theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0384.1
τρόφων μισθόν . Καὶ ὁ κυβερνήτης τοὺς λιμένας περισκοπῶν , τῶν κυμάτων κατατολμᾶ , καὶ τῇ τοῦ κέρδους ἐπιθυμίᾳ ψυχαγωγούμενος , φέρει τὰς καταγύους τὰς προσδόκας . Καὶ ὁ σκυτοτόμος δὲ , καὶ ὁ χαλκευτὸς , καὶ ἕκαστα τέχνην τινὰ μεταχειριζόμενος , τὸ τέλος τῶν πόνων προσδέχεται , καὶ τὴν τῆς σωφροσύνης ἐλπίδα τῇ περὶ τὴν τέχνην παιδείᾳ παρασκευάζει , ἥν ἔχει τοὺς ἰδίους συγκεκραμένην . Μόνον δὲ , ὡς εἴκως , τὴν τῆς ἀρετῆς , εἴτε τέχνην τις ὀνομάζειν ἐθέλοι , εἴτε ἐπιστήμην ἐπὶ ἀγῶνας καὶ ἄθλους , εἴτε γεωργίαν καὶ φυτοτροφίαν , οὐκ ἔχει τέλος χρηστὸν ἐν καιρῷ τῶν πόνων ψυχαγωγίαν δυνάμενον · Ἄλλὰ μάτην μὲν συμφωνοῦσιν οἱ σώφρονες , καὶ τοὺς πολλοὺς καὶ ποικίλως ἀναγινώσκοντας πλάττει , τὴν τοῦτον πυρὰν καταδεῖσαι φιλοεικόντες · Μάτην δὲ οἱ τῆς δικαιοσύνης ἐργάται τῇ ἀδικίᾳ πυκτεύουσι , τῶν τε ἀλλοτρίων ἀπεχόμενοι , καὶ τὰ οἰκεῖα προτιθέμενοι · Ἄρχοντες δὲ καὶ τῆς ἀνδρείας ἡ κτήσις τοὺς μετρίους · γενναίως γὰρ φέροντες τὰ προσπίπτοντα λυπηρά , τὸν ἀγωνιστήν οὐκ ἔχουσιν ( 91 ) · Ἄλλ’ οὐκ ἔστι ταῦτα , οὐδ’ ἔστιν . Ἄδιάστατον γὰρ καὶ ἀξίωχτον τῆς ἀρετῆς τὸ κτήμα . Καὶ τοῦτο καὶ ὑμεῖς ἀναφαίρε , ὑπὸ τῆς τοῦ συνεῖδος ἀνάγκης ὁδούμενοι . Ἐμπέφυκε γὰρ αὐτῇ τοὺς ἀνθρώπους ἡ γνώσις , καὶ οὐδεὶς τῶν ταύτης λαχόντων τὴν κτήσιν οὐδεὶς , λόγων ἐπεισάκτων , ἢ τοῦθὲν φερομένων , ἢ παρὰ ἀνθρώπων προσφερομένων · ἀπόρη γὰρ ὁ ἔμφυτος λόγος εἰς τὸν τοῦτον διδασκαλίαν . Μαρτυροῦσι δὲ οἱ ( 92 ) τῆς κακίας ἐργάται , καὶ κρύψαν αὐτὴν μετιόντες , καὶ ἐὰν φωραθῶσιν , ἀπολογίας σφίσι αὐτοὺς μηχανώμενοι . Καὶ γὰρ τοιχοῦχοι , καὶ τυμβωρύχοι , καὶ λωποῦται , καὶ μοιχοί , καὶ ἀνδροφόνου , καὶ αὐτὸ τοῦτον συγγενῆ μετιόντα τολμῶντες , σκότω συνεργῇ κεχρημένοι , ταῦτα ποιεῖν ἐπιχειροῦσιν . Εἰ δὲ καὶ μεθ’ ἡμέραν τις πειραθεὶς τούτων τι δράσαι , σύμμαχον λαμβάνει τῶν ἀνθρώπων τὴν ἔρημην . Οὐκοῦν , δι’ ὧν λανθάνειν πειρῶνται , δηλοῦσιν ἂν ἔχουσι περὶ τῶν γινόμενων διάκρισιν . Οὐ γὰρ ἂν ἔλαθον , εἰ καλὰ ποιεῖν ὑπέλαθον · λανθάνειν δὲ πειρῶνται , καὶ τὸ φωραθῆναι δειμαίνοντες , ὁμολογοῦσιν ὡς πονηρὰ τὰ γινόμενα . Οὐκοῦν ἴστε ( 93 ) καὶ ὑμεῖς , ὦ λᾶν ἀχάριστοι , ὡς ἀγαθὴ τῆς ἀρετῆς ἡ κτήσις , καὶ ὡς μάλισα πολλοὺς ἔχει πόνους συνεξευρισκόνους . Προσθῆκε τοίνυν τὴν παρὰ πάντων ἐπαινουμένην , καὶ τῶν οἰκείων , καὶ τῶν ἀντιπάλων , καὶ μετὰ πολλῶν πόνων καρπουμένην , ἀξίας ἔχειν τὰς ἀντιδόσεις . Ἄλλ’ ὁρῶμεν κατὰ τὸν παρόντα βίον , πολλοὺς μὲν ταύτην αἰρουμένους , καὶ πολλῶν ὑπὲρ αὐτῆς πόνων ἀνεχομένους , οὐ πάντας δὲ ἐπαίνου τινὸς ( 94 ) καὶ τιμῆς δι’ αὐτὴν ἀπολαύοντας · ἄλλοις τοὺς μὲν ὡς ταύτης ἐραστὰς ἐν τοῖς ἀπάντων στόμασι περιφερομένους , καὶ πολυθρύλλους γινομένους , καὶ μετὰ τελευτὴν ἀείμνηστον ἐσχηκότες τὸ κλῆρος · τοὺς δὲ , παντάπασιν ἀγνοουμένους καὶ κρυπτομένους , καὶ μαργαρίτη προσοικοδόμας ἐπὶ τῷ βυθῷ καλυπτομένους , καὶ τῷ ὀστρεῖ καθεῖ -
Lemmas: Τρόφων μισθός . καί ὁ κυβερνήτης ὁ λιμήν περισκοπέω , ὁ κῦμα κατατολμάω , καί ὁ ὁ κέρδος ἐπιθυμία ψυχαγωγέω , φέρω ὁ καταγύους ὁ προσδοκάω . καί ὁ σκυτοτόμος δέ , καί ὁ χαλκευτός , καί ἕκαστος τέχνη τις μεταχειρίζω , ὁ τέλος ὁ πόνος προσδέχομαι , καί ὁ ὁ σωφροσύνη ἐλπίς ὁ περί ὁ τέχνη παιδεία παρασκευάζω , ὅς ἔχω ὁ ἴδιος συγκεράννυμι . Μόνος δέ , ὡς ἵημι , ὁ ὁ ἀρετή , εἴτε τέχνη τις ὀνομάζω ἐθέλω , εἴτε ἐπιστήμη ἐπί ἀγών καί ἆθλος , εἴτε γεωργία καί φυτοτροφία , οὐ ἔχω τέλος χρηστός ἐν καιρός ὁ πόνος ψυχαγωγία δύναμαι · ἀλλά μάτην μέν συμφωνέω ὁ σώφρων , καί ὁ πολύς καί ποικίλως ἀναγιγνώσκω πλάσσω , ὁ οὗτος πυρή καταδεῖσαι φιλοεικω · Μάτος δέ ὁ ὁ δικαιοσύνη ἐργάτης ὁ ἀδικία πυκτεύω , ὁ τε ἀλλότριος ἀπέχω , καί ὁ οἰκεῖος προτίθημι · ἄρχω δέ καί ὁ ἀνδρεῖος ὁ κτῆσις ὁ μέτριος · γενναῖος γάρ φέρω ὁ προσπίπτω λυπηρός , ὁ ἀγωνιστής οὐ ἔχω ( 91 ) · ἄλλος οὐ εἰμί οὗτος , οὐδέ εἰμί . Ἀδιάστατος γάρ καί ἀξίωχτον ὁ ἀρετή ὁ κτήμα . καί οὗτος καί σύ ἀναφαίρε , ὑπό ὁ ὁ σύνοιδα ἀνάγκη ὁδάω . ἐμφύω γάρ αὐτός ὁ ἄνθρωπος ὁ γνῶσις , καί οὐδείς ὁ οὗτος λαγχάνω ὁ κτείνω οὐδείς , λόγος ἐπείσακτος , ἢ τίθημι φέρω , ἢ παρά ἄνθρωπος προσφέρω · ἀπορέω γάρ ὁ ἔμφυτος λόγος εἰς ὁ οὗτος διδασκαλία . μαρτυρέω δέ ὁ ( 92 ) ὁ κακία ἐργάτης , καί κρύπτω αὐτός μετέρχομαι , καί ἐάν φωράω , ἀπολογία ὅς αὐτός μηχανάομαι . καί γάρ τοιχουχοω , καί τυμβωρύχος , καί λωπουος , καί μοιχός , καί ἀνδροφόνος , καί αὐτός οὗτος συγγενής μέτειμι1 τολμάω , σκότος συνεργέω χράομαι , οὗτος ποιέω ἐπιχειρέω . εἰμί δέ καί μετά ἡμέρα τις πειράω οὗτος τίς δράω , σύμμαχος λαμβάνω ὁ ἄνθρωπος ὁ ἐρῆμος . οὐκοῦν , διά ὅς λανθάνω πειράω , δηλόω εἄν ἔχω περί ὁ γινόμενο διάκρισις . οὖον γάρ εἄν λανθάνω , εἰμί καλός ποιέω ὑπολανθάνω · λανθάνω δέ πειράω , καί ὁ φωράω δειμαίνω , ὁμολογέω ὡς πονηρός ὁ γίγνομαι . οὐκοῦν οἶδα ( 93 ) καί σύ , εἰμί λᾶν ἀχάριστος , ὡς ἀγαθός ὁ ἀρετή ὁ κτῆσις , καί ὡς μαλίζω πολύς ἔχω πόνος συνεξευρίσκω . Προσθήκη τοίνυν ὁ παρά πᾶς ἐπαινέω , καί ὁ οἰκέω , καί ὁ ἀντίπαλος , καί μετά πολύς πόνος καρπόω , ἄξιος ἔχω ὁ ἀντίδοσις . ἄλλος ὁράω κατά ὁ πάρειμι βίος , πολύς μέν οὗτος αἱρέω , καί πολύς ὑπέρ αὐτός πόνος ἀνέχω , οὖον πᾶς δέ ἔπαινος τις ( 94 ) καί τιμή διά αὐτός ἀπολαύω · ἄλλος ὁ μέν ὡς οὗτος ἐραστής ἐν ὁ ἀπαντάω στόμα περιφέρω , καί πολυθρύλλους γίγνομαι , καί μετά τελευτή ἀείμνηστος ἔχω ὁ κλῆρος · ὁ δέ , παντάπασι ἀγνοέω καί κρύπτω , καί μαργαρίτης προσοικοδομη ἐπί ὁ βυθός καλύπτω , καί ὁ ὀστρεῖ κάθημι -