theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0328.1
ἐρανιζομένας τὸ χρήσιμον · οἰκοδομικὴν μὲν , παρὰ τῆς χαλκευτικῆς τὰ ὄργανα · χαλκευτικὴν δὲ , παρὰ τῆς οἰκοδομικῆς τὴν οὐλίαν · ἀμφοτέρας δὲ , παρὰ τῆς γεωργικῆς τὴν τροφήν . Καὶ τὴν γεωργικὴν αὖ , παρὰ τούτων τὴν τῶν οἰκίων κατασκευὴν , καὶ τὰ συνεργεῖν εἰς γεωργίαν δυνάμενα . Μᾶλλον δὲ σκόπησον ἐξ ἀρχῆς πῶς ὑπέδειξεν ὁ Ποιητὴς τῷδὲ τῷ ζῷῳ τὰς ἀναγκαίας χρείας . Πόθεν γὰρ ἔγνω μεταλλεύειν σίδηρον καὶ χαλκὸν καὶ μόλυβδον καὶ καστίτερον ; Τίς δὲ αὐτῷ τὰς ἀργυρίτιδας ὑπέδειξε φλέβας ; Τίς δὲ τὴν χρυσίτην ( 39 ) γὴν ὀρύττειν ἐδίδαξε , καὶ τὰ μικρὰ ψήγματα τοῦ χρυσίου συλλέγειν ὑπἐδειξε ; Πόθεν ἔμαθε φύσιν ὕδατο ( 40 ) ; Τίς αὐτὸν τῆς ψάμμου τὴν διαφοράν ἐπαίσουν ; Τίς αὐτὸν ἐδίδαξε τὴν τοιαύτην ψάμμον τῷ πυρὶ παραδιδόσθαι , καὶ ὅπως , καὶ ἐπὶ πόσον ; καὶ τὴν συνεχῆ μὲν χωρίζειν , τὴν ( 41 ) χωριστὴν δὲ εἰς συνεχὲς ἀχώριστον μεταβάλλειν ( 42 ) ; Πῶς ἔγνω διαπλάττειν ἐκ ταύτης , πυρὶ καὶ πνεύματι συνεργῷ κεχρημένος , ἐκπωμάτων εἴδη μυρία , φιάλας , καὶ κύλικας , καὶ βομβύλους ( 43 ) , καὶ ἀμφορίσκους , καὶ ἔπιπλα , καὶ ἕτερα σκεύη πρὸς πᾶσαν χρείαν βρωτῶν καὶ ποτῶν ἐπιτῆδεα ; Ἀλλοὶ τοιγαροῦν , ὡς τούτων ἀπάντων τὴν γνώσιν παρὰ τοῦ ποιητοῦτος ἐδέξατο , καὶ τῶν ἐπινοιῶν τὰς δυνάμεις , καὶ τῶν τεχνῶν τὰς εὐρέσεις , τῇ φύσει ὁ δημιουργήσας ἐγκατέδελτο . Διὸ καὶ τῷ μεγάλῳ Ἰὼβ προσδιαλεγόμενος ἔλεγεν · « Τίς ἔδωκε γυναιξὶν ὑφάσματος σοφίαν , καὶ ποικιλτὴν ἐπιστήμην ; Θεοδότον γὰρ τῷ δντι καὶ τοῦτο τῆς τέχνης τὸ χρῶμα . Τῷ χρόνῳ μὲν γὰρ εὐκαταφρόνητον γένος , καὶ ἡ γνώσις τῆς ἐργασίας ἀφήρηται τῶν εὐρηκότων τὴν εὐφημίαν . Εἰ δὲ τις ἀκριβῶς ἕκαστον σκοπήσαι βελήσειε , σφδρα ἂν καὶ ταύτην τὴν τέχνην θαυμάσειεν . Τὰ γὰρ ἕρια κειρόμενα , καὶ τοὺς ὕδας καθαρόμενα , διαζαίνεται μὲν πρῶτον , καὶ εἰς λεπτὰ διαιρεῖται , εἶτα τὸ κάταγμα μῆρυμα γίνεται · ἔπειτα , ἡ ταλασιουργία λαβοῦσα , τὸ μὲν δραχρίφες καὶ οἰονεὶ εὐθεῖας ἔχον τὰς ἰνας ( 44 ) , τῶν λοιπῶν ἀποχρίνει · καὶ τὰ λοιπὰ δὲ συνθεῖσα , κρόκην κατασκευάζει τῷ στήμονι . Εἶτα γυναικῶν χεῖρες λαβοῦσαι , τὰ λεπτὰ νήβουσι νήματα , καὶ ταῦτα πρότερον , οἷόν τινὰς χορδὰς , κατὰ τάξιν ἐν τοῖς ἰστοῖς διατείνασαι , ἐμβάλλουσι ( 45 ) μὲν τὴν κρόκην , ταῖς δὲ χερσὶ τοὺς στήμονας διαχρίνασαι , καὶ τῶν ἐμπεδημένων μηρῖνων ( 46 ) , τὰς μὲν χαλῶσαι , τὰς δὲ τείνουσαι , εἶτα τοῖς εἰς τοῦτο συντεθημένοις ὀργάνοις οἷον ὀθούσαι καὶ πιλοῦσαι τὴν κρόκην , οὕτως ἀποτελοῦσι τὸ ὑφασμα . Τίς δὲ πρὸς ἀξίαν τὴν δοθεῖσαν τῷ ζῷῳ θαυμάσειε ; Πῶς ἐνὶ χρώματι τῶν ὑποκειμένων , ἐρῶν ἢ σφρικῶν ( 47 ) νημάτων , παντοδαπῶν ζῴων ἐνυφαίνονται τύποι , καὶ ἀνθρώπων ἰνδάλματα , τῶν μὲν θηρευόντων , τῶν δὲ πρεσβευόντων , καὶ δένδρων εἰκόνες , καὶ ἕτερα ἄλλα μυρία . Ἀλη -
Lemmas: ἐρανίζω ὁ χρήσιμος · οἰκοδομικός μέν , παρά ὁ χαλκευτικός ὁ ὄργανον · χαλκευτικός δέ , παρά ὁ οἰκοδομικός ὁ οὐλία · ἀμφότερος δέ , παρά ὁ γεωργικός ὁ τροφή . καί ὁ γεωργικός αὖος , παρά οὗτος ὁ ὁ οἰκίον κατασκευή , καί ὁ συνεργέω εἰς γεωργία δύναμαι . μᾶλλος δέ σκοπέω ἐκ ἀρχή πῶς ὑποδείκνυμι ὁ Ποιητής ὅδε ὁ ζῷον ὁ ἀναγκαῖος χρεία . πόθεν γάρ γιγνώσκω μεταλλεύω σίδηρος καί χαλκός καί μόλυβδος καί καστιτερος ; Τῖς δέ αὐτός ὁ ἀργυρῖτις ὑποδείκνυμι φλέψ ; Τῖς δέ ὁ χρυσίτης ( 39 ) γή ὀρύσσω διδάσκω , καί ὁ μικρός ψῆγμα ὁ χρυσίον συλλέγω ὑποδείκνυμι ; πόθεν μανθάνω φύσις ὕδω ( 40 ) ; Τῖς αὐτός ὁ ψάμμος ὁ διαφορά παίζω ; Τῖς αὐτός διδάσκω ὁ τοιοῦτος ψάμμος ὁ πῦρ παραδίδωμι , καί ὅπως , καί ἐπί πόσος ; καί ὁ συνεχής μέν χωρίζω , ὁ ( 41 ) χωριστός δέ εἰς συνεχής ἀχώριστος μεταβάλλω ( 42 ) ; Πῶς γιγνώσκω διαπλάσσω ἐκ οὗτος , πῦρ καί πνεῦμα συνεργός χράομαι , ἔκπωμα εἶδος μυρίος , φιάλη , καί κύλιξ , καί βόμβυλος ( 43 ) , καί ἀμφορίσκος , καί ἔπιπλα , καί ἕτερος σκεῦος πρός πᾶς χρεία βρωτός καί ποτός ἐπιτήδειος ; ἄλλος τοιγάρ , ὡς οὗτος ἀπαντάω ὁ γνῶσις παρά ὁ ποιητός δέχομαι , καί ὁ ἐπίνοια ὁ δύναμις , καί ὁ τέχνη ὁ εύρεση , ὁ φύσις ὁ δημιουργέω ἐγκατέδελτο . Διὸ καί ὁ μέγας Ἰώβ προσδιαλέγομαι λέγω · « Τῖς δίδωμι γυνή ὕφασμα σοφία , καί ποικιλτής ἐπιστήμη ; Θεοδότος γάρ ὁ δντι καί οὗτος ὁ τέχνη ὁ χρῶμα . ὁ χρόνος μέν γάρ εὐκαταφρόνητος γένος , καί ὁ γνῶσις ὁ ἐργασία ἀφαιρέω ὁ εὑρίσκω ὁ Εὐφημία . εἰμί δέ τις ἀκριβῶς ἕκαστος σκοπέω βελήσειε , σφδρα εἄν καί οὗτος ὁ τέχνη θαυμάζω . ὁ γάρ ἔριον κείρω , καί ὁ κάτ-ηλυς καθαίρω , διαζῶ μέν πρῶτος , καί εἰς λεπτόν διαιρέω , εἶτα ὁ κάταγμα μήρυμα γίγνομαι · ἔπειτα , ὁ ταλασιουργία λαμβάνω , ὁ μέν δραχρίφες καί οἱονεί εὐθύς ἔχω ὁ ἴς ( 44 ) , ὁ λοιπός ἀποχρίω · καί ὁ λοιπάς δέ συντίθημι , κρόκη κατασκευάζω ὁ στήμων . εἶτα γυνή χείρ λαμβάνω , ὁ λεπτόν νήφω νῆμα , καί οὗτος πρότερος , οἷος τις χορδή , κατά τάξις ἐν ὁ ἱστός διατείνω , ἐμβάλλω ( 45 ) μέν ὁ κρόκη , ὁ δέ χείρ ὁ στήμων διακρίνω , καί ὁ ἐμπεδάω μηριναω ( 46 ) , ὁ μέν χαλάω , ὁ δέ τείνω , εἶτα ὁ εἰς οὗτος συντίθημι ὄργανον οἷος ὀθέω καί πιλέω ὁ κρόκη , οὕτως ἀποτελέω ὁ ὕφασμα . Τῖς δέ πρός ἄξιος ὁ δίδωμι ὁ ζῷον θαυμάζω ; Πῶς ἐν χρῶμα ὁ ὑπόκειμαι , ἐράω ἢ σφρικως ( 47 ) νῆμα , παντοδαπής ζῷον ἐνυφαίνω τύπος , καί ἄνθρωπος ἴνδαλμα , ὁ μέν θηρεύω , ὁ δέ πρεσβεύω , καί δένδρον εἰκών , καί ἕτερος ἄλλος μυρίος . ἀλη -