theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0288.1
Θεοῦ πρόνοιαν φαινομένην , φέρε σε ξαναγάγωμεν ἐπὶ τὰ λοιπὰ τῆς κτίσεως μέρη · καὶ καθάπερ τὰ βρέφη τὸ ( 16 ) πρῶτον τοῦ βαδίζειν ἀρξάμενα , τῆς δεξιᾶς σου λαβόμενοι , κατὰ βραχὺ τὴν κτίσιν περινοστήσαι παρασκευάσωμεν . Κατάδηθι τοίνυν ἀπὸ τῶν οὐρανῶν , οἷον εἰς τινὰ βαθμὸν πρῶτον τὸν ἥλιον , καὶ μὴ δείσῃς τὸν ἐκπρησύνον , ἀλλ’ ἐπίδηθι καὶ περιπατήσῃς · οὐ γὰρ ἐκπρήσει σε εὐγνώμων περὶ τὸν Ποιητὴν διαχειριζόμενος , ἀλλ’ ὑποδείξει σοι τὸν Δημιουργόν , ἐναντίως κεχρῆσθαι τῇ τῆς φύσεως ἐνεργείᾳ κελεύοντα . Φιλεῖ μὲν γὰρ τὸ πῦρ κατὰ φύσιν τὴν ἐπὶ τὰ ἄνω φοράν , ὥσπερ τὸ ὕδωρ τὸν ἐπὶ τὸ πρανεὲς δρόμον . Καὶ οὔτε τοῦτο ἐξ ὑπηρεσίας εἰς ἀκροῦρειαν ἀνάγειν δυνάταν , οὔτε ἐκεῖνο πειτᾶν κάτω πεισάμεν τὴν φύλα · ἀλλὰ κάμν μωρίαις · τις φιλονεικήσει , λαμπάδα κατέχων , ἡ δόξα , κάτω ταύτην μετενεγκεῖν τῇ χειρὶ , ἡ φλὸξ ἐπὶ τὰ ἄνω πάλιν χωρεῖ , καὶ κατὰ τῆς κατεχοῦσης ἄττει χειρός , καὶ ἂν ἐλαχεν ἐξ ἀρχῆς ὁρμὴν οὐκ ἐξ , ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ὅρων τῆς φύσεως ἔστηκε . Τῷ δὲ Ποιητῇ πάντα ῥάδια . Τὸ γὰρ τῇ σῇ μὴ πειθόμενον δεξιᾷ , τοῖς τοῦ Δημιουργοῦ κελεύμασι εἰκεῖ . Καὶ ἔστιν ἰδεῖν ἥλιον καὶ σελήνην , καὶ τὸν τῶν ἀστέρων χορόν , τῷ μὲν οὐρανῷ τὰ νῶτα διδόντας , κάτω δὲ τὰς ἀκτῖνας ἀφείοντας · δοῦλα γὰρ ἐστι τοῦ κεκτισκότος , καὶ φύσις αὐτοῖς ὁ τοῦ ποιήσαντος ὅρος . Σοὶ μὲν γὰρ οὐ πειθεῖται τοῦ πυρὸς ἡ φύσις , οὐδὲ τῆς οἰκείας ἐνεργείας ἐξίσταται · ὁμοδοῦλος γὰρ ὑπάρχει · τοῖς δὲ τοῦ Ποιητοῦ νεύμασι πειθομένη , μεταρρυθμίζεται ( 17 ) , καὶ κατωφερὴς ἡ ἀνωφερὴς γίνεται φύσις . Οὕτως τῶν ὑδάτων τὴν φύσιν , βούδην τε καὶ χαύνην οὖσαν , ἄγει καὶ φέρει μετέωρον , καὶ κάτωθεν ἀνέλικων , μέσῃν οὐρανὸν καὶ γῆς ἴστησιν , ἐπ’ οὐδενὸς ἐπηρεσιζομένην , ἀλλὰ λόγῳ μόνῳ ψωρημένῃ καὶ κρεμαμένην . Ἄλλὰ τέως περὶ τῶν νεφρῶν μηδὲν ἀκούσαι ποθήσης , μηδὲ δραμεῖν ἐθέλησης , οὐδὲπω βαδίζειν μεμαθηκώς , ἀλλὰ κατὰ βραχὺ τὴν κτίσιν ὁδεύων , μᾶλε τῆς εὐσεβείας τὸν δρόμον . Βλέπε τοιγαροῦν κἄνταῦθα τοῦ Θεοῦ τὴν πρόνοιαν , ἐφαστώσαν ἡλίῳ καὶ σελήνῃ καὶ τοῖς ἄλλοις φωστήροις , καὶ οἷόν τινι φωτὶ παρακελευομένην δαδοῦσιν τοῖς ἀνθρώποις , καὶ οὐχ ἀπλῶς δαδοῦχεῖν , ἀλλὰ κατὰ χρόνον διανομὴν . Ἀνίσχων μὲν γὰρ ὁ ἥλιος τὴν ἡμέραν ποιεῖ , δυόμενος δὲ καὶ οἰονεὶ κρυπτόμενος , παραχωρεῖ τῇ νυκτί , ἧς τὸ ζοφῶδες διὰ σελήνης καὶ ἀστέρων ὁ Δημιουργὸς κεραύνυσι(18 ) . Καὶ ἔστιν ἰδεῖν οἷόν τινὰς ἀδελφὰς , τὴν ἡμέραν σήμε καὶ τὴν νύκτα , παρ’ ἀλληλῶν δανειζομένας εἰς χρῆσιν τῶν ( 19 ) ἀνθρώπων τὸν χρόνον , καὶ πάλιν εὐγνωμόνως ἀποδιδοῦσας . Τοῦ μὲν γὰρ χειμῶνος λήγοντος , καὶ τοῦ ἔαρος ὑπολάμποντος , ἡνίκα πλεῖους τῶν ἀνθρώπων οἱ περὶ τὴν ἐργασίαν πόννοι , ὁδοιπορίαι τε καὶ ἐκδημίαι , καὶ ἀπὶ λιμένων ἀναγωγαί , καὶ θάλαττα ἐξοτρεσμένη , καὶ τῆς χειμερινῆς ἀπηλλαγμένης τραχύτητος , καὶ ἡ γῆ τοῖς λητοῖς κομίσαι τὸν γηπόνων εἰς ἐπιμέλειαν καλεῖ , καὶ τὰ φυτὰ τὸν φυτουργὸν εἰς τομὴν καὶ κάθαρσιν καὶ ἀρδεῖαν , καὶ
Lemmas: Θεός πρόνοια φαίνω , φέρω σύ ξαναγάγωμεν ἐπί ὁ λοιπάς ὁ κτίσις μέρος · καί καθάπερ ὁ βρέφος ὁ ( 16 ) πρῶτος ὁ βαδίζω ἄρχω , ὁ δεξιός σύ λαμβάνω , κατά βραχύς ὁ κτίσις περινοστέω παρασκευάζω . Κατάδηθι τοίνυν ἀπό ὁ οὐρανός , οἷος εἰς τις βαθμός πρῶτος ὁ ἥλιος , καί μή δείδω ὁ ἐκπράσσω , ἀλλά ἐπιδέω καί περιπατέω · οὖον γάρ ἐκπίμπρημι σύ εὐγνώμων περί ὁ Ποιητής διαχειρίζομαι , ἀλλά ὑποδείκνυμι σύ ὁ Δημιουργός , ἐναντίος χράομαι ὁ ὁ φύσις ἐνέργεια κελεύω . φιλέω μέν γάρ ὁ πῦρ κατά φύσις ὁ ἐπί ὁ ἄνω φορός , ὥσπερ ὁ ὕδωρ ὁ ἐπί ὁ πρανής δρόμος . καί οὔτε οὗτος ἐκ ὑπηρεσία εἰς ἀκροῦρειαν ἀνάγω δυνάτης , οὔτε ἐκεῖνος πειος κάτω πείθω ὁ φῦλον · ἀλλά κάμνω μωρία · τις φιλονεικέω , λαμπάς κατέχω , ὁ δόξα , κάτω οὗτος μεταφέρω ὁ χείρ , ὁ φλόξ ἐπί ὁ ἄνω πάλιν χωρέω , καί κατά ὁ κατέχω ἀίσσω χείρ , καί εἄν λαγχάνω ἐκ ἀρχή ὁρμή οὐ ἐκ , ἀλλά ἐπί ὁ ὁράω ὁ φύσις ἵστημι . ὁ δέ Ποιητής πᾶς ῥᾴδιος . ὁ γάρ ὁ σός μή πείθω δεξιός , ὁ ὁ Δημιουργός κελευπημα εἴκω . καί εἰμί ὁράω ἥλιος καί σελήνη , καί ὁ ὁ ἀστήρ χορός , ὁ μέν οὐρανός ὁ νῶτον δίδωμι , κάτω δέ ὁ ἀκτίς ἀφίημι · δοῦλος γάρ εἰμί ὁ κτίζω , καί φύσις αὐτός ὁ ὁ ποιέω ὅρος . σοί μέν γάρ οὖον πείθω ὁ πυρός ὁ φύσις , οὐδέ ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια ἐξίστημι · ὁμόδουλος γάρ ὑπάρχω · ὁ δέ ὁ Ποιητής νεῦμα πείθω , μεταρρυθμίζω ( 17 ) , καί κατωφερής ὁ ἀνωφερής γίγνομαι φύσις . οὕτως ὁ ὕδωρ ὁ φύσις , βούδη τε καί χαῦνος εἰμί , ἄγω καί φέρω μετέωρος , καί κάτωθεν ανελικως , μέσος οὐρανός καί γῆ ἵστημι , ἐπί οὐδείς ἐπηρεσιζομένην , ἀλλά λόγος μόνος ψωράω καί κρεμάννυμι . ἀλλά τέως περί ὁ νεφρός μηδείς ἀκούω ποθέω , μηδέ τρέχω ἐθέλω , οὐδέπω βαδίζω μανθάνω , ἀλλά κατά βραχύς ὁ κτίσις ὁδεύω , Μάλε ὁ εὐσέβεια ὁ δρόμος . βλέπω τοιγάρ κἄνταῦθα ὁ Θεός ὁ πρόνοια , ἐφίστημι ἥλιος καί σελήνη καί ὁ ἄλλος φωστήρ , καί οἷος τις φάος παρακελεύομαι δήω ὁ ἄνθρωπος , καί οὐ ἀπλόος δᾳδουχέω , ἀλλά κατά χρόνος διανομή . ἀνίσχω μέν γάρ ὁ ἥλιος ὁ ἡμέρα ποιέω , δύο δέ καί οἱονεί κρύπτω , παραχωρέω ὁ νύξ , ὅς ὁ ζοφώδης διά σελήνη καί ἀστήρ ὁ Δημιουργός κεραύνυσι(18 ) . καί εἰμί ὁράω οἷος τις ἀδελφή , ὁ ἡμέρα Σῆμε καί ὁ νύξ , παρά ἀλλήλων δανείζω εἰς χρῆσις ὁ ( 19 ) ἄνθρωπος ὁ χρόνος , καί πάλιν εὐγνωμόνως ἀποδίδωμι . ὁ μέν γάρ χειμών λήγω , καί ὁ ἔαρ ὑπολάμπω , ἡνίκα πλείων ὁ ἄνθρωπος ὁ περί ὁ ἐργασία πόννος , ὁδοιπορία τε καί ἐκδημία , καί ἀπύ λιμήν ἀναγωγή , καί θάλασσα ἐξοτρεσμένη , καί ὁ χειμερινός ἀπαλλάσσω τραχύτης , καί ὁ γῆ ὁ Λητοὶς κομίζω ὁ γηπονέω εἰς ἐπιμέλεια καλέω , καί ὁ φυτόν ὁ φυτουργός εἰς τομή καί κάθαρσις καί ἀρδεία , καί