theodoretus.haereticarum-fabularum-compendium pg083_0237.3
Ἔκενοι μὲν οὖν , ὡς ἔφην , ἐξ ὑποκειμένης ὕλης τὰ πάντα δημιουργηθῆναι φασί , καὶ συναίδιον αὐτῇ τῷ Θεῷ λέγοντες , αἴτιον αὐτῆς τὸν Θεὸν ὀνομάζουσιν · οὐ μὴν αὐτὴν κακὴν ὁρίζουσι κατὰ τὴν Μαρκιωνίου καὶ τοῦ Μάνεντος ἀσεβείαν · μεγίστην γὰρ βλασφημίαν νομίζουσι τὸ φάναι τὸν Θεὸν εἶναι κακῶν ποιητήν . Καὶ ἐκεῖνοι μὲν ἴσως ἔχουσι συγγνώμην τινά , μὴτε προφητικῶν ἐπακούσαντες λόγων , μὴτε τοὺς θείους ἀποστόλους ποδηγούς ἔχρηκότες , μόνους δὲ τοῖς λογισμοῖς τῶν ὄντων ἐπιτρέψαντες ( 76 ) γνώσιν . Οὗτοι δὲ ποίας ἂν τίσαιεν δικὰς τῆς ἀσεβείας ἀξίας , τῶν μὲν θείων ἀπολαύσαντες Εὐαγγελίων , τὸ δὲ τούτων ἀποδράσαντες φῶς , καὶ τὸ σκότος ἀσπασάμενοι ταῖς νυκτερίσι παραπλησίως ; « Ἔδει δὲ αὐτοὺς τὴν γοῦν τῶν φιλοσόφων τούτων κρατῆσαι δόξαν , ἐπεὶδὴ ( 77 ) τὰς ὠκὰς ἔδυσαν , καὶ τῶν τοῦ θείου Πνεύματος ἐπακοῦσαι λογίων οὐν ἠθουλήθησαν , καὶ τὴν μὲν ὐλὴν εἰσαγαγεῖν , μὴ ποιῆσαι δὲ καλέσαι . Καὶ τοῦτο δὲ τῆς τῶν ἀνθρωπίνων λογισμῶν ἀσθενείας τεκμήριον . Ἐπεὶδὴ γὰρ πᾶσα τέχνη παρὰ ἀνθρώποισιν ὕλης ὑποκειμένης προσδεῖται , καὶ κεραμευτικὴ μὲν πηλοῦ , οἰκοδομικὴ δὲ λίθων καὶ πλίνθων , ξύλων δὲ ἡ τεκτονικὴ καὶ ναυπηγική , καὶ ἐρίων ἡ ὀφαντική , καὶ ἡ σχυτοτομικὴ δὲ δερμάτων , καὶ ζωγραφία καὶ γυψοποιτικὴ χρωμάτων , καὶ συλλαβέθω εἰπεῖν ἐκάστη τέχνη τῶν προσφόρων ὕλων , ὑπέλαβον οἱ ἀνόητοι καὶ τὸν Θεὸν μὴ δύνασθαι ὕλης δίχα δημιουργεῖν , καὶ οὐ συνείδον ὅσον ἀνθρώπου καὶ Θεοῦ τὸ διάφορον , καὶ ὡς οὐχ οἷόν τε τὴν εἰκόνα πάντα ἔχειν ὅσα τὸ ἄρχέτυπον , καὶ ὅτι ἄνθρωπος μὲν , ὡς εἰκὼν ἐξ ὄντων δημιουργεῖ , Θεὸς δὲ καὶ ἐξ ὄντων καὶ ἐκ μὴ ὄντων . Καὶ τοῦτο σαφῶς ἡμᾶς ἐδίδαξεν ἡ θεία Γραφή . Ὁ μὲν γὰρ Ἀπόστολος φησί · « Πίστει νοοῦμεν κατηρτίσθαι τοὺς αἰῶνας ῥήματι Θεοῦ , εἰς τὸ μὴ ἐκ φαινομένων τὰ βλεπόμενα γεγονέναι . » Καὶ πάλιν · « Ὁ καλῶν τὰ μὴ ὄντα ὡς ὄντα . » Ὁ δὲ τὴν κοσμογένειαν συγγράψας σαφῶς ἐδίδαξε , τίνα μὲν ἐκ μὴ ὄντων , τίνα δὲ ἐξ ὄντων ἐποίησεν ὁ Δημιουργός · καὶ ὅτι τὸν μὲν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν καὶ τὰ ἄλλα στοιχεῖα ἐκ μὴ ὄντων πεποίηκεν . « Ἐν ἀρχῇ γάρ , φησίν , ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν . » Καὶ τὸ φῶς δὲ ὡσαύτως ἐκ μὴ ὄντων ἐδημιούργησεν .
Lemmas: κενός μέν οὖν , ὡς φημί , ἐκ ὑπόκειμαι ὕλη ὁ πᾶς δημιουργέω φημί , καί συναιδιος αὐτός ὁ Θεός λέγω , αἴτιος αὐτός ὁ θεός ὀνομάζω · οὖον μήv αὐτός κακός ὁρίζω κατά ὁ Μαρκίων καί ὁ Μάνες ἀσέβεια · μέγας γάρ βλασφημία νομίζω ὁ φαίνω ὁ θεός εἰμί κακός ποιητής . καί ἐκεῖνος μέν ἴσως ἔχω συγγνώμη τις , μήτε προφητικός ἐπακούω λόγος , μήτε ὁ θεῖος ἀπόστολος ποδηγός χράω , μόνος δέ ὁ λογισμός ὁ εἰμί ἐπιτρέπω ( 76 ) γνῶσις . οὗτος δέ Ποίας εἄν τίνω Δικᾶς ὁ ἀσέβεια ἄξιος , ὁ μέν θεῖον ἀπολαύω Εὐαγγελίων , ὁ δέ οὗτος ἀποδιδράσκω φάος , καί ὁ σκότος ἀσπάζομαι ὁ νυκτερίς παραπλήσιος ; « δέω δέ αὐτός ὁ γοῦν ὁ φιλόσοφος οὗτος κρατέω δόξα , ἐπειδή ( 77 ) ὁ ἄλοξ δύο , καί ὁ ὁ θεῖον πνεῦμα ἐπακούω λόγιος ὀν ἠθουλήθησαν , καί ὁ μέν ὕλη εἰσάγω , μή ποιέω δέ καλέω . καί οὗτος δέ ὁ ὁ ἀνθρώπινος λογισμός ἀσθένεια τεκμήριον . ἐπειδή γάρ πᾶς τέχνη παρά ἄνθρωπος ὕλη ὑπόκειμαι προσδέω , καί κεραμευτικός μέν πηλός , οἰκοδομικός δέ λίθος καί πλίνθος , ξύλον δέ ὁ τεκτονικός καί ναυπηγικός , καί ἔριον ὁ ὀφαντική , καί ὁ σκυτοτομικός δέ δέρμα , καί ζωγραφία καί γυψοποιτικὴ χρῶμα , καί συλλαμβάνω εἶπον ἐκάδιος τέχνη ὁ πρόσφορος ὕλη , ὑπολαμβάνω ὁ ἀνόητος καί ὁ θεός μή δύναμαι ὕλη δίχα δημιουργέω , καί οὖον συνοράω ὅσος ἄνθρωπος καί Θεός ὁ διάφορος , καί ὡς οὐ οἷος τε ὁ εἰκών πᾶς ἔχω ὅσος ὁ ἀρχέτυπος , καί ὅτι ἄνθρωπος μέν , ὡς εἰκών ἐκ εἰμί δημιουργέω , θεός δέ καί ἐκ εἰμί καί ἐκ μή εἰμί . καί οὗτος σαφῶς ἐγώ διδάσκω ὁ θεῖος γραφή . ὁ μέν γάρ ἀπόστολος φημί · « πίστις νοέω καταρτίζω ὁ αἰών ῥῆμα Θεός , εἰς ὁ μή ἐκ φαίνω ὁ βλέπω γίγνομαι . » καί πάλιν · « ὁ καλός ὁ μή εἰμί ὡς εἰμί . » ὁ δέ ὁ κοσμογένεια συγγράφω σαφῶς διδάσκω , τίς μέν ἐκ μή εἰμί , τίς δέ ἐκ εἰμί ποιέω ὁ Δημιουργός · καί ὅτι ὁ μέν οὐρανός καί ὁ γῆ καί ὁ ἄλλος στοιχεῖον ἐκ μή εἰμί ποιέω . « ἐν ἀρχή γάρ , φημί , ποιέω ὁ θεός ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ . » καί ὁ φάος δέ ὡσαύτως ἐκ μή εἰμί δημιουργέω .