theodoretus.explanatio-in-canticum-canticorum pg081_0093.1
Α ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν . Διδάσκει γὰρ ἡμᾶς διὰ τούτων , ὅτι οὐ διὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ποθεῖ τὸν Χριστὸν , ἀλλ’ ὅτι ἀρκεῖται τῇ βασιλείᾳ ἐκπεσεῖν , καὶ εἰς γέενναν ἐμπεσεῖν μετὰ τοῦ τὸν Χριστὸν ἀγαπῆν , ἢ βασιλεύειν τῆς ἀγάπης ἐκείνης ἐστερημένος . αἱ τοίνυν τοιαῦται ψυχαὶ τῆς νύμφης πληροῦσι τὸ σύνταγμα , αἱ μόναι τῷ πόθῳ τοῦ νυμφίου κατεχόμεναι . εἰσὶ δὲ τινες σὼν μισθωτοί , τῇ ἐπιθυμίᾳ τῶν μελλόντων ἀγαθῶν τοὺς ὑπὲρ ἀρετῆς ἱδρώτας φέρειν ἀνέχονται . τούτους ἐπὶ τοῦ παρόντος ἡγοῦμαι βασιλίδας ὀνομάζεσθαι , ὡς τῆς βασιλείας ἐπιθυμοῦσας , καὶ δι’ ἐκείνην φέρειν αἰρουμένας τῆς εὐσεβείας τοὺς πόνους . Εἰσὶ δὲ ἕτεροι οὐδέπω τῆς ἐλευθερίας ἡμωμένοι , ἐπὶ δὲ δουλεύειν ἐθελόντες , καὶ φόβῳ τῆς γέεννας τοὺς ἱεροὺς νόμους πληροῦντες : τούτους ὑποβαλλάντας παλλακίδας ὀνομάζομαι : συγγίνεσθαι γὰρ καὶ τοῖς τοιούτοις ὁ νυμφίος πᾶσι πάντα γινόμενος . Εἰσὶ δὲ καὶ ἄλλοι : ῥάθυμοι τε συζῶντες , καὶ μήτε τῷ φιλέρῳ τοῦ νυμφίου κατεχόμενοι , μήτε τῷ πόθῳ τῆς βασιλείας ἐλκόμενοι , μήτε τῷ φόβῳ τῆς γέεννης νυττόμενοι , ἀμελεστέρον τε καθ’ ἑαυτοὺς οἰκονομοῦντες : καὶ τὴν μὲν πίστιν ἀκίνητον ἔχοντες , καὶ τὰ τῆς εὐσέβειας δόγματα σῶσα διαφυλάσσοντες , καὶ πᾶσαν αἱρετικὴν καὶ ἀλλοφυλον διδασκαλίαν ἀποστρεφόμενοι , ἀμελεστέρον δὲ βιοῦντες , καὶ ποτὲ μὲν σφῶν αὐτῶν ἐπιμελοῦμενοι , ποτὲ δὲ ¹⁰ πάλιν εἰς ῥαθυμίαν κλιντοῦμενοι , καὶ ποτὲ μὲν ἀμαρτάνοντες , ποτὲ δὲ τῆς μετανοίας πηγάζοντες δάκρυα . Τούτους ὁ νυμφίος ἐνταῦθα νεανίδας προσαγορεύει : καὶ ἐπειδὴ πλείους οἱ τοιοῦτοι τῶν τε βασιλίδων , καὶ παλλακίδων , φησί : « Καὶ νεανίδες , ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός , » οὐ μόνον διὰ τὴν πλήθος ἀριθμεῖσθαι αὐτὰς οὐκ ἔστι , φησίν , ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ ἀνέξιους εἶναι ἀριθμοῦ . Τῶν γὰρ ἀξίων καὶ αἱ τρίχες τριῶν μέναι εἰσὶ παρὰ τῷ Πατρὶ . ἀλλ’ ὅμως καὶ ταύταις ὁ νυμφίος ἐστιν ὅτε συγγίνεται , τῆς ῥαθυμίας αὐτὰς ἀφέλκειν βουλόμενος , καὶ ποδηγῶν ἐπὶ τὰ τελεία , καὶ πανταχόθεν αὐτὰς τὴν σωτηρίαν πραγματευόμενος . Ζητῶσωμεν δὲ τί δήποτε βασιλίδας ἐξήκοντα , παλλακὰς δὲ ὀγδοήκοντα ἔφη . Ὁ ἐξήκοντα ἀριθμὸς ἐξ ἑκοδας , καὶ ἡ μὲν δεκάς σημαίνει τὴν τελειότητα , ἡ δὲ ἐξὰς τὴν τῆς κοσμοποιίας ἀριθμὸν περιέχει : ἐν γὰρ ἐξ ἡμέραις ὁ τῶν ὅλων Θεὸς τὴν κτίσιν ἐδημιούργησεν ἅπασαν . Τὰς τοίνυν ἐν τούτῳ τῷ κόσμῳ τετελειωμένας ἐν ἀρετῇ ψυχὰς , καὶ τῆς βασιλείας ἐπιθυμοῦσας , ἐξήκοντα βασιλίδας ¹² ὠνόμασεν : ἢ γὰρ νύμφη ὑπὲρ τὸν κόσμον τοῦτον πολιτεύεται , καὶ ἔξω τοῦτο τυγχάνει , καὶ ὑπὲρ τοῦτον ἵπεται , καὶ ὅλη τοῦ νυμφίου γίνεται , καὶ διηνεκῶς ἐκείνου φαντάζεται : αὐταὶ δὲ ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ πολιτευόμεναι , τὸ τέλειον τῆς ἀρετῆς ὡς ἐνὶ μάλιστα μετίζει , τῆς βασιλείας τυχεῖν ἐπιμέναι : αἱ δὲ φόβῳ τῆς κρίσεως ἐκπληρούσαι τοὺς νόμους , εἴκτως ὀγδοήκοντα προσαγορεύθησαν . Τὸν
Lemmas: Α ἐν Χριστός Ἰησοῦς ὁ κύριος ἐγώ . διδάσκω γάρ ἐγώ διά οὗτος , ὅτι οὖον διά ὁ βασίλειος ὁ οὐρανός ποθέω ὁ Χριστός , ἀλλά ὅτι ἀρκέω ὁ βασίλεια ἐκπίπτω , καί εἰς γέεννα ἐμπίπτω μετά ὁ ὁ Χριστός ἀγάπη , ἢ βασιλεύω ὁ ἀγάπη ἐκεῖνος στερέω . ὁ τοίνυν τοιοῦτος ψυχή ὁ νύμφη πληρόω ὁ σύνταγμα , ὁ μόνος ὁ πόθος ὁ νυμφίος κατέχω . εἰμί δέ τις σός μισθωτός , ὁ ἐπιθυμία ὁ μέλλω ἀγαθός ὁ ὑπέρ ἀρετή ἱδρώς φέρω ἀνέχω . οὗτος ἐπί ὁ πάρειμι ἡγέομαι βασιλίς ὀνομάζω , ὡς ὁ βασίλεια ἐπιθυμέω , καί διά ἐκεῖνος φέρω αἱρέω ὁ εὐσέβεια ὁ πόνος . εἰσί δέ ἕτερος οὐδέπω ὁ ἐλευθερία ἥμων , ἐπί δέ δουλεύω ἐθέλω , καί φόβος ὁ γέεννα ὁ ἱερός νόμος πληρόω : οὗτος ὑποβάλλω παλλακίς ὀνομάζω : συγγίγνομαι γάρ καί ὁ τοιοῦτος ὁ νυμφίος πᾶς πᾶς γίγνομαι . εἰσί δέ καί ἄλλος : ῥάθυμος τε συζάω , καί μήτε ὁ φίλερος ὁ νυμφίος κατέχω , μήτε ὁ πόθος ὁ βασίλεια ελκόμενος , μήτε ὁ φόβος ὁ γέεννα νύσσω , ἀμελής τε κατά ἑαυτοῦ οἰκονομέω : καί ὁ μέν πίστις ἀκίνητος ἔχω , καί ὁ ὁ ευσέβεια δόγμα σάω διαφυλάσσω , καί πᾶς αἱρετικός καί ἀλλόφυλος διδασκαλία ἀποστρέφω , ἀμελής δέ βία , καί ποτέ μέν σφεῖς αὐτός επιμελούμαι , ποτέ δέ ¹⁰ πάλιν εἰς ῥᾳθυμία κλιντουμενοω , καί ποτέ μέν ἁμαρτάνω , ποτέ δέ ὁ μετάνοια πηγάζω δάκρυ . οὗτος ὁ νυμφίος ἐνταῦθα νεανίς προσαγορεύω : καί ἐπεί πλείων ὁ τοιοῦτος ὁ τε βασιλίς , καί παλλακίς , φημί : « καί νεᾶνις , ὅς οὐ εἰμί ἀριθμός , » οὖον μόνος διά ὁ πλήθος ἀριθμέω αὐτός οὐ εἰμί , φημί , ἀλλά καί διά ὁ ἀνέξιους εἰμί ἀριθμός . ὁ γάρ ἄξιος καί ὁ θρίξ τρεῖς μέναι εἰμί παρά ὁ πατήρ . ἀλλά ὅμως καί οὗτος ὁ νυμφίος εἰμί ὅτε συγγίγνομαι , ὁ ῥᾳθυμία αὐτός ἀφέλκω βούλομαι , καί ποδηγέω ἐπί ὁ τέλειος , καί πανταχόθεν αὐτός ὁ σωτηρία πραγματεύομαι . Ζητῶσωμεν δέ τίς δήποτε βασιλίς ἐξήκω , παλλακή δέ ὀγδοήκοντα φημί . ὁ ἐξήκω ἀριθμός ἐκ εκοδαις , καί ὁ μέν δεκάς σημαίνω ὁ τελειότης , ὁ δέ ἑξᾶς ὁ ὁ κοσμοποιία ἀριθμός περιέχω : ἐν γάρ ἐκ ἡμέρα ὁ ὁ ὅλος θεός ὁ κτίσις δημιουργέω ἅπας . ὁ τοίνυν ἐν οὗτος ὁ κόσμος τελειόω ἐν ἀρετή ψυχή , καί ὁ βασίλεια ἐπιθυμέω , ἐξήκω βασιλίς ¹² ὀνομάζω : ἢ γάρ νύμφη ὑπέρ ὁ κόσμος οὗτος πολιτεύω , καί ἔξω οὗτος τυγχάνω , καί ὑπέρ οὗτος ἵημι , καί ὅλος ὁ νυμφίος γίγνομαι , καί διηνεκής ἐκεῖνος φαντάζω : αὐτός δέ ἐν ὁ κόσμος οὗτος πολιτεύω , ὁ τέλειος ὁ ἀρετή ὡς ἐν μάλιστα μετιζεω , ὁ βασίλεια τυγχάνω ἐπιμένω : ὁ δέ φόβος ὁ κρίσις ἐκπληρόω ὁ νόμος , ἔοικα ὀγδοήκοντα προσαγορεύω . ὁ