theodoretus.interpretatio-in-xiv-epistulas-sancti-pauli pg082_0097.1
107 Deus voluit quidem Pharaonem supplicis eximi ; sed quia ille in nimiam feritatem corruerat , illi quidem omnis generis poenas infligit , suam autem potentiam omnibus hominibus ostendit . Et ideo dicit : In hoc ipsum excitavi te , ut ostendam in te virtutem meam ; et ut annuntietur nomen meum in universa terra a . Illud autem excitavi te , idem est ac , permisitibi regnum assequi : et cum possem prohibere , non prohibui , perventuram indead alios utilitatem prœvidens . Vasa autem iræ ad interitum comparata appellat eos qui sua sponte tales facti sunt . Hoc enim scripsit etiam ad Timotheum : In magna autem domo non solum sunt vasa aurea et argentea , sed et lignea et fictilia , et quædam quidem in honorem , quædam vero ad contumeliam b . Et docens quod unusquisque sua sponte et arbitratu fiat hoc vel illud , subjunxit : Si quis ergo emundaverit se ab istis , erit vas in honorem sanctificatum et utile Domino , ad omne bonum opus paratum c . Et Corinthiis sic scribit : Si quis autem superædificat super fundamentum hor , aurum , argentum , lapides pretiosos , ligna , fenum , stipulam d ; aperte docens liberum bonorum arbitrium . Ita etiam vasa misericordiæ appellavit eos , qui Dei benignitate digni sunt . Illud autem : Quæ præparavit in gloriam , divinam prœscientiam declarat . Hoc enim prius etiam docuit , cum dixit : Quos præscivit , et prædestinavit conformes imaginis Filiijeus e . Apostolo enim propositum est ostendere quod eos qui digni sunt salute solus novit universorum Deus , nullus autem ex hominibus . Quod autem dixit , Qui vocavit nos , non solum ex Judæis , sed etiam e gentibus , id confirmat Scripturæ testimonio , et dicit : 108 μὴν δὲ Ἰουδαίων , ἀλλὰ καὶ ἐξ ἔθνῶν , βεβαιοὶ τὸν λόγον τῇ Γραφικῇ μαρτυρίᾳ , καὶ φησίν · Vers . 25 , 26 . Sicut in Osea dicit , Vocabo non plebem meam plebem meam , et non dilectam dilectam . Et erit in loco ubi dictum est eis : Non plebs mea vos , ibi vocabuntur filii Dei vivi . Hæc vero Deus non de genitibus , sed de ipsis dixit Judæis . Cum enim jussisset Oseam uxorem meretricem accipere , atque adeo etiam adulteram , natos inde liberos sic appellari jussit , hunc quidem Non populum , illam vero Non dilectam , quæ Judæis eventura erant prædicens . Sed rursus tamen eis bona pollicitus est , quod ei non populus vocabitur populus , et non dilecta dilecta . Considerate ergo , inquit , quod vos quodque non semper eadem habueritis : sed aliquando quidem populus , aliquando autem non populus ; et rursus populus vocati fueritis ; et aliquando quidem dilecta , deinde non dilecta , et rursus dilecta . Nihil ergo in præsentia alienum factum est . Pro more enim ejecti estis ; sed si rursus volueritis , populus et dilecta vocabimini . Nam gentes , quæ non erant populus , nunc populus dicuntur . Orationi autem suæ aliud quoque testimonium adjecit . δημιουργοῦν , ἐν δὲ τούτων ὠφέλιμον τοῖς ἀνθρώποις κατασκευάζουσι φάρμακον · οὕτως ὁ Θεὸς ἠδούλει μὲν τὸν Φαραὼ τῆς τιμωρίας μὴ μεταλαβεῖν · ἐπειδὴ δὲ εἰς πολλὴν ἐκείνου σκληρότητα ἐξώκειλε , παντοδαπὰς μὲν αὐτῷ τιμωρίας ἐπήγαγε , τὴν δὲ οἰκείαν πᾶσιν ἀνθρώποις ἐπέδειξε δύναμιν · Διὸ φησίν · Εἰς αὐτὸ τοῦτο ἐξήγειρά σε , ὅπως ἐνδείξωμαι ἐν σοὶ τὴν δύναμιν μου , καὶ ὅπως διαγγελῇ τὸ ὄνομά μου ἐν πάσῃ τῇ γῇ . Τὸ δὲ , Ἐξήγειρά σε , ἀντὶ τοῦ , Συνεχώρησά σοι τῆς βασιλείας τυχεῖν , καὶ χωλῦσαι δυνάμενος οὐκ ἐκώλυσα , τὴν ἑπιοῦσαν τοῖς ἄλλοις γεννησομένην προορῶν ὠφέλειαν . Σκευὴ δὲ ὀργῆς κατηρτισμένη εἰς ἀπώλειαν καλεῖ τοὺς αὐθαρετῶ γινόμενους τοῦτο γεγονέναι . Τοῦτο γὰρ καὶ Τιμοθέῳ γέγραφεν · Ἐν οἰκίᾳ δὲ μεγάλῃ οὐκ ἔστι μόνα σκεύη χρυσὰ καὶ ἀργυρὰ , ἀλλὰ καὶ ξύλινα καὶ ὀστράκινα · καὶ τὰ μὲν εἰς τιμὴν , τὰ δὲ εἰς ἀτιμίαν . Καὶ διδάσκων ὡς ἐκείνως τοῦτο γίνεται ἕκαστον , ἐπήγαγεν · Ἐὰν οὖν τις ἑαυτὸν ἐκκαθάρῃ ἀπὸ τῶν τοιούτων , ἔσται σκεῦος εἰς τιμὴν ἡγιασμένον , καὶ εὐχρηστον τῷ Δεσπότῃ , εἰς πᾶν ἔργον ἡτοιμασμένον . Καὶ Κορινθίοις οὕτω γράφει · Εἰ δὲ τις ἐποικοδομεῖ ἐπὶ τὸν θεμέλιον τοῦτον , χρυσόν , ἀργυρον , λίθους τιμίους , ξύλα , χόρτον , καλάμην , ἀντικρὺς διδάσκων τὸν ἀνθρώπων τὸ αὐτεξούσιον . Οὕτω σκευὴν ἐλέους ἐκάλεσε τοὺς τῆς θείας φιλανθρωπίας ἀξίους · τὸ δὲ , Ἐ προητοίμασεν εἰς δόξαν , τὴν πρόγνωσιν τὴν θείαν παραθέλει . Τοῦτο γὰρ καὶ ἐν τοῖς πρόσθεν εἴρηκεν , ὅτι Ὅς προέγνω , καὶ προώρισεν συμμόρφους τῆς εἰκόνος τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ . Σκοπὸς γὰρ τοῦ Ἀποστόλου δεῖξαι , ὡς τοὺς ἀξίους σωτηρίας μόνος οἶδεν ὁ τῶν ὅλων Θεός , ἀνθρώπων δὲ οὐδὲ εἰς . Εἰρηκὼς δὲ , ὅτι Ἐκάλεσεν ἡμᾶς , οὐ μόνον ἐξ Ἰουδαίων , ἀλλὰ καὶ ἐξ ἔθνῶν , βεβαιοὶ τὸν λόγον τῇ Γραφικῇ μαρτυρίᾳ , καὶ φησίν · Vers . 25 , 26 . Ὡς καὶ ἐν τῷ Ὡσὴ λέγει · Καλῶ τὸν οὐ λαόν μου , λαὸν μου , καὶ τὴν οὐκ ἠγαπημένην , ἠγαπημένην . Καὶ ἔσται , ἐν τῷ τόπῳ , ὅ ἐρρέθη αὐτοῖς · Οὐ λαὸς μου ὑμεῖς , ἐκεῖ κληθήσονται υἱοὶ Θεοῦ ζῶντος . Ταῦτα δὲ ὁ Θεὸς οὐ περὶ τῶν ἔθνῶν , ἀλλὰ περὶ αὐτῶν εἴρηκε τῶν Ἰουδαίων . Τῷ γὰρ Ὡσὴ κελεύσας λαβεῖν γυναῖκα πόρνην , καὶ μέντοι καὶ μοιχαλίδα , οὕτω τὰ γεννηθέντα παῖδια προσαγορευθῆναι ἐκέλευσε , τὸν μὲν Οὐ λαόν , τὴν δὲ Οὐκ ἠγαπημένην , τὰ συμβαλλόμενα Ἰουδαίοις προλέγων . Ἄλλ᾽ ὅμως πάλιν ὑπέσχετο αὐτοῖς χρηστὰ , ὅτι Καὶ οὐ λαὸς κληθήσεται λαός , καὶ ἡ οὐκ ἠγαπημένη , ἠγαπημένη . Σκοπῆσατε τοίνυν , φησίν , ὅτι καὶ ὑμεῖς οὐχ ἀεὶ τῶν αὐτῶν ἀπελαύσατε · ἀλλὰ ποτὲ μὲν λαός , ποτὲ δὲ οὐ λαός , καὶ πάλιν λαὸς ἐχρηματίσατε · καὶ ποτὲ μὲν ἠγαπημένη , εἶτα οὐκ ἠγαπημένη , καὶ πάλιν ἠγαπημένη . Οὐδὲν τοίνυν ἀπεικεὺς οὐδὲ ἐπὶ τοῦ παρόντος γεγέννηται . Συνήθως γὰρ ἀπεβλήθητε · ἀλλὰ κἂν πάλιν θελήσητε , λαὸς καὶ ἠγαπημένη κληθήσεσθε . Καὶ γὰρ τὰ ἔθνη οὐ λαὸς ὄντες νῦν λαὸς χρηματίζει . Προσθέεις δὲ τῷ λόγῳ καὶ ἕτερον μαρτύριον .
Lemmas: 107 Deus voluit quidem Pharaonem supplicis eximi ; sed quia ille in nimiam feritatem corruerat , illi quidem omnis generis poenas infligit , suam autem potentiam omnibus hominibus ostendit . Et ideo dicit : In hoc ipsum excitavi te , ut ostendam in te virtutem meam ; et ut annuntietur nomen meum in universa terra a . Illud autem excitavi te , idem est ac , permisitibi regnum assequi : et cum possem prohibere , non prohibui , perventuram indead alios utilitatem prœvidens . Vasa autem iræ ad interitum comparata appellat eos qui sua sponte tales facti sunt . Hoc enim scripsit etiam ad Timotheum : In magna autem domo non solum sunt vasa aurea et argentea , sed et lignea et fictilia , et quædam quidem in honorem , quædam vero ad contumeliam b . Et docens quod unusquisque sua sponte et arbitratu fiat hoc vel illud , subjunxit : Si quis ergo emundaverit se ab istis , erit vas in honorem sanctificatum et utile Domino , ad omne bonum opus paratum c . Et Corinthiis sic scribit : Si quis autem superædificat super fundamentum hor , aurum , argentum , lapides pretiosos , ligna , fenum , stipulam d ; aperte docens liberum bonorum arbitrium . Ita etiam vasa misericordiæ appellavit eos , qui Dei benignitate digni sunt . Illud autem : Quæ præparavit in gloriam , divinam prœscientiam declarat . Hoc enim prius etiam docuit , cum dixit : Quos præscivit , et prædestinavit conformes imaginis Filiijeus e . Apostolo enim propositum est ostendere quod eos qui digni sunt salute solus novit universorum Deus , nullus autem ex hominibus . Quod autem dixit , Qui vocavit nos , non solum ex Judæis , sed etiam e gentibus , id confirmat Scripturæ testimonio , et dicit : 108 μήv δέ Ἰουδαῖος , ἀλλά καί ἐκ ἔθνος , βεβαιόω ὁ λόγος ὁ γραφικός μαρτυρία , καί φημί · Vers . 25 , 26 . Sicut in Osea dicit , Vocabo non plebem meam plebem meam , et non dilectam dilectam . Et erit in loco ubi dictum est eis : Non plebs mea vos , ibi vocabuntur filii Dei vivi . Hæc vero Deus non de genitibus , sed de ipsis dixit Judæis . Cum enim jussisset Oseam uxorem meretricem accipere , atque adeo etiam adulteram , natos inde liberos sic appellari jussit , hunc quidem Non populum , illam vero Non dilectam , quæ Judæis eventura erant prædicens . Sed rursus tamen eis bona pollicitus est , quod ei non populus vocabitur populus , et non dilecta dilecta . Considerate ergo , inquit , quod vos quodque non semper eadem habueritis : sed aliquando quidem populus , aliquando autem non populus ; et rursus populus vocati fueritis ; et aliquando quidem dilecta , deinde non dilecta , et rursus dilecta . Nihil ergo in præsentia alienum factum est . Pro more enim ejecti estis ; sed si rursus volueritis , populus et dilecta vocabimini . Nam gentes , quæ non erant populus , nunc populus dicuntur . Orationi autem suæ aliud quoque testimonium adjecit . δημιουργέω , ἐν δέ οὗτος ὠφέλιμος ὁ ἄνθρωπος κατασκευάζω φάρμακον · οὕτως ὁ θεός Ἄδουλις μέν ὁ Φαραώ ὁ τιμωρία μή μεταλαμβάνω · ἐπεί δέ εἰς πολύς ἐκεῖνος σκληρότης ἐξοκέλλω , παντοδαπός μέν αὐτός τιμωρία ἐπάγω , ὁ δέ οἰκεῖος πᾶς ἄνθρωπος ἐπιδείκνυμι δύναμις · Διὸ φημί · εἰς αὐτός οὗτος ἐξεγείρω σύ , ὅπως ἐνδείκνυμι ἐν σύ ὁ δύναμις ἐγώ , καί ὅπως διαγγέλλω ὁ ὄνομα ἐγώ ἐν πᾶς ὁ γῆ . ὁ δέ , ἐξεγείρω σύ , ἀντί ὁ , συγχωρέω σύ ὁ βασίλεια τυγχάνω , καί χωλόω δύναμαι οὐ κωλύω , ὁ ἔπειμι ὁ ἄλλος γίγνομαι προοράω ὠφέλεια . σκευή δέ ὀργή καταρτίζω εἰς ἀπώλεια καλέω ὁ αὐθαρετῶ γίγνομαι οὗτος γίγνομαι . οὗτος γάρ καί Τιμόθεος γράφω · ἐν οἰκίον δέ μέγας οὐ εἰμί μόνος σκεῦος χρυσός καί ἀργύρεος , ἀλλά καί ξύλινος καί ὀστράκινος · καί ὁ μέν εἰς τιμή , ὁ δέ εἰς ἀτιμία . καί διδάσκω ὡς ἐκείνως οὗτος γίγνομαι ἕκαστος , ἐπάγω · ἐάν οὖν τις ἑαυτοῦ ἐκκαθαίρω ἀπό ὁ τοιοῦτος , εἰμί σκεῦος εἰς τιμή ἁγίζω , καί εὐχρηστέω ὁ δεσπότης , εἰς πᾶς ἔργον ἑτοιμάζω . καί Κορίνθιος οὗτος γράφω · εἰμί δέ τις ἐποικοδομέω ἐπί ὁ θεμέλιος οὗτος , χρυσός , ἄργυρος , λίθος τίμιος , ξύλον , χόρτος , καλάμη , ἀντικρύς διδάσκω ὁ ἄνθρωπος ὁ αὐτεξούσιος . οὕτως σκευή ἔλεος καλέω ὁ ὁ θεῖος φιλανθρωπία ἄξιος · ὁ δέ , εἰ προετοιμάζω εἰς δόξα , ὁ πρόγνωσις ὁ θεῖος παραθέλει . οὗτος γάρ καί ἐν ὁ πρόσθεν εἴρω , ὅτι ὅς προγιγνώσκω , καί προορίζω σύμμορφος ὁ εἰκών ὁ υἱός αὐτός . Σκοπός γάρ ὁ ἀπόστολος δείκνυμι , ὡς ὁ ἄξιος σωτηρία μόνος οἶδα ὁ ὁ ὅλος Θεός , ἄνθρωπος δέ οὐδέ εἰς . ἐρῶ δέ , ὅτι καλέω ἐγώ , οὖον μόνος ἐκ Ἰουδαῖος , ἀλλά καί ἐκ ἔθνος , βεβαιόω ὁ λόγος ὁ γραφικός μαρτυρία , καί φημί · Vers . 25 , 26 . ὡς καί ἐν ὁ ὁσής λέγω · καλῶς ὁ οὖον λαός ἐγώ , λαός ἐγώ , καί ὁ οὐ ἀγαπάω , ἀγαπάω . καί εἰμί , ἐν ὁ τόπος , ὅς εἴρω αὐτός · οὖον λαός ἐγώ σύ , ἐκεῖ καλέω υἱός Θεός ζῶ . οὗτος δέ ὁ θεός οὖον περί ὁ ἔθνος , ἀλλά περί αὐτός εἴρω ὁ Ἰουδαῖος . ὁ γάρ ὁσής κελεύω λαμβάνω γυνή πόρνη , καί μέντοι καί μοιχαλίς , οὗτος ὁ γεννάω παιδιά προσαγορεύω κελεύω , ὁ μέν οὖον λαός , ὁ δέ οὐ ἀγαπάω , ὁ συμβάλλω Ἰουδαῖος προλέγω1 . ἄλλος ὅμως πάλιν ὑπισχνέομαι αὐτός χρηστός , ὅτι καί οὖον λαός καλέω λαός , καί ὁ οὐ ἀγαπάω , ἀγαπάω . σκοπέω τοίνυν , φημί , ὅτι καί σύ οὐ ἀεί ὁ αὐτός ἀπολαύω · ἀλλά ποτέ μέν λαός , ποτέ δέ οὖον λαός , καί πάλιν λαός χρηματίζω · καί ποτέ μέν ἀγαπάω , εἶτα οὐ ἀγαπάω , καί πάλιν ἀγαπάω . οὐδείς τοίνυν ἀπεικεὺς οὐδέ ἐπί ὁ πάρειμι γεννάω . συνήθης γάρ ἀποβάλλω · ἀλλά κἀν πάλιν ἐθέλω , λαός καί ἀγαπάω καλέω . καί γάρ ὁ ἔθνος οὖον λαός εἰμί νῦν λαός χρηματίζω . προσθέω δέ ὁ λόγος καί ἕτερος μαρτύριον .