theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0380.1
A Θεοῦ προμήθειαν δεικνύναι βουλόμενοι . Διὰν γὰρ ἦν εὐπετὲς καὶ μάλᾳ ῥάδιον , τῆς περιττῆς καὶ ματαίας πολυπραγμοσύνης ἀπηλλαγμένος , κατειδὲ ταύτην τῶν τοῦ παντὸς οἴκων ἐπειλημμένην , καὶ σοφῶς ἅπαντα κυβερνῶσαν . Ἐπεὶδὴ δὲ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων ἔχοντες ὀφθὰλμους οὐκ ὁρῶσιν , ἀλλὰ καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς μύουσι , καὶ τὰ ὑστὰ βύουσι , καὶ τῆς πανταχόθεν φερομένης φωνῆς ἐπατεῖν οὐκ ἔθελουσι , καὶ τῶν εὖ καὶ καλῶς ὑπὸ τοῦ Θεοῦ γιγνομένων ἕκαστον κυρωθοῦσι , βλασφημοῦσι , διαβάλλουσι , καὶ μυρία ἄττα συνείρουσι τὰς ψευδεῖς κατηγορίας ὑφαίνοντες , εἰκῶς , ὅμαι , τὸν κατὰ τῆς κατηγορίας ἀνεδεξάμεθα λόγον , συχοφαντίαν οὖσαν , ἀλλὰ οὐκ αἰτίαν ὁρθὴν ἀποδείξαι βουλόμενοι · καὶ τὴν πολεμουμένην ὑπ᾽ αὐτῶν προμήθειαν καλέσαντες σύμμαχον , καὶ τοῦ τῆς ἀπολογίας προστησάμενοι λόγου , ὅκωθ μὲν ἤδη διεξεληλύθαμεν λόγους , τὴν τῶν ἀχαρίστως διελήχοντες βλασφημίαν . Καὶ τῆς ἀχαριστίας αὐτῶν κατηγοροὺς ὁμοῦ καὶ μάρτυρας παραγάγομεν εἰς μέσον , οὐρανόν , καὶ γῆν , καὶ θάλασσαν , καὶ ἄέρα , καὶ τὰ ἐν τοῖς ἅπασιν σώματα , ἔμψυχά τε καὶ ἄψυχα , λογικά τε καὶ ἄλογα , πτηνὰ καὶ πεζά , καὶ νηκτὰ καὶ ἀμφιδία . Καὶ πρὸς τούτοις , τὴν τῶν ἀνθρωπείων σωμάτων κατασκευὴν , τὴν ἐν ἑκάστῳ τῶν μορίων διαλάμπουσαν τοῦ Θεοῦ τὴν ( 63 ) σοφίαν καὶ προμήθειαν . Τὸ θεόδοτον τοῦ λόγου δῶρον , δι᾽ οὗ τῶν ἀνθρώπων ἡ φύσις καὶ γεωργίαν εἶδε , καὶ ναυτιλίαν , ἰατρικὴν τε καὶ γραμματικὴν ἐπιστήμην , καὶ τὰς ἄλλας ἀπάσας ( 64 ) τέχνας καὶ ἐπιστήμας , αἳ τῶν ἀνθρώπων τὸν βίον ἡδίῳ κατασκευάζουσιν . Ἀπεδείξαμεν δὲ , τὸν Θεὸν φάναι , καὶ τῶν ζῴων ἡμέρων τε καὶ ἀγρίων τὴν χρείαν , καὶ πλοῦτον καὶ πενίας τὸ χρήσιμον , δουλείας καὶ δεσποτείας τὸ ἀναγκαῖον · εἶτα πρὸς τούτοις , ὡς μηδεμίαν πρὸς τῶν κακῶ συζώντων δεσποτῶν ἔλκουν βλάβην , εἰ θέλουσι σωφρονεῖν , οἱ δουλεύοντες . Καὶ τούτων ἐκ μὲν τῆς θείας Γραφῆς τὰς ἀποδείξεις εἰς μέσον ἡγάγομεν · τοῖς δὲ πικροῖς τῆς Προνοίας κατηγόροις , τοῖς ἐπὶ τοῦ παρόντος δουλεύουσι τὴν ἐξέτασιν παρελίπομεν . Ἔστι γὰρ καὶ νῦν ἰδεῖν μυρίους πονηροὺς μὲν δεσπότας δουλεύοντας , οὐ μόνον δὲ τὴν δεσποτικὴν κακίαν οὐ μιμουμένους , ἀλλὰ καὶ κομιδῇ ταύτην βδελυττομένους , καὶ καλοκαγαθίαν ἀσπαζομένους , καὶ τὴν ἐναντίαν τοῖς δεσπόταις ὁδεύοντας . Ἄλλ᾽ ἴσως πάλιν ἑτέραν ἐντεύθεν ἀφορμὴν κατηγορίας κατὰ τῆς θείας λήψονται Προμηθείας , καὶ τοὺς τῆς ἀρετῆς τροφίμους μάταια πονεῖν φήσουσι , καὶ κατὰ πετρῶν σπείρειν , τὸ δὲ λεγόμενον , καὶ κοσκίνῳ ὕδωρ ἀντλεῖν , καὶ τοιαῦτα ἄττα ὁρῶν , χαρτῶν ἀγαθῶν οὐδαμῶς ἀπολαύοντας . Οἱ μὲν γὰρ , φασί , πενίᾳ ζυγῶσι , καὶ ταλαιπωρίᾳ συγκεκληρωμένοι πολλῇ , τὸν βίον ὀδεύουσιν · οἱ δὲ , τὸν βαρὺν ζῦγον τῆς δουλείας ζυγόν , καὶ διηνεκεσίν ὑπόκεινται πόνοις , καὶ τὸ τούτων πολλῷ χαλεπώτερον , πολλοὶ ( 65 ) πονηρῶν , μυστάττομενοι , πονηροὺς δουλεύειν ( 66 ) δεσπόταις ἀνέγονται . Ποῖον οὖν ἔχουσι , φησίν , οὗτοι μισθόν ; ποίας τῆς ἀρετῆς τὰς ἀντιδόσεις ; ποία τῶν
Lemmas: A Θεός προμήθεια δείκνυμι βούλομαι . Δῖος γάρ εἰμί εὐπετής καί μάλα ῥούδιον , ὁ περισσός καί μάταιος πολυπραγμοσύνη ἀπαλλάσσω , καθοράω οὗτος ὁ ὁ πᾶς οἶκος ἐπιλαμβάνω , καί σοφός ἅπας κυβερνάω . ἐπειδή δέ πολύς ὁ ἄνθρωπος ἔχω ὀφθαλμός οὐ ὁράω , ἀλλά καί ὁ ὀφθαλμός μύω , καί ὁ ὑστὰ βυόω , καί ὁ πανταχόθεν φέρω φωνή πατέω οὐ ἐθέλω , καί ὁ εὕω καί καλῶς ὑπό ὁ Θεός γίγνομαι ἕκαστος κυρόω , βλασφημέω , διαβάλλω , καί μυρίος τις συνείρω ὁ ψευδής κατηγορία ὑφαίνω , ἵημι , παρακελεύομαι , ὁ κατά ὁ κατηγορία ἀναδέχομαι λόγος , συκοφαντία εἰμί , ἀλλά οὐ αἴτιος ὀρθός ἀποδείκνυμι βούλομαι · καί ὁ πολεμέω ὑπό αὐτός προμήθεια καλέω σύμμαχος , καί ὁ ὁ ἀπολογία προίστημι λόγος , ὅκωθ μέν ἤδη διεξέρχομαι λόγος , ὁ ὁ ἀχάριστος διέλκω βλασφημία . καί ὁ ἀχαριστία αὐτός κατήγορος ὁμοῦ καί μάρτυς παράγω εἰς μέσος , οὐρανός , καί γῆ , καί θάλασσα , καί ἀήρ , καί ὁ ἐν ὁ ἅπας σῶμα , ἔμψυχος τε καί ἄψυχος , λογικός τε καί ἄλογος , πτηνός καί πεζός , καί νηκτός καί ἀμφίδιον . καί πρός οὗτος , ὁ ὁ ἀνθρώπειος σῶμα κατασκευή , ὁ ἐν ἕκαστος ὁ μόριον διαλάμπω ὁ Θεός ὁ ( 63 ) σοφία καί προμήθεια . ὁ θεόδοτος ὁ λόγος δῶρον , διά ὅς ὁ ἄνθρωπος ὁ φύσις καί γεωργία ὁράω , καί ναυτιλία , ἰατρικός τε καί γραμματικός ἐπιστήμη , καί ὁ ἄλλος ἅπας ( 64 ) τέχνη καί ἐπιστήμη , ὅς ὁ ἄνθρωπος ὁ βίος ἡδύς κατασκευάζω . ἀποδείκνυμι δέ , ὁ θεός φαίνω , καί ὁ ζῷον ἥμερος τε καί ἄγριος ὁ χρεία , καί πλοῦτος καί πενία ὁ χρήσιμος , δουλεία καί δεσποτεία ὁ ἀναγκαῖος · εἶτα πρός οὗτος , ὡς μηδείς πρός ὁ κακόω συζάω δεσπότης έλκω βλάβη , εἰμί ἐθέλω σωφρονέω , ὁ δουλεύω . καί οὗτος ἐκ μέν ὁ θεῖος γραφή ὁ ἀποδείκνυμι εἰς μέσος ἄγω · ὁ δέ πικρός ὁ Πρόνοια κατήγορος , ὁ ἐπί ὁ πάρειμι δουλεύω ὁ ἐξέτασις παραλείπω . εἰμί γάρ καί νῦν ὁράω μυρίος πονηρός μέν δεσπότης δουλεύω , οὖον μόνος δέ ὁ δεσποτικός κακία οὖον μιμέομαι , ἀλλά καί κομιδή οὗτος βδελύσσω , καί καλοκαγαθία ἀσπάζομαι , καί ὁ ἐναντίος ὁ δεσπότης ὁδεύω . ἄλλος ἴσως πάλιν ἕτερος ἐντεῦθεν ἀφορμή κατηγορία κατά ὁ θεῖος λαμβάνω προμήθεια , καί ὁ ὁ ἀρετή τρόφιμος μάταιος πονέω φημί , καί κατά πέτρα σπείρω , ὁ δέ λέγω , καί κόσκινον ὕδωρ ἀντλέω , καί τοιοῦτος τις ὁράω , χάρτης ἀγαθός οὐδαμῶς ἀπολαύω . ὁ μέν γάρ , φημί , πενία ζεύγνυμι , καί ταλαιπωρία συγκληρόω πολύς , ὁ βίος ὀδεύω · ὁ δέ , ὁ βαρύς ζυγόν ὁ δουλεία ζυγόν , καί διαφέρω ὑπόκειμαι πόνος , καί ὁ οὗτος πολύς χαλεπός , πολύς ( 65 ) πονηρός , μυσταττομενω , πονηρός δουλεύω ( 66 ) δεσπότης ἀναγιγνώσκω . Ποῖον οὖν ἔχω , φημί , οὗτος μισθός ; Ποίας ὁ ἀρετή ὁ ἀντίδοσις ; ποῖος ὁ