theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0305.1
Α τρυμαλιὰ αὐτὴ περιδόλαια περιτέθεικε . Παχυμερὲς γὰρ τὸ αἷμα ( 88 ) , καὶ μεγάλων εἰς ἐκκρίσιν δεόμενον πόρων . Ἵνα τοίνυν καὶ μὴ ἅπαν ἐκρέη , καὶ οἷόν τινα νοῦθα τοῖς παρακειμένοις παρέχη μορίοις , τοιαύτην τοῖς ἀγγείοις τὴν φύσιν πεποίηκε . Τὰς δὲ ἀρτηρίας τὸ πνεῦμα πανταχῶ κομιζούσας ( λεπτομερὲς δὲ τοῦτο , καὶ ῥάδιως φρουδὸν γινόμενον ) , καὶ διὰ τῶν σμικροτάτων μερῶν εὐπετῶς ( 89 ) ἐκκρινόμενον · οὕτῳ` ὁμοίως ὁ Πλάστης ἐξυφήνη , οὐδὲ ἐξ ἑνὸς αὐτὰς μόνου χιτῶνος ἐποίησεν , ἀλλ` ἐκ δύο στεγανῶν καὶ λαν συχνῶν . Παρέθηκε δὲ ταῖς φλεβὶ τὰς ἀρτηρίας , Ἵνα τῇ κινήσει τοῦ θερμοῦ πνεύματος τὸ αἷμα νυττὸμενον , πανταχῶ διατρέχη . Οὐδὲ γὰρ ἡ στάσις τὴν πῆξιν ἐργάσασθαι . Τούτου χάριν ἐν τισι μορίοις ἐνἔφυσε ταύτας ἀλλήλαις διὰ σμικροτάτων τινῶν πόρων , ὅπως καὶ τὸ αἷμα βραχὲς τινὸς μεταλαχὸν πνεύματος , ὁθούντος αὐτὸ καὶ κινεῖσθαι βιαζομένου , καὶ τὸ πνεῦμα νοτίδος ἀπολαύη , τῄγγοντος αὐτὸ καὶ ὑγραίνοντος , καὶ ἑφαινεῖσθαι αὐτὸ ( 90 ) παντελῶς οὐκ ἐόντος . Τίς τῶν φιλοτίμων πώποτε , καὶ λαν εὐπόρων , οἰκίαν δειμάμενος , οὕτως ἀλίων ὑδραγωγῶν προμηθεῖται , καὶ χρουνοὺς ἀφθόνως ἐπινοεῖ , καὶ κρήνας καὶ ληνούς εἰς τέρψιν παρασκευάζει , ὡς ὁ Δημιουργὸς τῶν ὅλων τὴν λογικὴν ταύτην οἰκίαν τεκτηνάμενος , τοσούτοις αὐτὴν καὶ τλικοῦτοις περιστοίχεισεν ἀγγείοις χορηγοῦσι τὴν χρείαν ; Τίς δὲ οὕτως ἀρχιτέκτων ὤν , ζεφύρου πνοαὶς καταπνεῖσθαι τὰς οἰκίας μηχανώμενος , εὐρύνει τὰς εἰσόδους τοῦ πνεύματος , ὡς ὁ ἀριστοτέχνης Θεὸς , καὶ τὸ καπνώδες καὶ λιγνώδες ἐκ τοῦ σώματος ἐξείναι πνεῦμα , καὶ τὸ καθαρὸν εἰσρεῖν καὶ διατρέχειν εἰς ἀπάσας τὰς ἀρτηρίας ἐμηχανήσατο ; Τίς δὲ φυτοουργὸν οὕτως ὀχτηγεῖ τῶν ὑδάτων τὴν φύσιν , καὶ τὰς ῥίζας τῶν φυτῶν τὴν ( 91 ) ἀρδεῖαν προσφέρει , ὡς ὁ τὸ ζῶον τοῦτο φυτεύσας , καὶ τὴν κτίσιν ἅπασαν δημιουργήσας , ἀρρήτως ἐπιφέρει διὰ τῶν φλεβῶν τὴν ἀρδεῖαν τοῖς τοῦ σώματος μέλεσιν ; Τῶν γὰρ ἀλῶν δένδρων οὐδὲν ( 92 ) κατὰ τὴν τροφὴν οἱ ἄνθρωποι διαφέρομεν · ὁμοίως γὰρ ἐκεῖνοις ταύτης ὑπάρχομεν ἐνδεεῖς . Τέτε γὰρ δένδρον μὴ τρεφόμενον αὐὸν γίνεται καὶ ξηρόν , καὶ ὁ ἄνθρωπος λιμῷ πιεζόμενος , ὡσαύτως πᾶν τὸ ὑγρὸν ἀποίθηται , καὶ τῷ θανάτῳ παραπέμπεται . Καθάπερ τοίνυν τὰ δένδρα , ἢ τὴν ἐκ νεφῶν ὑετόν , ἢ τὰ ἐκ ποταμῶν καὶ πηγῶν δεχόμενα νάματα , ἔλκει μὲν διὰ τῶν ῥιζῶν τὴν νοτίδα , τρέφει δὲ ( 93 ) τοὺς κλάδους , καὶ τὸν φλοιόν , καὶ τὴν ἐντερυγνὴν , τίκτει τε ( 94 ) φύλλα , καὶ ἄνθος φύει , καὶ πεπαίνει καρπούς · οὕτως τοῦτο τὸ ζῶον δέχεται μὲν ἐν τῷ στόματι τὴν τροφήν , καὶ γίνεται τοῦτο ( 95 ) πηγή , ὅλην δὲ ὁ οἰοφάγος μιμεῖται , ὃν στόμαχον ὀνομάζειν εἰώθαμεν · ἡ δὲ γαστήρ , οἷον τὴς ῥίζας , ταύτην ὑποδεχομένη , καθάπερ τινὶ τῶν κλάδων ὑποδόθηρ , παραπέμπει τῷ ἡπατί . Τὸ δὲ , οὐκ ἀνέγεται μόνον τῆς χρείας ἀπολαύειν , ἀλλὰ πᾶσι τοῖς μορίοις τοῦ σώματος
Lemmas: Α τρυμαλιά αὐτός περιδολειος περιτίθημι . παχυμερής γάρ ὁ αἷμα ( 88 ) , καί μέγας εἰς ἔκκρισις δήω πόρος . ἵνα τοίνυν καί μή ἅπας ἐκρέω , καί οἷος τις νοῦθος ὁ παράκειμαι παρέχω μόριον , τοιοῦτος ὁ ἀγγεῖον ὁ φύσις ποιέω . ὁ δέ ἀρτηρία ὁ πνεῦμα πανταχῶ κομίζω ( λεπτομερής δέ οὗτος , καί ῥᾳδίως φροῦδος γίγνομαι ) , καί διά ὁ μικρός μέρος εὐπετής ( 89 ) ἐκκρίνω · οὗτος ὁμοίως ὁ Πλάστης ἐξυφαίνω , οὐδέ ἐκ εἷς αὐτός μόνος χιτών ποιέω , ἀλλ` ἐκ δύο στεγανός καί λάω συχνός . παρατίθημι δέ ὁ φλέψ ὁ ἀρτηρία , ἵνα ὁ κινέω ὁ θερμός πνεῦμα ὁ αἷμα νύσσω , πανταχῶ διατρέχω . οὐδέ γάρ ὁ στάσις ὁ πῆξις ἐργάζομαι . οὗτος χάρις ἐν τις μόριον ἐμφύω οὗτος ἀλλήλων διά μικρός τις πόρος , ὅπως καί ὁ αἷμα ἔβραχον τις μεταλαγχάνω πνεῦμα , ὁράω αὐτός καί κινέω βιάζομαι , καί ὁ πνεῦμα νοτίς ἀπολαύω , τέγγω αὐτός καί ὑγραίνω , καί εφαινεομαι αὐτός ( 90 ) παντελῶς οὐ εἰμί . Τῖς ὁ φιλότιμος πώποτε , καί λάω εὔπορος , οἰκίον δέμω , οὕτως ἥλιος ὑδραγωγός προμηθέομαι , καί χρουνοος ἄφθονος ἐπινοέω , καί κρήνη καί ληνός εἰς τέρψις παρασκευάζω , ὡς ὁ Δημιουργός ὁ ὅλος ὁ λογικός οὗτος οἰκίον τεκταίνομαι , τοσοῦτος αὐτός καί τλικουος περιστοιχίζω ἀγγεῖον χορηγέω ὁ χρεία ; Τῖς δέ οὕτως ἀρχιτέκτων εἰμί , Ζέφυρος πνοή καταπνέω ὁ οἰκίον μηχανάομαι , εὐρύνω ὁ εἴσοδος ὁ πνεῦμα , ὡς ὁ ἀριστοτέχνης θεός , καί ὁ καπνώδης καί λιγνώδης ἐκ ὁ σῶμα ἔξεστι πνεῦμα , καί ὁ καθαρός εἰσρέω καί διατρέχω εἰς ἅπας ὁ ἀρτηρία μηχανάομαι ; Τῖς δέ φυτουργός οὕτως ὀχτηγεῖ ὁ ὕδωρ ὁ φύσις , καί ὁ ῥίζα ὁ φυτός ὁ ( 91 ) ἀρδεία προσφέρω , ὡς ὁ ὁ ζῷον οὗτος φυτεύω , καί ὁ κτίσις ἅπας δημιουργέω , ἄρρητος ἐπιφέρω διά ὁ φλέψ ὁ ἀρδεία ὁ ὁ σῶμα μέλος ; ὁ γάρ ἀλέω δένδρον οὐδείς ( 92 ) κατά ὁ τροφή ὁ ἄνθρωπος διαφέρω · ὁμοίως γάρ ἐκεῖνος οὗτος ὑπάρχω ἐνδεής . Τέτος γάρ δένδρον μή τρέφω ἰαύω γίγνομαι καί ξηρός , καί ὁ ἄνθρωπος λιμός πιέζω , ὡσαύτως πᾶς ὁ ὑγρός ἀπειθέω , καί ὁ θάνατος παραπέμπω . καθά τοίνυν ὁ δένδρον , ἢ ὁ ἐκ νέφος ὑετός , ἢ ὁ ἐκ ποταμός καί πηγή δέχομαι νᾶμα , ἕλκω μέν διά ὁ ῥίζα ὁ νοτίς , τρέφω δέ ( 93 ) ὁ κλάδος , καί ὁ φλόος , καί ὁ ἐντερυγνὴν , τίκτω τε ( 94 ) φύλλον , καί ἄνθος φύω , καί πεπαίνω καρπός · οὕτως οὗτος ὁ ζῷον δέχομαι μέν ἐν ὁ στόμα ὁ τροφή , καί γίγνομαι οὗτος ( 95 ) πηγή , ὅλος δέ ὁ οἰοφάγος μιμέομαι , ὅς στόμαχος ὀνομάζω εἴωθα · ὁ δέ γαστήρ , οἷος σής ῥίζα , οὗτος ὑποδέχομαι , καθάπερ τις ὁ κλάδος ὑποδόθηρ , παραπέμπω ὁ ἧπαρ . ὁ δέ , οὐ ἀναγίγνομαι μόνος ὁ χρεία ἀπολαύω , ἀλλά πᾶς ὁ μόριον ὁ σῶμα