theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0285.1
cernens , alias errorum semitas excogitavit , quæ A τὸν λόγον , καὶ τῇ τῶν ἐνθυμημάτων δεινότητι , τὴν ποιητικὴν περὶ τῶν θεῶν αἰσχρολογίαν ἐκάλυψαν . Οἱ δὲ , τοῖς πάθεσι τὴν θείαν προσηγρίαν ἀνθέσαν , καὶ τὸν μὲν ἱδουν , Ἀφροδίτην ὠνόμασαν · Ἄρεα δὲ , τὸν θυμὸν · τῷ δὲ μέθῃ , Διόνυσον · Ἐρμὴν δὲ , τὴν κλοπὴν · τὴν δὲ φρόνησιν , Ἀθηνᾶν · καὶ τοιαῦτά τινα μετὰ ἀλαζονικῆς ὀργῆς , καὶ τῆς Ἄττικῆς στωμυλίας τερατεύμενοι , τοὺς πολλοὺς τῶν ἀνθρώπων εἰς ἑτέραν εἴδους ἀπάτην μετήγαγον . Καὶ οἱ τὸ φιλοσοφεῖν ὑπὸψυχούμενοι , καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ σχῆματος τιμὴν παρὰ πάντων δρεπόμενοι , καὶ τῶν παλῶν χρατεῖν ἐπαγγελλόμενοι ( 8 ) , προσκυνεῖν τὰ πάθη τοὺς ἀνθρώπους ἐποίησαν , καὶ τὸν αὐτοκράτορα νοῦν τῶν παθῶν ἡνίχον , ὅτεν ἐπιθυμίᾳ , καὶ θυμῷ , καὶ κλοπῇ , καὶ μέθῃ , καὶ τοῖς ἄλλοις πάθεσιν ἀνοήτως πεπεῖσταιν . Ἄλλοι δὲ πάλιν , οὐδὲν ὑπὲρ τὰ ὁρώμενα νοῆσαι δυνάμενοι , ἀλλὰ τοῖς αἰσθήσεσι τὸν νοῦν ἐγκαθεῖρξαντες , τὰ τοῖς ὀφθαλμοῖς εἰς θεωρίαν προκείμενα , θεοὺς προσηγόρευσαν . Καὶ τὸ σῶπτιν ὄνομα , φρίξιν ἐμπόισιν τοῖς ἀκούουσι , οἱ μὲν τοῖς στοιχείοις , οἱ δὲ μέρεσι τούτων ἐπέθεσαν . Καὶ οἱ μὲν , ἀπὸ ταυτομάτου γεγενησθαι τὸν κόσμον · οἱ δὲ , πολλοὺς ἀνθ’ ἑνὸς ἐφαντάσθαι . Καὶ οἱ μὲν , μηδὲ εἶναι παντελῶς τὸ Θεῖον · οἱ δὲ , εἶναι μὲν , οὐδὲν δὲ τῶν δυντῶν ἐπιμελεῖσθαι · οἱ δὲ , ἐπιμελεῖσθαι μὲν ἔφασαν , ὁμιχρόλως δὲ τοῦτο ποιεῖν , καὶ τῇ ἀληθῇ περιορίζειν τὴν πρόνοιαν , τὸ δὲ λοιπὸν τοῦ κόσμου μέρος ὡς ἐκνὺς φέρεσθαι , τῇ τῆς εἰμαρμένης ἀνάγκῃ δουλεύειν ἠγαχασμένον . Εἰσὶ δὲ τινες , οἱ καὶ Χριστιανῶν μὲν προσηγρίαν ἔχουσι , ἀντίχρισ δὲ τοῖς τῆς ἀληθείας δόγμασι πολεμοῦσιν . Οἱ μὲν γὰρ τὸ ἀγένητον εἰς τρία τέμνουσι · καὶ τὸ μὲν καλοῦσιν ἀγαθόν · τὸ δὲ , κακόν · τὸ δὲ , δίκαιον . Οἱ δὲ δύο ἀρχὰς ἀγεννητοὺς ζωγραφοῦσι τῷ λόγῳ , ἀλληλίας ἐναντίας ἐκ διαμέτρου . Ἄλλοι δὲ , τοὺς μὲν ἀσεβεῖς τούτους πολεμεῖν ἐπαγγέλλονται δόγμασιν , ἑτέραν δὲ δυσσεβείας ἐπινοοῦσιν ὁδόν . Τὸν γὰρ μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Λόγον ὁμολογοῦντες Υἱὸν , ὡς ποίημα τῇ κτίσει · συναριθμοῦσι , καὶ τὸν Κτίστην ἴστωσι μετὰ τῆς κτίσεως . Καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τῷ δυσσεβεῖ λόγῳ τῆς θείας ( 9 ) ἐξορίζουσι φύσεως . Ἄλλοι δὲ ἄλλως τὴν εὐθεσίαν ὁδὸν ἀπολέσαντες , καὶ τοῖς τῶν προωδευκότων ἡγεσιν ἀκολουθῆσαι μὴ βουληθέντες , πόρρω που τῆς ἀληθείας ἐγένοντο . Καὶ οἱ μὲν τὴν ὑπὲρ ἡμῶν γεγεννημένην οἰκονομίαν παντελῶς ἀπηνένησαν · οἱ δὲ ὁμολογοῦσι μὲν ἐνανθρωπήσαι ( 10 ) τὸν Θεὸν Λόγον , σῶμα δὲ μόνον ἀνειληφέναι . Οἱ δὲ , ἐμφυχὸν μὲν καλοῦσι τὴν ληφθεῖσαν σάρκα , οὐ τὴν λογικὴν δὲ καὶ νοερὰν ἐν ταύτῃ γεγενῆσθαι ψυχὴν · ἵως τὴν οἰκεῖαν ἀνοίαν τούτῳ τεκμηρίῳ ἔχοντες . Ἡμεῖς δὲ ἀνθρώπου ψυχὴν οὐδεμίαν ἱσμεν ἐτέραν , ἢ τὴν λογικὴν καὶ ἀθίνατον . Ἄλλα τοὺς μὲν ἄλλους ἀπαντας ἐπὶ τοῦ παρὄντος καταλίπομεν · οὐ γὰρ δύναται κατὰ πάντα ὁ λόγος κατὰ ταὐτὸν ἀφίειν τῶν ἐλέγχων τὰ βέλη ὡς ἐν παρατάξει . Τοιγαροὺν τὰ μὲν ἄλλα πάντα στίφη τῶν δυσσεβῶν ἠσυχίαν ἀγέτω , τῶν δὲ τῇ τοῦ Θεοῦ
Lemmas: cernens , alias errorum semitas excogitavit , quæ A ὁ λόγος , καί ὁ ὁ ἐνθύμημα δεινότης , ὁ ποιητικός περί ὁ θεός αἰσχρολογία καλύπτω . ὁ δέ , ὁ πάθος ὁ θεῖος προσηγρίαν ἀνθέω , καί ὁ μέν ἰδέω , Ἀφροδίτη ὀνομάζω · Ἄρης δέ , ὁ θυμός · ὁ δέ μέθη , Διόνυσος · Ἑρμῆς δέ , ὁ κλοπή · ὁ δέ φρόνησις , Ἀθηνᾶ · καί τοιοῦτος τις μετά αλαζονικός ὀργή , καί ὁ Ἀττικός στωμυλία τερατεύω , ὁ πολύς ὁ ἄνθρωπος εἰς ἕτερος εἶδος ἀπάτη μετάγω . καί ὁ ὁ φιλοσοφέω υποψυχουμενος , καί ὁ ἀπό ὁ σχῆμα τιμή παρά πᾶς δρέπω , καί ὁ πάλη χράω ἐπαγγέλλω ( 8 ) , προσκυνέω ὁ πάθος ὁ ἄνθρωπος ποιέω , καί ὁ αὐτοκράτωρ νόος ὁ πάθος ἡνίχον , Οτέν ἐπιθυμία , καί θυμός , καί κλοπή , καί μέθη , καί ὁ ἄλλος πάθος ἀνόητος πείθω . ἄλλος δέ πάλιν , οὐδείς ὑπέρ ὁ ὁράω νοέω δύναμαι , ἀλλά ὁ αἴσθησις ὁ νόος ἐγκαθείργω , ὁ ὁ ὀφθαλμός εἰς θεωρία πρόκειμαι , θεός προσαγορεύω . καί ὁ σῶπτιν ὄνομα , φρίξ εμποις ὁ ἀκούω , ὁ μέν ὁ στοιχεῖον , ὁ δέ μέρος οὗτος ἐπιτίθημι . καί ὁ μέν , ἀπό ταυτομάτου γίγνομαι ὁ κόσμος · ὁ δέ , πολύς ἀντί εἷς φαντάζω . καί ὁ μέν , μηδέ εἰμί παντελῶς ὁ θεῖον · ὁ δέ , εἰμί μέν , οὐδείς δέ ὁ δύο ἐπιμελέομαι · ὁ δέ , ἐπιμελέομαι μέν φημί , ὁμιχρόλως δέ οὗτος ποιέω , καί ὁ ἀλάομαι περιορίζω ὁ πρόνοια , ὁ δέ λοιπός ὁ κόσμος μέρος ὡς ἐκνὺς φέρω , ὁ ὁ εἴμαρμαι ἀνάγκη δουλεύω ἠγαχασμένον . εἰσί δέ τις , ὁ καί Χριστιανός μέν προσηγρίαν ἔχω , ἀντίχρις δέ ὁ ὁ ἀλήθεια δόγμα πολεμέω . ὁ μέν γάρ ὁ ἀγένητος εἰς τρεῖς τέμνω · καί ὁ μέν καλέω ἀγαθός · ὁ δέ , κακός · ὁ δέ , Δίκαιος . ὁ δέ δύο ἀρχή αγέννητος ζωγραφέω ὁ λόγος , ἀλληλίας ἐναντίος ἐκ διάμετρος . ἄλλος δέ , ὁ μέν ἀσεβής οὗτος πολεμέω ἐπαγγέλλω δόγμα , ἕτερος δέ δυσσέβεια ἐπινοέω ὁδός . ὁ γάρ μονογενής ὁ Θεός Λόγος ὁμολογέω υἱός , ὡς ποίημα ὁ κτίζω · συναριθμέω , καί ὁ Κτίστης ἵστημι μετά ὁ κτίσις . καί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ὁ δυσσεβής λόγος ὁ θεῖος ( 9 ) ἐξορίζω φύσις . ἄλλος δέ ἄλλως ὁ εὐθεσία ὁδός ἀπόλλυμι , καί ὁ ὁ προοδεύω ἄγος ἀκολουθέω μή βούλομαι , πόρρω ποῦ ὁ ἀλήθεια γίγνομαι . καί ὁ μέν ὁ ὑπέρ ἐγώ γεννάω οἰκονομία παντελῶς ἀπηνένησαν · ὁ δέ ὁμολογέω μέν ἐνανθρωπέω ( 10 ) ὁ θεός Λόγος , σῶμα δέ μόνος ἀναλαμβάνω . ὁ δέ , ἐμφυχὸν μέν καλέω ὁ λαμβάνω σάρξ , οὖον ὁ λογικός δέ καί νοερός ἐν οὗτος γίγνομαι ψυχή · ἰός ὁ οἰκεῖος ἄνοια οὗτος τεκμήριον ἔχω . ἐγώ δέ ἄνθρωπος ψυχή οὐδείς οἶδα ἕτερος , ἢ ὁ λογικός καί αθιναω . ἄλλος ὁ μέν ἄλλος ἅπας ἐπί ὁ πάρειμι καταλείπω · οὖον γάρ δύναμαι κατά πᾶς ὁ λόγος κατά αὐτός ἀφίημι ὁ ἐλέγχω ὁ βέλος ὡς ἐν παράταξις . Τοιγαροὺν ὁ μέν ἄλλος πᾶς στῖφος ὁ δυσσεβής ἡσυχία ἄγω , ὁ δέ ὁ ὁ Θεός