theodoretus.quaestiones-in-octateuchum pg080_0219.1
ἐπὶ τὸ ἄκρον τοῦ οὐρανοῦ ἕως ἄκρου τοῦ οὐρανοῦ ( 15 ) , εἰ γέγονε κατὰ τὸ ῥῆμα τοῦτο , εἰ ἤκουσάτε τοῦτον , εἰ ἤρξατο τὸ φωνὴν θεοῦ ζῶντος λαλοῦντος ἐκ μέσου τοῦ πυρός , ὃν τρόπον ἤρξασα σὺ καὶ ἔζησας . » Ἐφη δὲ καὶ ὅπως αὐτοὺς ἠλευθέρωσε τῆς πικρᾶς τῶν Αἰγυπτίων δουλείας . Συνεχὲς μέντοι διδάσκει αὐτοὺς , ὅτι ὡς οὐρανοῦν αὐτοὺς ὁ τῶν ὄλων διελέχθη θεός , καὶ ἐκ μέσου τοῦ πυρός φωνὴν κεχρημένος νενομοθέτηκεν , ἵνα μηδεμίαν εἰκόνα κατασκευάσται τοῦ ἀοράτου θεοῦ . Διδάσκει δὲ καὶ ὡς πᾶμπαν ἀμήχανον θεῖαν εἰκόνα κατασκευάσαι · οὐ γὰρ μόνον ἀόρατον ἔχει τὴν φύσιν , ἀλλὰ καὶ πᾶμπαν ἀπερίγραφον . « Κύριος γὰρ , φησίν , ὁ θεός σου , οὗτος θεός ( 16 ) ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω , καὶ ἐπὶ τῆς τῆς κάτω ( 17 ) , καὶ οὐκ ἔστι πλὴν αὐτοῦ . » Ἴστέον μέντοι , ὡς οὐκ ἐν ἡμέρᾳ μιᾷ ταῦτα πάντα ὁ προφήτης τῷ λαῷ διελέχθη , ἀλλ' ἐν πολλαῖς αὐτοῖς ἡμέραις τὴν διδασκαλίαν προσέθηκεν . Ὀθεν πολλάκις τοὺς αὐτοὺς λόγους ἀνακυκλοῖ , ἵνα τῇ συνεχεῖ παγίαν τὴν μνήμην ἐργάσηται . Αὐτίκα γοῦν μετὰ τὴν διάλεξιν ταύτην , τὰ περὶ τῶν πόλεων ἱστόρησεν ( 18 ) , εἰς ἃς καταφεύγειν τοὺς ἀκουσίως περιπεπτωκότας φόνους ἐκέλευσεν . Εἶτα ἐδίδαξεν ὅτι πάλιν συνήθροισε τὸν λαόν , καὶ τῶν θεοδότων ἀνέμνησεν νόμων · καὶ ὅτι οὐχ ἕτερον δέδωκε νόμον , ἀλλὰ τὸν πρότερον ἐκπαιδεύει τοὺς τῆς νομοθεσίας ἐκείνης διὰ τὴν τῆς ἡλικίας ἀτελῆς ἐπακούσαι μὴ δυνάμενας , αὐτὰ διδάξει τοῦ προφήτου τὰ ῥήματα . « Κύριος γὰρ , φησίν , ὁ θεὸς ὑμῶν διέθετο πρὸς ὑμᾶς διαθήκην ἐν Χωρὸβ . Οὐχὶ τοῖς πατράσιν ὑμῶν διέθετο Κύριος τὴν διαθήκην ταύτην , ἀλλὰ πρὸς ὑμᾶς . » Ἐπειδὴ γὰρ ἐκεῖνοι παραβάντες διώλοντο , τούτοις δὲ τὴν τοῖς πατράσιν ἐπηγγελμένην ἐδίδου γῆν · τούτοις ἔφη τὸν νόμον δεδοθῆναι . Εἶτα λέγει τὰς ἐντολὰς , ὧν τὸν νοῦν ἀνεπτύξαμεν τὴν Ἔξοδον ἐρμηνεύοντες · ἔδειξε ( 19 ) δὲ κάμταῦθα τὸν τῆς ἀργίας τοῦ Σαββάτου σκοπόν . Ἐφη γὰρ , « Ἴνα ἀναπαύσηται ὁ παὶς 3 καὶ ἡ παιδίσκη σου , καὶ τὸ ὑποζύγιόν σου . » Καθάπερ , φησί , σὺ τούτων ἀπολαύεις διαπαντός , οὕτως ἀπαξ γοῦν ἀπολανσάτωσαν ἐν ταῖς ἐπτὰ τῆς ἐβδομάδος ἡμέραις οἱ θερίπτοντες , καὶ αἱ θεράπαιναί , καὶ τὰ ὑποζύγια . Ἐπειτα τῇ μνήμῃ τῆς ἐν Αἰγύπτῳ δουλείας τὴν συμπάθειαν πραγματεύεται · « Ὅτι οἰκέτης , φησίν , ἦσθα ἐν Αἰγύπτῳ , καὶ ἐξήγαγέ σε Κύριος ἐκείθεν ἐν χειρὶ κραταιᾷ , καὶ ἐν βραχίονι ὑψηλῷ · διὰ τοῦτο συνέταξε Κύριος ὁ θεός σου , ὥστε φυλάττεσθαι σε τὴν ἡμέραν τῶν Σαββάτων , καὶ ἀγιάζειν αὐτήν . » Τῇ πείρᾳ μεμάθηκας ὁ τῆς δουλείας πικρόν · ἐκεῖνον ἀναμνησθῶμενος , ἡμερος γενου τοῖς ὑπηκόοις , καὶ πρὸς , καὶ ἡς ἀπολαύεις ἀναπαύλης διηνεκῶς ,
Lemmas: ἐπί ὁ ἄκρος ὁ οὐρανός ἠώς ἄκρος ὁ οὐρανός ( 15 ) , εἰμί γίγνομαι κατά ὁ ῥῆμα οὗτος , εἰμί ἀκούω οὗτος , εἰμί ἄρχω ὁ φωνή θεός ζῶ λαλέω ἐκ μέσος ὁ πῦρ , ὅς τρόπος ἔρδω σύ καί ζῶ . » φημί δέ καί ὅπως αὐτός ἐλευθερόω ὁ πικρός ὁ Αἰγύπτιος δουλεία . συνεχής μέντοι διδάσκω αὐτός , ὅτι ὡς οὐρανόω αὐτός ὁ ὁ ὅλος διαλέγω θεός , καί ἐκ μέσος ὁ πῦρ φωνή χράομαι νομοθετέω , ἵνα μηδείς εἰκών κατασκευαστής ὁ ἀόρατος θεός . διδάσκω δέ καί ὡς πάμπαν ἀμήχανος θεῖος εἰκών κατασκευάζω · οὖον γάρ μόνος ἀόρατος ἔχω ὁ φύσις , ἀλλά καί πάμπαν ἀπερίγραφος . « Κύριος γάρ , φημί , ὁ θεός σύ , οὗτος θεός ( 16 ) ἐν ὁ οὐρανός ἄνω , καί ἐπί ὁ ὁ κάτω ( 17 ) , καί οὐ εἰμί πλήν αὐτός . » ἰστέον μέντοι , ὡς οὐ ἐν ἡμέρα εἷς οὗτος πᾶς ὁ προφήτης ὁ λαός διαλέγω , ἀλλά ἐν πολύς αὐτός ἡμέρα ὁ διδασκαλία προστίθημι . ὅθεν πολλάκις ὁ αὐτός λόγος ἀνακυκλέω , ἵνα ὁ συνεχής πάγιος ὁ μνήμη ἐργάζομαι . αὐτίκα γοῦν μετά ὁ διάλεξις οὗτος , ὁ περί ὁ πόλις ἱστορέω ( 18 ) , εἰς ὅς καταφεύγω ὁ ἀεκούσιος περιπίπτω φόνος κελεύω . εἶτα διδάσκω ὅτι πάλιν συναθροίζω ὁ λαός , καί ὁ θεόδοτος ἀναμιμνήσκω νόμος · καί ὅτι οὐ ἕτερος δίδωμι νόμος , ἀλλά ὁ πρότερος ἐκπαιδεύω ὁ ὁ νομοθεσία ἐκεῖνος διά ὁ ὁ ἡλικία ἀτελής ἐπακούω μή δύναμαι , αὐτός διδάσκω ὁ προφήτης ὁ ῥῆμα . « Κύριος γάρ , φημί , ὁ θεός σύ διατίθημι πρός σύ διαθήκη ἐν Χωρὸβ . οὐ ὁ πατήρ σύ διατίθημι Κύριος ὁ διαθήκη οὗτος , ἀλλά πρός σύ . » ἐπεί γάρ ἐκεῖνος παραβαίνω διόλλυμι , οὗτος δέ ὁ ὁ πατήρ ἐπαγγέλλω δίδωμι γῆ · οὗτος φημί ὁ νόμος δίδωμι . εἶτα λέγω ὁ ἐντολή , ὅς ὁ νόος ἀναπτύσσω ὁ Ἔξοδος ἐρμηνεύω · δείκνυμι ( 19 ) δέ κάμα ὁ ὁ ἀργία ὁ Σάββατο σκοπός . φημί γάρ , « ἵνα ἀναπαύω ὁ παῖς 3 καί ὁ παιδίσκη σύ , καί ὁ ὑποζύγιον σύ . » καθά , φημί , σύ οὗτος ἀπολαύω διαπαντός , οὕτως ἅπαξ γοῦν ἀπολανσάτωσαν ἐν ὁ ἑπτά ὁ ἑβδομάς ἡμέρα ὁ θεριπτω , καί ὁ θεράπαινα , καί ὁ ὑποζύγιον . ἔπειτα ὁ μνήμη ὁ ἐν Αἴγυπτος δουλεία ὁ συμπάθεια πραγματεύομαι · « ὅτι2 οἰκέτης , φημί , εἰμί ἐν Αἴγυπτος , καί ἐξάγω σύ Κύριος ἐκεῖθεν ἐν χείρ κραταιός , καί ἐν βραχύς ὑψηλός · διά οὗτος συντάσσω Κύριος ὁ θεός σύ , ὥστε φυλάσσω σύ ὁ ἡμέρα ὁ σάββατον , καί ἁγίζω αὐτός . » ὁ πείρω μανθάνω ὁ ὁ δουλεία πικρός · ἐκεῖνος ἀναμιμνήσκω , ἥμερος γίγνομαι ὁ ὑπήκοος , καί πρός , καί εἰμί ἀπολαύω ἀνάπαυλα διηνεκής ,