theodoretus.interpretatio-in-danielem 9.vers_24
ἑβδομήκοντα ἑβδομάδες συνετμήθησαν ἐπὶ τὸν λαόν σου , καὶ ἐπὶ τὴν πόλιν τὴν ἁγίαν σου , ἕως τοῦ παλαιωθῆναι τὸ παράπτωμα , καὶ τοῦ τελεσθῆναι ἁμαρτίαν καὶ τοῦ σφραγίσαι ἁμαρτίαν καὶ τοῦ ἐξιλάσασθαι ἀδικίαν καὶ τοῦ ἀγαγεῖν δικαιοσύνην αἰώνιον καὶ τοῦ σφραγίσαι ὅρασιν καὶ προφήτην καὶ τοῦ χρῖσαι ἅγιον ἁγίων . πρὸ τῶν ἄλλων ἁπάντων ἐπισημήνασθαι δεῖ , ὅτι τοῦ προφήτου ἐν τῇ προσευχῇ τῷ θεῷ λέγοντος περί τε τοῦ λαοῦ καὶ τῆς ἱερουσαλήμ · ὁ λαός σου καὶ ἡ πόλις σου καὶ τὸ ἅγιόν σου . ἀντιστρέφων ὁ θεὸς λέγει τῷ δανιήλ · ἑβδομήκοντα ἑβδομάδες συνετμήθησαν ἐπὶ τὸν λαόν σου , καὶ ἐπὶ τὴν πόλιν τὴν ἁγίαν σου . ὥσπερ οὐκ ἀξιῶν τὸν λαὸν ἑαυτοῦ καλεῖν τὸν πάλαι αὐτοῦ ὠνομασμένον λαόν , οὔτε μὴν τὴν πόλιν τὴν ὡσαύτως αὐτοῦ πάλαι προσαγορευομένην . τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ μεγάλου πεποίηκε μωυσέως . ἡνίκα γὰρ τὸν μόσχον τεκτηνάμενοι τὸ θεῖον αὐτῷ προσήνεγκαν σέβας , ἔφη τοίνυν πρὸς τὸν προφήτην ὁ θεός · σπεῦσον , κατάβηθι τὸ τάχος ἐντεῦθεν · ἠνόμησε γὰρ ὁ λαός σου , οὓς ἐξήγαγες ἐξ αἰγύπτου . φησὶ τοίνυν ὁ θεὸς πρὸς αὐτὸν διὰ τοῦ ἀρχαγγέλου , ὅτι τὴν δέησίν σου δεξάμενος , καὶ οἰκοδομηθῆναι τὴν ἱερουσαλὴμ συγχωρήσω , καὶ τὸν λαόν σου τῆς ἐπανόδου τυχεῖν κελεύσω . μετὰ δὲ τὴν τῆς ἱερουσαλὴμ οἰκοδομίαν , διαρκέσουσιν ἐπὶ τετρακόσια καὶ ἐννενήκοντα ἔτη κατὰ νόμον πολιτευόμενοι · τοσοῦτον γὰρ αἱ ἑβδομήκοντα ἑβδομάδες ποιοῦσι χρόνον , ἡμέρας ἑκάστης εἰς ἐνιαυτὸν λαμβανομένης . ἐπειδὴ γὰρ ἑβδομηκονταέτει χρόνῳ τὴν αἰχμαλωσίαν αὐτῶν περιώρισεν ἑπτάκις , εἰς ἑαυτὸν τοῦτον ἀνελίξας τὸν χρόνον τὴν κατὰ νόμον πολιτείαν περιορίζει . ἑβδομήκοντα ἑβδομάδες συνετμήθησαν , ἀντὶ τοῦ ἐδοκιμάσθησαν καὶ ἐκρίθησαν · οὕτω γάρ τινες τῶν ἑρμηνευτῶν ἐκδεδώκασιν · ἐπὶ τὸν λαόν σου καὶ ἐπὶ τὴν πόλιν σου τὴν ἁγίαν , ἕως τοῦ παλαιωθῆναι τὸ παράπτωμα , καὶ τοῦ τελεσθῆναι ἁμαρτίαν . ἀντὶ τοῦ ἕως ἂν αὐξηθῇ αὐτῶν τὸ δυσσεβὲς τόλμημα , καὶ τέλος λάβη ἡ ἁμαρτία . λέγει δὲ ἁμαρτίαν τελειουμένην , καὶ παράπτωμα παλαιούμενον , εἴτ’ οὖν αὐξανόμενον , καὶ εἰς ἔσχατον ἀφικνούμενον , τὸν κατὰ τοῦ κυρίου , τολμηθέντα σταυρόν . πρὸ μὲν γὰρ τούτου μυρία τετολμηκότες κακὰ ἔδοσαν μὲν δίκας , καὶ ἔτισαν τιμωρίας ὑπὲρ ὧν ἐπλημμέλησαν , ἀλλὰ πάλιν συγγνώμης ἀπολαύσαντες φιλανθρωπίας ἠξιώθησαν · μετὰ δὲ τὴν κατὰ τοῦ δεσπότου μανίαν καὶ τὸν τολμηθέντα σταυρόν , οὐδεμιᾶς ἔτυχον ἀνακλήσεως , ὡς αὐτὰ βοᾷ τὰ πράγματα · ἀλλὰ πλειόνων ἢ τεσσαράκοντα καὶ τετρακοσίων διαδραμόντων ἐτῶν σποράδες μεμενήκασι , καὶ τῆς οἰκουμένης μέτοικοι . διὰ τοῦτό φησι τῷ μακαρίῳ δανιὴλ ὁ ἅγιος ἀρχάγγελος · ἑβδομήκοντα ἑβδομάδες συνετμήθησαν ἐπὶ τὸν λαόν σου , καὶ ἐπὶ τὴν πόλιν τὴν ἁγίαν σου , ἕως τοῦ παλαιωθῆναι τὸ παράπτωμα , καὶ τοῦ τελεσθῆναι ἁμαρτίαν . καὶ ἐπειδὴ ἔμελλεν ὁ δεσπότης χριστὸς τοῖς εἰς αὐτὸν πιστεύουσι τῶν ἁμαρτημάτων δωρεῖσθαι τὴν ἄφεσιν , ὡς καὶ ὁ μακάριος ἰωάννης ἐβόα λέγων · ἴδε ὁ ἀμνὸς τοῦ θεοῦ ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου , εἰκότως ἐπήγαγε · καὶ τοῦ σφραγίσαι ἁμαρτίας , καὶ τοῦ ἀπαλεῖψαι ἀνομίας , καὶ τοῦ ἐξιλάσασθαι ἀδικίας . ἀπήλειψε μὲν γὰρ τὰς ἀνομίας τῶν εἰς αὐτὸν πεπιστευκότων , ἐξαλείψας τὸ καθ’ ἡμῶν χειρόγραφον , ᾗ φησιν ὁ μακάριος παῦλος . ἐσφράγισε δὲ τὰς ἁμαρτίας παύσας μὲν τὴν κατὰ νόμον πολιτείαν , τὴν δὲ τοῦ πνεύματος δωρησάμενος χάριν , ὑφ’ ἧς βοηθούμενοι περιγίνονται τῶν παθῶν οἱ πνευματικῶς πολιτευόμενοι . οἷς προστέθεικε · καὶ τοῦ ἀγαγεῖν δικαιοσύνην αἰώνιον . δικαιοσύνη δὲ αἰώνιος κυρίως ἐστὶν αὐτὸς ὁ δεσπότης χριστός . περὶ γὰρ αὐτοῦ φησιν ὁ μακάριος παῦλος · ἐδόθη ἡμῖν σοφία ἀπὸ θεοῦ , δικαιοσύνη τε καὶ ἁγιασμὸς καὶ ἀπολύτρωσις . καὶ περὶ τοῦ εὐαγγελίου δὲ ῥωμαίοις ἐπιστέλλων ἔφη , ὅτι δικαιοσύνη θεοῦ ἐν αὐτῷ ἀποκαλύπτεται . ἐπειδὴ φιλοτιμίᾳ χρησάμενος , καὶ τὴν πρόξενον τῆς αἰωνίου ζωῆς δικαιοσύνην τοῖς εἰς αὐτὸν πεπιστευκόσιν ἐχαρίσατο , ἣν καὶ αἰτεῖν προσευχομένοις παρεκελεύσατο · αἰτεῖτε , λέγων , τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ . ἀναγκαίως εἶπεν ὁ ἅγιος γαβριήλ · καὶ τοῦ ἀγαγεῖν δικαιοσύνην αἰώνιον . προστέθεικε δέ · καὶ τοῦ σφραγίσαι ὅρασιν καὶ προφήτην · τουτέστι , τοῦ δοῦναι μὲν τέλος ἁπάσαις ταῖς προφητείαις · τέλος γὰρ νόμου χριστὸς εἰς δικαιοσύνην παντὶ τῷ πιστεύοντι · παῦσαι δὲ λοιπὸν τὴν προφητικὴν χάριν ἀπὸ τοῦ ἰουδαίων ἔθνους . εἰ γὰρ μὴ ἐπιφανεὶς ὁ δεσπότης χριστὸς πεποίηκέ τε καὶ πέπονθεν , ἅπερ οἱ προφῆται προεῖπον , οὐκ ἂν ἐδείχθη τῶν προφητῶν ἡ ἀλήθεια . πληροῖ τοίνυν καὶ οἱονεὶ σφραγίζει καὶ βεβαῖοι τὰ ὑπὸ τῶν προφητῶν προρρηθέντα , ποιῶν ἅπαντα καὶ πάσχων τὰ ὑπ’ ἐκείνων χρησμῳδηθέντα . τούτοις πάλιν προστέθεικε · καὶ τοῦ χρίσαι ἅγιον ἁγίων . τίς δὲ οὗτός ἐστιν ὁ τῶν ἁγίων ἅγιος ; εἰπάτωσαν ἰουδαῖοι · εἰ δὲ ἀγνοοῦσι , παρ’ ἡμῶν μαθέτωσαν , ὡς αὐτός ἐστιν ὁ δεσπότης χριστός , διὰ μὲν ἡσαίου προλέγων · πνεῦμα κυρίου ἐπ’ ἐμέ , οὗ εἵνεκεν ἔχρισέ με κύριος . ὑπὸ δὲ τοῦ δαβὶδ μαρτυρούμενος , ὅτι ἠγάπησε δικαιοσύνην , καὶ ἐμίσησεν ἀνομίαν , καὶ διὰ τοῦτο ἐχρίσθη sic ? AvS sic ? AvS ἐλαίῳ ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους αὑτοῦ . μαρτυρεῖ δὲ καὶ ὁ μακάριος πέτρος , τῶν ἀποστόλων ὁ κορυφαῖος , λέγων · ἰησοῦν τὸν ἀπὸ ναζαρὲτ ὡς ἔχρισεν αὐτὸν ὁ θεὸς πνεύματι ἁγίῳ καὶ δυνάμει , ὃς διῆλθεν εὐεργετῶν , καὶ ἰώμενος πάντας τοὺς καταδυναστευομένους ὑπὸ τοῦ διαβόλου , ὅτι ὁ θεὸς ἦν μετ’ αὐτοῦ . διδάσκεται τοίνυν ὁ μακάριος δανιὴλ ὁ προφήτης , ὅτι τετρακοσίων καὶ ἐννενήκοντα ἐτῶν χρόνον ἔδοξε παρασχεθῆναι τῇ ἱερουσαλὴμ εἰς τὸ τῶν θείων συνήθως δωρεῶν ἀπολαύειν , ἕως ἂν ἐκεῖνο τὸ ἀνόσιον καὶ φρικῶδες τολμήσῃ τόλμημα , τὸν κατὰ τοῦ σωτῆρός φημι σταυρόν , ὃς ἅγιος ἁγίων ὀνομαζόμενος , ἅτε δὴ ἁγιωσύνης ὑπάρχων πηγή , χρίεται μὲν κατὰ τὸ ἀνθρώπειον τῷ ἁγίῳ πνεύματι , σφραγίζει δὲ καὶ βεβαιοῖ τὰς παλαιὰς προφητείας , πληρῶν ἅπαντα τὰ ὑπ’ ἐκείνων προηγορευμένα , ἄφεσιν δὲ ἁμαρτημάτων τοῖς εἰς αὐτὸν πεπιστευκόσι χαρίζεται . εἶτα διδάσκει ὁ θεῖος ἀρχάγγελος , πόθεν ἄρξασθαι δεῖ τοῦ τῶν ἑβδομήκοντα ἑβδομάδων ἀριθμοῦ .
Lemmas: ἑβδομήκοντα ἑβδομάς συντέμνω ἐπί ὁ λαός σύ , καί ἐπί ὁ πόλις ὁ ἅγιος σύ , ἠώς ὁ παλαιόω ὁ παράπτωμα , καί ὁ τελέω ἁμαρτία καί ὁ σφραγίζω ἁμαρτία καί ὁ ἐξιλάσκομαι ἀδικία καί ὁ ἄγω δικαιοσύνη αἰώνιος καί ὁ σφραγίζω ὅρασις καί προφήτης καί ὁ χρίω ἅγιος ἅγιος . πρό ὁ ἄλλος ἅπας ἐπισημαίνω δεῖ , ὅτι ὁ προφήτης ἐν ὁ προσευχή ὁ θεός λέγω περί τε ὁ λαός καί ὁ Ἱερουσαλήμ · ὁ λαός σύ καί ὁ πόλις σύ καί ὁ ἅγιος σύ . ἀντιστρέφω ὁ θεός λέγω ὁ Δανιήλ · ἑβδομήκοντα ἑβδομάς συντέμνω ἐπί ὁ λαός σύ , καί ἐπί ὁ πόλις ὁ ἅγιος σύ . ὥσπερ οὐ ἄξιος ὁ λαός ἑαυτοῦ καλέω ὁ πάλαι αὐτός ὀνομάζω λαός , οὔτε μήv ὁ πόλις ὁ ὡσαύτως αὐτός πάλαι προσαγορεύω . οὗτος δέ καί ἐπί ὁ μέγας ποιέω Μωυσῆς . ἡνίκα γάρ ὁ μόσχος τεκταίνομαι ὁ θέω αὐτός προσφέρω σέβας , φημί τοίνυν πρός ὁ προφήτης ὁ θεός · σπεύδω , καταβαίνω ὁ τάχος ἐντεῦθεν · ἀνομέω γάρ ὁ λαός σύ , ὅς ἐξάγω ἐκ Αἴγυπτος . φημί τοίνυν ὁ θεός πρός αὐτός διά ὁ ἀρχάγγελος , ὅτι ὁ δέησις σύ δέχομαι , καί οἰκοδομέω ὁ Ἱερουσαλήμ συγχωρέω , καί ὁ λαός σύ ὁ ἐπάνοδος τυγχάνω κελεύω . μετά δέ ὁ ὁ Ἱερουσαλήμ οἰκοδομία , διαρκέω ἐπί τετρακόσιοι καί ἐννενήκοντα ἔτος κατά νόμος πολιτεύω · τοσοῦτος γάρ ὁ ἑβδομήκοντα ἑβδομάς ποιέω χρόνος , ἡμέρα ἕκαστος εἰς ἐνιαυτός λαμβάνω . ἐπεί γάρ εβδομηκονταετής χρόνος ὁ αἰχμαλωσία αὐτός περιορίζω ἑπτάκις , εἰς ἑαυτοῦ οὗτος ἀνελίσσω ὁ χρόνος ὁ κατά νόμος πολιτεία περιορίζω . ἑβδομήκοντα ἑβδομάς συντέμνω , ἀντί ὁ δοκιμάζω καί κρίνω · οὗτος γάρ τις ὁ ἑρμηνευτής ἐκδίδωμι · ἐπί ὁ λαός σύ καί ἐπί ὁ πόλις σύ ὁ ἅγιος , ἠώς ὁ παλαιόω ὁ παράπτωμα , καί ὁ τελέω ἁμαρτία . ἀντί ὁ ἠώς εἄν αὐξάνω αὐτός ὁ δυσσεβής τόλμημα , καί τέλος λαμβάνω ὁ ἁμαρτία . λέγω δέ ἁμαρτία τελειόω , καί παράπτωμα παλαιόω , ἔτι οὖν αὐξάνω , καί εἰς ἔσχατος ἀφικνέομαι , ὁ κατά ὁ κύριος , τολμάω σταυρός . πρό μέν γάρ οὗτος μυρίος τολμάω κακός δίδωμι μέν δίκη , καί τίνω τιμωρία ὑπέρ ὅς πλημμελέω , ἀλλά πάλιν συγγνώμη ἀπολαύω φιλανθρωπία ἀξιόω · μετά δέ ὁ κατά ὁ δεσπότης μανία καί ὁ τολμάω σταυρός , οὐδείς τυγχάνω ἀνάκλησις , ὡς αὐτός βοάω ὁ πρᾶγμα · ἀλλά πλείων ἢ τεσσαράκοντα καί τετρακόσιοι διατρέχω ἔτος σπορά μένω , καί ὁ οἰκέω μέτοικος . διά οὗτος φημί ὁ μακάριος δανιήλ ὁ ἅγιος ἀρχάγγελος · ἑβδομήκοντα ἑβδομάς συντέμνω ἐπί ὁ λαός σύ , καί ἐπί ὁ πόλις ὁ ἅγιος σύ , ἠώς ὁ παλαιόω ὁ παράπτωμα , καί ὁ τελέω ἁμαρτία . καί ἐπεί μέλλω ὁ δεσπότης χριστός ὁ εἰς αὐτός πιστεύω ὁ ἁμάρτημα δωρέω ὁ ἄφεσις , ὡς καί ὁ μακάριος Ἰωάννης βοάω λέγω · ὁράω ὁ ἀμνός ὁ θεός ὁ ἀείρω ὁ ἁμαρτία ὁ κόσμος , εἰκότως ἐπάγω · καί ὁ σφραγίζω ἁμαρτία , καί ὁ ἀπαλείφω ἀνομία , καί ὁ ἐξιλάσκομαι ἀδικία . ἀπαλείφω μέν γάρ ὁ ἀνομία ὁ εἰς αὐτός πιστεύω , ἐξαλείφω ὁ κατά ἐγώ χειρόγραφον , ὅς φημί ὁ μακάριος Παῦλος . σφραγίζω δέ ὁ ἁμαρτία παύω μέν ὁ κατά νόμος πολιτεία , ὁ δέ ὁ πνεῦμα δωρέω χάρις , ὑπό ὅς βοηθέω περιγίγνομαι ὁ πάθος ὁ πνευματικός πολιτεύω . ὅς προστίθημι · καί ὁ ἄγω δικαιοσύνη αἰώνιος . δικαιοσύνη δέ αἰώνιος κύριος εἰμί αὐτός ὁ δεσπότης χριστός . περί γάρ αὐτός φημί ὁ μακάριος Παῦλος · δίδωμι ἐγώ σοφία ἀπό θεός , δικαιοσύνη τε καί ἁγιασμός καί ἀπολύτρωσις . καί περί ὁ εὐαγγέλιον δέ Ῥωμαῖος ἐπιστέλλω φημί , ὅτι δικαιοσύνη θεός ἐν αὐτός ἀποκαλύπτω . ἐπεί φιλοτιμία χράω , καί ὁ Πρόξενος ὁ αἰώνιος ζωή δικαιοσύνη ὁ εἰς αὐτός πιστεύω χαρίζομαι , ὅς καί αἰτέω προσεύχομαι παρακελεύομαι · αἰτέω , λέγω , ὁ βασίλειος ὁ θεός καί ὁ δικαιοσύνη αὐτός . ἀναγκαῖος εἶπον ὁ ἅγιος Γαβριήλ · καί ὁ ἄγω δικαιοσύνη αἰώνιος . προστίθημι δέ · καί ὁ σφραγίζω ὅρασις καί προφήτης · τουτέστι , ὁ δίδωμι μέν τέλος ἅπας ὁ προφητεία · τέλος γάρ νόμος χριστός εἰς δικαιοσύνη πᾶς ὁ πιστεύω · παύω δέ λοιπός ὁ προφητικός χάρις ἀπό ὁ Ἰουδαῖος ἔθνος . εἰμί γάρ μή ἐπιφαίνω ὁ δεσπότης χριστός ποιέω τε καί πάσχω , ὅσπερ ὁ προφήτης προεῖπον , οὐ εἄν δείκνυμι ὁ προφήτης ὁ ἀλήθεια . πληρόω τοίνυν καί οἱονεί σφραγίζω καί βέβαιος ὁ ὑπό ὁ προφήτης προλέγω , ποιέω ἅπας καί πάσχω ὁ ὑπό ἐκεῖνος χρησμῳδέω . οὗτος πάλιν προστίθημι · καί ὁ χρίω ἅγιος ἅγιος . τίς δέ οὗτος εἰμί ὁ ὁ ἅγιος ἅγιος ; λέγω Ἰουδαῖος · εἰμί δέ ἀγνοέω , παρά ἐγώ μανθάνω , ὡς αὐτός εἰμί ὁ δεσπότης χριστός , διά μέν Ησαίου προλέγω1 · πνεῦμα κύριος ἐπί ἐγώ , ὅς ἕνεκα χρίω ἐγώ κύριος . ὑπό δέ ὁ Δαβίδ μαρτυρέω , ὅτι ἀγαπάω δικαιοσύνη , καί μισέω ἀνομία , καί διά οὗτος χρίω sic ? AvS sic ? AvS ἔλαιον ἀγαλλίασις παρά ὁ μέτοχος αὐτός . μαρτυρέω δέ καί ὁ μακάριος πέτρος , ὁ ἀπόστολος ὁ κορυφαῖος , λέγω · Ἰησοῦς ὁ ἀπό Ναζαρέτ ὡς χρίω αὐτός ὁ θεός πνεῦμα ἅγιος καί δύναμις , ὅς διέρχομαι εὐεργέτης , καί ἰάομαι πᾶς ὁ καταδυναστεύω ὑπό ὁ διάβολος , ὅτι ὁ θεός εἰμί μετά αὐτός . διδάσκω τοίνυν ὁ μακάριος δανιήλ ὁ προφήτης , ὅτι τετρακόσιοι καί ἐννενήκοντα ἔτος χρόνος δοκέω παρέχω ὁ Ἱερουσαλήμ εἰς ὁ ὁ θεῖον συνήθης δωρεά ἀπολαύω , ἠώς εἄν ἐκεῖνος ὁ ἀνόσιος καί φρικώδης τολμάω τόλμημα , ὁ κατά ὁ σωτήρ φημί σταυρός , ὅς ἅγιος ἅγιος ὀνομάζω , ἅτε δή ἁγιωσύνη ὑπάρχω πηγή , χρίω μέν κατά ὁ ἀνθρώπειος ὁ ἅγιος πνεῦμα , σφραγίζω δέ καί βεβαιόω ὁ παλαιός προφητεία , πληρόω ἅπας ὁ ὑπό ἐκεῖνος προαγορεύω , ἄφεσις δέ ἁμάρτημα ὁ εἰς αὐτός πιστεύω χαρίζομαι . εἶτα διδάσκω ὁ θεῖος ἀρχάγγελος , πόθεν ἄρχω δεῖ ὁ ὁ ἑβδομήκοντα ἑβδομάς ἀριθμός .