theodoretus.quaestiones-in-octateuchum pg080_0059.3
Τῆς θείας διδασκαλίας Γραφῆς , ὡς ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανόν , καὶ τὴν γῆν , εἶτα μετὰ τὴν τοῦ φωτὸς δημιουργίαν ἐν τῇ δευτέρᾳ λεγομένῃ ἡμέρᾳ τὸ στερέωμα γεγενῆσθαι , πολλῇ ἡ ἐρώτησις τῶν συνδυομένων ἐμφαίνει τὴν ἀνοιαν . Ἔδει γὰρ καὶ ἐκ τοῦ καιροῦ , καὶ μέντοι καὶ ἐκ τοῦ τρόπου τῆς δημιουργίας , τὸ διάφορον γινώσκειν . Ὁ μὲν γὰρ πρὸ τοῦ φωτός , ὁ δὲ μετὰ τὸ φῶς . Καὶ ὁ μὲν οὐκ ἐκ τινος ἄλλης ὕλης , ὁ δὲ ἐξ ὑδάτων . « Γενέσθω γὰρ , φησίν , στερέωμα ἐν μέσῳ τοῦ ὕδατος , καὶ ἔστω διαχωρίζον ἀνὰ μέσον ὕδατος καὶ ὕδατος . » Εἶτα εἰπὼν ( 34 ) ὡς ὁ λόγος ἔργον ἐγένετο · τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ « Καὶ ἐγένετο οὕτως » ὅτι διδάσκει καὶ πῶς ἐγένετο . « Ἐποίησεν γὰρ , φησίν , ὁ Θεὸς τὸ στερέωμα · καὶ διεχώρισεν ὁ Θεὸς ἀνὰ μέσον τοῦ ὕδατος ὃ ἦν ὑποκάτω τοῦ στερεώματος , καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ ὕδατος τοῦ ἐπάνω τοῦ στερεώματος . Καὶ ἐκάλεσεν ὁ Θεὸς τὸ στερέωμα οὐρανόν . » Ὁ δὲ πρῶτος οὐρανὸς οὐκ ἐκλήθη στερέωμα , ἀλλ’ οὐρανὸς ἀπ’ ἀρχῆς ὠνομάσθη . Οὕτος γὰρ ἐξ αὐτοῦ τοῦ πράγματος τὴν προσωνυμίαν ἐδέξατο . Ἐπειδὴ γὰρ ἐκ τῆς ροῆς τῶν ὑδάτων οὐσίας συνέστη , καὶ ἡ ρυθὴ φύσις στερεωσαμένη γέγονε καὶ στερέμιος , προσωνυμοῦ στερέωμα . Εἶτα ὡς ἄνωθεν ἐπικείμενος , καὶ προτέρου οὐρανοῦ τὴν χρείαν ἡμῖν πληρῶν , οὐρανὸς προσωνομάσθη . Διχὴ δὲ διεῖλε τῶν ὑδάτων τὴν φύσιν ὁ τῶν ὅλων Θεός · καὶ τὰ μὲν ἄνωθεν ἐπιθεῖναι τῷ στερεώματι , τὰ δὲ κάτω μεμηνότοιν · ἵνα τὰ μὲν ἄνωθεν ἐπικείμενα τῇ τε ὑγρότητι καὶ ψυχρότητι μὴ συγχωρῇ τῷ πυρὶ τῶν φωστήρων λυθῆναι τὸ στερέωμα · τὰ δὲ κάτω μεμηνότοιν διατρέφῃ τοῖς ἀτμοῖς τὸν ἀέρα διαινομένον , καὶ ἡφανιζόμενον ὑπὸ τοῦ ἄνωθεν ἐπικειμένου πυρός . Τοιγαροῦν καὶ ὁ τῷ δευτέρῳ διαπιστῶν οὐρανῷ ἕως βαίνει τῆς εὐθείας ὁδοῦ · καὶ ὁ πλείους πειρώμενος ἀριθμεῖν μύθοις ἐπεταί , τῆς τοῦ θείου Πνεύματος διδασκαλίας καταφρονῶν . Πληθυντικῶς δὲ ἡ θεία Γραφὴ τοὺς οὐρανοὺς ὀνομάζει , λέγουσα · « Οἱ οὐρανοὶ τῶν οὐρανῶν » · ἐπειδὴ τῶν Ἑβραίων ἡ γλῶττα οὔτε τὸν οὐρανόν , οὔτε τὸ ὕδωρ οὐδὲν ἐνικῶς ὀνομάζει . Εὐροῖ δ’ ἂν τις τοιαῦτα πολλὰ καὶ παρὰ τῇ Ἑλλάδι φωνῇ . Ἀθῆναι γὰρ τὴν πόλιν οὐδεὶς ἐνικῶς ὀνομάζει , ἀλλ’ Ἀθήνας πληθυντικῶς . Καὶ Δελφῶν πάλιν τὴν πόλιν οὐδεὶς Δελφόν , ἀλλὰ Δελφούς · πληθυντικῶς . Οὐ τοίνυν ὡς πολλῶν ὄντων οὐρανῶν ἡ θεία πληθυντικῶς ( 35 ) εἶπε Γραφή · ἀλλὰ τὸ ἰδίωμα φυλάξασα τῆς Ἑβραϊκῆς φωνῆς . Ἐπεὶ ἐν ἑτέρῳ ψαλμῷ σαφέστερον ἡμῖν τοῦτο διδάσκουσα , καὶ παραλιποῦσα τὸ τῆς γλώττης ἐκείνης ἰδίωμα , οὕτως ἔφη · « Ὁ οὐρανὸς τοῦ οὐρανοῦ τῷ Κυρίῳ . » Ὡς εἶναι δῆλον , ὅτι καθάπερ οὗτος ὁ οὐρανὸς ἡμῖν ἐστὶν δροσος , ἡ δὲ γῆ ἕδαφος , οὕτως ὁ ὁρώμενος οὐρανὸς δροσὸν ἔχει τὸν ὑπερχείμενον οὐρανόν .
Lemmas: ὁ θεῖος διδασκαλία γραφή , ὡς ἐν ἀρχή ποιέω ὁ θεός ὁ οὐρανός , καί ὁ γῆ , εἶτα μετά ὁ ὁ φάος δημιουργία ἐν ὁ δύο λέγω ἡμέρα ὁ στερέωμα γίγνομαι , πολύς ὁ ἐρώτησις ὁ συνδύω ἐμφαίνω ὁ ἄνοια . δέω γάρ καί ἐκ ὁ καιρός , καί μέντοι καί ἐκ ὁ τρόπος ὁ δημιουργία , ὁ διάφορος γιγνώσκω . ὁ μέν γάρ πρό ὁ φάος , ὁ δέ μετά ὁ φάος . καί ὁ μέν οὐ ἐκ τις ἄλλος ὕλη , ὁ δέ ἐκ ὕδωρ . « γίγνομαι γάρ , φημί , στερέωμα ἐν μέσος ὁ ὕδωρ , καί ἵστημι διαχωρίζω ἀνά μέσος ὕδωρ καί ὕδωρ . » εἶτα εἶπον ( 34 ) ὡς ὁ λόγος ἔργον γίγνομαι · οὗτος γάρ δηλόω ὁ « καί γίγνομαι οὕτως » ὅτι διδάσκω καί πῶς γίγνομαι . « ποιέω γάρ , φημί , ὁ θεός ὁ στερέωμα · καί διαχωρίζω ὁ θεός ἀνά μέσος ὁ ὕδωρ ὅς εἰμί ὑποκάτω ὁ στερέωμα , καί ἀνά μέσος ὁ ὕδωρ ὁ ἐπάνω ὁ στερέωμα . καί καλέω ὁ θεός ὁ στερέωμα οὐρανός . » ὁ δέ πρῶτος οὐρανός οὐ καλέω στερέωμα , ἀλλά οὐρανός ἀπό ἀρχή ὀνομάζω . οὗτος γάρ ἐκ αὐτός ὁ πρᾶγμα ὁ προσωνυμία δέχομαι . ἐπεί γάρ ἐκ ὁ ῥοή ὁ ὕδωρ οὐσία συνίστημι , καί ὁ ρυθὴ φύσις στερεόω γίγνομαι καί στερέμιος , προσωνυμέω στερέωμα . εἶτα ὡς ἄνωθεν ἐπίκειμαι , καί πρότερος οὐρανός ὁ χρεία ἐγώ πληρόω , οὐρανός προσονομάζω . διχή δέ διαιρέω ὁ ὕδωρ ὁ φύσις ὁ ὁ ὅλος Θεός · καί ὁ μέν ἄνωθεν ἐπιτίθημι ὁ στερέωμα , ὁ δέ κάτω μαίνομαι · ἵνα ὁ μέν ἄνωθεν ἐπίκειμαι ὁ τε ὑγρότης καί ψυχρότης μή συγχωρέω ὁ πῦρ ὁ φωστήρ λύω ὁ στερέωμα · ὁ δέ κάτω μαίνομαι διατρέφω ὁ ἀτμός ὁ ἀήρ διαίνω , καί ἀφανίζω ὑπό ὁ ἄνωθεν ἐπίκειμαι πῦρ . τοιγάρ καί ὁ ὁ δύο διαπιστέω οὐρανός ἠώς βαίνω ὁ εὐθύς ὁδός · καί ὁ πλείων πειράω ἀριθμέω μῦθος ἕπω , ὁ ὁ θεῖον πνεῦμα διδασκαλία καταφρονέω . πληθυντικός δέ ὁ θεῖος γραφή ὁ οὐρανός ὀνομάζω , λέγω · « ὁ οὐρανός ὁ οὐρανός » · ἐπεί ὁ Ἑβραῖος ὁ γλῶσσα οὔτε ὁ οὐρανός , οὔτε ὁ ὕδωρ οὐδείς ἑνικός ὀνομάζω . εὑρίσκω δέ εἄν τις τοιοῦτος πολύς καί παρά ὁ Ἑλλάς φωνή . Ἀθῆναι γάρ ὁ πόλις οὐδείς ἑνικός ὀνομάζω , ἀλλά Ἀθῆναι πληθυντικός . καί Δελφοί πάλιν ὁ πόλις οὐδείς Δελφός , ἀλλά Δελφοί · πληθυντικός . οὖον τοίνυν ὡς πολύς εἰμί οὐρανός ὁ θεῖος πληθυντικός ( 35 ) εἶπον γραφή · ἀλλά ὁ ἰδίωμα φυλάσσω ὁ ἑβραικός φωνή . ἐπεί ἐν ἕτερος ψαλμός σαφής ἐγώ οὗτος διδάσκω , καί παραλείπω ὁ ὁ γλῶσσα ἐκεῖνος ἰδίωμα , οὕτως φημί · « ὁ οὐρανός ὁ οὐρανός ὁ κύριος . » ὡς εἰμί δῆλος , ὅτι καθάπερ οὗτος ὁ οὐρανός ἐγώ εἰμί δρόσος , ὁ δέ γῆ ἔδαφος , οὕτως ὁ ὁράω οὐρανός δρόσος ἔχω ὁ ὑπερχέω οὐρανός .