theodoretus.interpretatio-in-xiv-epistulas-sancti-pauli pg082_0370.1
ε καὶ ὕψασμα . Ἄει δὲ ἡ δόξα , ἀεὶ τὸν γὰρ καὶ τὸ ἀπαύγασμα . Καὶ τῷ πυρὶ τῆ ὁμοιότης · τὸ ἀπαύγασμα οὐχὼν καὶ ὁ ὕψος τῷ Πατρὶ . Καὶ ἐπειδὴ τὸ ἀπαυγάσματος ἡ εἰκὼν τὸ μὲν συναίδιον καὶ ὁμοούσιον ἀποχρώντως δεδήλωκεν , ἀφορμὴν δὲ παρέχει βλασφημίας τοῖς τὰ Σαβελλίου καὶ Φωτεινοῦ νοσοῦσι · καθ' ἑαυτὸ γὰρ οὐχ ὑφίσταται τὸ ἀπαύγασμα · δι' ἑτέρας εἰκόνος καὶ ταύτης ἐφορίζει τὴν βλασφημίαν . ἐπαγεὶ γάρ . « Καὶ χαρακτήρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ . » Καθ' ἑαυτὸν , γάρ , φησίν , ὑφίστασεν , ὅλον ἐν ἑαυτῷ δείκνυς τὸν Πατέρα . Τοὺς γὰρ πατρικοὺς περιέχειται χαρακτήρας . Τοῦτῳ εἰκὼς τὸ ὑπὸ τοῦ Κυρίου πρὸς τὸν Φιλίππον εἰρημένον · « Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα μου . » Οὕτω διὰ πλειόνων ὀνομάτων ἐδίδαξεν ὁ Διος Ἀπόστολος , καὶ τὴν γνησίαν τῆς γεννήσεως , καὶ τὸ ὁμοούσιον , καὶ τὸ συναίδιον . Ἐπειδὴ γὰρ πάντα νοῦν ὑπερβαίνει τὰ δεῖξα , καὶ οὐχ οὕτως τὲ διὰ μίας μόνης εἰκόνος τὸ τῆς θεολογίας διδάξαι μυστήριον , διὰ πλειόνων τοῦτο ποιεῖν ἀναγκάζονται τῆς ἀληθείας οἱ πρῆγεις . Οὕτως ὁ θεοπίστος Ἰωάννης Λόγον ὤνόμασε τὸν Υἱόν . Ἐπειδὴ γὰρ τῇ ἀνθρωπίνῃ γεννήσει καὶ πάθος καὶ χρόνος συνδέεσται , ἀναγκαίως αὐτὸν προσήγορευσε Λόγον , ἵνα δείξῃ καὶ τὸ πάθος , καὶ τὸν χρόνον τῆς γεννήσεως . Ὅπως δὲ μηδεὶς ὑπολάβῃ πάλιν ἀνυπόστατον αὐτὸν εἶναι Λόγον , ὁ Μάρκελλος εἰπὼν θ , καὶ Φωτεινός , καὶ Παῦλος , ἀναγκαίως προσεθεῖκας · « Καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος , » καὶ τὴν ἰδίαν αὐτοῦ σημαίαν ὑπόστασιν , καὶ τὴν μίαν φύσιν ἐμφαίνων , καὶ τῆς γεννήσεως τὸ ἀπαθεῖς τε καὶ ἀχρονον ἐκπαλιδίων . Οὕτως ὁ μακάριος Παῦλος Υἱὸν μὲν αὐτὸν προσήγορευσεν , ὅλον αὐτὸν παρὰ τοῦ Πατρὸς δείκνυς κατὰ τὸν τῆς ἰδιότητος λόγον . Τῶν αἰώνων δὲ αὐτὸν εἴρηκε Ποιητήν , τὸ αἴδιον αὐτοῦ διὰ τούτων διδάσκων . Ὄνόμασε δὲ αὐτὸν καὶ ἀπαύγασμα δόξης , καὶ τὸ συναίδιον δι' αὐτοῦ , καὶ τὸ ταυτὸν τῆς οὐσίας σημαίνων . Ἐκ γὰρ τῆς τοῦ πυρὸς φύσεως τὸ ἀπαύγασμα . Προσεθεῖκας δὲ ὅτι καὶ χαρακτήρ ἐστιν ὑποστάσεως , ἀμφότερα κατὰ ταυτὸν διδάσκων , ὅτι καὶ καθ' ἑαυτὸν ὑφίσταται , καὶ ἐν ἑαυτῷ δείκνυσιν τοὺς πατρικοὺς χαρακτήρας . Προσεθεῖκας δὲ καὶ ἕτερον · « Φέρων τε τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ . » Οὐ γὰρ μόνον τὰ πάντα παποίησεν , ἀλλὰ καὶ ἰθύνει ταῦτα καὶ κυβερνᾷ . Τὴν δὲ τῆς δυνάμεως ὑπερβολὴν ἐδείκνυ , εἰρηκὼς « φέρειν αὐτὴν λόγον εἰς τὴν ἀπάντων δημιουργίαν τε καὶ προμηδεῖαν . Εἶπε γάρ · « Γενηθήτω φῶς , καὶ ἐγένετο φῶς . » Καὶ εἶπε · « Γενηθήτω στερεώμα , καὶ ἐγέννετο οὐρανός · » καὶ τὰλλα πάντα ὁμοίως . Οὕτω καὶ ὁ μακάριος Δαὶδ ἔφη , ὅτι « Αὐτὸς εἶπε , καὶ ἐγενήθησαν · αὐτὸς ἐντείλατο , καὶ ἐκτίσθησαν . » Ταύτης τῆς θεολογίας τὸ ἀναμφίλεκτον ὁρῶντες οἱ τῷ Ἀρείῳ φρονοῦντες , τὸν Ἀπόστολον ὀτσαυρῶν ἐκβάλλειν τὴν Ἐπιστολὴν ἐπειράθησαν . Οὐ δὲ χάριν ἡμῖν τὰς εὐαγγελικαὶ αὐτὴν συμ -
Lemmas: ε καί ὕψασμα . ἀάω δέ ὁ δόξα , ἀεί ὁ γάρ καί ὁ ἀπαύγασμα . καί ὁ πῦρ τῆ ὁμοιότης · ὁ ἀπαύγασμα οὐχὼν καί ὁ ὕψος ὁ πατήρ . καί ἐπεί ὁ ἀπαύγασμα ὁ εἰκών ὁ μέν συναιδιος καί ὁμοούσιος ἀποχρώντως δηλόω , ἀφορμή δέ παρέχω βλασφημία ὁ ὁ Σαβέλλιος καί Φωτεινός νοσέω · κατά ἑαυτοῦ γάρ οὐ ὑφίστημι ὁ ἀπαύγασμα · διά ἕτερος εἰκών καί οὗτος φορίζω ὁ βλασφημία . ἐπάγω γάρ . « καί χαρακτήρ ὁ ὑπόστασις αὐτός . » κατά ἑαυτοῦ , γάρ , φημί , ὑφίστημι , ὅλος ἐν ἑαυτοῦ δείκνυμι ὁ πατήρ . ὁ γάρ πατρικός περιέχω χαρακτήρ . τοῦτῳ ἔοικα ὁ ὑπό ὁ κύριος πρός ὁ Φίλιππος εἴρω · « ὁ ὁράω ἐγώ ὁράω ὁ πατήρ ἐγώ . » οὕτως διά πλείων ὄνομα διδάσκω ὁ Δῖος ἀπόστολος , καί ὁ γνήσιος ὁ γέννησις , καί ὁ ὁμοούσιος , καί ὁ συναιδιος . ἐπεί γάρ πᾶς νόος ὑπερβαίνω ὁ δείκνυμι , καί οὐ οὕτως τε διά μίας μόνος εἰκών ὁ ὁ θεολογία διδάσκω μυστήριον , διά πλείων οὗτος ποιέω ἀναγκάζω ὁ ἀλήθεια ὁ πράσσω . οὕτως ὁ θεόπιστος Ἰωάννης Λόγος ὀνομάζω ὁ υἱός . ἐπεί γάρ ὁ ἀνθρώπινος γεννάω καί πάθος καί χρόνος συνδέω , ἀναγκαῖος αὐτός προσαγορεύω Λόγος , ἵνα δείκνυμι καί ὁ πάθος , καί ὁ χρόνος ὁ γέννησις . ὅπως δέ μηδείς ὑπολαμβάνω πάλιν ἀνυπόστατος αὐτός εἰμί Λόγος , ὁ Μάρκελλος εἶπον θ , καί Φωτεινός , καί Παῦλος , ἀναγκαῖος προστίθημι · « καί θεός εἰμί ὁ Λόγος , » καί ὁ ἴδιος αὐτός σημεῖον ὑπόστασις , καί ὁ εἷς φύσις ἐμφαίνω , καί ὁ γέννησις ὁ ἀπαθής τε καί ἄχρονος ἐκπαλιδίων . οὕτως ὁ μακάριος Παῦλος υἱός μέν αὐτός προσαγορεύω , ὅλος αὐτός παρά ὁ πατήρ δείκνυμι κατά ὁ ὁ ἰδιότης λόγος . ὁ αἰών δέ αὐτός εἴρω Ποιητής , ὁ ἀΐδιος αὐτός διά οὗτος διδάσκω . ονομάζω δέ αὐτός καί ἀπαύγασμα δόξα , καί ὁ συναιδιος διά αὐτός , καί ὁ τατός ὁ οὐσία σημαίνω . ἐκ γάρ ὁ ὁ πυρός φύσις ὁ ἀπαύγασμα . προσεθεικαι δέ ὅτι καί χαρακτήρ εἰμί ὑπόστασις , ἀμφότερος κατά τατός διδάσκω , ὅτι καί κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι , καί ἐν ἑαυτοῦ δείκνυμι ὁ πατρικός χαρακτήρ . προσεθεικαι δέ καί ἕτερος · « Φέρων τε ὁ πᾶς ὁ ῥῆμα ὁ δύναμις αὐτός . » οὖον γάρ μόνος ὁ πᾶς ποιέω , ἀλλά καί εὐθύνω οὗτος καί κυβερνάω . ὁ δέ ὁ δύναμις ὑπερβολή δείκνυμι , ἐρῶ « φέρω αὐτός λόγος εἰς ὁ ἀπαντάω δημιουργία τε καί προμηδεια . εἶπον γάρ · « γίγνομαι φάος , καί γίγνομαι φάος . » καί εἶπον · « γίγνομαι στερέωμα , καί Γεννέτος οὐρανός · » καί ὅς πᾶς ὁμοίως . οὕτως καί ὁ μακάριος Δαίς φημί , ὅτι « αὐτός εἶπον , καί γίγνομαι · αὐτός ἐντέλλω , καί κτίζω . » Ταύτη ὁ θεολογία ὁ ἀναμφίλεκτος ὁράω ὁ ὁ Ἄρειος φρονέω , ὁ ἀπόστολος οτσαυροος ἐκβάλλω ὁ Ἐπιστολή πειράω . οὖον δέ χάρις ἐγώ ὁ εὐαγγελικός αὐτός συμ -