theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0362.1
λῆς διὰ τοὺς πόνους τὴν δουλείαν , ὦ φίλε · σκόπησον δὲ , ὡς καὶ πολλοὶ τῶν δεσποτῶν οὐχ ἧττον πονοῦσι τῶν οἰκετῶν , μᾶλλον δὲ καὶ πολὺ πλείω , εἰ καὶ τοῖς ἔργοις τὰς φροντίδας συναριθμήσεις . Σὺ μὲν οὖν τῶν νῦν ὄντων τοὺς σπουδαίους θεώρησον , ἐγὼ δὲ σοὶ τοὺς παλαιοὺς ὑποδείξω πλείω τῶν οἰκετῶν πεπονθότας . Βλέπε τὸν μὲν μαχάρῳ Νῶε , ξύλα τέμνοντα , καὶ ταῦτα τῷ σκεπάρνῃ καθαίροντα τε , καὶ πρὸς γωνίαν εὐθεῖαν ἐξομαλίζοντα , καὶ τὴν κιδῶνα ὡς προστάχθη ἐκ ξύλων τετραγῶνων κατασκευάζοντα , καὶ γόμφοις τὰς ἀρμονίας συνδέοντα , καὶ τοῖς τῷ τρόπῳ πᾶσαν ὑφαίνοντα , καὶ τῇ ἀσφάλτῃ καὶ τῇ πίστῃ καταχρίοντα , καὶ τοὺς ὕδας τὴν εἴσροφν ἀποκτείοντα . Τὸν δὲ μέγαν Ἀβραὰμ τὸν πατριάρχην , τὸν ὀκτωκαιδέκα καὶ τριακοσίων οἰχογενῶν δεσπότην , αὐτουργοῦντα , καὶ τοὺς ξένους διαχουῦντα , καὶ εἰς τὰ βουκόλια τρέχοντα , καὶ τὸ μοσχάριον ἕλοντα , καὶ τὴν ὀμὼχίαν πρὸς τὴν ἀρτοποιαν ἐπειγόντα · κάκεινὴν δὲ ὡσαύτως μάττουσαν τὰ ἄλευρα , καὶ τοὺς ἐγκυφίας ὀπτῶσαν , καὶ ταὶς θεραπαινὰς τὴν διακονίαν οὐκ ἐπιτρέπουσαν · αὐτὸν δὲ τῇ θαυμαστῷ ἐκεῖνον πρεσβύτην παρεστῶτα τοῖς ξένοις , καὶ τραπέζας μὲν οὐ κοινοῦντα , τὴν δὲ διακονίαν πληρουῦντα . Βλέπε τὴν Ῥεβέκκαν , τὴν τοῦ Βαθουὴλ θυγατέρα , τοῦ Ναχώρ τὴν ἔγγονον , ἡλικίαν μὲν ἔχουσαν γάμῳ , ὥρᾳ δὲ λάμπουσαν , καὶ δαλάμοις ἐμφιλοχωρεῖν οὐκ ἀνεχομένην , ἀλλ' ( 41 ) αὐτουργοῦσαν καὶ ὑδροφοροῦσαν , καὶ εἰς τὴν πρὸ τῆς πόλεως πηγὴν διαθέουσαν · καὶ οὐ μόνον ὁρᾷς τὸ ὕδωρ ( 42 ) κομίζουσαν , ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀρχιχομεύμους τὴν αὐτουργίαν παρέχουσαν , καὶ ἀνιμωμένην τὸ ὕδωρ , καὶ αὐτοὺς τε καὶ ταὶς καμήλοις προσφέρουσαν , καὶ τῆς σωφροσύνης τὸ καλὸν κτῆμα σῶν διαφυλάττουσαν , καὶ τὴν παρθενίαν ἀκήρατον διασώζουσαν , καὶ τοὺς πόνους μετὰ πάσης ἀπομεμένη προθυμίας , καὶ τούτοις ὡφαιζομένην μᾶλλον , ἢ τῷ χάλκει λαμπυνομένην . Ἐν τούτοις δὲ ταύτης υἱὸς , ἤτε δὴ ταύτης υἱὸς , ὁ μέγας Ἰακώβ , εἴκοσι διετέλεσεν ἔτη , ποιμαίνων καὶ θηρίοις παλαίων , καὶ τῶν τῆς ἀκτίνος λυπηρῶν ἀνεχόμενος , καὶ ὑπνὸν χόρον λαβεῖν οὐδὲ νύκτωρ δυνάμενος · καὶ τὰς τούτου δὲ γαμετάς , δι' ἃς καὶ τῶν πόνων ἠνέχετο , πρόβατα νεμούσας ἐν ταῖς ἱστορίαις εὑρίσκομεν . Καὶ οἱ τούτου δὲ παῖδες κτηνοτρόφοι τε ἦσαν , καὶ αὐτουργοί , καὶ ποιμένες , καὶ πολλαπλάσιον τῶν οἰκετῶν ὑπομένοντες πόνον . Καὶ ὁ θεότατος δὲ Μωϋσῆς τεσσαράκοντα ἔτη τούτων διετέλεσε βιοτεύων τὸν τρόπον . Καὶ ἡ τούτου δὲ γαμετή , Ἰερέως οὖσα θυγάτηρ , πρόβατα νέμουσα , καὶ τῶν ἀδίκων ποιμένων διὰ τῆς τούτου βοηθείας ἀπαλλαγείσα , τὴν μνηστείαν ἐδέξατο . Ἄλλὰ γὰρ περιττὸν μακχύνειν τὸν λόγον , καὶ πάντας εἰς μέσον ἄγειν τῆς θείας Γραφῆς τοὺς μετὰ πόνων τοῦ βίου διαδραμόντας τὸν βίον . Εἰ τοίνυν οὐχ οἰκετῶν μόνον , ἀλλὰ καὶ δεσποτῶν ἴδιον τὸ πονεῖν , τίνος χάριν τῆς δουλείας διὰ τοὺς πόνους κατηγορεῖς ; Τῶν
Lemmas: Λῆς διά ὁ πόνος ὁ δουλεία , εἰμί φίλος · σκοπέω δέ , ὡς καί πολύς ὁ δεσπότης οὐ κακός πονέω ὁ οἰκέτης , μᾶλλον δέ καί πολύς πλείων , εἰμί καί ὁ ἔργον ὁ φροντίς συναρίθμησις . σύ μέν οὖν ὁ νῦν εἰμί ὁ σπουδαῖος θεωρέω , ἐγώ δέ σύ ὁ παλαιός ὑποδείκνυμι πλείων ὁ οἰκέτης πάσχω . βλέπω ὁ μέν μαχάρῳ Νῶε , ξύλον τέμνω , καί οὗτος ὁ Σκεπάρνη καθαίρω τε , καί πρός γωνία εὐθύς ἐξομαλίζω , καί ὁ κιδῶνα ὡς προστάσσω ἐκ ξύλον τετράγωνος κατασκευάζω , καί γόμφος ὁ ἁρμονία συνδέω , καί ὁ ὁ τρόπος πᾶς ὑφαίνω , καί ὁ άσφαλτος καί ὁ πίστη καταχρίω , καί ὁ κάτ-ηλυς ὁ εἴσροφν ἀποκτείνω . ὁ δέ μέγας Ἀβραάμ ὁ πατριάρχης , ὁ ὀκτωκαίδεκα καί τριακόσιοι οιχογενος δεσπότης , αὐτουργέω , καί ὁ ξένος διαχέω , καί εἰς ὁ βουκόλιον τρέχω , καί ὁ μοσχάριον αἱρέω , καί ὁ ὀμὼχίαν πρός ὁ ἀρτοποιός επείγων · ἐκεῖνος δέ ὡσαύτως μάσσω ὁ ἄλευρον , καί ὁ ἐγκυφίας ὀπτάω , καί ὅς θεράπαινα ὁ διακονία οὐ ἐπιτρέπω · αὐτός δέ ὁ θαυμαστός ἐκεῖνος πρεσβύτης παρίστημι ὁ ξένος , καί τράπεζα μέν οὖον κοινόω , ὁ δέ διακονία πληρόω . βλέπω ὁ Ῥεβέκκα , ὁ ὁ Βαθουήλ θυγάτηρ , ὁ Ναχώρ ὁ ἔγγονος , ἡλικία μέν ἔχω γάμος , ὥρα δέ λάμπω , καί δαλάμοις ἐμφιλοχωρέω οὐ ἀνέχω , ἀλλά ( 41 ) αὐτουργέω καί ὑδροφορέω , καί εἰς ὁ πρό ὁ πόλις πηγή διαθέω · καί οὖον μόνος ὁράω ὁ ὕδωρ ( 42 ) κομίζω , ἀλλά καί ὁ ἀρχιχομεύμους ὁ αὐτουργία παρέχω , καί ἀνιμάω ὁ ὕδωρ , καί αὐτός τε καί ὅς κάμηλος προσφέρω , καί ὁ σωφροσύνη ὁ καλός κτῆμα σός διαφυλάσσω , καί ὁ παρθενίας ἀκήρατος διασῴζω , καί ὁ πόνος μετά πᾶς ἀπομένω προθυμία , καί οὗτος ὁράω μᾶλλον , ἢ ὁ χαλκεύς λάμπω . ἐν οὗτος δέ οὗτος υἱός , ἤτε δή οὗτος υἱός , ὁ μέγας Ἰακώβ , εἴκοσι διατελέω ἔτος , ποιμαίνω καί θηρίον Παλαίων , καί ὁ ὁ ἀκτίς λυπηρός ἀνέχω , καί ὕπνος χόρος λαμβάνω οὐδέ νύκτωρ δύναμαι · καί ὁ οὗτος δέ γαμετή , διά ὅς καί ὁ πόνος ἀνέχω , πρόβατον νέμω ἐν ὁ ἱστορία εὑρίσκω . καί ὁ οὗτος δέ παῖς κτηνοτρόφος τε εἰμί , καί αὐτουργός , καί ποιμήν , καί πολλαπλάσιον ὁ οἰκέτης ὑπομένω πόνος . καί ὁ θεός δέ Μωϋσῆς τεσσαράκοντα ἔτος οὗτος διατελέω βιοτεύω ὁ τρόπος . καί ὁ οὗτος δέ γαμετή , Ἱερεύς εἰμί θυγάτηρ , πρόβατον νέμω , καί ὁ ἄδικος ποιμήν διά ὁ οὗτος βοήθεια ἀπαλλάσσω , ὁ μνηστεία δέχομαι . ἀλλά γάρ περισσός μακχυνεος ὁ λόγος , καί πᾶς εἰς μέσος ἄγω ὁ θεῖος γραφή ὁ μετά πόνος ὁ βίος διατρέχω ὁ βίος . εἰμί τοίνυν οὐ οἰκέτης μόνος , ἀλλά καί δεσπότης ἴδιος ὁ πονέω , τίς χάρις ὁ δουλεία διά ὁ πόνος κατηγορέω ; ὁ