themistius.in-aristotelis-libros-de-anima-paraphrasis 2
9 . Ἐπεὶ δ’ ἡ ψυχὴ τῶν ζώων κατὰ δύο ὥρισται μάλιστα δυνάμεις , τήν τε κριτικήν , αὕτη δέ ἐστι διανοίας ἔργον καὶ αἰσθήσεως , καὶ τὴν κινητικὴν τῆς κατὰ τόπον κινήσεως , περὶ μὲν αἰσθήσεως καὶ νοῦ διωρίσθω τέως τοσαῦτα . περὶ δὲ τοῦ κινοῦντος τί ποτέ ἐστιν , ἑξῆς σκεπτέον , πότερον ὅν τι μόριον τῆς ψυχῆς καὶ τοῦτο χωριστὸν κατὰ μέγεθος ἡ κατὰ λόγον , ἢ πᾶσα ἡ ψυχή · καὶ εἰ μόριον , πότερον ἕτερον παρὰ τὰ λέγεσθαι εἰωθότα οἷον τὸ λογιστικὸν καὶ θυμικὸν καὶ ἐπιθυμητικόν , ἢ τούτων ἕν τι . καίτοι γε αὐτὸ τοῦτο ἀπορίαν ἔχει πολλήν , πότερον δεῖ μόρια λέγειν ψυχῆς μεγέθει καὶ τόπῳ διεστηκότα , ἢ δυνάμεις πλείους ἐν ταὐτῷ ὑποκειμένῳ διαφερούσας , ὥσπερ εἶχεν ἐπὶ τοῦ μήλου τὸ | γλυκὺ καὶ τὸ εὐῶδες καὶ τὸ λευκόν . εἰ δὲ μόρια , πόσα ἄρα τὸν ἀριθμόν , καὶ εἰ μόνα τὰ τρία , ὡς τίθενταί τινες ἢ καὶ πλείω . σχεδὸν γὰρ οὐκ εὐαρίθμητα φαίνεται τὰ μέρη τῆς ψυχῆς , εἰ τοιαύτας λαμβάνοι τις τὰς διαφοράς , αἷς τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὸν λογισμὸν χωρίζουσι · φαίνεται γὰρ ἄλλα μόρια μείζω διάστασιν ἔχοντα τούτων · τὸ γὰρ θρεπτικὸν ὃ καὶ τοῖς φυτοῖς ὑπάρχει καὶ πᾶσι τοῖς ζώοις , μακρῷ μᾶλλον τῶν τριῶν διενήνοχεν ἢ τὰ τρία ταῦτα ἀλλήλων , καὶ τὸ αἰσθητικὸν δὲ παραπλησίως · οὔτε γὰρ ὡς λόγον ἔχον αὐτό , οὔτε ὡς ἄλογον παντελῶς θετέον . καθὸ μὲν γὰρ κρίνει τὰς ἐν τοῖς αἰσθητοῖς διαφορὰς καὶ ἀφορμὴ καὶ ἐπιβάθρα γίνεται τῷ λόγῳ , κατὰ τοῦτο ἂν δόξειε νοῦ κοινωνεῖν · καθὸ δέ ἐστιν οὐδὲν ἔλαττον ἐν τοῖς ἀλόγοις ζώοις , ταύτῃ δὲ αὖ πάλιν ἄλογον ἂν νομισθείη . ἔτι δὲ τὸ φανταστικὸν τῷ μὲν εἶναι ( xai ) κατὰ τὸν λόγον ἕτερον τῶν εἰρημένων · εἴπερ δὲ τὰ τρία μέρη μόνα τουτέστι τὰ λεγόμενα τῆς ψυχῆς , ἢ τῷ λόγῳ συντακτέον αὐτὴν ἢ τῇ ἐπιθυμίᾳ ἢ τῷ θυμῷ . πρὸς ἅπασι δὲ τοῖς εἰρημένοις τὸ ὀρεκτικόν , ὃ καὶ τῷ λόγῳ πάμπολυ διαφέρει καὶ τῇ δυνάμει καὶ τῇ ἐνεργείᾳ τῶν προειρημένων ἀπάντων , ἓν τιθείη τις ἂν τῶν τριῶν · καὶ γὰρ ἄτοπον ἴσως τὸ διασπᾶν ταύτην τὴν δύναμιν καὶ τιθέναι αὐτὴν καὶ ἐν τῷ λόγον ἔχοντι καὶ ἐν τῷ ἀλόγῳ , καὶ μὴ ποιεῖν καὶ ταύτην χωρὶς ὥσπερ ἐκείνων ἕκαστον . ἀλλ’ ὅθεν ἐξετραπόμεθα , τί τὸ κινοῦν κατὰ τόπον τὸ ζῶόν ἐστι ; τὴν μὲν γὰρ κατὰ αὔξησιν κίνησιν καὶ φθίσιν τὸ πᾶσιν ὑπάρχον δόξειεν ἂν κινεῖν , λέγω δὲ τὸ γεννητικὸν καὶ θρεπτικόν , σκεπτέον δὲ ὕστερον καὶ περὶ ἀναπνοῆς | καὶ ἐκπνοῆς , ὑπὸ τίνος γίνονται δυνάμεως , καὶ περὶ ὕπνου καὶ ἐγρηγόρσεως · κινήσεις γὰρ καὶ αὗται καὶ ἀλλοιώσεις τοῦ ζώου . ἀλλ’ ὅ γε προυθέμεθα ἐξ ἀρχῆς περὶ τῆς κατὰ τόπον κινήσεως , τί τὸ κινοῦν τὸ ζῶον τὴν πορευτικὴν κίνησιν ἐπισκεπτέον . Ὅτι μὲν οὖν ἡ θρεπτικὴ δύναμις οὐ κινεῖ τὸ ζῶον ταύτην τὴν κίνησιν , δῆλον · αἰεὶ γὰρ ἕνεκά τινος ἡ κίνησις ἡ κατὰ τόπον καὶ μετὰ φαντασίας καὶ διώξεως ἡ φυγῆς τοῖς μὴ βίᾳ κινουμένοις ἀλλ’ ἑκουσίως · ἡ θρεπτικὴ δὲ φαντασίας ἄμοιρος παντελῶς , διὰ τοῦτο δὲ καὶ ὀρέξεως · πᾶσα γὰρ ὄρεξις ἐπ’ αἰσθήσει καὶ φαντασίᾳ . ὀρεγόμενα μὲν οὖν τῆς τροφῆς ἐπ’ αὐτὴν κινεῖται τὰ ζῷα · οὐ μὴν διὰ τοῦτο ταὐτὸν ἡ θρεπτικὴ δύναμις τῇ ὀρεκτικῇ · σημεῖον δέ · ἐν γὰρ τοῖς φυτοῖς ἡ θρεπτικὴ μέν ἐστιν . ἡ ὀρεκτικὴ δὲ οὐδαμῶς , διότι μηδὲ αἴσθησις μηδὲ φαντασία . εἰ δ’ ἦν ἐν τῷ θρεπτικῷ τὸ κατὰ τόπον κινητικόν , εἶχεν ἄν τι μόριον ὀργανικὸν πρὸς τὴν κίνησιν τὴν πορευτικὴν τὰ φυτά · οὐδὲν γὰρ μάτην ἡ φύσις δίδωσιν . ἀλλ᾿ οὐδὲ τὸ αἰσθητικὸν ταὐτὸν τὁ κατὰ τόπον κινητικῷ · πολλὰ γὰρ τῶν ζώων αἴσθησιν μὲν ἔχει , μόνιμα δ’ ἐστὶ καὶ ἀκίνητα διὰ τέλους οὐδὲ δύναμιν ἔχοντα τοῦ κατὰ τόπον κινεῖσθαι · μάτην γὰρ ἄν εἶχεν , ἡ δὲ φύσις ἄμφω κατ’ ἴσον φυλάσσεται καὶ τὸ μάτην τι προστιθέναι καὶ τὸ ἐλλείπειν τι τῶν ἀναγκαίων , πλὴν ἐν τοῖς πηρώμασι καὶ ἀτελέσι . τὰ δὲ τοιαῦτα τῶν ζώων τέλεια καὶ οὐ πηρώματά ἐστι . σημεῖον δέ , ὅτι γεννητικὰ ἑτέρων τοιούτων καὶ ἀκμὴν ἔχει καὶ φθίσιν . ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τὸ λογιστικὸν καὶ ὁ καλούμενος νοῦς ἐστιν ὁ κινῶν · ἐπεὶ γὰρ διττὸς ὁ νοῦς , ὁ μὲν θεωρητικὸς οὐδὲν I θεωρεῖ τῶν πρακτῶν οὐδὲ περὶ φευκτοῦ καὶ ὀρεκτοῦ διανοεῖται , ἡ κίνησις δὲ ἡ κατὰ τόπον ἢ φεύγοντος ἡ διώκοντος · ὁ δὲ πρακτικὸς νοεῖ μέν τι περὶ τούτων , κύριος δὲ οὐκ ἔστι τῆς κινήσεως . πολλάκις γοῦν τι διανοεῖται φυγῆς ἄξιον καὶ οὐ φεύγει , οἷον σεισμὸν ἢ θηρίον , ἀλλὰ πάλλει μὲν ἡ καρδία καὶ φρίττουσιν αἷ τρίχες , μένει δὲ ἐν τῷ τόπῳ τὸ ζῶον · πολλάκις δὲ καὶ ἡδύ τι λογιζομένου μόριον μέν τι τοῦ σώματος συναισθάνεται , ἠρεμεῖ δὲ ὅλον τὸ ζῶον . αἴτιον δέ , ὅτι τὰ φοβερὰ καὶ τὰ ἡδέα οὐ μόνον παρόντα καὶ μέλλοντα διανοεῖται , ἀλλὰ καὶ παρεληλυθότα ἐνίοτε καὶ μάλιστά γε ὁ ἄνθρωπος , κινεῖσθαι δὲ ἐπὶ τὰ παρελθόντα οὐχ οἷόν τε . οὐκ ἔστιν οὖν ἡ νόησις κυρία τοῦ μεταβαίνειν , πολλάκις δὲ καὶ φανερῶς ἐπιτάττοντος τοῦ νοῦ καὶ κελευούσης τῆς διανοίας φεύγειν ἢ διώκειν οὐ κινεῖται τὸ ζῶον κατὰ τὸν νοῦν , ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν , ὥσπερ ὁ ἀκρατής . οὐκ ἄρα ὁ νοῦς οὐδὲ ἡ ἐπιστήμη κινεῖ τὸ ζῶον ταύτην τὴν κίνησιν . καὶ γὰρ ἄλλως ὁρῶμεν , ὅτι συμβαίνει τὸν ἔχοντα τὴν ἰατρικὴν μὴ ἰατρεύειν , καὶ τὸν ἔχοντα τὴν ἱππικὴν μὴ ἱππεύειν , ὡς ἑτέρου τινὸς ὄντος κυρίου τοῦ κινεῖσθαι , ἀλλ’ οὐ τῆς τέχνης ἢ τῆς ἐπιστήμης . ἀλλὰ μὴν οὔτε ἡ ἐπιθυμία καθ’ ἑαυτὴν ταύτης κυρία τῆς κινήσεως , οὔτε ὁ θυμός · οἱ γὰρ ἐγκρατεῖς θυμούμενοι καὶ ἐπιθυμοῦντες ἠσυχάζουσιν ὑπὸ τοῦ λογισμοῦ κατεχόμενοι . 10 . Φαίνεται δὴ τὰ δύο ταῦτα κινοῦντα , νοῦς καὶ ὄρεξις , ἢ ] εἴ τις καὶ τὴν φαντασίαν ὡς νόησιν τι|νθείη · πολλὰ γὰρ καὶ ἄνθρωποι ταῖς φαντασίαις ἀκολουθοῦσι μᾶλλον ἢ ταῖς ἐπιστήμαις , καὶ τὰ ἄλογα ζῷα ταύταις οἰακίζεται μόναις ἀποροῦντα φρονήσεως , οἷς ἡ φαντασία γίνεται ἀντὶ νοήσεως . ὅταν δὲ λέγω τὸν νοῦν κινεῖν κατὰ τόπον , τὸν πρακτικὸν λέγω νοῦν καὶ ἕνεκά του λογιζόμενον ἢ βουλευόμενον . διαφέρει δὲ τοῦ θεωρητικοῦ τῇ πολλάκις εἰρημένῃ διαφορᾷ , ὅτι τῷ μὲν αὐτὴ τέλος ἡ ἐνέργεια , τῷ πρακτικῷ δὲ ἡ ὄρεξις ἄλλου τινὸς ἕνεκεν παρ’ αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν · ὁ γὰρ σκοπὸς ἐφ’ ὃν ἡ θεωρία καὶ ἡ ὄρεξις , οὗτός ἐστιν ἀρχὴ τοῦ πρακτικοῦ νοῦ · πρὸς τοῦτον γὰρ ὁρῶν λογίζεται καὶ βουλεύεται περὶ τῶν πρακτέων · καὶ τὸ ἔσχατον αὐτῷ τῆς νοήσεως , εἰς ὃ ἵσταται βουλευόμενος , ὅπως ἄν τὸ τέλος περιποιήσαιτο , ἀρχὴ τῆς πράξεως καὶ αὖ πάλιν τὸ πέρας τῆς πράξεως ἡ τῆς νοήσεως ἐστιν ἀρχή . εὐλόγως οὖν ἐν τοῖς δύο τούτοις ζητητέον τὴν κινητικὴν αἰτίαν τῆς πορείας τοῖς ζώοις , λέγω δὲ ἐν ὀρέξει καὶ διανοίᾳ πρακτικῇ , διότι καὶ ἄμφω τέλους ἕνεκέν του ὀρεκτοῦ · καὶ γὰρ ἡ διάνοια ὅταν κινῇ ὀρεκτοῦ τινος χάριν κινεῖ , ὥστε οὐδὲ ἄνευ ὀρέξεως , εἴπερ τὰ πρός τι πρὸς ἄλληλα . ἓν δή τι τὸ κινοῦν πρώτως τὸ ὀρεκτόν , καὶ μία ἡ τούτου ὄρεξις , καὶ οὐχ ὡς ἄλλο τι θετέον τὸν νοῦν καὶ τὴν ὄρεξιν · οὐδὲ γὰρ ἄλλο τὸ εἶδος τοῦ γένους , ἦν δὲ καὶ ἐν τῷ νῷ ὄρεξις · ἡ γὰρ βούλησις ὄρεξις ἦν . εἰ δὲ ἦν δύο καὶ ἕτερα ἀλλήλων νοῦς καὶ ὄρεξις , ἐκίνει δὲ ἄμφω , ἄλλη ἄν τις δύναμις ὑπῆρχεν ἀμφοτέροις κοινή , ἧς ἀμφότερα κοινωνοῦντα ἐκίνει τὸ ζῶον , ὡς τῷ δίποδι καὶ τῷ τετράποδι τὸ πόδας | ἔχειν . νῦν δὲ ὁ μὲν νοῦς οὐ φαίνεται κινῶν ἄνευ ὀρέξεως εἴρηται γὰρ ὅτι καὶ ἡ βούλησις ὄρεξις ) , ἡ δὲ ὄρεξις καὶ ἄνευ νοῦ · ὄρεξις γάρ ἐστι καὶ θυμὸς καὶ ἐπιθυμία , καὶ παρὰ τὸν λογισμὸν κινεῖ πολλάκις . δῆλον δὲ ἐπὶ τῶν ἀκρατῶν , ὅτι τοῦ νοῦ πρὸς τὰ ἀμείνω κινοῦντος ὀρέγονται τῶν φαυλοτέρων . Νοῦς μὲν οὖν ἅπας ὀρθὸς ὅ γε κυρίως , ὄρεξις δὲ οὐ πᾶσα ὀρθή , ἀλλ’ οὐδὲ φαντασία ἡ χωρὶς νοῦ , εἰ καὶ τῷ νῷ πολλάκις αὐτὴν συνετάξαμεν . διὰ ταῦτα τοίνυν κινεῖ μὲν αἰεὶ τὸ ὀρεκτόν , τοῦτο δέ ἐστιν ἢ τὸ ἀγαθὸν ἢ τὸ φαινόμενον ἀγαθόν · ἀλλὰ τὸν μὲν νοῦν τὸ ἀληθινὸν ἀγαθόν , τὸ φαινόμενον δὲ τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὸν θυμόν · καὶ γὰρ τὸ ἡδὺ τηνικαῦτα φαίνεται ἀγαθόν , ὅταν κινῇ τὴν ἐπιθυμίαν ἢ τὸν θυμόν . οὐ πᾶν δὲ ἀγαθὸν κινητικὸν τῆς ὀρέξεως · οὐ γὰρ τὸ πρῶιον οὐδὲ εἴ τι ἁπλῶς ἀγαθὸν καὶ ἀίδιον · τοῦτο μὲν γὰρ ἴσως κοινὸν ἅπασι τὸ ὀρεκτὸν καὶ ἄλλον τρόπον ὃν ὕστερον ἐπισκεπτέον . νῦν δὲ τὸ ἑκάστῳ τῶν ζώων αἴτιον τῆς κινήσεως ἐπιζητοῦμεν , ὅπερ ἤδη τὸ ἐν μέρει ἐστὶν ἀγαθὸν καὶ τὸ ἐνδεχόμενον καὶ γενέσθαι καὶ μὴ γενέσθαι , καὶ τὸ μὴ ἁπλῶς ἀλλὰ τινὶ καὶ ποτὲ καὶ πρὸς τόδε . Ὅτι μὲν οὖν ἡ τοιαύτη δύναμις τῆς ψυχῆς κινεῖ τὴν κατὰ τόπον κίνησιν τὰ ζῷα ἣν καλοῦμεν ὄρεξιν , φανερόν , καὶ ὅτι τοῖς διαιροῦσι τὰ μέρη τῆς ψυχῆς , ἐὰν κατὰ τὰς δυνάμεις διαιρῶσι καὶ χωρίζωσι , προσαριθμητέον καὶ ταύτην , ὥσπερ τὸ θρεπτικὸν καὶ τὸ αἰσθητικὸν καὶ τὸ θεωρητικὸν καὶ τὸ βουλευτικόν , μεθ’ ὧν δὴ | καὶ τὸ ὀρεκτικὸν τοῦτο περὶ οὗ ὁ λόγος διώρισε · ταῦτα γὰρ πλείω διενήνοχεν ἀλλήλων ἢ θυμὸς καὶ ἐπιθυμία καὶ αἱ ταῦτα φέρουσαι τὰ πάθη δυνάμεις · οὕτω δ’ ἄν οὐ τρία μέρη τῆς ψυχῆς εἴη καθάπερ λέγουσιν , ἀλλὰ πολλῷ πλείω . πάλιν δὲ ἔπι τὰ προκείμενα ἐπανιτέον . Μία οὖν δύναμις ἡ κινοῦσα κατὰ τόπον τὰ ζῶ , ἣν πολλάκις ὠνομάσαμεν ὄρεξιν εἴτε λογισμοῦ προηγουμένου εἴτε ἐπιθυμίας εἴτε θυμοῦ · ὥσπερ γὰρ οὐδὲν ἐκώλυε μίαν εἷναι τὴν αἰσθητικὴν ἀρχὴν πέντε οὐσῶν τῶν αἰσθήσεων , οὕτως οὐδὲν κωλύει μίαν εἶναι τὴν ὀρεκτικὴν δύναμιν , τρεῖς δὲ ἐνεργείας , ἐφ’ αἷς ἡ ὄρεξις . διὰ τοῦτο δὲ συμβαίνει πολλάκις καὶ ἐναντίας ἀλλήλαις γίνεσθαι τὰς ὀρέξεις , ὅταν ὁ λογισμὸς διαμάχηται πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν ἢ τὸν θυμόν . γίνεται δὲ αὕτη ἡ μάχη τῶν ὀρέξεων ἐν τοῖς χρόνου αἴσθησιν ἔχουσιν καὶ μάλιστά γε ἐν ἀνθρώπῳ · οὗτος γὰρ αἰσθάνεται χρόνου καθ’ αὑτό , τὰ δὲ ἄλλα κατὰ συμβεβηκός , οὐ γὰρ τοῦ χρόνου ἀλλὰ τοῦ πάθους οὗ ἔπαθε πάλαι · ἀμέλει τοῦ μέλλοντος οὐδὲν αὐτῶν αἴσθησιν ἔχει , ὅτι μηδὲ πάσχει τι ἐν τῷ μέλλοντι · εἰ μὴ ἄρα ἐν μύρμηξι καὶ μελίτταις καὶ τοῖς ἀποθησαυρίζουσι τὴν τροφὴν ἔστι πὼς καὶ τοῦ μέλλοντος αἴσθησις χρόνου . ἄνθρωπος δὲ μόνος ‘ἅμα πρόσσω καὶ ὀπίσσω’ · μόνος γὰρ νοῦν ἔχει ᾧ τὸ πρότερον ἀριθμεῖ καὶ τὸ ὕστερον , ὁ δὲ ἀριθμὸς οὗτος χρόνος ἐστίν , ὥστε καὶ ποιητὴν εἰπὼν τοῦ χρόνου τὸν ἄνθρωπον ὁ ἐξηγητὴς Ἀλέξανδρος οὐκ οἴεται φαύλως εἰρηκέναι , ἄντικρυς ἐπίνοιαν ἡμετέραν ποιῶν τὸν χρόνον , ὑπόστασιν δὲ οἰκείαν αὐτῶ μὴ διδούς · οὐκ ὀρθῶς οὐδὲ ἑπομένως Ἀριστοτέλει , εἴπερ | τι δεῖ προσέχειν τοῖς ἐν τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει . ἀλλ’ ὅταν γε ὁ νοῦς διαμάχηται πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν , ὧν ] ὁ μὲν διὰ τὸ μέλλον ἀνθέλκει , ἡ δὲ ἐπιθυμία τὸ παρὸν ἡδὺ διώκει · φαίνεται γὰρ τὸ νῦν ἡδὺ καὶ ἁπλῶς ἡδὺ καὶ ἁπλῶς ἀγαθὸν διὰ τὸ μὴ ὁρᾶν τὸ μέλλον . ἓν μὲν οὖν εἴδει τὸ ὀρεκτικόν , ἓν δὲ καὶ τὸ πρὸ τούτου τὸ ὀρεκτόν , ὅπερ ἤδη κινεῖ οὐ κινούμενον τῷ νοηθῆναι ἢ φαντασθῆναι · ἀριθμῶ δὲ εἶναι πλείω τὰ κινοῦντα καὶ ὡς ὀρεκτικὰ οὐδὲν κωλύει . τρία τοίνυν ἐστὶν ὧν χωρὶς οὐκ ἄν γένοιτο ἡ κίνησις αὕτη τοῖς ζώοις , μᾶλλον δὲ τέτταρα , τὸ κινοῦν καὶ ᾧ κινεῖ καὶ τὸ κινούμενον . τέτταρα δὲ εἶπον , ὅτι τὸ κινοῦν διττόν , τὸ μὲν ἀκίνητον ὥσπερ τὸ πρακτὸν ἀγαθόν , τὸ δὲ κινούμενον καὶ κινοῦν ὥσπερ ὄρεξις · αὕτη γὰρ κινεῖ τὰ ζῷα κινηθεῖσα ὑπὸ τοῦ ἀγαθοῦ · ἡ γὰρ κίνησις ἡ κατὰ τόπον οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ τῆς ὀρέξεως εἰς τοὐμφανὲς πρόοδος καὶ ἐνέργεια · ἀλλ’ ἐπειδὴ μὴ παρ’ ἑαυτῆς ἔχει τὴν ἀρχήν , ἀλλά παρὰ τοῦ πρακτοῦ ἀγαθοῦ , διὰ τοῦτό φαμεν καὶ κινεῖν αὐτὴν καὶ κινεῖσθαι . τὸ κινούμενον δέ ἐστι τὸ ζῶον . τρία μὲν οὗν ταῦτα · τέταρτον δὲ ἐπεισέρχεται πρὸς τούτοις , ᾧ κινεῖ ὀργάνῳ ἡ ὄρεξις , τοῦτο δὲ ἤδη σωματικόν , καὶ ἐν τοῖς κοινοῖς σώματος καὶ ψυχῆς ἔργοις θεωρητέον δὲ ] περὶ αὐτοῦ δι’ ἀκριβείας , νῦν δὲ ὅσον ἐν κεφαλαίῳ τοσοῦτον ῥητέον , ὅτι τὸ ὄργανον ᾧ χρῆται πρὸς τὴν κίνησιν τὴν κατὰ τόπον ἡ ὄρεξις , ἐν τοιούτῳ θετέον μέρει τοῦ σώματος , ἐν οἵῳ δύναιτο ἂν καὶ ἀρχὴ καὶ τελευτὴ | τὸ αὐτὸ εἶναι , λόγῳ μὲν ἕτερα ὄντα μεγέθει δὲ ἀχώριστα . τοιοῦτος δὲ ὁ περὶ τὴν καρδίαν τόπος ἐστίν · αὕτη γὰρ ἀρχὴ καὶ τελευτὴ τῶν τε δεξιῶν καὶ τῶν εὐωνύμων καὶ τῶν ἄνω καὶ κάτω , καθ’ ἃ τοῖς ζώοις ἡ κίνησις · δεῖται γὰρ τὸ ζῶον πρὸς τὴν κίνησιν δύο τινῶν ἑστώτων καὶ ἠρεμούντων , τοῦ μὲν ἐκτὸς πρὸς ὃ ἀντιβαῖνον κινεῖται , τοῦ δὲ εἴσω περὶ ὃ τὰ δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ παρὰ μέρος προβάλλον κινεῖται , ὥσπερ ἐπὶ τῶν γιγγλυμῶν . περὶ γὰρ τὴν περόνην μένουσαν οἱ γιγγλυμοὶ παραλλὰξ κινοῦνται · πάντα γὰρ ὤσει κινεῖται καὶ ἕλξει τὰ ζῷα · ἐκτείνοντα γὰρ καὶ συστέλλοντα παρὰ μέρος τὰ δεξιὰ καὶ εὐώνυμα οὕτω πορεύεται , ταύτα δὲ ὦσις καὶ ἕλξις . ὥσπερ οὖν ἐν κύκλῳ μένειν δεῖ τὸ σημεῖον καὶ ἐντεῦθεν ἄρχεσθαι τῆς κινήσεως τὴν περιφέρειαν , οὕτω καὶ ἐν τῷ ζῴῳ μένειν ἀνάγκη τι ἐν τῷ μέσῳ καὶ παρὰ τούτου καὶ ἀπὸ τούτου τὴν κίνησιν γίνεσθαι τῶν μερῶν . Ὅλως μὲν οὖν ὥσπερ εἴρηται , ᾗ ὀρεκτικὸν τὸ ζῶον , ταύτῃ ἑαυτοῦ κινητικόν , ὀρεκτικὸν δὲ οὐκ ἄνευ φαντασίας , φαντασία δὲ πᾶσα ἢ λογικὴ ἢ αἰσθητική . ἡ μὲν οὗν αἰσθητικὴ καὶ τοῖς ἀλόγοις ζώοις ὑπάρχει , ἡ δὲ λογικὴ ἀνθρώποις μόνοις · ἐν τούτοις γὰρ πλειόνων φαντασμάτων ἀντεξέτασις , καὶ πότερον τόδε αἱρετώτερον ἡ τόδε · τοῦτο δὲ λογιστικοῦ ἔργον ἐστί , καὶ ἀνάγκη ἑνὶ μετρεῖν · τὸ μεῖζον γὰρ διώκει . ὥσπερ οὖν ἐν τοῖς ποσοῖς εὑρίσκει τῶν ἀνίσων τὸ μεῖζον ἑνὶ μέτρῳ χρώμενος , οἷον τῷ πήχει ἢ τῷ παλαιστῇ , οὕτω καὶ ἐν τοῖς φαντάσμασιν εὑρίσκει τὸ αἱρετώτερον ἓν μέτρον προσάγων , οἷον τὸ ἡδὺ ἢ τὸ συμφέρον , καὶ οὐκ ἄγεται ὑπὸ τοῦ φανέν‘τος εὐθὺς ὥσπερ τὰ ἄλογα ζῷα , ἀλλὰ καὶ συντίθησι πολλάκις , εἰ τόδε τόδε καὶ εἰ τόδε αὖθις τόδε , καὶ συμπεραίνεται ἐκ πλειόνων ἕν . διόπερ ἡ μὲν τῶν ἀλόγων ζώων ὄρεξις ἅτε κινουμένη ὑπὸ ἁπλῆς ἀεὶ φαντασίας δόξαν οὐκ ἔχει · συλλογισμὸν γὰρ οὐκ ἔχει · ἡ δὲ τῶν λογικῶν ὄρεξις καὶ ἄνευ δόξης καὶ μετὰ δόξης , καὶ ἐντεῦθεν ὄρεξις μὲν οὐχ ἅπασα καὶ βούλησις , βούλησις δὲ πάντως καὶ ὄρεξις . νικᾷ δὲ ἐν ἀνθρώποις ποτὲ μὲν ἡ ἄλογος τὴν λογικήν , ποτὲ δὲ τοὔμπαλιν , κινεῖ δὲ ἡ κρατοῦσα τὴν κρατουμένην οὐ παύουσα τῆς ὁρμῆς ἀλλὰ συμπεριάγουσα ἑαυτῇ , ὥσπερ ἐπὶ τῆς σφαίρας τῆς οὐρανίας ἡ τῶν ἀπλανῶν τὴν τῶν πλανήτων οὐχ ἵστησιν , ἀλλὰ κινουμένη ἰδίαν κίνησιν ὅμως ἑαυτῇ συμπεριάγει . ἐπὶ μὲν οὖν τοῦ παντὸς ἡ φύσει κρείττων αἰεὶ κρατεῖ ἡ γὰρ ἀνωτάτω φύσει ἀρχικωτέρα ) · ἐπὶ δὲ τῶν ἀνθρώπων ἔσθ’ ὅτε ἡ φύσει κρείττων ἡττᾶται ὥσπερ ἐν ταῖς ἀκρασίαις . καὶ τρεῖς ἤδη τηνικαῦτα κινήσεις εἴποις ἂν εἶναι ἐν τῷ ἀνθρώπῳ , δύο μὲν τὰς τῶν ὀρέξεων , μίαν δὲ τὴν τοῦ ἀνθρώπου ὑπ’ ἀμφοῖν ἀντισπωμένην . 11 . Ἀλλ᾿ ἐπεὶ κινεῖται κατὰ τόπον καὶ τὰ ἀτελέστερα ζῷα οἷον μυῖαι καὶ εὐλαὶ καὶ ὅσα τοιαῦτα , πῶς κινεῖται ἄνευ ὀρέξεως ; ἢ πῶς ὀρέγεται ἄνευ φαντασίας , ἣν ἔφαμεν αὐτὰ μὴ ἔχειν ; φαίνεται δὲ καὶ λύπη ἐνοῦσα τοῖς τοιούτοις καὶ ἡδονή , ὅπου δὲ ἡδονή , πάντως καὶ ἐπιθυμία · ὅπου δὲ ἐπιθυμία , πάντως καὶ ὄρεξις · ὅπου δὲ ὄρεξις , καὶ φαντασία , ταύτην δὲ αὐτὰ ὁ πρότερος ἀφῃρεῖτο λόγος . | ἢ ὥσπερ κινεῖται ἀορίστως , οὕτω καὶ φαντάζεται ἀορίστως , ὥστε ἔχει μὲν φαντασίαν , ἀδιάρθρωτον δὲ καὶ συγκεχυμένην , καθάπερ δὴ καὶ τὴν αἴσθησιν · καὶ γὰρ ταύτην ἔχει ἀτελῆ καὶ ἀόριστον . τοῦτο μὲν οὖν ταύτῃ καὶ ἐπιζητείσθω καὶ ἐπιλελύσθω . ἐπειδὴ δὲ ἡ μὲν τοῦ καθόλου ὑπόληψις , ἡ δὲ τοῦ καθ’ ἕκαστον · ἡ μὲν γὰρ λέγει ὅτι παντὶ τῷ φιλοσοφοῦντι εὖ ποιητέον , ἡ δὲ ὅτι ἐγὼ δὲ φιλοσοφῶ · τίς ἄρα τοῦ κινεῖσθαι κυρία ; ἆρα ἡ ἐν μέρει , ἢ ἡ καθόλου , ἢ ἄμφω ; ἄμφω μὲν οὖν , ἀλλ’ ἡ μὲν ἠρεμοῦσα μᾶλλον , ἡ δὲ τῇ κινήσει συνάπτουσα · τὸ γὰρ συμπέρασμα κατ’ ἐκείνην ‘ ἐμοὶ τοίνυν τοδὶ πρακτέον᾿ , καὶ <τὸ> κινεῖσθαι , ἂν μή τι κωλύῃ . 12 . τὴν μὲν οὖν θρεπτικὴν ψυχὴν ἀνάγκη πᾶν ἔχειν ζῶον , ὅτιπερ ἂν ᾖ γενητὸν καὶ φθαρτόν , καὶ συμπαρατείνειν αὐτῷ τὴν δύναμιν ταύτην ἀπὸ γενέσεως ἄχρι φθορᾶς · πᾶν γὰρ τὸ γεννώμενον αὔξησιν ἔχει καὶ ἀκμὴν καὶ φθίσιν , ταῦτα δὲ ἄνευ τροφῆς ὑπάρχειν ἀδύνατον . τὴν μὲν οὖν θρεπτικὴν διὰ τοῦτο ἀναγκαῖόν ἐστιν ἐν πᾶσι τοῖς αὐξανομένοις εἶναι καὶ φθίνουσι , τὴν αἰσθητικὴν δὲ οὐκ ἀναγκαῖον ἐν ἅπασι τοῖς τρεφομένοις · οὐ γάρ καὶ τοῖς φυτοῖς . ἄνωθεν δὲ καὶ περὶ τοῦδε διαληπτέον . τῶν αἰσθήσεων ἁπασῶν προϋπάρχειν δεῖ πρώτην ἁφήν · πᾶσαι γὰρ αἱ λοιπαὶ ταύτῃ προσχρῶνται , αὕτη δὲ οὐδεμιᾷ τῶν ἐφεξῆς . ὅσα τοίνυν τῶν ζώντων ἡ ἐξ ἁπλοῦ παντάπασι σώματος ἢ ἐγγὺς ἁπλοῦ , οὐχ οἷά τε ἔχειν ἁφήν · ἐν μεσότητι γὰρ τῶν ἁπτῶν ἐναντιώσεων ἡ ἁφή · ἁφῆς δὲ ἀμοιροῦντα καὶ | τῶν ἄλλων αἰσθήσεων ἀμοιρεῖ . διὰ τοῦτο γὰρ οὐδὲ τοῖς φυτοῖς αἰσθήσεως ἡ φύσις μετέδωκεν , ὅτι τὸ σῶμα αὐτῶν ἐγγὺς ἁπλοῦ καὶ οὐχ οἷόν τε δέχεσθαι τὸ εἶδος ἄνευ τῆς ὕλης , τῆς τοιαύτης μεσότητος ἅτε ἐστερημένον καὶ πλείονος μετέχον τῆς γῆς , ἣ μάλιστα ἀναίσθητος τῶν στοιχείων . δῆλον δὲ καὶ ἐκ τῶν ἡμετέρων μερῶν , ὅσα γῆς ἐστι πλείονος · εἰ δέ τι ἄλλο τῶν ζωῆς μετεχόντων ἐστὶν ἐξ ἁπλοῦ σώματος , διὰ τὴν αὐτὴν ταύτην αἰτίαν οὐχ οἰόν τε οὐδὲ ἐκεῖνο αἴσθησιν ἔχειν . ἀλλ᾿ ἔστιν ἡ αἴσθησις ἀναγκαία τοῖς οὐ μόνον ζῶσιν ἀλλ᾿ ἤδη καὶ ζώοις , καὶ οὐχ ἁπλῶς ἀλλὰ ζώοις πορευτικοῖς , καὶ οὐδὲ τοῦτο ἀποχρῶν , ἀλλὰ καὶ γενητοῖς καὶ φθαρτοῖς . οὐ γὰρ ἐγγύθεν ἔχει τὴν τροφὴν ἐπιρρέουσαν , οὐδὲ ἐκ τῶν στοιχείων , ἐν οἷς ἐσπάρη καὶ ἐφυτεύθη , ἀλλὰ δεῖ πορίζεσθαι αὐτὰ καὶ μετιέναι . τοῦτο δὲ πῶς ἄν ὑπῆρχεν αὐτοῖς ἄνευ αἰσθήσεως , εἰ μὴ καὶ πόρρωθεν προεώρα τὰ οἰκεῖα καὶ τὰ ἀλλότρια , ὥστε ἐπὶ μὲν τὰ κινεῖσθαι , ἀπὸ δὲ τῶν ἀποτρέπεσθαι ; καὶ οὐδ’ ἄν ἀκαρῆ χρόνον διεσώζετο μὴ προςαγγελλουσῶν αὐτοῖς τῶν αἰσθήσεων ἐφ’ ἃ κινητέον καὶ ἐφ’ ἃ μή · ὥστε μάτην ἂν ἡ φύσις τοσαῦτα ζῷα παρήγαγε μὴ μέλλουσα αὐτὰ προάξειν εἰς τὸ οἰκεῖον τέλος , τέλος δὲ οἰκεῖον ἑκάστῳ τῶν γενητῶν ζώων τὸ γεννῆσαι οἷον αὐτό . τοῖς μὲν οὗν φυτοῖς καὶ μονίμοις οὖσιν ὑπάρχει τὸ τέλος · τρέφεται γὰρ καὶ γεννᾶται ἐξ αὐτῶν οὐ μεταβαίνοντα διὰ τὴν τροφήν , ἀλλ’ ἔχοντα παρακειμένην διὰ τῆς δυνάμεως τῆς θρεπτικῆς · τοῖς πορευτικοῖς δὲ καὶ γεννητικοῖς καὶ | τὴν τροφὴν ἔξωθεν ποριζομένοις ἀδύνατον μὴ προτέραν ἐγγίνεσθαι τὴν αἴσθησιν τῆς τε ἄλλης ψυχῆς καὶ τοῦ νοῦ . καὶ γὰρ εἰ τιμιωτάτη δύναμις τῆς ψυχῆς ὁ νοῦς , ἀλλ’ οὐ διὰ νοῦ τρέφεται τὸ ζῶον , ἀλλὰ διὰ γεύσεως καὶ ἁφῆς . τούτοις μὲν οὖν διὰ ταῦτα ἀναγκαῖον ὑπάρχειν αἴσθησιν · ὅσα δὲ ἀγένητα μὲν καὶ ἀίδια , κινητικὰ δὲ κατὰ τόπον , τούτοις οὐδαμῶς ἡ αἴσθησις ἀναγκαία . αἰτία δὲ ἡ αὐτὴ καὶ ἐπὶ τούτων , ὅτι μηδὲν μάτην ἡ φύσις ποιεῖ τῶν τηλικούτων , ἀλλὰ πάντα ἢ ἕνεκά του ἢ ὡς συμπτώματα τῶν ἕνεκά του , ὡς εἴποις ἂν τρίχας ἔν τισι μέρεσι τοῦ σώματος καὶ ἀκροχορδόνας · τοῖς δὲ ἀιδίοις ζώοις καὶ ἀγενήτοις οὔτε προηγουμένως χρεία τῆς αἰσθήσεως . οὔτε ὡς συμπτώματος · οὐ γὰρ δεῖται τροφῆς . καὶ ἄλλως , εἴπερ ἔχοι τὴν αἴσθησιν , διὰ θάτερον ἕξει τοῖν δυοῖν ἢ ὡς τῇ ψυχῇ βέλτιον ἢ ὡς τῷ σώματι . νῦν δὲ οὐδέτερον · οὔτε γὰρ ἡ ψυχὴ μᾶλλον νοήσει , ἀλλὰ καὶ ἧττον ὑπὸ τῆς αἰσθήσεως ἐνοχλουμένη οὔτε τὸ σῶμα μᾶλλον διὰ τὴν αἴσθησιν . ὥστε ἄμοιρα αἰσθήσεως μᾶλλον τὰ ἄκρα τῶν ζώντων , τὰ φυτὰ λέγω καὶ τὰ ἄστρα , τὰ μὲν ὅτι χείρω τῆς τοιαύτης δυνάμεως , τὰ δὲ ὅτι βελτίω , ἄμφω δὲ διὰ τὸ μὴ δεῖσθαι πορισμοῦ τροφῆς , ἀλλὰ τὰ μὲν ἐγγύθεν ἔχειν , τὰ δὲ ὅλως μὴ δεῖσθαι . τὰ μέντοι γε μεταξὺ σύμπαντα ζῷα , καὶ ὅσα ἀτελέστερα αὐτῶν καὶ ὅσα τελειότερα , ταῦτα δὲ ἅτε ὄντα φθαρτὰ καὶ κινητικὰ κατὰ τόπον δεῖται πρὸς διαμονὴν καὶ σωτηρίαν τῆς αἰσθητικῆς δυνάμεως . Ταύτῃ τοι καὶ τὸ σῶμα οὐδενὸς τῶν τοιούτων ἁπλοῦν , ἀλλ’ ἐν με ] σότητι κεκραμένον τῶν πρώτων ἐναντιώσεων , ὥστε δύνασθαι ἁπτικὸν εἶναι . ἁφὴ δὲ καὶ διὰ τάδε ἀναγκαιοτάτη τοῖς γενητοῖς ζώοις · ἐπεὶ γὰρ τὸ τῶον σῶμα ἔμψυχόν ἐστι , σώματι δὲ ὄντι αὐτῷ ἀνάγκη ἅπτεσθαι τῶν πελαζόντων σωμάτων , ἀνάγκη διὰ τοῦτο τῷ ζώῳ καὶ ἁπτικῷ εἶναι καὶ κρίνειν τό τε οἰκεῖον καὶ τὸ ἀλλότριον , εἰ μέλλοι σώζεσθαι . οὐ γὰρ ὥσπερ τὰ ἄψυχα λέγεται ἅπτεσθαι ἀλλήλων τῷ μηδὲν εἶναι τὸ μεταξύ , τοῦτο καὶ τοῖς ζώοις ἀπόχρη , ἀλλ᾿ ἡ τῶν ζώων ἁφὴ κρίσις ἐστὶ καὶ ἀντίληψις τοῦ θιγγάνοντος . αἱ μὲν οὖν ἄλλαι αἰσθήσεις δι᾿ ἑτέρων αἰσθάνονται , ἡ δὲ ἁφὴ διὰ τῆς σαρκὸς ἢ τοῦ ἀνάλογον , ὥστε εἰ μὴ κρίνει τὰ βλάπτοντα καὶ τὰ βλάπτοντα καὶ τὰ ὠφελοῦντα , οὐ δυνήσεται τὰ μὲν φεύγειν τὰ δὲ λαμβάνειν , τοῦτο δὲ ἀδυνατοῦντα ἀδυνατήσει καὶ σώξεσθαι . ἅπτεται μὲν οὖν καὶ τὰ φυτὰ τῆς τροφῆς , ἀλλ᾿ ἔστι τῶν ἀψύχων ἐγγὺς ἡ τούτων ἁφή · μόνιμα γάρ ἐστι κατὰ τόπον · διόπερ οὐδὲ γεύσει προσχρῆται , ὅτι μάτην ἂν ἐχρῆτο , φεύγειν γὰρ οὐχ οἷά τε τοὺς λυποῦντας χυμούς . οὕτω δὲ καὶ φθείρεται ῥᾳδίως ὑπὸ τῶν ἁπτῶν ὅσα ἀλλότρια . τὰ δὲ ζῶα προτέρᾳ χρῆται τῇ γεύσει τῆς τροφῆς , καὶ διὰ τοῦτο οὖν ἡ ἁφὴ αὐτοῖς ἀναγκαία · καὶ γὰρ ἡ γεῦσις ὥσπερ ἁφή · τροφῆς γὰρ ἡ γεῦσις , ἡ δὲ τροφὴ σῶμα ἁπτόν · σώματι γὰρ τρέφεται σῶμα , ψόφος δὲ καὶ χρῶμα καὶ ὀσμὴ οὐ τρέφει οὐδὲ ποιεῖ αὔξησιν οὐδὲ φθίσιν . οὗται μὲν οὖν ἀναγκαῖαι τῷ ζώῳ , καὶ φανερὸν ὅτι οὐχ οἷόν τε ἄνευ ἁφῆς εἶναι ζῶον , κἂν τέλειον κἂν ἀτελὲς ᾖ · τὰ γὰρ καλούμενα ζώφυτα διὰ ταῦτα κεκοινώνηκε τοῦ ζῶά | πως εἶναι , αἱ δὲ ἄλλαι τοῦ εὖ ἕνεκα καὶ γένει ζώων ἤδη οὐ τῷ τυχόντι , ἀλλὰ τοῖς τελειοτέροις καὶ πορευτικοῖς . ταῦτα γὰρ εἰ μέλλοι σώζεσθαι δεῖ πόρρωθεν προαισθάνεσθαι , ἅ τε φευκτέον αὐτοῖς καὶ ἃ διωκτέον · διόπερ ἀκοὴ καὶ ὄψις καὶ ὄσφρησις πρὸς τοῦτο αὐτοῖς ὑπηρετοῦσι · διὰ γὰρ τοῦ μεταξύ , ὑπὸ τοῦ μεταξὺ δὲ τὸ ζῶον . ὥσπερ γὰρ ἐν τοῖς κατὰ τόπον ὠθοῦσί τε καὶ ὠθουμένοις , ὅταν διὰ πολλῶν ἡ κίνησις ᾖ , τὸ μὲν πρῶτον ὠθεῖ μὴ ὠθούμενον , τὸ δὲ ἔσχατον μόνον ὠθεῖται , τὰ μέσα δὲ καὶ ὠθεῖ καὶ ὠθεῖται , καὶ ἔστιν ἐνίοτε μὲν ἐλάττω ἐνίοτε δὲ πλείω τὰ μέσα , οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ἀλλοιώσεως · πλὴν ὅτι μένοντος ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ τοῦ ἀλλοιοῦντος ἡ ἀλλοίωσις ἐπὶ πολὺ διικνεῖται τῶν γε πεφυκότων διαδιδόναι τὸ πάθος , οἷον εἰ μέν τις εἰς κηρὸν βάψειε τὸ γλύμμα μέχρι του κινεῖται , καὶ δέχεται τὸ σημεῖον μέχρι τοῦ βάθους τοῦ ἑαυτοῦ , λίθος δὲ οὐδὲ ὅλως κινεῖται ὑπὸ τῆς σφραγῖδος προσενεχθείσης , ἀλλ᾿ ὕδωρ μέχρι πόρρω , ὥστε καὶ ὁρᾶσθαι δι᾿ αὐτοῦ τὸ γλύμμα τοῦ δακτυλίου · ὁ δὲ ἀὴρ ἐπὶ πλεῖστον κινεῖται καὶ πάσχει , ἐὰν ἄθρυπτος μείνῃ καὶ εἷς . διὸ καὶ περὶ ἀνακλάσεως βέλτιον οὕτω νομίζειν , ἢ τὴν ὄψιν ἐξιοῦσαν ἀνακλᾶσθαι · πιθανώτερον γὰρ τὸν ἀέρα πάσχειν ὑπὸ τοῦ σχήματος καὶ τοῦ χρώματος μέχριπερ ἂν δύνηται εἷς μένειν , ὥσπερ ἐπὶ τῶν λείων καὶ λαμπρῶν · διὸ πάλιν οὗτος τὴν ὄψιν κινεῖ , ὥσπερ ἂν εἰ ἐν κηρῷ σημεῖον διεδίδοτο μέχρι τοῦ πέρατος . 13 . Ἀλλ᾿ ὅ γε λόγος καὶ τοῦτο ὥρμηται προσαποδεῖ|ξαι , ὅτι οὐχ οἷόν τε ἁπλοῦν εἶναι τὸ τοῦ γενητοῦ ζώου σῶμα , λέγω δὲ ἁπλοῦν ἐκ τῶν τριῶν τούτων τινός , οἷον πύρινον ἢ ὑδάτινον ἢ ἀέρινον ( τὸ γὰρ θεῖον σῶμα χωρὶς ἔστω ἐν εὐφημίᾳ ) · ἁφὴν γὰρ οὐχ οἷόν τε εἶναι ἐξ ἁπλοῦ σώματος , ἀλλ᾿ ἐν μεσότητι κεκραμένου , καὶ ὅσα ἐκ τῶν ἁπλῶν στοιχείων ἐδείκνυτο αἰσθητήρια , τῶν ἄλλων αἰσθήσεων ἐδείκνυτο πλὴν τῆς ἁφῆς , οἷον ὄψεως καὶ ἀκοῆς καὶ ὀσφρήσεως ὕδωρ καὶ ἀήρ . καὶ ταῦτα ἐδεῖτο μὲν τοῦ θιγγάνειν , οὐκ αὐτῶν δὲ ὅμως θιγγάνοντα τὴν κρίσιν ἐποιεῖτο τῶν αἰσθητῶν , ἀλλ᾿ ἑτέρου σώματος μεταξὺ διακονοῦντος , τὴν δὲ ἁφὴν αὐτῶν ἅπτεσθαι τῶν αἰσθητῶν ἀναγκαῖον . καὶ γὰρ τοὔνομα αὐτῆς ἐκ τοῦ ἅπτεσθαι καὶ θιγγάνειν . τὸ τοίνυν συμβαῖνον ἐκ τοῦ λόγου συγχωρητέον · εἰ γὰρ ἀναγκαῖον μὲν τὴν ἁφὴν τοῖς ζώοις ὑπάρχειν , ταύτην δὲ οὐχ οἷόν τε ἔκ τινος εἶναι τῶν τριῶν τούτων στοιχείων , οὐδ᾿ ἂν τὸ τοῦ ζώου σῶμα ἔκ τινος εἴη τῶν εἰρημένων . ἀλλὰ ἆρα γῆς ; ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ταύτης ὁ αὐτὸς λόγος , ὅτι ἔστιν ἡ ἁφὴ μεσότης ἁπασῶν τῶν ἁπτῶν ἐναντιώσεων οὐ μόνον ψυχρότητος καὶ θερμότητος , ἀλλὰ καὶ φηρότητος καὶ ὑγρότητος τῶν ἐν τοῖς ἁπλοῖς στοιχείοις . κέκραται γὰρ ἐξ ἁπάντων ὑπὸς τῆς φύσεως ἡ μέλλουσά γε ἁπάντων αὐτῶν ἀντιλήψεσθαι , γῆ δὲ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀναισθητότατον τῶν στοιχείων . τεκμήριον δέ · καὶ γὰρ τὰ ἡμέτερα μέρη ὅσα γῆς πλείονος καὶ τὰ φυτὰ διὰ τοῦτο οὐκ αἰσθάνεται , ὅτι γῆς πλείονος . οὐκ ἄρα ἁπλοῦν τὸ τοῦ ζώου σῶμα . πάλιν δὲ ὅταν | λέγω τοῦ ζώου , τοῦ γενητοῦ λέγω · τούτῳ γὰρ καὶ τὴν ἁφὴν ἀναγκαίαν ὁ λόγος ἐξεῦρε , τῷ θείῳ δὲ μάτην ἂν ὑπῆρχεν ἁφή · κινεῖται γὰρ δι᾿ ὁμοειδοῦς τὸν ἀεὶ χρόνον . ἀλλ᾿ οὐδὲ γεῦσις οὐδὲ ὄσφρησις οὐδὲ ἀκοὴ οὐδὲ ὄψις · οὔτε γὰρ χυμὸς ἐκεῖ οὔτε ἀήρ , ἀλλ᾿ οὐδὲ χρῶμα · τοῦ γὰρ χάριν ἀντιλήψεται τῶν χρωμάτων ; ἀλλ᾿ ἕτερον εἶδος ζώου τὸ θεῖον σῶμα πολλῷ ἄμεινον καὶ θειότερον καὶ ἄλλον ἴσως τρόπον ἀντιλαμβανόμενον τῶν αἰσθητῶν , ὅνπερ τὰ γεννῶντα τῶν γεννωμένων . ἡμεῖς μὲν οὗν καὶ ζῶον λέγομεν καὶ ἄμεινον αἰσθήσεως τὸ θεῖον σῶμα · οἱ δὲ ζῶον μὲν αὐτὸ εἶναι τιθέμενοι , ἐκ πυρὸς δὲ εἶναι λέγοντες καὶ τροφῇ χρῆσθαι , λεγέτωσαν ἢ πῶς οἷόν τε ζῶον τρέφεσθαι χωρὶς γεύσεως , ἢ πῶς γεύεσθαι χωρὶς ἁφῆς ἢ καὶ τὰς ἄλλας ἔχειν αἰσθήσεις χωρὶς ἁφῆς ἢ τὴν ἁφὴν δύνασθαι εἶναι δι᾿ ἁπλοῦ σώματος . Πέφηνε τοίνυν ἡμῖν ἡ ἀνάγκη δι᾿ ἣν ταύτης μόνης στερισκόμενα τῆς αἰσθήσεως εὐθὺς ἀποθνήσκει τὰ ζῶα · οὔτε γὰρ τὴν ἁφὴν ἔχειν δυνατόν , ὅταν μὴ ζῶον ὑπάρχῃ , οὔτε ζῶον εἶναι , ὅταν μὴ ἔχῃ τὴν ἁφήν , ἀλλ᾿ ἔστιν αὕτη πρώτη τῶν αἰσθήσεων τῷ ζώῳ ὑπάρχουσα καθὸ ζῶον · καὶ διὰ τοῦτο τῶν μὲν ἄλλων αἰσθητῶν αἱ ὑπερβολαὶ οὐ τὸ ζῶον φθείρουσιν ἀλλὰ τὴν αἴσθησιν , οἷον χρώματος ὑπερβολὴ τὴν ὄψιν , ψόφου δὲ ὑπερβολὴ τὴν ἀκοήν , καὶ ὀσμῆς ὁμοίως τὴν ὄσφρησιν . ὅταν δὲ λέγηται ὑπὸ τῆς βροντῆς ἐφθάρθαι τὸ ζῶον , οὐκ ἄδηλον ὅπως λέγεται · οὐδὲ γὰρ ἡ βροντὴ οὐδὲ ὁ ψόφος ἔπληξεν , ἀλλὰ τὸ πνεῦμα καὶ ὁ | ἀήρ , οὐδὲ τὸ χρῶμα ἐξέπληξε τὸ ζῶον ἀλλ᾿ ὁ φόβος ὁ τοῦ χρώματος τῷ σώματι τροπὴν ἐμποιήσας , οὐδὲ ἡ ὀσμὴ ἀλλὰ τὸ κινηθὲν ὑπὸ τῆς ὀσμῆς , καὶ ὁ χυμὸς δὲ οὐχ ᾗ χυμὸς ἀλλ᾿ ᾗ ἥψατο τῶν κυρίων μερῶν . αἱ δὲ τῶν ἁπτῶν ὑπερβολαὶ τὸ ζῶον οὐ κατὰ συμβεβηκὸς ἀναιροῦσιν , ἀλλ᾿ ὅταν ὑπερβάλῃ τὸ θερμὸν ἢ τὸ ψυχρὸν ἢ τὸ σκληρόν , ταῦτα διαφθείρει τὸ ζῶον , καὶ λίαν εἰκότως · παντὸς μὲν γὰρ ἐν ὑπερβολῇ αἰσθητοῦ φθείρεται τὸ αἰσθητήριον , τῆς δὲ ἁφῆς αἰσθητήριον ὅλη ἡ σὰρξ καὶ ὅλον τὸ σῶμα τοῦ ζώου καὶ οὐ μέρος τι ἀφωρισμένον . ὅταν οὖν φθείρηται τὸ σῶμα , φθείρεται τὸ ζῶον . ἔφην δὲ καὶ πρότερον ἤδη , ὅτι τῶν πέντε αἰσθήσεων αὕτη μόνη πρὸς τὸ ζῶον εἶναι ἀπόχρη , αἱ δὲ τέσσαρες πρὸς τὸ εὖ εἶναι , ὥστε ἡ μὲν ἐκείνων φθορὰ τοῦ εὖ εἶναι φθορά , ἡ δὲ τῆς ἁφῆς τοῦ ζῶον εἶναι . ἐπεὶ τήν γε ὄψιν · ἔχει τὸ ζῶον οὐ διότι ζῶον , ἀλλ᾿ ὅτι ἐν ἀέρι διαιτώμενον ἢ ὕδατι καὶ ὅλως ἐν τῷ διαφανεῖ · τὴν δὲ γεῦσιν ἵνα τὸ ἡδὺ καὶ τὸ λυπηρὸν διαγιγνώσκῃ τὸ ἐν τροφῇ , καὶ τὸ μὲν φεύγῃ τὸ δὲ διώκῃ · πρὸς γὰρ τὸ τρέφεσθαι μόνον ἡ θρεπτικὴ δύναμις ἤρκεσεν ἄν , ὥσπερ καὶ τοῖς φυτοῖς · ἀκοὴν δὲ πρὸς τὸ σημαίνεσθαί τι αὐτῷ · γλῶτταν δὲ δυοῖν ἕνεκεν καὶ πρὸς τὴν γεῦσιν καὶ πρὸς τὸ σημαίνειν ἑτέρῳ . Τέλος τῆς Θεμιστίου παραφράσεως τῶν Περὶ ψυχῆς Ἀριστοτέλους .
Lemmas: 9 . ἐπεί δέ ὁ ψυχή ὁ ζῷον κατά δύο ὁρίζω μάλιστα δύναμις , ὁ τε κριτικός , οὗτος δέ εἰμί διάνοια ἔργον καί αἴσθησις , καί ὁ κινητικός ὁ κατά τόπος κίνησις , περί μέν αἴσθησις καί νόος διά-ὁρίζω τέως τοσοῦτος . περί δέ ὁ κινέω τίς ποτός εἰμί , ἑξῆς σκεπτέος , πότερος ὅς τίς μόριον ὁ Ψυχή καί οὗτος χωριστός κατά μέγεθος ὁ κατά λόγος , ἢ πᾶς ὁ ψυχή · καί εἰμί μόριον , πότερος ἕτερος παρά ὁ λέγω εἴωθα οἷος ὁ λογιστικός καί θυμικός καί ἐπιθυμητικός , ἢ οὗτος εἷς τίς . καίτοι γε αὐτός οὗτος ἀπορία ἔχω πολύς , πότερος δεῖ μόριον λέγω Ψυχή μέγεθος καί τόπος διΐστημι , ἢ δύναμις πλείων ἐν αὐτός ὑπόκειμαι διαφέρω , ὥσπερ ἔχω ἐπί ὁ μῆλον ὁ | γλυκύς καί ὁ εὐώδης καί ὁ λευκός . εἰμί δέ μόριον , πόσος ἄρα ὁ ἀριθμός , καί εἰμί μόνος ὁ τρεῖς , ὡς τίθημι τις ἢ καί πλείων . σχεδόν γάρ οὐ εὐαρίθμητος φαίνω ὁ μέρος ὁ Ψυχή , εἰμί τοιοῦτος λαμβάνω τις ὁ διαφορά , ὅς ὁ θυμός καί ὁ ἐπιθυμία καί ὁ λογισμός χωρίζω · φαίνω γάρ ἄλλος μόριον μείζων διάστασις ἔχω οὗτος · ὁ γάρ θρεπτικός ὅς καί ὁ φυτός ὑπάρχω καί πᾶς ὁ ζῷον , μακρός μᾶλλον ὁ τρεῖς διαφέρω ἢ ὁ τρεῖς οὗτος ἀλλήλων , καί ὁ αἰσθητικός δέ παραπλήσιος · οὔτε γάρ ὡς λόγος ἔχω αὐτός , οὔτε ὡς ἄλογος παντελῶς θετέος . καθό μέν γάρ κρίνω ὁ ἐν ὁ αἰσθητός διαφορά καί ἀφορμή καί ἐπιβάθρα γίγνομαι ὁ λόγος , κατά οὗτος εἄν δοκέω νόος κοινωνέω · καθό δέ εἰμί οὐδείς μικρός ἐν ὁ ἄλογος ζῷον , οὗτος δέ αὖος πάλιν ἄλογος εἄν νομίζω . ἔτι δέ ὁ φανταστικός ὁ μέν εἰμί ( xai ) κατά ὁ λόγος ἕτερος ὁ εἴρω · εἴπερ δέ ὁ τρεῖς μέρος μόνος τουτέστι ὁ λέγω ὁ Ψυχή , ἢ ὁ λόγος συντακτέον αὐτός ἢ ὁ ἐπιθυμία ἢ ὁ θυμός . πρός ἅπας δέ ὁ εἴρω ὁ ὀρεκτικός , ὅς καί ὁ λόγος παμπολύς διαφέρω καί ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια ὁ προερέω ἀπαντάω , εἷς τίθημι τις εἄν ὁ τρεῖς · καί γάρ ἄτοπος ἴσως ὁ διασπάω οὗτος ὁ δύναμις καί τίθημι αὐτός καί ἐν ὁ λόγος ἔχω καί ἐν ὁ ἄλογος , καί μή ποιέω καί οὗτος Χωρὶς ὥσπερ ἐκεῖνος ἕκαστος . ἀλλά ὅθεν ἐκτρέπω , τίς ὁ κινέω κατά τόπος ὁ ζῷον εἰμί ; ὁ μέν γάρ κατά αὔξησις κίνησις καί φθίσις ὁ πᾶς ὑπάρχω δοκέω εἄν κινέω , λέγω δέ ὁ γεννητικός καί θρεπτικός , σκεπτέος δέ ὕστερος καί περί ἀναπνοή | καί ἐκπνοή , ὑπό τίς γίγνομαι δύναμις , καί περί ὕπνος καί ἐγρήγορσις · κινέω γάρ καί οὗτος καί ἀλλοιόω ὁ ζῷον . ἀλλά ὅς γε προτίθημι ἐκ ἀρχή περί ὁ κατά τόπος κίνησις , τίς ὁ κινέω ὁ ζῷον ὁ πορευτικός κίνησις ἐπισκεπτέος . ὅτι2 μέν οὖν ὁ θρεπτικός δύναμις οὖον κινέω ὁ ζῷον οὗτος ὁ κίνησις , δῆλος · ἀεί γάρ ἕνεκα τις ὁ κίνησις ὁ κατά τόπος καί μετά φαντασία καί δίωξις ὁ φυγή ὁ μή βία κινέω ἀλλά ἑκούσιος · ὁ θρεπτικός δέ φαντασία ἄμοιρος παντελῶς , διά οὗτος δέ καί ὄρεξις · πᾶς γάρ ὄρεξις ἐπί αἴσθησις καί φαντασία . ὀρέγω μέν οὖν ὁ τροφή ἐπί αὐτός κινέω ὁ ζῷον · οὖον μήv διά οὗτος αὐτός ὁ θρεπτικός δύναμις ὁ ὀρεκτικός · σημεῖον δέ · ἐν γάρ ὁ φυτός ὁ θρεπτικός μέν εἰμί . ὁ ὀρεκτικός δέ οὐδαμῶς , διότι μηδέ αἴσθησις μηδέ φαντασία . εἰμί δέ εἰμί ἐν ὁ θρεπτικός ὁ κατά τόπος κινητικός , ἔχω ἄν τίς μόριον ὀργανικός πρός ὁ κίνησις ὁ πορευτικός ὁ φυτός · οὐδείς γάρ μάτην ὁ φύσις δίδωμι . ἀλλά οὐδέ ὁ αἰσθητικός αὐτός ὁ κατά τόπος κινητικός · πολύς γάρ ὁ ζῷον αἴσθησις μέν ἔχω , μόνιμος δέ εἰμί καί ἀκίνητος διά τέλος οὐδέ δύναμις ἔχω ὁ κατά τόπος κινέω · μάτην γάρ ἄν ἔχω , ὁ δέ φύσις ἄμφω κατά ἴσος φυλάσσω καί ὁ μάτην τίς προστίθημι καί ὁ ἐλλείπω τίς ὁ ἀναγκαῖος , πλήν ἐν ὁ πήρωμα καί ἀτελής . ὁ δέ τοιοῦτος ὁ ζῷον τέλειος καί οὖον πήρωμα εἰμί . σημεῖον δέ , ὅτι γεννητικός ἕτερος τοιοῦτος καί ἀκμή ἔχω καί φθίσις . ἀλλά μήv οὐδέ ὁ λογιστικός καί ὁ καλέω νόος εἰμί ὁ κινέω · ἐπεί γάρ δισσός ὁ νόος , ὁ μέν θεωρητικός οὐδείς I θεωρέω ὁ πράκτης οὐδέ περί φευκτός καί ὀρεκτός διανοέομαι , ὁ κίνησις δέ ὁ κατά τόπος ἢ φεύγω ὁ διώκω · ὁ δέ πρακτικός νοέω μέν τίς περί οὗτος , κύριος δέ οὐ εἰμί ὁ κίνησις . πολλάκις γοῦν τίς διανοέομαι φυγή ἄξιος καί οὖον φεύγω , οἷος σεισμός ἢ θηρίον , ἀλλά πάλλω μέν ὁ καρδία καί φρίσσω ὅς θρίξ , μένω δέ ἐν ὁ τόπος ὁ ζῷον · πολλάκις δέ καί ἡδύς τίς λογίζομαι μόριον μέν τίς ὁ σῶμα συναισθάνομαι , ἠρεμέω δέ ὅλος ὁ ζῷον . αἴτιος δέ , ὅτι ὁ φοβερός καί ὁ ἡδύς οὖον μόνος πάρειμι καί μέλλω διανοέομαι , ἀλλά καί παρέρχομαι ἐνίοτε καί μάλα γε ὁ ἄνθρωπος , κινέω δέ ἐπί ὁ παρέρχομαι οὐ οἷος τε . οὐ εἰμί οὖν ὁ νόησις κύριος ὁ μεταβαίνω , πολλάκις δέ καί φανερῶς ἐπιτάσσω ὁ νόος καί κελεύω ὁ διάνοια φεύγω ἢ διώκω οὖον κινέω ὁ ζῷον κατά ὁ νόος , ἀλλά κατά ὁ ἐπιθυμία , ὥσπερ ὁ ἀκρατής . οὐ ἄρα ὁ νόος οὐδέ ὁ ἐπιστήμη κινέω ὁ ζῷον οὗτος ὁ κίνησις . καί γάρ ἄλλως ὁράω , ὅτι συμβαίνω ὁ ἔχω ὁ ἰατρικός μή ἰατρεύω , καί ὁ ἔχω ὁ ἱππικός μή ἱππεύω , ὡς ἕτερος τις εἰμί κύριος ὁ κινέω , ἀλλά οὖον ὁ τέχνη ἢ ὁ ἐπιστήμη . ἀλλά μήv οὔτε ὁ ἐπιθυμία κατά ἑαυτοῦ οὗτος κύριος ὁ κίνησις , οὔτε ὁ θυμός · ὁ γάρ ἐγκρατής θυμόω καί ἐπιθυμέω ἡσυχάζω ὑπό ὁ λογισμός κατέχω . 10 . φαίνω δή ὁ δύο οὗτος κινέω , νόος καί ὄρεξις , ἢ ] εἰμί τις καί ὁ φαντασία ὡς νόησις τίνω · πολύς γάρ καί ἄνθρωπος ὁ φαντασία ἀκολουθέω μᾶλλον ἢ ὁ ἐπιστήμη , καί ὁ ἄλογος ζῷον οὗτος οἰακίζω μόνος ἀπορέω φρόνησις , ὅς ὁ φαντασία γίγνομαι ἀντί νόησις . ὅταν δέ λέγω ὁ νόος κινέω κατά τόπος , ὁ πρακτικός λέγω νόος καί ἕνεκα ὁ λογίζομαι ἢ βουλεύω . διαφέρω δέ ὁ θεωρητικός ὁ πολλάκις εἴρω διαφορά , ὅτι ὁ μέν αὐτός τέλος ὁ ἐνέργεια , ὁ πρακτικός δέ ὁ ὄρεξις ἄλλος τις ἕνεκα παρά αὐτός ὁ ἐνέργεια · ὁ γάρ σκοπός ἐπί ὅς ὁ θεωρία καί ὁ ὄρεξις , οὗτος εἰμί ἀρχή ὁ πρακτικός νόος · πρός οὗτος γάρ ὁράω λογίζομαι καί βουλεύω περί ὁ πρακτέος · καί ὁ ἔσχατος αὐτός ὁ νόησις , εἰς ὅς ἵστημι βουλεύω , ὅπως ἄν ὁ τέλος περιποιέω , ἀρχή ὁ πρᾶξις καί αὖος πάλιν ὁ πέρας ὁ πρᾶξις ὁ ὁ νόησις εἰμί ἀρχή . εὔλογος οὖν ἐν ὁ δύο οὗτος ζητητέος ὁ κινητικός αἴτιος ὁ πορεία ὁ ζῷον , λέγω δέ ἐν ὄρεξις καί διάνοια πρακτικός , διότι καί ἄμφω τέλος ἕνεκα ὁ ὀρεκτός · καί γάρ ὁ διάνοια ὅταν κινέω ὀρεκτός τις χάρις κινέω , ὥστε οὐδέ ἄνευ ὄρεξις , εἴπερ ὁ πρός τίς πρός ἀλλήλων . εἷς δή τίς ὁ κινέω πρῶτος ὁ ὀρεκτός , καί εἷς ὁ οὗτος ὄρεξις , καί οὐ ὡς ἄλλος τίς θετέος ὁ νόος καί ὁ ὄρεξις · οὐδέ γάρ ἄλλος ὁ εἶδος ὁ γένος , εἰμί δέ καί ἐν ὁ νάω ὄρεξις · ὁ γάρ βούλησις ὄρεξις εἰμί . εἰμί δέ εἰμί δύο καί ἕτερος ἀλλήλων νόος καί ὄρεξις , κινέω δέ ἄμφω , ἄλλος ἄν τις δύναμις ὑπάρχω ἀμφότερος κοινός , ὅς ἀμφότερος κοινωνέω κινέω ὁ ζῷον , ὡς ὁ δίπους καί ὁ τετράπους ὁ πούς | ἔχω . νῦν δέ ὁ μέν νόος οὖον φαίνω κινέω ἄνευ ὄρεξις εἴρω γάρ ὅτι καί ὁ βούλησις ὄρεξις ) , ὁ δέ ὄρεξις καί ἄνευ νόος · ὄρεξις γάρ εἰμί καί θυμός καί ἐπιθυμία , καί παρά ὁ λογισμός κινέω πολλάκις . δῆλος δέ ἐπί ὁ ἀκρατής , ὅτι ὁ νόος πρός ὁ ἀγαθός κινέω ὀρέγω ὁ φαῦλος . Νοῦς μέν οὖν ἅπας ὀρθός ὅς γε κύριος , ὄρεξις δέ οὖον πᾶς ὀρθός , ἀλλά οὐδέ φαντασία ὁ Χωρὶς νόος , εἰμί καί ὁ νάω πολλάκις αὐτός συντάσσω . διά οὗτος τοίνυν κινέω μέν ἀεί ὁ ὀρεκτός , οὗτος δέ εἰμί ἢ ὁ ἀγαθός ἢ ὁ φαίνω ἀγαθός · ἀλλά ὁ μέν νόος ὁ ἀληθινός ἀγαθός , ὁ φαίνω δέ ὁ ἐπιθυμία καί ὁ θυμός · καί γάρ ὁ ἡδύς τηνικαῦτα φαίνω ἀγαθός , ὅταν κινέω ὁ ἐπιθυμία ἢ ὁ θυμός . οὖον πᾶς δέ ἀγαθός κινητικός ὁ ὄρεξις · οὖον γάρ ὁ πρώϊος οὐδέ εἰμί τίς ἁπλόος ἀγαθός καί ἀίδιος · οὗτος μέν γάρ ἴσως κοινός ἅπας ὁ ὀρεκτός καί ἄλλος τρόπος ὅς ὕστερος ἐπισκεπτέος . νῦν δέ ὁ ἕκαστος ὁ ζῷον αἴτιος ὁ κίνησις ἐπιζητέω , ὅσπερ ἤδη ὁ ἐν μέρος εἰμί ἀγαθός καί ὁ ἐνδέχομαι καί γίγνομαι καί μή γίγνομαι , καί ὁ μή ἁπλόος ἀλλά τις καί ποτέ καί πρός ὅδε . ὅτι2 μέν οὖν ὁ τοιοῦτος δύναμις ὁ Ψυχή κινέω ὁ κατά τόπος κίνησις ὁ ζῷον ὅς καλέω ὄρεξις , φανερός , καί ὅτι ὁ διαιρέω ὁ μέρος ὁ Ψυχή , ἐάν κατά ὁ δύναμις διαιρέω καί χωρίζω , προσαριθμητέον καί οὗτος , ὥσπερ ὁ θρεπτικός καί ὁ αἰσθητικός καί ὁ θεωρητικός καί ὁ βουλευτικός , μετά ὅς δή | καί ὁ ὀρεκτικός οὗτος περί ὅς ὁ λόγος διορίζω · οὗτος γάρ πλείων διαφέρω ἀλλήλων ἢ θυμός καί ἐπιθυμία καί ὁ οὗτος φέρω ὁ πάθος δύναμις · οὗτος δέ ἄν οὖον τρεῖς μέρος ὁ Ψυχή εἰμί καθάπερ λέγω , ἀλλά πολύς πλείων . πάλιν δέ ἐπί ὁ πρόκειμαι ἐπανιτέον . Μία οὖν δύναμις ὁ κινέω κατά τόπος ὁ ζῶ , ὅς πολλάκις ὀνομάζω ὄρεξις εἴτε λογισμός προηγούμενος εἴτε ἐπιθυμία εἴτε θυμός · ὥσπερ γάρ οὐδείς κωλύω εἷς ἵημι ὁ αἰσθητικός ἀρχή πέντε εἰμί ὁ αἴσθησις , οὕτως οὐδείς κωλύω εἷς εἰμί ὁ ὀρεκτικός δύναμις , τρεῖς δέ ἐνέργεια , ἐπί ὅς ὁ ὄρεξις . διά οὗτος δέ συμβαίνω πολλάκις καί ἐναντίος ἀλλήλων γίγνομαι ὁ ὄρεξις , ὅταν ὁ λογισμός διαμάχομαι πρός ὁ ἐπιθυμία ἢ ὁ θυμός . γίγνομαι δέ οὗτος ὁ μάχη ὁ ὄρεξις ἐν ὁ χρόνος αἴσθησις ἔχω καί μάλα γε ἐν ἄνθρωπος · οὗτος γάρ αἰσθάνομαι χρόνος κατά ἑαυτοῦ , ὁ δέ ἄλλος κατά συμβεβηκός , οὖον γάρ ὁ χρόνος ἀλλά ὁ πάθος ὅς πάσχω πάλαι · ἀμελέω ὁ μέλλω οὐδείς αὐτός αἴσθησις ἔχω , ὅτι μηδέ πάσχω τίς ἐν ὁ μέλλω · εἰμί μή ἄρα ἐν μύρμηξ καί μέλισσα καί ὁ ἀποθησαυρίζω ὁ τροφή εἰμί πως καί ὁ μέλλω αἴσθησις χρόνος . ἄνθρωπος δέ μόνος ἅμμα πρόσω καί ὀπίζω · μόνος γάρ νόος ἔχω ὅς ὁ πρότερος ἀριθμέω καί ὁ ὕστερος , ὁ δέ ἀριθμός οὗτος χρόνος εἰμί , ὥστε καί ποιητής εἶπον ὁ χρόνος ὁ ἄνθρωπος ὁ ἐξηγητής Ἀλέξανδρος οὐ οἴομαι φαῦλος εἴρω , ἄντικρυς ἐπίνοια ἡμέτερος ποιέω ὁ χρόνος , ὑπόστασις δέ οἰκεῖος αὐτός μή δίδωμι · οὐ ὀρθῶς οὐδέ ἑπομένως Ἀριστοτέλης , εἴπερ | τίς δεῖ προσέχω ὁ ἐν ὁ φυσικός ἀκροάομαι . ἀλλά ὅταν γε ὁ νόος διαμάχομαι πρός ὁ ἐπιθυμία , ὅς ] ὁ μέν διά ὁ μέλλω ἀνθέλκω , ὁ δέ ἐπιθυμία ὁ πάρειμι ἡδύς διώκω · φαίνω γάρ ὁ νῦν ἡδύς καί ἁπλόος ἡδύς καί ἁπλόος ἀγαθός διά ὁ μή ὁράω ὁ μέλλω . εἷς μέν οὖν εἶδος ὁ ὀρεκτικός , εἷς δέ καί ὁ πρό οὗτος ὁ ὀρεκτός , ὅσπερ ἤδη κινέω οὖον κινέω ὁ νοέω ἢ φαντάζω · ἀριθμέω δέ εἰμί πλείων ὁ κινέω καί ὡς ὀρεκτικός οὐδείς κωλύω . τρεῖς τοίνυν εἰμί ὅς Χωρὶς οὐ ἄν γίγνομαι ὁ κίνησις οὗτος ὁ ζῷον , μᾶλλον δέ τέσσαρες , ὁ κινέω καί ὅς κινέω καί ὁ κινέω . τέσσαρες δέ εἶπον , ὅτι ὁ κινέω διττός , ὁ μέν ἀκίνητος ὥσπερ ὁ πρακτός ἀγαθός , ὁ δέ κινέω καί κινέω ὥσπερ ὄρεξις · οὗτος γάρ κινέω ὁ ζῷον κινέω ὑπό ὁ ἀγαθός · ὁ γάρ κίνησις ὁ κατά τόπος οὐδείς ἄλλος εἰμί ἢ ὁ ὄρεξις εἰς ἐμφανής πρόοδος καί ἐνέργεια · ἀλλά ἐπεί μή παρά ἑαυτοῦ ἔχω ὁ ἀρχή , ἀλλά παρά ὁ πράκτης ἀγαθός , διά οὗτος φημί καί κινέω αὐτός καί κινέω . ὁ κινέω δέ εἰμί ὁ ζῷον . τρεῖς μέν ἐν οὗτος · τέταρτος δέ ἐπεισέρχομαι πρός οὗτος , ὅς κινέω ὄργανον ὁ ὄρεξις , οὗτος δέ ἤδη σωματικός , καί ἐν ὁ κοινός σῶμα καί Ψυχή ἔργον θεωρητέον δέ ] περί αὐτός διά ἀκρίβεια , νῦν δέ ὅσος ἐν κεφάλαιος τοσοῦτος ῥητέος , ὅτι ὁ ὄργανον ὅς χράω πρός ὁ κίνησις ὁ κατά τόπος ὁ ὄρεξις , ἐν τοιοῦτος θετέος μέρος ὁ σῶμα , ἐν οἷος δύναμαι εἄν καί ἀρχή καί τελευτή | ὁ αὐτός εἰμί , λόγος μέν ἕτερος εἰμί μέγεθος δέ ἀχώριστος . τοιοῦτος δέ ὁ περί ὁ Καρδία τόπος εἰμί · οὗτος γάρ ἀρχή καί τελευτή ὁ τε δεξιός καί ὁ εὐώνυμος καί ὁ ἄνω καί κάτω , κατά ὁ ὁ ζῷον ὁ κίνησις · δήω γάρ ὁ ζῷον πρός ὁ κίνησις δύο τις ἵστημι καί ἠρεμέω , ὁ μέν ἐκτός πρός ὅς ἀντιβαίνω κινέω , ὁ δέ εἴδομαι περί ὅς ὁ δεξιός καί ἀριστερός παρά μέρος προβάλλω κινέω , ὥσπερ ἐπί ὁ γίγγλυμος . περί γάρ ὁ περόνη Μένων ὁ γίγγλυμος παραλλάξ κινέω · πᾶς γάρ ὠθέω κινέω καί ἕλκω ὁ ζῷον · ἐκτείνω γάρ καί συστέλλω παρά μέρος ὁ δεξιός καί εὐώνυμος οὗτος πορεύω , οὗτος δέ ὠσμός καί ἕλξις . ὥσπερ οὖν ἐν κύκλος μένω δεῖ ὁ σημεῖον καί ἐντεῦθεν ἄρχω ὁ κίνησις ὁ περιφέρεια , οὗτος καί ἐν ὁ ζῷον μένω ἀνάγκη τίς ἐν ὁ μέσος καί παρά οὗτος καί ἀπό οὗτος ὁ κίνησις γίγνομαι ὁ μέρος . ὅλος μέν οὖν ὥσπερ εἴρω , ὅς ὀρεκτικός ὁ ζῷον , οὗτος ἑαυτοῦ κινητικός , ὀρεκτικός δέ οὐ ἄνευ φαντασία , φαντασία δέ πᾶς ἢ λογικός ἢ αἰσθητικός . ὁ μέν ἐν αἰσθητικός καί ὁ ἄλογος ζῷον ὑπάρχω , ὁ δέ λογικός ἄνθρωπος μόνος · ἐν οὗτος γάρ πλείων φάντασμα ἀντεξέτασις , καί πότερος ὅδε αἱρετός ὁ ὅδε · οὗτος δέ λογιστικός ἔργον εἰμί , καί ἀνάγκη εἷς μετρέω · ὁ μείζων γάρ διώκω . ὥσπερ οὖν ἐν ὁ ποσός εὑρίσκω ὁ ἄνισος ὁ μείζων εἷς μέτρον χράω , οἷος ὁ πῆχυς ἢ ὁ παλαιστής , οὗτος καί ἐν ὁ φάντασμα εὑρίσκω ὁ αἱρετός εἷς μέτρον προσάγω , οἷος ὁ ἡδύς ἢ ὁ συμφέρω , καί οὐ ἄγω ὑπό ὁ φαίνω εὐθύς ὥσπερ ὁ ἄλογος ζῷον , ἀλλά καί συντίθημι πολλάκις , εἰμί ὅδε ὅδε καί εἰμί ὅδε αὖθις ὅδε , καί συμπεραίνω ἐκ πλείων εἷς . διόπερ ὁ μέν ὁ ἄλογος ζῷον ὄρεξις ἅτε κινέω ὑπό ἁπλόος ἀεί φαντασία δόξα οὐ ἔχω · συλλογισμός γάρ οὐ ἔχω · ὁ δέ ὁ λογικός ὄρεξις καί ἄνευ δόξα καί μετά δόξα , καί ἐντεῦθεν ὄρεξις μέν οὐ ἅπας καί βούλησις , βούλησις δέ πάντως καί ὄρεξις . νικάω δέ ἐν ἄνθρωπος ποτέ μέν ὁ ἄλογος ὁ λογικός , ποτέ δέ ἔμπαλιν , κινέω δέ ὁ κρατέω ὁ κρατέω οὖον παύω ὁ ὁρμή ἀλλά συμπεριάγω ἑαυτοῦ , ὥσπερ ἐπί ὁ σφαῖρα ὁ οὐράνιος ὁ ὁ ἀπλανής ὁ ὁ πλάνης οὐ ἵστημι , ἀλλά κινέω ἴδιος κίνησις ὅμως ἑαυτοῦ συμπεριάγω . ἐπί μέν οὖν ὁ πᾶς ὁ φύσις ἀγαθός ἀεί κρατέω ὁ γάρ ἄνω2 φύσις ἀρχικός ) · ἐπί δέ ὁ ἄνθρωπος ἔστω ὅτε ὁ φύσις ἀγαθός ἡσσάομαι ὥσπερ ἐν ὁ ἀκράτεια . καί τρεῖς ἤδη τηνικαῦτα κινέω εἶπον εἄν εἰμί ἐν ὁ ἄνθρωπος , δύο μέν ὁ ὁ ὄρεξις , εἷς δέ ὁ ὁ ἄνθρωπος ὑπό ἄμφω ἀντισπάω . 11 . ἀλλά ἐπεί κινέω κατά τόπος καί ὁ ἀτελής ζῷον οἷος μυῖα καί εὐλή καί ὅσος τοιοῦτος , πῶς κινέω ἄνευ ὄρεξις ; ἢ πῶς ὀρέγω ἄνευ φαντασία , ὅς φημί αὐτός μή ἔχω ; φαίνω δέ καί λύπη ἔνειμι ὁ τοιοῦτος καί ἡδονή , ὅπου δέ ἡδονή , πάντως καί ἐπιθυμία · ὅπου δέ ἐπιθυμία , πάντως καί ὄρεξις · ὅπου δέ ὄρεξις , καί φαντασία , οὗτος δέ αὐτός ὁ πρότερος ἀφαιρέω λόγος . | ἢ ὥσπερ κινέω ἀόριστος , οὗτος καί φαντάζω ἀόριστος , ὥστε ἔχω μέν φαντασία , ἀδιάρθρωτος δέ καί συγχέω , καθάπερ δή καί ὁ αἴσθησις · καί γάρ οὗτος ἔχω ἀτελής καί ἀόριστος . οὗτος μέν οὖν οὗτος καί ἐπιζητέω καί ἐπιλύω . ἐπεί δέ ὁ μέν ὁ καθόλου ὑπόληψις , ὁ δέ ὁ κατά ἕκαστος · ὁ μέν γάρ λέγω ὅτι πᾶς ὁ φιλοσοφέω εὕω ποιητέος , ὁ δέ ὅτι ἐγώ δέ φιλοσοφέω · τίς ἄρα ὁ κινέω κύριος ; ἆρα ὁ ἐν μέρος , ἢ ὁ καθόλου , ἢ ἄμφω ; ἄμφω μέν οὖν , ἀλλά ὁ μέν ἠρεμέω μᾶλλον , ὁ δέ ὁ κινέω συνάπτω · ὁ γάρ συμπέρασμα κατά ἐκεῖνος ‘ ἐγώ τοίνυν ὅδε πράκτω , καί ὅς κινέω , εἄν μή τίς κωλύω . 12 . ὁ μέν οὖν θρεπτικός ψυχή ἀνάγκη πᾶς ἔχω ζῷον , ὅτιπερ εἄν εἰμί γενητός καί φθαρτός , καί συμπαρατείνω αὐτός ὁ δύναμις οὗτος ἀπό γένεσις ἄχρι φθορά · πᾶς γάρ ὁ γεννάω αὔξησις ἔχω καί ἀκμή καί φθίσις , οὗτος δέ ἄνευ τροφή ὑπάρχω ἀδύνατος . ὁ μέν οὖν θρεπτικός διά οὗτος ἀναγκαῖον εἰμί ἐν πᾶς ὁ αὐξάνω εἰμί καί φθίω , ὁ αἰσθητικός δέ οὐ ἀναγκαῖος ἐν ἅπας ὁ τρέφω · οὖον γάρ καί ὁ φυτός . ἄνωθεν δέ καί περί ὅδε διαληπτέον . ὁ αἴσθησις ἅπας προυπάρχω δεῖ πρῶτος ἁφή · πᾶς γάρ ὁ λοιπός οὗτος προσχράομαι , οὗτος δέ οὐδείς ὁ ἐφεξῆς . ὅσος τοίνυν ὁ ζῶ ὁ ἐκ ἁπλόος παντάπασι σῶμα ἢ ἐγγύς ἁπλόος , οὐ οἷος τε ἔχω ἁφή · ἐν μεσότης γάρ ὁ ἁπτός ἐναντίωσις ὁ ἁφή · ἁφή δέ ἀμοιρέω καί | ὁ ἄλλος αἴσθησις ἀμοιρέω . διά οὗτος γάρ οὐδέ ὁ φυτός αἴσθησις ὁ φύσις μεταδίδωμι , ὅτι ὁ σῶμα αὐτός ἐγγύς ἁπλόος καί οὐ οἷος τε δέχομαι ὁ εἶδος ἄνευ ὁ ὕλη , ὁ τοιοῦτος μεσότης ἅτε στερέω καί πλείων μετέχω ὁ γῆ , ὅς μάλιστα ἀναίσθητος ὁ στοιχεῖον . δῆλος δέ καί ἐκ ὁ ἡμέτερος μέρος , ὅσος γῆ εἰμί πλείων · εἰμί δέ τίς ἄλλος ὁ ζωή μετέχω εἰμί ἐκ ἁπλόος σῶμα , διά ὁ αὐτός οὗτος αἴτιος οὐ οἷος τε οὐδέ ἐκεῖνος αἴσθησις ἔχω . ἀλλά εἰμί ὁ αἴσθησις ἀναγκαῖος ὁ οὖον μόνος ζῶ ἀλλά ἤδη καί ζῷον , καί οὐ ἁπλόος ἀλλά ζῷον πορευτικός , καί οὐδέ οὗτος ἀποχράω , ἀλλά καί γενητός καί φθαρτός . οὖον γάρ ἐγγύθεν ἔχω ὁ τροφή ἐπιρρέω , οὐδέ ἐκ ὁ στοιχεῖον , ἐν ὅς σπείρω καί φυτεύω , ἀλλά δεῖ πορίζω αὐτός καί μέτειμι . οὗτος δέ πῶς ἄν ὑπάρχω αὐτός ἄνευ αἴσθησις , εἰμί μή καί πόρρωθεν προοράω ὁ οἰκεῖος καί ὁ ἀλλότριος , ὥστε ἐπί μέν ὁ κινέω , ἀπό δέ ὁ ἀποτρέπω ; καί οὐδέ ἄν ἀκαρής χρόνος διασῴζω μή προαγγέλλω αὐτός ὁ αἴσθησις ἐπί ὁ κινητέος καί ἐπί ὁ μή · ὥστε μάτην εἄν ὁ φύσις τοσοῦτος ζῷον παράγω μή μέλλω αὐτός προάγω εἰς ὁ οἰκέω τέλος , τέλος δέ οἰκέω ἕκαστος ὁ γενητός ζῷον ὁ γεννάω οἷος αὐτός . ὁ μέν ἐν φυτός καί μόνιμος εἰμί ὑπάρχω ὁ τέλος · τρέφω γάρ καί γεννάω ἐκ αὐτός οὖον μεταβαίνω διά ὁ τροφή , ἀλλά ἔχω παράκειμαι διά ὁ δύναμις ὁ θρεπτικός · ὁ πορευτικός δέ καί γεννητικός καί | ὁ τροφή ἔξωθεν πορίζω ἀδύνατος μή πρότερος ἐγγίγνομαι ὁ αἴσθησις ὁ τε ἄλλος Ψυχή καί ὁ νόος . καί γάρ εἰμί τίμιος δύναμις ὁ Ψυχή ὁ νόος , ἀλλά οὖον διά νόος τρέφω ὁ ζῷον , ἀλλά διά γεῦσις καί ἁφή . οὗτος μέν οὖν διά οὗτος ἀναγκαῖος ὑπάρχω αἴσθησις · ὅσος δέ ἀγένητος μέν καί ἀίδιος , κινητικός δέ κατά τόπος , οὗτος οὐδαμῶς ὁ αἴσθησις ἀναγκαῖος . αἰτία δέ ὁ αὐτός καί ἐπί οὗτος , ὅτι μηδείς μάτην ὁ φύσις ποιέω ὁ τηλικόσδε , ἀλλά πᾶς ἢ ἕνεκα ὁ ἢ ὡς σύμπτωμα ὁ ἕνεκα ὁ , ὡς εἶπον εἄν θρίξ ἐν τις μέρος ὁ σῶμα καί ἀκροχορδόνη · ὁ δέ ἀίδιος ζῷον καί ἀγένητος οὔτε προηγουμένως χρεία ὁ αἴσθησις . οὔτε ὡς σύμπτωμα · οὖον γάρ δήω τροφή . καί ἄλλως , εἴπερ ἔχω ὁ αἴσθησις , διά ἕτερος ἔχω ὁ δύο ἢ ὡς ὁ Ψυχή ἀγαθός ἢ ὡς ὁ σῶμα . νῦν δέ οὐδέτερος · οὔτε γάρ ὁ ψυχή μᾶλλον νοέω , ἀλλά καί κακός ὑπό ὁ αἴσθησις ἐνοχλέω οὔτε ὁ σῶμα μᾶλλον διά ὁ αἴσθησις . ὥστε ἄμοιρος αἴσθησις μᾶλλον ὁ ἄκρος ὁ ζῶ , ὁ φυτόν λέγω καί ὁ ἄστρον , ὁ μέν ὅτι χείρων ὁ τοιοῦτος δύναμις , ὁ δέ ὅτι ἀγαθός , ἄμφω δέ διά ὁ μή δήω πορισμός τροφή , ἀλλά ὁ μέν ἐγγύθεν ἔχω , ὁ δέ ὅλως μή δήω . ὁ μέντοι γε μεταξύ σύμπας ζῷον , καί ὅσος ἀτελής αὐτός καί ὅσος τέλειος , οὗτος δέ ἅτε εἰμί φθαρτός καί κινητικός κατά τόπος δήω πρός διαμονή καί σωτηρία ὁ αἰσθητικός δύναμις . Ταύτη ὅς καί ὁ σῶμα οὐδείς ὁ τοιοῦτος ἁπλόος , ἀλλά ἐν ἐγώ ] ἵστημι κεράννυμι ὁ πρῶτος ἐναντίωσις , ὥστε δύναμαι ἁπτικός εἰμί . ἁφή δέ καί διά ὅδε ἀναγκαῖος ὁ γενητός ζῷον · ἐπεί γάρ ὁ τῶον σῶμα ἔμψυχος εἰμί , σῶμα δέ εἰμί αὐτός ἀνάγκη ἅπτω ὁ πελάζω σῶμα , ἀνάγκη διά οὗτος ὁ ζῷον καί ἁπτικός εἰμί καί κρίνω ὁ τε οἰκέω καί ὁ ἀλλότριος , εἰμί μέλλω σῴζω . οὖον γάρ ὥσπερ ὁ ἄψυχος λέγω ἅπτω ἀλλήλων ὁ μηδείς εἰμί ὁ μεταξύ , οὗτος καί ὁ ζῷον ἀποχράω , ἀλλά ὁ ὁ ζῷον ἁφή κρίσις εἰμί καί ἀντίληψις ὁ θιγγάνω . ὁ μέν οὖν ἄλλος αἴσθησις διά ἕτερος αἰσθάνομαι , ὁ δέ ἁφή διά ὁ σάρξ ἢ ὁ ἀνάλογος , ὥστε εἰμί μή κρίνω ὁ βλάπτω καί ὁ βλάπτω καί ὁ ὠφελέω , οὖον δύναμαι ὁ μέν φεύγω ὁ δέ λαμβάνω , οὗτος δέ ἀδυνατέω ἀδυνατέω καί σῴζω . ἅπτω μέν οὖν καί ὁ φυτόν ὁ τροφή , ἀλλά εἰμί ὁ ἄψυχος ἐγγύς ὁ οὗτος ἁφή · μόνιμος γάρ εἰμί κατά τόπος · διόπερ οὐδέ γεύω προσχράομαι , ὅτι μάτην εἄν χράω , φεύγω γάρ οὐ οἷος τε ὁ λυπέω χυμός . οὗτος δέ καί φθείρω ῥᾳδίως ὑπό ὁ ἁπτός ὅσος ἀλλότριος . ὁ δέ ζῷον πρότερος χράω ὁ γεύω ὁ τροφή , καί διά οὗτος οὖν ὁ ἁφή αὐτός ἀναγκαῖος · καί γάρ ὁ γεῦσις ὥσπερ ἁφή · τροφή γάρ ὁ γεῦσις , ὁ δέ τροφή σῶμα ἁπτός · σῶμα γάρ τρέφω σῶμα , ψόφος δέ καί χρῶμα καί ὀσμή οὖον τρέφω οὐδέ ποιέω αὔξησις οὐδέ φθίσις . οὗτος μέν οὖν ἀναγκαῖος ὁ ζῷον , καί φανερός ὅτι οὐ οἷος τε ἄνευ ἁφή εἰμί ζῷον , κἀν τέλειος κἀν ἀτελής εἰμί · ὁ γάρ καλέω ζώφυτος διά οὗτος κοινωνέω ὁ ζῷον | πως εἰμί , ὁ δέ ἄλλος ὁ εὕω ἕνεκα καί γένος ζῷον ἤδη οὖον ὁ τυγχάνω , ἀλλά ὁ τέλειος καί πορευτικός . οὗτος γάρ εἰμί μέλλω σῴζω δεῖ πόρρωθεν προαισθάνομαι , ὅς τε φευκτέος αὐτός καί ὁ διωκτέος · διόπερ ἀκοή καί ὄψις καί ὄσφρησις πρός οὗτος αὐτός ὑπηρετέω · διά γάρ ὁ μεταξύ , ὑπό ὁ μεταξύ δέ ὁ ζῷον . ὥσπερ γάρ ἐν ὁ κατά τόπος ὠθέω τε καί ὠθέω , ὅταν διά πολύς ὁ κίνησις εἰμί , ὁ μέν πρῶτος ὠθέω μή ὠθέω , ὁ δέ ἔσχατος μόνος ὠθέω , ὁ μέσος δέ καί ὠθέω καί ὠθέω , καί εἰμί ἐνίοτε μέν μικρός ἐνίοτε δέ πλείων ὁ μέσος , οὗτος καί ἐπί ὁ ἀλλοίωσις · πλήν ὅτι Μένων ἐν ὁ αὐτός τόπος ὁ ἀλλοιόω ὁ ἀλλοίωσις ἐπί πολύς διικνέομαι ὁ γε φύζω διαδίδωμι ὁ πάθος , οἷος εἰμί μέν τις εἰς κηρός βάπτω ὁ γλύμμα μέχρι ὁ κινέω , καί δέχομαι ὁ σημεῖον μέχρι ὁ βάθος ὁ ἑαυτοῦ , λίθος δέ οὐδέ ὅλως κινέω ὑπό ὁ σφραγίς προσφέρω , ἀλλά ὕδωρ μέχρι πόρρω , ὥστε καί ὁράω διά αὐτός ὁ γλύμμα ὁ δακτύλιος · ὁ δέ ἀήρ ἐπί πλεῖστος κινέω καί πάσχω , ἐάν ἄθρυπτος μένω καί εἷς . διό καί περί ἀνάκλασις ἀγαθός οὗτος νομίζω , ἢ ὁ ὄψις ἔξειμι ἀνακλάω · πιθανός γάρ ὁ ἀήρ πάσχω ὑπό ὁ σχῆμα καί ὁ χρῶμα μέχριπερ εἄν δύναμαι εἷς μένω , ὥσπερ ἐπί ὁ λεῖος καί λαμπρός · διό πάλιν οὗτος ὁ ὄψις κινέω , ὥσπερ εἄν εἰμί ἐν κῆρ σημεῖον διαδίδωμι μέχρι ὁ πέρας . 13 . ἀλλά ὅς γε λόγος καί οὗτος ὁρμάω προσαποδείκνυμι , ὅτι οὐ οἷος τε ἁπλόος εἰμί ὁ ὁ γενητός ζῷον σῶμα , λέγω δέ ἁπλόος ἐκ ὁ τρεῖς οὗτος τις , οἷος πύρινος ἢ ὑδάτινος ἢ ἀέρινος ( ὁ γάρ θέω σῶμα Χωρὶς ἵστημι ἐν Εὐφημία ) · ἁφή γάρ οὐ οἷος τε εἰμί ἐκ ἁπλόος σῶμα , ἀλλά ἐν μεσότης κεράννυμι , καί ὅσος ἐκ ὁ ἁπλόος στοιχεῖον δείκνυμι αἰσθητήριον , ὁ ἄλλος αἴσθησις δείκνυμι πλήν ὁ ἁφή , οἷος ὄψις καί ἀκοή καί ὄσφρησις ὕδωρ καί ἀήρ . καί οὗτος δήω μέν ὁ θιγγάνω , οὐ αὐτός δέ ὅμως θιγγάνω ὁ κρίσις ποιέω ὁ αἰσθητής , ἀλλά ἕτερος σῶμα μεταξύ διακονέω , ὁ δέ ἁφή αὐτός ἅπτω ὁ αἰσθητής ἀναγκαῖος . καί γάρ ὄνομα αὐτός ἐκ ὁ ἅπτω καί θιγγάνω . ὁ τοίνυν συμβαίνω ἐκ ὁ λόγος συγχωρητέον · εἰμί γάρ ἀναγκαῖος μέν ὁ ἁφή ὁ ζῷον ὑπάρχω , οὗτος δέ οὐ οἷος τε ἐκ τις εἰμί ὁ τρεῖς οὗτος στοιχεῖον , οὐδέ εἄν ὁ ὁ ζῷον σῶμα ἐκ τις εἰμί ὁ εἴρω . ἀλλά ἆρα γῆ ; ἀλλά καί ἐπί οὗτος ὁ αὐτός λόγος , ὅτι εἰμί ὁ ἁφή μεσότης ἅπας ὁ ἁπτός ἐναντίωσις οὖον μόνος ψυχρότης καί θερμότης , ἀλλά καί φηροτητη καί ὑγρότης ὁ ἐν ὁ ἁπλόος στοιχεῖον . κεράννυμι γάρ ἐκ ἅπας ὕπος ὁ φύσις ὁ μέλλω γε ἅπας αὐτός ἀντιλαμβάνω , γῆ δέ κατά ἑαυτοῦ ἀναίσθητος ὁ στοιχεῖον . τεκμήριον δέ · καί γάρ ὁ ἡμέτερος μέρος ὅσος γῆ πλείων καί ὁ φυτόν διά οὗτος οὐ αἰσθάνομαι , ὅτι γῆ πλείων . οὐ ἄρα ἁπλόος ὁ ὁ ζῷον σῶμα . πάλιν δέ ὅταν | λέγω ὁ ζῷον , ὁ γενητός λέγω · οὗτος γάρ καί ὁ ἁφή ἀναγκαῖος ὁ λόγος ἐξευρίσκω , ὁ θεῖον δέ μάτην εἄν ὑπάρχω ἁφή · κινέω γάρ διά ὁμοειδής ὁ ἀεί χρόνος . ἀλλά οὐδέ γεῦσις οὐδέ ὄσφρησις οὐδέ ἀκοή οὐδέ ὄψις · οὔτε γάρ χυμός ἐκεῖ οὔτε ἀήρ , ἀλλά οὐδέ χρῶμα · ὁ γάρ χάρις ἀντιλαμβάνω ὁ χρῶμα ; ἀλλά ἕτερος εἶδος ζῷον ὁ θέω σῶμα πολύς ἀγαθός καί θεῖος καί ἄλλος ἴσως τρόπος ἀντιλαμβάνω ὁ αἰσθητής , ὅσπερ ὁ γεννάω ὁ γεννάω . ἐγώ μέν ἐν καί ζῷον λέγω καί ἀγαθός αἴσθησις ὁ θέω σῶμα · ὁ δέ ζῷον μέν αὐτός εἰμί τίθημι , ἐκ πυρός δέ εἰμί λέγω καί τροφή χράω , λέγω ἢ πῶς οἷος τε ζῷον τρέφω Χωρὶς γεῦσις , ἢ πῶς γεύω Χωρὶς ἁφή ἢ καί ὁ ἄλλος ἔχω αἴσθησις Χωρὶς ἁφή ἢ ὁ ἁφή δύναμαι εἰμί διά ἁπλόος σῶμα . φαίνω τοίνυν ἐγώ ὁ ἀνάγκη διά ὅς οὗτος μόνος στερίσκω ὁ αἴσθησις εὐθύς ἀποθνήσκω ὁ ζῷον · οὔτε γάρ ὁ ἁφή ἔχω δυνατός , ὅταν μή ζῷον ὑπάρχω , οὔτε ζῷον εἰμί , ὅταν μή ἔχω ὁ ἁφή , ἀλλά εἰμί οὗτος πρῶτος ὁ αἴσθησις ὁ ζῷον ὑπάρχω καθό ζῷον · καί διά οὗτος ὁ μέν ἄλλος αἰσθητής ὁ ὑπερβολή οὖον ὁ ζῷον φθείρω ἀλλά ὁ αἴσθησις , οἷος χρῶμα ὑπερβολή ὁ ὄψις , ψόφος δέ ὑπερβολή ὁ ἀκοή , καί ὀσμή ὁμοίως ὁ ὄσφρησις . ὅταν δέ λέγω ὑπό ὁ βροντή φθείρω ὁ ζῷον , οὐ ἄδηλος ὅπως λέγω · οὐδέ γάρ ὁ βροντή οὐδέ ὁ ψόφος πλήσσω , ἀλλά ὁ πνεῦμα καί ὁ | ἀήρ , οὐδέ ὁ χρῶμα ἐκπλήσσω ὁ ζῷον ἀλλά ὁ φόβος ὁ ὁ χρῶμα ὁ σῶμα τροπή ἐμποιέω , οὐδέ ὁ ὀσμή ἀλλά ὁ κινέω ὑπό ὁ ὀσμή , καί ὁ χυμός δέ οὐ ὅς χυμός ἀλλά ὅς ἅπτω ὁ κύριος μέρος . ὁ δέ ὁ ἁπτός ὑπερβολή ὁ ζῷον οὖον κατά συμβαίνω ἀναιρέω , ἀλλά ὅταν ὑπερβάλλω ὁ θερμός ἢ ὁ ψυχρός ἢ ὁ σκληρός , οὗτος διαφθείρω ὁ ζῷον , καί λίαν εἰκότως · πᾶς μέν γάρ ἐν ὑπερβολή αἰσθητής φθείρω ὁ αἰσθητήριον , ὁ δέ ἁφή αἰσθητήριον ὅλος ὁ σάρξ καί ὅλος ὁ σῶμα ὁ ζῷον καί οὖον μέρος τίς ἀφορίζω . ὅταν οὖν φθείρω ὁ σῶμα , φθείρω ὁ ζῷον . φημί δέ καί πρότερος ἤδη , ὅτι ὁ πέντε αἴσθησις οὗτος μόνος πρός ὁ ζῷον εἰμί ἀποχράω , ὁ δέ τέσσαρες πρός ὁ εὕω εἰμί , ὥστε ὁ μέν ἐκεῖνος φθορά ὁ εὕω εἰμί φθορά , ὁ δέ ὁ ἁφή ὁ ζῷον εἰμί . ἐπεί ὁ γε ὄψις · ἔχω ὁ ζῷον οὖον διότι ζῷον , ἀλλά ὅτι ἐν ἀήρ διαιτάω ἢ ὕδωρ καί ὅλως ἐν ὁ διαφανής · ὁ δέ γεῦσις ἵνα ὁ ἡδύς καί ὁ λυπηρός διαγιγνώσκω ὁ ἐν τροφή , καί ὁ μέν φεύγω ὁ δέ διώκω · πρός γάρ ὁ τρέφω μόνος ὁ θρεπτικός δύναμις ἀρκέω ἄν , ὥσπερ καί ὁ φυτός · ἀκοή δέ πρός ὁ σημαίνω τίς αὐτός · γλῶσσα δέ δύο ἕνεκα καί πρός ὁ γεῦσις καί πρός ὁ σημαίνω ἕτερος . Τέλος ὁ Θεμίστιος παράφρασις ὁ περι Ψυχή Ἀριστοτέλης .