theodoretus.explanatio-in-canticum-canticorum pg081_0083.2
VERS . 3 . Exui tunicam meam , quomodo induam illam ? Lavi pedes meos : quomodo inquinabo illos ? Quantum detrimenti pigritia pariat , et quantum laboris segnisbus afferat ignavia , hinc discimus . Dum enim excusat se sponsa , nec statim sponso januam vult aperire , cogitur paulo post non solum ad januam usque progredi , sed etiam civitatem percurrere , et plateas circumire atque in custodes incidere , a quibus vulnera etiam accipit , et vi sponsum invenit exoptatum . Quod si statim vocanti paruisset , haec omnia incommoda evitasset . Nunc autem : « Exui , inquit , tunicam meam , quomodo induam illam ? Lavi pedes meos , quomodo inquinabo illos ? » Atqui hoc illi sponsus non praecepit . Neque 111 enim vult , ut depositum veterem hominem iterum sumat , aut sanctis ejus manibus ablutos coquinquet pedes ; sed ut sine labore et inquisitione aperiat sibi vel aurium vel oculorum fores : quo aut per cognitionem , aut per auditum ingressus , in animabus sanctificatis inhabitet . Verum quia sponsa excusationes illas afferens tardior fuit , eam sponsus excitat alia ratione , non amplius pulsans exterius tantum , sed etiam manum per quandam rimam injiciens . Manum autem intelligimus sensum tactus , et divinam ipsius actionem , quam ubi sponsa peranssit , clamat : γ . Ἔξεδυσάμην τὸν χιτῶνά μου , πῶς ἐνδύσομαι αὐτόν 11 ; Ἐνῦψάμην τοὺς πόδας μου , πῶς μολυνῶ αὐτούς ; Διδασκόμεθα ἐντεύθεν , ὅσην τίκτει βλάβην , καὶ ὅσον ἐπικφέρει πόνον τοῖς χρωμένοις ὁ ὕννος · ἀναβολαῖς γὰρ ἡ νύμφη χρησαμένη , καὶ εὐθὺς ἀνοῖξαι τῷ νυμφίῳ τὴν θύραν οὐ βουληθεῖσα , ἀναγκάζεται μετὰ βραχὺ , οὐ μόνον μέχρι τῆς θύρας βαδίζειν , ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν πόλιν τρέχειν , καὶ εἰς τὰς ἀγορὰς περινοστεῦν , καὶ περιπεσεῖν φύλαξι τισι , παρ’ ὧν καὶ τὰ τραῦματα λαμβάνει , καὶ μόλις εὑρίσκει τὸν ποθούμενον νυμφίον . Εἰ δὲ εὐθὺς ὑπήκουσε τῷ καλέσαντι , τούτων ἂν ἀπάντων ἀπηλλάγη τῶν πόνων · νῦν δὲ φησιν · « Ἔξεδυσάμην τὸν χιτῶνά μου , πῶς ἐνδύσομαι αὐτόν ; Ἐνῦψάμην τοὺς πόδας μου , πῶς μολυνῶ αὐτούς ; » Καὶ μὴν οὐ τοῦτο αὐτῇ ὁ νυμφίος παρακελεύεται · οὔτε γὰρ βούλεται αὐτὴν ἀπεκδυσαμένην τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον πάλιν αὐτὸν ἐνδύσασθαι , οὔτε θέλει νιψαμένην αὐτὴν τοὺς πόδας , καὶ τῶν ἀγίων αὐτοῦ χειρῶν ἀπολαύσασαν , πάλιν τοὺτους μολύναι · ἀλλ’ ἀνοῖξαι αὐτῇ ἀπόνως καὶ ἀμολύντως , ἢ τῆς ἀκοῆς , ἢ τοῦ ὀφθαλμοῦ τὴν θύραν · ἵνα ἢ διὰ γνώσεως , ἢ δι’ ἀκρόασεως εἰσελθὼν ὁ νυμφίος ταῖς ἁγιασμέναις ἐνοικήσῃ ψυχαῖς . Καὶ 12 ἐπεὶδὴ ἀνεβάλετο ἐκείναις ταῖς προφάσεσι χρησαμένη , ἐτέρως αὐτὴν ὁ νυμφίος διεγείρει , οὐχ ἔτι κρούων ἐξωθεν μόνον , ἀλλὰ καὶ τὴν χεῖρα διὰ τινος ὀπῆς εἰσάγων · χεῖρα δὲ νοοῦμεν τὴν αἴσθησιν τῆς ἀφῆς , καὶ τὴν θείαν αὐτοῦ ἐνέργειαν , ἥς αὐτὴ ἐν αἰσθήσει πε -
Lemmas: VERS . 3 . Exui tunicam meam , quomodo induam illam ? Lavi pedes meos : quomodo inquinabo illos ? Quantum detrimenti pigritia pariat , et quantum laboris segnisbus afferat ignavia , hinc discimus . Dum enim excusat se sponsa , nec statim sponso januam vult aperire , cogitur paulo post non solum ad januam usque progredi , sed etiam civitatem percurrere , et plateas circumire atque in custodes incidere , a quibus vulnera etiam accipit , et vi sponsum invenit exoptatum . Quod si statim vocanti paruisset , haec omnia incommoda evitasset . Nunc autem : « Exui , inquit , tunicam meam , quomodo induam illam ? Lavi pedes meos , quomodo inquinabo illos ? » Atqui hoc illi sponsus non praecepit . Neque 111 enim vult , ut depositum veterem hominem iterum sumat , aut sanctis ejus manibus ablutos coquinquet pedes ; sed ut sine labore et inquisitione aperiat sibi vel aurium vel oculorum fores : quo aut per cognitionem , aut per auditum ingressus , in animabus sanctificatis inhabitet . Verum quia sponsa excusationes illas afferens tardior fuit , eam sponsus excitat alia ratione , non amplius pulsans exterius tantum , sed etiam manum per quandam rimam injiciens . Manum autem intelligimus sensum tactus , et divinam ipsius actionem , quam ubi sponsa peranssit , clamat : γ . ἐκδύω ὁ χιτών ἐγώ , πῶς ἐνδύω αὐτός 11 ; Ἐνῦψάμην ὁ πούς ἐγώ , πῶς μολύνω αὐτός ; διδάσκω ἐντεῦθεν , ὅσος τίκτω βλάβη , καί ὅσος ἐπικφέρει πόνος ὁ χράω ὁ ὕννος · ἀναβολή γάρ ὁ νύμφη χράω , καί εὐθύς ἀνοίγω ὁ νυμφίος ὁ θύρα οὖον βούλομαι , ἀναγκάζω μετά βραχύς , οὖον μόνος μέχρι ὁ θύρα βαδίζω , ἀλλά καί εἰς ὁ πόλις τρέχω , καί εἰς ὁ ἀγορά περινοστέω , καί περιπίπτω φύλαξις τις , παρά ὅς καί ὁ τραῦμα λαμβάνω , καί μόλις εὑρίσκω ὁ ποθέω νυμφίος . εἰμί δέ εὐθύς ὑπακούω ὁ καλέω , οὗτος εἄν ἀπαντάω ἀπαλλάσσω ὁ πόνος · νῦν δέ φημί · « ἐκδύω ὁ χιτών ἐγώ , πῶς ἐνδύω αὐτός ; Ἐνῦψάμην ὁ πούς ἐγώ , πῶς μολύνω αὐτός ; » καί μήv οὖον οὗτος αὐτός ὁ νυμφίος παρακελεύομαι · οὔτε γάρ βούλομαι αὐτός ἀπεκδύνω ὁ παλαιός ἄνθρωπος πάλιν αὐτός ἐνδύω , οὔτε ἐθέλω νίφω αὐτός ὁ πούς , καί ὁ Ἀγίων αὐτός χείρ ἀπολαύω , πάλιν οὗτος μολύνω · ἀλλά ἀνοίγω αὐτός ἄπονος καί ἀμόλυντος , ἢ ὁ ἀκοή , ἢ ὁ ὀφθαλμός ὁ θύρα · ἵνα ἢ διά γνῶσις , ἢ διά ἀκρόασις εἰσέρχομαι ὁ νυμφίος ὁ ἁγίζω ἐνοικέω Ψυχή . καί 12 ἐπειδή ἀναβάλλω ἐκεῖνος ὁ πρόφασις χράω , ἑτέρως αὐτός ὁ νυμφίος διά-ἐγείρω , οὐ ἔτι κρούω ἐξωθεν μόνος , ἀλλά καί ὁ χείρ διά τις ὀπή εἰσάγω · χείρ δέ νοέω ὁ αἴσθησις ὁ ἀφῆς , καί ὁ θεῖος αὐτός ἐνέργεια , ἥς αὐτός ἐν αἴσθησις μετά -