theophanes-confessor.chronographia theofanis4.4
Κόσμου ἔτη ͵ϛσλγʹ . Τῆς θείας σαρκώσεως ἔτη ψλγʹ . Ρωμαίων βασιλεὺς Κωνσταντῖνος ἔτη λεʹ . αʹ . Ἀράβων ἀρχηγὸς Ἰσὰμ ἔτη ιθʹ . ιηʹ . Ρώμης ἐπίσκοπος Ζαχαρίας ἔτη καʹ . ηʹ . Κωνσταντ . ἐπίσκοπος Ἀναστάσιος ἔτη κδʹ . ιβʹ . Τούτῳ τῷ ἔτει ὁ διώκτης τῶν πατροπαραδότων θεσμῶν Κωνσταντῖνος ἐβασίλευσε θείοις κρίμασι καὶ πλήθει πταισμάτων ἡμῶν . τῷ οὖν Ἰουνίῳ μηνὶ κζʹ τῆς ἐπέκεινα ιʹ ἰνδικτιῶνος ἐξελθὼν ἐν τοῖς μέρεσι τοῦ Ὀψικίου κατὰ τῶν Ἀράβων ἦλθεν ἐν τῇ λεγομένῃ Κρασῷ . τοῦ δὲ λεχθέντος Ἀρταυάσδου ἐν τῷ Δορυλαίῳ μετὰ τοῦ Ὀψικίου λαοῦ ὄντος , ὑπεβλέποντο ἀλλήλοις . ἀποστείλας δὲ Κωνσταντῖνος πρὸς αὐτὸν ᾐτεῖτο τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ πεμφθῆναι αὐτῷ , ὡς ἅτε ἀνεψιοὺς αὐτοῦ ποθῶν ἰδεῖν αὐτούς . σκοπὸς δὲ ἦν αὐτῷ κατασχεῖν αὐτοὺς καὶ φρουρῆσαι . ὁ δὲ τὸν δόλον νοήσας καὶ ἀπογνοὺς ἑαυτοῦ γινώσκων τε τὴν ἄμετρον πονηρίαν αὐτοῦ διαλαλήσας τε τῷ λαῷ καὶ πείσας ὥρμησε κατ' αὐτοῦ σὺν παντὶ τῷ πλήθει , καὶ τὸν μὲν πατρίκιον Βησὴρ τὸν σαρακηνόφρονα προϋπαντήσαντα ῥομφαίᾳ ἀνεῖλεν · ὁ δὲ Κωνσταντῖνος παρίππιν εὑρὼν ἐστρωμένον καὶ ἐπιβὰς αὐτοῦ ἔφυγεν εἰς τὸ Ἀμῶριν , καὶ προσδραμὼν τῷ θέματι τῶν ἀνατολικῶν στρατηγουμένῳ τότε ὑπὸ τοῦ Λαγκίνου περισώζεται ὑπ' αὐτῶν , δεξιοῦταί τε τούτους μεγάλαις ὑποσχέσεσιν · καὶ πρὸς Σισιννάκιον ἀποστέλλει εὐθὺς στρατηγὸν ὄντα τὸ τηνικαῦτα τοῦ θέματος τῶν Θρᾳκησίων , καὶ πείθει αὐτοὺς συμμαχήσειν αὐτῷ . ἐντεῦθεν οὖν μάχαι δεινόταται καὶ ἀνθοπλισμοὶ γίνονται τοῖς ὑπηκόοις , ἑκατέρων βασιλέων ἀναγορευομένων . Ἀρτάυασδος δὲ γράφει πρὸς Θεοφάνην τὸν πατρίκιον καὶ μάγιστρον ἐκ προσώπου ὄντα ἐν τῇ πόλει διὰ Ἀθανασίου σιλεντιαρίου τὰ πραχθέντα . ὁ δὲ προσκείμενος τῷ Ἀρταυάσδῳ , σωρεύσας τὸν λαὸν ἐν τοῖς κατηχουμενίοις τῆς μεγάλης ἐκκλησίας , καὶ διὰ τῶν γραμμάτων καὶ τοῦ λεχθέντος Ἀθανασίου πείθει πάντας , ὡς ὁ βασιλεὺς τέθνηκεν , Ἀρτάυασδος δὲ ὑπὸ τῶν θεμάτων ἀνηγορεύθη βασιλεύς . τότε πᾶς ὁ λαὸς σὺν Ἀναστασίῳ τῷ ψευδωνύμῳ πατριάρχῃ ἀναθέματι καὶ ἀνασκαφῇ ἔβαλον αὐτὸν ὡς ἀλάστορα καὶ ἀντίθεον , καὶ ἀστείως τὴν αὐτοῦ ἐδέξαντο σφαγὴν ὡς μεγίστου κακοῦ λυτρωθέντες , Ἀρτάυασδον δὲ ἀνεκήρυττον βασιλέα ὡς ὀρθόδοξον καὶ θείων δογμάτων ὑπέρμαχον . εὐθέως οὖν ἀποστέλλει ὁ Μονώτης ἐν τοῖς Θρᾳκῴοις μέρεσι πρὸς Νικηφόρον , τὸν ἴδιον υἱόν , στρατηγοῦντα τῆς Θρᾴκης , τοῦ συνελάσαι τὸ ἐκεῖσε στρατόπεδον πρὸς φυλακὴν τῆς πόλεως . κλείσας οὖν τὰς τῶν τειχέων πύλας καὶ βίγλας θέμενος τοὺς φίλους τε Κωνσταντίνου χειρωσάμενος , τύψας καὶ κουρεύσας εἰς φυλακὰς ἀπέθετο . τοῦ δὲ Ἀρταυάσδου μετὰ τοῦ Ὀψικίου λαοῦ ἐν τῇ πόλει εἰσελθόντος , κατέλαβε καὶ Κωνσταντῖνος ἐν Χρυσοπόλει μετὰ τῶν δύο θεμάτων , Θρᾳκησίων τε , φημί , καὶ ἀνατολικῶν , καὶ μηδὲν ἰσχύσας ὑπέστρεψε καὶ ἐχείμασεν εἰς τὸ Ἀμῶριν . ὁ δὲ Ἀρτάυασδος κατὰ πᾶσαν τὴν πόλιν τὰς ἱερὰς εἰκόνας ἀνεστήλωσεν . οἱ δὲ Ἄραβες αἰσθόμενοι τὴν τούτων κατ' ἀλλήλων μάχην πολλὴν αἰχμαλωσίαν ἐποιήσαντο εἰς Ρωμανίαν , τοῦ Σουλεϊμὰν στρατηγοῦντος αὐτοῖς . Ἀναστάσιος δέ , ὁ ψευδώνυμος πατριάρχης , κρατήσας τὰ τίμια καὶ ζωοποιὰ ξύλα ὤμοσε τῷ λαῷ , ὅτι « μὰ τὸν προσηλωθέντα ἐν αὐτοῖς , οὕτω μοι εἶπε Κωνσταντῖνος ὁ βασιλεύς , ὅτι μὴ λογίσῃ υἱὸν θεοῦ εἶναι ὃν ἔτεκε Μαρία , τὸν λεγόμενον Χριστόν , εἰ μὴ ψιλὸν ἄνθρωπον . ἡ γὰρ Μαρία αὐτὸν ἔτεκεν , ὡς ἔτεκεν ἐμὲ ἡ μήτηρ Μαρία . » καὶ τοῦτο ἀκούσαντες οἱ λαοὶ ἀνέσκαψαν αὐτόν . Ἀντιοχείας ἐπίσκοπος Στέφανος ἔτη βʹ . βʹ . ιθʹ . θʹ . ιγʹ . αʹ . Τούτῳ τῷ ἔτει τέθνηκεν Ἰσάμ , ὁ τῶν Ἀράβων ἀρχηγός . οὗτος τὴν ἁγιωτάτην ἐκκλησίαν τῆς Ἀντιοχείας ἐπὶ μʹ χρόνους χηρεύουσαν , κωλυόντων τῶν Ἀράβων γενέσθαι πατριάρχην ἐν αὐτῇ , ἔχων τινὰ προσφιλῆ μονάζοντα Σύρον , ὀνόματι Στέφανον , ἀγροικότερον μέν , εὐλαβῆ δέ , ἐπέτρεψε τοὺς κατὰ τὴν ἑῴαν Χριστιανούς , εἴπερ θέλοιεν συγχωρηθῆναι αὐτοῖς πατριάρχην ἔχειν , ψηφίσασθαι αὐτὸν Στέφανον · οἳ θεόθεν τοῦτο νομίσαντες γενέσθαι χειροτονοῦσιν αὐτὸν ἐν τῷ θρόνῳ Θεουπόλεως . κἀκεῖθεν ἕως νῦν διέδραμε τὸ ἀκώλυτον . Τούτῳ τῷ ἔτει ἐκράτησεν Οὐαλίδ , υἱὸς Ἰσάμ , τῆς Ἀράβωνἀρχῆς · πρὸς ὃν Κωνσταντῖνος Ἀνδρέαν σπαθάριον , Ἀρτάυασδος δὲ Γρηγόριον λογοθέτην ἐξέπεμψαν , τὰ πρὸς συμμαχίαν ζητοῦντες ἀμφότεροι , ἀβροχίας τε πολλῆς γενομένης καὶ σεισμοῦ κατὰ τόπους , ὡς ἑνωθῆναι ὄρη πρὸς ἄλληλα κατὰ τὴν ἔρημον Σαβᾶ , καὶ κώμας ὑπὸ γῆν καταποθῆναι . τῷ δ' αὐτῷ ἔτει Κοσμᾶς ὁ πατριάρχης Ἀλεξανδρείας ὠρθοδόξησε σὺν τῇ πόλει αὐτοῦ ἐκ τῆς τῶν Μονοθελητῶν κακοδοξίας , κρατησάσης ἀπὸ Κύρου , τοῦ ἐπὶ Ἡρακλείου ἐπισκόπου Ἀλεξανδρείας . ἐπεστράτευσε δὲ Γάμερ τὴν Ρωμανίαν μετὰ πλήθους Ἀράβων καὶ πολλοὺς αἰχμαλωτεύσας ὑπέστρεψεν . ἐφάνη δὲ σημεῖον ἐν τῷ οὐρανῷ κατὰ βορρᾶν μηνὶ Ἰουνίῳ . Οὐαλὶδ δὲ Πέτρον , τὸν ἁγιώτατον μητροπολίτην Δαμασκοῦ , γλωττοτομηθῆναι ἐκέλευσε ὡς ἀναφανδὸν ἐλέγχοντα τὴν τῶν Ἀράβων καὶ Μανιχαίων δυσσέβειαν ἐξώρισέ τε αὐτὸν κατὰ τὴν εὐδαίμονα Ἀραβίαν , ἔνθα καὶ τελειοῦται μαρτυρήσας ὑπὲρ Χριστοῦ καὶ τρανῶς ἐκφωνήσας τὴν θείαν λειτουργίαν , ὡς οἱ διηγησάμενοί φασιν ἰδίαις ἀκοαῖς τοῦτο πεπληροφορῆσθαι . τούτου ζηλωτὴς καὶ ὁμώνυμος Πέτρος , ὁ κατὰ τὸν Μαϊουμᾶν , ἐν τοῖς αὐτοῖς ἀνεδείχθη χρόνοις μάρτυς ὑπὲρ Χριστοῦ αὐτόμολος . νόσῳ γὰρ συσχεθεὶς προσεκαλέσατο τοὺς τῶν Ἀράβων προύχοντας , ἅτε συνήθεις αὐτῷ ὄντας χαρτουλαρίῳ τελοῦντι τῶν δημοσίων φόρων , καί φησι πρὸς αὐτούς · « τὸν μὲν ὑπὲρ τῆς ἐπισκέψεώς μου μισθὸν παρὰ θεοῦ λάβοιτε , κἂν ἄπιστοι τυγχάνητε φίλοι . τῆς διαθήκης δέ μου μάρτυρας ὑμᾶς εἶναι βούλομαι τοιαύτης οὔσης · πᾶς ὁ μὴ πιστεύων εἰς πατέρα καὶ υἱὸν καὶ πνεῦμα ἅγιον , τὴν ὁμοούσιον καὶ ζωαρχικὴν ἐν μονάδι τριάδα , πεπήρωται τὴν ψυχὴν καὶ τῆς αἰωνίου κολάσεώς ἐστιν ἄξιος . τοιοῦτός ἐστι καὶ ὁ Μουάμεδ , ὁ ψευδοπροφήτης ὑμῶν , καὶ τοῦ Ἀντιχρίστου πρόδρομος · ἀπόστητε οὖν , εἰ ἐμοὶ πείθεσθε μαρτυρομένῳ ὑμῖν σήμερον τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν , τῆς ἐκείνου μυθολογίας ( εὐνοῶ γὰρ ὑμῖν ) , ἵνα μὴ σὺν ἐκείνῳ κολασθῆτε . »
Lemmas: Κόσμος ἔτος ͵ϛσλγʹ . ὁ θεῖος σάρκωσις ἔτος ψλγʹ . Ῥωμαῖος βασιλεύς Κωνσταντῖνος ἔτος λαός . ὅς . Ἄραψ ἀρχηγός Ισάμ ἔτος εὐθύς . ΙΗΥ . Ῥώμη ἐπίσκοπος Ζαχαρίας ἔτος καί . ἤ . Κωνστάντ . ἐπίσκοπος Ἀναστάσιος ἔτος κδέʹ . ἶβις . οὗτος ὁ ἔτος ὁ διώκτης ὁ πατροπαράδοτος θεσμός Κωνσταντῖνος βασιλεύω θεῖον κρίμα καί πλῆθος πταῖσμα ἐγώ . ὁ οὖν Ἰούνιος μείς κζʹ ὁ ἐπέκεινα εἷς ἰνδικτίων ἐξέρχομαι ἐν ὁ μέρος ὁ Ὀψίκιον κατά ὁ Ἄραψ ἔρχομαι ἐν ὁ λέγω Κράσω . ὁ δέ λέγω Ἀρτάβασδος ἐν ὁ Δορύλαιον μετά ὁ Ὀψίκιον λαός εἰμί , ὑποβλέπω ἀλλήλων . ἀποστέλλω δέ Κωνσταντῖνος πρός αὐτός αἰτέω ὁ υἱός αὐτός πέμπω αὐτός , ὡς ἅτε ἀνεψιός αὐτός ποθή ὁράω αὐτός . σκοπός δέ εἰμί αὐτός κατέχω αὐτός καί φρουρέω . ὁ δέ ὁ δόλος νοέω καί ἀπογιγνώσκω ἑαυτοῦ γιγνώσκω τε ὁ ἄμετρος πονηρία αὐτός διαλαλέω τε ὁ λαός καί πείθω ὁρμάω κατά αὐτός σύν πᾶς ὁ πλῆθος , καί ὁ μέν πατρίκιος Βησὴρ ὁ σαρακηνόφρων προϋπαντέω ῥομφαία ἀναιρέω · ὁ δέ Κωνσταντῖνος παρίππιν εὑρίσκω στόρνυμι καί ἐπιβαίνω αὐτός φεύγω εἰς ὁ Ἀμῶριν , καί προστρέχω ὁ θέμα ὁ ἀνατολικός στρατηγέω τότε ὑπό ὁ λαγκινοος περισῴζω ὑπό αὐτός , δεξιόομαι τε οὗτος μέγας ὑπόσχεσις · καί πρός Σισιννάκιον ἀποστέλλω εὐθύς στρατηγός εἰμί ὁ τηνικαῦτα ὁ θέμα ὁ Θρᾷξ , καί πείθω αὐτός συμμαχέω αὐτός . ἐντεῦθεν οὖν μάχη δεινός καί ανθοπλισμοω γίγνομαι ὁ ὑπήκοος , ἑκάτερος βασιλεύς ἀναγορεύω . Ἀρτάβαζος δέ γράφω πρός Θεοφάνης ὁ πατρίκιος καί μάγιστρος ἐκ πρόσωπον εἰμί ἐν ὁ πόλις διά Ἀθανάσιος Σιλεντιάριος ὁ πράσσω . ὁ δέ πρόσκειμαι ὁ αρταυαζω , σωρεύω ὁ λαός ἐν ὁ κατηχουμενιον ὁ μέγας ἐκκλησία , καί διά ὁ γράμμα καί ὁ λέγω Ἀθανάσιος πείθω πᾶς , ὡς ὁ βασιλεύς θνῄσκω , Ἀρτάβαζος δέ ὑπό ὁ θέμα ἀναγορεύω βασιλεύς . τότε πᾶς ὁ λαός σύν Ἀναστάσιος ὁ ψευδώνυμος πατριάρχης ἀνάθεμα καί ἀνασκαφή βάλλω αὐτός ὡς ἀλάστωρ καί ἀντίθεος , καί ἀστεῖος ὁ αὐτός δέχομαι σφαγή ὡς μέγας κακός λυτρόω , Ἀρτάβασδος δέ ἀνακηρύσσω βασιλεύς ὡς ὀρθόδοξος καί θεῖον δόγμα ὑπέρμαχος . εὐθύς οὖν ἀποστέλλω ὁ μονώτης ἐν ὁ Θρᾷξ μέρος πρός Νικηφόρος , ὁ ἴδιος υἱός , στρατηγός ὁ Θρᾴκη , ὁ συνελαύνω ὁ ἐκεῖσε στρατόπεδον πρός φυλακή ὁ πόλις . καλέω οὖν ὁ ὁ τεῖχος πύλη καί Βίγλας τίθημι ὁ φίλος τε Κωνσταντῖνος χειρόομαι , τύπτω καί κουρεύω εἰς φυλακή ἀποτίθημι . ὁ δέ Ἀρτάβασδος μετά ὁ Ὀψίκιον λαός ἐν ὁ πόλις εἰσέρχομαι , καταλαμβάνω καί Κωνσταντῖνος ἐν Χρυσόπολις μετά ὁ δύο θέμα , Θρᾷξ τε , φημί , καί ἀνατολικός , καί μηδείς ἰσχύω ὑποστρέφω καί χειμάζω εἰς ὁ Ἀμῶριν . ὁ δέ Ἀρτάβαζος κατά πᾶς ὁ πόλις ὁ ἱερή εἰκών ἀναστέλλω . ὁ δέ Ἄραψ αἰσθάνομαι ὁ οὗτος κατά ἀλλήλων μάχη πολύς αἰχμαλωσία ποιέω εἰς Ῥωμανία , ὁ Σουλεϊμάν στρατηγός αὐτός . Ἀναστάσιος δέ , ὁ ψευδώνυμος πατριάρχης , κρατέω ὁ τίμιος καί ζωοποιός ξύλον ὄμνυμι ὁ λαός , ὅτι « μά ὁ προσηλόω ἐν αὐτός , οὗτος ἐγώ εἶπον Κωνσταντῖνος ὁ βασιλεύς , ὅτι μή λογίζομαι υἱός θεός εἰμί ὅς τίκτω Μαρία , ὁ λέγω Χριστός , εἰμί μή ψιλός ἄνθρωπος . ὁ γάρ Μαρία αὐτός τίκτω , ὡς τίκτω ἐγώ ὁ μήτηρ Μαρία . » καί οὗτος ἀκούω ὁ λαός ἀνασκάπτω αὐτός . Ἀντιόχεια ἐπίσκοπος Στέφανος ἔτος βε . βε . εὐθύς . ὁ . πνίξ . ὅς . οὗτος ὁ ἔτος θνῄσκω Ισάμ , ὁ ὁ Ἄραψ ἀρχηγός . οὗτος ὁ ἅγιος ἐκκλησία ὁ Ἀντιόχεια ἐπί εἷς χρόνος χηρεύω , κωλύω ὁ Ἄραψ γίγνομαι πατριάρχης ἐν αὐτός , ἔχω τις προσφιλής μονάζω Σύρος , ὄνομα Στέφανος , ἄγροικος μέν , εὐλαβής δέ , ἐπιτρέπω ὁ κατά ὁ ἑῷος Χριστιανός , εἴπερ ἐθέλω συγχωρέω αὐτός πατριάρχης ἔχω , ψηφίζω αὐτός Στέφανος · ἕ θεόθεν οὗτος νομίζω γίγνομαι χειροτονέω αὐτός ἐν ὁ θρόνος θεουπολις . ἐκεῖθεν ἠώς νῦν διατρέχω ὁ ἀκώλυτος . οὗτος ὁ ἔτος κρατέω Οὐαλίδ , υἱός Ισάμ , ὁ Ἀράβωνἀρχῆς · πρός ὅς Κωνσταντῖνος Ἀνδρέας Σπαθάριον , Ἀρτάβαζος δέ Γρηγόριος λογοθέτης ἐκπέμπω , ὁ πρός συμμαχία ζητέω ἀμφότερος , ἀβροχία τε πολύς γίγνομαι καί σεισμός κατά τόπος , ὡς ἑνόω ὄρος πρός ἀλλήλων κατά ὁ ἐρῆμος Σαβάζω , καί κώμη ὑπό γῆ καταποθῆναι . ὁ δέ αὐτός ἔτος Κοσμᾶς ὁ πατριάρχης Ἀλεξάνδρεια ὀρθοδοξέω σύν ὁ πόλις αὐτός ἐκ ὁ ὁ μονοθελήτης κακοδοξία , κρατέω ἀπό Κῦρος , ὁ ἐπί Ἡράκλειος ἐπίσκοπος Ἀλεξάνδρεια . ἐπιστρατεύω δέ Γάμερ ὁ Ῥωμανία μετά πλῆθος Ἄραψ καί πολύς αἰχμαλωτεύω ὑποστρέφω . φαίνω δέ σημεῖον ἐν ὁ οὐρανός κατά Βορέας μείς Ἰούνιος . Οὐαλὶδ δέ Πέτρος , ὁ ἅγιος μητροπολίτης Δαμασκός , γλωσσοτομέω κελεύω ὡς ἀναφανδά ἐλέγχω ὁ ὁ Ἄραψ καί Μανιχαῖος δυσσέβεια ἐξορίζω τε αὐτός κατά ὁ εὐδαίμων Ἀραβία , ἔνθα καί τελειόω μαρτυρέω ὑπέρ Χριστός καί τρανής ἐκφωνέω ὁ θεῖος λειτουργία , ὡς ὁ διηγέομαι φημί ἴδιος ἀκοή οὗτος πληροφορέω . οὗτος ζηλωτής καί ὁμώνυμος Πέτρος , ὁ κατά ὁ μαϊουμᾶς , ἐν ὁ αὐτός ἀναδείκνυμι χρόνος μάρτυς ὑπέρ Χριστός αὐτόμολος . νόσος γάρ συνέχω προσκαλέω ὁ ὁ Ἄραψ προέχω , ἅτε συνήθης αὐτός εἰμί χαρτουλάριος τελέω ὁ δημόσιος φόρος , καί φημί πρός αὐτός · « ὁ μέν ὑπέρ ὁ ἐπίσκεψις ἐγώ μισθός παρά θεός λαμβάνω , κἀν ἄπιστος τυγχάνω φίλος . ὁ διαθήκη δέ ἐγώ μάρτυς σύ εἰμί βούλομαι τοιοῦτος εἰμί · πᾶς ὁ μή πιστεύω εἰς πατήρ καί υἱός καί πνεῦμα ἅγιος , ὁ ὁμοούσιος καί ζωαρχικός ἐν μόνος τριάς , πηρόω ὁ ψυχή καί ὁ αἰώνιος κόλασις εἰμί ἄξιος . τοιοῦτος εἰμί καί ὁ Μουάμεδ , ὁ ψευδοπροφήτης σύ , καί ὁ ἀντίχριστος πρόδρομος · ἀφίστημι οὖν , εἰμί ἐγώ πείθω μαρτυρέω σύ σήμερον ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ , ὁ ἐκεῖνος μυθολογία ( εὐνοέω γάρ σύ ) , ἵνα μή σύν ἐκεῖνος κολάζω . »