theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0303.1
A ὀχημα τοῦ λόγου · καὶ τὸ ( 83 ) ὡς βλαβερὸν ὑπὸ τῆς καρδίας ἐκφορούμενον , καὶ ὑπὸ τοῦ πνεύματος ὑψούμενον , τῆς ἀνθρώπου φωνῆς γίνεται συνεργόν . Ἀληθῶς : « Ὁρβδος πλοῦτου καὶ σοφίας καὶ γνώσεως τοῦ Θεοῦ ! » ἀληθῶς : « Τίς λαλήσει τὰς δυναστείας τοῦ Κυρίου , ἀκούσας ποιήσει πάσας τὰς αἰνέσεις αὐτοῦ ; » Ἀληθῶς : « Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου , Κύριε ! πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας . » Ποὺς ἀπόχρη λόγος εἰς ὑμνήσιν τοῦ Κτίσαντος ; Ποῖος ἀρκεῖ λόγος εἰς τὴν τῆς οἰκείας δημιουργίας διήγησιν ; Τίς ἰκανὸς ἐρμηνεύσαι λόγος τοῦ λόγου τὰ ὀργανα ; Τίς εἰς τοσοῦτον σοφίας ἀφίκετο , ὡς τοῦ Πλάστου τὴν σοφίαν ἀκριβῶς θεωρήσαι ; Σὺ δὲ ταῦτα βλέπων , καὶ τούτων ἀπολαύων , οὐδ' ὑμεῖν ἐθέλεις τοῦ τούτων B αἰτίου σοι γεγεννημένου , ἀλλ' ἀμέλειαν κατηγορεῖς τοῦ πᾶσαν ἐπιμέλειαν ὧν πεποίηκε ποιουμένου . Καὶ μὴν ἥρκεε τοῦτο μόνον τὸ μόριον δεῖξαι τοῦ Ποιητοῦ τὴν περὶ τὸ ζῶον κηδεμονίαν . Ἀρχὼν γὰρ ἐρρασαμενος , παροῖχε πρόσφορα τῷ λόγῳ τὰ ὀργανα . Ἐντεῦθεν ἡ τέχνη τὴν μίμησιν ἐρανισαμένη , καὶ αὐλὸς ἐτεκτήνατο , καὶ λύρας καὶ κιθάρας συνέθηκε · καὶ ἀντὶ μὲν τῶν ὀδόντων , διέτεινε τὰς χορδὰς , ἀντὶ δὲ τῶν χειλέων ἐνέθηκε τὸν χαλκόν · γλυττά δὲ ταῖς χορδαῖς γίνεται τὸ πλῆκτρον · ἡ δὲ διὰ τῆς χειρὸς ἐπὶ τὴν ὀξεῖαν καὶ βαρεῖαν διάστασιν , μιμεῖται τὸν λόγον , ἄνω καὶ κάτω διατρέχοντα τὴν γλῶτταν παρασκευάζοντα . Ἄλλ' ὅμως καὶ τοσαύτης ἀκριβείας ἐν τῇ τέχνῃ φαινομένης , τὸν μὲν ῥυθμὸν καὶ τὴν ἁρμονίαν τοῦ μέλους θαυμάζουσι οἱ ἀκούοντες , ἀνθρώπων δὲ τῶν λόγων οὐχ ἠπακούσιν · μίμημα γὰρ τῆς φύσεως ἡ τέχνη , ἡ δὲ φύσις ἐναρθρον ἀποτελεῖ τὴν φωνήν . Θεοῦ γὰρ αὐτὴ ποίημα , τοῦ τῶν ἀπάντων δημιουργοῦ . Καὶ καθάπερ ἡ τέχνη μιμεῖται τὸ ζῶον , καὶ τὸν χαλκὸν ἢ τὸν λίθον εἰς ἀνθρωπεῖαν ἐντυποῖ μορφήν , καὶ ὀφθαλμοὺς , καὶ ῥίνα ( 84 ) , καὶ στόμα , καὶ ἄκοας , τράχηλον τε καὶ χείρας , καὶ στήθη καὶ κοιλίαν , μηροὺς τε καὶ σκέλη καὶ πόδας περιτεῖθησιν , αἴσθησιν δὲ καὶ λογισμὸν , καὶ τὴν ἐκούσιον κίνησιν οὐκέτι ἰσχύει χαρισασθαι · οὕτω λύρα καὶ κιθάραι , καὶ τὸ ἐκ τῶν χαλκίων καλάμων ὀργανον , ἐναρμόνιον μὲν ἦχον καὶ ῥυθμὸν διὰ τῶν ἐμφυσημάτων ἢ κρουσμάτων ἀποτελεῖ , ἐναρθρον δὲ φωνὴν μόνον ἀποτελεῖ τὸ ἀρχέτυπον ὀργανον . Τοῦτο μὲν γὰρ αὐτοῦ τοῦ Δημιουργοῦ ποίημα , ἐκεῖνα δὲ πάντα τῆς τοῦ Δημιουργοῦ εἰκόνος . Ὡς Ποιητὴν γὰρ εἰκῶν ὁ ἄνθρωπος , τὸν Ποιητὴν μιμεῖσθαι φιλονεικεῖ . Καὶ ἔοικε τὰ γινόμενα σκιαῖς πρὸς ἀληθείαν ἀμιλλωμέναις , αἱ τὸν μὲν τύπον ἔχουσι , τῆς δὲ ἐνεργείας ἐστέρηται . Τοσαύτην τοιγαροῦν ὁρῶν ἐν τοῖς ὀργάνοις τοῦ Δημιουργοῦ τὴν πρόνοιαν , παῦσαι ταύτῃ ῥαθυμίαν ἐγκαλῶν . Ἵνα δὲ μάθῃς καὶ ἐκ τῶν ἄλλων μελῶν τὴν περὶ ἡμᾶς τοῦ πεποιηκότος κηδεμονίαν , δεῦρο , πάλιν πρὸς αὐτὴν σε τὴν καρδίαν ἐκτρέψαν .
Lemmas: A ὄχημα ὁ λόγος · καί ὁ ( 83 ) ὡς βλαβερός ὑπό ὁ Καρδία ἐκφορέω , καί ὑπό ὁ πνεῦμα ὑψόω , ὁ ἄνθρωπος φωνή γίγνομαι συνεργός . ἀληθής : « Ὁρβδος πλοῦτος καί σοφία καί γνῶσις ὁ Θεός ! » ἀληθής : « Τῖς λαλέω ὁ δυναστεία ὁ κύριος , ἀκούω ποιέω πᾶς ὁ αἴνεσις αὐτός ; » ἀληθής : « ὡς μεγαλύνω ὁ ἔργον σύ , κύριος ! πᾶς ἐν σοφία ποιέω . » πούς ἀποχράω λόγος εἰς ὕμνησις ὁ κτίζω ; ποῖος ἀρκέω λόγος εἰς ὁ ὁ οἰκεῖος δημιουργία διήγησις ; Τῖς ἰκανός ἐρμηνεύω λόγος ὁ λόγος ὁ ὄργανον ; Τῖς εἰς τοσοῦτος σοφία ἀφικνέομαι , ὡς ὁ Πλάστης ὁ σοφία ἀκριβῶς θεωρέω ; σύ δέ οὗτος βλέπω , καί οὗτος ἀπολαύω , οὐδέ συῖν ἐθέλω ὁ οὗτος B αἴτιος σύ γεννάω , ἀλλά ἀμέλεια κατηγορέω ὁ πᾶς ἐπιμέλεια ὅς ποιέω ποιέω . καί μήv ἀρκέω οὗτος μόνος ὁ μόριον δείκνυμι ὁ Ποιητής ὁ περί ὁ ζῷον κηδεμονία . Ἀρχή γάρ ῥαίνω , παροίχομαι πρόσφορον ὁ λόγος ὁ ὄργανον . ἐντεῦθεν ὁ τέχνη ὁ μίμησις ἐρανίζω , καί αὐλός τεκταίνομαι , καί λύρα καί κιθάρα συντίθημι · καί ἀντί μέν ὁ ὀδούς , διατείνω ὁ χορδή , ἀντί δέ ὁ χεῖλος ἐντίθημι ὁ χαλκός · γλίττον δέ ὁ χορδή γίγνομαι ὁ πλῆκτρον · ὁ δέ διά ὁ χείρ ἐπί ὁ ὀξύς καί βαρύς διάστασις , μιμέομαι ὁ λόγος , ἄνω καί κάτω διατρέχω ὁ γλῶσσα παρασκευάζω . ἄλλος ὅμως καί τοσοῦτος ἀκρίβεια ἐν ὁ τέχνη φαίνω , ὁ μέν ῥυθμός καί ὁ ἁρμονία ὁ μέλος θαυμάζω ὁ ἀκούω , ἄνθρωπος δέ ὁ λόγος οὐ ἐπάκουσις · μίμημα γάρ ὁ φύσις ὁ τέχνη , ὁ δέ φύσις ἐναρθρόω ἀποτελέω ὁ φωνή . Θεός γάρ αὐτός ποίημα , ὁ ὁ ἀπαντάω δημιουργός . καί καθάπερ ὁ τέχνη μιμέομαι ὁ ζῷον , καί ὁ χαλκός ἢ ὁ λίθος εἰς ἀνθρώπειος ἐντυπόω μορφή , καί ὀφθαλμός , καί ῥίνη ( 84 ) , καί στόμα , καί ἀκοή , τράχηλος τε καί χείρ , καί στῆθος καί κοιλία , μηρός τε καί σκέλος καί πούς περιτίθημι , αἴσθησις δέ καί λογισμός , καί ὁ ἑκούσιος κίνησις οὐκέτι ἰσχύω χαρίζομαι · οὗτος λύρα καί κιθάρα , καί ὁ ἐκ ὁ χαλκίον κάλαμος ὄργανον , ἐναρμόνιος μέν ἦχος καί ῥυθμός διά ὁ ἐμφύσημα ἢ κροῦσμα ἀποτελέω , ἐναρθρόω δέ φωνή μόνος ἀποτελέω ὁ ἀρχέτυπος ὄργανον . οὗτος μέν γάρ αὐτός ὁ Δημιουργός ποίημα , ἐκεῖνος δέ πᾶς ὁ ὁ Δημιουργός εἰκών . ὡς Ποιητής γάρ εἰκών ὁ ἄνθρωπος , ὁ Ποιητής μιμέομαι φιλονεικέω . καί ἔοικα ὁ γίγνομαι σκιά πρός ἀλήθεια ἀμιλλωμέναις , ὁ ὁ μέν τύπος ἔχω , ὁ δέ ἐνέργεια στερέω . τοσοῦτος τοιγάρ ὁράω ἐν ὁ ὄργανον ὁ Δημιουργός ὁ πρόνοια , παύω οὗτος ῥᾳθυμία ἐγκαλέω . ἵνα δέ μανθάνω καί ἐκ ὁ ἄλλος μέλος ὁ περί ἐγώ ὁ ποιέω κηδεμονία , δεῦρο , πάλιν πρός αὐτός σύ ὁ Καρδία ἐκτρέπω .