theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_31ad33
σὺ , βασιλεῦ , ἐθεώρεις , καὶ ἰδοὺ εἰκὼν μία , πολλή , ἡ εἰκὼν ἐκείνη μεγάλη , καὶ ἡ ὄψις αὐτῆς ὑπερφερὴς ἑστῶσα πρὸ προσώπου σου , καὶ ἡ ὅρασις αὐτῆς φοβερά . εἰκὼν ἧς ἡ κεφαλὴ χρυσίου καθαροῦ , αἱ χεῖρες αὐτῆς καὶ τὸ στῆθος καὶ οἱ βραχίονες αὐτῆς ἀργυροῖ , ἡ κοιλία καὶ οἱ μηροὶ χαλκοῖ , καὶ αἱ κνῆμαι σιδηραῖ . οἱ πόδες μέρος μέν τι σιδήρου , μέρος δέ τι ὀστράκινον . τέτταρας μὲν ὕλας διὰ τῶν προειρημένων ἐσήμανε , τὸν χρυσόν , τὸν ἄργυρον , τὸν χαλκόν , τὸν σίδηρον . τὸ γὰρ ὄστρακον οὐ καθ ̓ αὐτὸ εἶπεν , ἀλλὰ τῷ σιδήρῳ συμμεμιγμένον . δηλοῖ δὲ διὰ τούτων τὰς μεγίστας τὲ καὶ καθολικωτάτας βασιλείας , αἳ τοῦ πλείστου τῆς οἰκουμένης ἐκράτησαν ἀλλήλας διαδεξάμεναι . ὅτι μὲν γὰρ καὶ ἄλλαι βασιλεῖαι συνέστησαν , καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲ συνεστᾶσι , δῆλόν ἐστι · οὐ μὴν τῶν πάντων ἢ τῶν πλειόνων ἔστιν αὐτὰς κρατούσας ἰδεῖν , ἀλλ ̓ ἢ ἐνὸς ἢ δύο μόνον ἐθνῶν . λέγει τοίνυν πρώτην ἁπάντων γεγενῆσθαι τὴν τῶν ἀσσυρίων ἡγεμονίαν , ἥτις αὕτη ἐστὶν ἡ ἡ τῶν βαβυλωνίων . ἀσσύριοι γὰρ οὗτοι κἀκεῖνοι . ἀλλὰ ποτὲ μὲν ἐν τῇ νίνῳ τῇ παρ ̓ ἑβραίοις νινευῆ καλουμένῃ , τὰ βασίλεια ἐσχήκασι , ποτὲ δὲ ἐν βαβυλῶνι . ὅτι δὲ μία ἐστὶν ἡ βασιλεία τούτων κἀκείνων , καὶ αὐτὸς ὁ προφήτης μαρτυρεῖ ἑρμηνεύων γὰρ τὸ ἐνύπνιον φησίν · ἡ κεφαλὴ ἡ χρυσῆ σὺ εἶ , βασιλεῦ . καὶ ὁ μακάριος δὲ ἱερεμίας ὁ προφήτης φησί · ποτήριον χρυσοῦν βαβυλὼν ἐν χειρὶ κυρίου , μεθύσκον πᾶσαν τὴν γῆν . ἀπὸ τοῦ οἴνου αὐτῆς ἐπίοσαν ἔθνη . διὰ τοῦτο ἐσαλεύθησαν , καὶ ἄφνω ἔπεσε βαβυλὼν , καὶ συνετρίβη . εἰ δὲ ἑτέρα ἦν παρὰ ταύτην ἡ τῶν ἀσσυρίων βασιλεία ταύτης πρεσβυτέρα , ποίαν ἄν τις ὕλην αὐτὴν καλέσειεν ; μαρτυρεῖ δὲ καὶ ὁ θειότατος μωσῆς ταῦθ ̓ οὕτως ἔχειν . ἐν γὰρ τῇ κοσμογενείᾳ περὶ τοῦ νεβρὼδ εἰρηκὼς , ὅτι γίγας ἦν κυνηγὸς ἔναντι κυρίου , ἐπήγαγε καὶ ἐγένετο ἡ ἀρχὴ τῆς βασιλείας αὐτοῦ βαβυλὼν ὀρὲχ καὶ χαλάνη . καὶ οἱ ἔξω δὲ συγγραφεῖς τοὺς βαβυλωνίους ἀσσυρίους προσαγορεύουσι , καὶ μέχρι δὲ τοῦ παρόντος , ὡς φασιν , ἀσσυρίαν αὐτὴν ὀνομάζουσι πέρσαι . οὐκοῦν ἡ μὲν πρώτη ὕλη , ἥτις ἐστὶν ὁ χρυσὸς , τὴν ἀσσυρίων καὶ βαβυλωνίων σημαίνει βασιλείαν . κεφαλὴν δὲ αὐτὴν ὀνομάζει ὡς πρώτην γεγενημένην . ἡ δευτέρα δὲ , ἥτις ἐστὶν ὁ ἄργυρος , ἡ περσῶν ἐστὶ καὶ μήδων . κῦρος γὰρ ἑκατέρωθεν ὁρμώμενος μητρόθεν μὲν ἐκ μήδων , πατρόθεν δὲ ἐκ περσῶν , κατέλυσε μὲν ἀσσυρίων εἴτουν βαβυλωνίων τὴν βασιλείαν , μετατέθεικε δὲ τὴν βασιλείαν εἰς πέρσας . στῆθος δὲ αὐτὸν προσηγόρευσε καὶ βραχιονας , ἵνα δείξῃ τὴν πρὸς δύο ἔθνη συγγένειαν . διὰ μὲν γὰρ τῆς δεξιᾶς τὸ πατρῷον αὐτοῦ σημαίνει γένος . τὸ μητρῷον δὲ διὰ τῆς εὐωνύμου , ὧν τὴν συνάφειαν τὸ στῆθος πεπίστευται , τὴν καρδίαν ἔχον τῶν λογισμῶν τὸ ταμεῖον , λογισμῷ δὲ καὶ τὰ γαμικὰ τελεῖται συμβόλαια . τὸν δὲ χαλκὸν προσηγόρευσε τὴν μακεδονικὴν βασιλείαν μετὰ τὴν περσικὴν ἀναφανεῖσαν , καὶ αὐτὴν ὁμοίως ἁπάντων κρατήσασαν . τὴν κοιλίαν δὲ αὐτῇ καὶ τοὺς μηροὺς ἀπένειμε , τήν τε μοναρχίαν τοῦ ἀλεξάνδρου διὰ τῆς κοιλίας μηνύων καὶ διὰ τῶν μηρῶν τὴν μετὰ τὴν ἐκείνου τελευτὴν γεγενημένην τῆς βασιλείας διαίρεσιν . σίδηρον δὲ τὴν ῥωμαικὴν προσηγόρευσε βασιλείαν . αὕτη δὲ τὴν μακεδονικὴν διεδέξατο . ἀπένειμε δὲ αὐτῇ τὰς κνήμας , ἅτε δὴ περὶ τὸ τέλος οὔσας τοῦ παντὸς σώματος , καὶ φέρειν ἅπαν δυναμενας τὸ σῶμα . τὰς δὲ τῶν ποδῶν βάσεις , σιδηρᾶς μὲν καὶ αὐτὰς ὀστράκῳ δὲ ἀναμεμιγμένας . διὰ δὲ τούτου οὐχ ἑτέραν αἰνίττεται βασιλείαν , ἀλλὰ τὴν αὐτὴν ἀσθενεστέραν ἑαυτῆς ἐσομένην καὶ τῇ τοῦ ὀστράκου ἀσθενείᾳ συμμεμιγμένην . τὴν δὲ τῶν ὑλῶν διαφορὰν ἀνέθηκεν , οὐ τῆς τιμῆς , ἀλλὰ τῆς ἰσχύος δεικνὺς τὸ διάφορον . τοῦ μὲν γὰρ χρυσοῦ ὁ ἄργυρος στεγανώτερος , τοῦ δὲ ἀργύρου στεῤῥότερος ὁ χαλκός , ὁ δὲ σίδηρος καὶ αὐτοῦ τοῦ χαλκοῦ πολλῷ τῷ μέτρῳ στερεμνιώτερος . ἡ διαφορὰ τοίνυν οὐκ ἐν τῇ τιμῇ , ἀλλ ̓ ἐν τῇ ἰσχύι τε καὶ δυνάμει . ἀναγκαῖον δὲ ζητῆσαι , τί δήποτε ἐν εἰκόνι τῶν ὑλῶν τούτων ἐθεάσατο τὴν συνθήκην . οὐδὲν γὰρ ἁπλῶς , οὐδὲ μάτην ὑπὸ τοῦ Θεοῦ τῶν ὅλων ἀποκαλύπτεται . ἡ εἰκὼν σχήματα , ἀλλ ̓ οὐ πράγματα , ἔχει . τοιοῦτος δὲ ὁ παρὼν βίος οὐδὲν ἔχων διαρκὲς , οὐδὲ μόνιμον . διὸ καὶ ὁ μακάριος παῦλος ἐβόα ὅτι παράγει τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου . καὶ ἀλλαχοῦ δὲ παραινῶν λέγει · μὴ συσχηματίζεσθε τῷ αἰῶνι τούτῳ . καὶ ὁ μακάριος δὲ δαβὶδ τῆς ἀνθρωπίνης εὐημερίας διελέγχων τὸ μάταιον , φησί · πλὴν τὰ σύμπαντα ματαιότης , πᾶς ἄνθρωπος ζῶν . μέντοι γε ἐν εἰκόνι διαπορεύεται ἄνθρωπος , θησαυρίζει καὶ οὐ γινώσκει τίνι συνάξει αὐτά . ἐπειδὴ τοίνυν καὶ ὁ παρὼν βίος ὀξυῤῥόπους ἔχει τὰς μεταβολάς , θνητὰ γὰρ ἅπαντα τὰ ὀρώμενα καὶ πρόσκαιρα καὶ ἐπίκηρα , καὶ ἡ εἰκὼν δὲ τῶν μὲν πραγμάτων τὴν ἐνέργειαν οὐκ ἔχει , μόνα δὲ τὰ σχήματα δείκνυσι βασιλέων , καὶ ἀρχόντων καὶ ὑπηκόων , πρὸς δὲ τούτοις καὶ αὐτὸ τὸ σχῆμα εὐδιάλυτον ἔχει . εἰκότως ὁ τῶν ὅλων θεὸς τὸν ἀλαζόνα ἐκεῖνον παιδεῦσαι βουληθεὶς βασιλέα τῆς ἀνθρωπίνης ὀφρύος τὸ μάταιον , καὶ διδάξαι , ὅτι ῥᾴστην ἔχει τὰ ἀνθρώπινα τὴν μεταβολήν , εἰκόνα μὲν αὐτῷ ὄναρ προτίθησι , τὰ δὲ ταύτης μόρια μερίζει ταῖς ὕλαις , τὰς συχνὰς καὶ ἐπαλλήλους τῶν βασιλέων διδάσκων διαδοχάς καὶ πείθων ἅπαντας , ὡς αὐτὸς μόνος διηνεκὲς ἔχει τὸ κράτος , ἄναρχόν τε καὶ ἀτελεύτητον , καὶ ἁπαξαπλῶς αἰώνιον τὴν βασιλείαν . τούτοις ἐπάγει ὁ μακάριος δανιὴλ τὰ λοιπὰ τοῦ ἐνυπνίου διδάσκων .
Lemmas: σύ , βασιλεύς , θεωρέω , καί ἰδού εἰκών εἷς , πολύς , ὁ εἰκών ἐκεῖνος μέγας , καί ὁ ὄψις αὐτός ὑπερφερής ἵστημι πρό πρόσωπον σύ , καί ὁ ὅρασις αὐτός φοβερός . εἰκών ὅς ὁ κεφαλή χρυσίον καθαρός , ὁ χείρ αὐτός καί ὁ στῆθος καί ὁ βραχύς αὐτός ἀργύρεος , ὁ κοιλία καί ὁ μηρός χάλκεος , καί ὁ κνήμη σιδήρεος . ὁ πούς μέρος μέν τίς σίδηρος , μέρος δέ τίς ὀστράκινος . τέσσαρες μέν Ὕλας διά ὁ προερέω σημαίνω , ὁ χρυσός , ὁ ἄργυρος , ὁ χαλκός , ὁ σίδηρος . ὁ γάρ ὄστρακον οὖον καθά ̓ αὐτός εἶπον , ἀλλά ὁ σίδηρος συμμίγνυμι . δηλόω δέ διά οὗτος ὁ μέγας τε καί καθολικός βασίλεια , ὅς ὁ πλεῖστος ὁ οἰκέω κρατέω ἀλλήλων διαδέχομαι . ὅτι μέν γάρ καί ἄλλος βασίλειος συνίστημι , καί ἐπί ὁ πάρειμι δέ συνίστημι , δῆλος εἰμί · οὖον μήv ὁ πᾶς ἢ ὁ πλείων εἰμί αὐτός κράτος ὁράω , ἀλλ' ̓ ἢ εἷς ἢ δύο μόνος ἔθνος . λέγω τοίνυν πρῶτος ἅπας γίγνομαι ὁ ὁ Ἀσσύριος ἡγεμονία , ὅστις οὗτος εἰμί ὁ ὁ ὁ βαβυλωνία . Ἀσσύριος γάρ οὗτος ἐκεῖνος . ἀλλά ποτέ μέν ἐν ὁ νίνον ὁ παρά ̓ Ἑβραῖος νινευω καλέω , ὁ βασίλεια ἔχω , ποτέ δέ ἐν Βαβυλών . ὅτι δέ εἷς εἰμί ὁ βασίλειος οὗτος ἐκεῖνος , καί αὐτός ὁ προφήτης μαρτυρέω ἑρμηνεύω γάρ ὁ ἐνύπνιον φημί · ὁ κεφαλή ὁ χρύσεος σύ εἰμί , βασιλεύς . καί ὁ μακάριος δέ Ἱερεμίας ὁ προφήτης φημί · ποτήριον χρύσεος Βαβυλών ἐν χείρ κύριος , μεθύσκω πᾶς ὁ γῆ . ἀπό ὁ οἶνος αὐτός πίωμι ἔθνος . διά οὗτος σαλεύω , καί ἄφνω πίπτω Βαβυλών , καί συντρίβω . εἰμί δέ ἕτερος εἰμί παρά οὗτος ὁ ὁ Ἀσσύριος βασίλειος οὗτος πρέσβυς , ποῖος ἄν τις ὕλη αὐτός καλέω ; μαρτυρέω δέ καί ὁ θεῖος Μωσῆς οὗτος ̓ οὕτως ἔχω . ἐν γάρ ὁ κοσμογένεια περί ὁ νεβρώδης ἐρῶ , ὅτι Γίγας εἰμί κυνηγός ἔναντι κύριος , ἐπάγω καί γίγνομαι ὁ ἀρχή ὁ βασίλεια αὐτός Βαβυλών ὀρέχ καί χαλαίνω . καί ὁ ἔξω δέ συγγραφεύς ὁ βαβυλώνιος Ἀσσύριος προσαγορεύω , καί μέχρι δέ ὁ πάρειμι , ὡς φημί , Ἀσσυρία αὐτός ὀνομάζω Πέρσης . οὐκοῦν ὁ μέν πρῶτος ὕλη , ὅστις εἰμί ὁ χρυσός , ὁ Ἀσσύριος καί βαβυλωνία σημαίνω βασίλειος . κεφαλή δέ αὐτός ὀνομάζω ὡς πρῶτος γίγνομαι . ὁ δύο δέ , ὅστις εἰμί ὁ ἄργυρος , ὁ Πέρσης εἰμί καί Μῆδος . κῦρος γάρ ἑκατέρωθεν ὁρμάω μητρόθεν μέν ἐκ Μῆδος , πατρόθεν δέ ἐκ Πέρσης , καταλύω μέν Ἀσσύριος εἴτουν βαβυλωνία ὁ βασίλειος , μετατίθημι δέ ὁ βασίλειος εἰς Πέρσης . στῆθος δέ αὐτός προσαγορεύω καί βραχύς , ἵνα δείκνυμι ὁ πρός δύο ἔθνος συγγένεια . διά μέν γάρ ὁ δεξιός ὁ πατρῷος αὐτός σημαίνω γένος . ὁ Μητρῷον δέ διά ὁ εὐώνυμος , ὅς ὁ συνάφεια ὁ στῆθος πιστεύω , ὁ Καρδία ἔχω ὁ λογισμός ὁ ταμιεῖον , λογισμός δέ καί ὁ γαμικός τελέω συμβόλαιος . ὁ δέ χαλκός προσαγορεύω ὁ μακεδονικός βασίλειος μετά ὁ Περσική ἀναφαίνω , καί αὐτός ὁμοίως ἅπας κρατέω . ὁ κοιλία δέ αὐτός καί ὁ μηρός ἀπονέμω , ὁ τε μοναρχία ὁ Ἀλέξανδρος διά ὁ κοιλία μηνύω καί διά ὁ μηρός ὁ μετά ὁ ἐκεῖνος τελευτή γίγνομαι ὁ βασίλεια διαίρεσις . σίδηρος δέ ὁ ῥωμαικός προσαγορεύω βασίλειος . οὗτος δέ ὁ μακεδονικός διαδέχομαι . ἀπονέμω δέ αὐτός ὁ κνήμη , ἅτε δή περί ὁ τέλος εἰμί ὁ πᾶς σῶμα , καί φέρω ἅπας δύναμαι ὁ σῶμα . ὁ δέ ὁ πούς βάσις , Σιδηρᾶς μέν καί αὐτός ὄστρακον δέ ἀναμίσγω . διά δέ οὗτος οὐ ἕτερος αἰνίσσομαι βασίλειος , ἀλλά ὁ αὐτός ἀσθενής ἑαυτοῦ εἰμί καί ὁ ὁ ὄστρακον ἀσθένεια συμμείγνυμι . ὁ δέ ὁ ὕλη διαφορά ἀνατίθημι , οὖον ὁ τιμή , ἀλλά ὁ ἰσχύς δείκνυμι ὁ διάφορος . ὁ μέν γάρ χρυσός ὁ ἄργυρος στεγανός , ὁ δέ ἄργυρος στερρός ὁ χαλκός , ὁ δέ σίδηρος καί αὐτός ὁ χαλκός πολύς ὁ μέτρον στερέμνιος . ὁ διαφορά τοίνυν οὐ ἐν ὁ τιμή , ἀλλ' ̓ ἐν ὁ ἰσχύς τε καί δύναμις . ἀναγκαῖος δέ ζητέω , τίς δήποτε ἐν εἰκών ὁ ὕλη οὗτος θεάομαι ὁ συνθήκη . οὐδείς γάρ ἁπλόος , οὐδέ μάτην ὑπό ὁ Θεός ὁ ὅλος ἀποκαλύπτω . ὁ εἰκών σχῆμα , ἀλλ' ̓ οὖον πρᾶγμα , ἔχω . τοιοῦτος δέ ὁ πάρειμι βίος οὐδείς ἔχω διαρκής , οὐδέ μόνιμος . διό καί ὁ μακάριος Παῦλος βοάω ὅτι παράγω ὁ σχῆμα ὁ κόσμος οὗτος . καί ἀλλαχοῦ δέ παραινέω λέγω · μή συσχηματίζω ὁ αἰών οὗτος . καί ὁ μακάριος δέ δαβίδ ὁ ἀνθρώπινος εὐημερία διελέγχω ὁ μάταιος , φημί · πλήν ὁ σύμπας ματαιότης , πᾶς ἄνθρωπος ζῶ . μέντοι γε ἐν εἰκών διαπορεύω ἄνθρωπος , θησαυρίζω καί οὖον γιγνώσκω τίς συνάγω αὐτός . ἐπεί τοίνυν καί ὁ πάρειμι βίος ὀξυῤῥόπους ἔχω ὁ μεταβολή , θνητός γάρ ἅπας ὁ ὁράω καί πρόσκαιρος καί ἐπικηρος , καί ὁ εἰκών δέ ὁ μέν πρᾶγμα ὁ ἐνέργεια οὐ ἔχω , μόνος δέ ὁ σχῆμα δείκνυμι βασιλεύς , καί ἄρχω καί ὑπήκοος , πρός δέ οὗτος καί αὐτός ὁ σχῆμα εὐδιάλυτος ἔχω . εἰκότως ὁ ὁ ὅλος θεός ὁ ἀλαζών ἐκεῖνος παιδεύω βούλομαι βασιλεύς ὁ ἀνθρώπινος ὀφρύς ὁ μάταιος , καί διδάσκω , ὅτι ῥᾴδιος ἔχω ὁ ἀνθρώπινος ὁ μεταβολή , εἰκών μέν αὐτός ὄναρ προτίθημι , ὁ δέ οὗτος μόριον μερίζω ὁ ὕλη , ὁ συχνός καί ἐπάλληλος ὁ βασιλεύς διδάσκω διαδοχή καί πείθω ἅπας , ὡς αὐτός μόνος διηνεκής ἔχω ὁ κράτος , ἄναρχος τε καί ἀτελεύτητος , καί ἁπαξαπλῶς αἰώνιος ὁ βασίλειος . οὗτος ἐπάγω ὁ μακάριος δανιήλ ὁ λοιπάς ὁ ἐνύπνιος διδάσκω .