theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0290.1
τοὺς ἀνθρώπους διαναπαύουσα , ἀδῶς τὴν ( 23 ) τροφὴν παρέχει τοῖς θηρίοις πορίζεσθαι . Καὶ ἴσως ἄν τις εἴποι τῶν τὴν πρόνοιαν ἀρνούμενων · Τί ὧπότε γὰρ ἐδημιουργήθη τὰ θηρία ; Ποῖαι δὲ τοῖς ἀνθρώποις ἠρξαν πλῆροι ; Ἄλλὰ τὴν περὶ τούτων ἀπολογίαν ἐν τῷ περὶ τῶν θηρίων ἀναμενέτω λόγῳ · τέως δὲ ὁ λόγος ὧδὸ βαδίζειν . Ὅτι τοίνυν ἀνάγκαια , καὶ λίαν τοῖς ἀνθρώποις ὠφέλιμος τῆς νυκτός · ἡ χρεία , ἀπόχρη μὲν , ὡς οἶμαι , καὶ τὰ εἰρημένα διδάξαι . Προσθήσει δὲ ὧμως ὁ λόγος ἕτερα , τοῖς προτέροις συμμαρτυροῦντα . Ἐπειδὴ γὰρ θνητὴν ἔχομεν τὴν φύσιν , καὶ περιορισμένην ζῶμεν ζωὴν , ἔχρῃν ἡμᾶς μαθεῖν καὶ τοῦ χρόνου τὰ μέτρα . Ἡ ( 24 ) νὺξ τοιγαροῦν , μίσον τῶν ἡμερῶν γινομένη ( 25 ) , μετρεῖσθαι τὸν χρόνον ποιεῖ . Εἰ γὰρ ἀδιάδοχον ἐμμενῆκει ( 26 ) τὸ φῶς , οὐκ ἂν ἐνιαυτῶν ἐμεμαθήκειμεν ( 27 ) κύκλους , οὐκ ἂν μηνῶν ἐδιδάχθειμεν ἀριθμὸν , μία δ' ἂν ἐδοξεν ἡμῖν παντὸς εἶναι τοῦ παρόντος αἰῶνος τὸ μέτρον , ὅπερ ( 28 ) ἔξειν τὸν προσδοκούμενον αἰῶνα πιστεύομεν · ἀνέσπερον γὰρ τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ παντελῶς ἀδιάδοχον ἔσεσθαι δεδιδάχμεθα . Τοιούτος γὰρ ἔσται . ἀθανάτοις τοις ἔσοις καὶ ὁ αἰὼν ἀρμόττει . Ἐπὶ δὲ τοῦ παρόντος πολλῶν ἔνδειας ὄντας διὰ τὸ τῆς φύσεως θνητὸν καὶ ἐπίκιρον , ἔδει τοῦ χρόνου τὰ μέτρα γινώσκειν , ἵνα παραρρέοντα ( 29 ) τοῦτον ἡμᾶς ὁρῶντες , ἡμῶν αὐτῶν ἐπιμελόμεθα , καὶ πρὸς τὴν ἀποδημίαν ἐτοίμους παρέχωμεν . Διαδεχομένην τοιγα-ροῦν ἡ νὺξ τὴν ἡμέραν , μέτρον γίνεται τοῦ χρόνου , καὶ τοῦτο ἑπτάκις γιγνόμενον τὴν ἑβδομάδα ποιεῖ . Τοῦ δὲ μηνὸς ἐκ τῆς σελήνης τὸ μέτρον λαμβάνομεν · ἐπειδὴν γὰρ καὶ τῆς προσηγρίας μετέλαχε · μὴνιν γὰρ ὀνομάζουσι τὴν σελήνην . Αὕτη γὰρ αὐξομένη καὶ φθίνουσα , καὶ μηνυοειδὴς γιγνομένη , καὶ διχότομος , ἀμφίκυρτος τε καὶ πλησιφαὴς , καὶ πάλιν εἰς τὸ ἀμφίκυρτον μεταβαίνουσα σχῆμα , εἶτα ἐκτεῖν εἰς τὸ διχότομον , καὶ εἰς τὸ μηνυοειδὲς , αἴοις τὸν τῶν τριάκοντα ἡμερῶν ὀλίγων ὡρῶν δεόμενον ἀριθμὸν πληροῖ . Τὸν ἐνιαυτὸν δὲ κύκλον , οὐκ ἐκ τῶν μηνῶν μόνον ( 30 ) , ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ἡμερῶν διδασκόμεθα . Ἔαρος γὰρ ὑπολάμποντος , μέσον τὸν οὐρανὸν ὀδεύων ὁ ἥλιος , ἡμέρᾳ καὶ νυκτὶ τὴν ἰσότητα πραγματεύεται . Ἐκτεῖν τὰ βορειότερα τῶν ἐφῶν καταλαμβάνων , κάκειθεν ἀνίσχων , σμικρύνει μὲν τὰς νύκτας , αὐξεῖ δὲ τὰς ἡμέρας · θερμότερος δὲ τῇ γῇ προσβάλλων , τούς τούτης πεπαίνει καρπούς . Μέχρι δὲ τῶν εἰλωθτῶν ὀρῶν ὀδεύσας , ἐπάνεισιν ἀπὸ τῶν ἀρκτίων ἐπὶ τὰ νότια , καὶ πάλιν ἐν τῷ μεσοπώρῳ νυκτὶ καὶ ἡμέρᾳ τὴν ἰσότητα πρυτανεύσας , νοτιώτερος γίνεται , καὶ ταῖς μὲν νυξὶν ἀποδιδῶσιν , ὅπερ αὐτῶν λαβὼν δέδιξεν ταῖς ἡμέραις · παραχωρεῖ δὲ τῷ ἀέρι πυκνοῦσθαι , καὶ νεφῶν πληροῦσθαι , καὶ πᾶσαν ἄρδειν τὴν ἡπειρον . Ἐκτεῖν ἐπὶ τὴν ἰσημερινὴν ἐπανιὼν τρητήν , πληροῖ τὸν ἐνιαυτὸν κύκλον . Ἐπειδὴ τοίνυν εἴδεις ἡλίου καὶ σελήνης τὴν χρείαν , καὶ νυκτὸς καὶ
Lemmas: ὁ ἄνθρωπος διαναπαύω , Ἀδῶς ὁ ( 23 ) τροφή παρέχω ὁ θηρίον πορίζω . καί ἴσως ἄν τις εἶπον ὁ ὁ πρόνοια αρνούμενος · τις ὁράω γάρ δημιουργέω ὁ θηρίον ; ποῖος δέ ὁ ἄνθρωπος ἄρχω πληρόω ; ἀλλά ὁ περί οὗτος ἀπολογία ἐν ὁ περί ὁ θηρίον ἀναμένω λόγος · τέως δέ ὁ λόγος ὁράω βαδίζω . ὅτι2 τοίνυν ἀναγκαῖος , καί λίαν ὁ ἄνθρωπος ὠφέλιμος ὁ νύξ · ὁ χρεία , ἀποχράω μέν , ὡς οἴομαι , καί ὁ εἴρω διδάσκω . προστίθημι δέ ὠμός ὁ λόγος ἕτερος , ὁ πρότερος συμμαρτυρέω . ἐπεί γάρ θνητός ἔχω ὁ φύσις , καί περιορίζω ζῶ ζωή , χρή ἐγώ μανθάνω καί ὁ χρόνος ὁ μέτρον . ὁ ( 24 ) νύξ τοιγάρ , μίσον ὁ ἡμέρα γίγνομαι ( 25 ) , μετρέω ὁ χρόνος ποιέω . εἰμί γάρ ἀδιάδοχος ἐμμένω ( 26 ) ὁ φάος , οὐ εἄν ἐνιαυτός μεμαθακέλμω ( 27 ) κύκλος , οὐ εἄν μείς διδάσκω ἀριθμός , εἷς δέ εἄν δοκέω ἐγώ πᾶς εἰμί ὁ πάρειμι αἰών ὁ μέτρον , ὅσπερ ( 28 ) ἔχω ὁ προσδοκέω αἰών πιστεύω · ἀνέσπερον γάρ ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος καί παντελῶς ἀδιάδοχος εἰμί διδάσκω . τοιούτος γάρ εἰμί . ἀθάνατος ὁ ἕννυμι καί ὁ αἰών ἁρμόττω . ἐπί δέ ὁ πάρειμι πολύς ένδεια εἰμί διά ὁ ὁ φύσις θνητός καί ἐπικείρω , ἐσθίω ὁ χρόνος ὁ μέτρον γιγνώσκω , ἵνα παραρρέω ( 29 ) οὗτος ἐγώ ὁράω , ἐγώ αὐτός ἐπιμελέομαι , καί πρός ὁ ἀποδημία ἑτοῖμος παρέχω . διαδέχομαι τοιγάρ ὁ νύξ ὁ ἡμέρα , μέτρον γίγνομαι ὁ χρόνος , καί οὗτος ἑπτάκις γίγνομαι ὁ ἑβδομάς ποιέω . ὁ δέ μείς ἐκ ὁ σελήνη ὁ μέτρον λαμβάνω · ἐπειδή γάρ καί ὁ προσηγρίας μεταλαγχάνω · μῆνις γάρ ὀνομάζω ὁ σελήνη . Ἄτη γάρ αὐξάνω καί φθίω , καί μηνοειδής γίγνομαι , καί διχότομος , ἀμφίκυρτος τε καί πλησιφαής , καί πάλιν εἰς ὁ ἀμφίκυρτος μεταβαίνω σχῆμα , εἶτα κτείνω εἰς ὁ διχότομος , καί εἰς ὁ μηνυοοραω , ἀΐω ὁ ὁ τριάκοντα ἡμέρα ὀλίγος ὥρα δήω ἀριθμός πληρόω . ὁ ἐνιαυτός δέ κύκλος , οὐ ἐκ ὁ μείς μόνος ( 30 ) , ἀλλά καί ἐκ ὁ ἡμέρα διδάσκω . Ἔαρ γάρ ὑπολάμπω , μέσος ὁ οὐρανός ὁδεύω ὁ ἥλιος , ἡμέρα καί νύξ ὁ ἰσότης πραγματεύομαι . κτείνω ὁ βόρειος ὁ φάω καταλαμβάνω , κακείθεν ἀνίσχω , σμικρύνω μέν ὁ νύξ , αὐξάνω δέ ὁ ἡμέρα · θερμός δέ ὁ γῆ προσβάλλω , ὁ τούτος πεπαίνω καρπός . μέχρι δέ ὁ εἰλωθτῶν ὄρος ὀδεύω , ἐπάνειμι ἀπό ὁ ἄρκτιον ἐπί ὁ νότιος , καί πάλιν ἐν ὁ μεσοπωρος νύξ καί ἡμέρα ὁ ἰσότης πρυτανεύω , νότιος γίγνομαι , καί ὁ μέν νύξ ἀποδίδωμι , ὅσπερ αὐτός λαμβάνω δείκνυμι ὁ ἡμέρα · παραχωρέω δέ ὁ ἀήρ πυκνόω , καί νέφος πληρόω , καί πᾶς ἄρδω ὁ ἤπειρος . κτείνω ἐπί ὁ ἰσημερινός ἐπανέρχομαι τρητός , πληρόω ὁ ἐνιαυτός κύκλος . ἐπεί τοίνυν εἰδώ ἥλιος καί σελήνη ὁ χρεία , καί νύξ καί