themistoclis-epistulae.epistulae 4
Οὐ τὸ παθεῖν Ἀθήνησιν ἀδίκως καὶ ἀναξίως , ὦ Ἁβρώνιχε , καινὸν εἶναί μοι φαίνεται ( ἐπεὶ αὐτὸ μὲν τοῦτ’ ἐστὶ τὸ μὴ παθεῖν τι καινότερον ) , ἀλλ’ ὅτι τέως μὲν ὀλιγοχρόνιός τις ἦν ὁ φθόνος καὶ ταχὺν ἴσχων τὸν μετάμελον ἐν τῇ πόλει ἡμῶν , μᾶλλον δὲ ἐν τῇ ὑμετέρᾳ πόλει ( ἐμοὶ μὲν γὰρ ὡς περὶ ἀλλοτρίας ἤδη οἱ λόγοι ) , τὰ νῦν δέ ( ὁρᾷς γὰρ ὅσον ἐφ’ ἡμῶν τούτων ἐπιδίδωσι τοὐπιχώριον πάθος ) , ἐξωστρακισμένων ἡμῶν κατεψηφίσαντο , τὸ καινόν γε τοῦτο ποιοῦντες , ἐκ τῆς φυγῆς φυγαδεύοντες . μὰ Δί’ ἀλλ’ οὐδὲ φεύγειν ἐῶσιν , εὖ οἶδ’ ὅτι φήσεις . καὶ γὰρ ἔγωγε πέπυσμαι διότι ἡ φυγὴ μὲν ὀλίγον τι ἔδοξεν αὐτοῖς εἶναι τιμώρημα ἐπ’ ἄνδρα τοσαῦτα καὶ τηλικαῦτα κατειργασμένον αὐτῶν τοὺς πολεμίους , θανάτῳ μέντοι δεδόχθαι σφίσιν αὐτοῖς κολάζειν ἡμᾶς . αὐτοῦ γε τούτου ἕνεκα καὶ μαστῆρες Ἀθηναίων εἰς Ἄργος ἴασιν σκοποῦντες , ἕπονται δὲ αὐτοῖς καὶ Λακεδαιμόνιοι . ἐμὲ δ’ οὐκ Ἀθηναίοις ἐλύπουν , ὦ Ἁβρώνιχε , ἑπόμενοι Λακεδαιμόνιοι , Ἀθηναῖοι δέ με ἀνιῶσι Σπαρτιάταις ἑπόμενοι . καίτοι οὐκ Ἀθηναίοις διαβάλλουσι πιστεύοντες οἱ τῶν Λακεδαιμονίων ἔφοροι Παυσανίαν ἐκόλαζον , ἀλλ’ οὐδὲ τοῖς φίλοις τοῖς Παυσανίου καὶ συνειδόσιν ἐκείνῳ τοὔργον ἅπαν , μόλις δ’ αὐτῷ τῷ Παυσανίᾳ ὁμολογοῦντι . οἱ δ’ ὑμέτεροι οὐδενὶ τῶν ἀλλοτρίων , οὐδ’ εἰ πολέμιος εἴη , ἐπὶ τοῖς ἰδίοις ἀπιστοῦσιν . τὸ δ’ αἴτιον οἶμαι τούτου , διότι ἥδιον οὗτοι τοῖς φίλοις φθονοῦσιν ἤπερ ἄλλοι τοὺς ἐχθροὺς μισοῦσιν . ἀλλ’ οὐκ Ἀθηναίους γὰρ ἐλέγχειν ἐπιχειρῶν ἔγωγε λανθάνοντας τουτὶ γράφω ( εἰ γὰρ , ὦ θεοὶ φίλοι , ἐλάνθανον μόνον · νῦν δὲ τοῖς ἐπαινοῦσιν αὐτοὺς μᾶλλον ἄπορος ἡ συνηγορία ἢ τοῖς ψέγουσιν ἀναγκαῖος ὁ ἔλεγχος ) , ἀλλὰ προσοδύρασθαί τί μοι ἔδοξεν ἀνδρὶ ἑταίρῳ ἐμαυτοῦ καὶ φίλῳ , ἔτι δὲ καὶ ὑπομνῆσαι τῶν οἰκείων , περὶ ὧν εὐλαβεῖσθαι ἔοικε μᾶλλον , ὅτι Λακεδαιμονίους ὁρῶμεν Ἀθηναίων ἄρχοντας καὶ ψηφιζομένους Ἀθήνησι κατὰ τῶν ἰδίων ἐχθρῶν ψηφίσματα . ἡ δὲ τῆς ὀργῆς αὐτῶν αἰτία οἶσθα , ὦ τᾶν , ὅτι ὁμοία μὲν ἐφ’ ὑμᾶς ὁμοία δὲ ἐπ’ ἐμέ , ἐπείπερ ἄμφω τὸ στρατήγημα τῆς περιτειχίσεως τοῦ ἄστεος παρ’ αὐτοὺς ἐπρεσβεύσαμεν . τῷ μὲν γὰρ συμπρεσβευτῇ ἡμῶν ἅτε ἀνδρὶ δικαίῳ καὶ δεόντως τοῦτο τοὔνομα εἰς τοὺς Ἕλληνας φερομένῳ ἁρπαγὴν ἔοικε διάλυσις εἶναι πρὸς Λακεδαιμονίους ἡ σὺν αὐτοῖς ἐφ’ ἡμᾶς ὁμοφροσύνη . ἀλλ’ ἐκεῖνος μὲν ἐρρώσθω ἐπίκοτος ὢν ἀεὶ καὶ δυσμενὴς καὶ φθονερὸς καί , ὥσπερ ποτὲ ἔφη Κάλλαισχρος ἐπ’ αὐτοῦ , μᾶλλον τῷ τρόπῳ Ἀλωπεκῆθεν ἢ τῷ δήμῳ · σὺ δ’ οὖν , Ἁβρώνιχε , τὰ παρόντα εὖ τίθεσο καὶ περὶ τῶν μελλόντων ἐκ τοῦ μηκίστου εὐλαβοῦ , καὶ δέδιθι Ἀθηναίοις πολλοῦ ἄξιος εἶναι . εἰ δὲ καὶ πεφύκοις , ὥσπερ πέφυκας , ἀλλ’ ἀποκρύπτου τὰ πλείω καὶ ἀγάπα λανθάνων . ταυτὶ μέν , ὦ βέλτιστε , περὶ σοῦ πρὸς σέ , τῶν δὲ ἐμῶν τὰ μὲν ἐνθάδε ἐμοὶ μελήσει δῆλον ὅτι , καὶ διαφευξόμεθα τούς τε οἴκοθεν ἐπὶ τὴν θήραν ἡμῶν ὡρμημένους κυνηγέτας καὶ τοὺς Λακωνικοὺς κύνας , οὐδὲ ἐπιχωρήσομεν Ἀθηναίοις μὲν ἐναγέσι γενέσθαι τοῦ ἡμετέρου μύσους καὶ παλαμναῖον ἢ ἀλιτήριον προστρῖψαι τῇ πόλει οὐκ ἀκεστὸν οὐδὲ χαλκοῖς ἀνδριάσιν ἀποδιοπομπησόμενον , οἷα περὶ Παυσανίου Σπαρτιάταις ὁ θεὸς ἔχρησεν , ἀλλ’ ἐνεργῆ τινὰ καὶ ἄφυκτον καὶ τοῦ Κυλωνείου πέρα , τοῖς γε μὴν Λακεδαιμονίοις διπλῇ , μᾶλλον δὲ τριπλῇ ἡσθῆναι ἡμᾶς μὲν ἀποτισαμένοις ἀνθ’ ὧν ὑπὲρ τῆς πρεσβείας τῆς μετὰ σοῦ δι’ ἔχθους ἡμῖν ἐγένοντο , ἀπάτην εἶναι λέγοντες ἡμετέραν τὴν κωλύμην αὐτῶν τῆς ἀδικίας , ἀλάστορα δὲ ἀκέραιον καὶ ποίνιμον εἰς τὰς κεφαλὰς τῶν Ἀθηναίων ἐξομορξαμένοις ἀνοσίως ἐμοῦ μιαιφονηθέντος ὑπ’ αὐτῶν , τὴν δὲ εἰς τοὺς Ἕλληνας αἰσχύνην , ἐπεὶ προυδίδω σφᾶς ὁ βασιλεὺς τῆς Λακεδαίμονος , ἐπικουφιεῖν οἰομένοις , εἰ καὶ πρὸς Ἀθηναίων ὁ στρατηγὸς αὐτῶν ἐγὼ προδότου δίκην ὁμοίως φαινοίμην κεκολασμένος . τούτων μὲν οὖν ἵνα μηδὲν γένηται ἐγὼ προμηθήσομαι , ὥσπερ ἔφην , κατὰ τὸ δυνατόν , καὶ τὰ δεινὰ ὡς ἐν ἀνθρωπίνῳ λογισμῷ ἐξευλαβησόμεθα , καὶ τὸ λοιπόν , ἐπειδὰν τελείως ἅπαντα ἐν ἀσφαλεῖ γένηται , πεύσῃ περὶ πάντων καὶ καθ’ ἕκαστα ἐπιστελοῦμέν σοι · τὰ δὲ αὐτόθι ἀντιβολοῦμέν σε καὶ ἱκετεύομεν , ὦ κράτιστε ἑταίρων , καὶ συλλαμβάνειν , ὡς ἂν οἷός τε ᾖς , καὶ βοηθεῖν ἡμῖν ἄντικρυς , τὰ μὲν χρήματα μὴ φυλάττοντα ἐμοὶ μηδὲ τοῖς ἐμοῖς παισίν , ἀλλὰ καιρίως ταῦτα καὶ δεξιῶς ὑπὲρ τῶν παίδων καὶ τῆς μητρὸς αὐτῶν ἀναλοῦντα , αὐτὸ δὲ τοῦτο σκοπούμενον ὁσημέραι , ὅπως τὸν Κλεόφαντον ἡμῖν καὶ τὰς ἀδελφὰς αὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα περισώσεις · ὕπεισι δέ σοι ἡ πρὸς αὐτοὺς εὔνοια δι’ ἡμᾶς ἴσως , ᾗ σὺ θαρρεῖς , καὶ διὰ Λυσικλέα δὲ τὸν υἱόν σου σοί τε αὐτῷ στερκτέα καὶ ἐκείνῳ οὐκ ἀμελητέα , εἰ μὲν ἀξιωθησόμεθα κηδεσταὶ ὑμῶν γενέσθαι , ὅτι σοὶ μὲν υἱός ἐστιν , ἐκείνῳ δὲ γυνή , εἰ δὲ μή , ὅτι ἐμέλλησέ τε καὶ ἠλπίσθη ποτέ . καὶ οἶμαι μὲν οὔτε τοὺς Ἀθηναίους αὐτούς , εἰ καὶ πάνυ ἐπιδοίη καὶ μέγας γένοιτο ὁ τῶν μισούντων ἡμᾶς φθόνος , εἰς γύναιον ἢ εἰς παιδάρια παροινεῖν ἐπιχειρήσειν , οὔθ’ ἑτέροις ἐπιτρέψειν · εἰ δ’ αὖ λεπτὴ τις ἐλπὶς μόνον , μᾶλλον δ’ ἀμυδρὰ εἴη ὑποψία χεῖρον αὐτοῖς ἔσεσθαι μένουσι , καὶ δὴ γενέσθω αὐτίκα δὴ βοήθεια τὸ δέος . τὸ δὲ ὅπη πεμπτέον αὐτοὺς καὶ ὅπως τὴν ἀπάλλαξιν στελουμένους , τὸν παιδαγωγὸν οἶσθα τοῦ Κλεοφάντου , ὃς κἀμέ ποτε ἐθεράπευε · Σίκιννος αὐτῷ τοὔνομα . ἐκείνῳ μόνον τὸ χρῆναι μὴ μένειν ὑπόθου , τὰ δὲ ἄλλα ἐπίσταται καὶ δράσει αὐτός . ἀλλὰ γὰρ οὐχ οὕτως ἤδη μισητέον Ἀθηναίους ἡμῖν , ὥστε καὶ τοιαῦτά τινα περὶ αὐτῶν ὑπολαμβάνειν οἷα οὐδὲ ἐγένετο πώποθ’ ὑπ’ αὐτῶν , οἶμαι δὲ ὅτι οὔτε ἔστιν οὔτε ἂν γένοιτο οὐδὲν γὰρ περιττὸν πάλιν ἐν τοῖς οὕτως ἀναγκαίοις . δεδήλωκά σοι τὸ χρεὼν ὑπὸ σοῦ πραχθῆναι , καὶ σὺ ποιήσεις δῆλον ὅτι ὥσπερ ἐγὼ ἐπισκήπτω . ταῦτα μὲν νῦν ἐπείγουσιν ἡμῖν ἐδόκει γράφειν παρὰ σέ , μετὰ ταῦτα δέ , ὅταν τὰ μετὰ ταῦτα γένηται , γράψομεν .
Lemmas: οὐ ὁ πάσχω Ἀθήνησιν ἄδικος καί ἀνάξιος , ὦ Ἁβρώνιχος , καινός εἰμί ἐγώ φαίνω ( ἐπεί αὐτός μέν οὗτος εἰμί ὁ μή πάσχω τίς καινός ) , ἀλλά ὅτι τέως μέν ὀλιγοχρόνιος τις εἰμί ὁ φθόνος καί ταχύς ἴσχω ὁ μετάμελος ἐν ὁ πόλις ἐγώ , μᾶλλον δέ ἐν ὁ ὑμέτερος πόλις ( ἐγώ μέν γάρ ὡς περί ἀλλότριος ἤδη ὁ λόγος ) , ὁ νῦν δέ ( ορώ γάρ ὅσον ἐπί ἐγώ οὗτος ἐπιδίδωμι ἐπιχώριος πάθος ) , ἐξοστρακίζω ἐγώ καταψηφίζομαι , ὁ καινός γε οὗτος ποιέω , ἐκ ὁ φυγή φυγαδεύω . μά διά ἀλλά οὐδέ φεύγω ἐάω , εὖ οἶδα ὅτι φημί . καί γάρ ἐγώ πυνθάνομαι διότι ὁ φυγή μέν ὀλίγος τίς δοκέω αὐτός ἔρχομαι τιμώρημα ἐπί ἀνήρ τοσοῦτος καί τηλικοῦτος κατεργάζομαι αὐτός ὁ πολέμιος , θάνατος μέντοι δοκέω σφεῖς αὐτός κολάζω ἐγώ . αὐτός γε οὗτος ἕνεκα καί μαστήρ Ἀθηναῖος εἰς Ἄργος ἴασις σκοπός , ἕπομαι δέ αὐτός καί Λακεδαιμόνιος . ἐγώ δέ οὐ Ἀθηναῖος λυπέω , ὦ Ἁβρώνιχος , ἕπομαι Λακεδαιμόνιος , Ἀθηναῖος δέ ἐγώ ἀνιάω Σπαρτιάτης ἕπομαι . καίτοι οὐ Ἀθηναῖος διαβάλλω πιστεύω ὁ ὁ Λακεδαιμόνιος ἔφορος Παυσανίας κολάζω , ἀλλά οὐδέ ὁ φίλος ὁ Παυσανίας καί σύνοιδα ἐκεῖνος ἔργον ἅπας , μόλις δέ αὐτός ὁ Παυσανίας ὁμολογέω . ὁ δέ ὑμέτερος οὐδείς ὁ ἀλλότριος , οὐδέ εἰμί πολέμιος εἰμί , ἐπί ὁ ἴδιος ἀπιστέω . ὁ δέ αἴτιος οἴομαι οὗτος , διότι ἡδύς οὗτος ὁ φίλος φθονέω ἤ ἄλλος ὁ ἐχθρός μισέω . ἀλλά οὐ Ἀθηναῖος γάρ ἐλέγχω ἐπιχειρέω ἐγώ λανθάνω οὗτος γράφω ( εἰμί γάρ , ὦ θεός φίλος , λανθάνω μόνος · νῦν δέ ὁ ἐπαινέω αὐτός μᾶλλον ἄπορος ὁ συνηγορία ἢ ὁ ψέγω ἀναγκαῖος ὁ ἔλεγχος ) , ἀλλά προσοδύρομαι τίς ἐγώ δοκέω ἀνήρ ἑταῖρος ἐμαυτοῦ καί φίλος , ἔτι δέ καί ὑπομιμνήσκω ὁ οἰκεῖος , περί ὅς εὐλαβέομαι ἔοικα μᾶλλον , ὅτι Λακεδαιμόνιος ὁράω Ἀθηναῖος ἄρχω καί ψηφίζω Ἀθήνησι κατά ὁ ἴδιος ἐχθρός ψήφισμα . ὁ δέ ὁ ὀργή αὐτός αἰτία οἶδα , ὦ γοητής , ὅτι ὅμοιος μέν ἐπί σύ ὅμοιος δέ ἐπί ἐγώ , ἐπεί ἄμφω ὁ στρατήγημα ὁ περιτείχισις ὁ ἄστυ παρά αὐτός πρεσβεύω . ὁ μέν γάρ συμπρεσβευτής ἐγώ ἅτε ἀνήρ δίκαιος καί δεόντως οὗτος ὄνομα εἰς ὁ Ἑλληνᾶς φέρω ἁρπαγή ἔοικα διάλυσις ἔρχομαι πρός Λακεδαιμόνιος ὁ σύν αὐτός ἐπί ἐγώ ὁμοφροσύνη . ἀλλά ἐκεῖνος μέν ῥώννυμι ἐπίκοτος εἰμί ἀεί καί δυσμενής καί φθονερός καί , ὥσπερ ποτέ φημί Κάλλαισχρος ἐπί αὐτός , μᾶλλον ὁ τρόπος Ἀλωπεκῆθεν ἢ ὁ δῆμος · σύ δέ οὖν , Ἁβρώνιχος , ὁ πάρειμι εὖ τίθημι καί περί ὁ μέλλω ἐκ ὁ μακρός εὐλαβέομαι , καί δείδω Ἀθηναῖος πολύς ἄξιος ἔρχομαι . εἰμί δέ καί φύω , ὥσπερ φύω , ἀλλά ἀποκρύπτω ὁ πλείων καί ἀγάπη λανθάνω . οὗτος μέν , ὦ ἀγαθός , περί σύ πρός σύ , ὁ δέ ἐμός ὁ μέν ἐνθάδε ἐγώ μέλω δῆλος ὅτι , καί διαφεύγω ὁ τε οἴκοθεν ἐπί ὁ θήρα ἐγώ ὁρμάω κυνηγέτης καί ὁ λακωνικός κύων , οὐδέ ἐπιχωρέω Ἀθηναῖος μέν ἐναγής γίγνομαι ὁ ἡμέτερος μύσος καί παλαμναῖος ἢ ἀλιτήριος προστρίβω ὁ πόλις οὐ ἀκεστός οὐδέ χαλκός ἀνδριάς ἀποδιοπομπέω , οἷος περί Παυσανίας Σπαρτιάτης ὁ θεός χράω , ἀλλά ἐνεργός τις καί ἄφυκτος καί ὁ Κυλωνεῖος πέρα , ὁ γε μήν Λακεδαιμόνιος διπλός , μᾶλλον δέ τριπλόος ἥδομαι ἐγώ μέν ἀποτίνω ἀντί ὅς ὑπέρ ὁ πρεσβεία ὁ μετά σύ διά ἔχθος ἐγώ γίνομαι , ἀπάτη ἔρχομαι λέγω ἡμέτερος ὁ κωλύμη αὐτός ὁ ἀδικία , ἀλάστωρ δέ ἀκέραιος καί ποίνιμος εἰς ὁ κεφαλή ὁ Ἀθηναῖος ἐξομόργνυμι ἀνόσιος ἐγώ μιαιφονέω ὑπό αὐτός , ὁ δέ εἰς ὁ Ἑλληνᾶς αἰσχύνη , ἐπεί προδίδωμι σφεῖς ὁ βασιλεύς ὁ Λακεδαίμων , ἐπικουφίζω οἴομαι , εἰμί καί πρός Ἀθηναῖος ὁ στρατηγός αὐτός ἐγώ προδότης δίκη ὅμοιος φαίνω κολάζω . οὗτος μέν οὖν ἵνα μηδείς γίγνομαι ἐγώ προμηθέομαι , ὥσπερ φημί , κατά ὁ δυνατός , καί ὁ δεινός ὡς ἐν ἀνθρώπινος λογισμός ἐξευλαβέομαι , καί ὁ λοιπός , ἐπειδάν τέλειος ἅπας ἐν ἀσφαλής γίγνομαι , πυνθάνομαι περί πᾶς καί κατά ἕκαστος ἐπιστέλλω σύ · ὁ δέ αὐτόθι ἀντιβολέω σύ καί ἱκετεύω , ὦ ἀγαθός ἑταῖρος , καί συλλαμβάνω , ὡς ἄν οἷος τε ἵημι , καί βοηθέω ἐγώ ἄντικρυς , ὁ μέν χρῆμα μή φυλάσσω ἐγώ μηδέ ὁ ἐμός παῖς , ἀλλά καίριος οὗτος καί δεξιός ὑπέρ ὁ παῖς καί ὁ μήτηρ αὐτός ἀναλίσκω , αὐτός δέ οὗτος σκοπέω ὁσημέραι , ὅπως ὁ Κλεόφαντος ἐγώ καί ὁ ἀδελφή αὐτός καί ὁ μήτηρ περισῴζω · ὕπειμι δέ σύ ὁ πρός αὐτός εὔνοια διά ἐγώ ἴσως , ὅς σύ θαρσέω , καί διά Λυσικλῆς δέ ὁ υἱός σύ σύ τε αὐτός στερκτέος καί ἐκεῖνος οὐ ἀμελητέος , εἰμί μέν ἀξιόω κηδεστής σύ γίγνομαι , ὅτι σύ μέν γιός εἰμί , ἐκεῖνος δέ γυνή , εἰμί δέ μή , ὅτι μέλλω τε καί ἐλπίζω ποτέ . καί οἴομαι μέν οὔτε ὁ Ἀθηναῖος αὐτός , εἰμί καί πάνυ ἐφοράω καί μέγας γίγνομαι ὁ ὁ μισέω ἐγώ φθόνος , εἰς γύναιον ἢ εἰς παιδάριον παροινέω ἐπιχειρέω , οὔτε ἕτερος ἐπιτρέπω · εἰμί δέ αὖ λεπτός τις Ἐλπὶς μόνος , μᾶλλον δέ ἀμυδρός εἰμί ὑποψία χείρων αὐτός εἰμί μένω , καί δή γίγνομαι αὐτίκα δή βοήθεια ὁ δέος . ὁ δέ ὅπῃ πεμπτέος αὐτός καί ὅπως ὁ ἀπάλλαξις στέλλω , ὁ παιδαγωγός οἶδα ὁ Κλεόφαντος , ὅς κἀγώ ποτέ θεραπεύω · Σίκιννος αὐτός ὄνομα . ἐκεῖνος μόνος ὁ χρή μή μένω ὑποτίθημι , ὁ δέ ἄλλος ἐπίσταμαι καί δράω αὐτός . ἀλλά γάρ οὐ οὕτως ἤδη μισητέος Ἀθηναῖος ἐγώ , ὥστε καί τοιοῦτος τις περί αὐτός ὑπολαμβάνω οἷος οὐδέ γίνομαι πώποτε ὑπό αὐτός , οἴομαι δέ ὅτι οὔτε εἰμί οὔτε ἄν γίγνομαι οὐδείς γάρ περισσός πάλιν ἐν ὁ οὕτως ἀναγκαῖος . δηλόω σύ ὁ χρεὼν ὑπό σύ πράσσω , καί σύ ποιέω δῆλος ὅτι ὥσπερ ἐγώ ἐπισκήπτω . οὗτος μέν νῦν ἐπείγω ἐγώ δοκέω γράφω παρά σύ , μετά οὗτος δέ , ὅταν ὁ μετά οὗτος γίγνομαι , γράφω .