ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
theodoretus.interpretatio-in-danielem 4.vers_14
καὶ ἐφώνησεν ἐν ἰσχύϊ , καὶ οὕτως εἶπεν · ἐκκόψατε τὸ δένδρον , καὶ ἐκτείλατε τοὺς κλάδους αὐτοῦ , καὶ ἐκτινάξατε τὰ φύλλα αὐτοῦ καὶ διασκορπίσατε τὸν καρπὸν αὐτοῦ . καὶ βλέπει μὲν τὸν ἄγγελον ἀπ’ οὐρανοῦ καταβαίνοντα , ἵνα μάθῃ , ὡς αὐτὸς ὁ τῶν ὅλων δεσπότης τὴν κατ’ αὐτοῦ ἀπόφασιν ἐποιήσατο . διδάσκεται δὲ καὶ τίς ὁ δεδωκὼς αὐτῷ τὴν βασιλείαν , καὶ ἀποτιθέμενος τὴν βασιλείαν · ὁρᾷ γὰρ τὸ μὲν δένδρον ἐκτεμνόμενον , τοὺς δὲ κλάδους χωριζομένους , τουτέστι , τοὺς ὑπάρχους , καὶ τοὺς στρατηγοὺς καὶ σατράπας , καὶ τοὺς ἄλλην τινὰ παρ’ αὐτοῦ ἡγεμονίαν πεπιστευμένους · τὰ δὲ φύλλα ἐκτινασσόμενα ἣν περιεβέβλητο δόξαν δίκην φύλλων ἐκρέουσάν τε καὶ μαραινομένην · τὸν δὲ καρπὸν διασκορπιζόμενον · τοῦ γὰρ βασιλέως ἐκείνῃ περιπεσόντος τῇ συμφορᾷ , οἱ τὸν δασμὸν ἀπαιτοῦντες εἰς ἑαυτοὺς λοιπὸν ἀδεῶς τὸ κέρδος παρέπεμπον . σαλευθήτω , φησὶ τὰ θηρία ὑποκάτωθεν αὐτοῦ , καὶ τὰ ὄρνεα ἀπὸ τῶν κλάδων αὐτοῦ . οἱ γὰρ παρὰ γνώμην δουλεύειν ἠναγκασμένοι , ἀφορμὴν εὑρόντες τὴν τοῦ βασιλέως μεταβολὴν τοῦ ὑπακούειν ἀπέστησαν .
Lemmas: καί φωνέω ἐν ἰσχύς , καί οὕτως εἶπον · ἐκκόπτω ὁ δένδρον , καί εκτειλατος ὁ κλάδος αὐτός , καί ἐκτινάσσω ὁ φύλλον αὐτός καί διασκορπίζω ὁ καρπός αὐτός . καί βλέπω μέν ὁ ἄγγελος ἀπό οὐρανός καταβαίνω , ἵνα μανθάνω , ὡς αὐτός ὁ ὁ ὅλος δεσπότης ὁ κατά αὐτός ἀπόφασις ποιέω . διδάσκω δέ καί τίς ὁ δίδωμι αὐτός ὁ βασίλειος , καί ἀποτίθημι ὁ βασίλειος · ὁράω γάρ ὁ μέν δένδρον ἐκτέμνω , ὁ δέ κλάδος χωρίζω , τουτέστι , ὁ ὕπαρχος , καί ὁ στρατηγός καί σατράπης , καί ὁ ἄλλος τις παρά αὐτός ἡγεμονία πιστεύω · ὁ δέ φύλλον ἐκτινάσσω ὅς περιβάλλω δόξα δίκη φύλλον Κρέουσα τε καί μαραίνω · ὁ δέ καρπός διασκορπίζω · ὁ γάρ βασιλεύς ἐκεῖνος περιπίπτω ὁ συμφορά , ὁ ὁ δασμός ἀπαιτέω εἰς ἑαυτοῦ λοιπός ἀδεῶς ὁ κέρδος παραπέμπω . σαλεύω , φημί ὁ θηρίον ὑποκάτωθεν αὐτός , καί ὁ ὄρνεον ἀπό ὁ κλάδος αὐτός . ὁ γάρ παρά γνώμη δουλεύω ἀναγκάζω , ἀφορμή εὑρίσκω ὁ ὁ βασιλεύς μεταβολή ὁ ὑπακούω ἀφίστημι .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 4.vers_15
πλὴν τὴν φυὴν sic ! τῶν ῥιζῶν αὐτοῦ ἐν τῇ γῇ ἐάσατε · καὶ ἐν δεσμῷ φησὶ σιδηρῷ καὶ χαλκῷ , καὶ ἐν τῇ χλόῃ τῇ ἔξω , καὶ ἐν τῇ δρόσῳ τοῦ οὐρανοῦ αὐλισθήσεται . ὡς γὰρ φρενοβλαβείᾳ , καὶ παραπληξίᾳ καὶ φρενίτιδι νόσῳ περιπεσὼν , καὶ μεμηνὼς , καὶ κορυβαντιῶν , καὶ κατὰ πάντων λυττῶν , ἀναγκαίως δεσμὰ περιέκειτο · ἀλλ’ ὅμως οὐδὲ ταῦτα ἦν ἱκανὰ ἔνδον αὐτὸν κατέχειν · ἀλλὰ δραπετεύων ἐν ἐρήμοις διέτριβεν , ὑπαίθριος ταλαιπωρῶν , καὶ κτηνῶν δίκην τὴν πόαν σιτούμενος . τοῦτο γὰρ σημαίνει εἰρηκώς ·
Lemmas: πλήν ὁ φυή sic ! ὁ ῥίζα αὐτός ἐν ὁ γῆ ἐάω · καί ἐν δεσμός φημί σιδήρεος καί χαλκός , καί ἐν ὁ χλόη ὁ ἔξω , καί ἐν ὁ δρόσος ὁ οὐρανός αὐλίζομαι . ὡς γάρ φρενοβλάβεια , καί παραπληξία καί φρένιτις νόσος περιπίπτω , καί μαίνομαι , καί κορυβαντιῶν , καί κατά πᾶς λυσσάω , ἀναγκαῖος δεσμός περίκειμαι · ἀλλά ὅμως οὐδέ οὗτος εἰμί ἱκανός ἔνδον αὐτός καταχέω · ἀλλά δραπετεύω ἐν ἐρῆμος διατρίβω , ὑπαίθριος ταλαιπωρέω , καί κτῆνος δίκη ὁ πόα σιτέω . οὗτος γάρ σημαίνω εἴρω ·
theodoretus.interpretatio-in-danielem 4.vers_15ad16
καὶ μετὰ τῶν θηρίων ἡ μερὶς αὐτοῦ · ἐν τῷ χόρτῳ τῆς γῆς ἡ καρδία αὐτοῦ · ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων ἀλλοιωθήσεται . καὶ καρδία θηρίου δοθήσεται αὐτῷ , καὶ ἑπτὰ καιροὶ ἀλλαγήσονται ἐπ’ αὐτόν . καὶ τοῦτο δὲ τὴν τοῦ θεοῦ μακροθυμίαν δηλοῖ · χρόνῳ γὰρ βραχεῖ τὴν τιμωρίαν περιορίζει , ἀναμένων τὴν ἀπὸ τῆς παιδείας τεχθησομένην μεταμέλειαν . εἶτα δείκνυσιν ὡς ἀναντιρρήτως ἔσται τὰ εἰρημένα .
Lemmas: καί μετά ὁ θηρίον ὁ μερίς αὐτός · ἐν ὁ χόρτος ὁ γῆ ὁ καρδία αὐτός · ἀπό ὁ ἄνθρωπος ἀλλοιόω . καί καρδία θηρίον δίδωμι αὐτός , καί ἑπτά καιρός ἀλλάσσω ἐπί αὐτός . καί οὗτος δέ ὁ ὁ θεός μακροθυμία δηλόω · χρόνος γάρ βραχύς ὁ τιμωρία περιορίζω , ἀναμένω ὁ ἀπό ὁ παιδεία τίκτω μεταμέλεια . εἶτα δείκνυμι ὡς ἀναντίρρητος εἰμί ὁ εἴρω .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 4.vers_17
διὰ συγκρίματός , φησιν εἲρ , ὁ λόγος καὶ ῥῆμα ἁγίων τὸ ἐπερώτημα . ἀψευδὴς , φησίν , ὁ λόγος · ἄγγελος γὰρ ἅγιος ὁ εἰρηκώς , ἐγρηγορώς , ἀσώματος . εἴρηται δὲ ταῦτα , φησί , καὶ γίνεται , οὐ μάτην , ἀλλ’ ἵνα γνῶσιν οἱ ζῶντες , ὅτι κυριεύει ὁ ὕψιστος τῆς βασιλείας τῶν ἀνθρώπων , καὶ ᾧ ἐὰν δόξῃ , δώσει αὐτὴν καὶ ἐξουθένημα ἀνθρώπου ἀναστήσει ἐπ’ αὐτήν . ταῦτα φησὶν ὁ ἄγγελος ἔφη , ὅτι τούτου χάριν τὰ κατὰ τὸ δένδρον γενήσεται , ἵνα διὰ τούτου μάθωσιν ἅπαντες , ἕνα εἶναι δεσπότην καὶ βασιλέα τοὺς ἐπὶ γῆς καθιστῶντα βασιλέας , καὶ ἐγχειρίζοντα , ᾧ ἐὰν θέλῃ , τὴν βασιλείαν . δεικνὺς γὰρ τὴν ἑαυτοῦ ἐξουσίαν , καὶ τὸν εὐτελέστατον ὅτε , καὶ οὐδὲν εἶναι νομιζόμενον , ἀποφαίνει βασιλέα , καὶ τοὺς ἐν τοῖς μεγίστοις ὄντας ἀξιώμασιν ὑπακούειν αὐτῷ παρασκευάζει . οὕτω πληρώσας τὸ τοῦ ἐνυπνίου διήγημα , φησὶ πρὸς τὸν δανιήλ ·
Lemmas: διά σύγκριμα , φημί ἔρις , ὁ λόγος καί ῥῆμα ἅγιος ὁ ἐπερώτημα . ἀψευδής , φημί , ὁ λόγος · ἄγγελος γάρ ἅγιος ὁ εἴρω , ἐγείρω , ἀσώματος . εἴρω δέ οὗτος , φημί , καί γίγνομαι , οὖον μάτην , ἀλλά ἵνα γνῶσις ὁ ζῶ , ὅτι κυριεύω ὁ ὕψιστος ὁ βασίλεια ὁ ἄνθρωπος , καί ὅς ἐάν δόξα , δίδωμι αὐτός καί ἐξουθένημα ἄνθρωπος ἀνίστημι ἐπί αὐτός . οὗτος φημί ὁ ἄγγελος φημί , ὅτι οὗτος χάρις ὁ κατά ὁ δένδρον γίγνομαι , ἵνα διά οὗτος μανθάνω ἅπας , εἷς εἰμί δεσπότης καί βασιλεύς ὁ ἐπί γῆ καθίστημι βασιλεύς , καί ἐγχειρίζω , ὅς ἐάν ἐθέλω , ὁ βασίλειος . δείκνυμι γάρ ὁ ἑαυτοῦ ἐξουσία , καί ὁ εὐτελής ὅτε , καί οὐδείς εἰμί νομίζω , ἀποφαίνω βασιλεύς , καί ὁ ἐν ὁ μέγας εἰμί ἀξίωμα ὑπακούω αὐτός παρασκευάζω . οὗτος πληρόω ὁ ὁ ἐνύπνιος διήγημα , φημί πρός ὁ Δανιήλ ·
theodoretus.interpretatio-in-danielem 4.vers_18
τοῦτο τὸ ἐνύπνιον εἶδον ἐγὼ ναβουχοδονόσορ ὁ βασιλεύς · καὶ σύ , βαλτάσαρ , τὸ σύγκριμα εἰπὲ κατέναντι ἀντὶ τοῦ , ἀληθῶς καὶ ἀκριβῶς · ὅτι πάντες οἱ σοφοὶ τῆς βασιλείας μου οὐ δύνανται τὸ σύγκριμα αὐτοῦ δηλῶσαί μοι , σὺ δὲ δύνασαι . καὶ τὴν αἰτίαν δεικνύς , ὅτι φησὶ πνεῦμα θεοῦ ἅγιον ἐν σοί . οἱ μὲν γὰρ ἀνθρωπίνοις κέχρηνται λογισμοῖς , σὺ δὲ παρὰ θεοῦ μανθάνεις τὰ κεκρυμμένα .
Lemmas: οὗτος ὁ ἐνύπνιον εἶδον ἐγώ ναβουχοδονόσορος ὁ βασιλεύς · καί σῦς , Βαλτάσαρ , ὁ σύγκριμα εἶπον κατεναντίον ἀντί ὁ , ἀληθής καί ἀκριβῶς · ὅτι πᾶς ὁ σοφός ὁ βασίλεια ἐγώ οὖον δύναμαι ὁ σύγκριμα αὐτός δηλόω ἐγώ , σύ δέ δύναμαι . καί ὁ αἴτιος δείκνυμι , ὅτι φημί πνεῦμα θεός ἅγιος ἐν σύ . ὁ μέν γάρ ἀνθρώπινος χράομαι λογισμός , σύ δέ παρά θεός μανθάνω ὁ κρύπτω .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 4.vers_19
τότε δανιὴλ οὗ τὸ ὄνομα βαλτάσαρ , ἀπηνεώθη ὡσεὶ ὥραν μίαν , καὶ οἱ διαλογισμοὶ αὐτοῦ συνετάρασσον αὐτόν . ἔδει γὰρ δειχθῆναι τὴν ἀνθρωπίνην ἀσθένειαν , καὶ τότε ἀναφανῆναι τὴν ἐμπνέουσαν χάριν . ἀπεκρίθη τοίνυν ὁ βασιλεὺς καὶ εἶπε · βαλτάσαρ , τὸ ἐνύπνιον τοῦτο καὶ ἡ σύγκρισις αὐτοῦ μὴ κατασπευσάτω σε . εἶδε γὰρ αὐτὸν θορυβούμενον , καὶ ἀναγκαίως ψυχαγωγεῖ , μαθεῖν ἐφιέμενος ὅπερ ἀγνοεῖ · λέγει τοίνυν αὐτῷ · μὴ σφόδρα ἐπείγου , ἀλλὰ κατὰ σχολὴν τὰ μηνυόμενα διὰ τοῦ ἐνυπνίου εὑρὼν ταῦτά μοι δῆλα κατάστησον . ἀπεκρίθη τοίνυν ὁ βαλτάσαρ , καὶ εἶπε · κύριέ μου βασιλεῦ , τὸ ἐνύπνιον τοῦτο τοῖς μισοῦσί σε , καὶ ἡ σύγκρισις αὐτοῦ τοῖς ἐχθροῖς σου . σφόδρα σοφῶς καὶ συνετῶς ἀπεύχεται μὲν αὐτῷ τὰ λυπηρὰ τοῦ προοιμίου ἀρξάμενος , σημαίνει δὲ ὅμως τὴν ἀλήθειαν .
Lemmas: τότε Δανιήλ ὅς ὁ ὄνομα Βαλτάσαρ , ἀπανωθέω ὡσεί ὥρα εἷς , καί ὁ διαλογισμός αὐτός συνταράσσω αὐτός . ἐσθίω γάρ δείκνυμι ὁ ἀνθρώπινος ἀσθένεια , καί τότε ἀναφαίνω ὁ ἐμπνέω χάρις . ἀποκρίνω τοίνυν ὁ βασιλεύς καί εἶπον · Βαλτάσαρ , ὁ ἐνύπνιον οὗτος καί ὁ σύγκρισις αὐτός μή κατασπεύδω σύ . ὁράω γάρ αὐτός θορυβέω , καί ἀναγκαῖος ψυχαγωγέω , μανθάνω ἐφίημι ὅσπερ ἀγνοέω · λέγω τοίνυν αὐτός · μή σφόδρα ἐπείγω , ἀλλά κατά σχολή ὁ μηνύω διά ὁ ἐνύπνιος εὑρίσκω οὗτος ἐγώ δῆλος καθίστημι . ἀποκρίνω τοίνυν ὁ Βαλτάσαρ , καί εἶπον · κύριος ἐγώ βασιλεύς , ὁ ἐνύπνιον οὗτος ὁ μισέω σύ , καί ὁ σύγκρισις αὐτός ὁ ἐχθρός σύ . σφόδρα σοφός καί συνετός ἀπεύχομαι μέν αὐτός ὁ λυπηρός ὁ προοίμιον ἄρχω , σημαίνω δέ ὅμως ὁ ἀλήθεια .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 4.vers_20ad22
τὸ δένδρον , φησί , τὸ μεγαλυνθὲν καὶ τὸ ἰσχυκὸς οὗ τὸ ὕψος ἔφθασεν εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ τὸ κῦτος αὐτοῦ εἰς πᾶσαν τὴν γῆν . καὶ τὰ φύλλα αὐτοῦ εὐθαλῆ , καὶ ὁ καρπὸς αὐτοῦ πολύς , καὶ τροφὴ πᾶσιν ἐν αὐτῷ , ὑποκάτω αὐτοῦ κατῴκει τὰ θηρία τὰ ἄγρια , καὶ ἐν τοῖς κλάδοις αὐτοῦ κατεσκήνουν τὰ ὄρνεα τοῦ οὐρανοῦ , σὺ εἶ , βασιλεῦ . ἄξιον δὲ θαυμάσαι τοῦ δανιὴλ τὴν σοφίαν · οὐ γὰρ ἁπλῶς εἶπε , τὸ δένδρον τὸ μέγα , ἀλλὰ τὸ μεγαλυνθὲν καὶ τὸ ἰσχυκός · τουτέστιν , οὐκ ἄνωθεν ἦσθα μέγας , ἀλλὰ κατὰ μέρος γεγένησαι , καὶ τὴν ἰσχὺν δὲ οὐκ ἐξ ὠδίνων ἔσχες , ἀλλὰ κατὰ βραχὺ ταύτην προσέλαβες . διὸ πάλιν ἐπάγει · ὅτι ἐμεγαλύνθης , καὶ ἴσχυσας , καὶ ἡ μεγαλωσύνη σου ἐμεγαλύνθη καὶ ἔφθασεν εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἡ κυρεία σου εἰς τὰ πέρατα τῆς γῆς . καὶ ταῦτα δὲ σφόδρα ἁρμοδίως τὲ καὶ προσφόρως οὐρανῷ καὶ γῇ προσήρμοσε · τὴν μὲν γὰρ κυρείαν εἶπεν ἐφθακέναι εἰς τὰ πέρατα τῆς γῆς , τουτέστι τὴν ἐξουσίαν · εἰς δὲ τὸν οὐρανὸν οὐκέτι τὴν κυρείαν , ἀλλὰ τὴν μεγαλωσύνην , τουτέστι τὴν τοῦ λογισμοῦ φαντασίαν .
Lemmas: ὁ δένδρον , φημί , ὁ μεγαλύνω καί ὁ ἰσχύω ὅς ὁ ὕψος φθάνω εἰς ὁ οὐρανός καί ὁ κύτος αὐτός εἰς πᾶς ὁ γῆ . καί ὁ φύλλον αὐτός εὐθαλής , καί ὁ καρπός1 αὐτός πολύς , καί τροφή πᾶς ἐν αὐτός , ὑποκάτω αὐτός κατοικέω ὁ θηρίον ὁ ἄγριος , καί ἐν ὁ κλάδος αὐτός κατασκηνόω ὁ ὄρνεον ὁ οὐρανός , σύ εἰμί , βασιλεύς . ἄξιος δέ θαυμάζω ὁ δανιήλ ὁ σοφία · οὖον γάρ ἁπλόος εἶπον , ὁ δένδρον ὁ μέγας , ἀλλά ὁ μεγαλύνω καί ὁ ἰσχύω · τουτέστιν , οὐ ἄνωθεν εἰμί μέγας , ἀλλά κατά μέρος γίγνομαι , καί ὁ ἰσχύς δέ οὐ ἐκ ὠδίς ἔχω , ἀλλά κατά βραχύς οὗτος προσλαμβάνω . διό πάλιν ἐπάγω · ὅτι μεγαλύνω , καί ἰσχύω , καί ὁ μεγαλωσύνη σύ μεγαλύνω καί φθάνω εἰς ὁ οὐρανός καί ὁ κυρεία σύ εἰς ὁ πέρας ὁ γῆ . καί οὗτος δέ σφόδρα ἁρμοδίως τε καί προσφόρως οὐρανός καί γῆ προσαρμόζω · ὁ μέν γάρ κυριεία εἶπον φθάνω εἰς ὁ πέρας ὁ γῆ , τουτέστι ὁ ἐξουσία · εἰς δέ ὁ οὐρανός οὐκέτι ὁ κυριεία , ἀλλά ὁ μεγαλωσύνη , τουτέστι ὁ ὁ λογισμός φαντασία .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 4.vers_23ad24
καὶ ὅτι εἶδεν , φησὶν ὁ βασιλεὺς εἲρ καὶ ἅγιον καταβαίνοντα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καὶ εἶπεν · ἐκτίλατε τὸ δένδρον , καὶ διαφθείρατε αὐτό · πλὴν τὴν φυὴν τῶν ῥιζῶν αὐτοῦ ἐν τῇ γῇ ἐάσατε , καὶ ἐν δεσμῷ σιδηρῷ καὶ χαλκῷ , καὶ ἐν τῇ χλόῃ τῇ ἔξω , καὶ ἐν τῇ δρόσῳ τοῦ οὐρανοῦ αὐλισθήσεται , καὶ μετὰ θηρίων ἀγρίων ἡ μερὶς αὐτοῦ , ἕως οὗ ἑπτὰ καιροὶ ἀλλοιωθῶσιν ἐπ’ αὐτόν . καὶ τοῦτο ἡ σύγκρισις αὐτοῦ , βασιλεῦ . καὶ ἀξιόπιστον ποιῶν τὸν λόγον , ἀναγκαίως ἐπήγαγε · καὶ σύγκριμα ὑψίστου ἐστὶν ὃ ἔφθασεν ἐπὶ τὸν κύριόν μου τὸν βασιλέα . ἐντεῦθεν ἔστιν ἀκριβῶς καταμαθεῖν τῆς ἀποστολικῆς διδασκαλίας τὸ χρήσιμον . πᾶσα γάρ φησι ψυχὴ ἐξουσίαις ὑπερεχούσαις ὑποταττέσθω . καὶ γὰρ καὶ ὁ μακάριος δανιὴλ κύριον αὐτὸν τὸν δυσσεβῆ βασιλέα καλεῖ , καὶ τῷ νόμῳ τῆς ἐξουσίας πειθόμενος , ταῖς πρεπούσαις προσηγορίαις κέχρηται , καὶ λυπηρὰν οὖσαν τοῦ ἐνυπνίου τὴν ἀλήθειαν ὑποδείκνυσιν .
Lemmas: καί ὅτι ὁράω , φημί ὁ βασιλεύς ἔρις καί ἅγιος καταβαίνω ἐκ ὁ οὐρανός καί εἶπον · ἐκτίλλω ὁ δένδρον , καί διαφθείρω αὐτός · πλήν ὁ φυή ὁ ῥίζα αὐτός ἐν ὁ γῆ ἐάω , καί ἐν δεσμός σιδήρεος καί χαλκός , καί ἐν ὁ χλόη ὁ ἔξω , καί ἐν ὁ δρόσος ὁ οὐρανός αὐλίζομαι , καί μετά θηρίον ἄγριος ὁ μερίς αὐτός , ἠώς ὅς ἑπτά καιρός ἀλλοιόω ἐπί αὐτός . καί οὗτος ὁ σύγκρισις αὐτός , βασιλεύς . καί ἀξιόπιστος ποιέω ὁ λόγος , ἀναγκαῖος ἐπάγω · καί σύγκριμα ὕψιστος εἰμί ὅς φθάνω ἐπί ὁ κύριος ἐγώ ὁ βασιλεύς . ἐντεῦθεν εἰμί ἀκριβῶς καταμανθάνω ὁ ἀποστολικός διδασκαλία ὁ χρήσιμος . πᾶς γάρ φημί ψυχή ἐξουσία ὑπερέχω ὑποτάσσω . καί γάρ καί ὁ μακάριος δανιήλ κύριος αὐτός ὁ δυσσεβής βασιλεύς καλέω , καί ὁ νόμος ὁ ἐξουσία πείθω , ὁ πρέπω προσηγορία χράομαι , καί λυπηρός εἰμί ὁ ἐνύπνιος ὁ ἀλήθεια ὑποδείκνυμι .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 4.vers_25
ἐκδιώξουσι γάρ σε , φησὶν ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων , καὶ μετὰ θηρίων ἀγρίων ἔσται ἡ κατοικία σου , καὶ χόρτον ὡς βοῦν ψωμιοῦσί σε , καὶ ἀπὸ τῆς δρόσου τοῦ οὐρανοῦ τὸ σῶμά σου βαφήσεται , καὶ ἑπτὰ καιροὶ ἀλλαγήσονται ἐπὶ σοί . ἑπτὰ δὲ καιροὺς οἱ μὲν ἔφασαν ἑπτὰ ἔτη , οἱ δὲ τρία καὶ ἥμισυ . οὐ γὰρ εἰς τέσσαρας τροπὰς ἡ θεία γραφὴ τὸν ἐνιαυτὸν διαιρεῖ , ἀλλ’ εἰς δύο τὰς γενικωτάτας , χειμῶνα καὶ θέρος · ἑπτὰ οὖν τοιαῦτα τμήματα τρία καὶ ἥμισυ ἔτη πληροῖ · τοσοῦτον δέ , φησίν , ἐν τῇ συμφορᾷ διατελέσεις χρόνον · ἕως οὗ γνῷς , ὅτι κυριεύει ὁ ὕψιστος τῆς βασιλείας τῶν ἀνθρώπων , καὶ ᾧ ἐὰν δόξῃ , δώσει αὐτήν . ἐπειδὴ γὰρ ὀνειροπολεῖς εἶναι θεός , μᾶλλον δὲ καὶ κρείττων θεοῦ , ἀφαιρεῖταί σου ὁ θεὸς καὶ τὸν ἀνθρώπινον λογισμὸν καὶ τοῖς θηρίοις σε ἐοικέναι ποιήσει , ἵνα τῇ πείρᾳ μάθῃς , τί μὲν ἄνθρωπος , τί δὲ θεός , καὶ τί μὲν ἀνθρωπίνη εὐκληρία , τί δὲ θεία βασιλεία , καὶ ὅτι ταύτης τυχεῖν ἀδύνατον μὴ βουλομένου θεοῦ .
Lemmas: ἐκδιώκω γάρ σύ , φημί ἀπό ὁ ἄνθρωπος , καί μετά θηρίον ἄγριος εἰμί ὁ κατοίκιος σύ , καί χόρτος ὡς βοῦς ψωμίζω σύ , καί ἀπό ὁ δρόσος ὁ οὐρανός ὁ σῶμα σύ βάπτω , καί ἑπτά καιρός ἀλλάσσω ἐπί σύ . ἑπτά δέ καιρός ὁ μέν φημί ἑπτά ἔτος , ὁ δέ τρεῖς καί ἥμισυς . οὖον γάρ εἰς τέσσαρες τροπή ὁ θεῖος γραφή ὁ ἐνιαυτός διαιρέω , ἀλλά εἰς δύο ὁ γενικός , χειμών καί θέρος · ἑπτά οὖν τοιοῦτος τμῆμα τρεῖς καί ἥμισυς ἔτος πληρόω · τοσοῦτος δέ , φημί , ἐν ὁ συμφορά διατελέω χρόνος · ἠώς ὅς γιγνώσκω , ὅτι κυριεύω ὁ ὕψιστος ὁ βασίλεια ὁ ἄνθρωπος , καί ὅς ἐάν δόξα , δίδωμι αὐτός . ἐπεί γάρ ὀνειροπολέω εἰμί θεός , μᾶλλον δέ καί ἀγαθός θεός , ἀφαιρέω σύ ὁ θεός καί ὁ ἀνθρώπινος λογισμός καί ὁ θηρίον σύ ἔοικα ποιέω , ἵνα ὁ πείρω μανθάνω , τίς μέν ἄνθρωπος , τίς δέ θεός , καί τίς μέν ἀνθρώπινος εὐκληρία , τίς δέ θεῖος βασίλειος , καί ὅτι οὗτος τυγχάνω ἀδύνατος μή βούλομαι θεός .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 4.vers_26
καὶ ὅτι εἶπε , φησίν , ἐάσατε τὴν φυὴν τῶν ῥιζῶν τοῦ δένδρου , ἡ βασιλεία σου σοὶ μενεῖ , ἀφ’ ἧς ἂν γνῷς τὴν βασιλείαν τὴν οὐράνιον · ἀποστερηθεὶς γὰρ τῆς βασιλείας κἀκεῖνα ὑπομείνας ἅπαντα , ἐπιγνώσῃ τῆς βασιλείας τὸν χορηγόν , εἶτα γνοὺς ἀπολήψῃ πάλιν τὴν προτέραν ἐξουσίαν · ἵνα καὶ τῇ ἀφαιρέσει , καὶ τῇ ἀποδόσει , μάθῃς ἀκριβῶς , τίς ὁ τῶν ὅλων κυβερνήτης , τίς ὁ σοφῶς ἅπαντα ἰθύνων καὶ πρυτανεύων . οὕτως εἰρηκὼς τὰ ἐσόμενα , παραίνεσιν εἰσφέρει καὶ συμβουλὴν ἀρίστην , καὶ φάρμακον προσφέρει συμβαῖνον τῷ τραύματι .
Lemmas: καί ὅτι εἶπον , φημί , ἐάω ὁ φυή ὁ ῥίζα ὁ δένδρον , ὁ βασίλειος σύ σύ μένω , ἀπό ὅς εἄν γιγνώσκω ὁ βασίλειος ὁ οὐράνιος · ἀποστερέω γάρ ὁ βασίλεια ἐκεῖνος ὑπομένω ἅπας , ἐπιγιγνώσκω ὁ βασίλεια ὁ χορηγός , εἶτα γιγνώσκω ἀπολαμβάνω πάλιν ὁ πρότερος ἐξουσία · ἵνα καί ὁ ἀφαίρεσις , καί ὁ ἀπόδοσις , μανθάνω ἀκριβῶς , τίς ὁ ὁ ὅλος κυβερνήτης , τίς ὁ σοφός ἅπας εὐθύνω καί πρυτανεύω . οὕτως ἐρῶ ὁ εἰμί , παραίνεσις εἰσφέρω καί συμβουλή ἀγαθός , καί φάρμακον προσφέρω συμβαίνω ὁ τραῦμα .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 4.vers_27
διὰ τοῦτο γάρ φησι βασιλεῦ , ἡ βουλή μου ἀρεσάτω σοι , καὶ τὰς ἁμαρτίας σου ἐν ἐλεημοσύναις λύτρωσαι , καὶ τὰς ἀδικίας σου ἐν οἰκτιρμοῖς πενήτων . δηλοῖ δὲ διὰ τούτων τὴν ἄπληστον ὠμότητα ᾗ κατὰ τῶν ὑπηκόων ἐχρήσατο . βούλει , φησί , φιλανθρωπίας ἀπολαῦσαι ; ἐπίδειξαι ταύτην εἰς τοὺς τὴν αὐτὴν σοὶ φύσιν λαχόντας · οὕτω γὰρ πείσεις τὸν δικαστὴν σβέσαι τὴν ἀπειλήν , καὶ καταλιπεῖν ἀτέλεστον . ἴσως γάρ φησιν ἔσται μακροθυμία τοῖς παραπτώμασί σου . ὁ μὲν οὖν προφήτης ταύτην εἰσηγήσατο τὴν γνώμην · ὁ δὲ μείνας ἀτεράμων καὶ ἀκαμπὴς ἐδέξατο τῆς παρανομίας τὰ ἐπίχειρα , καὶ ἅπερ ἤκουσεν ἀλγεινά , ταῦτα τοῖς ὀφθαλμοῖς ἐθεάσατο . εἶτα καὶ σημαίνει τῆς θείας μακροθυμίας τὸν χρόνον · δυοκαίδεκα γὰρ διαδραμόντων μηνῶν , ἐδέξατο ἡ διὰ τῆς προρρήσεως ἀπειλὴ τῶν πραγμάτων τὸ τέλος . καὶ τοσοῦτον χρόνον εἰς μεταμέλειαν εἰληφώς , κακῶς τὴν τῆς μεταμελείας ἀνάλωσε προθεσμίαν . πρὸς ὃν ὁ μακάριος εἴποι ἂν παῦλος εἰκότως · ἢ τοῦ πλούτου τῆς χρηστότητος αὐτοῦ , καὶ τῆς ἀνοχῆς , καὶ τῆς μακροθυμίας καταφρονεῖς , ἀγνοῶν ὅτι τὸ χρηστὸν τοῦ θεοῦ εἰς μετάνοιάν σε ἄγει ; κατὰ δὲ τὴν σκληρότητά σου καὶ ἀμετανόητον καρδίαν , θησαυρίζεις σεαυτῷ ὀργὴν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς , καὶ ἀποκαλύψεως , καὶ δικαιοκρισίας τοῦ θεοῦ , ὃς ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ · τοῖς μὲν καθ’ ὑπομονὴν ἔργου ἀγαθοῦ δόξαν , καὶ τιμὴν , καὶ ἀφθαρσίαν ζητοῦσι , ζωὴν αἰώνιον · τοῖς δὲ ἐξ ἐριθείας , καὶ ἀπειθοῦσι μὲν τῇ ἀληθείᾳ , πειθομένοις δὲ τῇ ἀδικίᾳ , θυμὸς καὶ ὀργή · θλίψις καὶ στενοχωρία ἐπὶ πᾶσαν ψυχὴν ἀνθρώπου τοῦ κατεργαζομένου τὸ κακόν . ταῦτα γὰρ συνέβη καὶ τῷ ναβουχοδονόσορ , τῇ τοῦ θεοῦ μακροθυμίᾳ , εἰς δέον οὐ χρησαμένῳ . καὶ τούτου μάρτυς αὐτὸς οὑτωσὶ λέγων ·
Lemmas: διά οὗτος γάρ φημί βασιλεύς , ὁ βουλή ἐγώ ἀρέσκω σύ , καί ὁ ἁμαρτία σύ ἐν ἐλεημοσύνη λυτρόω , καί ὁ ἀδικία σύ ἐν οἰκτιρμός πένης . δηλόω δέ διά οὗτος ὁ ἄπληστος ὠμότης ὅς κατά ὁ ὑπήκοος χράω . βούλομαι , φημί , φιλανθρωπία ἀπολαύω ; ἐπιδείκνυμι οὗτος εἰς ὁ ὁ αὐτός σύ φύσις λαγχάνω · οὗτος γάρ πείθω ὁ δικαστής σβέννυμι ὁ ἀπειλή , καί καταλείπω ἀτέλεστος . ἴσως γάρ φημί εἰμί μακροθυμία ὁ παράπτωμα σύ . ὁ μέν οὖν προφήτης οὗτος εἰσηγέομαι ὁ γνώμη · ὁ δέ μένω ἀτεράμων καί ἀκαμπής δέχομαι ὁ παρανομία ὁ ἐπίχειρα , καί ὅσπερ ἀκούω ἀλγεινός , οὗτος ὁ ὀφθαλμός θεάομαι . εἶτα καί σημαίνω ὁ θεῖος μακροθυμία ὁ χρόνος · δώδεκα γάρ διατρέχω μείς , δέχομαι ὁ διά ὁ πρόρρησις ἀπειλή ὁ πρᾶγμα ὁ τέλος . καί τοσοῦτος χρόνος εἰς μεταμέλεια λαμβάνω , κακῶς ὁ ὁ μεταμέλεια ἀναλίσκω προθεσμία . πρός ὅς ὁ μακάριος εἶπον εἄν Παῦλος εἰκότως · ἢ ὁ πλοῦτος ὁ χρηστότης αὐτός , καί ὁ ἀνοχή , καί ὁ μακροθυμία καταφρονέω , ἀγνοέω ὅτι ὁ χρηστός ὁ θεός εἰς μετάνοια σύ ἄγω ; κατά δέ ὁ σκληρότης σύ καί ἀμετανόητος Καρδία , θησαυρίζω σεαυτοῦ ὀργή ἐν ἡμέρα ὀργή , καί ἀποκάλυψις , καί δικαιοκρισία ὁ θεός , ὅς πωλέω ἕκαστος κατά ὁ ἔργον αὐτός · ὁ μέν κατά ὑπομονή ἔργον ἀγαθός δόξα , καί τιμή , καί ἀφθαρσία ζητέω , ζωή αἰώνιος · ὁ δέ ἐκ ἐριθεία , καί ἀπειθέω μέν ὁ ἀλήθεια , πείθω δέ ὁ ἀδικία , θυμός καί ὀργή · θλῖψις καί στενοχωρία ἐπί πᾶς ψυχή ἄνθρωπος ὁ κατεργάζομαι ὁ κακός . οὗτος γάρ συμβαίνω καί ὁ ναβουχοδονόσορος , ὁ ὁ θεός μακροθυμία , εἰς δήω οὖον χράω . καί οὗτος μάρτυς αὐτός οὑτωσί λέγω ·
theodoretus.interpretatio-in-danielem 4.vers_29ad30
καὶ μετὰ δώδεκα μῆνας , ἐν τῷ ναῷ τῆς βασιλείας αὐτοῦ ἐν βαβυλῶνι περιπατῶν ἦν , καὶ ἐπὶ τῶν τειχῶν τῆς πόλεως μετὰ πάσης τῆς δόξης αὐτοῦ , καὶ ἐπὶ τῶν πύργων αὐτοῦ διεπορεύετο . καὶ ἀπεκρίθη ὁ βασιλεὺς καὶ εἶπεν · οὐκ αὐτή ἐστι βαβυλὼν ἡ μεγάλη , ἣν ἐγὼ ᾠκοδόμησα εἰς οἶκον βασιλείας , ἐν κράτει τῆς ἰσχύος μου , εἰς τιμὴν τῆς δόξης μου ; βλέπε τοῦ φρονήματος τὸν ὄγκον , βλέπε τὴν τῆς ἀλαζονείας ὑπερβολήν . ἐγὼ γὰρ αὐτήν φησι βασιλικὴν πόλιν ἐποιησάμην βασίλεια καταστησάμενος ἐν αὐτῇ , εἰς τιμὴν τῆς δόξης μου · ἐποίησα δὲ ταῦτα ἰσχὺν ἔχων μεγίστην , καὶ πάντων κεκρατηκώς . ἀλλὰ μὴν φρυαττόμενος καὶ βρενθυόμενος , τοιούτοις ἐχρήσατο τοῖς λόγοις · ὁ δὲ δεσπότης θεὸς παραυτίκα τὴν τιμωρίαν ἐπήγαγεν .
Lemmas: καί μετά δώδεκα μείς , ἐν ὁ ναός ὁ βασίλεια αὐτός ἐν Βαβυλών περιπατέω εἰμί , καί ἐπί ὁ τεῖχος ὁ πόλις μετά πᾶς ὁ δόξα αὐτός , καί ἐπί ὁ πύργος αὐτός διαπορεύω . καί ἀποκρίνω ὁ βασιλεύς καί εἶπον · οὐ αὐτός εἰμί Βαβυλών ὁ μέγας , ὅς ἐγώ οἰκοδομέω εἰς οἶκος βασίλεια , ἐν κράτος ὁ ἰσχύς ἐγώ , εἰς τιμή ὁ δόξα ἐγώ ; βλέπω ὁ φρόνημα ὁ ὄγκος , βλέπω ὁ ὁ ἀλαζονεία ὑπερβολή . ἐγώ γάρ αὐτός φημί βασιλικός πόλις ποιέω βασίλεια καθίστημι ἐν αὐτός , εἰς τιμή ὁ δόξα ἐγώ · ποιέω δέ οὗτος ἰσχύς ἔχω μέγας , καί πᾶς κρατέω . ἀλλά μήv φρυάσσομαι καί βρενθύομαι , τοιοῦτος χράω ὁ λόγος · ὁ δέ δεσπότης θεός παραυτίκα ὁ τιμωρία ἐπάγω .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 4.vers_31
ἔτι γάρ φησι τοῦ λόγου ὄντος ἐν τῷ στόματι τοῦ βασιλέως , φωνὴ ἀπ’ οὐρανοῦ ἐγένετο . ἐπειδὴ γὰρ εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνελθεῖν ὠνειροπόλησεν , ἐκεῖθεν δέχεται τὴν ἀπόφασιν · καὶ ἐπειδὴ οὐκ ἀπέχρησεν αὐτῷ τὰ κάτω βασίλεια , ἀλλ’ ἅμα καὶ τῶν ἄνω μανικῶς ἐπεθύμησεν , ἔρημος γίνεται καὶ τῶν κάτω · καὶ τὸν οὐρανὸν ἁρπάσαι θελήσας , καὶ τῆς γῆς ἐξελαύνεται . φωνὴ τοίνυν ἦλθεν ἀπ’ οὐρανοῦ · σοὶ σοὶ λέγεται ναβουχοδονόσορ βασιλεῦ . ὁ δὲ τῆς ἀντωνυμίας διπλασιασμὸς οὐχ ἁπλῶς πρόσκειται , ἀλλ’ εἰς ἔλεγχον ἐναργέστερον τοῦ πρὸς ὃν ταῦτα λέγεται . καλεῖ δὲ αὐτὸν ἔτι βασιλέα , καὶ τὴν παροῦσαν ἔτι δόξαν , καὶ τὴν ἐσομένην οὐκ εἰς μακρὰν ἀτιμίαν δεικνύς .
Lemmas: ἔτι γάρ φημί ὁ λόγος εἰμί ἐν ὁ στόμα ὁ βασιλεύς , φωνή ἀπό οὐρανός γίγνομαι . ἐπεί γάρ εἰς ὁ οὐρανός ἀνέρχομαι ὀνειροπολέω , ἐκεῖθεν δέχομαι ὁ ἀπόφασις · καί ἐπεί οὐ ἀποχράω αὐτός ὁ κάτω βασίλεια , ἀλλά ἅμα καί ὁ ἄνω μανικός ἐπιθυμέω , ἐρῆμος γίγνομαι καί ὁ κάτω · καί ὁ οὐρανός ἁρπάζω ἐθέλω , καί ὁ γῆ ἐξελαύνω . φωνή τοίνυν ἔρχομαι ἀπό οὐρανός · σύ σύ λέγω ναβουχοδονόσορος βασιλεύς . ὁ δέ ὁ ἀντωνυμία διπλασιασμός οὐ ἁπλόος πρόσκειμαι , ἀλλά εἰς ἔλεγχος ἐναργής ὁ πρός ὅς οὗτος λέγω . καλέω δέ αὐτός ἔτι βασιλεύς , καί ὁ πάρειμι ἔτι δόξα , καί ὁ εἰμί οὐ εἰς μακράν ἀτιμία δείκνυμι .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 4.vers_31ad32
ἡ βασιλεία σου , φησί , παρῆλθεν ἀπὸ σοῦ . καὶ ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων σε ἐκδιώξουσι , καὶ μετὰ θηρίων ἀγρίων ἡ κατοικία σου καὶ χόρτον ὡς βοῦν ψωμιοῦσί σε , καὶ ἑπτὰ καιροὶ ἀλλαγήσονται ἐπὶ σοί , ἕως οὗ γνῷς , ὅτι κυριεύει ὁ ὕψιστος τῆς βασιλείας τῶν ἀνθρώπων , καὶ ᾧ ἐὰν δόξῃ , δώσει αὐτήν . εἶτα δεικνὺς τὴν τῆς τιμωρίας ὀξύτητα , καὶ ὅτι παραυτίκα , φησί , τῷ λόγῳ τὸ ἔργον ἐπηκολούθησεν .
Lemmas: ὁ βασίλειος σύ , φημί , παρέρχομαι ἀπό σύ . καί ἀπό ὁ ἄνθρωπος σύ ἐκδιώκω , καί μετά θηρίον ἄγριος ὁ κατοίκιος σύ καί χόρτος ὡς βοῦς ψωμίζω σύ , καί ἑπτά καιρός ἀλλάσσω ἐπί σύ , ἠώς ὅς γιγνώσκω , ὅτι κυριεύω ὁ ὕψιστος ὁ βασίλεια ὁ ἄνθρωπος , καί ὅς ἐάν δόξα , δίδωμι αὐτός . εἶτα δείκνυμι ὁ ὁ τιμωρία ὀξύτης , καί ὅτι παραυτίκα , φημί , ὁ λόγος ὁ ἔργον ἐπακολουθέω .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 4.vers_34
μετὰ γάρ φησι τὸ τέλος τῶν ἡμερῶν , ἐγὼ ναβουχοδονόσορ τοὺς ὀφθαλμούς μου εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνέλαβον . οὐχ ἁπλῶς δὲ προστέθεικε τὸ ἐγὼ ἀλλὰ διδάσκων ἅπαντας ἀνθρώπους , ὡς ὁ τῇ ἀλαζονείᾳ ἐκείνῃ χρησάμενος , ὁ εἰρηκώς · τίς ἐστιν ὁ θεός , ὃς ἐξελεῖται ὑμᾶς ἐκ τῶν χειρῶν μου ; ὁ ὀνειροπολήσας τὸν οὐρανὸν ἀναβῆναι , καὶ ἐπάνω τῶν ἀστέρων θεῖναι τὸν θρόνον μου , ἐδιδάχθην τῇ πείρᾳ τὸ δέον , ἔμαθον διὰ τῆς τιμωρίας σωφρονεῖν , τὴν ἐμαυτοῦ δουλείαν ἐπέγνων . διὸ καὶ ἀνέλαβον τοὺς ὀφθαλμούς μου εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἅμα τε τοῦτο ἐποίησα , καὶ αἱ φρένες μου ἐπεστράφησαν . ἀντὶ τοῦ , τῆς παραφροσύνης ἐλεύθερος ἐγενόμην , καὶ τὸν λογισμὸν ἐῤῥώσθην · παραυτίκα δὲ ὑγιᾶ τὸν νοῦν ἀπέλαβον . καὶ τὸν ὕψιστον εὐλόγησα , καὶ τὸν ζῶντα εἰς τοὺς αἰῶνας ᾔνεσα , ὅτι ἡ ἐξουσία αὐτοῦ ἐξουσία αἰώνιος , καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ εἰς γενεὰν καὶ γενεάν . γνοὺς γὰρ τῇ πείρᾳ , τί μὲν ἄνθρωπος , τί δὲ θεός , τὸν μὲν ὕψιστον καὶ ζῶντα προσαγορεύει , καὶ βασιλέα αἰώνιον ἀποκαλεῖ , τὴν δὲ οἰκείαν εὐτέλειαν ἐπιγινώσκει . διό φησι ·
Lemmas: μετά γάρ φημί ὁ τέλος ὁ ἡμέρα , ἐγώ ναβουχοδονόσορος ὁ ὀφθαλμός ἐγώ εἰς ὁ οὐρανός ἀναλαμβάνω . οὐ ἁπλόος δέ προστίθημι ὁ ἐγώ ἀλλά διδάσκω ἅπας ἄνθρωπος , ὡς ὁ ὁ ἀλαζονεία ἐκεῖνος χράω , ὁ εἴρω · τίς εἰμί ὁ θεός , ὅς ἐξελαύνω σύ ἐκ ὁ χείρ ἐγώ ; ὁ ὀνειροπολέω ὁ οὐρανός ἀναβαίνω , καί ἐπάνω ὁ ἀστήρ τίθημι ὁ θρόνος ἐγώ , διδάσκω ὁ πείρω ὁ δήω , μανθάνω διά ὁ τιμωρία σωφρονέω , ὁ ἐμαυτοῦ δουλεία ἐπιγιγνώσκω . διό καί ἀναλαμβάνω ὁ ὀφθαλμός ἐγώ εἰς ὁ οὐρανός καί ἅμα τε οὗτος ποιέω , καί ὁ φρήν ἐγώ ἐπιστρέφω . ἀντί ὁ , ὁ παραφροσύνη ἐλεύθερος γίγνομαι , καί ὁ λογισμός ῥώννυμι · παραυτίκα δέ ὑγιής ὁ νόος ἀπολαμβάνω . καί ὁ ὕψιστος εὐλογέω , καί ὁ ζῶ εἰς ὁ αἰών αἰνέω , ὅτι ὁ ἐξουσία αὐτός ἐξουσία αἰώνιος , καί ὁ βασίλειος αὐτός εἰς γενεά καί γενεά . γιγνώσκω γάρ ὁ πείρω , τίς μέν ἄνθρωπος , τίς δέ θεός , ὁ μέν ὕψιστος καί ζῶ προσαγορεύω , καί βασιλεύς αἰώνιος ἀποκαλέω , ὁ δέ οἰκεῖος εὐτέλεια ἐπιγιγνώσκω . διό φημί ·
theodoretus.interpretatio-in-danielem 4.vers_36
αὐτῷ γὰρ τῷ καιρῷ αἱ φρένες μου ἐστράφησαν πρός με , καὶ εἰς τὴν τιμὴν τῆς βασιλείας μου ἦλθον , καὶ ἡ μορφή μου ἐπέστρεψεν ἐπ’ ἐμέ . αὐχμῶν γάρ , ὡς εἰκός , καὶ ῥυπῶν , ἀποκειράμενος καὶ τὰ περιττὰ τῶν ὀνύχων ἀφελόμενος , καὶ τὸν ῥύπον ἀπονιψάμενος , τῆς θείας χάριτος ἀπολαύσας , ἐπεγνώσθη ὅτι ἄνθρωπος ἦν ἐκεῖνος , ὁ πρότερον τὴν μεγίστην διέπων βασιλείαν . καὶ οἱ τύραννοί μου , φησί , καὶ οἱ μεγιστάνές μου ἐπεζήτουν με . ἀποθέμενοι γὰρ κἀκεῖνοι τὸ μῖσος , διάθεσιν περὶ ἐμὲ καὶ φίλτρον ἔλαβον . καὶ ἐπὶ τὴν βασιλείαν μου ἐκραταιώθην καὶ μεγαλωσύνη περισσοτέρα προσετέθη μοι . καὶ τοῦτο δὲ πάλιν εὐσεβείας γέμει τὸ ῥῆμα · οὐ γὰρ εἶπε , μεγαλωσύνην περισσοτέραν ἐκτησάμην , ἀλλὰ , προσετέθη μοι , τὸν χορηγὸν ὑποδεικνὺς καὶ τῶν ἀγαθῶν κηρύττων τὸν αἴτιον .
Lemmas: αὐτός γάρ ὁ καιρός ὁ φρήν ἐγώ στρέφω πρός ἐγώ , καί εἰς ὁ τιμή ὁ βασίλεια ἐγώ ἔρχομαι , καί ὁ μορφή ἐγώ ἐπιστρέφω ἐπί ἐγώ . αὐχμός γάρ , ὡς εἰκός , καί ῥυπάω , ἀποκείρω καί ὁ περισσός ὁ ὄνυξ ἀφαιρέω , καί ὁ ῥύπος ἀπονίζω , ὁ θεῖος χάρις ἀπολαύω , ἐπιγιγνώσκω ὅτι ἄνθρωπος εἰμί ἐκεῖνος , ὁ πρότερος ὁ μέγας διέπω βασίλειος . καί ὁ τύραννος ἐγώ , φημί , καί ὁ μεγιστάνας ἐγώ ἐπιζητέω ἐγώ . ἀποτίθημι γάρ ἐκεῖνος ὁ μῖσος , διάθεσις περί ἐγώ καί φίλτρον λαμβάνω . καί ἐπί ὁ βασίλειος ἐγώ κραταιόω καί μεγαλωσύνη περισσός προστίθημι ἐγώ . καί οὗτος δέ πάλιν εὐσέβεια γέμω ὁ ῥῆμα · οὖον γάρ εἶπον , μεγαλωσύνη περισσός κτάομαι , ἀλλά , προστίθημι ἐγώ , ὁ χορηγός ὑποδείκνυμι καί ὁ ἀγαθός κηρύσσω ὁ αἴτιος .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 5.vers_2
πίνων δέ φησιν ὁ βαλτάσαρ εἶπεν ἐν τῇ γεύσει τοῦ οἴνου , τοῦ ἐνεγκεῖν τὰ σκεύη χρυσᾶ καὶ ἀργυρᾶ , ἃ ἐξήνεγκε ναβουχοδονόσορ ὁ πατὴρ αὐτοῦ ἐκ τοῦ ναοῦ τοῦ ἐν ἱερουσαλήμ · καὶ πιέτωσαν ἐν αὐτοῖς ὁ βασιλεὺς καὶ οἱ μεγιστᾶνες αὐτοῦ , καὶ αἱ παράκοιτοι αὐτοῦ καὶ αἱ παλλακαὶ αὐτοῦ . διδάσκει δὲ ἡμᾶς διὰ τούτων ὁ προφήτης , οὐ μόνον τὴν τῆς ἀσεβείας ὑπερβολήν , ἀλλὰ καὶ τὴν ἐκ τῆς ἀμετρίας τοῦ οἴνου γενομένην βλάβην . πίνων γάρ φησιν ὁ βασιλεὺς εἶπεν ἐν τῇ γεύσει τοῦ οἴνου , τοῦ ἐνεγκεῖν τὰ σκεύη τὰ χρυσᾶ καὶ τὰ ἀργυρᾶ . κατέχωσε γὰρ ἡ μέθη τὸν λογισμὸν καὶ ἡ ἀκρασία τὴν κατὰ τοῦ θεοῦ μανίαν ἐγέννησε · καὶ τὰ ἀφιερωμένα τῇ τοῦ θεοῦ θεραπείᾳ σκεύη , ἃ ναβουχοδονόσορ ὁ πατὴρ αὐτοῦ , ἔλαβε μὲν , τοῦ θεοῦ προδεδωκότος , ἐτίμησε δὲ ὡς ἐνόμισε , καὶ τῆς τῶν ἀνθρώπων ἠλευθέρωσε χρήσεως , τούτοις ὡς κοινοῖς οὗτος ἐτόλμησε χρήσασθαι · οὐ γὰρ εἶπε μόνον , ἀλλὰ καὶ τὸ ἔργον τοῖς λόγοις ἐπέθηκεν .
Lemmas: πίνω δέ φημί ὁ Βαλτάσαρ εἶπον ἐν ὁ γεύω ὁ οἶνος , ὁ φέρω ὁ σκεῦος χρύσεος καί ἀργύρεος , ὁ ἐκφέρω ναβουχοδονόσορος ὁ πατήρ αὐτός ἐκ ὁ ναός ὁ ἐν Ἱερουσαλήμ · καί πιέτωσαν ἐν αὐτός ὁ βασιλεύς καί ὁ μεγιστάν αὐτός , καί ὁ παράκοιτος αὐτός καί ὁ παλλακή αὐτός . διδάσκω δέ ἐγώ διά οὗτος ὁ προφήτης , οὖον μόνος ὁ ὁ ἀσέβεια ὑπερβολή , ἀλλά καί ὁ ἐκ ὁ ἀμετρία ὁ οἶνος γίγνομαι βλάβη . πίνω γάρ φημί ὁ βασιλεύς εἶπον ἐν ὁ γεύω ὁ οἶνος , ὁ φέρω ὁ σκεῦος ὁ χρύσεος καί ὁ ἀργύρεος . καταχώννυμι γάρ ὁ μέθη ὁ λογισμός καί ὁ ἀκράτεια ὁ κατά ὁ θεός μανία γεννάω · καί ὁ αφιερώνω ὁ ὁ θεός θεραπεία σκεῦος , ὁ ναβουχοδονόσορος ὁ πατήρ αὐτός , λαμβάνω μέν , ὁ θεός προδίδωμι , τιμάω δέ ὡς νομίζω , καί ὁ ὁ ἄνθρωπος ἐλευθερόω χρῆσις , οὗτος ὡς κοινός οὗτος τολμάω χράω · οὖον γάρ εἶπον μόνος , ἀλλά καί ὁ ἔργον ὁ λόγος ἐπιτίθημι .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 5.vers_3
ἠνέχθησαν γάρ φησι τὰ σκεύη τὰ χρυσᾶ καὶ τὰ ἀργυρᾶ , ἃ ἐξήνεγκε ναβουχοδονόσορ ἐκ τοῦ ναοῦ τοῦ θεοῦ τοῦ ἐν ἱερουσαλήμ . καλῶς δὲ τὴν τῆς ἀτοπίας ἔδειξεν ὑπερβολήν , πρὸς τῷ ναῷ καὶ τοῦ θεοῦ μνημονεύσας καὶ τοῦ ναοῦ δεικνὺς τὸ ἐπίσημον , τὴν τῆς ἱερουσαλὴμ προσηγορίαν προστέθεικεν . ταῦτα γάρ φησι τὰ σκεύη οὐ τισὶ τῶν δοκούντων , καὶ ὄνομα μόνον ἐχόντων , ἀνέκειντο θεῶν , ἀλλ’ αὐτῷ τῷ ἐπὶ πάντων θεῷ , ὃς τήν τε ἱερουσαλὴμ ἐξελέξατο , καὶ τὸν ἐν αὐτῇ νεὼν τῆς οἰκείας ἐπλήρωσε δόξης . ἀλλὰ ταῦτα τὰ ἄψαυστα , καὶ τῷ θεῷ τῶν ὅλων ἀνακείμενα , οὐχ ὡς δεομένῳ , ἀλλ’ ὡς ἀποδεχομένῳ τῶν προσφερόντων τὸ εὔγνωμον , ὁ δυσσεβὴς βασιλεὺς εἰς μέσον ἐνεγκὼν , ἔπινεν ἐν αὐτοῖς · οὐ μόνον δὲ αὐτός , ἀλλὰ καὶ οἱ μεγιστᾶνες αὐτοῦ καὶ αἱ παράκοιτοι αὐτοῦ , καὶ αἱ παλλακαὶ αὐτοῦ ἔπινον οἶνον · τουτέστι , μέθης ἐποίησεν ὄργανα τῆς θείας λειτουργίας τὰ ὄργανα , καὶ τὰς τῆς ἀκολασίας αὐτὸν ἐμφορούσας διὰ τούτων ἀπολαύειν τοῦ οἴνου προσέταξεν . ἔπειτα τῆς ἀσεβείας τὸ ἔσχατον ὑποδεικνὺς ὁ προφήτης ἐπήγαγε ·
Lemmas: φέρω γάρ φημί ὁ σκεῦος ὁ χρύσεος καί ὁ ἀργύρεος , ὁ ἐκφέρω ναβουχοδονόσορος ἐκ ὁ ναός ὁ θεός ὁ ἐν Ἱερουσαλήμ . καλῶς δέ ὁ ὁ ἀτοπία δείκνυμι ὑπερβολή , πρός ὁ ναός καί ὁ θεός μνημονεύω καί ὁ ναός δείκνυμι ὁ ἐπίσημος , ὁ ὁ Ἱερουσαλήμ προσηγορία προστίθημι . οὗτος γάρ φημί ὁ σκεῦος οὖον τις ὁ δοκέω , καί ὄνομα μόνος ἔχω , ἀνάκειμαι θεός , ἀλλά αὐτός ὁ ἐπί πᾶς θεός , ὅς ὁ τε Ἱερουσαλήμ ἐκλέγω , καί ὁ ἐν αὐτός ναός ὁ οἰκεῖος πληρόω δόξα . ἀλλά οὗτος ὁ ἄψαυστος , καί ὁ θεός ὁ ὅλος ἀνάκειμαι , οὐ ὡς δήω , ἀλλά ὡς ἀποδέχομαι ὁ προσφέρω ὁ εὐγνώμων , ὁ δυσσεβής βασιλεύς εἰς μέσος φέρω , πίνω ἐν αὐτός · οὖον μόνος δέ αὐτός , ἀλλά καί ὁ μεγιστάν αὐτός καί ὁ παράκοιτος αὐτός , καί ὁ παλλακή αὐτός πίνω οἶνος · τουτέστι , μέθη ποιέω ὄργανον ὁ θεῖος λειτουργία ὁ ὄργανον , καί ὁ ὁ ἀκολασία αὐτός ἐμφορέω διά οὗτος ἀπολαύω ὁ οἶνος προστάσσω . ἔπειτα ὁ ἀσέβεια ὁ ἔσχατος ὑποδείκνυμι ὁ προφήτης ἐπάγω ·
theodoretus.interpretatio-in-danielem 5.vers_4
καὶ ᾔνεσαν τοὺς θεοὺς τοὺς χρυσοῦς καὶ ἀργυροῦς , καὶ χαλκοῦς , καὶ σιδηροῦς , καὶ ξυλίνους , καὶ λιθίνους . κραιπαλῶν γὰρ ὁ παμμίαρος , καὶ τοῖς θείοις σκεύεσιν ἐντρυφῶν , λήθην μὲν ἔσχε τοῦ τῶν ἁπάντων δεσπότου , ὕμνοις δὲ τοὺς οὐκ ὄντας ἐγέραιρε θεούς , ἐξ ὕλης ἀψύχου πεποιημένους , καὶ οὐδὲ ἀπὸ τῆς τέχνης τὸ ἐνεργεῖν ἠρανισμένους · μόνην δὲ μορφὴν δεξαμένους ἐνεργείας ἐστερημένην . ἀλλ’ οὐκ ἠνέσχετο τῶν ὅλων ὁ πρύτανις τῇ μακροθυμίᾳ , καὶ τοὺς τηνικάδε ἀνθρώπους , καὶ τοὺς μετ’ ἐκείνους λυμήνασθαι · παραυτίκα δὲ τὴν οἰκείαν δείκνυσι δύναμιν .
Lemmas: καί αἰνέω ὁ θεός ὁ χρύσεος καί ἀργύρεος , καί χάλκεος , καί Σιδηροῦς , καί ξύλινος , καί λίθινος . κραιπάλη γάρ ὁ παμμίαρος , καί ὁ θεῖον σκεῦος ἐντρυφάω , λήθη μέν ἔχω ὁ ὁ ἅπας δεσπότης , ὕμνος δέ ὁ οὐ εἰμί γεραίρω θεός , ἐκ ὕλη ἄψυχος ποιέω , καί οὐδέ ἀπό ὁ τέχνη ὁ ἐνεργέω ἐρανίζω · μόνος δέ μορφή δέχομαι ἐνέργεια στερέω . ἀλλά οὐ ἀνέχω ὁ ὅλος ὁ πρύτανις ὁ μακροθυμία , καί ὁ τηνικάδε ἄνθρωπος , καί ὁ μετά ἐκεῖνος λυμαίνομαι · παραυτίκα δέ ὁ οἰκεῖος δείκνυμι δύναμις .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 5.vers_5
ἐν αὐτῇ γάρ φησι τῇ ὥρᾳ ἐξῆλθον ἀστράγαλοι χειρὸς ἀνθρώπου , καὶ ἔγραφον κατέναντι τῆς λαμπάδος ἐπὶ τὸ κονίαμα τοῦ τοίχου τοῦ οἴκου τοῦ βασιλέως , καὶ ὁ βασιλεὺς ἐθεώρει τοὺς ἀστραγάλους τῆς χειρὸς τῆς γραφούσης . ἐπειδὴ γὰρ τὰ ἐνεργείας ἁπάσης ἐστερημένα ὕμνησεν εἴδωλα , καὶ τοῦ τῶν ἁπάντων θεοῦ κατεφρόνησε , διδάσκει αὐτὸν ὁ τῶν ὅλων δημιουργὸς τῆς θείας αὑτοῦ φύσεως τὸ ἀόρατον καὶ ἀσώματον . μόνους γὰρ αὐτῷ δακτύλους ὑποδείκνυσι γράφοντας , παιδεύων αὐτὸν , ὡς οὐδ’ ἂν τούτους ἐθεάσατο , εἰ μὴ παρέσχεν αὐτὸς τῆς χρείας τὴν ἀφορμήν · μεγίστην δὲ καὶ οἱ σύσσιτοι ἐντεῦθεν ὠφέλειαν ἐλάμβανον , διδασκόμενοι τοῦ μὲν θεοῦ πρὸς τῷ ἀσωμάτῳ καὶ ἀοράτῳ , τὸ δυνατόν · τῶν δὲ ὑπ’ αὐτῶν ὑμνηθέντων θεῶν , πρὸς τῷ ὑλικῷ καὶ ἀψύχῳ , τὸ παντελῶς ἀσθενές τε καὶ ἀδρανές . ὅτι δὲ πολὺ δέος ἅπασιν ἐνειργάσατο τοῦτο τὸ θαῦμα , ὁ προφήτης μεμαρτύρηκεν , οὕτως εἰπών ·
Lemmas: ἐν αὐτός γάρ φημί ὁ ὥρα ἐξέρχομαι ἀστράγαλος χείρ ἄνθρωπος , καί γράφω κατεναντίον ὁ λαμπάς ἐπί ὁ κονίαμα ὁ τοῖχος ὁ οἶκος ὁ βασιλεύς , καί ὁ βασιλεύς θεωρέω ὁ ἀστράγαλος ὁ χείρ ὁ γράφω . ἐπεί γάρ ὁ ἐνέργεια ἅπας στερέω ὑμνέω εἴδωλον , καί ὁ ὁ ἅπας θεός καταφρονέω , διδάσκω αὐτός ὁ ὁ ὅλος δημιουργός ὁ θεῖος αὐτός φύσις ὁ ἀόρατος καί ἀσώματος . μόνος γάρ αὐτός δάκτυλος ὑποδείκνυμι γράφω , παιδεύω αὐτός , ὡς οὐδέ εἄν οὗτος θεάομαι , εἰμί μή παρέχω αὐτός ὁ χρεία ὁ ἀφορμή · μέγας δέ καί ὁ σύσσιτος ἐντεῦθεν ὠφέλεια λαμβάνω , διδάσκω ὁ μέν θεός πρός ὁ ἀσώματος καί ἀόρατος , ὁ δυνατός · ὁ δέ ὑπό αὐτός ὑμνέω θεός , πρός ὁ ὑλικός καί ἄψυχος , ὁ παντελῶς ἀσθενής τε καί αδρανής . ὅτι δέ πολύς δέος ἅπας ἐνεργάζομαι οὗτος ὁ θαῦμα , ὁ προφήτης μαρτυρέω , οὕτως εἶπον ·
theodoretus.interpretatio-in-danielem 5.vers_6
τότε τοῦ βασιλέως ἡ μορφὴ ἠλλοιώθη , καὶ οἱ διαλογισμοὶ αὐτοῦ διετάρασσον αὐτόν , καὶ οἱ σύνδεσμοι τῆς ὀσφύος αὐτοῦ διελύοντο , καὶ τὰ γόνατα αὐτοῦ τοῦτο τούτῳ συνεκρούοντο . εἰ δὲ δακτύλων μόνων γραφόντων θεωρία οὕτως ἐξεδειμάτωσε τὸν τὴν μεγίστην διέποντα βασιλείαν , ὡς καὶ τῶν ἄρθρων τὰς ἁρμονίας ὑπὸ τοῦ δέους διαλυθῆναι , κλόνον τε καὶ τρόμον ὑπομεῖναι τὰ μέλη , τί οὐκ ἂν ὑπέμενεν ὁ θεομισὴς πρηστῆρας ἢ κεραυνοὺς θεασάμενος , ἢ ἀγγέλους βλοσυρὸν βλέποντας , καὶ τῷ καινοπρεπεῖ τῶν σχημάτων δεδιττομένους . τούτων γὰρ τὴν θέαν οὐδὲ ὁ μέγας δανιὴλ ἀδεῶς ἐνεγκεῖν ἠδυνήθη . ἀληθῶς , τί ὑπερηφανεύεται γῆ καὶ σποδός ; τοσούτου τοίνυν δέους ἀναπλησθεὶς ,
Lemmas: τότε ὁ βασιλεύς ὁ μορφή ἀλλοιόω , καί ὁ διαλογισμός αὐτός διαταράσσω αὐτός , καί ὁ σύνδεσμος ὁ ὀσφῦς αὐτός διαλύω , καί ὁ γόνυ αὐτός οὗτος οὗτος συγκρούω . εἰμί δέ δάκτυλος μόνος γράφω θεωρία οὕτως ἐκδειματόω ὁ ὁ μέγας διέπω βασίλειος , ὡς καί ὁ ἄρθρον ὁ ἁρμονία ὑπό ὁ δέος διαλύω , κλόνος τε καί τρόμος ὑπομένω ὁ μέλος , τίς οὐ εἄν ὑπομένω ὁ θεομισής πρηστήρ ἢ κεραυνός θεάομαι , ἢ ἄγγελος βλοσυρός βλέπω , καί ὁ καινοπρεπής ὁ σχῆμα δεδιττομενος . οὗτος γάρ ὁ θέα οὐδέ ὁ μέγας δανιήλ ἀδεῶς φέρω δύναμαι . ἀληθής , τίς ὑπερηφανεύω γῆ καί σποδός ; τοσοῦτος τοίνυν δέος ἀναπίμπλημι ,
theodoretus.interpretatio-in-danielem 5.vers_7
ἐφώνησεν ἐν ἰσχύι τοῦ εἰσαγαγεῖν μάγους , χαλδαίους , γαζαρηνούς . ὁ γὰρ φόβος εἰργάζετο τὴν βοήν , καὶ τῆς ψυχῆς ὁ θόρυβος μαθεῖν κατήπειγε τὴν ἀπόφασιν . εἶτα προτίθησιν ἆθλον τῷ τὴν γραφὴν ἀναγινώσκοντι καὶ τὴν ἑρμηνείαν ἐπάγοντι , ἐσθῆτα βασιλικὴν καὶ χρυσοῦν περιδέρραιον , καὶ τὸ τὴν τρίτην ἔχειν τάξιν μετὰ τὸν βασιλέα . ἀλλὰ τῶν μὲν μάγων καὶ χαλδαίων τὸ ἄθεον ἐξηλέγχετο · εὑρεῖν γὰρ οὐκ ἴσχυον τὴν τῶν θείων γραμμάτων ἀνάγνωσιν , καὶ ταῦτα ἄθλου τοσούτου προκειμένου , καὶ λίαν αὐτοὺς προτρέποντος .
Lemmas: φωνέω ἐν ἰσχύς ὁ εἰσάγω μάγος , Χαλδαῖος , γαζαρηνός . ὁ γάρ φόβος ἐργάζομαι ὁ βοή , καί ὁ Ψυχή ὁ θόρυβος μανθάνω κατεπείγω ὁ ἀπόφασις . εἶτα προτίθημι ἆθλος ὁ ὁ γραφή ἀναγιγνώσκω καί ὁ ἑρμηνεία ἐπάγω , ἐσθής βασιλικός καί χρύσεος περιδέρραιος , καί ὁ ὁ τρίτος ἔχω τάξις μετά ὁ βασιλεύς . ἀλλά ὁ μέν μάγος καί Χαλδαῖος ὁ ἄθεος ἐξελέγχω · εὑρίσκω γάρ οὐ ἰσχύω ὁ ὁ θεῖον γράμμα ἀνάγνωσις , καί οὗτος ἆθλος τοσοῦτος πρόκειμαι , καί λίαν αὐτός προσρέπω .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 5.vers_9
ὁ δὲ βασιλεὺς βαλτάσαρ ἐταράχθη , καὶ ἡ μορφὴ αὐτοῦ ἠλλοιώθη ἐπ’ αὐτῷ καὶ οἱ μεγιστᾶνες αὐτοῦ συνεταράττοντο . ἐντεῦθεν δῆλον , ὅτι τῆς τῶν ἄλλων ὠφελείας προμηθούμενος ὁ δεσπότης , οὐκ εὐθὺς τοῦ βασιλέως ἀφείλετο τὴν ζωήν · ἀλλὰ πρῶτον μὲν ὑπέδειξε τοῦ γράφοντος τοὺς δακτύλους . τούτῳ δὲ καταπλήξας καὶ δέος ἐντεθεικώς , παρεσκεύασε μὲν κληθῆναι τοὺς σοφοὺς τῶν χαλδαίων , ἐξήλεγξε δὲ αὐτῶν τὸ ψευδές τε καὶ ἀσθενές , ἐν χρείᾳ δὲ τῆς τοῦ δανιὴλ σοφίας κατέστησεν , ἵνα διὰ τῆς τούτου γλώττης , καὶ τοῦτον ἐλέγξῃ , καὶ τοὺς ἄλλους εὐεργετήσῃ , καὶ τούτων οὕτω γενομένων τηνικαῦτα τὴν τιμωρίαν ἐπαγάγει τῷ δυσσεβεῖ βασιλεῖ . ταραττομένου τοίνυν καὶ τοῦ βασιλέως καὶ τῶν δαιτυμόνων ,
Lemmas: ὁ δέ βασιλεύς Βαλτάσαρ ταράσσω , καί ὁ μορφή αὐτός ἀλλοιόω ἐπί αὐτός καί ὁ μεγιστάν αὐτός συνταράσσω . ἐντεῦθεν δῆλος , ὅτι ὁ ὁ ἄλλος ὠφέλεια προμηθέομαι ὁ δεσπότης , οὐ εὐθύς ὁ βασιλεύς ἀφαιρέω ὁ ζωή · ἀλλά πρῶτος μέν ὑποδείκνυμι ὁ γράφω ὁ δάκτυλος . οὗτος δέ καταπλήσσω καί δέος ἐντίθημι , παρασκευάζω μέν καλέω ὁ σοφός ὁ Χαλδαῖος , ἐξελέγχω δέ αὐτός ὁ ψευδής τε καί ἀσθενής , ἐν χρεία δέ ὁ ὁ δανιήλ σοφία καθίστημι , ἵνα διά ὁ οὗτος γλῶσσα , καί οὗτος ἐλέγχω , καί ὁ ἄλλος εὐεργετέω , καί οὗτος οὗτος γίγνομαι τηνικαῦτα ὁ τιμωρία ἐπάγω ὁ δυσσεβής βασιλεύς . ταράσσω τοίνυν καί ὁ βασιλεύς καί ὁ δαιτυμών ,
theodoretus.interpretatio-in-danielem 5.vers_10
ἡ βασίλισσα κατέναντι τῶν λόγων τοῦ βασιλέως , καὶ τῶν μεγιστάνων αὐτοῦ , εἰς τὸν οἶκον τοῦ πότου εἰσῆλθε . τουτέστι , βουλευομένων αὐτῶν τί πρακτέον , καὶ ἄλλων ἄλλα εἰσηγουμένων , ἃ τὸ δέος ἠνάγκαζεν , ἡ βασίλισσα εἰσελήλυθε . δοκεῖ δέ μοι αὐτὴ μήτηρ αὐτοῦ εἶναι · αἱ γὰρ παράκοιτοι σὺν ταῖς παλλακίσι τοῦ δείπνου μετεῖχον · ἔπινον γὰρ ἐν τοῖς σκεύεσι τοῖς χρυσοῖς καὶ ἀργυροῖς , αὐτὸς καὶ οἱ μεγιστᾶνες αὐτοῦ , καὶ αἱ παράκοιτοι αὐτοῦ , τουτέστιν αἱ γαμεταὶ αὐτοῦ , καὶ αἱ παλλακαὶ αὐτοῦ , αἱ οὐ κατὰ νόμον , ἀλλὰ δι’ ἀκολασίαν συνοῦσαι . αὐτὴ δὲ μετὰ τὸν θόρυβον εἰσελήλυθε , καὶ εἰκὸς ἦν ὡς γεγηρακυῖαν τῆς μέθης ἐκείνης καὶ τῶν κορδακισμῶν , ἤγουν ὀρχισμῶν , τηνικαῦτα μὴ μετέχειν . καὶ ἀπεκρίθη , φησίν , ἡ βασίλισσα καὶ εἶπε · βασιλεῦ , εἰς τοὺς αἰῶνας ζῆθι . τοῦτο δὲ ὡς ἔοικε πρόσρησις ἦν τοῖς τότε βασιλεῦσιν ὑπὸ τῶν ἀρχομένων προσφερομένη . καὶ μέχρι δὲ νῦν τὸ ἔθος τοῦτο κεκράτηκεν · αἰωνίους γὰρ καλεῖν τινες τῶν ἀνοήτων καὶ τοὺς νῦν βασιλεῖς εἰώθασι , καὶ ἐν ταῖς συγγραφαῖς δὲ τῶν συμβολαίων τοῦτό τινες προσγράφουσιν , ἀμαθίᾳ μᾶλλον ἢ ἀσεβείᾳ δουλεύοντες . φησὶ τοίνυν ἡ βασίλισσα · μὴ ταρασσέτωσάν σε οἱ διαλογισμοί σου , καὶ ἡ μορφή σου μὴ ἀλλοιούσθω . εἶτα τὴν αἰτίαν ἐπάγει , δι’ ἣν ἐκβάλλει τὸ δέος .
Lemmas: ὁ βασίλισσα κατεναντίον ὁ λόγος ὁ βασιλεύς , καί ὁ μεγιστᾶνες αὐτός , εἰς ὁ οἶκος ὁ πότος εἰσέρχομαι . τουτέστι , βουλεύω αὐτός τίς πρακτέος , καί ἄλλος ἄλλος εἰσηγέομαι , ὁ ὁ δέος ἀναγκάζω , ὁ βασίλισσα εἰσέρχομαι . δοκέω δέ ἐγώ αὐτός μήτηρ αὐτός εἰμί · ὁ γάρ παράκοιτος σύν ὁ παλλακίς ὁ δεῖπνον μετέχω · πίνω γάρ ἐν ὁ σκεῦος ὁ χρυσός καί ἀργύρεος , αὐτός καί ὁ μεγιστάν αὐτός , καί ὁ παράκοιτος αὐτός , τουτέστιν ὁ γαμετή αὐτός , καί ὁ παλλακή αὐτός , ὁ οὖον κατά νόμος , ἀλλά διά ἀκολασία σύνειμι . αὐτός δέ μετά ὁ θόρυβος εἰσέρχομαι , καί εἰκός εἰμί ὡς γηράσκω ὁ μέθη ἐκεῖνος καί ὁ κορδακισμός , ἤγουν ὄρχισμα , τηνικαῦτα μή μετέχω . καί ἀποκρίνω , φημί , ὁ βασίλισσα καί εἶπον · βασιλεύς , εἰς ὁ αἰών ζάω . οὗτος δέ ὡς ἔοικα πρόσρησις εἰμί ὁ τότε βασιλεύς ὑπό ὁ ἄρχω προσφέρω . καί μέχρι δέ νῦν ὁ ἔθος οὗτος κρατέω · αἰώνιος γάρ καλέω τις ὁ ἀνόητος καί ὁ νῦν βασιλεύς εἴωθα , καί ἐν ὁ συγγραφή δέ ὁ συμβόλαιος οὗτος τις προσγράφω , ἀμαθία μᾶλλον ἢ ἀσέβεια δουλεύω . φημί τοίνυν ὁ βασίλισσα · μή ταράσσω σύ ὁ διαλογισμός σύ , καί ὁ μορφή σύ μή ἀλλοιόω . εἶτα ὁ αἴτιος ἐπάγω , διά ὅς ἐκβάλλω ὁ δέος .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 5.vers_11
ἔστι , φησίν , ἀνὴρ ἐν τῇ βασιλείᾳ σου , ἐν ᾧ πνεῦμα θεοῦ ἅγιον ἐν αὐτῷ , καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις τοῦ πατρός σου γρηγόρησις καὶ σύνεσις εὑρέθη ἐν αὐτῷ . ἔστι δὲ καὶ ἐντεῦθεν κατανοῆσαι , ὡς μήτηρ αὐτοῦ μᾶλλόν ἐστιν αὕτη · διὸ καὶ τὰ πάλαι γεγενημένα ὡς ἀγνοοῦντα διδάσκει , καὶ τὸν μακάριον δανιὴλ δῆλον αὐτῷ ποιεῖ , καὶ θείου πνεύματος ἀνάπλεων εἶναι ὁμολογεῖ , καὶ αὐτοῖς τοῖς τοῦ ναβουχοδονόσορ κέχρηται λόγοις . ταυτὰ γὰρ κἀκεῖνος ἔφη περὶ τοῦ δανιήλ προστέθεικε δὲ ὅτι καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις τοῦ πατρός σου γρηγόρησις καὶ σύνεσις εὑρέθη ἐν αὐτῷ . γρηγόρησιν δὲ ἐκάλεσε τὴν τῆς ψυχῆς νῆψιν καὶ τῶν κεκρυμμένων τὴν κατανόησιν , καὶ τῶν τοὺς πολλοὺς λανθανόντων τὴν θεωρίαν . καὶ ὁ βασιλεὺς φησὶ ναβουχοδονόσορ ὁ πατήρ σου ἄρχοντα ἐπαοιδῶν , μάγων , χαλδαίων , γαζαρηνῶν κατέστησεν αὐτόν . εἶτα καὶ τὴν αἰτίαν προστίθησιν ,
Lemmas: εἰμί , φημί , ἀνήρ ἐν ὁ βασίλεια σύ , ἐν ὅς πνεῦμα θεός ἅγιος ἐν αὐτός , καί ἐν ὁ ἡμέρα ὁ πατήρ σύ γρηγόρησις καί σύνεσις εὑρίσκω ἐν αὐτός . εἰμί δέ καί ἐντεῦθεν κατανοέω , ὡς μήτηρ αὐτός μάλα εἰμί οὗτος · διό καί ὁ πάλαι γίγνομαι ὡς ἀγνοέω διδάσκω , καί ὁ μακάριος δανιήλ δῆλος αὐτός ποιέω , καί θεῖον πνεῦμα ἀνάπλεος εἰμί ὁμολογέω , καί αὐτός ὁ ὁ ναβουχοδονόσορος χράομαι λόγος . ευτός γάρ ἐκεῖνος φημί περί ὁ Δανιήλ προστίθημι δέ ὅτι καί ἐν ὁ ἡμέρα ὁ πατήρ σύ γρηγόρησις καί σύνεσις εὑρίσκω ἐν αὐτός . γρηγόρησις δέ καλέω ὁ ὁ Ψυχή νῆψις καί ὁ κρύπτω ὁ κατανόησις , καί ὁ ὁ πολύς λανθάνω ὁ θεωρία . καί ὁ βασιλεύς φημί ναβουχοδονόσορος ὁ πατήρ σύ ἄρχω ἐπαοιδός , μάγος , Χαλδαῖος , γαζαρηνός καθίστημι αὐτός . εἶτα καί ὁ αἴτιος προστίθημι ,
theodoretus.interpretatio-in-danielem 5.vers_12
ὅτι πνεῦμα περισσὸν ἐν αὐτῷ . ἀντὶ τοῦ ὑπερβάλλουσαν ἔχει τὴν τοῦ πνεύματος χάριν . ἔπειτα καταλέγει τῆς πνευματικῆς ἐνεργείας τὰ εἴδη . καὶ φρόνησίς φησι καὶ σύνεσις , συγκρίνων ἐνύπνια , καὶ ἀναγγέλλων κρατούμενα , καὶ λύων συνδέσμους , δανιήλ . οὗτος γὰρ θείου πνεύματος δοχεῖον γενόμενος , σοφῶς μὲν ἅπαντα βουλεύεται , συνετῶς δὲ ἅπαντα φθέγγεται τὰ δὲ τῶν ἐνυπνίων αἰνίγματα δῆλα ποιεῖ , καὶ τὰ ἀσαφίᾳ τινὶ κεκρυμμένα τῆς ἀσαφίας ἐλευθεροῖ , καὶ οἷον ὑποδέσμους τινὰς ὄντα καὶ σήμαντρα , καὶ ὡς ἐν ταμιείοις φρουρούμενα τῶν δεσμῶν ἀπαλλάττων , διαλύει τε καὶ ἀνοίγνυσι , καὶ εἴσω τούτων τοὺς βουλομένους ποιεῖ · τοῦτο γὰρ σημαίνει τό · ἀναγγέλλων κρατούμενα καὶ λύων συνδέσμους , δανιήλ . τούτου φησὶ χάριν ὁ βασιλεὺς ἐπέθηκεν αὐτῷ ὄνομα βαλτάσαρ . ἐπειδὴ γὰρ εἶδεν αὐτὸν ὑπὸ θείας φωτιζόμενον ἐνεργείας , τῆς τοῦ θεοῦ αὐτοῦ προσηγορίας ἠξίωσε . νῦν οὖν κληθήτω δανιήλ , καὶ τὴν σύγκρισιν αὐτοῦ ἀπαγγελεῖ σοι . καὶ οὐ λέγει · κληθήτω βαλτάσαρ · τῇ γὰρ πείρᾳ μεμαθηκότες τοῦ προφήτου τὴν δύναμιν , προτιμῶσι τῆς χαλδαίας τὴν ἑβραίαν προσηγορίαν · οὗ χάριν ἐφεξῆς λοιπὸν αὐτὸν δανιὴλ ὀνομάζουσι .
Lemmas: ὅτι πνεῦμα περισσός ἐν αὐτός . ἀντί ὁ ὑπερβάλλω ἔχω ὁ ὁ πνεῦμα χάρις . ἔπειτα καταλέγω ὁ πνευματικός ἐνέργεια ὁ εἶδος . καί φρόνησις φημί καί σύνεσις , συγκρίνω ἐνύπνιος , καί ἀναγγέλλω κρατέω , καί λύω σύνδεσμος , Δανιήλ . οὗτος γάρ θεῖον πνεῦμα δοχεῖον γίγνομαι , σοφός μέν ἅπας βουλεύω , συνετός δέ ἅπας φθέγγομαι ὁ δέ ὁ ἐνύπνιος αἴνιγμα δῆλος ποιέω , καί ὁ ἀσαφία τις κρύπτω ὁ ἀσαφία ἐλευθερόω , καί οἷος ὑποδεσμός τις εἰμί καί σήμαντρον , καί ὡς ἐν ταμιεῖον φρουρέω ὁ δεσμός ἀπαλλάσσω , διαλύω τε καί ἀνοίγω , καί εἴδομαι οὗτος ὁ βούλομαι ποιέω · οὗτος γάρ σημαίνω ὁ · ἀναγγέλλω κρατέω καί λύω σύνδεσμος , Δανιήλ . οὗτος φημί χάρις ὁ βασιλεύς ἐπιτίθημι αὐτός ὄνομα Βαλτάσαρ . ἐπεί γάρ ὁράω αὐτός ὑπό θεῖος φωτίζω ἐνέργεια , ὁ ὁ θεός αὐτός προσηγορία ἀξιόω . νῦν οὖν καλέω Δανιήλ , καί ὁ σύγκρισις αὐτός ἀπαγγέλλω σύ . καί οὖον λέγω · καλέω Βαλτάσαρ · ὁ γάρ πείρω μανθάνω ὁ προφήτης ὁ δύναμις , προτιμάω ὁ Χαλδαία ὁ ἑβραῖος προσηγορία · ὅς χάρις ἐφεξῆς λοιπός αὐτός δανιήλ ὀνομάζω .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 5.vers_13
τότε γάρ φησι δανιὴλ εἰσῆλθεν ἐνώπιον τοῦ βασιλέως , καὶ εἶπεν ὁ βασιλεὺς τῷ δανιήλ · σὺ εἶ δανιὴλ ὁ ἀπὸ τῶν υἱῶν τῆς αἰχμαλωσίας τῆς ἰουδαίας ; ἔοικεν οὗτος ὑπὸ πολλῆς δυσσεβείας μετὰ τὴν τοῦ πατρὸς τελευτὴν τὴν τοῦ δανιὴλ συνουσίαν φυγών · διὸ παραυτίκα τῷ δέει καταπλαγεὶς τοὺς μὲν μάγους καὶ τοὺς χαλδαίους καλεῖ , τοῦ δὲ προφήτου καὶ τὴν μνήμην τῆς διανοίας ἐξέβαλεν . ἐπειδὴ δὲ ἡ μήτηρ αὐτοῦ ἀνέμνησε τῶν ἐπὶ τοῦ πατρὸς γεγενημένων θαυμάτων , καὶ κληθεὶς εἰσῆλθεν ὁ δανιήλ , ἐπέγνω μὲν αὐτὸν παραυτίκα · οὐ γὰρ ἂν , εἴπερ ἠγνόησε , τοῦ γένους ἀνέμνησε , καὶ τὴν αἰχμαλωσίαν τῆς ἰουδαίας εἰς μέσον παρήγαγεν . πυνθάνεται δὲ ὅμως καί φησι · σὺ εἶ δανιὴλ ὁ ἀπὸ τῶν υἱῶν τῆς αἰχμαλωσίας τῆς ἰουδαίας ; καὶ μηδέπω συνομολογήσαντος ἐκείνου ·
Lemmas: τότε γάρ φημί δανιήλ εἰσέρχομαι ἐνώπιος ὁ βασιλεύς , καί εἶπον ὁ βασιλεύς ὁ Δανιήλ · σύ εἰμί δανιήλ ὁ ἀπό ὁ υἱός ὁ αἰχμαλωσία ὁ Ἰουδαῖος ; ἔοικα οὗτος ὑπό πολύς δυσσέβεια μετά ὁ ὁ πατήρ τελευτή ὁ ὁ δανιήλ συνουσία φυγή · διό παραυτίκα ὁ δήω καταπλάσσω ὁ μέν μάγος καί ὁ Χαλδαῖος καλέω , ὁ δέ προφήτης καί ὁ μνήμη ὁ διάνοια ἐκβάλλω . ἐπεί δέ ὁ μήτηρ αὐτός ἀναμιμνήσκω ὁ ἐπί ὁ πατήρ γίγνομαι θαῦμα , καί καλέω εἰσέρχομαι ὁ Δανιήλ , ἐπιγιγνώσκω μέν αὐτός παραυτίκα · οὖον γάρ εἄν , εἴπερ ἀγνοέω , ὁ γένος ἀναμιμνήσκω , καί ὁ αἰχμαλωσία ὁ Ἰουδαῖος εἰς μέσος παράγω . πυνθάνομαι δέ ὅμως καί φημί · σύ εἰμί δανιήλ ὁ ἀπό ὁ υἱός ὁ αἰχμαλωσία ὁ Ἰουδαῖος ; καί μηδέπω συνομολογέω ἐκεῖνος ·
theodoretus.interpretatio-in-danielem 5.vers_14
ἤκουσα , φησί , περὶ σοῦ , ὅτι πνεῦμα ἅγιον ἐν σοὶ καὶ γρηγόρησις , καὶ σύνεσις , καὶ σοφία περισσὴ εὑρέθη ἐν σοί . ἁρμόττει καὶ περὶ τούτου λέγεσθαι , ὃ περὶ τοῦ ἰσραὴλ ἔλεγεν ὁ προφήτης · ὅταν ἀπέκτεινεν αὐτούς , τότε ἐξεζήτουν αὐτόν . ἰδοὺ γὰρ καὶ τοῦτον τὸ τῆς θείας ἀποφάσεως κατηνάγκασε δέος , τὸν ὄντα θεὸν ἀντὶ τῶν οὐκ ὄντων ὀνομάζειν θεόν , καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος τὴν χάριν ὑμνεῖν , καὶ κατηγορεῖν μὲν τῶν σοφῶνβαβυλῶνος , ὡς τὴν θείαν οὐ δυνηθέντων γνῶναι γραφήν , παρακαλεῖν δὲ τὸν τοῦ θεοῦ προφήτην δῆλα ποιῆσαι τὰ ἀγνοούμενα . ὑπισχνεῖται δὲ αὐτῷ καὶ τὴν πορφυρίδα δώσειν , καὶ τὸν μανιάκην καὶ τὴν τρίτην τάξιν τῆς βασιλείας . ἀλλ’ ὁ μακάριος δανιὴλ γελάσας τοῦ δυσσεβοῦς τὰς βασιλικὰς ὑποσχέσεις , εἶπεν αὐτῷ
Lemmas: ἀκούω , φημί , περί σύ , ὅτι πνεῦμα ἅγιος ἐν σύ καί γρηγόρησις , καί σύνεσις , καί σοφία περισσός εὑρίσκω ἐν σύ . ἁρμόζω καί περί οὗτος λέγω , ὅς περί ὁ Ἰσραήλ λέγω ὁ προφήτης · ὅταν ἀποκτείνω αὐτός , τότε ἐκζητέω αὐτός . ἰδού γάρ καί οὗτος ὁ ὁ θεῖος ἀπόφασις καταναγκάζω δέος , ὁ εἰμί θεός ἀντί ὁ οὐ εἰμί ὀνομάζω θεός , καί ὁ ἅγιος πνεῦμα ὁ χάρις ὑμνέω , καί κατηγορέω μέν ὁ σοφῶνβαβυλῶνος , ὡς ὁ θεῖος οὖον δύναμαι γιγνώσκω γραφεύς , παρακαλέω δέ ὁ ὁ θεός προφήτης δῆλος ποιέω ὁ ἀγνοέω . ὑπισχνέομαι δέ αὐτός καί ὁ πορφυρίς δίδωμι , καί ὁ μανιάκης καί ὁ τρίτος τάξις ὁ βασίλεια . ἀλλά ὁ μακάριος δανιήλ γελάω ὁ δυσσεβής ὁ βασιλικός ὑπόσχεσις , εἶπον αὐτός
theodoretus.interpretatio-in-danielem 5.vers_17
τὰ δόματά σου σοὶ ἔστω , καὶ τὴν δωρεὰν τῆς οἰκίας σου ἑτέρῳ δός · ἐγὼ δὲ τὴν γραφὴν ἀναγνώσομαι τῷ βασιλεῖ , καὶ τὴν σύγκρισιν γνωρίσω σοὶ βασιλεῦ . ἀποστολικὴ τῷ ὄντι τῶν προφητῶν ἡ φωνή . καὶ γὰρ ἐκείνους ὁ κύριος κήρυκας ἀποστέλλων πᾶσιν ἀνθρώποις , παρεκελεύσατο , λέγων · δωρεὰν ἐλάβετε , δωρεὰν δότε . καὶ ὁ μακάριος οὗτος προφήτης ἔλεγε τῷ βασιλεῖ · τὰ δόματά σου σοὶ ἔστω , καὶ τὴν δωρεὰν τοῦ οἴκου σου ἑτέρῳ δός · ἐγὼ δὲ τὴν γραφὴν ἀναγνώσομαι τῷ βασιλεῖ καὶ τὴν σύγκρισιν γνωρίσω σοι , βασιλεῦ . οὐ γὰρ ἔμαθον τὰ θεῖα πωλεῖν , οὐδὲ μισθὸν ἀνθρώπινον ὑπὲρ τῶν θείων μυστηρίων λαμβάνειν · προῖκα τοίνυν δέχου τῶν ἀγνοουμένων τὴν γνῶσιν .
Lemmas: ὁ δόμα σύ σύ ἵστημι , καί ὁ δωρεά ὁ οἰκίον σύ ἕτερος δίδωμι · ἐγώ δέ ὁ γραφή ἀναγιγνώσκω ὁ βασιλεύς , καί ὁ σύγκρισις γνωρίζω σύ βασιλεύς . ἀποστολικός ὁ εἰμί ὁ προφήτης ὁ φωνή . καί γάρ ἐκεῖνος ὁ κύριος κῆρυξ ἀποστέλλω πᾶς ἄνθρωπος , παρακελεύομαι , λέγω · δωρεά λαμβάνω , δωρεά δίδωμι . καί ὁ μακάριος οὗτος προφήτης λέγω ὁ βασιλεύς · ὁ δόμα σύ σύ ἵστημι , καί ὁ δωρεά ὁ οἶκος σύ ἕτερος δίδωμι · ἐγώ δέ ὁ γραφή ἀναγιγνώσκω ὁ βασιλεύς καί ὁ σύγκρισις γνωρίζω σύ , βασιλεύς . οὖον γάρ μανθάνω ὁ θεῖον πωλέω , οὐδέ μισθός ἀνθρώπινος ὑπέρ ὁ θεῖον μυστήριον λαμβάνω · προίξ τοίνυν δέχομαι ὁ ἀγνοέω ὁ γνῶσις .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 5.vers_18ad19
ὁ θεός , φησίν , ὁ ὕψιστος , τὴν βασιλείαν καὶ τὴν μεγαλωσύνην καὶ τὴν τιμὴν καὶ τὴν δόξαν ἔδωκε ναβουχοδονόσορ , τῷ πατρί σου . καὶ ἀπὸ τῆς μεγαλωσύνης , ἧς ἔδωκεν αὐτῷ , πάντες λαοὶ καὶ φυλαὶ καὶ γλῶσσαι ἦσαν τρέμοντες αὐτὸν καὶ φοβούμενοι ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ . μὴ νομίσῃς φησὶν ὅτι τῇ οἰκείᾳ ῥώμῃ χρησάμενος ὁ σὸς πατὴρ ἅπασαν τὴν οἰκουμένην ὑπέταξε , καὶ τὰ μυρία τῶν ἐθνῶν γένη γλώσσαις χρώμενα διαφόροις ὑπὸ μίαν ἐποιήσατο βασιλείαν . ὁ γὰρ τῶν ὅλων δεσπότης , τῶν ἁπάντων ὁ ποιητής , ὁ σοφῶς ἅπαντα πρυτανεύων ταύτην αὐτῷ δέδωκε τὴν βασιλείαν , καὶ διὰ τὸν θεῖον ὅρον ὁ τοῦ πατρός σου φόβος τοῖς ὑπηκόοις ἐπέκειτο . καὶ οὓς ἐβούλετο , φησὶν αὐτὸς ἀνῄρει , καὶ οὓς ἐβούλετο αὐτὸς ὕψου , καὶ οὓς ἐβούλετο αὐτὸς ἐταπείνου . τοσαύτην , φησίν , ἔλαβε παρὰ τοῦ θεοῦ τὴν ἐξουσίαν , ὡς δύνασθαι καὶ τοὺς ἐν ὕψει ὄντας ταπεινοὺς ἀποφαίνειν , καὶ τοὺς ἀφανεῖς λίαν καὶ εὐτελεῖς περιβλέπτους ποιεῖν .
Lemmas: ὁ θεός , φημί , ὁ ὕψιστος , ὁ βασίλειος καί ὁ μεγαλωσύνη καί ὁ τιμή καί ὁ δόξα δίδωμι ναβουχοδονόσορος , ὁ πατήρ σύ . καί ἀπό ὁ μεγαλωσύνη , ὅς δίδωμι αὐτός , πᾶς λαός καί φυλή καί γλῶσσα εἰμί τρέμω αὐτός καί φοβέω ἀπό πρόσωπον αὐτός . μή νομίζω φημί ὅτι ὁ οἰκεῖος ῥώμη χράω ὁ σός πατήρ ἅπας ὁ οἰκέω ὑποτάσσω , καί ὁ μυρίος ὁ ἔθνος γένος γλῶσσα χράω διάφορος ὑπό εἷς ποιέω βασίλειος . ὁ γάρ ὁ ὅλος δεσπότης , ὁ ἅπας ὁ ποιητής , ὁ σοφός ἅπας πρυτανεύω οὗτος αὐτός δίδωμι ὁ βασίλειος , καί διά ὁ θέω ὅρος ὁ ὁ πατήρ σύ φόβος ὁ ὑπήκοος ἐπίκειμαι . καί ὅς βούλομαι , φημί αὐτός ἀναιρέω , καί ὅς βούλομαι αὐτός ὑψόω , καί ὅς βούλομαι αὐτός ταπεινόω . τοσοῦτος , φημί , λαμβάνω παρά ὁ θεός ὁ ἐξουσία , ὡς δύναμαι καί ὁ ἐν ὕψος εἰμί ταπεινός ἀποφαίνω , καί ὁ ἀφανής λίαν καί εὐτελής περίβλεπτος ποιέω .
theodoretus.interpretatio-in-danielem 5.vers_20
καὶ ὅτε ὑψώθη ἡ βασιλεία αὐτοῦ καὶ τὸ πνεῦμα αὐτοῦ ἐκραταιώθη τοῦ ὑπερηφανεύσασθαι , κατηνέχθη ἀπὸ τοῦ θρόνου τῆς βασιλείας αὐτοῦ . ὥσπερ γάρ φησιν αὐτὸς οὓς ἐβούλετο ὕψου , καὶ οὓς ἐβούλετο ἐταπείνου , οὐ ψήφῳ πάντως δικαίᾳ τοῦτο ποιῶν · οὕτως ὁ τῶν ἁπάντων βασιλεὺς καὶ δεσπότης ἔδωκε μὲν ὡς ἠθέλησε , τῷ πατρί σου τὴν βασιλείαν , θεασάμενος δὲ αὐτὸν ἀμέτρῳ φρονήματι κεχρημένον , ἀλαζονικῶς τε καὶ τετυφωμένως τὴν βασιλείαν ἰθύνοντα , καὶ τῆς ὑπερηφανίας τὴν νόσον δεξάμενον , καὶ τῶν βασιλικῶν αὐτὸν ἐστέρησε θρόνων , καὶ τὴν παρὰ πάντων αὐτῷ προσφερομένην τιμὴν ἀφείλετο . οὐ μόνης δὲ αὐτὸν τῆς βασιλείας ἐγύμνωσεν , ἀλλὰ καὶ τῶν κοινῶν συλλόγων ἐξήλασε , καὶ φρενοβλαβείᾳ καὶ λύττῃ παραδοὺς ὄνοις ἀγρίοις καὶ θηρίοις συνδιάγειν παρεσκεύασεν . ὧν γὰρ τὸ ἄγριον ἐμιμήσατο , τούτων τὸν βίον ἐδέξατο . ἀναμιμνήσκει δὲ αὐτόν , ὅτι καὶ πόαν ἤσθιε δίκην βοῶν , καὶ γυμνὸς περινοστῶν , καὶ ὑπαίθριος ταλαιπωρῶν , τὴν μὲν προτέραν τοῦ σώματος ἀπέβαλε χρόαν , ἑτέραν δὲ εἰσεδέξατο , ἣν ὁ κρυμός τε καὶ ὁ φλογμὸς ἀπειργάσατο . καὶ ταῦτα πάντα , φησίν , ὑπέμεινεν
Lemmas: καί ὅτε ὑψόω ὁ βασίλειος αὐτός καί ὁ πνεῦμα αὐτός κραταιόω ὁ ὑπερηφανεύω , καταφέρω ἀπό ὁ θρόνος ὁ βασίλεια αὐτός . ὥσπερ γάρ φημί αὐτός ὅς βούλομαι ὑψόω , καί ὅς βούλομαι ταπεινόω , οὖον ψῆφος πάντως Δίκαιος οὗτος ποιέω · οὕτως ὁ ὁ ἅπας βασιλεύς καί δεσπότης δίδωμι μέν ὡς ἐθέλω , ὁ πατήρ σύ ὁ βασίλειος , θεάομαι δέ αὐτός ἄμετρος φρόνημα χράομαι , ἀλαζονικός τε καί τετυφωμένως ὁ βασίλειος ἰθύνω , καί ὁ ὑπερηφανία ὁ νόσος δέχομαι , καί ὁ βασιλικός αὐτός στερέω θρόνος , καί ὁ παρά πᾶς αὐτός προσφέρω τιμή ἀφαιρέω . οὖον μόνος δέ αὐτός ὁ βασίλεια γυμνόω , ἀλλά καί ὁ κοινός σύλλογος ἐξελαύνω , καί φρενοβλάβεια καί λύσσα παραδίδωμι ὄνος ἄγριος καί θηρίον συνδιάγω παρασκευάζω . ὅς γάρ ὁ ἄγριος μιμέομαι , οὗτος ὁ βίος δέχομαι . ἀναμιμνήσκω δέ αὐτός , ὅτι καί πόα ἐσθίω δίκη βοῦς , καί γυμνός περινοστέω , καί ὑπαίθριος ταλαιπωρέω , ὁ μέν πρότερος ὁ σῶμα ἀποβάλλω χροιά , ἕτερος δέ εἰσδέχομαι , ὅς ὁ κρυμός τε καί ὁ φλογμός ἀπεργάζομαι . καί οὗτος πᾶς , φημί , ὑπομένω