theodoretus.explanatio-in-canticum-canticorum pg081_0113.1
A τῆς δεξιᾶς χειρὸς τὴν μονάδα · δηλοῖ δὲ τοῦτο τὴν τοῦ καρποφοροῦντος σωτηρίαν · οὐδὲν γὰρ ἄλλον ὁ τὸν ἀμπελῶνα φυτεύσας παρὰ τοῦτο λαμβάνει καρπόν , ἢ τὴν αὐτοῦ τοῦ φυτευθέντος καὶ καρποφοροῦντος σωτηρίαν . Διὸ φησι ταῦτα λέγουσα ἡ νύμφη · 13 . Ἀμπελῶν μου ἐμὸς ἐνώπιόν μου , οἱ χίλιοι τῷ Σολομῶνι . Ὁ δὲ λέγει τειούτων ἐστι ( χρὴ γὰρ ἀσαφὲς τὸ σαφὲς εἰς δύναμιν 14 καταστῆσαι ) · Καὶ ὁ ἀμπελῶν , ἡγὼν , ἐμός , καὶ ὁ καρπὸς ἐμός . Οἱ γὰρ νομιζόμενοι παρέχεσθαι τῷ εἰρηνικῷ μου νυμφίῳ , τούτῃ τῷ Σολομῶντι , χίλιοι ἀργύριοι ἐνώπιόν μου εἰσιν · ἀποδώσει μοι γὰρ αὐτοὺς πάλιν . Καὶ νῦν μὲν γὰρ ἀπαιτεῖ καρπόν , τὴν ἐμὴν ποθῶν σωτηρίαν , καὶ σωζομένην 15 με θέλει ἰδεῖν . « Ἀμπελῶν μου ἐμὸς ἐνώπιόν μου , οἱ χίλιοι Σολομῶν , καὶ οἱ διακόσιοι τοῖς τηροῦσι τὸν καρπὸν αὐτοῦ . » Λαμβάνουσι μισθὸν τοῦ ἀμπελῶνος οἱ φύλακες , καὶ μισθὸν ὡρισμένον 16 . Καὶ ἐπειδὴ τὰς πέντε αἰσθήσεις τοῦ ἀμπελῶνος φυλάττουσι , ὄψιν , καὶ γεῦσιν , καὶ ὀσφρησιν , καὶ ἀκοήν , καὶ ἀφήν , ἀναγκαῖος τοὺς διακοσίους κομιζόνται , οἷπερ εἰσὶ τῶν χιλίων τὸ πέμπτον · ἄξιοι γὰρ οἱ τὸν θεοῦ ἀμπελῶνα φυλάττοντες , τὸν παρὰ τοῦ φυτευομένου τυχεῖν ἀμοιβῶν · διὸ οὐ μόνον ὁ νυμφίος , ἀλλὰ καὶ αὐτὴ 17 ἡ νύμφη , τούτοις δώσει τὰς ἀντιδόσεις . Καὶ ὁ μακάριος Παῦλος φησιν · « Εἴ τινος τὸ ἔργον μένει , ὃ ἐπικοδομήσας μισθὸν λήψεται . » Καὶ τοῖς ἐργασαμένοις δὲ εἰς τὸν ἀμπελῶνα , τῆς ἑσπέρας καταλαβοῦσης , ἐκέλευσεν ὁ οἰκοδεσπότης ἀνὰ δηνάριον δοθῆναι . Δῆλον τοίνυν ὡς οὐδὲν ἄμισθον παρὰ Θεῷ · εἰ γὰρ ὁ ποτήριον ψυχροῦ ἐνὶ τῶν μικρῶν τῶν ἐλαχίστων προσφέρων οὐ μὴ ἀπολέσει τὸν μισθὸν αὐτοῦ , πολλῷ μᾶλλον ὁ τὸν ἀμπελῶνα φυλάττων τῶν παρὰ τοῦ ἀμπελῶνος ἀμοιβῶν ἀπολαύσεται . Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ ἀμπελῶν τὴν διὰ τῶν πέντε αἰσθήσεων ὑπακοὴν παρέξει , καὶ τοὺς διακοσίους πληρώσει · οἱ πεντάκις τοῦτο γινόμενοι διαιρεταὶ ὑπάρχουσι τῶν κατ’ ἐνέργειαν φυλασσόντων αὐτάς · καὶ γὰρ ὁ μὲν χίλια ἀριθμὸς τὴν ἐν Χριστῷ 18 ἐμφαίνει τελειότητα , ἀπροσδεῖς ὑπάρχων μονάδος · ὡς μὲν γὰρ τὸν δύναμει , ἀλλὰ καὶ τὸν ἐνεργεία ταύτης λόγον ἐν ἑαυτῷ φέρων , ὅτι ἐκ μονάδος ἄρχεται , καὶ διὰ μονάδος δηλοῦται , καὶ μονάδος ἐστὶ ποιητικός · ἡ γὰρ χιλίας καὶ ἡ μυριάς τῷ τῆς μονάδος στοιχεῖν γνωρίζεται · ὁ δὲ διακόσιος πάλιν ἀριθμὸς τὴν τῆς φύσεως ἡμῶν εἰς ἑαυτὴν διὰ τῆς τῶν ἐντολῶν ἐργασίας δηλοῖ ἀποκατάστασιν , ὡς δεκαπλασιαζόμενος κατὰ τὴν δεκάδα τῶν ἐντολῶν τὸν ἐκ τοῦ τετραδίας πέντε συνιθμένου καντέχουσα δηλοῦντα τὸν ἐξ ὕλης καὶ εἴδους τῆς 19 φύσεως ἡμῶν σύνθετον 20 εἰκοστὸν ἀριθμόν . Πρὸς δὲ τούτους 21 εἰρημένων , ἡ νύμφη , καὶ τάδε πρὸς τὸν νυμφίον , δι’ ἄφρων τε μετριοφροσύνην καὶ ἐπιτεταμένον πόθον τῶν μελλόντων ἀγαθῶν , διέξεισιν
Lemmas: A ὁ δεξιός χείρ ὁ μόνος · δηλόω δέ οὗτος ὁ ὁ καρποφορέω σωτηρία · οὐδείς γάρ ἄλλος ὁ ὁ ἀμπελών φυτεύω παρά οὗτος λαμβάνω καρπός , ἢ ὁ αὐτός ὁ φυτεύω καί καρποφορέω σωτηρία . Διὸ φημί οὗτος λέγω ὁ νύμφη · 13 . ἀναπελάω ἐγώ ἐμός ἐνώπιον ἐγώ , ὁ χίλιοι ὁ Σολομών . ὁ δέ λέγω τείνω εἰμί ( χρή γάρ ἀσαφής ὁ σαφής εἰς δύναμις 14 καθίστημι ) · καί ὁ ἀναπελάω , ἀντίπηξ , ἐμός , καί ὁ καρπός1 ἐμός . ὁ γάρ νομίζω παρέχω ὁ εἰρηνικός ἐγώ νυμφίος , Τούτη ὁ Σολομών , χίλιοι ἀργύριος ἐνώπιον ἐγώ εἰμί · πωλέω ἐγώ γάρ αὐτός πάλιν . καί νῦν μέν γάρ ἀπαιτέω καρπός , ὁ ἐμός ποθή σωτηρία , καί σῴζω 15 ἐγώ ἐθέλω ὁράω . « ἀναπελάω ἐγώ ἐμός ἐνώπιον ἐγώ , ὁ χίλιοι Σολομών , καί ὁ διακόσιοι ὁ τηρέω ὁ καρπός αὐτός . » λαμβάνω μισθός ὁ ἀμπελών ὁ φύλαξ , καί μισθός ὁρίζω 16 . καί ἐπεί ὁ πέντε αἴσθησις ὁ ἀμπελών φυλάσσω , ὄψις , καί γεῦσις , καί ὄσφρησις , καί ἀκοή , καί ἁφή , ἀναγκαῖος ὁ διακόσιοι κομίζω , οἷπερ εἰμί ὁ χίλιοι ὁ πέμπτος · ἄξιος γάρ ὁ ὁ θεός ἀμπελών φυλάσσω , ὁ παρά ὁ φυτεύω τυγχάνω ἀμοιβή · διό οὖον μόνος ὁ νυμφίος , ἀλλά καί αὐτός 17 ὁ νύμφη , οὗτος δίδωμι ὁ ἀντίδοσις . καί ὁ μακάριος Παῦλος φημί · « εἰμί τις ὁ ἔργον μένω , ὅς ἐποικοδομέω μισθός λαμβάνω . » καί ὁ ἐργάζομαι δέ εἰς ὁ ἀμπελών , ὁ ἑσπέρα καταλαμβάνω , κελεύω ὁ οἰκοδεσπότης ἀνά δηνάριον δίδωμι . Δῆλος τοίνυν ὡς οὐδείς ἄμισθος παρά Θεός · εἰμί γάρ ὁ ποτήριον ψυχρός ἐν ὁ μικρός ὁ μικρός προσφέρω οὖον μή ἀπόλλυμι ὁ μισθός αὐτός , πολύς μᾶλλον ὁ ὁ ἀμπελών φυλάσσω ὁ παρά ὁ ἀμπελών ἀμοιβή ἀπολαύω . καί αὐτός δέ ὁ ἀναπελάω ὁ διά ὁ πέντε αἴσθησις ὑπακοή παρέχω , καί ὁ διακόσιοι πληρόω · ὁ πεντάκις οὗτος γίγνομαι διαιρετός ὑπάρχω ὁ κατά ἐνέργεια φυλάσσω αὐτός · καί γάρ ὁ μέν χίλιοι ἀριθμός ὁ ἐν Χριστός 18 ἐμφαίνω τελειότης , ἀπροσδεῖς ὑπάρχω μόνος · ὡς μέν γάρ ὁ δύναμις , ἀλλά καί ὁ ἐνέργεια οὗτος λόγος ἐν ἑαυτοῦ φέρω , ὅτι ἐκ μόνος ἄρχω , καί διά μόνος δηλόω , καί μόνος εἰμί ποιητικός · ὁ γάρ χίλιοι καί ὁ μυριάς ὁ ὁ μόνος στοιχέω γνωρίζω · ὁ δέ διακόσιοι πάλιν ἀριθμός ὁ ὁ φύσις ἐγώ εἰς ἑαυτοῦ διά ὁ ὁ ἐντολή ἐργασία δηλόω ἀποκατάστασις , ὡς δεκαπλασιάζω κατά ὁ δεκάς ὁ ἐντολή ὁ ἐκ ὁ τετραδία πέντε συνιθμένου κατέχω δηλόω ὁ ἐκ ὕλη καί εἶδος ὁ 19 φύσις ἐγώ συντίθημι 20 εἰκοστός ἀριθμός . πρός δέ οὗτος 21 εἴρω , ὁ νύμφη , καί ὅδε πρός ὁ νυμφίος , διά ἄφρων τε μετριοφροσύνη καί ἐπιτείνω πόθος ὁ μέλλω ἀγαθός , διεξέρχομαι