theodoretus.graecarum-affectionum-curatio pg083_0489.1
συνόδου πρὸς τὸ πραχτέον ὁδοῦμεθα · ἀλλ’ ἀγωνίζεται μὲν πρὸς ἑαυτὴν ἡ ψυχή , τοῦ δὲ νικᾶν ἔχει τὴν ἐξουσίαν , ἣν θολάσης νεῦσαι πρὸς ἀρετὴν · καὶ ἔλκει μὲν ἡ ἐπιθυμία πρὸς ἑαυτήν , ἀνθελκεῖ δὲ ὁ θυμὸς ἔχει δὲ τὸν πειθεσθαι , ἢ μὴ , τὴν ἐξουσίαν · ὁ λογισμὸς · ἠνοίχεν γὰρ ἐτάχθη καὶ ἄγειν , ἀλλ’ οὐχ ἀγεσθαι τε καὶ 2 σύρεσθαι . Ἐκράτουν δὲ τοῦδε τὸν λόγον καὶ ἐν τῷ δεκάτῳ τῶν Νόμων , ταῦτα εἰπών . « Τῆς δὲ γενέσεως [ 75 ] τοῦ ποιοῦ τινος ἀφήκε ταις βουλήσεσιν ἑκάστου 3 ἡμῶν αὐτῶν τὰς αἰτίας · ὅπη γὰρ ἂν ἐπιθυμῇ , καὶ ὁποῖος ἂν 4 τὴν ψυχὴν , ταύτῃ σχεδὸν ἑκάστοτε 5 καὶ τοιοῦτος ἡμῶν γίνεται ἅπας ὡς τὸ πολὺ . » Καὶ μετὰ βραχέα δὲ καὶ ταῦτα προσέθηκεν « Μεῖζων δὲ ἡ ψυχή , κακίας καὶ ἀρετῆς ὁπόταν μεταλαβῇ διὰ τὴν αὐτῆς βούλησιν τε καὶ ὁμιλίαν γιγνομένην ἰσχυρὰν ὁπόταν μὲν ἀρετῇ θεῖα 6 προσμίξασα γίνεται διαφερόντως τὰ τοιαῦτα διαφέρουσα , καὶ μετέλαβε τόπον ἅγιον , ὧν μετακοσμηθεῖσα 7 εἰς ἀμείνω τινὰ τόπον · ὅτερον ὅταν δὲ τάναντία , κατὰ τοὺς τάναντια 8 μεθιδοῦσα τὸν αὐτῆς βίον . » Κανταῦθα παραπλησίως ἐδίδαξεν , ὡς τῇ βουλήσει τῆς ψυχῆς ἀπέμεινεν ὁ Ποιητὴς τῶν χρηττόνων τε καὶ χειρόνων τὴν αἵρεσιν . Τὸ μὲν γὰρ τῆς γνώμης αὐθαιρετον τῖδε μέπεν ἢ ἐκεῖσε παρασκευάζει , ἢ δὲ ὁμιλία καὶ τὸ ἔθος 9 ἰσχυρὰν τὴν ἔξιν ἐργάζεται . Ὅταν οὖν ἀρετῇ ἐρασθεῖσα τὴν ταύτης ἰδεᾶν ἐκμάγῃται , εἰς ἕτερόν τινα μεταβαίνει τόπον ἅγιόν τε καὶ πολλῶν τῶν παρόντων ἀμείνων · τὴν δὲ κακίαν ἐλομένη , καὶ τὸν ἐπονειδιστον βίον ἀσπασαμένη , λαγχάνει πάλιν τὸν κατάλληλον χώρον . Κἂν τῷ δευτέρῳ δὲ τῆς Πολιτείας ἑνωθᾶ τοῖτοις ἑυνέγραφε 10 · λέγει δὲ ταῦτα · « Οὐκοῦν ἀγαθὸς ὁ Θεός ; Τῷ δντι γε . Καὶ λεκτέον οὕτως ; Τί μήν ; Οὐδὲν δὲ τῶν ἀγαθῶν βλαβερόν ; Ἦ γάρ ; Οὔ μοι δοκεῖ . Ἄρα τὸ μὴ βλαβερὸν βλάπτει ; Οὐδαμῶς . Ὃ δὲ μὴ βλάπτει , κακὸν τι ποιεῖ 11 ; Οὐδαμῶς . Οὐδ’ 12 ἂν τινος εἴη κακοῦ αἴτιον ; Πῶς γάρ ; Τί δέ ; ὠφέλιμον τὸ ἀγαθόν ; Ναί . Αἴτιον 13 ἄρα εὐπραγίας ; Ναί . Οὐχ ἄρα γε πάντων αἴτιον τὸ ἀγαθόν , ἀλλὰ τῶν μὲν εὖ ἔχόντων πάντων 14 , τῶν δὲ κακῶν ἀναιτιον ; Πανταλῶς γε , ἔφη . Οὐχ ἄρα , ἣν δ’ ἐγώ , ὁ Θεός , ἐπεὶ ἀγαθός , πάντων ἂν εἴη αἴτιος , ὡς οἱ πολλοὶ λέγουσιν , ἀλλ’ ὀλίγων μὲν τοῖς ἀνθρώποις αἴτιος , πολλῶν δὲ ἀναιτίος ; πολὺ γὰρ 15 ἐλάττω τὰ ἀγαθὰ τῶν κακῶν ἡμῖν · καὶ τῶν μὲν ἀγαθῶν οὐδένα ἄλλον αἰτιατέον , τῶν δὲ κακῶν ἄλλα ἄττα δεῖ ζητεῖν αἰτία , ἀλλ’ οὐ τὸν Θεόν . Ἀληθestatα , ἔφη , δοκεῖς μοι λέγειν . Οὐχ ἄρα , ἣν δ’ ἐγώ , ἀποδεκτέον , οὔτε Ὁμήρου 16 , οὔτε ἄλλου ποιητοῦ , ταύτην τὴν ἁμαρτίαν ἀνοῖκτον περὶ τοὺς θεοὺς ἁμαρτάνοντος , καὶ λέγοντος ὡς δύο ·
Lemmas: σύνοδος πρός ὁ πράσσω ὁδόω · ἀλλά ἀγωνίζομαι μέν πρός ἑαυτοῦ ὁ ψυχή , ὁ δέ νικάω ἔχω ὁ ἐξουσία , ὅς θολανθανω νέος πρός ἀρετή · καί ἕλκω μέν ὁ ἐπιθυμία πρός ἑαυτοῦ , ἀνθέλκω δέ ὁ θυμός ἔχω δέ ὁ πείθω , ἢ μή , ὁ ἐξουσία · ὁ λογισμός · ἀνοίγω γάρ τάσσω καί ἄγω , ἀλλά οὐ ἄγω τε καί 2 σύρω . κρατέω δέ ὅδε ὁ λόγος καί ἐν ὁ δέκατος ὁ Νόμων , οὗτος εἶπον . « ὁ δέ γένεσις [ 75 ] ὁ ποιέω τις ἀφίημι ὅς βούλησις ἕκαστος 3 ἐγώ αὐτός ὁ αἴτιος · ὅπῃ γάρ εἄν ἐπιθυμέω , καί ὁποῖος εἄν 4 ὁ ψυχή , οὗτος σχεδόν ἑκάστοτε 5 καί τοιοῦτος ἐγώ γίγνομαι ἅπας ὡς ὁ πολύς . » καί μετά βραχύς δέ καί οὗτος προστίθημι « μείζων δέ ὁ ψυχή , κακία καί ἀρετή ὁπόταν μεταλαμβάνω διά ὁ αὐτός βούλησις τε καί ὁμιλία γίγνομαι ἰσχυρός ὁπόταν μέν ἀρετή θεῖον 6 προσμείγνυμι γίγνομαι διαφερόντως ὁ τοιοῦτος διαφέρω , καί μεταλαμβάνω τόπος ἅγιος , ὅς μετακοσμέω 7 εἰς ἀγαθός τις τόπος · ότερον ὅταν δέ τἀναντία , κατά ὁ τἀναντία 8 μεθιδηω ὁ αὐτός βίος . » Κανταῦθα παραπλήσιος διδάσκω , ὡς ὁ βούλομαι ὁ Ψυχή ἀπομένω ὁ Ποιητής ὁ χρηττοναω τε καί χείρων ὁ αἵρεσις . ὁ μέν γάρ ὁ γνώμη αὐθαίρετος τίω μέπε ἢ ἐκεῖσε παρασκευάζω , ἢ δέ ὁμιλία καί ὁ ἔθος 9 ἰσχυρός ὁ ἐξέρχομαι ἐργάζομαι . ὅταν οὖν ἀρετή ἔραμαι ὁ οὗτος ἰδέα ἐκμάσσω , εἰς ἕτερος τις μεταβαίνω τόπος ἅγιος τε καί πολύς ὁ πάρειμι ἀγαθός · ὁ δέ κακία αἱρέω , καί ὁ ἐπονειδίζω βίος ἀσπάζομαι , λαγχάνω πάλιν ὁ κατάλληλος χῶρος . κἀν ὁ δύο δέ ὁ Πολιτεία ἑνόω τοερχομαι ἑυνέγραφε 10 · λέγω δέ οὗτος · « οὐκοῦν ἀγαθός ὁ Θεός ; ὁ δντι γε . καί λεκτέος οὕτως ; τις μείς ; οὐδείς δέ ὁ ἀγαθός βλαβερός ; ἦς γάρ ; οὖον ἐγώ δοκέω . ἄρας ὁ μή βλαβερός βλάπτω ; οὐδαμός . ὅς δέ μή βλάπτω , κακός τίς ποιέω 11 ; οὐδαμός . οὐ 12 εἄν τις εἰμί κακός αἴτιος ; Πῶς γάρ ; τις δέ ; ὠφέλιμος ὁ ἀγαθός ; Ναίς . αἴτιος 13 ἄρα εὐπραγία ; Ναίς . οὐχ ἄρα γε πᾶς αἴτιος ὁ ἀγαθός , ἀλλά ὁ μέν εὕω ἔχοω πᾶς 14 , ὁ δέ κακός ἀναίτιος ; Πανταλός γε , φημί . οὐχ ἄρα , ὅς δέ ἐγώ , ὁ Θεός , ἐπεί ἀγαθός , πᾶς εἄν εἰμί αἴτιος , ὡς ὁ πολύς λέγω , ἀλλά ὀλίγος μέν ὁ ἄνθρωπος αἴτιος , πολύς δέ ἀναίτιος ; πολύς γάρ 15 μικρός ὁ ἀγαθός ὁ κακός ἐγώ · καί ὁ μέν ἀγαθός οὐδείς ἄλλος αἰτιατέον , ὁ δέ κακός ἄλλος τις δεῖ ζητέω αἰτία , ἀλλά οὖον ὁ Θεός . Ἀληθestatα , φημί , δοκέω ἐγώ λέγω . οὐχ ἄρα , ὅς δέ ἐγώ , ἀποδεκτέος , οὔτε Ὅμηρος 16 , οὔτε ἄλλος ποιητής , οὗτος ὁ ἁμαρτία ἀνοικτός περί ὁ θεός ἁμαρτάνω , καί λέγω ὡς δύο ·