theodoretus.explanatio-in-canticum-canticorum pg081_0030.1
τοῦ νόμου τὸ τέλος , καὶ τῆς χάριτος τὴν ἀρχὴν , ὁ μέσος τοῦ παιδαγωγοῦ καὶ τοῦ σοφοῦ διδασκάλου , ἐφ’ οὗ ἡ σκιὰ τὸ σῶμα ἐδέξατο , « Ὁ ἔχων , φησί , τὴν νύμφην νυμφίος ἐστίν , ὁ δὲ φίλος τοῦ νυμφίου , ὁ ἑστηκὼς καὶ ἀκούων αὐτοῦ τῶν λόγων , χαρὰ χαίρει διὰ τὴν φωνὴν τοῦ νυμφίου . » Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Κύριος νυμφίον ἑαυτὸν ὀνομάζει . Τῶν γὰρ Φαρισαίων αἰτιασαμένων τοὺς Ἰσροὺς ἀποστόλους , ὡς μὴ νηστεύοντας , ἐπήγαγε λέγων « Οὐ δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ νυμφῶνος νηστεῦσαι ἐν ᾧ μετ’ αὐτῶν ἐστιν ὁ νυμφίος . Ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι , ὅταν ἀρθῇ ἀπ’ αὐτῶν ὁ νυμφίος , καὶ τότε νηστεύσουσιν . » Οὐκοῦν νοήσωμεν νυμφὴν μὲν τὴν Ἐκκλησίαν , νυμφίον δὲ τὸν Χριστόν · νεάνιδας δὲ τὰς τῇ νυμφῃ ἐπομένας , εὐσεβεῖς μὲν ψυχὰς καὶ νεανικὰς , οὐδέπω δὲ τῆς νύμφης τὴν ἀρετὴν μιμησάμενας καὶ τῆς τελειότητος ἡμῶν μένας . Διὸ ἔπονται μὲν τῇ νύμφῃ , νύμφαι δὲ οὐ προσαγορεύονται . « Ἔχει δὲ τὸ σύγγραμμα καὶ ἑτέρους τινὰς τῇ νυμφῃ συνόντας · οὗς εἰτὲ ἀγγέλους εἴποι τις τῷ Δεσποτικῷ προστάγματι διακονοῦντας , καὶ τὴν νύμφην διακοσμοῦντας , εἰτὲ προφήτας πόρρωθεν ταῦτα προκηρύττοντας , εἴτα ἀποστόλους ἀγγελικῶς καὶ αὐτοὺς τοῖς Δεσποτικοῖς νεύμασιν ὑπηρετοῦντας , τοῦ τῆς ἀληθείας οὐχ ἀμαρτήσεσθαι σκοποῦ . Ἴμελ δὲ δοκεῖ μᾶλλον ἀγγέλους εἶναι . Ἐπειδὴ τὰς τετελειωμένας ἐν ἀρετῇ ψυχὰς αὐτὴν νοεῖν τὴν νύμφην τὰ δεῖνα ἡμᾶς · ἐδίδαξε λόγια · οὐδὲν δὲ ἀποστόλων καὶ προφητῶν τελειότερον , πλὴν ἀγγέλων · διὰ μᾶλλον ἡμῶι δοκεῖ ἀγγέλους εἶναι τοὺς τῷ νυμφίῳ διακονοῦντας , καὶ τὴν νύμφην θεραπεύειν ἐσπουδακότας . Εὑρίσκομεν γὰρ καὶ εὐθὺς τοῦ νυμφίου γεννηθέντος χορὸν ἀγγελικὸν γαυνόμενον , καὶ εὐφραινομένους , καὶ ὁμοῦντας , καὶ βοῶντας · « Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ , καὶ ἐπὶ τῆς γῆς εἰρήνη , ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία . » Καὶ αὐτὴ δὲ τῇ συλλήψει Γαβριὴλ ὁ ἀρχάγγελος διηκόνησε · καὶ τῷ Ἰωσὴφ ἄγγελος , καὶ τῇ εἰς Αἴγυπτον φυγῇ , καὶ τῇ ἐκεῖθεν ἐπάνοδῳ προστακτικῶς φαίνεται · καὶ μετὰ τοὺς κατὰ τοῦ διαβόλου ἀγῶνας , ἄγγελοι προσελθόντες διηκόνησαν τῷ ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας ἀσθενείας ἀγωνισαμένῳ , καὶ τὸν ἀνταγωνιστὴν καταλύσαντι , εὐφημοῦντες , ἀνυμνοῦντες , περιπονοῦντες . Καὶ ἐν τῷ καιρῷ δὲ τοῦ πάθους , ἄγγελοι παρῆσαν τὸ ἀνθρώπινον ὑπερείδοντες . Καὶ τῷ τάφῳ ἄγγελοι προσεδρεύοντες ἐχρήσαντο αὐτῷ τῇ ἀναστάσει · καὶ ἡνίκα εἰς τοὺς οὐρανοὺς ἀνελήφθη , ἄγγελοι τοῖς ἀποστόλοις ἔλεγον · « Ἄνδρες Γαλιλαῖοι , τί ἑστήκατε βλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν ; οὗτος Ἰησοῦς ὁ ἀναληφθεὶς ἀφ’ ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανόν , οὕτως ἐλεύσεται πάλιν . » Διὸ μοι δοκεῖ τὰ σύν τῷ νυμφίῳ τάγματα ἀγγέλων εἶναι τοῖς τοῦ νυμφίου νεύμασιν ὑπηρετούντων , καὶ τὴν νύμφην πάσης ἀχδεμονίας ἀξιούντων . Καὶ τοῦτο δὲ προείπει Ἀνθρακῶν , ὅς τρία τοῦ Σολομῶντος ἐδίδαχθην εἶναι συγγράμματα , τὰς Παροιμίας , καὶ τὴν Ἐκκλησιαστήν , καὶ
Lemmas: ὁ νόμος ὁ τέλος , καί ὁ χάρις ὁ ἀρχή , ὁ μέσος ὁ παιδαγωγός καί ὁ σοφός διδάσκαλος , ἐπί ὅς ὁ σκιά ὁ σῶμα δέχομαι , « ὁ ἔχω , φημί , ὁ νύμφη νυμφίος εἰμί , ὁ δέ φίλος ὁ νυμφίος , ὁ ἵστημι καί ἀκούω αὐτός ὁ λόγος , χαρά χαίρω διά ὁ φωνή ὁ νυμφίος . » καί αὐτός δέ ὁ Κύριος νυμφίος ἑαυτοῦ ὀνομάζω . ὁ γάρ Φαρισαῖος αἰτιάομαι ὁ Ἰσροὺς ἀπόστολος , ὡς μή νηστεύω , ἐπάγω λέγω « οὖον δύναμαι ὁ υἱός ὁ νύμφη νηστεύω ἐν ὅς μετά αὐτός εἰμί ὁ νυμφίος . ἔρχομαι δέ ἡμέρα , ὅταν ἀραρίσκω ἀπό αὐτός ὁ νυμφίος , καί τότε νηστεύω . » οὐκοῦν νοέω νύμφη μέν ὁ ἐκκλησία , νυμφίος δέ ὁ Χριστός · νεᾶνις δέ ὁ ὁ νύμφη ἔπω , εὐσεβής μέν ψυχή καί νεανικός , οὐδέπω δέ ὁ νύμφη ὁ ἀρετή μιμέομαι καί ὁ τελειότης ἐγώ Μένας . Διὸ ἔπω μέν ὁ νύμφη , νύμφη δέ οὖον προσαγορεύω . « ἔχις δέ ὁ σύγγραμμα καί ἕτερος τις ὁ νύμφη σύνειμι · ὗς εἴτε ἄγγελος εἶπον τις ὁ δεσποτικός πρόσταγμα διακονέω , καί ὁ νύμφη διακοσμέω , εἴτε προφήτης πόρρωθεν οὗτος προκηρύσσω , εἴτα̅ ἀπόστολος ἀγγελικός καί αὐτός ὁ δεσποτικός νεῦμα ὑπηρετέω , ὁ ὁ ἀλήθεια οὐ ἁμαρτάνω σκοπός . Ἴμελ δέ δοκέω μᾶλλον ἄγγελος εἰμί . ἐπεί ὁ τελειόω ἐν ἀρετή ψυχή αὐτός νοέω ὁ νύμφη ὁ Δεῖνα ἐγώ · διδάσκω λόγιος · οὐδείς δέ ἀπόστολος καί προφήτης τέλειος , πλήν ἄγγελος · διά μᾶλλον ἡμέτερος δοκέω ἄγγελος εἰμί ὁ ὁ νυμφίος διακονέω , καί ὁ νύμφη θεραπεύω σπουδάζω . εὑρίσκω γάρ καί εὐθύς ὁ νυμφίος γεννάω χορός ἀγγελικός γαυνομενω , καί εὐφραίνω , καί ὁμόω , καί βοῦς · « Δόξα ἐν ὕψιστος Θεός , καί ἐπί ὁ γῆ εἰρήνη , ἐν ἄνθρωπος εὐδοκία . » καί αὐτός δέ ὁ συλλαμβάνω Γαβριήλ ὁ ἀρχάγγελος διακονέω · καί ὁ Ἰωσήφ ἄγγελος , καί ὁ εἰς Αἴγυπτος φυγή , καί ὁ ἐκεῖθεν ἐπάνοδος προστακτικός φαίνω · καί μετά ὁ κατά ὁ διάβολος ἀγών , ἄγγελος προσέρχομαι διακονέω ὁ ὑπέρ ὁ ἡμέτερος ἀσθένεια ἀγωνίζομαι , καί ὁ ἀνταγωνιστής καταλύω , εὐφημέω , ἀνυμνέω , περιπονέω . καί ἐν ὁ καιρός δέ ὁ πάθος , ἄγγελος πάρειμι ὁ ἀνθρώπινος ὑπερείδω . καί ὁ τάφος ἄγγελος προσεδρεύω χράω αὐτός ὁ ἀνάστασις · καί ἡνίκα εἰς ὁ οὐρανός ἀναλαμβάνω , ἄγγελος ὁ ἀπόστολος λέγω · « ἀνήρ Γαλιλαῖος , τίς ἵστημι βλέπω εἰς ὁ οὐρανός ; οὗτος Ἰησοῦς ὁ ἀναλαμβάνω ἀπό σύ εἰς ὁ οὐρανός , οὕτως ἔρχομαι πάλιν . » Διὸ ἐγώ δοκέω ὁ σῦς ὁ νυμφίος τάγμα ἄγγελος εἰμί ὁ ὁ νυμφίος νεῦμα ὑπηρετέω , καί ὁ νύμφη πᾶς ἀχδεμονίας ἀξιόω . καί οὗτος δέ προλέγω Ἄνθραξ , ὅς τρεῖς ὁ Σολομών διδάσκω εἰμί σύγγραμμα , ὁ παροιμία , καί ὁ ἐκκλησιαστής , καί