theodoretus.interpretatio-in-danielem 3.vers_18
καὶ ἐὰν μὴ γνωστὸν ἔστω σοι , βασιλεῦ · ὅτι τοῖς θεοῖς σου οὐ λατρεύομεν καὶ τῇ εἰκόνι τῇ χρυσῇ ᾗ ἔστησας οὐ προσκυνοῦμεν οὐ γὰρ ἐπὶ μισθῷ τῷ ἡμετέρῳ δεσπότῃ δουλεύομεν , ἀλλὰ φίλτρῳ καὶ πόθῳ νυττόμενοι πάντων ὁμοῦ τὴν τοῦ θεοῦ ἡμῶν προαιρούμεθα θεραπείαν . οὗ χάριν οὐδὲ τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν κακῶν ἀορίστως αἰτοῦμεν ἀλλὰ τοῦ δεσπότου τὴν οἰκονομίαν καὶ προμήθειαν στέργομεν καὶ τὸ συνοίσειν μέλλον οὐκ εἰδότες , τῷ κυβερνήτῃ παραχωροῦμεν ἰθύνειν , ὡς ἂν ἐθέλῃ . ὅτι μὲν γὰρ ἀπαλλάττειν ἡμᾶς τῶν ἠπειλημένων ἰσχύει κακῶν , σαφῶς ἐπιστάμεθα , εἰ δὲ καὶ βούλεται τοῦτο ποιεῖν , ἀγνοοῦμεν · σοφῷ δὲ ὄντι παραχωροῦμεν πρυτανεύοντι , καὶ δεχόμεθα – τὴν ψῆφον ταύτην ἡμῖν συμφέρειν πιστεύοντες . εἴτε οὖν ῥύεται εἴτε καὶ μή , καὶ τῆς εἰκόνος σου καὶ τῶν θεῶν σου φεύγομεν τὴν προσκύνησιν . πρὸς τοιαύτας σοι ψυχὰς ἡ παράταξις · ὃν ἂν ἐθέλῃς τρόπον ἀνταγωνίζου οὔτε καταθέλξεις τιμῶν οὔτε καταπλήξεις ἀπειλῶν · πάντων γὰρ ἡμῖν ὁ θεὸς ἐρασμιώτατός τε καὶ φοβερώτατος . τί τούτων ὑψηλότερον τῶν ῥημάτων τούτοις τὴν ἀποστολικὴν ἐκείνην ἐφαρμόσαι προσήκει φωνήν · τὸ γὰρ τί προσευξώμεθα καθ ̓ ὃ δεῖ , οὐκ οἴδαμεν . ἀλλ ̓ ὁ θηριώδης ἐκεῖνος καὶ μανικώτατος τύραννος ἔμπλεως θυμοῦ γενόμενος , ὡς καὶ δηλῶσαι τῷ προσώπῳ τὴν τῆς ψυχῆς ταραχὴν , ἐπιπλεῖστον μὲν ἐκκαυθῆναι τὴν κάμινον παρενεγγύησε . πεδηθῆναι δὲ τοὺς ἁγίους τρεῖς ἄνδρας παρεκελεύσατο , καὶ ὥστε μηδεμίαν γενέσθαι τῆς τιμωρίας ἀναβολὴν , τῆς ἐσθῆτος καὶ τῶν ὑποδημάτων ἀφαιρουμένων , σὺν αὐτοῖς τούτοις τῇ πυρᾷ παραδοθῆναι προσέταξε · τουτέστι σὺν τοῖς σαραβάροις αὐτῶν καὶ τιαραις καὶ περικνημῖσι . σαράβαρα δέ ἐστι περσικῶν περιβολαίων εἴδη · τιάραι δὲ τῶν κεφαλῶν τὰ καλύμματα · περικνημῖδας δὲ τὰς καλουμένας ἀναξυρίδας λέγει , ἢ τὰς σκυτίνας τὰς ἔξωθεν . οὕτω πεδηθέντες οἱ ἅγιοι ἄνδρες παρεδόθησαν τῷ πυρί · καὶ ὁ μὲν τάχους χάριν καὶ συντομίας οὕτως αὐτοὺς κατακαυθῆναι προσέταξεν · ἡ δὲ θεία χάρις ἕτερον ἐντεῦθεν ᾠκονόμει μυστήριον . τὰ μὲν γὰρ ἐπιβληθέντα αὐτοῖς ἐκ σιδήρου δεσμὰ συνήθως ἡ τοῦ πυρὸς διέλυσε φύσις εὔπρηστα δὲ ὄντα λίαν τὰ περιβόλαια ἀκήρατα διεφύλαξε καὶ τοὺς μὲν τῶν ἁγίων ἀνδρῶν κατηγόρους καὶ τοῦ δυσσεβοῦς προστάγματος διακόνους ἐκτὸς ἑστῶτας , ἡ φλὸξ κατηνάλωσεν . αὐτοῖς δὲ τοῖς ἁγίοις προσπελάζειν οὐκ ἴσχυσεν , ἀλλὰ τοῖς ἔνδον τὰ νῶτα παρέχουσα , κατὰ τῶν οἰκείων ἐχώρει προσκυνητῶν , ὥσπερ δίκας αὐτοὺς ὑπὲρ τῶν τοῦ δεσπότου θεραπόντων εἰσπραττομένη . τοσαύτης δὲ ἔνδον οἱ τῆς εὐσεβείας κήρυκες ἀδείας καὶ θεραπείας ἀπήλαυον , ὅτι τῶν ἀνθράκων οἷόν τινων ἐπιβαίνοντες ῥόδων .
Lemmas: καί ἐάν μή γνωστός ἵστημι σύ , βασιλεύς · ὅτι ὁ θεός σύ οὖον λατρεύω καί ὁ εἰκών ὁ χρύσεος ὅς ἵστημι οὖον προσκυνέω οὖον γάρ ἐπί μισθός ὁ ἡμέτερος δεσπότης δουλεύω , ἀλλά φίλτρον καί πόθος νύσσω πᾶς ὁμοῦ ὁ ὁ θεός ἐγώ προαιρέω θεραπεία . ὅς χάρις οὐδέ ὁ ἀπαλλαγή ὁ κακός ἀόριστος αἰτέω ἀλλά ὁ δεσπότης ὁ οἰκονομία καί προμήθεια στέργω καί ὁ συμφέρω μέλλω οὐ οἶδα , ὁ κυβερνήτης παραχωρέω εὐθύνω , ὡς εἄν ἐθέλω . ὅτι μέν γάρ ἀπαλλάσσω ἐγώ ὁ απειλημένος ἰσχύω κακός , σαφῶς ἐπίσταμαι , εἰμί δέ καί βούλομαι οὗτος ποιέω , ἀγνοέω · σοφός δέ εἰμί παραχωρέω πρυτανεύω , καί δέχομαι – ὁ ψῆφος οὗτος ἐγώ συμφέρω πιστεύω . εἴτε οὖν ῥύομαι εἴτε καί μή , καί ὁ εἰκών σύ καί ὁ θεός σύ φεύγω ὁ προσκύνησις . πρός τοιοῦτος σύ ψυχή ὁ παράταξις · ὅς εἄν ἐθέλω τρόπος ἀνταγωνίζομαι οὔτε κατάθελξις τιμή οὔτε καταπλήσσω ἀπειλέω · πᾶς γάρ ἐγώ ὁ θεός ἐράσμιος τε καί φοβερός . τίς οὗτος ὑψηλός ὁ ῥῆμα οὗτος ὁ ἀποστολικός ἐκεῖνος ἐφαρμόζω προσήκω φωνή · ὁ γάρ τίς προσεύχομαι καθά ̓ ὅς δεῖ , οὐ οἶδα . ἀλλ' ̓ ὁ θηριώδης ἐκεῖνος καί μανικός τύραννος ἔμπλεος θυμός γίγνομαι , ὡς καί δηλόω ὁ πρόσωπον ὁ ὁ Ψυχή ταραχή , ἐπιπλεῖστον μέν ἐκκαίω ὁ κάμινος παρενεγγυαειδω . πεδάω δέ ὁ ἅγιος τρεῖς ἀνήρ παρακελεύομαι , καί ὥστε μηδείς γίγνομαι ὁ τιμωρία ἀναβολή , ὁ ἐσθής καί ὁ ὑπόδημα ἀφαιρέω , σύν αὐτός οὗτος ὁ πυρά παραδίδωμι προστάσσω · τουτέστι σύν ὁ σαράβαρα αὐτός καί τιάρα καί περικνημίς . σαράβαρα δέ εἰμί Περσικός περιβόλαιον εἶδος · τιάρα δέ ὁ κεφαλή ὁ κάλυμμα · περικνημίδα δέ ὁ καλέω ἀναξυρίδες λέγω , ἢ ὁ σκύτινος ὁ ἔξωθεν . οὗτος πεδάω ὁ ἅγιος ἀνήρ παραδίδωμι ὁ πῦρ · καί ὁ μέν τάχος χάρις καί συντομία οὕτως αὐτός κατακαίω προστάσσω · ὁ δέ θεῖος χάρις ἕτερος ἐντεῦθεν οἰκονομέω μυστήριον . ὁ μέν γάρ ἐπιβάλλω αὐτός ἐκ σίδηρος δεσμός συνήθης ὁ ὁ πυρός διαλύω φύσις εὔπρηστος δέ εἰμί λίαν ὁ περιβόλαιον ἀκήρατος διαφυλάσσω καί ὁ μέν ὁ ἅγιος ἀνήρ κατήγορος καί ὁ δυσσεβής πρόσταγμα διάκονος ἐκτός ἵστημι , ὁ φλόξ καταναλίσκω . αὐτός δέ ὁ ἅγιος προσπελάζω οὐ ἰσχύω , ἀλλά ὁ ἔνδον ὁ νῶτον παρέχω , κατά ὁ οἰκέω χωρέω προσκυνητής , ὥσπερ δίκη αὐτός ὑπέρ ὁ ὁ δεσπότης θεράπων εἰσπράσσω . τοσοῦτος δέ ἔνδον ὁ ὁ εὐσέβεια κῆρυξ ἄδεια καί θεραπεία ἀπηλαύω , ὅτι ὁ ἄνθραξ οἷος τίνω ἐπιβαίνω ῥόδον .