themistius.in-aristotelis-physica-paraphrasis 7
2 . ἐπειδὴ πᾶν τὸ φερόμενον ὑφ’ ἑαυτοῦ κινεῖται ἡ ὑπ’ ἄλλου , ὅσα μὲν ὑφ’ ἑαυτοῦ κινεῖται , δῆλον ὡς ἅμα ἐν ἑαυτοῖς τὸ κινοῦν ἔχει ( ἐνυπάρχει γὰρ αὐτοῖς ἡ κινητικὴ δύναμις ) , ὅσα δὲ ὑπ’ ἄλλου κινεῖται τὴν κατὰ τόπον φοράν , ἐπὶ τούτων ἐπισκεπτέον , εἰ μηδέν ἐστι μεταξὺ τοῦ τε προσεχῶς κινοῦντος καὶ τοῦ φερομένου . τετραχῶς τοίνυν ὑπ’ ἄλλου ταῦτα κινεῖται · ἡ γὰρ ἕλκοντος ἢ ὠθοῦντος ἢ ὀχοῦντός γε ἢ δινοῦντος · πᾶσαι γὰρ αἱ κατὰ τόπον κινήσεις εἰς τούτους τοὺς τρόπους ἀνάγονται · ἡ γὰρ ῥίψις καὶ αὐτὴ ὑπὸ τὴν ὦσίν ἐστιν . σφοδρὰ γὰρ ὦσίς ἐστιν ἡ ῥίψις αὐτοῦ μὲν οὐκ ἐπακολουθοῦντος † σφοδροτέ|ρας ὑπὸ τῆς ῥύμης , ὅταν αὕτη γένηται † τῆς κατὰ τὴν φύσιν κινήσεως τοῦ ῥιφθέντος . εἰ δὲ τέσσαρες οὗτοι τρόποι τῆς ὑπ’ ἄλλου φορᾶς , ἀδύνατον δὲ ἢ ὠθοῦντα μὴ ἅπτεσθαι ἢ τὸν ἕλκοντα ἢ τὸν δινοῦντα ἢ τὸν ὀχοῦντα , δῆλον ὡς τοῦ κινουμένου καὶ τοῦ προσεχῶς κινοῦντος οὐδὲν μεταξύ . ἀλλ’ οὐδὲ τοῦ ἀλλοιουμένου καὶ τοῦ ἀλλοιοῦντος · ἅμα γὰρ συμβαίνει τε εἶναι τὸ ἔσχατον ἀλλοιοῦν καὶ τὸ πρῶτον ἀλλοιούμενον , ἀλλοιοῦται δὲ τὰ αἰσθητὰ καὶ ὑπὸ αἰσθητῶν , αἰσθητὰ δέ ἐστιν ταῦτα , οἷς διαφέρει σῶμα σώματος , βαρύτης κουφότης καὶ θερμότης ψυχρότης καὶ τὰ σύστοιχα , ἅπτεται δὲ καὶ τὸ θερμαῖνον καὶ τὸ ψῦχον καὶ τὸ λευκαῖνον καὶ τὸ τὴν αἴσθησιν κινοῦν · καὶ γὰρ αἱ κατ’ ἐνέργειαν αἰσθήσεις ἀλλοιώσεις εἰσί · τῷ μὲν γὰρ πυρὶ συνεχὴς ὁ ἀήρ , τῷ δὲ ἀέρι τὸ σῶμα , καὶ τὸ μὲν χρῶμα τῷ φωτί , τὸ δὲ φῶς τῇ ὄψει . οὕτω δὲ καὶ ἐπ’ ἀκοῆς καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων αἰσθήσεων · ἅμα γὰρ τῇ γεύσει ὁ χυμὸς καὶ ὄσφρησις τῷ ὀσφραντῷ καὶ οὐδὲν μεταξύ . ὁμοίως δὲ οὐδὲ αὐξανομένου καὶ αὐξάνοντός ἐστι μεταξύ . αὐξάνει γὰρ προσγινομένου τινὸς καὶ ἑνουμένου καὶ πάλιν φθίνει ἀπόντος ἀεὶ τοῦ φθίνοντος . καθ’ ὅσα μὲν τὸ ἄψυχον ἀλλοιοῦται , κατὰ πάντα καὶ τὸ ἔμψυχον · οὐ μὴν τὸ ἀνάπαλιν . αἱ γὰρ αἰσθήσεις αἱ κατ’ ἐνέργειαν ἴδιαι τῶν ἐμψύχων ἀλλοιώσεις εἰσίν . 3 . Ὅτι δὲ τὸ ἀλλοιούμενον ἀλλοιοῦται ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν καὶ ἐν ἄλλοις οὐ γίνεται ἀλλοίωσις , ὧδε ἄν τις καταμάθοι σαφῶς . μάλιστα γὰρ τῶν λοιπῶν ἐν σχήμασιν καὶ μορφαῖς καὶ ἕξεσιν καὶ ταῖς τούτων ἀφαιρέσεσιν καὶ μεταβολαῖς ἀλλοιώσεις ἂν γίνεσθαί τις ὑπολάβοι , οὐκ ἀληθὲς δέ · τὸ μὲν γὰρ σχηματισθὲν οὐκέτι καλοῦμεν τῷ ὀνόματι τῆς ὑποκειμένης οὐσίας οἷον τὸν ἀνδριάντα χαλκὸν ἢ τὴν κλίνην ξύλον , ἀλλὰ παρωνυμιάζοντες τὸν μὲν χαλκοῦν , τὴν δὲ ξυλίνην , τὸ δὲ ἠλλοιωμένον ἔτι καλοῦμεν ὁμοίως · θερμὸν γὰρ τὸν χαλκὸν καὶ ψυχρόν , καὶ τὸ ξύλον ὑγρὸν ἢ σκληρὸν ὡς ἐνταῦθα μὲν ὑπομένοντος ἀκριβῶς πρότερόν τε καὶ νῦν τοῦ τὸ πάθος ἀναδεξαμένου τὸ ὑπὸ τῆς ἀλλοιώσεως ἐγγενόμενον , ἐπὶ δὲ τῶν σχημάτων σχηματιζομένων οὐκέτι μενούσης παντελῶς ἐν ταὐτότητι τῆς ὑποκειμένης οὐσίας · ἐγγὺς γὰρ γενέσεως εἰσιν αἱ τοιαῦται μεταβολαί · συμβάλλοθσι γὰρ ἁμωσγέπως καὶ τὴν ὑποκειμένην φύσιν ἥτις ἂν εἴη . καθάπερ οὖν ἄλογον ἠλλοιῶσθαι τὸν ἄνθρωπον λέγειν τὸν γενόμενον ἢ τὴν οἰκίαν ἢ τὴν ναῦν μένειν γὰρ δεῖ ταὐτὸν τὸ ἀλλοιούμενον ἀκριβῶς ) , οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν σχηματίσεων ἔχει . γενέσθαι μὲν οὖν ἴσως ἕκαστον καὶ ἐπὶ τῶν γενέσεων ἀναγκαῖον ἀλλοιουμένου τινός , οἷον τῆς ὅλης πυκνουμένης ἢ ψυχομένης , οὐ μέντοι τὰ γινόμενά γε ἀλλοιοῦται , οὐδὲ ἡ γένεσις αὐτῶν ἀλλοίωσις · ἔστι γὰρ καὶ αἵρεσις ἐπὶ τῶν γενέσεων ἀλλοιοῦσθαι τὸ πρότερον τὴν ὑποκειμένην ὕλην , ἀλλ’ οὐκ ἐπὶ τῆς αὐτῆς φύσεως μένειν , ἣν εἶχε πρῶτον . οὐ γὰρ γῆ καὶ ὕδωρ ὁ κέραμος ἢ ὁ πηλός , ἀλλ’ εἰς ἑτέραν φύσιν μετέστη , οὔτε μὴν τὸ γεγονὸς οἷον τὴν πλίνθον ἢ τὸν ἀμφορέα · οὐδὲ γὰρ ἦν πρὸ τούτων πλίνθος ἢ ἀμφορεύς . | Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τὰς τοῦ σώματος ἕξεις ἢ τὰς τῆς ψυχῆς , οἷον νόσους τε καὶ ὑγείας καὶ κακίας καὶ ἀρετάς , εἴποις ἄν ἀλλοιώσεις οὐδὲ ἀλλοιοῦσθαι κατὰ ταῦτα τὰ σώματα τῶν ζῴων καὶ τὰς ψυχάς · αἱ μὲν γὰρ ἀρεταὶ τελειώσεις εἰσί , διὸ μάλιστα τότε ἔχει κατὰ φύσιν ἕκαστον , ὅταν ἀπολάβῃ τὴν οἰκείαν ἀρετήν , αἱ δὲ κακίαι διαφθοραί . ὥσπερ οὖν οὐδὲ τὸ τελειούμενον ἀλλοιοῦται ἄτοπον γάρ , εἴ τις τὴν ὀροφουμένην οἰκίαν ἀλλοιοῦσθαι λέγει καὶ μὴ ὀροφοῦσθαι ) , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν ἀρετῶν ἔχει τῶν τε τοῦ σώματος καὶ τῶν τῆς ψυχῆς . ἔτι πᾶσα ἀρετὴ καὶ κακία ἐν τῷ συμμέτρῳ καὶ ἀσυμμέτρῳ , ταῦτα δὲ τοῦ πρός τι . κατὰ τὸ πρός τι δὲ οὐκ ἔστιν ἀλλοίωσις . Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ αἱ τοῦ νοητικοῦ μέρους ἕξεις οὔτε αἱ λήψεις τῶν ἕξεων , καὶ οὐχ ὅπως γε ἀλλοιώσεις , ἀλλ’ οὐδὲ γενέσεις ὅλως . αἱ μὲν γὰρ ἐπιστῆμαι ἐκ τῶν καθόλου , τὰ καθόλου δὲ ἐκ τῶν κατὰ μέρος ἀθροίζονται , οὐδὲ τῆς ἐνεργείας τοῦ νοῦ γένεσίς ἐστιν ἢ ἀλλοίωσις · οὐδὲ γὰρ ὅλως ἐν χρόνῳ οὐδὲ συμπληροῦται αὐτοῖς τὸ εἶναι ὑπὸ τοῦ χρόνου , εἰ καὶ ὅτι μάλιστα χρόνου ὄντος νοοῦμέν τε καὶ θεωροῦμεν , ὥσπερ δὴ καὶ τὸ ἅπτεσθαι χρόνου μὲν ὄντος γίνεται , οὐκ ἐν χρόνῳ δέ . καὶ τοῦτο δῆλον ἐκ τοῦ ἐν παντὶ μορίῳ τοῦ χρόνου ὁμοίως ἅπτεσθαι τὰ ἁπτόμενα , ὡς οὐδὲν τοῦ χρόνου δεόμενα εἰς τὴν τοῦ ἅπτεσθαι γένεσιν , ἃ δὲ οὐ προσδεῖται χρόνου , ὥστε ἐκ τῆς δυνάμεως εἰς τὴν ἐνέργειαν μεταβάλλειν , ταῦτα ἀχρόνως γίνεται . 4 . οὐκ ἔστι δὲ πᾶσα κίνησις πάσῃ συμβλητὴ οὐδὲ | κοινὸν μέτρον ἀπασῶν · τί γὰρ ὅμοιον πάθους καὶ φορᾶς ; ἀλλ’ οὐδὲ φορᾶς τῆς κύκλῳ ἐστὶ καὶ εὐθείας · οὕτε γὰρ τὰ διαστήματα συμβλητά , ἥ τε περιφερὴς γραμμὴ καὶ ἡ εὐθεῖα · οὔτε γὰρ μείζων ἡ ἑτέρα τῆς ἑτέρας οὔτ’ ἐλάττων · οὔτ’ οὖν τὸ ταχύτερον ἐπὶ πασῶν πρὸς πάσας οὔτε τὸ βραδύτερον , ὁμοίως δέ , ὡς εἰ λέγοιμεν ὀξύτερον εἶναι τὸ γραφεῖον τοῦ οἴνου καὶ τὸ ξίφος τῆς νήτης . ἀλλ’ ἴσως ἐρεῖ τις , ὅτι κοινὸν μέτρον ἁπασῶν ὁ χρόνος φορᾶς νεύσεως πτήσεως βαδίσεως αὐξήσεως ψύξεως καὶ τῶν τοιούτων · ἐν ἴσῳ γὰρ χρόνῳ τὸ μὲν ἠνέχθη , τὸ δὲ ἔπαθε , τὸ δὲ ηὐξήθη · ἀλλ’ οὐ διὰ τοῦτο γενικήν τινα εἶναι κίνησιν ῥητέον , μόνα δὲ τὰ συνώνυμα συμβλητά , καὶ ἰστέον , ὅτι τῶν ὁμωνυμιῶν αἱ μὲν ἔχουσί τι κοινὸν αἱ δὲ οὕ , καὶ αἱ μὲν ἐγγὺς αἱ δὲ πόρρω . 5 . ἐπεὶ δὲ τὸ κινοῦν δυνάμει τινὶ κινεῖ καὶ ἔν τινι διαστήματι καὶ ἐν ποσῷ χρόνῳ , ἆρα ὡς ἡ πολλαπλάσιος δύναμις πολλαπλάσιον κινεῖ βάρος , οὕτως ἡ πολλοστημόριος πολλοστημέοριον ; οἷον εἰ τὸν κίονα οἱ πεντήκοντα , τὸ πεντηκοστὸν τοῦ κίονος εἷς δυνατὸς κινῆσαι καθ’ αὑτόν · καὶ εἰ στάδιον οἱ πεντήκοντα ἐν ἡμέρᾳ μιᾷ τὸν στῦλον ὅλον κινοῦσι , τὸ ἡμιστύλιον οἱ πεντήκοντα δύο σταδίους ἐν τῇ ἡμέρα , οἱ δὲ πέντε καὶ εἴκοσι τὸ στάδιον μόνον . καὶ εἰ , καθάπερ τὸ στάδιον οἱ πεντήκοντα , τὸ πεντηκοστὸν τοῦ σταδίου κινήσει τὸν κίονα τοῦτον , ἄνθρωπος εἷς ἐν τῷ ἴσῳ χρόνῳ , ἐν ὅσῳπερ τὸ ὅλον οἱ πεντήκοντα . τούτων γὰρ τὰ μὲν φαίνεται ἔχειν τὴν ἀναλογίαν , τὰ δὲ οὐ δύναται , οἷον οὖν καὶ τὸ τελευταῖον τῶν εἰρημένων · συμβαίνει γὰρ ἄν οὕτως τῷ ἰσχυροτάτῳ τὸ ἀσθενέστατον τὸ αὐτὸ κινεῖν , οὐ τὸν ἴσον μὲν τόπον οὐδ’ ὡσαύτως , παράδοξον δὲ καὶ ὁπωσοῦν καὶ ὁτιοῦν , ὥστε καὶ τὸν ἕνα κινεῖν τὸ πλοῖον καὶ τὸ δεκατάλαντον βάρος . φαίνεται γάρ , ὅτι κατά τινα δυνάμεως ὑπεροχὴν τὸ κινοῦν κινεῖ καὶ ἔστιν ἡ μέν τις ἀπολειπομένη πόρρω τοῦ κινητοῦ καὶ ὥσπερ ἀσύμβλητος αὐτῶν , ἡ δ’ οἷον ἡττωμένη , ἡ δὲ οἷον ἰσάζουσα ἤδη , ἡ δὲ καὶ κρατοῦσα λοιπόν · διὰ τοῦτο γὰρ ὁ μὲν εἷς πόρρω τοῦ κινῆσαι τὴν ναῦν , οἱ δέκα δὲ ἐλάττους , οἱ τριάκοντα δὲ οὐδὲ κρατοῦσιν οὐδὲ κρατοῦνται , προσγενομένου δὲ ἑνὸς ὑπερέχουσιν ἤδη τοῦ κινητοῦ , ποιεῖ δὲ οὐχ εἷς , ἀλλ’ ἡ τῶν συμπάντων δύναμις , ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἰσορρόπων ζυγῶν . εἷς γὰρ χαλκὸς προστεθεὶς τὸ σύμπαν βάρος ἐκίνησεν , ἀεὶ δὲ ἐγγυτέρω τοῦ κινεῖν τὸ πλέον τοῦ ἐλάττονος , ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν μεγεθῶν ἐγγυτέρω . τοῦ τρίπηχυ εἶναι τὸ παλαιστοῦ δέον ἢ τὸ πήχεος , ἔτι δὲ μᾶλλον τὸ δυοῖν δακτύλοιν , καὶ ἔτι μᾶλλον τὸ δακτύλου ἑνός , οὐδέ πη δὲ οὐδὲ ταὐτόν , πρὶν ἄν προστεθῇ τὸ δακτυλιαῖον . αἴτιον δὲ οὐ τὸ ὕστατον προστεθὲν τοῦ τριπηχυαίου , ἀλλὰ τὸ ἐξ ἀπάντων μέγεθος . ἀλλ’ ἐπὶ μὲν τούτων ὥρισται τὸ ποσὸν καὶ ῥᾴδιον εὑρεῖν καὶ τῇ αἰσθήσει καὶ τῷ λόγῳ τὸ μέγεθος προσελθόν , ὅ τι τρίπηχυ μέγεθος πρῶτον ἐποίησεν , ἐπὶ δὲ τῆς νεὼς νεωλκίας καὶ τοὐ ζυγοῦ χαλεπὸν ἀποδοῦναι , πότε τοσοῦτον ἐγένετο , ὥστε πρῶτον κινῆσαι . τὸ γὰρ παρὰ μικρὸν ἐνταῦθα ἀνακύπτει καὶ ὁ σωρίτης καθάπερ ἐπὶ τοῦ πλούτου καὶ τῆς φαλακρότητος . οὐκοῦν θαυμαστέον , διὰ τί δήποτε οὗτος μόνος μὲν τυγχάνων οὐκ ἐκίνει , μετὰ δὲ τριάκοντα τυχὸν ἴσως , ὥσπερ οἶμαι καὶ βοῶν μόνος μὲν οὐκ ἂν ἐξάκουστος γένοιτο , μετὰ πολλῶν δὲ ἐν τῷ θεάτρῳ · ἄλλο γὰρ τὸ ἐξ ἀπάντων ἑκάστου , πλὴν ἐμφαίνεταί γέ πὼς τὸ ἐξ ἀπάντων καὶ τὸ ἐξ ἑκάστου , ἀεί τε ἡ ἀθρόος δύναμις πλείω τῆς μεμερισμένης , ἐπεὶ καὶ τὸ σιτίον τὸ τηλικοῦτον καθ’ αὑτὸ μὲν ὑγιεινόν , πολλὰ δὲ ὁμοῦ τηλικαῦτα νοσερὰ ἤδη καὶ βλαβερά . οὔτ’ οὖν , ὡς οἴεται Ζήνων , ἐπειδὴ ὁ μέδιμνος τῶν κέγχρων ψοφεῖ , καὶ ἡ μία κέγχρος ψοφήσει , οὔτ’ ἐπειδὴ τὴν πέτραν κοιλαίνουσιν οἱ πολλοὶ σταλαγμοί , ἀνάγκη τι καὶ τὸν ἕνα κοιλαίνειν · οὐ γὰρ συντεμαχίζονται τοῖς μεγέθεσιν αἱ δυνάμεις , ἀλλ’ ἔστιν ἐφ’ ὧν προαπολείπουσι τοὺς ὄγκους ἔτι τέμνεσθαι δυναμένους · καὶ περὶ μὲν τούτων ἅλις . Μάλιστα δὲ τὰ τοιαῦτα καθ’ ἑαυτὰ θεωρίαν τινὰ ἔχει καὶ ζήτησιν , πότερον οἱ πάντες τηλικοῦτον κινήσουσι βάρος , ἡλίκον ἐκ τῶν καθ’ ἕκαστον γίνεται · λέγω δὲ οἷον , εἰ ταλαντιαῖον ἕκαστος , οἱ πάντες ἑκατὸν ταλάντων βάρος ἢ μεῖζον ἢ ἔλαττον . ἔλαττον μὲν οὐκ εὔλογον , μεῖζον δὲ μᾶλλον · ποιεῖ γὰρ τὸ ἀθρόον καὶ φιλότιμον ἅμα καὶ παρορμητικὸν ἀλλήλων , ὥσπερ ἐν τοῖς ἵπποις ζευγνυμένοις εἰς τὸ τάχος , θέρμης μᾶλλον † εἴτε καὶ δυνάμεως ἐπιγενομένης μείζονος , διὰ τὴν ἐπίτασιν ἐκθερμαινομένων καὶ διαμιλλωμένων . ἀλλὰ τοὐναντίον οὐκ ἄλογον , ὥστε διαιρούμενον εἰς τοὺς καθ’ ἕκαστον βάρος ἢ τὸν ὄγκον μὴ δύνασθαι πάντα φέρειν , τάχα δὲ καὶ ἀναγκαῖον , εἴπερ ἐκεῖνο ἀληθές . ἀφαιρεῖται γάρ τι τῆς δυνάμεως μεριζόμενον , ὃ προσεπέθηκεν ἢ ἐπέδωκεν ὁ ἀθροισμός . ὅμοιον δ’ ἄν δόξειεν ὡς διὰ πολλοῦ τοῖς ἐπὶ τῶν διαγραμμάτων συμβαίνειν · ἐκεῖ τε γὰρ ἡ διπλάσιον τετραπλάσιον καὶ ἐνταῦθα οἱ ἀθρόοι πολλαπλάσιον . διαφορὰ δὲ καὶ ἐν τῷ τὰ κινούμενα τοιαῦτα εἶναι τῷ σχήματι , καθάπερ καὶ ὅταν δι’ αὑτῶν κινῶνται · τὸ γὰρ σφαιροειδὲς εὐκίνητον γέγονεν . ἐνταῦθα γὰρ τὸ ἥκιστα βεβηκὸς καὶ κατ’ ἐλάχιστον ἁπτόμενον , οἷον γὰρ προοδοποιεῖται πρὸς τὴν κίνησιν . διὸ καὶ ὅλως τὸ κινούμενον ῥᾷον ἢ τὸ ἀκίνητον , ὡσαύτως δὲ καὶ ὅσα ἄλλα παραπλήσια τούτοις · ἅπαντα γὰρ ταῦτα ἑτέραν τινὰ ἔχει θεωρίαν . |
Lemmas: 2 . ἐπεί πᾶς ὁ φέρω ὑπό ἑαυτοῦ κινέω ὁ ὑπό ἄλλος , ὅσος μέν ὑπό ἑαυτοῦ κινέω , δῆλος ὡς ἅμα ἐν ἑαυτοῦ ὁ κινέω ἔχω ( ἐν-ὑπάρχω γάρ αὐτός ὁ κινητικός δύναμις ) , ὅσος δέ ὑπό ἄλλος κινέω ὁ κατά τόπος φορός , ἐπί οὗτος ἐπισκεπτέος , εἰμί μηδείς εἰμί μεταξύ ὁ τε προσεχῶς κινέω καί ὁ φέρω . τετραχῶς τοίνυν ὑπό ἄλλος οὗτος κινέω · ὁ γάρ ἕλκω ἢ ὠθέω ἢ ὀχέω γε ἢ δινέω · πᾶς γάρ ὁ κατά τόπος κινέω εἰς οὗτος ὁ τρόπος ἀνάγω · ὁ γάρ ῥῖψις καί αὐτός ὑπό ὁ εἰμί εἰμί . σφοδρός γάρ ὦσις εἰμί ὁ ῥῖψις αὐτός μέν οὐ ἐπακολουθέω † σφοδρός ὑπό ὁ ῥύμη , ὅταν οὗτος γίγνομαι † ὁ κατά ὁ φύσις κίνησις ὁ ῥίπτω . εἰμί δέ τέσσαρες οὗτος τρόπος ὁ ὑπό ἄλλος φορός , ἀδύνατος δέ ἢ ὠθέω μή ἅπτω ἢ ὁ ἕλκω ἢ ὁ δινέω ἢ ὁ ὀχέω , δῆλος ὡς ὁ κινέω καί ὁ προσεχῶς κινέω οὐδείς μεταξύ . ἀλλά οὐδέ ὁ ἀλλοιόω καί ὁ ἀλλοιόω · ἅμα γάρ συμβαίνω τε εἰμί ὁ ἔσχατος ἀλλοιόω καί ὁ πρῶτος ἀλλοιόω , ἀλλοιόω δέ ὁ αἰσθητός καί ὑπό αἰσθητής , αἰσθητός δέ εἰμί οὗτος , ὅς διαφέρω σῶμα σῶμα , βαρύτης κουφότης καί θερμότης ψυχρότης καί ὁ σύστοιχος , ἅπτω δέ καί ὁ θερμαίνω καί ὁ ψύχω καί ὁ λευκαίνω καί ὁ ὁ αἴσθησις κινέω · καί γάρ ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις ἀλλοιόω εἰμί · ὁ μέν γάρ πῦρ συνεχής ὁ ἀήρ , ὁ δέ ἀήρ ὁ σῶμα , καί ὁ μέν χρῶμα ὁ φάος , ὁ δέ φάος ὁ ὁράω . οὗτος δέ καί ἐπί ἀκοή καί ἐπί ὁ ἄλλος αἴσθησις · ἅμα γάρ ὁ γεύω ὁ χυμός καί ὄσφρησις ὁ ὀσφραντός καί οὐδείς μεταξύ . ὁμοίως δέ οὐδέ αὐξάνω καί αὐξάνω εἰμί μεταξύ . αὐξάνω γάρ προσγίγνομαι τις καί ἑνόω καί πάλιν φθίω ἄπειμι ἀεί ὁ φθίω . κατά ὅσος μέν ὁ ἄψυχος ἀλλοιόω , κατά πᾶς καί ὁ ἔμψυχος · οὖον μήv ὁ ἀνάπαλιν . ὁ γάρ αἴσθησις ὁ κατά ἐνέργεια ἴδιος ὁ ἔμψυχος ἀλλοιόω εἰμί . 3 . ὅτι2 δέ ὁ ἀλλοιόω ἀλλοιόω ὑπό ὁ αἰσθητής καί ἐν ἄλλος οὖον γίγνομαι ἀλλοίωσις , ὧδε ἄν τις καταμανθάνω σαφῶς . μάλιστα γάρ ὁ λοιπός ἐν σχῆμα καί μορφή καί ἕξις καί ὁ οὗτος ἀφαίρεσις καί μεταβολή ἀλλοιόω εἄν γίγνομαι τις ὑπολαμβάνω , οὐ ἀληθής δέ · ὁ μέν γάρ σχηματίζω οὐκέτι καλέω ὁ ὄνομα ὁ ὑπόκειμαι οὐσία οἷος ὁ ἀνδριάς χαλκός ἢ ὁ κλίνη ξύλον , ἀλλά παρωνυμιάζω ὁ μέν χάλκεος , ὁ δέ ξύλινος , ὁ δέ ἀλλοιόω ἔτι καλέω ὁμοίως · θερμός γάρ ὁ χαλκός καί ψυχρός , καί ὁ ξύλον ὑγρός ἢ σκληρός ὡς ἐνταῦθα μέν ὑπομένω ἀκριβῶς πρότερος τε καί νῦν ὁ ὁ πάθος ἀναδέχομαι ὁ ὑπό ὁ ἀλλοίωσις ἐγγίγνομαι , ἐπί δέ ὁ σχῆμα σχηματίζω οὐκέτι Μένων παντελῶς ἐν ταὐτότης ὁ ὑπόκειμαι οὐσία · ἐγγύς γάρ γένεσις εἰμί ὁ τοιοῦτος μεταβολή · συμβάλλω γάρ ἀμῶς καί ὁ ὑπόκειμαι φύσις ὅστις εἄν εἰμί . καθάπερ οὖν ἄλογος ἀλλοιόω ὁ ἄνθρωπος λέγω ὁ γίγνομαι ἢ ὁ οἰκίον ἢ ὁ ναῦς μένω γάρ δεῖ αὐτός ὁ ἀλλοιόω ἀκριβῶς ) , οὗτος καί ἐπί ὁ σχημάτισις ἔχω . γίγνομαι μέν οὖν ἴσως ἕκαστος καί ἐπί ὁ γένεσις ἀναγκαῖος ἀλλοιόω τις , οἷος ὁ ὅλος πυκνόω ἢ ψύχω , οὖον μέντοι ὁ γίγνομαι γε ἀλλοιόω , οὐδέ ὁ γένεσις αὐτός ἀλλοίωσις · εἰμί γάρ καί αἵρεσις ἐπί ὁ γένεσις ἀλλοιόω ὁ πρότερος ὁ ὑπόκειμαι ὕλη , ἀλλά οὐ ἐπί ὁ αὐτός φύσις μένω , ὅς ἔχω πρῶτος . οὖον γάρ γῆ καί ὕδωρ ὁ κέραμος ἢ ὁ πηλός , ἀλλά εἰς ἕτερος φύσις μεθίστημι , οὔτε μήv ὁ γίγνομαι οἷος ὁ πλίνθος ἢ ὁ ἀμφορεύς · οὐδέ γάρ εἰμί πρό οὗτος πλίνθος ἢ ἀμφορεύς . | ἀλλά μήv οὐδέ ὁ ὁ σῶμα ἔχω ἢ ὁ ὁ Ψυχή , οἷος νόσος τε καί ὑγεία καί κακία καί ἀρετή , εἶπον ἄν ἀλλοιόω οὐδέ ἀλλοιόω κατά οὗτος ὁ σῶμα ὁ ζῷον καί ὁ Ψυχή · ὁ μέν γάρ ἀρετή τελείωσις εἰμί , διό μάλιστα τότε ἔχω κατά φύσις ἕκαστος , ὅταν ἀπολαμβάνω ὁ οἰκεῖος ἀρετή , ὁ δέ κακία διαφθορά . ὥσπερ οὖν οὐδέ ὁ τελειόω ἀλλοιόω ἄτοπος γάρ , εἰμί τις ὁ ὀροφουμένην οἰκίον ἀλλοιόω λέγω καί μή ὀροφόω ) , ὁ αὐτός τρόπος καί ἐπί ὁ ἀρετή ἔχω ὁ τε ὁ σῶμα καί ὁ ὁ Ψυχή . ἔτι πᾶς ἀρετή καί κακία ἐν ὁ σύμμετρος καί ἀσυμμετρέω , οὗτος δέ ὁ πρός τίς . κατά ὁ πρός τίς δέ οὐ εἰμί ἀλλοίωσις . ἀλλά μήv οὐδέ ὁ ὁ νοητικός μέρος ἔχω οὔτε ὁ λαμβάνω ὁ ἕξις , καί οὐ ὅπως γε ἀλλοιόω , ἀλλά οὐδέ γένεσις ὅλως . ὁ μέν γάρ ἐπιστήμη ἐκ ὁ καθόλου , ὁ καθόλου δέ ἐκ ὁ κατά μέρος ἀθροίζω , οὐδέ ὁ ἐνέργεια ὁ νόος γένεσις εἰμί ἢ ἀλλοίωσις · οὐδέ γάρ ὅλως ἐν χρόνος οὐδέ συμπληρόω αὐτός ὁ εἰμί ὑπό ὁ χρόνος , εἰμί καί ὅτι μάλιστα χρόνος εἰμί νοέω τε καί θεωρέω , ὥσπερ δή καί ὁ ἅπτω χρόνος μέν εἰμί γίγνομαι , οὐ ἐν χρόνος δέ . καί οὗτος δῆλος ἐκ ὁ ἐν πᾶς μόριον ὁ χρόνος ὁμοίως ἅπτω ὁ ἅπτω , ὡς οὐδείς ὁ χρόνος δήω εἰς ὁ ὁ ἅπτω γένεσις , ὁ δέ οὖον προσδέω χρόνος , ὥστε ἐκ ὁ δύναμις εἰς ὁ ἐνέργεια μεταβάλλω , οὗτος ἄχρονος γίγνομαι . 4 . οὐ εἰμί δέ πᾶς κίνησις πᾶς συμβλητός οὐδέ | κοινός μέτρον ἀπασάω · τίς γάρ ὅμοιος πάθος καί φορός ; ἀλλά οὐδέ φορός ὁ κύκλος εἰμί καί εὐθύς · ἵημι γάρ ὁ διάστημα συμβλητός , ὅς τε περιφερής γραμμή καί ὁ εὐθύς · οὔτε γάρ μείζων ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος οὔτε μικρός · οὔτε οὖν ὁ ταχύς ἐπί πᾶς πρός πᾶς οὔτε ὁ βραδύς , ὁμοίως δέ , ὡς εἰμί λέγω ὀξύς2 εἰμί ὁ γραφεῖον ὁ οἶνος καί ὁ ξίφος ὁ Νήτης . ἀλλά ἴσως εἴρω τις , ὅτι κοινός μέτρον ἅπας ὁ χρόνος φορός νεῦσις πτῆσις βάδισις αὔξησις ψῦξις καί ὁ τοιοῦτος · ἐν ἴσος γάρ χρόνος ὁ μέν φέρω , ὁ δέ πάσχω , ὁ δέ αὐξάνω · ἀλλά οὖον διά οὗτος γενικός τις εἰμί κίνησις ῥητέος , μόνος δέ ὁ συνώνυμος συμβλητός , καί ἰστέον , ὅτι ὁ ὁμωνυμία ὁ μέν ἔχω τίς κοινός ὁ δέ ἕ , καί ὁ μέν ἐγγύς ὁ δέ πόρρω . 5 . ἐπεί δέ ὁ κινέω δύναμις τις κινέω καί ἐν τις διάστημα καί ἐν ποσός χρόνος , ἆρα ὡς ὁ πολλαπλάσιος δύναμις πολλαπλάσιον κινέω βάρος , οὕτως ὁ πολλοστημόριος πολλοστημέοριον ; οἷος εἰμί ὁ κίων ὁ πεντήκοντα , ὁ πεντηκοστός ὁ κίων εἷς δυνατός κινέω κατά ἑαυτοῦ · καί εἰμί στάδιον ὁ πεντήκοντα ἐν ἡμέρα εἷς ὁ στῦλος ὅλος κινέω , ὁ ἡμιστύλιον ὁ πεντήκοντα δύο στάδιον ἐν ὁ ἡμέρα , ὁ δέ πέντε καί εἴκοσι ὁ στάδιον μόνος . καί εἰμί , καθάπερ ὁ στάδιον ὁ πεντήκοντα , ὁ πεντηκοστός ὁ στάδιος κινέω ὁ κίων οὗτος , ἄνθρωπος εἷς ἐν ὁ ἴσος χρόνος , ἐν ὅσος ὁ ὅλος ὁ πεντήκοντα . οὗτος γάρ ὁ μέν φαίνω ἔχω ὁ ἀναλογία , ὁ δέ οὖον δύναμαι , οἷος οὖν καί ὁ τελευταῖος ὁ εἴρω · συμβαίνω γάρ ἄν οὕτως ὁ ἰσχυρός ὁ ἀσθενής ὁ αὐτός κινέω , οὖον ὁ ἴσος μέν τόπος οὐδέ ὡσαύτως , παράδοξος δέ καί ὁπωσοῦν καί ὁστισοῦν , ὥστε καί ὁ εἷς κινέω ὁ πλοῖον καί ὁ δεκατάλαντος βάρος . φαίνω γάρ , ὅτι κατά τις δύναμις ὑπεροχή ὁ κινέω κινέω καί εἰμί ὁ μέν τις ἀπολείπω πόρρω ὁ κινητής καί ὥσπερ ἀσύμβλητος αὐτός , ὁ δέ οἷος ἡσσάομαι , ὁ δέ οἷος ἰσάζω ἤδη , ὁ δέ καί κρατέω λοιπός · διά οὗτος γάρ ὁ μέν εἷς πόρρω ὁ κινέω ὁ ναῦς , ὁ δέκα δέ μικρός , ὁ τριάκοντα δέ οὐδέ κρατέω οὐδέ κρατέω , προσγίγνομαι δέ εἷς ὑπερέχω ἤδη ὁ κινητής , ποιέω δέ οὐ εἷς , ἀλλά ὁ ὁ σύμπας δύναμις , ὥσπερ καί ἐπί ὁ ἰσόρροπος ζυγόν . εἷς γάρ χαλκός προστίθημι ὁ σύμπας βάρος κινέω , ἀεί δέ ἐγγυτέρω ὁ κινέω ὁ πλέω ὁ μικρός , ὥσπερ καί ἐπί ὁ μέγεθος ἐγγυτέρω . ὁ τρίπηχυς εἰμί ὁ παλαιστής δήω ἢ ὁ πῆχυς , ἔτι δέ μᾶλλον ὁ δύο δάκτυλος , καί ἔτι μᾶλλον ὁ δάκτυλος εἷς , οὐδέ πῇ δέ οὐδέ αὐτός , πρίν ἄν προστίθημι ὁ δακτυλιαῖος . αἴτιος δέ οὖον ὁ ὕστερος προστίθημι ὁ τριπηχυαῖος , ἀλλά ὁ ἐκ ἀπαντάω μέγεθος . ἀλλά ἐπί μέν οὗτος ὁρίζω ὁ ποσός καί ῥᾴδιος εὑρίσκω καί ὁ αἴσθησις καί ὁ λόγος ὁ μέγεθος προσέρχομαι , ὅς τίς τρίπηχυς μέγεθος πρῶτος ποιέω , ἐπί δέ ὁ ναός νεωλκία καί ὁ ζυγόν χαλεπός ἀποδίδωμι , πότε τοσοῦτος γίγνομαι , ὥστε πρῶτος κινέω . ὁ γάρ παρά μικρός ἐνταῦθα ἀνακύπτω καί ὁ σωρίτης καθάπερ ἐπί ὁ πλοῦτος καί ὁ φαλακρότης . οὐκοῦν θαυμαστέος , διά τίς δήποτε οὗτος μόνος μέν τυγχάνω οὐ κινέω , μετά δέ τριάκοντα τυγχάνω ἴσως , ὥσπερ οἴομαι καί βοῦς μόνος μέν οὐ εἄν ἐξάκουστος γίγνομαι , μετά πολύς δέ ἐν ὁ θέατρον · ἄλλος γάρ ὁ ἐκ ἀπαντάω ἕκαστος , πλήν ἐμφαίνω γε πως ὁ ἐκ ἀπαντάω καί ὁ ἐκ ἕκαστος , ἀεί τε ὁ ἀθρόος δύναμις πλείων ὁ μερίζω , ἐπεί καί ὁ σιτίον ὁ τηλικόσδε κατά ἑαυτοῦ μέν ὑγιεινός , πολύς δέ ὁμοῦ τηλικόσδε νοσερός ἤδη καί βλαβερός . οὔτε οὖν , ὡς οἴομαι Ζήνων , ἐπεί ὁ μέδιμνος ὁ κέγχρος ψοφέω , καί ὁ εἷς κέγχρος ψόφησις , οὔτε ἐπεί ὁ πέτρα κοιλαίνω ὁ πολύς σταλαγμός , ἀνάγκη τίς καί ὁ εἷς κοιλαίνω · οὖον γάρ συντεμαχίζομαι ὁ μέγεθος ὁ δύναμις , ἀλλά εἰμί ἐπί ὅς προαπολείπω ὁ ὄγκος ἔτι τέμνω δύναμαι · καί περί μέν οὗτος ἅλις . μάλιστα δέ ὁ τοιοῦτος κατά ἑαυτοῦ θεωρία τις ἔχω καί ζήτησις , πότερος ὁ πᾶς τηλικόσδε κινέω βάρος , ἡλίκος ἐκ ὁ κατά ἕκαστος γίγνομαι · λέγω δέ οἷος , εἰμί ταλαντιαῖος ἕκαστος , ὁ πᾶς ἑκατόν τάλαντον βάρος ἢ μείζων ἢ μικρός . μικρός μέν οὐ εὔλογος , μείζων δέ μᾶλλον · ποιέω γάρ ὁ ἀθρόος καί φιλότιμος ἅμα καί παρορμητικός ἀλλήλων , ὥσπερ ἐν ὁ ἵππος ζεύγνυμι εἰς ὁ τάχος , θέρμη μᾶλλον † εἴτε καί δύναμις ἐπιγίγνομαι μείζων , διά ὁ ἐπίτασις ἐκθερμαίνω καί διαμιλλάομαι . ἀλλά ἐναντίος οὐ ἄλογος , ὥστε διαιρέω εἰς ὁ κατά ἕκαστος βάρος ἢ ὁ ὄγκος μή δύναμαι πᾶς φέρω , τάχα δέ καί ἀναγκαῖος , εἴπερ ἐκεῖνος ἀληθής . ἀφαιρέω γάρ τίς ὁ δύναμις μερίζω , ὅς προσεπιτίθημι ἢ ἐπιδίδωμι ὁ ἀθροισμός . ὅμοιος δέ ἄν δοκέω ὡς διά πολύς ὁ ἐπί ὁ διάγραμμα συμβαίνω · ἐκεῖ τε γάρ ὁ διπλάσιος τετραπλάσιος καί ἐνταῦθα ὁ ἀθρόος πολλαπλάσιον . διαφορά δέ καί ἐν ὁ ὁ κινέω τοιοῦτος εἰμί ὁ σχῆμα , καθάπερ καί ὅταν διά ἑαυτοῦ κινέω · ὁ γάρ σφαιροειδής εὐκίνητος γίγνομαι . ἐνταῦθα γάρ ὁ ἥκιστος βαίνω καί κατά μικρός ἅπτω , οἷος γάρ προοδοποιέω πρός ὁ κίνησις . διό καί ὅλως ὁ κινέω ῥᾳδίως ἢ ὁ ἀκίνητος , ὡσαύτως δέ καί ὅσος ἄλλος παραπλήσιος οὗτος · ἅπας γάρ οὗτος ἕτερος τις ἔχω θεωρία . |