theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0373.1
A ποίσετε · ἐγὼ δὲ τὴν πείραν ἔχων διδάσκαλον , καταγε λῶν ὑμᾶς τούτων παρεργυώ · οὐδὲν γὰρ οὗτοι μηνύσαντες ἀληθῆς , ἀλλὰ τάναντία πάντα τῇ ἀληθείᾳ προλέγουσιν . « Ἡλπισα τῶν ἀδελφῶν ἡγεμονεύσειν ( 13 ) , καὶ τῆς πατρῴας ἄρξειν οἰκίας , ὄνειροις ποτὲ ( 14 ) πιστεύσας ἐγώ · καὶ οὐ μόνον τῆς ἡγεμονίας οὐκ ἐτύχω , ἀλλὰ καὶ τῆς ἐλευθερίας ἐκπεσών , δοῦλος ὁ ταλαιπώρος ἐγενόμην . Καὶ οὐδὲ δουλεύων ἐξ οὐρίων ἠνέχθην , ἀλλὰ κάνταῦθα μυρίας περιπεσών τρικυμίαις , δεσμωτήριον οἰκεῖν ἀναγκάζομαι . Μὴ τοίνυν ὑμᾶς ταραττέτωσαν αἱ νυκτεριναὶ φαντασίαι · ἀληθείας πόρρω τυγχάνει τῶν ὀνειρῶν τὸ γένος . Οὐδὲν τούτων οὖν εἶπεν , οὐδὲ ἐνενόησεν ὁ γενναῖος ἐκεῖνος ἀνήρ , ἀλλὰ φησι πρὸς αὐτούς : « Οὐχὶ διὰ τοῦ Θεοῦ ἡ διασάφησις αὐτῶν ἐστιν ; Ἀπαγγείλατε ( 15 ) ἐγὼ μοι . » Καὶ πανταχοῦ τὸ θεῖον ὄνομα περιφέρει , καὶ τοῦτο τὴν τε ψυχὴν ὁμοῦ καὶ τοὺς λόγους κατακοσμεῖ . Καὶ Θεοῦ λέγων εἶναι τὴν ἐρμηνείαν , κατάθαλβει ταύτης , ὡς δὴ θεῖον ἑαυτὸν κατασκευάσας νεών . Ἀπηγγείλασόν οὖν ( 16 ) , ὁ δὲ ἡρμήνευσεν , καὶ τὰ αἰνιγματώδη καὶ συνεσχημασμένα ἐξηγύμνω . Καὶ μετὰ τὸ τέλος τῆς ἐρμηνείας , τῷ ἀρχινοοχῷ φησίν · « Ἀλλὰ μνήσθητί μου , ὅταν εὖ σοὶ γένηται , ὅτι κλοπῇ ἐξέλαβην ἐκ τῆς Ἑβραίων , καὶ ὧδε οὐκ ἐποίησα οὐδὲν κακόν , καὶ ἐνέβαλόν με εἰς τὸν λάκκον τοῦ οἴκου τούτου . » Καὶ οὐδὲ τῆς ἀνάγκης καλεσάσης ( 17 ) , τὴν τῶν ἀδελφῶν ἐγύμνωσε πονηρίαν , ἀλλὰ πρόσωπον ὑποδεικνύει τὸ τῆς κλοπῆς δράμα , καὶ τοὺς ἐπὶ δουλὸν πεποιηκότας , λόγῳ παροινεῖν οὐκ ἀνέχεται , ἀλλ’ αἰδοῖ τῆς φύσεως συγκαλύπτει τὴν ἀδικίαν · οὐ μόνον δὲ τὴν τῶν ἀδελφῶν γραφὴν εἰσενεγκεῖν οὐκ ἠθέλησεν , ἀλλ’ οὐδὲ τῆς δεσποίνης τὴν πονηρίαν τοῖς ἀγνοοῦσι δήλην πεποίηκε · καὶ τοσαύτην αὐτῇ συνειδὼς λαγνείαν , ἀκολασίαν , ψεύδος , συκοφαντίαν , ἐπιβολήν , τούτων μὲν οὐδὲν εἰς μέσον παρήγαγεν , ἀπλῶν δὲ μόνην ὑπὲρ ἑαυτοῦ ( 18 ) τὴν ἀπολογίαν εἰσήνεγκεν · « Ὅτι κλοπῇ , φησίν , ἐξέλαβην ἐκ τῆς Ἑβραίων , καὶ ὧδε οὐδὲν κακὸν ἐποίησα , καὶ ἐνέβαλόν με εἰς τὸν λάκκον τοῦ ὀχυρώματος τούτου . » Βλέπε ῥημάτων φιλοσοφίαν , βλέπε διανοίας μεγαλοψυχίαν , βλέπε φρόνημα ἀδούλωτον καὶ ἀκατάπληκτον , βλέπε ψυχὴν τὴν αὐτὴν ἀεί , καὶ μὴτε ἐν εὐημερίαις ἐπαιρουμένην , μὴτε ἐν δυσχληρίαις ταπεινουμένην , ἀλλὰ πάντα γελῶσαν καὶ τὰ λυπηρὰ τοῦ βίου , καὶ τὰ τερπνά , μόνην δὲ ἀρετὴν θαυμάζουσαν , καὶ ταύτης μετέιναι σπουδάζουσαν . Τί τοῦτον ( 19 ) ἡ τῆς δεσποίνης ἐλυμήνατο βδελυρία ; Τί δὲ αὐτὸν ἡ ἐκείνης ἐδίαψε πονηρία ; Μὴ τοίνυν οἴχοις βλάψαι εἶναι δουλικὴν τῶν δεσποτῶν τὴν μοχθηρίαν · δυνατόν γὰρ καὶ πονηροῖς δεσπόταις δουλεύοντα , φυγεῖν παντὶ σθένει τῆς πονηρίας τὴν μίμησιν . Ὅτι δὲ οὐ δεσποτεία πονηρίας διδάσκαλος , οὔτε πλοῦτος κακίας δημιουργός , βλέπε τούτον αὐτόν , τῆς μὲν δουλείας ἀπαλλαττόμενον , καὶ τῆς βα -
Lemmas: A ποιέω · ἐγώ δέ ὁ πείρω ἔχω διδάσκαλος , κατάγω λάω σύ οὗτος παρέργιον · οὐδείς γάρ οὗτος μηνύω ἀληθής , ἀλλά τἀναντία πᾶς ὁ ἀλήθεια προλέγω2 . « ἐλπίζω ὁ ἀδελφός ἡγεμονεύω ( 13 ) , καί ὁ πατρῷος ἄρχω οἰκίον , ὄνειρος ποτέ ( 14 ) πιστεύω ἐγώ · καί οὖον μόνος ὁ ἡγεμονία οὐ τυγχάνω , ἀλλά καί ὁ ἐλευθερία ἐκπίπτω , δοῦλος ὁ ταλαίπωρος γίγνομαι . καί οὐδέ δουλεύω ἐκ οὔριος φέρω , ἀλλά κάνταῦθα μυρίος περιπίπτω τρικυμία , δεσμωτήριον οἰκέω ἀναγκάζω . μή τοίνυν σύ ταράσσω ὁ νυκτερινός φαντασία · ἀλήθεια πόρρω τυγχάνω ὁ ὄνειρος ὁ γένος . οὐδείς οὗτος οὖν εἶπον , οὐδέ ἐννοέω ὁ γενναῖος ἐκεῖνος ἀνήρ , ἀλλά φημί πρός αὐτός : « οὐ διά ὁ Θεός ὁ διασάφησις αὐτός εἰμί ; ἀπαγγέλλω ( 15 ) ἐγώ ἐγώ . » καί πανταχοῦ ὁ θέω ὄνομα περιφέρω , καί οὗτος ὁ τε ψυχή ὁμοῦ καί ὁ λόγος κατακοσμέω . καί Θεός λέγω εἰμί ὁ ἑρμηνεία , καταθάλπω οὗτος , ὡς δή θέω ἑαυτοῦ κατασκευάζω νέος . απηγγειλανθανω οὖν ( 16 ) , ὁ δέ ἑρμηνεύω , καί ὁ αἰνιγματώδης καί συνεσχημασμένα ἐξηγύμνω . καί μετά ὁ τέλος ὁ ἑρμηνεία , ὁ αρχινοοχος φημί · « ἀλλά μιμνῄσκω ἐγώ , ὅταν εὕω σύ γίγνομαι , ὅτι κλοπή ἐκλαμβάνω ἐκ ὁ Ἑβραῖος , καί ὧδε οὐ ποιέω οὐδείς κακός , καί ἐμβάλλω ἐγώ εἰς ὁ λάκκος ὁ οἶκος οὗτος . » καί οὐδέ ὁ ἀνάγκη καλέω ( 17 ) , ὁ ὁ ἀδελφός γυμνόω πονηρία , ἀλλά πρόσωπον ὑποδείκνυμι ὁ ὁ κλοπή δράμα , καί ὁ ἐπί δοῦλος ποιέω , λόγος παροινέω οὐ ἀνέχω , ἀλλά αἰδώς ὁ φύσις συγκαλύπτω ὁ ἀδικία · οὖον μόνος δέ ὁ ὁ ἀδελφός γραφή εἰσφέρω οὐ ἐθέλω , ἀλλά οὐδέ ὁ δέσποινα ὁ πονηρία ὁ ἀγνοέω δῆλος ποιέω · καί τοσοῦτος αὐτός σύνοιδα λαγνεία , ἀκολασία , ψεύδος , συκοφαντία , ἐπιβολή , οὗτος μέν οὐδείς εἰς μέσος παράγω , ἀπολάω δέ μόνος ὑπέρ ἑαυτοῦ ( 18 ) ὁ ἀπολογία εἰσφέρω · « ὅτι2 κλοπή , φημί , ἐκλαμβάνω ἐκ ὁ Ἑβραῖος , καί ὧδε οὐδείς κακός ποιέω , καί ἐμβάλλω ἐγώ εἰς ὁ λάκκος ὁ ὀχύρωμα οὗτος . » βλέπω ῥῆμα φιλοσοφία , βλέπω διάνοια μεγαλοψυχία , βλέπω φρόνημα ἀδούλωτος καί ἀκατάπληκτος , βλέπω ψυχή ὁ αὐτός ἀεί , καί μήτε ἐν εὐημερία ἐπαίρω , μήτε ἐν δυσχληριος ταπεινόω , ἀλλά πᾶς γελάω καί ὁ λυπηρός ὁ βίος , καί ὁ τερπνός , μόνος δέ ἀρετή θαυμάζω , καί οὗτος μέτειμι σπουδάζω . τις οὗτος ( 19 ) ὁ ὁ δέσποινα λυμαίνομαι βδελυρία ; τις δέ αὐτός ὁ ἐκεῖνος διαψάω πονηρία ; μή τοίνυν οἴχω βλάπτω εἰμί δουλικός ὁ δεσπότης ὁ μοχθηρία · δυνατός γάρ καί πονηρός δεσπότης δουλεύω , φεύγω πᾶς σθένος ὁ πονηρία ὁ μίμησις . ὅτι2 δέ οὖον δεσποτεία πονηρία διδάσκαλος , οὔτε πλοῦτος κακία δημιουργός , βλέπω οὗτος αὐτός , ὁ μέν δουλεία ἀπαλλάσσω , καί ὁ βάω -