theodoretus.de-providentia-orationes-decem pg083_0304.1
Ταύτην τοίνυν κορυώτατον ὄνσαν μόριον , καὶ τὴν ἁγερμάνιν τοῦ σώματος πεπιστευμένην , καθάπερ τινὰ βασιλέα πάντοθεν περιφράττει , καὶ περίβολον αὐτῇ ἰσχυρὸν τὸν θώρακα περιετίθησιν , ἵνα μηδὲν αὐτῇ ῥάδιως τῶν ἐξωθεν προσπιπτόντων λυπῇ . Ἐπειδὴ δὲ διηνεκῶς κινεῖται ( ἀρτηριῶν γὰρ αὕτη πηγή ) , κάτωθεν μὲν ὑπέστρωσεν αὐτῇ ( 85 ) οἷόν τινα στρωμνὴν μαλακήν , τὸ μανδὺ καὶ σπογγιοειδὲς καὶ πολυπόρον καὶ ἀρτηριοῦδες τοῦ πνεύμονος σῶμα · ἄνωθεν δὲ , τὸ τε κυκνοειδὲς αὐτῆς ἰσχυρὸν ἀπειργάσατο , καὶ χιτῶνα ὀμενωδῶς μὲν , στεγανὸν δὲ καὶ ἰσχυρὸν περιετέθειμεν . Ὥσπερ δὲ τροφῆς αὐτῇ χορηγεῖ , οὐ τὸ πνεῦμα μόνον , ἀλλὰ καὶ τὸ αἷμα · ἔλκει δὲ τοῦτο , οἷον διὰ τινὸς ὅλκου τῆς κοιλῆς φλεβός , ἀπὸ τῶν τοῦ ἥπατος μαρίων . Τὸ δὲ ἦπαρ ἐκ τῆς γαστρὸς ταύτης ἀναμμάτι τὴν ὕλην . Ἡ δὲ γαστήρ , διὰ τοῦ στομάχου τὴν ὑπὸ τῶν ὀδόντων τεμνομένην , καὶ ὑπὸ τῶν μυλῶν λεπτυνομένην τε καὶ λειανομένην ( 86 ) ἔλκει τροφήν · ἔλκουσα δὲ , πρῶτον καταχεῖ καὶ χυλὸς , καὶ ἄλλοις , καὶ μεταβάλλει , καὶ πρὸς ἑαυτὴν ὁμοιοῖ · εἶτα διαπεφεύσιν καλῶς καὶ ἀλλοιωθεῖσαν , ἀποκρίνει δικαίως , καὶ παραχωρεῖ μὲν τῷ ἥπατι διηθεῖν καὶ ἔλκειν ταύτης τὸ καθαρόν , τὸ δὲ περιττὸν ἀπωθεῖται , καὶ τοῖς ἐντέροις παραπέμπει , τῇ προυωστικῇ ( 87 ) δυνάμει συνεργῷ κεχρημένη . Οὕτω τὸ ἦπαρ τὸ καθαρόν τῆς τροφῆς ὑποδεξάμενον , οὐκ ἀρχίζει τῇ γενουμένῃ καθάρσει καὶ διακρίσει , ἀλλ’ οἷόν τισι πάλιν ἡθμοῖς , ταύτην διακρίνει καὶ καθαίρει , καὶ τὴν μὲν οἷον ὑποστάθμην καὶ παχυτάτην τρύφην , διὰ τινων αἰτίων ἐλκὼν ὁ σπλήν , ταύτην ποιεῖται τροφήν · τὸ δὲ πέρα τοῦ μέτρου πεφθαρμένον , καὶ τὴν χολώδη μεταλαβὸν ποιότητα , καὶ εἰς τὸ ὠχρὸν μεταπεσὸν σῶμα , λαμβάνει τὸ χοληδόχον ἀγγεῖον · τὸ δὲ ρῶιδες καὶ λίαν λεπτὸν , καὶ τροφῆς ὁμοιότροπον , εἰς τὸ τῶν ὑγρῶν περιττωμάτων δοχεῖον χωρεῖ . Οὕτως ἀκριφῶς καὶ καθαράν τὴν τροφὴν ἐκείνην γενουμένην , καὶ ὁμοιωθεῖσαν τῷ ἥπατι , καὶ εἰς αἵματος μεταβάσασαν φύσιν , ἡ κοιλὴ παραλαβοῦσα φλέψ , χορηγεῖ μὲν τῇ καρδίᾳ τὴν χρείαν , ἄνεισι δὲ ἄνω , καὶ εἰς πολλὰς διασχοιζομένη φλέβας , τρέφει μὲν τὸν θώρακα , τρέφει δὲ ὦμος , καὶ χείρας , ἀφικνεῖται δὲ μέχρις ὀνύχων , περιπίπτεται τῷ τραχήλῳ , καταλαμβάνει τὴν κεφαλήν , κάτεισι εἰς γλουτοὺς , καὶ μηροὺς , καὶ γόνατα , καὶ σκέλη , καὶ πόδας , καὶ ἀπασχάλως , ὅπαν τὸ τοῦ σώματος περινοστεῖ μόριον , καὶ οὐδὲν τῶν ζώντων μελῶν ταύτης ἀποστερεῖ τῆς ἀφείας . Ὁλκῶς γὰρ τισὶ καὶ ὀχετοῖς ἐοίκασι αἱ φλέβες , ἄρδειν τὸ σῶμα πεπιστευμέναι · διὸ καὶ λεπτὸν καὶ μανδὺ ἔχουσι τὸν χιτῶνα , ὥστε ῥάδιως τὰ παρακειμένα μόρια τὴν τροφὴν ἐκείνην ἀρδεῖσθαι · αἱ δ’ ἀρτηρίαι , οὐ στεγανῶς μόνον , ἀλλὰ καὶ διπλῶς ἔχουσι τοὺς χιτῶνας · πνεύματος γάρ , ἀλλ’ οὐχ αἵματος εἰσι δοχεῖα · λεπτομερεῖς δὲ καὶ ῥάδιως ἐκρέει τὸ πνεῦμα . Βλέπε τοιγαροῦν κάναυθὰ τοῦ Ποιητοῦ τὴν προμήθειαν . Τὰς μὲν γὰρ φλέβας , ὅτε δὴ αἷμα τοῖς μορίοις τοῦ σώματος κομιζούσας , ἀπὸ λεπτῶν ὑμῶνος πεποίηκε , καὶ οἷον ἀραῖά τινα τῇ
Lemmas: οὗτος τοίνυν κορυώτατον ὄνομαι μόριον , καί ὁ ἁγερμάνιν ὁ σῶμα πιστεύω , καθάπερ τις βασιλεύς πάντοθεν περιφράσσω , καί περίβολος αὐτός ἰσχυρός ὁ θώραξ περιτίθημι , ἵνα μηδείς αὐτός ῥᾳδίως ὁ ἐξωθεν προσπίπτω λυπέω . ἐπεί δέ διηνεκής κινέω ( ἀρτηρία γάρ οὗτος πηγή ) , κάτωθεν μέν ὑπό-στόρεννυμι αὐτός ( 85 ) οἷος τις στρωμνή μαλακός , ὁ μανδὺ καί σπογγιοοραω καί πολύπορος καί ἀρτηριοῦδες ὁ πνεύμων σῶμα · ἄνωθεν δέ , ὁ τε κυκνοοραω αὐτός ἰσχυρός ἀπεργάζομαι , καί χιτών ὀμενωδῶς μέν , στεγανός δέ καί ἰσχυρός περιτίθημι . ὥσπερ δέ τροφή αὐτός χορηγέω , οὖον ὁ πνεῦμα μόνος , ἀλλά καί ὁ αἷμα · ἕλκω δέ οὗτος , οἷος διά τις ὁλκός ὁ Κοιλής φλέψ , ἀπό ὁ ὁ ἧπαρ Μαρίων . ὁ δέ ἦπαρ ἐκ ὁ γαστήρ οὗτος ἄναμμα ὁ ὕλη . ὁ δέ γαστήρ , διά ὁ στόμαχος ὁ ὑπό ὁ ὀδούς τέμνω , καί ὑπό ὁ μύλη λεπτύνω τε καί λειαίνω ( 86 ) ἕλκω τροφή · ἕλκω δέ , πρῶτος καταχέω καί χυλός , καί ἄλλος , καί μεταβάλλω , καί πρός ἑαυτοῦ ὁμοιόω · εἶτα διαπεφεύσιν καλῶς καί ἀλλοιόω , ἀποκρίνω δικαίως , καί παραχωρέω μέν ὁ ἧπαρ διηθέω καί ἕλκω οὗτος ὁ καθαρός , ὁ δέ περισσός ἀπωθέω , καί ὁ ἔντερον παραπέμπω , ὁ προυωστικος ( 87 ) δύναμις συνεργός χράομαι . οὕτως ὁ ἦπαρ ὁ καθαρός ὁ τροφή ὑποδείκνυμι , οὐ αρχίζω ὁ γίγνομαι κάθαρσις καί διάκρισις , ἀλλά οἷος τις πάλιν ἡθμός , οὗτος διακρίνω καί καθαίρω , καί ὁ μέν οἷος ὑποστάθμη καί παχύς τρυφή , διά τίνω αἴτιος ἕλκος ὁ σπλήν , οὗτος ποιέω τροφή · ὁ δέ πέρα ὁ μέτρον φθείρω , καί ὁ χολώδης μεταλαμβάνω ποιότης , καί εἰς ὁ ὠχρός μεταπίπτω σῶμα , λαμβάνω ὁ χοληδόχος ἀγγεῖον · ὁ δέ ρώδης καί λίαν λεπτόν , καί τροφή ὁμοιότροπος , εἰς ὁ ὁ ὑγρός περίσσωμα δοχεῖον χωρέω . οὕτως ακριφαος καί καθαρός ὁ τροφή ἐκεῖνος γίγνομαι , καί ὁμοιόω ὁ ἧπαρ , καί εἰς αἷμα μεταβαίνω φύσις , ὁ Κοιλής παραλαμβάνω φλέψ , χορηγέω μέν ὁ Καρδία ὁ χρεία , ἀνέρχομαι δέ ἄνω , καί εἰς πολύς διασχοιζω φλέψ , τρέφω μέν ὁ θώραξ , τρέφω δέ ὦμος , καί χείρ , ἀφικνέομαι δέ μέχρι ὄνυξ , περιπίπτω ὁ τράχηλος , καταλαμβάνω ὁ κεφαλή , κατέρχομαι εἰς γλουτός , καί μηρός , καί γόνυ , καί σκέλος , καί πούς , καί ἀπασχάλως , ὁράω ὁ ὁ σῶμα περινοστέω μόριον , καί οὐδείς ὁ ζῶ μέλος οὗτος ἀποστερέω ὁ ἀφίημι . ὁλκός γάρ τις καί ὀχετός ἔοικα ὁ φλέψ , ἄρδω ὁ σῶμα πιστεύω · διό καί λεπτόν καί μανδὺ ἔχω ὁ χιτών , ὥστε ῥᾳδίως ὁ παρακείμενος μόριον ὁ τροφή ἐκεῖνος ἀρδέω · ὁ δέ ἀρτηρία , οὖον στεγανός μόνος , ἀλλά καί διπλόος ἔχω ὁ χιτών · πνεῦμα γάρ , ἀλλά οὐ αἷμα εἰμί δοχεῖον · λεπτομερής δέ καί ῥᾳδίως ἐκρέω ὁ πνεῦμα . βλέπω τοιγάρ κάναυθὰ ὁ Ποιητής ὁ προμήθεια . ὁ μέν γάρ φλέψ , ὅτε δή αἷμα ὁ μόριον ὁ σῶμα κομίζω , ἀπό λεπτός ὕμνος ποιέω , καί οἷος ἀραία τις ὁ