theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0405.2
A τὸν ὑπ’ ἐκείνων ὡς θεὸν προσκυνοῦμενον ( εἰδῶλον δὲ ἦν τοῦτο ἄφωνον καὶ ἀναίσθητον ) πασὶν πρὸ τῆς κίβωτοῦ , καὶ τὸ τῶν προσκυνοῦντων ἐπιδείξαι σχῆμα ( 90 ) παρασκεύασκε , ἵνα μάθωσιν οἱ Ἀλλόφυλοι τὸ διάφορον . Οἱ δὲ πάλιν μὲν ἀνόητως ἀνορθοῦσι , πάλιν δὲ ὁρῶσι καταπεπτωκέτα καὶ προσκυνοῦντα . Εἶτα πολλὴν ἔχοντες ἀδελτηρίαν , καὶ τὸ διάφορον ὁρᾶν οὐκ ἐθελόντες , τῇ πείρᾳ σωφρονεῖν διδάχθησαν , καὶ παιδευθέντες ἀνῆψαν , καὶ τῆς ἀγνοίας τὴν μέθην ἐξέβαλον , καὶ πέμπουσιν ὡς ἔδει τὴν κιβωτὸν τοῖς οἰκείοις θεραπευταῖς , καὶ ἀναθήμασι τιμιμηκότες τὰς παιδείας χρηστύτουσι , καὶ τοὺς ὑποδεχομένους αὐτὴν διδάσκουσι τῆς ἐπανόδου τὸν τρόπον . Τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ Βαλτάσαρ πεποίηκεν ὁ Θεός . Ἐπειδὴ γὰρ ( 91 ) εἰς πολλὴν ἀσεβείαν ἐξωκείλαντα τὸν λαόν , δουλωτόν ἐπεμψεν εἰς Βαβυλῶνα , καὶ τὰ ἱερὰ σκεῦῃ λάφυρα τῶν πολεμίων ἐγένετο , ὁ μὲν Ναβουχοδονόσορ , ἅτε δὴ θεία , τῆς κοινῆς αὐτὰ πόρρω πεποίηκε χρήσεως , εἰς δὲ τοὺς νεώς ( 92 ) τῶν νομιζομένων ὑπ’ αὐτῶν θεῶν εἰσενεμίκεν . Ὁ δὲ ἐκείνου παῖς , Βαλτάσαρ ὁνοί , ταῖς πατρικαῖς οὐ παιδευθεὶς συμφοραῖς , οὐδὲ σκοπήσας ὁποίας ἐκεῖνος δίκας τῆς ἀλαζονείας ἐξείσε , καὶ ταῦτα ὡς ἐνόμισε τὰ θεία σκεῦῃ τετιμηκώς , φέρει μὲν εἰς μέσον τὰ ἅπαξ ἀφιερωθέντα Θεῷ , πίνει δὲ ἀπὸ τούτων ὁ αἰτίριος , προσφέρει δὲ καὶ τοῖς συμποταῖς τὰ ἅγια . Ἄλλὰ τούτων γινομένων , κατὰ τοῦ ἀλάστορος ἐφέρετο φῶρος , καὶ χεὶρ ἀφανὴς τινος ἐνέγραφε τῷ τοίχῳ τοῦ Θεοῦ τὴν ἀπόφασιν . Καὶ ὁ μὲν ἀπορίᾳ κατεῖχετο , οὔτε ἀναγινώσκειν οὔτε γινώσκειν δυνάμενος τῶν γεγραμμένων τὴν δύναμιν . Ἡ δὲ μήτηρ τὸν πολλάκις τῷ πατρὶ τοιαύτας ἀπορίας διαλύσαντα ἤγεν εἰς μέσον τὸν Δανιήλ . Ὁ δὲ ἀνεγνώσκέ τε καὶ ἡρμήνευ , καὶ τῆς τιμωρίας τὴν αἰτίαν ἐδίδασκε , λέγων , ὡς Ἡμεῖς δίκας ἁμαρτημάτων τίνοντες δουρώλωτοι γεγενήμεθα · καὶ ταῦτα δὲ τὰ σκεῦῃ , ἅτε δὴ παρ’ ἡμῶν ἀνατεθέντα , τῷ ἐξανθρωποδισαντι παρέδωκεν ὁ Θεός , διδάσκων ἡμᾶς , ὡς οὐ δεόμενος τούτων θυντῶν ἠνείγετο . Ἄλλὰ μέχρι μὲν ἡσσεδοῦμεν , ἐδέχετο ταῦτα παρ’ ἡμῶν προσφερόμενα , θεραπεύειν ἡμᾶς ἐθελῶν · ἡνίκα δὲ εἰς ἀσεβείαν ἐξωκείλαμεν , καὶ τὰ προσενεχθέντα παρ’ ἡμῶν ἀπέρριψε δῶρα . Ἄλλα ταῦτα μὲν οὕτω παῖς ὁ σός πατὴρ παιδευθεὶς , ἐτίμησεν ὡς ἐνόμισεν , ἀνθρωπίας μὲν αὐτὰ χρήσεως πόρρω πεποιηκώς , τοῖς δὲ νομιζομένοις ἀναιδεῖς θεοῖς . Σὺ δὲ οὐδὲ τὸν ὑπ’ ἐκείνου γεγενημένην λογισάμενος τιμήν , εἰς τὸ τῆς ἀλαζονείας ἐξέπεσας βάραθρον , καὶ τοῖς ἱεροῖς ἐνετύραξες ἐκπώμασι . Τοῦτο γάριν οὗ τούτων διδάσκει Δεσπότης σὸν τῆς ἀλαζονείας τὸ τέλος , οὐ τῶν ἀψύχων κηδόμενος , ἀλλὰ τῶν ἀνθρώπων προμηθούμενος , καὶ διὰ τῆς σῆς τιμωρίας πολλοῖς ἀνθρώπους εὐταξίας ὑπόθεσιν προτιθείς . Ταῦτα ὁ μὲν ἔλεγεν , ὁ δὲ νύκτωρ τὴν τιμωρίαν ἐξείχετο .
Lemmas: A ὁ ὑπό ἐκεῖνος ὡς θεός προσκυνέω ( εἴδωλον δέ εἰμί οὗτος ἄφωνος καί ἀναίσθητος ) πᾶς πρό ὁ κιβωτός , καί ὁ ὁ προσκυνέω ἐπιδείκνυμι σχῆμα ( 90 ) παρασκευάζω , ἵνα μανθάνω ὁ ἀλλόφυλος ὁ διάφορος . ὁ δέ πάλιν μέν ἀνόητος ἀνορθόω , πάλιν δέ ὁράω καταπίπτω καί προσκυνέω . εἶτα πολύς ἔχω ἀδελτηρίαν , καί ὁ διάφορος ὁράω οὐ ἐθέλω , ὁ πείρω σωφρονέω διδάσκω , καί παιδεύω ἀνάπτω , καί ὁ ἄγνοια ὁ μέθη ἐκβάλλω , καί πέμπω ὡς ἐσθίω ὁ κιβωτός ὁ οἰκέω θεραπευτής , καί ἀνάθημα τιμάω ὁ παιδεία χρηστυτους , καί ὁ ὑποδέχομαι αὐτός διδάσκω ὁ ἐπάνοδος ὁ τρόπος . οὗτος καί ἐπί ὁ Βαλτάσαρ ποιέω ὁ Θεός . ἐπεί γάρ ( 91 ) εἰς πολύς ἀσέβεια ἐξοκέλλω ὁ λαός , δουλόω πέμπω εἰς Βαβυλών , καί ὁ ἱερόv σκεῦος λάφυρα ὁ πολέμιος γίγνομαι , ὁ μέν Ναβουχοδονόσορ , ἅτε δή θεῖος , ὁ κοινός αὐτός πόρρω ποιέω χρῆσις , εἰς δέ ὁ ναῦς ( 92 ) ὁ νομίζω ὑπό αὐτός θεός εἰσφέρω . ὁ δέ ἐκεῖνος παῖς , Βαλτάσαρ ὄνος , ὁ πατρικός οὖον παιδεύω συμφορά , οὐδέ σκοπέω ὁποῖος ἐκεῖνος δίκη ὁ ἀλαζονεία ἐξέρχομαι , καί οὗτος ὡς νομίζω ὁ θεῖος σκεῦος τιμάω , φέρω μέν εἰς μέσος ὁ ἅπαξ ἀφιερόω Θεός , πίνω δέ ἀπό οὗτος ὁ αἰτίριος , προσφέρω δέ καί ὁ συμπότης ὁ ἅγιος . ἀλλά οὗτος γίγνομαι , κατά ὁ ἀλάστωρ φέρω φῶρος , καί χείρ ἀφανής τις ἐγγράφω ὁ τοῖχος ὁ Θεός ὁ ἀπόφασις . καί ὁ μέν ἀπορία κατέχω , οὔτε ἀναγιγνώσκω οὔτε γιγνώσκω δύναμαι ὁ γράφω ὁ δύναμις . ὁ δέ μήτηρ ὁ πολλάκις ὁ πατήρ τοιοῦτος ἀπορία διαλύω ἄγω εἰς μέσος ὁ Δανιήλ . ὁ δέ ἀναγιγνώσκω τε καί ἑρμηνεύς , καί ὁ τιμωρία ὁ αἴτιος διδάσκω , λέγω , ὡς ἐγώ δίκη ἁμάρτημα τίνω δουρώλωτοι γίγνομαι · καί οὗτος δέ ὁ σκεῦος , ἅτε δή παρά ἐγώ ἀνατίθημι , ὁ ἐξανθρωποδισαντι παραδίδωμι ὁ Θεός , διδάσκω ἐγώ , ὡς οὖον δήω οὗτος θυντῶν φέρω . ἀλλά μέχρι μέν ησσεδουμην , δέχομαι οὗτος παρά ἐγώ προσφέρω , θεραπεύω ἐγώ ἐθέλω · ἡνίκα δέ εἰς ἀσέβεια ἐξοκέλλω , καί ὁ προσφέρω παρά ἐγώ ἀπορρίπτω Δῶρα . ἄλλος οὗτος μέν οὗτος παῖς ὁ σός πατήρ παιδεύω , τιμάω ὡς νομίζω , ανθρωπιά μέν αὐτός χρῆσις πόρρω ποιέω , ὁ δέ νομίζω ἀναιδής θεός . σύ δέ οὐδέ ὁ ὑπό ἐκεῖνος γίγνομαι λογίζομαι τιμή , εἰς ὁ ὁ ἀλαζονεία ἐκπίπτω βάραθρον , καί ὁ ἱερός ἐνετύραξες ἔκπωμα . οὗτος γάριν ὅς οὗτος διδάσκω Δεσπότης σός ὁ ἀλαζονεία ὁ τέλος , οὖον ὁ ἄψυχος κήδω , ἀλλά ὁ ἄνθρωπος προμηθέομαι , καί διά ὁ σός τιμωρία πολύς ἄνθρωπος εὐταξία ὑπόθεσις προτίθημι . οὗτος ὁ μέν λέγω , ὁ δέ νύκτωρ ὁ τιμωρία ἐξέχω .