theodoretus.historia-religiosa-philotheus 14
Οἶδα μὲν ὡς ἄλλοι πολλοὶ παρὰ τὴν Ἀντιόχου πόλιν διέλαμψαν εὐσεβείας φωστῆρες , Σεβῆρός τε ὁ μέγας , καὶ ὁ Αἰγύπτιος Πέτρος , καὶ Εὐτύχιος , καὶ Κύριλλος , Μωϋσῆς τε , καὶ Μάλχος , καὶ ἕτεροι πλεῖστοι τὴν αὐτὴν πορείαν ὁδεύσαντες . Ἀλλ̓ εἰ τὴν ἁπάντων πολιτείαν συγγράψαι πειραθείημεν , ἅπας ἡμῖν οὐκ ἀρκέσειαν ὁ χρόνος : ἄλλως τε δὲ , καὶ προσκορὴς τοῖς πολλοῖς ἡ τῶν πλειόνων ἀνάγνωσις . Ἐκ τῶν συγγραφέντων τοίνυν καὶ τὸν τῶν παραλειφθέντων τεκμαιρόμενοι βίον , εὐφημείτωσαν πάντες , καὶ ζηλούτωσαν , καὶ τὴν ὠφέλειαν καρπούσθωσαν . Ἐγὼ δὲ ἐπὶ τοὺς τῆς Κύρου λειμῶνας διαβήσομαι , καὶ τῶν ἐν τούτοις εὐωδῶν τε καὶ εὐειδῶν ἀνθέων ὀλίγων ὡς ἔνι μάλιστα παραδηλώσω τὴν ὥραν . Ἐγένετό τις Μαισυμᾶς ἐν τοῖς πρὸ ἡμῶν χρόνοις , Σύρος μὲν τὴν φωνὴν , ἐν ἀγροικίᾳ δὲ τεθραμμένος , πᾶν δὲ εἶδος ἀρετῆς ἐπιδεδειγμένος . Διαλάμψας δὲ ἐν τῷ κατ̓ αὐτὸν βίῳ , κώμης τινὸς ἐνεχειρίσθη τὴν ἐπιμέλειαν . Ἱερουργῶν δὲ , καὶ τὰ θεῖα πρόβατα νέμων , ἐκεῖνα ἔλεγέ τε καὶ ἔπραττεν , ἅπερ ὁ θεῖος διηγόρευσε νόμος . Φασὶ δὲ αὐτὸν μήτε χιτῶνα , μήτε τὴν σισύραν ἐπὶ πλεῖστον ἀμεῖψαι , ἀλλὰ τοῖς ἐν αὐτοῖς γενομένοις ῥήγμασιν ἕτερα ῥάκια συῤῥάπτοντα , τοῦτον αὐτὸν τὸν τρόπον θεραπεύειν τὸ γῆρας . Τῆς δὲ τῶν ξένων καὶ πενήτων ἐπιμελείας οὕτως ἐπεμελεῖτο προθύμως , ὡς τοῖς παριοῦσιν ἅπασιν ἀναπεταννύναι τὰς θύρας . Δύο δὲ πίθους ἐσχηκέναι λέγεται , τὸν μὲν σίτου , τὸν δὲ ἐλαίου . Ἐκ τούτων ἐχορήγει μὲν ἅπασι τοῖς δεομένοις ἀεὶ , πλήρεις δὲ εἶχεν ἀεὶ , τῆς τῇ Σαραφθίᾳ χήρᾳ δοθείσης εὐλογίας καὶ ἐπὶ τούτους ἐνεχθείσης τοὺς πίθους . Ὁ γὰρ αὐτὸς Κύριος πάντων , πλουτῶν εἰς πάντας τοὺς ἐπικαλουμένους αὐτόν : καὶ ὥσπερ τὴν ὑδρίαν ἐκείνην , κα τὸν καμψάκην ἀναβλύζειν ἐκέλευσε , τῶν τῆς φιλοξενίας σπερμάτων παρέχων τὰ δράγματα : οὕτω καὶ τῷδε τῷ θαυμασίῳ δέδωκε τῆς προθυμίας τὴν χορηγίαν ἰσόμετρον . Πολλὴν δὲ καὶ εἰς θαυματουργίαν παρὰ τοῦ Θεοῦ τῶν ὅλων ἐδέξατο χάριν . Ἑνὸς δὲ ἢ δύο θαυμάτων μνησθήσομαι , τὰ δὲ λοιπὰ παρήσω , ἐπὶ τοὺς ἄλλους ἐλθεῖν ἐπειγόμενος . Γυνή τις , καὶ γένει καὶ πίστει κοσμουμένη , τὸν υἱὸν ἀῤῥωστίᾳ περιπεσόντα ʽκομιδῇ δὲ ἦν νέοσ̓ πολλοῖς προὔθηκεν ἰατροῖς . Ἡττηθείσης δὲ τῆς τέχνης , καὶ τῶν ἰατρῶν ἀπειρηκότων , καὶ τεθνήξεσθαι τὸ παιδίον διαῤῥήδην εἰπόντων , οὐκ ἀπέῤῥιψεν ἡ γυνὴ τὰς χρηστοτέρας ἐλπίδας : ἀλλὰ τὴν Σουμανῖτιν ἐκείνην ζηλώσασα , ἐπιτίθησι ταῖς ἡμιόνοις τὴν καμάραν . Ταύτῃ δὲ ἑαυτὴν καὶ τὸ παιδίον ἐνθεῖσα , τὸν θεῖον ἐκεῖνον κατέλαβεν ἅνθρωπον , καὶ ὀλοφυρομένη , καὶ τῆς φύσεως ἐπιδεικνύουσα τὸ πάθος , ἐπαμῦναι ἱκέτευεν . Ὁ δὲ λαβὼν τὸ παιδίον ταῖν χεροῖν , καὶ τῇ τοῦ θυσιαστηρίου κρηπῖδι πελάσας , ἔκειτο πρηνὴς τὸν τῶν ψυχῶν καὶ σωμάτων ἀντιβολῶν ἰατρόν : καὶ λαβὼν τὴν αἴτησιν , ἀπέδωκεν ἐῤῥωμένον τῇ μητρὶ τὸν υἱόν . Ἐγὼ δὲ τοῦτο παῤ αὐτῆς ἀκήκοα τῆς τὸ θαῦμα θεασαμένης , καὶ τοῦ παιδὸς δεξαμένης τὴν σωτηρίαν . Φασὶ δὲ καὶ τὸν τῆς κώμης ἐκείνης δεσπότην ἀφικόμενόν ποτε . Λητώϊος δὲ ἦν οὗτος ʽτῆς μὲν Ἀντιοχέων βουλῆς τὰ πρωτεῖα ἔχων , δυσσεβείας δὲ κατεχόμενος ζόφᾠ , σφοδρότερον ἢ ἔδει τοὺς γηπόνους εἰσπράττεσθαι τοὺς καρπούς : τὸν δὲ θεῖον ἐκεῖνον ἄνθρωπον περὶ φιλανθρωπίαν εἰσηγεῖσθαί τε καὶ παραινεῖν , καὶ τοὺς περὶ ἐλέους καὶ οἴκτου διεξιέναι λόγους : τὸν δὲ μεῖναι μὲν ἀμείλικτον , τῇ πείρᾳ δὲ γνῶναι τῆς ἀπειθίας τὴν βλάβην . Ἐπειδὴ γὰρ ἀπαίρειν ἔδει , καὶ τὸ ζεῦγος ἦν εὐτρεπὲς , καὶ καθίσας ἐκέλευε τῷ ἡνιόχῳ παροτρῦναι τὰς ἡμιόνους , αἱ μὲν εἷλκον παντὶ σθένει βιαζόμεναι , καὶ ἕλκειν τὸν ῥυμὸν ἐπειγόμεναι , οἱ δὲ τροχοὶ σιδήρῳ καὶ μολίβδῳ προσδεδεμένοις ἐῴκεισαν . Ἐπειδὴ δὲ καὶ τῶν ἀγροίκων τὸ πλῆθος μοχλοῖς τοὺς τροχοὺς ἀνεκίνουν , οὐδὲν πλέον ἐπέραινε , τῶν εὐνουστέρων τις τῷ Λητωΐῳ παρεδεύων , τὴν αἰτίαν σημαίνει , τὸν ἱερέα τὸν πρεσβύτην ἐπαρᾶσθαι λέγων , καὶ ὡς προσήκει τοῦτον εὐμενῆ καταστῆσαι . Τοιγαροῦν πηδήσας ἀπὸ τοῦ ζεύγους , ἱκέτευε ὃν διέπτυσε : καὶ τῶν ποδῶν προκαλινδούμενος , καὶ τὰ πιναρὰ ῥάκια περιπτυσσόμενος , χαλάσαι τὴν ὀργὴν ἠντιβόλει . Ὁ δὲ τὴν ἱκετείαν δεξάμενος , καὶ ταύτην τῷ Δεσπότῃ προσενεγκὼν , ἔλυσε τῶν τροχῶν τοὺς ἀοράτους δεσμοὺς , καὶ φέρεσθαι συνήθως τὸ ὄχημα παρεσκεύασε . Πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα τοιαῦτα περὶ τῆς θείας ἐκείνης κεφαλῆς διηγοῦνται . Ἔστι δὲ καὶ ἐκ τούτων καταμαθεῖν , ὡς ἥκιστα λωβᾶται τοῖς φιλοσοφεῖν προαιρουμένοις ἡ ὲν ἄστεσι καὶ κώμαις διατριβή . Ἔδειξε γὰρ οὗτός τε καὶ οἱ κατ̓ αὐτὸν τῆς τοῦ Θεοῦ φροντισταὶ θεραπείας , ὡς δυνατὸν καὶ ἐν μέσῳ πολλῶν στρεφομένους , αὐτῆς ἐφικέσθαι τῆς τῶν ἀρετῶν κορυφῆς . Ἧς ἐγὼ τῆς γοῦν ὑπωρείας μικρὸν ἄνω γενοίμην ταῖς τούτων προσευχαῖς βοηθούμενος .
Lemmas: οἶδα μέν ὡς ἄλλος πολύς παρά ὁ Ἀντίοχος πόλις διαλάμπω εὐσέβεια φωστήρ , Σεβῆρος τε ὁ μέγας , καί ὁ Αἰγύπτιος Πέτρος , καί Εὐτύχιος , καί Κύριλλος , Μωϋσῆς τε , καί Μάλχος , καί ἕτερος πλεῖστος ὁ αὐτός πορεία ὁδεύω . ἀλλά εἰμί ὁ ἅπας πολιτεία συγγράφω πειράω , ἅπας ἐγώ οὐ ἀρκέω ὁ χρόνος : ἄλλως τε δέ , καί προσκορής ὁ πολύς ὁ ὁ πλείων ἀνάγνωσις . ἐκ ὁ συγγράφω τοίνυν καί ὁ ὁ παραλείπω τεκμαίρομαι βίος , εὐφημέω πᾶς , καί ζηλόω , καί ὁ ὠφέλεια καρπόω . ἐγώ δέ ἐπί ὁ ὁ Κῦρος λειμών διαβαίνω , καί ὁ ἐν οὗτος εὐώδης τε καί εὐειδής ἄνθος ὀλίγος ὡς ἐν μάλιστα παραδηλόω ὁ ὥρα . γίγνομαι τις μαισυμαω ἐν ὁ πρό ἐγώ χρόνος , Σύρος μέν ὁ φωνή , ἐν ἀγροικία δέ τρέφω , πᾶς δέ εἶδος ἀρετή ἐπιδείκνυμι . διαλάμπω δέ ἐν ὁ κατά αὐτός βίος , κώμη τις ἐγχειρίζω ὁ ἐπιμέλεια . ἱερουργέω δέ , καί ὁ θεῖον πρόβατον νέμω , ἐκεῖνος λέγω2 τε καί πράσσω , ὅσπερ ὁ θεῖος διαγορεύω νόμος . φημί δέ αὐτός μήτε χιτών , μήτε ὁ σισύρα ἐπί πλεῖστος ἀμείβω , ἀλλά ὁ ἐν αὐτός γίγνομαι ῥῆγμα ἕτερος ῥάκιον συνάπτω , οὗτος αὐτός ὁ τρόπος θεραπεύω ὁ γῆρας . ὁ δέ ὁ ξένος καί πένης ἐπιμέλεια οὕτως ἐπιμελέομαι προθύμως , ὡς ὁ πάρειμι ἅπας ἀναπετάννυμι ὁ θύρα . δύο δέ πίθος ἔχω λέγω , ὁ μέν σῖτος , ὁ δέ ἔλαιον . ἐκ οὗτος χορηγέω μέν ἅπας ὁ δήω ἀεί , πλήρης δέ ἔχω ἀεί , ὁ ὁ Σαραφθίᾳ χήρα δίδωμι εὐλογία καί ἐπί οὗτος φέρω ὁ πίθος . ὁ γάρ αὐτός Κύριος πᾶς , πλοῦτος εἰς πᾶς ὁ ἐπικαλέω αὐτός : καί ὥσπερ ὁ ὑδρία ἐκεῖνος , ἄν ὁ κάμπτω ἀναβλύζω κελεύω , ὁ ὁ φιλοξενία σπέρμα παρέχω ὁ δράγμα : οὗτος καί ὅδε ὁ θαυμάσιος δίδωμι ὁ προθυμία ὁ χορηγία ἰσόμετρος . Πολύς δέ καί εἰς θαυματουργία παρά ὁ Θεός ὁ ὅλος δέχομαι χάρις . εἷς δέ ἢ δύο θαῦμα μιμνήσκω , ὁ δέ λοιπάς παρίημι , ἐπί ὁ ἄλλος ἔρχομαι ἐπείγω . γυνή τις , καί γένος καί πίστις κοσμέω , ὁ υἱός ἀρρωστία περιπίπτω κομιδή δέ εἰμί νέος πολύς προτίθημι ἰατρός . ἡττάω δέ ὁ τέχνη , καί ὁ ἰατρός ἀπολέγω , καί θνῄσκω ὁ παιδίον διαρρήδην εἶπον , οὐ ἀπορρίπτω ὁ γυνή ὁ χρηστός ἐλπίς : ἀλλά ὁ Σουμανῖτις ἐκεῖνος ζηλόω , ἐπιτίθημι ὁ ἡμίονος ὁ καμάρα . Ταύτη δέ ἑαυτοῦ καί ὁ παιδίον ἐντίθημι , ὁ θέω ἐκεῖνος καταλαμβάνω ἄνθρωπος , καί ὀλοφύρομαι , καί ὁ φύσις ἐπιδείκνυμι ὁ πάθος , ἐπαμύνω ἱκετεύω . ὁ δέ λαμβάνω ὁ παιδίον ὁ χείρ , καί ὁ ὁ θυσιαστήριον κρηπίς πελάζω , κεῖμαι πρηνής ὁ ὁ Ψυχή καί σῶμα ἀντιβολέω ἰατρός : καί λαμβάνω ὁ αἴτησις , ἀποδίδωμι ῥώννυμι ὁ μήτηρ ὁ υἱός . ἐγώ δέ οὗτος παρά αὐτός ἀκούω ὁ ὁ θαῦμα θεάομαι , καί ὁ παῖς δέχομαι ὁ σωτηρία . φημί δέ καί ὁ ὁ κώμη ἐκεῖνος δεσπότης ἀφικνέομαι ποτός . Λητώϊος δέ εἰμί οὗτος ἵημι μέν Ἀντιοχεύς βουλή ὁ πρωτεῖος ἔχω , δυσσέβεια δέ κατέχω ζόφος , σφοδρός ἢ ἐσθίω ὁ γηπόνος εἰσπράσσω ὁ καρπός : ὁ δέ θέω ἐκεῖνος ἄνθρωπος περί φιλανθρωπία εἰσηγέομαι τε καί παραινέω , καί ὁ περί ἔλεος καί οἶκτος διεξιέναι λόγος : ὁ δέ μένω μέν ἀμείλικτος , ὁ πείρω δέ γιγνώσκω ὁ ἀφίημι ὁ βλάβη . ἐπεί γάρ ἀπαίρω ἐσθίω , καί ὁ ζεῦγος εἰμί εὐτρεπής , καί καθίζω κελεύω ὁ ἡνίοχος παροτρύνω ὁ ἡμίονος , ὁ μέν ἕλκω πᾶς σθένος βιάζομαι , καί ἕλκω ὁ ῥυμός ἐπείγω , ὁ δέ τροχός σίδηρος καί μόλυβδος προσδέω ἔοικα . ἐπεί δέ καί ὁ ἄγροικος ὁ πλῆθος μοχλός ὁ τροχός ἀνακινέω , οὐδείς πλέω περαίνω , ὁ εὔνους τις ὁ Λητώϊος παραδέω , ὁ αἴτιος σημαίνω , ὁ ἱερεύς ὁ πρεσβύτης ἐπαράομαι λέγω , καί ὡς προσήκω οὗτος εὐμενής καθίστημι . τοιγάρ πηδάω ἀπό ὁ ζεῦγος , ἱκετεύω ὅς διαπτύσσω : καί ὁ πούς προκαλινδέω , καί ὁ πιναρός ῥάκιον περιπτύσσω , χαλάω ὁ ὀργή ἀντιβολέω . ὁ δέ ὁ Ἱκεσία δέχομαι , καί οὗτος ὁ δεσπότης προσφέρω , λύω ὁ τροχός ὁ ἀόρατος δεσμός , καί φέρω συνήθης ὁ ὄχημα παρασκευάζω . Πολύς δέ καί ἄλλος τοιοῦτος περί ὁ θεῖος ἐκεῖνος κεφαλή διηγέομαι . εἰμί δέ καί ἐκ οὗτος καταμανθάνω , ὡς ἥκιστος λωβάομαι ὁ φιλοσοφέω προαιρέω ὁ εἰμί Ἄστυ καί κώμη διατριβή . δείκνυμι γάρ οὗτος τε καί ὁ κατά αὐτός ὁ ὁ Θεός φροντιστής θεραπεία , ὡς δυνατός καί ἐν μέσος πολύς στρέφω , αὐτός ἐφικνέομαι ὁ ὁ ἀρετή κορυφή . ἧς ἐγώ ὁ γοῦν ὑπώρεια μικρός ἄνω γίγνομαι ὁ οὗτος προσευχή βοηθέω .