theodoretus.explanatio-in-canticum-canticorum pg081_0074.1
τοῦτέστι · πᾶς εὐδῶν μεταλαμβάνειν · ἔστι δὲ αὕτη ἡ τοῦ πνεύματος διδασκαλία . Κατὰ δὲ τὸν Σύμμαχον , « ἄνθη νέμειν ¹² , » φησί · τοὺς γὰρ ἀξιωθέντας ἄνθος γενέσθαι τοῦ πνεύματος οἱ τῆς νύμφης μαστοὶ νέμουςι καὶ ποιμαίνουσι , τὰ τῆς διδασκαλίας αὐτοῖς προσφέροντες νάματα , « ἕως διαπνεύσῃ ἡ ἡμέρα , » καὶ λήξῃ μὲν τὰ καύματα ¹³ , τοῦτέστιν ὁ ἐπίπονος βίος · « κινυῶσι δὲ αἱ σκιαί , » τὰ παρόντα πράγματα , ταῖς σκιάς ἀπεικασμένα , ὡς προεῖρηται . Οὕτως ἐπαινέσας τῆς νύμφης τὰ μέλη , « Πορεύσομαι , φησίν , ἐμαυτῷ πρὸς ὄρος τῆς σμύρνης , καὶ πρὸς βουνὸν τοῦ λιβάνου . » « Ἐπειδὴ , φησίν , οὕτω τυγχάνεις εὐπρεπής , οὕτως ὥραία , οὕτω λάμπεις τῷ κάλλει , οὕτως ἐτρώθης τῷ περὶ ἐμὲ φιλτρω , καταδέχομαι τὸν ὑπὲρ σοῦ θάνατον , καὶ πορεύσομαι ἐμαυτῷ πρὸς τὸ ὄρος τῆς σμύρνης · ἀλλὰ πάλιν ἀναστήσομαι , καὶ ἐπανήξω πρὸς τὸν βουνὸν τοῦ λιβάνου ¹⁴ . Καὶ τὴν δὲ προεῖρηκαμεν , ὡς μὲν διὰ τῆς σμύρνης τὸν θάνατον παραδηλοῖ , διὰ δὲ τοῦ λιβάνου τὴν θεῖαν φύσιν . Ζητητέον τοίνυν , τίνας μὲν ἔνενεχεν ὄρος · μὲν ἐπὶ θανάτῳ τέθεικεν , ἐπὶ δὲ τῆς θεότητος·¹⁵ βουνόν . Ὅτι μέγα , καὶ ἀξίητον , καὶ διανοίας ἐστὶν ἀνθρώπων ἀνέξικτον , τὸ τὸν ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχοντα μὴ ἀφραγὸν ἠγασάσθαι , τὸ εἶναι Ἰσα Θεῷ , ἀλλ' ἐαυτὸν κενώσαντα μορφὴν δούλου λαβεῖν , καὶ ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενον καὶ σχήματι εὑρεθέντα ὡς ἄνθρωπον ¹⁶ , ταπεινῶσαι ἐαυτὸν μέχρι θανάτου , θανάτου δὲ σταυροῦ . Τὸ δὲ εἰς τὴν οἰκείαν δόξαν ἐπανελθεῖν , καὶ δοξασθῆναι τῇ δόξῃ ἥ ἔχει πρὸ τοῦ τὸν κόσμον γενέσθαι , οὐκ ἦν μέγα , οὐδὲ ἐπίπονον , ἀλλὰ καὶ λᾶν ῥάδιον . Διὰ τοῦτο ὄρος μὲν τῆς σμύρνης ¹⁷ φησί , βουνὸν δὲ τοῦ λιβάνου , δεῖκνὺς ὅτι τοῦτο μὲν ἐστὶν εὐπετὲς αὐτῷ , καὶ μάλᾶ ῥάδιον , ἐκεῖνο δὲ πρόσαντες διὰ τὸ ἀνθρώπειον ¹⁸ . Διὸ καὶ παρ' αὐτὸ γενόμενος τὸ πᾶθος φησί · Νῦν ἡ ψυχή μου τεταράχται ¹⁹ , καί , « Πάτερ , εἰ δυνατόν , παρελθέτω τὸ ποτήριον τοῦτο ἀπ' ἐμοῦ . » Ἀλλὰ πάλιν ἐπάγει · « Καὶ τί εἶπον ; Πάτερ , σῶσόν με ἐκ τῆς ὥρας ταύτης · ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἐλήλυθα εἰς τὴν ὥραν ταύτην . » Τοῦτο καὶ ἐνταῦθα παραδηλῶν φησί · « Πορεύσομαι ἐμαυτῷ πρὸς τὸ ὄρος τῆς σμύρνης , καὶ πρὸς τὸν βουνὸν τοῦ λιβάνου . » Ἐκάτερον γὰρ ἔχω ποιῶ , οὐχ ὑπὸ τινος βιαζόμενος ἢ ἀναγκάζμενος · « Ἔξουσίαν γὰρ ἔχω θεῖναι τὴν ψυχὴν μου , καὶ ἔξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν . Οὐδεὶς γὰρ αἴρει αὐτὴν ἀπ' ἐμοῦ · ἐγὼ τίθημι αὐτὴν ὑπ' ἐμαυτοῦ , ἵνα πάλιν λάβω αὐτήν ²⁰ . »
Lemmas: τουτέστι · πᾶς εὕδω μεταλαμβάνω · εἰμί δέ οὗτος ὁ ὁ πνεῦμα διδασκαλία . κατά δέ ὁ Σύμμαχος , « ἄνθος νέμω ¹² , » φημί · ὁ γάρ ἀξιόω ἄνθος γίγνομαι ὁ πνεῦμα ὁ ὁ νύμφη μαστός νέμω καί ποιμαίνω , ὁ ὁ διδασκαλία αὐτός προσφέρω νᾶμα , « ἠώς διαπνέω ὁ ἡμέρα , » καί λήγω μέν ὁ καῦμα ¹³ , τουτέστιν ὁ ἐπίπονος βίος · « κινέω δέ ὁ σκιά , » ὁ πάρειμι πρᾶγμα , ὁ σκιά ἀπεικάζω , ὡς προερέω . οὕτως ἐπαινέω ὁ νύμφη ὁ μέλος , « πορεύω , φημί , ἐμαυτοῦ πρός ὄρος ὁ Σμύρνα , καί πρός βουνός ὁ λίβανος . » « ἐπεί , φημί , οὗτος τυγχάνω εὐπρεπής , οὕτως ὡραῖος , οὗτος λάμπω ὁ κάλλος , οὕτως τιτρώσκω ὁ περί ἐγώ φίλτρον , καταδέχομαι ὁ ὑπέρ σύ θάνατος , καί πορεύω ἐμαυτοῦ πρός ὁ ὄρος ὁ Σμύρνα · ἀλλά πάλιν ἀνίστημι , καί ἐπανήκω πρός ὁ βουνός ὁ λίβανος ¹⁴ . καί ὁ δέ προαγορεύω , ὡς μέν διά ὁ Σμύρνα ὁ θάνατος παραδηλόω , διά δέ ὁ λίβανος ὁ θεῖος φύσις . ζητητέος τοίνυν , τίς μέν φέρω ὄρος · μέν ἐπί θάνατος τίθημι , ἐπί δέ ὁ θεότης βουνός . ὅτι2 μέγας , καί ἀξία , καί διάνοια εἰμί ἄνθρωπος ανεξικτω , ὁ ὁ ἐν μορφή Θεός ὑπάρχω μή ἀφραγὸν ἄγαμαι , ὁ εἰμί Ἴσος Θεός , ἀλλά ἑαυτοῦ κενόω μορφή δοῦλος λαμβάνω , καί ἐν ὁμοίωμα ἄνθρωπος γίγνομαι καί σχῆμα εὑρίσκω ὡς ἄνθρωπος ¹⁶ , ταπεινόω ἑαυτοῦ μέχρι θάνατος , θάνατος δέ σταυρός . ὁ δέ εἰς ὁ οἰκεῖος δόξα ἐπανέρχομαι , καί δοξάζω ὁ δόξα ὅς ἔχω πρό ὁ ὁ κόσμος γίγνομαι , οὐ εἰμί μέγας , οὐδέ ἐπίπονος , ἀλλά καί λᾶν ῥούδιον . Ζεύς οὗτος ὄρος μέν ὁ Σμύρνα ¹⁷ φημί , βουνός δέ ὁ λίβανος , δείκνυμι ὅτι οὗτος μέν εἰμί εὐπετής αὐτός , καί μάλα ῥούδιον , ἐκεῖνος δέ προσάντης διά ὁ ἀνθρώπειος ¹⁸ . Διὸ καί παρά αὐτός γίγνομαι ὁ πάθος φημί · νῦν ὁ ψυχή ἐγώ ταράσσω ¹⁹ , καί , « πατήρ , εἰμί δυνατός , παρέρχομαι ὁ ποτήριον οὗτος ἀπό ἐγώ . » ἀλλά πάλιν ἐπάγω · « καί τίς εἶπον ; πατήρ , σῴζω ἐγώ ἐκ ὁ ὥρα οὗτος · ἀλλά διά οὗτος ἔρχομαι εἰς ὁ ὥρα οὗτος . » οὗτος καί ἐνταῦθα παραδηλόω φημί · « πορεύω ἐμαυτοῦ πρός ὁ ὄρος ὁ Σμύρνα , καί πρός ὁ βουνός ὁ λίβανος . » ἐκάς γάρ ἔχω ποιέω , οὐ ὑπό τις βιάζομαι ἢ ἀναγκάζω · « Ἐξουσία γάρ ἔχω τίθημι ὁ ψυχή ἐγώ , καί ἐξουσία ἔχω πάλιν λαμβάνω αὐτός . οὐδείς γάρ ἀείρω αὐτός ἀπό ἐγώ · ἐγώ τίθημι αὐτός ὑπό ἐμαυτοῦ , ἵνα πάλιν λαμβάνω αὐτός ²⁰ . »