theophilus-apologetics.ad-autolycum 1.6
Κατανόησον , ὦ ἄνθρωπε , τὰ ἔργα αὐτοῦ , καιρῶν μὲν κατὰ χρόνους ἀλλαγὴν , καὶ ἀέρων τροπὰς , στοιχείων τὸν εὔτακτον δρόμον , ἡμερῶν τε καὶ νυκτῶν καὶ μηνῶν καὶ ἐνιαυτῶν τὴν εὔτακτον πορείαν , σπερμάτων τε καὶ φυτῶν καὶ καρπῶν τὴν διάφορον καλλονὴν , τήν τε πολυποίκιλον γονὴν κτηνῶν τετραπόδων καὶ πετεινῶν καὶ ἑρπετῶν καὶ νηκτῶν , ἐνύδρων τε καὶ ἐναλίων , ἢ τὴν ἐν αὐτοῖς τοῖς ζώοις δεδομένην σύνεσιν πρὸς τὸ γεννᾷν καὶ ἐκτρέφειν , οὐκ εἰς ἰδίαν χρῆσιν , ἀλλὰ εἰς τὸ ἔχειν τὸν ἄνθρωπον · τήν τε πρόνοιαν ἣν ποιεῖται ὁ Θεὸς ἐτοιμάζων τροφὴν πάσῃ σαρκὶ , ἢ τὴν ὑποταγὴν ἣν ὥρισεν ὑποτάσσεσθαι τὰ πάντα τῇ ἀνθρωπότητι · πηγῶν τε γλυκερῶν καὶ ποταμῶν ἀεννάων ῥύσιν · δρόσων τε καὶ ὄμβρων καὶ ὑετῶν τὴν κατὰ καιροὺς γινομένην ἐπιχορηγίαν · τὴν οὐρανίων παμποίκιλον κίνησιν , ἑωσφόρον ἀνατέλλοντα μὲν καὶ προσημαίνοντα ἔρχεσθαι τὸν τέλειον φωστῆρα · σύνδεσμόν τε Πλειάδος καὶ Ὠρίωνος · Ἀρκτοῦρόν τε καὶ τὴν τῶν λοιπῶν ἄστρων πορείαν γινομένην ἐν τῷ κύκλῳ τοῦ οὐρανοῦ , οἷς ἡ πολυποίκιλος σοφία τοῦ Θεοῦ πᾶσιν ἴδια ὀνόματα κέκληκεν . οὗτος Θεὸς μόνος ὁ ποιήσας ἐκ σκότους Φῶς · ὁ ἐξαγαγὼν φῶς ἐκ θησαυρῶν αὐτοῦ , ταμεῖά τε νότου καὶ θησαυροὺς ἀβύσσου , καὶ ὅρια θαλασσῶν , χιόνων τε καὶ χαλαζῶν θησαυροὺς , συνάγων ὕδατα ἐν θησαυροῖς ἀβύσσου , καὶ συνάγων τὸ σκότος ἐν θησαυροῖς αὐτοῦ , καὶ ἐξάγων τὸ φῶς τὸ γλυκὺ καὶ τὸ ποθεινὸν καὶ ἐπιτερπὲς ἐκ θησαυρῶν αὐτοῦ · ἀνάγων νεφέλας ἐξ ἐσχάτου τῆς γῆς , καὶ ἀστραπὰς πληθύνων εἰς ὑετόν · ὁ ἀποστέλλων τὴν βροντὴν εἰς φόβον , καὶ προκαταγγέλλων τὸν κτύπον τῆς βροντῆς διὰ τῆς ἀστραπῆς , ἵνα μὴ ψυχὴ αἰφνιδίως ταραχθεῖσα ἐκψύξῃ , ἀλλὰ μὴν καὶ τῆς ἀστραπῆς τῆς κατερχομένης ἐκ τῶν οὐρανῶν τὴν αὐτάρκειαν ἐπιμετρῶν πρὸς τὸ μὴ ἐκκαῦσαι τὴν γῆν . εἰ γὰρ λάβοι τὴν κατ᾿ ἐξουσίαν ἡ ἀστραπὴ , ἐκκαύσει τὴν γῆν · εἰ δὲ καὶ ἡ βροντὴ , καταστρέψει τὰ ἐν αὐτῇ .
Lemmas: κατανοέω , ὦ ἄνθρωπος , ὁ ἔργον αὐτός , καιρός μέν κατά χρόνος ἀλλαγή , καί ἀήρ τροπή , στοιχεῖον ὁ εὔτακτος δρόμος , ἡμέρα τε καί νύξ καί μείς καί ἐνιαυτός ὁ εὔτακτος πορεία , σπέρμα τε καί φυτόν καί καρπός ὁ διάφορος καλλονή , ὁ τε πολυποίκιλος γονή κτῆνος τετράπους καί πετεινόν καί ἑρπετόν καί νηκτός , ἔνυδρος τε καί ἐνάλιος , ἤ ὁ ἐν αὐτός ὁ ζῷον δίδωμι σύνεσις πρός ὁ γεννάω καί ἐκτρέφω , οὐ εἰς ἴδιος χρῆσις , ἀλλά εἰς ὁ ἔχω ὁ ἄνθρωπος · ὁ τε πρόνοια ὅς ποιέω ὁ θεός ἑτοιμάζω τροφή πᾶς σάρξ , ἤ ὁ ὑποταγή ὅς ὁρίζω ὑποτάσσω ὁ πᾶς ὁ ἀνθρωπότης · πηγή τε γλυκύς καί ποταμός ἀέναος ῥύσις · δρόσος τε καί ὄμβρος καί ὑετός ὁ κατά καιρός γίγνομαι ἐπιχορηγία · ὁ οὐράνιος παμποίκιλος κίνησις , Ἑωσφόρος ἀνατέλλω μέν καί προσημαίνω ἔρχομαι ὁ τέλειος φωστήρ · σύνδεσμος τε Πλειάς καί Ὠρίων · Ἀρκτοῦρος τε καί ὁ ὁ λοιπός ἄστρον πορεία γίγνομαι ἐν ὁ κύκλος ὁ οὐρανός , ὅς ὁ πολυποίκιλος σοφία ὁ θεός πᾶς ἴδιος ὄνομα καλέω . οὗτος θεός μόνος ὁ ποιέω ἐκ σκότος Φάος · ὁ ἐξάγω φάος ἐκ θησαυρός αὐτός , ταμεία τε νότος καί θησαυρός ἄβυσσος , καί ὅριον θάλασσα , χιών τε καί χάλαζα θησαυρός , συνάγω ὕδωρ ἐν θησαυρός ἄβυσσος , καί συνάγω ὁ σκότος ἐν θησαυρός αὐτός , καί ἐξάγω ὁ φάος ὁ γλυκύς καί ὁ ποθεινός καί ἐπιτερπής ἐκ θησαυρός αὐτός · ἀνάγω νεφέλη ἐκ ἔσχατος ὁ γῆ , καί ἀστραπή πληθύνω εἰς ὑετός · ὁ ἀποστέλλω ὁ βροντή εἰς φόβος , καί προκαταγγέλλω ὁ κτύπος ὁ βροντή διά ὁ ἀστραπή , ἵνα μή ψυχή αἰφνίδιος ταράσσω ἐκψύχω , ἀλλά μήν καί ὁ ἀστραπή ὁ κατέρχομαι ἐκ ὁ οὐρανός ὁ αὐτάρκεια ἐπιμετρέω πρός ὁ μή ἐκκαίω ὁ γῆ . εἰ γάρ λαμβάνω ὁ κατά ἐξουσία ὁ ἀστραπή , ἐκκαίω ὁ γῆ · εἰ δέ καί ὁ βροντή , καταστρέφω ὁ ἐν αὐτός .