theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0349.1
Α φορτίοις τῷ λογικῷ καταχωννύς ; Καὶ τί δεὶ λέγειν σωφροσύνην , καὶ δικαιοσύνην , καὶ ἀνδρείαν ( 49 ) , καὶ φρόνησιν , ὧν οὐδὲ τὰς προσῳγίας ἀκούειν ἀνέχονται ; Πῶς ἄν ὁ πλούτος ὧρ' ἀπάντων ἐκτῦθη , πάντων ὁμοιῶμα τετιμημένος ; Πῶς δ' ἂν ἰσονομίας οὖσης , καὶ χρημάτων ὁμοίως ἅπαντες εὐποροῦντες , τῶν ἀναγκαίων ἀπείπασαν ; τί τις ἂν διακονεῖν ἠνάχτο , τῇν αὐτὴν ἔχον περιουσίαν ; Τίς ἐσχάρα προσεδρεύειν , καὶ βῆμα κατασκευάζειν , οὐχ ἀναγκαζούσης ἐνδείας ; Τίς ἄρτοποιεῖν , ἡ μύλη τὸν σῖτον ἀλέθειν , καὶ διακρινεῖν κοσκίνῳ τὰ ἄλευρα , καὶ μάττειν ( 50 ) , καὶ πέπτειν ( 51 ) , καὶ πυρὸς ἀνέχεσθαι ψέγοντος ( 52 ) ; Τίς δ' ἂν βοῦς ἄροτήρας ὑπὸ ζυγὸν ἤγαγε , καὶ γῆν ἐνεούργησε καὶ σπέρματα ( 53 ) κατέβαλε , καὶ βλαστούσαντα καὶ ἀκμάζαντα τεμών , τῇ ἄλῃ παρέδωκε , καὶ τῶν ἀχύρων ἀπέκρινε , μὴ τῆς πενίας ἐπὶ τοὺς πόνους ὠθούσης ; Τίς ἂν λιθοτομίας προσήδραυσε , καὶ τῶν λίθων τὰς ὕλας ταῖς οἰκοδομίαις προσήνεγκε , καὶ εὖ καὶ καλῶς συναρμόσας τὰς οἰκίας ἐτεκτήνατο , μὴ τῆς ἐνδείας νυττούσης , καὶ πρὸς ἐργασίαν κινούσης ; Τίς ἂν ναυτικὴν μετελήλυθε τέχνην ; τίς δὲ κυβερνητικὴν ἐμπορίαν , καὶ ναυτικὴν φιλοπονίαν ; τίς ὑφαντικὴν καὶ σχυτοτομικήν ; τίς κεραμεικὴν ( 54 ) καὶ χαλκευτικήν ; Εἰ γὰρ ἰση ἦν τῶν χρημάτων ἡ κτῆσις , οὐχ εἰα διακονεῖν ἑτέρῳ τὸν ἕτερον · ἀλλὰ δυοῖν θάτερον ἀνάγκη , ἢ τῶν ἀνθρώπων ἑκάστος πᾶσαν μετὰ σπουδῆς ( 55 ) μετθεῖ διὰ τῆν χειρᾶν τέχνην , ἢ ἅπαντες ἂν κατὰ ταυτὸ τῇ σπάνει τῶν ἀναγκαίων διεφθάρημεν Ὅτι δὲ πᾶσας ἀνθρώπῳ ἕνα μετελθεῖν τέχνας τῶν δυνατῶν , οὐ δεῖ λόγων , μαρτυρούσης τῆς πείρας . Δυὸ γὰρ εἴ τις κατὰ ταυτὸ μαθεῖν ἐδηλήσειεν , ἀμφότερας ἀπόλλυσι , θάτερας τῇ ἑτέρᾳ λυμαινούμενης . Εἰς ἄμφω γὰρ ἡ διάνοια μεριζομένη , καὶ ἀμφοτέρων ἐπιλαβέσθαι μὴ δυναμένη , τινὰ μὲν ἐξ ἀμφοῖν ἐκματτεται μόρια , ἀκριβὴ δὲ καὶ τέλειαν οὐδὲ μιᾶς τῶν γνώσιν εὑρίσκεται . Ὑπελείπετο τοίνυν ἅπαντας πανολεθρίαν ὑπομεῖναι , διὰ τὴν ἰσην τῶν χρημάτων εὐπορίαν , καὶ συμβῆναι ταυτὸν τοῖς τῷ κόρῳ τῶν σιτίων τὴν ἡδονὴν ἀφανίζουσι . Καὶ γὰρ ἐκεῖνοι τῇ συνεχείᾳ τῶν δώρων τὰς ὀρέξεις ἀμβλύνουσι · καὶ οὕτω , διὰ τὸν τῶν χρημάτων ἔρωτα , καὶ τῶν ἀναγκαίων ἐνδείας γίνεσθαι ποθοῦσι , καὶ τὸν μετὰ χρημάτων ὀλεθρον τῆς μετὰ πενίας προτιμῶσι ζωῆς . Ἄλλα τούτους μὲν ληρεῖν καταλίπομεν , ἡμεῖς δὲ κάναυθα τὴν τοῦ Θεοῦ κηδεμονίαν ἐπιδείξωμεν , καὶ τὴν καλουμένην παρ' αὐτῶν ἀνωμαλίαν , ζωῆς θυμηρούς ἀφορμήν , καὶ πολιτείας ἀρίστης ὑπόθεσιν ἀποφήγωμεν . Ὁ γὰρ τῶν ὅλων πρύτανις ἰότητα κάναυθα πρυτανεύειν δεῖχθήσεται .
Lemmas: Α φορτίον ὁ λογικός καταχώννυμι ; καί τίς δεῖ λέγω σωφροσύνη , καί δικαιοσύνη , καί ἀνδρεῖος ( 49 ) , καί φρόνησις , ὅς οὐδέ ὁ προσῳγίας ἀκούω ἀνέχω ; Πῶς ἄν ὁ πλούτος ὤρα ἀπαντάω ἐκθύω , πᾶς ὁμοίωμα τιμάω ; Πῶς δέ εἄν ἰσονομία εἰμί , καί χρῆμα ὁμοίως ἅπας εὐπορέω , ὁ ἀναγκαῖος ἀπολέγω ; τίς τις εἄν διακονέω ἀνάγω , ὁ αὐτός ἔχω περιουσία ; Τῖς ἐσχάρα προσεδρεύω , καί βῆμα κατασκευάζω , οὐ ἀναγκάζω ἔνδεια ; Τῖς ἀρτοποιέω , ὁ μύλη ὁ σῖτος ἀλέθω , καί διακρίνω κόσκινον ὁ ἄλευρον , καί μάσσω ( 50 ) , καί πέσσω ( 51 ) , καί πυρός ἀνέχω ψέγω ( 52 ) ; Τῖς δέ εἄν βοῦς ἀροτήρ ὑπό ζυγόν ἄγω , καί γῆ νεουργέω καί σπέρμα ( 53 ) καταβάλλω , καί βλαστάω καί ἀκμάζω τέμνω , ὁ ἄλη παραδίδωμι , καί ὁ ἄχυρον ἀποκρίνω , μή ὁ πενία ἐπί ὁ πόνος ὠθέω ; Τῖς εἄν λιθοτομία προσήδραυσε , καί ὁ λίθος ὁ Ὕλας ὁ οἰκοδομία προσφέρω , καί εὕω καί καλῶς συναρμόζω ὁ οἰκίον τεκταίνομαι , μή ὁ ἔνδεια νύσσω , καί πρός ἐργασία κινέω ; Τῖς εἄν ναυτικός μετέρχομαι τέχνη ; τίς δέ κυβερνητικός ἐμπορία , καί ναυτικός φιλοπονία ; τίς ὑφαντικός καί σκυτοτομικός ; τίς κεραμεικός ( 54 ) καί χαλκευτικός ; εἰμί γάρ ἴσος εἰμί ὁ χρῆμα ὁ κτῆσις , οὐ εἶα διακονέω ἕτερος ὁ ἕτερος · ἀλλά δύο ἕτερος ἀνάγκη , ἢ ὁ ἄνθρωπος ἕκαστος πᾶς μετά σπουδή ( 55 ) μετατίθημι διά ὁ χείρα τέχνη , ἢ ἅπας εἄν κατά τατός ὁ σπάνις ὁ ἀναγκαῖος διαφθείρω ὅτι2 δέ πᾶος ἄνθρωπος εἷς μετέρχομαι τέχνη ὁ δυνατός , οὖον δεῖ λόγος , μαρτυρέω ὁ πείρω . δύο γάρ εἰμί τις κατά τατός μανθάνω δηλέω , ἀμφότερος ἀπόλλυμι , θάτερας ὁ ἕτερος λυμαίνω . εἰς ἄμφω γάρ ὁ διάνοια μερίζω , καί ἀμφότερος ἐπιλαμβάνω μή δύναμαι , τις μέν ἐκ ἄμφω ἐκματτεται μόριον , ἀκριβής δέ καί τέλειος οὐδέ εἷς ὁ γνῶσις εὑρίσκω . ὑπολείπω τοίνυν ἅπας πανολεθρία ὑπομένω , διά ὁ ἴσος ὁ χρῆμα εὐπορία , καί συμβαίνω τατός ὁ ὁ κόρος ὁ σιτίον ὁ ἡδονά ἀφανίζω . καί γάρ ἐκεῖνος ὁ συνέχεια ὁ δῶρον ὁ ὄρεξις ἀμβλύνω · καί οὗτος , διά ὁ ὁ χρῆμα Ἔρως , καί ὁ ἀναγκαῖος ἔνδεια γίγνομαι ποθέω , καί ὁ μετά χρῆμα ὄλεθρος ὁ μετά πενία προτιμάω ζωή . ἄλλος οὗτος μέν ληρέω καταλείπω , ἐγώ δέ κάναυθα ὁ ὁ Θεός κηδεμονία ἐπιδείκνυμι , καί ὁ καλέω παρά αὐτός ἀνωμαλία , ζωή θυμηρος ἀφορμή , καί πολιτεία ἀγαθός ὑπόθεσις ἀποφήγωμεν . ὁ γάρ ὁ ὅλος πρύτανις ἰότης κάναυθα πρυτανεύω δείκνυμι .