theodoretus.graecarum-affectionum-curatio pg083_0453.1
1 συντάξαν . 2 Οὐκοῦν 3 μόνοι γε ἄθεοι Διαγόρας ὁ Μιλήσιος 4 , καὶ ὁ Κυρηναῖος Θεόδωρος , καὶ Εὐήμερος ὁ Τεγεάτης , καὶ οἱ τούτους ἠκολούθηκότες , παντάπασι πάντες μὴ εἶναι θεούς , ὡς ὁ Πλούταρχος 5 [ 59 ] ἔφη · ἀλλὰ καὶ Ὅμηρος 6 , καὶ Ἡσίοδος , καὶ αἱ τῶν φιλοσόφων ἑμμορίαι , παμπόλλους μὲν θεῶν μυθολογήσαντες δραμοὺς , ἀνθρωποειδεῖς δὲ τινὰς 7 , καὶ παθῶν ἀνθρωπίνων 8 ἀπορήσαντες δούλους . Εἰσὶ δὲ καὶ οἱ 9 ἀνέδηγ 10 τὰ ἀσεβίστα πάθη , τὰ 11 παρὰ σφύων κατηγορούμενα , καὶ ὧν ἐπιμελῶς κρατεῖν τοὺς νέους παρακελεύονται 12 , θεοὺς τε ὠνόμασαν , καὶ ὡς θεοῖς τὸ γέρας ἀπέμειναν . Ὡς δὲ φησιν ὁ Σικελιώτης Διόδωρος , Αἰγύπτιοι τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην θεοὺς ὠνόμασαν πρώτοι , καὶ ἐκάλεσαν τὸν μὲν ἥλιον Ὀσίριν , τὴν δὲ σελήνην Ἰσίν · καὶ Φοίνικας δὲ ὡσαύτως παρ᾽ ἐκείνων τοῦτο 13 μεμαθηκότας τὴν Αἰγυπτίων ζηλοῦσαι θεοποίησαν 14 . Συνομολογεῖ δὲ καὶ ὁ 15 Πλάτων ἐν τῷ Κρατύλῳ καὶ τοὺς Ἕλληνας τοὺδε πρώτους περὶ τῶν καλουμένων θεῶν τῶν πλάνων εἰσδέξασθαι . Λέγει δὲ οὕδε · « φαίνονται μοι οἱ πρώτοι τῶν ἀνθρώπων 16 , [ οἱ ] περὶ τὴν Ἑλλάδα , τούτους μόνοις γνῶσθαι θεούς , οὕσπερ νῦν οἱ πολλοὶ τῶν βαρβάρων , ἥλιον , καὶ σελήνην , καὶ γῆν , καὶ ἄστρα 17 , καὶ οὐρανόν · ὅτε οὖν 18 αὐτὰ ὁρῶντες ἰόντα δρόμῳ καὶ θέντα , ἀπὸ ταύτης τῆς φύσεως , τῆς τοῦ θεῖν 19 , θεοὺς αὐτοὺς ἐπωνόμασαν . » Ὁ μὲν οὖν πάνσοφος τῶν ὅλων Δημιουργός , ἀνενδὴς ὧν καὶ οὐδενὸς τὸ παράπαν ἢ ὁρατῶν ἢ ἀόρατων δεόμενος , καὶ οὐρανόν , καὶ γῆν , καὶ ἥλιον , καὶ σελήνην , καὶ τὰ ἄλλα ὅσα ἐστὶν αἰσθητὰ τε καὶ ὁρατὰ 20 , τῆς τῶν ἀνθρώπων χάριν ἐδημιούργησε χρείας · μᾶλλον δὲ ὑπερέβη τῆς μεγαλοπρεπίας φιλοτιμία τὴν χρείαν · καὶ προσφέρει διὰ τούτων αὐτοῖς παντοδαπὸν ἀπόλαυσιν ἀγαθῶν . Ἦλιος μὲν γὰρ ἀνίσχων καὶ τὴν ἡμέραν ποιῶν πρὸς ἔργασίαν διεγείρει τῶν ἀνθρώπων τὸ γένος 21 · ἡ δὲ σελήνη , τοῦ μειζόνος ὕποχωροῦντος φωστήρος , τῆς νυκτός τε ζοφερόν δεσ κεράννυσι , καὶ οὔτε τοὺς διαναπαύεσθαι βουλομένους ἀλύγει τῇ τοῦ φωτὸς περιουσίᾳ , καὶ τοὺς ὁδοιπορεῖν ἢ δράει ἄλλο·τι βουλομένοις χορηγεῖ δραδοχίαν ἀρκοῦσαν 22 · καὶ φθινοῦσης δὲ ταύτης , οἱ ἀστέρες τὴνδε πληροῦσι τὴν χρείαν . Ὁ μὲν οὖν Δημιουργός , ὡς ἔφη , τοσαύτην τῶν ἀνθρώπων πεποίηται προμηθίαν 23 · οἱ δὲ , τῶν μεγίστων τούτων δωρεῶν 24 τετυχηκότες , ποθητέ·σθαι δέον ἐκ τούτων , καὶ τὸν τούτων Δημιουργὸν τε καὶ χορηγὸν τῶν μεγалодωρων ἀναγιγνώ , τὸν μὲν ἀγέ·ραστον εἴασαν , ἐσεβάσθησαν δὲ καὶ ἐλάτρευσαν , ἀπεστολικῶς εἰπεῖν , τῇ κτίσει παρὰ τὸν κτίσαντα ·
Lemmas: 1 συντάσσω . 2 οὐκοῦν 3 μόνος γε ἄθεος Διαγόρας ὁ Μιλήσιος 4 , καί ὁ Κυρηναῖος Θεόδωρος , καί Εὐήμερος ὁ Τεγεάτης , καί ὁ οὗτος ἀκολουθέω , παντάπασι πᾶς μή εἰμί θεός , ὡς ὁ Πλούταρχος 5 [ 59 ] φημί · ἀλλά καί Ὅμηρος 6 , καί Ἡσίοδος , καί ὁ ὁ φιλόσοφος ἑμμορίαι , παμπολύς μέν θεός μυθολογέω δραμοὺς , ἀνθρωποειδής δέ τις 7 , καί πάθος ἀνθρώπινος 8 ἀπορέω δοῦλος . εἰσί δέ καί ὁ 9 ἀνέδηγ 10 ὁ ἀσεβίστα πάθος , ὁ 11 παρά σφύων κατηγορέω , καί ὅς ἐπιμελής κρατέω ὁ νέος παρακελεύομαι 12 , θεός τε ὀνομάζω , καί ὡς θεός ὁ γέρας απομένω . ὡς δέ φημί ὁ Σικελιώτης Διόδωρος , Αἰγύπτιος ὁ ἥλιος καί ὁ σελήνη θεός ὀνομάζω πρῶτος , καί καλέω ὁ μέν ἥλιος Ὄσιρις , ὁ δέ σελήνη Ἴς · καί Φοῖνιξ δέ ὡσαύτως παρά ἐκεῖνος οὗτος 13 μανθάνω ὁ Αἰγύπτιος ζηλέω θεοποιώ 14 . συνομολογέω δέ καί ὁ 15 Πλάτων ἐν ὁ Κρατύλος καί ὁ Ἕλλην ὅδε πρῶτος περί ὁ καλέω θεός ὁ πλάνος εἰσδέχομαι . Λέγος δέ οὐδέ · « φαίνω ἐγώ ὁ πρῶτος ὁ ἄνθρωπος 16 , [ ὁ ] περί ὁ Ἑλλάς , οὗτος μόνος γιγνώσκω θεός , ὅσπερ νῦν ὁ πολύς ὁ βάρβαρος , ἥλιος , καί σελήνη , καί γῆ , καί ἄστρον 17 , καί οὐρανός · ὅτε οὖν 18 αὐτός ὁράω εἶμι δρόμος καί θέω , ἀπό οὗτος ὁ φύσις , ὁ ὁ θέω 19 , θεός αὐτός ἐπονομάζω . » ὁ μέν οὖν πάνσοφος ὁ ὅλος Δημιουργός , ἀνενδὴς ὅς καί οὐδείς ὁ παράπαν ἢ ὁρατής ἢ αόρατος δήω , καί οὐρανός , καί γῆ , καί ἥλιος , καί σελήνη , καί ὁ ἄλλος ὅσος εἰμί αἰσθητός τε καί ὁρατός 20 , ὁ ὁ ἄνθρωπος χάρις δημιουργέω χρεία · μᾶλλον δέ ὑπερβαίνω ὁ μεγαλοπρέπεια φιλοτιμία ὁ χρεία · καί προσφέρω διά οὗτος αὐτός παντοδαπός ἀπόλαυσις ἀγαθός . Ἥλιος μέν γάρ ἀνίσχω καί ὁ ἡμέρα ποιέω πρός ἐργασία διά-ἐγείρω ὁ ἄνθρωπος ὁ γένος 21 · ὁ δέ σελήνη , ὁ μείζων ὑποχωρέω φωστήρ , ὁ νύξ τε ζοφερός δες κεράννυμι , καί οὔτε ὁ διαναπαύω βούλομαι ἀλύσσω ὁ ὁ φάος περιουσία , καί ὁ ὁδοιπορέω ἢ δράω ἄλλος βούλομαι χορηγέω δραδοχίαν ἀρκέω 22 · καί φθίω δέ οὗτος , ὁ ἀστήρ ὅδε πληρόω ὁ χρεία . ὁ μέν οὖν Δημιουργός , ὡς φημί , τοσοῦτος ὁ ἄνθρωπος ποιέω προμήθεια 23 · ὁ δέ , ὁ μέγας οὗτος δωρεά 24 τυγχάνω , ποθητέ·σθαι δήω ἐκ οὗτος , καί ὁ οὗτος Δημιουργός τε καί χορηγός ὁ μεγалодωρων ἀναγιγνώσκω , ὁ μέν ἀγείρω ἐάω , σεβάζομαι δέ καί λατρεύω , ἀποστολικός εἶπον , ὁ κτίζω παρά ὁ κτίζω ·