theophanes-confessor.chronographia theofanis3.5
Κόσμου ἔτη ͵ϛριδʹ . Τῆς θείας σαρκώσεως ἔτη χιδʹ . Ρωμαίων βασιλεὺς Ἡράκλειος ἔτη λαʹ . ιγʹ . Περσῶν βασιλεὺς Χοσρόης ἔτη λθʹ . λεʹ . Κωνσταντ . ἐπίσκοπος Σέργιος ἔτη κθʹ . ιδʹ . Ἱεροσολύμων ἐπίσκοπος Ζαχαρίας ἔτη κβʹ . ιδʹ . Ἀλεξανδρείας ἐπίσκοπος Γεώργιος ἔτη ιδʹ . δʹ . Τούτῳ τῷ ἔτει μηνὶ Μαρτίῳ ιεʹ , ἰνδικτιῶνος ιαʹ , ἀπάρας ὁ βασιλεὺς Ἡράκλειος τῆς βασιλίδος πόλεως κατὰ τάχος ἀφίκετο εἰς Ἀρμενίαν . Χοσρόης δέ , ὁ τῶν Περσῶν βασιλεύς , ἀπέστειλε τὸν Σαρβαραζᾶν σὺν τῷ ἑαυτοῦ στρατῷ εἰσβαλεῖν εἰς τὴν τῶν Ρωμαίων γῆν . Ἡράκλειος δὲ ἔγραφε πρὸς Χοσρόην , ἢ τὴν εἰρήνην ἀσπάσασθαι , ἢ ἑαυτὸν εἰς τὴν Περσίδα σὺν τῷ ἑαυτοῦ στρατῷ εἰσβαλεῖν . ὁ δὲ Χοσρόης οὔτε τὴν εἰρήνην ἠσπάζετο οὔτε τι τὸν λόγον ἡγεῖτο , ὅτι Ἡράκλειος τολμᾷ τῇ Περσίδι πλησιάσαι . ὁ δὲ βασιλεὺς τῇ κʹ τοῦ Ἀπριλλίου μηνὸς εἰσέβαλεν εἰς τὴν Περσίδα . καὶ μαθὼν τοῦτο Χοσρόης τὸν Σαρβαραζᾶν ὑποστρέψαι ἐκέλευσεν · καὶ ἐπισυνάξας ἐκ πάσης τῆς Περσίδος τὰ ἑαυτοῦ στρατεύματα καὶ παραδοὺς αὐτὰ τῷ Σάϊν κατὰ τάχος ἑνωθῆναι αὐτὰ τῷ Σαρβαραζᾶν προσέταξε καὶ οὕτω χωρῆσαι κατὰ τοῦ βασιλέως . Ἡράκλειος δὲ προσκαλεσάμενος τὸ ἑαυτοῦ στράτευμα λόγοις παραινετικοῖς διήγειρεν αὐτούς , λέγων · « ἄνδρες ἀδελφοί μου , λάβωμεν εἰς νοῦν τὸν τοῦ θεοῦ φόβον καὶ ἀγωνισώμεθα τὴν τοῦ θεοῦ ὕβριν ἐκδικῆσαι . στῶμεν γενναίως κατ' ἐχθρῶν τῶν πολλὰ δεινὰ Χριστιανοῖς ἐργασαμένων . αἰδεσθῶμεν τὸ τῶν Ρωμαίων αὐτοδέσποτον κράτος , καὶ στῶμεν κατ' ἐχθρῶν δυσσεβῶς ὡπλισμένων . λάβωμεν πίστιν τῶν φόνων φονεύτριαν . ἀναλογισώμεθα ὅτι ἔνδον · ἐσμὲν τῆς τῶν Περσῶν γῆς καὶ μέγαν κίνδυνον φυγὴ φέρει . ἐκδικήσωμεν τὰς φθορὰς τῶν παρθένων , τὰ τετμημένα μέλη τῶν στρατιωτῶν ἡμῶν ὁρῶντες πονήσωμεν τὰς καρδίας . οὐκ ἔστιν ἄμισθος ὁ κίνδυνος , ἀλλ' αἰωνίου ζωῆς πρόξενος . στῶμεν ἀνδρείως , καὶ κύριος ὁ θεὸς συνεργήσει ἡμῖν , καὶ ὀλέσει τοὺς ἐχθροὺς ἡμῶν . » ταῦτα δὲ καὶ ἄλλα πολλὰ τοῦ βασιλέως παραινέσαντος τῷ λαῷ , ἀπεκρίθη αὐτῷ εἷς ὑπὲρ πάντων · « ἥπλωσας ἡμῶν τὰς καρδίας , δέσποτα , τὸ σὸν πλατύνας ἐν παραινέσει στόμα . ὤξυναν οἱ λόγοι σου τὰ ξίφη ἡμῶν , καὶ ἔμψυχα ταῦτα εἰργάσαντο . ἀνεπτέρωσας ἡμᾶς διὰ τῶν ῥημάτων σου . ἐρυθριῶμεν σὲ θεωροῦντες προάγοντα ἡμῶν ἐν ταῖς μάχαις , καὶ ἑπόμεθα ἐν πᾶσι τοῖς σοῖς κελεύσμασιν . » ὁ δὲ βασιλεὺς ἀναλαβὼν τὸ στράτευμα εὐθὺς ἐν τῇ ἐνδοτέρᾳ Περσίδι ἐχώρησε πυρὶ καταφλέγων τὰς πόλεις καὶ τὰς κώμας · καὶ γίνεταί τι θαῦμα κἀνταῦθα φοβερόν . ἐν γὰρ τῇ θερινῇ τροπῇ ἀὴρ γέγονε δροσώδης ψυχαγωγῶν τὸν τῶν Ρωμαίων στρατόν , ὥστε ἀγαθὰς ἐλπίδας ἀναλαβεῖν αὐτούς . ἀκούσας δὲ Ἡράκλειος , ὅτι Χοσρόης ἐν Γαζακῷ τῇ πόλει ἐστὶ σὺν μʹ χιλιάσιν ἀνδρῶν πολεμιστῶν , ὥρμησε κατ' αὐτοῦ · καὶ προπέμψας τινὰς τῶν ὑπ' αὐτὸν Σαρακηνοὺς προτρέχειν , συναντῶσι τῇ τοῦ Χοσρόου βίγλᾳ , καὶ τούτων τοὺς μὲν ἀνεῖλον , τοὺς δὲ πεδήσαντες σὺν τῷ στρατηγῷ αὐτῶν τῷ βασιλεῖ προσήνεγκαν . τοῦτο μαθὼν Χοσρόης , καταλιπὼν τὴν πόλιν καὶ τὸ στράτευμα φυγῇ ἐχρήσατο . ὁ δὲ Ἡράκλειος ἐπιδιώξας τοὺς μὲν φθάσας ἀνεῖλεν , οἱ δὲ λοιποὶ φυγόντες διεσκεδάσθησαν . καὶ καταλαβὼν ὁ βασιλεὺς τὴν Γαζακῶν πόλιν ἐν τοῖς ταύτης προαστείοις ἀνελάμβανε τὸν στρατὸν αὐτοῦ . οἱ δὲ καταφυγόντες πρὸς αὐτὸν Πέρσαι ἔλεγον , ὅτι φυγὼν ὁ Χοσρόης πυρὶ ἀνήλωσε πάντα τὰ λήϊα ἐν ἐκείνοις τοῖς τόποις ἐλθὼν εἰς Θηβαρμαῒς τὴν πόλιν ἐν τῇ ἀνατολῇ , ἐν ᾗ ὑπῆρχεν ὁ ναὸς τοῦ Πυρὸς καὶ τὰ χρήματα Κροίσου , τοῦ Λυδῶν βασιλέως , καὶ ἡ πλάνη τῶν ἀνθράκων . ταῦτα λαβὼν ἐπὶ τὸ Δασταγὲρδ ἐχώρει . ὁ δὲ βασιλεὺς ἀπάρας ἀπὸ Γαζακῶν καταλαμβάνει τὴν Θηβαρμαΐς · καὶ εἰσελθὼν ἐν ταύτῃ πυρὶ ἀνήλωσε τὸν τοῦ Πυρὸς ναὸν καὶ πᾶσαν τὴν πόλιν πυρὶ ἀναλώσας κατεδίωκεν ὀπίσω Χοσρόου ἐν τοῖς στενοῖς τῆς τῶν Μήδων χώρας , καὶ ἐν ταύταις ταῖς δυσχωρίαις τόπον ἐκ τόπου ὁ Χοσρόης ἤμειβεν · καὶ ὁ Ἡράκλειος τοῦτον διώκων πολλὰς πόλεις ἐπόρθησε καὶ χώρας . χειμῶνος δὲ καταλαβόντος , βουλὴν ἐποιεῖτο ποῦ παραχειμάσαι μετὰ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ · καὶ οἱ μὲν ἔφασκον ἐν Ἀλβανίᾳ , οἱ δὲ κατ' αὐτὸν εἰσβαλεῖν τὸν Χοσρόην . ὁ δὲ βασιλεὺς ἐκέλευσε τὸν λαὸν ἁγνίζεσθαι τρεῖς ἡμέρας , καὶ ἀνοίξας τὰ τοῦ θεοῦ εὐαγγέλια εὗρεν ἐπιτρέποντα αὐτῷ ἐν Ἀλβανίᾳ παραχειμάσαι . εὐθέως οὖν ἐπιστρέψας ὥρμησεν ἐν Ἀλβανίᾳ . ἐν δὲ τῷ μεταξὺ τῆς ὁδοῦ ἔχων πολλὴν αἰχμαλωσίαν Περσῶν σὺν αὐτῷ οὐκ ὀλίγας ἐπιδρομὰς ὑπὸ τῶν Περσικῶν στρατευμάτων ἐδέχετο · αὐτὸς δὲ τῇ τοῦ θεοῦ συνεργίᾳ νίκην κατὰ πάντων ἤρατο . χειμῶνος δὲ σφοδροῦ ἐπιπεσόντος αὐτῷ ἐν τῇ ὁδῷ καὶ κρύους , φθάσας αὐτὸς ἐν Ἀλβανίᾳ νʹ χιλιάδας δεσμίους ἔχων τούτους τῇ εὐσυμπαθήτῳ αὐτοῦ καρδίᾳ ἐλεήσας τῶν δεσμῶν ἔλυσεν , καὶ ἐπιμελείας καὶ ἀναπαύσεως μετεδίδου · ὥστε πάντες μετὰ δακρύων τούτῳ ηὔχοντο ῥύστῃ γενέσθαι καὶ τῆς Περσίδος , τὸν κοσμόλεθρον ἀνελόντι Χοσρόην . ιδʹ . λϛʹ . ιεʹ . ιεʹ . εʹ . Τούτῳ τῷ ἔτει Χοσρόης , ὁ τῶν Περσῶν βασιλεύς , Σαραβλαγγᾶν προεβάλετο στρατηγόν , ἄνδρα δραστήριον καὶ τύφῳ πολλῷ ἐπηρμένον · καὶ παραδοὺς αὐτῷ στρατὸν τοὺς λεγομένους Χοσροηγέτας καὶ Περοζίτας ἐν Ἀλβανίᾳ ἔστειλε κατὰ Ἡρακλείου . εἰσβαλόντες δὲ εἰς τὰ ἄκρα τῆς Ἀλβανίας οὐκ ἐθάρρησαν κατὰ πρόσωπον τοῦ βασιλέως πρὸς πόλεμον στῆναι · ἀλλὰ τὰς ἐπὶ Περσίδα ἀγούσας κλεισούρας ἐκράτησαν νομίζοντες τοῦτον λοχῆσαι . ὁ δὲ Ἡράκλειος ἅμα ἔαρι ἀπάρας τῆς Ἀλβανίας δι' ὑπτίων πεδίων καὶ τὰς τροφὰς δαψιλῶς εὐπορούντων τὴν πάροδον ἐποιεῖτο ἐπὶ Περσίδα , εἰ καὶ μήκους διάστημα πολλῇ ὁδῷ ἤνυεν . ὁ δὲ Σαραβλαγγᾶς διὰ τῆς στενῆς ὁδοῦ ὡς διὰ συντόμου ἤλαυνε τοῦ προλαβεῖν αὐτὸν ἐν τῇ χώρᾳ Περσίδος . Ἡράκλειος δὲ παρῄνει τῷ λαῷ λέγων · « γνῶμεν , ἀδελφοί , ὡς ἡ στρατιὰ τῶν Περσῶν ἐν τοῖς δυσβάτοις τόποις πλανωμένη τούς τε ἵππους αὐτῶν παραλύει καὶ αὐτοὺς ἐκνευροῖ . ἡμεῖς δὲ σπεύσωμεν κατὰ Χοσρόου χωρῆσαι ἐν πολλῷ τάχει , ὥστε ἐκ τοῦ ἀπροσδοκήτου ἐπιπεσόντες αὐτὸν θορυβήσωμεν . » ὁ δὲ λαὸς οὐ συνεβούλευε τοῦτο ποιῆσαι , μάλιστα οἱ τῶν Λαζῶν καὶ τῶν Ἀβασγῶν καὶ τῶν Ἰβήρων σύμμαχοι . ἐντεῦθεν ἐν συμφοραῖς περιπίπτουσιν . κατέλαβε γὰρ καὶ Σαρβαραζᾶς μετὰ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ , οὓς ἐξώπλισε Χοσρόης πάσῃ δυνάμει καὶ ἀπέστειλε κατὰ Ἡρακλείου διὰ τῆς Ἀρμενίας . Σαραβλαγγᾶς δὲ ἠκολούθει ἐκ τῶν ὄπισθεν αὐτοῦ καὶ οὐ συνέβαλεν αὐτῷ ἐκδεχόμενος ἑνωθῆναι τῷ Σαρβαραζᾷ καὶ οὕτω τὸν πόλεμον συστήσασθαι . γνόντες δὲ οἱ Ρωμαῖοι τὴν ἔφοδον τοῦ Σαρβαραζᾶ εἰς δειλίαν ἐτράπησαν καὶ τοῖς ποσὶ τοῦ βασιλέως προσέπεσον δάκρυσι μετανοοῦντες διὰ τὴν κακῶς γενομένην αὐτῶν παρακοήν , γνόντες οἷον κακόν ἐστι δοῦλον μὴ εἴκειν τοῖς τοῦ δεσπότου βουλεύμασιν · καὶ ἔλεγον · « τὴν χεῖρά σου , δέσποτα , πρὶν ἀπολέσθαι ἡμᾶς τοὺς ἀθλίους · εἴκομεν γάρ σοι , ἐν οἷς ἂν κελεύῃς . » τότε ὁ βασιλεὺς ἔσπευσε συμβαλεῖν τῷ Σαραβλαγγᾷ , πρὶν ἢ ἑνωθῆναι τῷ λαῷ τοῦ Σαρβαραζᾶ , καὶ πολλὰς ἐκδρομὰς κατ' αὐτοῦ ποιησάμενος ἐν νυκτί τε καὶ ἡμέρᾳ εἰς δειλίαν αὐτὸν κατέστησεν · καὶ ὄπισθεν ἀμφοτέρους ἐάσας κατὰ Χοσρόου μετὰ σπουδῆς ἤλαυνεν . αὐτομολοῦσι δὲ δύο τῶν Ρωμαίων πρὸς τοὺς Πέρσας καὶ πείθουσιν αὐτοὺς ἐκ δειλανδρίας φεύγειν τοὺς Ρωμαίους . ἦλθε δὲ αὐτοῖς καὶ φήμη ἑτέρα , τὸν Σάϊν , στρατηγὸν Περσῶν , καταλαμβάνειν μεθ' ἑτέρου στρατεύματος εἰς βοήθειαν · καὶ τοῦτο μαθόντες Σαραβλαγγᾶς τε καὶ Σαρβαραζᾶς ἠγωνίσαντο προσβαλεῖν τῷ Ἡρακλείῳ πρὸς πόλεμον , πρὶν ἢ φθάσαι τὸν Σάϊν καὶ τῆς νίκης εἰς ἑαυτὸν μετενεγκεῖν τὸ κλέος . πιστεύσαντες δὲ καὶ τοῖς αὐτομόλοις ἐχώρησαν κατὰ Ἡρακλείου , καὶ πλησιάσαντες αὐτῷ ἠπλήκευσαν βουλόμενοι ἅμα τῷ πρωῒ συμβαλεῖν . ὁ δὲ Ἡράκλειος ἀπάρας ἀπὸ ἑσπέρας ὥδευσε δι' ὅλης τῆς νυκτός · καὶ μακρὰν γενόμενος ἀπ' αὐτῶν εὑρών τε πεδίον χλοηφόρον ἠπλήκευσεν ἐν αὐτῷ . οἱ δὲ βάρβαροι νομίσαντες ἐκ δειλίας φεύγειν ἀκόσμως ἤλαυνον τοῦ καταλαβεῖν αὐτόν . αὐτὸς δὲ ὑπαντήσας αὐτοῖς ἐκρότησε πόλεμον κατ' αὐτῶν . καταλαβὼν δὲ βουνόν τινα ἀλσώδη καὶ ἐπισωρεύσας τὸν λαὸν αὐτοῦ τῇ τοῦ θεοῦ συνεργίᾳ τρέπει τοὺς βαρβάρους , καὶ τούτους διὰ τῶν φαράγγων διώξας πλῆθος πολὺ ἀνεῖλεν . πίπτει δὲ καὶ ὁ Σαραβλαγγᾶς ξίφει πληγεὶς τὸ νῶτον . καὶ τούτων μεταξὺ τῶν ἀγώνων ὄντων , ἔφθασε καὶ ὁ Σάϊν σὺν τῷ ἑαυτοῦ στρατῷ , καὶ τοῦτον τρεψάμενος ὁ βασιλεὺς καὶ πολλοὺς ἐξ αὐτῶν ἀνελὼν τοὺς λοιποὺς διέσπειρε φεύγοντας · παρέλαβε δὲ καὶ τὸ τοῦλδον αὐτῶν . ὁ δὲ Σαρβαραζᾶς ἑνωθεὶς τῷ Σάϊν ἐπεσύναξε τοὺς σωθέντας βαρβάρους · καὶ πάλιν διενοοῦντο κατὰ Ἡρακλείου χωρεῖν . ὁ δὲ βασιλεὺς ἐπὶ τὴν τῶν Οὔννων χώραν καὶ τὰς τούτων δυσχωρίας ἤλαυνεν ἔν τε τραχέσι τόποις καὶ δυσβάτοις . οἱ δὲ βάρβαροι ὀπίσω αὐτοῦ ἠκολούθουν . οἱ δὲ Λαζοὶ ἅμα τοῖς Ἀβασγοῖς δειλιάσαντες ἀπέσπασαν ἑαυτοὺς τῆς τῶν Ρωμαίων συμμαχίας καὶ πρὸς τὴν ἰδίαν χώραν ἀνεχώρησαν . ὁ δὲ Σάϊν ἡσθεὶς ἐπὶ τούτῳ θυμῷ πολλῷ σὺν τῷ Σαρβάρῳ ἐχώρει κατὰ Ἡρακλείου . ὁ δὲ βασιλεὺς ἐπισυνάξας τὸν στρατὸν λόγοις ἀνεπτέρωσε καὶ παραινέσει τούτους ἤλειφε λέγων · « τὸ πλῆθος ὑμᾶς τῶν ἐχθρῶν , ἀδελφοί , μὴ ταραττέτω . θεοῦ γὰρ θέλοντος , εἷς διώξει χιλίους . θύσωμεν οὖν τῷ θεῷ ἑαυτοὺς ὑπὲρ τῆς τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν σωτηρίας . λάβωμεν στέφος μαρτύρων , ἵνα καὶ ὁ μέλλων ἡμᾶς χρόνος ἐπαινέσῃ , καὶ ὁ θεὸς τοὺς μισθοὺς ἀποδώσῃ . » τούτοις καὶ ἄλλοις πλείοσι λόγοις παραθαρσύνας τὸν στρατὸν φαιδρῷ τῷ προσώπῳ παρατάττει τὸν πόλεμον , καὶ στάντες ἀπ' ἀλλήλων ἀπὸ μικροῦ διαστήματος ἀπὸ πρωῒ μέχρις ἑσπέρας ἀλλήλοις οὐ συνέβαλον . ἑσπέρας δὲ καταλαβούσης , ὁ βασιλεὺς τῆς ὁδοιπορίας εἴχετο . οἱ δὲ βάρβαροι πάλιν ὀπίσω αὐτοῦ ἤλαυνον . ἐναλλάξαντες δὲ τὴν ὁδὸν καὶ τοῦτον προλαβεῖν θελήσαντες ἐμπίπτουσιν εἰς τόπους τελματώδεις καὶ πλανῶνται καὶ εἰς μέγαν κίνδυνον ἦλθον . ὁ δὲ βασιλεὺς διαβὰς τὰ μέρη Περσαρμενίας παρέτρεχεν . τῆς δὲ γῆς ἐκείνης ὑπὸ Περσῶν κρατουμένης , πολλοὶ συνέτρεχον τῷ Σαρβαραζᾷ , καὶ ἐπηύξει τὸν ἑαυτοῦ λαόν . χειμῶνος δὲ γεγονότος , ἐσκορπίσθη τὸ πλῆθος ἐν τοῖς ἰδίοις τόποις πρὸς τὸ ἀναπαύεσθαι ἐν τοῖς οἴκοις αὐτῶν . τοῦτο δὲ Ἡράκλειος μαθὼν διανοεῖται ἐν νυκτὶ κλέψαι τὸν πόλεμον · καὶ τοῦ χειμῶνος ἐπικειμένου , καὶ ὑποψίας μηδεμιᾶς οὔσης τῷ Σαρβάρῳ , ἐπιλεξάμενος ἵππους εὐσθενεῖς καὶ τοῦ στρατοῦ τοὺς ἀνδρειοτέρους διχῆ ὁπλίσας τοὺς μὲν προάγειν ἐκέλευσε κατὰ τοῦ Σαρβάρου , αὐτὸς δὲ σὺν τοῖς ἑτέροις ὀπίσω τούτων εἵπετο . σπεύσαντες δὲ διὰ τῆς νυκτὸς καὶ καταλαβόντες τὸ χωρίον Σαλβανῶν ὥρᾳ θʹ τῆς νυκτός , Περσῶν ἐν αὐτῷ ὄντων καὶ γνόντων τὴν ἔφοδον , οἳ καὶ διαναστάντες ὥρμησαν κατ' αὐτῶν . οἱ δὲ Ρωμαῖοι τούτους πάντας ἀνεῖλον παρὲξ ἑνός , ὅστις τῷ Σαρβάρῳ ἐμήνυσεν . ὁ δὲ Σάρβαρος ἀναστὰς καὶ ἐπιβὰς ἵππῳ γυμνός τε καὶ ἀνυπόδητος φυγῇ τὴν σωτηρίαν ἐπορίσατο . τούτου δὲ τὰς γυναῖκας καὶ πᾶν τὸ Περσικὸν ἄνθος ἄρχοντάς τε καὶ σατράπας καὶ στρατιώτας ἐπιλέκτους καταλαβὼν ἀνελθόντας ἐν ταῖς τῶν οἴκων στέγαις καὶ πόλεμον κροτοῦντας διὰ τοῦ πυρὸς καθεῖλεν · καὶ οὓς μὲν ἔκτεινεν , οὓς δὲ πυρὶ ἀνήλωσεν , ἄλλοι δὲ χειροπέδαις ἐδεσμήθησαν καὶ μικροῦ δεῖν οὐδεὶς ἐκτὸς Σαρβάρου διεσώθη . ἔλαβον δὲ καὶ τὰ ὅπλα Σαρβάρου χρυσῆν ἀσπίδα τε καὶ μάχαιραν καὶ δόρυ καὶ τὴν διάλιθον καὶ χρυσῆν ζώνην καὶ τὰ ὑποδήματα αὐτοῦ . καὶ ταῦτα πάντα λαβὼν χωρεῖ κατὰ τῶν διεσπαρμένων ἐν τοῖς χωρίοις · οἵτινες μαθόντες τὴν τοῦ Σαρβάρου φυγὴν ἀκρατῶς ἔφυγον . αὐτὸς δὲ διώξας πολλοὺς αὐτῶν ἔκτεινε καὶ δεσμίους ἔλαβεν , καὶ οἱ λοιποὶ ἐν Περσίδι μετ' αἰσχύνης ὑπέστρεψαν . ὁ δὲ βασιλεὺς ἐπισυνάξας τὸ ἑαυτοῦ στρατόπεδον μετὰ χαρᾶς ἐν ἐκείνοις τοῖς τόποις παρεχείμασεν .
Lemmas: Κόσμος ἔτος ͵ϛριδʹ . ὁ θεῖος σάρκωσις ἔτος χιδά . Ῥωμαῖος βασιλεύς Ἡράκλειος ἔτος λαός . πνίξ . Πέρσης βασιλεύς Χοσρόης ἔτος λθʹ . λαός . Κωνστάντ . ἐπίσκοπος Σέργιος ἔτος τύ . ἴδη . Ἱερουσαλήμ ἐπίσκοπος Ζαχαρίας ἔτος κβʹ . ἴδη . Ἀλεξάνδρεια ἐπίσκοπος Γεώργιος ἔτος ἴδη . δέ . οὗτος ὁ ἔτος μείς Μάρτιος ἵημι , ἰνδικτίων ἰά , ἀπαίρω ὁ βασιλεύς Ἡράκλειος ὁ βασιλίς πόλις κατά τάχος ἀφικνέομαι εἰς Ἀρμένιος . Χοσρόης δέ , ὁ ὁ Πέρσης βασιλεύς , ἀποστέλλω ὁ Σαρβαραζᾶν σύν ὁ ἑαυτοῦ στρατός εἰσβάλλω εἰς ὁ ὁ Ῥωμαῖος γῆ . Ἡράκλειος δέ γράφω πρός Χοσρόης , ἢ ὁ εἰρήνη ἀσπάζομαι , ἢ ἑαυτοῦ εἰς ὁ Περσίς σύν ὁ ἑαυτοῦ στρατός εἰσβάλλω . ὁ δέ Χοσρόης οὔτε ὁ εἰρήνη ἀσπάζομαι οὔτε τίς ὁ λόγος ἡγέομαι , ὅτι Ἡράκλειος τολμάω ὁ Περσίς πλησιάζω . ὁ δέ βασιλεύς ὁ καί ὁ Ἀπρίλλιος μείς εἰσβάλλω εἰς ὁ Περσίς . καί μανθάνω οὗτος Χοσρόης ὁ Σαρβαραζᾶν ὑποστρέφω κελεύω · καί ἐπισυνάγω ἐκ πᾶς ὁ Περσίς ὁ ἑαυτοῦ στράτευμα καί παραδίδωμι αὐτός ὁ Σάϊς κατά τάχος ἑνόω αὐτός ὁ Σαρβαραζᾶν προστάσσω καί οὗτος χωρέω κατά ὁ βασιλεύς . Ἡράκλειος δέ προσκαλέω ὁ ἑαυτοῦ στράτευμα λόγος παραινετικός διεγείρω αὐτός , λέγω · « ἀνήρ ἀδελφός ἐγώ , λαμβάνω εἰς νόος ὁ ὁ θεός φόβος καί ἀγωνίζομαι ὁ ὁ θεός ὕβρις ἐκδικέω . ἵστημι γενναῖος κατά ἐχθρός ὁ πολύς δεινός Χριστιανός ἐργάζομαι . αἰδέομαι ὁ ὁ Ῥωμαῖος αὐτοδέσποτος κράτος , καί ἵστημι κατά ἐχθρός δυσσεβῶς ὁπλίζω . λαμβάνω πίστις ὁ φόνος φονεύτρια . ἀναλογίζομαι ὅτι ἔνδον · εἰμί ὁ ὁ Πέρσης γῆ καί μέγας κίνδυνος φυγή φέρω . ἐκδικέω ὁ φθορά ὁ παρθένος , ὁ τέμνω μέλος ὁ στρατιώτης ἐγώ ὁράω πονέω ὁ Καρδία . οὐ εἰμί ἄμισθος ὁ κίνδυνος , ἀλλά αἰώνιος ζωή πρόξενος . ἵστημι ἀνδρείως , καί κύριος ὁ θεός συνεργέω ἐγώ , καί ὄλλυμι ὁ ἐχθρός ἐγώ . » οὗτος δέ καί ἄλλος πολύς ὁ βασιλεύς παραινέω ὁ λαός , ἀποκρίνω αὐτός εἷς ὑπέρ πᾶς · « ἁπλόω ἐγώ ὁ Καρδία , δεσπότης , ὁ σός πλατύνω ἐν παραίνεσις στόμα . ὀξύνω ὁ λόγος σύ ὁ ξίφος ἐγώ , καί ἔμψυχος οὗτος ἐργάζομαι . ἀναπτερόω ἐγώ διά ὁ ῥῆμα σύ . ἐρυθριάω σύ θεωρέω προάγω ἐγώ ἐν ὁ μάχη , καί ἕπω ἐν πᾶς ὁ σός κέλευσμα . » ὁ δέ βασιλεύς ἀναλαμβάνω ὁ στράτευμα εὐθύς ἐν ὁ ενδότερος Περσίς χωρέω πῦρ καταφλέγω ὁ πόλις καί ὁ κώμη · καί γίγνομαι τίς θαῦμα ἐνταῦθα φοβερός . ἐν γάρ ὁ θερινός τροπή ἀήρ γίγνομαι δροσώδης ψυχαγωγέω ὁ ὁ Ῥωμαῖος στρατός , ὥστε ἀγαθός ἐλπίς ἀναλαμβάνω αὐτός . ἀκούω δέ Ἡράκλειος , ὅτι Χοσρόης ἐν Γαζακῷ ὁ πόλις εἰμί σύν εἷς χιλιάς ἀνήρ πολεμιστής , ὁρμάω κατά αὐτός · καί προπέμπω τις ὁ ὑπό αὐτός Σαρακηνός προτρέχω , συναντάω ὁ ὁ Χοσρόης βίγλα , καί οὗτος ὁ μέν ἀναιρέω , ὁ δέ πεδάω σύν ὁ στρατηγός αὐτός ὁ βασιλεύς προσφέρω . οὗτος μανθάνω Χοσρόης , καταλείπω ὁ πόλις καί ὁ στράτευμα φυγή χράω . ὁ δέ Ἡράκλειος ἐπιδιώκω ὁ μέν φθάνω ἀναιρέω , ὁ δέ λοιπός φυγή διασκεδάννυμι . καί καταλαμβάνω ὁ βασιλεύς ὁ Γαζακῶν πόλις ἐν ὁ οὗτος προάστειον ἀναλαμβάνω ὁ στρατός αὐτός . ὁ δέ καταφεύγω πρός αὐτός Πέρσης λέγω , ὅτι φεύγω ὁ Χοσρόης πῦρ ἀναλίσκω πᾶς ὁ λήϊον ἐν ἐκεῖνος ὁ τόπος ἔρχομαι εἰς Θηβαρμαῒς ὁ πόλις ἐν ὁ ἀνατολή , ἐν ὅς ὑπάρχω ὁ ναός ὁ πῦρ καί ὁ χρῆμα Κροῖσος , ὁ Λυδός Βασιλεύς , καί ὁ πλάνη ὁ ἄνθραξ . οὗτος λαμβάνω ἐπί ὁ Δασταγὲρδ χωρέω . ὁ δέ βασιλεύς ἀπαίρω ἀπό Γαζακῶν καταλαμβάνω ὁ Θηβαρμαΐς · καί εἰσέρχομαι ἐν οὗτος πῦρ ἀναλίσκω ὁ ὁ πῦρ ναός καί πᾶς ὁ πόλις πῦρ ἀναλίσκω καταδιώκω ὀπίσω Χοσρόης ἐν ὁ στενός ὁ ὁ Μῆδος χώρα , καί ἐν οὗτος ὁ δυσχωρία τόπος ἐκ τόπος ὁ Χοσρόης ἀμείβω · καί ὁ Ἡράκλειος οὗτος διώκω πολύς πόλις πορθέω καί χώρα . χειμών δέ καταλαμβάνω , βουλή ποιέω ποῦ παραχειμάζω μετά ὁ λαός αὐτός · καί ὁ μέν φάσκω ἐν Ἀλβανία , ὁ δέ κατά αὐτός εἰσβάλλω ὁ Χοσρόης . ὁ δέ βασιλεύς κελεύω ὁ λαός ἁγνίζω τρεῖς ἡμέρα , καί ἀνοίγω ὁ ὁ θεός εὐαγγέλιον εὑρίσκω ἐπιτρέπω αὐτός ἐν Ἀλβανία παραχειμάζω . εὐθύς οὖν ἐπιστρέφω ὁρμάω ἐν Ἀλβανία . ἐν δέ ὁ μεταξύ ὁ ὁδός ἔχω πολύς αἰχμαλωσία Πέρσης σύν αὐτός οὐ ὀλίγος ἐπιδρομή ὑπό ὁ Περσικός στράτευμα δέχομαι · αὐτός δέ ὁ ὁ θεός συνεργία Νίκη κατά πᾶς ἔραμαι . χειμών δέ σφοδρός ἐπιπίπτω αὐτός ἐν ὁ ὁδός καί κρύος , φθάνω αὐτός ἐν Ἀλβανία ν χιλιάς δέσμιος ἔχω οὗτος ὁ εὐσυμπάθητος αὐτός Καρδία ἐλεέω ὁ δεσμός λύω , καί ἐπιμέλεια καί ἀνάπαυσις μεταδίδωμι · ὥστε πᾶς μετά δάκρυ οὗτος εὔχομαι ῥύστης γίγνομαι καί ὁ Περσίς , ὁ κοσμόλεθρος ἀναιρέω Χοσρόης . ἴδη . λϛʹ . ἵημι . ἵημι . εἰ . οὗτος ὁ ἔτος Χοσρόης , ὁ ὁ Πέρσης βασιλεύς , Σαραβλαγγᾶν προβάλλω στρατηγός , ἀνήρ δραστήριος καί τῦφος πολύς ἐπαίρω · καί παραδίδωμι αὐτός στρατός ὁ λέγω χοσροηγετης καί περοζιος ἐν Ἀλβανία στέλλω κατά Ἡράκλειος . εἰσβάλλω δέ εἰς ὁ ἄκρος ὁ Ἀλβανία οὐ θαρσέω κατά πρόσωπον ὁ βασιλεύς πρός πόλεμος ἵστημι · ἀλλά ὁ ἐπί Περσίς ἄγω κλεισούρα κρατέω νομίζω οὗτος λοχάω . ὁ δέ Ἡράκλειος ἅμα ἔαρ ἀπαίρω ὁ Ἀλβανία διά ὕπτιος πεδίον καί ὁ τροφή δαψιλής εὐπορέω ὁ πάροδος ποιέω ἐπί Περσίς , εἰμί καί μῆκος διάστημα πολύς ὁδός ἀνύω . ὁ δέ Σαραβλαγγᾶς διά ὁ στενός ὁδός ὡς διά σύντομος ἐλαύνω ὁ προλαμβάνω αὐτός ἐν ὁ χώρα Περσίς . Ἡράκλειος δέ παραινέω ὁ λαός λέγω · « γιγνώσκω , ἀδελφός , ὡς ὁ στρατία ὁ Πέρσης ἐν ὁ δύσβατος τόπος πλανάω ὁ τε ἵππος αὐτός παραλύω καί αὐτός ἐκνευρόω . ἐγώ δέ σπεύδω κατά Χοσρόης χωρέω ἐν πολύς τάχος , ὥστε ἐκ ὁ ἀπροσδόκητος ἐπιπίπτω αὐτός θορυβέω . » ὁ δέ λαός οὖον συμβουλεύω οὗτος ποιέω , μάλιστα ὁ ὁ Λαζοί καί ὁ Ἀβασγοί καί ὁ Ἴβηρ σύμμαχος . ἐντεῦθεν ἐν συμφορά περιπίπτω . καταλαμβάνω γάρ καί Σαρβαραζᾶς μετά ὁ λαός αὐτός , ὅς ἐξοπλίζω Χοσρόης πᾶς δύναμις καί ἀποστέλλω κατά Ἡράκλειος διά ὁ Ἀρμένιος . Σαραβλαγγᾶς δέ ἀκολουθέω ἐκ ὁ ὄπισθεν αὐτός καί οὖον συμβάλλω αὐτός ἐκδέχομαι ἑνόω ὁ Σαρβαραζᾷ καί οὗτος ὁ πόλεμος συνίστημι . γιγνώσκω δέ ὁ Ρωμαῖος ὁ ἔφοδος ὁ Σαρβαραζᾶ εἰς δειλία τρέπω καί ὁ πούς ὁ βασιλεύς προσπίπτω δάκρυ μετανοέω διά ὁ κακῶς γίγνομαι αὐτός παρακοή , γιγνώσκω οἷος κακός εἰμί δοῦλος μή εἴκω ὁ ὁ δεσπότης βούλευμα · καί λέγω · « ὁ χείρ σύ , δεσπότης , πρίν ἀπόλλυμι ἐγώ ὁ ἄθλιος · εἴκω γάρ σύ , ἐν ὅς εἄν κελεύω . » τότε ὁ βασιλεύς σπεύδω συμβάλλω ὁ Σαραβλαγγᾷ , πρίν ἢ ἑνόω ὁ λαός ὁ Σαρβαραζᾶ , καί πολύς ἐκδρομή κατά αὐτός ποιέω ἐν νύξ τε καί ἡμέρα εἰς δειλία αὐτός καθίστημι · καί ὄπισθεν ἀμφότερος ἐάω κατά Χοσρόης μετά σπουδή ἐλαύνω . αὐτομολέω δέ δύο ὁ Ῥωμαῖος πρός ὁ Πέρσης καί πείθω αὐτός ἐκ δειλανδρία φεύγω ὁ Ῥωμαῖος . ἔρχομαι δέ αὐτός καί φήμη ἕτερος , ὁ Σάϊς , στρατηγός Πέρσης , καταλαμβάνω μετά ἕτερος στράτευμα εἰς βοήθεια · καί οὗτος μανθάνω Σαραβλαγγᾶς τε καί Σαρβαραζᾶς ἀγωνίζομαι προσβάλλω ὁ Ἡράκλειος πρός πόλεμος , πρίν ἢ φθάνω ὁ Σάϊς καί ὁ Νίκη εἰς ἑαυτοῦ μεταφέρω ὁ κλέος . πιστεύω δέ καί ὁ αὐτόμολος χωρέω κατά Ἡράκλειος , καί πλησιάζω αὐτός ἀπληκεύω βούλομαι ἅμα ὁ πρωΐ συμβάλλω . ὁ δέ Ἡράκλειος ἀπαίρω ἀπό ἑσπέρα ὁδεύω διά ὅλος ὁ νύξ · καί μακράν γίγνομαι ἀπό αὐτός εὑρίσκω τε πεδίον χλοηφόρος ἀπληκεύω ἐν αὐτός . ὁ δέ βάρβαρος νομίζω ἐκ δειλία φεύγω ἄκοσμος ἐλαύνω ὁ καταλαμβάνω αὐτός . αὐτός δέ ὑπαντάω αὐτός κροτέω πόλεμος κατά αὐτός . καταλαμβάνω δέ βουνός τις ἀλσώδης καί ἐπισωρεύω ὁ λαός αὐτός ὁ ὁ θεός συνεργία τρέπω ὁ βάρβαρος , καί οὗτος διά ὁ φάραγξ διώκω πλῆθος πολύς ἀναιρέω . πίπτω δέ καί ὁ Σαραβλαγγᾶς ξίφος πλήσσω ὁ νῶτον . καί οὗτος μεταξύ ὁ ἀγών εἰμί , φθάνω καί ὁ Σάϊς σύν ὁ ἑαυτοῦ στρατός , καί οὗτος τρέπω ὁ βασιλεύς καί πολύς ἐκ αὐτός ἀναιρέω ὁ λοιπός διασπείρω φεύγω · παραλαμβάνω δέ καί ὁ τοῦλδον αὐτός . ὁ δέ Σαρβαραζᾶς ἑνόω ὁ Σάϊς ἐπισυνάγω ὁ σώζω βάρβαρος · καί πάλιν διανοέομαι κατά Ἡράκλειος χωρέω . ὁ δέ βασιλεύς ἐπί ὁ ὁ Οὖννοι χώρα καί ὁ οὗτος δυσχωρία ἐλαύνω ἐν τε τραχύς τόπος καί δύσβατος . ὁ δέ βάρβαρος ὀπίσω αὐτός ἀκολουθέω . ὁ δέ Λαζός ἅμα ὁ Ἀβασγοί δειλιάω ἀποσπάω ἑαυτοῦ ὁ ὁ Ῥωμαῖος συμμαχία καί πρός ὁ ἴδιος χώρα ἀναχωρέω . ὁ δέ Σάϊς ἥδομαι ἐπί οὗτος θυμός πολύς σύν ὁ Σαρβάρῳ χωρέω κατά Ἡράκλειος . ὁ δέ βασιλεύς ἐπισυνάγω ὁ στρατός λόγος ἀναπτερόω καί παραίνεσις οὗτος ἀλείφω λέγω · « ὁ πλῆθος σύ ὁ ἐχθρός , ἀδελφός , μή ταράσσω . θεός γάρ ἐθέλω , εἷς διώκω χίλιοι . θύω οὖν ὁ θεός ἑαυτοῦ ὑπέρ ὁ ὁ ἀδελφός ἐγώ σωτηρία . λαμβάνω στέφος μάρτυς , ἵνα καί ὁ μέλλω ἐγώ χρόνος ἐπαινέω , καί ὁ θεός ὁ μισθός πωλέω . » οὗτος καί ἄλλος πλείων λόγος παραθαρσύνω ὁ στρατός φαιδρός ὁ πρόσωπον παρατάσσω ὁ πόλεμος , καί ἵστημι ἀπό ἀλλήλων ἀπό μικρός διάστημα ἀπό πρωΐ μέχρι ἑσπέρα ἀλλήλων οὖον συμβάλλω . ἑσπέρα δέ καταλαμβάνω , ὁ βασιλεύς ὁ ὁδοιπορία ἔχω . ὁ δέ βάρβαρος πάλιν ὀπίσω αὐτός ἐλαύνω . ἐναλλάσσω δέ ὁ ὁδός καί οὗτος προλαμβάνω ἐθέλω ἐμπίπτω εἰς τόπος τελματώδης καί πλανάω καί εἰς μέγας κίνδυνος ἔρχομαι . ὁ δέ βασιλεύς διαβαίνω ὁ μέρος Περσαρμενία παρατρέχω . ὁ δέ γῆ ἐκεῖνος ὑπό Πέρσης κρατέω , πολύς συντρέχω ὁ Σαρβαραζᾷ , καί ἐπαυξάνω ὁ ἑαυτοῦ λαός . χειμών δέ γίγνομαι , σκορπίζω ὁ πλῆθος ἐν ὁ ἴδιος τόπος πρός ὁ ἀναπαύω ἐν ὁ οἶκος αὐτός . οὗτος δέ Ἡράκλειος μανθάνω διανοέομαι ἐν νύξ κλέπτω ὁ πόλεμος · καί ὁ χειμών ἐπίκειμαι , καί ὑποψία μηδείς εἰμί ὁ Σαρβάρῳ , ἐπιλέγω ἵππος εὐσθενής καί ὁ στρατός ὁ ἀνδρεῖος διχῆ ὁπλίζω ὁ μέν προάγω κελεύω κατά ὁ Σαρβάρου , αὐτός δέ σύν ὁ ἕτερος ὀπίσω οὗτος ἕπω . σπεύδω δέ διά ὁ νύξ καί καταλαμβάνω ὁ χωρίον Σαλβανῶν ὥρα ὁ ὁ νύξ , Πέρσης ἐν αὐτός εἰμί καί γιγνώσκω ὁ ἔφοδος , ἕ καί διανίστημι ὁρμάω κατά αὐτός . ὁ δέ Ρωμαῖος οὗτος πᾶς ἀναιρέω παρέξ εἷς , ὅστις ὁ Σαρβάρῳ μηνύω . ὁ δέ Σάρβαρος ἀνίστημι καί ἐπιβαίνω ἵππος γυμνός τε καί ἀνυπόδητος φυγή ὁ σωτηρία πορίζω . οὗτος δέ ὁ γυνή καί πᾶς ὁ Περσικός ἄνθος ἄρχω τε καί σατράπης καί στρατιώτης ἐπίλεκτος καταλαμβάνω ἀνέρχομαι ἐν ὁ ὁ οἶκος στέγη καί πόλεμος κροτέω διά ὁ πυρός καθαιρέω · καί ὅς μέν κτείνω , ὅς δέ πῦρ ἀναλίσκω , ἄλλος δέ χειροπέδη δεσμέω καί μικρός δήω οὐδείς ἐκτός Σαρβάρου διασῴζω . λαμβάνω δέ καί ὁ ὅπλον Σαρβάρου χρύσεος ἀσπίς τε καί μάχαιρα καί δόρυ καί ὁ διάλιθος καί χρύσεος ζώνη καί ὁ ὑπόδημα αὐτός . καί οὗτος πᾶς λαμβάνω χωρέω κατά ὁ διασπείρω ἐν ὁ χωρίον · ὅστις μανθάνω ὁ ὁ Σαρβάρου φυγή ἀκρατής φεύγω . αὐτός δέ διώκω πολύς αὐτός ἐκτείνω καί δέσμιος λαμβάνω , καί ὁ λοιπός ἐν Περσίς μετά αἰσχύνη ὑποστρέφω . ὁ δέ βασιλεύς ἐπισυνάγω ὁ ἑαυτοῦ στρατόπεδον μετά χαρά ἐν ἐκεῖνος ὁ τόπος παραχειμάζω .