theophanes-confessor.chronographia theofanis2.40
Γόνθαρις δὲ τὸν Ἀρταβάνην ἡγεῖσθαι τοῦ στρατοῦ ἐπί τε Ἀντάλαν καὶ Μαυρουσίους τοὺς ἐν Βυζακίῳ ἐκέλευσε χωρεῖν . συνῆν δὲ αὐτῷ καὶ Ἰωάννης , ὁ τῶν στασιαστῶν ἄρχων , καὶ Οὐλίθεος ὁ δορυφόρος · εἵποντο δὲ αὐτῷ καὶ Μαυρούσιοι , ὧν Κουτζίνας ἦρχεν . συμβαλὼν δὲ τῷ Ἀντάλᾳ καὶ τοῖς βαρβάροις τούτους ἐτρέψατο . ἐθελοκακήσας δὲ Ἀρταβάνης , ἐκ τοῦ αἰφνιδίου στρέψας τὸ βάνδον εἰς τὸ στρατόπεδον ἤλαυνεν . Οὐλίθεος δὲ κτεῖναι τοῦτον εἰς τὸ στρατόπεδον διενοεῖτο . Ἀρταβάνης δὲ ἔφασκε δεῖσαι , μὴ ἐξ Ἀδραμύτου τῆς πόλεως ἐξελθόντες οἱ βάρβαροι βοηθήσωσι τοῖς ἐναντίοις καὶ ἀνήκεστα ἔργα εἰς ἡμᾶς πράξωσιν · ἀλλὰ Γονθάριδα σὺν παντὶ τῷ στρατῷ ἐληλυθέναι , καὶ οὕτως πάντας ἑλεῖν . καὶ ἀναστρέψας εἰς Καρχηδόνα τῷ τυράννῳ ταῦτα ἀπήγγειλεν . ὁ δὲ τύραννος τῷ Πασιφίλῳ βουλευσάμενος ἅπαντα μὲν διενοήθη τὸν στρατὸν ἐξοπλίσαι καὶ σὺν αὐτῷ στρατεύσασθαι , φύλακας δὲ μόνους τῇ πόλει καταλιπεῖν . καθ' ἑκάστην δὲ ἡμέραν πολλοὺς ἀνῄρει ὁ Γόνθαρις ἐξ ὑποψίας . ἐξελθὼν δὲ τῆς Καρχηδόνος ἐν προαστείῳ , οὗ δὴ στιβάδες ἦσαν ἐκ παλαιοῦ τρεῖς , ἐν αἷς κατεκλίθη σὺν Ἀρταβάνῃ καὶ Ἀθανασίῳ καὶ Πέτρῳ , τῷ δορυφόρῳ Σολόμωνος . Ἀρταβάνης τοίνυν τὸν καιρὸν ἐπιτήδειον εἰς τὸν τοῦ τυράννου φόνον οἰόμενος Γρηγορίῳ τε καὶ Ἀρτασηρίῳ καὶ δορυφόροις πιστοῖς τρισὶ τὸ πρᾶγμα ἐθάρρησεν · καὶ τοὺς μὲν δορυφόρους σὺν τοῖς ξίφεσιν ἔνδον ἐκέλευσε γενέσθαι · ἀρχόντων γὰρ ἑστιωμένων ὄπισθεν ἑστάναι δορυφόρους νόμος ἦν . ἐγχειρεῖν δὲ ἄφνω τὸ πρᾶγμα ἐκέλευσεν , ἡνίκα αὐτὸς τὸν καιρὸν αὐτοῖς διὰ νεύματος ποιήσῃ , τὸν Ἀρτασῆριν κελεύσας πρῶτον τοῦ ἔργου ἔχεσθαι τῷ δὲ Γρηγορίῳ ἐπέταττε τῶν Ἀρμενίων πολλοὺς τοὺς εὐτολμοτάτους ἀπολεξάμενον εἰς τὸ παλάτιον παρεῖναι τὰ ξίφη μόνα ἐπιφερομένους , καὶ αὐτοῖς τὸ μὲν βούλευμα μηδενὶ ἐξειπεῖν . προϊόντος δὲ τοῦ πότου , καὶ τοῦ Γονθάριδος καταβεβρεγμένου τῷ οἴνῳ , Ἀρτασήρας σπασάμενος τὸ ξίφος κατὰ τοῦ τυράννου ἐχώρει . εἷς δὲ τῶν οἰκετῶν ἰδὼν τὸ ξίφος γυμνὸν ἀνέκραγεν , « τί τοῦτο , ὦ βέλτιστε ; » λέγων . ὁ δὲ Γόνθαρις στρέψας τὸ πρόσωπον εἰς αὐτὸν ἔβλεπεν . Ἀρτασήρας δὲ αὐτὸν τῷ ξίφει ἔπαισε καὶ τὴν δεξιὰν χεῖρα αὐτοῦ ἀφεῖλεν . ἀναπηδήσαντα δὲ τοῦτον Ἀρταβάνης μάχαιραν σπασάμενος ἐν τῇ τοῦ τυράννου πλευρᾷ ταύτην ἔπηξεν ἄχρι τῆς λαβῆς , καὶ τοῦτον ἄφνω ἀνεῖλεν . τότε Ἀρταβάνης τὸν Ἀθανάσιον ἐπιμελεῖσθαι τῶν ἐν τῷ παλατίῳ χρημάτων , καθὼς ἐπὶ Ἀρεοβίνδου , ἐκέλευσεν . ἐπεὶ δὲ οἱ φύλακες τὴν τοῦ Γονθάριδος τελευτὴν ἔμαθον , Ἰουστινιανὸν ἀνεβόων καλλίνικον βασιλέα . ἐντεῦθεν οἱ τῷ βασιλεῖ εὐνοηκότες εἰσπηδήσαντες εἰς τὰς τῶν στασιαστῶν οἰκίας τούτους ἔκτειναν . Ἰωάννης δὲ σὺν τοῖς Οὐανδήλοις εἰς τὸ ἱερὸν καταφεύγει , οὓς Ἀρταβάνης τὰ πιστὰ δοὺς καὶ ἐξαγαγὼν εἰς Βυζάντιον ἀπέστειλεν . γέγονε δὲ ὁ τοῦ τυράννου φόνος μετὰ λϛʹ ἡμέρας τῆς τούτου τυραννίδος , ἐννεακαιδεκάτου ἔτους Ἰουστινιανοῦ ὑπάρχοντος . Ἀρταβάνης δὲ ἐκ τούτου κλέος μέγα περιεβάλετο εἰς πάντας ἀνθρώπους . Περίεκτα δέ , ἡ Ἀρεοβίνδου γυνή , μεγάλα δῶρα τῷ Ἀρταβάνῃ ἐδωρήσατο . ὁ δὲ βασιλεὺς τοῦτον στρατηγὸν Λιβύης ἐποίησεν ἁπάσης . ὁ δὲ Ἀρταβάνης μετ' οὐ πολὺ παραιτησάμενος πρὸς βασιλέα εἰς Βυζάντιον ἦλθεν , καὶ ὁ βασιλεὺς Ἰωάννην , τὸν Πάππου ἀδελφόν , στρατηγὸν Λιβύης κατέστησεν . ὁ δὲ Ἰωάννης τὴν Λιβύην καταλαβὼν κατὰ Ἀντάλα καὶ Μαυρουσίων τῶν ἐν Βυζακίῳ ἐπεστράτευσε καὶ τούτους πολεμήσας νίκην ἤρατο καὶ πολεμίους πολλοὺς ἔκτεινε καὶ τὰ σημεῖα , ἅπερ Σολόμωνος οἱ βάρβαροι ἔλαβον , ἀφελόμενος ἐξ αὐτῶν τῷ βασιλεῖ εἰς Βυζάντιον ἔπεμψεν . τοὺς δὲ λοιποὺς τῶν βαρβάρων ἐδίωξε τῆς Ρωμαίων ἀρχῆς . χρόνῳ δὲ ὑστέρῳ οἱ Λευάθαι στρατῷ μεγάλῳ ἐκ τῶν ἐπὶ Τριπόλεως χωρίων εἰς Βυζάκιον ἀφικόμενοι τῷ Ἀντάλᾳ ἡνώθησαν · οἷς Ἰωάννης ἀπαντήσας ἡττήθη καὶ πολλοὺς ἀποβαλὼν εἰς Καρχηδόνα ἐπανῆκεν . οἱ δὲ βάρβαροι μέχρι Καρχηδόνος κατελθόντες τὰ ἐκείνης χωρία ἐληΐσαντο . ὕστερον δὲ Ἰωάννης τῶν στρατιωτῶν τὴν προθυμίαν διεγείρας καὶ Μαυρουσίους ἄλλους τε καὶ τοὺς ὄντας σὺν τῷ Κουτζίνᾳ εἰς συμμαχίαν λαβὼν καὶ τούτους πολεμήσας ἔτρεψεν . καὶ δίωξιν μεγάλην ποιησάμενος πολὺ πλῆθος ἀνεῖλεν , οἱ δὲ λοιποὶ εἰς τὰς ἐσχατιὰς τῆς Λιβύης ἔφυγον , καὶ οὕτω τὰ πράγματα ἐν Λιβύῃ εἰρήνης βαθείας ἔτυχον . Ἱεροσολύμων ἐπίσκοπος Ἰωάννης ἔτη ιαʹ . ͵ϛκζʹ . φκζʹ . ηʹ . ιʹ . γʹ . ιεʹ . αʹ . ιεʹ . ηʹ . Τούτῳ τῷ ἔτει ὁ τῶν Ἰβήρων βασιλεὺς Ζαμαναρζὸς ἀνῆλθεν ἐν Κωνσταντινουπόλει πρὸς τὸν εὐσεβέστατον βασιλέα Ἰουστινιανὸν μετὰ τῆς γυναικὸς καὶ τῶν συγκλητικῶν αὐτοῦ , παρακαλῶν αὐτὸν τοῦ εἶναι αὐτὸν σύμμαχον Ρωμαίων καὶ φίλον γνήσιον . ὁ δὲ βασιλεὺς τὴν τοιαύτην προαίρεσιν ἀποδεξάμενος πολλὰ αὐτὸν ἐφιλοτιμήσατο καὶ τοὺς αὐτοῦ συγκλητικούς · ὁμοίως καὶ ἡ αὐγούστα τῇ αὐτοῦ γυναικὶ κόσμια παντοῖα διὰ μαργαριτῶν ἐχαρίσατο . καὶ ἀπέλυσεν αὐτοὺς ἐν εἰρήνῃ εἰς τὴν ἰδίαν βασιλείαν . Ρώμης ἐπίσκοπος Ἀγαπητὸς ἔτη βʹ . ͵ϛκηʹ . φκηʹ . θʹ . ιαʹ . αʹ . ιϛʹ . βʹ . ιϛʹ . θʹ . Τούτῳ τῷ ἔτει ἔπαθεν ὑπὸ θεομηνίας Πομπηϊούπολις τῆς Μυσίας . ἐσχίσθη γὰρ ἡ γῆ ὑπὸ τοῦ σεισμοῦ , καὶ ἐχαώθη τὸ ἥμισυ τῆς πόλεως μετὰ τῶν οἰκητόρων . καὶ ἦσαν ὑπὸ τὴν γῆν , καὶ αἱ φωναὶ αὐτῶν ἠκούοντο βοώντων ἐλεηθῆναι . καὶ πολλὰ ἐδωρήσατο ὁ βασιλεὺς πρὸς τὸ ἐκχοηθῆναι καὶ βοηθηθῆναι αὐτούς , καὶ τοὺς ζήσαντας ἐφιλοτιμήσατο . Τῷ δ' αὐτῷ ἔτει παρέδωκεν Ἰουστινιανὸς τοῦ ψάλλεσθαι ἐν ταῖς ἐκκλησίαις τό · « ὁ μονογενὴς υἱὸς καὶ λόγος τοῦ θεοῦ . » ἐποίησε δὲ καὶ τὸ ὡρολόγιον τοῦ Μιλίου .
Lemmas: Γόνθαρις δέ ὁ Ἀρταβάνης ἡγέομαι ὁ στρατός ἐπί τε Ἀντάλας καί Μαυρούσιος ὁ ἐν Βυζάκιον κελεύω χωρέω . σύνειμι δέ αὐτός καί Ἰωάννης , ὁ ὁ στασιαστής ἄρχω , καί Οὐλίθεος ὁ δορυφόρος · ἕπω δέ αὐτός καί Μαυρούσιος , ὅς Κουτζίνας ἄρχω . συμβάλλω δέ ὁ Ἀντάλας καί ὁ βάρβαρος οὗτος τρέπω . ἐθελοκακέω δέ Ἀρταβάνης , ἐκ ὁ αἰφνίδιος στρέφω ὁ βάνδον εἰς ὁ στρατόπεδον ἐλαύνω . Οὐλίθεος δέ κτείνω οὗτος εἰς ὁ στρατόπεδον διανοέομαι . Ἀρταβάνης δέ φάσκω δείδω , μή ἐκ Ἀδράμυτος ὁ πόλις ἐξέρχομαι ὁ βάρβαρος βοηθέω ὁ ἐναντίος καί ἀνήκεστος ἔργον εἰς ἐγώ πράσσω · ἀλλά Γονθάριδα σύν πᾶς ὁ στρατός ἔρχομαι , καί οὕτως πᾶς αἱρέω . καί ἀναστρέφω εἰς Καρχηδών ὁ τύραννος οὗτος ἀπαγγέλλω . ὁ δέ τύραννος ὁ Πασίφιλος βουλεύω ἅπας μέν διανοέομαι ὁ στρατός ἐξοπλίζω καί σύν αὐτός στρατεύω , φύλαξ δέ μόνος ὁ πόλις καταλείπω . κατά ἕκαστος δέ ἡμέρα πολύς ἀναιρέω ὁ Γόνθαρις ἐκ ὑποψία . ἐξέρχομαι δέ ὁ Καρχηδών ἐν προάστειον , ὅς δή στιβάς εἰμί ἐκ παλαιός τρεῖς , ἐν ὅς κατακλίνω σύν Ἀρταβάνης καί Ἀθανάσιος καί Πέτρος , ὁ δορυφόρος Σολόμων . Ἀρταβάνης τοίνυν ὁ καιρός ἐπιτήδειος εἰς ὁ ὁ τύραννος φόνος οἴομαι Γρηγόριος τε καί Ἀρτασηρίῳ καί δορυφόρος πιστός τρεῖς ὁ πρᾶγμα θαρσέω · καί ὁ μέν δορυφόρος σύν ὁ ξίφος ἔνδον κελεύω γίγνομαι · ἄρχω γάρ ἑστιάω ὄπισθεν ἵστημι δορυφόρος νόμος εἰμί . ἐγχειρέω δέ ἄφνω ὁ πρᾶγμα κελεύω , ἡνίκα αὐτός ὁ καιρός αὐτός διά νεῦμα ποιέω , ὁ Ἀρτασῆριν κελεύω πρῶτος ὁ ἔργον ἔχω ὁ δέ Γρηγόριος ἐπιτάσσω ὁ Ἀρμένιος πολύς ὁ εὔτολμος ἀπολέγω εἰς ὁ Παλάτιον πάρειμι ὁ ξίφος μόνος ἐπιφέρω , καί αὐτός ὁ μέν βούλευμα μηδείς ἐξεῖπον . πρόειμι δέ ὁ πότος , καί ὁ Γονθάρις καταβρέχω ὁ οἶνος , Ἀρτασήρας σπάω ὁ ξίφος κατά ὁ τύραννος χωρέω . εἷς δέ ὁ οἰκέτης εἶδον ὁ ξίφος γυμνός ἀνακράζω , « τίς οὗτος , εἰμί ἀγαθός ; » λέγω . ὁ δέ Γόνθαρις στρέφω ὁ πρόσωπον εἰς αὐτός βλέπω . Ἀρτασήρας δέ αὐτός ὁ ξίφος παίω καί ὁ δεξιά χείρ αὐτός ἀφαιρέω . ἀναπηδάω δέ οὗτος Ἀρταβάνης μάχαιρα σπάω ἐν ὁ ὁ τύραννος πλευρά οὗτος πήγνυμι ἄχρι ὁ λαβή , καί οὗτος ἄφνω ἀναιρέω . τότε Ἀρταβάνης ὁ Ἀθανάσιος ἐπιμελέομαι ὁ ἐν ὁ Παλάτιον χρῆμα , καθώς ἐπί Ἀρεόβινδος , κελεύω . ἐπεί δέ ὁ φύλαξ ὁ ὁ Γονθάρις τελευτή μανθάνω , Ἰουστινιανός ἀναβοάω καλλίνικος βασιλεύς . ἐντεῦθεν ὁ ὁ βασιλεύς εὐνοέω εἰσπηδάω εἰς ὁ ὁ στασιαστής οἰκίον οὗτος κτείνω . Ἰωάννης δέ σύν ὁ Οὐανδήλοις εἰς ὁ ἱερόν καταφεύγω , ὅς Ἀρταβάνης ὁ πιστόν δίδωμι καί ἐξάγω εἰς Βυζάντιον ἀποστέλλω . γίγνομαι δέ ὁ ὁ τύραννος φόνος μετά λϛʹ ἡμέρα ὁ οὗτος τυραννίς , ἐννεακαιδέκατος ἔτος Ἰουστινιανός ὑπάρχω . Ἀρταβάνης δέ ἐκ οὗτος κλέος μέγας περιβάλλω εἰς πᾶς ἄνθρωπος . περικτεινω δέ , ὁ Ἀρεόβινδος γυνή , μέγας Δῶρα ὁ Ἀρταβάνης δωρέω . ὁ δέ βασιλεύς οὗτος στρατηγός Λιβύη ποιέω ἅπας . ὁ δέ Ἀρταβάνης μετά οὖον πολύς παραιτέομαι πρός βασιλεύς εἰς Βυζάντιον ἔρχομαι , καί ὁ βασιλεύς Ἰωάννης , ὁ Πάππος ἀδελφός , στρατηγός Λιβύη καθίστημι . ὁ δέ Ἰωάννης ὁ Λιβύη καταλαμβάνω κατά ἄταλα καί Μαυρούσιος ὁ ἐν Βυζάκιον ἐπιστρατεύω καί οὗτος πολεμέω Νίκη ἔραμαι καί πολέμιος πολύς ἐκτείνω καί ὁ σημεῖον , ὅσπερ Σολόμων ὁ βάρβαρος λαμβάνω , ἀφαιρέω ἐκ αὐτός ὁ βασιλεύς εἰς Βυζάντιον πέμπω . ὁ δέ λοιπός ὁ βάρβαρος διώκω ὁ Ῥωμαῖος ἀρχή . χρόνος δέ ὕστερος ὁ Λευάθαι στρατός μέγας ἐκ ὁ ἐπί Τρίπολις χωρίον εἰς Βυζάκιον ἀφικνέομαι ὁ Ἀντάλας ἑνόω · ὅς Ἰωάννης ἀπαντάω ἡσσάομαι καί πολύς ἀποβάλλω εἰς Καρχηδών ἐπανίημι . ὁ δέ βάρβαρος μέχρι Καρχηδών κατέρχομαι ὁ ἐκεῖνος χωρίον ληΐζομαι . ὕστερος δέ Ἰωάννης ὁ στρατιώτης ὁ προθυμία διεγείρω καί Μαυρούσιος ἄλλος τε καί ὁ εἰμί σύν ὁ Κουτζίνας εἰς συμμαχία λαμβάνω καί οὗτος πολεμέω τρέπω . καί δίωξις μέγας ποιέω πολύς πλῆθος ἀναιρέω , ὁ δέ λοιπός εἰς ὁ ἐσχατιά ὁ Λιβύη φεύγω , καί οὗτος ὁ πρᾶγμα ἐν Λιβύη εἰρήνη βαθύς τυγχάνω . Ἱερουσαλήμ ἐπίσκοπος Ἰωάννης ἔτος ἰά . ͵ϛκζʹ . φκζʹ . ἤ . εἷς . γε . ἵημι . ὅς . ἵημι . ἤ . οὗτος ὁ ἔτος ὁ ὁ Ἴβηρ βασιλεύς Ζαμαναρζὸς ἀνέρχομαι ἐν Κωνσταντινούπολις πρός ὁ εὐσεβής βασιλεύς Ἰουστινιανός μετά ὁ γυνή καί ὁ συγκλητικός αὐτός , παρακαλέω αὐτός ὁ εἰμί αὐτός σύμμαχος Ῥωμαῖος καί φίλος γνήσιος . ὁ δέ βασιλεύς ὁ τοιοῦτος προαίρεσις ἀποδείκνυμι πολύς αὐτός φιλοτιμέομαι καί ὁ αὐτός συγκλητικός · ὁμοίως καί ὁ Αὐγούστα ὁ αὐτός γυνή κόσμιος παντοῖος διά μαργαρίτης χαρίζομαι . καί ἀπολύω αὐτός ἐν εἰρήνη εἰς ὁ ἴδιος βασίλειος . Ῥώμη ἐπίσκοπος Ἀγαπητός ἔτος βε . ͵ϛκηʹ . φκηʹ . ὁ . ἰά . ὅς . ιϛʹ . βε . ιϛʹ . ὁ . οὗτος ὁ ἔτος πάσχω ὑπό θεομηνία Πομπηιούπολις ὁ Μυσία . σχίζω γάρ ὁ γῆ ὑπό ὁ σεισμός , καί χαόω ὁ ἥμισυς ὁ πόλις μετά ὁ οἰκήτωρ . καί εἰμί ὑπό ὁ γῆ , καί ὁ φωνή αὐτός ἀκούω βοῦς ἐλεέω . καί πολύς δωρέω ὁ βασιλεύς πρός ὁ ἐκχέω καί βοηθέω αὐτός , καί ὁ ζάω φιλοτιμέομαι . ὁ δέ αὐτός ἔτος παραδίδωμι Ἰουστινιανός ὁ ψάλλω ἐν ὁ ἐκκλησία ὁ · « ὁ μονογενής υἱός καί λόγος ὁ θεός . » ποιέω δέ καί ὁ ὡρολόγιον ὁ Μιλίου .