themistius.sophoniae-in-parva-naturalia-commentarium 1
Περὶ δὲ μνήμης καὶ τοῦ μημονεύειν λεκτέον τί ἐστι καὶ διὰ τίνα αἰτίαν υίνεται καὶ τῶν τῆς ψυχῆς μορίων συμβαίνει τοῦτο τὸ πάθος καὶ τὸ ἀναμιμνῂσκεσθαι · οὐ γὰρ οἱ αὐτοί εἰσι μνημονικοὶ καὶ ἀναμνηστικοί , ἀλλ’ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ μνημονικώτεροι μὲν οἱ βραδεῖς , ἀναμνητικώτεροι δὲ οἱ τακεῖς καὶ εὐμαθεῖς . ἐπεὶ δὲ σαφέστερα τῶν ἐνεργειῶν τὰ ἐφ’ ἃ αἱ ἐνέργειαι , ὤσπερ ἐν τοῖς Περὶ αἰσθητῶν καὶ αἰσθήσεως ἐκ τῶν ὑποκειμένων τὸν λόγον ὡς μᾶλλον ἐναργῶν ἐποιούμεθα πρότερον , αὕτω δὴ καἰνταῦθα πρῶτον μἐν σκεπτέον , ποῖά εἰσι μνημονευτά · πολλάκις γάρ ἐξαπατᾷ τοῦτο . οὔτε γὰρ τὸ μέλλον ἐνδέκεται μνημονεύειν ἀλλ’ ἔστι δοξαστὰν καὶ έλπιστόν · εἴη δ’ ἄν καὶ ἐπιστήμν τις ἐλπιστική , καθάπερ τινές φασι τὴν μαντικάν ) , οὔτε τὸ ἐνεστώς , ἀλλ’ ἔστιν αἴσθησις τοῦ παρόντος · ταύτῃ υὰρ οὔτε τὸ μέλον | οὄτε τὸ γενόμενον γνωρίξομεν , ἀλλὰ τὸ παρὸν μόνον . λείπεται δὴ τὸ παρεληλυθὸς μνημονεύειν , καὶ ἔστιν ἡ μνήμη τοῦ γενομένου · τὸ δὲ παρὸν ὄτε πάρεστιν , οἶον τοδὶ τὸ λευκὸν ὅτε ὁρᾷ , οὐδεὶς ἄν φαίη μνημονεύειν , οὐδὲ τὸ θεωρούμενον καὶ νοητὸν ὁ θεωρῶν ἄρτι πρώτως καὶ νοῦν μέμνηται , ἀλλὰ τὸ μὲν αἰσθάνεσθαί φασι , τὸ δὲ μανθάνειν καὶ εἰς ἐπιστήμην ἄγεσθαι . ὅταν δ’ ἄνευ τῶν ἔργων ἔκῃ τὴν ἐπιστήμην καὶ τὴν αἴσθησιν ἔργα δὲ λέγω οἶον τοδὶ τὸ ζῷον ἢ τοδὶ τὸ λευκὸν καὶ τὸ ἐν τῷδε βιβλίῳ τρίγωνον ) , προσεννοῇ δὲ καὶ χρόνον , τότ’ ἄν ἀπλῶς μεμνῆσθαι λέγοιτο . οὕτω μέεμνηται τὰς τοῦ τριγώνου γωνίας ὄτι δυσὶν ὀρθαῖς ἴσαι , καὶ τὸν Σωκράτην ὅτι λευκός , τὸ μὲν ὄτι ἔμαθέ ποτε παρὰ τοῦδε ἐν τῷδε ἤ ἐθεώρησεε , τὸ δὲ ὅτι ἤκουσεν ἤ ἶδεν ἤ τι τοιοῦτον . ἀεὶ γὰρ ὄταν ἐνεργῇ ἡ ψυκὺ κατὰ τὸ μνημονεύειν τὸ δέ ἐστι θεωρεῖν τοῦς τύπους τῶν ἐν αὐτῇ πραγμάτων μὴ καθ’ ἐαυτοὺς ἀλλ’ ὡς ὡς εἰκόνας ἐτέρων ) , συναισθάνεται χρόνου · οὔτω γὰρ λέγει , ὅτι πρότερον τοῦτο ᾖσθετο ἤ ἐνόησεν . ἔστι μέν οὖν ἡ μνήμη οὔτ’ αἴσθησις οὔτε φαντασία οὔτε τις ἐτέρα νόησις , ἀλλὰ τούτων τινὸς ἕξις ἤ πάρος , ὅταν πρασλαμβάνηται χρόνος , καθ’ ὅν τὸ ἐγκατάλειμμα γέγονε καὶ ἀφ’ οὖ · τοῦ δἐ νῦν ἐνεργούντος ἠ ἐν τῷ νῶν ἐνέργεια οὔκ ἐστι μνήμη , καθάπερ εἴρηται · ἔστι γὰρ τοῦ μὲν παρόντος αἴσθησις , τοῦ δὲ μέλλοντος ἐλπίς , τοῦ δὲ γενομένου μνήμη , διὸ μετὰ χρόνου πᾶσα μνήμη · ὅθεν ὅσα χρόνου αἰσθάνεται , ταῦτα μόνα τῶν ζῲων καὶ μνημονεύει καὶ μορίῳ ψυχὴς οὐκ ἀλλῳ ἢ ᾦ αἰσθάνεται . ὁ γὰρ πεπτωκὼς πέρυσιν εἰς τόνδε τὸν βόθρον ὄνος , σήμερον δὲ ἰδὼν καὶ ἀναχωρήσας μέμνηται ὄτι πρῶτον πέπτωκε , διαφέρει μέεντοι · ὁ μὲν γὰρ ἄνθρωπος πρὸς τῷ συναισθάνεσθαι , πότε εἶδεν ἤ ἤκουσεν , οἶδε καὶ τὴν διαφορὰν πρὸς τὸν παρεεληλυθότα τοῦ μέλλοντος , τὰ δ’ ἄλογα τοῦτο μόνον ὄτι νῦν πίπτει ἤ πάλαι πέπτωκε , καὶ ὁ μέν ἑαυτοῦ συναισθάνεεται ιαν μνημονεύοντος , τὰ δὲ οὔ · ἔτι τῶν ἀλόγων τὰ μέν τὴν φαντασι καθαρώτερα καὶ μνημονικώτερα ὡς μέλισσα καὶ περιστερὰ καὶ τὰ ὅμοια , τὸ δὲ συγκεχυμένην ἔχοντα ὡς μυῖαι καὶ σκύληκεσ ἀμνήμονα . Ἀπορήσειε δ’ ἅν τις · εἰ δὴ τούτῳ μνημονεύομεν ᾦ καὶ αἰσθανόμεθα , οὐκ ἄν εἴη μνήμη τῶν νογτῶν · εἰ δὲ ἔστι ( μνημονεύομεν γὰρ τῶν θεωρημάτων , καὶ τούτων μάλιστα τοῖς καθολικωτέροις ὁ νοῦς ἐνδιατρίβει ) , λείπεται μὴ μόνης τῆς αἰσθητικῆς ψυκῆς τὸ μεμνῆσθαι λέγειν , ἀλλὰ καὶ τῆς λογικῆς . ἢ τῶν μὲν αἰσθητῶν μνήμη καθ’ αὑτὸ ὥσπεερ καὶ φαντασία , τῶρ δἐ νοητῶν κατὰ συμβεβηκός · ὁ γὰρ νοῦς συμπλέκεται τῇ φαντασίᾳ κὰκ τὼν ἐν αὐτῇ παρὰ τῆς ἐνεργείᾳ αἰσθήσεως γεγραμμένων τύπων ἀποσυλᾷ τὰ καθόλου , καὶ ὥσπερ ἄνευ τῆς ἐνεργείᾳ αἰσθήσεως οὐκ ἔστι φαντασία , οὕτως οὐδἐ ταὐτης σωρὶς λῆψις τοῦ καθόλου . εἰ δἐ τοῦτο , δῆλον ὅτι , καθάπερ ἡ αἴσθησις καθ’ αὑτὸ μὲν ὁρᾷ τὸν ἐν Ἀθήναις γεγραμμένον ἐλέφαντα , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ τὸν ἐν Ἰνδίᾳ νεμόμενον , ἢ ἕσπερ τόνδε τόνδε τὸν Σωκράτην ὁρῶντες τὸν κοινὸν προσεννοοῦμεν καὶ εἰδικὸν ἄνθρωπον , οὕτω καὶ ἡ μνήμη καθ’ αὑτὴν μὲν ἐνεργεῖ περὶ τοὺς ἐν τῇ φαντασίᾳ τύπους καὶ τὰ ἐγκαταλέίμματα , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ περὶ τὰ καθόλου · ὥστε ἔστι καθ’ αὑτὸ μἐν ἡ | μνήμη τοῦ πρώτου αἰσθητικοῦ , οὖ καὶ ἡ φαντασία , τοῦ δὲ νοουμένου κατὰ συμβεβηκός . συμβαίνει γὰρ τὸ αὐτὸ πάθος ἐν τῷ νοεῖν , ὅπερ καὶ ἐν τῷ διαγράφειν · ἐκεῖ τε γὰρ οὐδέν προσχρώμενοι τῷ τὸ ποσὸν ὡρισμένον ἐἶναι τοῦ τριγώνου ὄμως γράφομεν ὡρισμένον κατὰ τὸ ποσόν ἐν γὰρ τῇ ἀποδείξει , ὅτι τοῦ τριγώνου αἱ τρεῖς γωνίαι δυσὶν ὁρθαῖς ἴσαι , μὴ χρῂζοντες πρὸς τὴν ἀπόδειξιν ὡρισμένου ποσοῦ — κἄν γὰρ δακτυκιαία ἐκάστη τῶν πλευρῶν ἢ καὶ σπιθαμιαία ὐποτεθείη κἄν ἥτις οὖν , δειχθήσονται δθσὶν ὀρθαῖς ἴσαι — ὅμως διαγράφομεν ὡρισμένον τρίγωνον · ὃ γὰρ ἂν γραρῇ , ἢ ἰσόπλευρον ἀνάγκη εἶναι ἢ τοιοῦτόν τι , πᾶν δὲ τὸ γεγραμμένον εὐθύγραμμον ὥρισται ) , καὶ ὁ νοῶν ὡσαύτως , κἄν μὴ ποσὸν νοῇ , ἀλλ’ ἄλλην τινὰ κατηγορίαν , μετὰ ποσοῦ μέντοι νοεῖ · κἄν γὰρ θερμὸν κἄν ὀσμὴν ἢ λευκὸν κἂν ἄλλο τι τῶν ἀμερῶν νοῇ , ὅμως τίθεται πρὸ ὀμμάτων ποσόν · ἢ γὰρ ἐπιφάνεειαν λευκὴν ἢ σῶνμα θερμόν . ἀλλὰ κἄν ποτε πρὸς τὸν καὶ πολυτίμητον ἐπιστρέψῃ νοῦν , εὐθὺς ὄγκους καὶ διαστάσεις τινὰς κἀνκεῖ φαντάζεται , καὶ ἀληθές , ὅ φησιν ὁ ΙΙλάτων περὶ τῆς φαντασάας , ὡς ταῖς τοῦ νοῦ συνημμένη νοήσεσιν οὐκ ἐᾷ καθαρὰς ποιεῖσθαι . τάχα μέντοι εἰ καὶ μετὰ ποσότητος νοεῖ τὰ ἄποσα καὶ ἀσώματα , ἀλλ’ οὐχ ᾖ ποσά , ἀλλ’ ᾗ τὸ μεν λευκὸν διακριτικὸν ὄψεως , τὸ δὲ μέλαν συγκριτικόν κἂν τὸ νοούμενον δὲ τῆς φύσεως τῶν ποσῶν ᾖ , ὡς τρίγωνον ἢ τετράγωνον , ἀόριστον μέντοι κἀκεῖνο καὶ οὐ τοσόνδε κατὰ μέγεθος , λήψεται σπιθαμιαῖν τυχὸν ἢ πηχυαῖον ) , οὐδ’ ὄτι σκαληνὸν ἤ | ἰσόπλευρον , ἀλλ’ ἁπλῶν τρίγωνον . καὶ ἀδιάστατον μὲν τὸ εἶδος καὶ ὁ ἐν τῷ καθόλου τοῦ τριγώνου λόγος , σιίσταται δὲ ὁ ἐν τῇ φαντασίᾳ τύπος τρόπον τινὰ καὶ κατὰ μέγεθος ὥρισται · ὅσον γὰρ ἦν ἔξω κείμενον , τοσοῦτον ἔνδον φαντάζεται . οὐδέν οὖν ἄρα νοοῦμεν ἄνευ φαντάσματος , ἀλλὰ σύνεστιν ἀεὶ τῇ νοήσει ἡ φαντασία ἢ συνεργοῦσα ἢ ἐμποδίζουσα , συνεργοῦσα μὲν ὡς ἐπὶ τῶν μαθημάτων οἶον γὰρ ἀβάκιον ἐπὶ τούτων τῷ νοΐ χρηματίζει ) , ἐμποδίζει δὲ πρὸς τὴν θεωρίαν τῶν νογτῶν καὶ θείων σχήματα καὶ μεγέθη καὶ κρώματα παρεισάγουσα , καὶ αὕτη ἡ αἰτία τοῦ μὴ ἐνδέκεσθαι νοεῖν ἄνευ συνεχοῦς τὰ ἀίδια μηδ’ ἄνευ χρόνου τὰ ἐν χρόνῳ ὄντα . Εἰ δὴ πάντα , ἀφ’ ὦμ ὁ νοῦς τὸ καθόλου συλᾷ , φανταστά , ἡ δἐ φαντασία καὶ ἠ μνήμη τῷ ὑτοκειμένῳ ταὐτό παθη γὰρ ἄμφω τῆς κοινῆς αἰσθήσεως ) , ἅμα δῆλον ὡς τῶν νοητῶν μνήμη καὶ φαντασία κατὰ συμβεβηκός , καὶ ὅτι τῷ πρώτῳ αἰσθητικῷ τούτων ἡ γνῶσις καὶ χρόνου δήπουθεν καὶ κινήσεως . διὸ καὶ ἐτέροις τισὶν ὑπάρχει τῶν ζῲων καὶ οὐ μόνον ἀνθρώποις καὶ τοῖς ἔχουσι δόξαν καὶ φρόνησιν . εἰ δὲ καὶ τῶν νογτικῶν τινος μορίων ἦν καὶ τὴς λογικῆς ψυχῆς , οὐκ ἄν ὑπῆρχε πολλοῖς τῶν ζῲων , ἴσως ἴσως δὲ οὐδενὶ τῶν αλόγων διὰ τὸ μηδὲ πᾶσι τῷ μὴ πάντα χρόνου αἴσθησιν ἔχειν . ἀεὶ γὰρ ὅταν ἐνεργῇ τῇ μνήμῃ , καθάπερ καὶ πρότερον εἴπομεν , προσαισθάνεται ὄτι πρότερον τοῦτο ἢ εἴδεν ἢ ἤκουσεν ἢ ἔμαθεν ἤ ἔπαθε , τὸ δὲ πρότερον καὶ ὕστερον ἐν | χρόνῳ ἐστί . τίνος μὲν οὖν ἐστι τῶν τῆς ψυκῆς μνήμη ψανερόν , ὅτι οὖπερ καὶ ἡ φαντασία , καὶ ἔστι μνημονευτὰ μὲν καθ’ αὑτὰ ὦν ἐστι φαντασία , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ ὅσα μὴ ανευ φαντασιας . Ἀπορήσειε δ’ ἄν τις , πῶς ποτε τοῦ μὲν πάθους μόνου παρόντος ἐν τῇ φαντασίᾳ καὶ τοῦ ἐγκαταλείμματος , τοῦ δὲ πράγματος ἀπόντος μνημονεύει τὸ μὴ παρόν · τοῦ γὰρ πράγματος ἡ μνήμη , οὐ τοῦ τύπου . ὡς ἄν δὲ καὶ λύσεως τύχοιμεν εὐπετέστερον καὶ σαφὴ τά τε εἰρημένα καὶ τὰ ἑξῆς γένοιτο , μικρόν τι τῶν κατὰ τὴv φαντασίαν ἄνωθεν διαρθρώσωμεν πρότερον . εἴρηται μὲμ γὰρ περὶ ταύτης κἀν τοῖς Περὶ ψυχῆς , οὐδὲν δ’ ἦττον καὶ νῦν πρὸς τὴν χρείαν δεῖ νοεῖν ἐγγίνεσθαι ἠμῖν ἀπὸ τῶν ἐνεργειῶν τῶν περὶ τὰ αἰσθητὰ οἶον τύπον τινὰ καὶ ἀναζωγράφημα ἐν τῷ πρώτῳ αἰσθητικῷ τὸ δέ ἐστιν ἡ καρδία ) , καθάπερ οἱ σφραγιζόμενοι τοῖς δακτυλίοις . τὸ γοῦν τοιοῦτον ἐγκατάλειμμα , ὅπερ ὑπομένει καὶ μὴ μὴ τοῦ αἰσθτοῦ παρόντος , φαντασίαν καλοῦσι , διὸ καὶ οὕτως ταύτην ὁρίζονται τύπον ἐν ἡγεμονικῷ . μήποτε δὲ οὐχ ὁ τύπος αὐτός ἐστι φαντασία , ἀλλ’ ἡ περὶ τὸν τύπον τῆς φανταστικῆς δυνάμεως ἐνέργεια . ἦμεν γὰρ ἄν ἐν φαντασίᾳ καὶ μὴ ἐνεργοῦντες περὶ αὐτόν , ἔχοντες αὐτόν , καὶ ἅμα ἄν ἐν πλείοσι φαντασίαις καὶ τοσαύταις ὅσων καὶ τὸν τύπον σῲζομεν . ἔτι ἤτοι τὴν ἐγγινομένην νῦν καὶ τυπουμένην εἰκόνα ψαντασίαν λέγουσιν ἢ τὴν γεγονυῖαν ἤδη καὶ οὖσαν . ἀλλ’ εἰ μὲν τὴν ἐγγινομένην , τὴν αἴσθησιν ἄν λέγοιεν τὴν κατ’ ἐνέργειαν , εἰ δὲ γεγονυῖαν καὶ καὶ σῳζομένην , τὴν μνή|μην . ἀλλ’ ὡς ἐπὶ τῆς αἰσθήσεως τὸ μὲν γάρ τι ἐκεῖ αἰσθητόν , τὸ δὲ δύναμις αἰσθητική , καὶ τρίτον αἴσθησις , ἡ περὶ τὸ αἰσθητὸν ἐνέργεια Τ[Ης δυνάμεως · καὶ ἐπὶ τῆς νοήσεως δὲ τὸ μὲν νοητόν , τὸ δὲ νοῦς , τὸ δὲ νόησις ) , οὕτως ἔχειν καὶ περὶ τὴρ φαντασίαν ὑποληπτέον · τὸ μέν τι εἶναι ρανταστικόνμ , τὸ δὲ φανταστόν , τὸ δὲ ραντασίαν , καὶ ὤσπερ ἡ διὰ τοῦ αἰσθητικοῦ παρόντος τοῦ αἰσθητῦ γινομένη ἐνέργεια αἴσθγσίς ἐστιν , οὕτως ή μὴ παρόντος ἐν τῷ τύπῳ καὶ τῷ ἐγκαταγείμματι ραντασία . χρὴ δὲ κοινότερον τοῦ τύπου ἐπὶ τῆς ραντασίας ἀκούειν · κυρίως γὰρ ὁ κατ’ εἰσοχήν τε καὶ ἐξοχὴν ἢ τὸ τοῦ τυποῦντος ἐν τῷ τυπουμένῳ σχῆμα γινόμενον , ὡς ὁρῶμεν τὰ ἐπὶ τῶν σθραγίδων ἔχοντα . οὐχ οὕτω δὲ τὰ τῶν αἰσθητῶν ἐγκαταγείμματα ἡμῖν ἐγγίνονται · οὐδὲ γὰρ τὴν ἀρχὴν κατὰ σχῆμά τι γέγονεν ἡ τῶν τῶν ἀντίληψις · ποῖον γὰρ σχῆμα τὸ λευκὸν ἢ χρῶμα ὅλως ἤ ὀσμή ; καταχρηστικώτερον οὖν τὸν τύπον ἐνταῦθα ρέρουεν τῇ ἀπορίᾳ τοῦ κυριωτέρου . τί μὲν οὖν ἐστι ραντασία εἴρηται , μνήμη δέ έστιν ἡ ταύτης μονὴ καὶ σωτηρία . τούτων οὕτως ὑποκειμένων , ἐπειδήπερ ἐν τῷ πρώτῳ αἰσθητηρίῳ τοὺς τύπους τῶν πραγμάτων ἐνσημαινόμεθα , ὥσπερ εἴρηται , τοῦτο δὲ τοῖς μὲν ὐγρότερον , τοῖς δὲ σκληρότερον καὶ τοῖς μὲν ἐν κινήσει , τοῖς δ’ οὔ , ἀνάγκη καὶ τοὺς τύπους τοῖς μὲν ἐγγράρεσθαι , τοῖς δὲ οὔ , καὶ τοῖς μὲν ἐπὶ πολὺ μένειν , τοῖς δὲ ἐν βραχεὶ · ὅθεν τῶν ἀνθρώπον οἱ μὲν μᾶλλον , οἱ δὲ ἦττον μνημονεύουσιν , οἱ δὲ ἐλάχιστον . καὶ ἐν κινήσει μὲν τοῖς τε πάμπαν νέοις ἰαὶ τοὶς ἄγαν πρεσβυτέροις τοῖς μὲν γὰρ αὔξει , τοῖς δὲ φθίνει , κινεῖται δέ τισι καὶ διὰ νόσον ) , Ι οὐ κινεῖται δὲ τοῖς μέσως καθ’ ἡλικίαν καὶ κρᾶσιν ἔχουσιν . ὥσπερ οὖν ἐν ὔδατι ῥέοντι οὐκ ἂν ἡ ἐν τῷ δακτυλίῳ ἐνσημανθείη σθραγίς , οὕτως οὔθ’ οἰς τὸ αἰσθητήριον δι’ ἡλικίαν ἢ νόσον ὂν ] ἐν κινήσει , μνήμη γίνεται , οὔτ’ αὖ οἶς σκληρότερον , ὥσπερ οὐδὲ ἐν λίθῳ . διόπερ οἵ τε σφόδρα νέοι καὶ οἱ γέροντες ἀμνήμονές εἰσι · ῥέουσι γὰρ οἱ μὲν κατὰ τὴν αὔξησιν , οἱ δὲ διὰ τὴν φθίσιν . ἔοικε γὰρ ἐν τοῖς γέρουσιν ἡ καρδία , τὸ πρῶτον αἰσθητικόν , τοῖς παλαιοῖς τῶν οἰκοδομημάτων · ὥσπερ γὰρ θρύπτεται ψυχομένη καὶ τοὺς ἐν αὐτῇ τῶν πραγμάτων ἀπαλείφει τύπους , ὠς ἐκεῖνα τὴν ἀληλιμμένην τίτάνον καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς γεγραμμένα ζῷα . ὁμοίως δὲ καὶ οἱ λίαν ταχεῖς καὶ βραδεῖς οὐδέτεροι ραίνονται μνήμονες · οἱ μὲν γὰρ ὐγρότεροι τοῦ δέοντος , οἱ δὲ σκλγρότεποι , καὶ τοῖς μὲν οὐ μένει τὸ ράντασμα ἐν τῇ ψυκῇ , τῶν δὲ οὐχ ἅπτεται . τοσαῦτα ἔξωθεν εἰς σαρήνειαν προσγαβόμενοι πάλιν τἠν κατ’ ἀρχὰς ἀπορίαν ἐκτίθεμεν · ετοιμότεροι γὰρ παὸς τὴν λύσιν νῦν μᾶλλον ἢ πρότερον . εἰ δὴ τοιοῦτόν ἐστι τὸ συμβαῖνον περὶ τὴν μνήμην , πότερον τοῦτο μνημονεύει τὸ πάθος ἡ ψυχὴ ἢ ἐκεῖνο ἀφ’ οὖ ἐγένετο ; εἰ μὲν γὰρ τοῦτο , τῶν ἀπόντων οὐδὲν ἂν μνημονεύοιμεν · εἰ δ’ ἐκεῖνο , πῶς αἰσθανόμενοι τοῦτο μνημονεύομεν οὖπερ μὴ αἰσθανόμεθα ; ἔτι εἴτ’ ἔστιν ὅμοιον ὄμοιον τύπος ἢ γραφὴ ἐν ἠμῖν ἡ τούτου αὐτοῦ αἴσθησις εἴτε ἀνόμοισν , διἀ τί ἂν εἴη μνήμη έτέρου ἀλλ’ οὐκ αὐτοῦ τούτου ; ὁ γὰρ ἐνεργῶν τῇ μνήμῃ θεωρεῖ τὸ πάθος τοῦτο καὶ αἐσθάωεται τούτου . πῶς οὖν τὸ μὴ παρὸν μνημονεύει ; εἴη γὰρ ἂν καὶ Ι ὀφᾶν τὸ μὴ παρὸν καὶ ἀκούειν . ἢ ἔστιν ὡς ἐνδέχεται καὶ συμβαίνει τοῦτο ; οἶον γὰρ τὸ ἐν πίνακι γεγραμμένον ζῷον καὶ ζῷόν ἐστι καὶ εἰκών , καὶ τῷ ὐποκειμένῳ ἔν , τῷ δὲ λόλῳ διάρορον , οὕτω κάνταῦθα . καὶ ὣσπερ ἐκεῖ , ὃταν μὲν ὡς καθ’ αὑτὸ τὸ ζῷον ἐρᾷ τὸ τὸ ἐν πένακι τέχνην θαυμάζων ἢ κακίζων μόνον , μὴ προσεννοούμενος ὄτι μίμημά ἀστιν ἄλλου , ζῷον ἀπλῶς λέγεται , ὅταν δὲ πρὸς τῷ ὁρᾶν ἀναφέφῃ καὶ προσλογίζηται ὅτι μίμημά ἐστι τοῦδε τοῦ ἀληθοῦς ζῴου , εἰκὼν λέγεται , οὕτω καὶ τὸ ἐν ἠμῖν φάντασμα δεὶ ὐπολαβεῖν καὶ αὐτό τι καθ’ αὐτὸ εἶναι καὶ ἄλλου ἐγκατάλειμμα . ᾖ μὲν οὖν καθ’ αὐτό , θεώρημα ἢ φάντασμά ἐστιν , ᾖ δὲ ἄλλου οῖον εἰκών , μνημόωευμα . ὅταν μὲν γὰρ ἐνεργῇ περὶ τὸν ἐν τῇ καρδίᾳ τύπον ἡ κοινὴ αἴσθησις αὐτόν , αὐτόν , θεώρημα τοῦτο , ὡς εἴρηται , ἢ φάντασμα λέγεται · ὅταν δὲ ἐνεργοῦσα προσαισθάνηται καὶ ὅτι ἂλλου ἐστίν , ἤδη τοῦτο εἰκὼν καὶ μνημόνευμα , καὶ ἡ τοταύτη τῆς ψυχῆς ἐνέργεια μνήμη . διὰ τοῦτο ἐνέοτε ὃ διἀ μνήμης ἔχομεν , οὐκ ἴσμεν εἰ κατὰ τὸ αἰσθέσθαι συνέβη · πολλάκις γὰρ τῶν ψυχικῶν ἐξαπλουμένων νοημάτων φανταζόμεθά τινα , ὦν οὐκ ἴσμεν τὸν χρόνον ἢ τὸν τόπον ἢ παρ’ οὖ προσελάβομεν , καὶ ἀμφισβητοῦμεν , πότερον αὐτοὶ τοῦ νοήματος εὑρεταὶ ἢ μαθηταί , καὶ πότερον φαντασία ἁπλῶς τοῦτο ἢ μνήμη . οἶον ἤκουσά ποτε λόγου παρά του , μετὰ δὲ ἐννοοῦμαι τὸν λόγον , οὐκ ἐνπυμοῦμαι δὲ ἀφ’ οὖπερ ἤκουσα · ἀποπῶν οὖν λέγω , ἆρα πατὴρ τοῦ λόγου νῦν αὐτός εἰμι , ἢ πόθεν ἔχω τοῦτον ; καὶ τολαντεύομαι . ὄταν οὖν ἐνθυμηθῶ ἄλλο|θέν με τὸν λόγον ἔχειν , μνήμη τότε γίνεται , νόημα δὶ πρότερον . γίνεται δὲ καὶ τοὐναντίον ἐνίοτε , οἶον συνέβη Ἀντιφέροντι τῷ ’Ωρείτῃ καὶ ἄλλοις ἐξισταμένοις · τὰ γὰρ φαντάσματα ἔλεγον ὡς ηενόμενα καὶ ὡς μνημονεύοντες · πάλιν οὖν ἕτεροι τὰ αἰσθήματα ὡς φαντάσματα , καὶ ἀλλοι τὸ ἔμάλιν . τοῦτο δὲ γίνεται , νεται , ὅταν τις τὴv μὴ εἰκόνα ὡς εἰκόνα θεωρῇ ἤ τὴν εἰκόνα ώς μὴ εἰκόνα . αἱ δὲ μελέται τὴν μνήμην σῴζουσι τῷ ἐπαναμιμνῄσκειν , τοῦτο δέ ἐστιν οὐδὲν ἕτερον ἢ τὸ θεωρεῖν πολλάκις ὡς εἰκόνα καὶ μὴ καθ’ αὑτό . τί μὲν οὖν ἐστι καὶ τὸ μνγμονεύειν , μνημονεύειν , εἴπηται , ὅτι φαντάσματος ἕξις , ὄντος τοῦ τοιούτου φαντάσματος πράηματός τινος χρονιςσθέντος μετὰ τὴν γένεσιν , καὶ τίνος μορίου τῶν ἐν ἠμῖν , ὅτι τοῦ πρώτου αἰσθητικοῦ καὶ ᾠ κρόνου αἰσθανόμεθα . Περὶ δὲ τοῦ ἀναμιμνῄσκεσθαι λοιπὸν εἰπεῖν . πρῶτον μὲν οὖν ὄσα ἐν τοῖς ἐπιχειρηματικοῖς λόγοις καὶ προβληματικοῖς ἠμῖν ἀποδέδεικται , δεῖ τιθέναι ὠς ἀληθῆ καὶ ὐπάρχοντα , ταῦτα δέ ἔστι τὸ μήτε μνήμης ἀνάληψιν τὴν ἀνάμνησιν μήτε λήψιν εἶναι · οῦτε γὰρ ἀναμιμνῄσκεσθαι λέγομεν τὸν νῦν πρώτως μανθάνοντα καὶ λαμβάνοντα , ὃ οὐδέποτε ἔλαβεν ἢ μεμάθηκεν , ἀλλὰ μᾶλλον μανθάνειν , οὔτ’ αὖ τὸν μαθόντα , αῴζοντα δὲ τὴν μνήμην λήθης μηδαμῶς μεσολαβησάσης , λλὰ τὸν πρότερον μὲν ἔχοντα σῷον ἅπαν , υστερον δὲ τὸ μὲν ἀποβαλόντα τὸ δὲ σῴζοντα , ἔκ δὲ τοῦ σῳζομένου τὸ λοιπὸν ἀναλαμβάνοντα . ἔγει γὰρ ὦδε · ὅταν ὁ τύπος ὅλος καὶ τὸ ἀναζωγράφημα τὸ ἐν τῷ πρώτῳ αἰσθητηριῳ ἀπὸ τῆς κατ’ ἐωέργειαν αἰσθήσεως ἐγγινόμενον ὐπομένῃ καὶ σῴζηται τρανές Ι τι καὶ φαιδρὸν καὶ καθαρὸν οὕτως , ὥστε ὅλον αὐτὸ δύνασθαι τὴν ψυχὴν κινεῖν καὶ ὅλον ὑπ’ αὐτῆς ὁράσθαι καὶ προβάλλεσθαι ὡς εἰκώ τινος , ἡ μνήμη τούτο , τερὶ ἦς εἴρηται · ὅταν δὲ μέρος μέν τι τοῦ ὅλου υένῃ , μέρος δέ τι ἠράνισται ἢ χρόνῳ ἢ ἐτέρῳ συμπτώματι , ὥστε μήτ’ αὐτὸ τὴν ψυχὴν κινεῖν μήτ’ ἐκείνην ὑπ αὐτοῦ κιεῖσθαι , καὶ ἐκ τοῦ ὑπολελεμμένου μέρους τρανοῦς ὄντος καθαροῦ κινηθῇ κινήσεις τὸ συωεδὲς τῷ καθαρῷ τοῦτο δὲ ἦν τὸ ἀμυδρὸν καὶ ὅλως ἐζοφωμένον ) καὶ οἶον ἀναλυθῇ καὶ εὑρεθῇ τῇ ψυχῇ , τοῦτο ἀνάμνησις , οἰονεὶ ἀναζωγράφημα τῆς προτέρας μνήμης , οὐ πάσης τοῦτο γὰρ μάθησις ) , ἀλλὰ τοῦ μέρους . ὅταν δὲ ὅλον ἀναλάβωμεν δηλονότι ἀπολέσαντες , μάθησις · δὶς Τὰρ μαθεῖν καὶ εὑρεῖν τὸ αὐτὸ ἐνδέχεται . οἶον ἐκ τῆς κατ’ ἐνέργειαν ἀκοῆς ἢ ὁράσεως γέγονεν ἐν τῇ ψυχῇ τύπος τοῦ „ μῆνιν ἄειδε θεὰ Πηληϊάδεω Αχιλλῆος “ . εἰ μὲν οὖν ὁ τύπος οὖτος μένει ἄπας ἰσχυρός τε καὶ καθαρός , ὡς ἀνεμποδίστως ὄλον ἠμᾶς αὐτὸν δύνασθαι ἀπαγγέλλειν καὶ ὄλον προβάλλεσθαι , τοῦτο μνήμη · εἰ εἰ δὲ τὸν „ μῆνιν ἄειδε θεὰ “ ἐμμένει , τὸ δὲ ἐξῆς ὑτὸ κρόνου καὶ λήθης ἔκλείπει , εἶτα ἐκ τοῦ μένοντος ἡ ψυχὴ κινηθεῖσα ὑπό τινων τόπων ὁμοίων ἢ ἀνομοίων εὑρήσει καὶ τὸ λεῖπον , ἀνάμνησις τοῦτο . καὶ δῆλον ἐκ τούτων , ὡς τὼν ἁπλῶν ὀνομάτων ἀνάμνησις οὐκIstiv , ἀλλ’ ἢ μνήμη ἢ μάθησις , εἰ μὴ πολλάκις καὶ ἐν ἐκείνοις μενούσης τῆς πρώτης συλλαρῆς προσεξυρίσκομεν τὰς λοιπάς . ἕπεται δὲ τῇ ἀναμνήσει ἐξ ἀνάγκης ἡ μνήμη · ἡ ηὰρ ἀναμνησθεὶς τρόπον τινὰ ἐμνήσθη · μέρους γάρ τι|νος τῆς προτέρας ἐπανάληψιν ποιεῖται μνήμης , καὶ δεῖ διαφέρειν μαθήσεως καὶ εὑρέσεως τὴν ἀνάμνησιν τῷ ἐνεῖναι πλείονα ἀρχὴν ἀναμιμνῃσκομένοις ἢ ἐξ ἦς μανθάνουσιν , εἴπερ πᾶσα διδασκαλία καὶ πᾶσα μάθησις διανοητικὴ ἐκ προϋπαρκούσης γίνεται γνώσεως . τί μὲν οὖν ἐστιν ἀνάμνησις , εἴρηται , ὅτι μνήμης ἀνανέωσις · ὅθεν δὲ συμβαίνει , δῆλον . ἐπεὶ ἐπεὶ γὰρ πέφυκε κίνησις ἐν ψυκῇ ἥδε μετὰ τήνδε , εἰ μὲν ἐξ ἀνάγκης , δῆλον ὡς ὅταν ἐκείνην κινηθῇ , τήνδε κινηθήσεται · εἰ δὲ μὴ ἐξ ἀνάγκης αλλ’ ἔθει , ὡς . ἐπὶ τὸ πολὺ κινηθήσεται . ὥσπερ γὰρ ἐπὶ τῆς ἁλύσεως τοῦδε τοῦ κρίκου ἀρθέντος ἐξ ἀνάγκης ὁ ἐφεξῆς κινεῖαι , καὶ δἰ ἐκεῖνον ὁ μετ’ αὐτόν , οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν τύπων τῶν ἐν τῇ ψυκῇ · κινηθείσης γὰρ καθάπαξ ὑπό τινος τούτων , εὐθὺς κινεῖ αὐτὴν καὶ ὁ ἐφεξῆς καὶ ὁ μετ’ ἐκεῖνον . οἶον ἦν μουσικὸς Κορίσκος ἔχων λύραν καὶ γέγονεν ἐν τῇ ψυκῇ τύπος καὶ τῆς λύρας καὶ τοῦ Κοπίσκου · εἶδον μετὰ ταῦτα Σωκράτην φέρε εἰπεῖν κρατοῦντα λύραν , καὶ εὐθῶς ἀνερνήσθην τῆς τοῦ Κορίσκου λύρας , εἶτα Κορίσκου . πάλιν πάλιν ἤκουσά του ᾄδοντος „ δύο ψυκαὶ ἐξήρκοντο , καὶ μία πρός ἀλλην ἔλεγε , ποῖ πορευτέον “ . μετὰ δέ τινας Χρόνους ἤκουσα ἄλλου ᾄδοντος τὸ μὲν μέλος κατὰ ῤυθμὸν ἐκεῖνον , λόγον δὲ ἔτερον οἶον „ ὁ νοῦς ὁ πρῶτος ἀγει με καὶ πάλιν κάτω φέρει “ , καὶ κινηθεὶς ἀπὸ μόνου τοῦ μέλους ἦλθον εἰς ἀνάμνησιν τοῦ πρώτου λόγοθ „ δύο ψυχαὶ ἐξήρχοντο “ καὶ τοῦ ᾄδοντος . Τούτων ὄντων εἰσὶ μὲν τύποι τινὲς ἐξ ἀνάγ|κης ἀκολουθοῦντες ἀλλήλοις · άνάγκη γὰρ τὸν μνησθέντα πυρὸς συνεννοῦσαι καὶ θερμότητα , καὶ τὸν τυφθέντα ὑπὸ Σωκράτους τῇ τοῦ Σωκράτους ἀναμνήσει καὶ ἅτι ὑπ’ αὐτοῦ ἐτύφθη ἐν τῷδε τῷ τόπῳ συναναμνησθῆναι . ὅοι δὲ μὴ μὴ ἐξ ἀνάγκης ἀλλ’ ἔθει , ἔθει , οὐκ ἀεὶ ἔπεται τοῖς προτέροις τὰ δεύτερα , ἀλλ’ ὡς ἐπὶ πολύ . ἔσται δὲ τὸ λεγόμενον ὦδε δῆλον · πολλάκις ἐγὼ βουληθεὶς εἰπεῖν Λυκάβητον οὐκ ἀνεμιμνῃσκόμην , ἐξ οὖ εἴθισα ἐμαυτὸν ἐνθυμεῖσθαι λύκον ἄρχονται γὰρ ἀμφότεροι ἐκ τῆς λυ συλλαβῆς ) · ἀφ’ οὖ δὴ λύκου ὁρμώμενος ἀνεμιμνῃσκόμην τὸν Λυκάβητον . ἄλλος δέ τις τοῦ Ταυρομενίτου ἐπιλανθανόμενος εἴθισεν εἰθὺς ἔρκεσθαι εἰς εἰς ἔννοιαν ταύρου , καὶ ἄλλος ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τὴν πλευρώνην ἐθίσας ἀνέφρεν . ἐπὶ γοῦν τούτων οὐκ ἀεὶ τῇ πρώτῃ ἡ λοιπὴ ἕπεται , ἀλλὰ πολλάκις τὴν μὲν πλευρὰν ἐνθυμοῦμαι , τὴν δὲ πλευρώνην οὐκ ἀναμιμνῂσκομαι . συμβαίνει δ’ ἐνίους ἅπαξ ἐθισθῆναι μᾶλλον ἤ ἑτέρους πολλάκις κινουμένους . διὸ ὄνια ἰδόντες ἄπαξ πολλάκις μνημονεύουσιν ἢ ἔτερα πολλάκις . ὅταν οὖν ἀναμιμνῃσκώμεθα , κινούμεθα τῶν προτέρων καὶ ἡγουμένων τινὰς κιννήσεων , ἕως ἄν κινηθῶμεν , μεθ’ ἣν ἐκείνη εἴωθε . διὸ τὰ ἐφεξῆς θηρεύομεν νοήσαντες ἀπὸ τοῦ νῦν ἢ ἄλλου τινός , διὰ τοῦτο καὶ ἀφ’ ὀμοίου ἢ ἐναντίου ἢ τοῦ σύνεγγυς ἡ ἀνάμνησις γίνεται · αἱ γὰρ κινήσεις τῶν μὲν αἱ αὐταί , τῶν δὲ ἄμα , τῶν δὲ μέρος ἔχουσιν . οἶον εἶδέ τις γεγραμμένην λύραν καὶ καινη|θεὶς ἀπὸ ταύτης ὡς προτέρας καὶ ἡγουμένης ἀνεμνήσθη λύρας , ἐκ ταύτης τοῦ μουσικοῦ , ἐκ δὲ τούτου ἥν ᾔδεν ῲδήν . πολλάκις δὲ καὶ ἀπό τινος ἄλλου · εἰ γὰρ τύχοι ἐφεξῆς ὤν τῷ τῆς ῲδῆς τύπῳ ὁ τοῦ κίονος , ἀναμνησθήσομαι αὐτήν ἀπὸ τοῦ κίονος . ἀπὸ δὲ τοῦ ὁμοίου καὶ ἐναντίου , ὅταν ἀπὸ μὲν τῆς τοῦ Σωκράτους εἰκόνος ἀναμνησθῶ Σωκράτην , ἀπὸ δὲ τοῦ μέλανος λευκόν καὶ ἐκ θερμότητος ψυκρότητα . ἐκ δὲ τοῦ σύνεγγυς , ὅταν ἀπὸ τοῦ „ ἀντὶ πολλῶν , ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι “ ἀναμνησθῶ „ χρημάτων ὑμᾶς ἑλέσθαι νομίζω τὸ τῇ τόλει συμφέρον “ . μέγιστον μὲν οὖν ταντὸς ἡ ἀρκή , καὶ ταύτης εὑρεθείσης τὰ μετ’ αὐτὴν μικρά · ὅθεν τῆς ἀρχῆς ληφθείσης συνείρεται τὰ ἐξῆς . εἰ δέ ποτε καὶ εὐρεθείσης καὶ τοῦ πρώτου μέρους κινηθέντος οὐχ ἔψεται τὰ ἐκατέρωθεν , οὐ χρὴ θαυμάζειν · ὅταν γὰρ τέλεον ἀφανισθῇ , οὐκ ἀκολουθήσει . ζητοῦσι μὲν οὖν οὕτω γίνεται ἡ ἀνάμνησις , ἀφ’ ὦνπερ εἴπομεν , ἄπὸ τῶν ὁμοίων ἢ τῶν ἀντικειμένων ἢ τῶν ἐγγώς · ὅταν δὲ μὴ ζητοῦσιν ἀναμνησθῆναί tqu γένηται , ἐξ οὐδενὸς τούτων . ὅταν γὰρ ῲδῆς τις μνησθεὶς ἀναμνησθῇ Σωκράτους , οὔτ’ ἀφ’ ὁμοίου οὔτ’ ἐξ ἀντικειμένων ἢ τῶν ἐγγὺς ἐποιήσατο τὴν ἀνάμνησιν . τοῦτο δὲ σπάνιον καὶ ὀλιγάκις · τὰ γὰρ πολλὰ ἑτέρων γινομένων κινήσεων ἔπεται . πραγματευομένους δὲ τὰ περὶ τῆς ἀναμνήσεως οὐδἐν δεῖ σκοτεῖν , πῶς τὰ πόρρω ἀναμιμνῃσκόμεθα καὶ παλαιά , ἀλλὰ τὰ ἐγγύς καὶ ἃ πρὸ ὀλίγου ῂσθόμεθα ἢ ἐδιδάχθημεν · μάλλον γὰρ ταῦτα πρὸς τὴν διδασκαλίαν διὰ τὴν ἐγγύτητα ἢ ἐκεῖνα . | εἶς μέντοι καὶ ὁ αὐτός ἐστι τρόπος τῆς ἀναμνήσεως ἀμφοτέρων . ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν σύνεγγυς ἀπὸ τῆς ἐνούσης ἀρκῆς ζητήσας τις συνείρει καὶ ἀναμιμνῂσκεται τὰ ἐξῆς ἀκολουθοῦσι γὰρ τῷ ἔθει αἱ κινήσεις , ὡς εἴρηται , καὶ ᾔδε μετὰ τήνδε ) , οὅτω καὶ ὄταν τις ἀναμιμνῂσκηται ὦν πάλαι τὴν ἐπιστήμην ἔλαβε . ζητήσει γὰρ κἀκεῖ ἀρχὴν λαβέσθαι κινήσεως , μεθ’ ἣν ἐκείνη ἔσται . διὸ τάχιστα καὶ κάλλιστα γινονται ἀπ’ ἀρχῆς αἱ ἀναμνήσεις . ὡς γὰρ ἔχει τὰ πράγματα πρὸς ἄλληλα τῷ ἐφεξῆς , οὔτω καὶ αἱ κινήσεις , καὶ ἔστιν εὐμνημόνευτα ὅσα τάξιν τινὰ ἔχει καὶ πρῶτον καὶ δεύτερον , ὥσπερ τὰ μαθήματα καὶ μάλιστα τὰ γεωμεετρικά , τὰ δὲ ἄτακτα φαύλως καὶ χαλεπῶς · ὡς γὰρ ἐπὶ αἰσθητῶν , αὐσθητῶν , εἰ ἐφεξῆς κεῖνται καὶ μετὰ τάξεως , καλῶς ἡ ὄψις ὁρᾷ , εἰ δὲ συγκχυμένως , οὐ καλῶς , οὄτω καὶ ἐπὶ τῶν ἐν ψυχῇ τύπων . διαφέρει δὲ τὸ ἀναμιμνῂσκεσθαι τοῦ πάλιν μανθάνειν καὶ ὅλως μάθησις ἀναμνήσεως τῷ τὸν μὲν ἐξ ἑαυτοῦ καὶ τῆς ἐνούσης αὐτῷ ἀρκῆς κινεῖσθαι ἐπὶ τὸ συνεκὲς τῇ ἀρκῇ , τὸν δὲ μὴ δι’ αὑτοῦ , ἀλλὰ δι’ ἄλλου , τοῦ διδασκάλου . ἔτι πολλάκις μὲν ἤδη ὁ ἀναμιμνῃσκόμενος ἀδονατεῖ ἀναμνησθῆναί τι αὐτίκα , ζητῶν δὲ ἄμως καὶ πολυπραυμουῶν τέλος δύναται καὶ εὑρίσκει . τοῦτο δὲ γίνεται κινοῦντι πολλά , ἔως ἄν τοιαύτην κινήσῃ κίνησιν , ᾖ ἀκολουθήσει τὸ πρᾶγμα . ὡς γὰρ αἱ πολλαὶ ῥανίδες ἐπιτήδειον ἐποίησαν τὴν πέτραν , τέλος δὲ ἡ ἐσχάτη ἐκοίλανε , καὶ ἐπὶ τὴς ἐν καρδίᾳ ὑγρότητος οὕτως ἔχει · πολλάκις γὰρ κινηθεῖσα τελευταίαν κινεῖται κίνησιν , καθ’ ἣν ἀνίσταται τὸ ζητού|μενον . ἔστιν οὖν τὸ ἀναμιμνῂσκεσθαι τὸ ἐνεῖναι δύναμιν τὴν κινοῦσαν , λέγω δὲ δύναμιν τὴν ὑπάρκουσαν ἀρκήν · αὔτη γὰρ τὴν διάνοιαν ἐποξύνει καὶ ἀνεγείρει πρὸς ἀνάλυσιν τοῦ λοιποῦ , τοῦτο δὲ ὥστ’ ἐξ ἐαυτοῦ καὶ ὦν ἔνδον ἔχει κινήσεων κινηθῆναι , ὥσπερ εἴρηται . διὸ δεὶ λαβέσθαι ἀρχῆς . ὅθεν τάχιστα δοκοῦσιν ἀπὸ τόπων ἐνίοτε ἀναμιμνῄσκεσθαι , τόπους δὲ ἤ ἃς ἀρχὰς ἐνεῖναι δεῖν τῇ ψυχῇ λέγομεν , ἤ τοὺς κατὰ τὰ σύστοιχα καὶ ὅμοια καὶ ἀντικείμενα , ὡς ἐν τῇ Διαλεκτικῇ εἴρηται , ἢ τοὺς σωματικοὺς καὶ τὰς ἐν τῷδε τῷ μέρει θέσεις . τὸ δὲ αἴτιον , ὅτι ταχὺ ἀπ᾿ ἄλλου ἐπ᾿ ἄλλο ἔρχεται , οἷον ἀπὸ γάλακτος ἐπὶ τὸ λευκόν , ἀπὸ λευκοῦ ἐπ᾿ ἀέρα , ἀπὸ τούτου ἐφ᾿ ὑγρόν , ἀφ᾿ οὗ ἐμνήσθη μετοπώρου , ταύτην ἐπιζητῶν τὴν ὥραν . Ἔοικε δὲ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὸ μέσον πάντων ἀρχῇ , καὶ ἡ τούτου εὔρεσις τὰ μέγιστα ὠφελεῖ · ποδηγεῖ γὰρ πρὸς τήν τοῦ ζητουμένου κατάληψιν . οἷον ἐκκείσθωσαν ταυταδὶ τὰ στοιχεᾶ ἰσάριθμα ὄντα καὶ ἀναλογοῦντα τοῖς νοήμασι τῆς ψυχῆς , ἃ κινεῖται ἀναμιμνῃσκομένη πρὸς εὕρεσιν τοῦ ζητουμένου , ΑΒΓΔΕΖΗΘ · καὶ ἐπεὶ μέσον τὸ Ε , ὁ τοῦτο εὑρών , εἰ μὴ ἅμα τῷ εὑρηκέναι αὐτὸ εὑρήσει καὶ ὅπερ ἐξήτει , ἐπὶ τὸ Θ ἐλθὼν μνησθήσεται . ἅπαξ γὰρ τοῦ μέσου λαβόμενον καὶ ἐπὶ τὸ ἔμπροσθεν καὶ ἐπὶ τὸ ὄπισθεν κινηθῆναι ἐνδέχεται . οὐδὲν δὲ κωλύει καὶ ὐπερβατῶς τὰς νοήσεις καὶ ἀνεστραμμένως ποιεῖσθαι , καὶ μετὰ τὸ Ε τὸ Θ νοῆσαι , καὶ ἀπὸ τοῦ Θ τὸ Ζ , εἶτα τὸ Η . εἰ μὲν οὖν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν τὸ ζητούμενον εἴη , οὕτως εὑρήσει ἐλθὼν ἐπὶ τὸ Θ , ὥσπερ εἴρηται · εἰ δ᾿ ἐν τοῖς ὄπισθναι , ἐλθὼν ἐπὶ τὸ Α . εἰσὶν οὖν τὰ | κατὰ τὰ στοιχεῖα νοήματα ταῦτα , Ἀθῆναι , Λύκιον , οἶκος Πλάτωνος , νεομηνία , συμπόσιον , Συκράτης , τὸ τυφθῆναι ὑπὸ Σωκράτους , λύρα . Τοῦ δὲ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ ἐνίοτε μὲν μνησθῆναι , ἐνίοτε δὲ μὴ αἴτιον , ὅτι πλείους ἐνδέχεται κινηθῆναι κινήσεις ἀπὸ τῆς αὐτῆς ἀρχῆς · οἷον ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ὁρμήσειε ἄν τις καὶ εἰς ἔννοιαν πλευρίτιδος καὶ πλευρωνίας · εἰ οὖν εἴη συνηθέστερον ἡ πλευρῖτις τῆς πλευρωνίας , ἕλξει μᾶλλον πρὸς αὑτὸ τὴν διάνοιαν , ὥσπερ τὰ λαμπρὰ τῶν σωμάτων τὴν ὄψιν . οὐ μόνον δὲ διὰ ταῦτα , ἀλλὰ καὶ εἰ ὁ μὲν παλαιὸς εἴη τῶν τύπων , ὁ δὲ νέος , κινήσει μᾶλλον ὁ νέος εἰς τὴν αὑτοῦ ἀνάμνησιν , εἰ μή που εἰς βάθος καθ᾿ ἕξιν ἐπιστημονικὴν ὁ παλαιὸς ἐνσεσημασμένος εἴη καὶ πρὸς τούτοις συνήθης · ὥσπερ γὰρ νέος ἐστὶ τῇ καθ᾿ ἑκάστην μελέτῃ . ὥσπερ δέ εἰσὶ τινα φύσει τόδε μετὰ τόδε ( φύσει γὰρ τῇ τε τοῦ πυρὸς ἀναμνήσει ἡ θερμότης ἔπεται καὶ τῇ τοῦ ἡλίου ὁ φωτισμός ) , οὕτω καὶ ἔθει . ἔστι γὰρ ἐξ ἔθους τινά , ἅπερ ἀναμνησθέντες εὐθὺς ἀναμιμνῃσκόμεθα καὶ τὰ μετ᾿ αὐτὰ ὄντα . τὸ δή πολλάκις έθισθὲν ὥσπερ φύσις , καὶ ἐπεὶ ἐν τοῖς φύσει ἐγγίνεται ἁμαρτία καὶ παρὰ φύσιν , ἐνδέχεται τοῦτο συμβαίνειν καὶ ἐν τοῖς δι᾿ ἔθος . εἰ δὲ τοῦτο , οὐδὲν κωλύει ἀναμνησθέντα τοῦ προτέρου καὶ ἡγουμένου ἁμαρτάνειν περὶ τὸ ὕστερον καὶ ἑπόμενον καὶ κινηθῆναι ἀλλως ἢ ὡς δεῖ , καὶ πρὸς τούτοις ὅταν ἐφέλκῃ ἀπὸ τῆς πλευρωβνίας ἡ πλευρῖτις . διὰ τοῦτο καὶ ὅταν δέῃ ὄνομα ἀναμνησθῆναι , | ἄλλου μὲν παρομοίου μνημονεύομεν , εἰς δὲ ἐκεῖνο σολοικίζομεν . ὁ γὰρ βουλόμενος ἀναμνησθῆναι Λεωφάνην μνησθεὶς Λεωσθένην ἐσολοίκισεν ὡς πρὸς τὸν Λεωφάνην . Τὸ μὲν οὖν ἀναμιμνῄσκεσθαι τοῦτον συμβαίνει τὸν τρόπον , κοινῶς δὲ εἰπεῖν περὶ μνήμης καὶ ἀναμνήσεως , ὡς τὸ μέγιστον ἐν ἀμφοτέροις δεῖ γνωρίζειν τὸν χρόνον ἢ μέτρῳ καὶ ὡρισμένως ( ὡς ὃ μνημονεύω ἢ ἀναμιμνῄσκομαι , χθὲς εἶδον ἢ πρὸ μηνός ) ἢ ἀορίστως , ὡς ἁπλῶς πρότερον ᾔσθημαι , καὶ πάλαι ποτὲ τοῦτ᾿ εἶδον καὶ ἤκουσα . εἰ γὰρ μὴ τοῦτο γένοιτο , συμβήσεται ἡμῖν ὑπολαμβάνειν , ὡς οὐκ ἀναμιμνῃσκόμεθα ἢ μνημονεύομεν , ἀλλὰ νῦν πρώτως ταῦτα καὶ οἴωοθεν προβαλλόμεθα . ἔστι δὲ τὸ κρῖνον τὸν πλείω καὶ ἐλάσσω χρόνον ἐν τοῖς τοιούτοις ἡ πρώτη αἰσθητικὴ ψυχὴ ἠ ἐν τῇ καρδίᾳ καθημένη . ὡς γὰρ ἡ διάνοια κρίνει τὰ μεγέθη οὐ τῷ ἀποτείνεσθαι ἔξω πρὸς ἐκεῖνα , ὥσπερ λέγουσιν ἡμᾶς ὁρᾶν οἱ δι᾿ ἐκπομπὴν ἀκτίνων τιθέμενοι τὸ ὁρᾶν , ἀλλὰ κινοῦσα τοὺς ἀπὸ τῶν μεγεθῶν ἐναποκει - μένους ἐν τῇ φαντασίᾳ τύπους ( εἰ γὰρ ἐκείνως ἔκρινεν , ὅτε οὐ παρῆσαν , οὐκ ἂν ἠδύνατο κρίνειν · νυνὶ δὲ καὶ ἀπόντων κρίνει · οὐδὲν γὰρ ἕτερόν ἐστιν ἡ διάνοια ἢ νοῦ μετὰ φαντασίας ἐνέργεια ) , οὕτως εὔλογον καὶ τὴν αἰσθητικὴν ψυχὴν τίθεσθαι κρίνειν τὸν πλείω καὶ ἐλάσσω χρόνον ἔνδον μένουσαν καὶ κινουμένην ὑπὸ τῶν ἐνόντων τύπων . ἐπεὶ δὲ ἐν τῇ μνείᾳ τῶν περιεκτικῶν καὶ καθόλου λόγων καὶ οἱ καθ᾿ ἔκαστα καὶ περιεχόμενοι συλλαμβάνονται , καὶ ὅταν ὅλην τινὰ περικοπὴν ἀπὸ βίβλίου καὶ μακρὰν | περίοδον ἀπομνημονεύωμεν , ἐννοοῦμεν καὶ τὰ μέρη ( τὸ γὰρ ὅλον ἐκ μερῶν , μέρη δὲ ἐνταῦθα κῶλα καὶ κόμματα ) , τίνι διοίσει ἡ διὰ πάντων ὁμοῦ ἀνάμνησις καὶ κατὰ κοινὸν τῆς ἐν μέρει ; ἢ καθόσον συμβαίνει ὧδε μὲν τῇ τοῦ ὅλου μνήμῃ καὶ τὸ μέρος συνεννοεῖν , ἐκεῖ δὲ τῇ τοῦ καθόλου καὶ τὸ καθ᾿ ἕκαστον ; πρότερον μέντοι τὰ ἐντὸς καὶ ἐλάσσω νοήσει τῶν ἄκρων καὶ τῆς ὁλότητος , ἀνάλογα δὲ τὰ ἐντὸς πρός τε αὐτὰ καὶ τὰ ἄκρα τῷ ἔχεσθαι ἀλλήλω καὶ ἑξῆς εἶναι , ὡς ἐκεῖνα τὰ ἐν τῷ Τιμαίῳ · „ θεοὶ θεῶν , ὧν ἐγὼ δημιουργὸς πατήρ τε ἔργων , ἅ δι᾿ ἐμοῦ γενόμενα ἄλυτα ἐμοῦ γε ἐθέλοντος . τὸ μὲν οὖν δὴ δεθὲν πᾶν λυτόν , τὸ δέ γε μὴν καλῶς ἁρμοσθὲν καὶ ἔχον εὖ λύειν ἐθέλειν κακοῦ . δι᾿ ἅ καὶ ἐπείπερ γεγένησθε . ἀθάνατοι μὲν οὔκ ἐστε οὐδ᾿ ἄλυτοι τὸ πάμπαν , οὔτι γε μὴν λυθήσεσθε οὐδὲ τεύξεσθε θανάτου μοίρας “ . τῷ μὲν οὖν δὴ ἅπαντι νοηθέντι συννενόηται καὶ τὸ μέρος , τὸ μέντοι „ θεοὶ θεῶν “ πρότερον ἐπῆλθεν ἡ διάνοια τοῦ μετ᾿ αὐτό , κἀκεῖνο τοῦ ἐφεξῆς , καὶ πάντων ὕστερον τὸ κοινόν · τὰ γὰρ καθ᾿ ἕκαστα ὁμοῦ τὸ ὅλον . ὡς δὲ ἐπὶ τῶν πραγμάτων καὶ νοημάτων ἔχει , καὶ ἐπὶ τοῦ χρόνου ζητεῖν εὔλογον · τοῖς γὰρ νοήμασι καθάπερ ὁ χρόνος συνείρεται , καὶ ἡ γνῶσις ἄμα · ὅθεν καὶ ὡς τὸ ἔλαττον πᾶγμα πρὸς τὸ μεῖζον ἔχει , καὶ ὁ ἐλάττων χρόνος πρὸς τὸν μείζονα ὁμοίως ἕξει , καὶ ἐναλλάξ , ὡς τὸ πρᾶγμα ἅπαν πρὸς ἅπαντα τὸν χρόνον ἔχει , καὶ τὰ μέρη πρὸς τὰ μέρη . Δῆλον δ᾿ ἂν εἴη μᾶλλον ἐπὶ τῆς διαγραφῆς . | ἐκκείσθωσαν δύο τρίγωνα κάτω τὰς κορυφὰς ἔχοντα καὶ ἐμβεβληένου ἔν ἑτέρῳ τὸ ἔτερον καὶ περιέχον μὲν ἔστω τὸ KMN , τὸ δὲ ABE περιεχόμενον , καὶ τετμήσθω ἡ AB κατὰ τὰ ΓΖ σημεᾶ , καὶ ἐπεζεύχθωσαν κατὰ τὴν ἀντικειμένην τοῦ αὐτοῦ τριγώνου πλευρὰν καὶ ἐπ᾿ εὐθείας ἡ ΓΔ ΖΗ , τετμήσθω δὲ καὶ ἡ KM κατὰ τὰ ΘΛ , καὶ ἐπεζεύχθωσαν πρὸς τὴν ἐξ ἐναντίας τοῦ αὐτοῦ τριγώνου πλευρὰν καὶ ἐπ᾿ εὐθείας ἡ ΘΞ ΛΡ , κείσθωσαν δὲ καὶ ἀμφοτέρων τῶν τριγώνων αἱ τμήσεις τῶν γραμμῶν πρὸς εὐθεῖαν . ἔστω δὲ τὸ ἔλασσον καὶ ἐντὸς ἅπερ ἡ ψυχὴ νοεῖ πράγματα , τὸ δὲ μεῖζον καὶ ἐκτὸς ὁ χρόνος ὁ συναισθόμενος ταῖς νοήσεσιν . ὥσπερ οὖν ὁ κινηθεὶς τὴν AB BE ἅμα καὶ τὴν ΑΓ ΓΔ κεκίνηται ( ἐντὸς γὰρ καὶ περιέχονται ) , οὕτως ὁ τὴν ΑΓ ΓΔ καὶ τὴν ΑΖ ΖΗ . ὅτερ γὰρ ἡ ΑΓ πρὸς τὴν ΑΒ , τοῦτο ἡ ΓΔ πρὸς τὴv ΒΕ · ἀνάλογα γάρ , ὅθεν καὶ ἐναλλάξ . πάλιν ὡς ἡ ΑΖ πρὸς τὴν ΑΓ , οὕτως ἡ ΖΗ πρὸς τὴν ΓΔ , καὶ ἐναλλάξ . λοιπὸν ὥσπερ ὁ νοῶν τὰς ὅλας | τὴν ΑΒ καὶ τὴν ΒΕ συννοεῖ καὶ τὰς ΑΓ ΓΔ μέρη οὔσας , οὔτως ὁ τὰς ΑΓ ΓΔ τὰς ΑΖ ΖΗ . ὡς δὲ ἐπὶ τούτων ἔχει , καὶ ἐπὶ τοῦ χρόνου . ὁ γὰρ κινηθεὶς τὰς ΚΜ ΜΝ χρονικὰς γραμμάς , καὶ τὰς ΚΘ ΘΣ κεκίνηται , καὶ ἔτι τὰς ΚΛ ΛΡ . ἦν δὲ τοῦ μὲν ΑΒ ΒΕ πράγματος ὁ ΚΜ ΜΝ χρόνος ( ἅμα γὰρ τῇ ἐκείνου νοήσει καὶ οὗτος συνήγετο ) , τοῦ δὲ ΑΓ ΓΔ ὁ ΚΘ ΘΞ χρόνος , τοῦ δὲ ΑΖ ΖΗ ὁ ΚΛ ΛΡ · ἅμα γὰρ πάντα καὶ ἀνάλογον . φανερὸν οὖν ὡς μνημονεύοντες ἢ ἀναμιμνῃσκόμενοι ἐξ ἀνάγκης καὶ τὸν πληροῦντα χρόνον συνεννούμεθα . Διττῶς δὲ συμβαίνει τὴν ἀπάτην κατὰ μνήμην γίνεσθαι , ἕνα μὲν τρόπον , ὅταν ἀνταλλαγὴ γένηται περὶ τὰ μνημονευόμενα καὶ τοὺς τύπους , οἷον εἴπερ ἡ ψυχὴ ὁρῶσα τὸ τοῦ Θεαιτήτου φάντασμα ὑπολάβοι Σωκράτους εἶναι · τότε γὰρ δόξει μνημονεύειν Σωκράτους Θεαιτήτου μεμνημένη · οὐδὲν γὰρ κωλύει διαψευσθῆναί τινα καὶ δοκεῖν μνημονεύειν μὴ μνημονεύοντα . δεύτερον δὲ ὅταν μνημονεύω μέν του , μὴ συναίσθωμαι δὲ δι᾿ ἄλλην τινὰ κίνησιν , ὥσπερ πολλάκις καὶ διαλογιζόμενός τι καὶ ἐννοῶν τὸν ἔμπροσθεν ἱστάμενον οὐχ ὁρῶ , ὡς ἐοικέναι με τότε τῷ ὀνειρώττοντι καὶ μὴ συναισθανομένῳ ὅτι ὀνειρώττει . οὐκ ἄρα οὖν ἔστι μνήμη ἢ ἀνάμνησις μὴ τῇ τοῦ πράγματος κινήσει τῆς τοῦ χρόνου ἐφεπομένης , καὶ ἐπὶ τούτοις συναίσθησις . τοῦ δὲ χρόνου , ὡς εἴρηται , ὁτὲ μὲν ἀορίστως , ὁτὲ δ᾿ ὡρισμένως μεμνήμεθα . ὁτὲ μὲν γὰρ μέτρῳ οὐ μέμνηται αὐτοῦ , οἷον ὅτι τρίτην ἡμέραν ἔχω πράξας ἢ πρὸ μηνός , ἀλλ᾿ ἁπλῶς ὅτι παλαι ποτὲ τόδε ἐποίησα · ὁτὲ δὲ καὶ μέτρῳ . σημεῖον δὲ τοῦ μεμνῆσθαι ἄνευ μέτρου τὸ εἰωθὸς λέγειν , ὅτι μέ|μνηνται μέν , πότε δὲ οὐκ ἴσασιν , ὅταν μὴ γνωρίσωσι τῷ ὡρισμένῳ μέτρῳ . Ὅτι μὲν οὖν οὐχ οἱ αὐτοὶ μνημονικοὶ καὶ ἀναμνηστικοί , ἐν τοῖς πρότερον εἴρηται , διαφέρει δὲ καὶ τὸ μνημονεύειν τοῦ ἀναμιμνῄσκεσθαι οὐ κατὰ τὸν χρόνον μόνον ( πρότερον γὰρ ἡ μνήμη τῆς ἀναμνήσεως ) , ἀλλ᾿ ὅτι καὶ τοῦ μὲν μνηονεύειν καὶ τῶν ἄλλων ζῴων μετέχει πολλά , τῆς δὲ ἀναμνήσεως οὐδὲν ὡς εἰπεῖν τῶν γνωριζομένων ζῴων πλήν ἄνθρωπος · ᾧ γὰρ τὸ ἀναμιμνῄσκεσθαι , τούτῳ καὶ τὸ συλλογίζεσθαι . ὡς γὰρ ὁ συλλογιζόμενος τῇδε τήνδε συνάπτει πρότασιν , καὶ ὁ ἀναμιμνῃσκόμενος τὰ ἐλάττω τοῖς μείζοσιν . ᾧ δὲ τὸ συλλογίζεσθαι , τούτῳ καὶ τὸ ζητεῖν , τὸ δέ , οἷς βουλή . ᾧ ἄρα ἀνάμνησις , τούτῳ καὶ βούλησις · μόνος δἐ ὁ ἄνθρωπος βουλεύεται , μόνος ἄρα καὶ ἀναμιμνῄσκεται . τὸ μὲν οὖν ἀναμιμνῄσκεσθαι ὅτι διανοίας ἐστί , δέδεικται · τὸ γὰρ βουλεύεσθαι νοῦ . ἀλλ᾿ ἐπεὶ χωρὶς φαντασίας τοῦτο ποιῆσαι ἀδύνατον ( τὰ γὰρ ἐν τῇ καρδίᾳ εἴδωλα καὶ τὸ ἐν αὐτῇ πνεῦμα κινοῦσα ἀναμιμνῄσκεται ) , σωματικόν τι τὸ πάθος ἐστί , καὶ ἡ ἀνάμνησις διανοίας ὁρμὴ ἐν τοιούτῳ φαντάσματι · ὡς γὰρ ὁ βουλόμενος ἀναγνῶναι γνῶναι τὸ βιβλίον ζητεῖ καὶ ὁρᾷ τὰ ἐν αὐτῷ γεγραμμένα , οὕτω καὶ ἐν τούτοις τῷ μὲν ἀναγνώσοντι ἔοικεν ἡ διάνοια , ἡ καρδία δὲ τῷ βιβλίῳ , τοῖς δὲ γράμμασι τὰ φαντάσματα , καὶ ἔστι σημεῖον τοῦ σωματικὸν εἶναι πάθος τὸ τῆς μνήμης καὶ ἀναμνήσεως τὸ παρενοχλεῖσθαι ἐνίους ἄκοντας , ἐπειδὰν πειρώμενοι οὐ δύνωνται ἀνμνησθῆναι . καίτοι ἐπέχοντες πάνυ τὴν διάνοιαν καὶ μὴ περαιτέρω ζητεῖν ἐπιτρέποντες ὅμως οὐδὲν ἧττον ζητοῦσιν , ὡς καθάπαξ κινηθείσης τῆς καρδίας ἢ τοῦ ἐν αὐτῇ ὑγροῦ ἐν τῷ ἐπιχειρεῖν ἡμᾶς ἀναμιμνῄσκεσθαι μηκέτι ῥᾳδίως ἐθέλειν ἵστασθαι τοιοῦτόν τι πάσχοντες , ὥσπερ ἂν ἡμῶν μὴ θε|λόντων ἕλκοι τις πρὸς αὐτὸν ἐστράφθαι . μάλιστα δ᾿ ἐνοχλοῦνται οἱ μελαγχολικοὶ ὑπὸ τῶν τοιούτων φαντασμάτων · εὐκίνητοι γὰρ ὄντες ὡς πολλοῦ καὶ παχέος ἐν καρδίᾳ πεπληρωμένοι πνεύματος , ἐπὰν ἑνὸς φαντάσματος κίνησις γένηται , εὐθὺς σωρηδὸν ἀνεγείρεται πάμπολλα διὰ τὴν ἐν τῷ ὑγρῷ τῆς καρδίας εὐκινησίαν . ἐπεὶ δὲ πολλάκις ἀναμνησθῆναι βουλόμενοι οὐ δυνάμεθα ἢ οὐδ᾿ ὅλως ἢ οὐ τότε , ὅτε βουλόμεθα , αἴτιον τὸ μὴ ἐφ᾿ ἑαυτοῖς εἶναι , ἀλλὰ καθάπερ τοῖς βάλλουσι λίθον οὐκ ἔστιν ἐπ᾿ αὐτοῖς στῆσαι τῆς φορᾶς , οὕτω ὁ ἀναμιμνῃσκόμενος καὶ ὁ θηρεύων , σωματικόν τι κινεῖ , ἐν ᾧ τὸ πάθος ( οὐδὲν γὰρ ἀσώματον κινεῖται καθ᾿ αὑτό ) · διὸ καὶ οὐκ ἐφ᾿ αὑτῷ στῆσαι . καὶ ὥσπερ τῷ ἀναγνῶναι προθεμένῳ τόδε τὸ χωρίον οὐκ ἤρεκσε μόνη ἡ τοῦ βιβλίου ἀνάπτυξις , εἰ μὴ καὶ τὸν τόπον εὕροι , οὕτω καὶ ἐπὶ διανοίας καὶ τῶν ἐν τῇ καρδίᾳ φαντασμάτων σμάτων ἔχει · οὐ γὰρ μνησθήσεται κινοῦσα τὰ εἴδωλα , εἰ μὴ ἐντύχοι ὅ ζητεῖ . ὅθεν καὶ μάλιστα ἐνοχλοῦνται , ὡς εἴρηται , οἷς ἂν ὑγρότης τύχῃ ὑπάρχουσα περὶ τὸν αἰσθητικὸν τόπον · οὐ γὰρ ῥᾳδίως παύονται κινηθέντες , ἔως ἂν ἐπέλθωσι τὸ ζητούμενον καὶ εὐθυπορήσῃ ἡ κίνησις . διὸ καὶ ὀργαὶ καὶ φόβοι , ὅταν τι κινήσωσιν , ἀντικινούντων πάλιν ἐκείνων οὐ καθίστανται , ἀλλ᾿ ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἀντικινοῦσι μέχρι του · οἷον ἡ καρδία κινηθεῖσα ἐν ταῖς ὀργαῖς καὶ τοῖς θυμοῖς κρίναντος τοῦ λογισμοῦ ὑπὸ τοῦ ζέσαντος αἵματος καὶ ὡς στερροτέρα μᾶλλον θερμανθῖσα ἀντιθερμαίνει τὸ αἶμα . καὶ ἐν τοῖς φόβοις δὲ γινομένων τῶν ἐναντίων , ψύξεως καὶ συστολῆς , οὐ ῥᾳδίως ἀποκαθίστανται , καὶ ἔοικε τὸ πάθος | τοῖς ὀνόμασι καὶ μέλεσι καὶ λόγοις · ὅταν γὰρ διὰ στόματος αὐτῶν γένηταί τι σφόδρα , παυσαμένοις καὶ οὐ βουλομένοις πάλιν ᾄδειν ἢ λέγειν ἐπέρχεται . εἰσὶ δὲ καὶ οἱ τὰ ἄνω μείζω ἔχοντες καὶ οἱ νανώδεις ἀμνημονέστεροι τῶν ἐναντίων διὰ τὸ πολὺ βάρος ἔχειν ἐπὶ τῷ αἰσθητικῷ καὶ μήτ᾿ ἐξ ἀρχῆς τὰς κινήσεις δύνασθαι ἀμμένειν , ἀλλὰ διαλύεσθαι , μήτε ἐν τῷ ἀναμιμνῄσκεσθαι ῥᾳδίως εὐθυπορεῖν , οἱ δὲ πάμπαν νέοι καὶ οἱ λίαν γέροντες ἀμνήμονες διὰ τὴν κίνησιν · οἱ μὲν γὰρ ἐν αὐξήσει , οἱ δὲ ἐν φθίσει πολλῇ εἰσιν . ἔτι δὲ τά γε παιδία καὶ νανώδη εἰσὶ μέχρι πόρρω τῆς ἡλικίας . περὶ μὲν οὖν μνήμης καὶ τοῦ μνηονεύειν καὶ τίς ἡ φύσις αὐτῶν καὶ τίνι τῶν τῆς ψυχῆς μνημονεύει τὰ ζῷα , καὶ περὶ τοῦ ἀναμιμνῄσκεσθαι , τί ἐστι καὶ πῶς γίνεται καὶ διὰ τίνα αἰτίαν , εἴρηται .
Lemmas: περι δέ μνήμη καί ὁ μημονευω λεκτέος τίς εἰμί καί διά τίς αἴτιος υινω καί ὁ ὁ Ψυχή μόριον συμβαίνω οὗτος ὁ πάθος καί ὁ ἀναμιμνῄσκω · οὖον γάρ ὁ αὐτός εἰμί μνημονικός καί ἀναμνηστικός , ἀλλά ὡς ἐπί ὁ πολύς μνημονικός μέν ὁ βραδύς , ἀναμνητικώτεροι δέ ὁ τήκω καί εὐμαθής . ἐπεί δέ σαφής ὁ ἐνέργεια ὁ ἐπί ὁ ὁ ἐνέργεια , ὤσπερ ἐν ὁ περι αἰσθητής καί αἴσθησις ἐκ ὁ ὑπόκειμαι ὁ λόγος ὡς μᾶλλον ἐναργής ποιέω πρότερος , αὐτός δή καἰνταῦθα πρῶτος μέν σκεπτέος , ποῖος εἰμί μνημονευτός · πολλάκις γάρ ἐξαπατάω οὗτος . οὔτε γάρ ὁ μέλλω ἐνδέχομαι μνημονεύω ἀλλά εἰμί δοξαστός καί ἔλπιστος · εἰμί δέ ἄν καί ἐπιστήμων τις ἐλπιστικός , καθάπερ τις φημί ὁ μαντικός ) , οὔτε ὁ ἐνίστημι , ἀλλά εἰμί αἴσθησις ὁ πάρειμι · οὗτος υὰρ οὔτε ὁ μέλω | ὄζω ὁ γίγνομαι γνωρίζω , ἀλλά ὁ πάρειμι μόνος . λείπω δή ὁ παρέρχομαι μνημονεύω , καί εἰμί ὁ μνήμη ὁ γίγνομαι · ὁ δέ πάρειμι ὅτε πάρειμι , οἶος ὅδε ὁ λευκός ὅτε ὁράω , οὐδείς ἄν φημί μνημονεύω , οὐδέ ὁ θεωρέω καί νοητός ὁ θεωρός ἄρτι πρῶτος καί νόος μιμνήσκω , ἀλλά ὁ μέν αἰσθάνομαι φημί , ὁ δέ μανθάνω καί εἰς ἐπιστήμη ἄγω . ὅταν δέ ἄνευ ὁ ἔργον ἔκω ὁ ἐπιστήμη καί ὁ αἴσθησις ἔργον δέ λέγω οἶος ὅδε ὁ ζῷον ἢ ὅδε ὁ λευκός καί ὁ ἐν ὅδε βιβλίον τρίγωνος ) , προσεννοέω δέ καί χρόνος , τότε ἄν ἀπλόος μιμνήσκω λέγω . οὗτος μιμνῄσκω ὁ ὁ τρίγωνος γωνία ὅστις δύο ὀρθός Ἴσαι , καί ὁ Σωκράτης ὅτι λευκός , ὁ μέν ὅστις μανθάνω ποτός παρά ὅδε ἐν ὅδε ἤ θεωρέω , ὁ δέ ὅτι ἀκούω ἤ ὁράω ἤ τίς τοιοῦτος . ἀεί γάρ ὅταν ἐνεργέω ὁ ψυκὺ κατά ὁ μνημονεύω ὁ δέ εἰμί θεωρέω ὁ τύπος ὁ ἐν αὐτός πρᾶγμα μή κατά ἑαυτοῦ ἀλλά ὡς ὡς εἰκών ἕτερος ) , συναισθάνομαι χρόνος · οὐτάω γάρ λέγω , ὅτι πρότερος οὗτος αἰσθάνομαι ἤ νοέω . εἰμί μέν οὖν ὁ μνήμη οὔτε αἴσθησις οὔτε φαντασία οὔτε τις ἕτερος νόησις , ἀλλά οὗτος τις ἕξις ἤ πάρος , ὅταν πρασλαμβάνηται χρόνος , κατά ὅς ὁ ἐγκατάλειμμα γίγνομαι καί ἀπό οὖον · ὁ δεῖ νῦν ἐνεργέω ὁ ἐν ὁ νάω ἐνέργεια οὐ εἰμί μνήμη , καθάπερ εἴρω · εἰμί γάρ ὁ μέν πάρειμι αἴσθησις , ὁ δέ μέλλω ἐλπίς , ὁ δέ γίγνομαι μνήμη , διό μετά χρόνος πᾶς μνήμη · ὅθεν ὅσος χρόνος αἰσθάνομαι , οὗτος μόνος ὁ ζῷον καί μνημονεύω καί μόριον Ψυχή οὐ ἄλλος ἢ οἶς αἰσθάνομαι . ὁ γάρ πίπτω πέρυσι εἰς ὅδε ὁ βόθρος ὄνος , σήμερον δέ εἶδον καί ἀναχωρέω μιμνήσκω ὅστις πρῶτος πίπτω , διαφέρω μέντος · ὁ μέν γάρ ἄνθρωπος πρός ὁ συναισθάνομαι , πότε ὁράω ἤ ἀκούω , οἶδα καί ὁ διαφορά πρός ὁ παρέρχομαι ὁ μέλλω , ὁ δέ ἄλογος οὗτος μόνος ὅστις νῦν πίπτω ἤ πάλαι πίπτω , καί ὁ μέν ἑαυτοῦ συναισθάνομαι εἷς μνημονεύω , ὁ δέ οὖον · ἔτι ὁ ἄλογος ὁ μέν ὁ φάντασις καθαρός καί μνημονικός ὡς μέλισσα καί περιστερά καί ὁ ὅμοιος , ὁ δέ συγχέω ἔχω ὡς μυῖα καί σκυλάω ἀμνήμων . ἀπορέω δέ ὅς τις · εἰμί δή οὗτος μνημονεύω οἶς καί αἰσθάνομαι , οὐ ἄν εἰμί μνήμη ὁ νογτῶν · εἰμί δέ εἰμί ( μνημονεύω γάρ ὁ θεώρημα , καί οὗτος μάλιστα ὁ καθολικός ὁ νόος ἐνδιατρίβω ) , λείπω μή μόνος ὁ αἰσθητικός ψυκῆς ὁ μιμνήσκω λέγω , ἀλλά καί ὁ λογικός . ἢ ὁ μέν αἰσθητής μνήμη κατά ἑαυτοῦ ὥσπερ καί φαντασία , τωρ δεῖ νοητός κατά συμβεβηκός · ὁ γάρ νόος συμπλέκω ὁ φαντασία κατά ὅς ἐν αὐτός παρά ὁ ἐνέργεια αἴσθησις γράφω τύπος ἀποσυλάω ὁ καθόλου , καί ὥσπερ ἄνευ ὁ ἐνέργεια αἴσθησις οὐ εἰμί φαντασία , οὕτως οὖδας εὐτης Σῶρις λῆψις ὁ καθόλου . εἰμί δεῖ οὗτος , δῆλος ὅτι , καθάπερ ὁ αἴσθησις κατά ἑαυτοῦ μέν ὁράω ὁ ἐν Ἀθῆναι γράφω ἐλέφας , κατά συμβαίνω δέ ὁ ἐν Ἰνδία νέμω , ἢ ἕσπερ ὅδε ὅδε ὁ Σωκράτης ὁράω ὁ κοινός προσεννοέω καί εἰδικός ἄνθρωπος , οὗτος καί ὁ μνήμη κατά ἑαυτοῦ μέν ἐνεργέω περί ὁ ἐν ὁ φαντασία τύπος καί ὁ ἐγκατάλειμμα , κατά συμβαίνω δέ περί ὁ καθόλου · ὥστε εἰμί κατά ἑαυτοῦ μέν ὁ | μνήμη ὁ πρῶτος αἰσθητικός , οὖον καί ὁ φαντασία , ὁ δέ νοέω κατά συμβεβηκός . συμβαίνω γάρ ὁ αὐτός πάθος ἐν ὁ νοέω , ὅσπερ καί ἐν ὁ διαγράφω · ἐκεῖ τε γάρ οὐδείς προσχράομαι ὁ ὁ ποσός ὁρίζω εἰμί ὁ τρίγωνος ὅμως γράφω ὁρίζω κατά ὁ ποσός ἐν γάρ ὁ ἀποδείκνυμι , ὅτι ὁ τρίγωνος ὁ τρεῖς γωνία δύο ὀρθός Ἴσαι , μή χρῄζω πρός ὁ ἀπόδειξις ὁρίζω ποσός — ἄν γάρ δακτυκιαία ἐκάδιος ὁ πλευρά ἢ καί σπιθαμιαῖος ὑποτίθημι ἄν ὅστις οὖν , δείκνυμι δίδωμι ὀρθός Ἴσαι — ὅμως διαγράφω ὁρίζω τρίγωνος · ὅς γάρ εἄν γραρῇ , ἢ ἰσόπλευρος ἀνάγκη εἰμί ἢ τοιοῦτος τίς , πᾶς δέ ὁ γράφω εὐθύγραμμος ὁρίζω ) , καί ὁ νοέω ὡσαύτως , ἄν μή ποσός νοέω , ἀλλά ἄλλος τις κατηγορία , μετά ποσός μέντοι νοέω · ἄν γάρ θερμός ἄν ὀσμή ἢ λευκός κἀν ἄλλος τίς ὁ ἡμέρα νοέω , ὅμως τίθημι πρό ὄμμα ποσός · ἢ γάρ ἐπιφαίνω λευκός ἢ σῶν θερμός . ἀλλά ἄν ποτός πρός ὁ καί πολυτίμητος ἐπιστρέφω νόος , εὐθύς ὄγκος καί διάστασις τις κἀνκεῖ φαντάζω , καί ἀληθής , ὅς φημί ὁ ιιλατος περί ὁ φαντάζω , ὡς ὁ ὁ νόος συνάπτω νόησις οὐ ἐάω καθαρός ποιέω . τάχα μέντοι εἰμί καί μετά ποσότης νοέω ὁ ἄποσος καί ἀσώματος , ἀλλά οὐ εἰμί ποσός , ἀλλά ὅς ὁ μέν λευκός διακριτικός ὄψις , ὁ δέ μέλας συγκριτικόν κἀν ὁ νοέω δέ ὁ φύσις ὁ ποσός εἰμί , ὡς τρίγωνος ἢ τετράγωνος , ἀόριστος μέντοι ἐκεῖνος καί οὖον τοσόσδε κατά μέγεθος , λαμβάνω σπιθαμιαῖος τυγχάνω ἢ πηχυαῖος ) , οὐδέ ὅστις σκαληνός ἤ | ἰσόπλευρος , ἀλλά ἁπλόος τρίγωνος . καί ἀδιάστατος μέν ὁ εἶδος καί ὁ ἐν ὁ καθόλου ὁ τρίγωνος λόγος , σιιστημι δέ ὁ ἐν ὁ φαντασία τύπος τρόπος τις καί κατά μέγεθος ὁρίζω · ὅσος γάρ εἰμί ἔξω κεῖμαι , τοσοῦτος ἔνδον φαντάζω . οὐδείς οὖν ἄρα νοέω ἄνευ φάντασμα , ἀλλά σύνειμι ἀεί ὁ νοέω ὁ φαντασία ἢ συνεργέω ἢ ἐμποδίζω , συνεργέω μέν ὡς ἐπί ὁ μάθημα οἶος γάρ ἀβάκιον ἐπί οὗτος ὁ νόος χρηματίζω ) , ἐμποδίζω δέ πρός ὁ θεωρία ὁ νογτῶν καί θεῖον σχῆμα καί μέγεθος καί χρῶμα παρεισάγω , καί οὗτος ὁ αἰτία ὁ μή ἐνδέχομαι νοέω ἄνευ συνεχής ὁ ἀίδιος μηδέ ἄνευ χρόνος ὁ ἐν χρόνος εἰμί . εἰμί δή πᾶς , ἀπό ωμʹ ὁ νόος ὁ καθόλου συλάω , φανταστής , ὁ δεῖ φαντασία καί ὁ μνήμη ὁ υτοκειμαι αὐτός πάθος γάρ ἄμφω ὁ κοινός αἴσθησις ) , ἅμα δῆλος ὡς ὁ νοητός μνήμη καί φαντασία κατά συμβεβηκός , καί ὅτι ὁ πρῶτος αἰσθητικός οὗτος ὁ γνῶσις καί χρόνος δήπουθεν καί κίνησις . διό καί ἕτερος τις ὑπάρχω ὁ ζῷον καί οὖον μόνος ἄνθρωπος καί ὁ ἔχω δόξα καί φρόνησις . εἰμί δέ καί ὁ νογτικως τις μόριον εἰμί καί σής λογικός Ψυχή , οὐ ἄν ὑπάρχω πολύς ὁ ζῷον , ἴσως ἴσως δέ οὐδείς ὁ ἄλογος διά ὁ μηδέ πᾶς ὁ μή πᾶς χρόνος αἴσθησις ἔχω . ἀεί γάρ ὅταν ἐνεργέω ὁ μνήμη , καθάπερ καί πρότερος εἶπον , προσαισθάνομαι ὅστις πρότερος οὗτος ἢ ὁράω ἢ ἀκούω ἢ μανθάνω ἤ πάσχω , ὁ δέ πρότερος καί ὕστερος ἐν | χρόνος εἰμί . τίς μέν οὖν εἰμί ὁ ὁ ψυκῆς μνήμη ψανερόν , ὅτι οὐ καί ὁ φαντασία , καί εἰμί μνημονευτός μέν κατά ἑαυτοῦ οὖν εἰμί φαντασία , κατά συμβαίνω δέ ὅσος μή ἄνευ φαντασία . ἀπορέω δέ ἄν τις , πῶς ποτός ὁ μέν πάθος μόνος πάρειμι ἐν ὁ φαντασία καί ὁ ἐγκατάλειμμα , ὁ δέ πρᾶγμα ἄπειμι μνημονεύω ὁ μή πάρειμι · ὁ γάρ πρᾶγμα ὁ μνήμη , οὖον ὁ τύπος . ὡς ἄν δέ καί λύσις τυγχάνω εὐπετής καί σαφής ὁ τε εἴρω καί ὁ ἑξῆς γίγνομαι , μικρός τίς ὁ κατά ὅς φαντασία ἄνωθεν διαρθρόω πρότερος . εἴρω μέμα γάρ περί οὗτος ἐν ὁ περι Ψυχή , οὐδείς δέ ἀίσσω καί νῦν πρός ὁ χρεία δεῖ νοέω ἐγγίγνομαι ἡμεῖς ἀπό ὁ ἐνέργεια ὁ περί ὁ αἰσθητός οἶος τύπος τις καί ἀναζωγράφημα ἐν ὁ πρῶτος αἰσθητικός ὁ δέ εἰμί ὁ καρδία ) , καθάπερ ὁ σφραγίζω ὁ δακτύλιος . ὁ γοῦν τοιοῦτος ἐγκατάλειμμα , ὅσπερ ὑπομένω καί μή μή ὁ αἰσθητός πάρειμι , φαντασία καλέω , διό καί οὕτως οὗτος ὁρίζω τύπος ἐν ἡγεμονικός . μήποτε δέ οὐ ὁ τύπος αὐτός εἰμί φαντασία , ἀλλά ὁ περί ὁ τύπος ὁ φανταστικός δύναμις ἐνέργεια . εἰμί γάρ ἄν ἐν φαντασία καί μή ἐνεργέω περί αὐτός , ἔχω αὐτός , καί ἅμα ἄν ἐν πλείων φαντασία καί τοσοῦτος ὅσος καί ὁ τύπος σῴζω . ἔτι ἤτοι ὁ ἐγγίγνομαι νῦν καί τύπτω εἰκών ψαντασίαν λέγω ἢ ὁ γίγνομαι ἤδη καί εἰμί . ἀλλά εἰμί μέν ὁ ἐγγίγνομαι , ὁ αἴσθησις ἄν λέγω ὁ κατά ἐνέργεια , εἰμί δέ γίγνομαι καί καί σῴζω , ὁ μιμνήσκω . ἀλλά ὡς ἐπί ὁ αἴσθησις ὁ μέν γάρ τίς ἐκεῖ αἰσθητός , ὁ δέ δύναμις αἰσθητικός , καί τρίτος αἴσθησις , ὁ περί ὁ αἰσθητός ἐνέργεια Τ[Ης δύναμις · καί ἐπί ὁ νόησις δέ ὁ μέν νοητός , ὁ δέ νόος , ὁ δέ νόησις ) , οὕτως ἔχω καί περί Τῆρ φαντασία ὑποληπτέον · ὁ μέν τίς εἰμί ρανταστικόνμ , ὁ δέ φανταστός , ὁ δέ ραντασίαν , καί ὤσπερ ὁ διά ὁ αἰσθητικός πάρειμι ὁ αἰσθητός γίγνομαι ἐνέργεια αἴσθγσίς εἰμί , οὕτως ή μή πάρειμι ἐν ὁ τύπος καί ὁ ἐγκαταγείμματι ραντασία . χρή δέ κοινός ὁ τύπος ἐπί ὁ ραντασίας ἀκούω · κύριος γάρ ὁ κατά εἰσοχή τε καί ἐξοχή ἢ ὁ ὁ τυπόω ἐν ὁ τυπόω σχῆμα γίγνομαι , ὡς ὁράω ὁ ἐπί ὁ σθραγιδηω ἔχω . οὐ οὗτος δέ ὁ ὁ αἰσθητής ἐγκαταγείμματα ἐγώ ἐγγίγνομαι · οὐδέ γάρ ὁ ἀρχή κατά σχῆμα τίς γίγνομαι ὁ ὁ ὁ ἀντίληψις · ποῖος γάρ σχῆμα ὁ λευκός ἢ χρῶμα ὅλως ἤ ὀσμή ; καταχρηστικός οὖν ὁ τύπος ἐνταῦθα ῥέω ὁ ἀπορία ὁ κύριος . τίς μέν οὖν εἰμί ραντασία εἴρω , μνήμη δέ εἰμί ὁ οὗτος μονή καί σωτηρία . οὗτος οὕτως ὑπόκειμαι , ἐπεί ἐν ὁ πρῶτος αἰσθητήριον ὁ τύπος ὁ πρᾶγμα ἐνσημαίνω , ὥσπερ εἴρω , οὗτος δέ ὁ μέν ὐγρός , ὁ δέ σκληρός καί ὁ μέν ἐν κινέω , ὁ δέ οὖον , ἀνάγκη καί ὁ τύπος ὁ μέν ἐγγράρεσθαι , ὁ δέ οὖον , καί ὁ μέν ἐπί πολύς μένω , ὁ δέ ἐν βραχύς · ὅθεν ὁ ἄνθρωπος ὁ μέν μᾶλλον , ὁ δέ ἀίσσω μνημονεύω , ὁ δέ μικρός . καί ἐν κινέω μέν ὁ τε πάμπαν νέος ἰά ὅς ἄγαν πρέσβυς ὁ μέν γάρ αὐξάνω , ὁ δέ φθίω , κινέω δέ τις καί διά νόσος ) , Ι οὖον κινέω δέ ὁ μέσος κατά ἡλικία καί κρᾶσις ἔχω . ὥσπερ οὖν ἐν ὕδωρ ῥέω οὐ εἄν ὁ ἐν ὁ δακτύλιος ἐνσημαίνω σθραγίς , οὕτως οὔτε οἶς ὁ αἰσθητήριον διά ἡλικία ἢ νόσος εἰμί ] ἐν κινέω , μνήμη γίγνομαι , οὔτε αὖος οἶς σκληρός , ὥσπερ οὐδέ ἐν λίθος . διόπερ ὁ τε σφόδρα νέος καί ὁ γέρων ἀμνήμων εἰμί · ῥέω γάρ ὁ μέν κατά ὁ αὔξησις , ὁ δέ διά ὁ φθίσις . ἔοικα γάρ ἐν ὁ γέρων ὁ καρδία , ὁ πρῶτος αἰσθητικός , ὁ παλαιός ὁ οἰκοδόμημα · ὥσπερ γάρ θρύπτω ψύχω καί ὁ ἐν αὐτός ὁ πρᾶγμα ἀπαλείφω τύπος , ὡς ἐκεῖνος ὁ ἀλείφω τίτανος καί ὁ ἐν αὐτός γράφω ζῷον . ὁμοίως δέ καί ὁ λίαν ταχύς καί βραδύς οὐδέτερος ῥαίνω μνήμων · ὁ μέν γάρ ὐγρός ὁ δήω , ὁ δέ σκλγρότεποι , καί ὁ μέν οὖον μένω ὁ ράντασμα ἐν ὁ ψύχω , ὁ δέ οὐ ἅπτω . τοσοῦτος ἔξωθεν εἰς σαρήνειαν προσγαβομενω πάλιν ὁ κατά ἀρχή ἀπορία ἐκτίθημι · ἑτοῖμος γάρ πηός ὁ λύσις νῦν μᾶλλον ἢ πρότερος . εἰμί δή τοιοῦτος εἰμί ὁ συμβαίνω περί ὁ μνήμη , πότερος οὗτος μνημονεύω ὁ πάθος ὁ ψυχή ἢ ἐκεῖνος ἀπό οὖον γίγνομαι ; εἰμί μέν γάρ οὗτος , ὁ ἄπειμι οὐδείς εἄν μνημονεύω · εἰμί δέ ἐκεῖνος , πῶς αἰσθάνομαι οὗτος μνημονεύω οὐ μή αἰσθάνομαι ; ἔτι ἔτι εἰμί ὅμοιος ὅμοιος τύπος ἢ γραφή ἐν ἡμεῖς ὁ οὗτος αὐτός αἴσθησις εἴτε ἄνομος , διά τίς εἄν εἰμί μνήμη ἕτερος ἀλλά οὐ αὐτός οὗτος ; ὁ γάρ ἐνεργός ὁ μνήμη θεωρέω ὁ πάθος οὗτος καί αἰσθάνομαι οὗτος . πῶς οὖν ὁ μή πάρειμι μνημονεύω ; εἰμί γάρ εἄν καί Ι ὀφᾶν ὁ μή πάρειμι καί ἀκούω . ἢ εἰμί ὡς ἐνδέχομαι καί συμβαίνω οὗτος ; οἶος γάρ ὁ ἐν πίναξ γράφω ζῷον καί ζώιον εἰμί καί εἰκών , καί ὁ ὑπόκειμαι ἐν , ὁ δέ λόλος διαίρω , οὗτος κάνταῦθα . καί ὥσπερ ἐκεῖ , ὅταν μέν ὡς κατά ἑαυτοῦ ὁ ζῷον ἐράω ὁ ὁ ἐν φέναξ τέχνη θαυμάζω ἢ κακίζω μόνος , μή προσεννοέω ὅστις μίμημα Άστιν ἄλλος , ζῷον ἀπλόος λέγω , ὅταν δέ πρός ὁ ὁράω ἀναφέρω καί προσλογίζομαι ὅτι μίμημα εἰμί ὅδε ὁ ἀληθής ζῷον , εἰκών λέγω , οὗτος καί ὁ ἐν ἡμεῖς φάντασμα δεῖ ὑπολαμβάνω καί αὐτός τίς κατά αὐτός εἰμί καί ἄλλος ἐγκατάλειμμα . εἰμί μέν οὖν κατά αὐτός , θεώρημα ἢ φάντασμα εἰμί , εἰμί δέ ἄλλος οἷος εἰκών , μνημόωευμα . ὅταν μέν γάρ ἐνεργέω περί ὁ ἐν ὁ Καρδία τύπος ὁ κοινός αἴσθησις αὐτός , αὐτός , θεώρημα οὗτος , ὡς εἴρω , ἢ φάντασμα λέγω · ὅταν δέ ἐνεργέω προσαισθάνομαι καί ὅτι ἄλλος εἰμί , ἤδη οὗτος εἰκών καί μνημόνευμα , καί ὁ τοουτος ὁ Ψυχή ἐνέργεια μνήμη . διά οὗτος ἐγέοτε ὅς διά μνήμη ἔχω , οὐ οἶδα εἰμί κατά ὁ αἰσθάνομαι συμβαίνω · πολλάκις γάρ ὁ ψυχικός ἐξαπλόω νόημα φαντάζω τις , οὖν οὐ οἶδα ὁ χρόνος ἢ ὁ τόπος ἢ παρά οὖον προσλαμβάνω , καί ἀμφισβητέω , πότερος αὐτός ὁ νόημα εὑρετής ἢ μαθητής , καί πότερος φαντασία ἁπλόος οὗτος ἢ μνήμη . οἶος ἀκούω ποτός λόγος παρά ὁ , μετά δέ ἐννοέω ὁ λόγος , οὐ ενπυμουμης δέ ἀπό οὐ ἀκούω · ἀποπίνω οὖν λέγω , ἆρα πατήρ ὁ λόγος νῦν αὐτός εἰμί , ἢ πόθεν ἔχω οὗτος ; καί τολαντευομος . ὅταν οὖν ἐνθυμέομαι ἄλλοθεν ἐγώ ὁ λόγος ἔχω , μνήμη τότε γίγνομαι , νόημα δί πρότερος . γίγνομαι δέ καί ἐναντίος ἐνίοτε , οἶος συμβαίνω Ἀντιφέρων ὁ Ὡρείτης καί ἄλλος ἐξίστημι · ὁ γάρ φάντασμα λέγω ὡς ηενόμενα καί ὡς μνημονεύω · πάλιν οὖν ἕτερος ὁ αἴσθημα ὡς φάντασμα , καί ἄλλος ὁ μάλις . οὗτος δέ γίγνομαι , νω , ὅταν τις ὅς μή εἰκών ὡς εἰκών θεωρέω ἤ ὁ εἰκών οὖς μή εἰκών . ὁ δέ μελέτη ὁ μνήμη σῴζω ὁ ἐπαναμιμνῄσκω , οὗτος δέ εἰμί οὐδείς ἕτερος ἢ ὁ θεωρέω πολλάκις ὡς εἰκών καί μή κατά ἑαυτοῦ . τίς μέν οὖν εἰμί καί ὁ μνημονεύω , μνημονεύω , εἶπον , ὅτι φάντασμα ἕξις , εἰμί ὁ τοιοῦτος φάντασμα πρᾶμα τις χρονίζω μετά ὁ γένεσις , καί τίς μόριον ὁ ἐν ἡμεῖς , ὅτι ὁ πρῶτος αἰσθητικός καί ὀͅς Κρόνος αἰσθάνομαι . περι δέ ὁ ἀναμιμνῄσκω λοιπός εἶπον . πρῶτος μέν οὖν ὅσος ἐν ὁ ἐπιχειρηματικός λόγος καί προβληματικός ἡμεῖς ἀποδείκνυμι , δεῖ τίθημι ὡς ἀληθής καί ὑπάρχω , οὗτος δέ εἰμί ὁ μήτε μνήμη ἀνάληψις ὁ ἀνάμνησις μήτε λῆψις εἰμί · οὔτε γάρ ἀναμιμνῄσκω λέγω ὁ νῦν πρῶτος μανθάνω καί λαμβάνω , ὅς οὐδέποτε λαμβάνω ἢ μανθάνω , ἀλλά μᾶλλον μανθάνω , οὔτε αὖος ὁ μανθάνω , αωζοειντα δέ ὁ μνήμη λήθη μηδαμῶς μεσολαβέω , λός ὁ πρότερος μέν ἔχω σῶς ἅπας , ὕστερος δέ ὁ μέν ἀποβάλλω ὁ δέ σῴζω , ἐκ δέ ὁ σώζω ὁ λοιπός ἀναλαμβάνω . ἐγώ γάρ ὧδε · ὅταν ὁ τύπος ὅλος καί ὁ ἀναζωγράφημα ὁ ἐν ὁ πρῶτος αἰσθητήριον ἀπό ὁ κατά ἐωέργειαν αἴσθησις ἐγγίγνομαι ὑπομένω καί σῴζω τρανής Ι τίς καί φαιδρός καί καθαρός οὕτως , ὥστε ὅλος αὐτός δύναμαι ὁ ψυχή κινέω καί ὅλος ὑπό αὐτός ὁράω καί προβάλλω ὡς εἰκών τις , ὁ μνήμη οὗτος , Τέρι εἰμί εἴρω · ὅταν δέ μέρος μέν τίς ὁ ὅλος ὑένη , μέρος δέ τίς ἐρανιστής ἢ χρόνος ἢ ἔς σύμπτωμα , ὥστε μήτε αὐτός ὁ ψυχή κινέω μήτε ἐκεῖνος ὑπό αὐτός κίω , καί ἐκ ὁ ὑπολείπω μέρος τρανής εἰμί καθαρός κινέω κινέω ὁ συωεδὲς ὁ καθαρός οὗτος δέ εἰμί ὁ ἀμυδρός καί ὅλως ζοφόω ) καί οἶος ἀναλύω καί εὑρίσκω ὁ Ψυχή , οὗτος ἀνάμνησις , οἱονεί ἀναζωγράφημα ὁ πρότερος μνήμη , οὖον πᾶς οὗτος γάρ μάθησις ) , ἀλλά ὁ μέρος . ὅταν δέ ὅλος ἀναλαμβάνω δηλονότι ἀπόλλυμι , μάθησις · δίς ἄρα μανθάνω καί εὑρίσκω ὁ αὐτός ἐνδέχομαι . οἶος ἐκ ὁ κατά ἐνέργεια ἀκοή ἢ ὅρασις γίγνομαι ἐν ὁ Ψυχή τύπος ὁ „ μῆνις ἀείδω θεά Πηληϊάδης Ἀχιλλεύς “ . εἰμί μέν οὖν ὁ τύπος οὗτος μένω ἅπας ἰσχυρός τε καί καθαρός , ὡς ἀνεμπόδιστος ὅλος ἐμαός αὐτός δύναμαι ἀπαγγέλλω καί ὅλος προβάλλω , οὗτος μνήμη · εἰμί εἰμί δέ ὁ „ μῆνις ἀείδω θεά “ ἐμμένω , ὁ δέ ἑξῆς ὑτὸ Κρόνος καί λήθη ἐκλείπω , εἶτα ἐκ ὁ Μένων ὁ ψυχή κινέω ὑπό τίνω τόπος ὅμοιος ἢ ἀνόμοιος εὑρίσκω καί ὁ λείπω , ἀνάμνησις οὗτος . καί δῆλος ἐκ οὗτος , ὡς ὅς ἁπλόος ὄνομα ἀνάμνησις οὐκIstiv , ἀλλά ἢ μνήμη ἢ μάθησις , εἰμί μή πολλάκις καί ἐν ἐκεῖνος Μένων ὁ πρῶτος συλλαρῆς προσεξυρισκω ὁ λοιπός . ἕπω δέ ὁ ἀναμιμνήσκω ἐκ ἀνάγκη ὁ μνήμη · ὁ ηάρ ἀναμιμνήσκω τρόπος τις μιμνήσκω · μέρος γάρ τις ὁ πρότερος ἐπανάληψις ποιέω μνήμη , καί δεῖ διαφέρω μάθησις καί εὕρεσις ὁ ἀνάμνησις ὁ ἔνειμι πλείων ἀρχή ἀναμιμνήσκω ἢ ἐκ εἰμί μανθάνω , εἴπερ πᾶς διδασκαλία καί πᾶς μάθησις διανοητικός ἐκ προυπαρκουω γίγνομαι γνῶσις . τίς μέν οὖν εἰμί ἀνάμνησις , εἴρω , ὅτι μνήμη ἀνανέωσις · ὅθεν δέ συμβαίνω , δῆλος . ἐπεί ἐπεί γάρ φύω κίνησις ἐν ψύχω ὅδε μετά ὅδε , εἰμί μέν ἐκ ἀνάγκη , δῆλος ὡς ὅταν ἐκεῖνος κινέω , ὅδε κινέω · εἰμί δέ μή ἐκ ἀνάγκη ἀλλά ἔθος , ὡς . ἐπί ὁ πολύς κινέω . ὥσπερ γάρ ἐπί ὁ ἅλυσις ὅδε ὁ κίρκος αἴρω ἐκ ἀνάγκη ὁ ἐφεξῆς κινέω , καί διά ἐκεῖνος ὁ μετά αὐτός , οὗτος καί ἐπί ὁ τύπος ὁ ἐν ὁ ψύχω · κινέω γάρ καθάπαξ ὑπό τις οὗτος , εὐθύς κινέω αὐτός καί ὁ ἐφεξῆς καί ὁ μετά ἐκεῖνος . οἶος εἰμί μουσικός Κορίσκος ἔχω λύρα καί γίγνομαι ἐν ὁ ψύχω τύπος καί ὁ λύρα καί ὁ κοπίσκος · εἶδον μετά οὗτος Σωκράτης φέρω εἶπον κράτος λύρα , καί εὐθής ἀναιρέω ὁ ὁ Κορίσκος λύρα , εἶτα Κορίσκος . πάλιν πάλιν ἀκούω ὁ ἀείδω „ δύο ψυκαὶ ἐξαίρω , καί εἷς πρός ἀλλην λέγω , ποῖ πορευτέος “ . μετά δέ τις Χρόνος ἀκούω ἄλλος ἀείδω ὁ μέν μέλος κατά ῥυθμός ἐκεῖνος , λόγος δέ ἕτερος οἶος „ ὁ νόος ὁ πρῶτος ἄγω ἐγώ καί πάλιν κάτω φέρω “ , καί κινέω ἀπό μόνος ὁ μέλος ἔρχομαι εἰς ἀνάμνησις ὁ πρῶτος λόγος „ δύο ψυχή ἐξέρχομαι “ καί ὁ ἀείδω . οὗτος εἰμί εἰμί μέν τύπος τις ἐκ ἀνάγκη ἀκολουθέω ἀλλήλων · ἀνάγκη γάρ ὁ μιμνήσκω πυρός συμφέρω καί θερμότης , καί ὁ τύπτω ὑπό Σωκράτης ὁ ὁ Σωκράτης ἀναμιμνήσκω καί ἵσμα ὑπό αὐτός τύπτω ἐν ὅδε ὁ τόπος συναναμιμνήσκω . ὅς δέ μή μή ἐκ ἀνάγκη ἀλλά ἔθος , ἔθος , οὐ ἀεί ἔπω ὁ πρότερος ὁ δύο , ἀλλά ὡς ἐπί πολύς . εἰμί δέ ὁ λέγω ὧδε δῆλος · πολλάκις ἐγώ βούλομαι εἶπον Λυκαβηττός οὐ ἀναμιμνῄσκω , ἐκ οὖον ἐθίζω ἐμαυτοῦ ἐνθυμέομαι λύκος ἄρχω γάρ ἀμφότερος ἐκ ὁ Λυ συλλαβή ) · ἀπό οὖον δή λύκος ὁρμάω ἀναμιμνῄσκω ὁ Λυκαβηττός . ἄλλος δέ τις ὁ Ταυρομενίτης ἐπιλανθάνομαι ἐθίζω εἴθυς ἔρχομαι εἰς εἰς ἔννοια ταῦρος , καί ἄλλος ἀπό ὁ πλευρά ὁ πλευρώνην ἐθίζω ἀναφέρω . ἐπί γοῦν οὗτος οὐ ἀεί ὁ πρῶτος ὁ λοιπός ἕπω , ἀλλά πολλάκις ὁ μέν πλευρά ἐνθυμέομαι , ὁ δέ πλευρώνην οὐ ἀναμιμνῄσκω . συμβαίνω δέ ἔνιοι ἅπαξ ἐθίζω μᾶλλον ἤ ἕτερος πολλάκις κινέω . διό ὄνιον ὁράω ἅπαξ πολλάκις μνημονεύω ἢ ἔτερα πολλάκις . ὅταν οὖν ἀναμιμνῄσκω , κινέω ὁ πρότερος καί ἡγέομαι τις κίνησις , ἠώς ἄν κινέω , μετά ὅς ἐκεῖνος εἴωθα . διό ὁ ἐφεξῆς θηρεύω νοέω ἀπό ὁ νῦν ἢ ἄλλος τις , διά οὗτος καί ἀπό ὁμοιόω ἢ ἐναντίος ἢ ὁ σύνεγγυς ὁ ἀνάμνησις γίγνομαι · ὁ γάρ κινέω ὁ μέν ὁ αὐτός , ὁ δέ ἄμη , ὁ δέ μέρος ἔχω . οἶος εἶδον τις γράφω λύρα καί καινέω ἀπό οὗτος ὡς πρότερος καί ἡγέομαι ἀναμιμνήσκω λύρα , ἐκ οὗτος ὁ μουσικός , ἐκ δέ οὗτος ὅς ἀείδω ᾠδή . πολλάκις δέ καί ἀπό τις ἄλλος · εἰμί γάρ τυγχάνω ἐφεξῆς εἰμί ὁ ὁ ᾠδή τύπος ὁ ὁ κίων , ἀναμιμνήσκω αὐτός ἀπό ὁ κίων . ἀπό δέ ὁ ὁμοιόω καί ἐναντίος , ὅταν ἀπό μέν ὁ ὁ Σωκράτης εἰκών ἀναμιμνήσκω Σωκράτης , ἀπό δέ ὁ μέλας λευκός καί ἐκ θερμότης ψυκροτηταω . ἐκ δέ ὁ σύνεγγυς , ὅταν ἀπό ὁ „ ἀντί πολύς , εἰμί ἀνήρ Ἀθηναῖος “ ἀναμιμνήσκω „ χρῆμα σύ αἱρέω νομίζω ὁ ὁ τόλος συμφέρω “ . μέγας μέν οὖν Ταντός ὁ ἀρκέω , καί οὗτος εὑρίσκω ὁ μετά αὐτός μικρός · ὅθεν ὁ ἀρχή λαμβάνω συλλέγω ὁ ἑξῆς . εἰμί δέ ποτός καί ευρεθεισος καί ὁ πρῶτος μέρος κινέω οὐ ἕπω ὁ ἑκατέρωθεν , οὖον χρή θαυμάζω · ὅταν γάρ τελέω ἀφανίζω , οὐ ἀκολουθέω . ζητέω μέν οὖν οὗτος γίγνομαι ὁ ἀνάμνησις , ἀπό οὖν εἶπον , ἀπό ὁ ὅμοιος ἢ ὁ ἀντίκειμαι ἢ ὁ ἔγγος · ὅταν δέ μή ζητέω ἀναμιμνῄσκω tqu γίγνομαι , ἐκ οὐδείς οὗτος . ὅταν γάρ ᾠδή τις μιμνήσκω ἀναμιμνήσκω Σωκράτης , οὔτε ἀπό ὁμοιόω οὔτε ἐκ ἀντίκειμαι ἢ ὁ ἐγγύς ποιέω ὁ ἀνάμνησις . οὗτος δέ σπάνις καί ὀλιγάκις · ὁ γάρ πολύς ἕτερος γίγνομαι κίνησις ἔπω . πραγματεύομαι δέ ὁ περί ὁ ἀνάμνησις οὐδείς δεῖ σκότος , πῶς ὁ πόρρω ἀναμιμνῄσκω καί παλαιός , ἀλλά ὁ ἐγγύς καί ὁ πρό ὀλίγος αἰσθάνομαι ἢ διδάσκω · μάλλον γάρ οὗτος πρός ὁ διδασκαλία διά ὁ ἐγγύτης ἢ ἐκεῖνος . | εἰμί μέντοι καί ὁ αὐτός εἰμί τρόπος ὁ ἀνάμνησις ἀμφότερος . ὡς γάρ ἐπί ὁ σύνεγγυς ἀπό ὁ ἔνειμι ἀρκέω ζητέω τις συνείρω καί ἀναμιμνήσκω ὁ ἑξῆς ἀκολουθέω γάρ ὁ ἔθος ὁ κινέω , ὡς εἴρω , καί ἀείδω μετά ὅδε ) , οὅω καί ὅταν τις ἀναμιμνῄσκω οὖν πάλαι ὁ ἐπιστήμη λαμβάνω . ζητέω γάρ ἐκεῖ ἀρχή λαμβάνω κίνησις , μετά ὅς ἐκεῖνος εἰμί . διό ταχύς καί καλῶς γίγνομαι ἀπό ἀρχή ὁ ἀναμιμνήσκω . ὡς γάρ ἔχω ὁ πρᾶγμα πρός ἀλλήλων ὁ ἐφεξῆς , οὐτάω καί ὁ κινέω , καί εἰμί εὐμνημόνευτος ὅσος τάξις τις ἔχω καί πρῶτος καί δύο , ὥσπερ ὁ μάθημα καί μάλιστα ὁ γεωμετρικός , ὁ δέ ἄτακτος φαῦλος καί χαλεπῶς · ὡς γάρ ἐπί αἰσθητής , αὐσθητῶν , εἰμί ἐφεξῆς κεῖμαι καί μετά τάξις , καλῶς ὁ ὄψις ὁράω , εἰμί δέ συγχύνω , οὖον καλῶς , ὄον καί ἐπί ὁ ἐν Ψυχή τύπος . διαφέρω δέ ὁ ἀναμιμνῄσκω ὁ πάλιν μανθάνω καί ὅλως μάθησις ἀνάμνησις ὁ ὁ μέν ἐκ ἑαυτοῦ καί ὁ ἔνειμι αὐτός ἀρκέω κινέω ἐπί ὁ συνεχής ὁ ἀρκέω , ὁ δέ μή διά αὐτός , ἀλλά διά ἄλλος , ὁ διδάσκαλος . ἔτι πολλάκις μέν ἤδη ὁ ἀναμιμνήσκω ἀδονατεῖ ἀναμιμνῄσκω τίς αὐτίκα , ζητέω δέ ἀμάω καί πολυπραυμουω τέλος δύναμαι καί εὑρίσκω . οὗτος δέ γίγνομαι κινέω πολύς , ἔως ἄν τοιοῦτος κινέω κίνησις , εἰμί ἀκολουθέω ὁ πρᾶγμα . ὡς γάρ ὁ πολύς ῥανίς ἐπιτήδειος ποιέω ὁ πέτρα , τέλος δέ ὁ ἔσχατος κοιλαίνω , καί ἐπί σής ἐν Καρδία ὑγρότης οὕτως ἔχω · πολλάκις γάρ κινέω τελευταῖος κινέω κίνησις , κατά ὅς ἀνίστημι ὁ ζητέω . εἰμί οὖν ὁ ἀναμιμνῄσκω ὁ ἔνειμι δύναμις ὁ κινέω , λέγω δέ δύναμις ὁ υπαρκουω ἄρκη · οὗτος γάρ ὁ διάνοια ἐποξύνω καί ἀνεγείρω πρός ἀνάλυσις ὁ λοιπός , οὗτος δέ ὥστε ἐκ ἑαυτοῦ καί οὖν ἔνδον ἔχω κίνησις κινέω , ὥσπερ εἴρω . διό δεῖ λαμβάνω ἀρχή . ὅθεν ταχύς δοκέω ἀπό τόπος ἐνίοτε ἀναμιμνῄσκω , τόπος δέ ἤ ὅς ἀρχή ἔνειμι δήω ὁ Ψυχή λέγω , ἤ ὁ κατά ὁ σύστοιχος καί ὅμοιος καί ἀντίκειμαι , ὡς ἐν ὁ διαλεκτικός εἴρω , ἢ ὁ σωματικός καί ὁ ἐν ὅδε ὁ μέρος θέσις . ὁ δέ αἴτιος , ὅτι ταχύς ἀπό ἄλλος ἐπί ἄλλος ἔρχομαι , οἷος ἀπό γάλα ἐπί ὁ λευκός , ἀπό λευκός ἐπί ἀήρ , ἀπό οὗτος ἐπί ὑγρός , ἀπό ὅς μιμνήσκω μετόπωρον , οὗτος ἐπιζητέω ὁ ὥρα . ἔοικα δέ ὡς ἐπί ὁ πολύς ὁ μέσος πᾶς ἀρχή , καί ὁ οὗτος εὕρεσις ὁ μέγας ὠφελέω · ποδηγέω γάρ πρός ὁ ὁ ζητέω κατάληψις . οἷος ἔκκειμαι ταυταδί ὁ στοιχεύς ἰσάριθμος εἰμί καί ἀναλογέω ὁ νόημα ὁ Ψυχή , ὁ κινέω ἀναμιμνῄσκω πρός εὕρεσις ὁ ζητέω , ΒΕΖ · καί ἐπεί μέσος ὁ Ε , ὁ οὗτος εὑρίσκω , εἰμί μή ἅμα ὁ εὑρίσκω αὐτός εὑρίσκω καί ὅσπερ ἐξαιτέω , ἐπί ὁ Θ ἔρχομαι μιμνήσκω . ἅπαξ γάρ ὁ μέσος λαμβάνω καί ἐπί ὁ ἔμπροσθεν καί ἐπί ὁ ὄπισθεν κινέω ἐνδέχομαι . οὐδείς δέ κωλύω καί ὐπερβατός ὁ νοέω καί ἀνεστραμμένως ποιέω , καί μετά ὁ Ε ὁ Θ νοέω , καί ἀπό ὁ Θ ὁ Ζ , εἶτα ὁ ὁ . εἰμί μέν οὖν ἐν ὁ ἔμπροσθεν ὁ ζητέω εἰμί , οὕτως εὑρίσκω ἔρχομαι ἐπί ὁ Θ , ὥσπερ εἴρω · εἰμί δέ ἐν ὁ ὀπίζω , ἔρχομαι ἐπί ὁ Α . εἰμί οὖν ὁ | κατά ὁ στοιχεῖον νόημα οὗτος , Ἀθῆναι , Λύκιος , οἶκος Πλάτων , νεομηνία , συμπόσιον , Συκράτης , ὁ τύπτω ὑπό Σωκράτης , λύρα . ὁ δέ ἀπό ὁ αὐτός ἐνίοτε μέν μιμνήσκω , ἐνίοτε δέ μή αἴτιος , ὅτι πλείων ἐνδέχομαι κινέω κινέω ἀπό ὁ αὐτός ἀρχή · οἷος ἀπό ὁ πλευρά ὁρμάω ἄν τις καί εἰς ἔννοια πλευρῖτις καί πλευρωνία · εἰμί οὖν εἰμί συνήθης ὁ πλευρῖτις ὁ πλευρωνία , ἕλκω μᾶλλον πρός ἑαυτοῦ ὁ διάνοια , ὥσπερ ὁ λαμπρός ὁ σῶμα ὁ ὄψις . οὖον μόνος δέ διά οὗτος , ἀλλά καί εἰμί ὁ μέν παλαιός εἰμί ὁ τύπος , ὁ δέ νέος , κινέω μᾶλλον ὁ νέος εἰς ὁ αὐτός ἀνάμνησις , εἰμί μή ποῦ εἰς βάθος κατά ἕξις ἐπιστημονικός ὁ παλαιός ἐνσημαίνω εἰμί καί πρός οὗτος συνήθης · ὥσπερ γάρ νέος εἰμί ὁ κατά ἕκαστος μελέτη . ὥσπερ δέ εἰμί τις φύσις ὅδε μετά ὅδε ( φύσις γάρ ὁ τε ὁ πυρός ἀναμιμνήσκω ὁ θερμότης ἔπω καί ὁ ὁ ἥλιος ὁ φωτισμός ) , οὗτος καί ἔθος . εἰμί γάρ ἐκ ἔθος τις , ὅσπερ ἀναμιμνήσκω εὐθύς ἀναμιμνῄσκω καί ὁ μετά αὐτός εἰμί . ὁ δή πολλάκις ἐθίζω ὥσπερ φύσις , καί ἐπεί ἐν ὁ φύσις ἐγγίγνομαι ἁμαρτία καί παρά φύσις , ἐνδέχομαι οὗτος συμβαίνω καί ἐν ὁ διά ἔθος . εἰμί δέ οὗτος , οὐδείς κωλύω ἀναμιμνῄσκω ὁ πρότερος καί ἡγέομαι ἁμαρτάνω περί ὁ ὕστερος καί ἕπω καί κινέω ἀλλως ἢ ὡς δεῖ , καί πρός οὗτος ὅταν ἐφέλκω ἀπό ὁ πλευρωβνίας ὁ πλευρῖτις . διά οὗτος καί ὅταν δήω ὄνομα ἀναμιμνήσκω , | ἄλλος μέν παρόμοιος μνημονεύω , εἰς δέ ἐκεῖνος σολοικίζω . ὁ γάρ βούλομαι ἀναμιμνήσκω Λεωφάνης μιμνήσκω Λεωσθένης σολοικίζω ὡς πρός ὁ Λεωφάνης . ὁ μέν οὖν ἀναμιμνῄσκω οὗτος συμβαίνω ὁ τρόπος , κοινῶς δέ εἶπον περί μνήμη καί ἀνάμνησις , ὡς ὁ μέγας ἐν ἀμφότερος δεῖ γνωρίζω ὁ χρόνος ἢ μέτρον καί ὡρισμένως ( ὡς ὅς μνημονεύω ἢ ἀναμιμνῄσκω , χθές εἶδον ἢ πρό μείς ) ἢ ἀόριστος , ὡς ἁπλόος πρότερος αἰσθάνομαι , καί πάλαι ποτέ οὗτος εἶδον καί ἀκούω . εἰμί γάρ μή οὗτος γίγνομαι , συμβαίνω ἐγώ ὑπολαμβάνω , ὡς οὐ ἀναμιμνῄσκω ἢ μνημονεύω , ἀλλά νῦν πρῶτος οὗτος καί οἴομαι προβάλλω . εἰμί δέ ὁ κρίνω ὁ πλείων καί μικρός χρόνος ἐν ὁ τοιοῦτος ὁ πρῶτος αἰσθητικός ψυχή ὁ ἐν ὁ Καρδία κάθημαι . ὡς γάρ ὁ διάνοια κρίνω ὁ μέγεθος οὖον ὁ ἀποτείνω ἔξω πρός ἐκεῖνος , ὥσπερ λέγω ἐγώ ὁράω ὁ διά ἐκπομπή ἀκτίς τίθημι ὁ ὁράω , ἀλλά κινέω ὁ ἀπό ὁ μέγεθος εναποκεω - μένος ἐν ὁ φαντασία τύπος ( εἰμί γάρ ἐκείνως κρίνω , ὅτε οὖον πάρειμι , οὐ εἄν δύναμαι κρίνω · νυνί δέ καί ἄπειμι κρίνω · οὐδείς γάρ ἕτερος εἰμί ὁ διάνοια ἢ νόος μετά φαντασία ἐνέργεια ) , οὕτως εὔλογος καί ὁ αἰσθητικός ψυχή τίθημι κρίνω ὁ πλείων καί μικρός χρόνος ἔνδον Μένων καί κινέω ὑπό ὁ ἔνειμι τύπος . ἐπεί δέ ἐν ὁ μνεία ὁ περιεκτικός καί καθόλου λόγος καί ὁ κατά ἔκαστος καί περιέχω συλλαμβάνω , καί ὅταν ὅλος τις περικοπή ἀπό βιβλίον καί μακράν | περίοδος ἀπομνημονεύω , ἐννοέω καί ὁ μέρος ( ὁ γάρ ὅλος ἐκ μέρος , μέρος δέ ἐνταῦθα κῶλον καί κόμμα ) , τίς διαφέρω ὁ διά πᾶς ὁμοῦ ἀνάμνησις καί κατά κοινός ὁ ἐν μέρος ; ἢ καθόσον συμβαίνω ὧδε μέν ὁ ὁ ὅλος μνήμη καί ὁ μέρος συνεννοέω , ἐκεῖ δέ ὁ ὁ καθόλου καί ὁ κατά ἕκαστος ; πρότερος μέντοι ὁ ἐντός καί μικρός νοέω ὁ ἄκρος καί ὁ ὁλότης , ἀνάλογος δέ ὁ ἐντός πρός τε αὐτός καί ὁ ἄκρος ὁ ἔχω ἀλλήλων καί ἑξῆς εἰμί , ὡς ἐκεῖνος ὁ ἐν ὁ Τίμαιος · „ θεός θεός , ὅς ἐγώ δημιουργός πατήρ τε ἔργον , ὅς διά ἐγώ γίγνομαι ἄλυτος ἐγώ γε ἐθέλω . ὁ μέν οὖν δή δέω πᾶς λυτός , ὁ δέ γε μήv καλῶς ἁρμόζω καί ἔχω εὕω λύω ἐθέλω κακός . διά ὅς καί ἐπεί γίγνομαι . ἀθάνατος μέν οὐ εἰμί οὐδέ ἄλυτος ὁ πάμπαν , οὔτις γε μήv λύω οὐδέ τυγχάνω θάνατος μοῖρα “ . ὁ μέν οὖν δή ἅπας νοέω συννοέω καί ὁ μέρος , ὁ μέντοι „ θεός θεός “ πρότερος ἐπέρχομαι ὁ διάνοια ὁ μετά αὐτός , ἐκεῖνος ὁ ἐφεξῆς , καί πᾶς ὕστερος ὁ κοινός · ὁ γάρ κατά ἕκαστος ὁμοῦ ὁ ὅλος . ὡς δέ ἐπί ὁ πρᾶγμα καί νόημα ἔχω , καί ἐπί ὁ χρόνος ζητέω εὔλογος · ὁ γάρ νόημα καθάπερ ὁ χρόνος συλλέγω , καί ὁ γνῶσις ἄμη · ὅθεν καί ὡς ὁ μικρός πῆγμα πρός ὁ μείζων ἔχω , καί ὁ μικρός χρόνος πρός ὁ μείζων ὁμοίως ἔχω , καί ἐναλλάξ , ὡς ὁ πρᾶγμα ἅπας πρός ἅπας ὁ χρόνος ἔχω , καί ὁ μέρος πρός ὁ μέρος . Δῆλος δέ εἄν εἰμί μᾶλλον ἐπί ὁ διαγραφή . | ἔκκειμαι δύο τρίγωνος κάτω ὁ κορυφή ἔχω καί ἐμβάλλω ἐν ἕτερος ὁ ἕτερος καί περιέχω μέν ἵστημι ὁ KMN , ὁ δέ ABE περιέχω , καί τέμνω ὁ AB κατά ὁ ΓΖ σημεῖον , καί ἐπιζεύγνυμι κατά ὁ ἀντίκειμαι ὁ αὐτός τρίγωνος πλευρά καί ἐπί εὐθύς ὁ ΓΔ ΖΗ , τέμνω δέ καί ὁ KM κατά ὁ ΘΛ , καί ἐπιζεύγνυμι πρός ὁ ἐκ ἐναντίος ὁ αὐτός τρίγωνος πλευρά καί ἐπί εὐθύς ὁ ΘΞ ΛΡ , κεῖμαι δέ καί ἀμφότερος ὁ τρίγωνος ὁ τμῆσις ὁ γραμμή πρός εὐθύς . ἵστημι δέ ὁ μικρός καί ἐντός ὅσπερ ὁ ψυχή νοέω πρᾶγμα , ὁ δέ μείζων καί ἐκτός ὁ χρόνος ὁ συναισθάνομαι ὁ νόησις . ὥσπερ οὖν ὁ κινέω ὁ AB BE ἅμα καί ὁ ΑΓ ΓΔ κινέω ( ἐντός γάρ καί περιέχω ) , οὕτως ὁ ὁ ΑΓ ΓΔ καί ὁ αζʹ ΖΗ . ὅς γάρ ὁ ΑΓ πρός ὁ ΑΒ , οὗτος ὁ ΓΔ πρός ὅς ΒΕ · ἀνάλογος γάρ , ὅθεν καί ἐναλλάξ . πάλιν ὡς ὁ αζʹ πρός ὁ ΑΓ , οὕτως ὁ ΖΗ πρός ὁ ΓΔ , καί ἐναλλάξ . λοιπός ὥσπερ ὁ νοέω ὁ ὅλος | ὁ ΑΒ καί ὁ ΒΕ συννοέω καί ὁ ΑΓ ΓΔ μέρος εἰμί , οὔτως ὁ ὁ ΑΓ ΓΔ ὁ αζʹ ΖΗ . ὡς δέ ἐπί οὗτος ἔχω , καί ἐπί ὁ χρόνος . ὁ γάρ κινέω ὁ ΚΜ ΜΝ χρονικός γραμμή , καί ὁ ΚΘ ΘΣ κινέω , καί ἔτι ὁ ΚΛ ΛΡ . εἰμί δέ ὁ μέν ΑΒ ΒΕ πρᾶγμα ὁ ΚΜ ΜΝ χρόνος ( ἅμα γάρ ὁ ἐκεῖνος νοέω καί οὗτος συνάγω ) , ὁ δέ ΑΓ ΓΔ ὁ ΚΘ ΘΞ χρόνος , ὁ δέ αζʹ ΖΗ ὁ ΚΛ ΛΡ · ἅμα γάρ πᾶς καί ἀνάλογος . φανερός οὖν ὡς μνημονεύω ἢ ἀναμιμνῄσκω ἐκ ἀνάγκη καί ὁ πληρόω χρόνος συμφέρω . διττός δέ συμβαίνω ὁ ἀπάτη κατά μνήμη γίγνομαι , εἷς μέν τρόπος , ὅταν ἀνταλλαγή γίγνομαι περί ὁ μνημονεύω καί ὁ τύπος , οἷος εἴπερ ὁ ψυχή ὁράω ὁ ὁ Θεαίτητος φάντασμα ὑπολαμβάνω Σωκράτης εἰμί · τότε γάρ δοκέω μνημονεύω Σωκράτης Θεαίτητος μιμνήσκω · οὐδείς γάρ κωλύω διαψεύδω τις καί δοκέω μνημονεύω μή μνημονεύω . δύο δέ ὅταν μνημονεύω μέν ὁ , μή συναισθάνομαι δέ διά ἄλλος τις κίνησις , ὥσπερ πολλάκις καί διαλογίζομαι τίς καί ἐννοέω ὁ ἔμπροσθεν ἵστημι οὐ ὁράω , ὡς ἔοικα ἐγώ τότε ὁ ὀνειρώσσω καί μή συναισθάνομαι ὅτι ὀνειρώσσω . οὐ ἄρα οὖν εἰμί μνήμη ἢ ἀνάμνησις μή ὁ ὁ πρᾶγμα κινέω ὁ ὁ χρόνος ἐφέπω , καί ἐπί οὗτος συναίσθησις . ὁ δέ χρόνος , ὡς εἴρω , ὁτὲ μέν ἀόριστος , ὁτὲ δέ ὡρισμένως μιμνήσκω . ὁτὲ μέν γάρ μέτρον οὖον μιμνήσκω αὐτός , οἷος ὅτι τρίτος ἡμέρα ἔχω πράσσω ἢ πρό μείς , ἀλλά ἁπλόος ὅτι πάλαι ποτέ ὅδε ποιέω · ὁτὲ δέ καί μέτρον . σημεῖον δέ ὁ μιμνήσκω ἄνευ μέτρον ὁ εἴωθα λέγω , ὅτι μιμνῄσκω μέν , πότε δέ οὐ οἶδα , ὅταν μή γνωρίζω ὁ ὁρίζω μέτρον . ὅτι2 μέν οὖν οὐ ὁ αὐτός μνημονικός καί ἀναμνηστικός , ἐν ὁ πρότερος εἴρω , διαφέρω δέ καί ὁ μνημονεύω ὁ ἀναμιμνῄσκω οὖον κατά ὁ χρόνος μόνος ( πρότερος γάρ ὁ μνήμη ὁ ἀνάμνησις ) , ἀλλά ὅτι καί ὁ μέν μνηονευω καί ὁ ἄλλος ζῷον μετέχω πολύς , ὁ δέ ἀνάμνησις οὐδείς ὡς εἶπον ὁ γνωρίζω ζῷον πλήν ἄνθρωπος · ὅς γάρ ὁ ἀναμιμνῄσκω , οὗτος καί ὁ συλλογίζομαι . ὡς γάρ ὁ συλλογίζομαι ὅδε ὅδε συνάπτω πρότασις , καί ὁ ἀναμιμνήσκω ὁ μικρός ὁ μείζων . ὅς δέ ὁ συλλογίζομαι , οὗτος καί ὁ ζητέω , ὁ δέ , ὅς βουλή . ὅς ἄρα ἀνάμνησις , οὗτος καί βούλησις · μόνος δεῖ ὁ ἄνθρωπος βουλεύω , μόνος ἄρα καί ἀναμιμνήσκω . ὁ μέν οὖν ἀναμιμνῄσκω ὅτι διάνοια εἰμί , δείκνυμι · ὁ γάρ βουλεύω νόος . ἀλλά ἐπεί Χωρὶς φαντασία οὗτος ποιέω ἀδύνατος ( ὁ γάρ ἐν ὁ Καρδία εἴδωλον καί ὁ ἐν αὐτός πνεῦμα κινέω ἀναμιμνήσκω ) , σωματικός τίς ὁ πάθος εἰμί , καί ὁ ἀνάμνησις διάνοια ὁρμή ἐν τοιοῦτος φάντασμα · ὡς γάρ ὁ βούλομαι ἀναγιγνώσκω γιγνώσκω ὁ βιβλίον ζητέω καί ὁράω ὁ ἐν αὐτός γράφω , οὗτος καί ἐν οὗτος ὁ μέν ἀναγιγνώσκω ἔοικα ὁ διάνοια , ὁ καρδία δέ ὁ βιβλίον , ὁ δέ γράμμα ὁ φάντασμα , καί εἰμί σημεῖον ὁ σωματικός εἰμί πάθος ὁ ὁ μνήμη καί ἀνάμνησις ὁ παρενοχλέω ἔνιοι ἄκων , ἐπειδάν πειράω οὖον δύναμαι ἀναμιμνήσκω . καίτοι ἐπέχω πάνυ ὁ διάνοια καί μή περαιτέρω ζητέω ἐπιτρέπω ὅμως οὐδείς κακός ζητέω , ὡς καθάπαξ κινέω ὁ Καρδία ἢ ὁ ἐν αὐτός ὑγρός ἐν ὁ ἐπιχειρέω ἐγώ ἀναμιμνῄσκω μηκέτι ῥᾳδίως ἐθέλω ἵστημι τοιοῦτος τίς πάσχω , ὥσπερ εἄν ἐγώ μή θάλλω ἕλκω τις πρός αὐτός στρέφω . μάλιστα δέ ἐνοχλέω ὁ μελαγχολικός ὑπό ὁ τοιοῦτος φάντασμα · εὐκίνητος γάρ εἰμί ὡς πολύς καί παχύς ἐν Καρδία πληρόω πνεῦμα , ἐπάν εἷς φάντασμα κίνησις γίγνομαι , εὐθύς σωρηδόν ἀνεγείρω παμπολύς διά ὁ ἐν ὁ ὑγρός ὁ Καρδία εὐκινησία . ἐπεί δέ πολλάκις ἀναμιμνήσκω βούλομαι οὖον δύναμαι ἢ οὐδέ ὅλως ἢ οὖον τότε , ὅτε βούλομαι , αἴτιος ὁ μή ἐπί ἑαυτοῦ εἰμί , ἀλλά καθάπερ ὁ βάλλω λίθος οὐ εἰμί ἐπί αὐτός ἵστημι ὁ φορός , οὗτος ὁ ἀναμιμνήσκω καί ὁ θηρεύω , σωματικός τίς κινέω , ἐν ὅς ὁ πάθος ( οὐδείς γάρ ἀσώματος κινέω κατά ἑαυτοῦ ) · διό καί οὐ ἐπί ἑαυτοῦ ἵστημι . καί ὥσπερ ὁ ἀναγιγνώσκω προτίθημι ὅδε ὁ χωρίον οὐ ἀρέσκω μόνος ὁ ὁ βιβλίον ἀνάπτυξις , εἰμί μή καί ὁ τόπος εὑρίσκω , οὗτος καί ἐπί διάνοια καί ὁ ἐν ὁ Καρδία φάντασμα σμάω ἔχω · οὖον γάρ μιμνήσκω κινέω ὁ εἴδωλον , εἰμί μή ἐντυγχάνω ὅς ζητέω . ὅθεν καί μάλιστα ἐνοχλέω , ὡς εἴρω , ὅς εἄν ὑγρότης τυγχάνω ὑπάρχω περί ὁ αἰσθητικός τόπος · οὖον γάρ ῥᾳδίως παύω κινέω , ἔως εἄν ἐπέρχομαι ὁ ζητέω καί εὐθυπορέω ὁ κίνησις . διό καί ὀργή καί φόβος , ὅταν τίς κινέω , ἀντικινέω πάλιν ἐκεῖνος οὖον καθίστημι , ἀλλά ἐπί ὁ αὐτός ἀντικινέω μέχρι ὁ · οἷος ὁ καρδία κινέω ἐν ὁ ὀργή καί ὁ θυμός κρίνω ὁ λογισμός ὑπό ὁ ζέω αἷμα καί ὡς στερρός μᾶλλον θερμαίνω ἀντιθερμαίνω ὁ αἷμα . καί ἐν ὁ φόβος δέ γίγνομαι ὁ ἐναντίος , ψῦξις καί συστολή , οὖον ῥᾳδίως ἀποκαθίστημι , καί ἔοικα ὁ πάθος | ὁ ὄνομα καί μέλος καί λόγος · ὅταν γάρ διά στόμα αὐτός γίγνομαι τίς σφόδρα , παύω καί οὖον βούλομαι πάλιν ἀείδω ἢ λέγω ἐπέρχομαι . εἰμί δέ καί ὁ ὁ ἄνω μείζων ἔχω καί ὁ νανώδης ἀμνήμων ὁ ἐναντίος διά ὁ πολύς βάρος ἔχω ἐπί ὁ αἰσθητικός καί μήτε ἐκ ἀρχή ὁ κινέω δύναμαι ἀναμένω , ἀλλά διαλύω , μήτε ἐν ὁ ἀναμιμνῄσκω ῥᾳδίως εὐθυπορέω , ὁ δέ πάμπαν νέος καί ὁ λίαν γέρων ἀμνήμων διά ὁ κίνησις · ὁ μέν γάρ ἐν αὐξάνω , ὁ δέ ἐν φθίσις πολύς εἰμί . ἔτι δέ ὁ γε παιδίον καί νανώδης εἰμί μέχρι πόρρω ὁ ἡλικία . περί μέν οὖν μνήμη καί ὁ μνηονευω καί τίς ὁ φύσις αὐτός καί τίς ὁ ὁ Ψυχή μνημονεύω ὁ ζῷον , καί περί ὁ ἀναμιμνῄσκω , τίς εἰμί καί πῶς γίγνομαι καί διά τίς αἴτιος , εἴρω .