theodoretus.quaestiones-in-octateuchum pg080_0070.2
ΩΡΙΓΕΝΟΥΣ . Προδιαληπτέον πρότερον , ποῦ συνίσταται τὸ , « Κατ' εἰκόνα , » ἐν σώματι , ἢ ἐν ψυχῃ ; Ἰδωμεν δὲ πρότερον οἷς χρῶνται οἱ τὸ πρῶτον λέγοντες . Ὅν ἐστι καὶ Μελίτων , συγγράμματα καταλελοιπὼς περὶ τοῦ ἐνσαώματον εἶναι τὸν Θεόν . Μῆλη γὰρ Θεοῦ ὀνομαζόμενα εὑρίσκοντες ὀφθαλμοὺς Θεοῦ ἐπιβλέποντας τὴν οἰκουμένην , καὶ ὥστε αὐτοῦ εἶναι εἰς δέησιν δικαίων ἐπινευσκότα , καὶ , « Ἀσφράγισιν Κύριος ὁσμὴν εὐωδίας , » καὶ , « Τὸ στόμα Κυρίου ἐλάλησε ταῦτα , » καὶ βραχίονα Θεοῦ , καὶ χεῖρας , καὶ πόδας , καὶ δακτύλους , ἀντικρύ φάσκουσι ταῦτα οὐχ ἵναπερ τι διδάσκειν , ἢ τὴν μορφὴν τοῦ Θεοῦ . Περὶ δὲ , φασί , καὶ ὀφθῆναι Θεὸς τῷ Ἀβραὰμ , καὶ Μωσῇ , καὶ τοῖς ἁγίοις , μὴ μεμερφημένους · μεμερφημένους δὲ , κατὰ ποῖον χαρακτήρα , ἢ τὸν ἀνθρώπινον ; Καὶ συνάγουσι μυρία ῥητά , μῆλη ὀνομάζοντα Θεοῦ . Πρὸς οὓς ἀγωνιστέον πρῶτον ἀπὸ τῆς λέξεως · ἀντιπαρακαλοῦντες δὲ ῥητά , τοῖς πλέον τῶν γραμμάτων μηδὲν ἐπισταμένοις , ἐναντιούμενα αὐτῶν τῇ ὑπολήψει · ἐκ μὲν τοῦ Ζαχαρίου , ὅτι « Ἐπτά ὀφθαλμοὶ Κυρίου οἱ ἐπιβλέποντες ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν . » Εἰ δὲ ἑπτά ἔχει ὀφθαλμοὺς ὁ Θεός , ἡμεῖς δὲ δύο , οὐ κατ' εἰκόνα αὐτοῦ γεγόναμεν . Ἄλλα καὶ ἡμεῖς μὲν οὐκ ἐπτερυγώμεθα , περὶ δὲ Θεοῦ λέγεται ἐν ἐννεακοστίῳ ψαλμῷ , ὅτι « Ἐπὶ τὰς πτέρυγας αὐτοῦ ἐλπίζεις . » Εἰ δὲ ἑκαίνος μὲν πτέρυγας ἔχει , ἡμεῖς δὲ ἐσμεν ζῷον ἀπτερον , οὐ κατ' εἰκόνα Θεοῦ γέγονεν ὁ ἄνθρωπος . Πῶς δὲ ὁ σφαιροειδὴς οὐρανός , καὶ ἀεὶ κινούμενος , θρόνός εἶναι δύναται , ὡς ὑπολαμβάνουσι , τοῦ Θεοῦ ; Ἄλλα καὶ ἡ γῆ πῶς ὑποπόδιον τῶν ποδῶν αὐτοῦ ; Ἀπαγγελλέτωσαν ἡμῖν . Ἄρα γὰρ τὸ ἀπὸ γονάτων μέχρι τῶν βάσεων σῶμα τοῦ μεταξὺ οὐρανοῦ καὶ γῆς περιέχοντος , ἐν μέσῳ δὲ ὀδύσης τῆς γῆς τοῦ παντὸς κόσμου , καὶ περιεχομένης ὑπ' αὐτοῦ , ὡς γραμμακαὶς ἀποδείξει · παριστᾶται , παρ' ἡμῖν εἰσιν αἱ βάσεις τοῦ Θεοῦ , ἢ παρὰ τοῖς ἀντίχθοις ; καὶ ὅλην τὴν οἰκουμένην ἡμῶν πεπλήρωκασιν , ἢ καὶ πλέον τι ἐππλαμδάνουσι , ἢ διαττόν τι ; διέστηκασιν οἱ πόδες αὐτοῦ διὰ τὰς θαλάσσας καὶ τοὺς ποταμούς , ἢ καὶ τοῖς ὀδασιν ἐπβαίνοσι ; πῶς δὲ οὐ ὁ τληκοῦτος οὐρανὸς θρόνος , καὶ ἡ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν , ἐν μόνῳ ( 68 ) τῷ παραδείσῳ εὑρίσκεται περιπατῶν , ἢ ἐν τῇ κορυφῇ τοῦ Σινὰ φαίνεται τῷ Μωσῇ ; Καὶ πῶς ταῦτα τις περὶ Θεοῦ δοξάζων οὐ μωρὸς λεχθήσεται ; Εἰτα πολλὰ πρὸς ἀνατροπὴν εἰπὼν τῆς τοιαύτης δόξης ἐπάγει . Ὁ δὲ φάσκων τὸ , « Κατ' εἰκόνα , » μὴ ἐν σώματι εἶναι , ἐν δὲ τῇ λογικῇ ψυχῇ , παραστήσει οὐκ εὐκαταφρόνητον δόγμα , καταλαβὼν , τίνες δυναμεῖ εἰσὶν αὐτῆς . Ἡ γὰρ γνωστικὴ δύναμις ἢ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ , κριτικὴ τε καὶ εὐποιητική , δικαιοπρα -
Lemmas: Ὠριγένης . προδιαληπτέον πρότερος , ποῦ συνίστημι ὁ , « κατά εἰκών , » ἐν σῶμα , ἢ ἐν Ψυχή ; ὁράω δέ πρότερος ὅς χράω ὁ ὁ πρῶτος λέγω . ὅς εἰμί καί Μελίτων , σύγγραμμα καταλείπω περί ὁ ἐνσαώματον εἰμί ὁ Θεός . Μήλη γάρ Θεός ὀνομάζω εὑρίσκω ὀφθαλμός Θεός ἐπιβλέπω ὁ οἰκέω , καί ὥστε αὐτός εἰμί εἰς δέησις Δίκαιος ἐπινεύω , καί , « Ἀσφράγισιν Κύριος ὀσμή εὐωδία , » καί , « ὁ στόμα κύριος λαλέω οὗτος , » καί βραχύς Θεός , καί χείρ , καί πούς , καί δάκτυλος , ἀντικρύ φάσκω οὗτος οὐ ἵνα τίς διδάσκω , ἢ ὁ μορφή ὁ Θεός . περι δέ , φημί , καί ὁράω θεός ὁ Ἀβραάμ , καί Μωσῆς , καί ὁ ἅγιος , μή μεμερφημένους · μεμερφημένους δέ , κατά ποῖος χαρακτήρ , ἢ ὁ ἀνθρώπινος ; καί συνάγω μυρίος ῥητός , μήλη ὀνομάζω Θεός . πρός ὅς ἀγωνίζω πρῶτος ἀπό ὁ λέξις · ἀντιπαρακαλέω δέ ῥητός , ὁ πλέω ὁ γράμμα μηδείς ἐφίστημι , ἐναντιόομαι αὐτός ὁ ὑπολαμβάνω · ἐκ μέν ὁ Ζαχαρίας , ὅτι « ἑπτά ὀφθαλμός κύριος ὁ ἐπιβλέπω ἐπί πᾶς ὁ γῆ . » εἰμί δέ ἑπτά ἔχω ὀφθαλμός ὁ Θεός , ἐγώ δέ δύο , οὖον κατά εἰκών αὐτός γίγνομαι . ἄλλος καί ἐγώ μέν οὐ πτερυγόω , περί δέ Θεός λέγω ἐν ἐννεακοστίῳ ψαλμός , ὅτι « ἐπί ὁ πτέρυξ αὐτός ἐλπίζω . » εἰμί δέ ἑκαίνος μέν πτέρυξ ἔχω , ἐγώ δέ εἰμί ζῷον ἄπτερος , οὖον κατά εἰκών Θεός γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος . Πῶς δέ ὁ σφαιροειδής οὐρανός , καί ἀεί κινέω , θρόνος εἰμί δύναμαι , ὡς ὑπολαμβάνω , ὁ Θεός ; ἄλλος καί ὁ γῆ πῶς ὑποπόδιον ὁ πούς αὐτός ; ἀπαγγέλλω ἐγώ . ἄρας γάρ ὁ ἀπό γόνυ μέχρι ὁ βάσις σῶμα ὁ μεταξύ οὐρανός καί γῆ περιέχω , ἐν μέσος δέ ὀδύσσομαι ὁ γῆ ὁ πᾶς κόσμος , καί περιέχω ὑπό αὐτός , ὡς γραμμακαὶς ἀποδείκνυμι · παρίστημι , παρά ἐγώ εἰμί ὁ βάσις ὁ Θεός , ἢ παρά ὁ ἀντίχθοις ; καί ὅλος ὁ οἰκέω ἐγώ πληρόω , ἢ καί πλέω τίς εππλαμδανους , ἢ δίαττος τίς ; διΐστημι ὁ πούς αὐτός διά ὁ θάλασσα καί ὁ ποταμός , ἢ καί ὁ ὀδασιν ἐπιβαίνω ; πῶς δέ οὖον ὁ τληκουος οὐρανός θρόνος , καί ὁ γῆ ὑποπόδιον ὁ πούς , ἐν μόνος ( 68 ) ὁ παράδεισος εὑρίσκω περιπατέω , ἢ ἐν ὁ κορυφή ὁ Σινά φαίνω ὁ Μωσῆς ; καί πῶς οὗτος τις περί Θεός δοξάζω οὖον μωρός λέγω ; εἶτα πολύς πρός ἀνατροπή εἶπον ὁ τοιοῦτος δόξα ἐπάγω . ὁ δέ φάσκω ὁ , « κατά εἰκών , » μή ἐν σῶμα εἰμί , ἐν δέ ὁ λογικός Ψυχή , παρίστημι οὐ εὐκαταφρόνητος δόγμα , καταλαμβάνω , τίς δύναμις εἰμί αὐτός . ὁ γάρ γνωστικός δύναμις ἢ ἐν ὁ ἄνθρωπος , κριτικός τε καί εὐποιητικός , δικαιοπρον -