themistius.in-aristotelis-physica-paraphrasis 4
1 . ῾ Ομοίως δ’ ἀνάγκη καὶ περὶ τόπου τὸν φυσικὸν ἐπισκέψασθαι κατὰ τὴν αὐτὴν ἀκολουθίαν · πρῶτον μὲν εἰ ἔστιν , ἔπειτα πῶς ἐστι , πότερον οὐσία καὶ καθ’ αὑτὸ ἢ ἐν ἄλλῳ τὸ εἶναι ἔχει καὶ ὅλως τί ἐστιν ὁ τόπος . ὅτι γὰρ ὁ περὶ τόπου λόγος προσήκει τῇδε τῇ θεωρίᾳ , δηλοῖ καὶ ἡ παλαιὰ δόξα . τὰ γὰρ ὄντα πάντα ὑπολαμβάνουσί που εἶναι · νοεῖ δὲ τὴν ὑπόληψιν ταύτην λόγος οὐχ ὑγιής . ἐπεὶ γὰρ τὸ μὴ ὂν οὐδαμοῦ ( τραγέλαφος οὐδαμοῦ καὶ σφὶγξ οὐδαμοῦ ) , καὶ οἴονται ἀκολουθεῖν τὰ ὄντα που εἶναι διὰ τὴν ἄγνοιαν τῆς ἀντιστροφῆς . ἀλλ’ εἰ καὶ τῇ καθόλου θέσει ἁμαρτάνουσιν , ἐκεῖνό γε ἴσως ἀληθές , ὅτι τὰ φυσικὰ σώματα ἐν τόπῳ γῆ πῦρ ὕδωρ ἀὴρ καὶ τὰ ἐκ τούτων , ὥστε τῷ φυσικῷ ῥητέον καὶ περὶ ταύτης τῆς φύσεως · καὶ ὅλως εἰ κινήσεως ἐστι θεωρητικός , κινήσεως δὲ ἡ πρώτη καὶ κοινοτάτη πᾶσι τοῖς σώμασι τοῖς φυσικοῖς ἡ κατὰ τόπον , οὐδὲ κατὰ τοῦτο ἂν ἀμελήσειε τοῦ σκέμματος . ἔστι μὲν οὖν χαλεπὸς ὁ | λόγος · εἰ γάρ τις θεωρήσειε τὰ καθ’ αὑτὸ προσόντα τῷ τόπῳ , οὐκ ἄν ἐξ ἀπάντων ἔχοι τὸν αὐτὸν ὁρισμὸν ἀποδοῦναι ὡς ἔσται δῆλον μικρὸν ὕστερον , ἀλλ’ οὐδὲ ἔχομεν κοινωνόν τινα εἰς τὴν ζήτησιν τῶν προλαβόντων · οὐ γὰρ ὅπως ηὐπόρησέ τις εἰς τὸ ἀληθὲς περὶ τοῦ τόπου , ἀλλ’ οὐδὲ ἠπόρησεν ἱκανῶς . ὅμως δὲ ὅπως ἂν ᾖ δυνατόν , οὐκ ἀποκνητέον . εἶναι μὲν οὗν ὅλως τὸν τόπον ἐκ τῶνδε ἄν τις ὑπολάβοι ἄν . ἀντι - μεθίσταται ἀλλήλοις τὰ σώματα , καὶ ὅπου πρότερον ὕδωρ , ἐκρυέντος τοῦ ὕδατος ἀὴρ ἔνεστι νῦν , καθάπερ ἐν τοῖς ἀγγείοις · καὶ μένει μὲν ὁ αὐτὸς τόπος , δέχεται δὲ ἕτερα καὶ ἕτερα τῶν σωμάτων . ἐκ δὴ τούτου δύο ἄν τις ἅμα πιστεύσειε τό τε εἶναι τὸν τόπον καὶ ἕτερον ἐκείνων εἶναι , ἃ δέχεται · ἔτι φέρεται ἕκαστον τῶν σωμάτων εἰς τὸν αὑτοῦ τόπον μὴ κωλυόμενον , πῦρ μὲν ἄνω , κάτω δὲ γῆ . τοῦτο τοίνυν ἐπιδείκνυσιν οὐ μόνον , ὅτι ἔστι τι ὁ τόπος , ἀλλ’ ὅτι καὶ ἔχει τινὰς διαφορὰς οἰκείας καὶ οἷον δυνάμεις , τὸ ἄνω καὶ κάτω καὶ τὰς λοιπὰς διαστάσεις , ἐφ’ ἃς κινεῖται τὰ σώματα . μὴ γὰρ δή τις ὑπολάβῃ τῇ πρὸς ἡμᾶς σχέσει μόνον τὸ ἄνω καὶ κάτω καὶ ἔμπροσθεν καὶ ὄπισθεν εἶναι καὶ δεξιὸν καὶ ἀριστερόν , ἀλλ’ ἴστω πολλῷ πρότερον , ὅτι καὶ τῇ φύσει ταῦτα διώρισται , ἡ διαφορὰ δὲ οὐκ ἄδηλος . πρὸς ἡμᾶς μὲν γὰρ ταὐτὸν πολλάκις τὸ ἄνω καὶ κάτω , οἷον ὁ κέραμος τῷ οἰκίας νῦν μὲν ἄνω , ἀνελθοῦσι δὲ ἐπὶ τὸ στέγος γίνεται κάτω καὶ ὁ στῦλος νῦν μὲν δεξιός , μεταστάντι δὲ εὐώνυμος · τὸ δὲ τῇ φύσει κάτω καὶ ἄνω ταῖς τῶν φυσικῶν σωμάτων κι|νήσεσι διακέκριται , ἄνω μὲν ἐφ’ ὃ κινεῖται τὸ πῦρ καὶ τὸ κοῦφον , κάτω δὲ ἐφ’ ὃ τὰ βαρέα καὶ γεηρά , καὶ ταῦτα οὐ μόνον τῇ θέσει πρὸς ἄλληλα πάμπολυ διέστησεν ἡ φύσις , ἀλλὰ καὶ τῇ δυνάμει · δεκτικὰ γάρ ἐστι τῶν μήκιστον διαφερόντων . μάλιστα δὲ δῆλον γίνεται , ὅτι μὴ ταὐτὸν τό τε πρὸς ἡμᾶς ἄνω καὶ κάτω καὶ τὰ φύσει διωρισμένα ὡς ἐπὶ τῶν μαθηματικῶν θεωρημάτων · ταῦτα γὰρ καθ’ αὑτὰ μὲν οὔτε ἔχει τόπον οὕτε κινεῖταί που ( οὐδὲ γάρ ἐστιν ὅλως καθ’ ἑαυτά ) , τῇ δὲ πρὸς ἡμᾶς σχέσει δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ δύναται καὶ νοεῖσθαι καὶ γράφεσθαι , ἀλλ’ οὐχ ὥστε ἔχειν φύσει τούτων ἕκαστον , ἀλλὰ τῇ παρ’ ἡμῶν ἐπινοίᾳ · ὡς γὰρ νοοῦμεν αὐτά , οὕτως καὶ τόπον αὐτοῖς συμφανταζόμεθα μὴ ὑπάρχοντος αὐτοῖς κατὰ φύσιν τόπου . καὶ οἱ τὸ κενὸν δὲ εἰσάγοντες ὡς τόπον αὐτὸ εἰσάγοιεν ἄν · τὸ γὰρ κενὸν νοοῦμεν , εἴγε ἐστὶν οὐδὲν ἄλλο ἢ τόπος σώματος ἐστερημένος · ἱκανὰ μὲν οὖν καὶ ταῦτα δεῖξαι , ὅτι ἔστιν τι ὁ τόπος , οὐκ ἀτιμαστέον δὲ οὐδὲ τὸ ποιητικὸν φῦλον οὐδὲ ῾ Ησίοδον , ὃς καὶ πρῶτον ἁπάντων τὸν τόπον ποιεῖ · τὸ γὰρ χάος τοῦτο βούλεται αὐτῷ σημαίνειν ὡς δέον πρῶτον χώραν τινὰ ὑπάρξαι τοῖς οὖσι · καὶ γὰρ οὗτος ἦν ὡς ἔοικε τῶν οἰομένων πάντα τὰ ὄντα εἶναί που . εἰ δὲ ῾ Ησίοδος ὀρθῶς λέγει , θαυμαστή τις ἡ τοῦ τόπου φύσις ἀναφαίνεται . πρώτη γάρ ἐστ.ιν ἀπάντων τῶν ὄντων , εἴγε ἅπασι προυποβέβληται · καὶ τῶν μὲν ἄλλων οὐδέν ἐστιν ἄνευ τόπου , τὸ χάος δὲ καὶ ἄνευ τῶν ἄλλων · προυπῆρξε γὰρ τῶν ἄλλων τῷ χρόνῳ . ἀλλὰ καὶ τῇ φύσει πρῶτος ὁ τόπος · συναναιρεῖ μὲν γάρ , οὐ συναναιρεῖται δέ · οὐ γὰρ ἀπόλλυται τῶν ἐν αὐτῷ φθειρομένων · οὐ γὰρ εἰ τὸ πῦρ φθαρείη , συναπόλλυται καὶ ὁ τόπος , φθειρομένου δὲ τοῦ τόπου συμφθείρεται καὶ τὰ ὄντα , εἰ τὸ μηδαμοῦ εἶναι ταὐτὸν τὸ μὴ εἶναι . ᾿ Αλλ᾿ ὅρα , μὴ περαιτέρω τοῦ δέοντος τὸν τόπον ἀποσεμνύνωμεν · σκέψαι γὰρ καὶ τοὺς ἐναντίους λόγους , οἳ πρὸς τῷ μηδὲν αὐτῷ προστιθέναι καὶ καθάπαξ αὐτὸν ἀναιροῦσιν . ῾ εἰ γὰρ ἐπιχειρήσεις᾿ , φασί , ‘τί ἐστιν ὁ τόπος ἀποδιδόναι , εἰς τὸ μὴ εἶναι αὐτὸν ὁμολογεῖν περιαχθήσῃ · πρῶτον γὰρ εἴς τι γένος ἀνάξεις τὸν τόπον , ἢ δῆλον ὅτι εἰς σῶμα · καὶ γὰρ ὁ τόπος ἐπὶ τρία διέστηκεν . ἀλλ’ οὕτω τὸ πάντων ἀτοπώτατον ἀπαντήσεται · σῶμα γὰρ διὰ σώματος χωρήσει δι’ ὅλου καὶ δύο σώματα τὸν αὐτὸν ἐφέξει τόπον · εἰ γὰρ καὶ ὁ τόπος σῶμα καὶ τὸ γενόμενον ἐν αὐτῷ σῶμα καὶ ἴσα τοῖς διαστήμασιν ἄμφω , τὸ σῶμα ἔσται ἐν ἴσῳ ἑτέρῳ σώματι᾿ . τοῦτο δὲ Χρυσίππῳ μὲν καὶ τοῖς ἀπὸ Ζήνωνος <ἐν> δόγμασίν παλαιοὶ δὲ ἀπάγουσιν ὡς εἰς ἀδύνατον ἐναργῶς καὶ πολλοὶ παρίστανται τῷδε τῷ λόγῳ γενικῶς , ὅ τε Ἀφροδισιεὺς Ἀλέξανδρος ἐν τῷ περὶ κράσεως συγγράμματι καὶ τοῖς ὑπομνήμασιν τοῖς φυσικοῖς καὶ ἄλλοι τινές , οἷς οὐ χαλεπὸν ἐντυχεῖν . εἰ δὲ σῶμα οὐκ ἔστιν ὁ τόπος , σχολῇ γ’ ἂν ἕτερόν τι φανείη δυνάμενον εἶναι · τὸ γὰρ εἰς τρία διεστάναι τοῦ σώματός ἐστιν μόνου . ἀλλὰ δέχεται ὕδωρ ἐξ ἀέρος · τοῦτο γὰρ ὑπολαμβάνομεν τὴν ὕπαρξιν δεικνύναι τοῦ τόπου . ὅσα δὲ ὡς οὐ διαφεύγει καὶ τοῦτο δυσχερεῖς τινὰς ἀτοπίας · ὅταν γὰρ ὕδωρ ὁ τόπος δέχηται , ἐν ᾧ πρότερον ἀὴρ | ἦν , δῆλον ὡς καὶ τὴν ἐπιφάνειαν δέχεται τὴν τοῦ ὕδατος , ὥσπερ πρότερόν γε τὴν τοῦ ἀέρος · εἰ δὲ τὴν ἐπιφάνειαν δέχεται , δέξεται καὶ τὰς γραμμάς , δέξεται καὶ τὰ σημεῖα . ἔσται τοίνυν τις καὶ σημείου τόπος ὥσπερ καὶ σώματος · ἀλλὰ ἀδύνατον . τί γὰρ διοίσει τῆς στιγμῆς ὁ τόπος τῆς στιγμῆς ; οὐδὲ τῆς γραμμῆς οὐδὲ τῆς ἐπιφανείας · τί γάρ ἐστιν ὁ τόπος τῆς ἐπιφανείας παρ’ αὐτὴν τὴν ἐπιφάνειαν ; μείζων μὲν γὰρ αὐτῆς οὐκ ἔστιν ( ᾠ γὰρ περιττεύει μέρει , τούτῳ μηδὲν αὐτῆς περιέχον , ὁ δὲ τόπος ἐστὶ κατὰ τοῦτο ) , ἴσως δὲ ὂν αὐτὸ τοῦτό ἐστιν ἐπιφάνεια εἰ δὲ τόπος μὲν τῆς γραμμῆς οὐ διοίσει γραμμῆς καὶ δεχόμενος ἐπιφάνειαν οὐχ ἕτερός ἐστι παρὰ τὴν ἐπιφάνειαν , καὶ περιέχον σημεῖον καὶ αὐτὸς σημεῖόν ἐστιν καί , ὅταν σώματος γένηται χώρα , σῶμα γενήσεται . ὅλως δὲ τῶν ὄντων ἕκαστον ἢ στοιχεῖόν ἐστιν ἢ ἐκ στοιχείων συνέστηκεν , εἴτε σῶμά τις εἴτε ἀσώματον λέγει · ἔστι δὲ τῶν μὲν σῶμ’ ἄτων σώματα καὶ τὰ στοιχεῖα , τῶν δὲ ἀσωμάτων ἀσώματα , ἐν οὐδενὶ δὲ τούτων ὁ τόπος οὐδὲ ἐν τοῖς νοητοῖς ( νοητοῖς γὰρ ἔχει ) οὐδὲ ἐν τοῖς σώμασι ( σώματα μὲν γὰρ ὡς δέχεται ) . τὸ δὲ καὶ πρῶτον λέγειν τὸν τόπον καὶ ὡς ἀρχὴν πορρωτέρω σφαλλομένων ἐστίν · πῶς γὰρ ἔσται ἀρχή ; πότερον ὡς ὕλη ; τί οὖν ἐξ αὐτοῦ συνέστηκεν ; ἀλλ’ ὡς εἶδος ; ἀλλ’ ὡς τὸ κινοῦν ; ἀλλ’ ὡς οὗ ἕνεκεν ; ἀλλὰ πῶς ; ἔχοι δ’ ἄν τινα λόγον καὶ ἡ Ζήνωνος ἀπορία , ὡς εἰ εἴη τῶν ὄντων ὁ τόπος , καὶ αὐτὸς ἄν ἐν τόπῳ εἴη καὶ ἡ τούτου τοὐ τόπου τόπος καὶ τοῦτο εἰς ἄπειρον . εἰ δὲ τὸ κενόν τις ἀναιροίη παντάπασιν , ὥσπερ ἔχει καὶ τἀληθές , | δῆλον ὡς , εἰ τόπος ἐστίν , οὐκ ἄν εἴη ποτὲ κενὸς σώματος , ἀλλὰ πᾶς ἐμπέπλησται τόπος · εἰ δὲ τοῦτο ἀληθές , περὶ τῶν αὐξανομένων τί λέξομεν ; ᾧ γὰρ μείζω γίνεται σώματι , τούτῳ πόθεν ὑπάρξει τόπος ; πάντα γὰρ ἤδη κατέχεται . ἀνάγκη δὴ μείζω γίνεσθαι τὸν τόπον καὶ συνογκοῦσθαι τῷ σώματι . πῶς οὖν ἢ πόθεν αὔξεται τόπος ; χαλεπὸν γάρ ἐστιν ἀποδοῦναι . καλῶς οὖν ὡς ἔοικεν εἴρηται · ὁ πειραθεὶς ἀποδοῦναι , τι ἐστι τόπος , ὁμολογεῖν αὐτὸν μὴ εἶναι ἀναγκσθήσεται . 2 . Πάλιν οὖν ἄλλην ἀρχὴν ποιησάμενοι λέγομεν , ὅτι τόπος ὁ μέν τις πρῶτος λέγεται , ὁ δὲ κατ’ ἄλλο · κατ’ ἄλλο μὲν ὁ κοινὸς πλειόνων σωμάτων , πρῶτος δὲ ὁ ἑκάστου ἴδιος μόνου . κατ’ ἄλλο μὲν καὶ τὴν οἰκίαν ὅλην σοῦ τόπον εἴποιμι ἄν καὶ τὴν πόλιν , μᾶλλον δὲ καὶ τὴν γῆν ἢ καὶ τὸν ἀέρα καὶ τὸν οὐρανόν . ἀλλὰ τίς ἐστιν ὁ πρῶτός σου τόπος ; ὃς περιέχει οὐδὲν πλέον ἢ σέ · διὰ γὰρ τοῦτον καὶ τὰ ἐφεξῆς ἀληθεύσεται · εἰ γὰρ ἐν τῆ οἰκίᾳ , ὅτι ἐν τῷδε αὐτῆς τῷ τόπῳ , ὅς σοι ἐφαρμόζει , καὶ εἰ ἐν ᾖ πόλει , ὅτι ἐν τῇ οἰκίᾳ , καὶ εἰ ἐν τῇ γῇ , ὅτι ἐν τῇ πόλει · ἀλλ’ εἴπερ ὁ κυρίως τόπος ἐστι τὸ πρῶτον περιέχον ἕκαστον τῶν σωμάτων , πέρας τι ἄν εἴη ὁ τόπος · εἰς τοῦτο γὰρ περατοῦται τὰ σώματα καὶ εἰς πρῶτόν γε τοῦτο ( οὐ γὰρ δὴ εἰς ἄλλο τι πρὸ αὐτοῦ ) καὶ προσεχῶς γε εἰς τοῦτο ( οὐδὲν γὰρ μεταξύ ) . εἰ δὲ ὁ τόπος καὶ πέρας καὶ πρῶιον καὶ προσεχές , τὸ εἶδος ἀναφαίνεται ἑκάστου καὶ τόπος ἑκάστου · ἐκεῖνο γὰρ τὸ | πρώτως περατοῦν καὶ ὁρίζον ἕκαστον τῶν σωμάτων καὶ τὴν ὑποκειμένην ὕλην τοῖς μεγέθεσιν . οὕτω μὲν οὖν σκοποῦσι τὸ εἶδος ἄν τόπος δόξειεν εἶναι . εἰ δὲ ἄλλο τι τῶν περὶ τὸν τόπον ὑπαρχόντων νοήσαιμεν , μᾶλλον ἂν ἡ ὕλη φανείη προσημμένη τῷ τόπῳ . δοκεῖ μὲν γὰρ εἶναι τόπος διάστημα τοῦ μεγέθους καὶ τοῦ σώματος , τοιοῦτον δέ τι καὶ ἡ ὕλη φαντάζεται . ὁρισθεῖσα μὲν γὰρ ὑπὸ τοῦ εἴδους καὶ περισχεθεὶσα ἐπιπέδοις καὶ πέρασι μέγεθος γίνεται καὶ σῶμα · καθ’ ἑαυτὴν διάστημα μέν ἐστιν , διάστημα δὲ ἀόριστον · ὅταν γὰρ ἀφαιρεθῇ τῆς σφαίρας τὸ πέρας καὶ τὰ συμβεβηκότα , λείπεται οὐδὲν παρὰ τὴν ὕλην καὶ τὸ διάστημα · οὐ γὰρ ἐν τῷ πέρατι τὸ διάστημα , ἀλλὰ ὁρίζεται μὲν ὑπὸ τούτων , ἔστι δὲ οὐκ ἐν τούτοις ἀλλ’ ἐν τῷ ὑποκειμένῳ . ἔστι μὲν οὖν καὶ διὰ τοῦτο προσοικειοῦν τῇ ὕλῃ τὸν τόπον , μᾶλλον δὲ ὅτι δέχεται πλείους μορφάς τε καὶ εἴδη τὰ ἐν τοῖς σώμασιν ὁ αὐτὸς μένων . ἀπὸ γὰρ ταύτης τῆς ὁμοιότητος καὶ Πλάτων’ τὴν ὅλην καὶ τὴν χώραν ταὐτόν φησιν εἶναι ἐν τῷ Τιμαίῳ · τὸ γὰρ μέτα · λαμβάνον τῶν εἰδῶν ( ὅπερ ὕλη ) καὶ τὴν χώραν ( ὅπερ ἐστὶν ταὐτὰ λέγει . καίτοι τὴν ὕλην ἄλλως μὲν ἐν Τιμαίῳ φησὶ δέχεσθαι τὰ εἴδη , ἄλλως δὲ ἐν τοῖς ἀγράφοις δόγμασιν · ἐκεῖ μὲν γὰρ κατὰ μέθεξιν , ἐν τοῖς ἀγράφοις δὲ καθ’ ὁμοίωσιν . ἀλλ’ ὅμως . ὅπερ εἶπον , δόξειεν ἂν ταὐτὸν ἀποφαίνεσθαι ὕλην καὶ τόπον · λέγουσι μὲν γὰρ ἅπαντες εἶναί τι τὸν τόπον , τί δ’ ἐστὶν μόνος οὗτος ἐπεχείρησεν ἀποδοῦναι · ἀλλ’ ἔοικε μεταφορικῶς κεχρῆσθαι τῷ ὀνόματι · οὐδὲν γὰρ διασαφεῖ περαιτέρω . ἡ μέντοι χαλεπότης τοῦ σκέμματος καὶ | ἐντεῦθεν δήλη · εἴτε γὰρ εἶδος εἴτε ὕλη μᾶλλον ὁ τόπος , χαλεπὸς ὁ περὶ αὐτοῦ λόγος · εἰς γὰρ τὰς ἀρχὰς ἄπεισιν ὧν ἡ θέα καθ’ αὑτὴν ἀκροτάτη καὶ οὐ ῥᾳδία , διότι πειρώμεθα χωρίζοντες γινώσκειν ἃ γνῶναι χωρὶς ἀλλήλων οὐχ οἷόν τε . ᾿ Αλλὰ μὴν ὅτι ἀδύνατον ὁποτερονοῦν εἶναι τὸν τούτων τόπον , οὐ χαλεπὸν ἰδεῖν · ταῦτα μὲν γὰρ ἀχώριστα τοῦ πράγματος , ὁ τόπος δὲ οὔ · ἐν ᾧ γὰρ ἦν ἀήρ , ἐν τούτῳ πάλιν γίνεται ὕδωρ ἀντιμεθισταμένων ἀλλήλοις τῶν σωμάτων ὡς ἔφαμεν · οὐδὲ γὰρ ὅλως τι τοῦ σώματος ὁ τόπος οὐ μέρος οὐ πάθος οὐχ ἕξις οὐ δύναμις · οὐδὲν γὰρ τούτων χωρίζεται , ὁ τόπος δὲ χωριστὸς ἑκάστου . καὶ γὰρ δοκεῖ τοιοῦτόν τι εἷναι ὁ τόπος οἷον τὸ ἀγγεῖον · ἔστι γὰρ τὸ ἀγγεῖον τόπος μεταφορητός , τὸ δὲ ἀγγεῖον οὐδὲν τοὐ πράγματός ἐστιν . ἆρ’ οὖν , εἴποι τις ἄν , οὐδὲ συμβεβηκός ἐστι τοῦ σώματος , εἴπερ καὶ χωριστός ; ἢ οὐ τοῦ σώματος κατὰ συμβεβηκός , οὗ χωρίζεται , ἀλλὰ τοῦ περιεχομένου πέρας ἐστὶν καὶ ἐπιφάνεια ; ὕλη δὲ οὐκ ἂν εἴη καὶ δι’ ἄλλον λόγον · ἡ μὲν γὰρ περιέχεται , ὁ δὲ περιέχει · καὶ ἔτι ὁ μὲν τόπος ἕτερος καὶ ἔξω τοῦ πράγματος , οὔτε δὲ ἡ ὕλη οὔτε τὸ εἶδος τοιαῦτα . Πλάτων δὲ εἰ σφόδρα βούλεται τὴν ὕλην ποιεῖν τόπον , ὅρα αὐτὸν καὶ τὰς ἰδέας ἐν τόπῳ λέγειν καὶ τοὺς εἰδητικοὺς ἀριθμούς · καὶ γὰρ τούτοις ὑποτίθησι τὴν ὕλην , ὥσπερ ἔφην , ἣν ποτὲ μὲν τὸ μέγα καὶ τὸ μικρόν , ποτὲ δὲ τὸ μεθεκτικὸν ὀνομάζει . χωρὶς δὲ τούτων , εἰ τὰ κινούμενα κατὰ φύσιν ἐπὶ τοὺς οἰκείους φέρεται τόπους , ἐπὶ δὲ τὴν ὕλην καὶ τὸ εἶδος οὐδὲν φέρεται ( σὺν αὑτῷ γὰρ καὶ ἐν αὑτῷ τούτων ἑκάτερον ) , οὐδέτερον τούτων τόπος ἔσται ; ἡδέως δ’ ἂν ἔγωγε μάθοιμι , πῶς ἂν ὅλως καὶ κινοῖτο τὰ σώματα | ἔχοντά γε τὸν οἰκεῖον ἀεὶ σὺν ἑαυτοῖς τόπον , εἰ τούτων θάτερον τόπος · πῶς δὲ τὸ ἄνω καὶ κάτω διοίσει λοιπὸν ἐν τοῖς τόποις ἢ πῶς ἐπ’ αὐτὰ κίνησις ἔσται ; τί γὰρ ἐν τῇ ὕλῃ τὸ ἄνω καὶ κάτω ; τί δὲ ἐν τῷ εἴδει ; περὶ ταῦτα δὲ ζητητέον τὸν τόπον , ἐφ’ ἃ τοῖς σώμασιν ἡ κίνησις ἡ κατὰ φύσιν . εἰ δὲ ἔσται τόπος ἢ ὕλη ἢ μορφή , συγκινεῖται δὲ ταῦτα τοῖς σώμασι καὶ συμπαραγίνεται οὗπερ τὸ πρᾶγμα , πρῶτον μὲν ἄτοπον κινεῖσθαι τοὺς τόπους , ἔπειτα πῶς οὐκ ἔσται ὁ τόπος ἐν τόπῳ ; εἰ γὰρ τὸ σῶμα γίνεται ἐν τόπῳ , ὅταν ἔνθεν ἐκεῖσε μεταβαίνῃ , δῆλον ὅτι καὶ τὸ εἶδος ἐν τόπῳ · συμμεθίσταται γάρ . ὅταν τοίνυν εἰς ἄλληλα μεταβάλλῃ τὰ σώματα καὶ γένηται ἐξ ἀέρος ὕδωρ , εἰ μὲν τὸ εἶδος ἐρεῖς τὸν τόπον , φθείρεις τὸν τόπον ( φθείρεται γὰρ τὸ εἶδος ἐν ταῖς μεταβολαῖς · τίς δὲ τόπου φθορά , χαλεπὸν ἀποδοῦναι ) · εἰ δὲ τὴν ὕλην , διὰ τί ἐν ἄλλῳ τόπῳ γίνεται τὸ ὕδωρ καίτοι τῆς ὕλης οὐκ ἐκστὰν οὐδὲ χωρισθὲν ἐξ αὐτοῦ ; αὕτη γάρ , φησι , μένουσα δέχεται διαφέροντα εἴδη . ταῦτα μὲν οὖν ἡμῖν προηπορήσθω . 3 . Λέγομεν δὲ ἐφεξῆς , ποσαχῶς τὸ ἔν τινι λέγεται · προὔργου γὰρ ἄν τι γένοιτο πρὸς τὸν λόγον . ἕνα μὲν δὴ τρόπον ὡς ὁ δάκτυλος ἐν τῇ χειρὶ καὶ ὅλως τὸ μέρος ἐν τῷ ὅλῳ . ἄλλον δὲ ὡς τὸ ὅλον ἐν τοῖς μέρεσιν , ὡς τὸ πρόσωπον ἐν ὀφθαλμοῖς καὶ ῥινὶ καὶ στόματι . ἄλλον δὲ ὡς τὸ εἶδος ἐν τῷ γένει , ὡς ἄνθρωπος ἐν τῷ ζῴῳ . ἄλλον δὲ ὡς τὸ γένος ἐν τῷ εἴδει , ὡς τὸ ζῷον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ · καὶ μὴ θαυμά|σῃς , εἰ τὸ ζῷον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ λέγεται εἶναι , τὸ πλεῖον ἐν τῷ ἐλάττονι · εἰ γὰρ ἐπιστήσειας ἀκριβῶς , σχεδὸν ὡς μέρος εὑρήσεις τὸ ζῷον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ · ἐν γὰρ τῷ λόγῳ αὐτοῦ περιέχεται . ἔν τινι δὲ λέγεται καὶ ὡς τὸ εἶδος ἐν τῇ ὕλῃ , ὡς τὸ βάθρον ἐν τῷ ξύλῳ καὶ ὑγεία ἐν θερμοῖς καὶ ψυχροῖς . ἕκτον ὡς ἐν βασιλεῖ τὰ τῶν ῾ Ελλήνων , καὶ ὅλως ἐν τῷ πρώτῳ κινητικῷ , ὥσπερ Ὅμηρος ῾ Διὸς δ’ ἐν γούνασι κεῖται᾿ . ἕβδομον ὡς ἐν τῷ τέλει καὶ τῷ ἀγαθῶ · ῾ πάντα μοι κεῖται ἐν τῇ εὐδαιμονίᾳ . εἰσὶ δὲ καὶ ἄλλοι τρόποι τοῦ ἔν τινι , ἀλλὰ καὶ τῶν εἰρημένων καὶ τῶν παραλελειμμένων κυριώτατός ἐστι , καθ’ ὃν ἔν τινι λέγεται τὸ ὡς ἐν ἀγγείῳ καὶ ὡς ἐν τόπῳ . τούτων ἡμῖν διωρισμένων ζητητέον ἐφεξῆς , εἴ τι δύναται ἔν τινι εἶναι , ὡς ἐν ἑαυτῷ , καὶ πότερον οὗτος ὁ τρόπος ὑφ’ ἕνα πίπτει τῶν εἰρημένων ἢ ἀδύνατόν τι παντελῶς αὐτὸ εἶναι ἐν ἑαυτῷ , ἀλλὰ τοῦτο ἀληθές , ὅτι πᾶν ἢ οὐδαμοῦ ἢ ἐν ἄλλῳ , ὡς λέγομεν τὸν ἄνθρωπον εἶναι ἐν ἑαυτῶ . γνωστέον τοίνυν , ὡς οὐ πρώτως λέγομεν , ἀλλὰ κατ’ ἄλλο , ὅτι γὰρ ἡ ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου ἐστὶν ἐν τῷ σώματι τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ ὅλου τούτου τὸ μόριον ἐν ἄλλῳ μορίῳ · οὕτω γὰρ δύναται μόνως αὐτό τι εἶναι ἐν ἑαυτῷ , ἐπειδὴ τὸ μέρος ἐν τῷ μέρει ὡς καὶ αὐτοκίνητον λέγεται τὸ ζῷον , ὅτι τὸ μέν τι μόριον αὐτοῦ κινεῖ τὸ δὲ κινεῖται , ἄλλως δὲ ἀμήχανον , ὡς ὅλον εἶναι ἐν ὅλῳ . ἀλλ’ οὐ λέγομεν φησί τις τὴν ψυχὴν ἐν σώματι εἶναι , ἀλλὰ τὸ ζῶον ἐν ἑαυτῷ . οὗτος δὲ ἔοικεν ἀγνοεῖν τὴν ἐξουσίαν τῆς | συνηθείας , ὅτι πολλὰ καὶ ἀπὸ τῶν μερῶν ὀνομάζει . ὡς οὖν λέγει Σωκράτη ὑποδεδέσθαι , οὐχ ὅτι καὶ ὅλον ὑποδέδεται τὸ σῶμα , ἀλλ’ ὅτι τοὺς πόδας , οὕτω καὶ τὸ ζῷον ἐν ἑαυτῷ , ὅτι τὸ μέρος αὐτοῦ ἐν τῷ μέρει , ἐπεὶ καὶ τὸν ἀμφορέα τοῦ οἴνου ( λέγω δὲ τὸ σκεῦος τὸ κεραμεοῦν μετὰ οἴνου ) ἂν εἶναι ἐν ἑαυτῷ , ὅτι ὁ οἶνός ἐστιν ἐν τῷ σκεύει , οὕτε δὲ τὸ σκεῦος χωρὶς ἐν τῷ σκεύει οὔτε ὁ οἶνός ἐστιν ἐν τῷ οἴνῳ . οὕτως οὖν μόνως αὐτό τι ἐν ἑαυτῷ , ὡς κατ’ ἄλλο · ὡς γὰρ κατὰ μέρος . πολλὰ δὲ οὕτως λέγεται ἔν τινι , ὡς κατ’ ἄλλο · λέγεται γὰρ τὸ λευκὸν ἐν τῶ ἀνθρώπῳ , ὅτι ἐν τῷ σώματι , καὶ ἐν σώματι ὅτι ἐν τῇ ἐπιφανεία , ἐν ταύτῃ δὲ οὐκέτι κατ’ ἄλλο , ἀλλὰ πρώτως · οὐ μὴν ἐπειδὴ πρώτως ἐν ἐπιφανείᾳ τὸ λευκόν , ταὐτόν ἐστιν ἐπιφάνειά τε καὶ λευκόν . ὡς διὰ τοῦτο δύνασθαι αὐτό τι εἶναι ἐν ἑαυτῷ · ἄλλος γὰρ λόγος ἐπιφανείας , ἄλλος λευκοῦ καὶ ἄλλη φύσις ἐπιστήμης , ἄλλη ψυχῆς . καίτοι πρώτως ἐν ψυχῇ ἐπιστήμη · καὶ γὰρ ἐν ἀνθρώπῳ , διότι ἐν ψυχῇ . ἀλλ’ ὅμως εἰ καθ’ ἕκαστον ἐπισκοποίης , πάντα τὰ πρώτως ἔν τινι ὄντα ἕτερα ἐκείνων τὴν φύσιν εὑρήσεις , τούτου δὲ οὕτως ἔχοντος πῶς ἔσται τι πρώτως ἐν ἑαυτῷ ; ἕτερον γὰρ ἑαυτοῦ ἔσται . εἰ δὲ κατά τινα ὧν ἀπηριθμησάμεθα τρόπων , ἐστὶν ἐν ἑαυτῷ · πάντα γὰρ ἕτερα ἐν ἑτέρῳ · οὐδὲ γὰρ τὸ ὅλον , ὅταν λέγωμεν ἐν τοῖς μορίοις αὐτό , ἐν ἑαυτῷ λέγομεν εἶναι · ἄλλο γὰρ τὸ ὅλον καὶ ἄλλα τὰ μέρη · τὸ μὲν γὰρ ἓν καὶ ταὐτὸν [ ἐν ] ἑαυτῷ , τὰ δὲ πλείω καὶ ἀλλ’ οὐδὲ ὁ λόγος ἐφίησιν ὃν εἰρήκαμεν , | ὅτι διαφέρει τὸ τί ἦν εἶναι καὶ αἱ φύσεις κεχωρισμέναι τοῦ τε ἔν τινι πρώτως ὄντος καὶ ἐν ᾧ πρώτῳ ἐστίν , ὥστε εἴπερ τι γένοιτο ἐν ἑαυτῷ , τοὺς διαφέροντας λόγους ἀναδέξεται , μᾶλλον δὲ ἔσται ἅμα τὰ διαφέροντα · ἀλλὰ καθάπερ οὐκ ἐνδέχεται τὸν οἶνον οἶνόν τε ἅμα εἶναι καὶ ἀμφορέα κεραμεοῦν ἢ τὸν κεραμεοῦν ἀμφορέα ἀγγεῖόν τε ἅμα καὶ οἶνον , οὕτως οὐδὲ αὐτό τι ἐν ἑαυτῷ · ἀλλ’ ὥσπερ εἴρηται , κατὰ τὰ μόρια τάχα ἄν ἐνδέχοιτο μόνον αὐτό τι εἶναι ἐν ἑαυτῷ , ὥσπερ εἴποι τις ἄν καὶ τὸν ἀμφορέα τοῦ οἴνου , ἵνα τὸ μέν τι δέχηται μέρος τὸν οἶνον , οἷον ὁ κεραμεοῦς ἀμφορεύς , οὐχ ὡς αὐτὸς οἶνος ὤν , ἀλλ’ ἕτερον τοῦ οἴνου , τὸ δὲ ἐγγίνεται ἐν τῷ σκεύει οἷον ὁ οἶνος , οὐχ ὡς ἐν αὑτῷ σκεύει ὄντι ἀλλ’ ἐν ἑτέρῳ · ὅλως τε γὰρ ἕτεροι οἱ λόγοι παντελῶς τοῦ τε ἐν ὧ καὶ ἐν τούτω . ὅτι μὲν οὖν ἀδύνατον καθ’ αὑτό τι εἶναι καὶ ἐν ἑαυτῷ , ἐκ τούτων δῆλον · ἀλλὰ μὴν οὐδὲ κατὰ συμβεβηκός . οὐ ταὐτὸν δὲ τὸ κατὰ συμβεβηκὸς τῷ κατὰ μέρος , εἰ καὶ ἄμφω κατ’ ἄλλο , ἀλλὰ πάμπολυ διαφέρει . τὸ μὲν γὰρ ζῷον ὁρᾶν λέγεται κατὰ μέρος ( μέρος γὰρ αὐτοῦ τὰ ὄμματα οἷς ὁρᾷ ) , ὁ δὲ ἱστὸς κινεῖται κατὰ συμβεβηκὸς ἐν τῷ πλοίῳ , ἐπειδὴ τῷ πλοίῳ συμβέβηκεν , ὃ κινεῖται , καὶ ἡ λευκότης κινεῖται κατὰ συμβεβηκός , ἐπειδὴ ὁ ἄνθρωπος , ᾧ ὑπάρχει · δύο γὰρ οὗτοι τρόποι τοῦ κατὰ συμβεβηκός , ὅταν ἢ τὸ μέρος τινὸς ταὐτόν τι λέγηται πάσχειν , ὅπερ καὶ τὸ ὅλον , ἢ τὸ συμβεβηκός , ὅπερ καὶ ᾧ συμβέβηκε . πῶς ἂν οὖν εἴη τι κατὰ συμβεβηκὸς ἐν ἑαυτῷ ; δεῖ γὰρ αὐτὸ ἢ μέρος ἢ πάθος ἑαυτοῦ εἶναι ὅπερ οὐδὲ ἐπινοῆσαι δυνατόν . καὶ οὕτως δὲ ἄν εἴη τι κατὰ συμβεβηκὸς ἐν | ἑαυτῷ , οἷον † αὐτῷ οὕτω καὶ τὸ ἀγγεῖον ὁ ἀμφορεὺς κατὰ συμβεβηκὸς ἐν ἑαυτῷ , εἰ μέρος ἢ πάθος ὑποτεθείη τοῦ ὕδατος · ἐπεὶ γὰρ τὸ ὕδωρ ἐν τῷ ἀγγείῳ , ἔσται καὶ τὸ ἀγγεῖον ἐν ἑαυτῷ μέρος τι ὂν ἢ πάθος τοῦ ὕδατος . ἀλλὰ τοῦτο γελοῖον · χωρὶς γὰρ τοῦ τὴν ὑπόθεσιν ἄτοπον εἶναι καὶ δύο σώματα ἔσται ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ , τό τε ἀγγεῖον , εἴπερ τοῦτο ἐν ἑαυτῷ , καὶ τὸ ὕδωρ , εἴπερ καὶ τοῦτο ἐν τῷ ἀγγείῳ τούτων μὲν οὖν ἅλις . ἐκ δὲ τῶν προειρημένων τρόπων τοῦ ἔν τινι καὶ τὴν Ζήνωνος ἀπορίαν λύειν ἔστιν , καθ’ ἣν ᾤετο δεῖν τὸν τόπον εἰ ἔστι , καὶ ἔν τινι εἶναι · τὸ γὰρ ἔν τινι πολλαχῶς καὶ ἔσται ὁ τόπος ἔν τινι μέν , οὐκ ἐν τόπῳ δέ · ὁ γὰρ κυρίως λεγόμενος τόπος τὸ πέρας τοῦ περιέχοντος ἔν τινι ( καὶ γὰρ ἐν τῷ σώματι οὗ μέρος ἢ πέρας ἐστίν ) , οὐ μὴν ὡς ἐν τόπῳ · καὶ γὰρ ἡ ὑγεία ἔν τινι ( ἐν θερμοῖς γὰρ καὶ ψυχροῖς ) , ὡς ἕξις , καὶ τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρὸν ἔν τινι , ἀλλ’ ὡς πάθος . οὕτως δὲ καὶ ὁ τόπος ἔν τινι , ἀλλ’ οὐκ ἐν τόπῳ . τοῦτο δ’ ἦν τὸ ἄτοπον καὶ τὸ εἰς ἄπειρον προϊέναι . ταῦτα μὲν οὖν ἔστι διηπορημένα . 4 . Τί δ’ ἐστὶν ὁ τόπος , ὧδε ἄν γένοιτο φανερόν . ἐπειδὴ γὰρ δυσθήρατος ἡ φύσις αὐτοῦ , πρότερον θεωρήσωμεν , ὅσα ὑπάρχειν τῷ τόπῳ καθ’ αὑτὸν αἱ κοιναὶ βούλονται ἔννοιαι . ἀξιοῦμεν δὴ τὸν τόπον πρῶτον μὲν περιέχειν ἐκεῖνο , οὗ τόπος ἐστίν , δεύτερον μηδὲν αὐτὸν εἶναι τοῦ πράγματος , ὃ περιέχει · τουτὶ γὰρ ἤδη καὶ ἀποδέδεικται · τρίτον μήτε ἐλάττω μήτε μείζω τοῦ σώματος εἶναι τὸν πρῶτον τόπον · | ἐλάττων μὲν γὰρ οὐκ ἔσται · πῶς γὰρ περιέξει ; μείζων δὲ εἴπερ εἴη , καὶ ἄλλο ἄν δέχοιτο σῶμα , ὥστε οὐκ ἄν εἴη πρῶτος , λοιπὸν οὐδὲ τούτου μόνου . ἔτι πρὸς τούτοις ἀπολείπεσθαι καὶ χωριστὸν εἶναι τοῦ σώματος . οὕτω γὰρ καὶ ἐξ ἀρχῆς ἐνοήθη ἐκ τῆς ἀντιμεταστάσεως τῶν σωμάτων . ἔτι πάντα τόπον ἔχειν τὸ ἄνω ἢ κάτω καὶ ἕκαστον τῶν σωμάτων ἐν ἑνὶ αὐτῶν . ὑποκειμένων δὴ τούτων τὰ λοιπὰ θεωρητέον . δεῖ δὲ τοιοῦτόν τινα λόγον ἀποδοῦναι τοὐ τόπου , ὃς τά τε ἀπορούμενα λύσει καὶ τὰ δοκοῦντα ὑπάρχειν τῷ τόπῳ φυλάξει καὶ τὸ αἴτιον τῆς περὶ αὐτὸν δυσκολίας ἐμφανιεῖ . πρῶτον μὲν οὗν δεῖ κατανοῆσαι , ὅτι οὐκ ἄν ἐζητεῖτο ὁ τόπος , εἰ μὴ κίνησις ἦν ἡ κατὰ τόπον · διὰ γὰρ τοῦτο καὶ τὸν οὐρανὸν μάλιστα οἰόμεθα ἐν τόπῳ εἶναι , ὅτι μάλιστά ἐστιν ἐν κινήσει . τρία δὲ τῆς κτὰ τόπον κινήσεως εἴδη , φορὰ καὶ αὔξησις καὶ φθίσις · καὶ γὰρ ἐν τῇ αὐξήσει μεταβάλλει τόπον ἐκ τόπου καί , ὃ πρότερον ἦν ἐνταῦθα , πάλιν μεθέστηκεν εἰς ἐλάττονα ἢ μείζονα . ἔπειτα ὅτι μὴ πάντα τὰ κινούμενα εἰς τὴν περὶ τοῦ τόπου ἔννοιαν ἡμᾶς προήγαγεν , ἀλλὰ μόνα τὰ καθ’ αὑτά , τὰ δὲ κατὰ συμβεβηκός , ὥσπερ οὐδὲ κινεῖται κυρίως , οὕτως οὐδὲ τόπου προσδεῖται οὔτε εἰς τὴν γνῶσιν αὐτοῦ συντελεῖ . καίτοι διαφορὰ μέν τις ἔστιν τῶν κατὰ συνβεβηκὸς κινουμένων · τὰ μὲν γὰρ ἐνδέχεται καὶ καθ’ αὑτὰ κινηθῆναι , οἷον τὰ μόρια τοῦ σώματος καὶ τοὺς ἥλους τῆς νεὼς εἰ διαιρεθεῖεν , τὰ δὲ οὐδαμῶς ἐνδέχεται , οἷον τὴν λευκότητα καὶ τὴν ἐπιστήμην . ἀλλ’ | ὅμως οὔτε ταῦτα οὔτε ἐκεῖνα εἰς τὰς πρώτας ἐννοίας ἤγαγεν ἡμᾶς τοῦ τόπου , ἀλλὰ τὰ καθ’ αὑτὰ κινούμενα μόνα . καθ’ αὑτὰ δὲ κινεῖται , ὅσα ἀπολελυμένα τοῦ περιέχοντος ἅπτεται αὐτοῦ , οὐκ ὄντα αὐτῷ συνεχῆ , ἡ δὲ χεὶρ κινεῖται μὲν γράφουσα νῦν δίχα τοῦ λοιποῦ σώματος , οὐκ ἀπολέλυται δὲ τοῦ σώματος , ἀλλὰ συνεχὴς αὐτῷ καὶ οὐχ ἅπτεται τοὐ ὤμου . οὐκοῦν οὐδὲ κινεῖται κατὰ τοῦτο τὸ μέρος καθ’ αὑτὴν οὐδὲ ἐστὶν ἐν τόπῳ , ἀλλ’ ὅπερ εἶπον , ἐκ τῶν καθ’ αὑτὸ κινουμένων ἀναμφιλέκτως θηρευτέον τὴν φύσιν τοῦ τόπου . κινεῖται δὲ τὸ ζῷον καθ’ αὑτὸ ἐν κόσμῳ . ἆρα οὖν τὸν κόσμον εἴποις ἂν εἶναι τόπον τοῦ ζῴου ; οὐδαμῶς . ἀλλὰ τὸν ἀέρα ; οὐδὲ τοῦτον . τί δήποτε ; ὅτι κεῖται τὸν τόπον μήτε μείζω μήτε ἐλάττω τοῦ σώματος εἶναι . τίς οὖν ὁ τόπος τοῦ Καλλίου ; τὸ ἔσχατον τοῦ ἀέρος , ὃ περιέχει μόνον Καλλίαν · διὰ γὰρ τοῦτο ἦν ἐν τῷ ἀέρι καὶ διὰ τοῦτο ἦν ἐν τῷ κόσμῳ , ὥστε οὗτος ὁ πρῶτος τόπος . ὅταν μὲν οὖν μὴ διῃρημένον ᾖ τὸ περιέχον , ἀλλὰ συνεχές , οὐχ ὡς ἐν τόπῳ λέγεται εἶναι , ἀλλ’ ὡς μέρος ἐν ὅλῳ , ὡς ἔφην καὶ τὴν χεῖρα ἐν τῷ σώματι · ὅταν δὲ διῃρημένον ᾖ καὶ ἁπτόμενον , ὡς ἐν τόπῳ ἔσται τοῦ ἐσχάτου τοῦ περιέχοντος , τοῦτο δὲ οὐδὲ μέρος τοῦ σώματος ( ἔξωθεν γάρ ) οὔτε μὴν μεῖζον οὔτε ἀλλ’ ἴσον πανταχοῦ τοῖς πέρασι τοῦ σώματος , ὃ περιέχει · ἅμα γάρ ἐστι τὰ ἔσχατα τῶν ἁπτομένων . τὰ μὲν οὖν μόρια τοῦ συνεχοῦς οὐκ ἐν τῷ ὅλῳ κινεῖται , ἀλλὰ μετὰ τοῦ ὅλου , τὰ διῃρημένα δὲ ἐν τόπῳ , οὐ μετὰ τόπου κινεῖται , πλὴν εἰ μὴ τὰ ἐν ἀγγείοις · μεταφορητὰ γάρ ἐστι τὰ ἀγγεῖα . ἀλλὰ ταῦτα οὐκ εἰσὶν οἱ πρῶτοι τόποι · μείζω γὰρ τῶν | σωμάτων , ἀλλὰ τὰ ἔσχατα αὐτῶν ἡ κοίλη ἐπιφάνεια τοῦ κάδδου καὶ ἡ κοίλη ἐπιφάνεια τοῦ κεραμίου οἷς συμβάλλει τῷ ὕδατι ἢ τῷ οἴνῳ . εἰ δὴ ταῦτα ἀληθῆ λέγομεν , φανερὸν ἐκ τούτων , τί ἐστιν ὁ τόπος , ὅτι τὸ πέρας καὶ τὸ ἔσχατον τοὐ περιέχοντος , ὃ τοῦ σώματος ἅπτεται , ὃ περιέχει . τοῦτο δὲ καὶ ἄλλως ἄν ἀποδειχθείη . ἐπειδὴ γὰρ τέτταρά ἐστιν , ὧν εἶναί τι τὸν τόπον ἀνάγκη ( λέγω δὲ εἶδος , ὕλη , διάστημα μεταξὺ τῶν ἐσχάτων τοῦ περιέχοντος , αὐτὰ τὰ ἔσχατα τοῦ περιέχοντος ) , εἰ μηδὲν τῶν τριῶν ἐστιν , ἀνάγκη τὸ λειπόμενον εἶναι τὸν τόπον . ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἔστιν ἡ ὕλη , δέδεικται ἱκανῶς . ἀλλὰ καὶ ὅτι μηδὲ τὸ εἶδος , ἤδη φανερὸν γέγονε τὸ φενακίσαν τοὺς τὸ εἶδος ὑπολαμβάνοντας εἶναι τὸν τόπον · ἐπειδὴ γὰρ περιέχει μὲν ἡ μορφή , περιέχει δὲ καὶ ὁ τόπος , τὸ εἶδος ὑπέλαβον εἶναι τὸν τόπον δι’ ἄγνοιαν τῶν συλλογισμῶν · καίτοι πέρατα μὲν ἄμφω , οὐ τοῦ αὐτοῦ δέ , ἀλλὰ τὸ μὲν εἶδος τοῦ περιεχομένου , ὁ τόπος δὲ τοῦ περιέχοντος σώματος . ἐγὼ δὲ οὐδὲ πέρας εἴποιμι ἄν τὸ εἶδος . οὐδὲ γὰρ ἡ ἐπιφάνεια τὸ εἶδος , ἀλλ’ ὁ λόγος τοῦ [ τὸ ] τί ἦν εἶναι , ἀλλ’ ἐπεὶ περατοῖ τὴν ὕλην καὶ ὁρίζει ( πέρας γὰρ λέγεται ὥσπερ καὶ ἀριθμός ) , λείπεται τοίνυν ἡμῖν , ὅτι μηδὲ τὸ διάστημα ὁ τόπος ἐστίν , ἀποδεὶξαι . διάστημα δὲ τὸ μεταξὺ νοούμενον τῶν περάτων τοῦ περιέχοντος , οἷον τὸ μεταξὺ τῆς κοίλης ἐπιφανείας τοῦ κάδδου . παλαιὰ μὲν οὖν ἡ δόξα καὶ τοῖς τὸ κενὸν τιθεμένοις προσήκουσα , ἠκολούθει δὲ ὅμως αὐτῇ καὶ ὁ περὶ Χρύσιππον χορὸς καὶ Ἐπίκουρος ὕστερον . εἰσποιοῦσι δέ | τινες καὶ τὸν Πλάτωνα τῷ δόγματι · ἤρτηται δὲ ἐκ πιθανῆς μὲν αἰτίας , ψευδοῦς δὲ ἱκανῶς · ἐπειδὴ γὰρ εἰς ἐπίνοιαν ἤλθομεν ὅλως τοῦ τόπου ἐκ τῆς ἀντιμεταστασεως τῶν σωμάτων καὶ τοῦ γίνεσθαι συνεχῶς ἄλλοτε ἄλλα ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ , διὰ τοῦτο αὐτοῖς ὁ τόπος ἔδοξεν εἶναι τὸ διάστημα τὸ μεταξύ , ὃ ταὐτὸ μένον ὑπελάμβανον ὑποδέχεσθαι τὰ αντιμεθιστάμενα σώματα κεχωρισμενον ἑκάστου τούτων τῶν εἰσιόντων σωμάτων · ἐνῆγε δὲ αὐτοὺς εἰς ταύτην μάλιστα τὴν ὑπόνοιαν τὰ ἀγγεῖα · ἐπειδὴ γὰρ τῆς ἐπιφανείας ἐν τῷ κεραμείῳ τῆς κοίλης μενούσης τῆς αὐτῆς καὶ περιγεγραμμένης ἰδίοις πέρασι ποτὲ μὲν ὕδωρ ἐγγίνεται , ποτὲ δὲ ἀὴρ ἐν τῷ σκεύει , διὰ τοῦτο εἷναι τὸ μεταξὺ τῆς κοίλης ἐπιφανείας διάστημα ὑπενόησαν , ὃ ταὐτὸν μένον καὶ τῶν σωμάτων κεχωρισμένον ὥσπερ καὶ ἡ ἐπιφάνεια τοῦ ἀγγείου δέχεσθαι ἀνὰ μέρος τὰ σώματα . ἀλλ’ οὐκ ἔστι τοῦτο ὑγιές . εἰ μὲν οἷόν τε ἦν κενὸν σώματος γενέσθαι ποτὲ τὸ ἀγγεῖον , ἴσως ἄν ἐφωράθη καθ’ ἑαυτὸ τὸ λεγόμενον τοῦτο διάστημα · νῦν δὲ ἅμα ἐκχεῖται τὸ ὕδωρ καὶ ὁ ἀὴρ ἀντεισέρχεται , κἀντεῦθεν ἡ πλάνη · ἐπεὶ γὰρ σῶμα πᾶν μετὰ διαστήματος , μεταφέρουσι τὸ τῶν σωμάτων διάστημα ἐπὶ τὸν τόπον οὐκ ἐννοοῦντες , ὅτι διὰ τοῦτο ἀεὶ διάστημά ἐστιν ἐν τόπῳ , ἐπειδὴ καὶ σῶμα ἀεί , δηλοῖ δὲ τὰ χαλκᾶ καὶ στεγανὰ πανταχόθεν ἀγγεῖα · οὐ γὰρ ἄν ἐκρύσειε τὸ ὕδωρ , εἰ μὴ χώραν εἰσρύσεως ὁ ἀὴρ λάβη . φενακίζει δὲ αὐτοὺς καὶ τὸ μένειν ἀεὶ ἀσύγχυτον καὶ τὴν κοίλην ἐπιφάνειαν τῶν ἀγγείων , ὡς εἴγε συνέπιπτεν ἐξαιρουμένου τοῦ ὕδατος , ὥσπερ | ἐπὶ τῶν ἀσκίων , οὐκ ἂν ὁμοίως ἐξνπατῶντο . οὔκουν ὁμοίως ἐν τῷ ἀέρι φανταζόμεθα ὑπομένειν τὸ διάστημα τοὐμοῦ σώματος · συγχεῖται γὰρ εὐθὺς κινηθέντος ἡ περιέχουσά με ἐπιφάνεια καὶ ἑνοῦται πρὸς ἑαυτήν , τῆς δὲ ἐν τοῖς στερεωτέροις ἀγγείοις ἀεί τι ἅπτεται ἕτερον σῶμα ἀσυγχύτου φυλαττομένης , τὸ δὴ τὸ σῶμα τοῦτο ἐν διαστήματι εἶναι διὰ τοῦτο καὶ ἐκείνης ἀεὶ διάστημα μεταξὺ εἶναί φασιν . ᾿ Αλλ᾿ ὑποθώμεθα ἐξαιρεθέντος τοῦ ὕδατος μηδὲν ἕτερον εἰσρυῆναι σῶμα . μένει τοίνυν μεταξὺ τῆς ἐπιφανείς διάστημα κεχωρισμένον . ἀλλ’ ἄλογος ἡ ὑπόθεσις , ὦ σοφώτατε Γαληνέ ( αὐτὸ γὰρ ὑποτίθεται ὃ ζητούντων γὰρ ἡμῶν , εἰ δύναται εἶναι διάστημα κεχωρισμένον , πλάττεις σεαυτῷ καὶ ἀναζωγραφεῖς , ὃ βούλει εἶναι διάστημα κεχωρισμένον , οὐχ ὅτι ὑπάρχει δεικνύεις . ὅλως τε † οὔτε δυνατὸν ἐννοεῖς · τὸ γὰρ ἀναιρεῖν τὴν ἀντιμετάστασιν τῶν σωμάτων τοῦ παντάπασιν ἀναιρεῖν σῶμα οὐδὲν διαφέρει , οὐδὲ δὴ τὸ λέγειν , ὡς εἴ τις ὑποθοῖτο μήτε οὐρανὸν ἔσεσθαί ποτε μήτε γῆν μήτε ἄλλο τι τῶν νῦν ὑπαρχόντων σωμάτων , ἀλλὰ μηδὲ ἕτερον ἂν τούτων γενέσθαι σῶμα · καὶ γὰρ οὕτως μόνον καταλιπεῖν βουλήσεται διάστημα , ἐν ᾧ τὰ σώματα νῦν ἐστι , τηνικαῦτα δὲ οὐκ ἔσται . ἀλλ’ οὔτε τοῦτο δυνατὸν οὔτε ὃ βούλεται ὁ Γαληνός · διάστημα γὰρ ἄνευ σώματος ἀμήχανον ὑποστῆναί ποτε , ἀλλὰ θᾶττον ἄν ὁ χαλκὸς συμπέσοι τῆς κόης ἐπιφανείας ἢ δίχα σώματος μείνειεν · τὸ γὰρ κενὸν ὅτι κενὸν ὄντως ἐστίν , εὐθὺς ἐπιδει|χθήσεται . τί δὲ δήποτε ; ἐπὶ μὲν τοῦ τοίχου οὐκ ἄν ὑπολάβοις , ὅτι οὐ δύναταί ποτε αὐτοῦ μηδὲν σῶμα ἅπτεσθαι παντελῶς , εἴγε μὴ τὸ κενὸν οὕτως προσίεσθε , ἐπὶ δὲ τοῦ κρατῆρος οὐκέτι ; καὶ γὰρ τούτου παραπλησίως ἀεί τι ἅπτεται , ἡ διαφορὰ δὲ ἐν τῷ σχήματι μόνον ἐστί . ῾ τῶς οὖν᾿ , φησίν , ῾ ἐπινοοῦμεν τὸ διάστημα ὡς ἄλλο τι τῶν σωμάτων;’ πῶς δὲ λευκότητα , πῶς δὲ μελανίαν ; ἕκαστον γὰρ τούτων ἀφαιροῦντες τοῦ σώματος καθ’ αὑτὸ νοοῦμεν , οὐχ ὡς καθ’ αὑτὸ ὑφεστὼς καὶ τοῦ σώματος κεχωρισμένον , ἀλλὰ τῷ λόγῳ μόνον χωρίζοντες . ἐπεὶ γὰρ μὴ ταὐτὸ τῷδε τῷ ὕδατι τοσοῦτόν τι διεστάναι καὶ ὕδατι εἶναι , ὁμοίως καὶ τῷ οἴνῳ , ὁμοίως καὶ τῷ ἀέρι , ἀφαιροῦντες τῷ νῷ τὰς ποιότητας , καθ’ ἃς τὸ μὲν ὕδωρ , τὸ δὲ οἶνός ἐστιν , τὸ δὲ ἀήρ , οὕτω νοοῦμεν τὸ διάστημα μόνον καθ’ ἑαυτό · εἶτα ἐπειδὴ συμβαίνει τὰ τρία σώματα ἐν τῷ αὐτῷ παρὰ μέρος ἀγγείῳ γίνεσθαι , ἃ ταῖς μὲν ἄλλαις ποιότησι διαφέρει , ἴσα δέ ἐστι τῷ διαστήματι αὐτῷ , καὶ μᾶλλον ὑπονοοῦμεν ἄλλο τι εἶναι τὸ διάστημα παρὰ τὰ σώματα ὁρῶντες , ὅτι εἰσρυεὶς ὁ ἀὴρ μετὰ τὸν οἶνον τὰς μὲν ἄλλας ποιότητας οὐκ ἔχει τοῦ οἴνου , τὸ διάστημα δὲ μόνον ταὐτὸ φυλάττει τῷ οἴνῳ · καὶ ἐπειδὴ κατὰ μὲν τὰς ἄλλας ποιότητας οὐκ ἔστιν ἐν τόπῳ τὰ σώματα οἷον θερμότητα ἢ ψυχρότητα , κατὰ δὲ τὸ διάστημα μόνον , οὕτω τὸ διάστημα τὸν τόπον ὑπολαμβάνομεν , οὐ καλῶς · οὐ γὰρ εἰ κατὰ διάστημα ἔστιν ἐν τόπῳ , ὁ τόπος ἐστὶ τὸ διάστημα ἢ καὶ ἡ κίνησίς ἐστιν ὁρμή , ἐπειδὴ κινούμεθα καθ’ ὁρμήν . τὰ μὲν οὖν αἴτια τῆς πλάνης τοῖς ἐπὶ ταύτην ἐλθοῦσιν τὴν δόξαν ταὐτά ἐστιν . | Ότι δὲ οὐκ ἔστι τὸ μεταξὺ τῶν ἐσχάτων τοῦ περιέχοντος διάστημα τόπος , ἀναμνησθῆναί σε δεῖ μόνον , ὅσα ὑπάρχειν τῷ τόπῳ ταῖς κοιναῖς ἀκολουθοῦντες ἐννοίαις ἐξ ἀρχῆς διωρισάμεθα . τὸν τόπον δεῖν περιέχειν , ἀλλ’ ἐμπεριέχεται τὸ διάστημα . τὸν τόπον δεῖν χωρίζεσθαι τῶν σωμάτων , ἀλλὰ τὸ διάστημα ἑκάστῳ τῶν σωμάτων σύνεισί τε καὶ συναπέρχεται · εἰρήκαμεν γάρ , ὡς ὁ μένειν αὐτὸ χωρὶς τῶν σωμάτων ἀξιῶν τὸ κενόν , κἄν μὴ βουλήσηται , παραδέχεται · εἰρήκαμεν δέ , ὅτι καὶ τὸ μὲν ποσὸν τοῦ διαστηματος μένει ταὐτόν , ταὐτὸν δὲ οὐ μένει διάστημα . ἔτι τὸν τόπον ᾠόμεθα δεῖν μηδὲν τοῦ σώματος εἶναι , τὸ διάστημα δέ ἐστιν μικροῦ δεῖν αὐτὸ τὸ σῶμα . ὅλως δὲ ὁ τὸ διάστημα τόπον λέγων τί μᾶλλον τὸ σῶμα ἐν τόπῳ ποιεῖ ἢ τὸν τόπον ἐν τῷ σώματι ; μᾶλλον γὰρ τὸ διάστημα ἐν τῷ σώματι ἢ τὸ σῶμα ἐν τῷ διαστήματι , εἴγε τὸ μὲν συμβεβηκός ( ποσὸν γάρ ) , τὸ δὲ οὐσία · ( σῶμα γὰρ αἰσθητόν ) . καὶ τοῦτο δὲ ἡδέως ἂν αὐτῶν , ὅταν ἐν τόπῳ γένηται σῶμα , πότερον φυλάττον τὸ διάστημα τὸ οἰκεῖον ( πᾶν γὰρ σῶμα ἐν διαστήματι ) οὕτω γίνεται ἐν τῷ ἢ τὸ μὲν οἰκεῖον ἀποβάλλει , μόνῳ δὲ γίνεται τῷ τοῦ τόπου ; εἰ μὲν τοίνυν ἐροῦσι τὸ δεύτερον , διδαξάτωσαν ἡμᾶς , πῶς φθείρεται τὸ διάστημα μὴ φθειρομένου τοῦ σώματος , πῶς δὲ τὸ μὲν ἴδιον αὐτοῦ φθείρεται , προςγίνεται δὲ τὸ ἀλλότριον ; εἰ δὲ ἄμφω τὰ διαστήματα σῴζεσθαι λέξουσι καὶ τὸ τοῦ σώματος καὶ τὸ τοῦ τόπου , πῶς ἅμα ἔσται τὰ δύο καὶ πότερον ἐν ποτέρῳ ; ποῖον γὰρ ἐρεῖς περιέχεσθαι ; ποῖον δὲ περιέχειν ; πῶς δὲ δύο μὲν διαστήματα ἅμα καὶ ἐν τῷ | αὐτῷ μέτρῳ γενέσθαι δυνατόν , ἐν ᾧ καὶ τὸ ἕτερον ἦν , δύο δὲ σώματα οὐκέτι ; οὐ γὰρ τὰ ἄλλα γε συμβεβηκότα κωλύσει · οὐ γὰρ θερμότης ἢ ψυχρότης ἢ λευκότης ἢ μελανία τὸν ὄγκον μείζονα ποιοῦσιν , ἀλλὰ μόνον τὰ διαστήματα . ἢ τοῦτο μὲν ὡς ἐκείνῳ ἀκόλουθον παρδέχονται , ἡμῖν δὲ ψεῦδος τοῦτο ἀποδεικνύουσι συναναιρεῖν ὑπάρχει καὶ τὸ ἡγούμενον . ἔτι πότερον αὐξανομένου τοῦ σώματος αὔξεται καὶ τὸ τοῦ τόπου διάστημα ἢ τὸ μὲν τοὐ σώματος αὔξεται , τοῦ τόπου δὲ οὔ ; αὔξεσθαι μὲν γὰρ πῶς ἂν εἴποι τις ἕτερον μέγεθος ἑτέρῳ γενομένης προσθήκης ; ὅμοιον γὰρ ὡς εἰ ἔλεγε καὶ τὸν πῶλόν τις αὐξάνεσθαι ἐκ τῆς τροφῆς τοῦ σκυλακίου . μένειν δὲ ἴσον ἀμηχανώτερον · πῶς γὰρ ἔτι τοῦ μείζονος τόπος ; οὐκ ἐπιστρέφει δὲ ὁ λόγος οὗτος ἐπὶ τὸ τοῦ περιέχοντος πέρας · οὐ γάρ ἔστιν αὔξησις ἐπιφανείας καθ’ ἑαυτήν . Ἃ μὲν οὖν ἡμεῖς λέγομεν πρὸς τὴν δόξαν , ταῦτά ἐστιν · οἷς δὲ χρῆται Ἀριστοτέλης , ἀσαφέστερον μὲν ἔχει , πειρατέον δέ , ὅπως ἐνδέχεται , κἀκεῖνα , ὡς ἐξ ἀρχῆς προὐθέμεθα , ἐκκαλύπτειν . εἰ , φησίν , ἦν τι διάστημα καθ’ αὑτὸ πεφυκὸς εἶναι καὶ μένειν ἐν ἑαυτῷ , ἄπειροι ἂν ἦσαν οἱ τόποι · τι δήποτε ; ὅτι ἡνίκα ἄν μεταφέρηται τὸ ἀγγεῖον πλῆρες ὂν ὕδατος ἢ ἀέρος , ὃ ποιεῖ τὸ ὅλον ὕδωρ ἐν τῷ ἀγγείῳ , τοῦτο ποιήσει καὶ τὰ τοῦ ὕδατος μόρια . ὡς οὖν τὸ ὅλον ὕδωρ κατέχον τὸ οἰκεῖον διάστημα σὺν τῷ ἀγγείῳ κινεῖται μεταφερομένῳ , οὕτως ἕκαστον τῶν μορίων κατέχον τὸ οἰκεῖον διάστημα κινηθήσεται σὺν τῷ ἀγγείῳ . ὅταν τοίνυν ἐν ἄλλῳ τόπῳ γένηται ὁ ἀμφορεύς , δηλονότι καθέξει | τι διάστημα τὸ μεταξὺ τῶν ἐσχάτων τοῦ περιέχοντος ἀέρος , οὗ διαστήματα καὶ τὸ ὕδωρ μέρος , καθέξει καὶ τὰ τοῦ ὕδατος μόρια . ὅρα δέ , πόσα ἐν ταὐτῷ γίνεται διαστήματα · ὃ κατέσχεν ὅλος ὁ ἀμφορεύς , ὃ κατέσχε τὸ τούτου μέρος τὸ ὕδωρ , ὃ κατέσχεν ἕκαστον τῶν μορίων τοῦ ὕδατος , πάλιν ὃ κατέσχεν ὅλον τὸ ὕδωρ ἐν τῷ ἀμφορεῖ ( ἦν γὰρ ἐν τόπῳ τῷ ἀμφορεῖ ) καὶ τὸ μεταξὺ τῶν ἐσχάτων αὐτοῦ κοίλης ἐπιφανείας , πρὸς τούτοις ὃ κατεῖχεν ἕκαστον τῶν μορίων τοῦ ὕδατος τούτοις εἰ προσθείης καὶ τὸ τοῦ ἀμφορέως ὡς τοῦ ὕδατος σώματος καὶ τὸ τοῦ μέρους ὡς σώματος , πολλὰ εὑρήσεις ἐν ταὐτῶ διαστήματα . ἓν μὲν τοῖς μορίοις καὶ ἕτερον ἔγωγε ἀτοπώτερον ὑφορῶμαι . ἕκαστον γὰρ ἔν τε τῷ οἰκείῳ διαστήματι ἔσται καὶ ἐν τῷ μείζονος μέρους · γινομένης δὲ εἰς ἄπειρον τῆς τομῆς εἰς ἄπειρον καὶ ἡ τῶν τόπων πρόσθεσις προελεύσεται . ὅλως γὰρ εἰ διάστημα ὁ τόπος , οὐδὲν ἄτοπον καὶ τῶν μορίων ἕκαστον ἐν τόπῳ εἶναι καθ’ αὑτό · καὶ γὰρ ἐν διαστήματι καθ’ αὑτό ἐστιν ἕκαστον , ὃ διάστημα μόριον ὅλου τοῦ τόπου · τοῖς μὲν γὰρ τὸ πέρας τοῦ περιέχοντος τιθεμένοις κατὰ συμβεβηκὸς τὸ μέρος ἐν τῷ τόπῳ , ἐπειδὴ τὸ ὅλον ἐν τόπῳ · τοῖς δὲ ὅλον τὸ μεταξὺ διάστημα πῶς οὐκ ἔσται τὰ μόρια καθ’ αὑτὰ ἐν τόπῳ ; ἔστιν οὖν ἐν ἀπείροις ἕκαστον τόποις . ὅτι δὲ καὶ ὁ τόπος ἐν τόπῳ γίνεται , δῆλον . τὸ γὰρ διάστημα τὸ μεταξὺ τῶν κοίλων τοῦ ἀμφορέως ἔσται ἐν ἄλλω διαστήματι μετατεθέντος τοῦ ἀμφορέως . ἆρ’ οὖν ταὐτὰ ἄτοπα ἀπαντᾷ τοῖς τὸ ἔσχατον τοῦ περιέχοντος λέγουσι τόπον ; οὐδαμῶς . διὰ τί ; οὐκέτι γὰρ ἄν εἴποιμι ἐν ἄλλῳ τόπῳ γίνεσθαι τὸ ὕδωρ καὶ τὰ | τοῦ ὕδατος μόρια κινουμένου τοῦ ἀμφορέως · ἐν . τῇ αὐτῇ γάρ ἐστιν ἐπιφανείᾳ καὶ οὐκ ἐξαλλάξει ταύτην οὐδὲ ἑτέραν προσεπιλαμβάνει τινά , ὥσπερ ἕτερον καὶ διάστημα . ῾ πῶς οὖν , εἰ τὸν αὐτὸν κατέχει τόπον ὁ οἶνος , καὶ καθ’ ὅλον καὶ κατὰ μόρια κινεῖται ἐνθένδε κἀκεῖσε ἐκ τοῦ οἰκήματος εἰς τὸ ταμιεῖον;’ ἐρήσεταί τις . ὅτι μηδὲ κινεῖται καθ’ αὑτόν ( μένει γὰρ ἐν ἀμφορεῖ ) , ἀλλὰ κινεῖται καὶ μεθίσταται ὁ ἀμφορεύς , ἐν ᾧ ὁ οἶνός ἐστιν · ἐν ᾧ γάρ ἐστιν ὁ ἀὴρ ἢ τὸ ὕδωρ ἢ ὅ τι δήποτε , τοῦτο μεθίσταται , οὐχ ὁ ἀὴρ οὐδὲ τὸ ὕδωρ οὐδὲ τὰ μόρια τούτων , ἀλλά ποτε ταῦτα κινεῖται , εἰ ἀλλήλοις ἀντιμεθίσταται τὰ ἐν τῷ κεραμείῳ . εἰ δὲ ἦν τὸ διάστημα ὁ τόπος , συμμεθίστατο ἄν τοῖς ἀγγείοις τὰ σώματα καθ’ αὑτὰ καὶ τὰ μόρια ὁμοίως γε ἐκείνοις ἐξαλλάττοντα τὸ διάστημα καὶ ἐγίνετο ἄν ἐν ἄλλω καὶ ἄλλῳ τόπῳ οὐ κατὰ συμβεβηκός , ὢν ἕκαστος τόπος μέρος τοῦ μείζονος καὶ πάλιν ὁ μείζων τοῦ μείζονος , καὶ τοῦτο ἄχρι τοῦ μεγίστου τόπου καὶ διαστήματος , ἐν ῴπέρ ἐστιν ὁ οὐρανός . καὶ γὰρ δὴ καὶ τοῦτο ὑπάρχει τῷ θαυμαστῷ λόγῳ τόπον τόπου μέρος ποιεῖν , καθάπερ καὶ διάστημα διαστήματος · καὶ τοῦτο μὲν ἔξωθεν αὐτοῖς ἐπισυμβαίνει . ᾿ Εκεῖνο δὲ ὅρα . ἡ γὰρ καθ’ αὑτὸν κινεῖσθαι τὸν οἶνον ἐν τοῖς κεραμείοις ἐροῦσιν , ὅταν ἐκεῖνα μετακομίζηται , καὶ εἴρηται , ὅσα ἄτοπα ἀναδέξονται , ἢ παντάπασιν ἀκίνητον εἶναι · καὶ ὅσος ὁ γέλως ἀκίνητον Ἀθήναζε τὸν Θάσιον μετακομίζεσθαι . οὐ γὰρ ἕξουσιν ἀποδιδόναι , πῶς κινουμένου τοῦ σκεύους ὁ οἶνος δύναται καθ’ ἑαυτὸν μὲν ἀκίνητος μένειν , κατὰ | συμβεβηκὸς δὲ κινεῖσθαι , οἱ τόπον τὸ διάστημα λέγοντες . ὅτι μὲν τοίνυν οὐκ ἔστι τὸ διάστημα ὁ τόπος , ἱκανῶς εἴρηται · ἀποδέδεικται δὲ ὡς οὐδὲ ἡ μορφὴ οὐδὲ ἡ ὕλη · χωρὶς γὰρ ὧν εἴπομεν πολλῶν ὄντων , ὅτι ἐνηρεμεῖν δεῖ τοῖς τόποις τὰ σώματα ( ἐνηρεμεῖ γὰρ τῇ ὕλῃ ) καὶ μὴ χωρίζεσθαι , ἡ παραβολὴ τῆς ὕλης ἡ πρὸς τὸν τόπον ἔχει τινὰ ὁμοιότητα · ἐπ’ ἐκείνης μὲν λέγομεν ῾ὃ πρότερον ὕδωρ ἦν , νῦν ἐστιν ἀήρ᾿ , ἐπὶ τοῦ τόπου ῾ οὗ πρότερον ὕδωρ ἦν , νῦν ἐστιν ἀήρ’ . ἀλλ’ ἐκεῖνο ὁμολογούμενόν γε ἤδη , ὡς εἴγε μηδέν ἐστι τῶν τριῶν ὁ τόπος , μήτε ὕλη μήτε εἶδος μήτε διάστημα , ἀνάγκη τὸ λοιπὸν τῶν τεσσάρων εἶναι , τουτέστι τὸ πέρας τοὺ περιέχοντος καθὸ συνάπτει τῷ περιεχομένῳ σώματι . ᾿ Εν τόπῳ δέ ἐστι πᾶν σῶμα , ᾗ κατὰ φορὰν οἷόν τε κινεῖσθαι καὶ πάλιν ἠρεμεῖν · οὐ ταὐτὸν δέ ἐστιν περιφορά τε καὶ φορά . δοκεῖ δέ τι μέγα εἶναι καὶ χαλεπὸν γνωσθῆναι ὁ τόπος · πολλὰ γὰρ παρεμφαινόμενα ἐπιθολοῖ τὴν περὶ αὐτοῦ θεωρίαν καὶ μάλιστα τὸ διάστημα · ὁμοιότητα γὰρ ἔχει τούτου πολλήν · μένειν γὰρ ἀκίνητον καὶ τοῦτο δοκεῖ καθάπερ ὁ πρῶτος τόπος καὶ δέχεσθαι ἕτερα καὶ ἕτερα τῶν σωμάτων . εἴρηται δὲ τὸ αἴτιον τῆς ἀπάτης , ὅτι τοῖς · σώμασι συνεισιόν τε καὶ ἐξιὸν ( τῷ μὲν ἄλλαις ποιότησιν αὐτὰ διαφέρειν , τῷ διαστήματι δὲ ἴσα εἶναι , τά γε τὸν ἴσον ἐκπληροῦντα τόπον ) ταὐτὸν εἶναι δοκεῖ κλεπτομένης αὐτοῦ τῆς ἐναλλαγῆς διὰ τὴν ὀξύτητα τῆς ἀντιμεταστάσεως τῶν σωμάτων . συμβάλλεται δέ τι καὶ ὁ ἀὴρ δοκῶν ἀσώματος εἶναι · | διὰ τοῦτο γὰρ οὐ μόνον τὰ πέρατα τοῦ ἀγγείου τόπος εἶναι δοκεῖ , ἀλλ’ ἤδη καὶ πᾶν τὸ μεταξύ · κενὸν γὰρ εἶναι φαντάζεται οὐχ ὁμοίως κινοῦντος τὴν αἴσθησιν τοῦ ἀέρος τοῖς ἄλλοις στοιχείοις . ἔστι δὲ οὐχ ἅπαν τὸ ἀγγεῖον ὁ τόπος , ἀλλὰ τὰ ἔσχατα αὐτοῦ τῆς κοίλης ἐπιφανείας , ὃς καὶ μεταφορηὸς ἂν εἴη · μεταφορητὸς δὲ οὐχ ἀπλῶς ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός · τὸ γὰρ σῶμα μεταφέρεται , λέγω δὲ τὸ κεράμειον ἢ ὁ κάδδος , οὗ πέρας ἐστίν . ἔστι δὲ ὥσπερ τὸ ἀγγεῖον τόπος μεταφορητός , οὕτως ὁ τόπος ἀγγεῖον ἀμετακίνητον · διόπερ ἐπειδὰν ἐν κινουμένῳ τι κινῆται ὡς πλοῖον ἐν ποταμῷ , τῷ περιέχοντι ὡς ἀγγείῳ χρῆται μεταφορητῷ μᾶλλον ἢ ὡς τόπῳ . βούλεται δὲ ἀκίνητος εἶναι ὁ τόπος καθ’ αὑτόν , εἰκότως ( πέρας γάρ ἐστιν ) , καὶ ἅμα πράγματι ( ἅμα γὰρ τὰ πέρατα ) , ὥστε ἐξ ἁπάντων τούτων τὸ τοῦ περιέχοντος πέρας ἀκίνητόν τε καὶ πρῶτον ὁ τόπος ἐστίν . 5 . Διὰ τοῦτο δὲ τὸ μέσον τοῦ κόσμου καὶ τὸ ἔσχατον τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς τῶν ὅλων φορᾶς δοκεῖ εἶναι μάλιστα πᾶσι κυρίως τὸ μὲν ἄνω , τὸ δὲ κάτω , ἐπεὶ ἑκάτερον αὐτῶν ἀκίνητον τὸ μέν ἐστιν , τὸ δὲ φαίνεται · καὶ ἐπὶ ταῦτα ἡ κίνησις κατὰ φύσιν τοῖς τε κούφοις καὶ τοῖς βάρος ἔχουσιν τῶν σωμάτων . κοῦφον μὲν γάρ ἐστι τὸ ἄνω φερόμενον , βαρὺ δὲ τὸ κάτω . τὸν μὲν οὖν κάτω ποιεῖ τόπον αὐτὸ τὸ μέσον καὶ παρὰ τὸ μέσον ἡ γῆ καὶ τὸ ὕδωρ καὶ ὁ ἀήρ · ἕκαστον γὰρ τῶν βαρέων σωμάτων ὑπὸ τούτων περιέχεται τῶν στοιχείων ἢ πάντων , ὡς οἱ τῶν ποταμῶν ἀνέχοντες λίθοι , ἢ τοῖν δυοῖν , ὡς οἱ βαδίζοντες ἡ νηχόμενοι . τὸν δὲ ἄνω τόπον τό τε ἔσχατον τῆς κύκλῳ φορᾶς καὶ εἴ τι πρὸς ἐκεῖνό ἐστιν . | ᾧ μὲν οὗν σώματί ἐστι σῶμα ἐκτὸς περιέχον αὐτό , τοῦτό ἐστιν ἐν τόπῳ · ᾧ δὲ μή , οὔ . διόπερ ἡ μὲν γῆ καίτοι μένουσά ἐστιν ἐν τόπῳ ( ἔχει γὰρ ἄλλο σῶμα , οὗ τὸ πέρας ταύτην περιέχει ) , οὐκέτι δὲ τὸ κύκλῳ κινούμενόν ἐστιν ἐν τόπῳ ( οὐδὲν γὰρ ἐκείνου ἔξωθεν ) · οὐδὲ γὰρ εἰ ἀὴρ ἢ ὕδωρ ἦν , μηδὲν δὲ εἶχεν ἔξωθεν , ἦν ἄν ἐν τόπῳ . πῶς οὗν κινεῖται ὁ οὐρανὸς μὴ ὢν ἐν τόπῳ ; ἢ ἔστι μὲν ὡς κινεῖται , ἔστι δὲ ὡς οὔ ; ὅλος μὲν γὰρ οὐ κινεῖται · οὐδὲ γὰρ ἀμείβει τὸν ὅλον τόπον ( αὕτη γὰρ κίνησις τῶν ὅλων ὥσπερ ἐπ’ εὐθείας μεθισταμένων ) , κύκλῳ δὲ κινεῖται . αὕτη δὲ κίνησις τῶν μορίων ἐστὶν καὶ τούτοις ἐστὶ τόπος · ἑκάστη γὰρ σφαῖρα τῶν ἐν κύκλῳ φερομένων ἀμείβει τῆς ἐφεξῆς σφαίρας ἐκείνης τὴν ἐπιφάνειαν . ταύτης οὖν καὶ τόπος ἐστίν · περιέχονται γὰρ ὑπ’ ἀλλήλων . ὁμοίως δὲ καὶ τὸ πᾶν καὶ τὸ ὅλον αὐτὸ μὲν οὐκ ἐν τόπῳ , τὰ μόρια δέ . τὰ μὲν γὰρ αὐτῶν κύκλῳ κινεῖται , τὰ δὲ ἄνω καὶ κάτω , ὅσα ἔχει πύκνωσιν καὶ μάνωσιν . ταῦτα δὲ Εὔδημος ἐν τῷ τρίτῳ τῶν αὑτοῦ Φυσικῶν παρίστησι , λέγει δὲ οὕτως ῾αὐτὸς δὲ πότερόν ἐστιν ἐν τόπῳ ἢ οὐκ ἔστιν ; ἢ πῶς ἑκάτερον ; ὅλως μὲν γὰρ οὐκ ἔστιν ἐν τόπῳ , εἰ μὴ ἔστι τι ἐκτός · οὕτω γὰρ ἄν περιέχοιτο · τοῦτο δὲ ἐπισκεψόμεθα . τὰ δὲ ἄστρα καὶ ὅσα ἐντὸς τοῦ ἐξωτάτω σώματος ἐν τῷ ἐκείνου πέρατί ἐστιν , ᾗ περιέχον ἐστίν . τὰ δὲ οὕτως ἔν τινι ἐν τόπῳ λέγεται , ἐν ᾧ δὲ τὰ μόρια καὶ τὸ ὅλον λέγομεν εἶναι . οὕτω μὲν οὖν εἴη ἄν ἐν τόπῳ , ἔστι δὲ καὶ ἄλλως που · ἐν τοῖς μορίοις γάρ ἐστι τὸ ὅλον , πολλαχῶς δὲ τὸ ποῦ᾿ . Ἵνα δὲ σαφέστερον γένηται , πῶς λέγομεν ἐν τόπῳ εἶναι τὸν οὐρανὸν καὶ πῶς οὔ , μικρὸν ἄνωθεν εἴπωμεν ἀναλαβόντες . ὥσπερ γὰρ ἐλέχθη , τὰ μὲν κατὰ δύναμιν , τὰ δὲ κατ’ ἐνέργειάν ἐστιν ἐν τόπῳ · κατὰ δύναμιν μὲν τὰ μόρια τοῦ συνεχοῦς τοὐ ἐν τόπῳ ὄντος , ἃ καὶ οἷά τε διαιρεθῆναι · ταῦτα γάρ ἐστι κατὰ δύναμιν ἐν τόπῳ , ὅτι γένοιτο ἂν κατ’ ἐνέργειαν διαιρεθέντα καὶ ἀντὶ τοῦ συνεχῆ εἶναι ἅψαιτο ἄν ἀλλήλων ὥσπερ σωρός · κατ’ ἐνέργειαν δὲ αὐτά τε τὰ συνεχῆ , ὅταν ὑπό τινος περιέχηται , καὶ τὰ μόρια τούτων , ὅταν διαιρεθῇ . πάλιν τὰ μὲν καθ’ αὑτά ἐστιν ἐν τόπω , ὡς τὰ σώματα , ὅσα κατὰ φοράν ἐστιν κινητὰ ἢ κατ’ αὔξησιν καὶ μείωσιν · τὰ δὲ κατὰ συμβεβηκός , ὡς τὰ χρώματα , ὡς ἡ ψυχή , ἅπερ οὐκ ἂν γένοιτό ποτε ἐν τόπῳ καθ’ αὑτά , ὥσπερ τὰ κατὰ δύναμιν , οὐδὲ χωριστὰ τῶν ὑποκειμένων ἐστί . πῶς οὖν ὁ οὐρανὸς ἐν τόπῳ ; ἆρα κατ’ ἐνέργειαν ; ἀλλ’ ὑπ’ οὐδενὸς ἔξωθεν περιέχεται . ἀλλὰ κατὰ δύναμιν ; ἀλλ’ οὐδ’ ἄν περισχεθείη ποτέ . ἀλλὰ καθ’ ἑαυτόν ; ἀλλ’ οὐκ ἔστι κινητὸς κατὰ φοράν . οὐ γὰρ ταὐτὸν τὸ φέρεσθαι τῷ περιφέρεσθαι . ἀλλὰ τὸ μὲν ὅλον ἀμείβει τόπον , τὸ δὲ ἐν ταὐτῷ μένον ἐν ταὐτῷ κινεῖται . ἆρα οὖν κατὰ συμβεβηκός ; Ἀριστοτέλης μὲν οὕτω βούλεται καὶ οἱ ἐξηγηταὶ συγχωροῦσιν · φησὶ γὰρ τὰ δὲ κατὰ συμβεβηκὸς οἷον ἡ ψυχὴ καὶ ὁ οὐρανός . ἐγὼ δὲ ἀπορῶ , πῶς οὐ μάχοιτο ἂν πρὸς αὑτόν , νῦν μὲν τὸ κατὰ συμβεβηκὸς ταὐτὸν ἡγούμενος τῷ κατὰ μόρια , πρὸ τοῦ δέ , ἐν οἷς ἐπεδείκνυε μηδὲν εἶναι ἐν ἑαυτῷ ὡς ἐν τόπῳ , τὸ μὲν κατὰ μόρια συγχωρῶν , τὸ κατὰ συμβεβηκὸς δὲ οὐ διδούς . ἴσως οὖν ἐνταῦθα κοινότερον κέχρηται τῷ κατὰ συμβεβηκὸς ἀντὶ τοῦ κατ’ ἄλλο . ἔθος δὲ αὐτῷ πολλάκις τοῖς εἴδεσιν ἀντὶ τῶν γενῶν κεχρῆσθαι , ἄλλως μὲν ἐκεῖ κατὰ μόρια , ἄλλως δὲ ἐνθάδε · ἐκεῖ μὲν ἐπειδὴ τὸ μέρος ἐν τῷ μέρει , ἐνταῦθα δὲ ἐπειδὴ τὸ ὅλον ἐν τοῖς μορίοις . πῶς οὖν ἐν τόπῳ κατὰ συμβεβηκός ; ὅτι μὴ πᾶσι συνεχής , ἀλλὰ ἅπτεται ἀλλήλων αὐτοῦ τὰ μόρια καὶ ἄλληλα περιέχει , οἷον αἱ σφαῖραι , καὶ κίνησιν ἑκάστη ἰδίαν κινεῖται . ἐν τόπῳ μὲν οὖν τὰ μόρια διὰ τοῦτο . ἐν τόπῳ δὲ καὶ ὁ ὅλος κατὰ συμβεβηκός · ἐν γὰρ τοῖς μορίοις ὅλος καὶ οὐκ ἄν αὐτῶν χωρισθείη . οὐ πάντα δὲ ἐν τόπῳ τὰ μόρια ( οὐδὲ γὰρ ἅπαντα περιέχεται ) , οὐδὲ ἡ ἔξω σφαῖρα , ἀλλ’ αὕτη κτὰ μὲν τὸ ἐντὸς εἴη ἄν ἐν τόπῳ ( ἅπτεται τῆς τοῦ Κρόνου καὶ οἷον περιέχεταί πὼς ) , κατὰ δὲ τὸ ἔξω παντελῶς ἀμοιροῖ τόπου . καὶ τὰ μόρια δὲ ταύτης τὰ συνεχῆ ὁμοίως ἔχει · οὕτε γὰρ κατ’ ἐνέργειαν ἐν · τόπῳ οὔτε δυνάμει · πῶς γὰρ ἀχώριστα ὄντα τῆς ὅλης ; οὔτε μὴν καθ’ αὑτά , μόνον δέ , εἴπερ ἄρα , κατὰ συμβεβηκὸς καὶ οὐδὲ τοῦτο ἁπλῶς · οὐδὲ γὰρ ἀπλῶς ἡ ἐξωτάτω σφαῖρα ἐν τόπῳ , ἀλλ’ ὡς ὅλη ἐν τόπῳ , οὕτως ἐκεῖνα κατὰ συμβεβηκὸς ἐν τόπῳ · ἐκείνη δὲ ἐπὶ τὰ ἔσω . καὶ τὰ μόρια δὴ τοῦτον τὸν τρόπον , ἐπεὶ κυρίως γε καὶ ἀπλῶς πῶς ἄν εἴη ἐν τόπῳ τὸ πᾶν ; τοῦ γὰρ ἐν τόπῳ ἔξωθέν τι , τοῦ δὲ παντὸς οὐδὲν ἔξωθεν · πῶς γὰρ ἔσται τι πᾶν , εἴγε πᾶν ἀληθῶς , εἰ καὶ ἄλλο εἴη | παρὰ τοῦτο , ἐν ᾧ ἐστι ; τί δὲ καὶ τὸ ἔξωθεν τοῦ παντός ; κενὸν μὲν γὰρ οὐκ ἔστιν , σῶμα δὲ εἰ μὲν πεπερασμένον , ἄρα καὶ ἐκεῖνο ἐν τόπῳ · καὶ πῶς ; εἰς ἄπειρον γὰρ ἡ πρόοδος . εἰ δὲ ἄπειρον , οἱ πρότερον λόγοι διαμαχοῦνται . εἰ δὲ ἀληθὴς ἡ παλαιὰ δόξα , ὅτι πάντα ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ πᾶν ὁ οὐρανός , ἴσως δὲ οὐδὲ θεμιτὸν ἔξωθέν τι αὐτοῦ περιβλέπειν · αὐτὸς μὲν γὰρ οὐ δεῖται τόπου , ἐν ἐκείνῳ δὲ ὡς ἐν τόπῳ τὰ ἄλλα πάντα , οὐκ ἐν ἅπαντι δέ , ἀλλ’ ἐν τῷ ἐσχάτῳ αὐτοῦ τῷ πρὸς ἡμᾶς καὶ ἁπτομένῳ τοῦ παθητικοῦ σώματος · καὶ διὰ τοῦτο ἡ μὲν γῆ ἐν τῷ ὕδατι , τοῦτο δὲ ἐν τῷ ἀέρι , οὗτος δὲ ἐν τῷ αἰθέρι , ὁ δὲ αἰθὴρ ἐν τῷ οὐρανῷ , ὁ δ’ οὐρανὸς οὐκέτι ἐν ἄλλῳ . Ὃ τοίνυν ὑπεσχόμεθα , δείξομεν , ὅτι πᾶσαι λύονται αἱ ἀπορίαι , τί ἐστιν ὁ τόπος , καλῶς διαποροῦσιν . οὔτε γὰρ οὖν ἀνάγκη αὔξεσθαι τὸν τόπον · οὐδὲν γὰρ αὔξεται πέρας καθ’ ἑαυτό , ἀλλ’ ὑποχωροῦντος τοῦ περιέχοντος σώματος ἤτοι κατὰ ἀντιπερίστασιν ἢ κατὰ πύκνωσιν καὶ πίλησιν , καὶ τὰ πέρατα ὑπείκει , ὥστε καὶ τὰ αὐξανόμενα ἐν μείζονι γίνεσθαι τόπῳ . εἰ μέντοι διάστημα ἦν ὁ τόπος , ηὐξάνετο ἄν ὁ τόπος καθ’ ἑαυτὸν καὶ ἐπελάμβανεν ἄν μείζω τόπον , οὕτως δὲ ἦν ἄν ἐν τόπῳ τόπος . ἀλλ’ οὐδὲ στιγμῆς τόπος · οὐδὲ γὰρ χωριστὸν ἡ στιγμὴ οὔτε ὑπό τινος περιέχεται . ἀλλ’ οὐδὲ δύο σώματα ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ · οὐ γάρ ἐστι διάστημα σωματικὸν ὁ τόπος , μᾶλλον δὲ οὐδὲ ὅλως διάστημα , ἀλλὰ πέρας , ἐν ᾧ διάστημα μὲν πάντως ἐστίν , ἀλλ’ οὐ καθ’ αὑτό , ἀλλὰ μετὰ τοῦ σώματος τοῦ τυχόντος . ὅ τε τόπος που μέν , οὐχ ὡς ἐν τόπῳ δέ , ἀλλ’ ὡς τὸ πέρας ἐν τῷ πεπερασμένῳ . οὐ γὰρ πᾶν τὸ ὂν ἐν τόπῳ , ἀλλὰ τὸ κινητὸν σῶμα κατὰ φοράν . καὶ φέρεται δὲ εἰς τὸν ἑαυτοῦ τόπον ἕκαστον , εὐλόγως · τὰ γὰρ μὴ βίᾳ ἁπτόμενά τε ἀλλήλων καὶ περιέχοντα ἄλληλα συγγενῆ , οἷον ὕδωρ μὲν γῇ , ἀὴρ δὲ ὕδατι , πῦρ δὲ ἀέρι , συγγενῆ δέ , ὅτι ῥᾷστα εἰς ἄλληλα τὰ ἐφεξῆς μεταβάλλει · ἔχει γάρ τι κοινόν . φερόμενα οὖν ἐπὶ τὰ συγγενῆ σώματα φέρεται ἐπὶ τοὺς οἰκείους τόπους · ὑπὸ γὰρ τῶν συγγενῶν περιέχεται · τὸ γὰρ ἅπτεσθαι ἀλλήλων καὶ ἔστιν ἐν τόπῳ καὶ ποιεῖ καὶ πάσχει εἰς ἄλληλα , ἐπεὶ τῶν γε συμπεφυκότων καὶ ἡνωμένων τὰ μόρια οὔτε ἐν τόπῳ καθ’ αὑτὰ οὔτε πάσχει τι ὑπ’ ἀλλήλων . καὶ μένει δὲ ἐν τῷ οἰκείῳ τόπῳ ἕκαστον , εἰκότως · εἰ γὰρ εὐλόγως φέρεται πρὸς τὸ συγγενές , καὶ μενεῖ ἄν εὐλόγως ἐν τῷ συγγενεῖ · σχεδὸν γὰρ μέρος γίνεται τοῦ περιέχοντος ὥσπερ ὁ ἀὴρ τοῦ ὕδατος , μόριον δὲ οὐχ ὡς συνεχὲς ὡς ὕδατος ὕδωρ , ἀλλ’ ὡς ἁπτόμενον καὶ διῃρημένον · ὕλη γὰρ γίνεται ἀλλήλων · μεταβάλλει γὰρ εἰς ἄλληλα , εἰ καὶ μὴ τὸν αὐτὸν τρόπον . ἀλλ’ ὕστερον περὶ τούτων . οὐ γὰρ οἷόν τε νῦν σαφῶς εἰπεῖν , ἀλλ’ ἐκεῖνό γε ἐξαρκεῖ . εἰ γὰρ ὕλη , πῶς ἀλλήλων ; ὥσπερ τοίνυν τὰ συμπεφυκότα μόρια μένει ἐν τοῖς ὅλοις , οὕτως καὶ τὰ ἁπτόμενα . τῷ δὲ διάστημα λέγοντι τὸν τόπον πῶς οἰσθήσεται τά σώματα ἐπὶ τοὺς οἰκείους τόπους · τὸ μὲν γὰρ πέρας οὐ παντὸς σώματος οἰκεῖον αὐτοῖς , ἀλλὰ τοῦ συγγενοῦς , πρὸς ὃ φέρεται , εὐλόγες · τὸ δὲ διάστημα ἀδιάφορον καὶ οὐδὲν μᾶλλον ἕτερον ἑτέρου προσήκει τῷ φερομένῳ . περὶ μὲν τοῦ τόπου , ὅτι τέ ἐστι καὶ τί ἐστιν , εἴρηται . | 6 . Ἔχεται δὲ ἐφεξῆς ὁ περὶ κενοῦ λόγος τῷ φυσικῷ . καὶ γὰρ ὅσοι διάστημα τὸν τόπον ὑπολαμβάνουσι , τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ταὐτά φασιν εἶναι κενόν τε καὶ τόπον , τῷ λόγῳ δὲ διαφέρειν · τὸ γὰρ αὐτὸ τοῦτο διάστημα , ὅταν μὲν ἔχῃ σῶμα , τόπος αὐτοῖς ἐστιν · ὅταν δὲ μὴ ἔχῃ , κενόν . βούλονται γὰρ εἶναι τὸ κενὸν διάστημα , ἐν ᾧ μηδέν ἐστι σῶμα . οὕτω μὲν οὖν ἐφεξῆς ἡμῖν ἐστιν ὁ λόγος , θεωρητέον δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον , εἰ ἔστιν ἢ μή , καὶ πῶς ἐστι καὶ τί ἐστι . πρῶτον δὲ θετέον , ἐξ ὧν τε δοκεῖ εἶναι καὶ ἐξ ὧν οὔ , καὶ τάς γε κοινὰς δόξας προτέρας ἐξεταστέον . νῦν μὲν οὖν οἱ δεικνύναι πειρώμενοι , ὅτι τὸ κενὸν οὐκ ἔστιν , οὐ κατὰ θύρας ἀπαντῶσι τῷ πράγματι · οὐ γὰρ πρὸς τὴν τοῦ κενοῦ φύσιν ἀντιλέγουσιν , ἣν ὀνειροπολοῦσιν οἱ προἱστάμενοι τῆς δόξης · ἀλλ’ ὃ πλανώμενοι κενὸν ὑπολαμβάνουσι , τοῦτο ὅτι μὲν κενὸν οὐκ ἔστιν , ἐπιχειροῦσι δεικνύναι . ἡ γὰρ νόησις τοῦ κενοῦ γίνεται τοῖς ὑπάρχειν αὐτὸ τιθεμένοις διάστημα εἶναι τὸ κενόν , ἐν ᾧ μηδέν ἐστι σῶμα αἰσθητόν , οἰόμενοι δὲ τὸν ἀέρα μὴ εἶναι σῶμα αἰσθητὸν τὸ πλῆρες ἀέρος κενὸν νομίζουσι . δεῖ δὴ τὸν ὀρθῶς πρὸς τὴν δόξαν ταύτην ἐνιστάμενον οὐ τὸν ἀέρα μὴ ὄντα κενὸν ἐπιδεικνύναι , ὥσπερ Ἀναξαγόρας ἐποίει στρεβλῶν τοὺς πεφυσημένους ἀσκοὺς καὶ δεικνύς , ὡς ἰσχυρὸς ὁ ἀήρ , καὶ τὰς κλεψύδρας οὐκ εἰσδεχομένας τὸ ὕδωρ , εἰ μή τις ἔξοδον τῷ ἀέρι συγχωρήσειεν · ἀλλὰ πῶς χρὴ τὸ κενὸν ἀναιρεῖν ; ὃ βούλεται σημαίνεσθαι διελέγχοντας , οὐχ ὃ λέγουσιν . ὅτι τοίνυν οὐχ οἷόν τε εἶναι διάστημα ἕτερον τῶν σωμάτων καὶ χωριστὸν ἐνεργείᾳ , τοῦτο δεικτέον . ὅπερ ἢ διαλαμβάνει τὸ πᾶν σῶμα καὶ οὐκ ἐᾶ συνεχὲς εἶναι | ἢ τοῦ παντὸς οὐρανοῦ συνεχοῦς ὄντος ἔξωθέν ἐστιν περιέχον αὐτόν · δύο γὰρ οὗτοι τῆς θέσεως τοὺ κενοῦ τρόποι , ἢ παρεσπάρθαι τοῖς σώμασιν αὐτό , καθάπερ λέγουσι Δημόκριτός τε καὶ Λεύκιππος καὶ ἄλλοι πολλοὶ καὶ ᾿ Επίκουρος ὕστερον ( οὖτοι γὰρ πάντες τὴν τοῦ κενοῦ παρεμπλοκὴν τῆς διαιρέσεως τῶν σωμάτων , ἐπεὶ τό γε ἀληθὲς συνεχὲς ἀδιαίρετον κατ’ αὐτούς ) , ἢ κεχωρισμένον καὶ ἀθρόον εἶναι , καθ’ αὑτὸ περιέχον τὸν οὐρανόν , ὡς πρότερον μὲν ᾤοντο τῶν ἀρχαίων τινές , μετὰ δὲ ταῦτα οἱ περὶ χήνωνα τὸν Κιττιέα . Ἐπισκεπτέον τοίνυν , ἃ λέγουσιν οἱ συνιστάμενοι τῷ κενῷ . λέγουσι δὲ ἓν μέν , ὅτι κίνησις ἡ κατὰ τόπον οὐκ ἄν εἴη μὴ συγχωρουμένου τοῦ κενοῦ · κίνησις δὲ κατὰ τόπον φορὰ καὶ αὔξησις καὶ φθίσις . καὶ πρότερον πῶς οὐκ ἔστι φορά ; τὸ γὰρ κινούμενον εἰ μὴ διὰ τοῦ κενοῦ , ἀνάγκη διὰ τοῦ πλήρους κινεῖσθαι · ἀλλ’ εἰ διὰ πλήρους , σῶμα διὰ σώματος κινηθήσεται καὶ σῶμα ἐν σώματι ἔσται , ὅλον ἐν ὅλῳ , καὶ δύο σώματα ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ ἔσται . εἰ δὲ δύο , διὰ τί μὴ καὶ πλείω ; οὐ γὰρ δὴ μᾶλλον νῦν ἐστι πλῆρες , ὅτε διπλοῦν γέγονεν ἢ πρότερον ἦν , ἡνίκα μόνον ὑπῆρχεν · ὁμοίως γὰρ ἦν συνεχὲς καὶ ὁμοίως μεστὸν καὶ πρὸ τοῦ , ἀλλ’ ὅμως ἐδέξατο καὶ ἄλλο . διὰ τί οὖν οὐ πάλιν καὶ ἄλλο καὶ αὖθις ἄλλο καὶ οὕτως ἔσται ἐν τῷ σμικροτάτῳ τὸ μέγιστον · πολλὰ γὰρ μικρὰ τὸ μέγα ἐστίν . οὐ μόνον τοίνυν τὰ ἴσα σώματα ἑαυτῷ , ἀλλ’ ἤδη καὶ ἄνισα δέξεται · <τὰ> γὰρ ἴσα πλείω καὶ ἄνισα ἑτέρως καὶ ἑτέρως διαιρούμενα γίνεται , | ὥστε ἀνάγκη κενὸν εἶναι , εἰ κίνησιν διασῴζομεν . τούτῳ δὲ καὶ Μέλισσος εἴξας τῷ λόγῳ , ἐπειδὴ κενὸν οὐκ ᾤετο , μηδὲ κινεῖσθαι τὸ πᾶν ἀπεφαίνετο . ὅτι δὲ μᾶλλον αὔξησις οὐκ ἔστι μὴ ὄντος κενοῦ , φανερόν . τὴν μὲν γὰρ αὔξησιν δεῖ γίνεσθαι πάντη προσκρινομένης τῷ αὐξανομένῳ σώματι τῆς τροφῆς , τοῦτο δὲ οὐκ ἄν γένοιτο μὴ πάντη διιούσης αὐτῆς , ἀδύνατον δέ ἐστι σῶμα οὖσαν δι’ ὅλου χωρεῖν τοῦ σώματος , πλὴν εἰ μὴ κενόν τι παρενείροιμεν τοῖς σώμασιν . οὕτω μὲν οὖν ἐκ τῆς κινήσεως ἐπιχειροῦσιν , ἄλλον δὲ τρόπον , ὅτι φαίνεται ἔνια συνιόντα καὶ πιλούμενα εἰς ἐλάττονα ὄγκον μένοντα νοντα ἐπὶ τῆς αὐτῆς οὐσίας · οἱ γὰρ πίθοι τὸν ἴσον δέχονται οἶνον καθ’ αὑτόν τε καὶ εἰς ἀσκοὺς ἐμβληθέντα μετὰ τῶν ἀσκῶν , δῆλον ὡς κενῶν τινων ὄντων ἐν τῷ οἴνῳ , εἰς ἃ σύνεισι καὶ πυκνοῦται ἐκθλιβόμενος ὑπὸ τῆς βίας . μαρτύριον δὲ ποιοῦνται καὶ τὸ περὶ τῆς τέφρας , ἣ δέχεται ἴσον ὕδωρ , ὅσον τὸ ἀγγεῖον κενόν . ὅλως τε οὔτ’ ἂν διαιρεῖσθαι τὰ σώματα οὔτ’ ἂν ἀπ’ ἀλλήλων διακεκρίσθαι , εἰ μὴ παρενέπιπτε τὸ κενόν , καὶ ἐκώλυεν αὐτὰ πάντα ἀλλήλοις ἡνῶσθαι · ταύτην γὰρ καὶ οἱ Πυθαγόρειοι τὴν αἰτίαν τῷ κενῷ προστιθέασιν , οὐκ οἶδ’ ὅπως αὐτὸ καὶ εἰσπνεῖσθαι λέγοντες ὑπὸ τοῦ παντὸς ἔξωθεν περικεχυμένον , ἐπεὶ καὶ τῶν ἀριθμῶν τὴν φύσιν μίαν εἶναι διωρισμένην , μᾶλλον δὲ μηδ’ ἂν ἀριθμοὺς εἶναι μὴ τοὺ κενοῦ διακρίνοντος τὰς μονάδας . 7 . Ἅ μὲν οὖν εἶναι λέγουσιν οἱ τὸ κενὸν εἶναι τιθέντες , ταῦτά ἐστιν , εἴρηται δὲ καὶ ὅτι μὴ πρὸς ἔπος ἀντιλέγουσιν οἱ πρὸς τὸ δόγμα ἱστάμενοι . λέγομεν τοίνυν ἡμεῖς πότερον ἔχει τἀληθές . ἀρχὴ δὲ πάσης ζητήσεως τοιαύτης , τί σημαίνει τὸ προκείμενον , ἐξετάσαι · καὶ εἰ μὲν ἓν σημαίνει , τοῦτο ἰδεῖν εἴτε δυνατὸν εἴτε μή , εἰ δὲ πλείω , τίνα μὲν οἷόν τε , τίνα δὲ οὔ , καὶ εἰ μηθὲν ὅλως τῶν σημαίνεσθαι δυναμένων , τότε ἀνυπόστατον τὴν φωνὴν ἐπιδεικνύναι . αὐτῶν οὖν πυθώμεθα τῶν τὸ κενὸν τιθεμένων , ὅ τι δοκεῖ τοὔνομα αὐτοῖς τοῦτο σημαίνειν . ἐροῦσι δὲ οἱ μὲν ἁπλῶς τόπον , ἐν ᾧ μηδέν ἐστι σῶμα , τοῦτο δὲ ἴσον , ἐν ᾧ μηδέν ἐστιν · πᾶν γὰρ τὸ ὂν σῶμα ὑπολαμβάνουσιν εἶναι . εἰ δὴ τοῦτο κενὸν λέγουσιν , ἐν ᾧ μηδέν ἐστι σῶμα , πᾶν δὲ σῶμα ἁπτὸν κατ’ αὐτούς , ἅπαν δὲ ἁπτὸν βάρος ἢ κουφότητα ἔχει , εὑρίσκεται συλλογιζομένοις τὸ κενόν , ἐν ᾧ μηδέν ἐστι κοῦφον ἢ βαρύ . τούτοις μὲν οὖν οὕτως ἐκλαμβάνουσιν ἕπεται καὶ τὴν στιγμὴν κενὸν λέγειν · οὐδὲν γὰρ ἐν αὐτῇ οὔτε βαρὺ οὔτε κοῦφόν ἐστιν . εἰ γὰρ καὶ τὸν τόπον προστιθέασι , πλέον ἀνύσουσιν οὐδέν , ἕως ἄν μὴ διορίζωσιν , εἰ τοιοῦτον λέγουσιν τόπον , ἐν ᾧ διάστημά ἐστιν δεκτικὸν σώματος ἁπτοῦ . ἄλλοι δὲ διὰ τοῦτο προσθήσουσι τὸ διάστημα καὶ φήσουσιν εἶναι τὸ κενὸν διάστημα οὐ πλῆρες αἰσθητοῦ σώματος κατὰ τὴν ἁφήν . τὴν μὲν οὖν στιγμὴν οὗτοί γε ἀποφεύξονται , θέα δὲ ἕτερον ἀπορώτρον , εἰ τὸ διάστημα τοῦτο ἢ χρῶμα ἢ ψόφον προσλάβοι ἤ τινα ἄλλην ποιότητα χωρὶς βάρους ἢ κουφότητος . πότερον ἔτι κενὸν ἐροῦσι τὸ διάστημα καὶ ἔσται τὸ κενὸν αἰσθητὸν ἢ οὐκέτι ; καὶ πῶς ἐπιδέξεται τὸ σημαινό|μενον τοῦ κενοῦ ( οὐ γὰρ ὂν κενόν ) ; ὅμως οὐ πλῆρές ἐστιν αἰσθητοῦ σώματος κατὰ τὴν ἁφήν . οὐκ ἔστι δὲ ἀδύνατος ἡ ὑπόθεσις εἶναι σῶμα οὔτε κοῦφον οὔτε βαρὺ οὔτε ἁπτὸν ὅλως ; τοιοῦτον γὰρ τὸ θεῖον ἐπιδειχθήσεται . εἴπερ οὖν εἴη τι τοιοῦτον ἐν τόπῳ , κενὸς ὁ τόπος ὑπάρξει καίτοι σῶμα ἔχων ὁρατόν . ἕτεροι τοίνυν ἵνα μηδὲ τούτῳ περιπίπτωσιν , ἄλλον τρόπον ἐξηγήσονται τὸ κενὸν διάστημα , ἐν ᾧ μὴ τόδε ἔστιν ἐνεργείᾳ , τουτέτιν ἐν ᾧ μηδὲν ὅλως σῶμά ἐστιν , μηδὲ φύσις σωματικὴ μήτε ἁπτὴ μήτε κατ’ ἄλλην τινὰ αἴσθησιν αἰσθητή . τούτοις δὲ ἀκολουθεῖ καὶ μέντοι καὶ λέγουσι τὴν ὕλην εἶναι τὸ κενόν · αὕτη γὰρ οὐδέν ἐστιν ἐνεργείᾳ σῶμα . οἱ δὲ αὐτοὶ καὶ τόπον τὴν ὕλην ποιοῦσιν . ἄμεινον μὲν οὖν τῶν ἄλλων συνίασιν οὗτοί γε τοῦ σώματος . τὸ μέντοι καὶ τὴν ὕλην κενὸν ποιεῖν πάντη μέμψαιτο ἄν τις αὐτῶν · ἡ γὰρ ὕλη οὐ χωριστὴ τῶν πραγμάτων , εἰ μὴ τῷ λόγῳ , τὸ κενὸν δὲ ζητοῦσιν εἶναι χωριστὸν κατ’ ἐνέργειαν , καὶ τοῦτο δὲ αὐτῶν παριᾶσιν . ὅμως οὐδὲ κατ’ αὐτὴν τὴν δόξαν οἷόν τε εἶναι τὸ κενόν . ἤδη μὲν οὖν ἐξήτασται ἡμῖν ὁ λόγος . ὅτε γὰρ τὸν τόπον ἐδείκνυμεν οὐκ ὄντα διάστημα τῶν σωμάτων κεχωρισμένον , τότε ὅτι μηδὲ τὸ κενὸν οἷόν τε εἶναι συναπεδείκνυμεν . εἰ γὰρ ἀδύνατον εἶναι διάστημα δίχα σώματος , οὔτε τόπος ἐστὶ διάστημα , ὃ οἷόν τε χωρίζεσθαι τῶν σωμάτων , οὔτε μὴν διάστημα ἤδη κατ’ ἐνέργειαν τῶν σωμάτων κεχωρισμένον · τὸ γὰρ κενὸν καὶ ὁ τόπος τοῖς οὕτως αὐτὸν τιθεμένοις ἐπινοίᾳ μόνον ἀλλήλων διοίσουσιν , ὥσπερ εἰρήκαμεν , ᾗ τὸν μὲν τόπον ὅταν ἤδη δέξηται σῶμα , νοοῦμεν ( τινὸς γὰρ ὁ | τόπος ) , τὸ δὲ κενόν , ὅταν μήπω δέξηται σῶμα , ἐπεὶ τό γε εἶναι διαστήμασι τῶν σωμάτων τῇ φύσει κεχωρισμένοις ἀμφοῖν κατ’ αὐτοὺς ὁμοίως ὑπάρχει . ἐξήρκει μὲν οὖν ἴσως κἀκεῖνα , δεικτέον δ’ ὅμως καὶ νῦν , ὅτι μηδὲν τοιοῦτον κενὸν οἷόν τε ὑπάρχειν μήτε ἀθρόον μήτε ἐγκεκραμένον τοῖς σώμασιν , ὥσπερ τὰ λεπτομερέστερα σώματα παχυτέροις , καθάπερ τὸν ἀέρα ἐπιδεικνύουσιν οἱ κενὸν αὐτὸν ὑπολαμβάνοντες , οἳ μηδὲ τοῦτο ἴσασιν , ὅτι τὸ κενὸν οὐ σῶμα ἀλλὰ διάστημα σώματος βούλεται εἶναι . διὰ τοῦτο γὰρ ἔδοξε καὶ τὸ κενὸν ἀναγκαῖον , ὡς καὶ ὁ τόπος , τοῖς διάστημα αὐτὸν τιθεμένοις , ὅτι ἀεὶ δεῖ χώραν τινὰ εἶναι τῶν σωμάτων δεκτικήν . ἄμφω παράγουσιν καὶ ἄμφω κατασκευάζουσιν ἐκ τῶν αὐτῶν ὁρμώμενοι · ἀπὸ γὰρ τῆς κινήσεως τῶν σωμάτων καὶ οἱ τὸν τόπον φάσκοντες εἶναι διάστημα παρὰ τὰ ἐμπίπτοντα σώματα καὶ οἱ τὸ κενὸν τοιοῦτον · αἴτιον γὰρ τῆς κινήσεως τίθενται τὸ κενὸν οὐχ ἁπλῶς ἀλλ’ οὕτως αἴτιον , ὡς χώραν τινά , ἐν ᾗ κινεῖται τὰ σώματα . τοῦτο δὲ ἄν εἴη καὶ ταὐτὸν τῷ λέγειν ὡς τόπον αἴτιον εἶναι τὸ κενόν . εἰ γὰρ μή , σῶμά φασι διὰ σώματος καὶ ὅσα εἴρηται πρότερον . Ἐπειδὴ τοίνυν ἐκ τῆς κινήσεως μάλιστα οἴονται κατεσκευάσθαι τὸ κενόν , τοῦτον αὐτὸν πρῶτον ἐξετάζομεν τὸν λόγον . ὅλως μὲν οὖν ἁπάσης κινήσεως αἴτιον οἴεσθαι τὸ κενὸν οὔτε πιθανόν , οὔτε λέγουσιν · οὐ γὰρ καὶ ἀλλοίωσις τόπου προσδεῖται , ἀλλὰ τοῦτο καὶ Μέλισσον ἔλαθεν . ἀλλ’ οὐδὲ τῆς κατὰ τόπον κινήσεως · δύναται γὰρ ἀντιμεθίστασθαι ἀλλή|λοις τὰ σώματα καὶ κινεῖσθαι κατὰ τόπον ἀμείβοντα τοὺς ἀλλήλων τόπους καὶ μὴ προσδεόμενα κενοῦ διαστήματος κεχωρισμένου · ὁρῶμεν γὰρ καὶ τὸ ὕδωρ μὴ προσεπιλαμβανόμενον μήτε διάστημα μήτε τόπον , ὅμως οὐ κωλύεται κινεῖσθαι τῶν μορίων ἀλλήλοις ἀντιμεθισταμένων ὥσπερ ἐν ταῖς δίναις . τίς οὖν ἐνταῦθα τοῦ κενοῦ χρεία , ἵν.α μὴ σῶμα διὰ σώματος χωρήσῃ ; ὃν γὰρ εἶχε τόπον τουτὶ τὸ μόριον ἐν τῷ ὕδατι , τοῦτον ἔχει τὸ ἕτερον νῦν . Δεύτερον τοίνυν ἔλεγον , ‘εἰ πυκνοῦται τὰ σώματα , ἔσται κενόν · συνίεται γὰρ εἰς τοῦτο᾿ . καὶ τοῦτο δὲ ψεῦδος · πυκνοῦται γὰρ ἐκθλιβομένου τοῦ λεπτοῦ σώματος καὶ οἷον ἐκπυρηνίζοντος , οἷον ὕδωρ μὲν πιλοῦται ἀέρος ἐκπυρηνιζομένου καὶ ἀὴρ δὲ πυρός , γῆ δὲ ὕδατος · ἐγκέκραται γὰρ ἀεὶ λεπτότερόν τι τῷ παχυτέρῳ , διὸ πυρὸς πίλησις οὐκ ἔστι . Τρίτον φασὶν ῾εἰ αὔξησις ἔστιν , καὶ διάστημα · σῶμα γὰρ οὐ χωρεῖ διὰ σώματος᾿ . εἰ μὲν οὖν αὔξησιν λέγουσιν πᾶσαν μεγέθους ἐπίδοσιν , ἀπιθάνως ψεύδονται · πάνυ πολλὰ γὰρ αὔξεται εἰς πλείονα ὄγκον μηδὲ προσθήκης τινὸς αὐτοῖς γινομένης , ὡς καὶ τὸ ὕδωρ , ἡνίκα ἄν εἰς ἀέρα μεταβληθῇ . ἐνταῦθα ὁ μὲν ὄγκος αὔξεται , σῶμα δὲ οὐ προστίθεται . εἰ δὲ τὴν κυρίως τὴν ἐκ τῆς τροφῆς , οὐκέτι ὑπ’ ἄλλων , ἀλλὰ τοῖς αὑτῶν πτεροῖς ἁλίσκονται τὸ τοῦ λόγου · ὅλως γὰρ ὁ περὶ τῆς αὐξήσεως λόγος αὐτὸς ἑαυτὸν ἐπιλυμαίνεται . ἵνα γὰρ λύσῃ κοινὴν ἀπορίαν , τὸ κενὸν εἰσάγειν ἐπιχειρῶν , ὅταν φαίνηται καὶ εἰσαχθέντος μηδὲν περαίνων , τὴν χρείαν αὐτοῦ διαβάλλει · βούλεται | γὰρ σῴζειν τὴν αὔξησιν τὰς ἐπιφερομένας ἀπορίας διαφυγγάνων , φυλάττει δὲ αὐτὰς μᾶλλον ἢ φυλάττεται . εἰ γὰρ διιούσης διὰ τοῦ κενοῦ τῆς τροφῆς πρόσκρισις γένηται τῷ λοιπῷ σώματι , ὅρα δέ , πῶς ταῦτα ἀπορεῖν ἔνεστιν . ἢ γὰρ οὐ πάντη γίνεται ἡ προσθήκη τη τῷ σώματι , ἀλλὰ κατὰ μόνα τὰ κενὰ καὶ οὐκ ἔστιν αὔξησις · ἤ , εἰ πά τῶν δυοῖν θάτερον ἀναγκαῖον , ἢ πάντη κενὸν εἶναι τὸ σῶμα ἢ σῶμα χωρεῖν διὰ σώματος ἤ , εἴπερ ἄτοπα ταῦτα , πάλιν θάτερον τοῖν δυοῖν , ἢ τὴν τροφὴν εἶναι κενὸν ἢ μηδαμῶς αὔξησιν εἶναι . ἆρά σοι προὔργου τι πεποιηκέναι δοκοῦσιν οἱ τὸ κενὸν εἰσάγοντες πρὸς τὴν ἀπορίαν , ἀλλ’ οὐχ ἑαυτοὺς καταβάλλειν φάσκοντες μὲν γὰρ ἀναγκαῖον εἶναι διὰ τὴν αὔξησιν τὸ κενόν , μὴ σῴζοντες δὲ αὐτήν , εἰ καὶ τοῦτο παραδεξαίμεθα · ταὐτὰ δὲ καὶ περὶ τῆς τέφρας ὑπομένει ὁ λόγος · ἢ γὰρ ἔλαττον ἐχρῆν εἶναι τὸ ὕδωρ τὸ μετὰ τὴν τέφραν ἐμβαλλόμενον τῇ κύλικι , ἐπειδὴ καὶ τὰ κενὰ ἐλάττω τὰ μετὰ τῆς τέφρας τῶν πρὸ τοῦ · ἤ , εἴπερ ἴσον ( τοῦτο γὰρ ὡς ἄπορον λέγεται ) , ἀνάγκη διὰ τῆς τέφρας χωρεῖν τὸ ὕδωρ ὅλον δι’ ὅλης , ὃ πάνυ καλῶς ποιοῦντες οὐ παραδέχονται . ὅλως δὲ οὐδ’ ἀπόδειξις τοῦτο · οὐ γάρ , πῶς ἐστι κενόν , ἐπιδεικνύουσιν , ἀλλὰ πρὸς ἄπορον ἵστανται , ὃ μηδὲ αὐτοὶ διορθοῦνται . 8 . Ταῦτα μὲν οὖν ὅπως δεῖ λύειν , εἰρήσεται καὶ τοῦ κενοῦ χωρίς . νῦν δὲ ἐπειδὴ μάλιστα κινήσεως αἴτιον τὸ κενὸν ὑπολαμβάνουσιν αὖθις τοῦτο ἐπισκεψόμεθα · καὶ ἐπειδή τινες μὲν αὐτὸ ἐν τοῖς σώμασι καταμιγνύουσιν , | τινὲς δὲ ἀθρόον κεχωρισμένον ποιοῦσι , πρῶτον τοῦτο ἐξετάσομεν , εἰ τὸ τοιοῦτον κενὸν ( λέγω δὲ τὸ κεχωρισμένον ) δύναται κινήσεως εἶναι . ἄτοπον δὴ τὸ λέγειν κενὸν αἴτιον εἶναι κινήσεως ὁρῶντας ἑκάστου τῶν ἁπλῶν σωμάτων τὴν οἰκείαν φύσιν τῆς κινήσεως αἰτίαν οὖσαν . ἑκάστου γάρ ἐστι φύσει φορά τις ἰδία · πυρὸς μὲν γὰρ ἐπὶ τὸ ἄνω , γῆς δὲ ἐπὶ τὸ κάτω · τὸ κενὸν δὲ πῶς αἴτιον τοῦ ἄνω ἡ κάτω κινεῖσθαι ; ἀδιάφορον γὰρ πανταχῆ τὸ κενόν , ὥστε ἡνίκα ἄν ἐν αὐτῷ τεθῇ τὰ σώματα , ἢ πανταχοῦ δεῖ αὐτὰ φέρεσθαι ἡ πανταχοῦ μένειν καὶ μονῆς αἴτιον μᾶλλον εἶναι τὸ κενὸν ἡ κινήσεως . οὗτος ὁ λόγος ἁρμόζει καὶ πρὸς τοὺς ποιοῦντας διάστημα τὸν τόπον κεχωρισμένον . πῶς γὰρ ἐπὶ τὸν οἰκεῖον τόπον οἰσθήσεται ἕκαστον τῶν φυσικῶν σωμάτων ἢ πῶς ἐν αὐτῷ μενεῖ , δεικτέον αὐτοῖς · ἡμεῖς μὲν γὰρ τὸ πέρας τοῦ περιέχοντος λέγοντες ἐφελκόμεθα τῇ συγγενείᾳ καθὰ προείρηται , τὸ δὲ διάστημα ἀδιάφορον πανταχοῦ . τί γὰρ διοίσει τὸ ἄνω τοῦ κάτω ; νῦν μὲν γὰρ ἐπειδὴ τὰ σώματα διαφέρει τὰ ἄνω ὄντα τῶν κάτω , καὶ τὰ πέρατα αὐτῶν διαφέρει , οἷς περιέχει τὰ συγγενῆ ( οὐ καθ’ αὑτὰ τὰ πέρατα ποιοῦμεν τόπους ὡς τὴν μαθηματικὴν ἐπιφάνειαν , ἀλλὰ τὴν ἐν φυσικῷ σώματι καὶ ἀχώριστον ) , οἱ δὲ τὸ διάστημα λέγοντες εὐθὺς χωριστὸν αὐτὸ βούλονται εἶναι τῶν φυσικῶν καὶ ἁπλῶν σωμάτων . οὐδὲν οὖν διοίσει τὸ ἐν πυρὶ τοῦ ἐν ὕδατι · οὐδὲ γὰρ ἀπολαύει τι τοῦ σώματος , ἀλλ’ ἔστι καθ’ αὑτό , καθάπερ δὴ καὶ τὸ κενόν , εἴπερ ἔστιν · εἴρηται γάρ , ὅτι τὸ κενὸν οὐδὲν | ἄλλο ἢ τόπον ἡγοῦνται οἱ τὸ διάστημα παράγοντες εἰς τὸν τόπον . εἰ μὴ οὖν τοῦτο αἴτιον κινήσεως τὸ διάστημα , ἀναίτιον ὁμοίως καὶ τὸ κενόν · καθάπερ γὰρ ἄλληλα συνεισάγει , οὕτως ἀλλήλοις καὶ συναπόλλυται . προστίθησι δὲ Ἀριστοτέλης , ὅτι τῷ διάστημά τι λέγοντι τὸν τόπον ἕπεται καὶ τὰ μέρη καθ’ αὑτὰ ποιεῖν ἐν τόπῳ . τοῦτο δὲ προλαβόντες ἡμεῖς ἐν τοῖς περὶ τοῦ τόπου τί ἄν πάλιν λέγωμεν ; Συμβαίνει δὲ τοῖς λέγουσιν ἀναγκαῖον εἶναι κενόν , εἴπερ ἔστι κίνησις , τοὐναντίον μᾶλλον , ἐάν τις ἐπισκοπῇ μὴ ἐνδέχεσθαι κινεῖσθαι μηδέν , ἄν ᾖ κενόν . ὥσπερ γὰρ λέγουσί τινες διὰ τὸ ὅμοιον τοῦ περιέχοντος τὴν γῆν ἠρεμεῖν , τοῦτο ἀκολουθεῖ καὶ τοῖς τὸ κενὸν τιθεμένοις . οὐ γὰρ ἔστιν οὗ μᾶλλον ἢ ἧττον κινήσεται · ᾗ γὰρ κενόν , οὐκ ἔχει διαφοράν . ἔπειτα ὅτι πᾶσα κίνησις ἢ βίᾳ ἢ κατὰ φύσιν , ἀνάγκη δὲ ἄνπερ ᾖ βιαία , πρώτην εἶναι τὴν κατὰ φύσιν · ὑστέρα γὰρ αὕτη ἐκείνης καὶ ἐκτροπή . οὐδὲ γὰρ ἄν βίαιος εἴη καὶ παρὰ φύσιν μὴ τῇ κατὰ φύσιν ἀντικειμένῃ . ἄν τοίνυν ἐπιδείξωμεν μὴ σῳζομένην τὴν κατὰ φύσιν ἐν τῷ κενῷ , δῆλον ὡς οὐδὲ ἄλλη τις τῶν παρὰ φύσιν σωθήσεται . ἀλλὰ μὴν φύσει πῶς ἔσται μηδεμιᾶς οὔσης διαφορᾶς ἐν τῷ κενῷ καὶ ἀπείρῳ ; καθὸ μὲν γὰρ ἄπειρον λέγουσιν , ἀναιροῦσι τὸ ἄνω καὶ κάτω καὶ ὅλως τὸ μέσον καὶ ἔσχατον , ἐφ’ ἃ κατὰ φύσιν ἡ κίνησις τοῖ σώμασιν τοῖς φυσικοῖς · καθὸ δὲ κενόν , πᾶσαν αὐτοῦ διαφορὰν ἀφαιροῦσιν · ὥσπερ γὰρ τοῦ μηδενὸς οὐδεμία ἐστὶ διαφορά , οὕτω καὶ τοῦ κενοῦ · τὸ γὰρ κενὸν μὴ ὄν τι καὶ στέρησιν | λέγει Δημόκριτος , ὥστε , εἴπερ ἡ κατὰ φύσιν κίνησις διαφορᾶς δεῖται τοῦ περιέχοντος , αὕτη δὲ οὐκ ἔστιν ἐν τῷ κενῷ , οὐδ’ ἄν ἡ παρὰ φύσιν κίνησις εἴη , μὴ οὔσης δὲ ταύτης οὐδ’ ἂν ἄλλη τις τῶν μετὰ ταύτην ὑπάρχοι . οἴχεται οὖν ἡ κίνησις , εἰ τὸ κενὸν εἴη , καὶ ἀληθὲς ἄρα τὸ εἰρημένον , ὡς εἴπερ ἔσται κίνησις , ἀναιρετέον τὸ κενόν , οὐκ εἰσακτέον . ἐξήρκει μὲν οὖν καὶ οὕτως ἀποδεῖξαι τὴν παρὰ φύσιν κίνησιν μὴ σῳζομένην ἐκ τοῦ μὴ σῴζεσθαι τὴν κατὰ φύσιν . τυγχανέτω δὲ καὶ καθ’ αὑτὸ λόγου τινός · πᾶσα γὰρ ἡ παρὰ φύσιν κίνησις ἢ παρόντος καὶ βιαζομένου τοῦ κινοῦντος γίνεται ἢ ἀφισταμένου καὶ οὐχ ἁπτομένου τοῦ τὴν ἀρχὴν ἐνδόντος , ὡς ἐπὶ τῶν ῥιπτούντων καὶ τοξευόντων , σῴζεται δὲ αὐτῶν οὐδετέρα . οὐδὲ γὰρ ῥίψις ἔχοι ἄν εὔλογον αἰτίαν · νῦν μὲν γὰρ κινεῖται τοῦ ῥίψαντος καὶ ὤσαντος οὐχ ἁπτομένου ἢ τῶ ἀντιπεριίστασθαι τὸν ἀέρα τὸν πρὸ τοῦ ῥιπτομένου σώματος ὑπὸ τῆς ῥύμης καὶ γίνεσθαι κατόπιν ἐπωθοῦντα μέχρι τοσούτου , μέχρις ἄν ἡ ῥύμη χαλασθῇ εἴτε κατεκλυθῇ , ἢ τῷ τὸν ἀέρα αὐτὸν ὠθεῖν οἷον συνωθούμενον τῷ βληθέντι ἐπισυρρυέντος αὐτῷ τοῦ μετ’ αὐτὸν ἀέρος ἀθρόου . εὐκίνητος γὰρ ὤν , εἰ μόνον ἀρχὴν λάβοιτο , πρόεισιν ἐπὶ πλεῖστον τὴν ἐνδοθεῖσαν κίνησιν διαφζουλάιτων καὶ θάττω κινούμενος κίνησιν τῆς τοῦ ὠσθέντος φορᾶς , ἣν φέρεται κατὰ φύσιν ἐπὶ τὸν οἰκεῖον τόπον . τούτων δὲ οὐδὲν ὑπάρχει λέγειν ἐν τῷ κενῷ . ἀλλὰ μὴν οὐδ’ ὡς · παρόντος τοῦ βιαζομένου καὶ οἷον ὠθοῦντος ἢ ἕλκοντος · αὐτὸ γὰρ ἐκεῖνο τὸ βιαζόμενον πῶς κινεῖται ; πότερον κατὰ φύσιν ἢ | παρὰ φύσιν ; ἕξει γὰρ πάλιν τὸ αὐτὸ ἄτοπον . ἔτι οὐδεὶς ἄν ἔχοι εἰπεῖν , διὰ τί κινηθὲν στήσεταί που ; τί γὰρ μᾶλλον ἐνταῦθα ἢ ἐνταῦθα ; εἰ δὲ ἐνταῦθα , διὰ τί οὐ πανταχοῦ ὥς τε ἠρεμήσει ; ἢ γὰρ ἀεὶ ἑστάναι ἀναγκαῖον ἢ ἀεὶ φέρεσθαι . ἀλλ’ ἴσως ἐμποδιεῖ τι τῇ κινήσει τὸ κρεῖττον καὶ ἰσχυρότερον , μεταβήσεται δὲ πάλιν ἐπὶ τοῦτο ὁ λόγος . τοῦτο γὰρ τὸ κρεῖττον πότερον ἕστηκε καὶ διὰ τί ἐνθάδε καὶ οὐκ ἀλλαχοῦ ; ἢ κινεῖται καὶ πῶς κινεῖται ἢ πῶς ἐμποδιεῖ ; ἔτι φασὶν αὐτοὶ διὰ μὲν τοῦ πλήρους μηδὲν κινεῖσθαι · μὴ γὰρ ὑπείκειν , διὰ τοῦ κενοῦ δέ , ὡς οὐκ ἔχοντος ἀντιτυπίαν οὐδὲ κωλύοντος · οὕτω γὰρ καὶ δι’ ἀέρος μὲν μᾶλλον κινεῖσθαι , ἐπειδὴ μᾶλλον ἐγγὺς τοῦ κενοῦ , ἧττον δὲ δι’ ὕδατος , διὰ γῆς δὲ οὐκέτι . ἐν κενῷ δὲ ἀπείρῳ οὐκ ἔστιν εἰκτικώτερον οὐδὲν ἄλλο ἄλλου , ὥστε πάντη ὁμοίως οἰσθήσεται . τοῦτο καὶ πρὸς τοὺς περὶ Χρύσιππον ῥητέον · διὰ τί ὁ κόσμος οὐκ εἰς ἄπειρον οἰσθήσεται φερόμενος ἐπὶ πᾶν τοῦ κενοῦ μέρος ὁμοίως ἢ διὰ τί ἐνταῦθα μὲν βούλονται στηρίζειν αὐτόν ; πρὸς μὲν γὰρ τὸ μὴ διασπᾶσθαι ἀρκείτω ἡ συνέχουσα ἕξις · πρὸς δὲ τὸ ὅλον μετὰ τῆς συνεχούσης ἕξεως ἐνταῦθα μένειν τί ἂν ποιοῖ ; Ἔτι δὲ καὶ ἐκ τῶνδε φανερόν , ὅτι οὐκ ἔστιν ἡ κίνησις ἐν κενῷ . ἀναιρεῖται γὰρ τὸ θᾶττον καὶ βραδύτερον ἐν κινήσει , πρᾶγμα ἐναργὲς καὶ οὐδὲ λόγου δεόμενον . ὁρῶμεν γὰρ τῆς ἀνισοταχοῦς κινήσεως τοῖς ὁμογενέσι σώμασι καὶ ὁμοίαν ἔχουσι τὴν ῥοπὴν οἷον ἐπὶ τὸ κάτω ἢ ἐπὶ τὸ ἄνω δύο οὔσας αἰτίας , εἰ καὶ τὰ σχήματα | ταὐτὰ εἴη · ἢ γὰρ τῷ διαφέρειν τὸ δι’ οὗ κινεῖται ( οἶον εἰ τὸ μὲν δι’ ὕδατος φέροιτο τὸ δὲ διὰ ἢ τὸ μὲν δι’ ὕδατος τὸ δὲ δι’ ἀέρος ἢ τὸ μὲν διὰ μένοντος τὸ δὲ δι’ ἀντικινουμένου · ἀνακρουόμενον γὰρ ὑπὸ τούτου βράδιον κινεῖται ) ἢ τῷ τὸ βάρος αὐτὸ μὴ ἴσον εἶναι τῶν φερομένων . καὶ γὰρ ἄν τἆλλα πάντα ταὐτὰ ὑπάρχῃ , θᾶττον τὸ βαρύτερον κινηθήσεται , οἷον εἰ σφαῖρα χρυσοῦ τε καὶ ἀργύρου δι’ ἀέρος ἄμφω κινοῖντο . ἀλλ’ αὕτη μὲν ἡ διαφορὰ ἀναβεβλήσθω · λόγου γὰρ τεύξεται κατ’ ἰδίαν . ἀλλ’ ὅταν γε τὸ μὲν παχύτερον ᾖ τὸ δὲ λεπτότερον τῶν σωμάτων , δι’ ὧν φέρεται τὸ κινούμενον , σκεπτέον τὸ συμβαῖνον . τὸ γὰρ ἴσον βάρος , εἰ καὶ τὸ σχῆμα ταὐτὸ ἔχει , διὰ τοῦ λεπτοτέρου θᾶττον δίεισιν ἢ παχυτέρου , λέγω δὲ τὸ ἴσον διάστημα · οὐ γὰρ ὁμοίως εὐδιαίρετον ὕδωρ ἀέρι . οἷον ἔστω σφαῖρα χρυσοῦ καὶ κινείσθω δι’ ἀέρος τε καὶ ὕδατος σταδιαίαν γραμμήν , ὧν θᾶττον δὴ κινηθήσεται διὰ τοῦ ἀέρος ἡ σφαῖρα καὶ τοσούτῳ θᾶττον , ὅσῳπερ ὁ ἀὴρ λεπτότερος τοῦ ὕδατος ᾖ . ἔσται δὲ καὶ τῶν χρόνων ἀναλογία , οὓς κινεῖται ἡ σφαῖρα , πρὸς τὰ σώματα δι’ ὧν κινεῖται . ὡς γὰρ ὕδωρ πρὸς ἀέρα ἔχει , οὕτως ὁ χρόνος , ἐν ᾧ δι’ ὕδατος κινεῖται , πρὸς τὸν χρόνον , ἐν ᾧ δι’ ἀέρος . ὅσῳ γὰρ μανώτερον καὶ λεπτότερον ἀὴρ ὕδατος , τοσοῦτον ὁ χρόνος ἐλάττων τοῦ χρόνου καὶ ἀνάπαλιν ἀρχόμενος τῆς ἀναλογίας ὁμοίως ἔχε . ὡς γὰρ ὁ χρόνος πρὸς τὸν χρόνον , οὕτως τὸ σῶμα πρὸς τὸ σῶμα . τούτων οὖν κειμένων φανερόν , ὅτι τὸ κενὸν οὐδένα λόγον ἔχει πρὸς τὸ πλῆρες , ᾧ ὑπερέχει αὐτοῦ κατὰ λεπτότητα · οὐδὲ γάρ | ἐστι σῶμα ὅλως , εἰ δέ , ὡς τὸ σῶμα πρὸς τὸ κενὸν ἔχει , οὕτω καὶ ὁ χρόνος . ἐν ᾧ διὰ σώματος κινεῖται , ταὐτὸ διάστημα πρὸς τὸν χρόνον , ἐν ᾧ διὰ τοῦ κενοῦ , τὸ δὲ σῶμα πρὸς τὸ κενὸν οὐκ ἔχει λόγον , οὐδὲ ὁ χρόνος ἕξει πρὸς τὸν χρόνον . ἀλλὰ παντὸς χρόνου πεπερασμένου πρὸς πάντα χρόνον ἐστὶ λόγος · πρὸς ὃν ἄρα οὐκ ἔσται λόγος , οὐδὲ χρόνος ἐστίν · οὐκ ἄρα ἐν χρόνῳ διὰ τοῦ κενοῦ κινηθήσεται · οὐδὲ κινηθήσεται ἄρα . πᾶσα γὰρ κίνησις ἐν χρόνῳ . ἵνα γὰρ μᾶλλον γένηται τὸ λεγόμενον δῆλον , ὑποκείσθω τὸ αὐτὸ βάρος ἐν ὥρα μιᾷ δι’ ἀέρος λεπτοτάτου σταδιαῖον κινεῖσθαι διάστημα . διὰ τοίνυν τοῦ κενοῦ τὸ στάδιον τοῦτο ἐν πόσῳ κινηθήσεται χρόνῳ ; εἰ γὰρ ἐν ἡμίσει καὶ διπλασίων ὁ χρόνος τοῦ χρόνου , καὶ ὁ ἀὴρ ἔσται διπλασίῳ παχύτερος τοῦ κενοῦ καὶ εἰ ἐν τριτημορίῳ τῆς ὥρας καὶ εἰ δεκατημορίῳ καὶ εἰ μυριοστῷ , παραπλήσιον ἄτοπον · οὐδένα γὰρ ἔσται λόγον εὑρεῖν τοῦ σώματος πρὸς τὸ κενόν , ἀλλὰ παντὸς ὑπερβάλλει τοῦ λαμβανομένου . εἰ γὰρ δή τις βιάζοιτο καὶ διὰ τοῦ κενοῦ . κινεῖσθαι ἐν χρόνῳ τὸ βάρος , ὅρα καὶ ἄλλο τι ἄτοπον . κινείσθω γὰρ διὰ τοῦ κενοῦ τὸ σταδιαῖον μέγεθος ἐν ὥρᾳ μιᾷ . κινηθήσεται τοίνυν αὐτὸ δι’ ἀέρος ἐν πλείονι χρόνῳ , κινείσθω λόγου χάριν ἐν δυσὶν ὥραις . δῆλον οὖν , ὡς ἐν ὥρᾳ μιᾷ μόριόν τι κινηθήσεται , κινείσθω τὸ ἡμιστάδιον τοῦ ἀέρος ἐν ὥρᾳ μιᾷ . ἐν ἴσῳ ἄρα χρόνῳ διά τε πλήρους καὶ διὰ κενοῦ κινηθήσεται . εὐθὺς μὲν δὴ καὶ τοῦτο ἄτοπον , ἔσται δὲ καὶ ἕτερον ἀτοπώτερον . τὸν γὰρ αὐτὸν ἕξει λόγον τὸ πλῆρες πρὸς τὸ πλῆρες , τὸ ἡμιστάδιον τοῦ | ἀέρος πρὸς τὸ στάδιον καὶ τὸ κενὸν στάδιον πρὸς τὸ πλῆρες στάδιον τοῦ ἀέρος , εἴπερ καὶ ὁ χρόνος ἐν ἀμφοῖν τῆς κινήσεως ἔν τε τῷ σταδιαίῳ κενῷ καὶ ἡμισταδίῳ ἀέρι τουτέστιν ἡ ὥρα ) πρὸς τὸν χρόνον τῆς κινήσεως τὸν ἐν τῷ σταδιαίῳ ἀέρι , λέγω δὲ τὰς δύοὥρας . ταῦτα μὲν οὖν σφόδρα ἀποδεικτικῶς προσηπόρησεν Ἀριστοτέλης τοῖς κινεῖσθαί διὰ τοῦ κενοῦ τιθεμένοις · ὃ δὲ προστίθησι τούτοις , οὔτε πάντη ἀληθὲς καὶ ὄχλον ἄν παράσχοι πάνυ ἀσαφῶς εἰρημένον . τοῦτο μὲν οὖν , ὅτῳ σχολὴ περίεστιν , ἐκ τῶν ἐξηγήσεων ἀναλέξεται . ὄντων δὲ οὕτως ἀτόπων τῶν ἀκολουθούντων τῇ τοὐ κενοῦ θέσει τὴν ὑπόθεσιν ἀναιρετέον , ᾗ ταῦτα ἕπεται , ἡ δέ αἰτία φανερὰ τῆς ἑπομένης ἀτοπίας ἐστίν . ἐπειδὴ γὰρ πᾶσα κίνησις ἐν χρόνῳ , ἀνάγκη καὶ τῆς ἐν τῷ κενῷ κινήσεως εἶναί τινα χρόνον , ἀλλὰ παντὸς χρόνου πρὸς πάντα χρόνον , ἄν ὦσι πεπερασμένοι , λόγος ἐστίν . ὁ αὐτὸς ἄρα ἔσται καὶ τοῦ κενοῦ πρὸς τὸ πλῆρες , ὃν οἱ χρόνοι πρὸς ἀλλήλους ἔχουσιν , ἐν οἷς τι διὰ τοῦ κενοῦ καὶ διὰ τοῦ πλήρους κεκίνηται ἴσον διάστημα . αὕτη μὲν οὖν οὕτω τῆς ἀνισοταχοῦς κινήσεως ἡ αἰτία παραπόλλυται τοῖς τὸ κενὸν τιθεμένοις καὶ ἑτέρα δὲ ὁμοίως ἡ περὶ τὴν διαφορὰν τῶν δι’ ὧν φέρεται · οὐ γὰρ οἷόν τε τὸ μὲν τοῦ κενοῦ μένειν τὸ δὲ ἀντικινεῖσθαι · τίς γὰρ κενοῦ κίνησις γένοιτο ἄν ; ἴδωμεν δὲ καὶ τήν γε τοῖς βαναύσοις γνώριμον διασῴζουσι ; καὶ γὰρ χαλκοτύποι καὶ σιδηρεῖς καὶ χρυσοχόοι καὶ μάγειροι καὶ ναῦται καὶ ἁλιεῖς καὶ ἁπλῶς οἱ τὴν θάλασσαν ἐργαζόμενοι , ὅταν ἢ τρυτάνην ἕλκωσιν ἢ δίκτυα χαλῶσιν ἢ βυθίζωσιν τὰς ἀγκύρας καὶ συμ|βαίνῃ τοῖς μὲν θᾶττον , τοῖς δὲ σχολαιότερον φέρεσθαι κάτω . οὐκ ἀποροῦσιν ἀποκρίσεως , εἰ πύθοιο παρ’ αὐτῶν , πῶς διὰ τῆς αὐτῆς θαλάσσης τὸ ἴσον βάθος ὅμοιον ἔχουσα τὸ σχῆμα ἥ τε δεκατάλαντος ἄγκυρα καὶ ἡ τριτάλαντος οὐ κατὰ τὸν ἴσον φέρονται χρόνον , ἀλλὰ τῆς μὲν θᾶττον αἰσθάνονται προσερεισαμένης τῷ βυθῷ , τῆς δὲ βράδιον . ἐροῦσι γὰρ ἐπιγελάσαντες , οἶμαι , ὅτι τὰ δέκα τῶν τριῶν ἐστι βαρύτερα . ταύτην τοίνυν οὐχ ἕξουσιν ἡμῖν οἱ πάνσοφοι οὗτοι τὴν αἰτίαν ἀποδιδόναι , ἀλλ’ ὅταν ἐν τῷ κενῷ κινῶνται μολίβδου τε σφαῖρα καὶ κισσήρεως , ἢ κινεῖσθαι ἰσοταχῶς ἐροῦσιν αὐτὰς ἢ τοῦ γε θᾶττον τὴν μολιβδίνην κινεῖσθαι τίνα ἕξουσι λόγον λέγειν ; ἐν μὲν γὰρ τοῖς πλήρεσιν ἐξ ἀνάγκης θᾶττον φέρεσθαι τὸ βαρύτερον · μᾶλλον γὰρ διαιρεῖ τὴν ὑποκειμένην οὐσίαν τῇ δυνάμει , ἄν τε ὕδωρ ἄν τε ἀὴρ ᾖ , δι’ οὗ φέρεται . ἐν δὲ τῷ κενῷ τί πλέον ἕξει τάχους μόλιβδος τοῦ φελλοῦ ; εἴκει γὰρ ἀμφοτέροις ὁμοίως , μᾶλλον δὲ οὐδὲ εἴκει · καὶ γὰρ τοῦτο τῶν ματαίων ἐστίν . ἀνῄρηται γοῦν τὸ βαρύτερον καὶ κουφότερον καὶ πάντα ἰσοταχῶς κινηθήσεται , ὥστ’ , εἰ ταῦτα ἀδύνατα τὴν ὑπόθεσιν , παραιτητέον δι’ ἣν ταῦτα συμβαίνει . ἀλλὰ τὴν περὶ τὰ σχήματα τῶν κινουμένων τῆς κινήσεως διαφορὰν φυλάττουσιν μόνην · ζητεῖται γάρ , διὰ τί πλατὺς σίδηρος ἢ μόλιβδος ἐπιπολάζει τῷ ὕδατι , στρογγύλος δ’ οὐκέτι , οὐδὲ μακρὸς κἂν πάνυ μικρότερος ᾖ . ἡμῖν μὲν γὰρ ὑπάρχει λέγειν , ὅτι τὰ πλατέα μὲν διὰ τὸ πολὺν ἐπιλαμβάνειν ἀέρα ἢ ὕδωρ , οἷς ἐποχεῖται , οὐ ταχέως φέρεται κάτω · οὐδὲ γὰρ διασπᾶται ῥᾳδίως τὸ ὑποκείμενον ὑπὸ τῆς ἀμβλύτητος τοῦ σχήματος · τὰ 1 δ’ ἄλλως ἐσχηματισμένα ὀλίγον ἐπιλαμβάνει τόπον , διὸ τάχιστα , ὅπῃ ἄν ῥέψῃ , ῥήγνυται ὁ ἀήρ · μαλακώτερος γὰρ ὢν μᾶλλον δὲ διίσταται . τούτοις δὲ εἰ τὰ αὐτὰ δυνατὸν λέγειν , οὐκ οἶδα . ταῦτα γὰρ καὶ ὑπὲρ τῶν ἀτόμων ἐρωτητέον · εἴτε γὰρ ἀνισοταχῶς ἐν τῷ κενῷ φέρονται , τὴν αἰτίαν λεγέτωσαν ἡμῖν , εἴτε ἰσοταχῶς , δεικνύτωσαν , πῶς ἀλλήλας καταλήψονται ἢ πῶς συμπλακήσονται καὶ γεννήσουσιν ἕτερον . ὅτι μὲν οὗν ἀναιρεῖ κίνησιν μᾶλλον τὸ κενὸν ἢ κατασκευάζει , δῆλόν ἐστιν . Καὶ τῆς κινήσεως δὲ ἀφισταμένοις καὶ καθ’ αὑτὸ τὸ κενὸν ἐξετάζουσι φανείη ἄν τὸ λεγόμενον κενὸν ὡς ἀληθῶς κενόν . ἐπεὶ γὰρ δέδεικται σῶμα διὰ σώματος μὴ χωρεῖν , ὅταν τιθῆται ἄλλο σῶμα ἐν ἄλλῳ σώματι , ἀναγκαῖον ἐκστῆναι τῷ ἐπιόντι τὸ προυπάρχον καὶ τοσοῦτόν γε , ὅσον ὄγκος τοῦ τιθεμένου · καὶ τοῦτο δῆλον ἐπ’ ἐνίων εὐθὺς , ὥσπερ εἴ τις εἰς ὕδωρ ἐμβάλλοι λίθινον κύβον . τοσοῦτος γὰρ ὁ ὄγκος τοῦ ὕδατος ὑπεκστήσεται , ὅσοσπερ ἐστὶ τοῦ κύβου . ἐπ’ ἐνίων δὲ οὐ πρόδηλον μὲν τῇ αἰσθήσει , συμβαίνει δὲ ὁμοίως καὶ φωρᾶται ἔκ τινων κατασκευασμάτων . ἐν γὰρ ταῖς κλεψύδραις ὅταν μεσταῖς οὔσαις ἀέρος ἐγχέηται ὕδωρ , δίοδον τοῦ ἀέρος γλῶσσαι αὐλητῶν ἢ σαλπίγγων προστιθέμεναι ταῖς ὀπαῖς διελέγχουσι · ψοφεῖ γὰρ ἐπειγόμενος πρὸς τὰ ὄργανα . εἰ δὲ μηδεμίαν ἔξοδον δοίης , βιάζοιο δὲ ἕτερον σῶμα ἐπεμβάλλειν , ἢ πιλοῦται εἰς αὑτὸν μεταβάλλων εἰς ὄγκον ἐλάττω καὶ παχύνεται συστελλόμενος , ὥστε δέξασθαι τὸ ἀγγεῖον τοῦ ἐπεισαγομένου τοσοῦτον , ὅσον ἡ πίλησις τοῦ πρώτου ὄγκου συνέστειλεν , ἢ | θᾶττον ἄν διαρρήξειε τὸ ἀγγεῖον , εἰ σῶμα ἕτερον ἐκβιάσαιο · ταῦτα τοίνυν οὕτως ἐναργῶς φαινόμενα καὶ δεικνύμενα ὑπὸ τῶν δημιουργῶν ὅσαι ἡμέραι ὁ περὶ τοῦ κενοῦ λόγος οὐ προσποιεῖται ἢ ἀγνοεῖ . καίτοι τί ποτε ἐροῦσιν , ὅταν ἐν κενῷ τιθῆται σῶμα ; πότερον ὑπεξίστασθαι τὸν ἴσον ὄγκον τοῦ κενοῦ ; καὶ πῶς οὐ γελοῖον , ἀλλὰ μένειν ; καὶ πῶς οὐ θαυμαστὸν διεξιέναι διὰ τοῦ κύβου τὸ ἴσον διάστημα τοῦ κενοῦ ; εἰ γὰρ μηδὲν παντάπασίν ἐστι τὸ κενόν , οὐδὲ ἡμεῖς ἄλλο τι λέγομεν · εἰ δέ τινα ἔχει φύσιν καὶ ἔστι διάστημα ἐπὶ τρία , πῶς διὰ τοῦ τοιούτου διαστήματος δίεισι ; τοῦτο γὰρ ὁμοίως ἄτοπον , ὡς εἰ μηδὲ τὸ ὕδωρ μεθίστατο τῷ λιθίνῳ κύβῳ , μηδὲ ὁ ἀήρ ἀλλὰ πάντη διῄεσαν δι’ αὐτοῦ . οὐ γὰρ ταῦτα μὲν κωλυθήσεται δι’ ἀλλήλων χωρεῖν καὶ ἐν ταὐτῷ γίνεσθαι τόπῳ , ὅτι θερμὰ καὶ ψυχρὰ καὶ κοῦφα δὴ καὶ βαρέα καὶ μετὰ τῶν ἄλλων παθῶν , τὸ κενὸν δὲ ἁπάντων τῶν τοιούτων ἐστερημένον οὐκέτι · εἴρηται γὰρ καὶ πρότερον ἤδη , ὅτι τοῖς σώμασιν τὸ εἶναι ἐν τόπῳ κατὰ μόνα ὑπάρχει τὰ διαστήματα , ἅπερ εἰ καὶ ἀχώριστα τῶν ἄλλων συμβεβηκότων ἐστίν , ἀλλὰ τό γε εἶναι αὐτοῖς διαστήμασιν ἕτερον , καὶ ὁ λίθος οὐκ , ἐπειδὴ λευκὸς ἢ μέλας ἢ θερμὸς ἢ ψυχρὸς ἢ κοῦφος ἢ βαρύς , τοσόνδε δεῖ κατέχειν τόπον , ἀλλ’ ἐπειδὴ τοσοῦτον αὐτοῦ τὸ διάστημα . καίτοι φέρεται μὲν διὰ τὴν βαρύτητα εἰς τοῦτον τὸν τόπον , ὅταν δὲ ἐν τόπῳ ᾖ , κατὰ τὸν ὄγκον ἐστὶν ἐν τόπῳ · καὶ γὰρ τούτῳ μόνῳ τῶν ὑπαρχόντων τῷ κύβῳ καὶ τὸ τοῦ τόπου μέγεθος ἔσται , οὐ τῇ βαρύτητι ἢ κουφότητι ἤ τισιν | ἄλλοις τῶν παθῶν . εἰ τοίνυν καὶ ὑπόθοιο λόγου χάριν τὸν λίθινον κύβον ἁπάντων κεχωρίσθαι τῶν ἄλλων συμβεβηκότων , ἐν μόνῳ δὲ εἶναι τῷ διαστήματι , οὐδέν ἧττον καθέξει τὴν ἴσην χώραν , ὅσην κατεῖχε καὶ μετὰ τῶν ἄλλων παθῶν , ὥστε καὶ ἐν τῷ κενῷ τὸ ἴσον καθέξει κενόν , ὅταν τε μετὰ τῶν συμβεβηκότων ὅταν τε χωρὶς τούτων νοῆται . τί οὖν τηνικαῦτα διοίσει τὸ τοῦ κύβου σῶμα τοῦ ἴσου κενοῦ καὶ τόπου ; καὶ εἰ δύο τοιαῦτα ἐν τῷ αὐτῷ , διὰ τί μὴ καὶ πλείω καὶ ἄπειρα ; ὅρα τοίνυν ἀναλαβὼν καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ἀποδείξεως · εἰ σῶμά ἐστιν ἐν ἐκείνῳ , διάστημά ἐστιν ἐν διαστήματι ( τὔτε γὰρ τὸ κενὸν καὶ τῷ σώματι τὸ εἶναι ἐν τόπῳ κατὰ διάστημα μόνον ὑπάρχει ) · εἰ δὲ διάστημα ἐν διαστήματι , καὶ σῶμα ἐν σώματι ἔσται · ἐπεὶ γὰρ κατὰ μόνους τοὺς ὄγκους τὰ σώματά ἐστιν ἐν τόπῳ , καὶ κατ’ οὐδὲν ἄλλο τῶν ὑπαρχόντων , εἰ δυνατὸν τὸν ὄγκον ἐν ὄγκῳ εἶναι , τά γε ἄλλα συμβεβηκότα οὐδὲν κωλύει τὸ σῶμα ἐν σώματι εἶναι . ἀλλὰ μὴν ἄτοπον σῶμα ἐν σώματι εἶναι · ἀδύνατον ἄρα καὶ σῶμα ἐν κενῷ εἶναι · ὄγκον μὲν γὰρ ἐν ὄγκῳ ποιεῖ τὸ σῶμα ἐν κενῷ , ποῖον δὲ σῶμα ἐν σώματι ὄγκον ἐν ὄγκῳ ; καὶ οὕτως μὲν οὖν ἐξήλεγκται μάταιον τὸ κενόν , εἴγε παράγεται μὲν ὑπὲρ τοῦ τὰ σώματα δέχεσθαι , δέχεσθαι δὲ αὐτὸ σῶμα οὐχ οἷόν τε . φανερώτερον δὲ ἐντεῦθεν · εἰ γὰρ τὸ ἐν ἑκάστῳ διάστημα χωριζόμενον τῷ λόγῳ τῶν παθῶν οὐδὲν διαφέρει τοῦ κενοῦ , κινούμενα δὲ καὶ μεταφερόμενα τὰ σώματα σὺν τοῖς ἰδίοις κινεῖται διαστήμασιν , τί δεῖ τοῖς σώμασιν ἄλλων τοιούτων διαστημάτων ; εἰ γὰρ καθὸ διάστημα ἕκαστον ἔχει , | ἑτέρου διαστήματος δεῖται , πῶς οὐ τὸ κενὸν ἄλλου δεήσεται , κἀκείνου ἄλλο , καὶ ἐπ’ ἄπειρον οὕτω προελευσόμεθα ; ὅτι μὲν τοίνυν οὐκ ἔστι κεχωρισμένον κενόν , ἐκ τούτων δῆλον . 9 . εἰσὶ δέ τινες , οἳ ἀπὸ τοῦ μανοῦ καὶ πυκνοῦ φανερὸν οἴονται εἶναι , ὡς ἔστι κενόν . εἴπερ ἐστὶ πύκνωσις ἡ εἰς ἐλάττονα ὄγκον τοῦ αὐτοῦ σώματος συστολὴ καὶ μάνωσις ἡ εἰς πλείονα καὶ μείζονα ὄγκον τοῦ αὐτοῦ σώματος ἄνεσις , ἀνάγκη κενὸν ἐν τοῖς σώμασι παρεσπάρθαι , εἰς ὃ τὰ πιλούμενα συστέλλεται καὶ διαχεῖται τὰ ἀραιούμενα . οὐ μόνον δὲ πύκνωσιν καὶ μάνωσιν ἀναιροῦσι τὸ κενὸν ἀναιροῦντες , ἀλλ’ ἤδη καὶ πᾶσαν κίνησιν . καὶ γὰρ ὅταν τι κατὰ τόπον κινῆται , συστελλόμενα τὰ παρακείμενα σώματα δι’ ὧν δίεισι , παρέχει χώραν τοῖς δι’ αὐτῶν κινουμένοις , ὥσπερ τοῖς διὰ πλήθους βαδίζουσιν . εἰ δὲ μὴ τὸ κενὸν ἐν τοῖς σώμασιν ὑπάρχει , ἀνάγκη κινουμένου τινὸς τὸ πᾶν κυμαίνειν , προωθοῦντος ἀεὶ τοῦ πλησίον τὸ ἐφεξῆς καὶ οἷον ὑπερχεῖσθαι τὸν οὐρανὸν εἰς τὸ ἔξω , ὅπερ καὶ ἐν ταῖς κολυμβήθραις συμβαίνει , ὅταν τι κινῆται ἐν αὐταῖς σῶμα . τοῦτο δὲ καὶ Ξοῦθος ἔλεγε , τὴν ἀντιπερίστασιν τῶν σωμάτων οὐ προσποιούμενος , ἣ γίνεται οὐκ ἐπὶ μόνων τῶν κύκλῳ μεθισταμένων . φανερώτερον μὲν ἐπὶ τούτων · ὅσον ἔμπροσθεν προωθεῖται , τοσοῦτον ὄπισθεν ἕπεται . γίνεται δ’ οὖν καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως . οὕτως δὲ καὶ ὁ Ξοῦθος καὶ τοῦτο ὑπελάμβανεν , ὡς , εἰ μὴ τὸ κενὸν | παραδεξόμεθα , ἀνάγκη τὰς μεταβολὰς τῶν σωμάτων κατ’ ἴσον γενέσθαι ὄγκον , οἷον εἰ ἐξ ὕδατος κυαθιαίου κυαθιαῖον ἀέρα γενέσθαι · ἐπεὶ πῶς ἂν γένοιτο μείζων οὐκ ἔχων τόπον καὶ χώραν , εἰς ἣν διαχεθήσεται , εἰ μή τις , φησί , κυμαίνειν τὸ πᾶν συγχωροίη καὶ τοὔλαττον φεύγων κενὸν πλεῖον ἔροιτο ; ποῦ γὰρ δὴ τὸ πᾶν κυμαίνει ; εἰς σώματα μὲν γὰρ οὐκ ἐνδέχεται , ἀνάγκη δέ εἰς κενὸν ἀθρόον ἔξωθεν περικεχυμένον . ὅτι δὲ τὰ μανούμενα σώματα εἰς ὄγκον πλείονα μέτα . βάλλει , δῆλον καὶ ἐκ τῶν ῥηγνυμένων ἀγγείων ἐξαερουμένου τοῦ ὕδατος ἢ τοῦ ὑγροῦ , ὡς καὶ οἱ τοῦ γλεύκους πίθοι μεταβάλλοντος εἰς ἀέρα . ποῦ δὲ χώρα ἔσται τῷ μείζονι ὄγκῳ , εἰ μὴ τὸ περιέχον ἐνδιδοίη συνθλιβόμενον εἰς τὰ κενά ; εἰ μὲν οὖν οὕτω λέγουσιν ἐν τοῖς σώμασι τὸ κενὸν παρεσπάρθαι , ὡς εἶναι ἐν τῷ μανῷ διαστήματα κεχωρισμένα δεκτικὰ σωμάτων , ἐκ τῶν αὐτῶν ἂν καὶ τοῦτο ἀναιροῦμεν , ἐξ ὧν καὶ τὸν τόπον καὶ τὸ κεχωρισμένον κενόν · οὐδὲν γὰρ ποιεῖ τὸ κατακερματίζειν αὐτοὺς τὸ κενὸν πρὸς τὸ διαφεύγειν ἐκείνας τὰς ἀπορίας , αἷς περιέπιπτον οἱ τὸ ἀθρόον λέγοντες · διάστημα γὰρ ποιοῦσι κεχωρισμένον καὶ οὗτοι . εἰ δὲ μὴ χωριστόν , ἐγκεκραμένον δὲ καί , ὡς ἄν εἴποι τις , συγκεχυμένον τοῖς μανωτέροις τῶν σωμάτων λέγοιεν μὲν ἄν τι πιθανώτερον , ὅμως δὲ οὐδὲ τοῦτο ἀληθές · συμβαίνει γὰρ αὐτοῖς πρῶτον μὲν οὐ πάσης τῆς κατὰ τόπον κινήσεως αἴτιον τὸ κενόν , ἀλλὰ μόνης τῆς ἄνω . εἰ γὰρ ὅπου ἂν πλέον ἐνῇ , τοῦτο μανώτερον ποιεῖ καὶ κουφότερον , τὰ δὲ | μᾶλλον τοιαῦτα μᾶλλον ἐπὶ τὰ ἄνω κινεῖται , τὸ κενὸν αἴτιον γίνεται τῆς ἐπὶ τὰ ἄνω κινήσεως μόνον . διὰ τοῦτο καὶ τὸ πῦρ μάλιστα μανὸν εἶναί φασιν , ὅτι μάλιστα ἐπὶ τὰ ἄνω κινεῖται . ἔπειτα οὐχ ὡς τόπον λέγουσιν αἴτιον κινήσεως τὸ κενόν , ἀλλ’ ὥσπερ οἱ ἀσκοὶ τῷ φέρεσθαι αὐτοὶ ἄνω καὶ δίκτυα μετεωρίζουσιν , οὕτω καὶ τὸ κενὸν τῷ φέρεσθαι αὐτὸ ἄνω ἀνέχει καὶ κουφίζει τὰ μανὰ σώματα . καίτοι πῶς οἷόν τε φορὰν εἶναι κενοῦ ἢ τόπον κενοῦ ; δεῖ γὰρ ἄλλο κενὸν εἶναι πάλιν , ἐν ᾧ γίνεται τὸ κενόν . ἔτι δὲ ἐπὶ τῶν βαρέων τίνα αἰτίαν ἀποδώσουσι τοῦ φέρεσθαι κάτω ; οὐ γὰρ δὴ καὶ τὸ ἐν τούτοις κενὸν κάτω ῥέπον αὐτὰ συγκαθέλκει . τί ποι’ οὖν ἐρεῖς αἴτιον ; εἰ γὰρ τὴν φύσιν τῶν σωμάτων , ἐξαρκέσει σοι καὶ πρὸς τὴν ἑτέραν κίνησιν ἡ αὐτή . ἔτι πρὸς τούτοις , εἰ ὅσῳ μανώτερον καὶ κενώτερον , τοσούτῳ θᾶττον κινεῖται , δῆλον ὡς αὐτὸ τὸ κενὸν τάχιστα ὄν φέροιτο τῶν ἄλλων . ἀλλὰ τὸ τάχιστα ἐπ’ αὐτοῦ λαβεῖν οὐχ οἷόν τε · οὐδὲ γὰρ χρόνον ὅλως τῆς κινήσεως · εἰ γὰρ ἔσται τις χρόνος , λόγον ἕξει καὶ τὸ κενὸν πρὸς τὸ πλῆφεῦγον ρες . εἰ δὲ φήσουσι μὴ κινεῖσθαι καθ’ αὑτὸ τὸ κενόν ( διὰ τοῦτο γὰρ αὐτὸ καὶ ἐγκιρνάναι τῷ σώματι , ἵν’ ἀχώριστον ἡ ) , διδαξάτωσαν ἡμᾶς , ἡνίκα ἄν συστέλλωσι τὰ πυκνούμενα σώματα εἰς τὰ κενά , ἆρ’ ἐκθλίβουσι τὰ κενὰ ἡ καταλιμπάνουσιν ἐν τοῖς σώμασιν . ἐκθλιβόμενα μὲν γὰρ δῆλον ὅτι κινεῖται καθ’ αὑτά , μένοντα δὲ τί συμβάλλεται πρὸς τὴν πίλησιν , εἴγε καὶ πιλουμένων τῶν σωμάτων οὐκ ἐκχωρεῖ , ἀλλ’ ἔστιν ὁμοίως ἐν αὐτοῖς ; καίτοι τὸ κενὸν μάλιστα ἐν ταῖς πιλήσε|σιν ἀναγκαῖον ὑπολαμβάνουσιν , ὅπως εἰς ἐκεῖνο τὰ σώματα συστέλληται καὶ συνθλίβηται . πῶς οὖν ἐνδέχεται τὸ ἴσον ἐγκεκρᾶσθαι κενὸν πρὸ τῆς πιλήσεως καὶ μετὰ τὴν πίλησιν αὖθις ; πῶς δέ , εἰ τοῦτο δυνατόν , οὐ τὸν ἴσον ὄγκον ἀεὶ φυλάττει τὰ πιλούμενα μηδενός γε ἐξ αὐτῶν ἀπιόντος μήτε κενοῦ μήτε σώματος ; πῶς δὲ οὐκ εἰς ἄπειρον ἔνεστι πιλοῦσθαι τὰ σώματα ἀεὶ τῶν ἴσων κενῶν ἐνυπαρχόντων ; εἰ οὖν ἐξίσταται τὸ κενόν , πῇ χωρεῖ ; πῶς δὲ κινεῖται ; τίς δὲ ἡ κατὰ φύσιν κίνησις τοῦ κενοῦ ; λέγουσι μὲν γὰρ τὴν ἄνω . πῶς οὖν ἐν χρόνῳ ; ἀσύμβλητα γὰρ τὰ τάχη . Ἐπειδὴ δὲ μάλιστα πιθανῶς δοκοῦσιν εἰσάγειν τὸ κενόν , ἵνα πύκνωσιν διασῴζωσι καὶ τὴν εἰς ἀνίσους ὄγκους τῶν σωμάτων μεταβολήν , πῶς ἔνεστι καὶ ταῦτα φυλάττειν καὶ μὴ προσδεῖσθαι τοῦ κενοῦ , λέγομεν ἤδη . ἐνῆν μέν τοίνυν καὶ οὕτω μὴ νομίζειν τὸ κενὸν ἀναγκαῖον , ὅταν ἐξ ὕδατος ἀὴρ γίνηται καὶ ἐξ ἐλάττονος μείζων ὄγκος , ἐννοοῦντας ὡς οὐδὲν κωλύει κατὰ ταὐτὸν ἄλλοθί που μεταβάλλειν ἀέρα εἰς ὕδωρ καὶ ἀντανισοῦσθαι τὸν σύμπαντα ὄγκον , ἀλλ’ ὅμως κἀκ τῶν κειμένων ἡμῖν ἐπιδείξομεν , ὡς ἐνδέχεται πυκνοῦσθαι καὶ μανοῦσθαι τὰ σώματα μὴ ὄντος κενοῦ . εἴρηται τοίνυν ἡμῖν , ὅτι τῶν ἐναντίων μία ἐστὶν ὕλη θερμοῦ καὶ ψυχροῦ , σκληροῦ καὶ μαλακοῦ , πικροῦ γλυκέος , ὑγροῦ ξηροῦ , πάσης ἐναντιώσεως φυσικῆς ἀγένητος καὶ ἄφθαρτος καθ’ ἑαυτήν , ἐκ δυνάμει ὄντος ἐνεργείᾳ γινομένη καὶ αὐτὴ οὐ χωριστὴ μέν , τὸ δὲ εἶναι ἄλλο καὶ ἄλλο , ἐπὶ * * * ὁμιλήσασα τῇ κατὰ λόγον οὐσίᾳ καὶ συνδυασθεῖσα , καὶ μία μὲν οὖσα τῷ ἀριθμῷ , μυρίας δὲ μεταμ|πισχομένη μορφάς , χεομένη καὶ πιλουμένη καὶ παντοίως σχηματιζομένη τε καὶ ἀλλοιουμένη . πιληθεῖσα μὲν γὰρ πυκνόν τε καὶ βαρὺ ἀπειργάσατο , ἀραιωθεῖσα δὲ μανόν τε καὶ κοῦφον . ὥσπερ δέ , ὅταν μεταβάλλῃ εἰς τὸ θερμὸν ἢ ψυχρόν , οὐ μίξει τῶν διαφόρων φύσεων θερμὴ γίνεται καὶ ψυχρά ( καίτοι τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρὸν παντελῶς ἕτερα , ἀλλ’ ἡ αὐτὴ ὕλη μένουσα κατὰ τὴν ἑαυτῆς φύσιν παρὰ μέρος γίνεται τἀναντία μεταβάλλουσα ἐκ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργείᾳ ) , οὕτω δὲ καὶ ἐπὶ πασῶν ὁμοίως τῶν ἐναντιώσεων χροιᾶς εἰ τύχοι καὶ χυμοῦ καὶ τῶν λοιπῶν ποιοτήτων . ὥσπερ δὲ μία καῖ’ ἀριθμὸν οὖσα θερμὴ γίνεται καὶ ψυχρὰ καὶ οὐκ ἄλλη μὲν ἡ θερμή , ἄλλη δὲ ἡ ψυχρά , οὕτω καὶ μεγάλη καὶ μικρὰ γίνεται μία οὖσα καὶ ἡ αὐτή . δῆλον δέ · τὸ γὰρ αὐτὸ μόριον τῆς πάσης ὕλης ποτὲ μὲν ὕδωρ γίνεται , ποτὲ δὲ ἀήρ , καὶ ποτὲ μὲν ἐπ’ ἐλάττονος ὄγκου , ποτὲ δὲ ἐπὶ μείζονος · οὐ γὰρ ἄλλο μέν ἐστιν τὸ γενόμενον ἀήρ , ἄλλο δὲ τὸ γενόμενον ὕδωρ , ἀλλ’ ἡ αὐτὴ φύσις ἀμφότερα . καὶ ὅταν μὲν οὖν αὐτὴ ἡ ὕλη ἐξ ὕδατος ἀὴρ γένηται , μείζων μὲν γίνεται , οὐ μὴν καὶ ἔξωθέν τι προσλαβοῦσα ἢ κενοῦ μιχθέντος · καὶ ὅταν ὕδωρ ἐξ ἀέρος , ἔλαττον μὲν οὖν . οὐ μὴν ἀφαιρεθέντος τινός . τούτῳ γὰρ μάλιστα τῶν συγκρίσει καὶ διακρίσει ποιούντων τῶν τὰς γενέσεις διενηνόχαμεν , ὅτι οἱ μὲν προσθέσει καὶ ἀφαιρέσει τὰς γενέσεις καὶ τὰς φθορὰς μηχανῶνται καὶ οὐ ποιοῦσι τὸ αὐτὸ ὑποκείμενον πᾶσι τοῖς στοιχείοις , ἡμεῖς δὲ μίαν εἶναι τὴν ὕλην ὅλην δι’ ὅλης ἀλλοιουμένην καὶ τρεπομένην . ὥσπερ τοίνυν ἡ αὐτὴ οὖσα κατ’ ἀριθμὸν θερμὴ γίνεται καὶ ψυχρά , οὐ διότι μίγνυται αὐτῇ τι ἕτερον ἢ προστίθεται , ἀλλ’ ὅτι δυνάμει ταὐτά ἐστιν , οὕτω καὶ μικρὰ γίνεται καὶ μεγάλη τῷ δύνασθαι ἄμφω οὐχὶ τῷ προσ|λαμβάνειν μέγεθος ἢ ἀπολλύναι . κἄν τοίνυν ὁ ἀὴρ μένων ἀὴρ εἰς πλείονα ὄγκον χέηται λεπτυνόμενος ἢ εἰς ἐλάττονα συστέλληται παχυνόμενος , τὴν ὑποκειμένην ὕλην αἰτιατέον , ὅτι δυνάμει οὖσα σμικρὰ καὶ μεγάλη μεταλαμβάνει ποτὲ μὲν ἐνεργείᾳ , ποτὲ δὲ τὸ δυνάμει τούτων ἑκάτερον ε·ἶναι . ὥσπερ γὰρ ὅταν ἐκ θερμοῦ εἰς θερμότερόν τι μεταβάλλῃ , οὐχ οὕτω μεταβάλλει τῷ τὰ πρότερον οὐκ ὄντα τῆς ὕλης θερμὰ νῦν γεγονέναι θερμά θερμὸν γὰρ ὁμοίως πᾶν ἦν τοιοῦτον τὸ ὑποκείμενον ) , καὶ οὐχὶ μίξει τινῶν οὐ θερμῶν , καὶ νῦν , ὅτε ἐπιδίδωσιν εἰς θερμότητα , πᾶσα ὁμοίως εἰς τοῦτο πᾶν ἐπιδίδωσιν · ἂν γὰρ ἄλλα μένῃ τῆς ὕλης θερμά τε , ὅτε ἧττόν ἐστι θερμή , ἄλλα δὲ ὅταν μᾶλλον , οὐκέθ’ ἡ αὐτὴ γίνεται κατ’ ἀριθμὸν δεχομένη τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον , ἀλλ’ ὅτι θερμὸν τῷ προυπάρχοντι προσγίνεταί τε καὶ προσμίγνυται . ὡς οὖν ἐπὶ τούτων , οὕτως ἔχει καὶ ἐπὶ τοῦ μανουμένου καὶ πηγνυμένου · ἡ αὐτή ἐστιν ὕλη ταὐτὰ δεχομένη καὶ οὐκ ἔξωθέν τι εἰσιὸν ἢ ἐξιόν , ὡς οἱ τὸ κενὸν εἰσάγοντες · ἀγνοοῦσι γὰρ οὗτοι τὴν τῆς ὕλης φύσιν , καθάπερ δὴ καὶ οἱ λέγοντες ἐπὶ τοῦ πεπυρωμένου σιδήρου , ὅτι ‘σίδηρος τὸ πῦρ ἐδέξατο’ , καὶ οὐχὶ ἰή ὕλη καὶ ὁ σίδηρος εἰς πῦρ μετέβαλλεν.’ χρῆσθαι δὲ ἔστιν καὶ ἑτέρῳ παραδείγματι , ᾧ ὁμολογεῖ καὶ ὅτι τὰ μέρη τῆς περιφερείας τοῦ κύκλου πάντα ὁμοίως ἐστὶ κυρτά , ὅταν δὲ εἰς ἐλάττονα ὄγκον συνάγηται ἐκ μείζονος ὁ αὐτὸς κύκλος ὁμοίως τῆς περιφερείας συνιούσης ἁπανταχόθεν , γίνεται μὲν τὰ μόρια κυρτότερα τηνικαῦτα , ἀλλ’ οὐχὶ τῷ γενέσθαι κυρτὰ ἐν αὐτοῖς , ἃ οὐκ ἦν ἐν τῷ μείζονι κύκλῳ κυρτά , ἀλλ’ εὐθέα , ἀλλὰ τῷ κυρτότερα | γενέσθαι αὐτὰ τὰ πρότερον ὄντα κυρτά . ὅλως γὰρ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον λέγεται οὐκ ἐν τῷ διαλείπειν τι καὶ αὖθις μὴ διαλείπειν , ἀλλὰ τὸ δι’ ὅλου ἐπιτείνεσθαι ἢ ἀνίεσθαι , ὡς τὸ θερμότερον , ὡς τὸ γλυκύτερον , ὡς τὸ λευκότερον · οὕτως δὲ καὶ ἐπὶ σμικρότητος καὶ μεγέθους οὐ προσλα - βοῦσα ἡ ὕλη ἕτερον μέγεθος ἐπεκτείνεται ἢ ἀποβάλλουσα συστέλλεται , ὡς λέγουσιν οἱ τὸ κενὸν αἰτιώμενοι , ἀλλ’ ἔστι τὸ αὐτὸ ὑποκείμενον , ὃ τέως ἦν ἐπ’ ἐλάττονος διαστήματος , εἰς πλεῖον ὕστερον ἐκτεινόμενον καὶ ἀνάπαλιν ἐπὶ τῆς πιλήσεως καὶ συστολῆς , καθάπερ ἐπὶ τῆς περιφερείας ἐδείχθη τοῦ κύκλου . τὸ αὐτὸ τοίνυν ἐστὶ τὸ γενόμενον πυκνὸν καὶ μανὸν καὶ μία ἀμφοτέρων ἡ ὕλη καὶ οὐ προσλήψει καὶ στερήσει κενοῦ τὸ μανὸν καὶ πυκνόν . ἔστι δὲ τὸ μὲν πυκνὸν βαρύ , τὸ δὲ μανὸν κοῦφον καὶ τὸ μὲν ἐπὶ τὸ ἄνω , τὸ δὲ ἐπὶ τὸ κάτω κινεῖται . εἰ οὖν πρὸς τὸ μανὸν εἶναι μὴ προσδεῖται κενοῦ , οὐδὲ πρὸς τὸ ἄνω κινεῖσθαι καὶ εἰ μὴ πρὸς τὸ πυκνόν , οὐδὲ πρὸς τὸ κάτω . ἔστι δὲ τὸ μὲν πυκνὸν πρὸς τὸ βαρὺ εἶναι καὶ σκληρόν , τὸ δὲ μανὸν πρὸς τὸ κοῦφον εἶναι καὶ μαλακόν , ἀλλ’ οὐκ ἐπὶ πάντων · οὐ γὰρ ἅπαντα τὰ βαρύτερα καὶ σκληρότερα · διαφωνεῖ γὰρ ἐπὶ σιδήρου καὶ μολίβδου . ἐκ δὴ τῶν εἰρημένων φανερόν , ὡς οὔτε ἀποκεκριμένως κενόν ἐστιν οὔτε ἀθρόον οὔτε ἐν τοῖς σώμασιν τοῖς μανοῖς οὔτε μὴν ὡς ἐγκεκραμένον καὶ οἷον δυνάμει . εἰ δέ τις βούλεται πάντως καλεῖν κενὸν τὸ τοῖς σώμασιν τῆς κινήσεως αἴτιον καὶ τοῦ βαρύ τι εἶναι ἢ κοῦφον , τὴν ὕλην ἄν οὗτος λέγοι τὸ κενόν · αὕτη γὰρ ἐστιν ἡ μανότητος καὶ πυκνότητος δεκτική , | οἷς ἕπεται τὸ βαρὺ καὶ κοῦφον καὶ τὸ σκληρὸν καὶ τὸ μαλακόν · τούτων δὲ τὰ μὲν φορᾶς αἴτια καὶ κινήσεως , τὰ δὲ πάθους τε καὶ ἀπαθείας καὶ ἀλλοιώσεως μᾶλλον . περὶ μὲν οὖν κενοῦ διωρίσθω τοῦτον τὸν τρόπον . 10 . ἐχόμενον δὲ τῶν εἰρημένων ἐστὶ σκέψασθαι περὶ χρόνου · πρῶι ’τον δὲ καλῶς ἔχει διαπορῆσαι περὶ αὐτοῦ καὶ διὰ τῶν ἔξωθεν λόγων , πρότερον εἰ ἔστιν , εἶτα τί ἐστιν ἐφεξῆς . ὅτι μὲν οὖν ἢ ὅλως οὐκ ἔστιν ἡ μόλις ἐστὶ καὶ ἀμυδρῶς , ἐκ τῶνδε ἄν τις ὑποπτεύσειεν . σύγκειται ἐκ μὴ ὄντων · τὸ μὲν γὰρ αὐτοῦ γέγονε καὶ οὐκ ἔστιν , τὸ δὲ μέλλει καὶ οὔπω ἔστιν , ἐκ δὲ τούτων καὶ μὴν καὶ ἐνιαυτὸς καὶ ὁ ἄπειρος καὶ ὁ ἀτελεύτητος χρόνος · τὸ δὲ ἐξ οὐκ ὄντων συγκείμενον οὐκ ὂν ἐξ ἀνάγκης † ἀναγκαίως . οὐδὲ γὰρ τὸ νῦν μέρος τοῦ χρόνου , ἀλλὰ πέρας ἐστίν . ἔτι πᾶν μεριστόν , ἔστ’ ἂν ὑφεστήκῃ , πάντως αὐτοῦ καὶ τῶν μερῶν ἤ τινα ὑφέστηκεν ἡ καὶ σύμπαντα · σύμπαντα μὲν ὡς ἐπὶ τῆς πηχυαίας γραμμῆς , ἔνια δὲ ὡς ἐπὶ πολέμου καὶ πομπῆς καὶ ἀγῶνος . μεριστοῦ δὲ ὄντος τοῦ χρόνου καὶ συνεχους μόριον οὐδέν ἐστιν ὅλως , ἀλλὰ τὰ μὲν γέγονε τὰ δὲ μέλλει , τὸ δὲ νῦν προέφην εἶναι μὴ μέρος · ἦν γὰρ ἄν καὶ αὐτὸ μεριστὸν καὶ κατεμέτρει τὸ ὅλον καὶ εἶχεν ἄν τι διάστημα τοιαῦτα γὰρ τὰ μέρη τῶν μεριστῶν ) , ἀλλ’ οὐδὲ σύγκειται ὁ χρόνος ἐκ τῶν νῦν , ἀλλ’ ἐκ τοῦ παρελθόντος καὶ μέλλοντος . οὐκ ἄρα μέρος τὸ νῦν τοῦ χρόνου , ὅλως γὰρ καὶ καθ’ αὑτὸ ζητητέον περὶ τοῦ νῦν , ὃ διορίζει τὸ παρελθὸν καὶ τὸ μέλλον , πῶς ποτε ὑφέστηκεν , πότερον διαμένον τὸ νῦν ἓν καὶ ταὐτὸν γίνεται ἢ ἄλλο | καὶ ἄλλο , ὡς τὸ μὲν φθείρεσθαι τὸ δὲ γίνεσθαι · ἅμα γὰρ εἶναι πλείω τὰ νῦν παντελῶς ἀμηχανώτατον , οὐδὲ ἄλλα μέρη τινὰ τοὐ χρόνου δυνατὸν ἅμα πλείω συνυπάρχειν ἀλλήλοις , εἰ μὴ τὸ μὲν αὐτῶν ὡς περιέχον τὸ δὲ περιεχόμενον ὑπολαμβάνομεν , ὡς φαμὲν ἐνεστάναι τὸν μῆνα καὶ τὴν νουμηνίαν . ἐπὶ δὲ τοῦ ἀκριβῶς νῦν κυρίως τοῦθ’ ὑπονοεῖν οὐκ ἔστιν · οὐ γάρ ἐστι τὸ μὲν περιεχόμενον νῦν τὸ δὲ περιέχον νῦν . οὐδὲ τὸ μὲν πλέον τὸ δὲ ἔλαττον , ὥστε ἀνάγκη φθείρεσθαι τὸ πρότερον νῦν , ἵνα γένηται τὸ ἐφεξῆς . ἐπεὶ τοίνυν πᾶν τὸ φθειρόμενον ἐν χρόνῳ φθείρεται , καὶ τὸ νῦν ἢ ἐν αὑτῷ φθείροιτ’ ἂν ἢ ἐν ἄλλῳ χρόνῳ . ἀλλ’ εἰ μὲν ἐν ἑαυτῷ , ἅμα ταὐτὸν εἶναί τε καὶ μὴ εἶναι καὶ γίνεσθαί τε καὶ φθείρεσθαι συμβήσεται , ὥσπερ εἰ καὶ τοῦτο τὸ ξύλον ἐν αὑτῷ τις φθείρεσθαι λέγοι καὶ εἰς ἑαυτὸ μεταβάλλειν . εἰ δὲ ἐν ἄλλῳ χρόνῳ , πότερον κἀκεῖνό ἐστιν νῦν ἢ ἕτερον τοῦ νῦν ; εἴτε γάρ , δύο ἅμα γίνεται νῦν , τὸ φθειρόμενον νῦν καὶ ἐν ᾧ φθείρεται · εἰ δ’ ἕτερον , ἢ τὸ παρελθὸν ἔσται ἢ τὸ μέλλον . ἐν οὐδετέρῳ δὲ τούτων φθείρεσθαι δυνατόν · τῷ μέν , ὅτι προλαμβάνει τὴν γένεσιν τοῦ νῦν ἔσται οὗν ἐφθαρμένον πρὶν γενέσθαι ) , τῷ μέλλοντι δέ , ὅτι οὐδέποτ’ ἄν φθείροιτο τὸ νῦν , ἀλλὰ μέλλει ἂν ἀεὶ φθαρήσεσθαι · ἀεὶ γὰρ ἐν ᾧ φθείρεται μέλλει . ἢ τοίνυν οὕτως ἢ μᾶλλον ὅτι ὁ χρόνος ὁ παρελθὼν καὶ ὁ μέλλων , ἐν χρόνῳ δὲ φθείρεσθαι τὸ νῦν οὐ δυνατόν · συμπαρεκτείνοιτο γὰρ ἄν τὸ ἀμερὲς καὶ ἐλάχιστον αὐτοῦ ἔχοντι ποσόν τι διάστημα . καὶ τοιαῦτα μὲν ἁπλούστερον ἔτι λέγεται . εἰ δὲ μὴ ἔχεται τὰ νὺν ἐξ ἀλλήλων μηδὲ σύγκειται ὁ χρόνος ἐκ τῶν νῦν , ὥσπερ οὐδὲ ἐκ τῶν στιγμῶν ἡ γραμμή , καὶ ἄλλο ἀτοπώτερον ἀπαντᾷ . οὐ γάρ , εἰ ἐν ἄλλῳ νῦν φθείρεται τὸ νῦν , πάντως μεταξὺ ἑαυτοῦ καὶ ἐν ᾧ φθείρεται χρόνος ἐστίν , ὥσπερ ἐν τῷ μεταξὺ τῶν σημείων γραμμή ; τοῦτον δὲ πάντα τὸν χρόνον ὑπάρξει τὸ νῦν . ἀλλ’ ἄπειρα ἐν τῷ μεταξὺ χρόνῳ τὰ νῦν , εἴγε διότι συνεχὴς ὁ χρόνος καὶ εἰς ἄπειρα διαιρετέος · ἔσται ἄρα πλείω καὶ ἄπειρα . εἰ μὲν τοίνυν ἄλλο καὶ ἄλλο τὸ νῦν , τοσαῦτα ἄτοπα ἀναφαίνεται . εἰ δὲ ταὐτὸν ἀεὶ διαμένει , πρῶτον μὲν πῶς συνεχὴς ὢν καὶ διὰ παντὸς ὁ χρόνος οὐκ εἰς δύο πέρατα διαστίξει ἀλλ’ εἰς ἕν ; καὶ μάλιστα ὅταν πεπερασμένος νοῆται ὡς ὁ μὴν καὶ ἐνιαυτός · πῶς γὰρ ἓν ἔσται καὶ ταὐτὸν τὸ νῦν , ἀφ’ οὗ τε ἤρξατο ὁ μὴν καὶ εἰς ὃ ἐτελεύτησεν ; οὐδενός τε ὅλως διαιρετοῦ πεπερασμένου ἐπὶ θάτερον μέρος πέρας ἐστίν , οὐ γραμμῆς , οὐκ ἐπιφανείας σώματος δεύτερον δὲ εἰ ταὐτὸν καὶ ἓν διαμένει τὸ νῦν , ἅμα δὲ λέγεται καὶ εἶναι καὶ γεγονέναι τὰ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἢ ὄντα ἢ γεγονότα , τὰ παλαιὰ τοῖς ἄρτι καὶ τὰ νεώτατα τοῖς πρεσβυτάτοις εἴη ἂν ἅμα , ἡ Νηλέως καὶ ἡ Καίσαρος βασιλεία · οὐδὲ γὰρ ὅλως ἔσται τι παρῳχημένον , εἰ διαμένει τὸ νῦν ἓν ἀκριβῶς . ἐξ ὧν μὲν οὖν ἔστιν κατασκευάσαι , ὅτι μὴ ἔστιν ὁ χρόνος , εἰρήσθω τοσαῦτα . Τὰ δὲ πρότερον παραδεδομένα περὶ τοῦ χρόνου τοσοῦτον ἀπέχει τοῦ δῆλον ὅτι ποιεῖν ὑπὲρ αὐτοῦ , ὥστε ἐπιχειροῦντας τὴν οὐσίαν τοῦ χρόνου διδάσκειν ἀμ|φισβητήσιμον αὐτοῦ ποιεῖν καὶ τὴν ὕπαρξιν ἐξ ἴσου τοῖς ἀρτίως ὑφ’ ἡμῶν εἰρημένοις . πῶς γὰρ οὐκ ἀσαφῆ καὶ ἀλλόκοτα τὰ λεγόμενα ; ὅπου γέ τισιν ἔδοξεν ἡ τοὐ ὅλου σφαῖρα χρόνος εἶναι , διότι ἐν χρόνῳ τὰ πάντα καὶ ἐν τῷ οὐρανῷ τὰ πάντα · οὓς πρῶτον μὲν αἰτιάσαιτο ἄν τις ἀγνοήσαντας τὴν ὁμωνυμίαν τοῦ ἔν τινι , εἶθ’ οὕτως ἀπείρως ἔχοντας τῶν ἀναλυτικῶν , ὥστε μὴ καταμαθεῖν τὴν μοχθηρίαν τοῦ σχήματος , δι’ ὃ ταὐτὸν ὑπελάμβανον τὸν χρόνον τε εἶναι καὶ τὴν σφαῖραν τοῦ οὐρανοῦ καὶ ἄλλα πολλὰ καὶ ἀδύνατα . τοῦ χρόνου μὲν γὰρ μέρη τὸ παρελθὸν καὶ τὸ μέλλον , τῆς σφαίρας δὲ οὔ , καὶ ὁ μὲν γίνεται , ἡ δὲ ἔστι , καὶ ἡ μὲν οὐσία , ὁ δὲ οὔ · ἀλλὰ ταύτην εὐηθέστερον ἴσως ἐπὶ πλέον ἐξετάζειν τὴν δόξαν λίαν οὖσαν ἁπλῆν καὶ ἀρχαίαν . ἕτεροι δὲ οὐ καθ’ αὑτὸν διὰ ταῦτα τὸν οὐρανόν , ἀλλὰ τὴν περιφορὰν τοῦ παντὸς οὐρανοῦ τὸν χρόνον ποιοῦσιν , καθ’ οὓς πρῶτον μὲν ἡμέρα χρόνος οὐκ ἔσται οὐδὲ νὺξ καθ’ αὑτήν · οὐδὲν γὰρ τούτων περιφορὰ τοῦ παντὸς οὐρανοῦ , ἀλλὰ τῶν ἡμισφαιρίων καὶ μέρος τῆς ὅλης περιφορᾶς . πρὸς τούτοις δὲ ἡ μὲν περιφορὰ τοῦ παντὸς οὐχ ἁπλῆ ἀλλὰ ἐκ πλειόνων κινήσεων καί τινων ἐναντίων , ὁ χρόνος δὲ εἷς καὶ ἀπλοῦς καὶ κίνησις μὲν οὐχ ὁμοία τοῦ παντὸς οὐρανοῦ , ἀλλὰ καὶ θάττων αὐτοῦ καὶ βραδυτέρα , θάττων μὲν περὶ τὸν ἰσημερινόν , βραδυτέρα δὲ περὶ τοὺς πόλους , ὁ χρόνος δὲ ἅπασιν ὁ αὐτός . πῶς δὲ ἐν γῇ ὁ χρόνος ; πῶς δὲ ἐν θαλάττῃ ; οὐ γὰρ δὴ καὶ ταῦτα συμπεριφέρεται τῷ παντί . εἰ δ’ , ὥσπερ αὐτοὺς Πλάτων’ ποιεῖ , δεσμώ|τας τινὰς ἐκ παίδων ἐν ὑπογείαις οἰκήσεσιν διαζῶντας ὑποθοίμεθα , τούτοις πῶς ἔστιν αἴσθησις χρόνου οἷς οὐκ ἔστιν αἴσθησις τῆς περιφορᾶς τοῦ παντός ; ἔτι εἰ πλείους ἦσαν οἱ οὐρανοὶ καθάπερ Δημόκριτος λέγει , πλείους ἂν ἦσαν ἅμα καὶ χρόνοι καὶ ἐν τῷ αὐτῷ , ἀλλ’ ἄλογον · κινήσεις μὲν γὰρ ἅμα δύνανται εἶναι πλείους ἐν τῷ αὐτῷ , χρόνους πλείους δὲ οὐρανοὶ ] οὐ δυνατόν · πλὴν δὲ καὶ πρὸ τοῦ γενέσθαι τὸν οὐρανὸν ὁ κίνησιν ἄτακτον ὑποτιθέμενος οὐ συμπαράγει καὶ χρόνον πρὸ τῆς περιφορᾶς τοῦ παντός · πᾶσα γὰρ κίνησις ἐν χρόνῳ , κἂν τεταγμένη κἄν ἄτακτος ᾖ . ἀλλὰ ταῦτα μὲν οὐ πολλοῦ λόγου προσδεῖται . Τὸ δὲ καθόλου μᾶλλον ἐπισκεπτέον , εἰ δύναται κίνησις εἶναι καὶ μεταβολή τις ὁ χρόνος . ἡ μὲν οὖν ἑκάστου κίνησις ἐν τῷ κινουμένῳ μόνον ἐστὶν καὶ ὅπου ἂν ᾖ τὸ κινούμενον ( οὐ περιγράφεται γὰρ τῇ οὐσίᾳ κινουμένου ) , ὁ δὲ χρόνος ὁμοίως καὶ πανταχοῦ καὶ παρὰ πᾶσιν . ἔτι δὲ ἡ κίνησις μὲν θάττων ἐστὶν καὶ βραδυτέρα , χρόνος δὲ οὔ · ὅπερ οὐ χαλεπὸν ἐπιδεῖξαι . τὸ μὲν γὰρ θᾶττον καὶ βραδύτερον ὁρίζεται χρόνῳ · θᾶττον μὲν γάρ ἐστι τὸ ἐν ἐλάττονι χρόνῳ πλεῖον διάστημα κινηθέν , βραδύτερον δὲ τὸ ἐν πλείονι ἔλαττον · ὁ χρόνος δὲ οὐχ ὁρίζεται χρόνῳ · οὐ γὰρ οἷόν τε ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ πολὺν γεγονέναι χρόνον ἢ τοὔμπαλιν . οὐ μόνον δὲ κατὰ τὸ ποιόν , τουτέστι κατὰ τὸ ταχὺ καὶ βραδύ , διαφέρουσιν ἡ κίνησις καὶ ὁ χρόνος , ὅτι τῇ μὲν ὑπάρχει τῷ δ’ οὔ , ἀλλὰ κατὰ τὸ ποσὸν τὸν αὐτὸν τρόπον . τῆς μὲν γὰρ κινήσεως καὶ τὸ ποσὸν ὁρίζεται χρόνῳ ( μακρὰ γὰρ | καὶ πολλὴ κίνησις ἡ ἐν πολλῷ χρόνῳ καὶ ὀλίγη ἡ ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ ) , τοῦ χρόνου δὲ οὐδὲ τὸ ποσὸν ὁρίζεται χρόνῳ · λέγεται μὲν γὰρ καὶ πολὺς καὶ ὀλίγος χρόνος , ἀλλ’ οὐχὶ κατὰ τὴν ἐπὶ χρόνον ἀναφοράν , ὥσπερ ἡ κίνησις , ἀλλ’ ἕτερον τρόπον , ὡς ἐφεξῆς μαθησόμεθα . ὅτι μὲν τοίνυν οὐκ ἔστιν ἡ κίνησις ἢ μεταβολή τις ὁ χρόνος , φανερὸν ἐκ τ ων εἰρημένων . 11 . Ἀρ’ οὖν οὐδὲ ὅλως κινήσει προσήκων , οὐδὲ ἐγγύς που κινήσεως αὐτὸν ζητητέον , ἀλλὰ μᾶλλον στάσις καὶ ἠρεμία ; πῶς οὖν τοῦτο ἄν τις ἐξεύροι , ἐννοήσωμεν εἰ δοκεῖ , πότε καὶ πῶς ἔχοντες αἰσθανόμεθα τοῦ χρόνου . τάχα δὲ ἄν οὕτω γένοιτο φανερόν . ἀναμνήσθητι γάρ , εἰ [ ποτε ] ἐκ χρόνου πολλοῦ ποτε καὶ συνεχοῦς ἀγρυπνίας βαθὺν ὕπνον ἐκάθευδες , οἷον ὁ ποιητὴς ἐπ᾿ Ὀδυσσέως φησίν , νήγρετον ἥδιστον θανάτῳ προσεοικότα · τηνικαῦτα οἶσθ’ , ὅτι κἀν νύκτα ἡμέρᾳ συνάψας καθεύδων ὅμως ἐξεγειρόμενος οἴει μηδένα μεταξὺ γεγονέναι χρόνον . τοιοῦτον δέ τι καὶ ἐν Σαρδοῖ μυθολογεῖται συμβαίνειν τοῖς λεγομένοις καθεύδειν παρὰ τοῖς ἥρωσιν ὅταν ἐγερθῶσιν · οὔτε γὰρ οὗτοι τοῦ χρόνου λαμβάνουσιν αἴσθησιν , ὃν ἀνάλωσαν ἐν τῷ ὕπνῳ , ἀλλὰ συνάπτουσι τὸ πρότερον νῦν τῷ ὕστερον νῦν καὶ ἓν ποιοῦσιν ἐξαιροῦντες τὸ μεταξὺ διὰ τὴν ἀναισθησίαν . ὥσπερ τοίνυν ὅταν κατ’ ἀλήθειαν ᾖ ταὐτὸ καὶ ἓν τὸ νῦν , οὐκ ἔστι χρόνος , οὕτως καὶ οἷς οὐκ ἔστι μὲν ἕν , δοκεῖ δέ , οὐδὲ χρόνος εἶναι δοκεῖ · ὅλως γάρ , ὅταν ἢ μηδὲν αὐτοὶ μεταβάλλωμεν καὶ κινώμεθα ἡ λανθάνωμεν ἑαυτοὺς μεταβάλλοντες καὶ κινούμενοι , οὐδεμίαν αἴσθησιν ἔχομεν χρόνου , οὕτω καὶ ἔλαθε νὺξ ἐπελθοῦσα πολλάκις καὶ ἄσιτοι διηγάγομεν , ὅταν ἐνεργοῦντές τι μεθ’ ἡδονῆς καὶ προσκείμενοι πρὸς τὸ ἔργον διὰ μὲν τὴν ἡδονὴν μὴ κάμνωμεν ὑπὸ τῆς κινήσεως , διὰ δὲ τὸ μὴ κάμνειν μηδὲ αἰσθανώμεθα τῆς κινήσεως , ἐπεὶ ὅσοις γε ἡ ἐνέργεια σὺν πόνῳ καὶ ἀλγηδόνι , οὗτοι διὰ τὸ σφόδρα αἰσθάνεσθαι τῆς κινήσεως σφόδρα αἰσθάνονται καὶ τοῦ χρόνου . διὰ τοῦτο καὶ οἱ νοσοῦντες μείζους ὑπολαμβάνουσι τὰς ἡμέρας καὶ φροντίζοντες ἀναβοῶσιν ὦ χεῦ’ βασιλεῦ τὸ χρῆμα τῶν νυκτῶν ὅσον . ἐκ δὴ πάντων τῶν εἰρημένων δῆλόν ἐστιν , ὡς τῇ τῆς κινήσεως αἰσθήσει συνυφίσταται καὶ ἡ τοῦ χρόνου καὶ συνέζευκται ἐκείνῃ καὶ συνήρτηται ἀκριβῶς . δῆλον οὖν , ὡς οὐκ ἔστιν ὁ χρόνος ἄνευ κινήσεως , ἄνευ κινήσεως δὲ οὐχ ὃν τρόπον οἴεται Γαληνός , ἐπειδὴ κινούμενοι νοοῦμεν τὸν χρόνον · οὕτω γὰρ ὑπολαμβάνει λέγειν Ἀριστοτέλην , ἀλλ’ ἐπειδὴ τῇ τῆς κινήσεως ἐννοίᾳ συνήρτηται ἡ τοῦ χρόνου . τί οὖν μάτην ἤθλει πρὸς τοῦτο δῆθεν ἀντιλέγειν ἐπιχειρῶν ; ‘καὶ γὰρ τὰ ἀκίνητα’ , φησί , ‘νοοῦμεν κινούμενοι , οἷον τοὺς πόλους τοῦ κόσμου καὶ τὸ κέντρον τῆς γῆς , καὶ ὅμως οὐκ ἔστι ταύτα μετὰ κινήσεως’ ἐχρῆν γὰρ καὶ ἀκούσαι διαρρήδην λέγοντος Ἀριστοτέλους ‘ἄμα γὰρ κινήσεως αἰσθανόμεθα καὶ χρόνου’ . πλεῖστον δὲ δήπου διαφέρει ἢ διὰ τοῦτο κινήσεως τι τὸν χρόνον ὑπολαμβάνειν , διότι τῇ τῆς κινήσεως ἐπινοία συνήρτηται , ἢ διὰ τοῦτο , ὅτι κινούμενοι νοοῦμεν τὸν χρόνον , ἀλλ᾿ οὖτος μὲν ἐν πολλοῖς τοιοδτος . Ἡμεῖς δὲ ἀναλαβόντες λέγομεν , ὡς , εἴπερ τότε | μὲν οὐκ αἰσθανόμεθα χρόνου , ὅταν μηδεμιᾶς αἰσθανώμεθα μεταβολῆς , ἀλλ’ ἐν ἑνὶ καὶ ἀδιαιρέτῳ φαίνηται ἡ ψυχὴ μένειν καταστήματι , ὅταν δὲ αἰσθανώμεθα καὶ ὁρίσωμεν τὴν μεταβολήν , ὅτι τοσήδε , τότε ὑπολαμβάνομεν γεγονέναι τὸν χρόνον , φανερὸν ὡς οὐκ ἔστιν ἄνευ μεταβολῆς καὶ κινήσεως ὁ χρόνος , ἐπεί , κἄν ἠρεμῶμεν αὐτοὶ καὶ μηδ’ ὁτιοῦν μεταβάλλωμεν , ἐννοῶμεν δὲ κίνησιν μόνον τινά , συνεννοοῦμεν εὐθὺς καὶ χρόνον . καὶ γὰρ ἄν σκότος ᾖ καὶ μηδὲν διὰ τοῦ σώματος πάσχωμεν , φανταζώμεθα δὲ ἄλλους ἡ καὶ αὑτοὺς ὁδοιποροῦντας ἢ πλέοντας ἢ γυμναζομένους ἢ πολεμοῦντας , εὐθὺς ἡμῖν καὶ χρόνος δοκεῖ γεγονέναι . οὐ μόνον δὲ ὁ χρόνος ἀκολουθεῖ τῆ κινήσει , ἀλλὰ καὶ ἡ κίνησις τῷ χρόνῳ . πάλιν γάρ , ὅταν χρόνος τις δοκῇ γεγονέναι , ἅμα καὶ κίνησίς τις γεγονέναι δοκεῖ . οἷον ‘δύο ὧραι παρεληλύθασι’ . πόθεν τοῦτο δῆλον ; ‘ἐβαδίσαμεν τοσονδί , γεγράφαμεν τοσονδί’ . ἀχώριστον ἄρα ἑκατέρου . ὁ μὲν οὖν πρότερος λόγος οὐκ εἶναι ταὐτὸν κίνησιν ἔφη καὶ χρόνον , ὁ δ’ ἐφεξῆς οὐκ εἶναι τὸν χρόνον δίχα κινήσεως . ἆρ’ οὖν τι συμβεβηκὸς ἢ πάθος ἡ ὑπάρχον ὅλως τι τῇ κινήσει θετέον τὸν χρόνον ; καὶ γὰρ ταῦτ’ ἀχώριστα μὲν τῶν ὑποκειμένων , οὐ τὰ αὐτὰ δέ . λέγωμεν οὖν ἄνωθεν ἀναλαβόντες · πᾶν τὸ κινούμενον κατὰ τόπον , ὥσπερ ἔκ τινος εἴς τι κινεῖται , οὕτω καὶ ἐπί τινος διαστήματος , πᾶν δὲ διάστημα συνεχές , πᾶν ἄρα κινούμενον κατὰ τόπον ἐπὶ συνεχοῦς κινεῖται διαστήματος . τοῦτο τοίνυν αἴτιον λέγω τοῦ καὶ τὴν κίνησιν εἶναι συνεχῆ · συμπαρεκτείνεται γὰρ τῷ μεγέ|θει καὶ συμπαρισοῦται τῷ διαστήματι καὶ ταῦθ’ ὑπομένοντι μὴ ὑπομένουσα . ὥσπερ δὲ ἡ κίνησις διὰ μέγεθος συνεχής , οὕτως ὁ χρόνος διὰ τὴν κίνησιν . τὸ μὲν δὴ συνεχὲς οὕτως ὑπάρχει τῇ κινήσει τε καὶ τῷ χρόνῳ διὰ τὸ μέγεθος πρῶτον , ἐφ’ οὗ γίνεται ἡ κίνησις , λέγεται δέ τι καὶ πρότερον καὶ ὕστερον ἐν τῷ μεγέθει . πρότερον μὲν τοδὶ τὸ σημεῖον , ὕστερον δὲ τοδὶ κατὰ τὴν θέσιν , οἷον ἀπὸ τῶν ἀθλοθετῶν ἐπὶ τὸ πέρας τοῦ σταδίου . ἐπειδὴ δὲ ἐν τῷ μεγέθει τὸ πρότερόν ἐστι καὶ τὸ ὕστερον , ἀνάγκη ἐν κινήσει εἶναι τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον · προτέρα γὰρ ἡ κίνησις ἡ κατὰ τὸ πρότερον σημεῖον , ὑστέρα δὲ κατὰ τὸ ὕστερον . ἀλλ’ ἐπὶ μὲν τοῦ μεγέθους τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον ἅμα τέ ἐστιν καὶ συνυπάρχει · ἅμα γὰρ τοδὶ τὸ σημεῖον καὶ τοδί , ἐπὶ δὲ τῆς κινήσεως ἀεὶ τὸ πρότερον ἀπόλλυται καὶ οὐκ ἀναμένει τὸ ἐν κινήσει πρότερον , εἰ μὴ ἐν τῷ μεγέθει πρότερον ἦν , οὐ μὴν ὑπομένει γε ὥσπερ ἐκεῖνο · ὥσπερ γε καὶ τὸ συνεχὲς ὑπάρχει μὲν τῇ κινήσει διὰ τὸ πρότερον ὑπάρχειν τῷ διαστήματι , οὐ μὴν τὸν αὐτὸν τρόπον · ἐκείνῳ μὲν γὰρ ἅπαντι συνυφεστῶτι , τῇ κινήσει δὲ οὔ . ὅτι μὲν τοίνυν ὑπάρχει τὸ πρότερόν τε καὶ ὕστερον ἐν κινήσει καὶ διὰ τί , φανερὸν ἐκ τῶν εἰρημένων · πότερον δὲ κίνησις ] ταὐτὸν ἡ διαφέρει τῆς κινήσεως , ἐπισκεπτέον . ἢ τῷ μὲν ὑποκειμένῳ κίνησις ἄμφω τὸ πρότερον καὶ ὕστερον , τῷ λόγῳ δὲ διαφέρει τῆς κινήσεως . οὐ γὰρ ταὐτὸν κινήσει τε εἶναι καὶ προτέρῳ τε καὶ ὑστέρῳ , ὥσπερ καὶ τὸ τῇ θέσει πρότερόν τε καὶ ὕστερον τῷ μὲν ὑποκειμένῳ μεγέθει , τὸ δὲ εἶναι προτέρῳ καὶ μεγέθει εἶναι οὐ ταὐτόν · τὸ μὲν γὰρ πρότερον ἀποδιδοὺς τὴν κατὰ τόπον θέσιν συμπαραλήψῃ , τὸ μέγεθος δὲ ὁριζόμενος οὐ συνεφάψῃ τοῦ | τόπου . ὁμοίως τοίνυν διαφέροντες οἱ λόγοι κινήσεως τε καὶ τοῦ ἐν αὐτὴ προτέρου καὶ ὑστέρου · κίνησιν μὲν γὰρ ὁριζόμενοί φαμεν ἐντελέχειαν τοῦ κινητοῦ , τοὐ δὲ ἐν αὐτῇ προτέρου τε καὶ ὑστέρου ζητητέον ἕτερον λόγον . ὥσπερ οὖν ὁ πατὴρ τῷ μὲν ὑποκειμένῳ Σωκράτης , οὐ ταὐτὸν δὲ τὸ πατρὶ εἶναι καὶ τὸ Σωκράτει , καὶ ὥσπερ τὰ πέντε τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ξύλα , τὸ μέντοι πέντε αὐτοῖς εἶναι καὶ ἄλλο τί ἐστι παρὰ τὰ ξύλα ( ἀριθμὸς γὰρ τὰ πέντε καθὸ πέντε , ἀλλ’ οὐχὶ ξύλα ) , οὕτω καὶ τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον ἐν κινήσει τῷ μὲν ὑποκειμένῳ κίνησις ἄμφω , τὸ μέντοι γε εἶναι αὐτοῖς προτέρῳ τε καὶ ὑστέρῳ ἄλλο τι ἐστιν καὶ οὐ κίνησις . τί οὖν τὸ εἶναι αὐτῶν , ζητητέον , καθὸ διαφέρουσι τῆς κινήσεως , ἐπισκεπτέον δέ , πῶς νοοῦμεν τὸ πρότερόν τε καὶ ὕστερον ἐν κινήσει . ὥσπερ τοίνυν ἐπὶ τῆς γραμμῆς , ἕως μὲν ἄν μίαν αὐτὴν καὶ συνεχῆ πᾶσαι νοῶμεν , οὐ νοοῦμεν αὐτῆς τὸ μέν τι πρότερον τῇ θέσει μέρος , τὸ δὲ ὕστερον , ὅταν δὲ διελώμεθα καὶ ὁρίσωμεν τοῖς σημείοις , εὐθέως τὸ μέν τι πρότερον τῇ θέσει μέρος ποιοῦμεν τὸ δὲ ὕστερον , οὕτως καὶ ἐπὶ τῆς κινήσεως οὐκ ἄλλως νοοῦμεν τὸ πρότερον ἐν αὐτῇ καὶ τὸ ὕστερον , εἰ μὴ διελοίμεθα αὐτὴν καὶ διορίσαιμεν εἰς μέρη καὶ λάβοιμεν αἴσθησιν ὡς ἄλλου καὶ ἄλλου . πότερον οὗν αὐτὴν στιγμαῖς διαιρούμεθα ; καὶ πῶς ; οὐ γὰρ ἔχει θέσιν · ἀλλά † τινα θέσιν · οἷον γράφω νῦν ἐγὼ συνεχῶς καὶ ὑποκείσθω κινεῖσθαι τὴν χεῖρα μὴ διαλείπουσαν ὅλως . λέγω τοίνυν προτέραν εἶναι κίνησιν ἣν κεκίνηται , ἧς κινήσεται . τί δήποτε ; ὅτι | τοίνυν τὴν μὲν ἐπλήρωσε , ἰῆς δὲ ἄρχεται . εὕρηται τοίνυν τὸ τὴν κίνησιν δυνατὸν διαιρεῖν καί τι λάβοις ἄν ἐπ’ αὐτῆς οἷον σημεῖον ἐπὶ γραμμῆς , ὃ τοῦ μὲν αὐτῆς μέρους ἔσται πέρας , τοῦ δὲ ἀρχή . εἶεν . εἰ δὴ πάλιν καὶ δὶς βουληθείη τὴν κίνησιν τῆς χειρὸς διελεῖν , πότερον ταὐτῷ χρήσομαι νῦν , ᾧ καὶ πρότερον ἐχρησάμην , ἢ τῷ παρόντι νῦν , ὃ νῦν λέγω , μᾶλλον δὲ ὃ μὴ δύναταί τις εἰπεῖν ; δῆλον οὖν , ὡς ἑτέρῳ καὶ τῷ παρόντι . τούτων δὴ τῶν νῦν τί μὲν πρότερον εἴποις ἂν , τί δὲ ὕστερον ; ἢ πρὶν σε ἀποκρίνασθαι γέγραπται , ὅτι πρότερον μέν , ᾧ πρότερον ἐχρησάμην εἰς τὴν τομὴν τῆς κινήσεως , ὕστερον δέ , ᾧ μετὰ ταῦτα . διὰ τί οὖν πρότερον ἐκεῖνο τοῦδε ; ἆρ’ ὅτι τῆς σελίδος ἐνθάδε γέγραπται , τὸ δὲ ἐνθάδε ; εἰ οὖν μὴ γέγραπται ὅλως , οὐκ ἄν ἦν πρότερον , τὸ δὲ ὕστερον ; ἀλλὰ γελοῖον . ἀλλὰ διὰ τί ; φανερὸν οὖν , ὅτι τὸ μὲν πρότερον παρελήλυθε , τὸ δὲ ἐφεξῆς . ὅταν τοίνυν διαιρῶμεν τὴν κίνησιν καὶ τοῖς νῦν τέμνωμεν εἰς πολλά , τί ποιοῦμεν ἄλλο ἢ χρόνον ἐροῦμεν καὶ χρόνου μέρη ; τὸ γὰρ παρελθὸν καὶ τὸ μέλλον , ἐξ ὧν ὁ χρόνος , οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ τὸ πρότερόν τε καὶ τὸ ὕστερον τῆς κινήσεως , ἃ τοῖς νῦν ἀεὶ διορίζεται καὶ ἀριθμεῖται ὡς ἄλλα καὶ ἄλλα . ταὐτὸν ἄρα χρόνος τε καὶ τὸ πρότερόν τε καὶ ὕστερον ἐν κινήσει , ὅταν διορίζηται καὶ ἀριθμῆται , διορίζεται δὲ οὐκ ἄλλως , ἢ ὅταν δύο προσπέσῃ τῇ ψυχῇ τὰ νῦν , τὸ μὲν ὡς πρότερον καὶ προτέρας κινήσεως πέρας , τὸ δὲ ὡς ὕστερον καὶ ὡς ὑστέρας , καὶ ὥσπερ ὅταν ἄκρα αὐτὰ καὶ ἕτερα τοῦ μέσου νοήσωμεν · ὅταν γὰρ ὁ νοῦς ἀνα|μνησθεὶς τοῦ νῦν , ὃ χθὲς εἶπεν , ἕτερον πάλιν εἴπῃ τὸ τήμερον , τότε καὶ χρόνον εὐθὺς ἐνενόησεν ὑπὸ τῶν δύο νῦν ὁριζόμενον οἷον ὑπὸ περάτων δυεῖν , καί , οὕτω λέγειν , ὅτι ποσόν ἐστι πεντεκαίδεκα ὡρῶν ἢ ἑκκαίδεκα , οἷον ἐξ ἀπείρου γραμμῆς πηχυαίαν δύο σημείοις ἀποτεμνόμενος . ἐξαρκεῖ μέντοι γε πολλάκις καὶ ἓν τὸ νῦν προσπεσεῖν τῇ ψυχῇ πρὸς τὸ γνωρίσαι χρόνον , ἀλλ’ οὐχ ἀπλῶς , ἀλλ’ ὅταν ὡς πέρας καὶ ἀρχή · γίνεται γὰρ καὶ τηνικαῦτα προτέρου τε καὶ ὑστέρου συναίσθησις · οὗ μὲν γὰρ πέρας , τοῦτο πρότερον · οὗ δὲ ἀρχή , τοῦτο ὕστερον · ὥστε δῆλόν ἐστιν , ὅτι πανταχόθεν ἡ τοῦ χρόνου φύσις ἀναφαίνεται τὸ εἷναι ἔχουσα ἐν τῷ διαλαμβάνεσθαι τὸ πρότερόν τε καὶ ὕστερον τῆς κινήσεως . τὸ πρότερον ἄρα καὶ τὸ ὕστερον ἐν κινήσει χρόνος ἐστίν , ὅταν διαλαμβάνηται ὡς ἄλλου καὶ ἄλλου , τουτέστιν ὅταν ἀριθμῆται · ὁ γὰρ ἀριθμὸς οὐχ ἑνὸς οὐδὲ ταὐτοῦ παντάπασίν ἐστιν , ἀλλὰ τοῦ ἔχοντος ἄλλο καὶ ἄλλο . οὐκ ἄρα ἡ κίνησις ὁ χρόνος ἐστίν , ἀλλὰ τὸ ἀριθμούμενον τῆς κινήσεως κατὰ τὸ πρότερόν τε καὶ ὕστερον . συνάγοντι δὴ τὰ εἰρημένα τὸν χρόνον ἀφοριστέον , ὅτι ἐστὶν ἀριθμὸς κινήσεως κατὰ τὸ πρότερον καὶ ὕστερον . ὅτι μὲν οὖν ἀριθμός , τοῦτο σημεῖον . πᾶν πλέον ἢ ἔλαττον ἀριθμῷ κρίνεται , ἀριθμὸς ἄρα τις ὁ χρόνος . ὅτι δὲ κατὰ τὸ πρότερον καὶ ὕστερον ἀναγκαίως προστεθείκαμεν , ἐκεῖθεν δῆλον · ἀριθμοῦνται γὰρ κινήσεις καὶ πλείους ἅμα ὡς ἐπὶ σοῦ , φέρε , ὅτι καὶ αὔξεις καὶ θερμαίνῃ καὶ προβαίνεις τόπον ἐκ τόπου καὶ ὅτι τρεῖς ἅμα κινήσεις κινῇ , ἀλλ’ οὐχ ὁ τοιοῦτος ἀριθμὸς τῆς κινήσεως χρόνος ἐστίν , ἀλλ’ ὁ κατὰ | τὸ πρότερόν τε καὶ ὕστερον . οὐ δεῖ δὲ θαυμάζειν , εἰ τὸ ἀριθμούμενον τῆς κινήσεως χρόνον εἰπόντες ἐν τῷ ὁρισμῶ τὸν ἀριθμὸν μετελάβομεν · λέγεται γὰρ καὶ τὸ ἀριθμούμενον ἀριθμός , ὡς καὶ τὸ μετρούμενον μέτρον · διχῶς γὰρ καὶ τὸ μέτρον , ᾧ μετροῦμεν , οἷον ἡ χοῖνιξ ἡ ξυλίνη καὶ ὁ χοεὺς ὁ κεράμειος , καὶ τὸ μετρούμενον ἀπ’ αὐτῶν , ὁ σῖτος ὁ ἐν τῇ χοίνικι καὶ ὁ οἶνος ὁ ἐν τῷ χοΐ · ἐσθίομεν γὰρ χοίνικα οὐ τὴν ξυλίνην καὶ χόα πίνομεν οὐ τὸν χαλκοῦν . οὕτως δὲ καὶ ἀριθμὸς οὐχ ὁ ἐκ τῶν μονάδων μόνον , ἀλλὰ καὶ ὁ ἀριθμούμένος · ἐκεῖνος μὲν γὰρ διωρισμένος καὶ οὐ συνεχὴς καὶ οὐδ’ ἂν τὴν οὐσίαν ἐσήμαινεν ἡμῖν τοῦ χρόνου , ἀλλὰ μᾶλλον ἔργον καί τι ἐποίει , τὸ δὲ ἀριθμούμενον οὐδὲν κωλύει καὶ συνεχὲς εἶναι , ὡς τὸ ἑνδεκάπηχυ δόρυ . Γαληνῷ δὲ οὐ προσεκτέον οἰομένῳ τὸν χρόνον ἀφορίζεσθαι δι’ αὑτοῦ · πολλὰ γὰρ ἐξαριθμησάμενος σημαινόμενα τοῦ προτέρου τε καὶ ὑστέρου τὰ μὲν ἄλλα οὐκ ἐφαρμόζειν φησὶ τῷ ὁρισμῷ , τὸ κατὰ χρόνον δὲ μόνον , ὥστε εἶναι τὸν χρόνον ἀριθμὸν τῆς κινήσεως κατὰ χρόνον . ἀλλ’ ἰστέον , ὅτι τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον ἐν κινήσει οὐ διὰ τὸν χρόνον τὸ μὲν πρότερόν ἐστιν , τὸ δὲ ὕστερον , ἀλλὰ αὐτὸ μᾶλλον ποιεῖ τὸ ἐν χρόνῳ πρότερον καὶ ὕστερον , γίνεται δὲ ἐκ τοῦ κατὰ μέγεθος καὶ τὴν θέσιν , παρ’ οὗ καὶ τὸ συνεχὲς ἔχει · καὶ τοῦτο διαρρήδην φησὶν Ἀριστοτέλης · τὸ δὴ πρότερον τε καὶ ὕστερον ἐν τόπῳ πρῶτόν ἐστιν , ἐνταῦθα μὲν τῇ θέσει · ἐπειδὴ δὲ ἐν τῷ μεγέθει , | ἀνάγκη καὶ ἐν κινήσει . ἀλλὰ καἰ δεδόσθω μηδὲ ἄλλο σημαίνειν τὸ πρότερόν τε καὶ ὕστερον ἐν κινήσει ἡ τὸ κατὰ χρόνον , ὡς οἴεται , τί δὲ ἄτοπον ἐκ τοῦδε συμβαίνει ; οὐδὲ γὰρ ἡμεῖς ἄλλο τι λέγομεν εἶναι τὸν χρόνον ἢ τὸ πρότερόν τε καὶ ὕστερον ἐν κινήσει , πᾶσα δὲ ἀνάγκη ταὐτὸν σημαίνειν τοὺς ὁρισμοὺς τοῖς ὀνόμασιν , ὥστε λανθάνει τοῦτο μεμφόμενος τοῦ λόγου , δι’ ὃ μᾶλλον ἐχρῆν αὐτὸν ἀποδέχεσθαι . Καὶ τὸ γίνεσθαι δὲ ἄλλον καὶ ἄλλον ἀεὶ τὸν χρόνον ὑπάρχει διὰ τὴν κίνησιν · ἀεὶ γὰρ ἡ κίνησις ἄλλη καὶ ἄλλη . ἀλλ’ ὅταν γε πλείους ἅμα γίνωνται κινήσεις , οἶον Ἀθήνῃσί τε καὶ Μεγαροῖ κἀν Κορίνθῳ , πῶς οὐκέτι πλείους γίνονται χρόνοι ; ὅτι τὸ νῦν τὸ αὐτὸ πανταχοῦ . κατὰ τοῦτο δὲ καὶ τὸ ἕτερον καὶ ταὐτὸν νοεῖται τοῦ χρόνου καὶ εἷς μὲν χρόνος , ὅταν ἓν τὸ νῦν , πλείω δέ , ὅταν πλείω καὶ διαφέροντα , πλείω δὲ καὶ διαφέροντα γίνεται τὰ νῦν , ὅταν τὸ μὲν ὡς πρότερον , τὸ δὲ ὡς ὕστερον λαμβάνηται , ὃ καὶ ἀπορήσειεν ἄν τις , πῶς ποτε καὶ διαφέροντα γίνεται τὰ τοιαῦτα νῦν · μία γὰρ ἡ φύσις ἐν ἀμφοῖν ὑποφαίνεται , κἂν τὸ μὲν ὡς πρότερον νοῆται , τὸ δὲ ὡς ὕστερον , εἰ μὴ καὶ Σωκράτης ἕτερος , ὅταν ἐν Λυκείῳ καὶ ὅταν ἐν ἀγορᾷ , καθάπερ οἱ σοφισταὶ λαμβάνουσιν . ἢ ὥσπερ Σωκράτης τῷ μὲν ὑποκειμένω ταὐτόν , ἄν τε ἐνθάδε ἄν τε ἐκεῖσε μετακινῆται , τῷ λόγῳ δὲ ἕτερον οὐ γὰρ ταὐτὸν τὸ ἐν Λυκείῳ τε εἶναι καὶ τὸ ἐν ἀγορᾷ ) , οὕτως καὶ τὸ νῦν ; ἓν μὲν τῇ φύσει καὶ τῇ οὐσίᾳ κατὰ τὸ ὑποκείμενον , διαφέρει δὲ τῷ λόγῳ · ἇλος γὰρ ὁ λό|γος τοῦ νῦν , ὃ πρὸς τοὺς ἵππους λέγει ὁ Ἕκτωρ νῦν μοι τὴν κομιδὴν ἀποτίνετον , καὶ ἄλλος τούτου τοῦ νῦν γραφομένου . ἵνα γὰρ μᾶλλον μάθῃς , ὃ λέγω , μικρὸν ἄνωθεν ἀναληπτέον . Ἐλέχθη τῷ μὲν μεγέθει τὴν κίνησιν ἀκολουθεῖν , τῇ κινήσει δὲ τὸν χρόνον . εὔλογον τοίνυν καὶ τὰς ἀρχὰς τούτων καὶ οἷον τὰ ποιητικὰ καὶ τὰ γεννητικὰ ἀλλήλοις ἕπεσθαι · ποιητικὸν δὲ μεγέθους μὲν ἡ στιγμή , κινήσεως δὲ τὸ φερόμενον , χρόνου δὲ τὸ νῦν . ὥσπερ τοίνυν μία στιγμὴ καὶ ὁ λίθος εἷς , ἄν τε ἐνθάδε ἄν τε ἀλλαχοῦ μεταφέρηται , τῷ λόγῳ δὲ διαφέρει , οὕτω δὲ καὶ τὸ νῦν . τῷ γὰρ φερομένῳ ἀκολουθεῖ τὸ νῦν , ὥσπερ ὁ χρόνος τῇ φορᾷ , καὶ γνωρίζεται τὸ νῦν οὐκ ἄλλῳ τινὶ ἢ τῷ φερομένῳ · ἀριθμεῖται γὰρ τὸ πρότερόν τε καὶ ὕστερον τῆς κινήσεως κατὰ τὴν τοῦ φερομένου μετάβασιν · οὐ γὰρ ἂν διεκρίθη ταῦτα μένοντος τοῦ φερομένου , ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ φερόμενον ποτὲ μὲν κατὰ τὸν πρότερον γίνεται τόπον , ποτὲ δὲ κατὰ τὸν ὕστερον , διὰ τοῦτο καὶ τῆς κινήσεως γίνεται τὸ μὲν πρότερον τὸ δὲ ὕστερον , τὸ δὲ ἀριθμούμενον πρότερόν τε καὶ ὕστερον τὸ νῦν ἐστίν , ὥστε καὶ ἐν τούτοις τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ταὐτὸν τὸ πρότερον νῦν καὶ τὸ ὕστερον , τῷ λόγῳ δὲ ἕτερα · αὐτὸ γὰρ τὸ ἀριθμητὸν αὐτὸ εἶναι καὶ ὡς ἄλλο καὶ ἄλλο διαλαμβάνεσθαι δίδωσιν αὐτῷ τὴν κατὰ τὸν λόγον διαφοράν . ὥσπερ δὲ τῆς φορᾶς τὸ φερόμενον γνωριμώτερον ( τόδε γάρ τί ἐστι καὶ οὐσία ) , οὕτως καὶ τοῦ χρόνου τὸ νῦν · ἐν ὑπάρξει γὰρ τοῦτο μόνον καὶ οἷον τόδε . φανερὸν δέ , ὅτι καὶ ἀλλήλοις | ἀντακολουθεῖ τὰ νῦν καὶ ὁ χρόνος καὶ ὅτι θατέρου μὴ ὄντος οὐδὲ θάτερόν ἐστιν · ὁ χρόνος γὰρ ἔσται τῶν νῦν ἀριθμῷ · οἷον γὰρ μονὰς τοὐ χρόνου τὸ νῦν · καὶ ὥσπερ ἡ μονὰς τῷ πάλιν καὶ πάλιν λαμβάνεσθαι ποιεῖ τὸν ἀριθμόν , οὕτω καὶ τὸ νῦν τὸν χρόνον , καὶ ὥσπερ ἡ μονὰς αὐτὴ μὲν ἀδιαίρετος , διαιρετὸν δὲ ποιεῖ τὸν ἀριθμόν , οὐτῶ καὶ τὸ νῦν πάλιν τὸν χρόνον · ἡ διαφορὰ δὲ ἐν τῷ τὸ τὴν μὲν συνεχές , τὴν δὲ διωρισμένον ποιεῖν . καὶ συνέχει δὴ τὸ νῦν χρόνον καὶ διαιρεῖ καθάπερ τὸ φερόμενον τὴν φοράν · καὶ γὰρ ἡ φορὰ μία καὶ συνεχὴς τῷ τὸ φερόμενον ἓν εἶναι , ἓν δὲ οὐχ ἁπλῶς · δύναται γὰρ ὡς μὲν τόδε τι καὶ σῶμα ἓν εἶναι οἷον λίθος ἢ ξύλον , ὡς φερόμενον δὲ μή , ἐὰν διαλιμπάνῃ κινούμενον · οὐκέτι γὰρ τότε μία καὶ συνεχὴς ἡ κίνησις καίτοι τοῦ φερομένου ἑνὸς ὄντος , ἀλλ’ ὅταν ὡς φερόμενον ἓν ὑπάρχῃ , τοῦτο δὲ ὅταν μὴ ἠρεμῇ μεταξύ · τότε γὰρ καὶ διορίζει τὴν προτέραν τε καὶ ὑστέραν κίνησιν καὶ πάλιν συνέχει , καθάπερ γε ἡ στιγμὴ τὴν γραμμήν · διαφέρει δέ , ὅτι τὴν μὲν στιγμὴν ἔστι τὴν αὐτὴν δὶς λαβεῖν ποτὲ μὲν ὡς πέρας , ποτὲ δὲ ὡς ἀρχήν ὑπομένει γὰρ καὶ ἐν θέσει τὸ εἶναι αὐτῇ ) , τὸ δὲ φερόμενον οὐκ ἔστι δὶς λαβεῖν ὡς φερόμενον · ἀεὶ γὰρ ἄλλο καὶ ἄλλο . καὶ ἄλλο δὲ οὐχ ὅτι ἕτερον ἑαυτοῦ , ἀλλ’ ὅτι ἐν ἄλλῳ καὶ ἄλλῳ · εἰ γὰρ ἐν ταὐτῷ δίς , ἀνάγκη στῆναι , κινεῖσθαι δὲ ὑπόκειται συνεχῶς . οὕτω δὴ καὶ τὸ νῦν οὐκ ἔσται δὶς λαβεῖν . εἰ οὗν μὴ ἔστι δὶς λαβεῖν τὸ νῦν , πῶς ἐν τῷ ἀριθμεῖσθαι τὸ | νῦν οὐχ ὡς τὸ αὐτὸ σημεῖον δὶς ἀρχήν τε καὶ τελευτήν , ἀλλ’ εἴπερ ἄρα , ὡς τὰ δύο πέρατα τῆς αὐτῆς γραμμῆς τοδὶ τοδί ; ταῦτα δ’ ὁρίζει τὸ μεταξὺ διάστημα τῆς γραμμῆς ἕτερον καὶ ἕτερον ὄντα . οὕτω δὴ καὶ τὰ νῦν ἀριθμεῖται ὡς ἄλλο καὶ ἄλλο , τὸ μὲν πρότερον , τὸ δὲ ὕστερον , δὶς δὲ ταὐτὸν λαβεῖν ἀμήχανον , ὥσπερ ἀμήχανον στῆσαι τὸν χρόνον . καὶ ἔτι φανερὸν , ὅτι οὐδὲ μόριον τὸ νυν του χρόνου · οὐδὲ γὰρ τὸ φερόμενον τῆς φορᾶς , οὐδὲ ἡ στιγμὴ τῆς γραμμῆς · γραμμῆς γὰρ μέρος γραμμὴ καὶ κινήσεως κίνησις καὶ χρόνου χρόνος . τίνος οὖν πέρας τὸ νῦν ; πότερον τῆς κινήσεως ἢ τοῦ χρόνου ; ἐλέγετο γὰρ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν τὸ νῦν διαιρεῖσθαι τὴν κίνησιν · ἢ καθ’ αὑτὸ μέν ἐστι τοῦ χρόνου πέρας , τῷ δὲ τὸν χρόνον εἶναι ἄλλο μηδὲν ἢ τὸ ἀριθμούμενον τῆς κινήσεως κατὰ τὸ πρότερόν τε καὶ ὕστερον , ὅταν ὡς ἀριθμούμενον λαμβάνηται τὸ νῦν , τότε καὶ τῆς κινήσεως γίνεται πέρας ; διὰ τοῦτο ἄρα αὐτῷ συμβέβηκε καὶ πέρατι εἶναι καὶ πανταχοῦ ἅμα εἶναι , αἴτιον δέ , ὅτι οὐχὶ κινήσεως ἐστιν καθ’ αὑτὸ πέρας ( οὐ γὰρ ἐν ἐκείνῃ τῇ κινήσει μόνῃ , ἧς πέρας ἦν ) , ἀλλὰ χρόνου , ὃς ἐστιν τῆς κινήσεως · ἀριθμὸν δὲ ταὐτὸν ἅμα πλειόνων εἶναι ἐνδέχεται , οἷον τὴν δεκάδα ἵππων καὶ ξύλων . καίτοι ὁ χρόνος ἀριθμὸς οὐχ ὡς ὁ ἀριθμῶν , ἀλλ’ ὡς ὁ ἀριθμούμενος ἢ χρόνος πρὸς μοναδικὸν ἀριθμόν , ἀλλ’ ὅμως ἀναδέχεται μόνος τὸ τοῦ ἀριθμοῦντος ἰδίωμα · πανταχοῦ γὰρ ἅμα καὶ τῶν πολλῶν κινήσεων ἓν καὶ ταὐτὸν τὸ ἀριθμούμενον αὐξήσεως φορᾶς ἀλλοιώσεως . ταύτῃ μὲν οὖν ἱκανῶς ἐπιδέδεικται , ὅτι καὶ ἀριθμὸς | ὁ χρόνος καὶ κινήσεως ἀριθμὸς κατὰ τὸ πρότερον καὶ ὕστερον , δῆλον δέ , ὅτι καὶ συνεχής · ἡ γὰρ κίνησις ἡ σύμπασα γίνεται συνεχής . 12 . Πῶς δὲ αὐτὸν ἀριθμὸν λέγοντες οὐκ ἀναγκαῖον θησόμεθα καὶ ἐλάχιστόν τινα χρόνον ποιεῖν ; τὸ γὰρ ἐλάχιστον ἐν ἀριθμῷ οἷον ἡ δυάς · οὐ γὰρ εἰς ἄπειρον ἡ καθαίρεσις τοῦ ἀριθμοῦ · διώρισται γάρ . ἢ διττὸς ὁ ἀριθμός , ὁ μὲν ἐκ μονάδων , αὐτὸς δὲ καὶ ὁ ἐλάχιστος , ὁ δὲ οὐχ ἁπλῶς ἐκ μονάδων , ἀλλ’ ἐκ τῶν τοιῶνδε μονάδων , οἷον ἵππων ἢ γραμμῶν ; λέγεται γὰρ ἀριθμὸς καὶ αἱ πέντε γραμμαὶ καὶ τὰ πέντε τρίγωνα . τὰ τοιαῦτα δὲ κατὰ μὲν τὸ πλῆθος ἕξει καὶ αὐτὰ τὸ ἐλάχιστον · ἐλάχιστον γὰρ δύο γραμμαί . κατὰ τοῦτο δὲ καὶ ἀριθμητά ἐστι τὰ τοιαῦτα , κατὰ μέγεθος δὲ οὐχ ἕξει · ἕκαστον γὰρ αὐτῶν εἰς ἀεὶ διαιρετόν . καὶ ὁ χρόνος τοίνυν αἱ δύο ὧραι , καθὸ μὲν συνεχής τίς ἐστιν · οὐχ ἕξει δὲ τὸ ἐλάχιστον , οὐ γὰρ ἀριθμεῖται κατὰ τοῦτο · καθὸ δὲ ὁρίζεται καὶ οἷον τέμνεται τῷ νῦν τῷ τε πρότερον καὶ τῷ ὕστερον , κατὰ τοῦτο δὲ ἀριθμητὸς καὶ τὸ ἐλάχιστον ἔχει . αἱ γὰρ δύο ὧραι τῷ μὲν ἀριθμῷ τὸ ἐλάχιστον ἕξουσι , τῷ μεγέθει δὲ οὕ . εἰκότως τοίνυν χρόνος καὶ πολὺς καὶ ὀλίγος καὶ μακρὸς καὶ βραχὺς λέγεται · ἄμφω γὰρ ἀναδέχεται καὶ τὰ τῶν συνεχῶν καὶ τὰ τῶν διωρισμένων . καθὸ μὲν συνεχής , μακρὸς καὶ βραχύς · καθὸ δὲ ἀριθμητός , καὶ οὕτως ἀριθμὸς πολὺς καὶ ὀλίγος , οὐκέτι μέντοι ταχὺς καὶ βραδύς · οὐδεὶς γὰρ ἀριθμὸς ταχὺς καὶ βραδὺς . εὐλόγως δὲ καὶ ἅμα | μὲν ὁ αὐτὸς πανταχοῦ , ὁ δὲ πρότερος καὶ ὕστερος χρόνος οὐκέτι οἱ αὐτοὶ πρὸς ἀλλήλους · καὶ γὰρ ἡ κίνησις ἡ μὲν παροῦσα μία , ἡ δὲ γεγενημένη καὶ ἡ μέλλουσα ἕτεραι . ἔπειτα ἀριθμὸς ὁ χρόνος οὐχ ᾧ ἀριθμοῦμεν , ἀλλ’ ὁ ἀριθμούμενος . μούμενος . * * * ὁ αὐτὸς ἐν πᾶσιν οἷον ἡ δεκάς , ἄν τε ἵππων ἄν τε ἀνθρώπων λαμβάνηται , τὰ δὲ ἀριθμούμενα οὐ τὰ αὐτὰ οἱ δέκα ἄνθρωποι καὶ οἱ δέκα ἵπποι . ἀριθμεῖται δὲ καὶ ὁ χρόνος κατὰ τὸ πρότερόν τε καὶ ὕστερον , ὥστε εἰκότως ἕτερα ταῦτα . ἔτι ὡς ἐνδέχεται κίνησιν εἶναι ] τὴν αὐτὴν καὶ μίαν εἶναι πάλιν , οὕτω καὶ χρόνον ἐνδέχεται οἷον ἔαρ ἢ μετόπωρον · ἡ μὲν οὐσία τοῦ χρόνου τοιαύτη · τὸ γὰρ τῆς κινήσεως πρότερόν τε καὶ ὕστερον ἀριθμούμενα χρόνος ἐστίν , ἔχοντι δὲ αὐτῷ τὸ εἶναι ἐν τούτῳ συμβέβηκε προηγουμένως μὲν τὴν κίνησιν μετρεῖν , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ καὶ ὑπ’ αὐτῆς ἀντιμετρεῖσθαι · οὐ γὰρ μόνον λέγομεν πολλὴν τὴν κίνησιν τὴν ἐν τῷ πολλῷ χρόνῳ , ἀλλὰ καὶ χρόνον πολύν , ἐν ᾧ ἡ πολλὴ κίνησις . ὥσπερ οὖν καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων μέτρων ἀπάντων · ἀντιμετρεῖται γὰρ ὑπὸ τῶν μετρουμένων τὰ μέτρα · τῷ γὰρ τῶν πυρῶν μεδίμνῳ κρίνομεν τὸ ξύλινον μέδιμνον , εἰ μὴ μεῖζον ἢ ἔλαττόν ἐστιν , καὶ τῇ κοτύλῃ τοῦ οἴνου τὴν χαλκῆν ἀντιμετροῦμεν κοτύλην , καὶ τί θαυμαστὸν ἐπὶ τῶν συνεχῶν μέτρων τοῦτο συμβαίνειν , ὁπότε καὶ αὐτὸς ὁ μοναδικὸς ἀριθμὸς τρόπον τινὰ ὑπὸ τῶν ἀριθμουμένων ἀνταριθμεῖται ; ὥσπερ γὰρ τὰ δέκα δέκα ἵππους φαμέν , οὕτως καὶ τὰς μονάδας λέγομεν δέκα , ὅτι δέκα ἵπποις ἰσώθησαν . μήποτε γὰρ οὐδ’ ἂν εἰς ἔννοιαν ἤλθομεν τῶν δέκα μὴ τὸν ἕνα ἵππον καὶ τὸν ἕνα ἵππον καὶ τὸν ἕνα ἄνθρωπον τοσαυτάκις λαμβά|νοντες . καὶ τοῦτο εὐλόγως συμβέβηκε τὸ μετρεῖν τε καὶ ἀντιμετρεῖσθαι τὸν χρόνον · ἀκολουθεῖ γάρ , ὥσπερ ἐλέχθη , τῷ μὲν μεγέθει ἡ κίνησις , τῇ κινήσει δὲ ὁ χρόνος . ὥσπερ οὖν ἡ κίνησις ἔχει πρὸς μέγεθος , οὕτως καὶ ὁ χρόνος πρὸς τὴν κίνησιν , καὶ ὥσπερ ἡ κίνησις μετρεῖ τὸ μέγεθος , καὶ ἀντιμετρεῖται ὑπ’ αὐτοῦ . πολλὴν γάρ φαμεν τὴν ὁδόν , ἐὰν ἡ πορεία πολλή , καὶ πολλὴν τὴν πορείαν , ἐὰν ἡ ὁδὸς πολλή . ὁμοίως δὲ καὶ τὴν κίνησιν πολλήν , ἐὰν ὁ χρόνος , καὶ τὸν χρόνον , ἐὰν ἡ κίνησις . πῶς οὖν μετρεῖ τὴν κίνησιν ὁ χρόνος ; ἢ τῷ μέρος αὐτῆς ἀφορίσαι , ὃ καταμετρήσει τὴν ὅλην , ὥσπερ ὁ πῆχυς τὸ μῆκος τῷ λαβεῖν τι μῆκος , ὃ καταμετρήσει τὸ ὅλον . ἡ γὰρ ὥρα τί ἐστιν ἄλλο ἢ τοσήδε κίνησις τοῦ ἡλίου ; καὶ ὁ μὴν καὶ τὸ ἔτος . ἐπειδὴ δέ ἐστιν ἡ κίνησις ἐν χρόνῳ τῷ καταμετρεῖσθαι τὸ εἶναι αὐτῆς ὑπὸ τοῦ χρόνου οὐ γὰρ ἄλλο τὸ εἶναι τῆς κινήσεως ἢ τὸ γίγνεσθαι ᾧ συμπαρεκτείνεται ὁ χρόνος καὶ ὃ καταμετρεῖ ) , δῆλον ὅτι καὶ τοῖς ἄλλοις τὸ εἶναι ἐν χρόνῳ ἐστὶν τὸ καταμετρεῖσθαι αὐτῶν τὸ εἶναι ὑπὸ τοῦ χρόνου . τό γὰρ ἐν χρόνῳ διττόν ἐστιν , ἕν μὲν τὸ εἶναι τότε , ὅτε ὁ χρόνος ἐστίν , ἕτερον δὲ ὥσπερ ἔνια λέγομεν , ὅτι ἐν ἀριθμῷ ἐστίν . ἀλλὰ καὶ οὗτος ὁ τρόπος διπλοῦς · ἢ γὰρ οὕτως ἐν ἀριθμῷ , ὅτι μέρος ἢ πάθος ἀριθμοῦ , ὡς τὸ ἄρτιον τὰ δύο καὶ τὸ περιττόν · ἢ ὅτι ἐστὶν αὐτῶν ἀριθμός , ὡς οἱ δέκα ἵπποι καὶ οἱ δέκα βόες ἐν ἀριθμῷ . εἰ οὖν ἀριθμὸς ὁ χρόνος , δῆλον ὡς καὶ τὰ ἐν χρόνῳ ὄντα ἐν ἀριθμῷ ἐστι . τὸ μὲν οὖν νῦν καὶ τὸ πρότερον οὕτως ἐν χρόνῳ καὶ ἀριθμῷ , ὡς ἐν τῷ μοναδικῷ ἡ | μονὰς καὶ τὸ περιττόν · τὰ μὲν γὰρ τοῦ ἀριθμοῦ , τὰ δὲ τοῦ χρόνου συμβεβηκότα · τὰ δὲ πράγματα οὕτως ἐν χρόνῳ ἐστίν , ὡς ἐν τῷ ἀριθμῷ οἱ δέκα ἵπποι . ὥσπερ τοίνυν ἀεὶ τῶν οὕτως ἐν ἀριθμῷ λεγομένων πλείων τίς ἐστιν ἀριθμός · ὡρισμένος γὰρ ὁ ὁρισμός · οὕτως καὶ τῶν ἐν χρόνῳ ὄντων τοῦτον τὸν τρόπον ἀεὶ πλείων ἐστὶν ὁ χρόνος · καὶ γὰρ ὁ χρόνος ἀριθμός τις . εἰ δὲ τοῦτο , τὰ ἐν χρόνῳ ὄντα περιέχεται ὑπὸ τοῦ χρόνου , ὥσπερ καὶ τὰ ἐν ἀριθμῷ ὄντα περιέχεται ὑπὸ τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τὰ ἐν τόπῳ ὄντα περιέχεται ὑπὸ τοῦ τόπου καὶ τοῦτό ἐστι τὸ κυρίως σημαινόμενον ὑπὸ τοῦ ἐν χρόνῳ . τὸ δὲ λέγειν ἐν χρόνῳ εἶναι , ἐπειδὴ τότε ἐστίν , ὅτε ὁ χ·ρόνος ἐστίν , καὶ τὸ ἐν κινήσει εἶναι , ἐπειδὴ τότε ἐστίν , ὅτε κίνησίς ἐστιν , οὐδὲν διαφέρει τοῦ λέγειν καὶ τὸν οὐρανὸν ἐν κέγχρῳ εἶναι , ἐπειδὴ τότε ἐστίν , ὅτε καὶ ἡ κέγχρος ἐστίν . ἀλλὰ τὸ μὲν ἅμα εἶναι πολλοῖς συμβέβηκεν , τὸ δὲ εἶναι θάτερον ἐν θατέρῳ τὸ περιέχεσθαί ἐστιν ὑπὸ τοῦ ἑτέρου τὸ ἕτερον . τούτοις μέντοι γε ἀκολουθεῖ καὶ τὸ ἅμα εἶναι , ἀλλ’ οὐκ ἐπειδὴ ἅμα , διὰ τοῦτο ἐν ἀλλήλοις · ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ ἐν ἀλλήλοις , διὰ τοῦτο καὶ ἅμα . τοῦτό τε δὴ συμβέβηκε τοῖς ἐν χρόνῳ καὶ τὸ λέγεσθαι , ὅτι πάσχει τι ὑπὸ τοῦ χρόνου · εἰώθαμεν γὰρ λέγειν , ὅτι κατατήκει ὁ χρόνος καὶ γηράσκει πάντα ὑπὸ τοῦ χρόνου καὶ ἐπιλανθάνεται διὰ τὸν χρόνον · οὐ γὰρ ὁμοίως λέγομεν γίνεσθαι ὑπὸ τοῦ χρόνου τὴν οἰκίαν καὶ φθείρεσθαι , ἀλλὰ γίνεσθαι μὲν ὑπὸ τοῦ οἰκοδόμου ἐν χρόνῳ , φθείρεσθαι δὲ καὶ ἐν χρόνῳ καὶ ὑπὸ χρόνου · καὶ μανθάνειν μὲν ὑπὸ τοῦ διδάσκοντος ἐν χρόνῳ , ἐκλανθάνεσθαι δὲ | ὑπὸ τοῦ χρόνου μόνον · οὐδὲν γὰρ ἕτερον ἐπὶ τούτων αἴτιον θεωρεῖται . εὐλόγως δὲ καθ’ αὑτὸν ὁ χρόνος φθορᾶς αἴτιος λέγεται · ἀριθμὸς γὰρ κινήσεως , ἡ δὲ κίνησις ἐξίστησι τὸ προυπάρχον . εἰ δὲ ταῦτα λέγεται καλῶς , φανερὸν ὅτι τὰ ἀεὶ ὄντα ᾗ ἀεὶ ὄντα οὐκ ἔστιν ἐν χρόνῳ · οὐ γὰρ περιέχεται ὑπὸ χρόνου οὐδὲ πάσχει τι ὑπὸ χρόνου ( οὔτε γὰρ συναλλοιοῦται αὐτῷ οὕτε συμπάρεισιν ) · οὐκοῦν οὐδὲ μετρεῖται τῶν τοιούτων τὸ εἶναι ὑπὸ τοῦ χρόνου οὐδὲ ὁρίζεται οὔτε περιττεύει τις τῆς οὐσίας αὐτῶν χρόνος , ἀλλὰ τοὐναντίον παντὸς τοῦ ληφθέντος χρόνου τὸ εἶναι αὐτῶν περιττεύει . πῶς οὖν ἡ κίνησις ἐν χρόνῳ ; καίτοι δέδεικται ἀίδιος καὶ δειχθήσεται . ἢ ὅτι ἀεὶ ἄλλη καὶ ἄλλη καὶ οὐδέποτε κατ’ ἀριθμὸν ἡ αὐτή , ἀλλὰ συμπάρεισι καὶ συνετεροιοῦται τῷ χρόνῳ , μᾶλλον δὲ ὁ χρόνος ταύτῃ καὶ δεῖται ἀλλήλων πρὸς τὴν ὕπαρξιν , ὥστε εἰ καὶ μὴ περιττεύει τῆς κινήσεως ὁ χρόνος , μηδὲ οὕτως αὐτὴν περιέχει , ἀλλ’ ὅτι γε ἀλλήλοις συνήρμοσται , διὰ τοῦτό ἐστιν ἡ κίνησις ἐν τῷ χρόνῳ . Ἐπειδὴ δέ ἐστιν ὁ χρόνος μέτρον κινήσεως , ἔσται καὶ ἠρεμίας μέτρον στέρησις γὰρ ἡ ἠρεμί κινήσεως ) · τοῖς δὲ αὐτοῖς κρίνομεν τάς τε ἕξεις καὶ τὰς στερήσεις , οἷον ὄμμασι φῶς καὶ σκότος καὶ ἀκοῇ φωνήν τε καὶ ἡσυχίαν · ὥστε καὶ ἠρεμίαν ἐν χρόνῳ , οὐ πάντως δέ , ἐπειδὴ ἐν χρόνῳ , διὰ τοῦτο καὶ ἐν κινήσει · οὐ γὰρ κίνησις ὁ χρόνος , ἀλλ’ ἀριθμὸς κινήσεως καὶ συμβεβηκός τι . οὐκ ἔστι δ’ , εἰ ἔν τῳ εἶναι | συμβέβηκέ τι , ἤδη καὶ ἐν ᾧ τοῦτο συμβέβηκεν · οὐ γὰρ εἴ τι ἐν ἡμέρᾳ , ἤδη καὶ ἐν τῇ φορᾷ τοῦ ἡλίου . τὸ τοίνυν ἠρεμοῦν ἐν κινήσει μὲν οὐκ ἐνδέχεται εἶναι , ἐν ἀριθμῷ δὲ κινήσεως · λέγομεν γάρ , ὅτι ὁ κάμνων ἐν τοσῷδε ἠρέμησε χρόνῳ · οὐχ ὥσπερ δὲ τὴν κίνησιν μετρεῖ καθ’ αὑτὴν ὁ χρόνος , οὕτω καὶ τὴν ἠρεμίαν , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκός · τῷ γὰρ κίνησιν ἄλλην μετρεῖν . ἡ γὰρ νὺξ μέτρον μὲν καθ’ αὑτὴν τῆς φορᾶς τοῦ ἡλίου τῆς ὑπὸ γῆν , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ καὶ τῆς ἡσυχίας τῶν ζῴων , ἠρεμεῖν δὲ λέγεται οὐ τὰ πάντη ἀκίνητα , ἀλλὰ τὰ πεφυκότα μὲν κινεῖσθαι , ἐστερημένα δὲ νῦν τῆς κινήσεως · τῶν γὰρ οὕτως ἀκινήτων ὡς ἠρεμούντων πλείων ἐστὶν ὁ χρόνος καὶ διὰ τοῦτο εἰκότως τὰ ἠρεμοῦντα ἐν χρόνῳ λέγεται ἠρεμεῖν , ὅτι ὁ χρόνος αὐτῶν ἐστιν τῆς ἠρεμίας , μετρήσει δὲ ὁ χρόνος τὸ κινούμενον καὶ τὸ ἠρεμοῦν , ᾗ τὸ μὲν κινεῖται τὸ δὲ ἠρεμεῖ · τὴν γὰρ κίνησιν αὐτῶν καὶ τὴν ἠρεμίαν πόση τις . οὐχ ἀπλῶς οὖν μετρητὸν τὸ κινούμενον ὑπὸ τοῦ χρόνου · οὐδὲ γὰρ ὁ ἥλιος ἁπλῶς μετρητὸς ὑπὸ χρόνου · τὸ γὰρ εἶναι αὐτοῦ οὐ μετρητὸν ὑπὸ χρόνου , ἀλλ’ ἡ κίνησις αὐτοῦ , καθὸ ποσή τίς ἐστιν . δεῖ δὲ μὴ λανθάνειν , ὅτι μέτρον μὲν καὶ κινήσεως καὶ ἠρεμίας λέγεσθαι δύναιτ’ ἄν ὁ χρόνος , ἀριθμὸς δὲ κινήσεως μόνης · τὸ γὰρ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον , ὧν ἀριθμός ἐστιν ὁ χρόνος , ἐν κινήσει μέν ἐστιν , ἐν ἠρεμίᾳ δὲ οὔ · οὐ γὰρ καὶ ταύτῃ ἐν μεταστάσει τὸ εἷναι ἀπὸ προτέρου τινὸς ἐπί τι ὕστερον , ὥστε φανερὸν ἐκ τῶν εἰρημένων , ὅτι , ὅσα μήτε κινεῖται μήτε ἠρεμεῖ , ταῦτα οὐ μετρεῖται ὑπὸ χρόνου · ὁ γὰρ χρόνος κινήσεως μόνης καὶ ἠρεμίας μέτρον ἐστίν . | ἕπεται δὲ τούτοις τὸ μήτε τὰ ἀεὶ μὴ ὄντα εἶναι ἐν χρόνῳ , οἷον ὅσα μὴ ἐνδέχεται ἄλλως , ὥσπερ καὶ τὴν διάμετρον σύμμετρον εἶναι τῇ πλευρᾷ · οὐδὲ γὰρ κινεῖται ταῦτα οὐδὲ ἠρεμεῖ · κινήσεως δὲ μόνης καὶ ἠρεμίας μέτρον ὁ χρόνος τῆς μὲν καθ’ αὑτήν , τῆς δὲ κατὰ συμβεβηκός . ὅσα μὲν οὖν φθαρτὰ καὶ γενητὰ καὶ ἁπλῶς ὅσα ὁτὲ μὲν ὄντα ὁτὲ δὲ μή , ἀνάγκη ταῦτα ἐν χρόνῳ εἶναι · ἔστι γὰρ ὁ χρόνος τις πλείων , ὃς ὑπερέχει τοῦ εἶναι αὐτῶν καὶ τοῦ μετροῦντος τὴν οὐσίαν αὐτῶν . τῶν δὲ μὴ ὄντων ὅσα μὲν περιέχει ὁ χρόνος , ταῦτα ἐν χρόνῳ · περιέχει δὲ ἢ ὁ παρελθὼν ἢ ὁ μέλλων ἢ καὶ ἀμφότερὸι . ἃ μὲν οὖν ὁ παρελθών , ταῦτ’ ἦν οἷον Ὅμηρος , ἃ δὲ ὁ μέλλων , ταῦτα ἔσται οἷον ἔκλειψις , ἃ δὲ ἄμφω , ταῦτα καὶ ἦν καὶ ἔσται οἷον ὁ πόλεμος ὁ Περσικός · ὅσα δὲ μὴ περιέχει , ταῦτα δὲ οὔτε ἦν οὔτε ἔστιν οὔτε ἔσται , ἔτι δὲ τὰ τοιαῦτα τῶν μὴ ὄντων , ὅσων τὰ ἀντικείμενα ἀεί ἐστιν , οἷον τὸ ἀσύμμετρον εἶναι τὴν διάμετρον ἀεί ἐστιν , καὶ οὐκ ἔσται τοῦτο ἐν χρόνῳ , οὐ τοίνυν οὐδὲ τὸ σύμμετρον , διότι ἐναντίον ἐστὶν τῷ ἀεὶ ὄντι · ὧν δὲ τὰ ἁ τικείμενα μὴ ἀεί , ταῦτα δὲ δύναται καὶ εἶναι καὶ μὴ εἶναι καὶ ἔστι γένεσις καὶ φθορὰ αὐτῶν . 13 . Τὸ δὲ νῦν λέγεται διχῶς κυρίως τε καὶ ἐν πλάτει . περὶ δὲ τοῦ κυρίως λεγομένου πρῶτον λεκτέον . ἔσται δὲ τοῦτο καθάπερ καὶ πρότερον εἴρηται , ᾧ καὶ συνέχεται ὁ χρόνος καὶ διαιρεῖται · καὶ γὰρ συνέχει τὸν χρόνον τὸν παρεληλυθότα καὶ τὸν ἐσόμενον ( συνάπτουσι γὰρ πρὸς κοινὸν τοῦτον ὅρον ἀμφότεροι ) , καὶ αὖθις διαιρεῖ καθάπερ καὶ τὸ σημεῖον τὴν γραμ|μήν . διαφέρει δέ , ὅτι τὸ μὲν σημεῖον ὑπομένει , τὸ δὲ νῦν οὔ , ἀλλ’ ἀεὶ ἄλλο καὶ ἄλλο , καὶ τὸ μὲν ἐνεργείᾳ διαιρεῖ τὴν γραμμήν , τὸ δὲ δύναμει τὸν χρόνον · οὐδὲ γὰρ ὅλως ἐνεργείᾳ ληφθῆναι δύναται ( προλαμβάνει γὰρ ἀεὶ τὸν βουληθέντα αὐτὸ λαβεῖν ) , ἀλλὰ μόνῃ τῇ ἐπινοίᾳ . καθὸ μὲν τοίνυν διαιροῦν λαμβάνεται καὶ ὡς τοῦ μὲν πέρας , τοῦ δὲ ἀρχή , δύο γίνεται τῷ λόγῳ ( οὑ γὰρ ταὐτὸν τὸ πέρατι καὶ τὸ ἀρχῇ εἶναι , εἰ καὶ ἄμφω περὶ ὑποκείμενον ) , καθὸ δὲ ὡς συνέχον , κατὰ τοῦτο ἓν ἀκριβῶς κατά τε τὸ ὑποκείμενον καὶ τὸν λόγον . καθάπερ ἐπὶ τῶν μαθηματικῶν γραμμῶν ἡ στιγμή · εἰ μὲν διαιροῦσαν αὐτὴν λαμβάνοιμεν , ἄλλη καὶ ἄλλη τῷ λόγῳ καὶ τῇ νοήσει , εἰ δὲ ὡς συνέχουσαν , μίαν καὶ τὴν αὐτήν · οὕτω δὴ καὶ τὸ νῦν τῷ μὲν ὑποκειμένῳ πάντως ἕν , τῷ λόγῳ δὲ ἓν καὶ οὐχ ἕν , ἕν μέν , ὅταν ὡς συνέχον λαμβάνηται , οὐχ ἓν δέ , ὅταν ὡς διαιροῦν , δυνάμει δὲ ταὐτά . καὶ αὕτη πρὸς τὴν στιγμὴν διαφορά , ἄμφω γὰρ περὶ ταύτην καὶ τὸ διαιρεῖν καὶ τὸ συνέχειν , τὸ δ’ εἶναι οὐ ταὐτὸν τῷ τε διαιροῦντι καὶ τῷ συνέχοντι . τὸ μὲν οὖν κυρίως νῦν τοῦτό ἐστιν . Λέγεται δὲ καὶ ἄλλως τὸ νῦν . ὁ γὰρ ἐφ’ ἑκάτερα παρακείμενος τῷ τοιούτῳ χρόνος ὅ τε παρελθὼν καὶ ὁ μέλλων καὶ ἐγγὺς ὢν καὶ αὐτὸς λέγεται νῦν κατὰ τὴν γειτνίασιν πρὸς τὸ ἀκριβῶς νῦν . ἥξει γὰρ ὁ δεῖνα νῦν , ὅτι τήμερον , καὶ ἦλθε νῦν , ὅτι τήμερον · τὰ δ’ ἐν Ἰλίῳ οὐ γέγονε νῦν , οὐδὲ ὁ κατακλυσμὸς νῦν , καίτοι συνεχὴς ὁ χρόνος εἰς ταῦτα , ἀλλ’ ὅτι πόρρω τοῦ παρόντος νῦν . Τὸ δὲ ποτὲ χρόνος ὡρισμένος ὑπὸ τοῦ παρόντος νῦν καὶ τοῦ προτέρου καὶ τοῦ ὑστέρου , οἷον ποτὲ ἐλήφθη Τροία καὶ ποτὲ ἔσται κατακλυσμός . δεῖ γὰρ πεπεράνθαι καὶ ὡρίσθαι πρὸς τὸ νῦν τὸ πρότερον νῦν καὶ τὸ ὕστερον , ἐφ’ ὧν τὸ ποτὲ λέγεται . σημεῖον δέ · ἐφ’ ὧν γὰρ ὁρίσαι οὐ δυνάμεθα , οὐ λέγομεν εἰδέναι πότε · εἰ δὴ πᾶς ὁ λαμβανόμενος χρόνος τὸ ποτὲ κατηγορούμενον ἔχει , πᾶς ὁ λαμβανόμενος ὥρισται . ἆρ’ οὖν ὑπολείψει ποτὲ ἡ οὔ , ἐπείπερ οὐδὲ ἡ κίνησις ; ἄλλος οὖν ἢ ὁ αὐτὸς πολλάκις ; ἢ δῆλον ὅτι ὡς ἄν ἡ κίνησις , οὕτως καὶ ὁ χρόνος ; εἰ μὲν γὰρ ἡ αὐτὴ καὶ μία γίνεταί ποτε , ἔσται καὶ ὁ χρόνος εἷς καὶ ὁ αὐτός · εἰ δὲ μή , οὐκ ἔσται . δῆλον δὲ ἐκ τοῦ νῦν , ὅτι ἄλλος καὶ ἄλλος · ἐπεὶ γὰρ τὸ νῦν ἅμα ἀρχὴ καὶ τελευτή , δῆλον ὅτι ἄλλου καὶ ἄλλου · οὐ γὰρ δὴ τοὺ αὐτοῦ · ἅμα γὰρ εἴη περὶ ταὐτὸ τὰ ἀντικείμενα . καὶ οὐχ ὑπολείψει δὴ ὁ χρόνος , ἀεὶ γὰρ ἐν ἀρχῇ · ἀεὶ δὲ ἐν ἀρχῇ , ὅτι καὶ ἀεὶ ἐν τῷ νῦν . Τὸ δὲ ἤδη ἐγγύς ἐστι τοῦ παρόντος νῦν ἀτόμου , μέρος τοῦ μέλλοντος χρόνου . πότε βαδίζει ; ἤδη , ὅτι ἐγγὺς ὁ χρόνος ἐν ᾧ μέλλει . καὶ τοῦ παρελθόν - τος χρόνου αὖ τὸ μὴ πόρρω τοῦ νῦν . πότε βεβάδικας ; ἤδη , ὅτι τήμερον ἢ χθές . τὸ δὲ Ἴλιον φάναι ἤδη ἑαλωκέναι οὐ λέγομεν , ὅτι λίαν πόρρω τοῦ νῦν . Καὶ τὸ ἄρτι τὸ ἐγγὺς τοῦ παρόντος νῦν μόριον τοῦ παρελθόντος · πότε ἦλθες ; ἄρτι , καὶ ἐὰν ἦ ὁ χρόνος ἐγγὺς τοῦ ἐνεστῶτος νῦν . πάλαι δὲ τὸ πόρρω . τὸ δὲ ἐξαίφνης λέγεται μὲν καὶ ἐπὶ τῶν ἀπροσδοκή|τως γιγνομένων , λέγεται δὲ μάλιστα ἐπὶ τῶν ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ καὶ διὰ σμικρότητα σχεδὸν ἀναισθήτως ἐξισταμένων . ἐπειδὴ δὲ ἐν τῷ χρόνῳ πάντα καὶ τὰ γινόμενα γίνεται καὶ τὰ φθειρόμενα φθείρεται , εἰκότως οἱ μὲν σοφώτατον , οἱ δὲ ἀμαθέστατον λέγουσιν εἶναι τὸν χρόνον · Σιμωνίδης μὲν γὰρ σοφώτατον , ὅτι γίνονται ἐπιστήμονες ὑπὸ χρόνου , Πάρων δὲ ἀμαθέστατον , ὅτι καὶ ἐπιλανθάνονται ὑπὸ χρόνου , πολὺ λέγων οὗτος ὀρθότερον · μεταβολὴ γὰρ πᾶσα φύσει ἐκστατικόν . δῆλον οὖν , ὅτι φθορᾶς μᾶλλον αἴτιος καθ’ αὑτόν ἐστιν ἢ γενέσεως , καθάπερ ἐλέχθη καὶ πρότερον · καὶ γὰρ ἡ κίνησις καὶ ἡ μεταβολὴ καθ’ αὑτὴν μὲν ἐξίστησι τοῦ προϋπάρχοντος · ἐπειδὴ δ’ ἐνίοτε συμβαίνει τισὶν ἐξισταμένοις τῆς προτέρας αὑτῶν οὐσίας μεταβάλλειν εἰς ἑτέραν , τούτοις ἄν καὶ γενέσεως αἰτία γίνοιτο κατὰ συμβεβηκὸς ἥ τε κίνησις καὶ ὁ ταύτης ἀριθμός , λέγω δέ , ὅτι τοῖς μὲν γινομένοις οὐ μόνον ὁ χρόνος ἀρκεῖ πρὸς τὴν γένεσιν , ἀλλὰ προσδεῖταί τινος ἐνεργείας , ὑφ’ ἧς γίνεται , οἷον τέχνης ἢ φύσεως ἢ διδασκαλίας ἢ πράξεως , τοῖς δὲ φθειρομένοις αὐτὸς ἀρκεῖ μόνος πρὸς τὴν φθοράν , κἄν ἔξωθεν αἰτία μηδεμία προσῇ , ὡς τοῖς ἐν χρόνῳ σηπομέ - νοις . καὶ ταύτην μάλιστα λέγειν εἰώθαμεν ὑπὸ τοῦ χρόνου γίνεσθαι τὴν φθοράν . οὐ μὴν οὐδὲ ταύτην ὁ χρόνος ποιεῖ , ἀλλὰ συμβαίνει καὶ τὴν τοιαύτην ἐν χρόνῳ γίγνεσθαι τὴν μεταβολήν · ἡ δὲ ἑκάστου φύσις καὶ ἡ ὑποκειμένη ὕλη καὶ τούτοις τῆς φθοράς αἰτία · μέτρα γὰρ ἑκάστου τῶν γενέσει ὑπὸ τῆς φύσεως ἐστιν | ὡρισμένα καὶ αὐξήσεως καὶ ἀκμῆς καὶ παρακμῆς . ὅτι μὲν οὖν ἔστιν ὁ χρόνος καὶ τί καὶ ποσαχῶς λέγεται τὸ νῦν καὶ τὸ ποτὲ καὶ τὸ ἄρτι καὶ τὸ ἤδη καὶ τὸ πάλαι καὶ τὸ ἐξαίφνης , εἴρηται · 14 . τούτων δὲ ἡμῖν οὕτω διωρισμένων φανερόν , ὅτι πᾶσα μεταβολὴ καὶ πᾶν τὸ κινούμενον ἀνάγκη κινεῖσθαι ἐν χρόνῳ · τὸ γὰρ θᾶττον καὶ τὸ βραδύτερον κατὰ πᾶσάν ἐστι μεταβολήν , τὸ δὲ θᾶττον οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ τὸ πρότερον μεταβάλλον εἰς τὸ ὑποκείμενον · λέγω δὲ ὑποκείμενον , εἰς ὃ ἡ κίνησις γίνεται , οἷον τόπον ἢ σχῆμα ἢ πάθος . ἵνα γὰρ σαφέστερον εἴπωμεν , ἐπὶ τῆς κατὰ τόπον φορᾶς , ὅταν τὸ ἴσον διάστημα δύο τινὰ κινῆται κίνησιν ὁμαλήν , θᾶττον λέγεται κινεῖσθαι τοῦτο , ὃ πρότερον διέξεισι τὸ διάστημα . δεῖ δὲ καὶ τὸ διάστημα ταὐτὸν ὑποκεῖσθαι τοῖς κινουμένοις οἷον εὐθεῖαν ἢ περιφερῆ γραμμὴν ἀμφοτέροις καὶ ὁμαλὴν τὴν κίνησιν ἄμφω κινεῖσθαι . οὕτως γὰρ ἄν τὸ θᾶττον γνωρίζοιτο τῷ πρότερον ἐφικέσθαι τοῦ πέρατος , ἐπεὶ παρὰ τὴν θατέρου τούτων διαφορὰν συμβαίη ποτ’ ἄν καὶ τὸ βραδύτερον κινούμενον πρότερον μεταβάλλειν καὶ τὸ θᾶττον ὕστερον . ἀλλὰ τούτων μὲν ἔξωθεν ἠκριβολογείσθω . ὅτι δ’ οὖν ἡ πᾶσα κίνησις τὸ θάττον ἔχει καὶ τὸ βραδύτερον , ὃ τὸ πρότερόν ἐστιν καὶ τὸ ὕστερον , ἐν χρόνῳ ἐστίν · πρότερον γὰρ καὶ ὕστερον λέγεται κατὰ τὴν πρὸς τὸ νῦν ἀπόστασιν · τὸ γὰρ νῦν ὅρος τοὐ παρελθόντος καὶ τοῦ μέλλοντος · ὥστε , ἐπεὶ τὸ νῦν ἐν χρόνῳ , <καὶ τὸ πρότερον καὶ ὕστερον ἐν ἔστα · ἐν ᾧ γὰρ τὸ νῦν , καὶ ἡ τοῦ νῦν | ἀπόστασις . δῆλον ὡς , ὅπερ λέγομεν , ἀληθές · εἰ γὰρ πᾶσα κίνησις τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον ἔχει , ταῦτα δὲ ἐν χρόνῳ , καὶ πᾶσα κίνησις ἐν χρόνῳ . Διὰ τί δὲ ὁ χρόνος ἐν παντὶ δοκεῖ εἶναι καὶ ἐν γῇ καὶ ἐν θαλάττῃ καὶ ἐν οὐρανῷ ; ὅτι κινήσεως τι πάθος ἢ ἕξις ἐστίν · τὸ γὰρ ἀριθμούμενον αὐτῆς ὁ χρόνος , τὰ δὲ προειρημένα πάντα κινητά · ἐν τόπῳ γὰρ ἅπαντα ἢ καθ’ ὅλα ἢ κατὰ μόρια καὶ συνέζευκται ἀλλήλοις ἥ τε κίνησις καὶ ὁ χρόνος , ὥστε ἐν οἷς ἐκείνη , καὶ οὗτος . τὸ δὲ ὅπερ λέγω δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ . ὅσα μὲν γὰρ δυνάμει κινητά , δυνάμει καὶ ἐν χρόνῳ ἐστίν , ὡς τὰ ἠρεμοῦντα · ὅσα δὲ ἐνεργείᾳ , ἐνεργείᾳ ἐν τῷ χρόνῳ . ἀλλ’ εἰ τὸ ἀριθμούμενον τῆς κινήσεως χρόνος ἐστίν , ἆρα , εἰ τὸ ἀριθμοῦν μὴ εἴη , δυνατὸν εἶναι τὸ ἀριθμούμενον ; εἰ δὲ μηδὲν ἄλλο πέφυκεν ἀριθμεῖν ἢ ψυχὴ καὶ ψυχῆς ὁ νοῦς , ἆρα μὴ οὔσης ψυχῆς δυνατὸν εἶναι τὸν χρόνον ; εἰ τοίνυν διχ’ ὡς λέγεται ὁ ἀριθμός , τό τε ἀριθμητὸν καὶ τὸ ἀριθμούμενον , τὸ μέν , τὸ ἀριθμητόν , δηλαδὴ δυνάμει , τὸ δὲ ἐνεργείᾳ , ταῦτα δὲ οὐκ ἂν ὑποσταίη μὴ ὄντος τοῦ ἀριθμήσοντος μήτε δυνάμει μήτε ἐνεργείᾳ , φανερὸν ὡς οὐκ ἄν ὁ χρόνος εἴη μὴ οὔσης ψυχῆς . καίτοι φησί γε ὁ Βοηθὸς ‘οὐδὲν κωλύει τὸν ἀριθμὸν εἶναι καὶ δίχα τοῦ ἀριθμοῦντος’ , ὥσπερ οἶμαι τὸ αἰσθητὸν καὶ δίχα τοῦ αἰσθανομένου . σφάλλεται δέ · ἅμα γὰρ τὰ πρός τι καὶ τὰ δυνάμει πρὸς τὰ δυνάμει , ὥστε εἰ μὴ καὶ ἀριθμητικόν , οὐδὲ τὸ ἀριθμητόν , ἀλλ’ ᾧ συμβέβηκεν ἀριθμητῷ εἶναι , τοῦτο εἶναι ἐνδέχεται καὶ χωρὶς τοῦ ἀριθμοῦντος , οὐ μὴν ἀριθμη|τόν , οὐδὲ ὡς ἀριθμητόν , ὥστε κίνησιν μὲν ἐνδέχεται εἶναι καὶ χωρὶς τοῦ ἀριθμεῖσθαι , τὸ δὲ πρότερον αὐτῆς καὶ τὸ ὕστερον διαλαμβάνεσθαί τε καὶ διακρίνεσθαι , ὧν ἡ διάληψις καὶ διάκρισις καὶ ἀριθμὸς τὸν χρόνον ποιεῖ , πῶς δυνατὸν μὴ οὔσης ψυχῆς ; μᾶλλον δὲ οὐδὲ κίνησιν εἶναι δυνατὸν ἄνευ ψυχῆς · ἀρχὴ μὲν γὰρ πάσης κινήσεως ἡ κυκλοφορία · ὑπὸ γὰρ ταύτης ἀλλοιοῦται τὰ πάθη τὰ σωματικὰ καὶ αὔξει καὶ φθίνει , αὕτη δὲ ὑπὸ νοῦ καὶ κατ’ ὄρεξιν . καὶ τῶν ζῴ ὢν δὲ ἡ κίνησις ψυχῆς ἔργον ἐστίν , πάσης δὲ κινήσεως ἀριθμὸς ὁ χρόνος · πᾶσα γὰρ κίνησις ἔχει καὶ τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον , εἴγε συνεχὴς καὶ μία οὐ μόνον ἡ κατὰ τόπον φορά , ἀλλὰ καὶ αὔξησις καὶ φθίσις καὶ γένεσις καὶ ἀλλοίωσις . πῶς οὖν οὐχ ἅμα πλείους οἱ χρόνοι , ὅταν ἅμα πλείους κινήσεις ; εἴγε πάσης κινήσεως ἀριθμὸς ὁ χρόνος ἢ τὸ νῦν ταὐτὸν ἐν πάσαις καὶ ἓν κατ’ ἀριθμόν , κἄν ἡ μὲν φορά , ἡ δὲ ἀλλοίωσις ᾖ . τὸ δὲ νῦν ἐστιν ἐν πάσαις τὸ ἀριθμούμενον καὶ τὸ πρότερόν τε καὶ ὕστερον λαμβανόμενον , ὥστε εἰ τοῦτο ταὐτὸν ἐν πάσαις , εἰκότως ὁ αὐτὸς ἐν πάσαις ὁ χρόνος . εἰ μὲν γὰρ ἄλλως συμβεβηκὸς ἦν ταῖς κινήσεσιν ὁ χρόνος , εὐλόγως ἂν ἐκείναις συνδιῃρεῖτο · ὥσπερ γὰρ τὸ λευκὸν ἢ μέλαν τοῖς σώμασιν · ἐπειδὴ δὲ καὶ τὸ ἀριθμούμενον αὐτῶν ἐστιν καὶ τὸ ποσόν , οὐδὲν κωλύει τοῦτο ταὐτὸν εἶναι καὶ ἓν ἐν τοῖς πλείοσιν . ὥσπερ δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ μοναδικοῦ ἀριθμοῦ ταὐτόν ἐστιν οἶμαι τὸ ἀριθμούμενον , κἀν πλείω τὰ ἀριθμητὰ καὶ διαφέροντα ἀλλήλων ὑπάρχωσιν ( οἱ μὲν γὰρ κύνες , οἱ δὲ ἵπποι , ἑκάτεροι δὲ ἑπτά , ταὐτὸν τὸ ἀριθμούμενον ) , | οὕτως δὲ καὶ τῶν κινήσεων τῶν ἅμ ὁ αὑτὸς χρόνος , ἀλλ’ οὐχ ἡ αὐτὴ ταχυτής , οὐδὲ ὁ αὐτὸς τόπος · οὐ γὰρ δὴ κατὰ ταὐτὰ ἀριθμούμενοι τὸν χρόνον ποιοῦσι , λέγω δὲ τάχος ἢ βραδυτῆτα ἢ διαφοράν τινα ἑτέραν , οἷον εἰ ἡ μὲν ἀλλοίωσις , ἡ δὲ φορά , ἡ δὲ αὔξησις εἴη , ἀλλὰ κατὰ μόνον τὸ πρότερον καὶ ὕστερον , ὅπερ ταὐτὸν ἐν πάσαις ταῖς ἅμα . ἃ μὲν οὖν Ἀριστοτέλης φησί , ταῦτά ἐστιν · ἃ δ’ ἄν τις ἀπορήσειε πρὸς τὰ εἰρημένα , εἰς κοινὸν προκείσθω σκοπεῖν . Εἰ τὸ πρότερόν <τε καὶ ὕστερον> πρῶτόν ἐστιν ἐν τῷ μεγέθει διαστήματι , ἐφ’ οὗ ἡ κίνησις , εἶθ’ οὕτως ἐν τῷ χρόνῳ , πῶς ἐπὶ τῆς αὐξήσεως καὶ τῆς ἀλλοιώσεως τὸ πρότερόν τε καὶ ὕστερον ; οὐ γὰρ ἐν διαστήματί γε αὗται , οὐδὲ ποθέν ποι [ ἄλλο ] , ἀλλὰ ὁλόκληρον τὸ σῶμα θερμαίνεται κατ’ ὀλίγον καὶ ὁλόκληρον αὐξάνεται . πόθεν οὖν ἐπὶ τούτων ἕξει τὸ πρότερόν τε καὶ ὕστερον ὁ χρόνος , ὥσπερ ἐπὶ τῆς φορᾶς ἐκ τοῦ διαστήματος καὶ τῆς θέσεως ; πῶς δὲ μὴ ἔχων παρ’ αὐτῶν τὸ πρότερόν τε καὶ ὕστερον τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν ἕξει ; ἀλλ’ ἴσως ἐπὶ μὲν τῆς αὐξήσεως ἐξείποι τις ἂν εἶναι τὸ ποθέν ποι · ἀπὸ γὰρ τοῦ ἐλάττονος εἰς τὸν μείζονα τόπον ἡ μεταβολή · ἐπ’ ἀλλοιώσεως δὲ καὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς τί ἐροῦμεν ; ἄντι|κρυς γὰρ ἐπὶ τούτων ἐξ αὑτοῦ τὸ πρότερόν τε καὶ ὕστερον ὁ χρόνος οἴσει . ἢ τοίνυν μόνην μετρεῖ προηγουμένως τὴν κατὰ τόπον κίνησιν , ἢ εἰ καὶ τὰς ἄλλας προηγουμένως , οὐδὲν προσδεῖται τοῦ τῇ θέσει προτέρου τε καὶ ὑστέρου . ἔπειτα εἰ κοινὸς πάσης κινήσεως ἀριθμός , ὁ χρόνος φαίνεται οὐ παρὰ τῆς κινήσεως τὸ εἶναι ἔχων · εἰ γὰρ μὴ παρὰ τῆσδε ἢ τῆσδε , οὐδὲ παρὰ κινήσεως ὅλως · ἄτοπον γὰρ τὸ λέγειν , ὅτι τὸ πρότερόν τε καὶ ὕστερον ταὐτὸν ἐν πάσαις κινήσεσιν · αὐτὸ γὰρ τοῦτο ζηιητέον ἐστί , πῶς ταὐτὸ τὸ νῦν , πότερον γένει ἢ εἴδει ἢ ἀριθμῷ . εἰ μὲν γὰρ γένει ἢ εἴδει , πλείω δήπου κατ’ ἀριθμόν · εἰ δὲ ἓν ἀριθμῷ , πῶς τῶν κατ’ ἀριθμὸν διαφερόντων ἓν κατ’ ἀριθμὸν πάθος ; οὕτως δὲ καὶ αὐτὸς ὀνομάζει τὸν χρόνον τῆς κινήσεως · ἀμήχανον γάρ ταὐτὸν καὶ ἓν κατ’ ἀριθμὸν ὑπάρχειν πλείοσιν . οὕτως γὰρ ἂν ἓν ἅμα καὶ οὐχ ἓν γενήσεται · ὡς , εἰ πλείω τὰ νῦν ἐπὶ τῶν πλειόνων κινήσεων , ἐπὶ τῶν ἅμα τὰ ἅμα , πρᾶγμα οὐδ’ εἰς ἐπίνοιαν ἐλθεῖν δυνάμενον · εἰ δὲ μή , ταὐτὸν οὐδέν ἐστι τῆς κινήσεως ὁ χρόνος · οὐδὲ γὰρ ἐκεῖνο ἔχοι ἄν τινα λόγον , ὅτι ὥσπερ τὸ ἀριθμούμενον ταὐτὸν ἐν τοῖς δέκα ἵπποις καὶ τοῖς δέκα προβάτοις , οὕτως καὶ ἐν ταῖς κινήσεσιν · οὐδὲ γὰρ ταὐτὸν τὸ ἀριθμούμενον εἰ μὴ τῷ λόγῳ | μόνον , ὅτι ὅπερ ] ἄμφω δέκα , ὅπερ ἡμετέρα ἐπίνοια καὶ θεωρία τοῦ ἐν τοῖς διαφέρουσιν ὁμοίως · ὑπόστασις δὲ οὐδεμία καθ’ ἑαυτήν . τοῦτο δὲ ἐπὶ τοῦ χρόνου πῶς εὔλογον ἔννοιαν εἶναι τῆς ἡμετέρας ψυχῆς τὸν χρόνον , φύσιν δὲ οἰκείαν μὴ ἔχειν , ὥσπερ ἔοικεν ἐνδώσειν Ἀριστοτέλης , ὅταν συγχωρῇ μὴ οὔσης ψυχῆς μηδὲ τὸν χρόνον ὑπάρχειν , ἐπεὶ καὶ τὸ μέτρον καὶ τὸ ἀριθμὸν λέγειν τὸν χρόνον τοιαύτην ἐστὶν ἐπίνοιαν ἐνδιδόντος . ὥσπερ γάρ φησι Βοηθός , οὐδὲν μέτρον ὑπὸ τῆς φύσεως γίνεται , ἀλλ’ ἡμέτερον ἤδη καὶ τὸ μετρεῖν καὶ τὸ ἀριθμεῖν ἔργον ἐστίν . ταῦτα μὲν οὖν ἐξετάζειν πολλάκις τε χρῆν καὶ ἀβασανίστως μὴ παραδέχεσθαι , ἀλλ’ ἐπειδὴ μετρεῖται ἕκαστον τῶν μετρητῶν ἑνὶ συγγενεῖ , μονάδες μονάδι , γραμμαὶ γραμμῇ , μετρητόν τε καὶ ὁ χρόνος , δῆλον ὡς καὶ ὁ χρόνος ἂν ὑπό τινος ὡρισμένου χρόνου μετροῖτο . τίς οὖν οὗτος , ἐπισκεπτέον . φανερὸν τοίνυν , ὅτι καὶ οὗτος κινήσεως τινος ἔσται μέτρον . πᾶς γὰρ χρόνος μέτρον κινήσεως · εἰ δὴ λάβοιμέν τινα κίνησιν , ἣ τῶν ἄλλων κινήσεων ἔσται μέτρον , δῆλον ὅτι καὶ ὁ ταύτης χρόνος τοῦ χρόνου μέτρον φανήσεται . τίς οὖν αὕτη ἡ κίνησις ; ἀλλοίωσις μὲν οὖν ἢ αὔξησις ἢ γένεσις οὐ πάντη εἰσὶν ὁμαλεῖς , φορὰ δέ ἐστι καὶ φοράς ἡ τοῦ παντὸς κυκλοφορία , ἅμα δὲ καὶ γνωριμώτατος ὁ ταύτης ἀριθμός . αὕτη ἄρα μέτρον ἐστὶν τῶν κινήσεων , μέτρον δὲ γίνεται ἀριθμηθεῖσα ὑπό τινος χρόνου καὶ γενομένη τοσήδε · ὁ γὰρ ἐνιαυτὸς καὶ ὁ μὴν καὶ ἡ ἡμέρα χρόνου τε ὀνόματα καὶ ὅροι τοσῆσδε κινήσεως , | οἷον ἡ ὥρα χρόνος † χρόνος μέν ἐστιν , ὁρίζεται δὲ τοσήνδε κίνησιν τῆς περιφορᾶς τοῦ παντὸς καὶ τοῦ ἡλίου , ὁρίσασα δὲ μέτρον αὐτὴν πασῶν εἶναι ἐποίησε τῶν κινήσεων · καὶ οὐ μόνον τῶν κινήσεων , ἀλλὰ καὶ τοῦ χρόνου τοῦ πλείονος . αὐτὸς γὰρ μετρεῖ τὸν χρόνον · μέτρον γὰρ ἡ μὲν ὥρα τῆς ἡμέρας , ἡ δὲ ἡμέρα τοῦ μηνός , ὁ δὲ μὴν τοῦ ἐνιαυτοῦ , αὐτὸν δὲ ἀντιμετρεῖ πάλιν ἡ τοσήδε περιφορά . τοῦτο δὲ καὶ ἐκ τῆς ἐναργείας δῆλόν ἐστιν . χρόνου μὲν γὰρ μέτρα ἐνιαυτοὶ μῆνες ἡμέραι ὧραι , ταῦτα δὲ τοσαίδε κινήσεις τῆς τοῦ ἡλίου περιφοράς . οὐκ ἀλόγως οὖν ἔδοξέ τισι χρόνον εἶναι τὴν κίνησιν τῆς περιφορᾶς τοὐ οὐρανοῦ , ὅτι ταύτῃ μετροῦνται αἱ ἄλλαι κινήσεις καὶ τῷ αὐτῆς χρόνῳ . πόσον χρόνον τὸ Ἴλιον ἑάλω ; δέκα ἔτεσι , τοῦτο δέ ἐστι τοσαίδε περιφοραὶ τοῦ ἡλίου . διὰ τοῦτο δὲ καὶ τὸ εἰωθὸς λέγεσθαι οὐ φαύλως λελέξεται κύκλον εἶναι τἀνθρώπεια πράγματα , τοῦτο δέ , ὅτι πάντα χρόνῳ κρίνεται καὶ λαμβάνει ἀρχὴν καὶ τελευτήν , ὥσπερ κατά τινα περίοδον τοῦ χρόνου · ὁ δὲ χρόνος κύκλος εἶναι δοκεῖ , διότι τοιαύτης φορᾶς ἐστι μέτρον καὶ ἀντιμετρεῖται ὑπ’ αὐτῆς , οὐδὲν δὲ ἄλλο δοκεῖ εἶναι τὸ μετρούμενον ἢ πολλὰ μέτρα , οἷον πολλοὶ πήχεις τὸ στάδιον .
Lemmas: 1 . ῾ ομοίως δέ ἀνάγκη καί περί τόπος ὁ φυσικός ἐπισκοπέω κατά ὁ αὐτός ἀκολουθία · πρῶτος μέν εἰμί εἰμί , ἔπειτα πῶς εἰμί , πότερος οὐσία καί κατά ἑαυτοῦ ἢ ἐν ἄλλος ὁ εἰμί ἔχω καί ὅλως τίς εἰμί ὁ τόπος . ὅτι γάρ ὁ περί τόπος λόγος προσήκω ὅδε ὁ θεωρία , δηλόω καί ὁ παλαιός δόξα . ὁ γάρ εἰμί πᾶς ὑπολαμβάνω ποῦ εἰμί · νοέω δέ ὁ ὑπόληψις οὗτος λόγος οὐ ὑγιής . ἐπεί γάρ ὁ μή εἰμί οὐδαμοῦ ( τραγέλαφος οὐδαμοῦ καί σφίγξ οὐδαμοῦ ) , καί οἴομαι ἀκολουθέω ὁ εἰμί ποῦ εἰμί διά ὁ ἄγνοια ὁ ἀντιστροφή . ἀλλά εἰμί καί ὁ καθόλου θέσις ἁμαρτάνω , ἐκεῖνος γε ἴσως ἀληθής , ὅτι ὁ φυσικός σῶμα ἐν τόπος γῆ πῦρ ὕδωρ ἀήρ καί ὁ ἐκ οὗτος , ὥστε ὁ φυσικός ῥητέος καί περί οὗτος ὁ φύσις · καί ὅλως εἰμί κίνησις εἰμί θεωρητικός , κίνησις δέ ὁ πρῶτος καί κοινός πᾶς ὁ σῶμα ὁ φυσικός ὁ κατά τόπος , οὐδέ κατά οὗτος εἄν ἀμελέω ὁ σκέμμα . εἰμί μέν οὖν χαλεπός ὁ | λόγος · εἰμί γάρ τις θεωρέω ὁ κατά ἑαυτοῦ πρόσειμι ὁ τόπος , οὐ ἄν ἐκ ἀπαντάω ἔχω ὁ αὐτός ὁρισμός ἀποδίδωμι ὡς εἰμί δῆλος μικρός ὕστερος , ἀλλά οὐδέ ἔχω κοινωνός τις εἰς ὁ ζήτησις ὁ προλαμβάνω · οὖον γάρ ὅπως ευπορώ τις εἰς ὁ ἀληθής περί ὁ τόπος , ἀλλά οὐδέ ἀπορέω ἱκανῶς . ὅμως δέ ὅπως εἄν εἰμί δυνατός , οὐ ἀποκνητέον . εἰμί μέν ἐν ὅλως ὁ τόπος ἐκ ὅδε ἄν τις ὑπολαμβάνω ἄν . ἀντι - μεθίστημι ἀλλήλων ὁ σῶμα , καί ὅπου πρότερος ὕδωρ , ἐκρέω ὁ ὕδωρ ἀήρ ἔνειμι νῦν , καθάπερ ἐν ὁ ἀγγεῖον · καί μένω μέν ὁ αὐτός τόπος , δέχομαι δέ ἕτερος καί ἕτερος ὁ σῶμα . ἐκ δή οὗτος δύο ἄν τις ἅμα πιστεύω ὁ τε εἰμί ὁ τόπος καί ἕτερος ἐκεῖνος εἰμί , ὁ δέχομαι · ἔτι φέρω ἕκαστος ὁ σῶμα εἰς ὁ αὐτός τόπος μή κωλύω , πῦρ μέν ἄνω , κάτω δέ γῆ . οὗτος τοίνυν ἐπιδείκνυμι οὖον μόνος , ὅτι εἰμί τίς ὁ τόπος , ἀλλά ὅτι καί ἔχω τις διαφορά οἰκεῖος καί οἷος δύναμις , ὁ ἄνω καί κάτω καί ὁ λοιπάς διάστασις , ἐπί ὅς κινέω ὁ σῶμα . μή γάρ δή τις ὑπολαμβάνω ὁ πρός ἐγώ σχέσις μόνος ὁ ἄνω καί κάτω καί ἔμπροσθεν καί ὄπισθεν εἰμί καί δεξιός καί ἀριστερός , ἀλλά οἶδα πολύς πρότερος , ὅτι καί ὁ φύσις οὗτος διά-ὁρίζω , ὁ διαφορά δέ οὐ ἄδηλος . πρός ἐγώ μέν γάρ αὐτός πολλάκις ὁ ἄνω καί κάτω , οἷος ὁ κέραμος ὁ οἰκίον νῦν μέν ἄνω , ἀνέρχομαι δέ ἐπί ὁ στέγος γίγνομαι κάτω καί ὁ στῦλος νῦν μέν δεξιός , μεθίστημι δέ εὐώνυμος · ὁ δέ ὁ φύσις κάτω καί ἄνω ὁ ὁ φυσικός σῶμα κίνησις διακρίνω , ἄνω μέν ἐπί ὅς κινέω ὁ πῦρ καί ὁ κοῦφος , κάτω δέ ἐπί ὅς ὁ βαρύς καί γεηρός , καί οὗτος οὖον μόνος ὁ θέσις πρός ἀλλήλων παμπολύς διΐστημι ὁ φύσις , ἀλλά καί ὁ δύναμις · δεκτικός γάρ εἰμί ὁ μακρός διαφέρω . μάλιστα δέ δῆλος γίγνομαι , ὅτι μή αὐτός ὁ τε πρός ἐγώ ἄνω καί κάτω καί ὁ φύσις διά-ὁρίζω ὡς ἐπί ὁ μαθηματικός θεώρημα · οὗτος γάρ κατά ἑαυτοῦ μέν οὔτε ἔχω τόπος ἵημι κινέω ποῦ ( οὐδέ γάρ εἰμί ὅλως κατά ἑαυτοῦ ) , ὁ δέ πρός ἐγώ σχέσις δεξιός καί ἀριστερός δύναμαι καί νοέω καί γράφω , ἀλλά οὐ ὥστε ἔχω φύσις οὗτος ἕκαστος , ἀλλά ὁ παρά ἐγώ ἐπίνοια · ὡς γάρ νοέω αὐτός , οὕτως καί τόπος αὐτός συμφαντάζομαι μή ὑπάρχω αὐτός κατά φύσις τόπος . καί ὁ ὁ κενός δέ εἰσάγω ὡς τόπος αὐτός εἰσάγω ἄν · ὁ γάρ κενός νοέω , εἰ εἰμί οὐδείς ἄλλος ἢ τόπος σῶμα στερέω · ἱκανός μέν οὖν καί οὗτος δείκνυμι , ὅτι εἰμί τίς ὁ τόπος , οὐ ἀτιμάζω δέ οὐδέ ὁ ποιητικός φῦλον οὐδέ ῾ Ἡσίοδος , ὅς καί πρῶτος ἅπας ὁ τόπος ποιέω · ὁ γάρ χάος οὗτος βούλομαι αὐτός σημαίνω ὡς δήω πρῶτος χώρα τις ὑπάρχω ὁ εἰμί · καί γάρ οὗτος εἰμί ὡς ἔοικα ὁ οἴομαι πᾶς ὁ εἰμί εἰμί ποῦ . εἰμί δέ ῾ Ησίοδος ὀρθῶς λέγω , θαυμαστός τις ὁ ὁ τόπος φύσις ἀναφαίνω . πρῶτος γάρ ἐστ.ιν ἀπαντάω ὁ εἰμί , εἰ ἅπας προεπιβάλλω · καί ὁ μέν ἄλλος οὐδείς εἰμί ἄνευ τόπος , ὁ χάος δέ καί ἄνευ ὁ ἄλλος · προϋπάρχω γάρ ὁ ἄλλος ὁ χρόνος . ἀλλά καί ὁ φύσις πρῶτος ὁ τόπος · συναναιρέω μέν γάρ , οὖον συναναιρέω δέ · οὖον γάρ ἀπόλλυμι ὁ ἐν αὐτός φθείρω · οὖον γάρ εἰμί ὁ πῦρ φθείρω , συναπόλλυμι καί ὁ τόπος , φθείρω δέ ὁ τόπος συμφθείρω καί ὁ εἰμί , εἰμί ὁ μηδαμοῦ εἰμί αὐτός ὁ μή εἰμί . ᾿ ἀλλά ὁράω , μή περαιτέρω ὁ δήω ὁ τόπος ἀποσεμνύνω · σκέπτομαι γάρ καί ὁ ἐναντίος λόγος , ἕ πρός ὁ μηδείς αὐτός προστίθημι καί καθάπαξ αὐτός ἀναιρέω . ῾ εἰμί γάρ ἐπιχειρέω , φημί , τίς εἰμί ὁ τόπος ἀποδίδωμι , εἰς ὁ μή εἰμί αὐτός ὁμολογέω περιάγω · πρῶτος γάρ εἰς τίς γένος ἀνάγω ὁ τόπος , ἢ δῆλος ὅτι εἰς σῶμα · καί γάρ ὁ τόπος ἐπί τρεῖς διΐστημι . ἀλλά οὗτος ὁ πᾶς ἄτοπος ἀπαντάω · σῶμα γάρ διά σῶμα χωρέω διά ὅλος καί δύο σῶμα ὁ αὐτός ἐπέχω τόπος · εἰμί γάρ καί ὁ τόπος σῶμα καί ὁ γίγνομαι ἐν αὐτός σῶμα καί ἴσος ὁ διάστημα ἄμφω , ὁ σῶμα εἰμί ἐν ἴσος ἕτερος σωμάτιον . οὗτος δέ Χρύσιππος μέν καί ὁ ἀπό Ζήνων ἐά δόγμα παλαιός δέ ἀπάγω ὡς εἰς ἀδύνατος ἐναργής καί πολύς παρίστημι ὅδε ὁ λόγος γενικός , ὅς τε Ἀφροδισιεύς Ἀλέξανδρος ἐν ὁ περί κρᾶσις σύγγραμμα καί ὁ ὑπόμνημα ὁ φυσικός καί ἄλλος τις , ὅς οὖον χαλεπός ἐντυγχάνω . εἰμί δέ σῶμα οὐ εἰμί ὁ τόπος , σχολή γε εἄν ἕτερος τίς φαίνω δύναμαι εἰμί · ὁ γάρ εἰς τρεῖς διίστημι ὁ σῶμα εἰμί μόνος . ἀλλά δέχομαι ὕδωρ ἐκ ἀήρ · οὗτος γάρ ὑπολαμβάνω ὁ ὕπαρξις δείκνυμι ὁ τόπος . ὅσος δέ ὡς οὖον διαφεύγω καί οὗτος δυσχερής τις ἀτοπία · ὅταν γάρ ὕδωρ ὁ τόπος δέχομαι , ἐν ὅς πρότερος ἀήρ | εἰμί , δῆλος ὡς καί ὁ ἐπιφάνεια δέχομαι ὁ ὁ ὕδωρ , ὥσπερ πρότερος γε ὁ ὁ ἀήρ · εἰμί δέ ὁ ἐπιφάνεια δέχομαι , δέχομαι καί ὁ γραμμή , δέχομαι καί ὁ σημεῖον . εἰμί τοίνυν τις καί σημεῖον τόπος ὥσπερ καί σῶμα · ἀλλά ἀδύνατος . τίς γάρ διαφέρω ὁ στιγμή ὁ τόπος ὁ στιγμή ; οὐδέ ὁ γραμμή οὐδέ ὁ ἐπιφάνεια · τίς γάρ εἰμί ὁ τόπος ὁ ἐπιφάνεια παρά αὐτός ὁ ἐπιφάνεια ; μείζων μέν γάρ αὐτός οὐ εἰμί ( ὀͅς γάρ περισσεύω μέρος , οὗτος μηδείς αὐτός περιέχω , ὁ δέ τόπος εἰμί κατά οὗτος ) , ἴσως δέ εἰμί αὐτός οὗτος εἰμί ἐπιφάνεια εἰμί δέ τόπος μέν ὁ γραμμή οὖον διαφέρω γραμμή καί δέχομαι ἐπιφάνεια οὐ ἕτερος εἰμί παρά ὁ ἐπιφάνεια , καί περιέχω σημεῖον καί αὐτός σημεῖον εἰμί καί , ὅταν σῶμα γίγνομαι χώρα , σῶμα γίγνομαι . ὅλως δέ ὁ εἰμί ἕκαστος ἢ στοιχεῖον εἰμί ἢ ἐκ στοιχεῖον συνίστημι , εἴτε σῶμα τις εἴτε ἀσώματος λέγω · εἰμί δέ ὁ μέν σῶμα ἄατος σῶμα καί ὁ στοιχεῖον , ὁ δέ ἀσώματος ἀσώματος , ἐν οὐδείς δέ οὗτος ὁ τόπος οὐδέ ἐν ὁ νοητός ( νοητός γάρ ἔχω ) οὐδέ ἐν ὁ σῶμα ( σῶμα μέν γάρ ὡς δέχομαι ) . ὁ δέ καί πρῶτος λέγω ὁ τόπος καί ὡς ἀρχή πρόσω σφάλλω εἰμί · πῶς γάρ εἰμί ἀρχή ; πότερος ὡς ὕλη ; τίς οὖν ἐκ αὐτός συνίστημι ; ἀλλά ὡς εἶδος ; ἀλλά ὡς ὁ κινέω ; ἀλλά ὡς ὅς ἕνεκα ; ἀλλά πῶς ; ἔχω δέ ἄν τις λόγος καί ὁ Ζήνων ἀπορία , ὡς εἰμί εἰμί ὁ εἰμί ὁ τόπος , καί αὐτός ἄν ἐν τόπος εἰμί καί ὁ οὗτος ὁ τόπος τόπος καί οὗτος εἰς ἤπειρος . εἰμί δέ ὁ κενός τις ἀναιρέω παντάπασι , ὥσπερ ἔχω καί ἀληθής , | δῆλος ὡς , εἰμί τόπος εἰμί , οὐ ἄν εἰμί ποτέ κενός σῶμα , ἀλλά πᾶς ἐμπίμπλημι τόπος · εἰμί δέ οὗτος ἀληθής , περί ὁ αὐξάνω τίς λέγω ; ὅς γάρ μείζων γίγνομαι σῶμα , οὗτος πόθεν ὑπάρχω τόπος ; πᾶς γάρ ἤδη κατέχω . ἀνάγκη δή μείζων γίγνομαι ὁ τόπος καί συνογκόομαι ὁ σῶμα . πῶς οὖν ἢ πόθεν αὐξάνω τόπος ; χαλεπός γάρ εἰμί ἀποδίδωμι . καλῶς οὖν ὡς ἔοικα εἴρω · ὁ πειράω ἀποδίδωμι , τίς εἰμί τόπος , ὁμολογέω αὐτός μή εἰμί ἀναγκάζω . 2 . πάλιν οὖν ἄλλος ἀρχή ποιέω λέγω , ὅτι τόπος ὁ μέν τις πρῶτος λέγω , ὁ δέ κατά ἄλλος · κατά ἄλλος μέν ὁ κοινός πλείων σῶμα , πρῶτος δέ ὁ ἕκαστος ἴδιος μόνος . κατά ἄλλος μέν καί ὁ οἰκίον ὅλος σύ τόπος εἶπον ἄν καί ὁ πόλις , μᾶλλον δέ καί ὁ γῆ ἢ καί ὁ ἀήρ καί ὁ οὐρανός . ἀλλά τίς εἰμί ὁ πρότερος σύ τόπος ; ὅς περιέχω οὐδείς πλέω ἢ σός · διά γάρ οὗτος καί ὁ ἐφεξῆς ἀληθεύω · εἰμί γάρ ἐν τῆ οἰκίον , ὅτι ἐν ὅδε αὐτός ὁ τόπος , ὅς σύ ἐφαρμόζω , καί εἰμί ἐν εἰμί πόλις , ὅτι ἐν ὁ οἰκίον , καί εἰμί ἐν ὁ γῆ , ὅτι ἐν ὁ πόλις · ἀλλά εἴπερ ὁ κύριος τόπος εἰμί ὁ πρῶτος περιέχω ἕκαστος ὁ σῶμα , πέρας τίς ἄν εἰμί ὁ τόπος · εἰς οὗτος γάρ περατόω ὁ σῶμα καί εἰς πρότερος γε οὗτος ( οὖον γάρ δή εἰς ἄλλος τίς πρό αὐτός ) καί προσεχῶς γε εἰς οὗτος ( οὐδείς γάρ μεταξύ ) . εἰμί δέ ὁ τόπος καί πέρας καί πρώϊος καί προσεχής , ὁ εἶδος ἀναφαίνω ἕκαστος καί τόπος ἕκαστος · ἐκεῖνος γάρ ὁ | πρῶτος περατόω καί ὁρίζω ἕκαστος ὁ σῶμα καί ὁ ὑπόκειμαι ὕλη ὁ μέγεθος . οὗτος μέν οὖν σκοπέω ὁ εἶδος ἄν τόπος δοκέω εἰμί . εἰμί δέ ἄλλος τίς ὁ περί ὁ τόπος ὑπάρχω νοέω , μᾶλλον εἄν ὁ ὕλη φαίνω προσάπτω ὁ τόπος . δοκέω μέν γάρ εἰμί τόπος διάστημα ὁ μέγεθος καί ὁ σῶμα , τοιοῦτος δέ τίς καί ὁ ὕλη φαντάζω . ὁρίζω μέν γάρ ὑπό ὁ εἶδος καί περιέχω ἐπίπεδος καί πέρας μέγεθος γίγνομαι καί σῶμα · κατά ἑαυτοῦ διάστημα μέν εἰμί , διάστημα δέ ἀόριστος · ὅταν γάρ ἀφαιρέω ὁ σφαῖρα ὁ πέρας καί ὁ συμβεβηκός , λείπω οὐδείς παρά ὁ ὕλη καί ὁ διάστημα · οὖον γάρ ἐν ὁ πέρας ὁ διάστημα , ἀλλά ὁρίζω μέν ὑπό οὗτος , εἰμί δέ οὐ ἐν οὗτος ἀλλά ἐν ὁ ὑπόκειμαι . εἰμί μέν οὖν καί διά οὗτος προσοικειόω ὁ ὕλη ὁ τόπος , μᾶλλον δέ ὅτι δέχομαι πλείων μορφή τε καί εἶδος ὁ ἐν ὁ σῶμα ὁ αὐτός Μένων . ἀπό γάρ οὗτος ὁ ὁμοιότης καί Πλάτων ὁ ὅλος καί ὁ χώρα αὐτός φημί εἰμί ἐν ὁ Τίμαιος · ὁ γάρ μετά · λαμβάνω ὁ εἶδος ( ὅσπερ ὕλη ) καί ὁ χώρα ( ὅσπερ εἰμί αὐτός λέγω . καίτοι ὁ ὕλη ἄλλως μέν ἐν Τίμαιος φημί δέχομαι ὁ εἶδος , ἄλλως δέ ἐν ὁ ἄγραφος δόγμα · ἐκεῖ μέν γάρ κατά μέθεξις , ἐν ὁ ἄγραφος δέ κατά ὁμοίωσις . ἀλλά ὅμως . ὅσπερ εἶπον , δοκέω εἄν αὐτός ἀποφαίνω ὕλη καί τόπος · λέγω μέν γάρ ἅπας εἰμί τίς ὁ τόπος , τίς δέ εἰμί μόνος οὗτος ἐπιχειρέω ἀποδίδωμι · ἀλλά ἔοικα μεταφορικός χράομαι ὁ ὄνομα · οὐδείς γάρ διασαφέω περαιτέρω . ὁ μέντοι χαλεπότης ὁ σκέμμα καί | ἐντεῦθεν δῆλος · εἴτε γάρ εἶδος εἴτε ὕλη μᾶλλον ὁ τόπος , χαλεπός ὁ περί αὐτός λόγος · εἰς γάρ ὁ ἀρχή ἄπειμι ὅς ὁ θέα κατά ἑαυτοῦ ἄκρος καί οὖον ῥᾴδιος , διότι πείρω Χωρίζοντες γιγνώσκω ὁ γιγνώσκω Χωρὶς ἀλλήλων οὐ οἷος τε . ᾿ αλλά μήv ὅτι ἀδύνατος ὁπότερος εἰμί ὁ οὗτος τόπος , οὖον χαλεπός ὁράω · οὗτος μέν γάρ ἀχώριστος ὁ πρᾶγμα , ὁ τόπος δέ οὖον · ἐν ὅς γάρ εἰμί ἀήρ , ἐν οὗτος πάλιν γίγνομαι ὕδωρ ἀντιμεθίστημι ἀλλήλων ὁ σῶμα ὡς φημί · οὐδέ γάρ ὅλως τίς ὁ σῶμα ὁ τόπος οὖον μέρος οὖον πάθος οὐ ἕξις οὖον δύναμις · οὐδείς γάρ οὗτος χωρίζω , ὁ τόπος δέ χωριστός ἕκαστος . καί γάρ δοκέω τοιοῦτος τίς ἵημι ὁ τόπος οἷος ὁ ἀγγεῖον · εἰμί γάρ ὁ ἀγγεῖον τόπος μεταφορητός , ὁ δέ ἀγγεῖον οὐδείς ὁ πρᾶγμα εἰμί . ἆρα οὖν , εἶπον τις ἄν , οὐδέ συμβεβηκός εἰμί ὁ σῶμα , εἴπερ καί χωριστός ; ἢ οὖον ὁ σῶμα κατά συμβεβηκός , ὅς χωρίζω , ἀλλά ὁ περιέχω πέρας εἰμί καί ἐπιφάνεια ; ὕλη δέ οὐ εἄν εἰμί καί διά ἄλλος λόγος · ὁ μέν γάρ περιέχω , ὁ δέ περιέχω · καί ἔτι ὁ μέν τόπος ἕτερος καί ἔξω ὁ πρᾶγμα , οὔτε δέ ὁ ὕλη οὔτε ὁ εἶδος τοιοῦτος . Πλάτων δέ εἰμί σφόδρα βούλομαι ὁ ὕλη ποιέω τόπος , ὁράω αὐτός καί ὁ ἰδέα ἐν τόπος λέγω καί ὁ εἰδητικός ἀριθμός · καί γάρ οὗτος ὑποτίθημι ὁ ὕλη , ὥσπερ φημί , ὅς ποτέ μέν ὁ μέγας καί ὁ μικρός , ποτέ δέ ὁ μεθεκτικός ὀνομάζω . Χωρὶς δέ οὗτος , εἰμί ὁ κινέω κατά φύσις ἐπί ὁ οἰκεῖος φέρω τόπος , ἐπί δέ ὁ ὕλη καί ὁ εἶδος οὐδείς φέρω ( σύν ἑαυτοῦ γάρ καί ἐν ἑαυτοῦ οὗτος ἑκάτερος ) , οὐδέτερος οὗτος τόπος εἰμί ; ἡδύς δέ εἄν ἔγωγε μανθάνω , πῶς εἄν ὅλως καί κινέω ὁ σῶμα | ἔχω γε ὁ οἰκέω ἀεί σύν ἑαυτοῦ τόπος , εἰμί οὗτος ἕτερος τόπος · πῶς δέ ὁ ἄνω καί κάτω διαφέρω λοιπός ἐν ὁ τόπος ἢ πῶς ἐπί αὐτός κίνησις εἰμί ; τίς γάρ ἐν ὁ ὕλη ὁ ἄνω καί κάτω ; τίς δέ ἐν ὁ εἶδος ; περί οὗτος δέ ζητητέος ὁ τόπος , ἐπί ὁ ὁ σῶμα ὁ κίνησις ὁ κατά φύσις . εἰμί δέ εἰμί τόπος ἢ ὕλη ἢ μορφή , συγκινέω δέ οὗτος ὁ σῶμα καί συμπαραγίγνομαι ὅσπερ ὁ πρᾶγμα , πρῶτος μέν ἄτοπος κινέω ὁ τόπος , ἔπειτα πῶς οὐ εἰμί ὁ τόπος ἐν τόπος ; εἰμί γάρ ὁ σῶμα γίγνομαι ἐν τόπος , ὅταν ἔνθεν ἐκεῖσε μεταβαίνω , δῆλος ὅτι καί ὁ εἶδος ἐν τόπος · συμμεθιστάω γάρ . ὅταν τοίνυν εἰς ἀλλήλων μεταβάλλω ὁ σῶμα καί γίγνομαι ἐκ ἀήρ ὕδωρ , εἰμί μέν ὁ εἶδος εἴρω ὁ τόπος , φθείρω ὁ τόπος ( φθείρω γάρ ὁ εἶδος ἐν ὁ μεταβολή · τίς δέ τόπος φθορά , χαλεπός ἀποδίδωμι ) · εἰμί δέ ὁ ὕλη , διά τίς ἐν ἄλλος τόπος γίγνομαι ὁ ὕδωρ καίτοι ὁ ὕλη οὐ ἐξίστημι οὐδέ χωρίζω ἐκ αὐτός ; οὗτος γάρ , φημί , μένω δέχομαι διαφέρω εἶδος . οὗτος μέν οὖν ἐγώ προαπορέω . 3 . λέγω δέ ἐφεξῆς , ποσαχῶς ὁ ἐν τις λέγω · προὔργου γάρ ἄν τίς γίγνομαι πρός ὁ λόγος . εἷς μέν δή τρόπος ὡς ὁ δάκτυλος ἐν ὁ χείρ καί ὅλως ὁ μέρος ἐν ὁ ὅλος . ἄλλος δέ ὡς ὁ ὅλος ἐν ὁ μέρος , ὡς ὁ πρόσωπον ἐν ὀφθαλμός καί ῥίς καί στόμα . ἄλλος δέ ὡς ὁ εἶδος ἐν ὁ γένος , ὡς ἄνθρωπος ἐν ὁ ζῷον . ἄλλος δέ ὡς ὁ γένος ἐν ὁ εἶδος , ὡς ὁ ζῷον ἐν ὁ ἄνθρωπος · καί μή θαυμάζω , εἰμί ὁ ζῷον ἐν ὁ ἄνθρωπος λέγω εἰμί , ὁ πλείων ἐν ὁ μικρός · εἰμί γάρ ἐφίστημι ἀκριβῶς , σχεδόν ὡς μέρος εὑρίσκω ὁ ζῷον ἐν ὁ ἄνθρωπος · ἐν γάρ ὁ λόγος αὐτός περιέχω . ἐν τις δέ λέγω καί ὡς ὁ εἶδος ἐν ὁ ὕλη , ὡς ὁ βάθρον ἐν ὁ ξύλον καί ὑγεία ἐν θερμός καί ψυχρός . ἕκτος ὡς ἐν βασιλεύς ὁ ὁ ῾ Ἕλλην , καί ὅλως ἐν ὁ πρῶτος κινητικός , ὥσπερ Ὅμηρος ῾ Ζεύς δέ ἐν γόνυ κεῖμαι . ἕβδομος ὡς ἐν ὁ τέλος καί ὁ ἀγαθόω · ῾ πᾶς ἐγώ κεῖμαι ἐν ὁ εὐδαιμονία . εἰμί δέ καί ἄλλος τρόπος ὁ ἐν τις , ἀλλά καί ὁ εἴρω καί ὁ παραλείπω κύριος εἰμί , κατά ὅς ἐν τις λέγω ὁ ὡς ἐν ἀγγεῖον καί ὡς ἐν τόπος . οὗτος ἐγώ διά-ὁρίζω ζητητέος ἐφεξῆς , εἰμί τίς δύναμαι ἐν τις εἰμί , ὡς ἐν ἑαυτοῦ , καί πότερος οὗτος ὁ τρόπος ὑπό εἷς πίπτω ὁ εἴρω ἢ ἀδύνατος τίς παντελῶς αὐτός εἰμί ἐν ἑαυτοῦ , ἀλλά οὗτος ἀληθής , ὅτι πᾶς ἢ οὐδαμοῦ ἢ ἐν ἄλλος , ὡς λέγω ὁ ἄνθρωπος εἰμί ἐν ἑαυτοῦ . γνωστέον τοίνυν , ὡς οὖον πρῶτος λέγω , ἀλλά κατά ἄλλος , ὅτι γάρ ὁ ψυχή ὁ ἄνθρωπος εἰμί ἐν ὁ σῶμα ὁ ἄνθρωπος καί ὁ ὅλος οὗτος ὁ μόριον ἐν ἄλλος μόριον · οὗτος γάρ δύναμαι μόνος αὐτός τίς εἰμί ἐν ἑαυτοῦ , ἐπεί ὁ μέρος ἐν ὁ μέρος ὡς καί αὐτοκίνητον λέγω ὁ ζῷον , ὅτι ὁ μέν τίς μόριον αὐτός κινέω ὁ δέ κινέω , ἄλλως δέ ἀμήχανος , ὡς ὅλος εἰμί ἐν ὅλος . ἀλλά οὖον λέγω φημί τις ὁ ψυχή ἐν σῶμα εἰμί , ἀλλά ὁ ζῷον ἐν ἑαυτοῦ . οὗτος δέ ἔοικα ἀγνοέω ὁ ἐξουσία ὁ | συνήθεια , ὅτι πολύς καί ἀπό ὁ μέρος ὀνομάζω . ὡς οὖν λέγω Σωκράτης ὑποδέω , οὐ ὅτι καί ὅλος ὑποδέω ὁ σῶμα , ἀλλά ὅτι ὁ πούς , οὗτος καί ὁ ζῷον ἐν ἑαυτοῦ , ὅτι ὁ μέρος αὐτός ἐν ὁ μέρος , ἐπεί καί ὁ ἀμφορεύς ὁ οἶνος ( λέγω δέ ὁ σκεῦος ὁ κεραμεοῦς μετά οἶνος ) εἄν εἰμί ἐν ἑαυτοῦ , ὅτι ὁ οἶνος εἰμί ἐν ὁ σκεῦος , ἵημι δέ ὁ σκεῦος Χωρὶς ἐν ὁ σκεῦος οὔτε ὁ οἶνος εἰμί ἐν ὁ οἶνος . οὕτως οὖν μόνος αὐτός τίς ἐν ἑαυτοῦ , ὡς κατά ἄλλος · ὡς γάρ κατά μέρος . πολύς δέ οὕτως λέγω ἐν τις , ὡς κατά ἄλλος · λέγω γάρ ὁ λευκός ἐν ὁ ἄνθρωπος , ὅτι ἐν ὁ σῶμα , καί ἐν σῶμα ὅτι ἐν ὁ ἐπιφάνεια , ἐν οὗτος δέ οὐκέτι κατά ἄλλος , ἀλλά πρῶτος · οὖον μήv ἐπεί πρῶτος ἐν ἐπιφάνεια ὁ λευκός , αὐτός εἰμί ἐπιφάνεια τε καί λευκός . ὡς διά οὗτος δύναμαι αὐτός τίς εἰμί ἐν ἑαυτοῦ · ἄλλος γάρ λόγος ἐπιφάνεια , ἄλλος λευκός καί ἄλλος φύσις ἐπιστήμη , ἄλλος Ψυχή . καίτοι πρῶτος ἐν Ψυχή ἐπιστήμη · καί γάρ ἐν ἄνθρωπος , διότι ἐν Ψυχή . ἀλλά ὅμως εἰμί κατά ἕκαστος ἐπισκοπέω , πᾶς ὁ πρῶτος ἐν τις εἰμί ἕτερος ἐκεῖνος ὁ φύσις εὑρίσκω , οὗτος δέ οὕτως ἔχω πῶς εἰμί τίς πρῶτος ἐν ἑαυτοῦ ; ἕτερος γάρ ἑαυτοῦ εἰμί . εἰμί δέ κατά τις ὅς ἀπαριθμέω τρόπος , εἰμί ἐν ἑαυτοῦ · πᾶς γάρ ἕτερος ἐν ἕτερος · οὐδέ γάρ ὁ ὅλος , ὅταν λέγω ἐν ὁ μόριον αὐτός , ἐν ἑαυτοῦ λέγω εἰμί · ἄλλος γάρ ὁ ὅλος καί ἄλλος ὁ μέρος · ὁ μέν γάρ εἷς καί αὐτός [ ἐν ] ἑαυτοῦ , ὁ δέ πλείων καί ἀλλά οὐδέ ὁ λόγος ἐφίημι ὅς εἴρω , | ὅτι διαφέρω ὁ τίς εἰμί εἰμί καί ὁ φύσις χωρίζω ὁ τε ἐν τις πρῶτος εἰμί καί ἐν ὅς πρῶτος εἰμί , ὥστε εἴπερ τίς γίγνομαι ἐν ἑαυτοῦ , ὁ διαφέρω λόγος ἀναδείκνυμι , μᾶλλον δέ εἰμί ἅμα ὁ διαφέρω · ἀλλά καθάπερ οὐ ἐνδέχομαι ὁ οἶνος οἶνος τε ἅμα εἰμί καί ἀμφορεύς κεραμεοῦς ἢ ὁ κεραμεοῦς ἀμφορεύς ἀγγεῖον τε ἅμα καί οἶνος , οὕτως οὐδέ αὐτός τίς ἐν ἑαυτοῦ · ἀλλά ὥσπερ εἴρω , κατά ὁ μόριον τάχα ἄν ἐνδέχομαι μόνος αὐτός τίς εἰμί ἐν ἑαυτοῦ , ὥσπερ εἶπον τις ἄν καί ὁ ἀμφορεύς ὁ οἶνος , ἵνα ὁ μέν τίς δέχομαι μέρος ὁ οἶνος , οἷος ὁ κεραμεοῦς ἀμφορεύς , οὐ ὡς αὐτός οἶνος εἰμί , ἀλλά ἕτερος ὁ οἶνος , ὁ δέ ἐγγίγνομαι ἐν ὁ σκεῦος οἷος ὁ οἶνος , οὐ ὡς ἐν ἑαυτοῦ σκεῦος εἰμί ἀλλά ἐν ἕτερος · ὅλως τε γάρ ἕτερος ὁ λόγος παντελῶς ὁ τε ἐν ἵημι καί ἐν οὗτος . ὅτι μέν οὖν ἀδύνατος κατά ἑαυτοῦ τίς εἰμί καί ἐν ἑαυτοῦ , ἐκ οὗτος δῆλος · ἀλλά μήv οὐδέ κατά συμβεβηκός . οὖον αὐτός δέ ὁ κατά συμβαίνω ὁ κατά μέρος , εἰμί καί ἄμφω κατά ἄλλος , ἀλλά παμπολύς διαφέρω . ὁ μέν γάρ ζῷον ὁράω λέγω κατά μέρος ( μέρος γάρ αὐτός ὁ ὄμμα ὅς ὁράω ) , ὁ δέ ἱστός κινέω κατά συμβαίνω ἐν ὁ πλοῖον , ἐπεί ὁ πλοῖον συμβαίνω , ὅς κινέω , καί ὁ λευκότης κινέω κατά συμβεβηκός , ἐπεί ὁ ἄνθρωπος , ὅς ὑπάρχω · δύο γάρ οὗτος τρόπος ὁ κατά συμβεβηκός , ὅταν ἢ ὁ μέρος τις αὐτός τίς λέγω πάσχω , ὅσπερ καί ὁ ὅλος , ἢ ὁ συμβεβηκός , ὅσπερ καί ὅς συμβαίνω . πῶς εἄν οὖν εἰμί τίς κατά συμβαίνω ἐν ἑαυτοῦ ; δεῖ γάρ αὐτός ἢ μέρος ἢ πάθος ἑαυτοῦ εἰμί ὅσπερ οὐδέ ἐπινοέω δυνατός . καί οὕτως δέ ἄν εἰμί τίς κατά συμβαίνω ἐν | ἑαυτοῦ , οἷος † αὐτός οὗτος καί ὁ ἀγγεῖον ὁ ἀμφορεύς κατά συμβαίνω ἐν ἑαυτοῦ , εἰμί μέρος ἢ πάθος ὑποτίθημι ὁ ὕδωρ · ἐπεί γάρ ὁ ὕδωρ ἐν ὁ ἀγγεῖον , εἰμί καί ὁ ἀγγεῖον ἐν ἑαυτοῦ μέρος τίς εἰμί ἢ πάθος ὁ ὕδωρ . ἀλλά οὗτος γελοῖος · Χωρὶς γάρ ὁ ὁ ὑπόθεσις ἄτοπος εἰμί καί δύο σῶμα εἰμί ἐν ὁ αὐτός τόπος , ὁ τε ἀγγεῖον , εἴπερ οὗτος ἐν ἑαυτοῦ , καί ὁ ὕδωρ , εἴπερ καί οὗτος ἐν ὁ ἀγγεῖον οὗτος μέν οὖν ἅλις . ἐκ δέ ὁ προερέω τρόπος ὁ ἐν τις καί ὁ Ζήνων ἀπορία λύω εἰμί , κατά ὅς οἴομαι δήω ὁ τόπος εἰμί εἰμί , καί ἐν τις εἰμί · ὁ γάρ ἐν τις πολλαχῶς καί εἰμί ὁ τόπος ἐν τις μέν , οὐ ἐν τόπος δέ · ὁ γάρ κύριος λέγω τόπος ὁ πέρας ὁ περιέχω ἐν τις ( καί γάρ ἐν ὁ σῶμα ὅς μέρος ἢ πέρας εἰμί ) , οὖον μήv ὡς ἐν τόπος · καί γάρ ὁ ὑγεία ἐν τις ( ἐν θερμός γάρ καί ψυχρός ) , ὡς ἕξις , καί ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός ἐν τις , ἀλλά ὡς πάθος . οὕτως δέ καί ὁ τόπος ἐν τις , ἀλλά οὐ ἐν τόπος . οὗτος δέ εἰμί ὁ ἄτοπος καί ὁ εἰς ἤπειρος προΐημι . οὗτος μέν οὖν εἰμί διαπορέω . 4 . τις δέ εἰμί ὁ τόπος , ὧδε ἄν γίγνομαι φανερός . ἐπεί γάρ δυσθήρατος ὁ φύσις αὐτός , πρότερος θεωρέω , ὅσος ὑπάρχω ὁ τόπος κατά ἑαυτοῦ ὁ κοινός βούλομαι ἔννοια . ἀξιόω δή ὁ τόπος πρῶτος μέν περιέχω ἐκεῖνος , ὅς τόπος εἰμί , δύο μηδείς αὐτός εἰμί ὁ πρᾶγμα , ὅς περιέχω · οὗτος γάρ ἤδη καί ἀποδείκνυμι · τρίτος μήτε μικρός μήτε μείζων ὁ σῶμα εἰμί ὁ πρῶτος τόπος · | μικρός μέν γάρ οὐ εἰμί · πῶς γάρ περιέχω ; μείζων δέ εἴπερ εἰμί , καί ἄλλος ἄν δέχομαι σῶμα , ὥστε οὐ ἄν εἰμί πρῶτος , λοιπός οὐδέ οὗτος μόνος . ἔτι πρός οὗτος ἀπολείπω καί χωριστός εἰμί ὁ σῶμα . οὗτος γάρ καί ἐκ ἀρχή νοέω ἐκ ὁ ἀντιμετάστασις ὁ σῶμα . ἔτι πᾶς τόπος ἔχω ὁ ἄνω ἢ κάτω καί ἕκαστος ὁ σῶμα ἐν εἷς αὐτός . ὑπόκειμαι δή οὗτος ὁ λοιπάς θεωρητέον . δεῖ δέ τοιοῦτος τις λόγος ἀποδίδωμι ὁ τόπος , ὅς ὁ τε ἀφοράω λύω καί ὁ δοκέω ὑπάρχω ὁ τόπος φυλάσσω καί ὁ αἴτιος ὁ περί αὐτός δυσκολία ἐμφανίζω . πρῶτος μέν ἐν δεῖ κατανοέω , ὅτι οὐ ἄν ζητέω ὁ τόπος , εἰμί μή κίνησις εἰμί ὁ κατά τόπος · διά γάρ οὗτος καί ὁ οὐρανός μάλιστα οἴομαι ἐν τόπος εἰμί , ὅτι μάλα εἰμί ἐν κινέω . τρεῖς δέ ὁ κτάομαι τόπος κίνησις εἶδος , φορά καί αὔξησις καί φθίσις · καί γάρ ἐν ὁ αὐξάνω μεταβάλλω τόπος ἐκ τόπος καί , ὅς πρότερος εἰμί ἐνταῦθα , πάλιν μεθίστημι εἰς μικρός ἢ μείζων . ἔπειτα ὅτι μή πᾶς ὁ κινέω εἰς ὁ περί ὁ τόπος ἔννοια ἐγώ προάγω , ἀλλά μόνος ὁ κατά ἑαυτοῦ , ὁ δέ κατά συμβεβηκός , ὥσπερ οὐδέ κινέω κύριος , οὕτως οὐδέ τόπος προσδέω οὔτε εἰς ὁ γνῶσις αὐτός συντελής . καίτοι διαφορά μέν τις εἰμί ὁ κατά συμβαίνω κινέω · ὁ μέν γάρ ἐνδέχομαι καί κατά ἑαυτοῦ κινέω , οἷος ὁ μόριον ὁ σῶμα καί ὁ ἧλος ὁ ναός εἰμί διαιρέω , ὁ δέ οὐδαμῶς ἐνδέχομαι , οἷος ὁ λευκότης καί ὁ ἐπιστήμη . ἀλλά | ὅμως οὔτε οὗτος οὔτε ἐκεῖνος εἰς ὁ πρῶτος ἔννοια ἄγω ἐγώ ὁ τόπος , ἀλλά ὁ κατά ἑαυτοῦ κινέω μόνος . κατά ἑαυτοῦ δέ κινέω , ὅσος ἀπολύω ὁ περιέχω ἅπτω αὐτός , οὐ εἰμί αὐτός συνεχής , ὁ δέ χείρ κινέω μέν γράφω νῦν δίχα ὁ λοιπός σῶμα , οὐ ἀπολύω δέ ὁ σῶμα , ἀλλά συνεχής αὐτός καί οὐ ἅπτω ὁ ὦμος . οὐκοῦν οὐδέ κινέω κατά οὗτος ὁ μέρος κατά ἑαυτοῦ οὐδέ εἰμί ἐν τόπος , ἀλλά ὅσπερ εἶπον , ἐκ ὁ κατά ἑαυτοῦ κινέω ἀναμφίλογος θηρευτέον ὁ φύσις ὁ τόπος . κινέω δέ ὁ ζῷον κατά ἑαυτοῦ ἐν κόσμος . ἆρα οὖν ὁ κόσμος εἶπον εἄν εἰμί τόπος ὁ ζῷον ; οὐδαμῶς . ἀλλά ὁ ἀήρ ; οὐδέ οὗτος . τίς δήποτε ; ὅτι κεῖμαι ὁ τόπος μήτε μείζων μήτε μικρός ὁ σῶμα εἰμί . τίς οὖν ὁ τόπος ὁ Καλλίας ; ὁ ἔσχατος ὁ ἀήρ , ὅς περιέχω μόνος Καλλίας · διά γάρ οὗτος εἰμί ἐν ὁ ἀήρ καί διά οὗτος εἰμί ἐν ὁ κόσμος , ὥστε οὗτος ὁ πρῶτος τόπος . ὅταν μέν οὖν μή διαιρέω εἰμί ὁ περιέχω , ἀλλά συνεχής , οὐ ὡς ἐν τόπος λέγω εἰμί , ἀλλά ὡς μέρος ἐν ὅλος , ὡς φημί καί ὁ χείρ ἐν ὁ σῶμα · ὅταν δέ διαιρέω εἰμί καί ἅπτω , ὡς ἐν τόπος εἰμί ὁ ἔσχατος ὁ περιέχω , οὗτος δέ οὐδέ μέρος ὁ σῶμα ( ἔξωθεν γάρ ) οὔτε μήv μείζων οὔτε ἀλλά ἴσος πανταχοῦ ὁ πέρας ὁ σῶμα , ὅς περιέχω · ἅμα γάρ εἰμί ὁ ἔσχατος ὁ ἅπτω . ὁ μέν οὖν μόριον ὁ συνεχής οὐ ἐν ὁ ὅλος κινέω , ἀλλά μετά ὁ ὅλος , ὁ διαιρέω δέ ἐν τόπος , οὖον μετά τόπος κινέω , πλήν εἰμί μή ὁ ἐν ἀγγεῖον · μεταφορητός γάρ εἰμί ὁ ἀγγεῖον . ἀλλά οὗτος οὐ εἰμί ὁ πρῶτος τόπος · μείζων γάρ ὁ | σῶμα , ἀλλά ὁ ἔσχατος αὐτός ὁ κοῖλος ἐπιφάνεια ὁ κάδος καί ὁ κοῖλος ἐπιφάνεια ὁ κεράμιον ὅς συμβάλλω ὁ ὕδωρ ἢ ὁ οἶνος . εἰμί δή οὗτος ἀληθής λέγω , φανερός ἐκ οὗτος , τίς εἰμί ὁ τόπος , ὅτι ὁ πέρας καί ὁ ἔσχατος ὁ περιέχω , ὅς ὁ σῶμα ἅπτω , ὅς περιέχω . οὗτος δέ καί ἄλλως ἄν ἀποδείκνυμι . ἐπεί γάρ τέσσαρες εἰμί , ὅς εἰμί τίς ὁ τόπος ἀνάγκη ( λέγω δέ εἶδος , ὕλη , διάστημα μεταξύ ὁ ἔσχατος ὁ περιέχω , αὐτός ὁ ἔσχατος ὁ περιέχω ) , εἰμί μηδείς ὁ τρεῖς εἰμί , ἀνάγκη ὁ λείπω εἰμί ὁ τόπος . ὅτι μέν οὖν οὐ εἰμί ὁ ὕλη , δείκνυμι ἱκανῶς . ἀλλά καί ὅτι μηδέ ὁ εἶδος , ἤδη φανερός γίγνομαι ὁ φενακίζω ὁ ὁ εἶδος ὑπολαμβάνω εἰμί ὁ τόπος · ἐπεί γάρ περιέχω μέν ὁ μορφή , περιέχω δέ καί ὁ τόπος , ὁ εἶδος ὑπολαμβάνω εἰμί ὁ τόπος διά ἄγνοια ὁ συλλογισμός · καίτοι πέρας μέν ἄμφω , οὖον ὁ αὐτός δέ , ἀλλά ὁ μέν εἶδος ὁ περιέχω , ὁ τόπος δέ ὁ περιέχω σῶμα . ἐγώ δέ οὐδέ πέρας εἶπον ἄν ὁ εἶδος . οὐδέ γάρ ὁ ἐπιφάνεια ὁ εἶδος , ἀλλά ὁ λόγος ὁ [ ὁ ] τίς εἰμί εἰμί , ἀλλά ἐπεί περατόω ὁ ὕλη καί ὁρίζω ( πέρας γάρ λέγω ὥσπερ καί ἀριθμός ) , λείπω τοίνυν ἐγώ , ὅτι μηδέ ὁ διάστημα ὁ τόπος εἰμί , ἀποδείκνυμι . διάστημα δέ ὁ μεταξύ νοέω ὁ πέρας ὁ περιέχω , οἷος ὁ μεταξύ ὁ κοῖλος ἐπιφάνεια ὁ κάδος . παλαιός μέν οὖν ὁ δόξα καί ὁ ὁ κενός τίθημι προσήκω , ἀκολουθέω δέ ὅμως αὐτός καί ὁ περί Χρύσιππος χορός καί Ἐπίκουρος ὕστερος . εἰσποιέω δέ | τις καί ὁ Πλάτων ὁ δόγμα · ἀρτέομαι δέ ἐκ πιθανός μέν αἴτιος , ψευδής δέ ἱκανῶς · ἐπεί γάρ εἰς ἐπίνοια ἔρχομαι ὅλως ὁ τόπος ἐκ ὁ ἀντιμετάστασις ὁ σῶμα καί ὁ γίγνομαι συνεχῶς ἄλλοτε ἄλλος ἐν ὁ αὐτός τόπος , διά οὗτος αὐτός ὁ τόπος δοκέω εἰμί ὁ διάστημα ὁ μεταξύ , ὅς αὐτός μένω ὑπολαμβάνω ὑποδέχομαι ὁ ἀντιμεθίστημι σῶμα χωρίζω ἕκαστος οὗτος ὁ εἰσέρχομαι σῶμα · ἐνάγω δέ αὐτός εἰς οὗτος μάλιστα ὁ ὑπόνοια ὁ ἀγγεῖον · ἐπεί γάρ ὁ ἐπιφάνεια ἐν ὁ κεραμεῖον ὁ κοῖλος Μένων ὁ αὐτός καί περιγράφω ἴδιος πέρας ποτέ μέν ὕδωρ ἐγγίγνομαι , ποτέ δέ ἀήρ ἐν ὁ σκεῦος , διά οὗτος ἵημι ὁ μεταξύ ὁ κοῖλος ἐπιφάνεια διάστημα ὑπονοέω , ὅς αὐτός μένω καί ὁ σῶμα χωρίζω ὥσπερ καί ὁ ἐπιφάνεια ὁ ἀγγεῖον δέχομαι ἀνά μέρος ὁ σῶμα . ἀλλά οὐ εἰμί οὗτος ὑγιής . εἰμί μέν οἷος τε εἰμί κενός σῶμα γίγνομαι ποτέ ὁ ἀγγεῖον , ἴσως ἄν φωράω κατά ἑαυτοῦ ὁ λέγω οὗτος διάστημα · νῦν δέ ἅμα ἐκχέω ὁ ὕδωρ καί ὁ ἀήρ ἀντεισέρχομαι , ἐντεῦθεν ὁ πλάνη · ἐπεί γάρ σῶμα πᾶς μετά διάστημα , μεταφέρω ὁ ὁ σῶμα διάστημα ἐπί ὁ τόπος οὐ ἐννοέω , ὅτι διά οὗτος ἀεί διάστημα εἰμί ἐν τόπος , ἐπεί καί σῶμα ἀεί , δηλόω δέ ὁ χάλκεος καί στεγανός πανταχόθεν ἀγγεῖον · οὖον γάρ ἄν κρύπτω ὁ ὕδωρ , εἰμί μή χώρα εἴσρυσις ὁ ἀήρ λαμβάνω . φενακίζω δέ αὐτός καί ὁ μένω ἀεί ἀσύγχυτος καί ὁ κοῖλος ἐπιφάνεια ὁ ἀγγεῖον , ὡς εἰ συμπίπτω ἐξαιρέω ὁ ὕδωρ , ὥσπερ | ἐπί ὁ ἄσκιος , οὐ εἄν ὁμοίως ἐξαπατάω . οὔκουν ὁμοίως ἐν ὁ ἀήρ φαντάζω ὑπομένω ὁ διάστημα ἐγώ σῶμα · συγχέω γάρ εὐθύς κινέω ὁ περιέχω ἐγώ ἐπιφάνεια καί ἑνόω πρός ἑαυτοῦ , ὁ δέ ἐν ὁ στερεός ἀγγεῖον ἀεί τίς ἅπτω ἕτερος σῶμα ἀσύγχυτον φυλάσσω , ὁ δή ὁ σῶμα οὗτος ἐν διάστημα εἰμί διά οὗτος καί ἐκεῖνος ἀεί διάστημα μεταξύ εἰμί φημί . ᾿ ἀλλά ὑποτίθημι ἐξαιρέω ὁ ὕδωρ μηδείς ἕτερος εἰσρέω σῶμα . μένω τοίνυν μεταξύ ὁ ἐπιφαίνω διάστημα χωρίζω . ἀλλά ἄλογος ὁ ὑπόθεσις , εἰμί σοφός Γαληνός ( αὐτός γάρ ὑποτίθημι ὅς ζητέω γάρ ἐγώ , εἰμί δύναμαι εἰμί διάστημα χωρίζω , πλάσσω σεαυτοῦ καί ἀναζωγραφέω , ὅς βούλομαι εἰμί διάστημα χωρίζω , οὐ ὅτι ὑπάρχω δείκνυμι . ὅλως τε † οὔτε δυνατός ἐννοέω · ὁ γάρ ἀναιρέω ὁ ἀντιμετάστασις ὁ σῶμα ὁ παντάπασι ἀναιρέω σῶμα οὐδείς διαφέρω , οὐδέ δή ὁ λέγω , ὡς εἰμί τις ὑποτίθημι μήτε οὐρανός εἰμί ποτός μήτε γῆ μήτε ἄλλος τίς ὁ νῦν ὑπάρχω σῶμα , ἀλλά μηδέ ἕτερος εἄν οὗτος γίγνομαι σῶμα · καί γάρ οὕτως μόνος καταλείπω βούλομαι διάστημα , ἐν ὅς ὁ σῶμα νῦν εἰμί , τηνικαῦτα δέ οὐ εἰμί . ἀλλά οὔτε οὗτος δυνατός οὔτε ὅς βούλομαι ὁ Γαληνός · διάστημα γάρ ἄνευ σῶμα ἀμήχανος ὑφίστημι ποτός , ἀλλά ταχύς ἄν ὁ χαλκός συμπίπτω ὁ Κόης ἐπιφάνεια ἢ δίχα σῶμα μένω · ὁ γάρ κενός ὅτι κενός εἰμί εἰμί , εὐθύς ἐπιδείκνυμι . τίς δέ δήποτε ; ἐπί μέν ὁ τοῖχος οὐ ἄν ὑπολαμβάνω , ὅτι οὖον δύναμαι ποτός αὐτός μηδείς σῶμα ἅπτω παντελῶς , εἰ μή ὁ κενός οὕτως προσίημι , ἐπί δέ ὁ κρατήρ οὐκέτι ; καί γάρ οὗτος παραπλήσιος ἀεί τίς ἅπτω , ὁ διαφορά δέ ἐν ὁ σχῆμα μόνος εἰμί . ῾ Τῶς σαλπάρω , φημί , ῾ ἐπινοέω ὁ διάστημα ὡς ἄλλος τίς ὁ σωμάτων;’ πῶς δέ λευκότης , πῶς δέ μελανία ; ἕκαστος γάρ οὗτος ἀφαιρέω ὁ σῶμα κατά ἑαυτοῦ νοέω , οὐ ὡς κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι καί ὁ σῶμα χωρίζω , ἀλλά ὁ λόγος μόνος Χωρίζοντες . ἐπεί γάρ μή αὐτός ὅδε ὁ ὕδωρ τοσοῦτόν τίς διίστημι καί ὕδωρ εἰμί , ὁμοίως καί ὁ οἶνος , ὁμοίως καί ὁ ἀήρ , ἀφαιρέω ὁ νάω ὁ ποιότης , κατά ὅς ὁ μέν ὕδωρ , ὁ δέ οἶνος εἰμί , ὁ δέ ἀήρ , οὗτος νοέω ὁ διάστημα μόνος κατά ἑαυτοῦ · εἶτα ἐπεί συμβαίνω ὁ τρεῖς σῶμα ἐν ὁ αὐτός παρά μέρος ἀγγεῖον γίγνομαι , ὁ ὁ μέν ἄλλος ποιότης διαφέρω , ἴσος δέ εἰμί ὁ διάστημα αὐτός , καί μᾶλλον ὑπονοέω ἄλλος τίς εἰμί ὁ διάστημα παρά ὁ σῶμα ὁράω , ὅτι εἰσρέω ὁ ἀήρ μετά ὁ οἶνος ὁ μέν ἄλλος ποιότης οὐ ἔχω ὁ οἶνος , ὁ διάστημα δέ μόνος αὐτός φυλάσσω ὁ οἶνος · καί ἐπεί κατά μέν ὁ ἄλλος ποιότης οὐ εἰμί ἐν τόπος ὁ σῶμα οἷος θερμότης ἢ ψυχρότης , κατά δέ ὁ διάστημα μόνος , οὗτος ὁ διάστημα ὁ τόπος ὑπολαμβάνω , οὖον καλῶς · οὖον γάρ εἰμί κατά διάστημα εἰμί ἐν τόπος , ὁ τόπος εἰμί ὁ διάστημα ἢ καί ὁ κίνησις εἰμί ὁρμή , ἐπεί κινέω κατά ὁρμή . ὁ μέν οὖν αἴτιος ὁ πλάνης ὁ ἐπί οὗτος ἔρχομαι ὁ δόξα αὐτός εἰμί . | ότι δέ οὐ εἰμί ὁ μεταξύ ὁ ἔσχατος ὁ περιέχω διάστημα τόπος , ἀναμιμνῄσκω σύ δεῖ μόνος , ὅσος ὑπάρχω ὁ τόπος ὁ κοινός ἀκολουθέω ἔννοια ἐκ ἀρχή διορίζω . ὁ τόπος δήω περιέχω , ἀλλά ἐν-περιέχω ὁ διάστημα . ὁ τόπος δήω χωρίζω ὁ σῶμα , ἀλλά ὁ διάστημα ἕκαστος ὁ σῶμα συνέρχομαι τε καί συναπέρχομαι · εἴρω γάρ , ὡς ὁ μένω αὐτός Χωρὶς ὁ σῶμα ἄξιος ὁ κενός , ἄν μή βούλομαι , παραδέχομαι · εἴρω δέ , ὅτι καί ὁ μέν ποσός ὁ διάστημα μένω αὐτός , αὐτός δέ οὖον μένω διάστημα . ἔτι ὁ τόπος οἴομαι δήω μηδείς ὁ σῶμα εἰμί , ὁ διάστημα δέ εἰμί μικρός δήω αὐτός ὁ σῶμα . ὅλως δέ ὁ ὁ διάστημα τόπος λέγω τίς μᾶλλον ὁ σῶμα ἐν τόπος ποιέω ἢ ὁ τόπος ἐν ὁ σῶμα ; μᾶλλον γάρ ὁ διάστημα ἐν ὁ σῶμα ἢ ὁ σῶμα ἐν ὁ διάστημα , εἰ ὁ μέν συμβεβηκός ( ποσός γάρ ) , ὁ δέ οὐσία · ( σῶμα γάρ αἰσθητός ) . καί οὗτος δέ ἡδύς εἄν αὐτός , ὅταν ἐν τόπος γίγνομαι σῶμα , πότερος φυλάσσω ὁ διάστημα ὁ οἰκέω ( πᾶς γάρ σῶμα ἐν διάστημα ) οὗτος γίγνομαι ἐν ὁ ἢ ὁ μέν οἰκέω ἀποβάλλω , μόνος δέ γίγνομαι ὁ ὁ τόπος ; εἰμί μέν τοίνυν εἴρω ὁ δύο , διδάσκω ἐγώ , πῶς φθείρω ὁ διάστημα μή φθείρω ὁ σῶμα , πῶς δέ ὁ μέν ἴδιος αὐτός φθείρω , προγίγνομαι δέ ὁ ἀλλότριος ; εἰμί δέ ἄμφω ὁ διάστημα σῴζω λέγω καί ὁ ὁ σῶμα καί ὁ ὁ τόπος , πῶς ἅμα εἰμί ὁ δύο καί πότερος ἐν πότερος ; ποῖος γάρ εἴρω περιέχω ; ποῖος δέ περιέχω ; πῶς δέ δύο μέν διάστημα ἅμα καί ἐν ὁ | αὐτός μέτρον γίγνομαι δυνατός , ἐν ὅς καί ὁ ἕτερος εἰμί , δύο δέ σῶμα οὐκέτι ; οὖον γάρ ὁ ἄλλος γε συμβεβηκός κωλύω · οὖον γάρ θερμότης ἢ ψυχρότης ἢ λευκότης ἢ μελανία ὁ ὄγκος μείζων ποιέω , ἀλλά μόνος ὁ διάστημα . ἢ οὗτος μέν ὡς ἐκεῖνος ἀκόλουθος παραδέχομαι , ἐγώ δέ ψεῦδος οὗτος ἀποδείκνυμι συναναιρέω ὑπάρχω καί ὁ ἡγέομαι . ἔτι πότερος αὐξάνω ὁ σῶμα αὐξάνω καί ὁ ὁ τόπος διάστημα ἢ ὁ μέν ὁ σῶμα αὐξάνω , ὁ τόπος δέ οὖον ; αὐξάνω μέν γάρ πῶς εἄν εἶπον τις ἕτερος μέγεθος ἕτερος γίγνομαι προσθήκη ; ὅμοιος γάρ ὡς εἰμί λέγω καί ὁ πῶλος τις αὐξάνω ἐκ ὁ τροφή ὁ σκυλάκιον . μένω δέ ἴσος ἀμήχανος · πῶς γάρ ἔτι ὁ μείζων τόπος ; οὐ ἐπιστρέφω δέ ὁ λόγος οὗτος ἐπί ὁ ὁ περιέχω πέρας · οὖον γάρ εἰμί αὔξησις ἐπιφάνεια κατά ἑαυτοῦ . ἁ μέν οὖν ἐγώ λέγω πρός ὁ δόξα , οὗτος εἰμί · ὅς δέ χράω Ἀριστοτέλης , ἀσαφής μέν ἔχω , πειρατέον δέ , ὅπως ἐνδέχομαι , ἐκεῖνος , ὡς ἐκ ἀρχή προτίθημι , ἐκκαλύπτω . εἰμί , φημί , εἰμί τίς διάστημα κατά ἑαυτοῦ φύω εἰμί καί μένω ἐν ἑαυτοῦ , ἤπειρος εἄν εἰμί ὁ τόπος · τίς δήποτε ; ὅτι ἡνίκα ἄν μεταφέρω ὁ ἀγγεῖον πλήρης εἰμί ὕδωρ ἢ ἀήρ , ὅς ποιέω ὁ ὅλος ὕδωρ ἐν ὁ ἀγγεῖον , οὗτος ποιέω καί ὁ ὁ ὕδωρ μόριον . ὡς οὖν ὁ ὅλος ὕδωρ κατέχω ὁ οἰκέω διάστημα σύν ὁ ἀγγεῖον κινέω μεταφέρω , οὕτως ἕκαστος ὁ μόριον κατέχω ὁ οἰκέω διάστημα κινέω σύν ὁ ἀγγεῖον . ὅταν τοίνυν ἐν ἄλλος τόπος γίγνομαι ὁ ἀμφορεύς , δηλονότι κατέχω | τίς διάστημα ὁ μεταξύ ὁ ἔσχατος ὁ περιέχω ἀήρ , ὅς διάστημα καί ὁ ὕδωρ μέρος , κατέχω καί ὁ ὁ ὕδωρ μόριον . ὁράω δέ , πόσος ἐν αὐτός γίγνομαι διάστημα · ὅς κατέχω ὅλος ὁ ἀμφορεύς , ὅς κατέχω ὁ οὗτος μέρος ὁ ὕδωρ , ὅς κατέχω ἕκαστος ὁ μόριον ὁ ὕδωρ , πάλιν ὅς κατέχω ὅλος ὁ ὕδωρ ἐν ὁ ἀμφορεύς ( εἰμί γάρ ἐν τόπος ὁ ἀμφορεύς ) καί ὁ μεταξύ ὁ ἔσχατος αὐτός κοῖλος ἐπιφάνεια , πρός οὗτος ὅς κατέχω ἕκαστος ὁ μόριον ὁ ὕδωρ οὗτος εἰμί προστίθημι καί ὁ ὁ ἀμφορεύς ὡς ὁ ὕδωρ σῶμα καί ὁ ὁ μέρος ὡς σῶμα , πολύς εὑρίσκω ἐν αὐτός διάστημα . εἷς μέν ὁ μόριον καί ἕτερος ἔγωγε ἄτοπος ὑφοράω . ἕκαστος γάρ ἐν τε ὁ οἰκεῖος διάστημα εἰμί καί ἐν ὁ μείζων μέρος · γίγνομαι δέ εἰς ἤπειρος ὁ τομή εἰς ἤπειρος καί ὁ ὁ τόπος πρόσθεσις προέρχομαι . ὅλως γάρ εἰμί διάστημα ὁ τόπος , οὐδείς ἄτοπος καί ὁ μόριον ἕκαστος ἐν τόπος εἰμί κατά ἑαυτοῦ · καί γάρ ἐν διάστημα κατά ἑαυτοῦ εἰμί ἕκαστος , ὅς διάστημα μόριον ὅλος ὁ τόπος · ὁ μέν γάρ ὁ πέρας ὁ περιέχω τίθημι κατά συμβαίνω ὁ μέρος ἐν ὁ τόπος , ἐπεί ὁ ὅλος ἐν τόπος · ὁ δέ ὅλος ὁ μεταξύ διάστημα πῶς οὐ εἰμί ὁ μόριον κατά ἑαυτοῦ ἐν τόπος ; εἰμί οὖν ἐν ἤπειρος ἕκαστος τόπος . ὅτι δέ καί ὁ τόπος ἐν τόπος γίγνομαι , δῆλος . ὁ γάρ διάστημα ὁ μεταξύ ὁ κοῖλος ὁ ἀμφορεύς εἰμί ἐν ἄλλος διάστημα μετατίθημι ὁ ἀμφορεύς . ἆρα οὖν αὐτός ἄτοπος ἀπαντάω ὁ ὁ ἔσχατος ὁ περιέχω λέγω τόπος ; οὐδαμῶς . διά τίς ; οὐκέτι γάρ ἄν εἶπον ἐν ἄλλος τόπος γίγνομαι ὁ ὕδωρ καί ὁ | ὁ ὕδωρ μόριον κινέω ὁ ἀμφορεύς · ἐν . ὁ αὐτός γάρ εἰμί ἐπιφάνεια καί οὐ ἐξάλλαξις οὗτος οὐδέ ἕτερος προσεπιλαμβάνομαι τις , ὥσπερ ἕτερος καί διάστημα . ῾ πῶς οὖν , εἰμί ὁ αὐτός κατέχω τόπος ὁ οἶνος , καί κατά ὅλος καί κατά μόριον κινέω ἐνθένδε κἀκεῖσε ἐκ ὁ οἴκημα εἰς ὁ ταμιεῖος ἔρομαι τις . ὅτι μηδέ κινέω κατά ἑαυτοῦ ( μένω γάρ ἐν ἀμφορεύς ) , ἀλλά κινέω καί μεθίστημι ὁ ἀμφορεύς , ἐν ὅς ὁ οἶνος εἰμί · ἐν ὅς γάρ εἰμί ὁ ἀήρ ἢ ὁ ὕδωρ ἢ ὅς τίς δήποτε , οὗτος μεθίστημι , οὐ ὁ ἀήρ οὐδέ ὁ ὕδωρ οὐδέ ὁ μόριον οὗτος , ἀλλά ποτός οὗτος κινέω , εἰμί ἀλλήλων ἀντιμεθίστημι ὁ ἐν ὁ κεραμεῖον . εἰμί δέ εἰμί ὁ διάστημα ὁ τόπος , συμμεθίστημι ἄν ὁ ἀγγεῖον ὁ σῶμα κατά ἑαυτοῦ καί ὁ μόριον ὁμοίως γε ἐκεῖνος ἐξαλλάσσω ὁ διάστημα καί γίγνομαι ἄν ἐν ἄλλος καί ἄλλος τόπος οὖον κατά συμβεβηκός , εἰμί ἕκαστος τόπος μέρος ὁ μείζων καί πάλιν ὁ μείζων ὁ μείζων , καί οὗτος ἄχρι ὁ μέγας τόπος καί διάστημα , ἐν ὅσπερ εἰμί ὁ οὐρανός . καί γάρ δή καί οὗτος ὑπάρχω ὁ θαυμαστός λόγος τόπος τόπος μέρος ποιέω , καθάπερ καί διάστημα διάστημα · καί οὗτος μέν ἔξωθεν αὐτός ἐπισυμβαίνω . ᾿ ἐκεῖνος δέ ὁράω . ὁ γάρ κατά ἑαυτοῦ κινέω ὁ οἶνος ἐν ὁ κεραμεῖον εἴρω , ὅταν ἐκεῖνος μετακομίζω , καί εἴρω , ὅσος ἄτοπος ἀναδέχομαι , ἢ παντάπασι ἀκίνητος εἰμί · καί ὅσος ὁ γέλως ἀκίνητος Ἀθήναζε ὁ Θάσιον μετακομίζω . οὖον γάρ ἔχω ἀποδίδωμι , πῶς κινέω ὁ σκεῦος ὁ οἶνος δύναμαι κατά ἑαυτοῦ μέν ἀκίνητος μένω , κατά | συμβαίνω δέ κινέω , ὁ τόπος ὁ διάστημα λέγω . ὅτι μέν τοίνυν οὐ εἰμί ὁ διάστημα ὁ τόπος , ἱκανῶς εἴρω · ἀποδείκνυμι δέ ὡς οὐδέ ὁ μορφή οὐδέ ὁ ὕλη · Χωρὶς γάρ ὅς εἶπον πολύς εἰμί , ὅτι ἐνηρεμέω δεῖ ὁ τόπος ὁ σῶμα ( ἐνηρεμέω γάρ ὁ ὕλη ) καί μή χωρίζω , ὁ παραβολή ὁ ὕλη ὁ πρός ὁ τόπος ἔχω τις ὁμοιότης · ἐπί ἐκεῖνος μέν λέγω Ϛ πρότερος ὕδωρ εἰμί , νῦν εἰμί ἀήρ , ἐπί ὁ τόπος ῾ ὅς πρότερος ὕδωρ εἰμί , νῦν εἰμί ἀήρ . ἀλλά ἐκεῖνος ὁμολογέω γε ἤδη , ὡς εἰ μηδείς εἰμί ὁ τρεῖς ὁ τόπος , μήτε ὕλη μήτε εἶδος μήτε διάστημα , ἀνάγκη ὁ λοιπός ὁ τέσσαρες εἰμί , τουτέστι ὁ πέρας ὅς περιέχω καθό συνάπτω ὁ περιέχω σῶμα . ᾿ εν τόπος δέ εἰμί πᾶς σῶμα , ὅς κατά φορά οἷος τε κινέω καί πάλιν ἠρεμέω · οὖον αὐτός δέ εἰμί περιφορά τε καί φορός . δοκέω δέ τίς μέγας εἰμί καί χαλεπός γιγνώσκω ὁ τόπος · πολύς γάρ παρεμφαίνω ἐπιθολόω ὁ περί αὐτός θεωρία καί μάλιστα ὁ διάστημα · ὁμοιότης γάρ ἔχω οὗτος πολύς · μένω γάρ ἀκίνητος καί οὗτος δοκέω καθάπερ ὁ πρῶτος τόπος καί δέχομαι ἕτερος καί ἕτερος ὁ σῶμα . εἴρω δέ ὁ αἴτιος ὁ ἀπάτη , ὅτι ὁ · σῶμα συνείσειμι τε καί ἐξέρχομαι ( ὁ μέν ἄλλος ποιότης αὐτός διαφέρω , ὁ διάστημα δέ ἴσος εἰμί , ὁ γε ὁ ἴσος ἐκπληρόω τόπος ) αὐτός εἰμί δοκέω κλέπτω αὐτός ὁ ἐναλλαγή διά ὁ ὀξύτης ὁ ἀντιμετάστασις ὁ σῶμα . συμβάλλω δέ τίς καί ὁ ἀήρ δοκέω ἀσώματος εἰμί · | διά οὗτος γάρ οὖον μόνος ὁ πέρας ὁ ἀγγεῖον τόπος εἰμί δοκέω , ἀλλά ἤδη καί πᾶς ὁ μεταξύ · κενός γάρ εἰμί φαντάζω οὐ ὁμοίως κινέω ὁ αἴσθησις ὁ ἀήρ ὁ ἄλλος στοιχεῖον . εἰμί δέ οὐ ἅπας ὁ ἀγγεῖον ὁ τόπος , ἀλλά ὁ ἔσχατος αὐτός ὁ κοῖλος ἐπιφάνεια , ὅς καί μεταφορέω εἄν εἰμί · μεταφορητός δέ οὐ ἀπλόος ἀλλά κατά συμβεβηκός · ὁ γάρ σῶμα μεταφέρω , λέγω δέ ὁ κεραμεῖον ἢ ὁ κάδος , ὅς πέρας εἰμί . εἰμί δέ ὥσπερ ὁ ἀγγεῖον τόπος μεταφορητός , οὕτως ὁ τόπος ἀγγεῖον ἀμετακίνητος · διόπερ ἐπειδάν ἐν κινέω τίς κινέω ὡς πλοῖον ἐν ποταμός , ὁ περιέχω ὡς ἀγγεῖον χράω μεταφορητός μᾶλλον ἢ ὡς τόπος . βούλομαι δέ ἀκίνητος εἰμί ὁ τόπος κατά ἑαυτοῦ , εἰκότως ( πέρας γάρ εἰμί ) , καί ἅμα πρᾶγμα ( ἅμα γάρ ὁ πέρας ) , ὥστε ἐκ ἅπας οὗτος ὁ ὁ περιέχω πέρας ἀκίνητος τε καί πρῶτος ὁ τόπος εἰμί . 5 . Ζεύς οὗτος δέ ὁ μέσος ὁ κόσμος καί ὁ ἔσχατος ὁ οὐρανός καί ὁ ὁ ὅλος φορός δοκέω εἰμί μάλιστα πᾶς κύριος ὁ μέν ἄνω , ὁ δέ κάτω , ἐπεί ἑκάτερος αὐτός ἀκίνητος ὁ μέν εἰμί , ὁ δέ φαίνω · καί ἐπί οὗτος ὁ κίνησις κατά φύσις ὁ τε κοῦφος καί ὁ βάρος ἔχω ὁ σῶμα . κοῦφος μέν γάρ εἰμί ὁ ἄνω φέρω , βαρύς δέ ὁ κάτω . ὁ μέν οὖν κάτω ποιέω τόπος αὐτός ὁ μέσος καί παρά ὁ μέσος ὁ γῆ καί ὁ ὕδωρ καί ὁ ἀήρ · ἕκαστος γάρ ὁ βάρος σῶμα ὑπό οὗτος περιέχω ὁ στοιχεῖον ἢ πᾶς , ὡς ὁ ὁ ποταμός ἀνέχω λίθος , ἢ ὁ δύο , ὡς ὁ βαδίζω ὁ νήχω . ὁ δέ ἄνω τόπος ὁ τε ἔσχατος ὁ κύκλος φορός καί εἰμί τίς πρός ἐκεῖνος εἰμί . | ὅς μέν ἐν σῶμα εἰμί σῶμα ἐκτός περιέχω αὐτός , οὗτος εἰμί ἐν τόπος · ὅς δέ μή , οὖον . διόπερ ὁ μέν γῆ καίτοι μένω εἰμί ἐν τόπος ( ἔχω γάρ ἄλλος σῶμα , ὅς ὁ πέρας οὗτος περιέχω ) , οὐκέτι δέ ὁ κύκλος κινέω εἰμί ἐν τόπος ( οὐδείς γάρ ἐκεῖνος ἔξωθεν ) · οὐδέ γάρ εἰμί ἀήρ ἢ ὕδωρ εἰμί , μηδείς δέ ἔχω ἔξωθεν , εἰμί ἄν ἐν τόπος . πῶς ἐν κινέω ὁ οὐρανός μή εἰμί ἐν τόπος ; ἢ εἰμί μέν ὡς κινέω , εἰμί δέ ὡς οὖον ; ὅλος μέν γάρ οὖον κινέω · οὐδέ γάρ ἀμείβω ὁ ὅλος τόπος ( οὗτος γάρ κίνησις ὁ ὅλος ὥσπερ ἐπί εὐθύς μεθίστημι ) , κύκλος δέ κινέω . οὗτος δέ κίνησις ὁ μόριον εἰμί καί οὗτος εἰμί τόπος · ἕκαστος γάρ σφαῖρα ὁ ἐν κύκλος φέρω ἀμείβω ὁ ἐφεξῆς σφαῖρα ἐκεῖνος ὁ ἐπιφάνεια . οὗτος οὖν καί τόπος εἰμί · περιέχω γάρ ὑπό ἀλλήλων . ὁμοίως δέ καί ὁ πᾶς καί ὁ ὅλος αὐτός μέν οὐ ἐν τόπος , ὁ μόριον δέ . ὁ μέν γάρ αὐτός κύκλος κινέω , ὁ δέ ἄνω καί κάτω , ὅσος ἔχω πύκνωσις καί μάνωσις . οὗτος δέ Εὔδημος ἐν ὁ τρίτος ὁ αὐτός φυσικός παρίστημι , λέγω δέ οὕτως αὐτός δέ πότερον εἰμί ἐν τόπος ἢ οὐ εἰμί ; ἢ πῶς ἑκάτερος ; ὅλως μέν γάρ οὐ εἰμί ἐν τόπος , εἰμί μή εἰμί τίς ἐκτός · οὗτος γάρ ἄν περιέχω · οὗτος δέ ἐπισκοπέω . ὁ δέ ἄστρον καί ὅσος ἐντός ὁ ἔξω σῶμα ἐν ὁ ἐκεῖνος πέρας εἰμί , ὅς περιέχω εἰμί . ὁ δέ οὕτως ἐν τις ἐν τόπος λέγω , ἐν ὅς δέ ὁ μόριον καί ὁ ὅλος λέγω εἰμί . οὗτος μέν οὖν εἰμί ἄν ἐν τόπος , εἰμί δέ καί ἄλλως ποῦ · ἐν ὁ μόριον γάρ εἰμί ὁ ὅλος , πολλαχῶς δέ ὁ πουά . ἵνα δέ σαφής γίγνομαι , πῶς λέγω ἐν τόπος εἰμί ὁ οὐρανός καί πῶς οὖον , μικρός ἄνωθεν εἶπον ἀναλαμβάνω . ὥσπερ γάρ λέγω , ὁ μέν κατά δύναμις , ὁ δέ κατά ἐνέργεια εἰμί ἐν τόπος · κατά δύναμις μέν ὁ μόριον ὁ συνεχής ὁ ἐν τόπος εἰμί , ὁ καί οἷος τε διαιρέω · οὗτος γάρ εἰμί κατά δύναμις ἐν τόπος , ὅτι γίγνομαι εἄν κατά ἐνέργεια διαιρέω καί ἀντί ὁ συνεχής εἰμί ἅπτω ἄν ἀλλήλων ὥσπερ σωρός · κατά ἐνέργεια δέ αὐτός τε ὁ συνεχής , ὅταν ὑπό τις περιέχω , καί ὁ μόριον οὗτος , ὅταν διαιρέω . πάλιν ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ εἰμί ἐν τόπος , ὡς ὁ σῶμα , ὅσος κατά φορός εἰμί κινητός ἢ κατά αὔξησις καί μείωσις · ὁ δέ κατά συμβεβηκός , ὡς ὁ χρῶμα , ὡς ὁ ψυχή , ὅσπερ οὐ εἄν γίγνομαι ποτός ἐν τόπος κατά ἑαυτοῦ , ὥσπερ ὁ κατά δύναμις , οὐδέ χωριστός ὁ ὑπόκειμαι εἰμί . πῶς οὖν ὁ οὐρανός ἐν τόπος ; ἆρα κατά ἐνέργεια ; ἀλλά ὑπό οὐδείς ἔξωθεν περιέχω . ἀλλά κατά δύναμις ; ἀλλά οὐδέ ἄν περιέχω ποτός . ἀλλά κατά ἑαυτοῦ ; ἀλλά οὐ εἰμί κινητός κατά φορός . οὖον γάρ αὐτός ὁ φέρω ὁ περιφέρω . ἀλλά ὁ μέν ὅλος ἀμείβω τόπος , ὁ δέ ἐν αὐτός μένω ἐν αὐτός κινέω . ἆρα οὖν κατά συμβεβηκός ; Ἀριστοτέλης μέν οὗτος βούλομαι καί ὁ ἐξηγητής συγχωρέω · φημί γάρ ὁ δέ κατά συμβαίνω οἷος ὁ ψυχή καί ὁ οὐρανός . ἐγώ δέ ἀπορέω , πῶς οὖον μάχομαι εἄν πρός ἑαυτοῦ , νῦν μέν ὁ κατά συμβαίνω αὐτός ἡγέομαι ὁ κατά μόριον , πρό ὁ δέ , ἐν ὅς ἐπιδείκνυμι μηδείς εἰμί ἐν ἑαυτοῦ ὡς ἐν τόπος , ὁ μέν κατά μόριον συγχωρέω , ὁ κατά συμβαίνω δέ οὖον δίδωμι . ἴσως οὖν ἐνταῦθα κοινός χράομαι ὁ κατά συμβαίνω ἀντί ὁ κατά ἄλλος . ἔθος δέ αὐτός πολλάκις ὁ εἶδος ἀντί ὁ γένος χράομαι , ἄλλως μέν ἐκεῖ κατά μόριον , ἄλλως δέ ἐνθάδε · ἐκεῖ μέν ἐπεί ὁ μέρος ἐν ὁ μέρος , ἐνταῦθα δέ ἐπεί ὁ ὅλος ἐν ὁ μόριον . πῶς οὖν ἐν τόπος κατά συμβεβηκός ; ὅτι μή πᾶς συνεχής , ἀλλά ἅπτω ἀλλήλων αὐτός ὁ μόριον καί ἀλλήλων περιέχω , οἷος ὁ σφαῖρα , καί κίνησις ἕκαστος ἴδιος κινέω . ἐν τόπος μέν οὖν ὁ μόριον διά οὗτος . ἐν τόπος δέ καί ὁ ὅλος κατά συμβεβηκός · ἐν γάρ ὁ μόριον ὅλος καί οὐ ἄν αὐτός χωρίζω . οὖον πᾶς δέ ἐν τόπος ὁ μόριον ( οὐδέ γάρ ἅπας περιέχω ) , οὐδέ ὁ ἔξω σφαῖρα , ἀλλά οὗτος κτάομαι μέν ὁ ἐντός εἰμί ἄν ἐν τόπος ( ἅπτω ὁ ὁ Κρόνος καί οἷος περιέχω πως ) , κατά δέ ὁ ἔξω παντελῶς ἀμοιρέω τόπος . καί ὁ μόριον δέ οὗτος ὁ συνεχής ὁμοίως ἔχω · ἵημι γάρ κατά ἐνέργεια ἐν · τόπος οὔτε δύναμις · πῶς γάρ ἀχώριστος εἰμί ὁ ὅλος ; οὔτε μήv κατά ἑαυτοῦ , μόνος δέ , εἴπερ ἄρα , κατά συμβαίνω καί οὐδέ οὗτος ἁπλόος · οὐδέ γάρ ἀπλόος ὁ ἔξω σφαῖρα ἐν τόπος , ἀλλά ὡς ὅλος ἐν τόπος , οὕτως ἐκεῖνος κατά συμβαίνω ἐν τόπος · ἐκεῖνος δέ ἐπί ὁ εἴδομαι . καί ὁ μόριον δή οὗτος ὁ τρόπος , ἐπεί κύριος γε καί ἀπλόος πῶς ἄν εἰμί ἐν τόπος ὁ πᾶς ; ὁ γάρ ἐν τόπος ἔξωθεν τίς , ὁ δέ πᾶς οὐδείς ἔξωθεν · πῶς γάρ εἰμί τίς πᾶς , εἰ πᾶς ἀληθής , εἰμί καί ἄλλος εἰμί | παρά οὗτος , ἐν ὅς εἰμί ; τίς δέ καί ὁ ἔξωθεν ὁ πᾶς ; κενός μέν γάρ οὐ εἰμί , σῶμα δέ εἰμί μέν περαίνω , ἄρα καί ἐκεῖνος ἐν τόπος · καί πῶς ; εἰς ἤπειρος γάρ ὁ πρόοδος . εἰμί δέ ἤπειρος , ὁ πρότερος λόγος διαμάχομαι . εἰμί δέ ἀληθής ὁ παλαιός δόξα , ὅτι πᾶς ἐν ὁ οὐρανός καί πᾶς ὁ οὐρανός , ἴσως δέ οὐδέ θεμιτός ἔξωθεν τίς αὐτός περιβλέπω · αὐτός μέν γάρ οὖον δήω τόπος , ἐν ἐκεῖνος δέ ὡς ἐν τόπος ὁ ἄλλος πᾶς , οὐ ἐν ἅπας δέ , ἀλλά ἐν ὁ ἔσχατος αὐτός ὁ πρός ἐγώ καί ἅπτω ὁ παθητικός σῶμα · καί διά οὗτος ὁ μέν γῆ ἐν ὁ ὕδωρ , οὗτος δέ ἐν ὁ ἀήρ , οὗτος δέ ἐν ὁ αἰθήρ , ὁ δέ αἰθήρ ἐν ὁ οὐρανός , ὁ δέ οὐρανός οὐκέτι ἐν ἄλλος . ὅς τοίνυν ὑπισχνέομαι , δείκνυμι , ὅτι πᾶς λύω ὁ ἀπορία , τίς εἰμί ὁ τόπος , καλῶς διαπορέω . οὔτε γάρ οὖν ἀνάγκη αὐξάνω ὁ τόπος · οὐδείς γάρ αὐξάνω πέρας κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά ὑποχωρέω ὁ περιέχω σῶμα ἤτοι κατά ἀντιπερίστασις ἢ κατά πύκνωσις καί πίλησις , καί ὁ πέρας ὑπείκω , ὥστε καί ὁ αὐξάνω ἐν μείζων γίγνομαι τόπος . εἰμί μέντοι διάστημα εἰμί ὁ τόπος , αὐξάνω ἄν ὁ τόπος κατά ἑαυτοῦ καί ἐπιλαμβάνω ἄν μείζων τόπος , οὕτως δέ εἰμί ἄν ἐν τόπος τόπος . ἀλλά οὐδέ στιγμή τόπος · οὐδέ γάρ χωριστός ὁ στιγμή οὔτε ὑπό τις περιέχω . ἀλλά οὐδέ δύο σῶμα ἐν ὁ αὐτός τόπος · οὖον γάρ εἰμί διάστημα σωματικός ὁ τόπος , μᾶλλον δέ οὐδέ ὅλως διάστημα , ἀλλά πέρας , ἐν ὅς διάστημα μέν πάντως εἰμί , ἀλλά οὖον κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά μετά ὁ σῶμα ὁ τυγχάνω . ὅς τε τόπος ποῦ μέν , οὐ ὡς ἐν τόπος δέ , ἀλλά ὡς ὁ πέρας ἐν ὁ περαίνω . οὖον γάρ πᾶς ὁ εἰμί ἐν τόπος , ἀλλά ὁ κινητός σῶμα κατά φορός . καί φέρω δέ εἰς ὁ ἑαυτοῦ τόπος ἕκαστος , εὔλογος · ὁ γάρ μή βία ἅπτω τε ἀλλήλων καί περιέχω ἀλλήλων συγγενής , οἷος ὕδωρ μέν γῆ , ἀήρ δέ ὕδωρ , πῦρ δέ ἀήρ , συγγενής δέ , ὅτι ῥᾳδίως εἰς ἀλλήλων ὁ ἐφεξῆς μεταβάλλω · ἔχω γάρ τίς κοινός . φέρω οὖν ἐπί ὁ συγγενής σῶμα φέρω ἐπί ὁ οἰκεῖος τόπος · ὑπό γάρ ὁ συγγενής περιέχω · ὁ γάρ ἅπτω ἀλλήλων καί εἰμί ἐν τόπος καί ποιέω καί πάσχω εἰς ἀλλήλων , ἐπεί ὁ γε συμφύω καί ἑνόω ὁ μόριον οὔτε ἐν τόπος κατά ἑαυτοῦ οὔτε πάσχω τίς ὑπό ἀλλήλων . καί μένω δέ ἐν ὁ οἰκεῖος τόπος ἕκαστος , εἰκότως · εἰμί γάρ εὔλογος φέρω πρός ὁ συγγενής , καί μένω ἄν εὔλογος ἐν ὁ συγγενής · σχεδόν γάρ μέρος γίγνομαι ὁ περιέχω ὥσπερ ὁ ἀήρ ὁ ὕδωρ , μόριον δέ οὐ ὡς συνεχής ὡς ὕδωρ ὕδωρ , ἀλλά ὡς ἅπτω καί διαιρέω · ὕλη γάρ γίγνομαι ἀλλήλων · μεταβάλλω γάρ εἰς ἀλλήλων , εἰμί καί μή ὁ αὐτός τρόπος . ἀλλά ὕστερος περί οὗτος . οὖον γάρ οἷος τε νῦν σαφῶς εἶπον , ἀλλά ἐκεῖνος γε ἐξαρκέω . εἰμί γάρ ὕλη , πῶς ἀλλήλων ; ὥσπερ τοίνυν ὁ συμφύω μόριον μένω ἐν ὁ ὅλος , οὕτως καί ὁ ἅπτω . ὁ δέ διάστημα λέγω ὁ τόπος πῶς φέρω ὁ σῶμα ἐπί ὁ οἰκεῖος τόπος · ὁ μέν γάρ πέρας οὖον πᾶς σῶμα οἰκέω αὐτός , ἀλλά ὁ συγγενής , πρός ὅς φέρω , εύλογος · ὁ δέ διάστημα ἀδιάφορος καί οὐδείς μᾶλλον ἕτερος ἕτερος προσήκω ὁ φέρω . περί μέν ὁ τόπος , ὅτι τε εἰμί καί τίς εἰμί , εἴρω . | 6 . ἔχω δέ ἐφεξῆς ὁ περί κενός λόγος ὁ φυσικός . καί γάρ ὅσος διάστημα ὁ τόπος ὑπολαμβάνω , ὁ μέν ὑπόκειμαι αὐτός φημί εἰμί κενός τε καί τόπος , ὁ λόγος δέ διαφέρω · ὁ γάρ αὐτός οὗτος διάστημα , ὅταν μέν ἔχω σῶμα , τόπος αὐτός εἰμί · ὅταν δέ μή ἔχω , κενός . βούλομαι γάρ εἰμί ὁ κενός διάστημα , ἐν ὅς μηδείς εἰμί σῶμα . οὗτος μέν οὖν ἐφεξῆς ἐγώ εἰμί ὁ λόγος , θεωρητέον δέ ὁ αὐτός τρόπος , εἰμί εἰμί ἢ μή , καί πῶς εἰμί καί τίς εἰμί . πρῶτος δέ θετέος , ἐκ ὅς τε δοκέω εἰμί καί ἐκ ὅς οὖον , καί ὁ γε κοινός δόξα πρότερος ἐξεταστέον . νῦν μέν οὖν ὁ δείκνυμι πειράω , ὅτι ὁ κενός οὐ εἰμί , οὖον κατά θύρα ἀπαντάω ὁ πρᾶγμα · οὖον γάρ πρός ὁ ὁ κενός φύσις ἀντιλέγω , ὅς ὀνειροπολέω ὁ προϊστάμενος ὁ δόξα · ἀλλά ὅς πλανάω κενός ὑπολαμβάνω , οὗτος ὅτι μέν κενός οὐ εἰμί , ἐπιχειρέω δείκνυμι . ὁ γάρ νόησις ὁ κενός γίγνομαι ὁ ὑπάρχω αὐτός τίθημι διάστημα εἰμί ὁ κενός , ἐν ὅς μηδείς εἰμί σῶμα αἰσθητός , οἴομαι δέ ὁ ἀήρ μή εἰμί σῶμα αἰσθητός ὁ πλήρης ἀήρ κενός νομίζω . δεῖ δή ὁ ὀρθῶς πρός ὁ δόξα οὗτος ἐνίστημι οὖον ὁ ἀήρ μή εἰμί κενός ἐπιδείκνυμι , ὥσπερ Ἀναξαγόρας ποιέω στρεβλός ὁ φυσάω ἀσκός καί δείκνυμι , ὡς ἰσχυρός ὁ ἀήρ , καί ὁ κλεψύδρα οὐ εἰσδέχομαι ὁ ὕδωρ , εἰμί μή τις ἔξοδος ὁ ἀήρ συγχωρέω · ἀλλά πῶς χρή ὁ κενός ἀναιρέω ; ὅς βούλομαι σημαίνω διελέγχω , οὐ ὅς λέγω . ὅτι τοίνυν οὐ οἷος τε εἰμί διάστημα ἕτερος ὁ σῶμα καί χωριστός ἐνέργεια , οὗτος δεικτέος . ὅσπερ ἢ διαλαμβάνω ὁ πᾶς σῶμα καί οὐ ἐάω συνεχής εἰμί | ἢ ὁ πᾶς οὐρανός συνεχής εἰμί ἔξωθεν εἰμί περιέχω αὐτός · δύο γάρ οὗτος ὁ θέσις ὅς κενός τρόπος , ἢ παρασπείρω ὁ σῶμα αὐτός , καθάπερ λέγω Δημόκριτος τε καί Λεύκιππος καί ἄλλος πολύς καί ᾿ Επίκουρος ὕστερος ( οὗτος γάρ πᾶς ὁ ὁ κενός παρεμπλοκή ὁ διαίρεσις ὁ σῶμα , ἐπεί ὁ γε ἀληθής συνεχής ἀδιαίρετος κατά αὐτός ) , ἢ χωρίζω καί ἀθρόος εἰμί , κατά ἑαυτοῦ περιέχω ὁ οὐρανός , ὡς πρότερος μέν οἴομαι ὁ ἀρχαῖος τις , μετά δέ οὗτος ὁ περί χώνω ὁ Κιττιεύς . ἐπισκεπτέος τοίνυν , ὁ λέγω ὁ συνίστημι ὁ κενός . λέγω δέ εἷς μέν , ὅτι κίνησις ὁ κατά τόπος οὐ ἄν εἰμί μή συγχωρέω ὁ κενός · κίνησις δέ κατά τόπος φορά καί αὔξησις καί φθίσις . καί πρότερος πῶς οὐ εἰμί φορός ; ὁ γάρ κινέω εἰμί μή διά ὁ κενός , ἀνάγκη διά ὁ πλήρης κινέω · ἀλλά εἰμί διά πλήρης , σῶμα διά σῶμα κινέω καί σῶμα ἐν σῶμα εἰμί , ὅλος ἐν ὅλος , καί δύο σῶμα ἐν ὁ αὐτός τόπος εἰμί . εἰμί δέ δύο , διά τίς μή καί πλείων ; οὖον γάρ δή μᾶλλον νῦν εἰμί πλήρης , ὅτε διπλόος γίγνομαι ἢ πρότερος εἰμί , ἡνίκα μόνος ὑπάρχω · ὁμοίως γάρ εἰμί συνεχής καί ὁμοίως μεστός καί πρό ὁ , ἀλλά ὅμως δέχομαι καί ἄλλος . διά τίς οὖν οὖον πάλιν καί ἄλλος καί αὖθις ἄλλος καί οὕτως εἰμί ἐν ὁ μικρός ὁ μέγας · πολύς γάρ μικρός ὁ μέγας εἰμί . οὖον μόνος τοίνυν ὁ ἴσος σῶμα ἑαυτοῦ , ἀλλά ἤδη καί ἄνισος δέχομαι · <τὰ> γάρ ἴσος πλείων καί ἄνισος ἑτέρως καί ἑτέρως διαιρέω γίγνομαι , | ὥστε ἀνάγκη κενός εἰμί , εἰμί κίνησις διασῴζω . οὗτος δέ καί Μέλισσος ἔοικα ὁ λόγος , ἐπεί κενός οὐ οἴομαι , μηδέ κινέω ὁ πᾶς ἀποφαίνω . ὅτι δέ μᾶλλον αὔξησις οὐ εἰμί μή εἰμί κενός , φανερός . ὁ μέν γάρ αὔξησις δεῖ γίγνομαι πάντῃ προσκρίνω ὁ αὐξάνω σῶμα ὁ τροφή , οὗτος δέ οὐ ἄν γίγνομαι μή πάντῃ δίειμι αὐτός , ἀδύνατος δέ εἰμί σῶμα εἰμί διά ὅλος χωρέω ὁ σῶμα , πλήν εἰμί μή κενός τίς παρενείρω ὁ σῶμα . οὗτος μέν οὖν ἐκ ὁ κίνησις ἐπιχειρέω , ἄλλος δέ τρόπος , ὅτι φαίνω ἔνιοι συνέρχομαι καί πιλέω εἰς μικρός ὄγκος Μένων μιαίνω ἐπί ὁ αὐτός οὐσία · ὁ γάρ πείθω ὁ ἴσος δέχομαι οἶνος κατά ἑαυτοῦ τε καί εἰς ἀσκός ἐμβάλλω μετά ὁ ἀσκέω , δῆλος ὡς κενός τίνω εἰμί ἐν ὁ οἶνος , εἰς ὁ συνέρχομαι καί πυκνόω ἐκθλίβω ὑπό ὁ Βίας . μαρτύριον δέ ποιέω καί ὁ περί ὁ τέφρα , ὅς δέχομαι ἴσος ὕδωρ , ὅσος ὁ ἀγγεῖον κενός . ὅλως τε οὔτε εἄν διαιρέω ὁ σῶμα οὔτε εἄν ἀπό ἀλλήλων διακρίνω , εἰμί μή παρεμπίπτω ὁ κενός , καί κωλύω αὐτός πᾶς ἀλλήλων ἑνόω · οὗτος γάρ καί ὁ Πυθαγόρειος ὁ αἴτιος ὁ κενός προστίθημι , οὐ οἶδα ὅπως αὐτός καί εἰσπνέω λέγω ὑπό ὁ πᾶς ἔξωθεν περιχέω , ἐπεί καί ὁ ἀριθμός ὁ φύσις εἷς εἰμί διορίζω , μᾶλλον δέ μηδέ εἄν ἀριθμός εἰμί μή ὅς κενός διακρίνω ὁ μόνος . 7 . ὁ μέν οὖν εἰμί λέγω ὁ ὁ κενός εἰμί τίθημι , οὗτος εἰμί , εἴρω δέ καί ὅτι μή πρός ἔπος ἀντιλέγω ὁ πρός ὁ δόγμα ἵστημι . λέγω τοίνυν ἐγώ πότερος ἔχω ἀληθής . ἀρχή δέ πᾶς ζήτησις τοιοῦτος , τίς σημαίνω ὁ πρόκειμαι , ἐξετάζω · καί εἰμί μέν εἷς σημαίνω , οὗτος ὁράω εἴτε δυνατός εἴτε μή , εἰμί δέ πλείων , τίς μέν οἷος τε , τίς δέ οὖον , καί εἰμί μηδείς ὅλως ὁ σημαίνω δύναμαι , τότε ἀνυπόστατος ὁ φωνή ἐπιδείκνυμι . αὐτός οὖν πυνθάνομαι ὁ ὁ κενός τίθημι , ὅς τίς δοκέω ὄνομα αὐτός οὗτος σημαίνω . εἴρω δέ ὁ μέν ἁπλόος τόπος , ἐν ὅς μηδείς εἰμί σῶμα , οὗτος δέ ἴσος , ἐν ὅς μηδείς εἰμί · πᾶς γάρ ὁ εἰμί σῶμα ὑπολαμβάνω εἰμί . εἰμί δή οὗτος κενός λέγω , ἐν ὅς μηδείς εἰμί σῶμα , πᾶς δέ σῶμα ἁπτός κατά αὐτός , ἅπας δέ ἁπτός βάρος ἢ κουφότης ἔχω , εὑρίσκω συλλογίζομαι ὁ κενός , ἐν ὅς μηδείς εἰμί κοῦφος ἢ βαρύς . οὗτος μέν οὖν οὕτως ἐκλαμβάνω ἕπω καί ὁ στιγμή κενός λέγω · οὐδείς γάρ ἐν αὐτός οὔτε βαρύς οὔτε κοῦφος εἰμί . εἰμί γάρ καί ὁ τόπος προστίθημι , πλέω ἀνύω οὐδείς , ἠώς ἄν μή διορίζω , εἰμί τοιοῦτος λέγω τόπος , ἐν ὅς διάστημα εἰμί δεκτικός σῶμα ἁπτός . ἄλλος δέ διά οὗτος προστίθημι ὁ διάστημα καί φημί εἰμί ὁ κενός διάστημα οὖον πλήρης αἰσθητής σῶμα κατά ὁ ἁφή . ὁ μέν οὖν στιγμή οὗτος γε ἀποφεύγω , θέα δέ ἕτερος ἄπορος , εἰμί ὁ διάστημα οὗτος ἢ χρῶμα ἢ ψόφος προσλαμβάνω ἤ τις ἄλλος ποιότης Χωρὶς βάρος ἢ κουφότης . πότερος ἔτι κενός εἴρω ὁ διάστημα καί εἰμί ὁ κενός αἰσθητός ἢ οὐκέτι ; καί πῶς ἐπιδέχομαι ὁ σημαίνω ὁ κενός ( οὖον γάρ εἰμί κενός ) ; ὅμως οὖον πλήρης εἰμί αἰσθητής σῶμα κατά ὁ ἁφή . οὐ εἰμί δέ ἀδύνατος ὁ ὑπόθεσις εἰμί σῶμα οὔτε κοῦφος οὔτε βαρύς οὔτε ἁπτός ὅλως ; τοιοῦτος γάρ ὁ θέω ἐπιδείκνυμι . εἴπερ οὖν εἰμί τίς τοιοῦτος ἐν τόπος , κενός ὁ τόπος ὑπάρχω καίτοι σῶμα ἔχω ὁρατός . ἕτερος τοίνυν ἵνα μηδέ οὗτος περιπίπτω , ἄλλος τρόπος ἐξηγέομαι ὁ κενός διάστημα , ἐν ὅς μή ὅδε εἰμί ἐνέργεια , τουτέτιν ἐν ὅς μηδείς ὅλως σῶμα εἰμί , μηδέ φύσις σωματικός μήτε ἁπτός μήτε κατά ἄλλος τις αἴσθησις αἰσθητός . οὗτος δέ ἀκολουθέω καί μέντοι καί λέγω ὁ ὕλη εἰμί ὁ κενός · οὗτος γάρ οὐδείς εἰμί ἐνέργεια σῶμα . ὁ δέ αὐτός καί τόπος ὁ ὕλη ποιέω . ἀγαθός μέν οὖν ὁ ἄλλος συνέρχομαι οὗτος γε ὁ σῶμα . ὁ μέντοι καί ὁ ὕλη κενός ποιέω πάντῃ μέμφομαι ἄν τις αὐτός · ὁ γάρ ὕλη οὖον χωριστός ὁ πρᾶγμα , εἰμί μή ὁ λόγος , ὁ κενός δέ ζητέω εἰμί χωριστός κατά ἐνέργεια , καί οὗτος δέ αὐτός παρίημι . ὅμως οὐδέ κατά αὐτός ὁ δόξα οἷος τε εἰμί ὁ κενός . ἤδη μέν οὖν ἐξετάζω ἐγώ ὁ λόγος . ὅτε γάρ ὁ τόπος δείκνυμι οὐ εἰμί διάστημα ὁ σῶμα χωρίζω , τότε ὅτι μηδέ ὁ κενός οἷος τε εἰμί συναποδείκνυμι . εἰμί γάρ ἀδύνατος εἰμί διάστημα δίχα σῶμα , οὔτε τόπος εἰμί διάστημα , ὅς οἷος τε χωρίζω ὁ σῶμα , οὔτε μήv διάστημα ἤδη κατά ἐνέργεια ὁ σῶμα χωρίζω · ὁ γάρ κενός καί ὁ τόπος ὁ οὕτως αὐτός τίθημι ἐπίνοια μόνος ἀλλήλων διαφέρω , ὥσπερ εἴρω , ὅς ὁ μέν τόπος ὅταν ἤδη δέχομαι σῶμα , νοέω ( τις γάρ ὁ | τόπος ) , ὁ δέ κενός , ὅταν μήπω δέχομαι σῶμα , ἐπεί ὁ γε εἰμί διάστημα ὁ σῶμα ὁ φύσις χωρίζω ἄμφω κατά αὐτός ὁμοίως ὑπάρχω . ἐξαρκέω μέν οὖν ἴσως ἐκεῖνος , δεικτέος δέ ὅμως καί νῦν , ὅτι μηδείς τοιοῦτος κενός οἷος τε ὑπάρχω μήτε ἀθρόος μήτε ἐγκεράννυμι ὁ σῶμα , ὥσπερ ὁ λεπτομερής σῶμα παχύς , καθάπερ ὁ ἀήρ ἐπιδείκνυμι ὁ κενός αὐτός ὑπολαμβάνω , ἕ μηδέ οὗτος οἶδα , ὅτι ὁ κενός οὖον σῶμα ἀλλά διάστημα σῶμα βούλομαι εἰμί . διά οὗτος γάρ δοκέω καί ὁ κενός ἀναγκαῖος , ὡς καί ὁ τόπος , ὁ διάστημα αὐτός τίθημι , ὅτι ἀεί δεῖ χώρα τις εἰμί ὁ σῶμα δεκτικός . ἄμφω παράγω καί ἄμφω κατασκευάζω ἐκ ὁ αὐτός ὁρμάω · ἀπό γάρ ὁ κίνησις ὁ σῶμα καί ὁ ὁ τόπος φάσκω εἰμί διάστημα παρά ὁ ἐμπίπτω σῶμα καί ὁ ὁ κενός τοιοῦτος · αἴτιος γάρ ὁ κίνησις τίθημι ὁ κενός οὐ ἁπλόος ἀλλά οὕτως αἴτιος , ὡς χώρα τις , ἐν ὅς κινέω ὁ σῶμα . οὗτος δέ ἄν εἰμί καί αὐτός ὁ λέγω ὡς τόπος αἴτιος εἰμί ὁ κενός . εἰμί γάρ μή , σῶμα φημί διά σῶμα καί ὅσος εἴρω πρότερος . ἐπεί τοίνυν ἐκ ὁ κίνησις μάλιστα οἴομαι κατασκευάζω ὁ κενός , οὗτος αὐτός πρῶτος ἐξετάζω ὁ λόγος . ὅλως μέν οὖν ἅπας κίνησις αἴτιος οἴομαι ὁ κενός οὔτε πιθανός , οὔτε λέγω · οὖον γάρ καί ἀλλοίωσις τόπος προσδέω , ἀλλά οὗτος καί Μέλισσος λανθάνω . ἀλλά οὐδέ ὁ κατά τόπος κίνησις · δύναμαι γάρ ἀντιμεθίστημι ἀλλήλων ὁ σῶμα καί κινέω κατά τόπος ἀμείβω ὁ ἀλλήλων τόπος καί μή προσδέω κενός διάστημα χωρίζω · ὁράω γάρ καί ὁ ὕδωρ μή προσεπιλαμβάνω μήτε διάστημα μήτε τόπος , ὅμως οὖον κωλύω κινέω ὁ μόριον ἀλλήλων ἀντιμεθίστημι ὥσπερ ἐν ὁ δίνη . τίς οὖν ἐνταῦθα ὁ κενός χρεία , ὅς μή σῶμα διά σῶμα χωρέω ; ὅς γάρ ἔχω τόπος οὗτος ὁ μόριον ἐν ὁ ὕδωρ , οὗτος ἔχω ὁ ἕτερος νῦν . Δεύτερος τοίνυν λέγω , ἰάομαι πυκνόω ὁ σῶμα , εἰμί κενός · συνίημι γάρ εἰς οὗτος . καί οὗτος δέ ψεῦδος · πυκνόω γάρ ἐκθλίβω ὁ λεπτός σῶμα καί οἷος ἐκπυρηνίζω , οἷος ὕδωρ μέν πιλόω ἀήρ ἐκπυρηνίζω καί ἀήρ δέ πῦρ , γῆ δέ ὕδωρ · ἐγκεράννυμι γάρ ἀεί λεπτός τίς ὁ παχύς , διό πυρός πίλησις οὐ εἰμί . Τρίτος φημί εἰ αὔξησις εἰμί , καί διάστημα · σῶμα γάρ οὖον χωρέω διά σῶμα . εἰμί μέν οὖν αὔξησις λέγω πᾶς μέγεθος ἐπίδοσις , ἀπίθανος ψεύδω · πάνυ πολύς γάρ αὐξάνω εἰς πλείων ὄγκος μηδέ προσθήκη τις αὐτός γίγνομαι , ὡς καί ὁ ὕδωρ , ἡνίκα ἄν εἰς ἀήρ μεταβάλλω . ἐνταῦθα ὁ μέν ὄγκος αὐξάνω , σῶμα δέ οὖον προστίθημι . εἰμί δέ ὁ κύριος ὁ ἐκ ὁ τροφή , οὐκέτι ὑπό ἄλλος , ἀλλά ὁ ἑαυτοῦ πτερόν ἁλίσκομαι ὁ ὁ λόγος · ὅλως γάρ ὁ περί ὁ αὔξησις λόγος αὐτός ἑαυτοῦ ἐπιλυμαίνομαι . ἵνα γάρ λύω κοινός ἀπορία , ὁ κενός εἰσάγω ἐπιχειρέω , ὅταν φαίνω καί εἰσάγω μηδείς περαίνω , ὁ χρεία αὐτός διαβάλλω · βούλομαι | γάρ σῴζω ὁ αὔξησις ὁ ἐπιφέρω ἀπορία διαφυγγάνω , φυλάσσω δέ αὐτός μᾶλλον ἢ φυλάσσω . εἰμί γάρ δίειμι διά ὁ κενός ὁ τροφή πρόσκρισις γίγνομαι ὁ λοιπός σῶμα , ὁράω δέ , πῶς οὗτος ἀπορέω ἔνειμι . ἢ γάρ οὖον πάντῃ γίγνομαι ὁ προσθήκη ὅς ὁ σῶμα , ἀλλά κατά μόνος ὁ κενός καί οὐ εἰμί αὔξησις · ἤ , εἰμί πᾷ ὁ δύο ἕτερος ἀναγκαῖος , ἢ πάντῃ κενός εἰμί ὁ σῶμα ἢ σῶμα χωρέω διά σῶμα ἤ , εἴπερ ἄτοπος οὗτος , πάλιν ἕτερος ὁ δύο , ἢ ὁ τροφή εἰμί κενός ἢ μηδαμῶς αὔξησις εἰμί . ἆρα σύ προὔργου τίς ποιέω δοκέω ὁ ὁ κενός εἰσάγω πρός ὁ ἀπορία , ἀλλά οὐ ἑαυτοῦ καταβάλλω φάσκω μέν γάρ ἀναγκαῖος εἰμί διά ὁ αὔξησις ὁ κενός , μή σῴζω δέ αὐτός , εἰμί καί οὗτος παραδέχομαι · αὐτός δέ καί περί ὁ τέφρα ὑπομένω ὁ λόγος · ἢ γάρ μικρός χρή εἰμί ὁ ὕδωρ ὁ μετά ὁ τέφρα ἐμβάλλω ὁ κύλιξ , ἐπεί καί ὁ κενός μικρός ὁ μετά ὁ τέφρα ὁ πρό ὁ · ἤ , εἴπερ ἴσος ( οὗτος γάρ ὡς ἄπορος λέγω ) , ἀνάγκη διά ὁ τέφρα χωρέω ὁ ὕδωρ ὅλος διά ὅλος , ὅς πάνυ καλῶς ποιέω οὖον παραδέχομαι . ὅλως δέ οὐδέ ἀπόδειξις οὗτος · οὖον γάρ , πῶς εἰμί κενός , ἐπιδείκνυμι , ἀλλά πρός ἄπορος ἵστημι , ὅς μηδέ αὐτός διορθόω . 8 . οὗτος μέν οὖν ὅπως δεῖ λύω , εἴρω καί ὁ κενός χωρίς . νῦν δέ ἐπεί μάλιστα κίνησις αἴτιος ὁ κενός ὑπολαμβάνω αὖθις οὗτος ἐπισκοπέω · καί ἐπειδή τις μέν αὐτός ἐν ὁ σῶμα καταμείγνυμι , | τις δέ ἀθρόος χωρίζω ποιέω , πρῶτος οὗτος ἐξετάζω , εἰμί ὁ τοιοῦτος κενός ( λέγω δέ ὁ χωρίζω ) δύναμαι κίνησις εἰμί . ἄτοπος δή ὁ λέγω κενός αἴτιος εἰμί κίνησις ὁράω ἕκαστος ὁ ἁπλόος σῶμα ὁ οἰκεῖος φύσις ὁ κίνησις αἴτιος εἰμί . ἕκαστος γάρ εἰμί φύσις φορός τις ἴδιος · πυρός μέν γάρ ἐπί ὁ ἄνω , γῆ δέ ἐπί ὁ κάτω · ὁ κενός δέ πῶς αἴτιος ὁ ἄνω ὁ κάτω κινέω ; ἀδιάφορος γάρ πανταχῇ ὁ κενός , ὥστε ἡνίκα ἄν ἐν αὐτός τίθημι ὁ σῶμα , ἢ πανταχοῦ δεῖ αὐτός φέρω ὁ πανταχοῦ μένω καί μονή αἴτιος μᾶλλον εἰμί ὁ κενός ὁ κίνησις . οὗτος ὁ λόγος ἁρμόζω καί πρός ὁ ποιέω διάστημα ὁ τόπος χωρίζω . πῶς γάρ ἐπί ὁ οἰκέω τόπος φέρω ἕκαστος ὁ φυσικός σῶμα ἢ πῶς ἐν αὐτός μένω , δεικτέος αὐτός · ἐγώ μέν γάρ ὁ πέρας ὁ περιέχω λέγω ἐφέλκω ὁ συγγένεια καθά προερέω , ὁ δέ διάστημα ἀδιάφορος πανταχοῦ . τίς γάρ διαφέρω ὁ ἄνω ὁ κάτω ; νῦν μέν γάρ ἐπεί ὁ σῶμα διαφέρω ὁ ἄνω εἰμί ὁ κάτω , καί ὁ πέρας αὐτός διαφέρω , ὅς περιέχω ὁ συγγενής ( οὖον κατά ἑαυτοῦ ὁ πέρας ποιέω τόπος ὡς ὁ μαθηματικός ἐπιφάνεια , ἀλλά ὁ ἐν φυσικός σῶμα καί ἀχώριστος ) , ὁ δέ ὁ διάστημα λέγω εὐθύς χωριστός αὐτός βούλομαι εἰμί ὁ φυσικός καί ἁπλόος σῶμα . οὐδείς οὖν διαφέρω ὁ ἐν πῦρ ὁ ἐν ὕδωρ · οὐδέ γάρ ἀπολαύω τίς ὁ σῶμα , ἀλλά εἰμί κατά ἑαυτοῦ , καθάπερ δή καί ὁ κενός , εἴπερ εἰμί · εἴρω γάρ , ὅτι ὁ κενός οὐδείς | ἄλλος ἢ τόπος ἡγέομαι ὁ ὁ διάστημα παράγω εἰς ὁ τόπος . εἰμί μή οὖν οὗτος αἴτιος κίνησις ὁ διάστημα , ἀναίτιος ὁμοίως καί ὁ κενός · καθάπερ γάρ ἀλλήλων συνεισάγω , οὕτως ἀλλήλων καί συναπόλλυμι . προστίθημι δέ Ἀριστοτέλης , ὅτι ὁ διάστημα τίς λέγω ὁ τόπος ἕπω καί ὁ μέρος κατά ἑαυτοῦ ποιέω ἐν τόπος . οὗτος δέ προλαμβάνω ἐγώ ἐν ὁ περί ὁ τόπος τίς ἄν πάλιν λέγω ; συμβαίνω δέ ὁ λέγω ἀναγκαῖος εἰμί κενός , εἴπερ εἰμί κίνησις , ἐναντίος μᾶλλον , ἐάν τις ἐπισκοπέω μή ἐνδέχομαι κινέω μηδείς , ἄν εἰμί κενός . ὥσπερ γάρ λέγω3 τις διά ὁ ὅμοιος ὁ περιέχω ὁ γῆ ἠρεμέω , οὗτος ἀκολουθέω καί ὁ ὁ κενός τίθημι . οὖον γάρ εἰμί ὅς μᾶλλον ἢ κακός κινέω · ὅς γάρ κενός , οὐ ἔχω διαφορά . ἔπειτα ὅτι πᾶς κίνησις ἢ βία ἢ κατά φύσις , ἀνάγκη δέ ἐάν εἰμί βίαιος , πρῶτος εἰμί ὁ κατά φύσις · ὕστερος γάρ οὗτος ἐκεῖνος καί ἐκτροπή . οὐδέ γάρ ἄν βίαιος εἰμί καί παρά φύσις μή ὁ κατά φύσις ἀντίκειμαι . ἄν τοίνυν ἐπιδείκνυμι μή σῴζω ὁ κατά φύσις ἐν ὁ κενός , δῆλος ὡς οὐδέ ἄλλος τις ὁ παρά φύσις σῴζω . ἀλλά μήv φύσις πῶς εἰμί μηδείς εἰμί διαφορά ἐν ὁ κενός καί ἤπειρος ; καθό μέν γάρ ἤπειρος λέγω , ἀναιρέω ὁ ἄνω καί κάτω καί ὅλως ὁ μέσος καί ἔσχατος , ἐπί ὁ κατά φύσις ὁ κίνησις τοῖ σῶμα ὁ φυσικός · καθό δέ κενός , πᾶς αὐτός διαφορά ἀφαιρέω · ὥσπερ γάρ ὁ μηδείς οὐδείς εἰμί διαφορά , οὗτος καί ὁ κενός · ὁ γάρ κενός μή εἰμί τίς καί στέρησις | λέγω Δημόκριτος , ὥστε , εἴπερ ὁ κατά φύσις κίνησις διαφορά δήω ὁ περιέχω , οὗτος δέ οὐ εἰμί ἐν ὁ κενός , οὐδέ ἄν ὁ παρά φύσις κίνησις εἰμί , μή εἰμί δέ οὗτος οὐδέ εἄν ἄλλος τις ὁ μετά οὗτος ὑπάρχω . οἴχομαι οὖν ὁ κίνησις , εἰμί ὁ κενός εἰμί , καί ἀληθής ἄρα ὁ εἴρω , ὡς εἴπερ εἰμί κίνησις , ἀναιρετέον ὁ κενός , οὐ εἰσακτέον . ἐξαρκέω μέν οὖν καί οὕτως ἀποδείκνυμι ὁ παρά φύσις κίνησις μή σῴζω ἐκ ὁ μή σῴζω ὁ κατά φύσις . τυγχάνω δέ καί κατά ἑαυτοῦ λόγος τις · πᾶς γάρ ὁ παρά φύσις κίνησις ἢ πάρειμι καί βιάζομαι ὁ κινέω γίγνομαι ἢ ἀφίστημι καί οὐ ἅπτω ὁ ὁ ἀρχή ἐνδίδωμι , ὡς ἐπί ὁ ῥίπτω καί τοξεύω , σῴζω δέ αὐτός οὐδέτερος . οὐδέ γάρ ῥῖψις ἔχω ἄν εὔλογος αἴτιος · νῦν μέν γάρ κινέω ὁ ῥίπτω καί ὠθέω οὐ ἅπτω ἢ ὁ ἀντιπεριίστημι ὁ ἀήρ ὁ πρό ὁ ῥίπτω σῶμα ὑπό ὁ ῥύμη καί γίγνομαι κατόπιν ἐπωθέω μέχρι τοσοῦτος , μέχρι ἄν ὁ ῥύμη χαλάω εἴτε κατακλύζω , ἢ ὁ ὁ ἀήρ αὐτός ὠθέω οἷος συνωθέω ὁ βάλλω ἐπισυρρέω αὐτός ὁ μετά αὐτός ἀήρ ἀθρόος . εὐκίνητος γάρ εἰμί , εἰμί μόνος ἀρχή λαμβάνω , πρόειμι ἐπί πλεῖστος ὁ ἐνδίδωμι κίνησις διαφζουλαιος καί ταχύς κινέω κίνησις ὁ ὁ ὠθέω φορός , ὅς φέρω κατά φύσις ἐπί ὁ οἰκέω τόπος . οὗτος δέ οὐδείς ὑπάρχω λέγω ἐν ὁ κενός . ἀλλά μήv οὐδέ ὡς · πάρειμι ὁ βιάζομαι καί οἷος ὠθέω ἢ ἕλκω · αὐτός γάρ ἐκεῖνος ὁ βιάζομαι πῶς κινέω ; πότερος κατά φύσις ἢ | παρά φύσις ; ἔχω γάρ πάλιν ὁ αὐτός ἄτοπος . ἔτι οὐδείς ἄν ἔχω εἶπον , διά τίς κινέω ἵστημι ποῦ ; τίς γάρ μᾶλλον ἐνταῦθα ἢ ἐνταῦθα ; εἰμί δέ ἐνταῦθα , διά τίς οὖον πανταχοῦ ὅς τε ἠρεμέω ; ἢ γάρ ἀεί ἵστημι ἀναγκαῖος ἢ ἀεί φέρω . ἀλλά ἴσως ἐμποδίζω τίς ὁ κινέω ὁ ἀγαθός καί ἰσχυρός , μεταβαίνω δέ πάλιν ἐπί οὗτος ὁ λόγος . οὗτος γάρ ὁ ἀγαθός πότερος ἵστημι καί διά τίς ἐνθάδε καί οὐ ἀλλαχοῦ ; ἢ κινέω καί πῶς κινέω ἢ πῶς ἐμποδίζω ; ἔτι φημί αὐτός διά μέν ὁ πλήρης μηδείς κινέω · μή γάρ ὑπείκω , διά ὁ κενός δέ , ὡς οὐ ἔχω ἀντιτυπία οὐδέ κωλύω · οὗτος γάρ καί διά ἀήρ μέν μᾶλλον κινέω , ἐπεί μᾶλλον ἐγγύς ὁ κενός , κακός δέ διά ὕδωρ , διά γῆ δέ οὐκέτι . ἐν κενός δέ ἤπειρος οὐ εἰμί εἰκτικός οὐδείς ἄλλος ἄλλος , ὥστε πάντῃ ὁμοίως φέρω . οὗτος καί πρός ὁ περί Χρύσιππος ῥητέος · διά τίς ὁ κόσμος οὐ εἰς ἤπειρος φέρω φέρω ἐπί πᾶς ὁ κενός μέρος ὁμοίως ἢ διά τίς ἐνταῦθα μέν βούλομαι στηρίζω αὐτός ; πρός μέν γάρ ὁ μή διασπάω ἀρκέω ὁ συνέχω ἕξις · πρός δέ ὁ ὅλος μετά ὁ συνέχω ἕξις ἐνταῦθα μένω τίς εἄν ποιέω ; ἔτι δέ καί ἐκ ὅδε φανερός , ὅτι οὐ εἰμί ὁ κίνησις ἐν κενός . ἀναιρέω γάρ ὁ ταχύς καί βραδύς ἐν κινέω , πρᾶγμα ἐναργής καί οὐδέ λόγος δήω . ὁράω γάρ ὁ ἀνισοταχής κίνησις ὁ ὁμογενής σῶμα καί ὅμοιος ἔχω ὁ ῥοπή οἷος ἐπί ὁ κάτω ἢ ἐπί ὁ ἄνω δύο εἰμί αἴτιος , εἰμί καί ὁ σχῆμα | αὐτός εἰμί · ἢ γάρ ὁ διαφέρω ὁ διά ὅς κινέω ( οἶος εἰμί ὁ μέν διά ὕδωρ φέρω ὁ δέ διά ἢ ὁ μέν διά ὕδωρ ὁ δέ διά ἀήρ ἢ ὁ μέν διά Μένων ὁ δέ διά ἀντικινέω · ἀνακρούω γάρ ὑπό οὗτος βραδύς κινέω ) ἢ ὁ ὁ βάρος αὐτός μή ἴσος εἰμί ὁ φέρω . καί γάρ ἄν ἄλλος πᾶς αὐτός ὑπάρχω , ταχύς ὁ βαρύς κινέω , οἷος εἰμί σφαῖρα χρυσός τε καί ἄργυρος διά ἀήρ ἄμφω κινέω . ἀλλά οὗτος μέν ὁ διαφορά ἀναβάλλω · λόγος γάρ τυγχάνω κατά ἴδιος . ἀλλά ὅταν γε ὁ μέν παχύς εἰμί ὁ δέ λεπτός ὁ σῶμα , διά ὅς φέρω ὁ κινέω , σκεπτέος ὁ συμβαίνω . ὁ γάρ ἴσος βάρος , εἰμί καί ὁ σχῆμα αὐτός ἔχω , διά ὁ λεπτός ταχύς δίειμι ἢ παχύς , λέγω δέ ὁ ἴσος διάστημα · οὖον γάρ ὁμοίως εὐδιαίρετος ὕδωρ ἀήρ . οἷος ἵστημι σφαῖρα χρυσός καί κινέω διά ἀήρ τε καί ὕδωρ σταδιαῖος γραμμή , ὅς ταχύς δή κινέω διά ὁ ἀήρ ὁ σφαῖρα καί τοσοῦτος ταχύς , ὅσος ὁ ἀήρ λεπτός ὁ ὕδωρ εἰμί . εἰμί δέ καί ὁ χρόνος ἀναλογία , ὅς κινέω ὁ σφαῖρα , πρός ὁ σῶμα διά ὅς κινέω . ὡς γάρ ὕδωρ πρός ἀήρ ἔχω , οὕτως ὁ χρόνος , ἐν ὅς διά ὕδωρ κινέω , πρός ὁ χρόνος , ἐν ὅς διά ἀήρ . ὅσος γάρ μανός καί λεπτός ἀήρ ὕδωρ , τοσοῦτος ὁ χρόνος μικρός ὁ χρόνος καί ἀνάπαλιν ἄρχω ὁ ἀναλογία ὁμοίως ἔχω . ὡς γάρ ὁ χρόνος πρός ὁ χρόνος , οὕτως ὁ σῶμα πρός ὁ σῶμα . οὗτος οὖν κεῖμαι φανερός , ὅτι ὁ κενός οὐδείς λόγος ἔχω πρός ὁ πλήρης , ὅς ὑπερέχω αὐτός κατά λεπτότης · οὐδέ γάρ | εἰμί σῶμα ὅλως , εἰμί δέ , ὡς ὁ σῶμα πρός ὁ κενός ἔχω , οὗτος καί ὁ χρόνος . ἐν ὅς διά σῶμα κινέω , αὐτός διάστημα πρός ὁ χρόνος , ἐν ὅς διά ὁ κενός , ὁ δέ σῶμα πρός ὁ κενός οὐ ἔχω λόγος , οὐδέ ὁ χρόνος ἔχω πρός ὁ χρόνος . ἀλλά πᾶς χρόνος περαίνω πρός πᾶς χρόνος εἰμί λόγος · πρός ὅς ἄρα οὐ εἰμί λόγος , οὐδέ χρόνος εἰμί · οὐ ἄρα ἐν χρόνος διά ὁ κενός κινέω · οὐδέ κινέω ἄρα . πᾶς γάρ κίνησις ἐν χρόνος . ἵνα γάρ μᾶλλον γίγνομαι ὁ λέγω δῆλος , ὑπόκειμαι ὁ αὐτός βάρος ἐν ὥρα εἷς διά ἀήρ λεπτός σταδιαῖος κινέω διάστημα . διά τοίνυν ὁ κενός ὁ στάδιον οὗτος ἐν πόσος κινέω χρόνος ; εἰμί γάρ ἐν ἥμισυς καί διπλάσιος ὁ χρόνος ὁ χρόνος , καί ὁ ἀήρ εἰμί διπλάσιος παχύς ὁ κενός καί εἰμί ἐν τριτημόριον ὁ ὥρα καί εἰμί δεκατημόριον καί εἰμί μυριοστός , παραπλήσιος ἄτοπος · οὐδείς γάρ εἰμί λόγος εὑρίσκω ὁ σῶμα πρός ὁ κενός , ἀλλά πᾶς ὑπερβάλλω ὁ λαμβάνω . εἰμί γάρ δή τις βιάζομαι καί διά ὁ κενός . κινέω ἐν χρόνος ὁ βάρος , ὁράω καί ἄλλος τίς ἄτοπος . κινέω γάρ διά ὁ κενός ὁ σταδιαῖος μέγεθος ἐν ὥρα εἷς . κινέω τοίνυν αὐτός διά ἀήρ ἐν πλείων χρόνος , κινέω λόγος χάρις ἐν δύο ὥρα . δῆλος οὖν , ὡς ἐν ὥρα εἷς μόριον τίς κινέω , κινέω ὁ ἡμιστάδιον ὁ ἀήρ ἐν ὥρα εἷς . ἐν ἴσος ἄρα χρόνος διά τε πλήρης καί διά κενός κινέω . εὐθύς μέν δή καί οὗτος ἄτοπος , εἰμί δέ καί ἕτερος ἄτοπος . ὁ γάρ αὐτός ἔχω λόγος ὁ πλήρης πρός ὁ πλήρης , ὁ ἡμιστάδιον ὁ | ἀήρ πρός ὁ στάδιον καί ὁ κενός στάδιον πρός ὁ πλήρης στάδιον ὁ ἀήρ , εἴπερ καί ὁ χρόνος ἐν ἄμφω ὁ κίνησις ἐν τε ὁ σταδιαῖος κενός καί ἡμιστάδιον ἀήρ τουτέστιν ὁ ὥρα ) πρός ὁ χρόνος ὁ κίνησις ὁ ἐν ὁ σταδιαῖος ἀήρ , λέγω δέ ὁ δυοωρα . οὗτος μέν οὖν σφόδρα ἀποδεικτικός προσαπορέω Ἀριστοτέλης ὁ κινέω διά ὁ κενός τίθημι · ὅς δέ προστίθημι οὗτος , οὔτε πάντῃ ἀληθής καί ὄχλος ἄν παρέχω πάνυ ἀσαφής εἴρω . οὗτος μέν οὖν , ὅστις σχολή περίειμι , ἐκ ὁ ἐξήγησις ἀναλέγω . εἰμί δέ οὕτως ἄτοπος ὁ ἀκολουθέω ὁ ὁ κενός θέσις ὁ ὑπόθεσις ἀναιρετέον , ὅς οὗτος ἕπω , ὁ δέ αἰτία φανερός ὁ ἕπομαι ἀτοπία εἰμί . ἐπεί γάρ πᾶς κίνησις ἐν χρόνος , ἀνάγκη καί ὁ ἐν ὁ κενός κίνησις εἰμί τις χρόνος , ἀλλά πᾶς χρόνος πρός πᾶς χρόνος , ἄν εἰμί περαίνω , λόγος εἰμί . ὁ αὐτός ἄρα εἰμί καί ὁ κενός πρός ὁ πλήρης , ὅς ὁ χρόνος πρός ἀλλήλων ἔχω , ἐν ὅς τίς διά ὁ κενός καί διά ὁ πλήρης κινέω ἴσος διάστημα . οὗτος μέν οὖν οὗτος ὁ ἀνισοταχής κίνησις ὁ αἰτία παραπόλλυμι ὁ ὁ κενός τίθημι καί ἕτερος δέ ὁμοίως ὁ περί ὁ διαφορά ὁ διά ὅς φέρω · οὖον γάρ οἷος τε ὁ μέν ὁ κενός μένω ὁ δέ ἀντικινέω · τίς γάρ κενός κίνησις γίγνομαι ἄν ; ὁράω δέ καί ὁ γε ὁ βάναυσος γνώριμος διασῴζω ; καί γάρ χαλκοτύπος καί σιδηρεύς καί χρυσοχόος καί μάγειρος καί ναύτης καί ἁλιεύς καί ἁπλόος ὁ ὁ θάλασσα ἐργάζομαι , ὅταν ἢ τρυτάνη ἕλκω ἢ δίκτυον χαλάω ἢ βυθίζω ὁ ἄγκυρα καί συμβαίνω ὁ μέν ταχύς , ὁ δέ σχολαῖος φέρω κάτω . οὐ ἀπορέω ἀπόκρισις , εἰμί πυνθάνομαι παρά αὐτός , πῶς διά ὁ αὐτός θάλασσα ὁ ἴσος βάθος ὅμοιος ἔχω ὁ σχῆμα ὅς τε δεκατάλαντος ἄγκυρα καί ὁ τριτάλαντος οὖον κατά ὁ ἴσος φέρω χρόνος , ἀλλά ὁ μέν ταχύς αἰσθάνομαι προσερείδω ὁ βυθός , ὁ δέ βραδύς . εἴρω γάρ ἐπιγελάω , οἴομαι , ὅτι ὁ δέκα ὁ τρεῖς εἰμί βαρύς . οὗτος τοίνυν οὐ ἔχω ἐγώ ὁ πάνσοφος οὗτος ὁ αἴτιος ἀποδίδωμι , ἀλλά ὅταν ἐν ὁ κενός κινέω μόλυβδος τε σφαῖρα καί κίσσηρις , ἢ κινέω ἰσοταχής εἴρω αὐτός ἢ ὁ γε ταχύς ὁ μολίβδινος κινέω τίς ἔχω λόγος λέγω ; ἐν μέν γάρ ὁ πλήρης ἐκ ἀνάγκη ταχύς φέρω ὁ βαρύς · μᾶλλον γάρ διαιρέω ὁ ὑπόκειμαι οὐσία ὁ δύναμις , ἄν τε ὕδωρ ἄν τε ἀήρ εἰμί , διά ὅς φέρω . ἐν δέ ὁ κενός τίς πλέω ἔχω τάχος μόλυβδος ὁ φελλός ; εἴκω γάρ ἀμφότερος ὁμοίως , μᾶλλον δέ οὐδέ εἴκω · καί γάρ οὗτος ὁ μάταιος εἰμί . ἀναιρέω γοῦν ὁ βαρύς καί κοῦφος καί πᾶς ἰσοταχής κινέω , ὥστε , εἰμί οὗτος ἀδύνατος ὁ ὑπόθεσις , παραιτητέος διά ὅς οὗτος συμβαίνω . ἀλλά ὁ περί ὁ σχῆμα ὁ κινέω ὁ κίνησις διαφορά φυλάσσω μόνος · ζητέω γάρ , διά τίς πλατύς σίδηρος ἢ μόλυβδος ἐπιπολάζω ὁ ὕδωρ , στρογγύλος δέ οὐκέτι , οὐδέ μακρός κἀν πάνυ μικρός εἰμί . ἐγώ μέν γάρ ὑπάρχω λέγω , ὅτι ὁ πλατύς μέν διά ὁ πολύς ἐπιλαμβάνω ἀήρ ἢ ὕδωρ , ὅς ἐποχέομαι , οὖον ταχέως φέρω κάτω · οὐδέ γάρ διασπάω ῥᾳδίως ὁ ὑπόκειμαι ὑπό ὁ ἀμβλύτης ὁ σχῆμα · ὁ 1 δέ ἄλλως σχηματίζω ὀλίγος ἐπιλαμβάνω τόπος , διό ταχύς , ὅπῃ ἄν ῥέπω , ῥήγνυμι ὁ ἀήρ · μαλακός γάρ εἰμί μᾶλλον δέ διίστημι . οὗτος δέ εἰμί ὁ αὐτός δυνατός λέγω , οὐ οἶδα . οὗτος γάρ καί ὑπέρ ὁ ἄτομος ἐρωτητέον · εἴτε γάρ ἀνισοταχῶς ἐν ὁ κενός φέρω , ὁ αἴτιος λέγω ἐγώ , εἴτε ἰσοταχής , δείκνυμι , πῶς ἀλλήλων καταλαμβάνω ἢ πῶς συμπλέκω καί γεννάω ἕτερος . ὅτι μέν ἐν ἀναιρέω κίνησις μᾶλλον ὁ κενός ἢ κατασκευάζω , δῆλος εἰμί . καί ὁ κίνησις δέ ἀφίστημι καί κατά ἑαυτοῦ ὁ κενός ἐξετάζω φαίνω ἄν ὁ λέγω κενός ὡς ἀληθής κενός . ἐπεί γάρ δείκνυμι σῶμα διά σῶμα μή χωρέω , ὅταν τίθημι ἄλλος σῶμα ἐν ἄλλος σῶμα , ἀναγκαῖος ἐξίστημι ὁ ἔπειμι ὁ προυπάρχω καί τοσοῦτόν γε , ὅσος ὄγκος ὁ τίθημι · καί οὗτος δῆλος ἐπί ἔνιοι εὐθύς , ὥσπερ εἰμί τις εἰς ὕδωρ ἐμβάλλω λίθινος κύβος . τοσοῦτος γάρ ὁ ὄγκος ὁ ὕδωρ ὑπεξίσταμαι , ὅσοσπερ εἰμί ὁ κύβος . ἐπί ἔνιοι δέ οὖον πρόδηλος μέν ὁ αἴσθησις , συμβαίνω δέ ὁμοίως καί φωράω ἐκ τίνω κατασκεύασμα . ἐν γάρ ὁ κλεψύδρα ὅταν μεστός εἰμί ἀήρ ἐγχέω ὕδωρ , δίοδος ὁ ἀήρ γλῶσσα αὐλητής ἢ σάλπιγξ προστίθημι ὁ ὀπή διελέγχω · ψοφέω γάρ ἐπείγω πρός ὁ ὄργανον . εἰμί δέ μηδείς ἔξοδος δήω , βιάζομαι δέ ἕτερος σῶμα ἐπεμβάλλω , ἢ πιλόω εἰς ἑαυτοῦ μεταβάλλω εἰς ὄγκος μικρός καί παχύνω συστέλλω , ὥστε δέχομαι ὁ ἀγγεῖον ὁ ἐπεισάγω τοσοῦτος , ὅσος ὁ πίλησις ὁ πρῶτος ὄγκος συστέλλω , ἢ | ταχύς ἄν διαρρήγνυμι ὁ ἀγγεῖον , εἰμί σῶμα ἕτερος ἐκβιάομαι · οὗτος τοίνυν οὕτως ἐναργής φαίνω καί δείκνυμι ὑπό ὁ δημιουργός ὅσος ἡμέρα ὁ περί ὁ κενός λόγος οὖον προσποιέω ἢ ἀγνοέω . καίτοι τίς ποτός εἴρω , ὅταν ἐν κενός τίθημι σῶμα ; πότερος ὑπεξίσταμαι ὁ ἴσος ὄγκος ὁ κενός ; καί πῶς οὖον γελοῖος , ἀλλά μένω ; καί πῶς οὖον θαυμαστός διεξιέναι διά ὁ κύβος ὁ ἴσος διάστημα ὁ κενός ; εἰμί γάρ μηδείς παντάπασι εἰμί ὁ κενός , οὐδέ ἐγώ ἄλλος τίς λέγω · εἰμί δέ τις ἔχω φύσις καί εἰμί διάστημα ἐπί τρεῖς , πῶς διά ὁ τοιοῦτος διάστημα δίειμι ; οὗτος γάρ ὁμοίως ἄτοπος , ὡς εἰμί μηδέ ὁ ὕδωρ μεθίστημι ὁ λίθινος κύβος , μηδέ ὁ ἀήρ ἀλλά πάντῃ δίειμι διά αὐτός . οὖον γάρ οὗτος μέν κωλύω διά ἀλλήλων χωρέω καί ἐν αὐτός γίγνομαι τόπος , ὅτι θερμός καί ψυχρός καί κοῦφος δή καί βαρύς καί μετά ὁ ἄλλος πάθος , ὁ κενός δέ ἅπας ὁ τοιοῦτος στερέω οὐκέτι · εἴρω γάρ καί πρότερος ἤδη , ὅτι ὁ σῶμα ὁ εἰμί ἐν τόπος κατά μόνος ὑπάρχω ὁ διάστημα , ὅσπερ εἰμί καί ἀχώριστος ὁ ἄλλος συμβεβηκός εἰμί , ἀλλά ὁ γε εἰμί αὐτός διάστημα ἕτερος , καί ὁ λίθος οὐ , ἐπεί λευκός ἢ μέλας ἢ θερμός ἢ Ψυχρὸς ἢ κοῦφος ἢ βαρύς , τοσόσδε δεῖ καταχέω τόπος , ἀλλά ἐπεί τοσοῦτος αὐτός ὁ διάστημα . καίτοι φέρω μέν διά ὁ βαρύτης εἰς οὗτος ὁ τόπος , ὅταν δέ ἐν τόπος εἰμί , κατά ὁ ὄγκος εἰμί ἐν τόπος · καί γάρ οὗτος μόνος ὁ ὑπάρχω ὁ κύβος καί ὁ ὁ τόπος μέγεθος εἰμί , οὖον ὁ βαρύτης ἢ κουφότης ἤ τις | ἄλλος ὁ πάθος . εἰμί τοίνυν καί ὑποτίθημι λόγος χάρις ὁ λίθινος κύβος ἅπας χωρίζω ὁ ἄλλος συμβεβηκός , ἐν μόνος δέ εἰμί ὁ διάστημα , οὐδείς κακός κατέχω ὁ ἴσος χώρα , ὅσος κατέχω καί μετά ὁ ἄλλος πάθος , ὥστε καί ἐν ὁ κενός ὁ ἴσος κατέχω κενός , ὅταν τε μετά ὁ συμβεβηκός ὅταν τε Χωρὶς οὗτος νοέω . τίς οὖν τηνικαῦτα διαφέρω ὁ ὁ κύβος σῶμα ὁ ἴσος κενός καί τόπος ; καί εἰμί δύο τοιοῦτος ἐν ὁ αὐτός , διά τίς μή καί πλείων καί ἤπειρος ; ὁράω τοίνυν ἀναλαμβάνω καί ὁ ἀνάγκη ὁ ἀπόδειξις · εἰμί σῶμα εἰμί ἐν ἐκεῖνος , διάστημα εἰμί ἐν διάστημα ( τύτε γάρ ὁ κενός καί ὁ σῶμα ὁ εἰμί ἐν τόπος κατά διάστημα μόνος ὑπάρχω ) · εἰμί δέ διάστημα ἐν διάστημα , καί σῶμα ἐν σῶμα εἰμί · ἐπεί γάρ κατά μόνος ὁ ὄγκος ὁ σῶμα εἰμί ἐν τόπος , καί κατά οὐδείς ἄλλος ὁ ὑπάρχω , εἰμί δυνατός ὁ ὄγκος ἐν ὄγκος εἰμί , ὁ γε ἄλλος συμβεβηκός οὐδείς κωλύω ὁ σῶμα ἐν σῶμα εἰμί . ἀλλά μήv ἄτοπος σῶμα ἐν σῶμα εἰμί · ἀδύνατος ἄρα καί σῶμα ἐν κενός εἰμί · ὄγκος μέν γάρ ἐν ὄγκος ποιέω ὁ σῶμα ἐν κενός , ποῖος δέ σῶμα ἐν σῶμα ὄγκος ἐν ὄγκος ; καί οὕτως μέν οὖν ἐξελέγχω μάταιος ὁ κενός , εἰ παράγω μέν ὑπέρ ὁ ὁ σῶμα δέχομαι , δέχομαι δέ αὐτός σῶμα οὐ οἷος τε . φανερός δέ ἐντεῦθεν · εἰμί γάρ ὁ ἐν ἕκαστος διάστημα χωρίζω ὁ λόγος ὁ πάθος οὐδείς διαφέρω ὁ κενός , κινέω δέ καί μεταφέρω ὁ σῶμα σύν ὁ ἴδιος κινέω διάστημα , τίς δεῖ ὁ σῶμα ἄλλος τοιοῦτος διάστημα ; εἰμί γάρ καθό διάστημα ἕκαστος ἔχω , | ἕτερος διάστημα δήω , πῶς οὖον ὁ κενός ἄλλος δήω , ἐκεῖνος ἄλλος , καί ἐπί ἤπειρος οὗτος προέρχομαι ; ὅτι μέν τοίνυν οὐ εἰμί χωρίζω κενός , ἐκ οὗτος δῆλος . 9 . εἰμί δέ τις , ἕ ἀπό ὁ μανός καί πυκνός φανερός οἴομαι εἰμί , ὡς εἰμί κενός . εἴπερ εἰμί πύκνωσις ὁ εἰς μικρός ὄγκος ὁ αὐτός σῶμα συστολή καί μάνωσις ὁ εἰς πλείων καί μείζων ὄγκος ὁ αὐτός σῶμα ἄνεσις , ἀνάγκη κενός ἐν ὁ σῶμα παρασπείρω , εἰς ὅς ὁ πιλέω συστέλλω καί διαχέω ὁ ἀραιόω . οὖον μόνος δέ πύκνωσις καί μάνωσις ἀναιρέω ὁ κενός ἀναιρέω , ἀλλά ἤδη καί πᾶς κίνησις . καί γάρ ὅταν τίς κατά τόπος κινέω , συστέλλω ὁ παράκειμαι σῶμα διά ὅς δίειμι , παρέχω χώρα ὁ διά αὐτός κινέω , ὥσπερ ὁ διά πλῆθος βαδίζω . εἰμί δέ μή ὁ κενός ἐν ὁ σῶμα ὑπάρχω , ἀνάγκη κινέω τις ὁ πᾶς κυμαίνω , προωθέω ἀεί ὁ πλησίος ὁ ἐφεξῆς καί οἷος ὑπερχέω ὁ οὐρανός εἰς ὁ ἔξω , ὅσπερ καί ἐν ὁ κολυμβήθρα συμβαίνω , ὅταν τίς κινέω ἐν αὐτός σῶμα . οὗτος δέ καί Ξοῦθος λέγω , ὁ ἀντιπερίστασις ὁ σῶμα οὖον προσποιέω , ὅς γίγνομαι οὐ ἐπί μόνος ὁ κύκλος μεθίστημι . φανερός μέν ἐπί οὗτος · ὅσος ἔμπροσθεν προωθέω , τοσοῦτος ὄπισθεν ἕπω . γίγνομαι δέ οὖν καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁμοίως . οὕτως δέ καί ὁ Ξοῦθος καί οὗτος ὑπολαμβάνω , ὡς , εἰμί μή ὁ κενός | παραδέχομαι , ἀνάγκη ὁ μεταβολή ὁ σῶμα κατά ἴσος γίγνομαι ὄγκος , οἷος εἰμί ἐκ ὕδωρ κυαθιαῖος κυαθιαῖος ἀήρ γίγνομαι · ἐπεί πῶς εἄν γίγνομαι μείζων οὐ ἔχω τόπος καί χώρα , εἰς ὅς διαχέω , εἰμί μή τις , φημί , κυμαίνω ὁ πᾶς συγχωρέω καί ἐλαχύς φεύγω κενός πλείων ἔρομαι ; ποῦ γάρ δή ὁ πᾶς κυμαίνω ; εἰς σῶμα μέν γάρ οὐ ἐνδέχομαι , ἀνάγκη δέ εἰς κενός ἀθρόος ἔξωθεν περιχέω . ὅτι δέ ὁ μαίνομαι σῶμα εἰς ὄγκος πλείων μετά . βάλλω , δῆλος καί ἐκ ὁ ῥήγνυμι ἀγγεῖον ἐξαερόω ὁ ὕδωρ ἢ ὁ ὑγρός , ὡς καί ὁ ὁ γλεῦκος πείθω μεταβάλλω εἰς ἀήρ . ποῦ δέ χώρα εἰμί ὁ μείζων ὄγκος , εἰμί μή ὁ περιέχω ἐνδίδωμι συνθλίβω εἰς ὁ κενός ; εἰμί μέν οὖν οὗτος λέγω ἐν ὁ σῶμα ὁ κενός παρασπείρω , ὡς εἰμί ἐν ὁ μανός διάστημα χωρίζω δεκτικός σῶμα , ἐκ ὁ αὐτός εἄν καί οὗτος ἀναιρέω , ἐκ ὅς καί ὁ τόπος καί ὁ χωρίζω κενός · οὐδείς γάρ ποιέω ὁ κατακερματίζω αὐτός ὁ κενός πρός ὁ διαφεύγω ἐκεῖνος ὁ ἀπορία , ὅς περιπίπτω ὁ ὁ ἀθρόος λέγω · διάστημα γάρ ποιέω χωρίζω καί οὗτος . εἰμί δέ μή χωριστός , ἐγκεράννυμι δέ καί , ὡς ἄν εἶπον τις , συγχέω ὁ μανός ὁ σῶμα λέγω μέν ἄν τίς πιθανός , ὅμως δέ οὐδέ οὗτος ἀληθής · συμβαίνω γάρ αὐτός πρῶτος μέν οὖον πᾶς ὁ κατά τόπος κίνησις αἴτιος ὁ κενός , ἀλλά μόνος ὁ ἄνω . εἰμί γάρ ὅπου εἄν πλέω ἔνειμι , οὗτος μανός ποιέω καί κοῦφος , ὁ δέ | μᾶλλον τοιοῦτος μᾶλλον ἐπί ὁ ἄνω κινέω , ὁ κενός αἴτιος γίγνομαι ὁ ἐπί ὁ ἄνω κίνησις μόνος . διά οὗτος καί ὁ πῦρ μάλιστα μανός εἰμί φημί , ὅτι μάλιστα ἐπί ὁ ἄνω κινέω . ἔπειτα οὐ ὡς τόπος λέγω αἴτιος κίνησις ὁ κενός , ἀλλά ὥσπερ ὁ ἀσκός ὁ φέρω αὐτός ἄνω καί δίκτυον μετεωρίζω , οὗτος καί ὁ κενός ὁ φέρω αὐτός ἄνω ἀνέχω καί κουφίζω ὁ μανός σῶμα . καίτοι πῶς οἷος τε φορά εἰμί κενός ἢ τόπος κενός ; δεῖ γάρ ἄλλος κενός εἰμί πάλιν , ἐν ὅς γίγνομαι ὁ κενός . ἔτι δέ ἐπί ὁ βάρος τίς αἴτιος ἀποδίδωμι ὁ φέρω κάτω ; οὖον γάρ δή καί ὁ ἐν οὗτος κενός κάτω ῥέπω αὐτός συγκαθέλκω . τίς ποῖος οὖν εἴρω αἴτιος ; εἰμί γάρ ὁ φύσις ὁ σῶμα , ἐξαρκέω σύ καί πρός ὁ ἕτερος κίνησις ὁ αὐτός . ἔτι πρός οὗτος , εἰμί ὅσος μανός καί κενός , τοσοῦτος ταχύς κινέω , δῆλος ὡς αὐτός ὁ κενός ταχύς εἰμί φέρω ὁ ἄλλος . ἀλλά ὁ ταχύς ἐπί αὐτός λαμβάνω οὐ οἷος τε · οὐδέ γάρ χρόνος ὅλως ὁ κίνησις · εἰμί γάρ εἰμί τις χρόνος , λόγος ἔχω καί ὁ κενός πρός ὁ πληφευγος Ρες . εἰμί δέ φημί μή κινέω κατά ἑαυτοῦ ὁ κενός ( διά οὗτος γάρ αὐτός καί ἐγκιρνάω ὁ σῶμα , ἵνα ἀχώριστος ὁ ) , διδάσκω ἐγώ , ἡνίκα ἄν συστέλλω ὁ πυκνόω σῶμα εἰς ὁ κενός , ἆρα ἐκθλίβω ὁ κενός ὁ καταλείπω ἐν ὁ σῶμα . ἐκθλίβω μέν γάρ δῆλος ὅτι κινέω κατά ἑαυτοῦ , Μένων δέ τίς συμβάλλω πρός ὁ πίλησις , εἰ καί πιλέω ὁ σῶμα οὐ ἐκχωρέω , ἀλλά εἰμί ὁμοίως ἐν αὐτός ; καίτοι ὁ κενός μάλιστα ἐν ὁ πίλησις ἀναγκαῖος ὑπολαμβάνω , ὅπως εἰς ἐκεῖνος ὁ σῶμα συστέλλω καί συνθλίβω . πῶς οὖν ἐνδέχομαι ὁ ἴσος ἐγκράζω κενός πρό ὁ πίλησις καί μετά ὁ πίλησις αὖθις ; πῶς δέ , εἰμί οὗτος δυνατός , οὖον ὁ ἴσος ὄγκος ἀεί φυλάσσω ὁ πιλέω μηδείς γε ἐκ αὐτός ἄπειμι μήτε κενός μήτε σῶμα ; πῶς δέ οὐ εἰς ἤπειρος ἔνειμι πιλόω ὁ σῶμα ἀεί ὁ ἴσος κενός ἐνυπάρχω ; εἰμί οὖν ἐξίστημι ὁ κενός , πῇ χωρέω ; πῶς δέ κινέω ; τίς δέ ὁ κατά φύσις κίνησις ὁ κενός ; λέγω μέν γάρ ὁ ἄνω . πῶς οὖν ἐν χρόνος ; ἀσύμβλητος γάρ ὁ τάχος . ἐπεί δέ μάλιστα πιθανός δοκέω εἰσάγω ὁ κενός , ἵνα πύκνωσις διασῴζω καί ὁ εἰς ἄνισος ὄγκος ὁ σῶμα μεταβολή , πῶς ἔνειμι καί οὗτος φυλάσσω καί μή προσδέω ὁ κενός , λέγω ἤδη . ἐν-εἰμί μέν τοίνυν καί οὗτος μή νομίζω ὁ κενός ἀναγκαῖος , ὅταν ἐκ ὕδωρ ἀήρ γίγνομαι καί ἐκ μικρός μείζων ὄγκος , ἐννοέω ὡς οὐδείς κωλύω κατά αὐτός ἄλλοθι ποῦ μεταβάλλω ἀήρ εἰς ὕδωρ καί ἀντανισόω ὁ σύμπας ὄγκος , ἀλλά ὅμως ἐκ ὁ κεῖμαι ἐγώ ἐπιδείκνυμι , ὡς ἐνδέχομαι πυκνόω καί μανόω ὁ σῶμα μή εἰμί κενός . εἴρω τοίνυν ἐγώ , ὅτι ὁ ἐναντίος εἷς εἰμί ὕλη θερμός καί ψυχρός , σκληρός καί μαλακός , πικρός γλυκύς , ὑγρός ξηρός , πᾶς ἐναντίωσις φυσικός ἀγένητος καί ἄφθαρτος κατά ἑαυτοῦ , ἐκ δύναμις εἰμί ἐνέργεια γίγνομαι καί αὐτός οὖον χωριστός μέν , ὁ δέ εἰμί ἄλλος καί ἄλλος , ἐπί * * * ὁμιλέω ὁ κατά λόγος οὐσία καί συνδύω , καί εἷς μέν εἰμί ὁ ἀριθμός , μυρίος δέ μεταμπίσχω μορφή , χέω καί πιλέω καί παντοῖος σχηματίζω τε καί ἀλλοιόω . πιλέω μέν γάρ πυκνός τε καί βαρύς ἀπεργάζομαι , ἀραιόω δέ μανός τε καί κοῦφος . ὥσπερ δέ , ὅταν μεταβάλλω εἰς ὁ θερμός ἢ ψυχρός , οὖον μίξις ὁ διάφορος φύσις θερμός γίγνομαι καί ψυχρός ( καίτοι ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός παντελῶς ἕτερος , ἀλλά ὁ αὐτός ὕλη μένω κατά ὁ ἑαυτοῦ φύσις παρά μέρος γίγνομαι τἀναντία μεταβάλλω ἐκ ὁ δύναμις εἰς ὁ ἐνέργεια ) , οὗτος δέ καί ἐπί πᾶς ὁμοίως ὁ ἐναντίωσις χροιά εἰμί τυγχάνω καί χυμός καί ὁ λοιπός ποιότης . ὥσπερ δέ εἷς καίω ἀριθμός εἰμί θερμός γίγνομαι καί ψυχρός καί οὐ ἄλλος μέν ὁ θερμός , ἄλλος δέ ὁ ψυχρός , οὗτος καί μέγας καί μικρός γίγνομαι εἷς εἰμί καί ὁ αὐτός . δῆλος δέ · ὁ γάρ αὐτός μόριον ὁ πᾶς ὕλη ποτέ μέν ὕδωρ γίγνομαι , ποτέ δέ ἀήρ , καί ποτέ μέν ἐπί μικρός ὄγκος , ποτέ δέ ἐπί μείζων · οὖον γάρ ἄλλος μέν εἰμί ὁ γίγνομαι ἀήρ , ἄλλος δέ ὁ γίγνομαι ὕδωρ , ἀλλά ὁ αὐτός φύσις ἀμφότερος . καί ὅταν μέν οὖν αὐτός ὁ ὕλη ἐκ ὕδωρ ἀήρ γίγνομαι , μείζων μέν γίγνομαι , οὖον μήv καί ἔξωθεν τίς προσλαμβάνω ἢ κενός μείγνυμι · καί ὅταν ὕδωρ ἐκ ἀήρ , μικρός μέν οὖν . οὖον μήv ἀφαιρέω τις . οὗτος γάρ μάλιστα ὁ σύγκρισις καί διάκρισις ποιέω ὁ ὁ γένεσις διαφέρω , ὅτι ὁ μέν πρόσθεσις καί ἀφαίρεσις ὁ γένεσις καί ὁ φθορά μηχανάομαι καί οὖον ποιέω ὁ αὐτός ὑπόκειμαι πᾶς ὁ στοιχεῖον , ἐγώ δέ εἷς εἰμί ὁ ὕλη ὅλος διά ὅλος ἀλλοιόω καί τρέπω . ὥσπερ τοίνυν ὁ αὐτός εἰμί κατά ἀριθμός θερμός γίγνομαι καί ψυχρός , οὖον διότι μίγνυμι αὐτός τίς ἕτερος ἢ προστίθημι , ἀλλά ὅτι δύναμις αὐτός εἰμί , οὗτος καί μικρός γίγνομαι καί μέγας ὁ δύναμαι ἄμφω οὐ ὁ προσλαμβάνω μέγεθος ἢ ἀπόλλυμι . ἄν τοίνυν ὁ ἀήρ Μένων ἀήρ εἰς πλείων ὄγκος χέω λεπτύνω ἢ εἰς μικρός συστέλλω παχύνω , ὁ ὑπόκειμαι ὕλη αἰτιατέον , ὅτι δύναμις εἰμί μικρός καί μέγας μεταλαμβάνω ποτέ μέν ἐνέργεια , ποτέ δέ ὁ δύναμις οὗτος ἑκάτερος εἶμι . ὥσπερ γάρ ὅταν ἐκ θερμός εἰς θερμός τίς μεταβάλλω , οὐ οὗτος μεταβάλλω ὁ ὁ πρότερος οὐ εἰμί ὁ ὕλη θερμός νῦν γίγνομαι θερμός θερμός γάρ ὁμοίως πᾶς εἰμί τοιοῦτος ὁ ὑπόκειμαι ) , καί οὐ μίξις τις οὖον θερμός , καί νῦν , ὅτε ἐπιδίδωμι εἰς θερμότης , πᾶς ὁμοίως εἰς οὗτος πᾶς ἐπιδίδωμι · εἄν γάρ ἄλλος μένω ὁ ὕλη θερμός τε , ὅτε ἥσσων εἰμί θερμός , ἄλλος δέ ὅταν μᾶλλον , οὐκέτι ὁ αὐτός γίγνομαι κατά ἀριθμός δέχομαι ὁ μᾶλλον καί κακός , ἀλλά ὅτι θερμός ὁ προυπαρχω προσγίγνομαι τε καί προσμείγνυμι . ὡς οὖν ἐπί οὗτος , οὕτως ἔχω καί ἐπί ὁ μαίνομαι καί πήγνυμι · ὁ αὐτός εἰμί ὕλη αὐτός δέχομαι καί οὐ ἔξωθεν τίς εἴσειμι ἢ ἔξειμι , ὡς ὁ ὁ κενός εἰσάγω · ἀγνοέω γάρ οὗτος ὁ ὁ ὕλη φύσις , καθάπερ δή καί ὁ λέγω ἐπί ὁ πυρόω σίδηρος , ὅτι σίδηρος ὁ πῦρ δέχομαι , καί οὐ ἰά ὕλη καί ὁ σίδηρος εἰς πῦρ μεταβάλλω χράω δέ εἰμί καί ἕτερος παράδειγμα , ὅς ὁμολογέω καί ὅτι ὁ μέρος ὁ περιφέρεια ὁ κύκλος πᾶς ὁμοίως εἰμί κυρτός , ὅταν δέ εἰς μικρός ὄγκος συνάγω ἐκ μείζων ὁ αὐτός κύκλος ὁμοίως ὁ περιφέρεια συνέρχομαι ἁπανταχόθεν , γίγνομαι μέν ὁ μόριον κυρτός τηνικαῦτα , ἀλλά οὐ ὁ γίγνομαι κυρτός ἐν αὐτός , ὁ οὐ εἰμί ἐν ὁ μείζων κύκλος κυρτός , ἀλλά εὐθύς , ἀλλά ὁ κυρτός | γίγνομαι αὐτός ὁ πρότερος εἰμί κυρτός . ὅλως γάρ ὁ μᾶλλον καί κακός λέγω οὐ ἐν ὁ διαλείπω τίς καί αὖθις μή διαλείπω , ἀλλά ὁ διά ὅλος ἐπιτείνω ἢ ἀνίημι , ὡς ὁ θερμός , ὡς ὁ γλυκύς , ὡς ὁ λευκός · οὕτως δέ καί ἐπί μικρότης καί μέγεθος οὖον προσλαʹ - βοῦς ὁ ὕλη ἕτερος μέγεθος ἐπεκτείνω ἢ ἀποβάλλω συστέλλω , ὡς λέγω ὁ ὁ κενός αἰτιάομαι , ἀλλά εἰμί ὁ αὐτός ὑπόκειμαι , ὅς τέως εἰμί ἐπί μικρός διάστημα , εἰς πλείων ὕστερος ἐκτείνω καί ἀνάπαλιν ἐπί ὁ πίλησις καί συστολή , καθάπερ ἐπί ὁ περιφέρεια δείκνυμι ὁ κύκλος . ὁ αὐτός τοίνυν εἰμί ὁ γίγνομαι πυκνός καί μανός καί εἷς ἀμφότερος ὁ ὕλη καί οὖον πρόσληψις καί στερέω κενός ὁ μανός καί πυκνός . εἰμί δέ ὁ μέν πυκνός βαρύς , ὁ δέ μανός κοῦφος καί ὁ μέν ἐπί ὁ ἄνω , ὁ δέ ἐπί ὁ κάτω κινέω . εἰμί οὖν πρός ὁ μανός εἰμί μή προσδέω κενός , οὐδέ πρός ὁ ἄνω κινέω καί εἰμί μή πρός ὁ πυκνός , οὐδέ πρός ὁ κάτω . εἰμί δέ ὁ μέν πυκνός πρός ὁ βαρύς εἰμί καί σκληρός , ὁ δέ μανός πρός ὁ κοῦφος εἰμί καί μαλακός , ἀλλά οὐ ἐπί πᾶς · οὖον γάρ ἅπας ὁ βαρύς καί σκληρός · διαφωνέω γάρ ἐπί σίδηρος καί μόλυβδος . ἐκ δή ὁ εἴρω φανερός , ὡς οὔτε ἀποκεκριμένως κενός εἰμί οὔτε ἀθρόος οὔτε ἐν ὁ σῶμα ὁ μανός οὔτε μήv ὡς ἐγκεράννυμι καί οἷος δύναμις . εἰμί δέ τις βούλομαι πάντως καλέω κενός ὁ ὁ σῶμα ὁ κίνησις αἴτιος καί ὁ βαρύς τίς εἰμί ἢ κοῦφος , ὁ ὕλη ἄν οὗτος λέγω ὁ κενός · οὗτος γάρ εἰμί ὁ μανότης καί πυκνότης δεκτικός , | ὅς ἕπω ὁ βαρύς καί κοῦφος καί ὁ σκληρός καί ὁ μαλακός · οὗτος δέ ὁ μέν φορός αἴτιος καί κίνησις , ὁ δέ πάθος τε καί ἀπάθεια καί ἀλλοίωσις μᾶλλον . περί μέν οὖν κενός διά-ὁρίζω οὗτος ὁ τρόπος . 10 . ἔχω δέ ὁ εἴρω εἰμί σκέπτομαι περί χρόνος · πρωΐ ’τον δέ καλῶς ἔχω διαπορέω περί αὐτός καί διά ὁ ἔξωθεν λόγος , πρότερος εἰμί εἰμί , εἶτα τίς εἰμί ἐφεξῆς . ὅτι μέν οὖν ἢ ὅλως οὐ εἰμί ὁ μόλις εἰμί καί ἀμυδρός , ἐκ ὅδε ἄν τις ὑποπτεύω . σύγκειμαι ἐκ μή εἰμί · ὁ μέν γάρ αὐτός γίγνομαι καί οὐ εἰμί , ὁ δέ μέλλω καί οὔπω εἰμί , ἐκ δέ οὗτος καί μήv καί ἐνιαυτός καί ὁ ἤπειρος καί ὁ ἀτελεύτητος χρόνος · ὁ δέ ἐκ οὐ εἰμί σύγκειμαι οὐ εἰμί ἐκ ἀνάγκη † ἀναγκαῖος . οὐδέ γάρ ὁ νῦν μέρος ὁ χρόνος , ἀλλά πέρας εἰμί . ἔτι πᾶς μεριστός , ἔστω εἄν ὑφίστημι , πάντως αὐτός καί ὁ μέρος ἤ τις ὑφίστημι ὁ καί σύμπας · σύμπας μέν ὡς ἐπί ὁ πηχυαῖος γραμμή , ἔνιοι δέ ὡς ἐπί πόλεμος καί πομπή καί ἀγών . μεριστός δέ εἰμί ὁ χρόνος καί συνεχής μόριον οὐδείς εἰμί ὅλως , ἀλλά ὁ μέν γίγνομαι ὁ δέ μέλλω , ὁ δέ νῦν πρόφημι εἰμί μή μέρος · εἰμί γάρ ἄν καί αὐτός μεριστός καί καταμετρέω ὁ ὅλος καί ἔχω ἄν τίς διάστημα τοιοῦτος γάρ ὁ μέρος ὁ μεριστός ) , ἀλλά οὐδέ σύγκειμαι ὁ χρόνος ἐκ ὁ νῦν , ἀλλά ἐκ ὁ παρέρχομαι καί μέλλω . οὐ ἄρα μέρος ὁ νῦν ὁ χρόνος , ὅλως γάρ καί κατά ἑαυτοῦ ζητητέος περί ὁ νῦν , ὅς διορίζω ὁ παρέρχομαι καί ὁ μέλλω , πῶς ποτός ὑφίστημι , πότερος διαμένω ὁ νῦν εἷς καί αὐτός γίγνομαι ἢ ἄλλος | καί ἄλλος , ὡς ὁ μέν φθείρω ὁ δέ γίγνομαι · ἅμα γάρ εἰμί πλείων ὁ νῦν παντελῶς ἀμήχανος , οὐδέ ἄλλος μέρος τις ὁ χρόνος δυνατός ἅμα πλείων συνυπάρχω ἀλλήλων , εἰμί μή ὁ μέν αὐτός ὡς περιέχω ὁ δέ περιέχω ὑπολαμβάνω , ὡς φημί ἐνίστημι ὁ μείς καί ὁ νουμηνία . ἐπί δέ ὁ ἀκριβῶς νῦν κύριος οὗτος ὑπονοέω οὐ εἰμί · οὖον γάρ εἰμί ὁ μέν περιέχω νῦν ὁ δέ περιέχω νῦν . οὐδέ ὁ μέν πλέω ὁ δέ μικρός , ὥστε ἀνάγκη φθείρω ὁ πρότερος νῦν , ἵνα γίγνομαι ὁ ἐφεξῆς . ἐπεί τοίνυν πᾶς ὁ φθείρω ἐν χρόνος φθείρω , καί ὁ νῦν ἢ ἐν ἑαυτοῦ φθείρω εἄν ἢ ἐν ἄλλος χρόνος . ἀλλά εἰμί μέν ἐν ἑαυτοῦ , ἅμα αὐτός εἰμί τε καί μή εἰμί καί γίγνομαι τε καί φθείρω συμβαίνω , ὥσπερ εἰμί καί οὗτος ὁ ξύλον ἐν ἑαυτοῦ τις φθείρω λέγω καί εἰς ἑαυτοῦ μεταβάλλω . εἰμί δέ ἐν ἄλλος χρόνος , πότερος ἐκεῖνος εἰμί νῦν ἢ ἕτερος ὁ νῦν ; εἴτε γάρ , δύο ἅμα γίγνομαι νῦν , ὁ φθείρω νῦν καί ἐν ὅς φθείρω · εἰμί δέ ἕτερος , ἢ ὁ παρέρχομαι εἰμί ἢ ὁ μέλλω . ἐν οὐδέτερος δέ οὗτος φθείρω δυνατός · ὁ μέν , ὅτι προλαμβάνω ὁ γένεσις ὁ νῦν εἰμί ἐν φθείρω πρίν γίγνομαι ) , ὁ μέλλω δέ , ὅτι οὐδέποτε ἄν φθείρω ὁ νῦν , ἀλλά μέλλω εἄν ἀεί φθείρω · ἀεί γάρ ἐν ὅς φθείρω μέλλω . ἢ τοίνυν οὕτως ἢ μᾶλλον ὅτι ὁ χρόνος ὁ παρέρχομαι καί ὁ μέλλω , ἐν χρόνος δέ φθείρω ὁ νῦν οὖον δυνατός · συμπαρεκτείνω γάρ ἄν ὁ ἀμερής καί μικρός αὐτός ἔχω ποσός τίς διάστημα . καί τοιοῦτος μέν ἁπλόος ἔτι λέγω . εἰμί δέ μή ἔχω ὁ νῦν ἐκ ἀλλήλων μηδέ σύγκειμαι ὁ χρόνος ἐκ ὁ νῦν , ὥσπερ οὐδέ ἐκ ὁ στιγμή ὁ γραμμή , καί ἄλλος ἄτοπος ἀπαντάω . οὖον γάρ , εἰμί ἐν ἄλλος νῦν φθείρω ὁ νῦν , πάντως μεταξύ ἑαυτοῦ καί ἐν ὅς φθείρω χρόνος εἰμί , ὥσπερ ἐν ὁ μεταξύ ὁ σημεῖον γραμμή ; οὗτος δέ πᾶς ὁ χρόνος ὑπάρχω ὁ νῦν . ἀλλά ἤπειρος ἐν ὁ μεταξύ χρόνος ὁ νῦν , εἰ διότι συνεχής ὁ χρόνος καί εἰς ἤπειρος διαιρετέος · εἰμί ἄρα πλείων καί ἤπειρος . εἰμί μέν τοίνυν ἄλλος καί ἄλλος ὁ νῦν , τοσοῦτος ἄτοπος ἀναφαίνω . εἰμί δέ αὐτός ἀεί διαμένω , πρῶτος μέν πῶς συνεχής εἰμί καί διά πᾶς ὁ χρόνος οὐ εἰς δύο πέρας διάστιξις ἀλλά εἰς εἷς ; καί μάλιστα ὅταν περαίνω νοέω ὡς ὁ μήv καί ἐνιαυτός · πῶς γάρ εἷς εἰμί καί αὐτός ὁ νῦν , ἀπό ὅς τε ἄρχω ὁ μήv καί εἰς ὅς τελευτάω ; οὐδείς τε ὅλως διαιρετός περαίνω ἐπί ἕτερος μέρος πέρας εἰμί , οὖον γραμμή , οὐ ἐπιφάνεια σῶμα δύο δέ εἰμί αὐτός καί εἷς διαμένω ὁ νῦν , ἅμα δέ λέγω καί εἰμί καί γίγνομαι ὁ κατά ὁ αὐτός χρόνος ἢ εἰμί ἢ γίγνομαι , ὁ παλαιός ὁ ἄρτι καί ὁ νέος ὁ πρέσβυς εἰμί εἄν ἅμα , ὁ Νηλεύς καί ὁ Καῖσαρ βασίλειος · οὐδέ γάρ ὅλως εἰμί τίς παροίχομαι , εἰμί διαμένω ὁ νῦν εἷς ἀκριβῶς . ἐκ ὅς μέν οὖν εἰμί κατασκευάζω , ὅτι μή εἰμί ὁ χρόνος , εἴρω τοσοῦτος . ὁ δέ πρότερος παραδίδωμι περί ὁ χρόνος τοσοῦτος ἀπέχω ὁ δῆλος ὅτι ποιέω ὑπέρ αὐτός , ὥστε ἐπιχειρέω ὁ οὐσία ὁ χρόνος διδάσκω ἀμφισβητέω αὐτός ποιέω καί ὁ ὕπαρξις ἐκ ἴσος ὁ ἄρτιος ὑπό ἐγώ εἴρω . πῶς γάρ οὐ ἀσαφής καί ἀλλόκοτος ὁ λέγω ; ὅπου γε τις δοκέω ὁ ὁ ὅλος σφαῖρα χρόνος εἰμί , διότι ἐν χρόνος ὁ πᾶς καί ἐν ὁ οὐρανός ὁ πᾶς · ὅς πρῶτος μέν αἰτιάομαι ἄν τις ἀγνοέω ὁ ὁμωνυμία ὁ ἐν τις , εἶτα οὕτως ἤπειρος ἔχω ὁ ἀναλυτικός , ὥστε μή καταμανθάνω ὁ μοχθηρία ὁ σχῆμα , διά ὅς αὐτός ὑπολαμβάνω ὁ χρόνος τε εἰμί καί ὁ σφαῖρα ὁ οὐρανός καί ἄλλος πολύς καί ἀδύνατος . ὁ χρόνος μέν γάρ μέρος ὁ παρέρχομαι καί ὁ μέλλω , ὁ σφαῖρα δέ οὖον , καί ὁ μέν γίγνομαι , ὁ δέ εἰμί , καί ὁ μέν οὐσία , ὁ δέ οὖον · ἀλλά οὗτος εὐήθης ἴσως ἐπί πλέω ἐξετάζω ὁ δόξα λίαν εἰμί ἁπλόος καί ἀρχαῖος . ἕτερος δέ οὖον κατά ἑαυτοῦ διά οὗτος ὁ οὐρανός , ἀλλά ὁ περιφορά ὁ πᾶς οὐρανός ὁ χρόνος ποιέω , κατά ὅς πρῶτος μέν ἡμέρα χρόνος οὐ εἰμί οὐδέ νύξ κατά ἑαυτοῦ · οὐδείς γάρ οὗτος περιφορά ὁ πᾶς οὐρανός , ἀλλά ὁ ἡμισφαίριον καί μέρος ὁ ὅλος περιφορά . πρός οὗτος δέ ὁ μέν περιφορά ὁ πᾶς οὐ ἁπλόος ἀλλά ἐκ πλείων κίνησις καί τίνω ἐναντίος , ὁ χρόνος δέ εἷς καί Ἀπλοῦς καί κίνησις μέν οὐ ὅμοιος ὁ πᾶς οὐρανός , ἀλλά καί ταχύς αὐτός καί βραδύς , ταχύς μέν περί ὁ ἰσημερινός , βραδύς δέ περί ὁ πόλος , ὁ χρόνος δέ ἅπας ὁ αὐτός . πῶς δέ ἐν γῆ ὁ χρόνος ; πῶς δέ ἐν θάλασσα ; οὖον γάρ δή καί οὗτος συμπεριφέρω ὁ πᾶς . εἰμί δέ , ὥσπερ αὐτός Πλάτων ποιέω , δεσμώτης τις ἐκ παῖς ἐν ὑπόγειος οἴκησις διαζῶ ὑποτίθημι , οὗτος πῶς εἰμί αἴσθησις χρόνος ὅς οὐ εἰμί αἴσθησις ὁ περιφορά ὁ πᾶς ; ἔτι εἰμί πλείων εἰμί ὁ οὐρανός καθάπερ Δημόκριτος λέγω , πλείων εἄν εἰμί ἅμα καί χρόνος καί ἐν ὁ αὐτός , ἀλλά ἄλογος · κινέω μέν γάρ ἅμα δύναμαι εἰμί πλείων ἐν ὁ αὐτός , χρόνος πλείων δέ οὐρανός ] οὖον δυνατός · πλήν δέ καί πρό ὁ γίγνομαι ὁ οὐρανός ὁ κίνησις ἄτακτος ὑποτίθημι οὖον συμπαράγω καί χρόνος πρό ὁ περιφορά ὁ πᾶς · πᾶς γάρ κίνησις ἐν χρόνος , κἀν τάσσω ἄν ἄτακτος εἰμί . ἀλλά οὗτος μέν οὖον πολύς λόγος προσδέω . ὁ δέ καθόλου μᾶλλον ἐπισκεπτέος , εἰμί δύναμαι κίνησις εἰμί καί μεταβολή τις ὁ χρόνος . ὁ μέν οὖν ἕκαστος κίνησις ἐν ὁ κινέω μόνος εἰμί καί ὅπου εἄν εἰμί ὁ κινέω ( οὖον περιγράφω γάρ ὁ οὐσία κινέω ) , ὁ δέ χρόνος ὁμοίως καί πανταχοῦ καί παρά πᾶς . ἔτι δέ ὁ κίνησις μέν ταχύς εἰμί καί βραδύς , χρόνος δέ οὖον · ὅσπερ οὖον χαλεπός ἐπιδείκνυμι . ὁ μέν γάρ ταχύς καί βραδύς ὁρίζω χρόνος · ταχύς μέν γάρ εἰμί ὁ ἐν μικρός χρόνος πλείων διάστημα κινέω , βραδύς δέ ὁ ἐν πλείων μικρός · ὁ χρόνος δέ οὐ ὁρίζω χρόνος · οὖον γάρ οἷος τε ἐν ὀλίγος χρόνος πολύς γίγνομαι χρόνος ἢ ἔμπαλιν . οὖον μόνος δέ κατά ὁ ποιός , τουτέστι κατά ὁ ταχύς καί βραδύς , διαφέρω ὁ κίνησις καί ὁ χρόνος , ὅτι ὁ μέν ὑπάρχω ὁ δέ οὖον , ἀλλά κατά ὁ ποσός ὁ αὐτός τρόπος . ὁ μέν γάρ κίνησις καί ὁ ποσός ὁρίζω χρόνος ( μακρός γάρ | καί πολύς κίνησις ὁ ἐν πολύς χρόνος καί ὀλίγος ὁ ἐν ὀλίγος χρόνος ) , ὁ χρόνος δέ οὐδέ ὁ ποσός ὁρίζω χρόνος · λέγω μέν γάρ καί πολύς καί ὀλίγος χρόνος , ἀλλά οὐ κατά ὁ ἐπί χρόνος ἀναφορά , ὥσπερ ὁ κίνησις , ἀλλά ἕτερος τρόπος , ὡς ἐφεξῆς μανθάνω . ὅτι μέν τοίνυν οὐ εἰμί ὁ κίνησις ἢ μεταβολή τις ὁ χρόνος , φανερός ἐκ τ εἰμί εἴρω . 11 . ἀρά οὖν οὐδέ ὅλως κινέω προσήκω , οὐδέ ἐγγύς ποῦ κίνησις αὐτός ζητητέος , ἀλλά μᾶλλον στάσις καί ἠρεμία ; πῶς οὖν οὗτος ἄν τις ἐξευρίσκω , ἐννοέω εἰμί δοκέω , πότε καί πῶς ἔχω αἰσθάνομαι ὁ χρόνος . τάχα δέ ἄν οὗτος γίγνομαι φανερός . ἀναμιμνήσκω γάρ , εἰμί [ ποτός ] ἐκ χρόνος πολύς ποτός καί συνεχής ἀγρυπνία βαθύς ὕπνος καθεύδω , οἷος ὁ ποιητής ἐπί Ὀδυσσεύς φημί , νήγρετος ἡδύς θάνατος προσέοικα · τηνικαῦτα οἶδα , ὅτι ἐν νύξ ἡμέρα συνάπτω καθεύδω ὅμως ἐξεγείρω οἴομαι μηδείς μεταξύ γίγνομαι χρόνος . τοιοῦτος δέ τίς καί ἐν Σαρδώ μυθολογέω συμβαίνω ὁ λέγω καθεύδω παρά ὁ ἥρως ὅταν ἐγείρω · οὔτε γάρ οὗτος ὁ χρόνος λαμβάνω αἴσθησις , ὅς ἀναλίσκω ἐν ὁ ὕπνος , ἀλλά συνάπτω ὁ πρότερος νῦν ὁ ὕστερος νῦν καί εἷς ποιέω ἐξαιρέω ὁ μεταξύ διά ὁ ἀναισθησία . ὥσπερ τοίνυν ὅταν κατά ἀλήθεια εἰμί αὐτός καί εἷς ὁ νῦν , οὐ εἰμί χρόνος , οὕτως καί ὅς οὐ εἰμί μέν εἷς , δοκέω δέ , οὐδέ χρόνος εἰμί δοκέω · ὅλως γάρ , ὅταν ἢ μηδείς αὐτός μεταβάλλω καί κινέω ὁ λανθάνω ἑαυτοῦ μεταβάλλω καί κινέω , οὐδείς αἴσθησις ἔχω χρόνος , οὗτος καί λανθάνω νύξ ἐπέρχομαι πολλάκις καί ἄσιτος διάγω , ὅταν ἐνεργέω τίς μετά ἡδονή καί πρόσκειμαι πρός ὁ ἔργον διά μέν ὁ ἡδονά μή κάμνω ὑπό ὁ κίνησις , διά δέ ὁ μή κάμνω μηδέ αἰσθάνομαι ὁ κίνησις , ἐπεί ὅσος γε ὁ ἐνέργεια σύν πόνος καί ἀλγηδών , οὗτος διά ὁ σφόδρα αἰσθάνομαι ὁ κίνησις σφόδρα αἰσθάνομαι καί ὁ χρόνος . διά οὗτος καί ὁ νοσέω μείζων ὑπολαμβάνω ὁ ἡμέρα καί φροντίζω ἀναβοάω εἰμί χέω βασιλεύς ὁ χρῆμα ὁ νύξ ὅσος . ἐκ δή πᾶς ὁ εἴρω δῆλος εἰμί , ὡς ὁ ὁ κίνησις αἴσθησις συνυφίστημι καί ὁ ὁ χρόνος καί συζεύγνυμι ἐκεῖνος καί συναρτάω ἀκριβῶς . δῆλος οὖν , ὡς οὐ εἰμί ὁ χρόνος ἄνευ κίνησις , ἄνευ κίνησις δέ οὐ ὅς τρόπος οἴομαι Γαληνός , ἐπεί κινέω νοέω ὁ χρόνος · οὗτος γάρ ὑπολαμβάνω λέγω Ἀριστοτέλης , ἀλλά ἐπεί ὁ ὁ κίνησις ἔννοια συναρτάω ὁ ὁ χρόνος . τίς οὖν μάτην ἀθλέω πρός οὗτος δῆθεν ἀντιλέγω ἐπιχειρέω ; καί γάρ ὁ ἀκίνητος , φημί , νοέω κινέω , οἷος ὁ πόλος ὁ κόσμος καί ὁ κέντρον ὁ γῆ , καί ὅμως οὐ εἰμί οὗτος μετά κίνησις χρή γάρ καί ἀκούω διαρρήδην λέγω Ἀριστοτέλης ἄμα γάρ κίνησις αἰσθάνομαι καί χρόνος . πλεῖστος δέ δήπου διαφέρω ἢ διά οὗτος κίνησις τίς ὁ χρόνος ὑπολαμβάνω , διότι ὁ ὁ κίνησις ἐπίνοια συναρτάω , ἢ διά οὗτος , ὅτι κινέω νοέω ὁ χρόνος , ἀλλά οὗτος μέν ἐν πολύς τοιοδτος . ἐγώ δέ ἀναλαμβάνω λέγω , ὡς , εἴπερ τότε | μέν οὐ αἰσθάνομαι χρόνος , ὅταν μηδείς αἰσθάνομαι μεταβολεύς , ἀλλά ἐν εἷς καί ἀδιαίρετος φαίνω ὁ ψυχή μένω κατάστημα , ὅταν δέ αἰσθάνομαι καί ὁρίζω ὁ μεταβολή , ὅτι τοσόσδε , τότε ὑπολαμβάνω γίγνομαι ὁ χρόνος , φανερός ὡς οὐ εἰμί ἄνευ μεταβολεύς καί κίνησις ὁ χρόνος , ἐπεί , ἄν ἠρεμέω αὐτός καί μηδέ ὁστισοῦν μεταβάλλω , ἐννοέω δέ κίνησις μόνος τις , συνεννοέω εὐθύς καί χρόνος . καί γάρ ἄν σκότος εἰμί καί μηδείς διά ὁ σῶμα πάσχω , φαντάζω δέ ἄλλος ὁ καί ἑαυτοῦ ὁδοιπορέω ἢ πλέω ἢ γυμνάζω ἢ πολεμέω , εὐθύς ἐγώ καί χρόνος δοκέω γίγνομαι . οὖον μόνος δέ ὁ χρόνος ἀκολουθέω τῆ κινέω , ἀλλά καί ὁ κίνησις ὁ χρόνος . πάλιν γάρ , ὅταν χρόνος τις δοκέω γίγνομαι , ἅμα καί κίνησις τις γίγνομαι δοκέω . οἷος δύος ὥρα παρέρχομαι . πόθεν οὗτος δῆλος ; βαδίζω τοσονδί , γράφω τοσονδί’ . ἀχώριστος ἄρα ἑκάτερος . ὁ μέν οὖν πρότερος λόγος οὐ εἰμί αὐτός κίνησις φημί καί χρόνος , ὁ δέ ἐφεξῆς οὐ εἰμί ὁ χρόνος δίχα κίνησις . ἆρα οὖν τίς συμβαίνω ἢ πάθος ὁ ὑπάρχω ὅλως τίς ὁ κινέω θετέος ὁ χρόνος ; καί γάρ αὐτός ἀχώριστος μέν ὁ ὑπόκειμαι , οὖον ὁ αὐτός δέ . λέγω οὖν ἄνωθεν ἀναλαμβάνω · πᾶς ὁ κινέω κατά τόπος , ὥσπερ ἐκ τις εἰς τίς κινέω , οὗτος καί ἐπί τις διάστημα , πᾶς δέ διάστημα συνεχής , πᾶς ἄρα κινέω κατά τόπος ἐπί συνεχής κινέω διάστημα . οὗτος τοίνυν αἴτιος λέγω ὁ καί ὁ κίνησις εἰμί συνεχής · συμπαρεκτείνω γάρ ὁ μέγεθος καί συμπαρισόομαι ὁ διάστημα καί αὐτός ὑπομένω μή ὑπομένω . ὥσπερ δέ ὁ κίνησις διά μέγεθος συνεχής , οὕτως ὁ χρόνος διά ὁ κίνησις . ὁ μέν δή συνεχής οὕτως ὑπάρχω ὁ κινέω τε καί ὁ χρόνος διά ὁ μέγεθος πρῶτος , ἐπί ὅς γίγνομαι ὁ κίνησις , λέγω δέ τίς καί πρότερος καί ὕστερος ἐν ὁ μέγεθος . πρότερος μέν ὅδε ὁ σημεῖον , ὕστερος δέ ὅδε κατά ὁ θέσις , οἷος ἀπό ὁ ἀθλοθέτης ἐπί ὁ πέρας ὁ στάδιος . ἐπεί δέ ἐν ὁ μέγεθος ὁ πρότερος εἰμί καί ὁ ὕστερος , ἀνάγκη ἐν κινέω εἰμί ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος · πρότερος γάρ ὁ κίνησις ὁ κατά ὁ πρότερος σημεῖον , ὕστερος δέ κατά ὁ ὕστερος . ἀλλά ἐπί μέν ὁ μέγεθος ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος ἅμα τε εἰμί καί συνυπάρχω · ἅμα γάρ ὅδε ὁ σημεῖον καί τοδί , ἐπί δέ ὁ κίνησις ἀεί ὁ πρότερος ἀπόλλυμι καί οὐ ἀναμένω ὁ ἐν κινέω πρότερος , εἰμί μή ἐν ὁ μέγεθος πρότερος εἰμί , οὖον μήv ὑπομένω γε ὥσπερ ἐκεῖνος · ὥσπερ γε καί ὁ συνεχής ὑπάρχω μέν ὁ κινέω διά ὁ πρότερος ὑπάρχω ὁ διάστημα , οὖον μήv ὁ αὐτός τρόπος · ἐκεῖνος μέν γάρ ἅπας συνυφίστημι , ὁ κινέω δέ οὖον . ὅτι μέν τοίνυν ὑπάρχω ὁ πρότερος τε καί ὕστερος ἐν κινέω καί διά τίς , φανερός ἐκ ὁ εἴρω · πότερος δέ κίνησις ] αὐτός ὁ διαφέρω ὁ κίνησις , ἐπισκεπτέος . ἢ ὁ μέν ὑπόκειμαι κίνησις ἄμφω ὁ πρότερος καί ὕστερος , ὁ λόγος δέ διαφέρω ὁ κίνησις . οὖον γάρ αὐτός κινέω τε εἰμί καί πρότερος τε καί ὕστερος , ὥσπερ καί ὁ ὁ θέσις πρότερος τε καί ὕστερος ὁ μέν ὑπόκειμαι μέγεθος , ὁ δέ εἰμί πρότερος καί μέγεθος εἰμί οὖον αὐτός · ὁ μέν γάρ πρότερος ἀποδίδωμι ὁ κατά τόπος θέσις συμπαράληψις , ὁ μέγεθος δέ ὁρίζω οὖον συμφαίνω ὁ | τόπος . ὁμοίως τοίνυν διαφέρω ὁ λόγος κίνησις τε καί ὁ ἐν αὐτός πρότερος καί ὕστερος · κίνησις μέν γάρ ὁρίζω φημί ἐντελέχεια ὁ κινητής , ὁ δέ ἐν αὐτός πρότερος τε καί ὕστερος ζητητέος ἕτερος λόγος . ὥσπερ οὖν ὁ πατήρ ὁ μέν ὑπόκειμαι Σωκράτης , οὖον αὐτός δέ ὁ πατήρ εἰμί καί ὁ Σωκράτης , καί ὥσπερ ὁ πέντε ὁ μέν ὑπόκειμαι ξύλον , ὁ μέντοι πέντε αὐτός εἰμί καί ἄλλος τίς εἰμί παρά ὁ ξύλον ( ἀριθμός γάρ ὁ πέντε καθό πέντε , ἀλλά οὐ ξύλον ) , οὗτος καί ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος ἐν κινέω ὁ μέν ὑπόκειμαι κίνησις ἄμφω , ὁ μέντοι γε εἰμί αὐτός πρότερος τε καί ὕστερος ἄλλος τίς εἰμί καί οὖον κίνησις . τίς οὖν ὁ εἰμί αὐτός , ζητητέος , καθό διαφέρω ὁ κίνησις , ἐπισκεπτέος δέ , πῶς νοέω ὁ πρότερος τε καί ὕστερος ἐν κινέω . ὥσπερ τοίνυν ἐπί ὁ γραμμή , ἠώς μέν ἄν εἷς αὐτός καί συνεχής πᾶς νοέω , οὖον νοέω αὐτός ὁ μέν τίς πρότερος ὁ θέσις μέρος , ὁ δέ ὕστερος , ὅταν δέ διαιρέω καί ὁρίζω ὁ σημεῖον , εὐθύς ὁ μέν τίς πρότερος ὁ θέσις μέρος ποιέω ὁ δέ ὕστερος , οὕτως καί ἐπί ὁ κίνησις οὐ ἄλλως νοέω ὁ πρότερος ἐν αὐτός καί ὁ ὕστερος , εἰμί μή διαιρέω αὐτός καί διορίζω εἰς μέρος καί λαμβάνω αἴσθησις ὡς ἄλλος καί ἄλλος . πότερος ἐν αὐτός στιγμή διαιρέω ; καί πῶς ; οὖον γάρ ἔχω θέσις · ἀλλά † τις θέσις · οἷος γράφω νῦν ἐγώ συνεχῶς καί ὑπόκειμαι κινέω ὁ χείρ μή διαλείπω ὅλως . λέγω τοίνυν πρότερος εἰμί κίνησις ὅς κινέω , ὅς κινέω . τίς δήποτε ; ὅτι | τοίνυν ὁ μέν πληρόω , εἷς δέ ἄρχω . εὑρίσκω τοίνυν ὁ ὁ κίνησις δυνατός διαιρέω καί τίς λαμβάνω ἄν ἐπί αὐτός οἷος σημεῖον ἐπί γραμμή , ὅς ὁ μέν αὐτός μέρος εἰμί πέρας , ὁ δέ ἀρχή . ἄγω . εἰμί δή πάλιν καί δίς βούλομαι ὁ κίνησις ὁ χείρ διαιρέω , πότερος αὐτός χράω νῦν , ὅς καί πρότερος χράω , ἢ ὁ πάρειμι νῦν , ὅς νῦν λέγω , μᾶλλον δέ ὅς μή δύναμαι τις εἶπον ; δῆλος οὖν , ὡς ἕτερος καί ὁ πάρειμι . οὗτος δή ὁ νῦν τίς μέν πρότερος εἶπον εἄν , τίς δέ ὕστερος ; ἢ πρίν σύ ἀποκρίνω γράφω , ὅτι πρότερος μέν , ὅς πρότερος χράω εἰς ὁ τομή ὁ κίνησις , ὕστερος δέ , ὅς μετά οὗτος . διά τίς οὖν πρότερος ἐκεῖνος ὅδε ; ἆρα ὅτι ὁ σελίς ἐνθάδε γράφω , ὁ δέ ἐνθάδε ; εἰμί οὖν μή γράφω ὅλως , οὐ ἄν εἰμί πρότερος , ὁ δέ ὕστερος ; ἀλλά γελοῖος . ἀλλά διά τίς ; φανερός οὖν , ὅτι ὁ μέν πρότερος παρέρχομαι , ὁ δέ ἐφεξῆς . ὅταν τοίνυν διαιρέω ὁ κίνησις καί ὁ νῦν τέμνω εἰς πολύς , τίς ποιέω ἄλλος ἢ χρόνος εἴρω καί χρόνος μέρος ; ὁ γάρ παρέρχομαι καί ὁ μέλλω , ἐκ ὅς ὁ χρόνος , οὐδείς ἄλλος εἰμί ἢ ὁ πρότερος τε καί ὁ ὕστερος ὁ κίνησις , ὁ ὁ νῦν ἀεί διορίζω καί ἀριθμέω ὡς ἄλλος καί ἄλλος . αὐτός ἄρα χρόνος τε καί ὁ πρότερος τε καί ὕστερος ἐν κινέω , ὅταν διορίζω καί ἀριθμέω , διορίζω δέ οὐ ἄλλως , ἢ ὅταν δύο προσπίπτω ὁ Ψυχή ὁ νῦν , ὁ μέν ὡς πρότερος καί πρότερος κίνησις πέρας , ὁ δέ ὡς ὕστερος καί ὡς ὕστερος , καί ὥσπερ ὅταν ἄκρος αὐτός καί ἕτερος ὁ μέσος νοέω · ὅταν γάρ ὁ νόος ἀναμιμνήσκω ὁ νῦν , ὅς χθές εἶπον , ἕτερος πάλιν εἶπον ὁ σήμερον , τότε καί χρόνος εὐθύς ἐννοέω ὑπό ὁ δύο νῦν ὁρίζω οἷος ὑπό πέρας δύο , καί , οὗτος λέγω , ὅτι ποσός εἰμί πεντεκαίδεκα ὥρα ἢ ἑκκαίδεκα , οἷος ἐκ ἤπειρος γραμμή πηχυαῖος δύο σημεῖον ἀποτέμνω . ἐξαρκέω μέντοι γε πολλάκις καί εἷς ὁ νῦν προσπίπτω ὁ Ψυχή πρός ὁ γνωρίζω χρόνος , ἀλλά οὐ ἀπλόος , ἀλλά ὅταν ὡς πέρας καί ἀρχή · γίγνομαι γάρ καί τηνικαῦτα πρότερος τε καί ὕστερος συναίσθησις · ὅς μέν γάρ πέρας , οὗτος πρότερος · ὅς δέ ἀρχή , οὗτος ὕστερος · ὥστε δῆλος εἰμί , ὅτι πανταχόθεν ὁ ὁ χρόνος φύσις ἀναφαίνω ὁ ἵημι ἔχω ἐν ὁ διαλαμβάνω ὁ πρότερος τε καί ὕστερος ὁ κίνησις . ὁ πρότερος ἄρα καί ὁ ὕστερος ἐν κινέω χρόνος εἰμί , ὅταν διαλαμβάνω ὡς ἄλλος καί ἄλλος , τουτέστιν ὅταν ἀριθμέω · ὁ γάρ ἀριθμός οὐ εἷς οὐδέ αὐτός παντάπασι εἰμί , ἀλλά ὁ ἔχω ἄλλος καί ἄλλος . οὐ ἄρα ὁ κίνησις ὁ χρόνος εἰμί , ἀλλά ὁ ἀριθμέω ὁ κίνησις κατά ὁ πρότερος τε καί ὕστερος . συνάγω δή ὁ εἴρω ὁ χρόνος ἀφοριστέον , ὅτι εἰμί ἀριθμός κίνησις κατά ὁ πρότερος καί ὕστερος . ὅτι μέν οὖν ἀριθμός , οὗτος σημεῖον . πᾶς πλέω ἢ μικρός ἀριθμός κρίνω , ἀριθμός ἄρα τις ὁ χρόνος . ὅτι δέ κατά ὁ πρότερος καί ὕστερος ἀναγκαῖος προστίθημι , ἐκεῖθεν δῆλος · ἀριθμέω γάρ κινέω καί πλείων ἅμα ὡς ἐπί σύ , φέρω , ὅτι καί αὐξάνω καί θερμαίνω καί προβαίνω τόπος ἐκ τόπος καί ὅτι τρεῖς ἅμα κινέω κινέω , ἀλλά οὐ ὁ τοιοῦτος ἀριθμός ὁ κίνησις χρόνος εἰμί , ἀλλά ὁ κατά | ὁ πρότερος τε καί ὕστερος . οὖον δεῖ δέ θαυμάζω , εἰμί ὁ ἀριθμέω ὁ κίνησις χρόνος εἶπον ἐν ὁ ὁρισμός ὁ ἀριθμός μεταλαμβάνω · λέγω γάρ καί ὁ ἀριθμέω ἀριθμός , ὡς καί ὁ μετρέω μέτρον · διχῶς γάρ καί ὁ μέτρον , ὅς μετρέω , οἷος ὁ χοῖνιξ ὁ Ξυλίνη καί ὁ χοεύς ὁ κεράμειος , καί ὁ μετρέω ἀπό αὐτός , ὁ σῖτος ὁ ἐν ὁ χοῖνιξ καί ὁ οἶνος ὁ ἐν ὁ χοῦς · ἐσθίω γάρ χοῖνιξ οὖον ὁ ξύλινος καί χοῦς πίνω οὖον ὁ χάλκεος . οὕτως δέ καί ἀριθμός οὐ ὁ ἐκ ὁ μόνος μόνος , ἀλλά καί ὁ ἀριθμέω · ἐκεῖνος μέν γάρ διορίζω καί οὖον συνεχής καί οὐδέ εἄν ὁ οὐσία σημαίνω ἐγώ ὁ χρόνος , ἀλλά μᾶλλον ἔργον καί τίς ποιέω , ὁ δέ ἀριθμέω οὐδείς κωλύω καί συνεχής εἰμί , ὡς ὁ ἑνδεκάπηχυς δόρυ . Γαληνός δέ οὖον προσεκτέος οἴομαι ὁ χρόνος ἀφορίζω διά αὐτός · πολύς γάρ ἐξαριθμέω σημαίνω ὁ πρότερος τε καί ὕστερος ὁ μέν ἄλλος οὐ ἐφαρμόζω φημί ὁ ὁρισμός , ὁ κατά χρόνος δέ μόνος , ὥστε εἰμί ὁ χρόνος ἀριθμός ὁ κίνησις κατά χρόνος . ἀλλά ἰστέον , ὅτι ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος ἐν κινέω οὖον διά ὁ χρόνος ὁ μέν πρότερος εἰμί , ὁ δέ ὕστερος , ἀλλά αὐτός μᾶλλον ποιέω ὁ ἐν χρόνος πρότερος καί ὕστερος , γίγνομαι δέ ἐκ ὁ κατά μέγεθος καί ὁ θέσις , παρά ὅς καί ὁ συνεχής ἔχω · καί οὗτος διαρρήδην φημί Ἀριστοτέλης · ὁ δή πρότερος τε καί ὕστερος ἐν τόπος πρότερος εἰμί , ἐνταῦθα μέν ὁ θέσις · ἐπεί δέ ἐν ὁ μέγεθος , | ἀνάγκη καί ἐν κινέω . ἀλλά καίω δίδωμι μηδέ ἄλλος σημαίνω ὁ πρότερος τε καί ὕστερος ἐν κινέω ὁ ὁ κατά χρόνος , ὡς οἴομαι , τίς δέ ἄτοπος ἐκ ὅδε συμβαίνω ; οὐδέ γάρ ἐγώ ἄλλος τίς λέγω εἰμί ὁ χρόνος ἢ ὁ πρότερος τε καί ὕστερος ἐν κινέω , πᾶς δέ ἀνάγκη αὐτός σημαίνω ὁ ὁρισμός ὁ ὄνομα , ὥστε λανθάνω οὗτος μέμφομαι ὁ λόγος , διά ὅς μᾶλλον χρή αὐτός ἀποδέχομαι . καί ὁ γίγνομαι δέ ἄλλος καί ἄλλος ἀεί ὁ χρόνος ὑπάρχω διά ὁ κίνησις · ἀεί γάρ ὁ κίνησις ἄλλος καί ἄλλος . ἀλλά ὅταν γε πλείων ἅμα γίγνομαι κινέω , οἶος Ἀθήνη τε καί Μεγαροῖ ἐν Κόρινθος , πῶς οὐκέτι πλείων γίγνομαι χρόνος ; ὅτι ὁ νῦν ὁ αὐτός πανταχοῦ . κατά οὗτος δέ καί ὁ ἕτερος καί αὐτός νοέω ὁ χρόνος καί εἷς μέν χρόνος , ὅταν εἷς ὁ νῦν , πλείων δέ , ὅταν πλείων καί διαφέρω , πλείων δέ καί διαφέρω γίγνομαι ὁ νῦν , ὅταν ὁ μέν ὡς πρότερος , ὁ δέ ὡς ὕστερος λαμβάνω , ὅς καί ἀπορέω ἄν τις , πῶς ποτός καί διαφέρω γίγνομαι ὁ τοιοῦτος νῦν · εἷς γάρ ὁ φύσις ἐν ἄμφω ὑποφαίνομαι , κἀν ὁ μέν ὡς πρότερος νοέω , ὁ δέ ὡς ὕστερος , εἰμί μή καί Σωκράτης ἕτερος , ὅταν ἐν Λύκειον καί ὅταν ἐν ἀγορά , καθάπερ ὁ σοφιστής λαμβάνω . ἢ ὥσπερ Σωκράτης ὁ μέν ὑπόκειμαι αὐτός , ἄν τε ἐνθάδε ἄν τε ἐκεῖσε μετακινέω , ὁ λόγος δέ ἕτερος οὖον γάρ αὐτός ὁ ἐν Λύκειον τε εἰμί καί ὁ ἐν ἀγορά ) , οὕτως καί ὁ νῦν ; εἷς μέν ὁ φύσις καί ὁ οὐσία κατά ὁ ὑπόκειμαι , διαφέρω δέ ὁ λόγος · ἧλος γάρ ὁ λόγος ὁ νῦν , ὅς πρός ὁ ἵππος λέγω ὁ Ἕκτωρ νῦν ἐγώ ὁ κομιδή ἀποτίνω , καί ἄλλος οὗτος ὁ νῦν γράφω . ἵνα γάρ μᾶλλον μανθάνω , ὅς λέγω , μικρός ἄνωθεν ἀναληπτέον . λέγω ὁ μέν μέγεθος ὁ κίνησις ἀκολουθέω , ὁ κινέω δέ ὁ χρόνος . εὔλογος τοίνυν καί ὁ ἀρχή οὗτος καί οἷος ὁ ποιητικός καί ὁ γεννητικός ἀλλήλων ἕπω · ποιητικός δέ μέγεθος μέν ὁ στιγμή , κίνησις δέ ὁ φέρω , χρόνος δέ ὁ νῦν . ὥσπερ τοίνυν εἷς στιγμή καί ὁ λίθος εἷς , ἄν τε ἐνθάδε ἄν τε ἀλλαχοῦ μεταφέρω , ὁ λόγος δέ διαφέρω , οὗτος δέ καί ὁ νῦν . ὁ γάρ φέρω ἀκολουθέω ὁ νῦν , ὥσπερ ὁ χρόνος ὁ φορός , καί γνωρίζω ὁ νῦν οὐ ἄλλος τις ἢ ὁ φέρω · ἀριθμέω γάρ ὁ πρότερος τε καί ὕστερος ὁ κίνησις κατά ὁ ὁ φέρω μετάβασις · οὖον γάρ εἄν διακρίνω οὗτος Μένων ὁ φέρω , ἀλλά ἐπεί ὁ φέρω ποτέ μέν κατά ὁ πρότερος γίγνομαι τόπος , ποτέ δέ κατά ὁ ὕστερος , διά οὗτος καί ὁ κίνησις γίγνομαι ὁ μέν πρότερος ὁ δέ ὕστερος , ὁ δέ ἀριθμέω πρότερος τε καί ὕστερος ὁ νῦν εἰμί , ὥστε καί ἐν οὗτος ὁ μέν ὑπόκειμαι αὐτός ὁ πρότερος νῦν καί ὁ ὕστερος , ὁ λόγος δέ ἕτερος · αὐτός γάρ ὁ ἀριθμητός αὐτός εἰμί καί ὡς ἄλλος καί ἄλλος διαλαμβάνω δίδωμι αὐτός ὁ κατά ὁ λόγος διαφορά . ὥσπερ δέ ὁ φορός ὁ φέρω γνώριμος ( ὅδε γάρ τίς εἰμί καί οὐσία ) , οὕτως καί ὁ χρόνος ὁ νῦν · ἐν ὑπάρχω γάρ οὗτος μόνος καί οἷος ὅδε . φανερός δέ , ὅτι καί ἀλλήλων | ἀντακολουθέω ὁ νῦν καί ὁ χρόνος καί ὅτι θατέρου μή εἰμί οὐδέ ἕτερος εἰμί · ὁ χρόνος γάρ εἰμί ὁ νῦν ἀριθμός · οἷος γάρ μονή ὁ χρόνος ὁ νῦν · καί ὥσπερ ὁ μονή ὁ πάλιν καί πάλιν λαμβάνω ποιέω ὁ ἀριθμός , οὗτος καί ὁ νῦν ὁ χρόνος , καί ὥσπερ ὁ μονή αὐτός μέν ἀδιαίρετος , διαιρετός δέ ποιέω ὁ ἀριθμός , οὐτάω καί ὁ νῦν πάλιν ὁ χρόνος · ὁ διαφορά δέ ἐν ὁ ὁ ὁ μέν συνεχής , ὁ δέ διορίζω ποιέω . καί συγχέω δή ὁ νῦν χρόνος καί διαιρέω καθάπερ ὁ φέρω ὁ φορός · καί γάρ ὁ φορά εἷς καί συνεχής ὁ ὁ φέρω εἷς εἰμί , εἷς δέ οὐ ἁπλόος · δύναμαι γάρ ὡς μέν ὅδε τίς καί σῶμα εἷς εἰμί οἷος λίθος ἢ ξύλον , ὡς φέρω δέ μή , ἐάν διαλιμπάνω κινέω · οὐκέτι γάρ τότε εἷς καί συνεχής ὁ κίνησις καίτοι ὁ φέρω εἷς εἰμί , ἀλλά ὅταν ὡς φέρω εἷς ὑπάρχω , οὗτος δέ ὅταν μή ἠρεμέω μεταξύ · τότε γάρ καί διορίζω ὁ πρότερος τε καί ὕστερος κίνησις καί πάλιν συγχέω , καθάπερ γε ὁ στιγμή ὁ γραμμή · διαφέρω δέ , ὅτι ὁ μέν στιγμή εἰμί ὁ αὐτός δίς λαμβάνω ποτέ μέν ὡς πέρας , ποτέ δέ ὡς ἀρχή ὑπομένω γάρ καί ἐν θέσις ὁ εἰμί αὐτός ) , ὁ δέ φέρω οὐ εἰμί δίς λαμβάνω ὡς φέρω · ἀεί γάρ ἄλλος καί ἄλλος . καί ἄλλος δέ οὐ ὅτι ἕτερος ἑαυτοῦ , ἀλλά ὅτι ἐν ἄλλος καί ἄλλος · εἰμί γάρ ἐν αὐτός δίς , ἀνάγκη ἵστημι , κινέω δέ ὑπόκειμαι συνεχῶς . οὗτος δή καί ὁ νῦν οὐ εἰμί δίς λαμβάνω . εἰμί ἐν μή εἰμί δίς λαμβάνω ὁ νῦν , πῶς ἐν ὁ ἀριθμέω ὁ | νῦν οὐ ὡς ὁ αὐτός σημεῖον δίς ἀρχή τε καί τελευτή , ἀλλά εἴπερ ἄρα , ὡς ὁ δύο πέρας ὁ αὐτός γραμμή ὅδε τοδί ; οὗτος δέ ὁρίζω ὁ μεταξύ διάστημα ὁ γραμμή ἕτερος καί ἕτερος εἰμί . οὗτος δή καί ὁ νῦν ἀριθμέω ὡς ἄλλος καί ἄλλος , ὁ μέν πρότερος , ὁ δέ ὕστερος , δίς δέ αὐτός λαμβάνω ἀμήχανος , ὥσπερ ἀμήχανος ἵστημι ὁ χρόνος . καί ἔτι φανερός , ὅτι οὐδέ μόριον ὁ νυν ὁ χρόνος · οὐδέ γάρ ὁ φέρω ὁ φορός , οὐδέ ὁ στιγμή ὁ γραμμή · γραμμή γάρ μέρος γραμμή καί κίνησις κίνησις καί χρόνος χρόνος . τίς οὖν πέρας ὁ νῦν ; πότερος ὁ κίνησις ἢ ὁ χρόνος ; λέγω γάρ ἐν ὁ ἔμπροσθεν ὁ νῦν διαιρέω ὁ κίνησις · ἢ κατά ἑαυτοῦ μέν εἰμί ὁ χρόνος πέρας , ὁ δέ ὁ χρόνος εἰμί ἄλλος μηδείς ἢ ὁ ἀριθμέω ὁ κίνησις κατά ὁ πρότερος τε καί ὕστερος , ὅταν ὡς ἀριθμέω λαμβάνω ὁ νῦν , τότε καί ὁ κίνησις γίγνομαι πέρας ; διά οὗτος ἄρα αὐτός συμβαίνω καί πέρας εἰμί καί πανταχοῦ ἅμα εἰμί , αἴτιος δέ , ὅτι οὐ κίνησις εἰμί κατά ἑαυτοῦ πέρας ( οὖον γάρ ἐν ἐκεῖνος ὁ κινέω μόνος , ὅς πέρας εἰμί ) , ἀλλά χρόνος , ὅς εἰμί ὁ κίνησις · ἀριθμός δέ αὐτός ἅμα πλείων εἰμί ἐνδέχομαι , οἷος ὁ δεκάς ἵππος καί ξύλον . καίτοι ὁ χρόνος ἀριθμός οὐ ὡς ὁ ἀριθμός , ἀλλά ὡς ὁ ἀριθμέω ἢ χρόνος πρός μοναδικός ἀριθμός , ἀλλά ὅμως ἀναδέχομαι μόνος ὁ ὁ ἀριθμέω ἰδίωμα · πανταχοῦ γάρ ἅμα καί ὁ πολύς κίνησις εἷς καί αὐτός ὁ ἀριθμέω αὔξησις φορός ἀλλοίωσις . οὗτος μέν οὖν ἱκανῶς ἐπιδείκνυμι , ὅτι καί ἀριθμός | ὁ χρόνος καί κίνησις ἀριθμός κατά ὁ πρότερος καί ὕστερος , δῆλος δέ , ὅτι καί συνεχής · ὁ γάρ κίνησις ὁ σύμπας γίγνομαι συνεχής . 12 . Πῶς δέ αὐτός ἀριθμός λέγω οὐ ἀναγκαῖος τίθημι καί ἐλάχιστος τις χρόνος ποιέω ; ὁ γάρ μικρός ἐν ἀριθμός οἷος ὁ δυάς · οὖον γάρ εἰς ἤπειρος ὁ καθαίρεσις ὁ ἀριθμός · διά-ὁρίζω γάρ . ἢ δισσός ὁ ἀριθμός , ὁ μέν ἐκ μόνος , αὐτός δέ καί ὁ μικρός , ὁ δέ οὐ ἁπλόος ἐκ μόνος , ἀλλά ἐκ ὁ τοιόσδε μόνος , οἷος ἵππος ἢ γραμμή ; λέγω γάρ ἀριθμός καί ὁ πέντε γραμμή καί ὁ πέντε τρίγωνος . ὁ τοιοῦτος δέ κατά μέν ὁ πλῆθος ἔχω καί αὐτός ὁ μικρός · μικρός γάρ δύο γραμμή . κατά οὗτος δέ καί ἀριθμητής εἰμί ὁ τοιοῦτος , κατά μέγεθος δέ οὐ ἔχω · ἕκαστος γάρ αὐτός εἰς ἀεί διαιρετός . καί ὁ χρόνος τοίνυν ὁ δύο ὥρα , καθό μέν συνεχής τίς εἰμί · οὐ ἔχω δέ ὁ μικρός , οὖον γάρ ἀριθμέω κατά οὗτος · καθό δέ ὁρίζω καί οἷος τέμνω ὁ νῦν ὁ τε πρότερος καί ὁ ὕστερος , κατά οὗτος δέ ἀριθμητός καί ὁ μικρός ἔχω . ὁ γάρ δύο ὥρα ὁ μέν ἀριθμός ὁ μικρός ἔχω , ὁ μέγεθος δέ ἕ . εἰκότως τοίνυν χρόνος καί πολύς καί ὀλίγος καί μακρός καί βραχύς λέγω · ἄμφω γάρ ἀναδέχομαι καί ὁ ὁ συνεχής καί ὁ ὁ διά-ὁρίζω . καθό μέν συνεχής , μακρός καί βραχύς · καθό δέ ἀριθμητός , καί οὕτως ἀριθμός πολύς καί ὀλίγος , οὐκέτι μέντοι ταχύς καί βραδύς · οὐδείς γάρ ἀριθμός ταχύς καί βραδύς . εὔλογος δέ καί ἅμα | μέν ὁ αὐτός πανταχοῦ , ὁ δέ πρότερος καί ὕστερος χρόνος οὐκέτι ὁ αὐτός πρός ἀλλήλων · καί γάρ ὁ κίνησις ὁ μέν πάρειμι εἷς , ὁ δέ γίγνομαι καί ὁ μέλλω ἕτερος . ἔπειτα ἀριθμός ὁ χρόνος οὐ ὅς ἀριθμέω , ἀλλά ὁ ἀριθμέω . μουμην . * * * ὁ αὐτός ἐν πᾶς οἷος ὁ δεκάς , ἄν τε ἵππος ἄν τε ἄνθρωπος λαμβάνω , ὁ δέ ἀριθμέω οὖον ὁ αὐτός ὁ δέκα ἄνθρωπος καί ὁ δέκα ἵππος . ἀριθμέω δέ καί ὁ χρόνος κατά ὁ πρότερος τε καί ὕστερος , ὥστε εἰκότως ἕτερος οὗτος . ἔτι ὡς ἐνδέχομαι κίνησις εἰμί ] ὁ αὐτός καί εἷς εἰμί πάλιν , οὗτος καί χρόνος ἐνδέχομαι οἷος ἔαρ ἢ μετόπωρον · ὁ μέν οὐσία ὁ χρόνος τοιοῦτος · ὁ γάρ ὁ κίνησις πρότερος τε καί ὕστερος ἀριθμέω χρόνος εἰμί , ἔχω δέ αὐτός ὁ εἰμί ἐν οὗτος συμβαίνω προηγουμένως μέν ὁ κίνησις μετρέω , κατά συμβαίνω δέ καί ὑπό αὐτός ἀντιμετρέω · οὖον γάρ μόνος λέγω πολύς ὁ κίνησις ὁ ἐν ὁ πολύς χρόνος , ἀλλά καί χρόνος πολύς , ἐν ὅς ὁ πολύς κίνησις . ὥσπερ οὖν καί ἐπί ὁ ἄλλος μέτρον ἀπαντάω · ἀντιμετρέω γάρ ὑπό ὁ μετρέω ὁ μέτρον · ὁ γάρ ὁ πυρά μέδιμνος κρίνω ὁ ξύλινος μέδιμνος , εἰμί μή μείζων ἢ ἐλάσσων εἰμί , καί ὁ κοτύλη ὁ οἶνος ὁ χάλκεος ἀντιμετρέω κοτύλη , καί τίς θαυμαστός ἐπί ὁ συνεχής μέτρον οὗτος συμβαίνω , ὁπότε καί αὐτός ὁ μοναδικός ἀριθμός τρόπος τις ὑπό ὁ ἀριθμέω ἀνταριθμέω ; ὥσπερ γάρ ὁ δέκα δέκα ἵππος φημί , οὕτως καί ὁ μόνος λέγω δέκα , ὅτι δέκα ἵππος ἰσόω . μήποτε γάρ οὐδέ εἄν εἰς ἔννοια ἔρχομαι ὁ δέκα μή ὁ εἷς ἵππος καί ὁ εἷς ἵππος καί ὁ εἷς ἄνθρωπος τοσαυτάκις λαμβάνω . καί οὗτος εὔλογος συμβαίνω ὁ μετρέω τε καί ἀντιμετρέω ὁ χρόνος · ἀκολουθέω γάρ , ὥσπερ λέγω , ὁ μέν μέγεθος ὁ κίνησις , ὁ κινέω δέ ὁ χρόνος . ὥσπερ οὖν ὁ κίνησις ἔχω πρός μέγεθος , οὕτως καί ὁ χρόνος πρός ὁ κίνησις , καί ὥσπερ ὁ κίνησις μετρέω ὁ μέγεθος , καί ἀντιμετρέω ὑπό αὐτός . πολύς γάρ φημί ὁ ὁδός , ἐάν ὁ πορεία πολύς , καί πολύς ὁ πορεία , ἐάν ὁ ὁδός πολύς . ὁμοίως δέ καί ὁ κίνησις πολύς , ἐάν ὁ χρόνος , καί ὁ χρόνος , ἐάν ὁ κίνησις . πῶς οὖν μετρέω ὁ κίνησις ὁ χρόνος ; ἢ ὁ μέρος αὐτός ἀφορίζω , ὅς καταμέτρησις ὁ ὅλος , ὥσπερ ὁ πῆχυς ὁ μῆκος ὁ λαμβάνω τίς μῆκος , ὅς καταμέτρησις ὁ ὅλος . ὁ γάρ ὥρα τίς εἰμί ἄλλος ἢ τοσόσδε κίνησις ὁ ἥλιος ; καί ὁ μήv καί ὁ ἔτος . ἐπεί δέ εἰμί ὁ κίνησις ἐν χρόνος ὁ καταμετρέω ὁ εἰμί αὐτός ὑπό ὁ χρόνος οὖον γάρ ἄλλος ὁ εἰμί ὁ κίνησις ἢ ὁ γίγνομαι ὅς συμπαρεκτείνω ὁ χρόνος καί ὅς καταμετρέω ) , δῆλος ὅτι καί ὁ ἄλλος ὁ εἰμί ἐν χρόνος εἰμί ὁ καταμετρέω αὐτός ὁ εἰμί ὑπό ὁ χρόνος . ὁ γάρ ἐν χρόνος διττός εἰμί , εἷς μέν ὁ εἰμί τότε , ὅτε ὁ χρόνος εἰμί , ἕτερος δέ ὥσπερ ἔνιοι λέγω , ὅτι ἐν ἀριθμός εἰμί . ἀλλά καί οὗτος ὁ τρόπος διπλόος · ἢ γάρ οὕτως ἐν ἀριθμός , ὅτι μέρος ἢ πάθος ἀριθμός , ὡς ὁ ἄρτιος ὁ δύο καί ὁ περισσός · ἢ ὅτι εἰμί αὐτός ἀριθμός , ὡς ὁ δέκα ἵππος καί ὁ δέκα βοῦς ἐν ἀριθμός . εἰμί οὖν ἀριθμός ὁ χρόνος , δῆλος ὡς καί ὁ ἐν χρόνος εἰμί ἐν ἀριθμός εἰμί . ὁ μέν οὖν νῦν καί ὁ πρότερος οὕτως ἐν χρόνος καί ἀριθμός , ὡς ἐν ὁ μοναδικός ὁ | μονή καί ὁ περισσός · ὁ μέν γάρ ὁ ἀριθμός , ὁ δέ ὁ χρόνος συμβεβηκός · ὁ δέ πρᾶγμα οὕτως ἐν χρόνος εἰμί , ὡς ἐν ὁ ἀριθμός ὁ δέκα ἵππος . ὥσπερ τοίνυν ἀεί ὁ οὕτως ἐν ἀριθμός λέγω πλείων τίς εἰμί ἀριθμός · ὁρίζω γάρ ὁ ὁρισμός · οὕτως καί ὁ ἐν χρόνος εἰμί οὗτος ὁ τρόπος ἀεί πλείων εἰμί ὁ χρόνος · καί γάρ ὁ χρόνος ἀριθμός τις . εἰμί δέ οὗτος , ὁ ἐν χρόνος εἰμί περιέχω ὑπό ὁ χρόνος , ὥσπερ καί ὁ ἐν ἀριθμός εἰμί περιέχω ὑπό ὁ ἀριθμός καί ὁ ἐν τόπος εἰμί περιέχω ὑπό ὁ τόπος καί οὗτος εἰμί ὁ κύριος σημαίνω ὑπό ὁ ἐν χρόνος . ὁ δέ λέγω ἐν χρόνος εἰμί , ἐπεί τότε εἰμί , ὅτε ὁ χ·ρόνος εἰμί , καί ὁ ἐν κινέω εἰμί , ἐπεί τότε εἰμί , ὅτε κίνησις εἰμί , οὐδείς διαφέρω ὁ λέγω καί ὁ οὐρανός ἐν κέγχρος εἰμί , ἐπεί τότε εἰμί , ὅτε καί ὁ κέγχρος εἰμί . ἀλλά ὁ μέν ἅμα εἰμί πολύς συμβαίνω , ὁ δέ εἰμί ἕτερος ἐν ἕτερος ὁ περιέχω εἰμί ὑπό ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος . οὗτος μέντοι γε ἀκολουθέω καί ὁ ἅμα εἰμί , ἀλλά οὐ ἐπεί ἅμα , διά οὗτος ἐν ἀλλήλων · ἀλλά ἐπεί καί ἐν ἀλλήλων , διά οὗτος καί ἅμα . οὗτος τε δή συμβαίνω ὁ ἐν χρόνος καί ὁ λέγω , ὅτι πάσχω τίς ὑπό ὁ χρόνος · εἴωθα γάρ λέγω , ὅτι κατατήκω ὁ χρόνος καί γηράσκω πᾶς ὑπό ὁ χρόνος καί ἐπιλανθάνομαι διά ὁ χρόνος · οὖον γάρ ὁμοίως λέγω γίγνομαι ὑπό ὁ χρόνος ὁ οἰκίον καί φθείρω , ἀλλά γίγνομαι μέν ὑπό ὁ οἰκοδόμος ἐν χρόνος , φθείρω δέ καί ἐν χρόνος καί ὑπό χρόνος · καί μανθάνω μέν ὑπό ὁ διδάσκω ἐν χρόνος , ἐκλανθάνω δέ | ὑπό ὁ χρόνος μόνος · οὐδείς γάρ ἕτερος ἐπί οὗτος αἴτιος θεωρέω . εὔλογος δέ κατά ἑαυτοῦ ὁ χρόνος φθορά αἴτιος λέγω · ἀριθμός γάρ κίνησις , ὁ δέ κίνησις ἐξίστημι ὁ προυπάρχω . εἰμί δέ οὗτος λέγω καλῶς , φανερός ὅτι ὁ ἀεί εἰμί ὅς ἀεί εἰμί οὐ εἰμί ἐν χρόνος · οὖον γάρ περιέχω ὑπό χρόνος οὐδέ πάσχω τίς ὑπό χρόνος ( οὔτε γάρ συναλλοιόω αὐτός ἵημι συμπάρειμι ) · οὐκοῦν οὐδέ μετρέω ὁ τοιοῦτος ὁ εἰμί ὑπό ὁ χρόνος οὐδέ ὁρίζω οὔτε περισσεύω τις ὁ οὐσία αὐτός χρόνος , ἀλλά ἐναντίος πᾶς ὁ λαμβάνω χρόνος ὁ εἰμί αὐτός περισσεύω . πῶς οὖν ὁ κίνησις ἐν χρόνος ; καίτοι δείκνυμι ἀίδιος καί δείκνυμι . ἢ ὅτι ἀεί ἄλλος καί ἄλλος καί οὐδέποτε κατά ἀριθμός ὁ αὐτός , ἀλλά συμπαρέρχομαι καί συνετεροιόομαι ὁ χρόνος , μᾶλλον δέ ὁ χρόνος οὗτος καί δήω ἀλλήλων πρός ὁ ὕπαρξις , ὥστε εἰμί καί μή περισσεύω ὁ κίνησις ὁ χρόνος , μηδέ οὕτως αὐτός περιέχω , ἀλλά ὅτι γε ἀλλήλων συναρμόζω , διά οὗτος εἰμί ὁ κίνησις ἐν ὁ χρόνος . ἐπεί δέ εἰμί ὁ χρόνος μέτρον κίνησις , εἰμί καί ἠρεμία μέτρον στέρησις γάρ ὁ ἠρεμί κίνησις ) · ὁ δέ αὐτός κρίνω ὁ τε ἔχω καί ὁ στερέω , οἷος ὄμμα φάος καί σκότος καί ἀκοή φωνή τε καί ἡσυχία · ὥστε καί ἠρεμία ἐν χρόνος , οὖον πάντως δέ , ἐπεί ἐν χρόνος , διά οὗτος καί ἐν κινέω · οὖον γάρ κίνησις ὁ χρόνος , ἀλλά ἀριθμός κίνησις καί συμβεβηκός τίς . οὐ εἰμί δέ , εἰμί ἐν ὁ εἰμί | συμβαίνω τίς , ἤδη καί ἐν ὅς οὗτος συμβαίνω · οὖον γάρ εἰμί τίς ἐν ἡμέρα , ἤδη καί ἐν ὁ φορός ὁ ἥλιος . ὁ τοίνυν ἠρεμέω ἐν κινέω μέν οὐ ἐνδέχομαι εἰμί , ἐν ἀριθμός δέ κίνησις · λέγω γάρ , ὅτι ὁ κάμνω ἐν τοσόσδε ἠρεμέω χρόνος · οὐ ὥσπερ δέ ὁ κίνησις μετρέω κατά ἑαυτοῦ ὁ χρόνος , οὗτος καί ὁ ἠρεμία , ἀλλά κατά συμβεβηκός · ὁ γάρ κίνησις ἄλλος μετρέω . ὁ γάρ νύξ μέτρον μέν κατά ἑαυτοῦ ὁ φορός ὁ ἥλιος ὁ ὑπό γῆ , κατά συμβαίνω δέ καί ὁ ἡσυχία ὁ ζῷον , ἠρεμέω δέ λέγω οὖον ὁ πάντῃ ἀκίνητος , ἀλλά ὁ φύω μέν κινέω , στερέω δέ νῦν ὁ κίνησις · ὁ γάρ οὕτως ἀκίνητος ὡς ἠρεμέω πλείων εἰμί ὁ χρόνος καί διά οὗτος εἰκότως ὁ ἠρεμέω ἐν χρόνος λέγω ἠρεμέω , ὅτι ὁ χρόνος αὐτός εἰμί ὁ ἠρεμία , μετρέω δέ ὁ χρόνος ὁ κινέω καί ὁ ἠρεμέω , ὅς ὁ μέν κινέω ὁ δέ ἠρεμέω · ὁ γάρ κίνησις αὐτός καί ὁ ἠρεμία πόσος τις . οὐ ἀπλόος οὖν μετρητός ὁ κινέω ὑπό ὁ χρόνος · οὐδέ γάρ ὁ ἥλιος ἁπλόος μετρητός ὑπό χρόνος · ὁ γάρ εἰμί αὐτός οὖον μετρητός ὑπό χρόνος , ἀλλά ὁ κίνησις αὐτός , καθό ποσός τίς εἰμί . δεῖ δέ μή λανθάνω , ὅτι μέτρον μέν καί κίνησις καί ἠρεμία λέγω δύο ἄν ὁ χρόνος , ἀριθμός δέ κίνησις μόνος · ὁ γάρ πρότερος καί ὁ ὕστερος , ὅς ἀριθμός εἰμί ὁ χρόνος , ἐν κινέω μέν εἰμί , ἐν ἠρεμία δέ οὖον · οὖον γάρ καί οὗτος ἐν μετάστασις ὁ ἵημι ἀπό πρότερος τις ἐπί τίς ὕστερος , ὥστε φανερός ἐκ ὁ εἴρω , ὅτι , ὅσος μήτε κινέω μήτε ἠρεμέω , οὗτος οὖον μετρέω ὑπό χρόνος · ὁ γάρ χρόνος κίνησις μόνος καί ἠρεμία μέτρον εἰμί . | ἕπω δέ οὗτος ὁ μήτε ὁ ἀεί μή εἰμί εἰμί ἐν χρόνος , οἷος ὅσος μή ἐνδέχομαι ἄλλως , ὥσπερ καί ὁ διάμετρος σύμμετρος εἰμί ὁ πλευρά · οὐδέ γάρ κινέω οὗτος οὐδέ ἠρεμέω · κίνησις δέ μόνος καί ἠρεμία μέτρον ὁ χρόνος ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ , ὁ δέ κατά συμβεβηκός . ὅσος μέν οὖν φθαρτός καί γενητός καί ἁπλόος ὅσος ὁτὲ μέν εἰμί ὁτὲ δέ μή , ἀνάγκη οὗτος ἐν χρόνος εἰμί · εἰμί γάρ ὁ χρόνος τις πλείων , ὅς ὑπερέχω ὁ εἰμί αὐτός καί ὁ μετρέω ὁ οὐσία αὐτός . ὁ δέ μή εἰμί ὅσος μέν περιέχω ὁ χρόνος , οὗτος ἐν χρόνος · περιέχω δέ ἢ ὁ παρέρχομαι ἢ ὁ μέλλω ἢ καί ἀμφότερος . ὁ μέν οὖν ὁ παρέρχομαι , αὐτός εἰμί οἷος Ὅμηρος , ὁ δέ ὁ μέλλω , οὗτος εἰμί οἷος ἔκλειψις , ὁ δέ ἄμφω , οὗτος καί εἰμί καί εἰμί οἷος ὁ πόλεμος ὁ Περσικός · ὅσος δέ μή περιέχω , οὗτος δέ οὔτε εἰμί οὔτε εἰμί οὔτε εἰμί , ἔτι δέ ὁ τοιοῦτος ὁ μή εἰμί , ὅσος ὁ ἀντίκειμαι ἀεί εἰμί , οἷος ὁ ἀσύμμετρος εἰμί ὁ διάμετρος ἀεί εἰμί , καί οὐ εἰμί οὗτος ἐν χρόνος , οὖον τοίνυν οὐδέ ὁ σύμμετρος , διότι ἐναντίος εἰμί ὁ ἀεί εἰμί · ὅς δέ ὁ ὅς τίκτω μή ἀεί , οὗτος δέ δύναμαι καί εἰμί καί μή εἰμί καί εἰμί γένεσις καί φθορά αὐτός . 13 . ὁ δέ νῦν λέγω διχῶς κύριος τε καί ἐν πλάτος . περί δέ ὁ κύριος λέγω πρῶτος λεκτέος . εἰμί δέ οὗτος καθάπερ καί πρότερος εἴρω , ὅς καί συνέχω ὁ χρόνος καί διαιρέω · καί γάρ συγχέω ὁ χρόνος ὁ παρέρχομαι καί ὁ εἰμί ( συνάπτω γάρ πρός κοινός οὗτος ὅρος ἀμφότερος ) , καί αὖθις διαιρέω καθάπερ καί ὁ σημεῖον ὁ γραμμή . διαφέρω δέ , ὅτι ὁ μέν σημεῖον ὑπομένω , ὁ δέ νῦν οὖον , ἀλλά ἀεί ἄλλος καί ἄλλος , καί ὁ μέν ἐνέργεια διαιρέω ὁ γραμμή , ὁ δέ δύναμις ὁ χρόνος · οὐδέ γάρ ὅλως ἐνέργεια λαμβάνω δύναμαι ( προλαμβάνω γάρ ἀεί ὁ βούλομαι αὐτός λαμβάνω ) , ἀλλά μόνος ὁ ἐπίνοια . καθό μέν τοίνυν διαιρέω λαμβάνω καί ὡς ὁ μέν πέρας , ὁ δέ ἀρχή , δύο γίγνομαι ὁ λόγος ( ὅς γάρ αὐτός ὁ πέρας καί ὁ ἀρχή εἰμί , εἰμί καί ἄμφω περί ὑπόκειμαι ) , καθό δέ ὡς συνέχω , κατά οὗτος εἷς ἀκριβῶς κατά τε ὁ ὑπόκειμαι καί ὁ λόγος . καθάπερ ἐπί ὁ μαθηματικός γραμμή ὁ στιγμή · εἰμί μέν διαιρέω αὐτός λαμβάνω , ἄλλος καί ἄλλος ὁ λόγος καί ὁ νοέω , εἰμί δέ ὡς συνέχω , εἷς καί ὁ αὐτός · οὗτος δή καί ὁ νῦν ὁ μέν ὑπόκειμαι πάντως εἷς , ὁ λόγος δέ εἷς καί οὐ εἷς , εἷς μέν , ὅταν ὡς συνέχω λαμβάνω , οὐ εἷς δέ , ὅταν ὡς διαιρέω , δύναμις δέ αὐτός . καί οὗτος πρός ὁ στιγμή διαφορά , ἄμφω γάρ περί οὗτος καί ὁ διαιρέω καί ὁ συνόχωκα , ὁ δέ εἰμί οὖον αὐτός ὁ τε διαιρέω καί ὁ συνέχω . ὁ μέν οὖν κύριος νῦν οὗτος εἰμί . λέγω δέ καί ἄλλως ὁ νῦν . ὁ γάρ ἐπί ἑκάτερος παράκειμαι ὁ τοιοῦτος χρόνος ὅς τε παρέρχομαι καί ὁ μέλλω καί ἐγγύς εἰμί καί αὐτός λέγω νῦν κατά ὁ γειτνίασις πρός ὁ ἀκριβῶς νῦν . ἥκω γάρ ὁ Δεῖνα νῦν , ὅτι σήμερον , καί ἔρχομαι νῦν , ὅτι σήμερον · ὁ δέ ἐν Ἴλιον οὖον γίγνομαι νῦν , οὐδέ ὁ κατακλυσμός νῦν , καίτοι συνεχής ὁ χρόνος εἰς οὗτος , ἀλλά ὅτι πόρρω ὁ πάρειμι νῦν . ὁ δέ ποτέ χρόνος ὁρίζω ὑπό ὁ πάρειμι νῦν καί ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος , οἷος ποτέ λαμβάνω Τροία καί ποτέ εἰμί κατακλυσμός . δεῖ γάρ περαίνω καί ὁρίζω πρός ὁ νῦν ὁ πρότερος νῦν καί ὁ ὕστερος , ἐπί ὅς ὁ ποτέ λέγω . σημεῖον δέ · ἐπί ὅς γάρ ὁρίζω οὖον δύναμαι , οὖον λέγω οἶδα πότε · εἰμί δή πᾶς ὁ λαμβάνω χρόνος ὁ ποτέ κατηγορέω ἔχω , πᾶς ὁ λαμβάνω ὁρίζω . ἆρα οὖν ὑπολείπω ποτέ ὁ οὖον , ἐπεί οὐδέ ὁ κίνησις ; ἄλλος οὖν ἢ ὁ αὐτός πολλάκις ; ἢ δῆλος ὅτι ὡς ἄν ὁ κίνησις , οὕτως καί ὁ χρόνος ; εἰμί μέν γάρ ὁ αὐτός καί εἷς γίγνομαι ποτός , εἰμί καί ὁ χρόνος εἷς καί ὁ αὐτός · εἰμί δέ μή , οὐ εἰμί . δῆλος δέ ἐκ ὁ νῦν , ὅτι ἄλλος καί ἄλλος · ἐπεί γάρ ὁ νῦν ἅμα ἀρχή καί τελευτή , δῆλος ὅτι ἄλλος καί ἄλλος · οὖον γάρ δή ὅς αὐτός · ἅμα γάρ εἰμί περί αὐτός ὁ ἀντίκειμαι . καί οὐ ὑπολείπω δή ὁ χρόνος , ἀεί γάρ ἐν ἀρχή · ἀεί δέ ἐν ἀρχή , ὅτι καί ἀεί ἐν ὁ νῦν . ὁ δέ ἤδη ἐγγύς εἰμί ὁ πάρειμι νῦν ἄτομος , μέρος ὁ μέλλω χρόνος . πότε βαδίζω ; ἤδη , ὅτι ἐγγύς ὁ χρόνος ἐν ὅς μέλλω . καί ὁ παρέρχομαι - ὅς χρόνος αὖος ὁ μή πόρρω ὁ νῦν . πότε βαδίζω ; ἤδη , ὅτι σήμερον ἢ χθές . ὁ δέ Ἴλιον φαίνω ἤδη ἁλίσκομαι οὖον λέγω , ὅτι λίαν πόρρω ὁ νῦν . καί ὁ ἄρτι ὁ ἐγγύς ὁ πάρειμι νῦν μόριον ὁ παρέρχομαι · πότε ἔρχομαι ; ἄρτι , καί ἐάν εἰμί ὁ χρόνος ἐγγύς ὁ ἐνίστημι νῦν . πάλαι δέ ὁ πόρρω . ὁ δέ ἐξαπίνης λέγω μέν καί ἐπί ὁ ἀπροσδόκητος γίγνομαι , λέγω δέ μάλιστα ἐπί ὁ ἐν ὀλίγος χρόνος καί διά μικρότης σχεδόν ἀναισθήτως ἐξίστημι . ἐπεί δέ ἐν ὁ χρόνος πᾶς καί ὁ γίγνομαι γίγνομαι καί ὁ φθείρω φθείρω , εἰκότως ὁ μέν σοφός , ὁ δέ ἀμαθής λέγω εἰμί ὁ χρόνος · Σιμωνίδης μέν γάρ σοφός , ὅτι γίγνομαι ἐπιστήμων ὑπό χρόνος , Πάρων δέ ἀμαθής , ὅτι καί ἐπιλανθάνομαι ὑπό χρόνος , πολύς λέγω οὗτος ὀρθός · μεταβολή γάρ πᾶς φύσις ἐκστατικός . δῆλος οὖν , ὅτι φθορά μᾶλλον αἴτιος κατά ἑαυτοῦ εἰμί ἢ γένεσις , καθάπερ λέγω καί πρότερος · καί γάρ ὁ κίνησις καί ὁ μεταβολή κατά ἑαυτοῦ μέν ἐξίστημι ὁ προυπάρχω · ἐπεί δέ ἐνίοτε συμβαίνω τις ἐξίστημι ὁ πρότερος ἑαυτοῦ οὐσία μεταβάλλω εἰς ἕτερος , οὗτος ἄν καί γένεσις αἰτία γίγνομαι κατά συμβαίνω ὅς τε κίνησις καί ὁ οὗτος ἀριθμός , λέγω δέ , ὅτι ὁ μέν γίγνομαι οὖον μόνος ὁ χρόνος ἀρκέω πρός ὁ γένεσις , ἀλλά προσδέω τις ἐνέργεια , ὑπό ὅς γίγνομαι , οἷος τέχνη ἢ φύσις ἢ διδασκαλία ἢ πρᾶξις , ὁ δέ φθείρω αὐτός ἀρκέω μόνος πρός ὁ φθορά , ἄν ἔξωθεν αἰτία μηδείς πρόσειμι , ὡς ὁ ἐν χρόνος σηπομέ - νόος . καί οὗτος μάλιστα λέγω εἴωθα ὑπό ὁ χρόνος γίγνομαι ὁ φθορά . οὖον μήv οὐδέ οὗτος ὁ χρόνος ποιέω , ἀλλά συμβαίνω καί ὁ τοιοῦτος ἐν χρόνος γίγνομαι ὁ μεταβολή · ὁ δέ ἕκαστος φύσις καί ὁ ὑπόκειμαι ὕλη καί οὗτος ὁ φθορά αἰτία · μέτρον γάρ ἕκαστος ὁ γένεσις ὑπό ὁ φύσις εἰμί | ὁρίζω καί αὔξησις καί ἀκμή καί παρακμή . ὅτι μέν οὖν εἰμί ὁ χρόνος καί τίς καί ποσαχῶς λέγω ὁ νῦν καί ὁ ποτέ καί ὁ ἄρτι καί ὁ ἤδη καί ὁ πάλαι καί ὁ ἐξαπίνης , εἴρω · 14 . οὗτος δέ ἐγώ οὗτος διά-ὁρίζω φανερός , ὅτι πᾶς μεταβολή καί πᾶς ὁ κινέω ἀνάγκη κινέω ἐν χρόνος · ὁ γάρ ταχύς καί ὁ βραδύς κατά πᾶς εἰμί μεταβολή , ὁ δέ ταχύς οὐδείς ἄλλος εἰμί ἢ ὁ πρότερος μεταβάλλω εἰς ὁ ὑπόκειμαι · λέγω δέ ὑπόκειμαι , εἰς ὅς ὁ κίνησις γίγνομαι , οἷος τόπος ἢ σχῆμα ἢ πάθος . ἵνα γάρ σαφής εἶπον , ἐπί ὁ κατά τόπος φορός , ὅταν ὁ ἴσος διάστημα δύο τις κινέω κίνησις ὁμαλός , ταχύς λέγω κινέω οὗτος , ὅς πρότερος διέξειμι ὁ διάστημα . δεῖ δέ καί ὁ διάστημα αὐτός ὑπόκειμαι ὁ κινέω οἷος εὐθύς ἢ περιφερής γραμμή ἀμφότερος καί ὁμαλός ὁ κίνησις ἄμφω κινέω . οὕτως γάρ ἄν ὁ ταχύς γνωρίζω ὁ πρότερος ἐφικνέομαι ὁ πέρας , ἐπεί παρά ὁ θατέρου οὗτος διαφορά συμβαίνω πρός ἄν καί ὁ βραδύς κινέω πρότερος μεταβάλλω καί ὁ ταχύς ὕστερος . ἀλλά οὗτος μέν ἔξωθεν ἀκριβολογέω . ὅτι δέ οὖν ὁ πᾶς κίνησις ὁ ταχύς ἔχω καί ὁ βραδύς , ὅς ὁ πρότερος εἰμί καί ὁ ὕστερος , ἐν χρόνος εἰμί · πρότερος γάρ καί ὕστερος λέγω κατά ὁ πρός ὁ νῦν ἀπόστασις · ὁ γάρ νῦν ὅρος ὁ παρέρχομαι καί ὁ μέλλω · ὥστε , ἐπεί ὁ νῦν ἐν χρόνος , καί ὁ πρότερος καί ὕστερος ἐν εἶμαι · ἐν ὅς γάρ ὁ νῦν , καί ὁ ὁ νῦν | ἀπόστασις . δῆλος ὡς , ὅσπερ λέγω , ἀληθής · εἰμί γάρ πᾶς κίνησις ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος ἔχω , οὗτος δέ ἐν χρόνος , καί πᾶς κίνησις ἐν χρόνος . Ζεύς τίς δέ ὁ χρόνος ἐν πᾶς δοκέω εἰμί καί ἐν γῆ καί ἐν θάλασσα καί ἐν οὐρανός ; ὅτι κίνησις τίς πάθος ἢ ἕξις εἰμί · ὁ γάρ ἀριθμέω αὐτός ὁ χρόνος , ὁ δέ προερέω πᾶς κινητής · ἐν τόπος γάρ ἅπας ἢ κατά ὅλος ἢ κατά μόριον καί συζεύγνυμι ἀλλήλων ὅς τε κίνησις καί ὁ χρόνος , ὥστε ἐν ὅς ἐκεῖνος , καί οὗτος . ὁ δέ ὅσπερ λέγω δύναμις καί ἐνέργεια . ὅσος μέν γάρ δύναμις κινητής , δύναμις καί ἐν χρόνος εἰμί , ὡς ὁ ἠρεμέω · ὅσος δέ ἐνέργεια , ἐνέργεια ἐν ὁ χρόνος . ἀλλά εἰμί ὁ ἀριθμέω ὁ κίνησις χρόνος εἰμί , ἆρα , εἰμί ὁ ἀριθμέω μή εἰμί , δυνατός εἰμί ὁ ἀριθμέω ; εἰμί δέ μηδείς ἄλλος φύω ἀριθμέω ἢ ψυχή καί Ψυχή ὁ νόος , ἆρα μή εἰμί Ψυχή δυνατός εἰμί ὁ χρόνος ; εἰμί τοίνυν δίχα ὡς λέγω ὁ ἀριθμός , ὁ τε ἀριθμητός καί ὁ ἀριθμέω , ὁ μέν , ὁ ἀριθμητός , δηλαδή δύναμις , ὁ δέ ἐνέργεια , οὗτος δέ οὐ εἄν ὑφίστημι μή εἰμί ὁ ἀριθμέω μήτε δύναμις μήτε ἐνέργεια , φανερός ὡς οὐ ἄν ὁ χρόνος εἰμί μή εἰμί Ψυχή . καίτοι φημί γε ὁ βοηθός ‘οὐδὲν κωλύω ὁ ἀριθμός εἰμί καί δίχα ὁ ἀριθμέω , ὥσπερ οἴομαι ὁ αἰσθητός καί δίχα ὁ αἰσθάνομαι . σφάλλω δέ · ἅμα γάρ ὁ πρός τίς καί ὁ δύναμις πρός ὁ δύναμις , ὥστε εἰμί μή καί ἀριθμητικός , οὐδέ ὁ ἀριθμητός , ἀλλά ὅς συμβαίνω ἀριθμητός εἰμί , οὗτος εἰμί ἐνδέχομαι καί Χωρὶς ὁ ἀριθμέω , οὖον μήv ἀριθμητός , οὐδέ ὡς ἀριθμητός , ὥστε κίνησις μέν ἐνδέχομαι εἰμί καί Χωρὶς ὁ ἀριθμέω , ὁ δέ πρότερος αὐτός καί ὁ ὕστερος διαλαμβάνω τε καί διακρίνω , ὅς ὁ διάληψις καί διάκρισις καί ἀριθμός ὁ χρόνος ποιέω , πῶς δυνατός μή εἰμί Ψυχή ; μᾶλλον δέ οὐδέ κίνησις εἰμί δυνατός ἄνευ Ψυχή · ἀρχή μέν γάρ πᾶς κίνησις ὁ κυκλοφορία · ὑπό γάρ οὗτος ἀλλοιόω ὁ πάθος ὁ σωματικός καί αὐξάνω καί φθίω , οὗτος δέ ὑπό νόος καί κατά ὄρεξις . καί ὁ ζῶ εἰμί δέ ὁ κίνησις Ψυχή ἔργον εἰμί , πᾶς δέ κίνησις ἀριθμός ὁ χρόνος · πᾶς γάρ κίνησις ἔχω καί ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος , εἰ συνεχής καί εἷς οὖον μόνος ὁ κατά τόπος φορός , ἀλλά καί αὔξησις καί φθίσις καί γένεσις καί ἀλλοίωσις . πῶς οὖν οὐ ἅμα πλείων ὁ χρόνος , ὅταν ἅμα πλείων κινέω ; εἰ πᾶς κίνησις ἀριθμός ὁ χρόνος ἢ ὁ νῦν αὐτός ἐν πᾶς καί εἷς κατά ἀριθμός , ἄν ὁ μέν φορός , ὁ δέ ἀλλοίωσις εἰμί . ὁ δέ νῦν εἰμί ἐν πᾶς ὁ ἀριθμέω καί ὁ πρότερος τε καί ὕστερος λαμβάνω , ὥστε εἰμί οὗτος αὐτός ἐν πᾶς , εἰκότως ὁ αὐτός ἐν πᾶς ὁ χρόνος . εἰμί μέν γάρ ἄλλως συμβαίνω εἰμί ὁ κίνησις ὁ χρόνος , εὔλογος εἄν ἐκεῖνος συνδιαιρέω · ὥσπερ γάρ ὁ λευκός ἢ μέλας ὁ σῶμα · ἐπεί δέ καί ὁ ἀριθμέω αὐτός εἰμί καί ὁ ποσός , οὐδείς κωλύω οὗτος αὐτός εἰμί καί εἷς ἐν ὁ πλείων . ὥσπερ δέ καί ἐπί ὁ μοναδικός ἀριθμός αὐτός εἰμί οἴομαι ὁ ἀριθμέω , ἐν πλείων ὁ ἀριθμητός καί διαφέρω ἀλλήλων ὑπάρχω ( ὁ μέν γάρ κύω , ὁ δέ ἵππος , ἑκάτερος δέ ἑπτά , αὐτός ὁ ἀριθμέω ) , | οὕτως δέ καί ὁ κίνησις ὁ ἅμα ὁ αὐτός χρόνος , ἀλλά οὐ ὁ αὐτός ταχυτής , οὐδέ ὁ αὐτός τόπος · οὖον γάρ δή κατά αὐτός ἀριθμέω ὁ χρόνος ποιέω , λέγω δέ τάχος ἢ βραδυτής ἢ διαφορά τις ἕτερος , οἷος εἰμί ὁ μέν ἀλλοίωσις , ὁ δέ φορός , ὁ δέ αὔξησις εἰμί , ἀλλά κατά μόνος ὁ πρότερος καί ὕστερος , ὅσπερ αὐτός ἐν πᾶς ὁ ἅμα . ὁ μέν οὖν Ἀριστοτέλης φημί , οὗτος εἰμί · ὁ δέ ἄν τις ἀπορέω πρός ὁ εἴρω , εἰς κοινός πρόκειμαι σκοπέω . εἰμί ὁ πρότερος ὅτε καί ὕστερος πρότερος εἰμί ἐν ὁ μέγεθος διάστημα , ἐπί ὅς ὁ κίνησις , εἶτα οὕτως ἐν ὁ χρόνος , πῶς ἐπί ὁ αὔξησις καί ὁ ἀλλοίωσις ὁ πρότερος τε καί ὕστερος ; οὖον γάρ ἐν διάστημα γε οὗτος , οὐδέ πίνω ποῖ [ ἄλλος ] , ἀλλά ὁλόκληρος ὁ σῶμα θερμαίνω κατά ὀλίγος καί ὁλόκληρος αὐξάνω . πόθεν οὖν ἐπί οὗτος ἔχω ὁ πρότερος τε καί ὕστερος ὁ χρόνος , ὥσπερ ἐπί ὁ φορός ἐκ ὁ διάστημα καί ὁ θέσις ; πῶς δέ μή ἔχω παρά αὐτός ὁ πρότερος τε καί ὕστερος ὁ ἀριθμός αὐτός ἔχω ; ἀλλά ἴσως ἐπί μέν ὁ αὔξησις ἐξεῖπον τις εἄν εἰμί ὁ πίνω ποῖ · ἀπό γάρ ὁ μικρός εἰς ὁ μείζων τόπος ὁ μεταβολή · ἐπί ἀλλοίωσις δέ καί γένεσις καί φθορά τίς εἴρω ; ἄντικρυς γάρ ἐπί οὗτος ἐκ αὐτός ὁ πρότερος τε καί ὕστερος ὁ χρόνος φέρω . ἢ τοίνυν μόνος μετρέω προηγουμένως ὁ κατά τόπος κίνησις , ἢ εἰμί καί ὁ ἄλλος προηγουμένως , οὐδείς προσδέω ὁ ὁ θέσις πρότερος τε καί ὕστερος . ἔπειτα εἰμί κοινός πᾶς κίνησις ἀριθμός , ὁ χρόνος φαίνω οὖον παρά ὁ κίνησις ὁ εἰμί ἔχω · εἰμί γάρ μή παρά ὅδε ἢ ὅδε , οὐδέ παρά κίνησις ὅλως · ἄτοπος γάρ ὁ λέγω , ὅτι ὁ πρότερος τε καί ὕστερος αὐτός ἐν πᾶς κίνησις · αὐτός γάρ οὗτος ζηιαιτεω εἰμί , πῶς αὐτός ὁ νῦν , πότερος γένος ἢ εἶδος ἢ ἀριθμός . εἰμί μέν γάρ γένος ἢ εἶδος , πλείων δήπου κατά ἀριθμός · εἰμί δέ εἷς ἀριθμός , πῶς ὁ κατά ἀριθμός διαφέρω εἷς κατά ἀριθμός πάθος ; οὕτως δέ καί αὐτός ὀνομάζω ὁ χρόνος ὁ κίνησις · ἀμήχανος γάρ αὐτός καί εἷς κατά ἀριθμός ὑπάρχω πλείων . οὕτως γάρ εἄν εἷς ἅμα καί οὐ εἷς γίγνομαι · ὡς , εἰμί πλείων ὁ νῦν ἐπί ὁ πλείων κίνησις , ἐπί ὁ ἅμα ὁ ἅμα , πρᾶγμα οὐδέ εἰς ἐπίνοια ἔρχομαι δύναμαι · εἰμί δέ μή , αὐτός οὐδείς εἰμί ὁ κίνησις ὁ χρόνος · οὐδέ γάρ ἐκεῖνος ἔχω ἄν τις λόγος , ὅτι ὥσπερ ὁ ἀριθμέω αὐτός ἐν ὁ δέκα ἵππος καί ὁ δέκα πρόβατον , οὕτως καί ἐν ὁ κίνησις · οὐδέ γάρ αὐτός ὁ ἀριθμέω εἰμί μή ὁ λόγος | μόνος , ὅτι ὅσπερ ] ἄμφω δέκα , ὅσπερ ἡμέτερος ἐπίνοια καί θεωρία ὁ ἐν ὁ διαφέρω ὁμοίως · ὑπόστασις δέ οὐδείς κατά ἑαυτοῦ . οὗτος δέ ἐπί ὁ χρόνος πῶς εὔλογος ἔννοια εἰμί ὁ ἡμέτερος Ψυχή ὁ χρόνος , φύσις δέ οἰκεῖος μή ἔχω , ὥσπερ ἔοικα ἐνδίδωμι Ἀριστοτέλης , ὅταν συγχωρέω μή εἰμί Ψυχή μηδέ ὁ χρόνος ὑπάρχω , ἐπεί καί ὁ μέτρον καί ὁ ἀριθμός λέγω ὁ χρόνος τοιοῦτος εἰμί ἐπίνοια ἐνδίδωμι . ὥσπερ γάρ φημί Βοηθός , οὐδείς μέτρον ὑπό ὁ φύσις γίγνομαι , ἀλλά ἡμέτερος ἤδη καί ὁ μετρέω καί ὁ ἀριθμέω ἔργον εἰμί . οὗτος μέν οὖν ἐξετάζω πολλάκις τε χράω καί ἀβασανίστως μή παραδέχομαι , ἀλλά ἐπεί μετρέω ἕκαστος ὁ μετρητός εἷς συγγενής , μόνος μόνος , γραμμή γραμμή , μετρητός τε καί ὁ χρόνος , δῆλος ὡς καί ὁ χρόνος εἄν ὑπό τις ὁρίζω χρόνος μετρέω . τίς οὖν οὗτος , ἐπισκεπτέος . φανερός τοίνυν , ὅτι καί οὗτος κίνησις τις εἰμί μέτρον . πᾶς γάρ χρόνος μέτρον κίνησις · εἰμί δή λαμβάνω τις κίνησις , ὅς ὁ ἄλλος κίνησις εἰμί μέτρον , δῆλος ὅτι καί ὁ οὗτος χρόνος ὁ χρόνος μέτρον φαίνω . τίς οὖν οὗτος ὁ κίνησις ; ἀλλοίωσις μέν οὖν ἢ αὔξησις ἢ γένεσις οὖον πάντῃ εἰμί ὁμαλεύς , φορά δέ εἰμί καί φορός ὁ ὁ πᾶς κυκλοφορία , ἅμα δέ καί γνώριμος ὁ οὗτος ἀριθμός . οὗτος ἄρα μέτρον εἰμί ὁ κίνησις , μέτρον δέ γίγνομαι ἀριθμέω ὑπό τις χρόνος καί γίγνομαι τοσόσδε · ὁ γάρ ἐνιαυτός καί ὁ μήv καί ὁ ἡμέρα χρόνος τε ὄνομα καί ὅρος τοσόσδε κίνησις , | οἷος ὁ ὥρα χρόνος † χρόνος μέν εἰμί , ὁρίζω δέ τοσόσδε κίνησις ὁ περιφορά ὁ πᾶς καί ὁ ἥλιος , ὁρίζω δέ μέτρον αὐτός πᾶς εἰμί ποιέω ὁ κίνησις · καί οὖον μόνος ὁ κίνησις , ἀλλά καί ὁ χρόνος ὁ πλείων . αὐτός γάρ μετρέω ὁ χρόνος · μέτρον γάρ ὁ μέν ὥρα ὁ ἡμέρα , ὁ δέ ἡμέρα ὁ μείς , ὁ δέ μήv ὁ ἐνιαυτός , αὐτός δέ ἀντιμετρέω πάλιν ὁ τοσόσδε περιφορά . οὗτος δέ καί ἐκ ὁ ἐνάργεια δῆλος εἰμί . χρόνος μέν γάρ μέτρον ἐνιαυτός μείς ἡμέρα ὥρα , οὗτος δέ τοσόσδε κινέω ὁ ὁ ἥλιος περιφορά . οὐ ἄλογος οὖν δοκέω τις χρόνος εἰμί ὁ κίνησις ὁ περιφορά ὁ οὐρανός , ὅτι οὗτος μετρέω ὁ ἄλλος κινέω καί ὁ αὐτός χρόνος . πόσος χρόνος ὁ Ἴλιον ἁλίσκομαι ; δέκα ἔτος , οὗτος δέ εἰμί τοσόσδε περιφορά ὁ ἥλιος . διά οὗτος δέ καί ὁ εἴωθα λέγω οὖον φαῦλος λέγω κύκλος εἰμί ἀνθρώπειος πρᾶγμα , οὗτος δέ , ὅτι πᾶς χρόνος κρίνω καί λαμβάνω ἀρχή καί τελευτή , ὥσπερ κατά τις περίοδος ὁ χρόνος · ὁ δέ χρόνος κύκλος εἰμί δοκέω , διότι τοιοῦτος φορός εἰμί μέτρον καί ἀντιμετρέω ὑπό αὐτός , οὐδείς δέ ἄλλος δοκέω εἰμί ὁ μετρέω ἢ πολύς μέτρον , οἷος πολύς πῆχυς ὁ στάδιον .