theodoretus.interpretatio-in-danielem 3.vers_1
ἔτους ὀκτωκαιδεκάτου ναβουχοδονόσορ ὁ βασιλεὺς ἐποίησεν εἰκόνα χρυσῆν ὕψος αὐτῆς πήχεων ἐξήκοντα καὶ εὖρος αὐτῆς πήχεων ἕξ καὶ ἔστησεν αὐτὴν ἐν πεδίῳ δεηρᾶ ἐν χώρα βαβυλῶνος . ὁ μὲν ἀγαθὸς ἡμῶν καὶ φιλάνθρωπος δεσπότης ἅτε δὴ ποιητὴς καὶ δημιουργὸς βούλεται πάντας ἀνθρώπους σωθῆναι καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν καὶoὐ θέλει τὸν θάνατον τοῦ ἁμαρτωλοῦ ὡς τὸ ἐπιστρέψαι αὐτὸν καὶ ζῇν οὗ χάριν ἅπαντα ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας πραγματεύεται σωτηρίας . οἱ δὲ ἀναλγησίᾳ νοσοῦντες · καὶ τῷ ἀνηκέστῳ πάθει τῆς ἀλαζονείας δουλεύοντες οὐδὲμίαν ἐκ τῶν θείων φαρμάκων ὠφέλειαν καρποῦνται ἀλλ’ ἐοίκασί τισιν ἀῤῥώστοις ἀποστρεφομένοις τὴν παρὰ τῆς ἰατρικῆς τέχνης προσφερομένην αὐτοῖς θεραπείαν , ἀκρασίᾳ δὲ καὶ ἀκρασίᾳ πολλῇ χρωμένοις καὶ τὴν ἐπικειμένην αὐτοῖς αὔξουσιν ὁσημέραι νόσον . τοιοῦτος ἦν οὗτος ὁ ἀλαζὼν βασιλεύς ὃς τοῦ θεοῦ τῶν ὅλων ἀμέτρῳ φιλανθρωπίᾳ χρησαμένου καὶ μετὰ τὰς μυρίας παρανομίας τε καὶ δυσσεβείας θεραπείαν αὐτῷ προσενηνοχότος καὶ ὑποδείξαντος τῆς τε παρούσης εὐημερίας τὸ ἐπίκηρόν τε καὶ μάταιον καὶ τῆς ἀρετῆς τὸ ὑψηλόν τε καὶ περίβλεπτον ἣ καὶ τοῦς δορυαλώτους καὶ τὸν τῆς δουλείας ζυγὸν φέρειν ἠναγκασμένους ἀποφαίνει λαμπρούς , εὐθὺς μὲν ἐθαύμασε τὴν τοῦ προφήτου σοφίαν καὶ τὸν τούτου θεὸν τῶν ὅλων εἶναι θεὸν ὡμολόγησεν ὀλίγου δὲ χρόνου διελθόντος εἰς ἑαυτὸν ἐπανῆλθεν ὥσπερ κύων ἐπὶ τὸν ἴδιον ἔμετον , ῇ φησιν ἡ θεῖα γραφὴ καὶ κατασκευάζει μὲν εἰκόνα χρυσῆν τὸ μὲν ὕψος ἔχουσαν πήχεις ἑξήκοντα , τὸ δὲ εὖρος πήχεις ἕξ , καὶ ταύτην ἐν ἰσοπέδῳ στήσας χωρίῳ ὥστε ἴσως ἁπάντων ὑπερέχειν καὶ ὑπὸ πάντων ὁμοίως ὁρᾶσθαι . παρὰ πάντων αὐτὴν κελεύει προσκυνεῖσθαι τῶν ὑπηκόων . οὐχ ἁπλῶς δὲ οὗτος τῆς ἀλαζονείας ὁ τρόπος ἀλλ’ ἀντίθεος ἄντικρυς καὶ θεομισής . ἐπειδὴ γὰρ ὁ θεὸς ὄναρ αὐτῷ μεγίστην ὑπέδειξεν εἰκόνα ἐκ τεττάρων ὑλῶν πεποιημένην καὶ διὰ τούτων αὐτῷ τὰς τῶν τεττάρων βασιλειῶν διαδοχὰς παρεδήλωσεν , ἀντιστρατευόμενος τῷ θεῷ τὸν οἰκεῖον τῦφον κατασκευάζει δὴ καὶ αὐτὸς εἰκόνα μέγεθος αὐτῇ δεδωκὼς ὅσον ἡ τῶν ἀνθρώπων παρασχεῖν ἠδύνατο τέχνη . οὐκέτι δὲ ταύτην ἐκ χρυσοῦ καὶ ἀργύρου καὶ χαλκοῦ καὶ σιδήρου ποιεῖ , ἀλλ’ ἐκ μιᾶς ὕλης τῆς τοῦ χρυσοῦ κατασκευάζει οἰόμενος ὁ δείλαιος οὗτος ψευδεῖς ἀποδείξειν τοῦ θεοῦ τὰς προῤῥήσεις καὶ ἐπειδὴ ὁ μακάριος δανιὴλ τὸ ἐνύπνιον ἑρμηνεύων αὐτὸν εἶναι ἔφη τὴν κεφαλὴν τὴν χρυσῆν τουτέστι τῶν βαβυλωνίων εἴτουν ἀσσυρίων βασιλείαν τὰ δὲ ἄλλα μόρια τῆς εἰκόνος ἐκ τῶν ἄλλων ὑλῶν αἳ τὴν κεφαλὴν διεδέξαντο , αὐτὸς πᾶσαν ἐκ χρυσίου τὴν εἰκόνα κατασκευάζει . οὕτως ἡγούμενος ὁ μάταιος ἀτελεύτητον ἔχειν τὴν βασιλείαν στήσας δέ φησι τὴν εἰκόνα .
Lemmas: ἔτος ὀκτωκαιδέκατος ναβουχοδονόσορος ὁ βασιλεύς ποιέω εἰκών χρύσεος ὕψος αὐτός πῆχυς ἐξήκω καί εὖρος αὐτός πῆχυς ἕξ καί ἵστημι αὐτός ἐν πεδίον δέρω ἐν χώρα Βαβυλών . ὁ μέν ἀγαθός ἐγώ καί φιλάνθρωπος δεσπότης ἅτε δή ποιητής καί δημιουργός βούλομαι πᾶς ἄνθρωπος σῴζω καί εἰς ἐπίγνωσις ἀλήθεια ἔρχομαι καί ἐθέλω ὁ θάνατος ὁ ἁμαρτωλός ὡς ὁ ἐπιστρέφω αὐτός καί ζάω ὅς χάρις ἅπας ὑπέρ ὁ ἡμέτερος πραγματεύομαι σωτηρία . ὁ δέ ἀναλγησία νοσέω · καί ὁ ἀνήκεστος πάθος ὁ ἀλαζονεία δουλεύω οὐδείς ἐκ ὁ θεῖον φάρμακον ὠφέλεια καρπέω ἀλλά ἔοικα τις ἄρρωστος ἀποστρέφω ὁ παρά ὁ ἰατρικός τέχνη προσφέρω αὐτός θεραπεία , ἀκράτεια δέ καί ἀκράτεια πολύς χράω καί ὁ ἐπίκειμαι αὐτός αὐξάνω ὁσημέραι νόσος . τοιοῦτος εἰμί οὗτος ὁ ἀλαζών βασιλεύς ὅς ὁ θεός ὁ ὅλος ἄμετρος φιλανθρωπία χράω καί μετά ὁ μυρίος παρανομία τε καί δυσσέβεια θεραπεία αὐτός προσφέρω καί ὑποδείκνυμι ὁ τε πάρειμι εὐημερία ὁ ἐπικηρος τε καί μάταιος καί ὁ ἀρετή ὁ ὑψηλός τε καί περίβλεπτος ὅς καί ὁ δορυάλωτος καί ὁ ὁ δουλεία ζυγόν φέρω ἀναγκάζω ἀποφαίνω λαμπρός , εὐθύς μέν θαυμάζω ὁ ὁ προφήτης σοφία καί ὁ οὗτος θεός ὁ ὅλος εἰμί θεός ὁμολογέω ὀλίγος δέ χρόνος διέρχομαι εἰς ἑαυτοῦ ἐπανέρχομαι ὥσπερ κύω ἐπί ὁ ἴδιος ἔμετος , ᾗ φημί ὁ θεῖον γραφή καί κατασκευάζω μέν εἰκών χρύσεος ὁ μέν ὕψος ἔχω πῆχυς ἑξήκοντα , ὁ δέ εὖρος πῆχυς ἕξ , καί οὗτος ἐν ἰσόπεδον ἵστημι χωρίον ὥστε ἴσως ἅπας ὑπερέχω καί ὑπό πᾶς ὁμοίως ὁράω . παρά πᾶς αὐτός κελεύω προσκυνέω ὁ ὑπήκοος . οὐ ἁπλόος δέ οὗτος ὁ ἀλαζονεία ὁ τρόπος ἀλλά ἀντίθεος ἄντικρυς καί θεομισής . ἐπεί γάρ ὁ θεός ὄναρ αὐτός μέγας ὑποδείκνυμι εἰκών ἐκ τέσσαρες ὕλη ποιέω καί διά οὗτος αὐτός ὁ ὁ τέσσαρες βασίλεια διαδοχή παραδηλόω , ἀντιστρατεύομαι ὁ θεός ὁ οἰκέω τύφω κατασκευάζω δή καί αὐτός εἰκών μέγεθος αὐτός δίδωμι ὅσος ὁ ὁ ἄνθρωπος παρέχω δύναμαι τέχνη . οὐκέτι δέ οὗτος ἐκ χρυσός καί ἄργυρος καί χαλκός καί σίδηρος ποιέω , ἀλλά ἐκ εἷς ὕλη ὁ ὁ χρυσός κατασκευάζω οἴομαι ὁ δείλαιος οὗτος ψευδής ἀποδείκνυμι ὁ θεός ὁ πρόρρησις καί ἐπεί ὁ μακάριος δανιήλ ὁ ἐνύπνιον ἑρμηνεύω αὐτός εἰμί φημί ὁ κεφαλή ὁ χρύσεος τουτέστι ὁ βαβυλωνία εἴτουν Ἀσσύριος βασίλειος ὁ δέ ἄλλος μόριον ὁ εἰκών ἐκ ὁ ἄλλος ὕλη ὅς ὁ κεφαλή διαδέχομαι , αὐτός πᾶς ἐκ χρυσίον ὁ εἰκών κατασκευάζω . οὕτως ἡγέομαι ὁ μάταιος ἀτελεύτητος ἔχω ὁ βασίλειος ἵστημι δέ φημί ὁ εἰκών .