theodoretus.haereticarum-fabularum-compendium pg083_0260.1
Κύριε , μὴ κραταιοῦσθω ἄνθρωπος · κριθέτωσαν ἔθνη ἐνώπιόν σου · κατᾶστησον , Κύριε , νομοθέτην ἐπ᾿ αὐτούς . » Εἰ δὲ ἀπιστοῦσι ταῖς προφητείαις , ἀκούσατωσαν τοῦ νομοθετοῦντος , καὶ τοὺς παλαιούς οὐκ ἀνατρέποντος , ἀλλ᾿ ἐπισφίγγοντος νόμους . Ἀνατρέποντος γὰρ ἂν εἴπειν , Ἐρρέθη τοῖς ἀρχαίοις · Οὐ μοιχεύσεις · ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν · Μοιχεύσατε · καὶ ἔρρηθὲ τοῖς ἀρχαίοις · Οὐ φονεύσεις · ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν , Φονεύσατε . Τοῦτο γὰρ οἱ συγγενεῖς Μαρκιῶνος . Ἀντιτάκται ( 87 ) ποιοῦσιν . Ὁ δὲ Κύριος δι᾿ ὧν νομοθετεῖ διαρρήδην διδάσκει , ὡς οὐκ ἀνατρέπεται τὰ παλαιά , ἀλλ᾿ ἀκριβεστέραν πολιτείαν εἰσάγει . Καὶ καθάπερ ὁ γραμματιστής , τοὺς μὲν τῆς μαθήσεως ἀρχομένους , τῶν στοιχείων διδάσκει τοὺς χαρακτήρας · τοὺς δὲ ταῦτα μεμαθηκόσι τῶν συλλαβῶν προσφέρει τὰς συμπλοκάς · ἄλλους δὲ τὴν τῶν ὀνομάτων ἐκπαιδεύων συνθήκην , καὶ ἑτέρους τὴν τῆς ἀναγνώσεως ἁρμονίαν , οὐκ ἐναντίους νόμους διδασκαλίας εἰσφέρει , ἀλλὰ σύμμετρα ταῖς ἡλικιαις · προσφέρει παιδεύματα · οὕτως ὁ Δεσπότης Χριστός ἑκάστῃ γενεᾷ τοὺς ἀρμοδίους ἔδωκε νόμους . Τοὺς μὲν γὰρ ἀναγκαίους καὶ πρώτους , ἐν τῇ φύσει τῶν ἀνθρώπων ἐνέγραψεν . Ἔχει γὰρ ἕκαστος ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ τὴν διάκρισιν · καὶ δρῶντες ἂ πάτχειν οὐ θέλομεν , ταύτη κηρύττομεν ὡς ἴσμεν , ὅτι κακόν τὸ γινόμενον . Τοιγαροῦτι φονεύων τις , ἢ μοιχεύων , οἶδεν ὅτι κακόν τὸ γινόμενον . Σφαγῆναι γὰρ οὐ μόνον οὐ βούλεται , ἀλλὰ καὶ πάντα μηχανάζεται τρόπον ὥστε μὴ τοῦτο παθεῖν , καὶ τὴς γυναικὸς δὲ μοιχευθείσης , τοῦ τὴν εὐνὴν σεσυληκότος κατηγορεῖ , καὶ λοιδορίας δεξάμενος ὕβρεως εἰσφέρει γραφήν . Καὶ τἀλλα δὲ τοῦτον ἐξετάσαντες τρόπον , εὑρήσομεν πᾶν τας ἀνθρώπους εἰδῶτας , ὅτι κακόν τὸ κακόν . Τοῦτούς μὲν οὖν ἐν τῇ φύσει τέθεικεν ὁ δημιουργήσας ἡμᾶς Θεός · τοὺς δὲ ἄλλους διαφόρως ἐν ἑκάστῃ δέδωκε γενεᾷ . Τῷ μὲν γὰρ ᾿Αδὰμ τὸν περὶ τοῦ φυτοῦ τέθεικε νόμον · τῷ δὲ Νῶε , τὸν περὶ τῆς κρεωφαγίας · τὴν δὲ περιτομὴν τῷ πατριάρχῃ νενομοθέτηκε · τοὺς δὲ ἄλλους διὰ Μωϋσῆ τοῦ μεγάλου προφήτου συνἔγραψεν . Ἐν δὲ γε τοῖς θείοις Εὐαγγελίοις , τὰς περὶ τῶν μικρῶν πραγμάτων νομοδεσίας οὐδὲν τινων στοιχείων καταπαύσας μελέτην , τοὺς τελευταίους ἔδωκε νόμους . Καὶ καθάπερ αἱ μητέρες τοῖς μὲν ἀρτίτοκοις προσφέρουσι βρέφεισι τὴν θηλήν , μετ᾿ ὀλίγον δὲ τὴν τοῖς ὀδούσι λεπτονωμένην τροφήν , εἶτα παιδίοις καὶ μειρακίοις γεγεννημένοις τὴν στεγανήν · οὕτως ὁ τῶν ὅλων Θεὸς τοῖς ἑκάστῃ παιδεύθεσι τὰ τελευταῖα προσφέρει μαθήματα . Περιέπομεν δὲ ὅμως καὶ τὴν Παλαιὰν Διαθήκην , ὡς μητρόν ἤλην · τοῦ δὲ γάλακτος οὐ μεταλαμβάνομεν . Περιττὸν γὰρ τοῖς τελείοις τῆς θρεψαμένης τὸ γάλα · τιμῶσι δὲ ὅμως τὴν τήνην , ὡς ὑπ᾿ ἐκείνης τραφέντες . Οὕτω δὴ καὶ ἡμεῖς , τὴν μὲν περιτομήν , καὶ τὸ Σάββατον , καὶ τὰς θυσίας , καὶ τὰ περιβράνθημα φυλάττειν οὐκ ἀνεχόμεθα , τὴν δ᾿ ἄλλην ὠφελείαν τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καρποῦμεθα . Καὶ γὰρ εὐσέβειαν , καὶ τὴν εἰς Θεὸν πίστιν , καὶ τὴν περὶ τὸν πέλας ἀγάπην , καὶ
Lemmas: κύριος , μή κραταιόω ἄνθρωπος · κρίνω ἔθνος ἐνώπιον σύ · καθίστημι , κύριος , νομοθέτης ἐπί αὐτός . » εἰμί δέ ἀπιστέω ὁ προφητεία , ἀκούω ὁ νομοθετέω , καί ὁ παλαιός οὐ ἀνατρέπω , ἀλλά ἐπισφίγγω νόμος . ἀνατρέπω γάρ εἄν εἶπον , εἶπον ὁ ἀρχαῖος · οὖον μοιχεύω · ἐγώ δέ λέγω σύ · μοιχεύω · καί ἔρρω ὁ ἀρχαῖος · οὖον φονεύω · ἐγώ δέ λέγω σύ , φονεύω . οὗτος γάρ ὁ συγγενής Μαρκίων . Ἀντιτάκτης ( 87 ) ποιέω . ὁ δέ Κύριος διά ὅς νομοθετέω διαρρήδην διδάσκω , ὡς οὐ ἀνατρέπω ὁ παλαιός , ἀλλά ἀκριβής πολιτεία εἰσάγω . καί καθάπερ ὁ γραμματιστής , ὁ μέν ὁ μάθησις ἄρχω , ὁ στοιχεῖον διδάσκω ὁ χαρακτήρ · ὁ δέ οὗτος μανθάνω ὁ συλλαβή προσφέρω ὁ συμπλοκή · ἄλλος δέ ὁ ὁ ὄνομα ἐκπαιδεύω συνθήκη , καί ἕτερος ὁ ὁ ἀνάγνωσις ἁρμονία , οὐ ἐναντίος νόμος διδασκαλία εἰσφέρω , ἀλλά σύμμετρος ὁ ἡλικία · προσφέρω παίδευμα · οὕτως ὁ Δεσπότης Χριστός ἕκαστος γενεά ὁ αρμόδιος δίδωμι νόμος . ὁ μέν γάρ ἀναγκαῖος καί πρῶτος , ἐν ὁ φύσις ὁ ἄνθρωπος ἐγγράφω . ἔχις γάρ ἕκαστος ἀγαθός καί κακός ὁ διάκρισις · καί δράω ὅς πάσσω οὖον ἐθέλω , οὗτος κηρύσσω ὡς οἶδα , ὅτι κακός ὁ γίγνομαι . Τοιγαροῦτι φονεύω τις , ἢ μοιχεύω , οἶδα ὅτι κακός ὁ γίγνομαι . σφάζω γάρ οὖον μόνος οὖον βούλομαι , ἀλλά καί πᾶς μηχανάω τρόπος ὥστε μή οὗτος πάσχω , καί σής γυνή δέ μοιχεύω , ὁ ὁ εὐνή συλάω κατηγορέω , καί λοιδορία δέχομαι ὕβρις εἰσφέρω γραφεύς . καί ὅς δέ οὗτος ἐξετάζω τρόπος , εὑρίσκω πᾶς ὅς ἄνθρωπος οἶδα , ὅτι κακός ὁ κακός . οὗτος μέν οὖν ἐν ὁ φύσις τίθημι ὁ δημιουργέω ἐγώ Θεός · ὁ δέ ἄλλος διάφορος ἐν ἕκαστος δίδωμι γενεά . ὁ μέν γάρ Αδάμ ὁ περί ὁ φυτός τίθημι νόμος · ὁ δέ Νῶε , ὁ περί ὁ κρεοφαγία · ὁ δέ περιτομή ὁ πατριάρχης νομοθετέω · ὁ δέ ἄλλος διά Μωϋσῆς ὁ μέγας προφήτης συγγράφω . ἐν δέ γε ὁ θεῖον Εὐαγγέλιος , ὁ περί ὁ μικρός πρᾶγμα νομοδεσια οὐδείς τίνω στοιχεῖον καταπαύω μέλω , ὁ τελευταῖος δίδωμι νόμος . καί καθάπερ ὁ μήτηρ ὁ μέν ἀρτιτοκέω προσφέρω βρέφος ὁ θηλή , μετά ὀλίγος δέ ὁ ὁ ὀδούς λεπτονωμένην τροφή , εἶτα παιδίον καί μειράκιον γεννάω ὁ στεγανός · οὕτως ὁ ὁ ὅλος θεός ὁ ἕκαστος παιδεύω ὁ τελευταῖος προσφέρω μάθημα . περιέπω δέ ὅμως καί ὁ Παλαιή διαθήκη , ὡς μέτρον ἕλη · ὁ δέ γάλα οὖον μεταλαμβάνω . Περισσός γάρ ὁ τέλειος ὁ τρέφω ὁ γάλα · τιμάω δέ ὅμως ὁ τῆνος , ὡς ὑπό ἐκεῖνος τρέφω . οὕτως δή καί ἐγώ , ὁ μέν περιτομή , καί ὁ σάββατον , καί ὁ θυσία , καί ὁ περιβράνθημα φυλάσσω οὐ ἀνέχω , ὁ δέ ἄλλος ὠφέλεια ὁ Παλαιή διαθήκη καρπόω . καί γάρ εὐσέβεια , καί ὁ εἰς θεός πίστις , καί ὁ περί ὁ πέλας ἀγάπη , καί