theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0311.1
ἐργαζόμενος , οὐδὲς τῶν καθ' ἡμᾶς ἀντίχρου πώποτε ἀνθρώπων . Φαινόμενος δὲ καὶ τὸ τε μέγεθος , τὸ τε κάλλος ὑποδεικνύς , καὶ τῆς ὠφελίας τοὺς ἀνθρώπους παρέχων τὴν χρείαν , αἰσῶν κηρύττει τὸν Ποιητήν , καὶ τὰς ἀπάντων γλώττας εἰς ὑμνησίαν κινεῖ καὶ καθάπερ οἰκίαν ὁρῶντες τεχνικῶς μᾶλα γεγενημένην , καὶ ἐπὶ στερεᾶς κρηπίδος ἐκπερισσομένην ( 26 ) , καὶ γωνίας εὐθείας συννηρμομένας , εὐρὲς τε καὶ μήκος ἔχουσαν , καὶ ὕψος , τὴν πρὸς ταῦτα διασώζον ἀναλογίαν , καὶ φωταγωγούς ἐν ῥυθμῷ καὶ τάξει γεγενημένας , καὶ τὰ ἄλλα ὅσα τὰς τοιαύτας οἰκίας λαμπρύνειν φιλεῖ , εὐθὺς τὸν τεχνίτην θαυμάζομεν , καὶ τὸν οὖ παρόντα ζωγραφοῦμεν τῇ διανοίᾳ , καὶ εἰς τὴν ἐκείνου τέχνην πᾶσαν ἐκείνης τῆς εὐπρεπείας ἀναφέρομεν τὴν εἰμωρίαν · οὕτως οὖρανοὺν ὁρῶντες , καὶ τῶν κατ' οὐρανὸν φωστέρων τὴν χρεσιώδη χρείαν , οὐ ταῦτα προσκυνούμεν , ἀλλὰ τὸν τοῦτον Ποιητὴν ταῖς δυναταῖς ὑμνήσιαις γεραίρομεν , καὶ ἐκ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως τὸν Γενεαουργὸν θεωροῦμεν . Λογιζόμεθα γὰρ ὀρθῶς καὶ δικαίως · Εἰ τῆλικούτων τῶν ποιημάτων τὸ μέγεθος , πηλίκος ὁ Ποιητής ; καὶ εἰ τοιαύτη τῶν γενητῶν ἡ ὥρα , οἷον σοῦ ἀριστοτέχνου καὶ Ποιητοῦ τῶν ὅλων τὸ κάλλος ; Οὕτως , Οἱ οὐρανοὶ διηγούνται δόξαν Θεοῦ , ποιήσιν δὲ χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τὸ στερέωμα · οὕτως , Ἡμέρα ( 27 ) τῇ ἡμέρᾳ ἐρεύγεται ῥῆμα , καὶ νὺξ νυκτὶ ἀναγγέλλει γνῶσιν · οὐ φωνὴν ἀπεῖσαι , οὐδὲ διὰ γλώττης φθεγγόμενοι , ἀλλὰ διηνεκῶς ἀλλήλας διαδεχόμενοι , καὶ πρὸς τὴν τῶν ἀνθρώπων χρείαν ὅπ' ἀλλήλων πλεονεκτούμεναι · καὶ τοσοῦτόν πως ἐκθοῦσαι , ὡς ἀπάντων ἀνθρώπων τὸ γένος τῆς τοιαύτης ἐπατεῖν φωνῆς . Οὐχ εἰσὶ γάρ , φησὶ , λαλαῖ , οὐδὲ λόγοι , ὧν οὐχὶ ( 28 ) ἀκούονται αἱ φωναὶ αὐτῶν . Ἄπαν γὰρ ἔθνος , καὶ ἅπασα γλῶσσα τῶν τῆς ἡμέρας καὶ τῆς νυκτὸς κηρυγμάτων ἀκούει . Αἱ μὲν γὰρ γλῶτται τὸ διάφορον ἔχουσι , μία δὲ φύσις τὴν αὐτὴν παρὰ τούτων δρέπεται χρείαν . Οὕτω πάλιν ὁ ταῦτα εἰρηκὼς , ἐν ἑτέρῳ ψαλμῷ τὸν Δημιουργὸν ἀνυμνῶν , ἔλεγεν · Ἐθαυμαστώθη ἡ γνῶσίς σου ἐξ ἐμοῦ , ἐκραταιώθη , οὐ μὴ δύναμαι πρὸς αὐτήν . Εἰς ἑμαυτὸν γάρ , φησὶ , στραφεὶς , καὶ ἐν ἑμαυτῷ γενόμενος , καὶ τῶν ἐξωθεν ἀπάντων θορύβων ἀπαλλαγείς , ἐν θεωρίᾳ τῆς ἑμαυτοῦ γενέσθαι φύσεως ἠδουλήθην , καὶ τὴν λογικὴν τῆς ψυχῆς ἀκριβῶς δύναμιν κατιδεῖν , τὰς ἐπιστήμας , ὧν ἐστὶ δεκτική , τὰς τέχνας , ὧν τὸν βίον ἐνέπλησε , δι' ὧν ἥδιον καὶ θυμηδεστέρον βιοτεῦει , ὧν ὑδίνει λόγον τὸ πλῆθος , ὧν δέχεται τὴν ἀμετρίαν · πῶς ἀποτίθεται ταῦτα , καὶ διακεκριμένως φυλάττει · πῶς προφέρει ῥάδιως τῶν ἀποκειμένων ( 29 ) ὅ βούλεται · πῶς ἰθύνει τὸ σῶμα , καὶ ὀφθαλμοῖς μὲν , ὀγκῶν καὶ χρωμάτων ἐγχειρίζει διάκρισιν · γλώττῃ δὲ , χυμοὺς διχάζειν ἐπίστευσε , καὶ διάγνωτον τῶν οἰκείων οἰδίων ἐχειροτόνησεν , δαμῶν δὲ κριτήριον ἀπέτρεψεν τὰς βίνας , καὶ λόγοις ἐξωθεν φερομένοις τὰς ἀκοὰς ἀνέπε -
Lemmas: ἐργάζομαι , οὐδή ὁ κατά ἐγώ ἀντίχροος πώποτε ἄνθρωπος . φαίνω δέ καί ὁ τε μέγεθος , ὁ τε κάλλος ὑποδείκνυμι , καί ὁ ὠφέλεια ὁ ἄνθρωπος παρέχω ὁ χρεία , αἶσα κηρύσσω ὁ Ποιητής , καί ὁ ἀπαντάω γλῶσσα εἰς ὑμνήσιος κινέω καί καθάπερ οἰκίον ὁράω τεχνικός μῆλον γίγνομαι , καί ἐπί στερεός κρηπίς ἐκπέρθω ( 26 ) , καί γωνία εὐθύς συναρμόζω , εὑρίσκω τε καί μήκος ἔχω , καί ὕψος , ὁ πρός οὗτος διασῴζω ἀναλογία , καί φωταγωγός ἐν ῥυθμός καί τάξις γίγνομαι , καί ὁ ἄλλος ὅσος ὁ τοιοῦτος οἰκίον λαμπρύνω φιλέω , εὐθύς ὁ τεχνίτης θαυμάζω , καί ὁ οὖον πάρειμι ζωγραφέω ὁ διάνοια , καί εἰς ὁ ἐκεῖνος τέχνη πᾶς ἐκεῖνος ὁ εὐπρέπεια ἀναφέρω ὁ ειμωρια · οὕτως οὐρανόω ὁράω , καί ὁ κατά οὐρανός φωστέρων ὁ χρεσιώδη χρεία , οὖον οὗτος προσκυνέω , ἀλλά ὁ οὗτος Ποιητής ὁ δυνατός ὑμνέω γεραίρω , καί ἐκ μέγεθος καί καλλονή κτίσμα ἀνάλογος ὁ Γενεαουργὸν θεωρέω . λογίζομαι γάρ ὀρθῶς καί δικαίως · εἰμί τηλικόσδε ὁ ποίημα ὁ μέγεθος , πηλίκος ὁ Ποιητής ; καί εἰμί τοιοῦτος ὁ γενητός ὁ ὥρα , οἷος σύ ἀριστοτέχνης καί Ποιητής ὁ ὅλος ὁ κάλλος ; οὕτως , ὁ οὐρανός διηγέομαι δόξα Θεός , ποιός δέ χείρ αὐτός ἀναγγέλλω ὁ στερέωμα · οὕτως , Ἡμέρα ( 27 ) ὁ ἡμέρα ἐρεύγομαι ῥῆμα , καί νύξ νύξ ἀναγγέλλω γνῶσις · οὖον φωνή ἀφίημι , οὐδέ διά γλῶσσα φθέγγομαι , ἀλλά διηνεκής ἀλλήλων διαδέχομαι , καί πρός ὁ ὁ ἄνθρωπος χρεία ὑπό ἀλλήλων πλεονεκτέω · καί τοσοῦτόν πως ἐκθέω , ὡς ἀπαντάω ἄνθρωπος ὁ γένος ὁ τοιοῦτος πατέω φωνή . οὐχ εἰμί γάρ , φημί , λάλη , οὐδέ λόγος , ὅς οὐ ( 28 ) ἀκούω ὁ φωνή αὐτός . ἅπας γάρ ἔθνος , καί ἅπας γλῶσσα ὁ ὁ ἡμέρα καί ὁ νύξ κήρυγμα ἀκούω . ὁ μέν γάρ γλῶσσα ὁ διάφορος ἔχω , εἷς δέ φύσις ὁ αὐτός παρά οὗτος δρέπω χρεία . οὕτως πάλιν ὁ οὗτος ἐρῶ , ἐν ἕτερος ψαλμός ὁ Δημιουργός ἀνυμνέω , λέγω · θαυμαστόω ὁ γνῶσις σύ ἐκ ἐγώ , κραταιόω , οὖον μή δύναμαι πρός αὐτός . εἰς ἐμαυτοῦ γάρ , φημί , στρέφω , καί ἐν ἐμαυτοῦ γίγνομαι , καί ὁ ἐξωθεν ἀπαντάω θόρυβος ἀπαλλάσσω , ἐν θεωρία ὁ ἐμαυτοῦ γίγνομαι φύσις ἀδουλέω , καί ὁ λογικός ὁ Ψυχή ἀκριβῶς δύναμις καθοράω , ὁ ἐπιστήμη , ὅς εἰμί δεκτικός , ὁ τέχνη , ὅς ὁ βίος ἐμπίμπλημι , διά ὅς ἡδύς καί θυμηδής βιοτεύω , ὅς ὑδίνει λόγος ὁ πλῆθος , ὅς δέχομαι ὁ ἀμετρία · πῶς ἀποτίθημι οὗτος , καί διακεκριμένως φυλάσσω · πῶς προφέρω ῥᾳδίως ὁ ἀπόκειμαι ( 29 ) ὅς βούλομαι · πῶς εὐθύνω ὁ σῶμα , καί ὀφθαλμός μέν , ὀγκόω καί χρῶμα ἐγχειρίζω διάκρισις · γλῶσσα δέ , χυμός διχάζω πιστεύω , καί διαγιγνώσκω ὁ οἰκέω οἴδιον χειροτονέω , δαμάζω δέ κριτήριον ἀποτρέπω ὁ Βίνας , καί λόγος ἐξωθεν φέρω ὁ ἀκοή ἀναπίπτω -