theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0371.1
Α καυθρίσης τῇ πονηρᾷ ταύτῃ δουλείᾳ τὴν δεσποτείαν · μὴ τὰς ἀνθρωποδουλείας ἐπιθυμίας κυρίας τῆς ψυχῆς ἀποφήνης , μηδὲ ἐναλλάξῃς τὴν τάξιν , μηδὲ ἀφελῇ τὴν ἡγεμονίαν τῶν λογισμῶν , μηδὲ τὰς ἡνίας ἐγχειρίσῃς τοῖς πάθεσιν . Ἐγὼ μὲν οὖν καὶ σὲ βούλομαι τοῦ πάθους ἐλευθερὰν γενέσθαι . Εἰ δὲ οὐ πείθῃ , οὐδὲ θέλεις ἀπαλλαγῆναι τῆς μέθης , ἀλλ’ ἐγὼ παρρημοῦν οὐκ ἀνέξομαι · τὸ σῶμα γὰρ δοῦλος , ἐγὼ οὐ τὴν ψυχὴν ἐγενόμην . Μυσάττομαι δὲ καὶ ( 95 ) ἄλλως τὸ τοῦ πράγματος δίκιον . Πολλὰς ὑμῖν εὐεργεσίας ὀφείλων , ὦ κακὴ μὲν , οὐκ ἀνέξομαι τοῖς ἐναντίοις τὸν δεσπότην ἀμείψασθαι · ἀργυρώντος γὰρ ὄν , τῶν οἰχογενῶν προτετίμημαι · καὶ χθὲς καὶ πρῶην εἰσελθὼν εἰς τὴν ὑμετέραν οἰκίαν , ἀπάντων τὰς ἡνίας ἐδεξάμην · ἀπάντων με τῶν κατὰ τὴν οἰκίαν χρησιμῶν χειροτόνησεν ὁ δεσπότης , καὶ τὸν νεωστὶν ἀνδρὰ ἡγεμονεύειν ἀπάντων ἐκέλευσε · σὲ μόνην εἰδὼν ὅρων τῆς δεσποτείας πεπλοῖς , τοῦ γάμου τοὺς νόμους αἰδοῦμενος . Ποίοις τοίνυν ὀφθαλμοῖς ἴδω τὸν οὕτω τετιμηκότα , τοιούτῳ αὐτὸν ἀμειψάμενος ; Βδελυρόν , ὦ κακὴ κυρία , καὶ λιαρὸν βδελυρόν , λήθη χαρίτων καὶ εὐεργεσιῶν ἀμνημοσύνη · χαλεπωτέρον δὲ τούτων καὶ λίαν παγχαλεπὸν ἀδικία , καὶ ἀδικία τοιαύτη κατ’ εὐεργέτου γινομένη . Φυλάττειν , οὐ κλέπτειν ἐτάχθην τοῦ δεσπότου τὰ κτήματα . Οὐ γίνομαι λῃστής · ἀντὶ φυλάκος ἀσφαλοῦς · οὐχ ἄπτομαι τῶν ἔξω τῆς ἐμῆς δεσποτείας μεμενηκότων , οὐδὲ μιμοῦμαι Ἄδαμ τὸν προπάτορα , ὃς τῶν φυτῶν λαβὼν ἀπάντων τὴν ἐξουσίαν , εἰς ἐκεῖνο τὴν χεῖρα ἐξέτεινεν , ὃπερ ἔκτος τῆς αὐτοῦ δεσποτείας ἐτύγχανε , καὶ τοῦ ἑνὸς ἐπιθυμήσας τῶν ἀπάντων ἐξέπεσε . Τοιαῦτα δὲ δοῦλος ἔκεινος πρὸς τὴν πονηρὰν δεσποῖναν ἐκεῖνην διεξείει · καὶ οὔτε ἡ δουλεία αὐτὸν ἐλώθη-σατο , οὔτε τῆς δεσποίνης ἡ πονηρία · μᾶλλον δὲ καὶ ἐδείξεν ἑαυτόν , ὥσπερ χρυσὸν ἢ λίθον λαμπρότερον Ἐπειδὴ δὲ λέγων οὐκ ἔπεισε , καὶ βιασθεὶς ἀπέφυγε , καὶ τὸ ἱμάτιον ρίψας γυμνὸς ἀπεπτήδησε , μόνην ἔχων τῆς σωφροσύνης τὴν ἀμπεχόνην . Οὐ γὰρ ἠσχύνετο , καθάπερ Ἄδαμ μετὰ τὴν παράβασιν , ἀλλ’ ἦν εἶχεν ἔκεινος πρὸ τῆς παραβάσεως διάθεσιν ( 96 ) περὶ τὴν γύμνωσιν τοῦ σώματος , ταύτην ἔχων οὕτως ἐξελάλυθε . Τηνικαῦτα συκοφαντεῖ μὲν ἐκεῖνη , καὶ πείθει τὸν ἄνδρα , καὶ σωφροσύνης ἐπίβουλον καλεῖ τὸν τῆς σωφροσύνης ( 97 ) πρόμαχον · ὁ δὲ σιγῶν δέχεται τοῦ δεσπότου τὴν ψῆφον , καὶ οὐκ ἀνέχεται τῆς δεσποίνης γυμνώσαι τὴν πονηρίαν · ἀλλ’ ἐθέλετο βεβαιώσαι τῇ σιγῇ τὴν συκοφαντίαν , ἢ τὴν τῆς ἐπιβουλῆς ἐξηγήσασθαι τραγωδίαν , καὶ δεσποίνην προφανῶς ἀκολασίαν ἐλέγχει . Συμβολὴν μὲν γὰρ , ἣν ἔδει , προσήνεγκε · γραφὴν ( 98 ) δὲ τὴν οὔσαν οὐκ εἰσήνεγκεν · ἀλλ’ ὥσπερ ἐρήμην ἀλοῦς , καὶ τῷ δικάζοντι μὴ συμπαραὼν , μηδὲ τῆς κατηγορίας ἀκούων , τὴν ἐξενεχθεῖσαν τιμωρίαν ἐδέξατο , καὶ τὸ δεσμωτήριον ὤκει , καὶ τοῖς κακοῦργοις συνεδέσμετο , καὶ πάντα γενναίως ἔφερε τὰ δεινὰ . Καὶ τὸ πυκνὸν τῶν συμφορῶν καὶ ἐπάλληλον , τὴν τῆς ψυχῆς οὐκ ἐλή -
Lemmas: Α καυθρισος ὁ πονηρός οὗτος δουλεία ὁ δεσποτεία · μή ὁ ανθρωποδουλεια ἐπιθυμία κύριος ὁ Ψυχή ἀποφαίνω , μηδέ ἐναλλάσσω ὁ τάξις , μηδέ ἀφαιρέω ὁ ἡγεμονία ὁ λογισμός , μηδέ ὁ ἡνία ἐγχειρίζω ὁ πάθος . ἐγώ μέν οὖν καί σύ βούλομαι ὁ πάθος ἐλεύθερος γίγνομαι . εἰμί δέ οὖον πείθω , οὐδέ ἐθέλω ἀπαλλάσσω ὁ μέθη , ἀλλά ἐγώ παρρημοῦν οὐ ἀνέχω · ὁ σῶμα γάρ δοῦλος , ἐγώ οὖον ὁ ψυχή γίγνομαι . μυσάττομαι δέ καί ( 95 ) ἄλλως ὁ ὁ πρᾶγμα δικιων . Πολύς σύ εὐεργεσία ὀφείλω , εἰμί κακός μέν , οὐ ἀνέχω ὁ ἐναντίος ὁ δεσπότης ἀμείβω · ἀργυρόω γάρ εἰμί , ὁ οιχογενος προτιμάω · καί χθές καί πρώην εἰσέρχομαι εἰς ὁ ὑμέτερος οἰκίον , ἀπαντάω ὁ ἡνία δέχομαι · ἀπαντάω ἐγώ ὁ κατά ὁ οἰκίον χρήσιμος χειροτονώ ὁ δεσπότης , καί ὁ νεωστί ἀνδρά ἡγεμονεύω ἀπαντάω κελεύω · σύ μόνος ἀνάκλεις ὁράω ὁ δεσποτεία πέπλος , ὁ γάμος ὁ νόμος αἰδέομαι . ποῖος τοίνυν ὀφθαλμός ὁράω ὁ οὗτος τιμάω , τοιοῦτος αὐτός ἀμείβω ; βδελυρός , εἰμί κακός κύριος , καί λιαρός βδελυρός , λήθη Χαρίτων καί εὐεργεσία ἀμνημοσύνη · χαλεπός δέ οὗτος καί λίαν παγχαλεπὸν ἀδικία , καί ἀδικία τοιοῦτος κατά εὐεργέτης γίγνομαι . φυλάσσω , οὖον κλέπτω τάσσω ὁ δεσπότης ὁ κτῆμα . οὖον γίγνομαι λῃστής · ἀντί Φυλάκος ἀσφαλής · οὐ ἅπτω ὁ ἔξω ὁ ἐμός δεσποτεία μένω , οὐδέ μιμέομαι Άδαμ ὁ πατήρ , ὅς ὁ φυτός λαμβάνω ἀπαντάω ὁ ἐξουσία , εἰς ἐκεῖνος ὁ χείρ ἐκτείνω , ὅσπερ ἕκτος ὁ αὐτός δεσποτεία τυγχάνω , καί ὁ εἷς ἐπιθυμέω ὁ ἀπαντάω ἐκπίπτω . τοιοῦτος δέ δοῦλος ἐκεῖνος πρός ὁ πονηρός δέσποινα ἐκεῖνος διεξέρχομαι · καί οὔτε ὁ δουλεία αὐτός ἐλαύνω , οὔτε ὁ δέσποινα ὁ πονηρία · μᾶλλον δέ καί δείκνυμι ἑαυτοῦ , ὥσπερ χρυσός ἢ λίθος λαμπρός ἐπεί δέ λέγω οὐ πείθω , καί βιάζω ἀποφεύγω , καί ὁ ἱμάτιον ῥίπτω γυμνός ἀποπτήσσω , μόνος ἔχω ὁ σωφροσύνη ὁ ἀμπεχόνη . οὖον γάρ αἰσχύνω , καθάπερ Άδαμ μετά ὁ παράβασις , ἀλλά εἰμί ἔχω ἐκεῖνος πρό ὁ παράβασις διάθεσις ( 96 ) περί ὁ γύμνωσις ὁ σῶμα , οὗτος ἔχω οὕτως ἐξέρχομαι . τηνικαῦτα συκοφαντέω μέν ἐκεῖνος , καί πείθω ὁ ἀνήρ , καί σωφροσύνη ἐπίβουλος καλέω ὁ ὁ σωφροσύνη ( 97 ) πρόμαχος · ὁ δέ σιγάω δέχομαι ὁ δεσπότης ὁ ψῆφος , καί οὐ ἀνέχω ὁ δέσποινα γυμνόω ὁ πονηρία · ἀλλά ἐθέλω βεβαιόω ὁ σιγή ὁ συκοφαντία , ἢ ὁ ὁ ἐπιβουλή ἐξηγέομαι τραγῳδία , καί δέσπω προφανῶς ἀκολασία ἔλεγχος . Συμβολή μέν γάρ , ὅς ἐσθίω , προσφέρω · γραφή ( 98 ) δέ ὁ εἰμί οὐ εἰσφέρω · ἀλλά ὥσπερ ἐρῆμος ἁλίσκομαι , καί ὁ δικάζω μή συμπαραὼν , μηδέ ὁ κατηγορία ἀκούω , ὁ ἐκφέρω τιμωρία δέχομαι , καί ὁ δεσμωτήριον ἀκέω , καί ὁ κακοῦργος συνεδέσμετο , καί πᾶς γενναῖος φέρω ὁ δεινός . καί ὁ πυκνός ὁ συμφορά καί ἐπάλληλος , ὁ ὁ Ψυχή οὐ Ελής -