theophilus-apologetics.ad-autolycum 2.10
Καὶ πρῶτον μὲν συμφώνως ἐδίδαξαν ἡμᾶς , ὅτι ἐξ οὐκ ὄντων τὰ πάντα ἐποίησεν . οὐ γάρ τι τῷ Θεῷ συνήκμασεν · ἀλλ᾿ αὐτὸς ἑαυτοῦ τόπος ὢν , καὶ ἀνενδεὴς ὢν , καὶ ὑπάρχων πρὸ τῶν αἰώνων , ἠθέλησεν ἄνθρωπον ποιῆσαι ᾧ γνωσθῇ · τούτῳ οὖν προητοίμασε τὸν κόσμον . ὁ γὰρ γενητὸς καὶ προσδεής ἐστιν , ὁ δὲ ἀγένητος , οὐδενὸς προσδεῖται . ἔχων οὖν ὁ Θεὸς τὸν ἑαυτοῦ λόγον ἐνδιάθετον ἐν τοῖς ἰδίοις σπλάγχνοις , ἐγέννησεν αὐτὸν μετὰ τῆς ἑαυτοῦ σοφίας ἐξερευξάμενος πρὸ τῶν ὅλων . τοῦτον τὸν λόγον ἔσχεν ὑπουργὸν τῶν ὑπ᾿ αὐτοῦ γεγενημένων , καὶ δἰ αὐτοῦ τὰ πάντα πεποίηκεν . οὗτος λέγεται ἀρχὴ , ὅτι ἄρχει καὶ κυριεύει πάντων τῶν δι᾿ αὐτοῦ δεδημιουργημένων . οὗτος οὖν ὢν πνεῦμα Θεοῦ , καὶ ἀρχὴ καὶ σοφία καὶ δύναμις ὑψίστου , κατήρχετο εἰς τοὺς προφήτας , καὶ δι᾿ αὐτῶν ἐλάλει τὰ περὶ τῆς ποιήσεως τοῦ κόσμου καὶ τῶν λοιπῶν ἁπάντων . Οὐ γὰρ ἦσαν οἱ προφῆται ὅτε ὁ κόσμος ἐγίνετο · ἀλλὰ ἡ σοφία ἡ ἐν αὐτῷ οὖσα ἡ τοῦ Θεοῦ , καὶ ὁ λόγος ὁ ἅγιος αὐτοῦ ὁ ἀεὶ συμπαρὼν αὐτῷ . διὸ δὴ καὶ διὰ Σολομῶνος προφήτου οὕτω λέγει · ἡνίκα δὴ ἠτοίμασε τὸν οὐρανὸν , συμπαρήμην αὐτῷ , καὶ ὡς ἰσχυρὰ ἐποίει τὰ θεμέλια τῆς γῆς , ἤμην παρ᾿ αὐτῷ ἁρμόζουσα . Μωσῆς δὲ ὁ καὶ Σολομῶνος πρὸς πολλῶν ἐτῶν γενόμενος , μᾶλλον δὲ ὁ λόγος ὁ τοῦ Θεοῦ ὡς δι᾿ ὀργάνου δι᾿ αὐτοῦ φησίν · ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν . πρῶτον ἀρχὴν καὶ ποίησιν ὠνόμασεν · εἶθ᾿ οὕτως τὸν Θεὸν συνέστησεν . οὐ γὰρ ἀργῶς χρὴ καὶ ἐπὶ κενῷ Θεὸν ὀνομάζειν . προῄδει γὰρ ἡ θεία σοφία μέλλειν φλυαρεῖν τινὰς , καὶ πληθὺν Θεῶν ὀνομάζειν τῶν οὐκ ὄντων . ὅπως ουν ὁ τῷ ὄντι Θεὸς διὰ ἔργων νοηθῇ , καὶ ὅτι ἐν τῷ λόγῳ αὐτοῦ ὁ Θεὸς πεποίηκε τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς , ἔφη · ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν , εἶτα εἰπὼν τὴν ποίησιν αὐτῶν , δηλοῖ ἡμῖν · ἡ δὲ γῆ ἦν ἀόρατος καὶ ἀκατασκεύαστος καὶ σκότος ἐπάνω τῆς ἀβύσσου , καὶ πνεῦμα Θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τοῦ ὕδατος . ταῦτα ἐν πρώτοις διδάσκει ἡ θεία γραφὴ , τρόπῳ τινι ὕλην γενητὴν , ὑπὸ τοῦ Θεοῦ γεγονυῖαν , ἀφ᾿ ἧς πεποίηκε καὶ δεδημιούργηκεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον .
Lemmas: καί πρῶτος μέν συμφώνως διδάσκω ἐγώ , ὅτι ἐκ οὐ εἰμί ὁ πᾶς ποιέω . οὐ γάρ τις ὁ θεός συνακμάζω · ἀλλά αὐτός ἑαυτοῦ τόπος εἰμί , καί ἀνενδεής εἰμί , καί ὑπάρχω πρό ὁ αἰών , ἐθέλω ἄνθρωπος ποιέω ὅς γιγνώσκω · οὗτος οὖν προετοιμάζω ὁ κόσμος . ὁ γάρ γενητός καί προσδεής εἰμί , ὁ δέ ἀγένητος , οὐδείς προσδέω . ἔχω οὖν ὁ θεός ὁ ἑαυτοῦ λόγος ἐνδιάθετος ἐν ὁ ἴδιος σπλάγχνον , γεννάω αὐτός μετά ὁ ἑαυτοῦ σοφία ἐξερεύγω πρό ὁ ὅλος . οὗτος ὁ λόγος ἔχω ὑπουργός ὁ ὑπό αὐτός γίγνομαι , καί διά αὐτός ὁ πᾶς ποιέω . οὗτος λέγω ἀρχή , ὅτι ἄρχω καί κυριεύω πᾶς ὁ διά αὐτός δημιουργέω . οὗτος οὖν εἰμί πνεῦμα θεός , καί ἀρχή καί σοφία καί δύναμις ὕψιστος , κατάρχω εἰς ὁ προφήτης , καί διά αὐτός λαλέω ὁ περί ὁ ποίησις ὁ κόσμος καί ὁ λοιπός ἅπας . οὐ γάρ εἰμί ὁ προφήτης ὅτε ὁ κόσμος γίγνομαι · ἀλλά ὁ σοφία ὁ ἐν αὐτός εἰμί ὁ ὁ θεός , καί ὁ λόγος ὁ ἅγιος αὐτός ὁ ἀεί συμπάρειμι αὐτός . διό δή καί διά Σολομών προφήτης οὕτως λέγω · ἡνίκα δέ ἑτοιμάζω ὁ οὐρανός , συμπάρειμι αὐτός , καί ὡς ἰσχυρός ποιέω ὁ θεμέλιος ὁ γῆ , εἰμί παρά αὐτός ἁρμόζω . Μωσῆς δέ ὁ καί Σολομών πρός πολύς ἔτος γίγνομαι , μάλα δέ ὁ λόγος ὁ ὁ θεός ὡς διά ὄργανον διά αὐτός φημί · ἐν ἀρχή ποιέω ὁ θεός ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ . πρῶτος ἀρχή καί ποίησις ὀνομάζω · εἶτα οὕτως ὁ θεός συνίστημι . οὐ γάρ ἀργός χρή καί ἐπί κενός θεός ὀνομάζω . πρόοιδα γάρ ὁ θεῖος σοφία μέλλω φλυαρέω τις , καί πληθύς θεός ὀνομάζω ὁ οὐ εἰμί . ὅπως οὖν ὁ ὁ εἰμί θεός διά ἔργον νοέω , καί ὅτι ἐν ὁ λόγος αὐτός ὁ θεός ποιέω ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ καί ὁ ἐν αὐτός , φημί · ἐν ἀρχή ποιέω ὁ θεός ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ , εἶτα λέγω ὁ ποίησις αὐτός , δηλόω ἐγώ · ὁ δέ γῆ εἰμί ἀόρατος καί ἀκατασκεύαστος καί σκότος ἐπάνω ὁ ἄβυσσος , καί πνεῦμα θεός ἐπιφέρω ἐπάνω ὁ ὕδωρ . οὗτος ἐν πρῶτος διδάσκω ὁ θεῖος γραφή , τρόπος τις ὕλη γενητός , ὑπό ὁ θεός γίγνομαι , ἀπό ὅς ποιέω καί δημιουργέω ὁ θεός ὁ κόσμος .