theodoretus.explanatio-in-canticum-canticorum pg081_0088.1
εἰκᾶς καὶ φύσιν μυρεψικὰ · ἐκαίδεν γὰρ τὰς τῆς Ἀ διδασκαλίας ἀφορμὰς λαμβάνοντες οἱ τῆς Ἐκκλησίας διδάσκαλοι , οἷόν τινες μυρεφοὶ γίνονται τοῦ χρυγυτοῦ , καὶ τὸ μύρον τῆς σοφείας κατασκευάζουσι . Κρίνους δέ , φησίν , ἔοικεν αὐτοῦ τὰ χείλη · λάμπουσι γὰρ οἱ θεῖοι λόγοι , οὐδὲν ἀνθρώπινον ἔχοντες · οὔτε γινῆνθε , οὔτε ὑφαίνει 36 τὰ κρίνα , κατὰ τοῦ τοῦ Κυρίου διδασκαλίας , ἀλλ' ὁ Πατὴρ ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἀμψένυσιν αὐτά . Ἐπειδὴ τοίνυν πάσης ἀνθρωπίνης σοφίας οἱ θεῖοι λόγοι γεγύμνωται , μόνον δὲ τὸ θεῖον ἔχουσι κάλλος , εἰκῶς φησι · « Χεῖλι αὐτοῦ κρίνα στέζοντα σμύρναν πλήρη , » τούτεστι τὴν ἐν τῷ παρόντι βίῳ νέκρωσιν ἐκπαιδεύουσα . Τοιαῦτα γὰρ τὰ τοῦ Κυρίου διδάγματα · « Ὁ μὴ καταλιπὼν πατέρα , καὶ μητέρα , καὶ γυναῖκα , καὶ ἀγροὺς , καὶ ἀμπελῶνας ἕνεκεν ἐμοῦ , οὐκ ἔστι μου ἀξίος · » καὶ · « Ὁς οὐ λαμβάνει τὸν σταυρὸν αὐτοῦ , καὶ ἀκολουθεῖ ὀπίσω μου , οὐκ ἔστι μου ἀξίος · » καὶ · « Εἰ θέλεις τέλειος γενέσθαι , πώλησόν σου τὰ ὑπάργοντα , καὶ δὸς πτωχοῖς , καὶ λαβὼν τὸν σταυρὸν σου ἀκολούθει μοι · » διὰ τοῦτο στάζει χεῖλι αὐτοῦ σμύρναν πλήρη . « Χεῖρες δὲ αὐτοῦ τορευταί , χρυσαί , πεπληρωμέναι Θαρσεῖς . » Χεῖρας δὲ τὴν πρακτικὴν ἀρετὴν ὀνομάζει , ἣν μετὰ πάσης ἀρμονίας μετελήλυθεν , οἷον διατοριῶν καὶ ἀπευθύνων πρᾶξιν ἑκάστην . Διὸ καὶ τῷ Ἰωάννῃ ἔλεγεν · « Ἄφες ἀρτι · οὕτω γὰρ πρέπον ἡμῖν ἐστὶ πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην . » Χρυσὰς δὲ πάλιν καλεῖ , ὡς τιμίους καὶ σπανίους . Τὸ δὲ Θαρσεῖς διὰ τὸ δόκιμον ἔλαθε τοῦ χρυσίου · ἐκεῖθεν γὰρ λέγει ἡ θεία Γραφὴ τὸ ἀξιόθελον καὶ ἀπερδον 37 · καὶ δόκιμον χρυσὸν κομίζεσθαι . « Κοιλία αὐτοῦ πυξὶν ἐλεφάντινον ἐπὶ λίθου σαρφεῖρου . » Ὁ γὰρ βυθὸς αὐτοῦ τῶν μυστηρίων , καὶ τὸ ταμείον τῆς γνώσεως , ἔνθα εἰσὶ πάντες οἱ θησαυροὶ τῆς σοφίας καὶ τῆς γνώσεως ἀπόκρυφοι , πυξίον εἰσὶν ἐλεφάντινον τοῖς τῆς ἀποκαλύψεως ἀξίοις . Καὶ τῇ μὲν φύσει ἐστὶν ἀκατάληπτα · διὸ « ἐπὶ λίθου σαρφεῖρου · » δ 38 παραδηλοῖ τὸ βαθὺ καὶ κεκρυμμένον τῶν θείων . Ἄλλ' ὅμως τοῦτο τὸ βαθὺ καὶ κεκρυμμένον , καὶ δόρηλον , πυξίον ἐλεφάντινον γίνεται τοῖς ἀξίοις · διὸ καὶ ὁ μακάριος Παῦλος βοᾷ · « Ἀ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε , καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε , καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη , ἃ ἡτοίμασεν ὁ Θεὸς τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν · ἡμῖν δὲ ὁ Θεὸς ἀπεκάλυψεν διὰ τοῦ Πνεύματος 39 αὐτοῦ · » καὶ πάλιν · « Τὸ μυστήριον αὐτοῦ τὸ ἀποκεκρυμένον ἀπὸ τῶν αἰώνων , καὶ ἀπὸ τῶν γενεῶν , ὃ ἑτέραις γενεαῖς οὐκ ἐγνωρίσθη , ὡς νῦν ἀπεκαλύφθη τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις αὐτοῦ καὶ προφήταις . » Διὸ 40 τὴν κοιλίαν αὐτοῦ φησι πυξίον εἶναι ἐλεφάντινον ἐπὶ λίθου σαρφεῖρου · καὶ τοὺς μὲν βοτρύχους δήλους ὄντας μέλανας ἔφη · τοῖς γὰρ θορέτω τῆς θείας ἀποκαλύψεως τετυχηκόσι , καὶ τὰ δοκοῦντα εἶναι
Lemmas: Εἰκᾶς καί φύσις μυρεψικός · καίω γάρ ὁ ὁ ὅς διδασκαλία ἀφορμή λαμβάνω ὁ ὁ ἐκκλησία διδάσκαλος , οἷος τις μυρεφοὶ γίγνομαι ὁ χρυγυος , καί ὁ μύρον ὁ σοφεία κατασκευάζω . Κρίνος δέ , φημί , ἔοικα αὐτός ὁ χεῖλος · λάμπω γάρ ὁ θεῖος λόγος , οὐδείς ἀνθρώπινος ἔχω · οὔτε γινῆνθε , οὔτε ὑφαίνω 36 ὁ κρίνον , κατά ὁ ὁ κύριος διδασκαλία , ἀλλά ὁ πατήρ ὁ ἐν ὁ οὐρανός ἀμψένυσιν αὐτός . ἐπεί τοίνυν πᾶς ἀνθρώπινος σοφία ὁ θεῖος λόγος γυμνόω , μόνος δέ ὁ θέω ἔχω κάλλος , ἵημι φημί · « χείλος αὐτός κρίνον στεζοειντα Σμύρνα πλήρης , » τουτέστι ὁ ἐν ὁ πάρειμι βίος νέκρωσις ἐκπαιδεύω . τοιοῦτος γάρ ὁ ὁ κύριος δίδαγμα · « ὁ μή καταλείπω πατήρ , καί μήτηρ , καί γυνή , καί ἀγρός , καί ἀμπελών ἕνεκα ἐγώ , οὐ εἰμί ἐγώ Ἀξιός · » καί · « ὅς οὖον λαμβάνω ὁ σταυρός αὐτός , καί ἀκολουθέω ὀπίσω ἐγώ , οὐ εἰμί ἐγώ Ἀξιός · » καί · « εἰμί ἐθέλω τέλειος γίγνομαι , πωλέω σύ ὁ ὑπάρχω , καί δίδωμι πτωχός , καί λαμβάνω ὁ σταυρός σύ ἀκολουθέω ἐγώ · » διά οὗτος στάζω χείλος αὐτός Σμύρνα πλήρης . « χείρ δέ αὐτός τορευτής , χρύσεος , πληρόω θαρσέω . » χείρ δέ ὁ πρακτικός ἀρετή ὀνομάζω , ὅς μετά πᾶς ἁρμονία μετέρχομαι , οἷος διατορία καί ἀπευθύνω πρᾶξις ἕκαστος . Διὸ καί ὁ Ἰωάννης λέγω · « ἄφες ἄρτι · οὗτος γάρ πρέπω ἐγώ εἰμί πληρόω πᾶς δικαιοσύνη . » Χρυσᾶς δέ πάλιν καλέω , ὡς τίμιος καί σπάνις . ὁ δέ θαρσέω διά ὁ δόκιμος λανθάνω ὁ χρυσίον · ἐκεῖθεν γάρ λέγω ὁ θεῖος γραφή ὁ αξιοεθελω καί ἀπέρδω 37 · καί δόκιμος χρυσός κομίζω . « κοιλία αὐτός πύξ ἐλεφάντινος ἐπί λίθος σαρφειροος . » ὁ γάρ βυθός αὐτός ὁ μυστήριον , καί ὁ ταμιεῖον ὁ γνῶσις , ἔνθα εἰμί πᾶς ὁ θησαυρός ὁ σοφία καί ὁ γνῶσις ἀπόκρυφος , πυξίον εἰμί ἐλεφάντινος ὁ ὁ ἀποκάλυψις ἄξιος . καί ὁ μέν φύσις εἰμί ἀκατάληπτος · διό « ἐπί λίθος σαρφειροος · » δ 38 παραδηλόω ὁ βαθύς καί κρύπτω ὁ θεῖον . ἄλλος ὅμως οὗτος ὁ βαθύς καί κρύπτω , καί δόρηλον , πυξίον ἐλεφάντινος γίγνομαι ὁ ἄξιος · διό καί ὁ μακάριος Παῦλος βοάω · « ὅς ὀφθαλμός οὐ ὁράω , καί οὖς οὐ ἀκούω , καί ἐπί Καρδία ἄνθρωπος οὐ ἀναβαίνω , ὁ ἑτοιμάζω ὁ θεός ὁ ἀγαπάω αὐτός · ἐγώ δέ ὁ θεός ἀποκαλύπτω διά ὁ πνεῦμα 39 αὐτός · » καί πάλιν · « ὁ μυστήριον αὐτός ὁ ἀποκρύπτω ἀπό ὁ αἰών , καί ἀπό ὁ γενεά , ὅς ἕτερος γενεά οὐ γνωρίζω , ὡς νῦν ἀποκαλύπτω ὁ ἅγιος ἀπόστολος αὐτός καί προφήτης . » Διὸ 40 ὁ κοιλία αὐτός φημί πυξίον εἰμί ἐλεφάντινος ἐπί λίθος σαρφειροος · καί ὁ μέν βότρυχος δῆλος εἰμί μέλας φημί · ὁ γάρ θρῴσκω ὁ θεῖος ἀποκάλυψις τυγχάνω , καί ὁ δοκέω εἰμί