theodoretus.quaestiones-in-octateuchum pg080_0096.1
Χαναάν . Οὐλόμενον οὖν τοῦ πνεύμα δεῖξαι τὴν οἰκειότητα ( 69 ) τοῦ πατρὸς 11 πρὸς τὸν υἱόν , τρόπον τινὰ ἀπαλλοτριωσά τῆς τῶν ἀδελφῶν εὐσεβείας , προσέθηκε τοῦτ , « Χάμ ἦν ( 70 ) πατὴρ Χαναάν . » Σιὸ : μὲν γὰρ πάντες τοῦ Νῶε τῷ γένει · μόνος δὲ οὗτος οὐχ υἱὸς τῷ τρόπῳ · ἀλλὰ τοῦ ὁμοίου παῖδὸς πατὴρ . Διόπερ ἐμφαντικῶς κεῖται , « Αὐτὸς πατὴρ Χαναάν . » Ἔφερε δὲ ὁ Ἑβραῖος ὁ ταῦτα εἰπὼν καὶ παράδοσιν τοιαύτην , ἰπενεγκὼν ἀπόδειξιν τῇ παραδόσει · ὡς ἄρα ὁ Χαναὰν πρῶτερος εἶδε τὴν ἀσχημοσύνην τοῦ πάππου , καὶ ἀνήγγειλεν αὐτῷ τῷ πατρὶ μόνῳ , καταμικιῶμενος ὡσπερ τοῦ γέροντος . Ὁ δὲ Χάμ δῶν , ὁμοίως ( 71 ) τοῖς ἀδελφοῖς μὴ προσελθεῖν τῷ πατρὶ ἀσεβῶς , ἀλλὰ B καὶ ἐπιτιλῆσαι τῷ πρώτῳ θεασαμένῳ καὶ διαβάλλοντι , αὐτὸς δὲ καὶ πέπεισται , καὶ εἰσῆλθε , καὶ εἶδε , καὶ ἀνήγγειλε τοῖς ἀδελφοῖς . Καὶ ταῦτα δὲ δοκεῖ μῦθος εἶναι , εἰ μὴ εἰ τοῦ ἀποδείξεως ἦν ἰσχυρόν . « Καὶ ἐξυπνίσθη γάρ , φησὶ Νῶε ἐκ τοῦ ὑπνου αὐτοῦ , καὶ ἔγνω ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ νεώτερος . » Μικρότερος ( 72 ) μὲν γὰρ υἱὸς αὐτοῦ ὁ Χάμ οὐκ ἦν , ἀλλὰ δεύτερος . « Σὴμ γάρ , φησὶ , καὶ Χάμ , καὶ Ἰάφεθ . » Καὶ εἰ τὸν μικρὸν ἤθελε δεῖξαι , τὸν Ἰάφεθ ἂν ἐλεγεν . Ἐπειδὴ δὲ τοὺς ἐγγόνους ( 73 ) υἱοὺς ἀεὶ λέγουσιν οἱ πάντες , καὶ τοὺς μακρόθεν ἀπογόνους , τὸν βραχύτατον τῶν ἐγγόνων ( 74 ) τὸν Χαναάν , εἴρηκεν ἡ Γραφὴ ἐγνωσθαι παρὰ τοῦ Νῶε , εἰς αὐτὸς ἐποίησεν ταῦτα . Καὶ ὅτι τοῦτο οὕτως ἔχει , εὐθὺς ἐπάγει τοῦ θείου λόγου , καὶ εἶπεν . « Ἐπικατάρατος Χαναάν , δοῦλος δούλων ( 75 ) ἔσται τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ . Εἰ δὲ τις θαυμάζει , τί δὴποτε ὁ Χάμ , καὶ αὐτὸς ἀσεβὴς ὢν , τὴν αὐτὴν κατάραν οὐκ ἔσχε τῷ υἱῷ , ἐπιγινώτω ὡς εἰ ἦν λελεγμένον τῷ Χάμ , « Δοῦλος δούλων ἔσται , » τῆς δουλείας μετέχον ἂν καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ , ὡς οἱ τοῦ Χαναὰν ἀδελφοὶ δοῦλοι ἐγένοντο κατὰ τὴν κατάραν , ὧν δοῦλος ἀπεφάνθη Χαναάν .
Lemmas: Χαναάν . οὐλόμενος οὖν ὁ πνεύμα δείκνυμι ὁ οἰκειότης ( 69 ) ὁ πατήρ 11 πρός ὁ υἱός , τρόπος τις απαλλοτριώνω ὁ ὁ ἀδελφός εὐσέβεια , προστίθημι οὗτος , « Χάμ εἰμί ( 70 ) πατήρ Χαναάν . » Σιώ : μέν γάρ πᾶς ὁ Νῶε ὁ γένος · μόνος δέ οὗτος οὐ υἱός ὁ τρόπος · ἀλλά ὁ ὁμοιόω παῖς πατήρ . διόπερ ἐμφαντικός κεῖμαι , « αὐτός πατήρ Χαναάν . » φέρω δέ ὁ Ἑβραῖος ὁ οὗτος εἶπον καί παράδοσις τοιοῦτος , ἐπιφέρω ἀπόδειξις ὁ παράδοσις · ὡς ἄρα ὁ Χαναάν πρότερος ὁράω ὁ ἀσχημοσύνη ὁ πάππος , καί ἀναγγέλλω αὐτός ὁ πατήρ μόνος , καταμικιῶμενος ὡς ὁ γέρων . ὁ δέ Χάμ δήω , ὁμοίως ( 71 ) ὁ ἀδελφός μή προσέρχομαι ὁ πατήρ ἀσεβής , ἀλλά B καί ἐπιτιλάω ὁ πρῶτος θεάομαι καί διαβάλλω , αὐτός δέ καί πείθω , καί εἰσέρχομαι , καί ὁράω , καί ἀναγγέλλω ὁ ἀδελφός . καί οὗτος δέ δοκέω μῦθος εἰμί , εἰμί μή εἰμί ὁ ἀπόδειξις εἰμί ἰσχυρός . « καί ἐξυπνίζω γάρ , φημί Νῶε ἐκ ὁ ὕπνος αὐτός , καί γιγνώσκω ὅσος ποιέω αὐτός ὁ υἱός αὐτός ὁ νέος . » μικρός ( 72 ) μέν γάρ υἱός αὐτός ὁ Χάμ οὐ εἰμί , ἀλλά δύο . « Σήμ γάρ , φημί , καί Χάμ , καί Ἰάφεθ . » καί εἰμί ὁ μικρός ἐθέλω δείκνυμι , ὁ Ἰάφεθ εἄν λέγω . ἐπεί δέ ὁ ἔγγονος ( 73 ) υἱός ἀεί λέγω ὁ πᾶς , καί ὁ μακρόθεν ἀπόγονος , ὁ βραχύς ὁ ἔγγονος ( 74 ) ὁ Χαναάν , εἴρω ὁ γραφή γιγνώσκω παρά ὁ Νῶε , εἰς αὐτός ποιέω οὗτος . καί ὅτι οὗτος οὕτως ἔχω , εὐθύς ἐπάγω ὁ θεῖον λόγος , καί εἶπον . « ἐπικατάρατος Χαναάν , δοῦλος δοῦλος ( 75 ) εἰμί ὁ ἀδελφός αὐτός . εἰμί δέ τις θαυμάζω , τίς δήποτε ὁ Χάμ , καί αὐτός ἀσεβής εἰμί , ὁ αὐτός καταίρω οὐ ἔχω ὁ υἱός , ἐπιγιγνώσκω ὡς εἰμί εἰμί λέγω ὁ Χάμ , « Δοῦλος δοῦλος εἰμί , » ὁ δουλεία μετέχω εἄν καί ὁ ἀδελφός αὐτός , ὡς ὁ ὁ Χαναάν ἀδελφός δοῦλος γίγνομαι κατά ὁ καταίρω , ὅς δοῦλος ἀποφαίνω Χαναάν .