theodoretus.interpretatio-in-psalmos pg080_0774.1
ἐν τοῖς ἱεροῖς Εὐαγγελίοις , καίτοι Θεὸς ὢν ὁμοῦ ἀνθρώπος , Υἱὸν ἀνθρώπου ἑαυτὸν ὀνομάζει , ἀπὸ τῆς ὁρωμένης φύσεως τὴν προσῳγορίαν τιθείς . Διδάσκει τοίνυν ὁ προφητικὸς λόγος , τοὺς δορυλώτους γεγενημένους ἱκετεύσαι τὸν πᾶν ὅλων Θεόν , φειδοῦ τινὰ τῆς ἀμπέλου ποιήσασθαι διὰ τὴν ἐκείθεν φυομένην σωτηρίαν βίαν . Οὕτω γὰρ ἑαυτὸν καὶ ὁ Κύριος ὀνομάζει λέγων · « Ἐγὼ εἰμὶ ἡ ἀμπελὶς ἡ ἀληθινή , ὑμεῖς τὰ κλήματα , καὶ ὁ Πατὴρ μου ὁ γεωργὸς ἐστιν . » Ὡς γὰρ ἄνθρωπος , ἀμπελὸς ἐστιν ὡς δὲ Θεός , καὶ γεωργός , σπείρων σπέρμα καλὸν ἐν τῷ ἀγρῷ αὐτοῦ . Ἐπεὶδὴ γὰρ ἐκ ταύτης ἐβλάστησεν τῆς ἀμπέλου , τὸ ἀρχέτυπον γεγενημένη , καὶ ἀκάνθας ἀντὶ βοτρυῶν τῷ γεωργῷ προσενεχούσης , αὐτὸς ἀληθινὴ γέγονεν ἀμπελός , καὶ κλήματα ἐβλάστησε μέγιστα , τῷ εἰς αὐτὸν πιστευόντων τὸ πλῆθος . Τούτων ἀληθῶς ἡ σκιὰ ἐκάλυψε τὰ ὄρη , καὶ αἱ ἀναπεδράδες τὰς κέδρους . Δῆλῳ ἀληθῶς ἡ ἀμπελὶς ἐξέτεινε τὰ κλήματα ἕως θαλάσσης , καὶ ἕως ποταμῶν τὰς παραφυάδας αὐτῆς . Οὐδὲ γὰρ ἐστὶ τόπος , οὐχ ἔστιν ὑπὸ τὸν οὐρανόν , ἐν ᾧ οὐχ ἰδρύεται τῆς ἀμπέλου ταύτης ἡ θεία ἱγνοῖ . Διὰ ταύτην ἱκετεύουσι καθεκίνην ἀπολαῦσαι εἰδούς , τὰ παντοδαπὰ αὐτῆς διηγούμενοι πάθη . « Ἐμπετυρισμένη πυρί , καὶ ἀνεσκαμμένη . » Ἐντεύθεν μάλιστα δῆλον , ὡς τὰ κατὰ τὸν Βαβυλῶνιον ὁ ψαλμὸς καὶ οὐ κατὰ τὸν Ἀντιοχον , ὡς τισὶν ἔδοξε , προθεσπίζει . Ὁ Βαβυλώνιος γὰρ καὶ τὸν ναὸν ἐνέπρησε , καὶ τῆς πόλεως τὸ πλεῖστον πυρὶ παραδιδούς · οὕτω καὶ ἐνταῦθα φησιν , ὅτι οὐ μόνον τὸν καρπὸν ἀπήθλον τρυγήσαντες , ἀλλὰ καὶ ἀνέσκαψαν , καὶ προβρίζον αὐτὴν ἀνέσπασαν , καὶ πυρὶ κατηνάλωσαν . « Ἀπὸ ἐπιτιμήσεως τοῦ προσώπου σου ἀπολοῦνται . » Ἄλλ᾽ οὐ φαινομένου καὶ κινουμένου , φρόδουι γενήσονται παντελῶς καὶ τὸν βλαβερὸν δέξονται .
Lemmas: ἐν ὁ ἱερός Εὐαγγέλιος , καίτοι θεός εἰμί ὁμοῦ ἄνθρωπος , υἱός ἄνθρωπος ἑαυτοῦ ὀνομάζω , ἀπό ὁ ὁράω φύσις ὁ προσῳγορίαν τίθημι . διδάσκω τοίνυν ὁ προφητικός λόγος , ὁ δορυλωτος γίγνομαι ἱκετεύω ὁ πᾶς ὅλος Θεός , φειδός τις ὁ ἄμπελος ποιέω διά ὁ ἐκεῖθεν φύω σωτηρία βία . οὕτως γάρ ἑαυτοῦ καί ὁ Κύριος ὀνομάζω λέγω · « ἐγώ εἰμί ὁ ἀμπελίς ὁ ἀληθινός , σύ ὁ κλῆμα , καί ὁ πατήρ ἐγώ ὁ γεωργός εἰμί . » ὡς γάρ ἄνθρωπος , ἀμπελός εἰμί ὡς δέ Θεός , καί γεωργός , σπείρω σπέρμα καλός ἐν ὁ ἀγρός αὐτός . ἐπειδή γάρ ἐκ οὗτος βλαστάνω ὁ ἄμπελος , ὁ ἀρχέτυπος γίγνομαι , καί ἄκανθα ἀντί Βότρυς ὁ γεωργός προσφέρω , αὐτός ἀληθινός γίγνομαι ἀμπελός , καί κλῆμα βλαστάνω μέγας , ὁ εἰς αὐτός πιστεύω ὁ πλῆθος . οὗτος ἀληθής ὁ σκιά καλύπτω ὁ ὄρος , καί ὁ ἀναπεδράδες ὁ κέδρος . Δῆλος ἀληθής ὁ ἀμπελίς ἐκτείνω ὁ κλῆμα ἠώς θάλασσα , καί ἠώς ποταμός ὁ παραφυάς αὐτός . οὐδέ γάρ εἰμί τόπος , οὐ εἰμί ὑπό ὁ οὐρανός , ἐν ὅς οὐ ἰδρύω ὁ ἄμπελος οὗτος ὁ θεῖος ἱγνοῖ . Ζεύς οὗτος ἱκετεύω καθίημι ἀπολαύω εἰδοί , ὁ παντοδαπός αὐτός διηγέομαι πάθος . « Ἐμπετυρισμένη πῦρ , καί ἀνασκάπτω . » ἐντεῦθεν μάλιστα δῆλος , ὡς ὁ κατά ὁ Βαβυλώνιος ὁ ψαλμός καί οὖον κατά ὁ Ἀντίοχος , ὡς τις δοκέω , προθεσπίζω . ὁ Βαβυλώνιος γάρ καί ὁ ναός ἐμπίμπρημι , καί ὁ πόλις ὁ πλεῖστος πῦρ παραδίδωμι · οὗτος καί ἐνταῦθα φημί , ὅτι οὖον μόνος ὁ καρπός ἀπέρχομαι τρυγάω , ἀλλά καί ἀνασκάπτω , καί προβριζω αὐτός ἀνασπάω , καί πῦρ καταναλώνω . « ἀπό ἐπιτίμησις ὁ πρόσωπον σύ ἀπόλλυμι . » ἄλλος οὖον φαίνω καί κινέω , φρόδουι γίγνομαι παντελῶς καί ὁ βλαβερός δέχομαι .