theophanes-confessor.chronographia theofanis1.25
Κόσμου ἔτη ͵εωξϛʹ . Τῆς θείας σαρκώσεως ἔτη τξϛʹ . Ρωμαίων βασιλεὺς Οὐαλεντινιανὸς ἔτη ιαʹ . ιʹ . Περσῶν βασιλεὺς Ἀρταξὴρ ἔτη δʹ . αʹ . Ρώμης ἐπίσκοπος Δάμασος ἔτη κηʹ . κβʹ . Κωνσταντ . ἐπίσκοπος Δημόφιλος ἔτη ιβʹ . δʹ . Ἱεροσολύμων ἐπίσκοπος Κύριλλος ἔτη λεʹ . ηʹ . Ἀλεξανδρείας ἐπίσκοπος Λούκιος ἔτη ϛʹ . αʹ . Ἀντιοχείας ἐπίσκοπος Μελέτιος ἔτη κεʹ . βʹ . Τούτῳ τῷ ἔτει Ἀμβρόσιος μετὰ Αὐξέντιον τῆς ἐκκλησίας Μεδιολάνων ἡγήσατο οὕτως · τοῦ δήμου στασιάζοντος περὶ προβολῆς ἐπισκόπου , Ἀμβρόσιος ἡγεμὼν τῆς χώρας τελῶν ἐπέμφθη ὑπὸ Οὐαλεντινιανοῦ τοῦ βασιλέως ἐκεῖσε διάγοντος κωλῦσαι τὴν στάσιν , ἀβάπτιστος μὲν ἔτι ὤν , πάνυ δὲ τοῦ δικαίου φροντίζων καὶ τοὺς μείζονας ἄρχοντας γενναίως διελέγχων ἀδικοῦντας . ὁ οὖν δῆμος παυσάμενος τῆς ἔριδος , ὁμοφώνως τὸν Ἀμβρόσιον ἐπίσκοπον ἐψηφίσαντο · ὅπερ ἀκούσας Οὐαλεντινιανὸς ἐκέλευσε μυηθέντα χειροτονηθῆναι τὸν Ἀμβρόσιον ἐπίσκοπον , εὐχαριστῶν ἐπ' ὄψεσι πάντων τῷ θεῷ καὶ λέγων · « χάρις σοι , δέσποτα παντοκράτορ , σῶτερ ἡμέτερε , ὅτι ψυχὰς ἐνεχείρισας τῷδε τῷ ἀνδρὶ σωμάτων ἄρχοντι παρ' ἐμοῦ γενομένῳ , καὶ τὰς ἐμὰς ψήφους δικαίας ἀπέφηνας . » Λούκιος δὲ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ πολλὰ κακὰ σὺν τοῖς Ἀρειανοῖς διεπράξατο . ᾠδὰς γὰρ δαιμόνων εἰς τὴν Θεωνᾶ ἐκκλησίαν ᾖδον καὶ ὀρχηστὰς εἰσῆγον , τῶν παρθένων τε τὰς ἐσθῆτας ἀποσκεπάζοντες , σὺν θυμῷ ῥινοκτυποῦντες γυμνὰς διὰ τῆς πόλεως περιῆγον , ἀσελγῶς αὐταῖς χρώμενοι · τὰς δὲ καὶ ἀνεῖλον μηδὲ πρὸς ταφὴν δόντες τοῖς γονεῦσι τὰ σώματα αὐτῶν λίαν ὀδυρομένοις . εἰς δὲ τὸ θυσιαστήριον ἔνδον μειράκιον ἀσελγὲς αἰσχρουργῆσαι ἀνήγαγον . τῆς δὲ δύσεως πάσης τριάδα ὁμοούσιον πρεσβευούσης , ᾐτήσαντο Οὐαλεντινιανὸν καὶ ἐποίησαν σύνοδον ἐν τῷ Ἰλλυρικῷ καὶ τὴν ἐν Νικαίᾳ πίστιν ἐκύρωσαν . ἴδικτον δὲ Οὐαλεντινιανὸς ἔγραψε τοῖς ἐν Ἀσίᾳ καὶ Φρυγίᾳ καὶ πάσῃ τῇ ἀνατολῇ ἐπισκόποις ἐμμένειν τοῖς ὡρισμένοις παρὰ τῆς συνόδου παρεγγυώμενος , κοινωνὸν καὶ Οὐάλεντα τὸν ἀδελφὸν καὶ Γρατιανὸν τὸν υἱὸν ἐν τῷ ἰδίκτῳ προσλαβόμενος . τότε καὶ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος τῆς κατὰ Κωνσταντινούπολιν ἐκκλησίας προέστη ταῖς Βασιλείου καὶ Μελετίου καὶ τῶν λοιπῶν τῆς εὐσεβείας ὑπερμάχων εἰσηγήσεσιν . καὶ εἰ μὴ φθάσας τὴν πόλιν ἀνεκαλέσατο , πᾶσα ἂν τῆς Ἀρείου καὶ Εὐνομίου λώβης ἐπεπλήρωτο · πάσας γὰρ τὰς ἐκκλησίας αὐτοὶ κατεῖχον πλὴν τοῦ εὐκτηρίου Ἀναστασίας τῆς μάρτυρος · ἐπισκόπει δὲ τῶν Ἀρειανῶν Δημόφιλος . Γρηγόριος τότε ὁ Νύσης καὶ Πέτρος , ἀδελφοὶ Βασιλείου , διέλαμπον Ὄπτιμός τε ἐν Πισιδίᾳ καὶ Ἀμφιλόχιος ἐν Ἰκονίῳ . Βάρσην δέ , τὸν ἐπίσκοπονἘδέσης , καὶ Πελάγιον Λαοδικείας ὡς προμάχους τῆς ὀρθοδοξίας ὁ Οὐάλης ἐξώρισεν . Οὐαλεντινιανὸς ὠνείδισεν Οὐάλεντα τὸν ἀδελφὸν ὡς κακόδοξον , μὴ πέμψας αὐτῷ βοήθειαν κατὰ τῶν Γότθων αἰτοῦντι , ἀλλ' εἰπών · « οὐ θέμις ἐπαμύνειν ἀνδρὶ θεομάχῳ . » ιαʹ . βʹ . κγʹ . εʹ . θʹ . βʹ . γʹ . Τούτῳ τῷ ἔτει Οὐαλεντινιανὸς ὁ μέγας ἐτελεύτησεν ἐτῶν πδʹ , βασιλεύσας ἔτη ιαʹ , τρόπῳ τοιῷδε · Σαυρομάται , ἔθνος [ μικρόν τε καὶ ] οἰκτρόν , ἐπαναστάντες αὐτῷ καὶ ἡττηθέντες πρέσβεις ἔπεμψαν αἰτοῦντες τὴν εἰρήνην . Οὐαλεντινιανοῦ δὲ τοὺς πρέσβεις ἐρωτῶντος , εἰ πάντες οἱ Σαυρομάται τοιοῦτοί εἰσι τοῖς σώμασιν οἰκτροί , καὶ αὐτῶν εἰπόντων , ὅτι « τοὺς κρείττονας πάντων ὧδε ἔχεις καὶ ὁρᾷς , » ἀνακράξας βιαίως ἔφη · « δεινὰ Ρωμαίων ἡ βασιλεία ὑπομένει εἰς Οὐαλεντινιανὸν λήξασα , εἰ Σαυρομάται τοιοῦτοι ὄντες Ρωμαίων κατεξανίστανται . » ἐκ δὲ τῆς διατάσεως καὶ τοῦ κρότου τῶν χειρῶν φλεβὸς ῥαγείσης καὶ πλείστου ἀναδοθέντος αἵματος , ἔν τινι φρουρίῳ Γαλλίας θνήσκει μηνὶ Δίῳ ιζʹ ἰνδικτιῶνος γʹ . Γρατιανοῦ δέ , τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ , μὴ εὑρεθέντος ἐκεῖσε , καὶ Οὐάλεντος ἐν Ἀντιοχείᾳ διάγοντος , τὸ εὑρεθὲν στρατόπεδον ἐν τῷ τόπῳ , ἐν ᾧ ἐτελεύτησεν Οὐαλεντινιανὸς ὁ μέγας , Οὐαλεντινιανόν , τὸν υἱὸν αὐτοῦ , ὡς ἐτῶν δ' ἀνηγόρευσαν Αὔγουστον , συμπαρούσης καὶ Ἰουστίνης , τῆς μητρὸς αὐτοῦ , ἐν τῇ Πανονίᾳ . τοῦτο μαθὼν Γρατιανὸς τὸν μὲν ἀδελφὸν αὐτοῦ εἶχε συμβασιλεύοντα μεθ' ἑαυτοῦ , τοὺς δὲ ἀναγορεύσαντας διαφόροις τρόποις ἐτιμωρήσατο διὰ τὸ παρὰ γνώμην αὐτοῦ τοῦτο γενέσθαι . Οὐάλης δὲ κατὰ Γότθων Τραϊανὸν στρατηγὸν πέμπει , ὃς ἡττηθεὶς ἀτίμως ἀνέκαμψεν . ὀνειδιζόμενος δὲ μαλακίαν ὑπὸ Οὐάλεντος ἀπεκρίνατο · « οὐκ ἐγὼ ἥττημαι , βασιλεῦ , ἀλλὰ σύ , ὁ κατὰ θεοῦ στρατευόμενος καὶ τὴν αὐτοῦ ῥοπὴν προξενῶν τοῖς βαρβάροις . » πολλοὺς δὲ ἀνεῖλεν Οὐάλης διὰ τοὺς ἐκ τῶν μαντειῶν ὑπονοηθέντας βασιλεύειν ἀπὸ τοῦ Θ στοιχείου , ἐν οἷς καὶ Θεόδωρόν τινα , πρῶτον ἐν πατρικίοις . Ἐν τῷ αὐτῷ δὲ χρόνῳ τινὲς τῶν Ναυατιανῶν ἐν Φρυγίᾳ τὸ πάσχα ἤρξαντο ποιεῖν μετὰ Ἰουδαίων συνελθόντες ἐν Παζῷ τῇ κώμῃ , καὶ νόμον ἐξέθεντο μετὰ Ἰουδαίων πασχάζειν . ἐκ τούτων οἱ λεγόμενοι Σαββατιανοὶ ἀπὸ Σαββατίου τινὸς ἀνεφύησαν ὕστερον . καὶ Ἀπολινάριος ὁ Σύρος τότε φανερῶς ἀπέστη τῆς ἐκκλησίας , Δάμασός τε ὁ Ρώμης καὶ Πέτρος Ἀλεξανδρείας πρῶτοι τούτους ἀπεκήρυξαν . καὶ Εὐνόμιος ὁ δυσσεβὴς ἐτόλμησε τὸ βάπτισμα ἐν μιᾷ καταδύσει τελεῖν , « οὐκ εἰς τριάδα , ἀλλ' εἰς τὸν θάνατον τοῦ Χριστοῦ δεῖ βαπτίζεσθαι , » λέγων · καὶ τοὺς ἐν τριάδι βαπτιζομένους ἀνεβάπτιζεν . Ἰουλιανός , ὁ καὶ Σάβας , ἱερὸς ἀσκητὴς εἰς Ἀντιόχειαν ἐλθὼν ἀπὸ Ἐδέσης τοὺς τὸ ὁμοούσιον δοξάζοντας ὀρθοδόξους ὑπεστήριζε προφανῶς ἀναθεματίζων τοὺς Ἀρειανούς . Ἀφραάτης ὁ θεῖος μετὰ πολλῆς παρρησίας κατὰ πρόσωπον ἐν Ἀντιοχείᾳ διήλεγξε τὴν τοῦ Οὐάλεντος ἀσέβειαν . εἷς δὲ τῶν εὐνούχων θρασέως τῷ Ἀφραάτῃ λοιδορήσας καὶ ἀπειλήσας , κατελθὼν ἑτοιμάσαι βαλανεῖον τῷ βασιλεῖ , πληγεὶς τὴν διάνοιαν ἑαυτὸν εἰς τὸ θερμὸν ὕδωρ βαλὼν ἀπώλετο . καὶ Ἐφραῒμ ὁ μέγας ἐν ἀσκήσει καὶ θείᾳ διδασκαλίᾳ διέλαμπεν , πολλοὺς μὲν λόγους ἀσκητικούς , πλείστους δὲ καὶ δογματικοὺς ἐκ θείου πνεύματος ἀναβλύσας · τινὰ δὲ τῶν πονημάτων καὶ ᾄδεσθαι Σύροις παρέδωκε διὰ τοῦ μέλους τοὺς ἀργοτέρους ἐφελκόμενος · φασὶ γοῦν τριακοσίας μυριάδας στίχων αὐτὸν ἐκδεδωκέναι τὸν ὄντως θεόσοφον .
Lemmas: Κόσμος ἔτος ͵εωξϛʹ . ὁ θεῖος σάρκωσις ἔτος τξϛʹ . Ῥωμαῖος βασιλεύς Οὐαλεντινιανός ἔτος ἰά . εἷς . Πέρσης βασιλεύς Ἀρταξὴρ ἔτος δέ . ὅς . Ῥώμη ἐπίσκοπος Δάμασος ἔτος καίω . κβʹ . Κωνστάντ . ἐπίσκοπος Δημόφιλος ἔτος ἶβις . δέ . Ἱερουσαλήμ ἐπίσκοπος Κύριλλος ἔτος λαός . ἤ . Ἀλεξάνδρεια ἐπίσκοπος Λούκιος ἔτος ϛυʹ . ὅς . Ἀντιόχεια ἐπίσκοπος Μελέτιος ἔτος κύ . βε . οὗτος ὁ ἔτος Ἀμβρόσιος μετά Αὐξέντιος ὁ ἐκκλησία Μεδιόλανον ἡγέομαι οὕτως · ὁ δῆμος στασιάζω περί προβολή ἐπίσκοπος , Ἀμβρόσιος ἡγεμών ὁ χώρα τέλος πέμπω ὑπό Οὐαλεντινιανός ὁ βασιλεύς ἐκεῖσε διάγω κωλύω ὁ στάσις , ἀβάπτιστος μέν ἔτι εἰμί , πάνυ δέ ὁ Δίκαιος φροντίζω καί ὁ μείζων ἄρχω γενναῖος διελέγχω ἀδικέω . ὁ οὖν δῆμος παύω ὁ Ἔρις , ὁμόφωνος ὁ Ἀμβρόσιον ἐπίσκοπος ψηφίζω · ὅσπερ ἀκούω Οὐαλεντινιανός κελεύω μυέω χειροτονέω ὁ Ἀμβρόσιον ἐπίσκοπος , εὐχαριστέω ἐπί ὄψις πᾶς ὁ θεός καί λέγω · « χάρις σύ , δεσπότης παντοκράτωρ , σωτήρ ἡμέτερος , ὅτι ψυχή ἐγχειρίζω ὅδε ὁ ἀνήρ σῶμα ἄρχω παρά ἐγώ γίγνομαι , καί ὁ ἐμός ψῆφος Δίκαιος ἀποφαίνω . » Λούκιος δέ ἐν Ἀλεξάνδρεια πολύς κακός σύν ὁ Ἀρειανός διαπράσσω . ἀοιδή γάρ δαίμων εἰς ὁ Θεωνᾶ ἐκκλησία ἀείδω καί ὀρχηστής εἰσάγω , ὁ παρθένος τε ὁ ἐσθής ἀποσκεπάζω , σύν θυμός ρινοκτυπουντα γυμνάς διά ὁ πόλις περιάγω , ἀσελγής αὐτός χράω · ὁ δέ καί ἀναιρέω μηδέ πρός ταφή δίδωμι ὁ γονεύς ὁ σῶμα αὐτός λίαν ὀδύρομαι . εἰς δέ ὁ θυσιαστήριον ἔνδον μειράκιον ἀσελγής αἰσχρουργέω ἀνάγω . ὁ δέ δύσις πᾶς τριάς ὁμοούσιος πρεσβεύω , αἰτέω Οὐαλεντινιανός καί ποιέω σύνοδος ἐν ὁ Ἰλλυρικός καί ὁ ἐν Νίκαια πίστις κυρόω . ἴδικτον δέ Οὐαλεντινιανός γράφω ὁ ἐν Ἀσία καί Φρυγία καί πᾶς ὁ ἀνατολή ἐπίσκοπος ἐμμένω ὁ ὁρίζω παρά ὁ σύνοδος παρεγγυάω , κοινωνός καί Οὐάλης ὁ ἀδελφός καί Γρατιανός ὁ υἱός ἐν ὁ ἴδικτον προσλαμβάνω . τότε καί Γρηγόριος ὁ Θεολόγος ὁ κατά Κωνσταντινούπολις ἐκκλησία προίστημι ὁ Βασίλειος καί Μελέτιος καί ὁ λοιπός ὁ εὐσέβεια υπέρμαχος εἰσήγησις . καί εἰμί μή φθάνω ὁ πόλις ἀνακαλέω , πᾶς εἄν ὁ Ἄρειος καί Εὐνόμιος λώβη πληρόω · πᾶς γάρ ὁ ἐκκλησία αὐτός κατέχω πλήν ὁ εὐκτήριος Ἀναστασία ὁ μάρτυς · ἐπισκοπέω δέ ὁ Ἀρειανός Δημόφιλος . Γρηγόριος τότε ὁ Νῦσα καί Πέτρος , ἀδελφός Βασίλειος , διαλάμπω Ὄπτιμός τε ἐν Πισιδία καί Ἀμφιλόχιος ἐν Ἰκόνιον . Βάρσην δέ , ὁ ἐπίσκοπονἘδέσης , καί Πελάγιος Λαοδίκεια ὡς πρόμαχος ὁ ὀρθοδοξία ὁ Οὐάλης ἐξορίζω . Οὐαλεντινιανός ὀνειδίζω Οὐάλης ὁ ἀδελφός ὡς κακόδοξος , μή πέμπω αὐτός βοήθεια κατά ὁ Γότθος αἰτέω , ἀλλά εἶπον · « οὖον θέμις ἐπαμύνω ἀνήρ θεομάχος . » ἰά . βε . κγʹ . εἰ . ὁ . βε . γε . οὗτος ὁ ἔτος Οὐαλεντινιανός ὁ μέγας τελευτάω ἔτος πδʹ , βασιλεύω ἔτος ἰά , τρόπος τοιόσδε · Σαυρομάτης , ἔθνος [ μικρός τε καί ] οἰκτρός , ἐπανίστημι αὐτός καί ἡσσάομαι πρέσβυς πέμπω αἰτέω ὁ εἰρήνη . Οὐαλεντινιανός δέ ὁ πρέσβυς ἐρωτάω , εἰμί πᾶς ὁ Σαυρομάτης τοιοῦτος εἰμί ὁ σῶμα οἰκτρός , καί αὐτός εἶπον , ὅτι « ὁ ἀγαθός πᾶς ὧδε ἔχω καί ὁράω , » ἀνακράζω βίαιος φημί · « δεινός Ῥωμαῖος ὁ βασίλειος ὑπομένω εἰς Οὐαλεντινιανός λήγω , εἰμί Σαυρομάτης τοιοῦτος εἰμί Ῥωμαῖος κατεξανίστημι . » ἐκ δέ ὁ διάτασις καί ὁ κρότος ὁ χείρ φλέψ ἀράσσω καί πλεῖστος ἀναδίδωμι αἷμα , ἐν τις φρούριον Γαλλία θνῄσκω μείς Δῖον ἵζω ἰνδικτίων γε . Γρατιανός δέ , ὁ υἱός αὐτός , μή εὑρίσκω ἐκεῖσε , καί Οὐάλης ἐν Ἀντιόχεια διάγω , ὁ εὑρίσκω στρατόπεδον ἐν ὁ τόπος , ἐν ὅς τελευτάω Οὐαλεντινιανός ὁ μέγας , Οὐαλεντινιανός , ὁ υἱός αὐτός , ὡς ἔτος δέ ἀναγορεύω Αὔγουστος , συμπάρειμι καί Ἰουστίνη , ὁ μήτηρ αὐτός , ἐν ὁ Πανόνιος . οὗτος μανθάνω Γρατιανός ὁ μέν ἀδελφός αὐτός ἔχω συμβασιλεύω μετά ἑαυτοῦ , ὁ δέ ἀναγορεύω διάφορος τρόπος τιμωρέω διά ὁ παρά γνώμη αὐτός οὗτος γίγνομαι . Οὐάλης δέ κατά Γότθος Τραϊανός στρατηγός πέμπω , ὅς ἡσσάομαι ἄτιμος ἀνακάμπτω . ὀνειδίζω δέ μαλακία ὑπό Οὐάλης ἀποκρίνω · « οὐ ἐγώ ἡσσάομαι , βασιλεύς , ἀλλά σῦς , ὁ κατά θεός στρατεύω καί ὁ αὐτός ῥοπή προξενέω ὁ βάρβαρος . » πολύς δέ ἀναιρέω Οὐάλης διά ὁ ἐκ ὁ μαντεῖος ὑπονοέω βασιλεύω ἀπό ὁ Θ στοιχεῖον , ἐν ὅς καί Θεόδωρος τις , πρῶτος ἐν πατρίκιος . ἐν ὁ αὐτός δέ χρόνος τις ὁ Ναυατιανός ἐν Φρυγία ὁ πάσχα ἄρχω ποιέω μετά Ἰουδαῖος συνέρχομαι ἐν Παζῷ ὁ κώμη , καί νόμος ἐκτίθημι μετά Ἰουδαῖος πασχάζω . ἐκ οὗτος ὁ λέγω Σαββατιανοί ἀπό Σαββάτιος τις ἀναφύω ὕστερος . καί Ἀπολινάριος ὁ Σύρος τότε φανερῶς ἀφίστημι ὁ ἐκκλησία , Δάμασος τε ὁ Ῥώμη καί Πέτρος Ἀλεξάνδρεια πρῶτος οὗτος ἀποκηρύσσω . καί Εὐνόμιος ὁ δυσσεβής τολμάω ὁ βάπτισμα ἐν εἷς κατάδυσις τελέω , « οὐ εἰς τριάς , ἀλλά εἰς ὁ θάνατος ὁ Χριστός δεῖ βαπτίζω , » λέγω · καί ὁ ἐν τριάς βαπτίζω ἀναβαπτίζω . Ἰουλιανός , ὁ καί Σάβη , ἱερός ἀσκητής εἰς Ἀντιόχεια ἔρχομαι ἀπό Ἔδεσσα ὁ ὁ ὁμοούσιος δοξάζω ὀρθόδοξος ὑποστηρίζω προφανῶς ἀναθεματίζω ὁ αρειανός . Αφραάτης ὁ θεῖος μετά πολύς παρρησία κατά πρόσωπον ἐν Ἀντιόχεια διελέγχω ὁ ὁ Οὐάλης ἀσέβεια . εἷς δέ ὁ εὐνοῦχος θρασύς ὁ Ἀφραάτης λοιδορέω καί ἀπειλέω , κατέρχομαι ἑτοιμάζω βαλανεῖον ὁ βασιλεύς , πλήσσω ὁ διάνοια ἑαυτοῦ εἰς ὁ θερμός ὕδωρ βάλλω ἀπόλλυμι . καί Ἐφραίμ ὁ μέγας ἐν ἀσκέω καί θεῖος διδασκαλία διαλάμπω , πολύς μέν λόγος ἀσκητικός , πλεῖστος δέ καί δογματικός ἐκ θεῖον πνεῦμα ἀναβλύζω · τις δέ ὁ πόνημα καί ἀείδω Σύρος παραδίδωμι διά ὁ μέλος ὁ ἀργός ἐφέλκω · φημί γοῦν τριακόσιοι μυριάς στίχος αὐτός ἐκδίδωμι ὁ εἰμί θεόσοφος .