theodoretus.quaestiones-in-octateuchum pg080_0082.1
τινων διαγορευῃ , τὴν ἰσὴν ἔχει δύναμιν τῷ τῷ μέγιστῳ κελεύοντι ποιεῖν , ἢ ἀπαγορεύοντι δράειν καὶ διαφθείρειν ( 15 ) πᾶς θεὸς νόμος . Αὐτὶκα γοῦν ὁ περιτεμνομεθα κελεύων , οὐδεμίαν παραβαίνωμενος τῇ πάλαι ἐργάζεται βλάβην . Ἄλλ᾽ ὅμως ὁ νομοθέτης φησίν , ὅτι ἡμᾶς ἀπερίτμητος ἄρονη , ὃς οὐ περιτεμηθήσεται σὴ ἡμέρᾳ τῇ ὀγδόῃ , ἐξολορευθήσεται . » Καὶ ἡν ὧρισε τοῖς ἀνδροφόνους καὶ τοῖς μοιχοῖς τιμωρίαν , ταύτην καὶ τούτῳ ἐκλήρωσεν . Ἐπειδὴ δὲ εἰκὸς τοὺς δυσωποῦμους αἱρετικοὺς , ἀντικρὺς τῇ παλαιᾷ πολέμουσας Γραφῇ , καὶ τούδε κατηγορήσαι τοῦ νόμου · ἐκ τῆς εὐαγγελικῆς νομοθεσίας τὰς ἀποδείξεις ποιήσομαι . Εὐρίσκομεν γὰρ ἐν ἐκείνοις τοῖς νόμοις , τὸν λάγνως δρώντα γῦναικα μοιχείας κρινόμενον · καὶ τὸν εἰκὴ ὀργιζόμενον , ἔνοχον ὄντα τῇ κρίσει · τὸν δὲ βαχὰ τὸν ἀδελφὸν ὀνομάζοντα , γραφὴς πάλιν ὑπεύθυνον · τὸν δὲ μωρὸν ἀποκαλούμενο , τῆς γέεννης ἄξιον · καὶ τὸν ὀμνόντα , κἂν ἀληθεύων ὀμνή , τῆς διαβολικῆς ὄντα συμμορίας . Τί δὴ ποτε τοὺν τούτων μέν ἀγαθὸν ὀνοάζουσιν , ἀπηγὴ δὲ τὸν τῆς παλαιᾶς νομοθετήν ; ταῦτα γὰρ ἐκείνων κατὰ τὸν τούτων δρον ὠμότερα . Ἄλλὰ τῆς ἐκείνων ταῦτα βλασφημίας τολμᾶν . Ἡμεῖς δὲ κηλεύους καὶ τούτους τοὺς νόμους ἐνὸς τᾶμεν Θεοῦ · τὸ δὲ διάφορον ἢ τῶν νομοθετουμένων ποιότης εἰργάσατο . Οἷα γὰρ σοφὸς διδάσκαλος , τοῖς μέν ἀτελεσί τὰ ἀτελεῖ , τοῖς δὲ τελείοις τὰ τέλεια προσετήθην . Πρὸς δὲ τοὺς σκοπητέον καὶ τοῦτο , ὡς τοῖς πρώτοις ( 16 ) παραβαίνουσι τοὺς νόμους ἐπιφέρονται διχὰ συγγνώμης τιμωρίαι · ὥστε τοὺς ἀλλοὺς δρώντας τὴν κόλασιν , μὴ τολμᾶν τὴν παράβασιν . Τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς τοῦ Σαββάτου νομοθεσίας ἐγένετο · τὸν γὰρ ἐν Σαββάτῳ τὰ ξύλα συλλέξαι τετολμηκότα , καὶ πρώτον τὸν περὶ τούτου παραβεδηκότα νόμον , ἅπας κατέλευσεν ὁ λαὸς τοῦ Θεοῦ τοῦτο προστεταχὸς , ἵνα αὐτοῦργολ τῆς τιμωρίας γενόμενοι , φρίττωσι τὴν παρανομίαν , ὡς τὴν τιμωρίαν ἐπάγουσαν . Χρόνῳ δὲ ὕστερον , πολλῶν τὸν περὶ τοῦ Σαββάτου παραβεδηκότων νόμον , μακροθύμως ὁ νομοθέτης ἠνέχε τὴν παράβασιν . Οὕτω τὸν Κάιν πρῶτον πεπονευκότα ταῖς ἀνηκέστοις ὑπέβαλε τιμωρίαις · ἵνα τοὺς ἐπ᾽ ἐκείνου , καὶ μετ᾽ ἐκείνου γεγενημένους , δεδιῆται τὰ παραπλήσια μὴ τολμᾶν . Πολλῶν δὲ ὕστερον ἀνδροφόνων γεγενημένων , οὐ παρανείκα τὰς τιμωρίας ἐπήγαγεν . Ἔδει τοίνυν καὶ τὸν Ἄδαμ , πρώτον δεδάμενον νόμον , καὶ νόμον ζωοφόντον · τῶν παντοδαπῶν γὰρ αὐτῷ καρπῶν ἐπεδύσε τὴν ἀσφονίαν , ἐνὸς δὲ μόνου τὴν ἐδώδη ἀπηγορεύκε · ( 17 ) · δοῦναι διχὴν τοῦ πλημμελήματος εἰς ὠφελείαν τοῦ γένους . Εἰ δὲ δυσόρητος ἄν , ὡς ὁ δυσωπὸς ἔφη Μαρخیος , διὰ βραυὸν ὀλίγην τὴν τοῦ θανάτου τιμωρίαν ἐπήγαγε , πῶς ἀνθρώπων ἀπάντων εἰς ἀσέβειαν καὶ παρανομίαν ἐξωκειλάδτων , ἐσχάτην οὐ πανωλεθρίαν ἐπήγαγεν · ἀλλὰ τὸν Υἱὸν αὐτοῦ δίδωκε , καὶ τὴν διὰ σταυροῦ καὶ πάθους ἐδώ -
Lemmas: τίνω διαγορεύω , ὁ ἴσος ἔχω δύναμις ὁ ὁ μέγας κελεύω ποιέω , ἢ ἀπαγορεύω δράω καί διαφθείρω ( 15 ) πᾶς θεός νόμος . αὐτίκα γοῦν ὁ περιτέμνω κελεύω , οὐδείς παραβαίνω ὁ πάλαι ἐργάζομαι βλάβη . ἄλλος ὅμως ὁ νομοθέτης φημί , ὅτι ἐγώ ἀπερίτμητος Αρόνης , ὅς οὖον περιτέμνω σός ἡμέρα ὁ ὄγδοος , εξολορευτιθημι . » καί ἐάν ὁρίζω ὁ ἀνδροφόνος καί ὁ μοιχός τιμωρία , οὗτος καί οὗτος κληρόω . ἐπεί δέ εἰκός ὁ δυσωποῦμους αἱρετικός , ἀντικρύς ὁ παλαιός πολεμέω γραφή , καί ὅδε κατηγορέω ὁ νόμος · ἐκ ὁ εὐαγγελικός νομοθεσία ὁ ἀποδείκνυμι ποιέω . εὑρίσκω γάρ ἐν ἐκεῖνος ὁ νόμος , ὁ λάγνος δράω γυνή μοιχεία κρίνω · καί ὁ εἰκῇ ὀργίζω , ἔνοχος εἰμί ὁ κρίσις · ὁ δέ βαχὰ ὁ ἀδελφός ὀνομάζω , γράφω πάλιν ὑπεύθυνος · ὁ δέ μωρός ἀποκαλέω , ὁ γέεννα ἄξιος · καί ὁ ὄμνυμι , κἀν ἀληθεύω ὀμνέω , ὁ διαβολικός εἰμί συμμορία . τις δή ποτός ὅς οὗτος μέν ἀγαθός ὄνομαι , ἀπηγὴ δέ ὁ ὁ παλαιός νομοθέτης ; οὗτος γάρ ἐκεῖνος κατά ὁ οὗτος δρον ὠμός . ἀλλά ὁ ἐκεῖνος οὗτος βλασφημία τολμάω . ἐγώ δέ κηλεύους καί οὗτος ὁ νόμος εἷς τέμνω Θεός · ὁ δέ διάφορος ἢ ὁ νομοθετέω ποιότης ἐργάζομαι . οἷος γάρ σοφός διδάσκαλος , ὁ μέν ἀτελής ὁ ἀτελής , ὁ δέ τέλειος ὁ τέλειος προστίθημι . πρός δέ ὁ σκοπητέον καί οὗτος , ὡς ὁ πρῶτος ( 16 ) παραβαίνω ὁ νόμος ἐπιφέρω διχή συγγνώμη τιμωρία · ὥστε ὁ Ἀλλοῦς δράω ὁ κόλασις , μή τολμάω ὁ παράβασις . οὗτος καί ἐπί ὁ ὁ Σάββατο νομοθεσία γίγνομαι · ὁ γάρ ἐν σάββατον ὁ ξύλον συλλέγω τολμάω , καί πρῶτος ὁ περί οὗτος παραβλέπω νόμος , ἅπας καταλεύω ὁ λαός ὁ Θεός οὗτος προστάσσω , ἵνα αὐτοῦργολ ὁ τιμωρία γίγνομαι , φρίσσω ὁ παρανομία , ὡς ὁ τιμωρία ἐπάγω . Χρόνος δέ ὕστερος , πολύς ὁ περί ὁ Σάββατο παραβλέπω νόμος , μακροθύμως ὁ νομοθέτης ἐνέχω ὁ παράβασις . οὕτως ὁ Κάϊς πρῶτος πονέω ὁ ἀνήκεστος ὑποβάλλω τιμωρία · ἵνα ὁ ἐπί ἐκεῖνος , καί μετά ἐκεῖνος γίγνομαι , δῖος ὁ παραπλήσιος μή τολμάω . πολλες δέ ὕστερος ἀνδροφόνος γίγνομαι , οὖον παρανέω ὁ τιμωρία ἐπάγω . δέω τοίνυν καί ὁ Άδαμ , πρῶτος δαμάζω νόμος , καί νόμος ζωοφοντω · ὁ παντοδαπής γάρ αὐτός καρπός ἐπιδύω ὁ ἀσφονίαν , εἷς δέ μόνος ὁ ἐδωδή ἀπαγορεύω · ( 17 ) · δίδωμι διχή ὁ πλημμέλημα εἰς ὠφέλεια ὁ γένος . εἰμί δέ δυσόρητος ἄν , ὡς ὁ Δύσωπος φημί Μαρخیος , διά βραυὸν ὀλίγος ὁ ὁ θάνατος τιμωρία ἐπάγω , πῶς ἄνθρωπος ἀπαντάω εἰς ἀσέβεια καί παρανομία ἐξωκειλάδτων , ἔσχατος οὖον πανωλεθρία ἐπάγω · ἀλλά ὁ υἱός αὐτός δίδωμι , καί ὁ διά σταυρός καί πάθος ἐδώ -