theodoretus.interpretatio-in-xiv-epistulas-sancti-pauli pg082_0051.2
ιζ' , ιζ' . Οἵτινες ἐνδείκνυνται τὸ ἔργον τοῦ νόμου γραπτὸν ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν , συμμαρτυρούσης αὐτῶν τῆς συνειδήσεως , καὶ μεταξὶ ἀλλήλων τῶν λογισμῶν κατηγορούντων , ἢ καὶ ἀπολογουμένων . Ἐν ἡμέρᾳ , ὅτε κρινεῖ ὁ Θεὸς τὰ κρυπτὰ τῶν ἀνθρώπων κατὰ τὸ Εὐαγγέλιόν μου διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ . Ἐδείξε τὸν τῆς φύσεως νόμον ταῖς καρδίαις ἐγγεγραμμένον , καὶ τοῦ συνειδότος καὶ τὴν κατηγορίαν καὶ τὴν ἀπολογίαν ἀληθείᾳ κεκοσμημένην . Ἐγὼ δὲ προδοῦν νομίζω διὰ τινος παραδείγματος σαφῆ ποιῆσαι τὸν λόγον . Ὅτε τὸ κατὰ τὸν Βενιαμὶν ἐξῆψεν δράμα ὁ θαυμασίως Ἰωσήφ , καὶ ὡς κεκλοφῶτα τὸν κύκνον , δοῦλον ἐπειράτο λαβεῖν , τῶν ἀδελφῶν ὡς ἐν πυρὶ δοκιμάζων τὴν γνώμην , ἀντίχως ἐδείχθη τῆς τοῦ συνειδότος μαρτυρίας ἡ δύναμις . Τότε γὰρ δή , τότε ταύτῃ μὲν ἤσιστα τῇ τραγῳδίᾳ προσέχειν ἐδούλουν , τῆς δὲ πρὸ δύο καὶ εἴκοσι ἐτῶν γενομένης παρανομίας ἀνεμνήσκοντο . Καὶ οἱ μὲν ἔλεγον , ὅτι « Τὸ αἷμα τοῦ ἀδελφοῦ ἡμῶν τοῦ νεωτέρου ἐκχέεται εἰς τὰς χεῖρας ἡμῶν » τῶν δὲ γεγενημένων πρὸς αὐτοὺς παρακλήσεων ὁ Ῥουβὲν ἀνεμνήσκει . Κατὰ ταύτην τὴν εἰκόνα διαγράψωμεν τὸ μέλλον κριτήριον , καὶ τῶν ἔξω νόμου πολιτευσαμένων τὸ συνειδὸς , νῦν μὲν ἀπολογούμενον , καὶ τὴν ἄγνοιαν προβαλλόμενον , νῦν δὲ γε τὴν κατηγορίαν δεχόμενον , καὶ ἀνακηρύττον τῆς ἐπινοηθείσης ψήφου τὸ δίκαιον . Οὕτω καὶ Ἀβιμέλεχ , τοῦ συνειδότος ἔχων τὴν μαρτυρίαν , πρὸς τὸν Θεὸν ἔλεγε « Κύριε , ἔθνος ἄγνοον καὶ δίκαιον ἀπώλεσεν ; Οὐχ αὐτὸς μοι εἶπεν , ὅτι Ἀδελφὴ μου ἐστι , καὶ αὕτῃ μοι εἶπεν , ὅτι Ἀδελφός μου ἐστίν ; Ἐν καθαρᾷ καρδίᾳ ἐποίησα τὸ ῥῆμα τοῦτο . » Ὁ μέντοι θεῖος Ἀπόστολος οὕτω ταῦτα διδάξας , ἐπὶ τὸν Ἰουδαῖον μεταφέρει τὸν λόγον , καὶ φησιν « Ἰδε σὺ Ἰουδαῖος ἐπονομάζῃ . Κοινὸν γὰρ τοῦτο τὸ ὄνομα , καὶ τίμιον ἦν πάλαι · διὸ οὐχ εἶπεν , ὀνομάζῃ , ἀλλ' ἐπονομάζῃ . — Καὶ ἐπαναπαύῃ τῷ νόμῳ . Οὐ γὰρ κάμνεις , ὡς ἔξω νόμου πολιτευόμενος , τὸ πρακτέον ἐπιζητῶν · ἀλλ' ἔχεις τὸν νόμον σαφῶς ἀπαντὰ σε διδάσκοντα . Καὶ καυχᾶσαι ἐν Θεῷ . Ὡς πάντων σε προτετιμηχότι τῶν κατὰ τὸν οἰκουμένην ἐθνῶν , ὡς πολλῆς σε κηδεμονίας ἁξιώκοτι , καὶ νόμον δεδωχότι , καὶ διὰ τῶν προφητῶν ποδηγήσαντι .
Lemmas: ἵζω , ἵζω . ὅστις ἐνδείκνυμι ὁ ἔργον ὁ νόμος γραπτός ἐν ὁ Καρδία αὐτός , συμμαρτυρέω αὐτός ὁ συνείδησις , καί μετάξι ἀλλήλων ὁ λογισμός κατηγορέω , ἢ καί ἀπολογέομαι . ἐν ἡμέρα , ὅτε κρίνω ὁ θεός ὁ κρυπτός ὁ ἄνθρωπος κατά ὁ εὐαγγέλιον ἐγώ διά Ἰησοῦς Χριστός . δείκνυμι ὁ ὁ φύσις νόμος ὁ Καρδία ἐγγράφω , καί ὁ σύνοιδα καί ὁ κατηγορία καί ὁ ἀπολογία ἀλήθεια κοσμέω . ἐγώ δέ προδέω νομίζω διά τις παράδειγμα σαφής ποιέω ὁ λόγος . ὅτε ὁ κατά ὁ Βενιαμίν ἐξάπτω δράμα ὁ θαυμάσιος Ἰωσήφ , καί ὡς κεκλοφαος ὁ κύκνος , δοῦλος πειράω λαμβάνω , ὁ ἀδελφός ὡς ἐν πῦρ δοκιμάζω ὁ γνώμη , ἄντιχος δείκνυμι ὁ ὁ σύνοιδα μαρτυρία ὁ δύναμις . τότε γάρ δή , τότε οὗτος μέν ἀείδω ὁ τραγῳδία προσέχω δουλόω , ὁ δέ πρό δύο καί εἴκοσι ἔτος γίγνομαι παρανομία ἀναμιμνήσκω . καί ὁ μέν λέγω , ὅτι « ὁ αἷμα ὁ ἀδελφός ἐγώ ὁ νέος ἐκχέω εἰς ὁ χείρ ἐγώ » ὁ δέ γίγνομαι πρός αὐτός παράκλησις ὁ ῥοῦβος ἀναμιμνήσκω . κατά οὗτος ὁ εἰκών διαγράφω ὁ μέλλω κριτήριον , καί ὁ ἔξω νόμος πολιτεύω ὁ σύνοιδα , νῦν μέν ἀπολογέομαι , καί ὁ ἄγνοια προβάλλω , νῦν δέ γε ὁ κατηγορία δέχομαι , καί ἀνακηρύσσω ὁ ἐπινοέω ψῆφος ὁ Δίκαιος . οὕτως καί Ἀβιμέλεχ , ὁ σύνοιδα ἔχω ὁ μαρτυρία , πρός ὁ θεός λέγω « κύριος , ἔθνος ἄγνος καί Δίκαιος ἀπόλλυμι ; οὐχ αὐτός ἐγώ εἶπον , ὅτι ἀδελφή ἐγώ εἰμί , καί οὗτος ἐγώ εἶπον , ὅτι ἀδελφός ἐγώ εἰμί ; ἐν καθαρός Καρδία ποιέω ὁ ῥῆμα οὗτος . » ὁ μέντοι θεῖος ἀπόστολος οὗτος οὗτος διδάσκω , ἐπί ὁ Ἰουδαῖος μεταφέρω ὁ λόγος , καί φημί « μάργηλις σύ Ἰουδαῖος ἐπονομάζω . κοινός γάρ οὗτος ὁ ὄνομα , καί τίμιος εἰμί πάλαι · διό οὐ εἶπον , ὀνομάζω , ἀλλά ἐπονομάζω . — καί ἐπαναπαύω ὁ νόμος . οὖον γάρ κάμνω , ὡς ἔξω νόμος πολιτεύω , ὁ πρακτέος ἐπιζητέω · ἀλλά ἔχω ὁ νόμος σαφῶς ἀπαντάω σύ διδάσκω . καί καυχάομαι ἐν Θεός . ὡς πᾶς σύ προτετιμηχότι ὁ κατά ὁ οἰκέω ἔθνος , ὡς πολύς σύ κηδεμονία ἁξιώκοτι , καί νόμος δίδωμι , καί διά ὁ προφήτης ποδηγέω .