theodoretus.historia-religiosa-philotheus 28
Οὐδὲ Θαλελαίου σιγήσομαι τὸ διήγημα , μεστὸν γὰρ τὸ θέαμα θαύματος . Οὐκ ἄλλων δὲ μόνον διηγησαμένων ἀκήκοα , ἀλλὰ καὶ αὐτόπτης ἐγενόμην τοῦ παραδόξου θαύματος . Ἀπὸ σταδίων γὰρ εἴκοσι Γαβάλων ʽπόλις δὲ αὕτη σμικρὰ καὶ χαριεστάτἠ , λόφον τινὰ καταλαβὼν , ἐν ᾧ τέμενος ἦν δαίμοσιν ἀνακείμενον , καὶ ὑπὸ τῶν πάλαι δυσσεβῶν πολλαῖς θυσίαις τιμώμενον , σμικράν τινα καλύβην ἐπήξατο . Ἐθεράπευον δὲ τοὺς ἀλιτηρίους , ὡς ἔφασαν , τήν πολλὴν αὐτῶν ὠμότητα θυσίαις πραΰνειν πειρώμενοι . Πολλοῖς γὰρ ἐλυμαίνοντο , καὶ παριοῦσι , καὶ γειτονεύουσιν , οὐκ ἀνθρώποις μόνοις , ἀλλὰ καὶ ὄνοις , καὶ ἡμιόνοις , καὶ βουσὶ , καὶ προβάτοις : οὐ τοῖς ἀλόγοις πολεμοῦντες , ἀλλὰ διὰ τούτων τοῖς ἀνθρώποις ἐπιβουλεύοντες . Τότε τοίνυν ἀφικόμενον τοῦτον ἰδόντες , καταπλήττειν ἐπειρῶντο μὲν , οὐκ ἠδύναντο δὲ , καὶ τῆς πίστεως περιφραττούσης , καὶ ὑπερμαχούσης τῆς χάριτος . Τοιγάρτοι λύσσης καὶ μανίας ἀναπλησθέντες , κατὰ τῶν ἐκεῖ πεφυτευμένων ἐχώρησαν δένδρων . Πολλαὶ δὲ περὶ τὸν λόφον ἐκεῖνον συκαῖ τε καὶ ἐλαῖαι τεθηλυῖαι ἐτύγχανον οὖσαι . Ἐκ τούτων πλείους ἤ πεντακοσίας ἐξαπιναίως ἀνασπασθῆναί φασι . Καὶ τοῦτο τῶν γειτονευόντων ἀγροίκων διηγουμένων ἀκήκοα : οἵ πάλαι τῷ τῆς ἀσεβείας κατεχόμενοι ζόφῳ , διὰ τῆς τούτου διδασκαλίας τε καὶ θαυματουργίας , τὸ τῆς θεογνωσίας ὑπεδέξαντο φῶς , Ἐπειδὴ δὲ καὶ τοῦτο δράσαντες οἱ ἀλιτήριοι δαίμονες οὐκ ἐδεδίξαντο τῆς φιλοσοφίας τὸν ἀθλητὴν , καὶ ἕτερα αὖθις προσέφερον μηχανήματα . Νύκτωρ γὰρ ὀλολυγῇ χρώμενοι , καὶ λαμπάδας ἐπιδεικνύντες , ἐκδειματοῦν ἐπειρῶντο , καὶ θόρυβον ἐμβαλεῖν τῷ λογισμῷ . Ὡς δὲ πάσας αὐτῶν τὰς ἐφόδους ἐγέλασεν , ὕστερον αὐτὸν καταλιπόντες ἀπέδρασαν . Ὁ δὲ δύο τροχοὺς κατασκευάσας δύο πήχεων διάμετρον ἔχοντας , σανίσιν οὑ συνηρμοσμέναις ἀλλήλαις , ἀλλὰ διχὰ διεστηκυίαις ἄμφω συνέζευξε τὼ τροχώ . Εἶτα ἔνδον καθίσας , καὶ γόμφοις καὶ ἥλοις τὰς διεστηκυίας ἐκείνας καταπήξας σανίδας , ὕπαιθρον ἐξήρτησε τὸν τροχόν : τρία ἕτερα ξύλα ὑψηλὰ εἰς τὴν γῆν καταπήξας , καὶ τὰς ἄνω τούτων ἀρχὰς ξύλοις ἑτέροις συνάψας , καὶ τούτων ἐν μέσῳ προσδήσας τὸν διπλοῦν ἐκεῖνον τροχὸν , καὶ αἰωρήσας . Τούτου δὲ τὸ ἐντὸς δύο μὲν πήχεων ἔχει τὸ ὕψος , πήχεος δὲ τὸ εὖρος . Ἐν τούτῳ καθήμενος , μᾶλλον δὲ κρεμάμενος , δέκα τέως διετέλεσεν ἔτη . Σῶμα δὲ μέγιστον ἔχων , οὐδὲ καθήμενος ἀνορθοῦν δύναται τὸν αὐχένα : ἀλλὰ συγκεκυφὼς ἀεὶ κάθηται , τοῖς γόνασι προσηλωμένον τὸ πρόσωπον ἔχων . Πρὸς τοῦτον ἀφικόμενος , εὗρον αὐτὸν τῶν θείων Εὐαγγελίων τὴν ὠφέλειαν συλλέγοντα . Ἠρόμην δὲ , μαθεῖν τῆς καινῆς ἐκείνης πολιτείας τὴν αἰτίαν ποθῶν : ὁ δὲ τῇ Ἑλλάδι χρησάμενος φωνῇ : Κίλιξ γὰρ τὸ γένος ἐτύγχανεν ὤν : Ἐγὼ , ἔφη , πολλοῖς ὑποκείμενος ἁμαρτήμασι , καὶ ταῖς ἠπειλημέναις τιμωρίαις πιστεύων , τόδε τοῦ βίου τὸ εἶδος ἐπινενόηκα , κολάσεις μετρίας τῷ σώματι μηχανώμενος , ἵν : ἐκείνων τῶν προσδοκωμένων ὑποσυλήσω τὸν ὄγκον . Χαλεπώτεραι γὰρ ἐκεῖναι , οὐ τῇ ποσότητι μόνον , ἀλλὰ καὶ αὐτῇ τῇ ποιότητι : ἀκούσιοι γάρ . Τὸ δὲ παρὰ γνώμην γιγνόμενον , λίαν ἀνιαρόν : τὸ δὲ ἐθελούσιον , κ̔??ʼν ἐπίπονον ἧττόν ἐστιν ἀλγεινόν . Αὐθαίρετος γὰρ , ἀλλ̓ οὐ βίαιος ὁ πόνος . Ἵνα τοίνυν , ἔφη , ταῖς μικραῖς ταύταις ἀνίαις ἐλαττώσω τὰ προσδοκώμενα , μέγα ἐντεῦθεν ἀποίσω τὸ κέρδος . Τούτων ἀκούσας λίαν αὐτὸν τῆς ἀγχινοίας ὑπερηγάσθην : ὅτι οὐ μόνον ὑπὲρ τὰ κείμενα ἠγωνίζετο σκάμματα , καὶ ἄλλα οἴκοθεν ὑπενόει ἀγωνίσματα : ἀλλ̓ ὅτι καὶ τούτων τὰς αἰτίας ἐπεγίνωσκέ τε , καὶ ἄλλους ἐδίδασκε . Καὶ θαύματα δὲ διὰ τῆς τούτου προσευχῆς πολλὰ γίνεσθαι ἔφασαν οἱ περίοικοι , οὐκ ἀνθρώπων μόνον , ἀλλὰ καὶ καμήλων , καὶ ὄνων , καὶ ἡμιόνων θεραπείας ἀπολαυόντων . Ἐντεῦθεν ἀσεβείᾳ πάλαι κατεχόμενον ἐκεῖνο ἅπαν τὸ ἔθνος , τὴν μὲν πατρῴαν ἐξαπάτην ἠρνήθη , τοῦ θείου δὲ φωτὸς τὴν αἴγλην ἐδέξατο . Τούτοις χρώμενος ὑπουργοῖς , καὶ τὸ τῶν δαιμόνων κατέλυσε τέμενος , καὶ σηκὸν μέγιστον τοῖς καλλινίκοις ἀνήγειρε μάρτυσι , τοῖς ψευδωνύμοις θεοῖς τοὺς θείους ἀντιτάξας νεκρούς . Ταῖς δὲ τούτων εἴη πρεσβείαις , καὶ τοῦτον μετὰ τῆς αὐτῆς νίκης τῶν ἀγώνων τὸ τέρμα καταλαβεῖν , καὶ ἡμᾶς ὑπὸ τούτων κἀκείνου βοηθουμένους , ἐραστὰς γενέσθαι θερμοὺς τῶν τῆς φιλοσοφίας ἀγωνισμάτων . Ἀμήν .
Lemmas: οὐδέ Θαλελαῖος σιγάω ὁ διήγημα , μεστός γάρ ὁ θέαμα θαῦμα . οὐ ἄλλος δέ μόνος διηγέομαι ἀκούω , ἀλλά καί αὐτόπτης γίγνομαι ὁ παράδοξος θαῦμα . ἀπό στάδιος γάρ εἴκοσι Γάβαλα πόλις δέ οὗτος μικρός καί χαρίεις , λόφος τις καταλαμβάνω , ἐν ὅς τέμενος εἰμί δαίμων ἀνάκειμαι , καί ὑπό ὁ πάλαι δυσσεβής πολύς θυσία τιμάω , μικρός τις καλύβη πήγνυμι . θεραπεύω δέ ὁ ἀλιτήριος , ὡς φημί , ὁ πολύς αὐτός ὠμότης θυσία πραΰνω πειράω . Πολύς γάρ λυμαίνομαι , καί πάρειμι , καί γειτονεύω , οὐ ἄνθρωπος μόνος , ἀλλά καί ὄνος , καί ἡμίονος , καί βοῦς , καί πρόβατον : οὖον ὁ ἄλογος πολεμέω , ἀλλά διά οὗτος ὁ ἄνθρωπος ἐπιβουλεύω . τότε τοίνυν ἀφικνέομαι οὗτος ὁράω , καταπλήσσω πειράω μέν , οὐ δύναμαι δέ , καί ὁ πίστις περιφράσσω , καί ὑπερμάχομαι ὁ χάρις . τοιγάρ λύσσα καί μανία ἀναπίμπλημι , κατά ὁ ἐκεῖ φυτεύω χωρέω δένδρον . πολλή δέ περί ὁ λόφος ἐκεῖνος συκέα τε καί ἐλαία θάλλω τυγχάνω εἰμί . ἐκ οὗτος πλείων ἤ πεντακόσιοι ἐξαπίναιος ἀνασπάω φημί . καί οὗτος ὁ γειτονεύω ἄγροικος διηγέομαι ἀκούω : ὁ πάλαι ὁ ὁ ἀσέβεια κατέχω ζόφος , διά ὁ οὗτος διδασκαλία τε καί θαυματουργία , ὁ ὁ θεογνωσία ὑποδείκνυμι φάος , ἐπεί δέ καί οὗτος δράω ὁ ἀλιτήριος δαίμων οὐ δειδίσσομαι ὁ φιλοσοφία ὁ ἀθλητής , καί ἕτερος αὖθις προσφέρω μηχάνημα . νύκτωρ γάρ ὀλολυγή χράω , καί λαμπάς ἐπιδείκνυμι , ἐκδειματόω πειράω , καί θόρυβος ἐμβάλλω ὁ λογισμός . ὡς δέ πᾶς αὐτός ὁ ἔφοδος γελάω , ὕστερος αὐτός καταλείπω ἀποδιδράσκω . ὁ δέ δύο τροχός κατασκευάζω δύο πῆχυς διάμετρος ἔχω , σανίς ὅς συναρμόζω ἀλλήλων , ἀλλά διχή διίστημι ἄμφω συζεύγνυμι ὁ τροχός . εἶτα ἔνδον καθίζω , καί γόμφος καί ἧλος ὁ διίστημι ἐκεῖνος καταπήγνυμι σανίς , ὕπαιθρος ἐξαρτάω ὁ τροχός : τρεῖς ἕτερος ξύλον ὑψηλός εἰς ὁ γῆ καταπήγνυμι , καί ὁ ἄνω οὗτος ἀρχή ξύλον ἕτερος συνάπτω , καί οὗτος ἐν μέσος προσδέω ὁ διπλόος ἐκεῖνος τροχός , καί αἰωρέω . οὗτος δέ ὁ ἐντός δύο μέν πῆχυς ἔχω ὁ ὕψος , πῆχυς δέ ὁ εὖρος . ἐν οὗτος κάθημαι , μᾶλλον δέ κρεμάννυμι , δέκα τέως διατελέω ἔτος . σῶμα δέ μέγας ἔχω , οὐδέ κάθημαι ἀνορθόω δύναμαι ὁ αὐχήν : ἀλλά συγκύπτω ἀεί κάθημαι , ὁ γόνυ προσηλόω ὁ πρόσωπον ἔχω . πρός οὗτος ἀφικνέομαι , εὑρίσκω αὐτός ὁ θεῖον Εὐαγγελίων ὁ ὠφέλεια συλλέγω . ἔρομαι δέ , μανθάνω ὁ καινός ἐκεῖνος πολιτεία ὁ αἴτιος ποθή : ὁ δέ ὁ Ἑλλάς χράω φωνή : Κίλιξ γάρ ὁ γένος τυγχάνω εἰμί : ἐγώ , φημί , πολύς ὑπόκειμαι ἁμάρτημα , καί ὁ ἀπειλέω τιμωρία πιστεύω , ὅδε ὁ βίος ὁ εἶδος ἐπινοέω , κολάζω μέτριος ὁ σῶμα μηχανάομαι , ἵνα : ἐκεῖνος ὁ προσδοκάω ὑποσυλάω ὁ ὄγκος . χαλεπός γάρ ἐκεῖνος , οὖον ὁ ποσότης μόνος , ἀλλά καί αὐτός ὁ ποιότης : ἀεκούσιος γάρ . ὁ δέ παρά γνώμη γίγνομαι , λίαν ἀνιαρός : ὁ δέ ἐθελούσιος , κ̔??ʼν ἐπίπονος ἥσσων εἰμί ἀλγεινός . αὐθαίρετος γάρ , ἀλλά οὖον βίαιος ὁ πόνος . ἵνα τοίνυν , φημί , ὁ μικρός οὗτος ἀνία ελαττώνω ὁ προσδοκάω , μέγας ἐντεῦθεν ἀποίσω ὁ κέρδος . οὗτος ἀκούω λίαν αὐτός ὁ ἀγχίνοια ὑπεράγαμαι : ὅτι οὖον μόνος ὑπέρ ὁ κεῖμαι ἀγωνίζομαι σκάμμα , καί ἄλλος οἴκοθεν ὑπονοέω ἀγώνισμα : ἀλλά ὅτι καί οὗτος ὁ αἴτιος ἐπιγιγνώσκω τε , καί ἄλλος διδάσκω . καί θαῦμα δέ διά ὁ οὗτος προσευχή πολύς γίγνομαι φημί ὁ περίοικος , οὐ ἄνθρωπος μόνος , ἀλλά καί κάμηλος , καί ὄνος , καί ἡμίονος θεραπεία ἀπολαύω . ἐντεῦθεν ἀσέβεια πάλαι κατέχω ἐκεῖνος ἅπας ὁ ἔθνος , ὁ μέν πατρῷος ἐξαπάτη ἀρνέομαι , ὁ θεῖον δέ φάος ὁ αἴγλη δέχομαι . οὗτος χράω ὑπουργέω , καί ὁ ὁ δαίμων καταλύω τέμενος , καί σηκός μέγας ὁ καλλίνικος ἀναγείρω μάρτυς , ὁ ψευδώνυμος θεός ὁ θεῖος ἀντιτάσσω νεκρός . ὁ δέ οὗτος εἰμί πρέσβυς , καί οὗτος μετά ὁ αὐτός Νίκη ὁ ἀγών ὁ τέρμα καταλαμβάνω , καί ἐγώ ὑπό οὗτος ἐκεῖνος βοηθέω , ἐραστής γίγνομαι θερμός ὁ ὁ φιλοσοφία ἀγώνισμα . ἀμήν .