theodoretus.interpretatio-in-psalmos pg080_0746.1
ἐν᾿ ἐκείνων διέλυσαςᵃ , καὶ τοῖς ἐκείνης αὐτοὺς Ἀ ὀβρυλᾶτι . « Dedisti eum escam populis Æthiopum . » ἔχουσα κύμασιν . » « Ἔδωκας αὐτὸν βρώμῳ λαοῖς τοῖς Finitimi Ægyptiorum Æthiopes crebro cum illis Αἰθίοψινᵇ . » « Ὁμοιοι τῶν Αἰγυπτίων οἱ Αἰθίοπες bellum gesserunt : sed cum Pharao cum suo exer - ὂντες , πόλεμον ἔχον πρὸς ἐκείνους συχνόνᶜ · ἀλλὰ citu in mari submersus esset , expugnabiles deinceps τοῦ Φαραὼ σὺν τῇ στρατιᾷ τῇ θαλάσσῃ παραδοθέν - facti sunt Ægyptii Æthiopibus . Et quemadmodum τος , εὐχερώτοι λοιπὸν οἱ Αἰγύπτιοι ἐγένοντο τοῖς qui esurit facile 1130 cibum devorat , sic ipsos Αἰθίοψι᾿ · καὶ καθάπερ τὴν τροφὴν οἱ πεινῶντες ἀναλ - admodum facile expugnabant . Propterea propheti - ἄκει βρώμῳ , οὕτως αὐτοὺς ὁπωσπερ μᾶλα κατηγνῶ - cum sermo ait : « Escam dedisti eum populis Æthio - ζοντο . Διὸ φησιν ὁ προφητικὸς λόγοςᵈ᾿ · « Ἔδωκας pum , » id est , expugnabiles eos reddidisti , efficiens αὐτὸν βρώμῳ λαοῖς τοῖς Αἰθίοψιν , » ἀντὶ τοῦ , εὐ - ut facile ab Æthiopibus consumerentur . ἄλωτους αὐτοὺς ἀπέφηναςᵉ , εὐμαρῶς ὑπὸ τῶν Αἰθίοψων παρασκευάσας ἀναλίσκεσθαι . Vens . 15 . « Tu diripuisti fontes et torrentes . » « Σὺ διέρρηξας πηγὰς καὶ χειμάρρους , » ὁ δὲ Hebraicum exemplar et alii interpretes fontem le - Ἑβραῖος , καὶ οἱ ἄλλοι ἐρμηνευταί , πηγὴν εἴρηκασιν . gunt . Sive autem fontem dicamus , sive fontes , a Κἄν τε πηγὴν εἴπωμεν , κἂν τε πηγὰς , οὐχ ἀμαρτη - veritate non aberrabimus . Fontem enim propheti - σόμεθα τῆς ἀληθείας . Πηγὴν γὰρ τὸ ἀπὸ τῆς πέτρας cus sermo vocat aquam que ex saxo scatuerit : sed μεὺν ὕδωρ ὁ προφητικὸς λόγος καλεῖ · ἀλλὰ τοῦτο δια - hæc divisa , multos rivus fecit , ut multa illa millia μεν βολὰς πολλὰς ἐποίησεν ἀλακας , ὥστε βρώτως τὰς πολ - facile fruerentur fluentis . Reperimus autem non λάς ἐκεῖνας μυριάδας ἀπολαῦσαι τοῦ νάματος . Εὐρί - semel , sed bis id factum . Et alterum * quidem Exodi σχομεν δὲ τοῦτο , οὐχ ἅπαξ , ἀλλὰ καὶ δις γεγενημένον . liber docet 1 , alterum vero Numerorum liber 2 . Καὶ τὸ μὲν ἡ Ἑβρῶς διδάσκει , τὸ δὲ ἡ βίβλος τῶν Fontem autem merito nominavit rupem quæ aquas ᾿Αριθμῶν . Πηγὴν δὲ εἰκότως ὤνόμασε τὴν ἀναλύ - fluenta emisit . Torrentes vero rursus ipsas appel - σασαν πέτραν τὰ τοῦ ὕδατος ρεύματα . Χειμάρρους lavit , tanquam minime secundum naturam pro - δὲ πάλιν αὐτὰ προσήγορευσεν , ὡς μὴ κατὰ φύσιν fluentes , sed tunc primum eductas . Quemadmodum γεύσαστα , ἀλλὰ τότε πρῶτον ἀναδοθεῖσα . Καθάπερ enim torrentes minime perennes sunt , sed ex pluviiς γὰρ οἱ χειμάρρουςᵍ οὐκ ἐστὶν ἀένναος , ἀλλ᾿ ἐκ τῶν aquis consistunt : sic aqua illa divino nutu data ὕετίων ὕδάτων συνίσταται · οὕτω τοῖς θείοις ἐκεῖνο fuit . Tu exsiccasti fluvios Etham . Symmachus au - νεύμασιν ἀνέδη τὸ ὕδωρ . Σὺ ¹¹ ἐξήρανκας ποτα - tem sic , Tu siccasti fluvios antiquos . Eos enim qui μοὺς Ἠθὰμ¹¹ . Ὁ δὲ Σύμμαχος οὕτως , Σὺ ἐξήρανκας non erant , neque a principio fluebant , manare in ποταμοὺς ἀρχαίους¹² . Τοὺς μὲν γὰρ μὴ ὄντας , C solitudine iussisti . Eos autem qui jam diu pro - μητ᾿ ἐξ ἀρχῆς γενομένους¹³ , ἀναλῦσαι ἐν τῇ ἐρή - fluxerant , et antiquum cursum habuerunt , a cursu μῃ προσετάζας . Τοὺς δὲ πάλαι γενομένας , καὶ ἀρ - suo cessare fecisti quia sic volebas . 1131 Hoc χαιαν ἐσχηκίας πορείαν , τοῦ τρέχειν ἐπαυσας ἐθε - etiam in alio psalmo ait : « Fecit ut flumina essent λήσας¹⁴ . Τοῦτο καὶ ἐν ἑτέρῳ λέγει ψαλμῷ · « Ἔθετο desertum , et exitus aquarum , sitis . Ut terra fructi - ποταμοὺς εἰς ἔρημον , καὶ διεξόδους ὕδάτων εἰς δι - fera fieret salsugo ob malitiam habitantium in ea . ψαν · γὴν καρποφόρον εἰς ἅλμην , ἀπὸ κακίας τῶν Fecit ut desertum mutaretur in stagna aquarum , et κατοικοῦντων ἐν αὐτῇ . Ἔθετο ἔρημον εἰς λίμνας terra arida in exitus aquarum , et collocavit ibi ὕδάτων , καὶ ¹⁵ γὴν ἄνυδρον εἰς διεξόδους ὕδάτων , esurientes P . » Nam et Gomorrhæorum , et Sodo - καὶ κατώκησεν ἐκεῖ πεινῶντας . » Τοὺς μὲν γὰρ morum , aliorumque finitimorum fluvios exsiccatit , Σοδόμων καὶ Γομόρρων , καὶ τῶν ἄλλων περι - et incolarum iniquitatem . Terræ autem aridæ ex οίκων κατεξήρανκας ποταμοὺς , διὰ τὴν τῶν οἰκητόρων saxo fluvios dedit , sitienti populo aquarum fluenta παρανομίαν¹⁶ . Τῇ δὲ ἀνύδρῳ γῇ τοὺς ἀπὸ τῆς πέτρας præbens . Facile enim ipsi est , ut voluerit , aqua - ὀλῶκεν ῥυετοὺς , τῷ διψῶντι λαῷ προσφέρων τὰ νά - rum naturam mutare . Per hoc igitur et aliud sermo ματα . Ῥάδιον γὰρ αὐτῷ ὡς βούλεται μεταγενεῦσαι declarat , Deum quidem Judæis , ob impietatem pro - τῶν ὕδάτων φύσιν . Διὰ μέντοι τοῦτο καὶ ἕτερον pheticorum fluminum fluents non esse suppedita - ὁ λόγος παραδοθλοῖ , ὡς ᾿Ιουδαίοις μὲν διὰ τὴν παρα - turum , gentes vero , quæ olim deserta erant , aqua - νομίαν τῶν προφητικῶν ποταμῶν οὐ προσοσιεῖ τὰ rum rivulis et lapide irrigaturum . Petra autem , ut νάματα , τὰ δὲ ἔθνη , τὰ πάλαι ἔρημα , τοὺς ὑπὸ ¹⁷ divinus ait Apostolus 1 , est Christus . Et hæc omnia τῆς πέτρας ἀρδεύσει κρουνούς · ἡ δὲ πέτρα , ἡ ¹⁸ φησιν <pg>1462</pg> a Exod . xvii . b Num . xxiii . c Psal . cvi , 33-36 . # VARIAE LECTIONES ET NOTÆ . ᵃ Διέλυσας . col . 1 add . τῶν Αἰγυπτίων . ᵇ Αἰθίοψιν . H-br . ὁῦῦ , incolas deserti . Conf . psal . Lxii , 9 . ᶜ col . 2 συχνόν . ᵈ Προφ . λόγος . col . 2 προφήτης . ᵉ col . 2 ἀποφήνας . ¹⁰ cod . 2 χειμάρρος . ¹¹ Σὺ ᾿Ηθὰμ . col . 2 add . Σὺ , φησί , ἐξήρανκας ποταμοὺς τοῦ αἰματός τῶν θυσιῶν · τὰμ᾿ γὰρ ἐρμηνεύεται αἷμα · ἐρμηνεύεται δὲ καὶ βάτος · ὁ ἐστὶν ἡ ἀκανθώδης ὕλη τῶν εἰδώλων . Tu , inquit , exsiccasti fluvios sanguinis sacrificiorum . Etham enim exponitur sanguis ; exponitur vero etiam rubus , hoc est spinis plena idolorum silva . ¹² Ποταμοὺς ᾿Ηθὰμ . Hebr . ὁῦῦ ὁῦῦ , fluvios validos . ¹³ Ἀρχαίους . Præstat Aquilæ interpretationi σπερούς . ¹⁴ col . 1 γεγενημένους . ¹⁵ Ἔδελήσας . col . ἐπειδὴ ἠλίπηςας . ¹⁶ Καὶ ᾿Οδαίωρ . Des . in col . 2 . ¹⁷ Παραρ . col . 1 add . Ἠθὰμ γὰρ λέγει τὴν αὐτὴν γὴν Σοδόμων καὶ Γομόρρων . ¹⁸ col . 1 et 2 ἀπό . ¹⁹ H . Abest a cod . 1 .
Lemmas: ἐν ἐκεῖνος διαλύω , καί ὁ ἐκεῖνος αὐτός ὅς ὀβρυλᾶτι . « Dedisti eum escam populis Æthiopum . » ἔχω κῦμα . » « δίδωμι αὐτός βρῶμος λαός ὁ Finitimi Ægyptiorum Æthiopes crebro cum illis Αἰθίοψ . » « ὁμοιόω ὁ Αἰγύπτιος ὁ Αἰθίοψ bellum gesserunt : sed cum Pharao cum suo exer - εἰμί , πόλεμος ἔχω πρός ἐκεῖνος συχνός · ἀλλά citu in mari submersus esset , expugnabiles deinceps ὁ Φαραώ σύν ὁ στρατιά ὁ θάλασσα παραδίδωμι - facti sunt Ægyptii Æthiopibus . Et quemadmodum ὅς , εὐχερώτοι λοιπός ὁ Αἰγύπτιος γίγνομαι ὁ qui esurit facile 1130 cibum devorat , sic ipsos Αἰθίοψ · καί καθάπερ ὁ τροφή ὁ πεινάω ἀναλ - admodum facile expugnabant . Propterea propheti - ἄκος βρῶμος , οὕτως αὐτός ὅπως μῆλον κατηγέομαι - cum sermo ait : « Escam dedisti eum populis Æthio - ζοντο . Διὸ φημί ὁ προφητικός λόγος · « δίδωμι pum , » id est , expugnabiles eos reddidisti , efficiens αὐτός βρῶμος λαός ὁ Αἰθίοψ , » ἀντί ὁ , εὕω - ut facile ab Æthiopibus consumerentur . αλώσιμος αὐτός ἀποφαίνω , εὐμαρής ὑπό ὁ Αἰθίοψ παρασκευάζω ἀναλίσκω . Vens . 15 . « Tu diripuisti fontes et torrentes . » « σύ διαρρήγνυμι πηγή καί χειμάρρους , » ὁ δέ Hebraicum exemplar et alii interpretes fontem le - Ἑβραῖος , καί ὁ ἄλλος ἑρμηνευτής , πηγή εἴρω . gunt . Sive autem fontem dicamus , sive fontes , a κἀν τε πηγή εἶπον , κἀν τε πηγή , οὐ ἁμαρτή - veritate non aberrabimus . Fontem enim propheti - σέο ὁ ἀλήθεια . Πηγή γάρ ὁ ἀπό ὁ πέτρα cus sermo vocat aquam que ex saxo scatuerit : sed μείς ὕδωρ ὁ προφητικός λόγος καλέω · ἀλλά οὗτος διά - hæc divisa , multos rivus fecit , ut multa illa millia μέν βολή πολύς ποιέω Αλακάς , ὥστε Βρώτως ὁ πολ - facile fruerentur fluentis . Reperimus autem non λᾶας ἐκεῖνος μυριάς ἀπολαύω ὁ νᾶμα . σύμμαρτυς - semel , sed bis id factum . Et alterum * quidem Exodi σχῶ δέ οὗτος , οὐ ἅπαξ , ἀλλά καί δις γίγνομαι . liber docet 1 , alterum vero Numerorum liber 2 . καί ὁ μέν ὁ βιβρώσκω διδάσκω , ὁ δέ ὁ βίβλος ὁ Fontem autem merito nominavit rupem quæ aquas ᾿Αριθμῶν . Πηγή δέ εἰκότως ὀνομάζω ὁ ἀναλύω - fluenta emisit . Torrentes vero rursus ipsas appel - σάω πέτρα ὁ ὁ ὕδωρ ῥεῦμα . Χείμαρρος lavit , tanquam minime secundum naturam pro - δέ πάλιν αὐτός προσαγορεύω , ὡς μή κατά φύσις fluentes , sed tunc primum eductas . Quemadmodum γεύω , ἀλλά τότε πρῶτος ἀναδίδωμι . καθά enim torrentes minime perennes sunt , sed ex pluviiς γάρ ὁ χείμαρρος οὐ εἰμί ἀένναος , ἀλλά ἐκ ὁ aquis consistunt : sic aqua illa divino nutu data ὑετία ὕδωρ συνίστημι · οὗτος ὁ θεῖον ἐκεῖνος fuit . Tu exsiccasti fluvios Etham . Symmachus au - νεῦμα ἀναδέω ὁ ὕδωρ . σύ ¹¹ ἐξαιρέω ποτός - tem sic , Tu siccasti fluvios antiquos . Eos enim qui μός Ἠθάμ . ὁ δέ Σύμμαχος οὕτως , σύ ἐξαιρέω non erant , neque a principio fluebant , manare in ποταμός ἀρχαῖος . ὁ μέν γάρ μή εἰμί , C solitudine iussisti . Eos autem qui jam diu pro - μήτε ἐκ ἀρχή γίγνομαι , ἀναλύω ἐν ὁ εἴρω - fluxerant , et antiquum cursum habuerunt , a cursu μή προστάζω . ὁ δέ πάλαι γίγνομαι , καί ἀρ - suo cessare fecisti quia sic volebas . 1131 Hoc χαιαν ἔχω πορεία , ὁ τρέχω παύω ἔθω - etiam in alio psalmo ait : « Fecit ut flumina essent λανθάνω . οὗτος καί ἐν ἕτερος λέγω ψαλμός · « τίθημι desertum , et exitus aquarum , sitis . Ut terra fructi - ποταμός εἰς ἐρῆμος , καί διέξοδος ὕδωρ εἰς Ζεύς - fera fieret salsugo ob malitiam habitantium in ea . Ψάν · γή καρποφόρος εἰς ἅλμη , ἀπό κακία ὁ Fecit ut desertum mutaretur in stagna aquarum , et κατοικέω ἐν αὐτός . τίθημι ἐρῆμος εἰς λίμνη terra arida in exitus aquarum , et collocavit ibi ὕδωρ , καί ¹⁵ γή ἄνυδρος εἰς διέξοδος ὕδωρ , esurientes P . » Nam et Gomorrhæorum , et Sodo - καί κατοικέω ἐκεῖ πεινάω . » ὁ μέν γάρ morum , aliorumque finitimorum fluvios exsiccatit , Σόδομα καί Γόμορρα , καί ὁ ἄλλος περί - et incolarum iniquitatem . Terræ autem aridæ ex οἶκος καταξηραίνω ποταμός , διά ὁ ὁ οἰκήτωρ saxo fluvios dedit , sitienti populo aquarum fluenta παρανομία . ὁ δέ ἄνυδρος γῆ ὁ ἀπό ὁ πέτρα præbens . Facile enim ipsi est , ut voluerit , aqua - ὄλλυμι ρυετος , ὁ διψάω λαός προσφέρω ὁ νάω - rum naturam mutare . Per hoc igitur et aliud sermo μάτη . ῥούδιον γάρ αὐτός ὡς βούλομαι μεταγίγνομαι declarat , Deum quidem Judæis , ob impietatem pro - ὁ ὕδωρ φύσις . Ζεύς μέντοι οὗτος καί ἕτερος pheticorum fluminum fluents non esse suppedita - ὁ λόγος παραδίδωμι , ὡς Ἰουδαῖος μέν διά ὁ παρά - turum , gentes vero , quæ olim deserta erant , aqua - νομία ὁ προφητικός ποταμός οὖον προσφέρω ὁ rum rivulis et lapide irrigaturum . Petra autem , ut νᾶμα , ὁ δέ ἔθνος , ὁ πάλαι ἐρῆμος , ὁ ὑπό ¹⁷ divinus ait Apostolus 1 , est Christus . Et hæc omnia ὁ πέτρα ἄρδευσις κρουνός · ὁ δέ πέτρα , ὁ ¹⁸ φημί <pg>1462</pg> a Exod . xvii . b Num . xxiii . c Psal . cvi , 33-36 . # VARIAE LECTIONES ET NOTÆ . ᵃ διαλύω . col . 1 add . ὁ Αἰγύπτιος . ᵇ Αἰθίοψ . H-br . ὅς , incolas deserti . Conf . psal . Lxii , 9 . ᶜ col . 2 συχνός . ᵈ Προφ . λόγος . col . 2 προφήτης . ᵉ col . 2 ἀποφαίνω . ¹⁰ cod . 2 χειμάρρους . ¹¹ σύ Ἠθάμ . col . 2 add . σύ , φημί , ἐξαιρέω ποταμός ὁ αἷμα ὁ θυσία · τάμα γάρ ἑρμηνεύω αἷμα · ἑρμηνεύω δέ καί βάτος · ὁ εἰμί ὁ ἀκανθώδης ὕλη ὁ εἴδωλον . Tu , inquit , exsiccasti fluvios sanguinis sacrificiorum . Etham enim exponitur sanguis ; exponitur vero etiam rubus , hoc est spinis plena idolorum silva . ¹² Ποταμός Ἠθάμ . Hebr . ὅς ὅς , fluvios validos . ¹³ Ἀρχαῖος . Præstat Aquilæ interpretationi σπερούς . ¹⁴ col . 1 γίγνομαι . ¹⁵ Ἔδελήσας . col . ἐπεί ἠλίπηςας . ¹⁶ καί ᾿Οδαίωρ . Des . in col . 2 . ¹⁷ Παραρ . col . 1 add . Ἠθάμ γάρ λέγω ὁ αὐτός γή Σόδομα καί Γόμορρα . ¹⁸ col . 1 et 2 ἀπό . ¹⁹ H . Abest a cod . 1 .