theodoretus.explanatio-in-canticum-canticorum pg081_0096.1
ἀμφιφύρτος , ἀλλὰ τελεία πανσέληνος , οὐδὲν ἀτελὲς ἔχουσα , πάντα τὸν κύκλον πεφωτισμένον δεῖκνυσα . Οὕτω τούνυν , φησίν , ἔστι καλὴ , ὡς ἐκλεκτὴ σελήνη . » Φασὶ δὲ τὴν σελήνην οἱ περὶ ταῦτα δεῖνὶ ὑπὸ τῶν ἡλιακῶν ἀκτίνων ὑποδεχομένην τὸ φῶς , βραχὺ μὲν λαμβάνειν φῶς , ὅταν βραχὺ μέρος αὐτῆς βλέπῃ τὸν ἥλιον · ὅταν δὲ κατάνευε γονυμένη ὅλον θεωρῇ τὸν ἥλιον , οὗν τι κάτοπτρον ὄν αὐτοῦ τὸν δίσκον ἐκματομένη , ὅλη φωτίζεται , καὶ οὐδὲν τοῦ σώματος μέρος ἀφώτιστον καταλείπει . Οὕτω τούνυν καὶ ἡ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία , τῶν ἐν ἀρετῇ τετελειωμένων ψυχῶν τὸ σύστημα , ἄνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ τὴν δόξαν Κυρίου κατοπτριζομένη , κατὰ τὸν μακάριον Παῦλον , τῇ αὐτῇ εἰκόνι μεταμορφοῦται ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν , καθάπερ ἀπὸ Κυρίου Πνεύματος · » καὶ γίνεται ὡς φωτισθεῖσα , ὡς εἰκέναι σελήνη , καὶ σελήνη ἐκλεκτή , τοὔτεστι πεπληρωμένη . Οὐ μόνον δὲ σελήνη ἐοικεν , ἀλλὰ καὶ ἥλιω , καὶ ἥλιω ὁμαρῶς ἐμποιοῦται τοῖς ὁρῶσιν . Οὐχ ἀπλῶς δὲ ταύτην ἠγούμεν καθεῖναι τὴν λέξιν . Οὐδὲν γὰρ ὡς ἐτυχεῖ ὑπὸ τοῦ θείου λέγεται Πνεύματος . Ἄλλ’ ἐπεὶδὴ νὺς ὁ βίος , κατὰ τὸν μακάριον Παῦλον · « Ἡ νὺς γὰρ , φησίν , προέκλεισεν , ἡ δὲ ἡμέρα ἤγγικεν , » ἀναγκαίως ὡς ἐν νυκτὶ οἷον τὴν σελήνην ἐστίν ἡ Ἐκκλησία , τοῖς ὀδοιπόρους φωτίζουσα , καὶ τὴν εὐθείαν ὁδὸν ἀποδεικνυοῦσα . « Ἔστι δὲ καὶ ὡς ὄρθρος · » ἐπειδὴ οἷον τὸν ὄρθρον ἐστὶν ὁ μετὰ τὴν Κυριαχὴν παρουσίαν χρόνος , τὴν μέλλουσαν σημαίνων κατάστασιν οἷον τινος ἡμέρας παρουσίαν . « Ὡς ὄρθρον γὰρ , φησίν , ἐτοιμον εὕρησμεν αὐτόν . » Ὅταν δὲ ἡ ἡμέρα Κυρίου ἡ μεγάλη καὶ ἐπιφανὴς ἀφίκηται , κατὰ τὴν τοῦ προφήτου φωνήν , περὶ ἧς ὁ μακάριος λέγει Παῦλος , ὅτι : « Ἡ ἡμέρα ἤγγικεν , » τότε οὐκ ἐτι ὡς σελήνη λάμπει , ἀλλ’ ὡς ἥλιος · ὁμαρῶς ἐμποιοῦσα οὐ μόνον τοῖς ἀπίστοις ἀνθρώποις , ἀλλὰ καὶ ταῖς νεάνισιν , καὶ ταῖς παλλακίσιν , καὶ ταῖς βασιλίσιν , καὶ αὐταῖς ταῖς ἀσωμάτοις δυνάμεσι . Καὶ μάρτυς αὐτὸς ὁ Κύριος λέγων : « Τότε ἐκλάμψουσιν οἱ δίκαιοι ὡς ὁ ἥλιος . » Καὶ ὁ μακάριος δὲ Παῦλος φησίν : « Ἄλλη δόξα ἡλίου , καὶ ἄλλη δόξα σελήνης , καὶ ἄλλη δόξα ἀστέρων · ἀστὴρ γὰρ ἀστέρῳ διαφέρει ἐν δόξῃ . » Ἐκτυπτεῖ τοίνυν ἡ τοῦ Χριστοῦ νύμφη ὡσεὶ ὄρθρον · ἐκ μέρους γὰρ αὐτῆς ἐπὶ τοῦ παρόντος τὸ κάλλος γινώσκεται . « Καὶ καλὴ ἐστὶν ὡς σελήνη ἐκλεκτή , » τοῦ Κυριακοῦ πεπληρωμένη φωτός · καὶ ταῖς ἀκτίνι αὐτῆς τὴν οἰκουμένην φωτίζουσα · διὸ καὶ ὁ Κύριος ἐν τοῖς ἱεροῖς Εὐαγγελίοις ἔλεγε τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ μαθηταῖς : « Ὑμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου · » καὶ δεῖκνύς ὁποῖον φῶς , ἐπάγει λέγων : « Οὕτως λαμπάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων , ἵνα γνῶσι τὰ καλά ἔργα ὑμῶν δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς . » Οὐ μόνον δὲ ἐστὶν ἡ νύμφη
Lemmas: ἀμφιφύρτος , ἀλλά τέλειος πανσέληνος , οὐδείς ἀτελής ἔχω , πᾶς ὁ κύκλος πεφωτισμένος δείκνυμι . οὕτως τούνυν , φημί , εἰμί κάλως , ὡς ἐκλεκτός σελήνη . » φημί δέ ὁ σελήνη ὁ περί οὗτος δείδω ὑπό ὁ ἡλιακός ἀκτίς ὑποδέχομαι ὁ φάος , βραχύς μέν λαμβάνω φάος , ὅταν βραχύς μέρος αὐτός βλέπω ὁ ἥλιος · ὅταν δέ κατανεύω γονυμενω ὅλος θεωρέω ὁ ἥλιος , ἐν τίς κάτοπτρον εἰμί αὐτός ὁ δίσκος ἐκμάσσω , ὅλος φωτίζω , καί οὐδείς ὁ σῶμα μέρος ἀφώτιστος καταλείπω . οὕτως τούνυν καί ὁ ὁ Χριστός ἐκκλησία , ὁ ἐν ἀρετή τελειόω Ψυχή ὁ σύστημα , ἀνακαλύπτω πρόσωπον ὁ δόξα κύριος κατοπτρίζω , κατά ὁ μακάριος Παῦλος , ὁ αὐτός εἰκών μεταμορφόω ἀπό δόξα εἰς δόξα , καθάπερ ἀπό κύριος πνεῦμα · » καί γίγνομαι ὡς φωτίζω , ὡς εἰκέναι σελήνη , καί σελήνη ἐκλεκτός , τουτέστι πληρόω . οὖον μόνος δέ σελήνη ἔοικα , ἀλλά καί ἥλιος , καί ἥλιος ὅμαρος ἐμποιέω ὁ ὁράω . οὐχ ἀπλόος δέ οὗτος ἄγω καθίημι ὁ λέξις . οὐδείς γάρ ὡς τυχαίνω ὑπό ὁ θεῖον λέγω πνεῦμα . ἄλλος ἐπειδή ὗς ὁ βίος , κατά ὁ μακάριος Παῦλος · « ὁ ὗς γάρ , φημί , προκλείω , ὁ δέ ἡμέρα ἐγγίζω , » ἀναγκαῖος ὡς ἐν νύξ οἷος ὁ σελήνη εἰμί ὁ ἐκκλησία , ὁ οδοιπόρος φωτίζω , καί ὁ εὐθεία ὁδός ἀποδείκνυμι . « εἰμί δέ καί ὡς ὄρθρος · » ἐπεί οἷος ὁ ὄρθρος εἰμί ὁ μετά ὁ κυριακός παρουσία χρόνος , ὁ μέλλω σημαίνω κατάστασις οἷος τις ἡμέρα παρουσία . « ὡς ὄρθρος γάρ , φημί , ἑτοῖμος εὑρίσκω αὐτός . » ὅταν δέ ὁ ἡμέρα κύριος ὁ μέγας καί ἐπιφανής ἀφικνέομαι , κατά ὁ ὁ προφήτης φωνή , περί ὅς ὁ μακάριος λέγω Παῦλος , ὅτι : « ὁ ἡμέρα ἐγγίζω , » τότε οὐ ἔτι ὡς σελήνη λάμπω , ἀλλά ὡς ἥλιος · ὅμαρος ἐμποιέω οὖον μόνος ὁ ἄπιστος ἄνθρωπος , ἀλλά καί ὁ νεᾶνις , καί ὁ παλλακίς , καί ὁ βασιλίς , καί αὐτός ὁ ἀσώματος δύναμις . καί μάρτυς αὐτός ὁ Κύριος λέγω : « τότε ἐκλάμπω ὁ Δίκαιος ὡς ὁ ἥλιος . » καί ὁ μακάριος δέ Παῦλος φημί : « ἄλλη δόξα ἥλιος , καί ἄλλος δόξα σελήνη , καί ἄλλος δόξα ἀστήρ · ἀστήρ γάρ Αστέρω διαφέρω ἐν δόξα . » Ἐκτυπτεῖ τοίνυν ὁ ὁ Χριστός νύμφη ὡσεί ὄρθρος · ἐκ μέρος γάρ αὐτός ἐπί ὁ πάρειμι ὁ κάλλος γιγνώσκω . « καί κάλως εἰμί ὡς σελήνη ἐκλεκτός , » ὁ κυριακόν πληρόω φάος · καί ὁ ἀκτίς αὐτός ὁ οἰκέω φωτίζω · διό καί ὁ Κύριος ἐν ὁ ἱερός Εὐαγγέλιος λέγω ὁ ἅγιος αὐτός μαθητής : « σύ εἰμί ὁ φάος ὁ κόσμος · » καί δείκνυμι ὁποῖος φάος , ἐπάγω λέγω : « οὕτως λάμπω ὁ φάος σύ ἔμπροσθεν ὁ ἄνθρωπος , ἵνα γνῶσις ὁ καλός ἔργον σύ δοξάζω ὁ πατήρ σύ ὁ ἐν ὁ οὐρανός . » οὖον μόνος δέ εἰμί ὁ νύμφη