theodoretus.haereticarum-fabularum-compendium pg083_0248.1
καλεῖται , οὐκ ὄντα μὲν , νομιζόμενα δὲ εἶναι κακά . Τῶν ἀνθρωπίνων τοίνυν πραγμάτων , φύσαι μὲν ἀγαθά , φρόνησις , καὶ σωφροσύνη , καὶ δικαιοσύνη , καὶ ἀνδρεία , καὶ τὰ ἄλλα μόρια τῆς ἀρετῆς · κακὰ δὲ , ἀφροσύνη , καὶ ἀκολασία , καὶ ἀδικία , καὶ δειλία , καὶ τὰ ἄλλα , ὅσα τούτοις προσομοία . Πλούτος δὲ , καὶ πενία , καὶ δουλεία , καὶ δεσποτεία , καὶ ὑγεία , καὶ νόσος , καὶ αἱ ἄλλαι τοῦ ἀνθρωπίνου βίου εὐχληρίαι τε καὶ δυσκληρίαι , μέσον τινὰ ἔχουσι κλῆρον . Οἷον γὰρ τινὰ ὀργάνα πρόκειται τοῖς ἀνθρώποις . Καὶ οἱ μὲν ἀριστοὶ τῶν ἀνθρώπων τὴν ἀρετὴν δι’ ἑκάστου τῶν εἰρημένων ( 53 ) κατασκευάζουσιν . Ἔστι γὰρ εὐρεῖν , καὶ πλούτῳ κομίζοντας , καὶ πενίᾳ συζῶντας , ἀρετὴς ἐπιμελουμένους , καὶ ἐν ὑγείᾳ τὸν εὐεργέτην ἀναμνούοντας , καὶ ἐν νόσῳ χαρτεροῦντας , καὶ δούλους σωφροσύνην καὶ δικαιοσύνην λαμπρυνομένους · καὶ αὖ πάλιν ἄλλους , τοὺς μὲν ἐν πενίᾳ τὴν κακίαν ἀσπαζομένους , καὶ οὐ μόνον λωποδυστούντας , ἀλλὰ καὶ νεκροσυλίαν καὶ ἱεροσυλίαν τολμῶντας , τοὺς δὲ τὸν πλοῦτον ἀποφαίνοντας ὀργάνον ἀδικίας , καὶ ἐν ὑγείᾳ μὲν ὑπεροφίᾳ κεχρημένους καὶ πύφῃ , ἐν δὲ νόσοις βλασφημοὺς ἐργυγάνοντας λόγους . Δι’ ὧν καταμαθεῖν ἐπέτρεψ , ὡς τῶν μεσιτώνων τῇ χρήσει , πλοῦτος καὶ πενία , καὶ δουλεία καὶ δεσποτεία , καὶ τὰ τοῦτοις προσόμοια , νῦν μὲν ἐπαινετά , νῦν δὲ ψεκτά . Ὡσπερ δὲ καὶ τὸν σίδηρον νῦν μὲν συνεργὸν ἀποκαλοῦμεν τῆς τῶν ἀνθρώπων ζωῆς , διὰ μὲν ἀρότρου , καὶ σκαπάνης , καὶ διχέλλης , γεωργουὸντα τὴν γῆν , διὰ δὲ δρεπάνου καθαίροντα τὰ φυτά , διὰ σκεπάρνου καὶ πρίνου καὶ οἰκίων καὶ σκευῶν διαφόρων κατασκευὰς παρέχοντα · νῦν δὲ τινες ἐπίβουλον ὀνομάζουσι , τὸ ξίφος ὁρώντες , καὶ τὰς διὰ τούτου γεγενημένας σφαγὰς . Ἄλλ’ οὐδὲ τὸ ξίφος αἴτιον τῶν σφαγῶν , ἀλλ’ ὁ κακῶς τῷ ξίφει χρησάμενος · οὔτε ὁ πλοῦτος καὶ ἡ πενία , καὶ ἡ ἄλλη τοῦ βίου εὐποτμία τε καὶ δυσποτμία , κατηγορίας ἄξια , ἀλλ’ οἱ παρὰ τοὺς νόμους ἑκάστῳ τούτων χρησάμενοι . Εἰ γὰρ τούτων ἑκάστου φύσει πονηρὸν ἐτύγχανεν , οὐκ ἂν ἀγαθὸν τισιν ἐγένετο πρόξενον . Εὑρίσκομεν δὲ ὅμως πολλοὺς διὰ τούτων κατωρθωκότας τὴν ἀρετήν . Οὔτε οὖν κακὸν τὸ ἀγαθοῦ γιγνόμενον ὄργανον , οὔτ’ αὖ πάλιν ἀγαθὸν τὸ ἐργαλεῖον ἑτέρῳ πρὸς πονηρίαν γιγνόμενον . Τὴν μέσην τοίνυν ἔχει τάξιν , καθάπερ τὰ φάρμακα . Καὶ γὰρ τὸ ὀπίον , καὶ τὸ κώνειον , εἰ ἀριστα χρῖσθαι παρὰ τῶν ἰατρῶν , ἀλεξιφάρμαχα γίνονται · εἰ δὲ παρὰ τὴν τέχνην , ληρὴ λόγον , δηλητήρια καὶ ὀλέθρια . Ἔστι δὲ ἄτε ἄρτος καὶ οἶνος νόσον τοῖς χρωμένοις ἐπάγουσι · λῦδην γὰρ ἡ ἀμετρία γεννά . Ὡστὸ δὲ καὶ τὴν εὐπραξίαν , καὶ τὴν δυσπραγίαν , οἱ μὲν σοφοὶ κυβερνῶντες σωτήρια κατασκευάζουσι φάρμακα · οἱ δὲ ἀφρόνως καὶ ἀσυνέτως , ἀφόρμας ὀλέθρου διὰ τούτων εἰσδέχονται . Ταῦτα μὲν οὖν , καὶ ἅσα τοῖτοις προσόμοια , εὐχαρτία γῆς , καὶ ἀκαρπία , εὐπλοΐα τε καὶ ναυαγία , τῆς θείας προνοίας ἐξέρχεται . Διὸ δὴ στέργειν ἅπαντας χρὴ τὰ παρ’ αὐτῆς ( 34 ) γιγνόμενα , καὶ μὴ πολυπραγμονεῖν τὰς αἰτίας · ἀνέφικτος γὰρ τῶν θείων πηθαλῶν ὁ λόγος ·
Lemmas: καλέω , οὐ εἰμί μέν , νομίζω δέ εἰμί κακός . ὁ ἀνθρώπινος τοίνυν πρᾶγμα , φύω μέν ἀγαθός , φρόνησις , καί σωφροσύνη , καί δικαιοσύνη , καί ἀνδρεία , καί ὁ ἄλλος μόριον ὁ ἀρετή · κακός δέ , ἀφροσύνη , καί ἀκολασία , καί ἀδικία , καί δειλία , καί ὁ ἄλλος , ὅσος οὗτος προσόμοια . Πλούτος δέ , καί πενία , καί δουλεία , καί δεσποτεία , καί ὑγεία , καί νόσος , καί ὁ ἄλλος ὁ ἀνθρώπινος βίος εὐκληρία τε καί δυσκληρία , μέσος τις ἔχω κλῆρος . οἷος γάρ τις ὄργανον πρόκειμαι ὁ ἄνθρωπος . καί ὁ μέν ἀγαθός ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀρετή διά ἕκαστος ὁ εἴρω ( 53 ) κατασκευάζω . εἰμί γάρ εὑρίσκω , καί πλοῦτος κομίζω , καί πενία συζάω , ἀρετή ἐπιμελέομαι , καί ἐν ὑγεία ὁ εὐεργέτης ἀναμιμνήσκω , καί ἐν νόσος καρτερέω , καί δοῦλος σωφροσύνη καί δικαιοσύνη λαμπρύνω · καί αὖος πάλιν ἄλλος , ὁ μέν ἐν πενία ὁ κακία ἀσπάζομαι , καί οὖον μόνος λωποδυστούντας , ἀλλά καί νεκροσυλία καί ἱεροσυλία τολμάω , ὁ δέ ὁ πλοῦτος ἀποφαίνω ὄργανον ἀδικία , καί ἐν ὑγεία μέν ὑπεροφίᾳ χράομαι καί φύω , ἐν δέ νόσος βλάσφημος ἐργυγάνοντας λόγος . διά ὅς καταμανθάνω ἐπιτρέπω , ὡς ὁ μεσίτης ὁ χρῆσις , πλοῦτος καί πενία , καί δουλεία καί δεσποτεία , καί ὁ οὗτος προσόμοιος , νῦν μέν ἐπαινετός , νῦν δέ ψεκτός . ὡς δέ καί ὁ σίδηρος νῦν μέν συνεργός ἀποκαλέω ὁ ὁ ἄνθρωπος ζωή , διά μέν ἄροτρον , καί σκαπάνη , καί δίκελλα , γεωργός ὁ γῆ , διά δέ δρεπάνη καθαίρω ὁ φυτός , διά σκέπαρνον καί πρῖνος καί οἰκίον καί σκεῦος διάφορος κατασκευή παρέχω · νῦν δέ τις ἐπίβουλος ὀνομάζω , ὁ ξίφος ὁράω , καί ὁ διά οὗτος γίγνομαι σφαγή . ἄλλος οὐδέ ὁ ξίφος αἴτιος ὁ σφαγή , ἀλλά ὁ κακῶς ὁ ξίφος χράω · οὔτε ὁ πλοῦτος καί ὁ πενία , καί ὁ ἄλλος ὁ βίος εὐποτμία τε καί δυσποτμία , κατηγορία ἄξιος , ἀλλά ὁ παρά ὁ νόμος ἕκαστος οὗτος χράω . εἰμί γάρ οὗτος ἕκαστος φύσις πονηρός τυγχάνω , οὐ εἄν ἀγαθός τις γίγνομαι Πρόξενος . εὑρίσκω δέ ὅμως πολύς διά οὗτος κατορθόω ὁ ἀρετή . οὔτε οὖν κακός ὁ ἀγαθός γίγνομαι ὄργανον , οὔτε αὖος πάλιν ἀγαθός ὁ ἐργαλεῖον ἕτερος πρός πονηρία γίγνομαι . ὁ μέσος τοίνυν ἔχω τάξις , καθάπερ ὁ φάρμακον . καί γάρ ὁ ὄπιον , καί ὁ κώνειον , εἰμί ἀγαθός χρίω παρά ὁ ἰατρός , ἀλεξιφάρμακον γίγνομαι · εἰμί δέ παρά ὁ τέχνη , ληρέω λόγος , δηλητήριος καί ὀλέθριος . εἰμί δέ αὔγ-ασμα ἄρτος καί οἶνος νόσος ὁ χράω ἐπάγω · λύδη γάρ ὁ ἀμετρία γεννάω . Ὠστός δέ καί ὁ εὐπραξία , καί ὁ δυσπραγία , ὁ μέν σοφός κυβερνάω σωτήριος κατασκευάζω φάρμακον · ὁ δέ ἄφρων καί ἀσύνετος , ἀφορμή ὄλεθρος διά οὗτος εἰσδέχομαι . οὗτος μέν οὖν , καί ἀάω τοερχομαι προσόμοιος , ευχαρτι γῆ , καί ἀκαρπία , Εὐπλοῖα τε καί ναυαγία , ὁ θεῖος πρόνοια ἐξέρχομαι . Διὸ δή στέργω ἅπας χρή ὁ παρά αὐτός ( 34 ) γίγνομαι , καί μή πολυπραγμονέω ὁ αἴτιος · ἀνέφικτος γάρ ὁ θεῖον πηθαλῶν ὁ λόγος ·