theophanes-byzantius.fragmenta 4.1
Ἀνεγνώσθησαν Θεοφάνους Βυζαντίου Ἱστορικῶν λόγοι δέκα . Ἄρχεται δὲ ὁ πρῶτος λόγος ἀπὸ τοῦ Περσικοῦ πολέμου τοῦ συστάντος μετὰ τὴν διάλυσιν τῶν σπονδῶν , ἃς Ἰουστινιανὸς ὁ βασιλεὺς καὶ Χοσρόης ὁ Περσῶν ἀλλήλοις ἔθεντο . Ἔλυσε δὲ Χοσρόης τε αὐτὸς , καὶ Ἰουστῖνος , διάδοχος Ἰουστινιανοῦ καταστὰς , δευτέρου ἔτους τῆς ἀρχῆς αὐτῷ περαιουμένους . Ἀρχόμενος δὲ ἐντεῦθεν τῆς ἱστορίας κάτεισι μέχρι δεκάτου ἔτου αὐτοῦ τοῦ πολέμου . Μέμνηται δὲ ἐν τῷδε τῷ πρώτῳ τοῦ βιβλίου λόγῳ καὶ τὰ κατὰ Ἰουστινιανὸν ἱστορῆσαι . Οὐ μὴν ἀλλὰ δῆλός ἐστιν , ὡς καὶ ἐφεξῆς τῶν δέκα λόγων ἑτέρους συνέταξε . Διέξεισι δὲ ἐν μὲν τῷδε τῷ λόγῳ , ὅπως αἱ σπονδαὶ συνεχύθησαν Ἰουστίνου μὲν διὰ Κομεντιόλου Σουανίαν παρὰ Χοσρόου ἀπαιτοῦντος , αὐτοῦ δὲ ὑποτιθεμένου , οὐ μέντοι διδοῦντος · ὅπως τε ἡ Μεσοποταμία πᾶσα ἐσείσθη , προοίμιον τῶν ἐπελευσομένων κακῶν γενομένη . 2 . Ὅτι τὰ πρὸς εὖρον ἄνεμον τοῦ Τανάϊδος Τοῦρκοι νέμονται οἱ πάλαι Μασσαγέται καλούμενοι , οὓς Πέρσαι οἰκείᾳ γλώσσῃ Κερμιχίωνάς φασι . Καὶ αὐτοὶ δὲ ἐν τῷ τότε δῶρα καὶ πρέσβεις πρὸς βασιλέα Ἰουστῖνον ἔστειλαν , δεόμενοι μὴ ὑποδέξασθαι αὐτὸν τοὺς Ἀβάρους . Ὁ δὲ τὰ δῶρα λαβὼν καὶ ἀντιφιλοφρονησάμενος , ἀπέλυσεν εἰς τὰ οἰκεῖα . Τοῖς δὲ Ἀβάροις ὕστερον ἐλθοῦσι καὶ Παννονίαν οἰκῆσαι καὶ εἰρήνης τυχεῖν δεομένοις , διὰ τὸν πρὸς τοὺς Τούρκους λόγον καὶ τὰς συνθήκας οὐκ ἐσπείσατο . 3 . Ὅτι τὴν τῶν σκωλήκων γένεσιν ἀνὴρ Πέρσης , βασιλεύοντος Ἰουστινιανοῦ , ἐν Βυζαντίῳ ὑπέδειξεν , οὔπω πρότερον ἐγνωσμένην Ῥωμαίοις . Οὗτος δὲ ἐκ Σηρῶν ὁρμηθεὶς ὁ Πέρσης , τὸ σπέρμα τῶν σκωλήκων ἐν νάρθηκι λαβὼν μέχρι Βυζαντίου διεσώσατο , καὶ τοῦ ἔαρος ἀρξαμένου ἐπὶ τὴν τροφὴν τῶν συκαμίνων φύλλων ἐπαφῆκε τὰ σπέρματα · τὰ δὲ τραφέντα τοῖς φύλλοις ἐπτεροφύησέ τε καὶ τἄλλα εἰργάσατο . Ὧν τήν τε γένεσιν καὶ τὴν ἐργασίαν ὁ βασιλεὺς Ἰουστῖνος ὕστερον τοῖς Τούρκοις ὑποδείξας ἐθάμβησεν . Οἱ γὰρ Τοῦρκοι τότε τά τε Σηρῶν ἐμπόρια καὶ τοὺς λιμένας κατεῖχον · ταῦτα δὲ πρὶν μὲν Πέρσαι κατεῖχον · Ἐφθαλάνου δὲ τοῦ Ἐφθαλιτῶν βασιλέως , ἐξ οὗ καὶ τὸ γένος ἔσχε τὴν κλῆσιν , Περόζην καὶ Πέρσας νικήσαντος , ἀφῃρέθησαν μὲν τούτων οἱ Πέρσαι , δεσπόται δὲ κατέστησαν Ἐφθαλῖται . Οὓς μικρῷ ὕστερον μάχῃ νικήσαντες Τοῦρκοι ἀφεῖλον ἐξ αὐτῶν καὶ ταῦτα . Ἰουστῖνος δὲ Ζήμαρχον ἐς τοὺς Τούρκους πρέσβιν ἀπέστειλεν , ὃς καὶ λαμπρῶς ἑστιάσας τε τοὺς Τούρκους , καὶ ἐς τὰ μάλιστα φιλοφρονηθεὶς , ἐς τὸ Βυζάντιον ἐπανῄει . Διὸ καὶ ὁ Χοσρόῃς ἐπ’ Αἰθίοπας , φίλους ὄντας Ῥωμαίοις , τοὺς πάλαι μὲν Μακροβίους , νῦν δὲ Ὁμηρίτας καλουμένους , ἐστράτευσε · καὶ τόν τε βασιλέα τῶν Ὁμηριτῶν Σανατούρκην διὰ Μιράνους τοῦ Περσῶν στρατηγοῦ ἐζώγρησε , τήν τε πόλιν αὐτῶν ἐξεπόρθησε , καὶ τὸ ἔθνος παρεστήσατο . Διέξεισι δὲ καὶ ὅπως Ἀρμένιοι ὑπὸ Σουρήνου κακούμενοι , καὶ μάλιστα περὶ τὴν εὐσέβειαν , τόν τε Σουρήναν ὁμοφρονήσαντες διὰ Οὐαρδάνου , οὗ τὸν ἀδελφὸν Μανουὴλ ἐτύγχανεν ἀνελὼν , καὶ δι’ ἑτέρου τινὸς Οὐάρδου ἀνεῖλον , καὶ Περσῶν ἀποστάντες Ῥωμαίοις προσεχώρησαν , τὸ Δούβιος τὸ πόλισμα , ἐν ᾧ κατῴκουν , ἀπολιπόντες , καὶ πρὸς τὰ Ῥωμαίων ἤθη γενόμενοι . Καὶ τοῦτο μάλιστα γέγονε τῆς τῶν Περσῶν πρὸς Ῥωμαίους σπονδῶν καταλύσεως αἴτιον . Ἀπέστησαν δὲ παραυτίκα καὶ Ἴβηρες , καὶ προσεχώρησαν Ῥωμαίοις , Γοργένους αὐτῶν ἡγεμονεύοντος . Ἦν δὲ τῶν Ἰβήρων τότε ἡ Τίφιλις μητρόπολις . 4 . Ὅτι Μαρκιανὸς ὁ τοῦ Ἰουστίνου τοῦ βασιλέως ἐξάδελφος , τῆς ἕω χειροτονηθεὶς στρατηγὸς , εἰς τὸν πρὸς Χοσρόην πόλεμον ὀγδόῳ ἔτει τῆς Ἰουστίνου βασιλείας ἐξαποστέλλεται . Ἰωάννης δὲ ὁ τῆς Ἀρμενίας στρατηγὸς , καὶ Μιράνης ὁ τῶν Περσῶν , ὁ καὶ Βαραμαάνης , τὴν στρατείαν συνήθροιζον . Καὶ τοῖς μὲν Ἀρμενίοις συνεμάχουν Κόλχοι , Ἀβασγοὶ καὶ Σαρώης ὁ Ἀλανῶν βασιλεύς · τῷ δὲ Μιράνῃ Σάβιροι καὶ Δαγάνες καὶ τὸ Διλμαϊνὸν ἔθνος . Πολεμήσας δὲ ὁ Μαρκιανὸς τὸν Μιράνην περὶ τὴν Νισιβηνῶν πόλιν , αὐτὸν μὲν ἐς φυγὴν ἔτρεψεν , ἀνεῖλε δὲ ἐν τῇ μάχῃ χιλίους καὶ διακοσίους , καὶ ζῶντες ἐλήφθησαν ἑβδομήκοντα · Ῥωμαίων δὲ ἄνδρες ἀνῃρέθησαν ἑπτά . Ἐπολιόρκει τε ἤδη καὶ τὸ τῶν Νισιβηνῶν τεῖχος . Χοσρόης δὲ ταῦτα μαθὼν , τεσσαράκοντα μὲν χιλιάδας ἱππέων , πεζῶν δὲ ὑπὲρ τὰς ἑκατὸν συναγείρας , ἠπείγετο βοηθεῖν καὶ πολεμεῖν Ῥωμαίοις . Ἐν τούτῳ δὲ διαβάλλεται ὁ Μαρκιανὸς τῷ βασιλεῖ ὡς ἐρῶν τυραννίδος , καὶ ὁ βασιλεὺς πεισθεὶς αὐτὸν μὲν παρέλυσε τῆς ἀρχῆς , Θεόδωρον ἀντικαταστήσας τὸν τοῦ Ἰουστινιανοῦ παῖδα , Τζίρον ἐπίκλην . Ἀταξίας δὲ διὰ ταῦτα συμβάσης , τῆς τε πολιορκίας Ῥωμαῖοι ἀπέσχοντο , καὶ Χοσρόης τὸ Δάρας πολιορκήσας παρεστήσατο .
Lemmas: ἀναγιγνώσκω Θεοφάνης Βυζάντιος ἱστορικός λόγος δέκα . ἄρχω δέ ὁ πρῶτος λόγος ἀπό ὁ Περσικός πόλεμος ὁ συνίστημι μετά ὁ διάλυσις ὁ σπονδή , ὅς Ἰουστινιανός ὁ βασιλεύς καί Χοσρόης ὁ Πέρσης ἀλλήλων τίθημι . λύω δέ Χοσρόης τε αὐτός , καί Ἰουστῖνος , διάδοχος Ἰουστινιανός καθίστημι , δεύτερος ἔτος ὁ ἀρχή αὐτός περαιόω . Ἀρχόμενος δέ ἐντεῦθεν ὁ ἱστορία κατέρχομαι μέχρι δέκατος ἔτης αὐτός ὁ πόλεμος . μιμνήσκω δέ ἐν ὅδε ὁ πρῶτος ὁ βιβλίο λόγος καί ὁ κατά Ἰουστινιανός ἱστορέω . οὐ μήν ἀλλά δῆλος εἰμί , ὡς καί ἐφεξῆς ὁ δέκα λόγος ἕτερος συντάσσω . διεξέρχομαι δέ ἐν μέν ὅδε ὁ λόγος , ὅπως ὁ σπονδή συγχέω Ἰουστῖνος μέν διά Κομεντίολος Σουανία παρά Χοσρόης ἀπαιτέω , αὐτός δέ ὑποτίθημι , οὐ μέντοι δίδωμι · ὅπως τε ὁ Μεσοποταμία πᾶς σείω , προοίμιον ὁ ἐπελεύθω κακός γίγνομαι . 2 . ὅτι ὁ πρός εὖρος ἄνεμος ὁ Τάναϊς Τοῦρκος νέμω ὁ πάλαι Μασσαγέται καλέω , ὅς Πέρσης οἰκεῖος γλῶσσα κερμιχιαβρων φημί . καί αὐτός δέ ἐν ὁ τότε δῶρον καί πρέσβυς πρός βασιλεύς Ἰουστῖνος στέλλω , δέομαι μή ὑποδέχομαι αὐτός ὁ ἀβαρής . ὁ δέ ὁ δῶρον λαμβάνω καί ἀντιφιλοφρονέομαι , ἀπολύω εἰς ὁ οἰκεῖος . ὁ δέ Ἄβαρος ὕστερον ἔρχομαι καί Παννονία οἰκέω καί εἰρήνη τυγχάνω δέω , διά ὁ πρός ὁ Τοῦρκος λόγος καί ὁ συνθήκη οὐ σπένδω . 3 . Ὅτι ὁ ὁ σκώληξ γένεσις ἀνήρ Πέρσης , βασιλεύω Ἰουστινιανός , ἐν Βυζάντιος ὑποδείκνυμι , οὔπω πρότερος γιγνώσκω Ῥωμαῖος . οὗτος δέ ἐκ Σήρ ὁρμάω ὁ Πέρσης , ὁ σπέρμα ὁ σκώληξ ἐν νάρθηξ λαμβάνω μέχρι Βυζάντιος διασῴζω , καί ὁ ἔαρ ἄρχω ἐπί ὁ τροφή ὁ συκάμινος φύλλον ἐπαφίημι ὁ σπέρμα · ὁ δέ τρέφω ὁ φύλλον πτεροφυέω τε καί ἄλλος ἐργάζομαι . ὅς ὁ τε γένεσις καί ὁ ἐργασία ὁ βασιλεύς Ἰουστῖνος ὕστερον ὁ Τοῦρκος ὑποδείκνυμι θαμβέω . όϊ γάρ Τοῦρκος τότε ὁ τε Σήρ ἐμπόριον καί ὁ λιμήν κατέχω · οὗτος δέ πρίν μέν Πέρσης κατέχω · Ἐφθαλάνου δέ ὁ Ἐφθαλίτης βασιλεύς , ἐκ ὅς καί ὁ γένος ἔχω ὁ κλῆσις , Περόζης καί Πέρσης νικάω , ἀφαιρέω μέν οὗτος ὁ Πέρσης , δεσπότης δέ καθίστημι Ἐφθαλίτης . Ους μικρός ὕστερος μάχη νικάω Τοῦρκος ἀφαιρέω ἐκ αὐτός καί οὗτος . Ἰουστῖνος δέ Ζήμαρχος εἰς ὁ Τοῦρκος πρέσβις ἀποστέλλω , ὅς καί λαμπρός ἑστιάω τε ὁ Τοῦρκος , καί εἰς ὁ μάλιστα φιλοφρονέομαι , εἰς ὁ Βυζάντιον ἐπανέρχομαι . Διὸ καί ὁ Χοσρόης ἐπί Αἰθιόπας , φίλος είμαι Ῥωμαῖος , ὁ πάλαι μέν Μακρόβιος , νῦν δέ Ὁμηρίτης καλέω , στρατεύω · καί ὁ τε βασιλεύς ὁ Ὁμηρῖται Σανατούρκην διά Μιράνης ὁ Πέρσης στρατηγός ζωγρέω , ὁ τε πόλις αὐτός ἐκπορθέω , καί ὁ ἔθνος παρίστημι . διεξέρχομαι δέ καί ὅπως Ἀρμένιος ὑπό Σούρηνος κακόω , καί μάλιστα περί ὁ εὐσέβεια , ὁ τε Σουρήνας ὁμοφρονέω διά Οὐαρδάνης , ὅς ὁ ἀδελφός Μανουήλ τυγχάνω ἀναιρέω , καί διά ἕτερος τις ουαρδω ἀναιρέω , καί Πέρσης ἀφίστημι Ῥωμαῖος προσχωρέω , ὁ Δούβιος ὁ πόλισμα , ἐν ὅς κατοικέω , ἀπολείπω , καί πρός ὁ Ῥωμαῖος ἦθος γίγνομαι . καί οὗτος μάλιστα γίγνομαι ὁ ὁ Πέρσης πρός Ῥωμαῖος σπονδή κατάλυσις αἴτιος . ἀφίστημι δέ παραυτίκα καί Ἴβηρ , καί προσχωρέω Ῥωμαῖος , Γοργένους αὐτός ἡγεμονεύω . εἰμί δέ ὁ Ἴβηρ τότε ὁ Τίφιλις μητρόπολις . 4 . ὅτι Μαρκιανός ὁ ὁ Ἰουστῖνος ὁ βασιλεύς ἐξάδελφος , ὁ ἠώς χειροτονέω στρατηγός , εἰς ὁ πρός Χοσρόης πόλεμος ὄγδοος ἔτος ὁ Ἰουστῖνος βασίλεια ἐξαποστέλλω . Ἰωάννης δέ ὁ ὁ Αρμενία στρατηγός , καί μιράνης ὁ ὁ Πέρσης , ὁ καί Βαραμαάνης , ὁ στρατεία συναθροίζω . καί ὁ μέν Ἀρμένιος συμμαχέω Κόλχος , Ἀβασγοί καί Σαρώης ὁ Ἀλανοί βασιλεύς · ὁ δέ μιράνης σαβιροος καί Δαγάνες καί ὁ Διλμαϊνὸν ἔθνος . πολεμέω δέ ὁ Μαρκιανός ὁ μιράνης περί ὁ Νισιβηνῶν πόλις , αὐτός μέν εἰς φυγή τρέπω , ἀναιρέω δέ ἐν ὁ μάχη χίλιοι καί διακόσιοι , καί ζάω λαμβάνω ἑβδομήκοντα · Ῥωμαῖος δέ ἀνήρ ἀναιρέω ἑπτά . πολιορκέω τε ἤδη καί ὁ ὁ Νισιβηνῶν τεῖχος . Χοσρόης δέ οὗτος μανθάνω , τεσσαράκοντα μέν χιλιάς ἱππεύς , πεζός δέ ὑπέρ ὁ ἑκατόν συναγείρω , ἐπείγω βοηθέω καί πολεμέω Ῥωμαῖος . ἐν οὗτος δέ διαβάλλω ὁ Μαρκιανός ὁ βασιλεύς ὡς εἴρω τυραννίς , καί ὁ βασιλεύς πείθω αὐτός μέν παραλύω ὁ ἀρχή , Θεόδωρος ἀντικαθίστημι ὁ ὁ Ἰουστινιανός παῖς , Τζίρος ἐπίκλην . ἀταξία δέ διά οὗτος συμβαίνω , ὁ τε πολιορκία Ῥωμαῖος ἀπέχω , καί Χοσρόης ὁ Δάρα πολιορκέω παρίστημι .