ψευδῆ ἐστιν · ἀλλὰ μὲν οὖν ἀρχαιότερα , καὶ ἀληθέστερα . καὶ γὰρ Βήλου τοῦ Ἀσσυρίων βασιλεύσαντος , καὶ Κρόνου τοῦ Τιτᾶνος Θάλλος μέμνηται , φάσκων τὸν Βῆλον πεπολεμηκέναι σὺν τοῖς Τιτᾶσι πρὸς τὸν Δία , καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ θεοὺς λεγομένους , ἔνθα φησὶν , καὶ ὁ Γύγης ἡττηθεὶς ἔφυγεν εἰς Ταρτησσόν . . . . . τότε μὲν τῆς χώρας ἐκείνης Ἀκτῆς κληθείσης , νῦν δὲ Ἀττικῆς προσαγορευομένης , ἧς Ὠγύγης τότε ἦρξε . καὶ τὰς λοιπὰς δὲ χώρας καὶ πόλεις , ἀφ᾿ ὧν τὰς προσωνυμίας ἔσχον , οὐκ ἀναγκαῖον ἡγούμεθα καταλέγειν , μάλιστα πρὸς σὲ τὸν ἐπιστάμενον τὰς ἱστορίας . ὅτι μὲν οὖν ἀρχαιότερος ὁ Μωσῆς δείκνυται ἁπάντων συγγραφέων ( οὐκ αὐτὸς δὲ μόνος ἀλλὰ καὶ οἱ πλείους μετ᾿ αὖτον προφῆται γενόμενοι ) καὶ Κρόνου , καὶ Βήλου , καὶ τοῦ Ἰλιακοῦ πολέμου , δῆλόν ἐστι . κατὰ γὰρ τὴν Θάλλου ἱστορίαν , ὁ Βῆλος προγενέστερος εὑρίσκεται τοῦ Ἰλιακοῦ πολέμου , ἔτεσι τκβ΄ . ὅτι δὲ πρός που ἔτεσι ( ?? ) ἢ καὶ χιλίοις προάγει ὁ Μωσῆς τῆς τοῦ Ἰλίου ἁλώσεως , ἐν τοῖς ἐπάνω δεδηλώκαμεν . τοῦ δὲ Κρόνου καὶ τοῦ Βήλου συνακμασάντων ὁμόσε , οἱ πλείους οὐκ ἐπίστανται τίς ἐστιν ὁ Κρόνος , ἢ τίς ὁ Βῆλος · ἔνιοι μὲν σέβονται τὸν Κρόνον , καὶ τοῦτον αὐτὸν ὀνομάζουσι Βὴλ , καὶ Βὰλ , μάλιστα οἱ οἰκοῦντες τὰ ἀνατολικὰ κλίματα , μὴ γινώσκοντες μήτε τίς ἐστιν ὁ Κρόνος , μήτε τίς ἐστιν ὁ Βῆλος . παρὰ δὲ Ῥωμαίοις Σατοῦρνος ὀνομάζεται · οὐδὲ γὰρ αὐτοὶ γινώσκουσι τίς ἐστιν αὐτῶν , πότερον ὁ Κρόνος ἢ ὁ Βῆλος . ἡ μὲν οὖν ἀρχὴ τῶν Ὀλυμπιάδων ἀπὸ Ἰφίτου , φασὶν , ἔσχηκε τὴν θρησκείαν , κατὰ δέ τινας ἀπὸ Λίνου , ὃς καὶ Ἴλιος ἐπεκλήθη . ὁ μὲν οὖν ἀριθμὸς τῶν ἐτῶν καὶ Ὀλυμπιάδων , ὡς ἔχει τὴν τάξιν , ἐν τοῖς ἐπάνω δεδηλώκαμεν . Τῆς μὲν οὖν ἀθεότητος τῶν παρ᾿ ὑμῖν πραγμάτων , καὶ τῶν χρόνων τὸν πάντα ἀριθμὸν , κατὰ τὸ δυνατὸν οἶμαι τὰ νῦν ἀκριβῶς εἰρῆσθαι . εἰ γὰρ καὶ ἔλαθεν ἡμᾶς χρόνος , εἰ τύχοι εἰπεῖν , ἔτη ν΄ , ἢ ρ΄ , ἢ καὶ σ΄ , οὐ μέντοι μυριάδες ἢ χιλιάδες ἐτῶν , καθὼς προειρήκασι Πλάτων καὶ Ἀπολλώνιος καὶ οἱ λοιποὶ , ψευδῶς ἀναγράψαντες . ὅπερ ἡμεῖς τὸ ἀκριβὲς ἵσως ἀγνοοῦμεν ἁπάντων τῶν ἐτῶν τὸν ἀριθμὸν , διὰ τὸ μὴ ἀναγεγράφθαι ἐν ταῖς ἱεραῖς βίβλοις τοὺς ἐπιτρέχοντας μῆνας καὶ ἡμέρας . ἔτι δὲ καὶ περὶ ὧν φαμὲν χρόνων συνᾴδει καὶ Βήρωσος , ὁ παρὰ Χαλδαίοις φιλοσόφησας , καὶ μηνύσας Ἕλλησι τὰ Χαλδαϊκὰ γράμματα , ὃς ἀκολούθως τινὰ εἴρηκε τῷ Μωσεῖ , περί τε κατακλυσμοῦ , καὶ ἑτέρων πολλῶν ἐξιστορῶν . ἔτι μὴν καὶ τοῖς προφήταις Ἱερεμίᾳ καὶ Δανιὴλ σύμφωνα ἐκ μέρους εἴρηκε . τῶν γὰρ συμβάντων τοῖς Ἰουδαίοις ὑπὸ τοῦ βασιλέως Βαβυλωνίων , ὃν αὐτὸς ὀνομάζει Ἀβοβάσσαρον , κέκληται δὲ παρὰ Ἑβραίοις Ναβουχοδονόσορ , μέμνηται · ἔτι δὲ καὶ περὶ τοῦ ναοῦ ἐν Ἱεροσολύμοις , ὡς ἠρημῶσθαι ὑπὸ τοῦ Χαλδαίων βασιλέως · καὶ ὅτι Κύρου τὸ δεύτερον ἔτος βασιλεύσαντος τοῦ ναοῦ τῶν θεμελίων τεθέντων , Δαρείου πάλιν βασιλεύσαντος τὸ δεύτερον ἔτος ὁ ναὸς ἐπετελέσθη .
Lemmas: ὁ οὖν χρόνος καί ὁ λέγω ἅπας συναθροίζω , ὁράω εἰμί ὁ ἀρχαιότης ὁ προφητικός γράμμα , καί ὁ θειότης ὁ παρά ἐγώ λόγος , ὅτι οὐ πρόσφατος ὁ λόγος , οὐδέ μήν ὁ κατά ἐγώ , ὡς οἴομαι τις , μυθώδης καί ψευδής εἰμί · ἀλλά μέν οὖν ἀρχαῖος , καί ἀληθής . καί γάρ Βῆλος ὁ Ἀσσύριος βασιλεύω , καί Κρόνος ὁ Τιτάν Θάλλος μιμνῄσκω , φάσκω ὁ Βῆλος πολεμέω σύν ὁ Τιτάν πρός ὁ Ζεύς , καί ὁ σύν αὐτός θεός λέγω , ἔνθα φημί , καί ὁ Γύγης ἡσσάομαι φεύγω εἰς Ταρτησσός . . . . . τότε μέν ὁ χώρα ἐκεῖνος Ἀκτή καλέω , νῦν δέ Ἀττική προσαγορεύω , ὅς Ὠγύγης τότε ἄρχω . καί ὁ λοιπός δέ χώρα καί πόλις , ἀπό ὅς ὁ προσωνυμία ἔχω , οὐ ἀναγκαῖος ἡγέομαι καταλέγω , μάλα πρός σύ ὁ ἐπίσταμαι ὁ ἱστορία . ὅτι μέν οὖν ἀρχαῖος ὁ Μωσῆς δείκνυμι ἅπας συγγραφεύς ( οὐ αὐτός δέ μόνος ἀλλά καί ὁ πολύς μετά αὐτός προφήτης γίγνομαι ) καί Κρόνος , καί Βῆλος , καί ὁ Ἰλιακός πόλεμος , δῆλος εἰμί . κατά γάρ ὁ Θάλλος ἱστορία , ὁ Βῆλος προγενής εὑρίσκω ὁ Ἰλιακός πόλεμος , ἔτος τκβʹ . ὅτι δέ πρός που ἔτος ( ?? ) ἤ καί χίλιοι προάγω ὁ Μωσῆς ὁ ὁ Ἴλιος ἅλωσις , ἐν ὁ ἐπάνω δηλόω . ὁ δέ Κρόνος καί ὁ Βῆλος συνακμάζω ὁμόσε , ὁ πολύς οὐ ἐπίσταμαι τίς εἰμί ὁ Κρόνος , ἤ τίς ὁ Βῆλος · ἔνιοι μέν σέβω ὁ Κρόνος , καί οὗτος αὐτός ὀνομάζω Βήλ , καί Βάλ , μάλα ὁ οἰκέω ὁ ἀνατολικός κλίμα , μή γιγνώσκω μήτε τίς εἰμί ὁ Κρόνος , μήτε τίς εἰμί ὁ Βῆλος . παρά δέ Ῥωμαῖος Σατοῦρνος ὀνομάζω · οὐδέ γάρ αὐτός γιγνώσκω τίς εἰμί αὐτός , πότερος ὁ Κρόνος ἤ ὁ Βῆλος . ὁ μέν οὖν ἀρχή ὁ Ὀλυμπιάς ἀπό Ἴφιτος , φημί , ἔχω ὁ θρησκεία , κατά δέ τις ἀπό Λῖνος , ὅς καί Ἴλιος ἐπικαλέω . ὁ μέν οὖν ἀριθμός ὁ ἔτος καί Ὀλυμπιάς , ὡς ἔχω ὁ τάξις , ἐν ὁ ἐπάνω δηλόω . ὁ μέν οὖν ἀθεότης ὁ παρά σύ πρᾶγμα , καί ὁ χρόνος ὁ πᾶς ἀριθμός , κατά ὁ δυνατός οἴομαι ὁ νῦν ἀκριβής λέγω . εἰ γάρ καί λανθάνω ἐγώ χρόνος , εἰ τυγχάνω λέγω , ἔτος νʹ , ἤ ρʹ , ἤ καί ς# , οὐ μέντοι μυριάς ἤ χιλιάς ἔτος , καθώς προλέγω Πλάτων καί Ἀπολλώνιος καί ὁ λοιπός , ψευδής ἀναγράφω . ὅς ἐγώ ὁ ἀκριβής ἴσως ἀγνοέω ἅπας ὁ ἔτος ὁ ἀριθμός , διά ὁ μή ἀναγράφω ἐν ὁ ἱερός βίβλος ὁ ἐπιτρέχω μείς καί ἡμέρα . ἔτι δέ καί περί ὅς φημί χρόνος συνᾴδω καί Βήρωσος , ὁ παρά Χαλδαῖος φιλοσοφέω , καί μηνύω Ἕλλην ὁ Χαλδαικός γράμμα , ὅς ἀκόλουθος τις λέγω ὁ Μωϋσῆς , περί τε κατακλυσμός , καί ἕτερος πολύς ἐξιστορέω . ἔτι μήν καί ὁ προφήτης Ἰερεμίας καί Δανιήλ σύμφωνος ἐκ μέρος λέγω . ὁ γάρ συμβαίνω ὁ Ἰουδαῖος ὑπό ὁ βασιλεύς Βαβυλώνιος , ὅς αὐτός ὀνομάζω αβοβασσαρος , καλέω δέ παρά Ἑβραῖος Ναβουχοδόνοσορ , μιμνῄσκω · ἔτι δέ καί περί ὁ ναός ἐν Ἱεροσόλυμα , ὡς ἐρημόω ὑπό ὁ Χαλδαῖος βασιλεύς · καί ὅτι Κῦρος ὁ δεύτερος ἔτος βασιλεύω ὁ ναός ὁ θεμέλιος τίθημι , Δαρεῖος πάλιν βασιλεύω ὁ δεύτερος ἔτος ὁ ναός ἐπιτελέω .