theodoretus.interpretatio-in-danielem 2.vers_44ad45
ἀναστήσει ὁ Θεὸς τοῦ οὐρανοῦ βασιλείαν , ἥτις εἰς τοὺς αἰῶνας οὐ διαφθαρήσεται καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ λαῷ ἐτέρῳ οὐχ ὑπολειφθήσεται . λεπτυνεῖ δὲ καὶ λικμήσει πάσας τὰς βασιλείας καὶ αὐτὴ στήσεται εἰς τοὺς αἰῶνας . ὃν τρόπον εἶδες , ὅτι ἐτμήθη ἀπὸ ὄρους λίθος ἄνευ χειρῶν , καὶ ἐλέπτυνε τὸ ὄστρακον καὶ τὸν σίδηρον , τὸν χαλκὸν , τὸν ἄργυρον , τὸν χρυσόν . ταῦτα δὲ ἄντικρυς δείκνυσι τῶν μὲν παρόντων πραγμάτων τὸ τέλος , τῆς δὲ τῶν οὐρανῶν βασιλείας τὸ ἀτελεύτητον . τῆς γὰρ σιδηρᾶς βασιλείας ἀσθενέστερον διατεθείσης καὶ τοῦ ὀστράκου τὴν ἐπιμιξίαν λαβούσης , φανήσεται μὲν ὁ λίθος , ὁ τμηθεὶς ἄνευ χειρῶν καὶ λεπτυνεῖ τὸ ὄστρακον , τὸν σίδηρον , τὸν χαλκόν , τὸν ἄργυρον , τὸν χρυσόν . καὶ φροῦδα ποιήσει παντελῶς καὶ ἀδιάδοχον καὶ αἰώνιον καὶ ἀπέραντον βασιλείαν τοῖς ἀξίοις παρέξει . εἰς γὰρ τοὺς αἰῶνας φησὶν οὐ διαφθαρήσεται καὶ λαῷ ἑτέρῳ οὐχ ὑπολειφθήσεται καὶ λεπτυνεῖ , καὶ δαμάσει πάσας τὰς βασιλείας , καὶ αὐτὴ στήσεται εἰς τοὺς αἰῶνας . εἰ δέ τις ζυγομαχεῖ καὶ ταῦθ’ οὕτως ἔχειν οὐ βούλεται , δειξάτω τί τῶν ἀνθρωπίνων αἰώνιον , ποία δὲ τῶν ἀνθρώπων βασιλεία τέλος οὐ λήψεται . εὔηθες γὰρ καὶ λίαν ἀνόητον , συντέλειαν μὲν ἀναμένειν τοῦ παρόντος αἰῶνος , βασιλείαν δέ τινα λέγειν κατὰ τὸν παρόντα βίον ἀτελεύτητον ἔσεσθαι . εἰ δὲ καὶ αὐτοῖς συνδοκεῖ διὰ τούτων τῶν λόγων τὴν δοθησομένην ὑπὸ τοῦ θεοῦ βασιλείαν τοῖς ἀξίοις σημαίνεσθαι , οὐκ ἄρα τὴν μακεδονικὴν βασιλείαν ὠνόμασε σίδηρον . οὐδὲ γὰρ ἐκείνης κρατούσης ὁ παρὼν βίος ἐδέξατο τέλος , ἀλλ ̓ ἡ ῥωμαικὴ τὴν μακεδονικὴν καταλύσασα κατέχει τῆς οἰκουμένης τοὺς οἴακας . εἰ δέ φασι τὴν προτέραν τοῦ κυρίου παρουσίαν διὰ τούτων τῶν λόγων σημαίνεσθαι , δειξάτωσαν καταλυθεῖσαν τὴν τῶν ῥωμαίων ἡγεμονίαν εὐθὺς μετὰ τὴν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν . πᾶν γὰρ τοὐναντίον ἔστιν εὑρεῖν , κρατυνθεῖσαν αὐτὴν ἀλλ ̓ οὐ καταλυθεῖσαν ἅμα τῇ τοῦ σωτῆρος γεννήσει . αὐγούστου γὰρ βασιλεύοντος , ὁ δεσποτικὸς ἐγένετο τόκος . ὃς δεύτερος μὲν ἐβασίλευσε πάντας δὲ , ὡς ἔπος εἰπεῖν , ἀνθρώπους ὑπηκόους ἐποιήσατο , ἀπεγράψατο τότε Umgestellt AvS : το τότε verlesen zu το τε πᾶσαν τὴν οἰκουμένην κατὰ τὴν τῶν εὐαγγελίων φωνήν , καὶ δασμὸν φέρειν ἐνομοθέτησεν . ὑπ ̓ ἐκείνου δὲ ἡ ῥωμαίων κρατυνθεῖσα βασιλεία μέχρι καὶ νῦν διήρκεσεν . οὐκοῦν εἰ ἡ προτέρα γέννησις τοῦ κυρίου τὴν ῥωμαίων ἡγεμονίαν οὐ κατέλυσε , λείπεται τοίνυν αὐτοῦ τὴν δευτέραν νοεῖν ἐπιφάνειαν . ὁ γὰρ ἤδη πρότερον τμηθεὶς λίθος ἄνευ χειρῶν καὶ γενόμενος εἰς ὄρος μέγα καὶ τὴν οἰκουμένην καλύψας , οὗτος ἐν τῇ δευτέρᾳ παρουσίᾳ πατάξει τὴν εἰκόνα ἐπὶ τοὺς πόδας τοὺς ὀστρακίνους , τουτέστιν ἐν αὐτῷ τῷ τέλει τῆς σιδηρᾶς φανήσεται βασιλείας , ἀσθενοῦς ἤδη γεγενημένης . καὶ πάσας μὲν καταλύσει τὰς ἠγεμονίας , καὶ λήθῃ τινὶ παραδώσει , τὴν δὲ αἰωνίαν αὑτοῦ βασιλείαν τοῖς ἀξίοις παρέξει . ταῦθ ̓ οὕτως ἑρμηνεύσας ὁ δανιὴλ ἀναγκαίως ἐπήγαγεν · ὁ θεὸς ὁ μέγας ἐγνώρισε τῷ βασιλεῖ , ἃ δεῖ γενέσθαι μετὰ ταῦτα καὶ ἀληθινὸν τὸ ἐνύπνιον καὶ πιστὴ ἡ σύγκρισις αὐτοῦ . ἄξιον δὲ θαυμάσαι τὴν τοῦ θεοῦ τῶν ὅλων περὶ πάντας ἀνθρώπους κηδεμονίαν . οὐδὲ γὰρ τοὺς δυσσεβείᾳ συζῶντας τῆς οἰκείας προμηθείας γυμνοῖ , ἀλλὰ καὶ τούτους πάσης ἐπιμελείας ἀξιοῖ , ὥσπερ ἀμέλει τοῦτον τὸν βάρβαρον καὶ θηριώδη , καὶ δυσσεβῆ οὐ καταλέλοιπεν ἀτημέλητον , ἀλλὰ πρῶτον μὲν διὰ τῶν ἀποκαλύψεων τῆς εὐκληρίας τοῦ παρόντος βίου δείκνυσιν αὐτῷ τὸ ἐπίκηρον , καὶ τῆς βασιλείας αὐτῆς τὸ ὀξύῤῥοπον , καὶ ὅτι οὐδὲν μόνιμον τῆς ἀνθρωπίνης εὐημερίας , ἀλλὰ δίκην ἀνθῶν ἤ κρίνων μαραίνεται τε καὶ σβέννυται . καὶ ἱκανὰ δὲ ταῦτα ἦν τὴν ἀλαζονικὴν αὐτοῦ τετυφωμένην ὀφρὺν καταλῦσαι , καὶ πεῖσαι φρονεῖν ἀνθρώπινα , καὶ ἀναμένειν καὶ τῆς ζωῆς καὶ τῆς βασιλείας τὸ τέλος . πρῶτον μὲν οὖν διὰ τούτων αὐτοῦ ποιεῖται τὴν ἐπιμέλειαν . ἔπειτα τῇ λήθῃ τοῦ ἐνυπνίου ἐλέγχει τὴν τῶν μάγων καὶ χαλδαίων ψευδολογίαν . δείκνυσι δὲ τὴν τῶν οἰκείων θεραπόντων ἀλήθειαν καὶ διὰ τῆς τῶν θεραπόντων σοφίας τὴν θείαν αὐτοῦ δύναμιν παραδηλοῖ . καὶ εἰς προσκύνησιν ἕλκει τὴν ἑαυτοῦ τοὺς ἀγνοοῦντας . μᾶλλον δὲ τοὺς τὴν παρὰ πάντων ἀπαιτοῦντας προσκύνησιν τοὺς ἁγίους αὐτοῦ θεράποντας προσκυνεῖν ἀναγκάζει . καὶ τοῦτο ἡμᾶς ἡ ἱστορία διδάσκει .
Lemmas: ἀνίστημι ὁ θεός ὁ οὐρανός βασίλειος , ὅστις εἰς ὁ αἰών οὖον διαφθείρω καί ὁ βασίλειος αὐτός λαός ἔς οὐ ὑπολείπω . λεπτύνω δέ καί λικμάω πᾶς ὁ βασίλεια καί αὐτός ἵστημι εἰς ὁ αἰών . ὅς τρόπος ὁράω , ὅτι τέμνω ἀπό ὄρος λίθος ἄνευ χείρ , καί λεπτύνω ὁ ὄστρακον καί ὁ σίδηρος , ὁ χαλκός , ὁ ἄργυρος , ὁ χρυσός . οὗτος δέ ἄντικρυς δείκνυμι ὁ μέν πάρειμι πρᾶγμα ὁ τέλος , ὁ δέ ὁ οὐρανός βασίλεια ὁ ἀτελεύτητος . ὁ γάρ Σιδηρᾶς βασίλεια ἀσθενής διατίθημι καί ὁ ὄστρακον ὁ ἐπιμιξία λαμβάνω , φαίνω μέν ὁ λίθος , ὁ τέμνω ἄνευ χείρ καί λεπτύνω ὁ ὄστρακον , ὁ σίδηρος , ὁ χαλκός , ὁ ἄργυρος , ὁ χρυσός . καί φροῦδος ποιέω παντελῶς καί ἀδιάδοχος καί αἰώνιος καί ἀπέραντος βασίλειος ὁ ἄξιος παρέχω . εἰς γάρ ὁ αἰών φημί οὖον διαφθείρω καί λαός ἕτερος οὐ ὑπολείπω καί λεπτύνω , καί δαμάζω πᾶς ὁ βασίλεια , καί αὐτός ἵστημι εἰς ὁ αἰών . εἰμί δέ τις ζυγομαχέω καί αὐτός οὕτως ἔχω οὖον βούλομαι , δείκνυμι τίς ὁ ἀνθρώπινος αἰώνιος , ποῖος δέ ὁ ἄνθρωπος βασίλειος τέλος οὖον λαμβάνω . εὐήθης γάρ καί λίαν ἀνόητος , συντέλεια μέν ἀναμένω ὁ πάρειμι αἰών , βασίλειος δέ τις λέγω κατά ὁ πάρειμι βίος ἀτελεύτητος εἰμί . εἰμί δέ καί αὐτός συνδοκέω διά οὗτος ὁ λόγος ὁ δίδωμι ὑπό ὁ θεός βασίλειος ὁ ἄξιος σημαίνω , οὐ ἄρα ὁ μακεδονικός βασίλειος ὀνομάζω σίδηρος . οὐδέ γάρ ἐκεῖνος κράτος ὁ πάρειμι βίος δέχομαι τέλος , ἀλλ' ̓ ὁ ρωμαϊκός ὁ μακεδονικός καταλύω κατέχω ὁ οἰκέω ὁ Οἴαξ . εἰμί δέ φημί ὁ πρότερος ὁ κύριος παρουσία διά οὗτος ὁ λόγος σημαίνω , δείκνυμι καταλύω ὁ ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία εὐθύς μετά ὁ ὁ σωτήρ ἐγώ ἐπιφάνεια . πᾶς γάρ ἐναντίος εἰμί εὑρίσκω , κρατύνω αὐτός ἀλλ' ̓ οὖον καταλύω ἅμα ὁ ὁ σωτήρ γεννάω . Αὔγουστος γάρ βασιλεύω , ὁ δεσποτικός γίγνομαι τόκος . ὅς δύο μέν βασιλεύω πᾶς δέ , ὡς ἔπος εἶπον , ἄνθρωπος ὑπήκοος ποιέω , ἀπογράφω τότε Umgestellt AvS : ὁ τότε verlesen zu ὁ τε πᾶς ὁ οἰκέω κατά ὁ ὁ εὐαγγέλιον φωνή , καί δασμός φέρω νομοθετέω . ὑπό ̓ ἐκεῖνος δέ ὁ Ῥωμαῖος κρατύνω βασίλειος μέχρι καί νῦν διαρκέω . οὐκοῦν εἰμί ὁ πρότερος γέννησις ὁ κύριος ὁ Ῥωμαῖος ἡγεμονία οὖον καταλύω , λείπω τοίνυν αὐτός ὁ δύο νοέω ἐπιφάνεια . ὁ γάρ ἤδη πρότερος τέμνω λίθος ἄνευ χείρ καί γίγνομαι εἰς ὄρος μέγας καί ὁ οἰκέω καλύπτω , οὗτος ἐν ὁ δύο παρουσία πατάσσω ὁ εἰκών ἐπί ὁ πούς ὁ ὀστράκινος , τουτέστιν ἐν αὐτός ὁ τέλος ὁ Σιδηρᾶς φαίνω βασίλεια , ἀσθενής ἤδη γίγνομαι . καί πᾶς μέν καταλύω ὁ ἡγεμονία , καί λήθη τις παραδίδωμι , ὁ δέ αἰώνιος αὐτός βασίλειος ὁ ἄξιος παρέχω . οὗτος ̓ οὕτως ἑρμηνεύω ὁ δανιήλ ἀναγκαῖος ἐπάγω · ὁ θεός ὁ μέγας γνωρίζω ὁ βασιλεύς , ὁ δεῖ γίγνομαι μετά οὗτος καί ἀληθινός ὁ ἐνύπνιον καί πιστός ὁ σύγκρισις αὐτός . ἄξιος δέ θαυμάζω ὁ ὁ θεός ὁ ὅλος περί πᾶς ἄνθρωπος κηδεμονία . οὐδέ γάρ ὁ δυσσέβεια συζάω ὁ οἰκεῖος προμήθεια γυμνόω , ἀλλά καί οὗτος πᾶς ἐπιμέλεια ἀξιόω , ὥσπερ ἀμελέω οὗτος ὁ βάρβαρος καί θηριώδης , καί δυσσεβής οὖον καταλείπω ἀτημέλητος , ἀλλά πρῶτος μέν διά ὁ ἀποκάλυψις ὁ εὐκληρία ὁ πάρειμι βίος δείκνυμι αὐτός ὁ ἐπικηρος , καί ὁ βασίλεια αὐτός ὁ οξυρροπως , καί ὅτι οὐδείς μόνιμος ὁ ἀνθρώπινος εὐημερία , ἀλλά δίκη ἄνθος ἤ κρίνω μαραίνω τε καί σβέννυμι . καί ἱκανός δέ οὗτος εἰμί ὁ ἀλαζονικός αὐτός τυφόω ὀφρύς καταλύω , καί πείθω φρονέω ἀνθρώπινος , καί ἀναμένω καί ὁ ζωή καί ὁ βασίλεια ὁ τέλος . πρῶτος μέν οὖν διά οὗτος αὐτός ποιέω ὁ ἐπιμέλεια . ἔπειτα ὁ λήθη ὁ ἐνύπνιος ἔλεγχος ὁ ὁ μάγος καί Χαλδαῖος ψευδολογία . δείκνυμι δέ ὁ ὁ οἰκέω θεράπων ἀλήθεια καί διά ὁ ὁ θεράπων σοφία ὁ θεῖος αὐτός δύναμις παραδηλόω . καί εἰς προσκύνησις ἕλκω ὁ ἑαυτοῦ ὁ ἀγνοέω . μᾶλλον δέ ὁ ὁ παρά πᾶς ἀπαιτέω προσκύνησις ὁ ἅγιος αὐτός θεράπων προσκυνέω ἀναγκάζω . καί οὗτος ἐγώ ὁ ἱστορία διδάσκω .