theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0381.1
A πόνων τα ἐπίχειρα ; τίς ὁ τῶν ἱδρωτῶν καρπός , ποία τῶν ἀγῶνων τὰ ἄθλα ; Οὔτε γὰρ τοὺς δουλεύειν λαχόντας ἔπαπαντα ἐλευθερία ἔστιν ἰδεῖν ἀπολαύοντας , οὔτε τοὺς πενίᾳ μὲν συγχληρωθέντας , ἀρετῆς δὲ φροντιστάς γεγενημένους , εἰς τὸν τῶν πλουσίων μεταβάντας ὁρῶμεν κατάλογον , ἀλλ' ἐν τῇ προτέρᾳ τοὺς πλείστους ταλαιπωρίᾳ διαμεμηνυκotas . Ἄλλὰ σὺ μὲν , ὦ ταλαίπωρε καὶ χαμαίζηλε , τῇ γαστρί , καὶ τῇ γνάθῳ , καὶ ταῖς ὀφρύσι τὴν εὐδαιμονίαν μετρεῖς , καὶ ὅρον εὐπραξίας εἶναι νομίζεις ζῴῳν ὑψηλὸν , καὶ δορυφόρους , καὶ ἐφεστρίδα λαμπράν , καὶ ἵππους ἱσχημένους εἰς κάλλος , καὶ προμετωπίδιος καὶ προστερνιδίος κόσμους λαμπυνομένους , καὶ κήρυκα βοῶντα , καὶ οἰκίαν εἰς ὕψος ἐγερμένην , καὶ ἀνδρῶνας τοῖς ἐξ Εὐβοίας καὶ Θεσσαλίας λίθοις διηνυσιμένους , καὶ γραφικῇ τέχνῃ παποιχιλμένους , καὶ στιβάδους , καὶ κύλικας , καὶ ἐπιπλα , καὶ ἐκπώματα , καὶ οἴνους ἀνθοσμίᾳς , καὶ πανδαισίαν Σικελικὴν τε καὶ Συβαριτικὴν , καὶ ἅπλᾳ ὅσα οἱ τὸν ὕγρόν , καὶ ἀνέμενον , καὶ ἀδρεβδαιῶντα ἐπιτηδεύσουσι βίον . Ταῦτα δὲ πάντα τῶν εὖ φρονοῦντων ἕκαστος , οὐ μόνον οὐχ εὐδαιμονίαν , ἀλλὰ καὶ κακοδαμονίαν ἐγχατὴν , καὶ δυσπραξίαν εἰωθεν ὀνομάζειν . Οὐδὲ γὰρ διὰ τοῦτο δέδωκε τοῖς ἀνθρώποις τὸν πλοῦτον ὁ τῶν ὅλων Πρύτανις , ἵν' εἰς ἀκολασίαν αὐτὸν δαπανήσωσι , καὶ πονηρίας ἐφόδιον γένηται · ἀλλ' ὅπως αὐτὸν εὖ καὶ καλῶς οἰκονομήσαντες , καὶ αὐτοὶ τε ὧν δεῖ μεταλαβόντες , καὶ τοῖς δεομένοις τῶν περιττῶν μεταδιδόντες , σωφροσύνης αὐτὸν καὶ δικαιοσύνης ἀσπορῶσιν ὕλην . Οὐ μόνον δὲ αὐτὸς ὁ τῶν ὅλων Θεὸς οὕτω ταῦτα διέταξε , καὶ οἱ θελοὶ ἄνδρες , ἐπόμενοι τῷ Δεσπότῃ , τοὺς κειμένους στέργουσι ὅρους , ἀλλὰ καὶ ὑμεῖς , οἱ τὴν ἐσχάτην ἀχαριστίαν νενοσηκότες , τῶν κακῶς οὕτω τῷ πλούτῳ κεχρημένων κατηγορεῖν εἰώθατε · μᾶλλον δὲ τούτους μὲν ( 67 ) ἀξίους τε συγγνώμης , τὸν δὲ τῶν ὅλων Πρύτανιν βλασφημεῖτε , ὡς πονηροῖς ἀνθρώποις τοῦ πλούτου δεδοχότα τὴν ἐξουσίαν . Οὕκοῦν καὶ ὑμῖν αὐτοῖς συνδοκεῖ , μὴ τὴν τοιαύτην καλὴν εὐπραξίαν ὀρίζεσθαι , ἀλλὰ τὸν δίκαιον καὶ σώφρονα βίον ἐπαίνων δεῖον εἶναι , καὶ εὐφημίας τῆς ἀνωτάτω , καὶ εἴτ' ἐν πενίᾳ , εἴτ' ἐν περιουσίᾳ φαίνει τῶν ἰσῶν στεφάνων δεῖον . Ἡγοῦμαι δὲ , ὅτι τοὺς ἐν πενίᾳ τῆς ἀρετῆς ἐπιμελουμένους , ὡς μεῖζονα καρτερίαν ἐπιδεικνυμένους , διπλοῖς στεφάνοις καὶ ὑμεῖς ταινιάζετε . Ἄλλ' οὐ τοῦτον ἔχουσιν οἱ τὸν Θεὸν θεραπεύοντες ἐσπουδαχότες μισθόν , οὐδ' εἰς ταύτην ὁρῶσι τὴν ἀντίδοσιν οἱ περὶ τοὺς θελοὺς νόμους ἐσπουδαχότες . Εἰδὲ γὰρ πολλοὺς πολλάκις καὶ λυδάζθαι τῶν ἀνθρώπων ὁ ἔπαινος . Καυνοὶ γὰρ τὴν προθυμίαν , καὶ τῷ δρόμῳ λυμαινεται · καὶ ἡγοῦμένος εἰς αὐτὸ κατεσιλφέναι τοῦ δρόμου τὸ τέρμα , τοῦτο γὰρ ὁ ἔπαινος ὑπαινίσεται , παύεται τοῦ τρέχειν , καὶ τὴν νίκην ἀπόλλυσι . Τοῦτο καὶ ὁ τῶν ὅλων Θεὸς διὰ τοῦ προφήτου παραδηλῶν , ἐλεγε · « Λαὸς μου , οἱ μακαρίζοντες ὑμᾶς πλανῶσιν ὑμᾶς , καὶ τὴν τρίβον τῶν ποδῶν ὑμῶν ἐκτράπτουσιν ( 68 ) . »
Lemmas: A πόνος ὁ ἐπίχειρα ; τίς ὁ ὁ ἱδρώς καρπός , ποῖος ὁ ἀγών ὁ ἄθλα ; οὔτε γάρ ὁ δουλεύω λαγχάνω ἔπαπαντα ἐλευθερία εἰμί ὁράω ἀπολαύω , οὔτε ὁ πενία μέν συγχληρωθέντας , ἀρετή δέ φροντιστής γίγνομαι , εἰς ὁ ὁ πλούσιος μεταβαίνω ὁράω κατάλογος , ἀλλά ἐν ὁ πρότερος ὁ πλεῖστος ταλαιπωρία διαμηνύω . ἀλλά σύ μέν , εἰμί ταλαίπωρος καί χαμαίζηλος , ὁ γαστήρ , καί ὁ γνάθος , καί ὁ ὀφρύς ὁ εὐδαιμονία μετρέω , καί ὅρος εὐπραξία εἰμί νομίζω ζῷον ὑψηλός , καί δορυφόρος , καί ἐφεστρίς λαμπρός , καί ἵππος ἱσχημένους εἰς κάλλος , καί προμετωπίδιος καί προστερνίδιος κόσμος λάμπω , καί κῆρυξ βοῦς , καί οἰκίον εἰς ὕψος ἐγείρω , καί ἀνδρών ὁ ἐκ Εὔβοια καί Θεσσαλία λίθος διανύω , καί γραφικός τέχνη παποιχιλμένους , καί στιβάς , καί κύλιξ , καί ἔπιπλα , καί ἔκπωμα , καί οἶνος ἀνθοσμίας , καί πανδαισία Σικελικός τε καί συβαριτικός , καί Ἅπλα ὅσος ὁ ὁ ὑγρός , καί ἀνίημι , καί ἀδρεβδαιῶντα ἐπιτηδεύω βίος . οὗτος δέ πᾶς ὁ εὕω φρονέω ἕκαστος , οὖον μόνος οὐ εὐδαιμονία , ἀλλά καί κακοδαμονίαν ἐγχατὴν , καί δυσπραξία εἴωθα ὀνομάζω . οὐδέ γάρ διά οὗτος δίδωμι ὁ ἄνθρωπος ὁ πλοῦτος ὁ ὁ ὅλος Πρύτανις , ἵνα εἰς ἀκολασία αὐτός δαπανάω , καί πονηρία ἐφόδιον γίγνομαι · ἀλλά ὅπως αὐτός εὕω καί καλῶς οἰκονομέω , καί αὐτός τε ὅς δεῖ μεταλαμβάνω , καί ὁ δήω ὁ περισσός μεταδίδωμι , σωφροσύνη αὐτός καί δικαιοσύνη ἀσπορέω ὕλη . οὖον μόνος δέ αὐτός ὁ ὁ ὅλος θεός οὗτος οὗτος διατάσσω , καί ὁ ἐθέλω ἀνήρ , επόμενος ὁ δεσπότης , ὁ κεῖμαι στέργω ὅρος , ἀλλά καί σύ , ὁ ὁ ἔσχατος ἀχαριστία νοσέω , ὁ κακῶς οὗτος ὁ πλοῦτος χράομαι κατηγορέω εἴωθα · μᾶλλον δέ οὗτος μέν ( 67 ) ἄξιος τε συγγνώμη , ὁ δέ ὁ ὅλος Πρύτανις βλασφημέω , ὡς πονηρός ἄνθρωπος ὁ πλοῦτος δοκέω ὁ ἐξουσία . οὐκοῦν καί σύ αὐτός συνδοκέω , μή ὁ τοιοῦτος καλός εὐπραξία ὀρίζω , ἀλλά ὁ Δίκαιος καί σώφρων βίος ἔπαινος δείδω εἰμί , καί Εὐφημία ὁ ἄνω2 , καί ἔτι ἐν πενία , ἔτι ἐν περιουσία φαίνω ὁ ἴσος στέφανος δείδω . ἡγέομαι δέ , ὅτι ὁ ἐν πενία ὁ ἀρετή ἐπιμελέομαι , ὡς μείζων καρτερία ἐπιδείκνυμι , διπλόος στέφανος καί σύ ταινιάζω . ἄλλος οὖον οὗτος ἔχω ὁ ὁ θεός θεραπεύω σπουδάζω μισθός , οὐδέ εἰς οὗτος ὁράω ὁ ἀντίδοσις ὁ περί ὁ θελέω νόμος σπουδάζω . ἀνάκλεις γάρ πολύς πολλάκις καί λυδάζθαι ὁ ἄνθρωπος ὁ ἔπαινος . καυνός γάρ ὁ προθυμία , καί ὁ δρόμος λυμαίνω · καί ἡγέομαι εἰς αὐτός κατεσιλφέναι ὁ δρόμος ὁ τέρμα , οὗτος γάρ ὁ ἔπαινος ὑπαινέω , παύω ὁ τρέχω , καί ὁ Νίκη ἀπόλλυμι . οὗτος καί ὁ ὁ ὅλος θεός διά ὁ προφήτης παραδηλόω , λέγω · « λαός ἐγώ , ὁ μακαρίζω σύ πλανάω σύ , καί ὁ τρίβω ὁ πούς σύ ἐκτρέπω ( 68 ) . »