ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_15
ἄρχων τοῦ βασιλέως περὶ τίνος ἐξῆλθεν ἡ γνώμη ἡ ἀναιδὴς ἐκ προσώπου τοῦ βασιλέως ; ἠγνόει γὰρ , ὡς ἔοικεν , ἅτε δὴ μὴ κληθεὶς εἰς τὸν σύλλογον τῶν σοφῶν βαβυλῶνος . οὐδέπω γὰρ τὰ τρία παρεληλύθει ἔτη , ἐν οἷς αὐτοὺς τῇ βασιλικῇ τραφέντας τροφῇ μετὰ τὸν ῥητὸν τοῦτον χρόνον εἰσαχθῆναι αὐτοὺς προσεταξεν τῶν βαβυλωνίων ὁ βασιλεύς . εἰ δὲ πρὸ τούτων διηγήσατο τὸν λόγον , ὅτι καὶ εἰσῆλθον , καὶ τῶν ἄλλων προεκρίθησαν ἀμείνους ὀφθέντες , θαυμαζέτω μηδείς . ἐκεῖνο γὰρ τὸ διήγημα συμπερᾶναι βουληθεὶς , ἅπαντα σαφῶς ἐδίδαξε τὰ τηνικαῦτα συμβάντα . εἶτα μετὰβαίνει λοιπὸν ἐφ’ ἕτερον διήγημα τῶν ἐν τῷ μεταξὺ χρόνῳ γεγενημένων . ὅτι γὰρ οὐδέπω τῶν παῤῥησίαν ἐχόντων ἦν πρὸς τὸν βασιλέα , ἡνίκα τοὺς σοφοὺς συνήγαγε βαβυλῶνος , ἡ τῆς ἀδίκου σφαγῆς ἄγνοια μαρτυρεῖ . ταύτην γὰρ ἀγνοῶν τὴν αἰτίαν τὸν ἀριὼχ ἠρώτα . καὶ ἐπειδὴ ἔμαθε , θαῤῥεῖ μὲν τὴν πρὸς τὸν βασιλέα διάλεξιν , ἀξιοῖ δὲ αὐτὸν ὀλίγον αὐτῷ χρόνον ἐνδοῦναι εἰς τὴν τοῦ ἐνυπνίου ζήτησιν καὶ τῆς ἑρμηνείας τὴν εὕρεσιν . εἶτα διδάσκει ἡμᾶς τὸν τῆς εὑρέσεως τρόπον , οὐκ αὐτὸς φιλοτιμούμενος , ἀλλ ̓ ἡμᾶς ἐπὶ τὴν ὁμοίαν σπουδὴν ἐκκαλούμενος .
Lemmas: ἄρχω ὁ βασιλεύς περί τίς ἐξέρχομαι ὁ γνώμη ὁ ἀναιδής ἐκ πρόσωπον ὁ βασιλεύς ; ἀγνοέω γάρ , ὡς ἔοικα , ἅτε δή μή καλέω εἰς ὁ σύλλογος ὁ σοφός Βαβυλών . οὐδέπω γάρ ὁ τρεῖς παρέρχομαι ἔτος , ἐν ὅς αὐτός ὁ βασιλικός τρέφω τροφή μετά ὁ ῥητός οὗτος χρόνος εἰσάγω αὐτός προστάσσω ὁ βαβυλωνία ὁ βασιλεύς . εἰμί δέ πρό οὗτος διηγέομαι ὁ λόγος , ὅτι καί εἰσέρχομαι , καί ὁ ἄλλος προκρίνω ἀγαθός ὁράω , θαυμάζω μηδείς . ἐκεῖνος γάρ ὁ διήγημα συμπεραίνω βούλομαι , ἅπας σαφῶς διδάσκω ὁ τηνικαῦτα συμβαίνω . εἶτα μεταβαίνω λοιπός ἐπί ἕτερος διήγημα ὁ ἐν ὁ μεταξύ χρόνος γίγνομαι . ὅτι γάρ οὐδέπω ὁ παρρησία ἔχω εἰμί πρός ὁ βασιλεύς , ἡνίκα ὁ σοφός συνάγω Βαβυλών , ὁ ὁ ἄδικος σφαγή ἄγνοια μαρτυρέω . οὗτος γάρ ἀγνοέω ὁ αἴτιος ὁ ἀριώχ ἐρωτάω . καί ἐπεί μανθάνω , θαρσέω μέν ὁ πρός ὁ βασιλεύς διάλεξις , ἀξιόω δέ αὐτός ὀλίγος αὐτός χρόνος ἐνδίδωμι εἰς ὁ ὁ ἐνύπνιος ζήτησις καί ὁ ἑρμηνεία ὁ εὕρεσις . εἶτα διδάσκω ἐγώ ὁ ὁ εὕρεσις τρόπος , οὐ αὐτός φιλοτιμέομαι , ἀλλ' ̓ ἐγώ ἐπί ὁ ὅμοιος σπουδή ἐκκαλέω .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_17ad18
εἰσῆλθε γάρ , φησί δανιὴλ εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ καὶ τῷ ἀνανίᾳ , καὶ τῷ ἀζαρίᾳ τῷ μισαὴλ τοῖς φίλοις αὐτοῦ ἐγνώρισε τὸ ῥῆμα . καὶ οἰκτιρμοὺς ἐζήτουν παρὰ τοῦ θεοῦ τοῦ οὐρανοῦ ὑπὲρ τοῦ μυστηρίου τούτου , ὅπως μὴ ἀπόλωνται . δανιὴλ καὶ οἱ φίλοι αὐτοῦ μετὰ τῶν ἐπιλοίπων σοφῶν βαβυλῶνος . ἀληθῶς πολὺ τῆς ἀληθείας καὶ τοῦ ψεύδους τὸ μέσον . οἰ μὲν γὰρ τοῦ ψεύδους ἐργάται τῆς θείας εἰσὶν ἔρημοι συμμαχίας , καὶ λογισμοῖς μόνοις ἀνθρωπίνοις εὐσεβείας γεγυμνωμένοις χρώμενοι πάντα καὶ λέγουσι καὶ πράττουσιν εἰς ἀπάτην ἀνθρώπων . οἰ δὲ τρόφιμοι τῆς ἀληθείας λέγειν ἢ πράττειν ἀνέχονται οὐδὲν δίχα τῆς ἄνωθεν βοηθείας . τὰ δὲ σφῶν αὐτῶν αἰτήματα τῆς πάντα ἐφορώσης προμηθείας ἐξάπτοντες ἱστᾶσιν ἀκίνητοι , μὴ κλονούμενοι , μηδὲ τῇδε κακεῖσε περιφερόμενοι , ἀλλὰ τῆς ζάλης τῶν ἀνθρωπίνων λογισμῶν ἀπηλλαγμένοι . καὶ τούτου μάρτυς ὁ θεσπέσιος δανιὴλ ὀλίγον μὲν χρόνον αἰτήσας εἰς τὴν τοῦ ἐνυπνίου εὕρεσιν , οὐκ εἰς λογισμοὺς δὲ ἁπλῶς τὸν καιρὸν δαπανήσας , ἀλλ ̓ εἰς ἱκετείαν καὶ προσευχὴν καὶ οὐδὲ ἑαυτῷ μόνῳ θαῤῥήσας , ἀλλὰ καὶ τοὺς ὁμοτρόπους εἰς κοινωνίαν τῆς ἱκετείας λαβών . καὶ οὐκ ἐψεύσθη τῆς ἐλπίδος .
Lemmas: εἰσέρχομαι γάρ , φημί δανιήλ εἰς ὁ οἶκος αὐτός καί ὁ Ἀνανίας , καί ὁ Ἀζαρία ὁ Μισαήλ ὁ φίλος αὐτός γνωρίζω ὁ ῥῆμα . καί οἰκτιρμός ζητέω παρά ὁ θεός ὁ οὐρανός ὑπέρ ὁ μυστήριον οὗτος , ὅπως μή ἀπόλλυμι . δανιήλ καί ὁ φίλος αὐτός μετά ὁ ἐπίλοιπος σοφός Βαβυλών . ἀληθής πολύς ὁ ἀλήθεια καί ὁ ψεῦδος ὁ μέσος . ὁ μέν γάρ ὁ ψεῦδος ἐργάτης ὁ θεῖος εἰμί ἐρῆμος συμμαχία , καί λογισμός μόνος ἀνθρώπινος εὐσέβεια γυμνόω χράω πᾶς καί λέγω καί πράσσω εἰς ἀπάτη ἄνθρωπος . ὁ δέ τρόφιμος ὁ ἀλήθεια λέγω ἢ πράσσω ἀνέχω οὐδείς δίχα ὁ ἄνωθεν βοήθεια . ὁ δέ σφεῖς αὐτός αἴτημα ὁ πᾶς ἐφοράω προμήθεια ἐξάπτω ἵστημι ἀκίνητος , μή κλονέω , μηδέ ὅδε κἀκεῖσε περιφέρω , ἀλλά ὁ ζάλη ὁ ἀνθρώπινος λογισμός ἀπαλλάσσω . καί οὗτος μάρτυς ὁ θεσπέσιος δανιήλ ὀλίγος μέν χρόνος αἰτέω εἰς ὁ ὁ ἐνύπνιος εὕρεσις , οὐ εἰς λογισμός δέ ἁπλόος ὁ καιρός δαπανάω , ἀλλ' ̓ εἰς Ἱκεσία καί προσευχή καί οὐδέ ἑαυτοῦ μόνος θαρσέω , ἀλλά καί ὁ ὁμότροπος εἰς κοινωνία ὁ Ἱκεσία λαμβάνω . καί οὐ ψεύδω ὁ ἐλπίς .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_19ad22
τότε γάρ , φησί , τῷ δανιὴλ ἐν ὁράματι τῆς νυκτὸς τὸ μυστήριον ἀπεκαλύφθη , καὶ ηὐλόγησεν τὸν θεὸν τοῦ οὐρανοῦ δανιὴλ καὶ εἶπεν εἴη τὸ ὄνομα κυρίου τοῦ θεοῦ εὐλογημένον ἀπὸ τοῦ αἰῶνος καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος , ὅτι ἡ σοφία καὶ ἡ σύνεσις αὐτοῦ ἐστι . καὶ αὐτὸς ἀλλοιοῖ καιροὺς καὶ χρόνους , καθιστᾷ βασιλεῖς καὶ μεθιστᾷ διδοὺς σοφίαν τοῖς σοφοῖς καὶ φρόνησιν τοῖς εἰδόσι σύνεσιν . αὐτὸς ἀπὸκαλύπτει βαθέα καὶ ἀπόκρυφα , γινώσκων τὰ ἐν τῷ σκότει καὶ τὸ φῶς μετ ̓ αὐτοῦ ἐστιν . διὰ πάντων τὴν οἰκείαν εὐγνωμοσύνην δείκνυσι καὶ πλέκει τὸν ὕμνον οὐχ ἁπλῶς , ἀλλὰ τῆς πλοκῆς ὕλην ποιούμενος τοῦ ἐνυπνίου τὴν εὕρεσιν . προσήκει γάρ , φησί τὸν ἀίδιον καὶ αἰώνιον διηνεκῶς ἀνυμνεῖν θεόν , σοφίας ὄντα καὶ συνέσεως πηγήν , ὀρθῶς ἅπαντα καὶ ἀγαθῶς πρυτανεύοντα , καὶ ταῖς τῶν πραγμάτων μεταβολαῖς ἐλέγχοντα μὲν τὸ τῆς ἀνθρωπίνης εὐημερίας ἀβέβαιον , δεικνύντα δὲ ἅπασιν ἐναργῶς τὴν οἰκείαν ἰσχύν . χειροτονῶν γὰρ βασιλέας , πάλιν αὐτοὺς ἀποχειροτονεῖ ῥαδίως , καὶ διδοὺς ἐξουσίαν ἀφαιρεῖται ταύτην ὅταν ἐθέλῃ . καὶ σοφίας δὲ καὶ φρονήσεως αὐτός ἐστι χορηγός . δίδωσι δὲ ταύτην οὐχ ἁπλῶς , ἀλλὰ τοῖς συνιέναι καὶ γνῶναι αὐτὸν βουλομένοις . ἀποκαλύπτει δὲ οἷς ἐθέλει τὰ μηδαμῶς φαινόμενα , ἀλλ ̓ οἷόν τινι βυθῷ κρυπτόμενα τῷ μηδέπω γενέσθαι . καὶ φῶς ὑπάρχων νοερόν , φῶς οἰκῶν ἀπρόσιτον , ἀκριβῶς ἅπαντα γινώσκει τὰ ἐν τῷ σκότει γινόμενα .
Lemmas: τότε γάρ , φημί , ὁ δανιήλ ἐν ὅραμα ὁ νύξ ὁ μυστήριον ἀποκαλύπτω , καί εὐλογέω ὁ θεός ὁ οὐρανός δανιήλ καί εἶπον εἰμί ὁ ὄνομα κύριος ὁ θεός εὐλογέω ἀπό ὁ αἰών καί ἠώς ὁ αἰών , ὅτι ὁ σοφία καί ὁ σύνεσις αὐτός εἰμί . καί αὐτός ἀλλοιόω καιρός καί χρόνος , καθιστάω βασιλεύς καί μεθίστημι δίδωμι σοφία ὁ σοφός καί φρόνησις ὁ οἶδα σύνεσις . αὐτός ἀποκαλύπτω βαθύς καί ἀπόκρυφος , γιγνώσκω ὁ ἐν ὁ σκότος καί ὁ φάος μετά ̓ αὐτός εἰμί . διά πᾶς ὁ οἰκεῖος εὐγνωμοσύνη δείκνυμι καί πλέκω ὁ ὕμνος οὐ ἁπλόος , ἀλλά ὁ πλοκή ὕλη ποιέω ὁ ἐνύπνιος ὁ εὕρεσις . προσήκω γάρ , φημί ὁ ἀίδιος καί αἰώνιος διηνεκής ἀνυμνέω θεός , σοφία εἰμί καί σύνεσις πηγή , ὀρθῶς ἅπας καί ἀγαθός πρυτανεύω , καί ὁ ὁ πρᾶγμα μεταβολή ἐλέγχω μέν ὁ ὁ ἀνθρώπινος εὐημερία ἀβέβαιον , δείκνυμι δέ ἅπας ἐναργής ὁ οἰκεῖος ἰσχύς . χειροτονέω γάρ βασιλεύς , πάλιν αὐτός ἀποχειροτονέω ῥᾳδίως , καί δίδωμι ἐξουσία ἀφαιρέω οὗτος ὅταν ἐθέλω . καί σοφία δέ καί φρόνησις αὐτός εἰμί χορηγός . δίδωμι δέ οὗτος οὐ ἁπλόος , ἀλλά ὁ συνίημι καί γιγνώσκω αὐτός βούλομαι . ἀποκαλύπτω δέ ὅς ἐθέλω ὁ μηδαμῶς φαίνω , ἀλλ' ̓ οἷος τις βυθός κρύπτω ὁ μηδέπω γίγνομαι . καί φάος ὑπάρχω νοερός , φάος οἰκέω ἀπρόσιτος , ἀκριβῶς ἅπας γιγνώσκω ὁ ἐν ὁ σκότος γίγνομαι .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_23
διό σοι ὁ θεὸς τῶν πατέρων μου ἐξομολογοῦμαι καὶ αἰνῶ , ὅτι σοφίαν καὶ δύναμιν ἔδωκάς μοι , καὶ νῦν ἐγνώρισάς μοι , ἃ ἠξιώσαμεν παρὰ σοῦ , ὅτι τὸ ὅραμα τοῦ βασιλέως ἐγνώρισάς μοι τοῦ γνωρίσαι τῷ βασιλει . τοιαῦται τῶν εὐσεβῶν αἰ ψυχαί , καὶ ἐν ταῖς χρείαις τὸν θεὸν ἐπιστάμεναι χορηγὸν καὶ τοῖς αὐτοῦ λιμέσι προστρέχουσαι καὶ μετὰ τὴν τῶν ἀγαθῶν χορηγίαν οὐκ ἀνεχόμεναι λήθῃ παραδιδόναι τῶν δωρεῶν τὴν μνήμην , ἀλλ ̓ ὕμνοις ἀμειβόμεναι τὸν εὐεργέτην θεόν . ἄξιον δὲ ἐπισημήνασθαι τοῦ θείου τούτου ἀνδρὸς καὶ τὸ μέτριον φρόνημα . καὶ γὰρ καὶ τὴν αἵτησιν ποιούμενος κοινωνοὺς ἔλαβε τοὺς ὁμοτρόπους τῆς προσευχῆς καὶ τὸν ὕμνον ὑφαίνων , ὑπὲρ ὧν ἔλαβε , πάλιν αὐτῶν ἐμνημόνευσεν . οὐ γὰρ εἶπεν ἐγνώρισάς μοι ἃ ἠξίωσά σε , ἀλλ ̓ ἃ ἠξιώσαμεν παρὰ σοῦ . οὕτω τὸν θεῖον συμπεράνας ὕμνον .
Lemmas: διό σύ ὁ θεός ὁ πατήρ ἐγώ ἐξομολογέω καί αἰνέω , ὅτι σοφία καί δύναμις δίδωμι ἐγώ , καί νῦν γνωρίζω ἐγώ , ὁ ἀξιόω παρά σύ , ὅτι ὁ ὅραμα ὁ βασιλεύς γνωρίζω ἐγώ ὁ γνωρίζω ὁ βασιλεύς . τοιοῦτος ὁ εὐσεβής ὁ Ψυχή , καί ἐν ὁ χρεία ὁ θεός ἐφίστημι χορηγός καί ὁ αὐτός λιμήν προστρέχω καί μετά ὁ ὁ ἀγαθός χορηγία οὐ ἀνέχω λήθη παραδίδωμι ὁ δωρεά ὁ μνήμη , ἀλλ' ̓ ὕμνος ἀμείβω ὁ εὐεργέτης θεός . ἄξιος δέ ἐπισημαίνω ὁ θεῖον οὗτος ἀνήρ καί ὁ μέτριος φρόνημα . καί γάρ καί ὁ αἴτησις ποιέω κοινωνός λαμβάνω ὁ ὁμότροπος ὁ προσευχή καί ὁ ὕμνος ὑφαίνω , ὑπέρ ὅς λαμβάνω , πάλιν αὐτός μνημονεύω . οὖον γάρ εἶπον γνωρίζω ἐγώ ὁ ἀξιόω σύ , ἀλλ' ̓ ὁ ἀξιόω παρά σύ . οὗτος ὁ θέω συμπεραίνω ὕμνος .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_24
καὶ εὐθύς , φησίν , ἦλθε δανιὴλ πρὸς ἀριὼχ , ὃν κατέστησεν ὁ βασιλεὺς ἀπολέσαι τοὺς σοφοὺς βαβυλῶνος , καὶ εἶπεν αὐτῷ · τοὺς σοφοὺς βαβυλῶνος μὴ ἀπολέσῃς , εἰσάγαγε δέ με ἐνώπιον τοῦ βασιλέως καὶ τὴν σύγκρησιν τοῦ ὁράματος ἀναγγελῶ τῷ βασιλεῖ . πρέπων καὶ οὗτος τῷ προφήτῃ ὁ ἔλεος . οὐ γὰρ ἠνέσχετο μόνος μετὰ τῶν φίλων τῆς ἀδίκου σφαγῆς ἀπαλλαγῆναι , τῆς ἀδίκου , ἀλλὰ καὶ τοῖς χαλδαίοις πραγματεύεται σωτηρίαν ἐλπίζων διὰ τοῦδε τοῦ θαύματος καὶ τῆς ἀσεβείας αὐτοὺς ἀπαλλάξειν καὶ τῷ τῶν ὅλων προσάξειν Θεῷ .
Lemmas: καί εὐθύς , φημί , ἔρχομαι δανιήλ πρός ἀριώχ , ὅς καθίστημι ὁ βασιλεύς ἀπόλλυμι ὁ σοφός Βαβυλών , καί εἶπον αὐτός · ὁ σοφός Βαβυλών μή ἀπόλλυμι , εἰσάγω δέ ἐγώ ἐνώπιος ὁ βασιλεύς καί ὁ σύγκρασις ὁ ὅραμα ἀναγγέλλω ὁ βασιλεύς . πρέπω καί οὗτος ὁ προφήτης ὁ ἔλεος . οὖον γάρ ἀνέχω μόνος μετά ὁ Φίλων ὁ ἄδικος σφαγή ἀπαλλάσσω , ὁ ἄδικος , ἀλλά καί ὁ Χαλδαῖος πραγματεύομαι σωτηρία ἐλπίζω διά ὅδε ὁ θαῦμα καί ὁ ἀσέβεια αὐτός ἀπαλλάσσω καί ὁ ὁ ὅλος προσάγω Θεός .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_25
τότε ὁ δὲ ἀριὼχ τούτων ἀκούσας τῶν λόγων σπουδῇ τὸν δανιὴλ εἰσήγαγεν ἐνώπιον τοῦ βασιλέως καὶ εἶπεν αὐτῷ · εὕρηκα ἄνδρα ἐκ τῶν υἱῶν τῆς αἰχμαλωσίας τῆς ἰουδαίας , ὅστις τὸ σύγκριμα τῷ βασιλεῖ ἀναγγελεῖ . πάλιν ἐντεῦθεν σαφὲς ἡμῖν γέγονεν , ὅτι οὐδέπω τῆς τοῦ δανιὴλ ἀρετῆς πεῖραν ὁ βασιλεὺς εἰλήφει . οὐ γὰρ εἴπερ ἐγινώσκετο ἀορίστως εἶπεν ὁ ἀριὼχ · εὕρηκα ἄνδρα ἐκ τῶν υἱῶν τῆς αἰχμαλωσίας τῆς ἰουδαίας , ὅστις τὸ σύγκριμα τῷ βασιλεῖ ἀναγγελεῖ .
Lemmas: τότε ὁ δέ ἀριώχ οὗτος ἀκούω ὁ λόγος σπουδή ὁ δανιήλ εἰσάγω ἐνώπιος ὁ βασιλεύς καί εἶπον αὐτός · εὑρίσκω ἀνήρ ἐκ ὁ υἱός ὁ αἰχμαλωσία ὁ Ἰουδαῖος , ὅστις ὁ σύγκριμα ὁ βασιλεύς ἀναγγέλλω . πάλιν ἐντεῦθεν σαφής ἐγώ γίγνομαι , ὅτι οὐδέπω ὁ ὁ δανιήλ ἀρετή πείρω ὁ βασιλεύς λαμβάνω . οὖον γάρ εἴπερ γιγνώσκω ἀόριστος εἶπον ὁ ἀριώχ · εὑρίσκω ἀνήρ ἐκ ὁ υἱός ὁ αἰχμαλωσία ὁ Ἰουδαῖος , ὅστις ὁ σύγκριμα ὁ βασιλεύς ἀναγγέλλω .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_26
ὁ δὲ βασιλεὺς περιχαρὴς γενόμενος εἶπε τῷ δανιὴλ οὗ τὸ ὄνομα βαλτάσαρ · εἰ δύνασαί μοι ἀναγγεῖλαι τὸ ἐνύπνιον , ὃ εἶδον καὶ τὴν σύγκρισιν αὐτοῦ ; ἐπισημήνασθαι δεῖ καὶ τοῦτο , ὅτι βαλτάσαρ αὐτὸν οὐκ ἀεὶ προσαγορεύει , ἀλλ ̓ ὅτε τῷ βασιλεῖ διαλέγεται , ταύτην αὐτῷ τὴν προσηγορίαν ἐπιτεθεικότι . ἐρωτιθεὶς δὲ ὅμως , εἰ δύναιτο καὶ τὸ ἐνύπνιον , καὶ τὴν ἑρμηνείαν ἀναγγεῖλαι τῷ βασιλεῖ , ἀπεκρίνατο λέγων ·
Lemmas: ὁ δέ βασιλεύς περιχαρής γίγνομαι εἶπον ὁ δανιήλ ὅς ὁ ὄνομα Βαλτάσαρ · εἰμί δύναμαι ἐγώ ἀναγγέλλω ὁ ἐνύπνιον , ὅς εἶδον καί ὁ σύγκρισις αὐτός ; ἐπισημαίνω δεῖ καί οὗτος , ὅτι Βαλτάσαρ αὐτός οὐ ἀεί προσαγορεύω , ἀλλ' ̓ ὅτε ὁ βασιλεύς διαλέγω , οὗτος αὐτός ὁ προσηγορία ἐπιτίθημι . ἐρωτίζω δέ ὅμως , εἰμί δύναμαι καί ὁ ἐνύπνιον , καί ὁ ἑρμηνεία ἀναγγέλλω ὁ βασιλεύς , ἀποκρίνω λέγω ·
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_27ad28
τὸ μυστήριον , ὃ ὁ βασιλεὺς ἐπερωτᾶ , οὐκ ἔστι σοφῶν , μάγων , ἐπαοιδῶν , γαζαρηνῶν δυναμένων ἀναγγεῖλαι τῷ βασιλεῖ . ἀλλ ̓ ἔστι θεὸς ἐν οὐρανῷ ἀποκαλύπτων μυστήρια . θαυμαστῶς τῆς διδασκαλίας ἤρξατο . ἐκβαλὼν γὰρ τὸν τῶν ἀφρόνων ἐκείνων χορὸν καὶ γυμνώσας αὐτῶν τὴν ἀσθένειαν , τὸν Θεὸν εἶναι , ἔφη , τῆς τῶν μυστηρίων ἀποκαλύψεως διδάσκαλον . προστέθεικε δὲ ἐν οὐρανῷ τοὺς κάτω γινομένους καὶ προσκυνουμένους ἐκβαλὼν θεούς . καὶ τῷ μὲν ἑνικῷ ὀνόματι τὸ πλῆθος ἐκβάλλει τῶν οὐκ ὄντων θεῶν τῇ δὲ ἐν οὐρανῷ διαγωγῇ τοὺς κάτω φαινομένους δείκνυσιν οὐ θεούς , ἀλλ ̓ ἀπάτην ἀφορμὴν ἔχουσαν τῶν ἀνθρώπων τὴν τέχνην . οὗτος , φησὶν , ἐγνώρισεν ὁ θεὸς τῷ βασιλεῖ ναβουχοδονόσορ , ἃ δεῖ γενέσθαι ἐπ ̓ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν . οὕτω προοιμιασάμενος πάλιν ἐπισπᾶται τῇ εὐλογίᾳ εἰς εὔνοιαν τοῦ βασιλέως τὴν ἀκοήν.βασιλεῦ , γάρ , φησίν , εἰς τοὺς αἰῶνας ζῆθι . ἐπειδὴ γὰρ μέλλει καὶ τὸ ἐνύπνιον λέγειν καὶ τὴν ἑρμηνείαν ἐπάγειν καὶ προλέγειν αὐτῷ τὴν τῆς βασιλείας κατάλυσιν , προοιμιαζόμενός φησίν · εὐχὴ φησὶν ἐστὶν ὅτι ἐμοὶ εὐχὴ ζῇν σε διηνεκῶς . μὴ τοίνυν ἐμοὶ ἐπιγράψῃς τὸ ὑπὸ τοῦ ἐνυπνίου δηλούμενον . εἶτά φησι τὸ ἐνύπνιόν σου καὶ αἱ ὁράσεις τῆς κεφαλῆς σου , ἐπὶ τῆς κοίτης σου , τοῦτο ἐστι βασιλεῦ . ἅ νύκτωρ ἐθεάσω , ταῦτά ἐστιν ·
Lemmas: ὁ μυστήριον , ὅς ὁ βασιλεύς ἐπερωτάω , οὐ εἰμί σοφός , μάγος , ἐπαοιδός , γαζαρηνός δύναμαι ἀναγγέλλω ὁ βασιλεύς . ἀλλ' ̓ εἰμί θεός ἐν οὐρανός ἀποκαλύπτω μυστήριον . θαυμαστός ὁ διδασκαλία ἄρχω . ἐκβάλλω γάρ ὁ ὁ ἄφρων ἐκεῖνος χορός καί γυμνόω αὐτός ὁ ἀσθένεια , ὁ θεός εἰμί , φημί , ὁ ὁ μυστήριον ἀποκάλυψις διδάσκαλος . προστίθημι δέ ἐν οὐρανός ὁ κάτω γίγνομαι καί προσκυνέω ἐκβάλλω θεός . καί ὁ μέν ἑνικός ὄνομα ὁ πλῆθος ἐκβάλλω ὁ οὐ εἰμί θεός ὁ δέ ἐν οὐρανός διαγωγή ὁ κάτω φαίνω δείκνυμι οὖον θεός , ἀλλ' ̓ ἀπάτη ἀφορμή ἔχω ὁ ἄνθρωπος ὁ τέχνη . οὗτος , φημί , γνωρίζω ὁ θεός ὁ βασιλεύς ναβουχοδονόσορος , ὁ δεῖ γίγνομαι ἔπος ̓ ἔσχατος ὁ ἡμέρα . οὗτος προοιμιάζομαι πάλιν ἐπισπάω ὁ εὐλογία εἰς εὔνοια ὁ βασιλεύς ὁ ἀκοήν.βασιλεῦ , γάρ , φημί , εἰς ὁ αἰών ζάω . ἐπεί γάρ μέλλω καί ὁ ἐνύπνιον λέγω καί ὁ ἑρμηνεία ἐπάγω καί προλέγω αὐτός ὁ ὁ βασίλεια κατάλυσις , προοιμιάζω φημί · εὐχή φημί εἰμί ὅτι ἐγώ εὐχή ζάω σύ διηνεκής . μή τοίνυν ἐγώ ἐπιγράφω ὁ ὑπό ὁ ἐνύπνιος δηλέομαι . εἶτά φημί ὁ ἐνύπνιον σύ καί ὁ ὅρασις ὁ κεφαλή σύ , ἐπί ὁ κοίτη σύ , οὗτος εἰμί βασιλεύς . ὅς νύκτωρ θεάομαι , οὗτος εἰμί ·
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_29
οἱ διαλογισμοί σου ἐπὶ τῆς κοίτης σου ἀνέβησαν , ἃ δεῖ γενέσθαι μετὰ ταῦτα . . ἐλογίζου , φησί , κατακείμενος ἐπὶ τῆς κλίνης εἴτε , εἰς ἀεὶ ζήσῃ , εἴτε τῷ νόμῳ τῶν ἀνθρώπων ὑπὸ τὸν θάνατον γενήσῃ · ἐπεθύμεις δὲ μαθεῖν καὶ τὰ μηδέπω γεγενημένα . καὶ ὁ ἀποκαλύπτων μυστήρια ἐγνώρισέ σοι , ἃ δεῖ γενέσθαι . πανταχοῦ δὲ τὸν ἕνα κηρύττει θεόν , τῆς πολυθείας ἐκβαλὼν τὴν πλάνην . εἶτα καὶ τοῦ οἰκείου φρονήματος τὴν μετριότητα δείκνυσιν .
Lemmas: ὁ διαλογισμός σύ ἐπί ὁ κοίτη σύ ἀναβαίνω , ὁ δεῖ γίγνομαι μετά οὗτος . . λογίζομαι , φημί , κατάκειμαι ἐπί ὁ κλίνη εἴτε , εἰς ἀεί ζῶ , εἴτε ὁ νόμος ὁ ἄνθρωπος ὑπό ὁ θάνατος γίγνομαι · ἐπιθυμέω δέ μανθάνω καί ὁ μηδέπω γίγνομαι . καί ὁ ἀποκαλύπτω μυστήριον γνωρίζω σύ , ὁ δεῖ γίγνομαι . πανταχοῦ δέ ὁ εἷς κηρύσσω θεός , ὁ πολυθεΐα ἐκβάλλω ὁ πλάνη . εἶτα καί ὁ οἰκεῖος φρόνημα ὁ μετριότης δείκνυμι .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_30
ἐμοὶ γάρ , φησίν , οὐκ ἐν σοφίᾳ τῇ οὔσῃ ἐν ἐμοὶ παρὰ πάντας τοὺς ζῶντας , τὸ μυστήριον ἀπεκαλύφθη , ἀλλ ̓ ἕνεκεν τοῦ τὴν σύγκρισιν τῷ βασιλεῖ γνωρίσαι , καὶ ἵνα γνῷς τοὺς διαλογισμοὺς τῆς καρδίας σου . ταύτης γάρ , φησί , τῆς ἀποκαλύψεως ἔτυχον , οὐκ ἐπειδὴ πάντων εἰμὶ τῶν ἀνθρώπων σοφώτερος , ἀλλ ̓ ἵνα σὺ μάθῃς , ἃ μαθεῖν ἐπεθύμησας . ἐμοὶ δὲ διακόνῳ ταύτης ἐχρήσατο τῆς γνώσεως , ὡς οἰκείῳ θεράποντι . ἄρχεται τοίνυν τῆς ἐξηγήσεως καὶ λέγει πρῶτον αὐτὸ τὸ ἐνύπνιον .
Lemmas: ἐγώ γάρ , φημί , οὐ ἐν σοφία ὁ εἰμί ἐν ἐγώ παρά πᾶς ὁ ζῶ , ὁ μυστήριον ἀποκαλύπτω , ἀλλ' ̓ ἕνεκα ὁ ὁ σύγκρισις ὁ βασιλεύς γνωρίζω , καί ἵνα γιγνώσκω ὁ διαλογισμός ὁ Καρδία σύ . οὗτος γάρ , φημί , ὁ ἀποκάλυψις τυγχάνω , οὐ ἐπεί πᾶς εἰμί ὁ ἄνθρωπος σοφός , ἀλλ' ̓ ἵνα σύ μανθάνω , ὁ μανθάνω ἐπιθυμέω . ἐγώ δέ διάκονος οὗτος χράω ὁ γνῶσις , ὡς οἰκεῖος θεράπων . ἄρχω τοίνυν ὁ ἐξήγησις καί λέγω πρῶτος αὐτός ὁ ἐνύπνιον .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_36ad37
τοῦτό ἐστι τὸ ἐνύπνιον , καὶ τὴν σύγκρησιν αὐτοῦ ἐροῦμεν ἐνώπιον τοῦ βασιλέως . σὺ βασιλεῦ βασιλέων sic ? . οὐ κολακεύων δὲ τοῦτο εἴρηκεν , ἀλλὰ τῇ συνήθει προσηγορίᾳ χρησάμενος . κατὰ γὰρ πάντων τῶν τότε ἐθναρχούντων , βασιλέων ὀνομαζομένων εἶχε τὸ κράτος .
Lemmas: οὗτος εἰμί ὁ ἐνύπνιον , καί ὁ σύγκρασις αὐτός εἴρω ἐνώπιος ὁ βασιλεύς . σύ βασιλεύς βασιλεύς sic ? . οὖον κολακεύω δέ οὗτος εἴρω , ἀλλά ὁ συνήθης προσηγορία χράω . κατά γάρ πᾶς ὁ τότε ἐθναρχέω , βασιλεύς ὀνομάζω ἔχω ὁ κράτος .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_37
σύ , φησί , βασιλεῦ βασιλέων , ᾧ ὁ θεὸς τοῦ οὐρανοῦ βασιλείαν ἰσχυρὰν καὶ κραταιὰν καὶ ἔντιμον ἔδωκεν ἐν παντὶ τόπῳ . oὐ γὰρ ἀπὸ ἰσχύος , φησίν , ἀνθρωπίνης πάντων περιγεγένησαι ἀλλὰ τοῦ θεοῦ τοῦ τὴν ἐπουράνιον ἔχοντος βασιλείαν , ταύτην σοι δεδωκότος τὴν ἐξουσίαν , ὥστε τῶν ἐν παντὶ τόπῳ ὄντων ἀνθρώπων ἡγεμονεύειν τε καὶ βασιλεύειν , ὅπου κατοικοῦσιν οἱ υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων , θηρία τε ἀγροῦ καὶ πετεινὰ οὐρανοῦ δέδωκεν ἐν τῇ χειρί σου καὶ κατέστησέ σε κύριον πάντων . καὶ θηρία μὲν καλεῖ τοὺς θηριωδέστερον ζῶντας βαρβάρους , πετεινὰ δὲ τοὺς συνέσει κεκοσμημένους , καὶ τῶν ἄλλων ἀνθρώπων ὑπερτέρους , καὶ πτηνοὺς τὴν διάνοιαν τούτων φησὶν ἀπάντων ἀπέφηνέ σε βασιλέα . σὺ τοίνυν εἶ ἡ κεφαλὴ ἡ χρυσῆ . τουτέστιν , ἡ σὴ βασιλεία . οὔτε γὰρ περὶ τοῦ προσώπου λέγει , ἀλλὰ περὶ αὐτῆς τῆς βασιλείας . καὶ γὰρ μετὰ τὴν τελευτὴν γὰρ αὐτοῦ . εὐιλὰδ μαραδὰχ ἐβασίλευσε τῶν βαβυλωνίων , καὶ μετ ̓ ἐκεῖνον βαλτάσαρ . εἰ δὲ περὶ αὐτοῦ τοῦ προσώπου ἔφη , ὅτι σὺ εἶ ἡ κεφαλὴ ἡ χρυσῆ , πῶς νοήσομεν τό · ὀπίσω σου ἀναστήσεται βασιλεία ἑτέρα ἥττων σοῦ ; οὔτε γὰρ τὴν τῶν υἱέων αὐτοῦ βασιλείαν μηνύει , ἀλλὰ τὴν περσικήν . οὐκοὖν κεφαλὴ ἡ χρυσῆ οὐκ αὐτὸς ὀ ναβουχοδονόσορ , ἀλλὰ πᾶσα ἡ τῶν ἀσσυρίων εἴτουν βαβυλωνίων βασιλεία .
Lemmas: σῦς , φημί , βασιλεύς βασιλεύς , ὅς ὁ θεός ὁ οὐρανός βασίλειος ἰσχυρός καί κραταιός καί ἔντιμος δίδωμι ἐν πᾶς τόπος . εὐ γάρ ἀπό ἰσχύς , φημί , ἀνθρώπινος πᾶς περιγίγνομαι ἀλλά ὁ θεός ὁ ὁ ἐπουράνιος ἔχω βασίλειος , οὗτος σύ δίδωμι ὁ ἐξουσία , ὥστε ὁ ἐν πᾶς τόπος εἰμί ἄνθρωπος ἡγεμονεύω τε καί βασιλεύω , ὅπου κατοικέω ὁ υἱός ὁ ἄνθρωπος , θηρίον τε ἀγρός καί πετεινόν οὐρανός δίδωμι ἐν ὁ χείρ σύ καί καθίστημι σύ κύριος πᾶς . καί θηρίον μέν καλέω ὁ θηριώδης ζῶ βάρβαρος , πετεινόν δέ ὁ σύνεσις κοσμέω , καί ὁ ἄλλος ἄνθρωπος ὑπέρτερος , καί πτηνός ὁ διάνοια οὗτος φημί ἀπαντάω ἀποφαίνω σύ βασιλεύς . σύ τοίνυν εἰμί ὁ κεφαλή ὁ χρύσεος . τουτέστιν , ὁ σός βασίλειος . οὔτε γάρ περί ὁ πρόσωπον λέγω , ἀλλά περί αὐτός ὁ βασίλεια . καί γάρ μετά ὁ τελευτή γάρ αὐτός . εὐιλὰδ μαραδὰχ βασιλεύω ὁ βαβυλωνία , καί μετά ̓ ἐκεῖνος Βαλτάσαρ . εἰμί δέ περί αὐτός ὁ πρόσωπον φημί , ὅτι σύ εἰμί ὁ κεφαλή ὁ χρύσεος , πῶς νοέω ὁ · ὀπίσω σύ ἀνίστημι βασίλειος ἕτερος κακός σύ ; οὔτε γάρ ὁ ὁ υἱός αὐτός βασίλειος μηνύω , ἀλλά ὁ Περσική . οὐκοῦν κεφαλή ὁ χρύσεος οὐ αὐτός ὁ ναβουχοδονόσορος , ἀλλά πᾶς ὁ ὁ Ἀσσύριος εἴτουν βαβυλωνία βασίλειος .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_39
καὶ ὀπίσω σου ἀναστήσεται βασιλεία ἑτέρα ἥττων σου . ἡ περσική · ἥττονα δὲ αὐτὴν καλεῖ οὐχ ὡς ἀσθενεστέραν , ἀλλ’ ὡς δευτέραν . καὶ βασιλεία τρίτη , ἥτις ἐστὶν ὁ χαλκός , ἣ κυριεύσει πάσης τῆς γῆς . τὴν μακεδονικὴν λέγει · ἐκυρίευσε δὲ πάσης τῆς γῆς ἀλέξανδρος ὁ φιλίππου , ἐν δώδεκα ἔτεσιν τῆς βασιλείας πάντας ὑποτάξας ἀνθρώπους .
Lemmas: καί ὀπίσω σύ ἀνίστημι βασίλειος ἕτερος κακός σύ . ὁ Περσική · κακός δέ αὐτός καλέω οὐ ὡς ἀσθενής , ἀλλά ὡς δύο . καί βασίλειος τρίτος , ὅστις εἰμί ὁ χαλκός , ὅς κυριεύω πᾶς ὁ γῆ . ὁ μακεδονικός λέγω · κυριεύω δέ πᾶς ὁ γῆ Ἀλέξανδρος ὁ Φίλιππος , ἐν δώδεκα ἔτος ὁ βασίλεια πᾶς ὑποτάσσω ἄνθρωπος .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_40
καὶ βασιλεία τετάρτη ἔσται ἰσχυρὰ ὡς ὁ σίδηρος ὃν τρόπον γὰρ ὁ σίδηρος λεπτύνει καὶ δαμάζει πάντα , οὕτως λεπτυνεῖ πάντα καὶ δαμάσει . τὴν ῥωμαικὴν λέγει βασιλείαν , ἰσχυροτάτην μὲν γενομένην , καὶ πάντων , ὡς ἔπος εἰπεῖν , τῶν ἐθνῶν περιγενομένην , δασμὸν δὲ καὶ φόρον παρὰ πάντων κομισαμένην . τὸ γὰρ λεπτυνεῖ ἐπὶ τούτου τέθεικε , τὸ δὲ δαμάσει ἐπὶ τῆς ὑπακοῆς τε καὶ εὐταξίας καὶ τῆς ἐννόμου πολιτείας .
Lemmas: καί βασίλειος τέταρτος εἰμί ἰσχυρός ὡς ὁ σίδηρος ὅς τρόπος γάρ ὁ σίδηρος λεπτύνω καί δαμάζω πᾶς , οὕτως λεπτύνω πᾶς καί δαμάζω . ὁ ῥωμαικός λέγω βασίλειος , ἰσχυρός μέν γίγνομαι , καί πᾶς , ὡς ἔπος εἶπον , ὁ ἔθνος περιγίγνομαι , δασμός δέ καί φόρος παρά πᾶς κομίζω . ὁ γάρ λεπτύνω ἐπί οὗτος τίθημι , ὁ δέ δαμάζω ἐπί ὁ ὑπακοή τε καί εὐταξία καί ὁ ἔννομος πολιτεία .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_41
καὶ ὅτι εἶδες τοὺς πόδας καὶ τοὺς δακτύλους , μέρος μέν τι σιδήρου , μέρος δέ τι ὀστράκου , βασιλεία ἄλλη διῃρημένη ἔσται , καὶ ἀπὸ τῆς ῥίζης τοῦ σιδήρου ἔσται ἐν αὐτῇ , ὃν τρόπον εἶδες τὸν σίδηρον ἀναμεμιγμένον τῷ ὀστράκῳ τῷ πηλίνῳ . ἄλλην οὐ κατὰ τὸ γένος εἶπεν , ἀλλὰ κατὰ τὴν ποιότητα τῆς δυνάμεως . εἰ γὰρ κατὰ τὸ γένος ἔλεγεν , ἄλλην εἶπεν ἂν αὐτὴν πέμπτην , ὥσπερ αὖ εἴρηκε τρίτην τε καὶ τετάρτην . ἐπειδὴ δὲ ἀσθενέστερα οἶδε τῆς σιδηρᾶς βασιλείας τὰ τέλη ἄλλην τέθεικε διὰ τὴν ἀσθένειαν , καὶ μάλα εἰκότως . σφόδρα γὰρ αὐτὴν ἰσχυροτάτην ἔδειξεν ἄνω · τοιαῦτα γὰρ αὐτῆς τὰ πρῶτα . ἀλλ ̓ ὅμως οὐδὲ τὰ τελευταῖα αὐτῆς παντελῶς ἀσθενῆ ἔσεσθαι λέγει .
Lemmas: καί ὅτι ὁράω ὁ πούς καί ὁ δάκτυλος , μέρος μέν τίς σίδηρος , μέρος δέ τίς ὄστρακον , βασίλειος ἄλλος διαιρέω εἰμί , καί ἀπό ὁ ῥίζα ὁ σίδηρος εἰμί ἐν αὐτός , ὅς τρόπος ὁράω ὁ σίδηρος ἀναμίσγω ὁ ὄστρακον ὁ πήλινος . ἄλλος οὖον κατά ὁ γένος εἶπον , ἀλλά κατά ὁ ποιότης ὁ δύναμις . εἰμί γάρ κατά ὁ γένος λέγω , ἄλλος εἶπον εἄν αὐτός πέμπτος , ὥσπερ αὖος εἴρω τρίτος τε καί τέταρτος . ἐπεί δέ ἀσθενής οἶδα ὁ Σιδηρᾶς βασίλεια ὁ τέλος ἄλλος τίθημι διά ὁ ἀσθένεια , καί μάλα εἰκότως . σφόδρα γάρ αὐτός ἰσχυρός δείκνυμι ἄνω · τοιοῦτος γάρ αὐτός ὁ πρῶτος . ἀλλ' ̓ ὅμως οὐδέ ὁ τελευταῖος αὐτός παντελῶς ἀσθενής εἰμί λέγω .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_41ad42
ἀπὸ γὰρ τῆς ῥίζης , φησί , τοῦ σιδήρου ἔσται ἐν αὐτῇ , ὃν τρόπον εἶδες τὸν σίδηρον ἀναμεμιγμένον τῷ ὀστράκῳ τῷ πηλίνῳ . καὶ οἱ δάκτυλοι τῶν ποδῶν , μέρος μέν τι σιδήρου , μέρος δέ τι ὀστράκου . τοῦτο δὲ οὐδὲ τῆς ἡμετέρας ἑρμηνείας προσδεῖται · αὐτὸς γὰρ ὁ προφήτης ἑρμηνεύων , φησί · μέρος τι τῆς βασιλείας ἔσται ἰσχυρόν , καὶ ἀπ ̓ αὐτῆς ἔσται συντριβόμενον . τούτοις ἐπάγει ·
Lemmas: ἀπό γάρ ὁ ῥίζα , φημί , ὁ σίδηρος εἰμί ἐν αὐτός , ὅς τρόπος ὁράω ὁ σίδηρος ἀναμίσγω ὁ ὄστρακον ὁ πήλινος . καί ὁ δάκτυλος ὁ πούς , μέρος μέν τίς σίδηρος , μέρος δέ τίς ὄστρακον . οὗτος δέ οὐδέ ὁ ἡμέτερος ἑρμηνεία προσδέω · αὐτός γάρ ὁ προφήτης ἑρμηνεύω , φημί · μέρος τίς ὁ βασίλεια εἰμί ἰσχυρός , καί ἀπό ̓ αὐτός εἰμί συντρίβω . οὗτος ἐπάγω ·
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_44
καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις τῶν βασιλέων ἐκείνων . τουτέστι τοῦ ὀστράκου καὶ τοῦ σιδήρου τὴν ἐπιμιξίαν ἐχόντων καὶ τὴν μετ’ ἀλλήλων συγγένειαν ἀσπασαμένων , ὁμόνοιαν δὲ μηδὲ ἐκ τῆς συγγενείας ἐσχηκότων .
Lemmas: καί ἐν ὁ ἡμέρα ὁ βασιλεύς ἐκεῖνος . τουτέστι ὁ ὄστρακον καί ὁ σίδηρος ὁ ἐπιμιξία ἔχω καί ὁ μετά ἀλλήλων συγγένεια ἀσπάζομαι , ὁμόνοια δέ μηδέ ἐκ ὁ συγγένεια ἔχω .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_46
τότε γάρ , φησίν , ὁ βασιλεὺς ναβουχοδονόσορ ἐπὶ πρόσωπον ἔπεσε καὶ τῷ δανιὴλ προσεκύνησε καὶ μαναὰ καὶ εὐωδίαν εἶπεν σπεῖσαι αὐτῷ . ἐνθυμήθητι δὲ ἡλίκον ἐστὶν ἐκεῖνον τὸν ἀλαζόνα τὸν μεμηνότα τὸν καὶ θεὸν ἑαυτὸν εἶναι νομίσαντα δι ̓ ἑτέρου γὰρ προφήτου φησὶν ὁ θεὸς πρὸς αὐτόν σὺ δὲ εἶ ἄνθρωπος καὶ οὐ θεός ) , τὸν πάντας ἀνθρώπους ὑπηκόους ποιησάμενον , τὸν αἰχμάλωτον προσκυνεῖν τὸν ἰουδαῖον τὸν ἀνδραπόδου τάξιν ἀποπληροῦντα καὶ ἡγεῖσθαι διὰ τούτου τὸν τούτου προσκυνεῖν θεόν . τούτου γὰρ χάριν , φησίν , εἶπε μαναὰ καὶ εὐωδίαν σπεῖσαι αὐτῷ , τουτέστι , λιβανωτὸν καὶ θυμίαμα προσενεχθῆναι αὐτῷ ἐνετείλατο . αἰνίττεται δὲ διὰ τούτων ἡ ἱστορία , ὡς τοῖς δοκοῦσιν ἱερεῦσι τοῦτο ποιῆσαι παρεγγύησεν . ὁ γὰρ προσκυνήσας πάντως ἂν καὶ τὴν εὐωδίαν προσενηνόχει , εἴπερ ἱερατεύειν εἰώθει . ἐπειδὴ δὲ τοῦτο πάντως ἑτέροις ἁρμόττον ἦν αὐτὸς μὲν οὐκ ἐπεχείρει ποιεῖν ἃ μὴ δὲ προσῆκον ἦν , τοῖς δὲ ποιεῖν εἰωθόσι τοῦτο ποιῆσαι παρακελεύεται . καὶ ἵνα μὴ δόξῃ μάτην ἄνθρωπον προσκυνεῖν , λέγει τῷ δανιήλ ·
Lemmas: τότε γάρ , φημί , ὁ βασιλεύς ναβουχοδονόσορος ἐπί πρόσωπον πίπτω καί ὁ δανιήλ προσκυνέω καί μαναά καί εὐωδία εἶπον σπένδω αὐτός . ἐνθυμέομαι δέ ἡλίκος εἰμί ἐκεῖνος ὁ ἀλαζών ὁ μαίνομαι ὁ καί θεός ἑαυτοῦ εἰμί νομίζω Ζεύς ̓ ἕτερος γάρ προφήτης φημί ὁ θεός πρός αὐτός σύ δέ εἰμί ἄνθρωπος καί οὖον θεός ) , ὁ πᾶς ἄνθρωπος ὑπήκοος ποιέω , ὁ αἰχμάλωτος προσκυνέω ὁ Ἰουδαῖος ὁ ἀνδράποδον τάξις ἀποπληρόω καί ἡγέομαι διά οὗτος ὁ οὗτος προσκυνέω θεός . οὗτος γάρ χάρις , φημί , εἶπον μαναά καί εὐωδία σπένδω αὐτός , τουτέστι , λιβανωτός καί θυμίαμα προσφέρω αὐτός ἐντέλλω . αἰνίσσομαι δέ διά οὗτος ὁ ἱστορία , ὡς ὁ δοκέω ἱερεύς οὗτος ποιέω παρεγγυάω . ὁ γάρ προσκυνέω πάντως εἄν καί ὁ εὐωδία προσφέρω , εἴπερ ἱερατεύω εἴωθα . ἐπεί δέ οὗτος πάντως ἕτερος ἁρμόζω εἰμί αὐτός μέν οὐ ἐπιχειρέω ποιέω ὁ μή δέ προσήκω εἰμί , ὁ δέ ποιέω εἴωθα οὗτος ποιέω παρακελεύομαι . καί ἵνα μή δόξα μάτην ἄνθρωπος προσκυνέω , λέγω ὁ Δανιήλ ·
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_47
ἐπ ̓ ἀληθείας ὁ Θεὸς ὑμῶν οὗτός ἐστι θεὸς θεῶν καὶ κύριος τῶν βασιλέων καὶ ἀποκαλύπτων μυστήρια , ὅτι ἠδυνήθης ἀπὸκαλύψαι τὸ μυστήριον τοῦτο . τοσαύτην ἐκ τε τοῦ ἐνυπνίου καὶ τῆς τοῦ ἐνυπνίου λήθης ὠφέλειαν αὐτῷ τῶν ὅλων ὁ πρύτανις προσενήνοχε . πρῶτον μὲν γὰρ ἔγνω τὴν οἰκείαν εὐτέλειαν , ἔπειτα μεμάθηκε τῶν ὑπ ̓ αὐτοῦ προσκυνουμένων θεῶν τὴν ἀσθένειαν , πρὸς τούτοις ἐδιδάχθη τοῦ ὄντως θεοῦ τὴν ἐνέργειαν , oὖ χάριν βοᾷ · ἐπ ̓ ἀληθείας ὁ θεὸς ὑμῶν οὗτός ἐστι θεὸς τῶν θεῶν καὶ κύριος τῶν βασιλέων καὶ ἀποκαλύπτων μυστήρια . Θεὸν δὲ θεῶν προσαγορεύει οὐ κατὰ τὴν διάνοιαν τῆς θείας γραφῆς · ἡ μὲν γὰρ θεία γραφὴ τοὺς ἱερωσύνης ἠξιωμένους ὀνομάζει θεούς · θεοὺς γάρ φησιν οὐ κακολογήσεις καὶ ἄρχοντα τοῦ λαοῦ σου οὐκ ἐρεῖς κακῶς . οὗτος δὲ θεοὺς τὰ εἴδωλα προσηγόρευσεν . οὐδέπω γὰρ ἠδυνήθη τὸ παντελῶς αὐτῶν ἀσθενὲς συνιδεῖν · μεμάθηκε δὲ ὅμως τὸ διάφορον , διὸ καὶ Θεὸν τῶν θεῶν τὸν τῶν ὅλων προσαγορεύει θεὸν , καὶ κύριον τῶν βασιλέων . ταῦθ ̓ οὕτως ὀμολογήσας ·
Lemmas: ἔπος ̓ ἀλήθεια ὁ θεός σύ οὗτος εἰμί θεός θεός καί κύριος ὁ βασιλεύς καί ἀποκαλύπτω μυστήριον , ὅτι δύναμαι ἀποκαλύπτω ὁ μυστήριον οὗτος . τοσοῦτος ἐκ τε ὁ ἐνύπνιος καί ὁ ὁ ἐνύπνιος λήθη ὠφέλεια αὐτός ὁ ὅλος ὁ πρύτανις προσφέρω . πρῶτος μέν γάρ γιγνώσκω ὁ οἰκεῖος εὐτέλεια , ἔπειτα μανθάνω ὁ ὑπό ̓ αὐτός προσκυνέω θεός ὁ ἀσθένεια , πρός οὗτος διδάσκω ὁ εἰμί θεός ὁ ἐνέργεια , ὅς χάρις βοάω · ἔπος ̓ ἀλήθεια ὁ θεός σύ οὗτος εἰμί θεός ὁ θεός καί κύριος ὁ βασιλεύς καί ἀποκαλύπτω μυστήριον . θεός δέ θεός προσαγορεύω οὖον κατά ὁ διάνοια ὁ θεῖος γραφεύς · ὁ μέν γάρ θεῖος γραφή ὁ ἱερωσύνη ἀξιόω ὀνομάζω θεός · θεός γάρ φημί οὖον κακολογέω καί ἄρχω ὁ λαός σύ οὐ εἴρω κακῶς . οὗτος δέ θεός ὁ εἴδωλον προσαγορεύω . οὐδέπω γάρ δύναμαι ὁ παντελῶς αὐτός ἀσθενής συνοράω · μανθάνω δέ ὅμως ὁ διάφορος , διό καί θεός ὁ θεός ὁ ὁ ὅλος προσαγορεύω θεός , καί κύριος ὁ βασιλεύς . οὗτος ̓ οὕτως ὁμολογέω ·
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_48
ἐμεγάλυνε τὸν δανιὴλ καὶ δόματα πολλὰ καὶ μεγάλα ἔδωκεν αὐτῷ καὶ κατέστησεν αὐτὸν ἐπὶ πάσης τῆς χώρας βαβυλῶνος καὶ ἄρχοντα σατράπῶν καὶ ἐπὶ πάντας τοὺς σοφοὺς βαβυλῶνος . καὶ τοῦτο δὲ τῆς θείας κηδεμονίας ἴδιον μεγίστην γὰρ φέρει τοῖς ὑπηκόοις τὴν ὠφέλειαν τοῦ ἄρχοντος ἡ εὐσέβεια · τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ ἰωσὴφ πεποίηκεν ὁ δεσπότης καὶ συντομώτερον ὁ μακάριος δαβὶδ τὰ κατ’ αὐτὸν διηγούμενος καὶ τὴν θείαν πρόνοιαν ἀνυμνῶν , φησίν , ἐξαπέστειλεν ἔμπροσθεν αὐτῶν ἄνθρωπον , εἰς δοῦλον ἐπράθη ἰωσήφ . εἶτα τὰ συμβεβηκότα αὐτῷ δυσχερήματα λέξας , καὶ τῆς εἱρκτῆς , καὶ τῶν δεσμῶν μνημονεύσας ἐπήγαγεν · ἀπέστειλε βασιλεύς , καὶ ἔλυσεν αὐτὸν ἄρχων λαοῦ καὶ ἀφῆκεν αὐτόν , καὶ κατέστησεν αὐτὸν κύριον τοῦ οἴκου αὑτοῦ , καὶ ἄρχοντα πάσης τῆς κτήσεως αὑτοῦ τοῦ παιδεῦσαι τοὺς ἄρχοντας αὐτοῦ , ὡς ἑαυτόν , καὶ τοὺς πρεσβυτέρους αὐτοῦ σοφίσαι . οὕτω sic ? κἀντεῦθεν πεποίηκε τῶν ὅλων ὁ πρύτανις . ἄρχοντα γὰρ σατραπῶν καὶ τῶν σοφῶν βαβυλῶνος τὸν τρισμακάριον δανιὴλ καταστήσας , ἀρχέτυπον αὐτὸν εὐσεβείας καὶ τῆς ἄλλης προὔθηκεν ἀρετης . ἀλλ ̓ ὅμως οὐκ ἠνέσχετο μόνος ταύτης ἀπολαῦσαι τῆς τιμῆς ὁ προφήτης , ἀλλὰ τοὺς κοινωνοὺς τῆς εὐχῆς κοινωνοὺς ἔλαβε καὶ τῆς τιμῆς .
Lemmas: μεγαλύνω ὁ δανιήλ καί δόμα πολύς καί μέγας δίδωμι αὐτός καί καθίστημι αὐτός ἐπί πᾶς ὁ χώρα Βαβυλών καί ἄρχω σατράπης καί ἐπί πᾶς ὁ σοφός Βαβυλών . καί οὗτος δέ ὁ θεῖος κηδεμονία ἴδιος μέγας γάρ φέρω ὁ ὑπήκοος ὁ ὠφέλεια ὁ ἄρχω ὁ εὐσέβεια · οὗτος δέ καί ἐπί ὁ Ἰωσήφ ποιέω ὁ δεσπότης καί σύντομος ὁ μακάριος δαβίδ ὁ κατά αὐτός διηγέομαι καί ὁ θεῖος πρόνοια ἀνυμνέω , φημί , ἐξαποστέλλω ἔμπροσθεν αὐτός ἄνθρωπος , εἰς δοῦλος πέρνημι Ἰωσήφ . εἶτα ὁ συμβεβηκός αὐτός δυσχέρημα λέγω , καί ὁ εἱρκτή , καί ὁ δεσμός μνημονεύω ἐπάγω · ἀποστέλλω βασιλεύς , καί λύω αὐτός ἄρχω λαός καί ἀφίημι αὐτός , καί καθίστημι αὐτός κύριος ὁ οἶκος αὐτός , καί ἄρχω πᾶς ὁ κτῆσις αὐτός ὁ παιδεύω ὁ ἄρχω αὐτός , ὡς ἑαυτοῦ , καί ὁ πρέσβυς αὐτός σοφίζω . οὗτος sic ? ἐντεῦθεν ποιέω ὁ ὅλος ὁ πρύτανις . ἄρχω γάρ σατράπης καί ὁ σοφός Βαβυλών ὁ τρισμακάριος δανιήλ καθίστημι , ἀρχέτυπος αὐτός εὐσέβεια καί ὁ ἄλλος προτίθημι ἀρετή . ἀλλ' ̓ ὅμως οὐ ἀνέχω μόνος οὗτος ἀπολαύω ὁ τιμή ὁ προφήτης , ἀλλά ὁ κοινωνός ὁ εὐχή κοινωνός λαμβάνω καί ὁ τιμή .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_49
ᾐτήσατο γάρ , φησί , παρὰ τοῦ βασιλέως καὶ κατέστησεν ἐπὶ πάντα τὰ ἔργα τῆς χώρας βαβυλῶνος τὸν σεδρὰχ , μισὰχ καὶ ἀβδεναγώ , καὶ δανιὴλ ἦν ἐν τῇ αὐλῇ τοῦ βασιλέως . συμβαίνει καὶ ταῦτα τῇ τοῦ ἀποστόλου διδασκαλίᾳ νῦν γάρ , φησί , μένει πίστις , ἐλπίς , ἀγάπη τὰ τρία ταῦτα μείζων δὲ πάντων ἡ ἀγάπη . καὶ γὰρ καὶ οὗτος ὁ θεῖος προφήτης ἠγάπησε μὲν τὸν θεὸν ἐξ ὅλης καρδίας καὶ ἐξ ὅλης ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης καὶ ἐξ ὅλης δυνάμεως . ἀγαπήσας δὲ θερμῶς ἐπίστευσεν εἰλικρινῶς , εἰλικρινῶς δὲ πιστεύσας ἤλπισε τῆς παρ ̓ αὐτοῦ τεύξεσθαι βοηθείας , τυχὼν δὲ ὧν ἤλπισεν , ἔδειξε τὴν περὶ τὸν πέλας ἀγάπην , καὶ κοινωνοὺς τοὺς ὁμοφύλους , ὧν ἔλαβεν , ἐποιήσατο . ὅσα δὲ προεγράφη εἰς τὴν ἡμετέραν διδασκαλίαν προεγράφη , ἵνα διὰ τῆς ὑπομονῆς , καὶ διὰ τῆς παρακλήσεως τῶν γραφῶν τὴν ἐλπίδα ἔχωμεν ἐν χριστῷ ἰησοῦ , μεθ’ οὗ τῷ πατρὶ δόξα σὺν τῷ ἁγίῳ πνεύματι , εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων , ἀμήν .
Lemmas: αἰτέω γάρ , φημί , παρά ὁ βασιλεύς καί καθίστημι ἐπί πᾶς ὁ ἔργον ὁ χώρα Βαβυλών ὁ σεδράχ , μισὰχ καί Αβδεναγώ , καί δανιήλ εἰμί ἐν ὁ αὐλή ὁ βασιλεύς . συμβαίνω καί οὗτος ὁ ὁ ἀπόστολος διδασκαλία νῦν γάρ , φημί , μένω πίστις , ἐλπίς , ἀγάπη ὁ τρεῖς οὗτος μείζων δέ πᾶς ὁ ἀγάπη . καί γάρ καί οὗτος ὁ θεῖος προφήτης ἀγαπάω μέν ὁ θεός ἐκ ὅλος Καρδία καί ἐκ ὅλος Ψυχή καί ἐκ ὅλος καί ἐκ ὅλος δύναμις . ἀγαπάω δέ θερμός πιστεύω εἰλικρινής , εἰλικρινής δέ πιστεύω ἐλπίζω ὁ παρά ̓ αὐτός τυγχάνω βοήθεια , τυγχάνω δέ ὅς ἐλπίζω , δείκνυμι ὁ περί ὁ πέλας ἀγάπη , καί κοινωνός ὁ ὁμόφυλος , ὅς λαμβάνω , ποιέω . ὅσος δέ προγράφω εἰς ὁ ἡμέτερος διδασκαλία προγράφω , ἵνα διά ὁ ὑπομονή , καί διά ὁ παράκλησις ὁ γραφεύς ὁ ἐλπίς ἔχω ἐν χριστός Ἰησοῦς , μετά ὅς ὁ πατήρ δόξα σύν ὁ ἅγιος πνεῦμα , εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών , ἀμήν .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 3.vers_2
συνήγαγε φησί πάντας τοὺς σατράπας ὑπάτους τὲ καὶ στρατηγοὺς καὶ τοπάρχας ἡγουμένους τε καὶ τυράννους καὶ τοὺς ἐπ ̓ ἐξουσιῶν καὶ πάντας τοὺς ἄρχοντας τῶν χωρῶν ἐλθεῖν εἰς τὰ ἐγκαίνια τῆς εἰκόνος , ἧς ἔστησε ναβουχοδονόσορ ὁ βασιλεύς . καὶ τούτων δὲ ἕκαστον τὴν ἄκραν ὑπερηφανίαν παραδηλοῖ . οὐ γὰρ ἁπλῶς τοὺς τυχόντας τῶν ὑπηκόων εἰς τὴν τῆς εἰκόνος συνεκάλεσεν ἑορτὴν , ἀλλὰ τούς τε τοπάρχας οἳ τῶν οἰκείων ἐθνῶν ἐβασίλευον καὶ τοὺς ὑποκειμένους τούτοις σατράπας καὶ τοὺς στρατηγοὺς τοὺς τῶν σατράπων τὴν ἡγεμονίαν πεπιστευμένους , καὶ εἴ τι ἕτερον εἶδος ἀρχῆς παρ’ ἐκείνοις ἐνενόμιστο . καὶ εὐθὺς μὲν ἡ κλῆσις ἁπλῆ τις ἐνομίζετο , ὕστερον δὲ τὸ διὰ τῆς κλήσεως τυραννευόμενον ἐφωράθη . ἐπειδὴ γὰρ συνῆλθον ἅπαντες .
Lemmas: συνάγω φημί πᾶς ὁ σατράπης ὕπατος τε καί στρατηγός καί τοπάρχης ἡγέομαι τε καί τύραννος καί ὁ ἔπος ̓ ἐξουσία καί πᾶς ὁ ἄρχω ὁ χώρα ἔρχομαι εἰς ὁ ἐγκαίνια ὁ εἰκών , ὅς ἵστημι ναβουχοδονόσορος ὁ βασιλεύς . καί οὗτος δέ ἕκαστος ὁ ἄκρος ὑπερηφανία παραδηλόω . οὖον γάρ ἁπλόος ὁ τυγχάνω ὁ ὑπήκοος εἰς ὁ ὁ εἰκών συγκαλέω ἑορτή , ἀλλά ὁ τε τοπάρχης ἕ ὁ οἰκέω ἔθνος βασιλεύω καί ὁ ὑπόκειμαι οὗτος σατράπης καί ὁ στρατηγός ὁ ὁ σατράπης ὁ ἡγεμονία πιστεύω , καί εἰμί τίς ἕτερος εἶδος ἀρχή παρά ἐκεῖνος νομίζω . καί εὐθύς μέν ὁ κλῆσις ἁπλόος τις νομίζω , ὕστερος δέ ὁ διά ὁ κλῆσις τυραννεύω φωράω . ἐπεί γάρ συνέρχομαι ἅπας .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 3.vers_4ad6
ὁ κήρυξ , φησίν , ἐβόα ἐν ἰσχύι , τουτέστι μεγίστῃ χρώμενος τῇ φωνῇ , ὑμῖν λέγεται , ἔθνη , λαοί , φυλαί , γλῶσσαι . ᾗ ἂν ὥρᾳ ἀκούσητε τῆς φωνῆς τῆς σάλπιγγος σύριγγός τε καὶ κιθάρας , σαμβύκης τε καὶ ψαλτηρίου καὶ συμφωνίας καὶ παντὸς γένους μουσικῶν , πίπτοντες προσκυνεῖτε τῇ εἰκόνι τῇ χρυσῇ ᾗ ἔστησε ναβουχοδονόσορ ὁ βασιλεύς . καὶ ὃς ἂν μὴ πεσὼν προσκυνήσῃ αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἐμβληθήσεται εἰς τὴν κάμινον τοῦ πυρὸς τὴν καιομένην . oὕτως ἥρπασεν ὁ δείλαιος ὡς ἐνόμισε τὴν θείαν τιμὴν καὶ οὐκ ἀπέχρησεν αὐτῷ τὸ προσκυνεῖσθαι παρὰ τῶν ὑπηκόων , ἀλλὰ καὶ τῇ εἰκόνι προσφέρεσθαι τὴν προσκύνησιν ταύτην ἐνομοθέτησε καὶ καταπλήττει μὲν ἅπαντας τῇ τε ὕλῃ καὶ τέχνῃ καὶ τῷ μεγέθει τῆς εἰκόνος κατακηλεῖ δὲ καὶ καταθέλγει τῇ παντοδαπῇ τῶν μουσικῶν ὀργάνων ἤχῇ τοὺς δὲ μήτε τὸ μέγεθος τῆς εἰκόνος ἐκπληττομένους , μήτε ὑπὸ τῆς τῶν ὀργάνων ᾠδῆς τε καὶ ἡδονῆς καταθελγομένους τῇ ἀπειλῇ τῆς καμίνου δεδίττεται . καὶ ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων ἁπάντων οὐ διήμαρτε τοῦ σκοποῦ · ἑώρα γὰρ ἅπαντας τὸ κελευόμενον ποιοῦντας καὶ φόβῳ καὶ ἡδονῇ δουλεύειν εἰθισμένους · μόνοι δὲ οἱ τρισμακάριοι παῖδες ἐκεῖνοι τὴν πατρῴαν εὐγένειαν ἀκήρατον καὶ ἐν δουλείᾳ φυλάξαντες , ἀνανίας καὶ ἀζαρίας καὶ μισαὴλ , ἠρνήθησαν μὲν τὴν προσκύνησιν οὐκ ἔλαθον δὲ τοὺς δυσσεβείᾳ συζῶντας χαλδαίους , οἳ κοινωνοὺς ἅπαντας ἔχειντῆς ἀσεβείας ἠβούλοντο . αὐτίκα τοίνυν προσίασι μὲν τῷ βασιλεῖ ἀναμιμνήσκουσι δὲ αὐτὸν τοῦ τεθέντος νόμου διαῤῥήδην διαγορεύοντος ἅπασι τοῖς ὑπηκόοις προσκυνεῖν τὴν εἰκόνα καὶ τοῖς τοῦτο ποιεῖν παραιτουμένοις ἀπειλοῦντος τὴν κάμινον · εἰσαγγέλλουσι δὲ τοὺς ἱεροὺς ἄνδρας ἐκείνους λέγοντες , ὅτι
Lemmas: ὁ κῆρυξ , φημί , βοάω ἐν ἰσχύς , τουτέστι μέγας χράω ὁ φωνή , σύ λέγω , ἔθνος , λαός , Φυλή , γλῶσσα . ὅς εἄν ὥρα ἀκούω ὁ φωνή ὁ σάλπιγξ σῦριγξ τε καί κιθάρα , σαμβύκη τε καί ψαλτήριον καί συμφωνία καί πᾶς γένος μουσικός , πίπτω προσκυνέω ὁ εἰκών ὁ χρύσεος ὅς ἵστημι ναβουχοδονόσορος ὁ βασιλεύς . καί ὅς εἄν μή πίπτω προσκυνέω αὐτός ὁ ὥρα ἐμβάλλω εἰς ὁ κάμινος ὁ πυρός ὁ καίω . ὕω ἁρπάζω ὁ δείλαιος ὡς νομίζω ὁ θεῖος τιμή καί οὐ ἀποχράω αὐτός ὁ προσκυνέω παρά ὁ ὑπήκοος , ἀλλά καί ὁ εἰκών προσφέρω ὁ προσκύνησις οὗτος νομοθετέω καί καταπλήσσω μέν ἅπας ὁ τε ὕλη καί τέχνη καί ὁ μέγεθος ὁ εἰκών κατακηλέω δέ καί καταθέλγω ὁ παντοδαπός ὁ μουσικός ὄργανον ἠχή ὁ δέ μήτε ὁ μέγεθος ὁ εἰκών ἐκπλήσσω , μήτε ὑπό ὁ ὁ ὄργανον ᾠδή τε καί ἡδονή καταθέλγω ὁ ἀπειλέω ὁ κάμινος δειδίσσομαι . καί ἐπί μέν ὁ ἄλλος ἅπας οὖον διαμαρτάνω ὁ σκοπός · ὁράω γάρ ἅπας ὁ κελεύω ποιέω καί φόβος καί ἡδονή δουλεύω ἐθίζω · μόνος δέ ὁ τρισμακάριος παῖς ἐκεῖνος ὁ πατρῷος εὐγένεια ἀκήρατος καί ἐν δουλεία φυλάζω , Ἀνανίας καί Ἀζαρίας καί Μισαήλ , ἀρνέομαι μέν ὁ προσκύνησις οὐ λανθάνω δέ ὁ δυσσέβεια συζάω Χαλδαῖος , ἕ κοινωνός ἅπας ἔχειντῆς ἀσέβεια βούλομαι . αὐτίκα τοίνυν πρόσειμι μέν ὁ βασιλεύς ἀναμιμνήσκω δέ αὐτός ὁ τίθημι νόμος διαρρήδην διαγορεύω ἅπας ὁ ὑπήκοος προσκυνέω ὁ εἰκών καί ὁ οὗτος ποιέω παραιτέομαι ἀπειλέω ὁ κάμινος · εἰσαγγέλλω δέ ὁ ἱερός ἀνήρ ἐκεῖνος λέγω , ὅτι
theodoretus.interpretatio-in-danielem 3.vers_12
εἰσὶν ἄνδρες ἰουδαῖοι , οὓς κατέστησας ἐπὶ τὰ ἔργα τῆς χώρας βαβυλῶνος , σεδρὰχ , μισὰχ , καὶ ἀβδεναγώ · οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι οὐχ ὑπήκουσαν τῷ δόγματί σου , βασιλεῦ καὶ τόν τε οἰκεῖον φθόνον διὰ τούτων παραδηλοῦσι τοῦ τε βασιλέως ἐξάπτουσι τὴν ὀργὴν , αἰνιττόμενοι διὰ τούτων καὶ μονονουχὶ λέγοντες · ὅρα τίνας ἡμῶν προτετίμηκας , τίσι τῶν βαβυλωνίων τὴν ἡγεμονίαν ἐπίστευσας , οἳ οὐδὲ τῆς τιμῆς τὸ μέγεθος εἰς νοῦν λαβεῖν ἠβουλήθησαν , καὶ εὐγνώμονες περὶ τὸν τετιμηκότα γενέσθαι , ἀλλὰ τῆς τιμῆς τὸ μέγεθος ἀτιμίας ἀφορμὴν ἐποιήσαντο , ἀντικρὺς τοῖς σοῖς ἀντιλέγοντες νόμοις καὶ τὰ σὰ πληροῦν οὐκ ἀνεχόμενοι δόγματα . καὶ οὐκ ἐντεῦθεν δὲ μόνον ἔστι θεωρῆσαι τὸ τυραννικόν τε καὶ ἄγνωμον · ἀλλὰ καὶ ἑτέρωθεν καταμαθεῖν δυνατόν , ὡς οὐδὲν δρῶσιν ὑπηκόοις ἁρμόττον · οὓς γὰρ νομίζεις θεοὺς , οὐ νομίζουσιν καὶ τὴν προσήκουσαν λατρείαν τοῖς ὑπὸ σοῦ προσκυνουμένοις θεοῖς οὐ προσφέρουσι · καὶ τῆς εἰκόνος δὲ τὴν προσκύνησιν , ἣν ἅπαντες οἱ ἀρχόμενοι προσενηνόχασιν , ἠρνήθησαν προφανῶς τούτων ἀκούσας ὁ φρενοβλαβὴς ἐκεῖνος βασιλεὺς καὶ ἐπιλαθόμενος τῶν ὑπ ̓ αὐτοῦ πρὸς τὸν δανιὴλ εἰρημένων , ἐπ’ ἀληθείας ὁ θεὸς ὑμῶν οὗτός ἐστι θεὸς τῶν θεῶν , καὶ κύριος τῶν βασιλέων , ἄγει τοὺς ἄνδρας εἰς μέσον πυνθάνεται δὲ εἰ τῷ ὄντι κοινωνεῖν αὐτῷ τῆς τῶν θεῶν οὐκ ἐθέλουσι θεραπείας καὶ τῆς εἰκόνος φεύγουσι τὴν προσκύνησιν . εἶτα παραινεῖ καὶ συμβουλεύει τούτοις τοῦτο ποιεῖν , τῇ τοῦ πυρὸς ἀπειλῇ δεδιττόμενος .
Lemmas: εἰμί ἀνήρ Ἰουδαῖος , ὅς καθίστημι ἐπί ὁ ἔργον ὁ χώρα Βαβυλών , σεδράχ , μισὰχ , καί Αβδεναγώ · ὁ ἀνήρ ἐκεῖνος οὐ ὑπακούω ὁ δόγμα σύ , βασιλεύς καί ὁ τε οἰκέω φθόνος διά οὗτος παραδηλόω ὁ τε βασιλεύς ἐξάπτω ὁ ὀργή , αἰνίσσομαι διά οὗτος καί μονονού λέγω · ὁράω τίς ἐγώ προτιμάω , τίσις ὁ βαβυλωνία ὁ ἡγεμονία πιστεύω , ἕ οὐδέ ὁ τιμή ὁ μέγεθος εἰς νόος λαμβάνω βούλομαι , καί εὐγνώμων περί ὁ τιμάω γίγνομαι , ἀλλά ὁ τιμή ὁ μέγεθος ἀτιμία ἀφορμή ποιέω , ἀντικρύς ὁ σός ἀντιλέγω νόμος καί ὁ σός πληρόω οὐ ἀνέχω δόγμα . καί οὐ ἐντεῦθεν δέ μόνος εἰμί θεωρέω ὁ τυραννικός τε καί ἀγνώμων · ἀλλά καί ἑτέρωθεν καταμανθάνω δυνατός , ὡς οὐδείς δράω ὑπήκοος ἁρμόζω · ὅς γάρ νομίζω θεός , οὖον νομίζω καί ὁ προσήκω λατρεία ὁ ὑπό σύ προσκυνέω θεός οὖον προσφέρω · καί ὁ εἰκών δέ ὁ προσκύνησις , ὅς ἅπας ὁ ἄρχω προσφέρω , ἀρνέομαι προφανῶς οὗτος ἀκούω ὁ φρενοβλαβής ἐκεῖνος βασιλεύς καί ἐπιλανθάνομαι ὁ ὑπό ̓ αὐτός πρός ὁ δανιήλ εἴρω , ἐπί ἀλήθεια ὁ θεός σύ οὗτος εἰμί θεός ὁ θεός , καί κύριος ὁ βασιλεύς , ἄγω ὁ ἀνήρ εἰς μέσος πυνθάνομαι δέ εἰμί ὁ εἰμί κοινωνέω αὐτός ὁ ὁ θεός οὐ ἐθέλω θεραπεία καί ὁ εἰκών φεύγω ὁ προσκύνησις . εἶτα παραινέω καί συμβουλεύω οὗτος οὗτος ποιέω , ὁ ὁ πυρός ἀπειλέω δειδίσσομαι .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 3.vers_16
οὐ χρείαν ἔχομεν ἡμεῖς περὶ τοῦ ῥήματος τούτου ἀποκριθῆναί σοι . περιττὴ , φησί , ἡ πεῦσις ἡ παρὰ σοῦ ἡμῖν προαγομένη ἃ γὰρ ἐφρονοῦμεν , ταῦτα καὶ νῦν φρονοῦμεν καὶ οὐδεμίαν μεταβολὴν ἐκ τῶν σῶν ἀπειλῶν δεξόμεθα .
Lemmas: οὖον χρεία ἔχω ἐγώ περί ὁ ῥῆμα οὗτος ἀποκρίνω σύ . περισσός , φημί , ὁ πεῦσις ὁ παρά σύ ἐγώ προάγω ὁ γάρ φρονέω , οὗτος καί νῦν φρονέω καί οὐδείς μεταβολή ἐκ ὁ σός ἀπειλέω δέχομαι .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 3.vers_24
περιεπάτουν , φησίν , ἐν μέσῳ τῆς φλογὸς ὑμνοῦντες τὸν θεὸν καὶ εὐλογοῦντες τὸν κύριον . καὶ ταῦτα δὲ ἔμφασιν τῆς ἄκρας αὐτῶν ἔχει φιλοσοφίας . οὔτε γὰρ ᾔτουν φησί τῶν δεινῶν ἀπαλλαγὴνm ἀλλ ̓ ὕμνουν τὸν οὕτω τὰ κατ ̓ αὐτοὺς πρυτανεύσαντα καὶ τῆς καλῆς ταύτης αὐτοὺς ὁμολογίας ἀξιώσαντα . ἔστι δὲ ἰδεῖν ἐοικότα τοῖς νέοις τὰ παλαιά . καὶ γὰρ οἱ μακάριοι ἀπόστολοι πέτρος καὶ ἰωάννης ὑπὸ τῆς τῶν φαρισαίων αἰκισθέντες συμμορίας ἐξῆλθον χαίροντες ὅτι κατηξιώθησαν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ θεοῦ ἀτιμασθῆναι . καὶ ὁ θειότατος δὲ παῦλος σὺν τῷ σίλᾳ μετὰ τὰς αἰκίας ἐκείνας τὰς ἐν φιλίπποις ὑπὸ τῶν στρατηγῶν αὐτοῖς προσενεχθείσας δεσμωτήριον οἰκοῦντες καὶ ποδοκάκῃ προσδεδεμένοι κατὰ τὸ μεσονύκτιον , φησί προσευχόμενοι ὕμνουν τὸν θεόν οὕτω καὶ οἱ μακάριοι παῖδες οὗτοι ἐν καμίνῳ χορεύοντες τὸν θεῖον ὕμνον διετέλουν ὑφαίνοντες . καὶ πρῶτον μὲν ὁ ἀζαρίας στόμα κοινὸν γενόμενος καὶ ὑπὸ τῶν τῆς φλογὸς κυμάτων περικλυζόμενος , ἀνοίξας , φησί , τὸ στόμα αὐτοῦ ἐν μέσῳ τοῦ πυρὸς εἶπεν
Lemmas: περιπατέω , φημί , ἐν μέσος ὁ φλόξ ὑμνέω ὁ θεός καί εὐλογέω ὁ κύριος . καί οὗτος δέ ἔμφασις ὁ ἄκρος αὐτός ἔχω φιλοσοφία . οὔτε γάρ αἰτέω φημί ὁ δεινός ἀπαλλαγή ἀλλ' ̓ ὑμνέω ὁ οὗτος ὁ κατά ̓ αὐτός πρυτανεύω καί ὁ καλός οὗτος αὐτός ὁμολογία ἀξιόω . εἰμί δέ ὁράω ἔοικα ὁ νέος ὁ παλαιός . καί γάρ ὁ μακάριος ἀπόστολος πέτρος καί Ἰωάννης ὑπό ὁ ὁ Φαρισαῖος αἰκίζω συμμορία ἐξέρχομαι χαίρω ὅτι καταξιόω ὑπέρ ὁ ὄνομα ὁ θεός ἀτιμάζω . καί ὁ θεῖος δέ Παῦλος σύν ὁ Σίλας μετά ὁ αἰκία ἐκεῖνος ὁ ἐν Φίλιππος ὑπό ὁ στρατηγός αὐτός προσφέρω δεσμωτήριον οἰκέω καί ποδοκάκη προσδέω κατά ὁ μεσονύκτιον , φημί προσεύχομαι ὑμνέω ὁ θεός οὗτος καί ὁ μακάριος παῖς οὗτος ἐν κάμινος χορεύω ὁ θέω ὕμνος διατελέω ὑφαίνω . καί πρῶτος μέν ὁ Ἀζαρίας στόμα κοινός γίγνομαι καί ὑπό ὁ ὁ φλόξ κῦμα περικλύζω , ἀνοίγω , φημί , ὁ στόμα αὐτός ἐν μέσος ὁ πυρός εἶπον
theodoretus.interpretatio-in-danielem 3.vers_26
εὐλογητὸς εἶ κύριε ὁ θεὸς τῶν πατέρων ἡμῶν καὶ αἰνετὸν καὶ δεδοξασμένον τὸ ὄνομά σου εἰς τοὺς αἰῶνας . τίς ἂν πρὸς ἀξίαν τοῦ προοιμίου τὴν σοφίαν θαυμάσειεν ; oὐδὲ γὰρ ἐν εὐημερίᾳ ὢν καὶ εὐκληρίᾳ , οὐδὲ κατὰ ῥοῦν τοῦ βίου φερομένου ἀλλ ̓ ἐν καμίνῳ τοσαύτῃ τὸν τῶν ὅλων ὕμνει θεὸν καὶ ἐκάλει αὐτὸν τῶν πατέρων θεὸν καὶ τὴν τοῦ φρονήματος δεικνὺς μετριότητα , καὶ τῶν πατέρων ἀνακηρύττων τὴν ἀρετὴν . ὑμνοῦμεν γάρ σε , φησίν , ὦ δέσποτα , ἡμεῖς οἱ πατέρας ἔχοντες ἐκείνους , ὧν ἠθέλησας κληθῆναι θεός . σὺ γὰρ εἶπας τῷ θεράποντί σου μωυσῇ · ἐγὼ ὁ θεὸς ἀβραὰμ καὶ ὁ θεὸς ἰσαὰκ καὶ ὁ θεὸς ἰακώβ · τοῦτό σου τὸ ὄνομα αἰνετόν ἐστι , καὶ δεδοξασμένον , οὐκ ἐν καιρῷ τινι καὶ χρόνῳ ῥητῷ ἀλλ ̓ εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας .
Lemmas: εὐλογητός εἰμί κύριος ὁ θεός ὁ πατήρ ἐγώ καί αἰνετός καί δοξάζω ὁ ὄνομα σύ εἰς ὁ αἰών . τίς εἄν πρός ἄξιος ὁ προοίμιον ὁ σοφία θαυμάζω ; oὐδὲ γάρ ἐν εὐημερία εἰμί καί εὐκληρία , οὐδέ κατά ῥόος ὁ βίος φέρω ἀλλ' ̓ ἐν κάμινος τοσοῦτος ὁ ὁ ὅλος ὑμνέω θεός καί καλέω αὐτός ὁ πατήρ θεός καί ὁ ὁ φρόνημα δείκνυμι μετριότης , καί ὁ πατήρ ἀνακηρύσσω ὁ ἀρετή . ὑμνέω γάρ σύ , φημί , εἰμί δεσπότης , ἐγώ ὁ πατήρ ἔχω ἐκεῖνος , ὅς ἐθέλω καλέω θεός . σύ γάρ εἶπον ὁ θεράπων σύ Μωυσῆς · ἐγώ ὁ θεός ἀβραάμ καί ὁ θεός ἰσαάκ καί ὁ θεός Ἰακώβ · οὗτος σύ ὁ ὄνομα αἰνετός εἰμί , καί δοξάζω , οὐ ἐν καιρός τις καί χρόνος ῥητός ἀλλ' ̓ εἰς πᾶς ὁ αἰών .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 3.vers_27
ὅτι δίκαιος εἶ ἐπὶ πᾶσιν οἷς ἐποίησας ἡμῖν . ὑμνοῦμεν δέ σε , φησί , τὸ δίκαιον τῆς σῆς ἐπιστάμενοι κρίσεως · ὀρθῇ γὰρ καὶ δικαίᾳ ψήφῳ χρησάμενος ἐξανδραποδισθῆναι ἡμᾶς καὶ πόῤῥω τῶν οἰκείων γενέσθαι προσέταξας .
Lemmas: ὅτι δίκαιος εἰμί ἐπί πᾶς ὅς ποιέω ἐγώ . ὑμνέω δέ σύ , φημί , ὁ Δίκαιος ὁ σός ἐφίστημι κρίσις · ὀρθός γάρ καί Δίκαιος ψῆφος χράω ἐξανδραποδίζω ἐγώ καί πόρρω ὁ οἰκέω γίγνομαι προστάσσω .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 3.vers_27ad28
καὶ πάντα σου , φησί , τὰ ἔργα ἀληθινὰ καὶ εὐθεῖαι αἱ ὁδοί σου καὶ πᾶσαι αἱ κρίσεις σου ἀληθιναὶ καὶ κρίματα ἀληθείας ἐποίησας κατὰ πάντα , ἃ ἐπήγαγες ἡμῖν καὶ ἐπὶ τὴν πόλιν τὴν ἁγίαν τὴν τῶν πατέρων ἡμῶν ἱερουσαλὴμ , ὅτι ἐν ἀληθείᾳ καὶ κρίσει ἐπήγαγες πάντα ἐφ’ ἡμᾶς διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν . τὴν αὐτὴν μὲν διάνοιαν ἅπαντα ἔχει τὰ εἰρημένα διαφόρως δὲ αὐτὰ εἴρηκε τὴν δικαίαν τοῦ θεοῦ κρίσιν ὑμνῶν καὶ χώραν οὐδεμίαν τῇ ἀχαριστίᾳ διδούς . διὰ τοῦτο καὶ τῆς ἱερουσαλὴμ μνημονεύσας καὶ ἁγίαν αὐτὴν ὀνομάσας καὶ τῶν πατέρων ἐκείνων τῶν ἐκλεκτῶν πόλιν προσαγορεύσας , εὐθὺς τὴν τῆς τιμωρίας αἰτίαν ἐπήγαγε ·
Lemmas: καί πᾶς σύ , φημί , ὁ ἔργον ἀληθινός καί εὐθύς ὁ ὁδός σύ καί πᾶς ὁ κρίσις σύ ἀληθινός καί κρίμα ἀλήθεια ποιέω κατά πᾶς , ὁ ἐπάγω ἐγώ καί ἐπί ὁ πόλις ὁ ἅγιος ὁ ὁ πατήρ ἐγώ Ἱερουσαλήμ , ὅτι ἐν ἀλήθεια καί κρίσις ἐπάγω πᾶς ἐπί ἐγώ διά ὁ ἁμαρτία ἐγώ . ὁ αὐτός μέν διάνοια ἅπας ἔχω ὁ εἴρω διάφορος δέ αὐτός εἴρω ὁ Δίκαιος ὁ θεός κρίσις ὑμνέω καί χώρα οὐδείς ὁ ἀχαριστία δίδωμι . διά οὗτος καί ὁ Ἱερουσαλήμ μνημονεύω καί ἅγιος αὐτός ὀνομάζω καί ὁ πατήρ ἐκεῖνος ὁ ἐκλεκτός πόλις προσαγορεύω , εὐθύς ὁ ὁ τιμωρία αἴτιος ἐπάγω ·
theodoretus.interpretatio-in-danielem 3.vers_28ad29
ταῦτα πάντα , φησίν ἐπήγαγες ἐφ ̓ἡμᾶς διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν . ὅτι ἡμάρτομεν καὶ ἠνομήσαμεν ἀποστάντες ἀπὸ σοῦ · οὐ γὰρ μάτην , φησί , καὶ ἣν ἀφιέρωσας παρέδωκας πόλιν τοῖς πολεμίοις , καὶ ἡμᾶς εἴασας δορυαλώτους γενέσθαι ἀλλ ̓ ὅτι ἡμάρτομεν καὶ ἠνομήσαμεν ἀποστάντες ἀπὸ σοῦ πολλὴν δὲ ἔμφασιν ἔχει τὸ ἀπὸ σοῦ , ἀντὶ τοῦ τοῦ ποιητοῦ καὶ δημιουργοῦ τοῦ ἀγαθοῦ δεσπότου τοῦ τροφέως καὶ φύλακος τοῦ τῆς αἰγυπτίων δουλείας ἀπαλλάξαντος τοῦ θάλατταν τεμόντος τοῦ δι ̓ ἀβύσσου ποδηγήσαντος τοῦ πέτραν ξηρὰν ὠδῖσι πληγῶν κατακλύσαντος τοῦ τὰ ἄλλα πάντα ἀνάγραπτα ἀγαθὰ χορηγήσαντος . ἡμάρτομεν τοίνυν ἀποστάντες ἀπὸ σοῦ . καὶ ἐξημάρτομεν ἐν πᾶσιν . οὐ γὰρ τόδε ἢ τόδε παρέβημεν , ἀλλὰ πάντα σου τὰ προστάγματα .
Lemmas: οὗτος πᾶς , φημί ἐπάγω ἐπί ἡμεῖς διά ὁ ἁμαρτία ἐγώ . ὅτι ἁμαρτάνω καί ἀνομέω ἀφίστημι ἀπό σύ · οὖον γάρ μάτην , φημί , καί ὅς ἀφιερόω παραδίδωμι πόλις ὁ πολέμιος , καί ἐγώ ἐάω δορυάλωτος γίγνομαι ἀλλ' ̓ ὅτι ἁμαρτάνω καί ἀνομέω ἀφίστημι ἀπό σύ πολύς δέ ἔμφασις ἔχω ὁ ἀπό σύ , ἀντί ὁ ὁ ποιητής καί δημιουργός ὁ ἀγαθός δεσπότης ὁ τροφεύς καί φύλαξ ὁ ὁ Αἰγύπτιος δουλεία ἀπαλλάσσω ὁ θάλασσα τέμνω ὁ Ζεύς ̓ ἄβυσσος ποδηγέω ὁ πέτρα ξηρός ὠδίς πληγή κατακλύζω ὁ ὁ ἄλλος πᾶς ἀνάγραπτος ἀγαθός χορηγέω . ἁμαρτάνω τοίνυν ἀφίστημι ἀπό σύ . καί ἐξαμαρτάνω ἐν πᾶς . οὖον γάρ ὅδε ἢ ὅδε παραβαίνω , ἀλλά πᾶς σύ ὁ πρόσταγμα .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 3.vers_30
καὶ τῶν ἐντολῶν τοῦ νόμου σου οὐκ ἠκούσαμεν οὐδὲ ἐφυλάξαμεν αὐτάς οὐδὲ ἐποιήσαμεν καθὼς ἐνετείλω ἡμῖν , ἵνα εὖ ἡμῖν γένηται . κἀνταῦθα πάλιν τὴν τῆς εὐσεβείας καὶ σοφίας ἔδειξεν ὑπερβολήν . ἡ γὰρ τῶν νόμων , φησί , καὶ τῶν ἐντολῶν φυλακὴ σοὶ μὲν τῷ νομοθέτῃ παρεῖχεν οὐδέν , ἡμῖν δὲ ἀγαθῶν ἀφθονίαν προεξενεῖ τούτου τοίνυν χάριν καὶ τοὺς νόμους ἐτεθείκεις ἐκείνους ἀφορμὰς ἡμῖν χορηγῶν σωτηρίας ἐπειδὴ τοίνυν φησί , παρέβημεν
Lemmas: καί ὁ ἐντολή ὁ νόμος σύ οὐ ἀκούω οὐδέ φυλάσσω αὐτός οὐδέ ποιέω καθώς ἐντέλλω ἐγώ , ἵνα εὕω ἐγώ γίγνομαι . ἐνταῦθα πάλιν ὁ ὁ εὐσέβεια καί σοφία δείκνυμι ὑπερβολή . ὁ γάρ ὁ νόμος , φημί , καί ὁ ἐντολή φυλακή σύ μέν ὁ νομοθέτης παρέχω οὐδείς , ἐγώ δέ ἀγαθός ἀφθονία προξενέω οὗτος τοίνυν χάρις καί ὁ νόμος τίθημι ἐκεῖνος ἀφορμή ἐγώ χορηγός σωτηρία ἐπεί τοίνυν φημί , παραβαίνω
theodoretus.interpretatio-in-danielem 3.vers_31
πάντα ὅσα ἡμῖν ἐπήγαγες καὶ πάντα ὅσα ἐποίησας ἡμῖν ἐν ἀληθινῇ κρίσει ἐποίησας . ἀξία γὰρ τῆς ἁμαρτίας ἡ τιμωρία . εἶτα ταύτην δεικνὺς ἐπάγει .
Lemmas: πᾶς ὅσος ἐγώ ἐπάγω καί πᾶς ὅσος ποιέω ἐγώ ἐν ἀληθινός κρίσις ποιέω . ἄξιος γάρ ὁ ἁμαρτία ὁ τιμωρία . εἶτα οὗτος δείκνυμι ἐπάγω .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 3.vers_32
καὶ παρέδωκας ἡμᾶς εἰς χεῖρας ἀνόμων , ἐχθιστῶν , ἀποστατῶν , καὶ βασιλεῖ ἀδίκῳ καὶ πονηροτάτῳ παρὰ πᾶσαν τὴν γῆν παρέδωκας ἡμᾶς . ἐπειδὴ γάρ σε τὸν ἡμέτερον οὐκ ἐθεραπεύσαμεν βασιλέα , ἀλλὰ τῆς σῆς κατεφρονήσαμεν ἀγαθότητος εἰκότως ἡμᾶς ὠμοτάτῳ καὶ ἀπηνεστάτῳ καὶ οὐδαμῶς εἰδότι τὸ δίκαιον δουλεύειν ἠνάγκασας βασιλεῖ , ἔχοντι καὶ τοὺς ὑπηκόους τῇ βασιλικῇ πονηρίᾳ συμβαίνοντας . ἀλλ ̓ ὅμως καὶ ἐν τοσούτοις ὄντες πάσης ἐστερήμεθα παῤῥησίας καὶ προσφέρειν σοι δέησιν ὑπὸ τῆς αἰσχύνης κωλυόμεθα . τοῦτο γὰρ σημαίνει λέγων ·
Lemmas: καί παραδίδωμι ἐγώ εἰς χείρ ἄνομος , ἐχθρός , ἀποστάτης , καί βασιλεύς ἄδικος καί πονηρός παρά πᾶς ὁ γῆ παραδίδωμι ἐγώ . ἐπεί γάρ σύ ὁ ἡμέτερος οὐ θεραπεύω βασιλεύς , ἀλλά ὁ σός καταφρονέω ἀγαθότης εἰκότως ἐγώ ὠμός καί ἀπηνής καί οὐδαμῶς οἶδα ὁ Δίκαιος δουλεύω ἀναγκάζω βασιλεύς , ἔχω καί ὁ ὑπήκοος ὁ βασιλικός πονηρία συμβαίνω . ἀλλ' ̓ ὅμως καί ἐν τοσοῦτος εἰμί πᾶς στερέω παρρησία καί προσφέρω σύ δέησις ὑπό ὁ αἰσχύνη κωλύω . οὗτος γάρ σημαίνω λέγω ·
theodoretus.interpretatio-in-danielem 3.vers_33
καὶ νῦν οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἀνοίξαι τὸ στόμα αἰσχύνη καὶ ὄνειδος ἐγενήθημεν τοῖς δούλοις σου , καὶ τοῖς σεβομένοις σε . ἐμφράττει , φησίν , ἡμῶν τὸ στόμα τῆς παρανομίας τὸ πλῆθος · ἀλλ’ ὅμως ἐπονείδιστοι καὶ καταγέλαστοι καὶ λίαν ἐπίχαρτοι τοῖς πολεμίοις γενόμενοι ἡμεῖς οἱ δοῦλοί σου προσαγορευόμενοι , ἱκετεύομέν σε , διὰ τὸ ἐπικείμενον ἡμῖν τῆς σῆς δεσποτείας ὄνομα δεῖξαι τοῖς ἐναντίοις τὴν σὴν ἰσχὺν καὶ μὴ παντελῶς ἡμᾶς τῆς σῆς προμηθείας ἀλλοτριῶσαι .
Lemmas: καί νῦν οὐ εἰμί ἐγώ ἀνοίγω ὁ στόμα αἰσχύνη καί ὄνειδος γίγνομαι ὁ δοῦλος σύ , καί ὁ σέβω σύ . ἐμφράσσω , φημί , ἐγώ ὁ στόμα ὁ παρανομία ὁ πλῆθος · ἀλλά ὅμως ἐπονείδιστος καί καταγέλαστος καί λίαν ἐπίχαρτος ὁ πολέμιος γίγνομαι ἐγώ ὁ δοῦλος σύ προσαγορεύω , ἱκετεύω σύ , διά ὁ ἐπίκειμαι ἐγώ ὁ σός δεσποτεία ὄνομα δείκνυμι ὁ ἐναντίος ὁ σός ἰσχύς καί μή παντελῶς ἐγώ ὁ σός προμήθεια ἀλλοτριόω .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 3.vers_34
μὴ παραδῶς γάρ φησίν ἡμᾶς εἰς τέλος διὰ τὸ ὄνομά σου , καὶ μὴ διασκεδάσῃς τὸ ἔλεός σου ἀφ’ ἡμῶν . καὶ τὴν διαθήκην σου μὴ ἀποστήσῃς τὸ ἔλεός σου ἀφ’ ἡμῶν . τολμῶμεν δέ , φησί , ταῦτα λέγειν , πολλὰ ἐνέχυρα τῆς σῆς ἀγαθότητος ἔχοντες . πρῶτον μὲν αὐτὸ τῆς σῆς δεσποτείας τὸ ὄνομα ἔπειτα τὸν ἀμέτρητον ἔλεον ᾧ κεχρημένος ἰθύνεις τὰ σύμπαντα πρὸς τούτοις τὰς πρὸς τοὺς πατέρας ἡμῶν συνθήκας . ὑπέσχου γὰρ ἐκείνοις περίβλεπτόν τε καὶ ἔνδοξον τὸ ἐκείνων γένος ποιήσειν . εἶτα καὶ τῶν ὀνομάτων τῶν πατέρων μέμνηται , τῇ μνήμῃ τῶν δικαίων τὸν ἀγαθὸν δεσπότην εἰς ἔλεον ἐκκαλούμενος .
Lemmas: μή παραδίδωμι γάρ φημί ἐγώ εἰς τέλος διά ὁ ὄνομα σύ , καί μή διασκεδάννυμι ὁ ἔλεος σύ ἀπό ἐγώ . καί ὁ διαθήκη σύ μή ἀφίστημι ὁ ἔλεος σύ ἀπό ἐγώ . τολμάω δέ , φημί , οὗτος λέγω , πολύς ἐνέχυρον ὁ σός ἀγαθότης ἔχω . πρῶτος μέν αὐτός ὁ σός δεσποτεία ὁ ὄνομα ἔπειτα ὁ ἀμέτρητος ἔλεος ὅς χράομαι εὐθύνω ὁ σύμπας πρός οὗτος ὁ πρός ὁ πατήρ ἐγώ συνθήκη . ὑπισχνέομαι γάρ ἐκεῖνος περίβλεπτος τε καί ἔνδοξος ὁ ἐκεῖνος γένος ποιέω . εἶτα καί ὁ ὄνομα ὁ πατήρ μιμνήσκω , ὁ μνήμη ὁ Δίκαιος ὁ ἀγαθός δεσπότης εἰς ἔλεος ἐκκαλέω .