theodoretus.interpretatio-in-danielem 5.vers_23
ἀλλ’ ἐπὶ τὸν κύριον τοῦ οὐρανοῦ ὑψώθης . καλῶς διδάσκει τοὺς παρόντας , μὴ προσκυνεῖν τὰ ὁρώμενα , ἀλλὰ τὸν τούτων δημιουργὸν καὶ δεσπότην · καὶ κατὰ ταὐτὸν καὶ τοῦ βασιλέως διελέγχει τὸν τύφον , καὶ διδάσκει , ὡς ὁ μέγιστος οὐρανὸς δημιουργὸν ἔχει τὸν ἀόρατον θεόν . σὺ δέ φησιν ὑψηλοτέραν ἀπέφηνας τὴν καρδίαν σου , οὐ τοῦ οὐρανοῦ , ἀλλὰ τοῦ θεοῦ τοῦ οὐρανοῦ , τοῦ κυρίου πάσης κτίσεως . οὐ γὰρ ἂν εἰ μὴ τοσοῦτον τύφον ἐνόσησας , τὰ σκεύη τοῦ οἴκου αὐτοῦ ἐνεχθῆναι προσέταξας . καὶ σὺ καὶ οἱ μεγιστᾶνές σου , καὶ αἱ παράκοιτοί σου , καὶ αἱ παλλακαί σου ἐπίνετε οἶνον ἐν αὐτοῖς · τουτέστιν , εἰς οἰνοφλυγίαν καὶ μέθην ἀπεχρήσω τοῖς τῷ θεῷ ἀνακειμένοις σκεύεσιν . εἶτα τὴν τῆς ἀσεβείας ὑπερβολὴν τραγῳδῶν , καὶ τοὺς θεοὺς τοὺς χρυσοῦς καὶ ἀργυροῦς καὶ χαλκοῦς καὶ σιδηροῦς καὶ ξυλίνους καὶ λιθίνους ᾔνεσας . καὶ ἐπιμένων τῇ κωμῳδὶᾳ · οἳ οὐ βλέπουσι , καὶ οὐκ ἀκούουσι , καὶ οὐ γινώσκουσι . καὶ μὴν ἠδύνασαι συνιδεῖν τὸ ἐκείνων ἀδρανές , ἔκ τῆς ὕλης , καὶ ἐκ τῆς ἐπικειμένης αὐτῂ τέχνης , καὶ πρὸς τούτοις ἐκ τῆς τῶν μορίων ἀναισθησίας · γνώσεως γὰρ καὶ ὄψεως καὶ ἀκοῆς ἐστέρηνται , καὶ τῶν αἰσθήσεων οὐδὲ τὴν μίαν ἐνέργειαν ἔσχον , ἀλλὰ μόνα γυμνὰ τὰ ἰνδάλματα . σὲ δὲ οὐδὲ τοῦτο ἔπεισε συνιδεῖν τὸ δέον , ἀλλὰ τοὺς μὲν ὠφελεῖν μὴ δυναμένους αἰνῶν διατελεῖς . τὸν δὲ θεόν , οὗ ἡ πνοή σου ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ , καὶ πᾶσαι αἱ ὁδοί σου , αὐτὸν οὐκ ἐδόξασας . καλῶς δὲ καὶ μάλα σοφῶς ἐκ παραλλήλου τεθεικὼς τά τε εἴδωλα καὶ τὸν τῶν ἁπάντων θεόν , διὰ τὴν τῶν ἀκουόντων ὠφέλειαν , καὶ δείξας ἐκεῖνα μήτε βλέποντα μήτε ἀκούοντα , οὐκ ἐπήγαγε περὶ τοῦ τῶν ὅλων θεοῦ , ὅτι βλέπει , καὶ ἀκούει , καὶ γινώσκει , ἀλλὰ τὸ μεῖζον ἁπάντων τέθεικεν , ὅτι ἡ ζωή σου καὶ αἱ ὁδοί σου ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ · μεῖζον γάρ ἐστι τοῦ ζῆν τὸ καὶ τοῖς ἄλλοις παρέχειν ζωήν , καὶ ἀφαιρεῖσθαι πάλιν αὐτήν , ὅταν θέλῃ . ἔδειξε τοίνυν , ὅτι τὰ μὲν εἴδωλα καὶ ζωῆς καὶ αἰσθήσεως ἁπάσης ἐστέρηνται · ὁ δὲ τῶν ὅλων δεσπότης θεὸς πάσης τῆς ζωῆς ἐστι χορηγός , καὶ ταύτην δίδωσί τε καὶ λαμβάνει , κυβερνῶν ὡς θέλει . ἀλλ’ ὅμως , φησί , τοῦτον τὸν τοιοῦτον , τὸν τοσοῦτον , τὸν τῆς ζωῆς καὶ τελευτῆς ἐξουσίαν ἔχοντα , τὸν βασιλέας χειροτονοῦντα καὶ καταλύοντα , τοῦτον οὐχ ὑμνήσας μόνον , μᾶλλον δὲ καὶ ἐμπαροινῶν διατελεῖς , τοῖς ἀφορισθεῖσιν αὐτῷ σκεύεσιν ἐντρυφῶν .
Lemmas: ἀλλά ἐπί ὁ κύριος ὁ οὐρανός ὑψόω . καλῶς διδάσκω ὁ πάρειμι , μή προσκυνέω ὁ ὁράω , ἀλλά ὁ οὗτος δημιουργός καί δεσπότης · καί κατά αὐτός καί ὁ βασιλεύς διελέγχω ὁ τύφω , καί διδάσκω , ὡς ὁ μέγας οὐρανός δημιουργός ἔχω ὁ ἀόρατος θεός . σύ δέ φημί ὑψηλός ἀποφαίνω ὁ Καρδία σύ , οὖον ὁ οὐρανός , ἀλλά ὁ θεός ὁ οὐρανός , ὁ κύριος πᾶς κτίσις . οὖον γάρ εἄν εἰμί μή τοσοῦτος τύφω νοσέω , ὁ σκεῦος ὁ οἶκος αὐτός φέρω προστάσσω . καί σύ καί ὁ μεγιστάν σύ , καί ὁ παράκοιτος σύ , καί ὁ παλλακή σύ πίνω οἶνος ἐν αὐτός · τουτέστιν , εἰς οἰνοφλυγία καί μέθη ἀποχράω ὁ ὁ θεός ἀνάκειμαι σκεῦος . εἶτα ὁ ὁ ἀσέβεια ὑπερβολή τραγῳδέω , καί ὁ θεός ὁ χρύσεος καί ἀργύρεος καί χάλκεος καί Σιδηροῦς καί ξύλινος καί λίθινος αἰνέω . καί ἐπιμένω ὁ κωμῳδία · ἕ οὖον βλέπω , καί οὐ ἀκούω , καί οὖον γιγνώσκω . καί μήv ἀδύναμαι συνοράω ὁ ἐκεῖνος αδρανής , ἐκ ὁ ὕλη , καί ἐκ ὁ ἐπίκειμαι αὐτός τέχνη , καί πρός οὗτος ἐκ ὁ ὁ μόριον ἀναισθησία · γνῶσις γάρ καί ὄψις καί ἀκοή στερέω , καί ὁ αἴσθησις οὐδέ ὁ εἷς ἐνέργεια ἔχω , ἀλλά μόνος γυμνός ὁ ἴνδαλμα . σύ δέ οὐδέ οὗτος πείθω συνοράω ὁ δήω , ἀλλά ὁ μέν ὠφελέω μή δύναμαι αἰνέω διατελέω . ὁ δέ θεός , ὅς ὁ πνοή σύ ἐν ὁ χείρ αὐτός , καί πᾶς ὁ ὁδός σύ , αὐτός οὐ δοξάζω . καλῶς δέ καί μάλα σοφός ἐκ παράλληλος τίθημι ὁ τε εἴδωλον καί ὁ ὁ ἅπας θεός , διά ὁ ὁ ἀκούω ὠφέλεια , καί δείκνυμι ἐκεῖνος μήτε βλέπω μήτε ἀκούω , οὐ ἐπάγω περί ὁ ὁ ὅλος θεός , ὅτι βλέπω , καί ἀκούω , καί γιγνώσκω , ἀλλά ὁ μείζων ἅπας τίθημι , ὅτι ὁ ζωή σύ καί ὁ ὁδός σύ ἐν ὁ χείρ αὐτός · μείζων γάρ εἰμί ὁ ζῶ ὁ καί ὁ ἄλλος παρέχω ζωή , καί ἀφαιρέω πάλιν αὐτός , ὅταν ἐθέλω . δείκνυμι τοίνυν , ὅτι ὁ μέν εἴδωλον καί ζωή καί αἴσθησις ἅπας στερέω · ὁ δέ ὁ ὅλος δεσπότης θεός πᾶς ὁ ζωή εἰμί χορηγός , καί οὗτος δίδωμι τε καί λαμβάνω , κυβερνάω ὡς ἐθέλω . ἀλλά ὅμως , φημί , οὗτος ὁ τοιοῦτος , ὁ τοσοῦτος , ὁ ὁ ζωή καί τελευτή ἐξουσία ἔχω , ὁ βασιλεύς χειροτονέω καί καταλύω , οὗτος οὐ ὑμνέω μόνος , μᾶλλον δέ καί ἐμπαροινέω διατελέω , ὁ ἀφορίζω αὐτός σκεῦος ἐντρυφάω .