theodoretus.historia-religiosa-philotheus 27
Καὶ ὁ κοινὸς τῶν ἀνθρώπων ἀλάστωρ πολλὰς τῆς κακίας ἐξεῦρεν ὁδοὺς , πανωλεθρίᾳ φιλονεικῶν παραδοῦναι πᾶσαν τῶν ἀνθρώπων τὴν φύσιν : καὶ τῆς εὐσεβείας οἱ τρόφιμοι τῆς εἰς οὐρανὸν ἀνόδου πολλὰς καὶ διαφόρους ἐμηχανήσαντο κλίμακας . Οἱ μὲν γὰρ κατὰ συμμορίαν ἀγωνιζόμενοι , μυρία δὲ τοιαῦτα συστήματα , καὶ ἀριθμὸν νικῶντα , τῶν ἀκηράτων στεφάνων ἀπολαύουσι , καὶ τῆς ποθουμένης ἀνόδου τυγχάνουσιν . Οἱ δὲ τὸν μοναδικὸν ἀσπαζόμενοι βίον , καὶ μόνῳ τῷ Θεῷ προσλαλεῖν μελετῶντες , καὶ παραψυχῆς ἀνθρωπίνης οὐδὲ μιᾶς μεταλαγχάνοντες , οὕτω τῆς ἀναῤῥήσεως ἀπολαύουσιν . Ἄλλοι δὲ ἐν σκηναῖς , καὶ ἕτεροι ὲν καλύβαις διάγοντες , τὸν Θεὸν ἀνυμνοῦσιν . Οἱ δὲ τὸν ἐν ἄντροις καὶ σπηλαίοις ἀσπάζονται βίον . Πολλοὶ δὲ , ὧν ἐνίων ἐμνήσθημεν , οὐκ ἄντρον ἔχειν , οὐ σπήλαιον , οὐ σκηνὴν , οὐ καλύβην ἐπείσθησαν : ἀλλὰ γυμνῷ τῷ ἀέρι τὰ σφέτερα σώματα δεδωκότες , τῶν ἐναντίων ποιοτήτων ἀνέχονται : ποτὲ μὲν τῷ κρυμῷ τῷ ἀκράτῳ πηγνύμενοι : ποτὲ δὲ τῷ πυρὶ τῆς ἀκτῖνος φλεγόμενοι . Καὶ τούτων δὲ αὖ πάλιν ὁ βίος διάφορος . Οἱ μὲν γὰρ ἑστῶσι διηνεκῶς , οἱ δὲ εἰς καθέδραν καὶ στάσιν τὴν ἡμέραν μερίζουσι καὶ οἱ μὲν ὲν θριγκίοις τισὶ καθειργμένοι , τῶν πολλῶν τὰς συνουσίας ἐκκλίνουσιν , οἱ δὲ οὐδενὶ τοιούτῳ καλύμματι χρώμενοι , πρόκεινται πᾶσι τοῖς βουλομένοις εἰς θεωρίαν . Τούτων δὲ ἕκαστον ἐπὶ τοῦ παρόντος διεξελθεῖν ἠναγκάσθην , τοῦ θαυμασίου Βαραδάτου τὸν βίον ἐθελήσας συγγράψαι . Καινὰ γὰρ καὶ οὗτος ἐπενόησε καρτερίας ἐπιτηδεύματα . Πρῶτον μὲν γὰρ ἐν οἰκίσκῳ χρόνον πολὺν ἑαυτὸν καθείρξας , τῆς θείας μόνης ψυχαγωγίας ἀπήλαυεν . Ἐκεῖθεν τὴν ὑπερκειμένην καταλαβὼν ῥαχίαν , καὶ κιβωτόν τινα βραχεῖαν οὐδὲ τῷ σώματι σύμμετρον ἐκ ξύλων κατασκευάσας , ἐν αὐτῇ διῆγε , κατακύπτειν διηνεκῶς ἠναγκασμένος , Οὐ γὰρ εἶχεν ὕψος ἰσόμετρον τῷ μήκει τοῦ σώματος . Οὐ σανίσι δέ γε αὕτη συνήρμοστο , ἀλλὰ ταῖς κιγκλίσι παραπλησίως διήνοικτο , καὶ ταῖς φωταγωγοῖς ἐῴκει ταῖς εὐρυτέρας ἐχούσαις τοῦ φωτὸς τὰς εἰσόδους . Οὗ χάριν , οὔτε ταῖς τῶν ὑετῶν ἀπηλλάττετο προσβολαῖς , οὔτε τῆς ἡλιακῆς ἠλευθεροῦτο φλογὸς , ἀλλ̓ ἀμφότερα τοῖς ἄλλοις ὑπαιθρίοις παραπλησίως ἐδέχετο : ἐπλεονέκτει δὲ μόνῳ τῷ τῆς καθείρξεως πόνῳ . Πολὺν δὲ χρόνον τοῦτον διατελέσας τὸν τρόπον , ὕστερον ἐξελήλυθε , ταῖς τοῦ θεσπεσίου Θεοδότου , ὅς τὴν ἀρχιερατικὴν τῆς Ἀντιοχέων ἔλαβε προεδρίαν , παραινέσεσιν εἴξας . Ἔστηκε μέντοι διηνεκῶς εἰς οὐρανὸν τὰς χεῖρας ἐκτείνων , καὶ τὸν τῶν ὅλων Θεὸν ἀνυμνῶν , ἅπαν τὸ σῶμα τῷ δερματίνῳ συγκαλύπτων χ̔??ʼτῶνι : περὶ τὴν ῥῖνα δὲ μόνην , καὶ τὸ στόμα , βραχεῖαν τῷ πνεύματι παρείσδυσιν καταλέλοιπεν , ἵνα ἀναπνέῃ τὸν κοινὸν ἀέρα δεχόμενος , ἐπειδήπερ ἄλλως ζῇν οὐχ οἵα τε τῶν ἀνθρώπων ἡ φύσις . Καὶ τοῦτον ἅπαντα ὑπομένει τὸν πόνον , οὐκ εὔρωστον σῶμα λαχὼν , ἀλλὰ καὶ λίαν πολλοῖς βαλλόμενος πάθεσι : ζέουσα δὲ ἡ προθυμία , καὶ τῷ θείῳ ἔρωτι πυρπολουμένη , βιάζεται πονεῖν τὸ πονεῖν οὐ δυνάμενον . Καὶ τὰς φρένας δὲ συνέσει κεκοσμημένος , ἄριστα καὶ τὰς πεύσεις καὶ τὰς ἀποκρίσεις ποιεῖται : καὶ συλλογίζεται ἔστιν ὅτε τῶν τοὺς Ἀριστοτελικοὺς λαβυρίνθους ἀνεγνωκότων ἄμεινόν τε καὶ δυνατώτερον . Ἐν αὐτῷ δὲ ὤν τῷ ὕψει τῆς ἀρετῆς , οὐκ ἐᾷ συναναβῆναι τὸ φρόνημα , ἀλλὰ κάτω ἕρπειν κελεύει , περὶ αὐτὰ τοῦ ὄρους τὰ κράσπεδα . Οἶδε γὰρ ὅσην ἕλκει βλάβην φλεγμαίνουσα τῷ τύφῳ διάνοια . Τοιαύτη ὲν κεφαλαίῳ καὶ ἡ τοῦδε φιλοσοφία : ἤν αὐξομένην γένοιτο τὴν νύσσαν τοῦ δρόμου καταλαβεῖν . Κοινὴ γὰρ εὐφροσύνη τῶν εὐσεβῶν , τῶν νικηφόρων τούτων ἡ εὔκλεια . Ἐμὲ δὲ εἴη ταῖς τούτου ὑπερειδόμενον προσευχαῖς , μὴ πόῤῥω τοῦδε γενέσθαι τοῦ ἐντρυφᾷν θεωρίαις .
Lemmas: καί ὁ κοινός ὁ ἄνθρωπος ἀλάστωρ πολύς ὁ κακία ἐξευρίσκω ὁδός , πανωλεθρία φιλονεικέω παραδίδωμι πᾶς ὁ ἄνθρωπος ὁ φύσις : καί ὁ εὐσέβεια ὁ τρόφιμος ὁ εἰς οὐρανός ἄνοδος πολύς καί διάφορος μηχανάομαι κλῖμαξ . ὁ μέν γάρ κατά συμμορία ἀγωνίζομαι , μυρίος δέ τοιοῦτος σύστημα , καί ἀριθμός Νίκη , ὁ ἀκήρατος στέφανος ἀπολαύω , καί ὁ ποθέω ἄνοδος τυγχάνω . ὁ δέ ὁ μοναδικός ἀσπάζομαι βίος , καί μόνος ὁ Θεός προσλαλέω μελέτη , καί παραψυχή ἀνθρώπινος οὐδέ εἷς μεταλαγχάνω , οὗτος ὁ ανάρρηση ἀπολαύω . ἄλλος δέ ἐν σκηνή , καί ἕτερος εἰμί καλύβη διάγω , ὁ θεός ἀνυμνέω . ὁ δέ ὁ ἐν ἄντρον καί σπήλαιον ἀσπάζομαι βίος . πολλός δέ , ὅς ἔνιοι μιμνήσκω , οὐ ἄντρον ἔχω , οὖον σπήλαιον , οὖον σκηνή , οὖον καλύβη πείθω : ἀλλά γυμνός ὁ ἀήρ ὁ σφέτερος σῶμα δίδωμι , ὁ ἐναντίος ποιότης ἀνέχω : ποτέ μέν ὁ κρυμός ὁ ἄκρατος πήγνυμι : ποτέ δέ ὁ πῦρ ὁ ἀκτίς φλέγω . καί οὗτος δέ αὖος πάλιν ὁ βίος διάφορος . ὁ μέν γάρ ἵστημι διηνεκής , ὁ δέ εἰς καθέδρα καί στάσις ὁ ἡμέρα μερίζω καί ὁ μέν εἰμί θριγκίον τις κατείργω , ὁ πολύς ὁ συνουσία ἐκκλίνω , ὁ δέ οὐδείς τοιοῦτος κάλυμμα χράω , πρόκειμαι πᾶς ὁ βούλομαι εἰς θεωρία . οὗτος δέ ἕκαστος ἐπί ὁ πάρειμι διεξέρχομαι ἀναγκάζω , ὁ θαυμάσιος Βαραδάτος ὁ βίος ἐθέλω συγγράφω . καινός γάρ καί οὗτος ἐπινοέω καρτερία ἐπιτήδευμα . Πρῶτος μέν γάρ ἐν οἰκίσκος χρόνος πολύς ἑαυτοῦ κατείργω , ὁ θεῖος μόνος ψυχαγωγία ἀπελαύνω . ἐκεῖθεν ὁ ὑπέρκειμαι καταλαμβάνω ῥάχις , καί κιβωτός τις βραχύς οὐδέ ὁ σῶμα σύμμετρος ἐκ ξύλον κατασκευάζω , ἐν αὐτός διάγω , κατακύπτω διηνεκής ἀναγκάζω , οὖον γάρ ἔχω ὕψος ἰσόμετρος ὁ μῆκος ὁ σῶμα . οὖον σανίς δέ γε οὗτος συναρμόζω , ἀλλά ὁ κιγκλίς παραπλήσιος διανοίγω , καί ὁ φωταγωγέω ἔοικα ὁ εὐρύς ἔχω ὁ φάος ὁ εἴσοδος . οὗ χάρις , οὔτε ὁ ὁ ὑετός ἀπαλλάσσω προσβολή , οὔτε ὁ ἡλιακός ἐλευθερόω φλόξ , ἀλλά ἀμφότερος ὁ ἄλλος ὑπαίθριος παραπλήσιος δέχομαι : πλεονεκτέω δέ μόνος ὁ ὁ κάθειρξις πόνος . πολύς δέ χρόνος οὗτος διατελέω ὁ τρόπος , ὕστερος ἐξέρχομαι , ὁ ὁ θεσπέσιος Θεόδοτος , ὅς ὁ ἀρχιερατικός ὁ Ἀντιοχεύς λαμβάνω προεδρία , παραίνεσις ἔοικα . ἵστημι μέντοι διηνεκής εἰς οὐρανός ὁ χείρ ἐκτείνω , καί ὁ ὁ ὅλος θεός ἀνυμνέω , ἅπας ὁ σῶμα ὁ δερμάτινος συγκαλύπτω χ̔??ʼτῶνι : περί ὁ ῥίς δέ μόνος , καί ὁ στόμα , βραχύς ὁ πνεῦμα παρείσδυσις καταλείπω , ἵνα ἀναπνέω ὁ κοινός ἀήρ δέχομαι , ἐπεί ἄλλως ζάω οὐ οἷος τε ὁ ἄνθρωπος ὁ φύσις . καί οὗτος ἅπας ὑπομένω ὁ πόνος , οὐ εὔρωστος σῶμα λαγχάνω , ἀλλά καί λίαν πολύς βάλλω πάθος : ζέω δέ ὁ προθυμία , καί ὁ θεῖον Ἔρως πυρπολέω , βιάζομαι πονέω ὁ πονέω οὖον δύναμαι . καί ὁ φρήν δέ σύνεσις κοσμέω , ἀγαθός καί ὁ Πεύσεις καί ὁ ἀπόκρισις ποιέω : καί συλλογίζομαι εἰμί ὅτε ὁ ὁ Ἀριστοτελικός λαβύρινθος ἀναγιγνώσκω ἀμείνων τε καί δυνατός . ἐν αὐτός δέ εἰμί ὁ ὕψος ὁ ἀρετή , οὐ ἐάω συναναβαίνω ὁ φρόνημα , ἀλλά κάτω ἕρπω κελεύω , περί αὐτός ὁ ὄρος ὁ κράσπεδον . οἶδα γάρ ὅσος ἕλκω βλάβη φλεγμαίνω ὁ τῦφος διάνοια . τοιοῦτος εἰμί κεφάλαιος καί ὁ ὅδε φιλοσοφία : ἐάν αὐξάνω γίγνομαι ὁ νύσσα ὁ δρόμος καταλαμβάνω . Κοινός γάρ Εὐφρόσυνος ὁ εὐσεβής , ὁ νικηφόρος οὗτος ὁ Εὔκλεια . ἐγώ δέ εἰμί ὁ οὗτος ὑπερείδω προσευχή , μή πόρρω ὅδε γίγνομαι ὁ ἐντρυφάω θεωρία .