theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0320.1
A Θεοῦ πρόνοιαν φαινομένην , φέρς σε ξεναγήσωμεν ἐπὶ τὰ λοιπὰ τῆς κτίσεως μέρη · καὶ καθάπερ τὰ βρέφη τὸ ( 16 ) πρῶτον τοῦ βαδίζειν ἀρξάμενα , τῆς δεξιᾶς σου λαβόμενοι , κατὰ βραχὺ τὴν κτίσιν περιροντῆσαι παρασκευάσωμεν . Κατάβηθι τοίνυν ἀπὸ τῶν οὐρανῶν , οἷον εἰς τινὰ βαθμὸν πρῶτον τὸν ἥλιον , καὶ μὴ δεῖσας τὸν ἐμπρησθῆν , ἀλλ’ ἐπιβίθι καὶ περιπάτησον · οὐ γὰρ ἐμπρήσει σε εὐγνωμόνως περὶ τὸν Ποιητὴν διακειμένον , ἀλλ’ ὑποδείξει σοι τὸν Δημιουργόν , ἐναντίως κεχρῆσθαι τῇ τῆς φύσεως ἐνεργείᾳ κελεύοντα . Φιλεῖ μὲν γὰρ τὸ πῦρ κατὰ φύσιν τὴν ἐπὶ τὰ ἄνω φοράν , ὥσπερ τὸ ὕδωρ τὸν ἐπὶ τὸ πρανὲς δρόμον . Καὶ οὔτε τοῦτο ἐξ ὑπηρεσίας εἰς ἀκρώρειαν ἀνάγειν δυνάτων , οὔτε ἐκεῖνο πείσαι κάτω πέμψαι τὴν φλόγα · ἀλλὰ χάν μυριάδας τις φιλονειχήσει , λαμπάδα κατέχων , ἢ δάδα , κάτω ταύτην μεταενεγκεῖν τῇ χειρί , ἡ φλὸξ ἐπὶ τὰ ἄνω πάλιν χωρεῖ , καὶ κατὰ τῆς κατεχοῦσης ἄττει χειρός , καὶ ἣν ἐλαχεν ἐξ ἀρχῆς ὁρμὴν οὐκ ἐξ , ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ὧρων τῆς φύσεως ἔστηκε . Τῷ δὲ Ποιητῇ πάντα ῥάβδια . Τὸ γὰρ τῇ σῇ μὴ πειθόμενον δεξιᾷ , τοῖς τοῦ Δημιουργοῦ νεύμασιν εἴκει . Καὶ ἔστιν ἰδεῖν ἥλιον καὶ σελήνην , καὶ τὸν τῶν ἀστέρων χορόν , τῷ μὲν οὐρανῷ τὰ νῶτα διδόντας , κάτω δὲ τὰς ἀκτίνας ἀκείνας · δοῦλα γὰρ ἐστι τοῦ κεκτικότος , καὶ φύσις αὐτοῖς ὁ τοῦ ποιήσαντος ὅρος . Σοὶ μὲν γὰρ οὐ πείθεται τοῦ πυρὸς ἡ φύσις , οὐδὲ τῆς οἰκείας ἐνεργείας ἐξίσταται · ὁμόδουλος γὰρ ὑπάρχει · τοῖς δὲ τοῦ Ποιητοῦ νεύμασι πειθομένη , μεταρρυθμίζεται ( 17 ) , καὶ κατωφερὴς ἡ ἀνωφερὴς γίνεται φύσις . Οὕτω τῶν ὑδάτων τὴν φύσιν , ροώδη τε καὶ χαύνην οὖσαν , ἄγει καὶ φέρει μετέωρον , καὶ κάτωθεν ἀνέλικον , μέσῃν οὐρανοῦ καὶ γῆς ἰστησιν , ἐπ’ οὐδενὸς ἐπηρεσομένην , ἀλλὰ λόγῳ μόνῳ ἠρωρημένην καὶ κρεμαμένην . Ἄλλὰ τέως περὶ τῶν νεφῶν μηδὲν ἀκούσαι ποθήσης , μηδὲ δραμεῖν ἐθελήσης , οὐδὲπὸν βαδίζειν μεμαθηκώς , ἀλλὰ κατὰ βραχὺ τὴν κτίσιν οδεύων , μάθε τῆς εὐσεβείας τὸν δρόμον . Βλέπε τοιγαροῦν χάνταῦθα τοῦ Θεοῦ τὴν πρόνοιαν , ἐρεστώσαν ἥλιω καὶ σελήνῃ καὶ τοῖς ἄλλοις φωστήροις , καὶ οἷον τινὶ φωνῇ παρακελευομένην δαδοῦχειν τοῖς ἀνθρώποις , καὶ οὐχ ἀπλῶς δαδοῦχειν , ἀλλὰ κατὰ χρόνον διανομὴν . Ἄνισχων μὲν γὰρ ὁ ἥλιος τὴν ἡμέραν ποιεῖ , δυσάμενος δὲ καὶ οἷον ἐλ κρυπτόμενος , παραχωρεῖ τῇ νυκτί , ἧς τὸ ζοφῶδες διὰ σελήνης καὶ ἀστέρων ὁ Δημιουργὸς κεράννυσι(18 ) . Καὶ ἔστιν ἰδεῖν οἷον τινὰς ἀδελφάς , τὴν ἡμέραν φῶμι καὶ τὴν νύκτα , παρ’ ἀλλήλων δανειζομένας · εἰς χρείαν τῶν ( 19 ) ἀνθρώπων τὸν χρόνον , καὶ πάλιν εὐγνωμόνως ἀποδιδοῦσας . Τοῦ μὲν γὰρ χειμῶνος λήγοντος , καὶ τοῦ ἔαρος ὑπολάμποντος , ἡνίκα πλεῖους τῶν ἀνθρώπων οἱ περὶ τὴν ἐργασίαν πόνοι , ὁδοιπορίαι τε καὶ ἐκδημίαι , καὶ ἀπὸ λιμένων ἀναχωγαί , καὶ θάλαττα ἐστορεσμένη , καὶ τῆς χειμερίως ἀπηλλαγμένη τραχύτητος , καὶ ἡ γῇ τοῖς λητοῖς κομιδᾶ τὸν γηπόνον εἰς ἐπιμείλιαν καλεῖ , καὶ τὰ φυτὰ τὸν φυτουργὸν εἰς τομὴν καὶ κάθαρσιν καὶ ἀρόσειαν , καὶ
Lemmas: A Θεός πρόνοια φαίνω , φέρω σύ ξεναγέω ἐπί ὁ λοιπάς ὁ κτίσις μέρος · καί καθάπερ ὁ βρέφος ὁ ( 16 ) πρῶτος ὁ βαδίζω ἄρχω , ὁ δεξιός σύ λαμβάνω , κατά βραχύς ὁ κτίσις περιροντῆσαι παρασκευάζω . καθάπτω τοίνυν ἀπό ὁ οὐρανός , οἷος εἰς τις βαθμός πρῶτος ὁ ἥλιος , καί μή δείδω ὁ ἐμπίμπρημι , ἀλλά ἐπιβίθι καί περιπατέω · οὖον γάρ ἐμπίμπρημι σύ εὐγνωμόνως περί ὁ Ποιητής διάκειμαι , ἀλλά ὑποδείκνυμι σύ ὁ Δημιουργός , ἐναντίος χράομαι ὁ ὁ φύσις ἐνέργεια κελεύω . φιλέω μέν γάρ ὁ πῦρ κατά φύσις ὁ ἐπί ὁ ἄνω φορός , ὥσπερ ὁ ὕδωρ ὁ ἐπί ὁ πρανής δρόμος . καί οὔτε οὗτος ἐκ ὑπηρεσία εἰς ἀκρώρεια ἀνάγω δύο , οὔτε ἐκεῖνος πείθω κάτω πέμπω ὁ φλόξ · ἀλλά χήν μυριάς τις φιλονειχήσει , λαμπάς κατέχω , ἢ δαΐς , κάτω οὗτος μεταφέρω ὁ χείρ , ὁ φλόξ ἐπί ὁ ἄνω πάλιν χωρέω , καί κατά ὁ κατέχω ἀίσσω χείρ , καί ὅς λαγχάνω ἐκ ἀρχή ὁρμή οὐ ἐκ , ἀλλά ἐπί ὁ ὁράω ὁ φύσις ἵστημι . ὁ δέ Ποιητής πᾶς ῥαβδίον . ὁ γάρ ὁ σός μή πείθω δεξιός , ὁ ὁ Δημιουργός νεῦμα εἴκω . καί εἰμί ὁράω ἥλιος καί σελήνη , καί ὁ ὁ ἀστήρ χορός , ὁ μέν οὐρανός ὁ νῶτον δίδωμι , κάτω δέ ὁ ἄκτινος ακειναω · δοῦλος γάρ εἰμί ὁ κτίζω , καί φύσις αὐτός ὁ ὁ ποιέω ὅρος . σοί μέν γάρ οὖον πείθω ὁ πυρός ὁ φύσις , οὐδέ ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια ἐξίστημι · ὁμόδουλος γάρ ὑπάρχω · ὁ δέ ὁ Ποιητής νεῦμα πείθω , μεταρρυθμίζω ( 17 ) , καί κατωφερής ὁ ἀνωφερής γίγνομαι φύσις . οὕτως ὁ ὕδωρ ὁ φύσις , ῥοώδης τε καί χαῦνος εἰμί , ἄγω καί φέρω μετέωρος , καί κάτωθεν ἀναλίσκω , μέσος οὐρανός καί γῆ ἵστημι , ἐπί οὐδείς ἐπαίρω , ἀλλά λόγος μόνος ἀρόω καί κρεμάννυμι . ἀλλά τέως περί ὁ νέφος μηδείς ἀκούω ποθέω , μηδέ τρέχω ἐθέλω , οὐδέπω βαδίζω μανθάνω , ἀλλά κατά βραχύς ὁ κτίσις ὁδεύω , μανθάνω ὁ εὐσέβεια ὁ δρόμος . βλέπω τοιγάρ χάσκω ὁ Θεός ὁ πρόνοια , ἐρεστώσαν ἥλιος καί σελήνη καί ὁ ἄλλος φωστήρ , καί οἷος τις φωνή παρακελεύομαι δᾳδουχέω ὁ ἄνθρωπος , καί οὐ ἀπλόος δᾳδουχέω , ἀλλά κατά χρόνος διανομή . ἀνίσχω μέν γάρ ὁ ἥλιος ὁ ἡμέρα ποιέω , δύο δέ καί οἷος Ελ κρύπτω , παραχωρέω ὁ νύξ , ὅς ὁ ζοφώδης διά σελήνη καί ἀστήρ ὁ Δημιουργός κεράννυμι ) . καί εἰμί ὁράω οἷος τις ἀδελφός , ὁ ἡμέρα φημί καί ὁ νύξ , παρά ἀλλήλων δανείζω · εἰς χρεία ὁ ( 19 ) ἄνθρωπος ὁ χρόνος , καί πάλιν εὐγνωμόνως ἀποδίδωμι . ὁ μέν γάρ χειμών λήγω , καί ὁ ἔαρ ὑπολάμπω , ἡνίκα πλείων ὁ ἄνθρωπος ὁ περί ὁ ἐργασία πόνος , ὁδοιπορία τε καί ἐκδημία , καί ἀπό λιμήν ἀναχωγαί , καί θάλασσα στόρνυμι , καί ὁ χειμέριος ἀπαλλάσσω τραχύτης , καί ὁ γῆ ὁ Λητοὶς κομιδή ὁ γηπόνος εἰς ἐπιμείλια καλέω , καί ὁ φυτόν ὁ φυτουργός εἰς τομή καί κάθαρσις καί ἀρόω , καί