theon-philosophy.de-utilitate-mathematicae 154
ἐν δὲ τοῖς ἐφεξῆς φησι · φερομένης δὲ τῆς οὐρανίας σφαίρας περὶ μένοντας τοὺς ἑαυτῆς πόλους καὶ τὸν ἐπιζευγνύντα τούτους ἄξονα , περὶ ὃν μέσον ἐρήρεισται μέση ἡ γῆ , τὰ [ δὲ ] ἄστρα πάντα συμφερόμενα ταύτῃ καὶ ἁπλῶς τὰ κατὰ τὸν οὐρανὸν πάντα σημεῖα γράφει κύκλους παραλλήλους , τουτέστιν ἴσον μὲν ἀπέχοντας ἀλλήλων , πρὸς ὀρθὰς δὲ γινομένους τῷ ἄξονι , ἅτε τοῖς τοῦ παντὸς πόλοις γραφομένους . ὄντων δὲ τῶν μὲν τοῖς ἄστροις 〈 γραφομένων κύκλων 〉 ἀριθμητῶν , τῶν δὲ τοῖς ἄλλοις σημείοις σχεδὸν ἀπείρων , ὀλίγοι τινὲς τε - τυχήκασι διασήμου προσηγορίας , οὓς χρήσιμον εἰδέναι πρὸς τὴν τῶν κατὰ τὸν οὐρανὸν ἐπιτελουμένων θεω - ρίαν . εἷς μὲν ὁ περὶ τὸν ἡμῖν μετέωρον καὶ ἀεὶ φαινό - μενον πόλον καὶ αὐτὸς ἀεὶ φανερός , καλούμενος ἀρκτι - κὸς ἀπὸ τῶν ἐν αὐτῷ κατηστερισμένων ἄρκτων . ἕτερος δὲ ἐξ ἐναντίας , ἴσος τούτῳ , περὶ τὸν ἀποκεκρυμμένον πόλον καὶ αὐτὸς ἡμῖν ἀεὶ ἀφανής , καλούμενος ἀνταρ - κτικός . μέσος δὲ πάντων μέγιστος καὶ δίχα διελὼν τὴν ὅλην σφαῖραν , καλούμενος ἰσημερινός , ἐπειδὴ τῷ μὲν ὑπʼ αὐτὸν κλίματι τῆς γῆς πᾶσαι νύκτες καὶ πᾶσαι ἡμέραι ἴσαι , καὶ τῶν ἄλλων δὲ ἐν ὅσοις κατὰ πᾶσαν ἑκάστην τροπὴν τοῦ παντὸς ἀνατέλλων τε καὶ δύνων φαίνεται ἥλιος , ἐπειδὰν κατὰ τοῦτον γένηται τὸν κύ - κλον , ἴσην ἡμέραν διαιρεῖ νυκτί . μεταξὺ δὲ τοῦ τε ἰσημερινοῦ καὶ τῶν ἀρκτικῶν καθʼ ἑκάτερον τροπικός , θερινὸς μὲν ὡς πρὸς ἡμᾶς ἐπὶ τὰ ἐνθάδε τοῦ ἰσημερι - νοῦ ταττόμενος , χειμερινὸς δὲ ὁ ἐπὶ θάτερα , τὴν ἐπὶ τὰ νότιά τε καὶ βόρεια πάροδον τοῦ ἡλίου τρέποντος . λοξὸς γὰρ τούτοις ἔγκειται ὁ ζῳδιακός , μέγιστος μὲν καὶ αὐτὸς κύκλος , τῶν μὲν τροπικῶν ἐφαπτόμενος καθʼ ἓν ἑκατέρου σημεῖον , τοῦ μὲν θερινοῦ κατὰ καρκίνον , θατέρου δὲ κατʼ αἰγοκέρων , δίχα δὲ τέμνων τὸν ἰσημερινὸν καὶ αὐτὸς ὑπʼ ἐκείνου διχοτομούμενος κατά τε χηλὰς καὶ κριόν , ὑφʼ ὃν ἥλιός τε φέρεται καὶ ἡ σελήνη καὶ οἱ λοιποὶ πλάνητες , φαίνων τε ὁ τοῦ Κρόνου προσαγορευόμενος , ὡς δέ τινες Ἡλίου , καὶ φαέθων ὁ τοῦ Διός , ἔτι δὲ πυρόεις , ὃν Ἄρεως καλοῦσιν , οἱ δὲ Ἡρακλέους , καὶ φωσφόρος , ὅν φασιν Ἀφροδίτης , τοῦτον δὲ καὶ ἑωσφό - ρον καὶ ἕσπερον ὀνομάζουσι , πρὸς δὲ τούτοις στίλβων , ὃν καλοῦσιν Ἑρμοῦ .
Lemmas: ἐν δέ ὁ ἐφεξῆς φημί · φέρω δέ ὁ οὐράνιος σφαῖρα περί μένω ὁ ἑαυτοῦ πόλος καί ὁ ἐπιζεύγνυμι οὗτος ἄξων , περί ὅς μέσος ἐρείδω μέσος ὁ γῆ , ὁ [ δέ ] ἄστρον πᾶς συμφέρω οὗτος καί ἁπλῶς ὁ κατά ὁ οὐρανός πᾶς σημεῖον γράφω κύκλος παράλληλος , τουτέστι ἴσος μέν ἀπέχω ἀλλήλων , πρός ὀρθός δέ γίγνομαι ὁ ἄξων , ἅτε ὁ ὁ πᾶς πόλος γράφω . εἰμί δέ ὁ μέν ὁ ἄστρον 〈 γράφω κύκλος 〉 ἀριθμητός , ὁ δέ ὁ ἄλλος σημεῖον σχεδόν ἄπειρος , ὀλίγος τις τε - τυγχάνω διάσημος προσηγορία , ὅς χρήσιμος οἶδα πρός ὁ ὁ κατά ὁ οὐρανός ἐπιτελέω θεός - Ριάν . εἷς μέν ὁ περί ὁ ἐγώ μετέωρος καί ἀεί φαινό - μένω πόλος καί αὐτός ἀεί φανερός , καλέω ἀρκτίς - γυνή ἀπό ὁ ἐν αὐτός καταστερίζω ἄρκτος . ἕτερος δέ ἐκ ἐναντίος , ἴσος οὗτος , περί ὁ ἀποκρύπτω πόλος καί αὐτός ἐγώ ἀεί ἀφανής , καλέω Αντάρ - κτικός . μέσος δέ πᾶς μέγας καί δίχα διαιρέω ὁ ὅλος σφαῖρα , καλέω ἰσημερινός , ἐπειδή ὁ μέν ὑπό αὐτός κλίμα ὁ γῆ πᾶς νύξ καί πᾶς ἡμέρα ἴσος , καί ὁ ἄλλος δέ ἐν ὅσος κατά πᾶς ἕκαστος τροπή ὁ πᾶς ἀνατέλλω τε καί δύω φαίνω ἥλιος , ἐπειδάν κατά οὗτος γίγνομαι ὁ κύ - κλών , ἴσος ἡμέρα διαιρέω νύξ . μεταξύ δέ ὁ τε ἰσημερινός καί ὁ ἀρκτικός κατά ἑκάτερος τροπικός , θερινός μέν ὡς πρός ἐγώ ἐπί ὁ ἐνθάδε ὁ ἰσημερι - νόος τάσσω , χειμερινός δέ ὁ ἐπί ἕτερος , ὁ ἐπί ὁ νότιος τε καί βόρειος πάροδος ὁ ἥλιος τρέπω . λοξός γάρ οὗτος ἔγκειμαι ὁ ζῳδιακός , μέγας μέν καί αὐτός κύκλος , ὁ μέν τροπικός ἐφάπτω κατά εἷς ἑκάτερος σημεῖον , ὁ μέν θερινός κατά καρκίνος , ἕτερος δέ κατά αἰγόκερως , δίχα δέ τέμνω ὁ ἰσημερινός καί αὐτός ὑπό ἐκεῖνος διχοτομέω κατά τε χηλή καί κριός , ὑπό ὅς ἥλιος τε φέρω καί ὁ σελήνη καί ὁ λοιπός πλάνης , φαίνω τε ὁ ὁ Κρόνος προσαγορεύω , ὡς δέ τις Ἥλιος , καί φαέθω ὁ ὁ Ζεύς , ἔτι δέ πυρόεις , ὅς Ἄρης καλέω , ὁ δέ Ἡρακλῆς , καί φωσφόρος , ὅς φημί Ἀφροδίτη , οὗτος δέ καί ἑωσφό - ἀντίμοιρος καί ἕσπερος ὀνομάζω , πρός δέ οὗτος στίλβω , ὅς καλέω Ἑρμῆς .