theodoretus.haereticarum-fabularum-compendium pg083_0194.3
Ὁ δὲ Μάνης Πέρσης μὲν ἦν , ὡς φασί , τὸ γένος , τῆς δὲ δουλείας ἐπὶ πλείστον ἐλάχυσεν τὸν ζῆν , Συθιανὸς ( 48 ) δὲ δουλεύων προσηγούμετο · ὃς κληρονόμος τῆς δεσποίνης γενόμενος , οὐκ ἠγάπησε παρ’ ἐλπίδα πλουτήσας , οὐδὲ ὑμνήσε τὴν δεσπίνην τῶν ἀγαθῶν , ἀλλ’ εἰς βλασφημίαν καὶ δυσσεβῆ μυθολογίαν τὴν γλῶτταν ἐκίνησεν , ὄργανον τελειότατον γενόμενος τοῦ τῆς ἀληθείας ἐχθροῦ . Οὕτως δύο ἀγεννήτους καὶ αἰδίους ἔφησεν εἶναι , Θεὸν καὶ Ὕλην , καὶ προσηγόρευσε τὸν μὲν Θεὸν Φῶς , τὴν δὲ Ὕλην Σκότος · καὶ τὸ μὲν Φῶς Ἄγαθον , τὸ δὲ Σκότος , Κακόν , ἐπιτέθεικε δὲ καὶ ἄλλα ὀνόματα . Τὸ μὲν γὰρ Φῶς ( 49 ) ὠνόμασε δένδρον ἀγαθόν , ἀγαθῶν πεπληρωμένον καρπῶν · τὴν δὲ Ὕλην , δένδρον κακόν , συμβαίνοντας τῇ ῥίζῃ φέρον καρπούς . Ἀρεστικῆσαι τῆς Ὕλης ἔφησε τὸν Θεόν , καὶ παντάπασιν ἀγνοεῖν , καὶ αὐτὸν τὴν Ὕλην , καὶ τὴν Ὕλην αὐτόν · καὶ σχεῖν , τὸν μὲν Θεόν , τὰ τε ἀρχῶν μέρη , καὶ τὰ ἔωια , καὶ τὰ ἐσπερία , τὴν δὲ Ὕλην τὰ νότια · αἰεὶ δὲ πολλοὺς ὑστερον διαστασιάσαι πρὸς ἑαυτὴν τὴν Ὕλην , καὶ τοὺς ταύτης καρπούς πρὸς ἀλλήλους · τοῦ δὲ πολέμου συστάντος , καὶ τῶν μὲν διωκόντων , τῶν δὲ διωκομένων , μέχρι τῶν ὅρων τοῦ φωτὸς αὐτοῦ ἀφικέσθαι , εἶτα τὸ Φῶς θεασαμένους , ἡσθῆναι τε ἐπ’ αὐτῷ , καὶ θαυμάσαι , καὶ βουληθῆναι πασσῦδι ( 50 ) κατ’ αὐτοῦ στρατεύσασθαι , καὶ ἀρπάσαι , καὶ κερδάσαι τῷ φωτὶ τὸ ἴδιον σκότος . Ὀρμίσαν οὖν , ὡς ὁ ἀσύστατος , καὶ φήναρος , καὶ ἀνόητος ἔφησε μῦθος , ἡ Ὕλη μετὰ τῶν δαιμόνων , καὶ τῶν εἰδώλων , καὶ τοῦ πυρός , καὶ τοῦ ὕδατος , κατὰ τοῦ φανέντος φωτός . Ὁ Θεὸς δὲ , τὴν ἀθρόαν στρατείαν ὁρῶν , ὡς οὐ γὰρ εἶχε , φησί , πῦρ , ἵνα κεραυνοῖς χρήσηται , καὶ σκηπτοῖς , οὔτε ὕδωρ , ἵνα κατακλυσμὸν ἐπενέγκῃ , οὔτε σίδηρον , ἢ ἄλλο τι ὅπλον · τοιόνδε τι μηχανεῖται . Μοῖραν τινὰ τοῦ φωτὸς λαβὼν , οἷον τι δέλεαρ καὶ ἀγχιστρόν τῇ Ὕλῃ προσἔπεμψε · προσκειμένη δὲ ἐκείνῃ , καὶ ὅπερ αὐτὸ στρωθείσα , κατέπεσε τὸ πεμφθέν , καὶ προσέδεθη , καὶ καθάπερ τινὶ περιεσπάρῃ κάγῃ . Ἐντεῦθεν ἀναγκασθῆναι φασὶ τὸν Θεὸν δημιουργῆσαι τὸν κόσμον . Τὰ δὲ τοῦ κόσμου μέρη οὐκ αὐτοῦ λέγουσιν , ἀλλὰ τῆς Ὕλης εἶναι σῶματα . Ἐδημιούργησε δὲ , διαλύσαι αὐτῆς τὴν σύστασιν βουληθείς , καὶ εἰς εἰρήνην ἀγαγεῖν τὰ μαχόμενα , ὥστε κατὰ βραχὺ καὶ τὸ ἀναχραθὲν τῇ Ὕλῃ Φῶς ἐλευθερῶσαι . Καὶ τὸν ἄνθρωπον δὲ οὐχ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ πλασθῆναι λέγουσιν , ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ τῆς Ὕλης ἄρχοντος · Σακλᾶν δὲ τοῦτον προσαγορεύουσιν · καὶ τὴν Εὐαν σώατως ὑπὸ τοῦ Σακλᾶ καὶ τοῦ Νεβ -
Lemmas: ὁ δέ Μάνης Πέρσης μέν εἰμί , ὡς φημί , ὁ γένος , ὁ δέ δουλεία ἐπί πλεῖστος ἐλάχυσεν ὁ ζῶ , Συθιανὸς ( 48 ) δέ δουλεύω προσηγούμετο · ὅς κληρονόμος ὁ δέσποινα γίγνομαι , οὐ ἀγαπάω παρά ἐλπίς πλουτέω , οὐδέ ὑμνέω ὁ δεσπίνη ὁ ἀγαθός , ἀλλά εἰς βλασφημία καί δυσσεβής μυθολογία ὁ γλῶσσα κινέω , ὄργανον τέλειος γίγνομαι ὁ ὁ ἀλήθεια ἐχθρός . οὕτως δύο ἀγέννητος καί ἀΐδιος φημί εἰμί , θεός καί Ὕλη , καί προσαγορεύω ὁ μέν θεός Φάος , ὁ δέ Ὕλη Σκότος · καί ὁ μέν Φάος Ἄγαθον , ὁ δέ Σκότος , Κακός , ἐπιτίθημι δέ καί ἄλλος ὄνομα . ὁ μέν γάρ Φάος ( 49 ) ὀνομάζω δένδρον ἀγαθός , ἀγαθός πληρόω καρπός · ὁ δέ Ὕλη , δένδρον κακός , συμβαίνω ὁ ῥίζα φέρω καρπός . Ἀρεστικῆσαι ὁ Ὕλη φημί ὁ Θεός , καί παντάπασι ἀγνοέω , καί αὐτός ὁ Ὕλη , καί ὁ Ὕλη αὐτός · καί ἔχω , ὁ μέν Θεός , ὁ τε ἀρχή μέρος , καί ὁ ὠθέω , καί ὁ Ἑσπερία , ὁ δέ Ὕλη ὁ νότιος · ἀεί δέ πολύς ὕστερος διαστασιάζω πρός ἑαυτοῦ ὁ Ὕλη , καί ὁ οὗτος καρπός πρός ἀλλήλων · ὁ δέ πόλεμος συνίστημι , καί ὁ μέν διώκω , ὁ δέ διώκω , μέχρι ὁ ὁράω ὁ φάος αὐτός ἀφικνέομαι , εἶτα ὁ Φάος θεάομαι , ἥδομαι τε ἐπί αὐτός , καί θαυμάζω , καί βούλομαι πασσῦδι ( 50 ) κατά αὐτός στρατεύω , καί ἁρπάζω , καί κερδαίνω ὁ φάος ὁ ἴδιος σκότος . ὁρμίζω οὖν , ὡς ὁ ἀσύστατος , καί φήναρος , καί ἀνόητος φημί μῦθος , ὁ Ὕλη μετά ὁ δαίμων , καί ὁ εἴδωλον , καί ὁ πῦρ , καί ὁ ὕδωρ , κατά ὁ φαίνω φάος . ὁ θεός δέ , ὁ ἀθρόος στρατεία ὁράω , ὡς οὖον γάρ ἔχω , φημί , πῦρ , ἵνα κεραυνός χράω , καί σκηπτός , οὔτε ὕδωρ , ἵνα κατακλυσμός ἐπιφέρω , οὔτε σίδηρος , ἢ ἄλλος τίς ὅπλον · τοιόσδε τίς μηχανάομαι . Μοῖρα τις ὁ φάος λαμβάνω , οἷος τίς δέλεαρ καί ἀγχιστρόν ὁ Ὕλη προσπέμπω · πρόσκειμαι δέ ἐκεῖνος , καί ὅσπερ αὐτός στόρνυμι , καταπίπτω ὁ πέμπω , καί προσδέω , καί καθάπερ τις περισπείρω Κάγη . ἐντεῦθεν ἀναγκάζω φημί ὁ θεός δημιουργέω ὁ κόσμος . ὁ δέ ὁ κόσμος μέρος οὐ αὐτός λέγω , ἀλλά ὁ Ὕλη εἰμί σῶμα . δημιουργέω δέ , διαλύω αὐτός ὁ σύστασις βούλομαι , καί εἰς εἰρήνη ἄγω ὁ μάχομαι , ὥστε κατά βραχύς καί ὁ ἀναχράομαι ὁ Ὕλη Φάος ἐλευθερόω . καί ὁ ἄνθρωπος δέ οὐ ὑπό ὁ Θεός πλάσσω λέγω , ἀλλά ὑπό ὁ ὁ Ὕλη ἄρχω · Σακλᾶς δέ οὗτος προσαγορεύω · καί ὁ Εὔα σώατως ὑπό ὁ Σακλά καί ὁ Νεβ -