theodoretus.quaestiones-in-octateuchum pg080_0057.4
Ἐναντία μὲν ἀλλήλοις , ἀλλ' ἀναγκαῖα τοῖς ἀνθρώποις ἀμφότερα . Τὸ μὲν γὰρ πρὸς ἔργασίαν τε καὶ φιλοπονίαν συνεργεῖ τοῖς ἀνθρώποις , καὶ ὑποδείκνυσιν τὰ ὁρώμενα , καὶ τὸν τοιούτων ποιτὴν ὑμνεῖσθαι παρασκευάζει . Τὸ δὲ διαπαύει ( 28 ) καὶ νεουργεῖ τοὺς ἀνθρώπους , καὶ τὸν ἐκ τῆς ἐργασίας ἐγγιγνόμενον διαλύει πόνον . Καὶ τοὺς ἀνθρώπους μὲν οἴκαδε συνεργεῖ , τοὺς δὲ γε θηρίοις ἀδείαν παρέχει νομῆς . Καὶ τοῦτο σαφῶς ἡμᾶς ὁ θεῖος διδάσκει Δαβὶδ . « Ἔθου γὰρ , φησί , σκότος , καὶ ἐγένετο νὺξ , ἐν αὐτῇ διελεύσονται πάντα τὰ θηρία τοῦ ἄγρου . Συκόμενοι ὠρωμένοι τὰ ἀρπάσαι , καὶ ζητῆσαι παρὰ τῷ Θεῷ βρώσιν αὐτοῖς . Ἀνέτειλεν ὁ ἥλιος , καὶ συνήθισαν , καὶ εἰς τὰς μάνδρας αὐτῶν κοιτασθήσονται . » Ἐξελεύσεται ἄνθρωπος ἐπὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ , καὶ ἐπὶ τῇ ἐργασίᾳ αὐτοῦ ἕως ἐσπέρας . Οὕτως ταῦτα εἰπὼν τὴν τοῦ ποιητοῦ θαυμάζει μεγαλουργίαν , καὶ φησιν , « Ἄς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου , Κύριε , πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας . » Ὅτι μὲν οὖν ἀναγκαῖον τὸ σκότος , ἀκριβῶς μεμαθήκαμεν . Ὅτι δὲ οὐκ οὐσία τις ἐστίν , ἀλλὰ πράγμα συμβεβηκός , καταμαθεῖν εὐπετές . Οὐρανοῦ γὰρ καὶ γῆς ἐστὶν ἀποσκίασμα · διὰ τοῦτο φρουδὸν γίνεται τοῦ φωτὸς ἀνίσχοντος . Τὸ δὲ φῶς οὐσία ἐστὶ καὶ ὑφῆστηκε · καὶ δυόμενον ἀνίσχει , καὶ ἀπίδν ἐπανέρχεται . Ὧσπερ γὰρ τὸ σῶμα τὸ ἡμέτερον οὐσία τις ἐστίν , ἡ δὲ διὰ τοῦτο ἀποτελουμένη σκία συμβεβηκὸς ἐστίν , οὐχ οὐσία · οὕτως ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ , τὰ μέγιστα σώματα , οὐσίαι εἰσὶ διάφοροι · ἡ δὲ ἐκ τούτων ἀποτελουμένη σκία , τοῦ φωτὸς οὐ παρόντος , ὀνομάζεται σκότος · εἰσελθὸν δὲ τὸ φῶς ἀφανίζει τὸ σκότος . Τοῦτο ( 29 ) δὲ γνοῖν τις ἂν καὶ ἐτέρωσας . Οἶκος γὰρ οὐκ ἔχων φωταγωχοὺς σκότους ἐστὶν ἀνάπλεως . Εἰσαμοιθεύσης δὲ λαμπάδος φωτίζεται · οὐ τοῦ σκότους ἄλλοσε μεταβαινόντος · οὐ γὰρ ὑφῆσεν , ἀνυπόστατον δὲ χρήμα ἐστιν · ἀλλὰ πάμπαν διολυμένου τῇ τοῦ φωτὸς παρουσίᾳ . Σκία γὰρ ἐστὶ διὰ τῆς ὀροφῆς , καὶ τοῦ ἐδάφους , καὶ τῶν τοίχων συνισταμένη , εἶτα ταῖς τοῦ φωτὸς διαλυομένη μαρμαρυγαῖς . Τοῦτο καὶ ἑκάστην ἡμέραν ὁρῶμεν ἐπιτελούμενον . Ὑποχωροῦντος γὰρ τοῦ φωτὸς , οὐρανοῦ καὶ γῆς ἡ σκία τὸ σκότος ἀποτελεῖ · ἀνίσχοντος δὲ πάλιν , διαλύεται τοῦτο . Οὐ τοὖν ἀγέννητος οὐσία τὸ σκότος , οὔτε μὴν γεννητὴ τις ὑπόστα -
Lemmas: ἐναντίος μέν ἀλλήλων , ἀλλά ἀναγκαῖος ὁ ἄνθρωπος ἀμφότερος . ὁ μέν γάρ πρός ἐργασία τε καί φιλοπονία συνεργέω ὁ ἄνθρωπος , καί ὑποδείκνυμι ὁ ὁράω , καί ὁ τοιοῦτος ποῶ ὑμνέω παρασκευάζω . ὁ δέ διαπαύω ( 28 ) καί νεουργέω ὁ ἄνθρωπος , καί ὁ ἐκ ὁ ἐργασία ἐγγίγνομαι διαλύω πόνος . καί ὁ ἄνθρωπος μέν οἴκαδε συνεργέω , ὁ δέ γε θηρίον ἄδεια παρέχω νομή . καί οὗτος σαφῶς ἐγώ ὁ θεῖος διδάσκω Δαυίδ . « τίθημι γάρ , φημί , σκότος , καί γίγνομαι νύξ , ἐν αὐτός διέρχομαι πᾶς ὁ θηρίον ὁ ἀγρός . συκομενω ὁράω ὁ ἁρπάζω , καί ζητέω παρά ὁ Θεός βρῶσις αὐτός . ἀνατέλλω ὁ ἥλιος , καί συνηθίζω , καί εἰς ὁ μάνδρα αὐτός κοιτάζω . » ἐξέρχομαι ἄνθρωπος ἐπί ὁ ἔργον αὐτός , καί ἐπί ὁ ἐργασία αὐτός ἠώς εἰσπεράω . οὕτως οὗτος εἶπον ὁ ὁ ποιητής θαυμάζω μεγαλοεργία , καί φημί , « ἄς μεγαλύνω ὁ ἔργον σύ , κύριος , πᾶς ἐν σοφία ποιέω . » ὅτι2 μέν οὖν ἀναγκαῖος ὁ σκότος , ἀκριβῶς μανθάνω . ὅτι2 δέ οὐ οὐσία τις εἰμί , ἀλλά πράγμα συμβεβηκός , καταμανθάνω εὐπετής . Οὐρανός γάρ καί γῆ εἰμί ἀποσκίασμα · διά οὗτος φροῦδος γίγνομαι ὁ φάος ἀνίσχω . ὁ δέ φάος οὐσία εἰμί καί ὑφίστημι · καί δύο ἀνίσχω , καί ἀπίς ἐπανέρχομαι . ὡς γάρ ὁ σῶμα ὁ ἡμέτερος οὐσία τις εἰμί , ὁ δέ διά οὗτος ἀποτελέω σκιάω συμβαίνω εἰμί , οὐ οὐσία · οὕτως ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ , ὁ μέγας σῶμα , οὐσία εἰμί διάφορος · ὁ δέ ἐκ οὗτος ἀποτελέω σκιάω , ὁ φάος οὖον πάρειμι , ὀνομάζω σκότος · εἰσέρχομαι δέ ὁ φάος ἀφανίζω ὁ σκότος . οὗτος ( 29 ) δέ γιγνώσκω τις εἄν καί τιτρώσκω . οἶκος γάρ οὐ ἔχω φωταγωχοὺς σκότος εἰμί ἀνάπλεως . εισαμοιθεω δέ λαμπάς φωτίζω · οὖον ὁ σκότος ἄλλοσε μεταβαίνω · οὖον γάρ ὑφίημι , ἀνυπόστατος δέ χρήμα εἰμί · ἀλλά πάμπαν διολυνω ὁ ὁ φάος παρουσία . σκιάω γάρ εἰμί διά ὁ ὀροφή , καί ὁ ἔδαφος , καί ὁ τοῖχος συνίστημι , εἶτα ὁ ὁ φάος διαλύω μαρμαρυγή . οὗτος καί ἕκαστος ἡμέρα ὁράω ἐπιτελέω . ὑποχωρέω γάρ ὁ φάος , οὐρανός καί γῆ ὁ σκιάω ὁ σκότος ἀποτελέω · ἀνίσχω δέ πάλιν , διαλύω οὗτος . οὖον ὅς ἀγέννητος οὐσία ὁ σκότος , οὔτε μήv γεννητός τις ὑπόστη -