theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0359.1
ἔχλων τινῶν δίκην τῇ πλείονι τοῦ πυρὸς ὁμιλίᾳ ἐπαν-θρακοῦν μέν , καὶ τὴν μέλαιναν χροιὰν ἐνδυσμένων . Οὐκοῦν μία μὲν τῶν ἀνθρώπων ἡ φύσις , καὶ ἀρχόν-των καὶ ἀρχομένων , καὶ ὑπηκόων καὶ βασιλέων , καὶ δούλων καὶ δεσποτῶν . Μία δὲ οὖσα ἡ φύσις , τοῦ Δημιουργοῦ χρητοῦ τὸ δίκαιον · διαιρεθεῖσα δὲ τῷ χρόνῳ εἰς δουλείαν καὶ δεσποτείαν , καὶ τούτοις κα-κεῖνος τὸν αὐτὸν φυλάττει χαρακτῆρα , κατηγορεῖ μὲν τῆς ἁμαρτίας , ταύτῃ εἰσαγοῦσαν τὴν χρείαν , τοῦ δὲ Ποιητοῦ καὶ ἐνταῦθα τὴν ἰσότητα δείκνυσιν . Ἐφύλαξε γὰρ μέχρι τέλους τὴν τῆς οὐσίας ταυτό-τητα , τὴν δὲ ἀταξίαν τῆς ἁμαρτίας τῇ τάξει τῆς ἡγεμονίας ἐξέλασε ( 22 ) , καὶ τὴν ἐκείνης πλεονεξίαν τῷ κανόνι τῆς νομοθεσίας ἐρρύθμισε , σὺν τῷ ναυ-πηγῷ σπαρτίῳ τινὶ ( 23 ) σανίδας ἀπευθύνει , καὶ τὸ περιττὸν ἀφαιροῦμενος . Μὴ τοίνυν τοῦ Δημιουργοῦ κατηγορεῖ τὴν δουλείαν θεάμενος , ἀλλὰ τὴν ἁμαρτίαν καὶ βλασφημίαν φεύγε , δι’ ἣν εἰς δουλείαν καὶ δε-σποτείαν διηρέθη τῶν ἀνθρώπων τὸ γένος . Σὺ δὲ , σκάφος μὲν ἔρως ἐξ οὐρίων φερομένον , καὶ τοὺς μὲν πλωτῆρας ἡσυχῇ καθημένους , τοὺς δὲ ναύτας , ἢ ταῖς κώπαις ἐρέοντας , ἢ τὰς προτόνους ἕλκοντας , ἢ ἄλλο τι τῶν κελευομένων ἐργαζομένους , τὸν δὲ πρυρέα σκοπέλους καὶ βράχια καὶ σπιλάδας περισκο-ποῦντα , καὶ τῷ κυβερνήτῃ μηνύοντα , τὸν δὲ κυ-βερνητὴν πᾶσιν ἐπιστατοῦντα , καὶ τοῖς πηδαλίοις τὸ σκάφος ἰθύνοντα , θαυμάζεις τὴν τάξιν , καὶ οὐ κε-λεύεις εἶναι πάντας κυβερνήτας , οὐδὲ πᾶσι τὴν τῆς νηὸς ἡγεμονίαν πιστεύεις ( 24 ) · καὶ τοὺς μὲν ἡσυχα-ζόντας βλέπων , τοὺς δὲ τὸ κελευόμενον δρῶντας , τὸν δὲ προλέγοντα τὸ φαινόμενον , τὸν δὲ πάντων ὁμοῦ προστατεύοντα , οὐχ ἀγανακτεῖς , οὐδὲ κατηγορεῖς ἀκοσμίαν , ἀλλὰ μᾶλα ( 25 ) θαυμάζων τὴν τάξιν δια-τελεῖς · τὰς δὲ οἰκίας οὐχ ἐθέλεις ταῖς ὁλκάσι πα-ραπλησίως κυβερνάσθαι , ἀλλὰ δυσχεραίνεις , τὸν μὲν ἡγοῦμενον βλέπων τῆς οἰκίας , τοὺς δὲ ἀγομένους . Καὶ μὴν οἰκία καὶ ναὺς κατὰ τὴν οἰκονομίαν λᾶν ἀλλήλαις εἰκάζειν . Ὁ μὲν γὰρ δεσπότης , καθάπερ τις κυβερνήτης , τῶν τῆς οἰκίας οἰκίων ἐπιληψάμε-νος , τοῖς πᾶσιν ἐφέστηκεν · ὁ δὲ τῶν οἰκετῶν πρω-τεύων , ὁ τῶν ἄλλων ἀπάντων τὴν κηδεμονίαν πεπι-στευμένος , τὸν πρυρέα μιμούμενος , διδάσκει τὸν δεσπότην ἃ νομίζει συμφέρειν . Τῶν δὲ ἄλλων οἰκε-τῶν , οἱ μὲν ναύταις παραπλησίως , μερικὰς ἔχου-χειρισμένοι φροντίδας , τὰ κελευόμενα πράττουσιν · οἱ δὲ λοιποὶ , δίκην πλωτῶν , ἐν μέσῳ τούτων εἰσιν , ὑπὸ τούτων ἰθυνόμενοι , καὶ τῶν ἀναγκαίων διὰ τού-των τυγχάνοντες . Τί δὴποτε τολνὸν σκάφος μὲν οὕτω κυβερνώμενον ἐπαίνεις , οἰκίαν δὲ τὴν αὐτὴν δεχο-μένην οἰκονομίαν σκώπτων διατελεῖς ; Ἐγὼ δὲ ἡγοῦμαί σε καὶ στρατιὰν ( 26 ) ἐπαίνειν , ἥς ἡγεῖται μὲν ὁ στρατηγός , φυλάττουσι δὲ τοὺς λόχους οἱ λοχα-γοί , ἐν κόσμῳ δὲ τὰς τάξεις ἄγουσιν οἱ ταξιάρχαι · ἐκατόνταρχοι δὲ καὶ χιλίαρχοι τὰ παρὰ τοῦ στρατηγοῦ συνθήματα τούτοις διαπορθμεύουσι , καὶ νῦν μὲν εἰς φάλαγγα καθίστησι τὴν στρατιὰν , νῦν δὲ ἐν πλινθῷ ,
Lemmas: χλέω τις δίκη ὁ πλείων ὁ πυρός ὁμιλία ἐπανατρέχω μέν , καί ὁ μέλας χροιά ἐνδύω . οὐκοῦν εἷς μέν ὁ ἄνθρωπος ὁ φύσις , καί ἄρχω καί ἄρχω , καί ὑπήκοος καί βασιλεύς , καί δοῦλος καί δεσπότης . Μία δέ εἰμί ὁ φύσις , ὁ Δημιουργός Κρητός ὁ Δίκαιος · διαιρέω δέ ὁ χρόνος εἰς δουλεία καί δεσποτεία , καί οὗτος κα-κεῖνος ὁ αὐτός φυλάσσω χαρακτήρ , κατηγορέω μέν ὁ ἁμαρτία , οὗτος εἰσάγω ὁ χρεία , ὁ δέ Ποιητής καί ἐνταῦθα ὁ ἰσότης δείκνυμι . φυλάσσω γάρ μέχρι τέλος ὁ ὁ οὐσία ταυτότης , ὁ δέ ἀταξία ὁ ἁμαρτία ὁ τάξις ὁ ἡγεμονία ἐξελαύνω ( 22 ) , καί ὁ ἐκεῖνος πλεονεξία ὁ κανών ὁ νομοθεσία ῥυθμίζω , σύν ὁ ναυπηγός σπαρτίον τις ( 23 ) σανίς ἀπευθύνω , καί ὁ περισσός ἀφαιρέω . μή τοίνυν ὁ Δημιουργός κατηγορέω ὁ δουλεία θεάομαι , ἀλλά ὁ ἁμαρτία καί βλασφημία φεύγω , διά ὅς εἰς δουλεία καί δεσποτεία διαιρέω ὁ ἄνθρωπος ὁ γένος . σύ δέ , σκάφος μέν Ἔρως ἐκ οὔριος φέρω , καί ὁ μέν πλωτήρ ἡσυχῇ κάθημαι , ὁ δέ ναύτης , ἢ ὁ κώπη εἴρω , ἢ ὁ πρότονοι ἕλκω , ἢ ἄλλος τίς ὁ κελεύω ἐργάζομαι , ὁ δέ πρυρέα σκόπελος καί βράχος καί σπιλάς περισκοπέω , καί ὁ κυβερνήτης μηνύω , ὁ δέ κυβερνήτης πᾶς ἐπιστατέω , καί ὁ πηδάλιον ὁ σκάφος ἰθύνω , θαυμάζω ὁ τάξις , καί οὖον κελεύω εἰμί πᾶς κυβερνήτης , οὐδέ πᾶς ὁ ὁ ναός ἡγεμονία πιστεύω ( 24 ) · καί ὁ μέν ἡσυχάζω βλέπω , ὁ δέ ὁ κελεύω δράω , ὁ δέ προλέγω ὁ φαίνω , ὁ δέ πᾶς ὁμοῦ προστατεύω , οὐ ἀγανακτέω , οὐδέ κατηγορέω ἀκοσμία , ἀλλά μῆλον ( 25 ) θαυμάζω ὁ τάξις διατελέω · ὁ δέ οἰκίον οὐ ἐθέλω ὁ ὁλκάς παραπλήσιος κυβερνάω , ἀλλά δυσχεραίνω , ὁ μέν ἡγέομαι βλέπω ὁ οἰκίον , ὁ δέ ἄγω . καί μήv οἰκίον καί ναῦς κατά ὁ οἰκονομία λᾶν ἀλλήλων εἰκάζω . ὁ μέν γάρ δεσπότης , καθάπερ τις κυβερνήτης , ὁ ὁ οἰκίον οἰκίον ἐπιλαμβάνω , ὁ πᾶς ἐφίστημι · ὁ δέ ὁ οἰκέτης πρωτεύω , ὁ ὁ ἄλλος ἀπαντάω ὁ κηδεμονία πιστεύω , ὁ πρυρέα μιμέομαι , διδάσκω ὁ δεσπότης ὁ νομίζω συμφέρω . ὁ δέ ἄλλος οἰκέτης , ὁ μέν ναύτης παραπλήσιος , μερικός ἔχου-χειρισμένοι φροντίς , ὁ κελεύω πράσσω · ὁ δέ λοιπός , δίκη πλωτός , ἐν μέσος οὗτος εἰμί , ὑπό οὗτος ιθυνομενω , καί ὁ ἀναγκαῖος διά τοῦτος τυγχάνω . τις δήποτε τολόν σκάφος μέν οὗτος κυβερνάω ἐπαινέω , οἰκίον δέ ὁ αὐτός δέχομαι οἰκονομία σκώπτω διατελέω ; ἐγώ δέ ἡγέομαι σύ καί στρατία ( 26 ) ἐπαινέω , ἥς ἡγέομαι μέν ὁ στρατηγός , φυλάσσω δέ ὁ λόχος ὁ λοχαγός , ἐν κόσμος δέ ὁ τάξις ἄγω ὁ ταξιάρχης · ἑκατόνταρχος δέ καί χιλίαρχος ὁ παρά ὁ στρατηγός σύνθημα οὗτος διαπορθμεύω , καί νῦν μέν εἰς φάλαγξ καθίστημι ὁ στρατία , νῦν δέ ἐν πλίνθος ,