theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0355.4
δέχοντο , τὴν δυνατὴν χάριν ἐκτείνειν πειρώμενοι . Αὐτίχα τοίνυν ἐστιν ἰδεῖν , οὐδὲ πάντας μὲν καὶ τὴν αὐτὴν θυσίαν ( 88 ) προσφέροντας . Ὁ μὲν γάρ , ἔθου μόσχον , ὁ δὲ ἀμνόν , ὁ δὲ χίμαρον καὶ ὁ μέν πλεῖω τὰ ( 89 ) θύματα , ὁ δὲ ἐλάττον · ὁ δὲ τούτων ἀπορών , καὶ πενία συζών , ζεῦγος τρυγόνων , ἢ νεστοὺς περιστερῶν · ὁ δὲ καὶ τούτων σπανίζων , σιμίδαλιν ὀλίγην , καὶ βραχύ τι λιβανωτοῦ ( 90 ) . Ποιήσας τοιγαροὺν γνώμην , οὐχὶ ποσότητι δώρων προσέχειν τὸν δίκαιον κριτὴν ἐντεῦθεν δῆπουθεν διδασχόμεθα . Οὐ τοὺς εὐτελεῖς ( 91 ) ἡμῶν προσφέρομεν λόγους , οὐχ ἵνα τῇ βραχυτάτῃ σταγόνι τὴν ἄβυσσον τῆς σοφίας αὐξήσωμεν , ἀλλὰ ( 92 ) τὴν οἰκείας τρέπουσαν ( 93 ) εὐνοίαν ἐπιδείξαι πειρώμενοι , καὶ τὸν ὁμοδούλων διελέγχει τὸ θράσος , καὶ τὸν δεσποτικὸν αὐτοὺς ἐπιθεῖναι ( 94 ) ζυγὸν προμηθούμενοι . Κομιδῆ γὰρ ἀχάλωμον τὴν τὰ ( 95 ) πάντα κυβερνᾶν τοῦ Θεοῦ σοφίαν ὑπ’ αὐτῶν συκοφαντουμένην ὁρῶντες οὐ χάριν καὶ τὸν παρόντα τοῦ λόγου πόνον ἐδεξάμεθα , καὶ παῦσαι τοὺς ἐλέγχοις τὴν βλασφημίαν πειρώμεθα . Ὅτι μὲν οὖν λίαν ἀνόητως κατατινόντες τὴν δοκοῦσαν ἀνομαλίαν τοῦ βίου , καὶ παραπαίνοντες τὸ δεόν οὐ συνορῶσιν , ἰκανῶς ὁ πρὸ τούτου λόγος ἐδίδαξε , καὶ τῆς πενίας ὑποδείξας τὸ χρησίμον , καὶ τοῦ πλοῦτου διελέγξας τὴν ἄνδειαν . Ἐπειδὴ δὲ οὐ μόνον τῆς πενίας κατηγοροῦσιν , ἀλλὰ καὶ τὴν δουλείαν ὀλοφύρονται , καὶ τοὺς βασιλικούς ἀποδύρονται φόρους , καὶ ἕτερα τὰ τῆδε τῆ βίῳ λίαν ἀρμόντονα φέρει , καὶ περὶ τούτων μικρὰ διεξέλθωμεν , καὶ τοὺς ἀρίστους τῶν ἰατρῶν μιμησώμεθα ( 96 ) , οἱ τοὺς ἀρρώστους ἀποστίους ὁρῶντες , καὶ τὰ προσφερόμενα σιτία πάντα βδελυσσομένους , τέχναις τισὶν ἰατρικαῖς τὸ δυσάρεστον αὐτῶν εὖ μάλ’α κατασοφίζονται . Τὰ γὰρ ξηρότερα καὶ στρυφνώτερα τῶν ἡδυμάτων παραμιγύντες , τὸ βδελυκτὸν τῷ ἀρρώστῳ φαινομένον ἡδίστον ἀπεργάζονται . Καὶ οὗτοι δὲ ὁμοίως ἐκείνοις , πᾶσι τοῖς ὁρωμένοις καὶ γινομένοις ἐπιμέρονται . Ἄλλ’ ἐκείνοις μὲν ἡ νόσος παρὰ γνώμην συμβαίνει , καὶ ἀλγυνόμενοι λίαν τῶν σιτίων ἀπέχονται , καὶ μεταλαβεῖν ποθοῦντες ὑπὸ τῆς νόσου κωλύονται · τούτοις δὲ ἐκούσια καὶ αὐθαίρετα πολεμεῖ τὰ πάθη , καὶ τὸ δυσάρεστον ἔχουσι , οὐ περὶ σιτία καὶ ὄψα , ἀλλὰ περὶ πάντα τὰ σοφῶς καὶ δικαίως ὑπὸ τῆς θείας προμηθείας οἰκονομουμένα . Καὶ σπείροντες μὲν τῶν ὑδρῶν ( 97 ) ἐπιθυμοῦσιν , ὁδοιποροῦντες δὲ τῶν ὑδρῶν κατηγοροῦσι . Χρήζουσι δὲ θερμετέρας τῆς ἡλιακῆς ἀκτίνος , ἵνα πέποντας τῶν σπερμάτων τοὺς καρποὺς ἀπεργάσται · καὶ δυσχεραίνουσι πάλιν , καὶ τὸν φλογρὸν αἰτιῶνται . Πάντα πόνον ὑπὲρ τῆς γαστρὸς καταδέχονται , καὶ γηπονίας , καὶ ναυτιλίας , καὶ μακρὰς ὁδοιπορίας · καὶ πάλιν αὐτὴς πικρὸν κατήγοροι γίνονται · ὥσπερ οὐ δουλεύειν τοῖς τῆς ψυχῆς νεύμασιν , ἀλλ’ ἀρχεῖν τεταγμένης . Μέμφονται σκηπτοὺς , καὶ χαλάζαις , καὶ ταῖς τοιαύταις παιδείαις ( 98 ) ,
Lemmas: δέχομαι , ὁ δυνατός χάρις ἐκτείνω πειράω . Αὐτίχα τοίνυν εἰμί ὁράω , οὐδέ πᾶς μέν καί ὁ αὐτός θυσία ( 88 ) προσφέρω . ὁ μέν γάρ , τίθημι μόσχος , ὁ δέ ἀμνός , ὁ δέ χίμαρος καί ὁ μέν πλείων ὁ ( 89 ) θῦμα , ὁ δέ ἐλάσσων · ὁ δέ οὗτος ἀπορέω , καί πενία συζάω , ζεῦγος τρυγών , ἢ νεστοὺς περιστερά · ὁ δέ καί οὗτος σπανίζω , σιμίδαλις ὀλίγος , καί βραχύς τίς λιβανωτός ( 90 ) . ποιέω τοιγαροὺν γνώμη , οὐ ποσότης δῶρον προσέχω ὁ Δίκαιος κριτής ἐντεῦθεν δήπουθεν διδάσκω . οὖον ὁ εὐτελής ( 91 ) ἐγώ προσφέρω λόγος , οὐ ἵνα ὁ βραχύς σταγών ὁ ἄβυσσος ὁ σοφία αὐξάνω , ἀλλά ( 92 ) ὁ οἰκεῖος τρέπω ( 93 ) εὔνοια ἐπιδείκνυμι πειράω , καί ὁ ὁμόδουλος διελέγχω ὁ θράσος , καί ὁ δεσποτικός αὐτός ἐπιτίθημι ( 94 ) ζυγόν προμηθέομαι . κομιδῇ γάρ ἀχάλωμον ὁ ὁ ( 95 ) πᾶς κυβερνάω ὁ Θεός σοφία ὑπό αὐτός συκοφαντέω ὁράω οὖον χάρις καί ὁ πάρειμι ὁ λόγος πόνος δέχομαι , καί παύω ὁ ἐλέγχω ὁ βλασφημία πείρω . ὅτι2 μέν οὖν λίαν ἀνόητος κατατείνω ὁ δοκέω ανομαλιαω ὁ βίος , καί παραπαίω ὁ δήω οὖον συνοράω , ἱκανῶς ὁ πρό οὗτος λόγος διδάσκω , καί ὁ πενία ὑποδείκνυμι ὁ χρήσιμος , καί ὁ πλοῦτος διελέγχω ὁ ἀναδέω . ἐπεί δέ οὖον μόνος ὁ πενία κατηγορέω , ἀλλά καί ὁ δουλεία ὀλοφύρομαι , καί ὁ βασιλικός ἀποδύρομαι φόρος , καί ἕτερος ὁ τῆδε τῆ βίος λίαν ἀρμόντονα φέρω , καί περί οὗτος μικρός διεξέρχομαι , καί ὁ ἀγαθός ὁ ἰατρός μιμέομαι ( 96 ) , ὁ ὁ ἄρρωστος ἀποστίους ὁράω , καί ὁ προσφέρω σιτίον πᾶς βδελύσσω , τέχνη τις ἰατρικός ὁ δυσάρεστος αὐτός εὕω μάλα κατασοφίζομαι . ὁ γάρ ξηρός καί στρυφνός ὁ ηδυματη παραμείγνυμι , ὁ βδελυκτός ὁ ἄρρωστος φαίνω ἡδύς ἀπεργάζομαι . καί οὗτος δέ ὁμοίως ἐκεῖνος , πᾶς ὁ ὁράω καί γίγνομαι ἐπιμείρομαι . ἄλλος ἐκεῖνος μέν ὁ νόσος παρά γνώμη συμβαίνω , καί ἀλγύνω λίαν ὁ σιτίον ἀπέχω , καί μεταλαμβάνω ποθέω ὑπό ὁ νόσος κωλύω · οὗτος δέ ἐκούσιος καί αὐθαίρετος πολεμέω ὁ πάθος , καί ὁ δυσάρεστος ἔχω , οὖον περί σιτίον καί ὄψον , ἀλλά περί πᾶς ὁ σοφός καί δικαίως ὑπό ὁ θεῖος προμήθεια οἰκονομέω . καί σπείρω μέν ὁ ὕδρα ( 97 ) ἐπιθυμέω , ὁδοιπορέω δέ ὁ ὕδρα κατηγορέω . χρῄζω δέ θερμετέρας ὁ ἡλιακός ἀκτίς , ἵνα πίπτω ὁ σπέρμα ὁ καρπός1 ἀπεργάζομαι · καί δυσχεραίνω πάλιν , καί ὁ φλογρὸν αἰτιάομαι . Πάν πόνος ὑπέρ ὁ γαστήρ καταδέχομαι , καί γεωπονία , καί ναυτιλία , καί μακρός ὁδοιπορία · καί πάλιν αὐτός πικρός κατήγορος γίγνομαι · ὥσπερ οὖον δουλεύω ὁ ὁ Ψυχή νεῦμα , ἀλλά ἄρχω τάσσω . μέμφομαι σκηπτός , καί χάλαζα , καί ὁ τοιοῦτος παιδεία ( 98 ) ,