theodoretus.interpretatio-in-danielem 1.vers_2
καὶ ἔδωκε κύριος ἐν χειρὶ αὐτοῦ τὸν ἰωακεὶμ βασιλέα ἰούδα καὶ ἀπὸ μέρους τῶν σκευῶν οἴκου τοῦ Θεοῦ . καὶ τοῦτο δὲ τὴν πνευματικὴν αὐτοῦ δείκνυσι χάριν . οὔτε γὰρ πάντων ἐστὶ τὰς θείας οἰκονομίας εἰδέναι · οὗτος δὲ τοῦ θείου πνεύματος ἠξιωμένος καὶ ἔγνω σαφῶς , καὶ τοὺς ἄλλους διδάσκει ὅτι τοῦ Θεοῦ τῶν ὅλων συγχωρήσαντος διὰ τε τὴν τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ βασιλέως παρανομίαν καὶ τὴν πολλὴν ἀσέβειαν καὶ ἡ πόλις ἑάλω καὶ τῶν ἱερῶν σκευῶν ἔνια ὑπὸ τὴν τῶν πολεμίων ἐξουσίαν ἐγένετο . καὶ λίαν δὲ ἀναγκαίως τέθεικε τό ἔδωκε κύριος ἐν χειρὶ αὐτοῦ τὸν ἰωακεὶμ βασιλέα ἰούδα , ἵνα μή τις ὑπολάβῃ οἰκείᾳ δυνάμει τὸν ναβουχοδονόσορ χρησάμενον τῆς τῷ Θεῷ ἀνακειμένης περιγενέσθαι πόλεως · μάθωσιν δὲ ἅπαντες ἀκριβῶς , ὅτι τοῦ Θεοῦ προδεδωκότος , καὶ τὴν πάλαι φρουροῦσαν τὴν πόλιν ἀποστήσαντος χάριν , ὑπὸ τοὺς πολεμίους ἐγένετο . τοῦτο δὲ καὶ διὰ ἡσαίου τοῦ προφήτου σαφὲς ποιῶν αὐτὸς ὁ τῶν ὅλων θεὸς οὕτω φησί μὴ δοξασθήσεται ἀξίνη ἄνευ τοῦ κόπτοντος ἐν αὐτῇ ; ἢ ὑψωθήσεται πρίων ἄνευ τοῦ ἕλκοντος αὐτόν διδάσκει δὲ διὰ τούτων , ὡς αὐτὸς τοῖς ἀνθρώποις ἐπιφέρει τὰς τιμωρίας , κέχρηται δὲ ὀργάνοις τοῖς εἰς τοῦτο ἐπιτηδείοις . καὶ ἤνεγκεν αὐτά , φησίν , εἰς γῆν σενναάρ , εἰς οἶκον τοῦ θεοῦ αὐτοῦ καὶ τὰ σκεύη εἰσήνεγκεν εἰς οἶκον τοῦ θησαυροῦ τοῦ θεοῦ αὐτοῦ καὶ ἴσως ἄν τις εἴποι · τί δήποτε τῶν ἀνθρώπων ἡμαρτηκότων τὰ ἅγια σκεύη τὰ τῷ θεῷ ἀνακείμενα παρεδόθη ταῦτα δυσσεβέσιν ἀνθρώποις ; φασὶ δὲ ταῦτα οἱ τῶν θείων οἰκονομιῶν τὸν σκοπὸν ἀγνοοῦντες ψυχικὸς γὰρ ἄνθρωπος οὐ δέχεται τὰ τοῦ πνεύματος τοῦ θεοῦ · μώρια γὰρ αὐτῶ ἐστιν ὁ δὲ πνευματικός ἀνακρίνει Blattausfall . πάντα , κατὰ τὸν θεῖον ἀπόστολον καὶ πέπεισται μὲν ὅτι μάτην οὐδὲν ὑπὸ τῆς θείας προμηθείας οἰκονομεῖται , φωτιζόμενος δὲ ὑπὸ τοῦ θείου πνεύματος , καὶ τὰς αἰτίας μανθάνει · ὥσπερ ἀμέλει καὶ τὸ νῦν ζητούμενον ἔστι καταμαθεῖν τὸν πνευματικῶς νοεῖν προαιρούμενον . πολλὴ γὰρ ἐντεῦθεν οὐχὶ ἰουδαίοις μόνον , ἀλλὰ καὶ αὐτοῖς τοῖς βαρβάροις ὠφέλεια γεγένηται . πρῶτον μὲν γὰρ ἐδιδάχθησαν οἱ ἰουδαῖοι τὸ τῆς θείας φύσεως ἀνενδεές οὐ γὰρ ὡς ἐνδεόμενος ὁ τῶν ὅλων θεὸς τὰ παρὰ τῶν ἀνθρώπων προσφερόμενα δέχεται , ἀλλʼ ἐκείνους εὐγνωμοσύνην διδάσκων , καὶ διδοὺς θεραπείαν τε καὶ ἀντιδόσεως ἀφορμήν . πῶς γὰρ ἂν ἑτέρως ἠδυνήθημεν , ὑπὲρ ὧν εὐεργετήθημεν , ὡς δυνατὸν ἀμείψασθαι τὸν εὐεργέτην θεόν , βραχέα ταῦτα καὶ εὐτελῆ παρὰ τῶν προσφερόντων ἐδέχετο ; πεῖσαι τοίνυν βουλόμενος ἰουδαίους ὡς οὐ τὴν οἰκείαν χρείαν ἀναπληρῶν , ἀλλὰ πρὸς τὴν ἐκείνων ἀσθένειαν συγκατιὼν , τὰς παρʼ αὐτῶν προσφερομένας θυσίας ἐδέχετο , εἰκότως ἀποστραφεὶς αὐτοὺς καὶ αἰχμαλωσίᾳ παραδοὺς καὶ τὰ ὑπ’ αὐτῶν προσενεχθέντα σκεύη δι’ ὧν αὐτὸν θεραπεύειν ἐνόμιζον , σὺν αὐτοῖς αἰχμάλωτα δέδωκεν . ὁ γὰρ τοὺς λογικοὺς παραδοὺς τιμωρίᾳ , τί δήποτε τῶν ἀψύχων ἐφείδετο ; διδάσκει δὲ αὐτοὺς καὶ δι’ αὐτῶν τῶν πραγμάτων , ὅτι βαβυλωνίων , τῶν βαρβάρων , τῶν δυσσεβῶν κατ’ οὐδὲν διαφέρουσιν ἀσεβοῦσι γὰρ ὥσπερ ἐκεῖνοι , μᾶλλον δὲ πλέον ἤπερ ἐκεῖνοι . οἱ μὲν γὰρ οὔτε νόμον δεξάμενοι οὔτε προφητῶν ποδηγῶν ἀπολαύσαντες , ἀγνοίᾳ κατείχοντο · οἱ δὲ ὑπὸ μυρίων παλαιῶν τε καὶ νέων φωτιζόμενοι προφητῶν , καὶ μυρίων ὅσων θαυμάτων αὐτόπται γενόμενοι κατεφρόνουν μὲν τοῦ τῶν ὅλων θεοῦ τὰ δὲ ἄψυχα εἴδωλα θεραπεύοντες διετέλουν . παρέδωκε τοίνυν τοῖς βαρβάροις τὰ σκεύη μονονουχὶ λέγων δι’ αὐτῶν τῶν πραγμάτων ὅτι κατ’ οὐδὲν τῶν βαρβάρων διαφέρετε ὁμοίως γὰρ αὐτὰ καὶ ὑμεῖς ταῖς παρανομίαις μολύνετε καὶ ἴσον ἐστὶν ὑμᾶς τε ταῦτα ἔχειν καὶ βαβυλωνίους ἀσέβεια γὰρ καὶ ὑμῶν κἀκείνων κρατεῖ . τοὺς μὲν οὖν ἰουδαίους ἱκανὸν ἦν τοῦτο καὶ ἐλέγξαι , καὶ παιδεῦσαι , καὶ ὠφέλειαν αὐτοῖς οὐ μικρὰν πραγματεύσασθαι · οἱ δὲ βαβυλώνιοι ἡνίκα μὲν ἐτίμησαν , ὡς ἐνόμισαν τὰ σκεύη , ἀνθρωπείας μὲν αὐτὰ χρήσεως ἔξω πεποιηκότες , τοῖς ὑπ’ αὐτῶν δὲ προσκυνουμένοις ἀνατεθεικότες θεοῖς , τῶν λυπηρῶν οὐδαμῶς ἐπειράθησαν . ἐπειδὴ δὲ βαλτάζαρ ὁ βασιλεὺς χρήσασθαι τούτοις ἐτόλμησεν ἑστιώμενος , ἐκολάσθη μὲν παραυτίκα καὶ τὴν ἀξίαν ἔτισε δίκην , ἐδίδαξε δὲ ἅπαντας διὰ τῆς τιμωρίας , πόση τοῦ θεοῦ ἡ δύναμις τῶν σκευῶν ἐκείνων , καὶ ὅτι οὐκ ἄκων ἀπεστερήθη τῶν ἑαυτοῦ , ἀλλ’ ἑκὼν αὐτὰ προδέδωκε διὰ τὴν πολλὴν τοῦ λαοῦ παρανομίαν . τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ πάλαι πεποίηκεν . ἐπειδὴ γὰρ ὀφνὶ καὶ φινεὲς οἱ ἡλὶ τοῦ ἱερέως παῖδες παράνομοι λίαν ὄντες καὶ βδελυροὶ ταύτην λαβόντες εἰς ἐπικουρίαν τῶν ὁμοφύλων ἐξῆλθον , ἐλέγχει μὲν αὐτῶν τὴν ἀσέβειαν ὁ θεός οὐδεμιᾶς ἀξιώσας προνοίας ἀξίᾳ δὲ σφαγῇ παραδοὺς , τὴν δὲ κιβωτὸν τοῖς ἀλλοφύλοις · πάλιν τὸν ἰσραὴλ παιδεύων καὶ διδάσκων , ὡς οὐκ αὐτῷ χρεία τῆς κιβωτοῦ ἀλλ’ αὐτῶν ἕνεκεν αὐτὴν κατεσκεύασε , περιττὴ δὲ αὐτοῖς ἡ ταύτης χρεία , ἀδεῶς τὸν θεῖον νόμον παραβαίνουσι καὶ ἀσεβείᾳ συζῇν προαιρουμένοις . ἵνα δὲ μὴ μέγα φρονήσαντες οἱ ἀλλόφυλοι ὡς αὐτοὶ περιγενόμενοι τοῦ Θεοῦ ( ἐνόμιζον γὰρ τὴν κιβωτὸν αὐτὸν εἶναι τὸν τῶν ἰουδαίων θεὸν , τεκμῃρίῳ χρώμενοι τῇ τῶν οἰκείων εἰδώλων κατασκευῇ ) , καὶ ἵνα μὴ πολλὴν ἐντεῦθεν ἐπισπάσωνται βλάβην , ὡς αἰχμάλωτον λαβόντες τὸν τῶν ἰουδαίων θεόν , καὶ οἷόν τι ἀριστεῖον τοῖς οἰκείοις ἀνατεθεικότες θεοῖς · παρασκευάζει μὲν τὸν δαγών , τὸ ὑπ’ αὐτῶν προσκυνούμενον εἴδωλον πεσεῖν τε καὶ πρὸ τῆς κιβωτοῦ συντριβῆναι , καὶ τὸ τῆς προσκυνήσεως ὑποδεῖξαι σχῆμα καὶ ὁμολογῆσαι διὰ τῶν πραγμάτων τὴν ἧτταν , καὶ τὴν τοῦ ἐνοικοῦντος δαίμονος ὑποδεῖξαι δουλείαν καὶ τοῦτο οὐχ ἅπαξ , ἀλλὰ καὶ δὶς καὶ πολλάκις . ἐπιφέρει δὲ καὶ αὐτοῖς διαφόρους πληγάς , ἕως οὗ τὴν κιβωτὸν ἀπέδοσαν , καὶ ἀναθέματα δηλοῦντα τὴν τιμωρίαν ἀνέθεσαν . διπλῆ τοίνυν καὶ τηνικαῦτα , καὶ ἐπὶ τοῦ ναβουχοδονόσορ ἡ ὠφέλεια γεγένηται οὐ γὰρ μόνον ἰουδαίους ἀλλὰ καὶ τοὺς βαρβάρους ὠφέλησεν ἡ πρὸς βραχὺ παρὰ τοῦ θεοῦ γενομένη συγχώρησις .
Lemmas: καί δίδωμι κύριος ἐν χείρ αὐτός ὁ Ἰωακείμ βασιλεύς Ἰούδας καί ἀπό μέρος ὁ σκεῦος οἶκος ὁ Θεός . καί οὗτος δέ ὁ πνευματικός αὐτός δείκνυμι χάρις . οὔτε γάρ πᾶς εἰμί ὁ θεῖος οἰκονομία οἶδα · οὗτος δέ ὁ θεῖον πνεῦμα ἀξιόω καί γιγνώσκω σαφῶς , καί ὁ ἄλλος διδάσκω ὅτι ὁ Θεός ὁ ὅλος συγχωρέω διά τε ὁ ὁ λαός καί ὁ βασιλεύς παρανομία καί ὁ πολύς ἀσέβεια καί ὁ πόλις ἁλίσκομαι καί ὁ ἱερός σκεῦος ἔνιοι ὑπό ὁ ὁ πολέμιος ἐξουσία γίγνομαι . καί λίαν δέ ἀναγκαῖος τίθημι ὁ δίδωμι κύριος ἐν χείρ αὐτός ὁ Ἰωακείμ βασιλεύς Ἰούδας , ἵνα μή τις ὑπολαμβάνω οἰκεῖος δύναμις ὁ ναβουχοδονόσορος χράω ὁ ὁ Θεός ἀνάκειμαι περιγίγνομαι πόλις · μανθάνω δέ ἅπας ἀκριβῶς , ὅτι ὁ Θεός προδίδωμι , καί ὁ πάλαι φρουρά ὁ πόλις ἀφίστημι χάρις , ὑπό ὁ πολέμιος γίγνομαι . οὗτος δέ καί διά Ησαίου ὁ προφήτης σαφής ποιέω αὐτός ὁ ὁ ὅλος θεός οὗτος φημί μή δοξάζω ἀξίνη ἄνευ ὁ κόπτω ἐν αὐτός ; ἢ ὑψόω πρίων ἄνευ ὁ ἕλκω αὐτός διδάσκω δέ διά οὗτος , ὡς αὐτός ὁ ἄνθρωπος ἐπιφέρω ὁ τιμωρία , χράομαι δέ ὄργανον ὁ εἰς οὗτος ἐπιτήδειος . καί φέρω αὐτός , φημί , εἰς γῆ σενναάρ , εἰς οἶκος ὁ θεός αὐτός καί ὁ σκεῦος εἰσφέρω εἰς οἶκος ὁ θησαυρός ὁ θεός αὐτός καί ἴσως ἄν τις εἶπον · τίς δήποτε ὁ ἄνθρωπος ἁμαρτάνω ὁ ἅγιος σκεῦος ὁ ὁ θεός ἀνάκειμαι παραδίδωμι οὗτος δυσσεβής ἄνθρωπος ; φημί δέ οὗτος ὁ ὁ θεῖον οἰκονομία ὁ σκοπός ἀγνοέω ψυχικός γάρ ἄνθρωπος οὖον δέχομαι ὁ ὁ πνεῦμα ὁ θεός · μωρία γάρ αὐτός εἰμί ὁ δέ πνευματικός ἀνακρίνω Blattausfall . πᾶς , κατά ὁ θέω ἀπόστολος καί πείθω μέν ὅτι μάτην οὐδείς ὑπό ὁ θεῖος προμήθεια οἰκονομέω , φωτίζω δέ ὑπό ὁ θεῖον πνεῦμα , καί ὁ αἴτιος μανθάνω · ὥσπερ ἀμελέω καί ὁ νῦν ζητέω εἰμί καταμανθάνω ὁ πνευματικός νοέω προαιρέω . πολύς γάρ ἐντεῦθεν οὐ Ἰουδαῖος μόνος , ἀλλά καί αὐτός ὁ βάρβαρος ὠφέλεια γίγνομαι . πρῶτος μέν γάρ διδάσκω ὁ Ἰουδαῖος ὁ ὁ θεῖος φύσις ἀνενδεής οὖον γάρ ὡς ἐνδέω ὁ ὁ ὅλος θεός ὁ παρά ὁ ἄνθρωπος προσφέρω δέχομαι , ἀλλά ἐκεῖνος εὐγνωμοσύνη διδάσκω , καί δίδωμι θεραπεία τε καί ἀντίδοσις ἀφορμή . πῶς γάρ εἄν ἑτέρως δύναμαι , ὑπέρ ὅς εὐεργετέω , ὡς δυνατός ἀμείβω ὁ εὐεργέτης θεός , βραχύς οὗτος καί εὐτελής παρά ὁ προσφέρω δέχομαι ; πείθω τοίνυν βούλομαι Ἰουδαῖος ὡς οὖον ὁ οἰκεῖος χρεία ἀναπληρόω , ἀλλά πρός ὁ ἐκεῖνος ἀσθένεια συγκάτειμι , ὁ παρά αὐτός προσφέρω θυσία δέχομαι , εἰκότως ἀποστρέφω αὐτός καί αἰχμαλωσία παραδίδωμι καί ὁ ὑπό αὐτός προσφέρω σκεῦος διά ὅς αὐτός θεραπεύω νομίζω , σύν αὐτός αἰχμάλωτος δίδωμι . ὁ γάρ ὁ λογικός παραδίδωμι τιμωρία , τίς δήποτε ὁ ἄψυχος φείδομαι ; διδάσκω δέ αὐτός καί διά αὐτός ὁ πρᾶγμα , ὅτι βαβυλωνία , ὁ βάρβαρος , ὁ δυσσεβής κατά οὐδείς διαφέρω ἀσεβέω γάρ ὥσπερ ἐκεῖνος , μᾶλλον δέ πλέω ἤ2 ἐκεῖνος . ὁ μέν γάρ οὔτε νόμος δέχομαι οὔτε προφήτης ποδηγέω ἀπολαύω , ἄγνοια κατέχω · ὁ δέ ὑπό μυρίος παλαιός τε καί νέος φωτίζω προφήτης , καί μυρίος ὅσος θαῦμα αὐτόπτης γίγνομαι καταφρονέω μέν ὁ ὁ ὅλος θεός ὁ δέ ἄψυχος εἴδωλον θεραπεύω διατελέω . παραδίδωμι τοίνυν ὁ βάρβαρος ὁ σκεῦος μονονού λέγω διά αὐτός ὁ πρᾶγμα ὅτι κατά οὐδείς ὁ βάρβαρος διαφέρω ὁμοίως γάρ αὐτός καί σύ ὁ παρανομία μολύνω καί ἴσος εἰμί σύ τε οὗτος ἔχω καί βαβυλώνιος ἀσέβεια γάρ καί σύ ἐκεῖνος κρατέω . ὁ μέν οὖν Ἰουδαῖος ἱκανός εἰμί οὗτος καί ἐλέγχω , καί παιδεύω , καί ὠφέλεια αὐτός οὖον μικρός πραγματεύομαι · ὁ δέ βαβυλώνιος ἡνίκα μέν τιμάω , ὡς νομίζω ὁ σκεῦος , ἀνθρώπειος μέν αὐτός χρῆσις ἔξω ποιέω , ὁ ὑπό αὐτός δέ προσκυνέω ἀνατίθημι θεός , ὁ λυπηρός οὐδαμῶς πειράω . ἐπεί δέ βαλτάζαρ ὁ βασιλεύς χράω οὗτος τολμάω ἑστιάω , κολάζω μέν παραυτίκα καί ὁ ἄξιος τίνω δίκη , διδάσκω δέ ἅπας διά ὁ τιμωρία , πόσος ὁ θεός ὁ δύναμις ὁ σκεῦος ἐκεῖνος , καί ὅτι οὐ ἄκων ἀποστερέω ὁ ἑαυτοῦ , ἀλλά ἑκών αὐτός προδίδωμι διά ὁ πολύς ὁ λαός παρανομία . οὗτος δέ καί ἐπί ὁ κιβωτός πάλαι ποιέω . ἐπεί γάρ ὀφνίς καί Φινεές ὁ Ἡλί ὁ ἱερεύς παῖς παράνομος λίαν εἰμί καί βδελυρός οὗτος λαμβάνω εἰς ἐπικουρία ὁ ὁμόφυλος ἐξέρχομαι , ἔλεγχος μέν αὐτός ὁ ἀσέβεια ὁ θεός οὐδείς ἀξιόω πρόνοια ἄξιος δέ σφαγή παραδίδωμι , ὁ δέ κιβωτός ὁ ἀλλόφυλος · πάλιν ὁ Ἰσραήλ παιδεύω καί διδάσκω , ὡς οὐ αὐτός χρεία ὁ κιβωτός ἀλλά αὐτός ἕνεκα αὐτός κατασκευάζω , περισσός δέ αὐτός ὁ οὗτος χρεία , ἀδεῶς ὁ θέω νόμος παραβαίνω καί ἀσέβεια συζάω προαιρέω . ἵνα δέ μή μέγας φρονέω ὁ ἀλλόφυλος ὡς αὐτός περιγίγνομαι ὁ Θεός ( νομίζω γάρ ὁ κιβωτός αὐτός εἰμί ὁ ὁ Ἰουδαῖος θεός , τεκμήριον χράω ὁ ὁ οἰκέω εἴδωλον κατασκευή ) , καί ἵνα μή πολύς ἐντεῦθεν ἐπισπάω βλάβη , ὡς αἰχμάλωτος λαμβάνω ὁ ὁ Ἰουδαῖος θεός , καί οἷος τίς ἀριστεῖα ὁ οἰκέω ἀνατίθημι θεός · παρασκευάζω μέν ὁ Δαγών , ὁ ὑπό αὐτός προσκυνέω εἴδωλον πίπτω τε καί πρό ὁ κιβωτός συντρίβω , καί ὁ ὁ προσκύνησις ὑποδείκνυμι σχῆμα καί ὁμολογέω διά ὁ πρᾶγμα ὁ ἧσσα , καί ὁ ὁ ἐνοικέω δαίμων ὑποδείκνυμι δουλεία καί οὗτος οὐ ἅπαξ , ἀλλά καί δίς καί πολλάκις . ἐπιφέρω δέ καί αὐτός διάφορος πληγάς , ἠώς ὅς ὁ κιβωτός ἀποδίδωμι , καί ἀνάθεμα δηλόω ὁ τιμωρία ἀνατίθημι . διπλόος τοίνυν καί τηνικαῦτα , καί ἐπί ὁ ναβουχοδονόσορος ὁ ὠφέλεια γίγνομαι οὖον γάρ μόνος Ἰουδαῖος ἀλλά καί ὁ βάρβαρος ὠφελέω ὁ πρός βραχύς παρά ὁ θεός γίγνομαι συγχώρησις .