theodoretus.interpretatio-in-xiv-epistulas-sancti-pauli pg082_0094.1
νιός . Τῆς γὰρ φύσεως ἀπειρχυίας , κατὰ θείαν φιλοτιμίαν ἀπεφάνθη πατήρ . Λέγει δὲ τοῦτο , ὅτι καὶ Ἰσμαὴλ τοῦ Ἀβραὰμ ἦν υἱός , καὶ πρωτότοκος υἱός . Διὰ τί τοίνυν μέγα φρονεῖς , ὦ Ἰουδαῖε , ὡς μόνος σπέρμα τοῦ Ἀβραὰμ προσαγορευόμενος ; Εἰ δὲ νομίζεις ἐκεῖνον , ὡς ἡμιόλον , ἐκθέσθαι τῇ συγγενείᾳ , οὐκ εἴδως νομίζεις . Ἐκ πατέρων γὰρ , ἀλλ’ οὐκ ἐκ μητέρων , ἔθος γενεαλογεῖν τῇ θείᾳ Γραφῇ . Καὶ ἠδύνατο μὲν ὁ θεὸς Ἀπόστολος , καὶ τοὺς ἐκ τῆς Χεττούρας γεγεννημένους · εἰς μέσον παραγαγεῖν , καὶ δεῖξαι τούτους ἐξ ἐλευθέρας μὲν γεγεννημένους , σπέρμα δὲ τοῦ Ἀβραὰμ οὐ καλουμένους . Ῥᾴδιον ἦν αὐτῷ καὶ τοὺς δύο καὶ δέκα παῖδας τοῦ Ἰακὼβ ἐκ διαφόρων δεῖξαι μητέρων , καὶ τοὺς τέτταρας ἡμιόλους , καὶ ὅλους Ἰσραὴλ χρηματίζοντας , καὶ οὕτως ἐκ τῆς τῶν μητέρων παραλαβάντας δουλείας . Ἀλλὰ μετὰ φειδοῦς τοὺς ἐλέγχους προσφέρων , τοῦτο μὲν παραλείποιεν , ἐκ πολλοῦ δὲ τοῦ περιόντος ἐνίκησε . Τεθεικὼς γὰρ τὸ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν Ἀβραὰμ εἰρημένον , ὅτι Ἐν Ἰσαὰκ κληθήσεται σοι σπέρμα , δείκνυσιν οὐδὲ τὸ τοῦτο γένος ἀπαν τῆς εὐλογίας μετειληφὸς . Τῶν γὰρ τούτου παίδων ὁ μὲν τὴν εὐλογίαν εἴληφεν , ὁ δὲ ταύτης ἠμαρτε . Τοῦτο γὰρ ἐπήγαγεν ἑαυτῷ . Οὐ μόνον δέ , ἀλλὰ καὶ Ῥεβέκκα ἐξ ἑνὸς ποιητὴν ἔχουσα Ἰσαὰκ τοῦ πατρὸς ἡμῶν . Μίτης τὰρ γεννηθέντων , μὴδὲ πραξάντων τι ἀγαθόν , ἢ κακόν ( ἢ κατ’ ἐκλογὴν πρόθεσις τοῦ Θεοῦ μένει ) , οὐκ ἐξ ἔργων , ἀλλ’ ἐκ τοῦ καλοῦντος . ἐρρῆθη πρὸς αὐτήν , ὅτι Ὁ μειζὼν δουλεύσει τῷ ἐλάττονι . Εἰ νομίζεις , φησί , διὰ τὴν Σάρραν προτιμηθῆναι τὸν Ἰσαὰκ τοῦ τε Ἰσμαὴλ καὶ τῶν ἀπὸ τῆς Χεττούρας γενομένων παίδων τοῦ Ἀβραὰμ , τί ἂν εἴπης περὶ τῆς Ῥεβέκκας ; Ἐνταῦθα γὰρ καὶ μία μήτηρ , καὶ εἷς πατήρ , καὶ μία συλλήψις · δίδυμοι γὰρ οἱ παῖδες . Τοῦτο γὰρ εἴπεν · Ἐξ ἑνὸς κοίτης ἔχουσα ἀντί σοι , Κατὰ τὸν αὐτὸν καιρὸν ἀμφοτέρους συνέλαβεν . Ἀλλ’ ὅμως , ὁ μὲν θεοφιλής , ὁ δὲ τῆς θείας προδομίας ἀνάξιος . Καὶ οὐκ ἀνέμεινεν ὁ Θεὸς τῶν πραγμάτων τὴν πείραν , ἀλλ’ ἐπὶ κυτσομένων τὴν τούτων διαφόρων προηγόρευσε . Προηγόρευσε δέ , τὴν τούτων πρόθεσιν προμαθών . Οὐ γὰρ δίκαιος ἡ ἐκλογή , ἀλλὰ τῇ προθέσει τῶν ἀνθρώπων συμβαίνουσα . Εἶτα καὶ προφητικὴν μαρτυρίαν προσφέρει . Καθὼς γέγραπται · Τὸν Ἰακὼβ ἠγάπησα , τὸν δὲ Ἠσαῦ ἐμίσησα . Οὐ τοίνυν τῇ φύσει προσέχει , ἀλλ’ ἀρετῇ μόνην ἐπισχέει . Τοῦτο γὰρ διὰ πλειόνων κατασυνιᾷζει .
Lemmas: νιος . ὁ γάρ φύσις ἀπολέγω , κατά θεῖος φιλοτιμία ἀποφαίνω πατήρ . λέγος δέ οὗτος , ὅτι καί Ἰσμαήλ ὁ Ἀβραάμ εἰμί υἱός , καί πρωτότοκος υἱός . Ζεύς τίς τοίνυν μέγας φρονέω , εἰμί Ἰουδαῖος , ὡς μόνος σπέρμα ὁ Ἀβραάμ προσαγορεύω ; εἰμί δέ νομίζω ἐκεῖνος , ὡς ἡμίολος , ἐκτίθημι ὁ συγγένεια , οὐ οἶδα νομίζω . ἐκ πατήρ γάρ , ἀλλά οὐ ἐκ μήτηρ , ἔθος γενεαλογέω ὁ θεῖος γραφή . καί δύναμαι μέν ὁ θεός ἀπόστολος , καί ὁ ἐκ ὁ Χεττούρα γεννάω · εἰς μέσος παράγω , καί δείκνυμι οὗτος ἐκ ἐλεύθερος μέν γεννάω , σπέρμα δέ ὁ Ἀβραάμ οὖον καλέω . ῥᾴδιος εἰμί αὐτός καί ὁ δύο καί δέκα παῖς ὁ Ἰακώβ ἐκ διάφορος δείκνυμι μήτηρ , καί ὁ τέσσαρες ἡμίολος , καί ὅλος Ἰσραήλ χρηματίζω , καί οὕτως ἐκ ὁ ὁ μήτηρ παραλαμβάνω δουλεία . ἀλλά μετά φειδώ ὁ ἔλεγχος προσφέρω , οὗτος μέν παραλείπω , ἐκ πολύς δέ ὁ περίειμι νικάω . τίθημι γάρ ὁ ὑπό ὁ Θεός πρός ὁ Ἀβραάμ εἴρω , ὅτι ἐν Ἰσαάκ καλέω σύ σπέρμα , δείκνυμι οὐδέ ὁ οὗτος γένος ἅπας ὁ εὐλογία μεταλαμβάνω . ὁ γάρ οὗτος παῖς ὁ μέν ὁ εὐλογία λαμβάνω , ὁ δέ οὗτος ἁμαρτάνω . οὗτος γάρ ἐπάγω ἑαυτοῦ . οὖον μόνος δέ , ἀλλά καί Ῥεβέκκα ἐκ εἷς ποιητής ἔχω Ἰσαάκ ὁ πατήρ ἐγώ . Μίτης ἄρα γεννάω , μηδέ πράσσω τίς ἀγαθός , ἢ κακός ( ἢ κατά ἐκλογή πρόθεσις ὁ Θεός μένω ) , οὐ ἐκ ἔργον , ἀλλά ἐκ ὁ καλέω . εἴρω πρός αὐτός , ὅτι ὁ μείζων δουλεύω ὁ μικρός . εἰμί νομίζω , φημί , διά ὁ Σάρα προτιμάω ὁ Ἰσαάκ ὁ τε Ἰσμαήλ καί ὁ ἀπό ὁ Χεττούρα γίγνομαι παῖς ὁ Ἀβραάμ , τίς εἄν εἶπον περί ὁ Ῥεβέκκα ; ἐνταῦθα γάρ καί εἷς μήτηρ , καί εἷς πατήρ , καί εἷς σύλληψις · δίδυμος γάρ ὁ παῖς . οὗτος γάρ εἶπον · ἐς εἷς κοίτη ἔχω ἀντί σύ , κατά ὁ αὐτός καιρός ἀμφότερος συλλαμβάνω . ἀλλά ὅμως , ὁ μέν θεοφιλής , ὁ δέ ὁ θεῖος προδοεις ἀνάξιος . καί οὐ ἀναμένω ὁ θεός ὁ πρᾶγμα ὁ πείρω , ἀλλά ἐπί κυνέω ὁ οὗτος διάφορος προαγορεύω . προαγορεύω δέ , ὁ οὗτος πρόθεσις προμανθάνω . οὖον γάρ δίκαιος ὁ ἐκλογή , ἀλλά ὁ πρόθεσις ὁ ἄνθρωπος συμβαίνω . εἶτα καί προφητικός μαρτυρία προσφέρω . καθώς γράφω · ὁ Ἰακώβ ἀγαπάω , ὁ δέ Ἡσαῦ μισέω . οὖον τοίνυν ὁ φύσις προσέχω , ἀλλά ἀρετή μόνος ἐπέχω . οὗτος γάρ διά πλείων κατασυνιαζομαι .