theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0379.1
A ἐστιν ἐν τούτοις ἀταξία καὶ ἀκοσμία καὶ σύγχυσις ; Ἄλλα ταῦτα λέγειν ἐπιχειροῦσιν οἱ τῆς θείας οἰκονομίας τὴν ἄβυσσον ἀγνοῦντες . Οἱ δὲ μεμυημένοι , καὶ τῶν θείων μυστηρίων γεύσασθαι , ἴσασι τούτων τὴν αἰτίαν καὶ ρίζαν . Κήδεσται γὰρ τῶν πλημμελοῦντων , καὶ παιδεύει ὁ φιλάνθρωπος , καὶ ἀτιμῶν οὐδένα ἀνθρώπων ἐθέλει καταλιμπάνειν . Οὐ γάρ καὶ πέμπων αἰχμαλώτους τοὺς παρανόμους , συνέπεμψεν αὐτοῖς οἷόν τινας παιδοτρίβας καὶ διδασκάλους τοὺς ἀρετῇ συζῶντας , ἵνα , καθάπερ τινὶ λύχνῳ φωταγωγούμενοι καὶ ποδηγούμενοι τῷ τούτων βίῳ καὶ λόγῳ , τὴν ἀπλάνην τρίβον οὕτω πως ὁδεύσωσι . Ὅτι δὲ οὐ μόνον τοῖς ὁμοφύλοις σωτηρίας ἐγένετο πρόξενος ἡ τούτων αἰχμαλωσία , ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀλλοφύλους ἐφώτισε τῷ τῆς θεογνωσίας φωτί , μάρτυς ἡ ἱστορία . Εἰ τοίνυν αὐτοὶ μὲν διὰ τῶν ἀγώνων διέλαμψαν , καὶ πεφύλακται ἐγένοντο , καὶ περιθέατοι , καὶ τοῖς ὀψιγύνοις ἀρχέτυπον ὠφελείας κατέλιπον , καὶ τοῖς συναἰχμαλώτοις ὑπόθεσις σωτηρίας ἐγένοντο , καὶ τοὺς βαρβάρους ὤνησαν , ἀκριβῶς φυλάσσοντες τὴν εὐσέβειαν , καὶ δι' ἐκείνης μεγάλα θαυματουργήσαντες θαύματα , τί τῆς Προνοίας κατηγορεῖς τοιαῦτα προμηθουμένης ; Τί δ' οὐχὶ μᾶλλον ὑμνεῖς τὸν τῶν ψυχῶν Οἰκονόμον , καὶ τῆς κτίσεως Κυβερνήτην , οὕτω σοφῶς ἅπαντα καὶ συμφερόντως ἰθύναντα ; Ἐγὼ μὲν οὖν ἐκ τῶν θείων ὑπέδειξα λόγων ( 56 ) , ὡς δυνατὸν πονηρῷ δεσπότῃ δουλεύοντα , καὶ ( 57 ) κακίαν φεύγειν , καὶ ἀρετὴν μετελθεῖν , καὶ τοῖς δεσπόταις πολλάς προφάσεις παρασχεῖν ὠφελείας . Σὺ δὲ τοὺς νῦν συνδουλεύοντας περισκόπησον , καὶ ὄψει πολλούς ἀκολάστους μὲν δουλεύοντας , ἀκολασίαν δὲ βδελυττομένους , καὶ σωφροσύνην τιμῶντας , καὶ οὐδένα ἐκ τῶν δεσποτῶν κακίαν ἐκματτομένους , ἀλλ' ὧν ἀρτίως διεξηγήθην ἀνδρῶν μιμούμενους τὸν βίον . Καὶ ἐκ τε τῶν εἰρημένων , ἐκ τε τῶν ὁρωμένων , καὶ τῆς ἡμετέρας φύσεως τὸ αὐτεξούσιον διδάξας , καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ προνοίας τὴν σοφίαν καταμαθὼν , παλινωδίαν ᾄσον , καὶ τὴν νῦν ἀνακρουομένην ὑπὸ σοῦ βλασφημίαν εἰς ὑμνηδίαν μετάβαλε , καὶ τὰ χρώματα τῆς γλώσσης τὰ νῦν κατὰ τοῦ Θεοῦ γινόμενα , ὑπὲρ Θεοῦ γιγνέσθω , καὶ τοῦ Ποιητοῦ τὴν πρόνοιαν ἀδεῖτω , Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας . Ἀμήν .
Lemmas: A εἰμί ἐν οὗτος ἀταξία καί ἀκοσμία καί σύγχυσις ; ἄλλος οὗτος λέγω ἐπιχειρέω ὁ ὁ θεῖος οἰκονομία ὁ ἄβυσσος ἀγνοέω . ὁ δέ μυέω , καί ὁ θεῖον μυστήριον γεύω , οἶδα οὗτος ὁ αἴτιος καί ῥίζα . κήδω γάρ ὁ πλημμελέω , καί παιδεύω ὁ φιλάνθρωπος , καί ἀτιμάω οὐδείς ἄνθρωπος ἐθέλω καταλιμπάνειν . οὖον γάρ καί πέμπω αἰχμάλωτος ὁ παράνομος , συμπέμπω αὐτός οἷος τις παιδοτρίβης καί διδάσκαλος ὁ ἀρετή συζάω , ἵνα , καθάπερ τις λύχνος φωταγωγέω καί ποδηγέω ὁ οὗτος βίος καί λόγος , ὁ ἀπλάνην τρίβω οὗτος πως ὁδεύω . ὅτι2 δέ οὖον μόνος ὁ ὁμόφυλος σωτηρία γίγνομαι πρόξενος ὁ οὗτος αἰχμαλωσία , ἀλλά καί ὁ ἀλλόφυλος φωτίζω ὁ ὁ θεογνωσία φάος , μάρτυς ὁ ἱστορία . εἰμί τοίνυν αὐτός μέν διά ὁ ἀγών διαλάμπω , καί φυλάσσω γίγνομαι , καί περιθέατος , καί ὁ οψιγυνοος ἀρχέτυπος ὠφέλεια καταλείπω , καί ὁ συναιχμάλωτος ὑπόθεσις σωτηρία γίγνομαι , καί ὁ βάρβαρος ὀνίνημι , ἀκριβῶς φυλάσσω ὁ εὐσέβεια , καί διά ἐκεῖνος μέγας θαυματουργέω θαῦμα , τίς ὁ Πρόνοια κατηγορέω τοιοῦτος προμηθέομαι ; τις δέ οὐ μᾶλλον ὑμνέω ὁ ὁ Ψυχή Οἰκονόμος , καί ὁ κτίσις Κυβερνήτης , οὗτος σοφός ἅπας καί συμφέρω ἰθύναντα ; ἐγώ μέν οὖν ἐκ ὁ θεῖον ὑποδείκνυμι λόγος ( 56 ) , ὡς δυνατός πονηρός δεσπότης δουλεύω , καί ( 57 ) κακία φεύγω , καί ἀρετή μετέρχομαι , καί ὁ δεσπότης πολύς πρόφασις παρέχω ὠφέλεια . σύ δέ ὁ νῦν συνδουλεύω περισκοπέω , καί ὁράω πολύς ἀκόλαστος μέν δουλεύω , ἀκολασία δέ βδελύσσω , καί σωφροσύνη τιμή , καί οὐδείς ἐκ ὁ δεσπότης κακία ἐκμάσσω , ἀλλά ὅς ἄρτιος διεξηγέομαι ἀνήρ μιμέομαι ὁ βίος . καί ἐκ τε ὁ εἴρω , ἐκ τε ὁ ὁράω , καί ὁ ἡμέτερος φύσις ὁ αὐτεξούσιος διδάσκω , καί ὁ ὁ Θεός πρόνοια ὁ σοφία καταμανθάνω , παλινῳδία ἀείδω , καί ὁ νῦν ἀνακρούω ὑπό σύ βλασφημία εἰς ὑμνηδίαν μεταβάλλω , καί ὁ χρῶμα ὁ γλῶσσα ὁ νῦν κατά ὁ Θεός γίγνομαι , ὑπέρ Θεός γίγνομαι , καί ὁ Ποιητής ὁ πρόνοια ἀδέω , Χριστός ὁ Θεός ἐγώ αὐτός ὁ δόξα εἰς ὁ αἰών . ἀμήν .