themistius.analyticorum-posteriorum-paraphrasis 2
1 . Ἕπεται δὲ εὐθὺς ἐπισκέψασθαι τὰς τῶν ζητουμένων διαφοράς · αἱ δ’ αὐταί εἰσι καὶ τῶν εὑρισκομένων ἐκ ζητήσεως , ἐπειδὴ πᾶσα ζήτησις εὑρέσεως χάριν . ζητοῦμεν τοίνυν ἢ περὶ ἁπλοῦ τινος καὶ ἀσυνθέτου ἢ περὶ συνθέτου καὶ ἐν προτάσει . καλῶ δὲ ἁπλοῦν μὲν ὃ σημαίνεται ὑπὸ μιᾶς κατηγορίας , οἷον ἱπποκένταυρον ἢ θεόν , σύνθετον δὲ ἆρα ἡ σελήνη ἐκλείπει καὶ τὸ δίκαιον φύσει ἐστίν . εἰ μὲν οὖν περὶ ἁπλοῦ τινος ζητοίημεν , πρῶτον μὲν εἰ ἔστι ζητοῦμεν , ἔπειτα τί ἐστι · πρῶτον μὲν γὰρ ζητοῦμεν εἰ ἔστι θεός , ἔπειτα τί ἐστι θεός . εἰ δὲ ὑπὲρ συνθέτου καὶ ἐν προτάσει , πρῶτον μὲν εἰ ὑπάρχει τῷ ὑποκειμένῳ τὸ κατηγορούμενον ἐν τῇ προτάσει , ἔπειτα ὅταν τοῦτο μάθωμεν , διὰ τί οὖν ὑπάρχει καὶ πῶς ὑπάρχει · μαθόντες γὰρ ὅτι ἡ σελήνη ἐκλείπει , ἐφεξῆς διὰ τίνα αἰτίαν ἐκλείπει , ζητοῦμεν . τέσσαρα οὖν ἐστιν , εἰ ἔστι , τί ἐστιν , εἰ ὑπάρχει τόδε τῷδε , διὰ τί ὑπάρχει , δύο μὲν περὶ τῶν ἁπλῶν , δύο δὲ περὶ τῶν συγκειμένων . 2 . Μῆ θορυβείτω δὲ ἡμᾶς , εἰ ἑτέραν ἐν τοῖς τοπικοῖς τῶν προβλη - μάτων τὴν διαίρεσιν πεποιήμεθα · μόνων γὰρ ἐκεῖ τῶν διαλεκτικῶν προβλημάτων ἐρρήθησαν αἱ διαφοραί , ἅπαντα δὲ ἐκεῖνά ἐστιν ἐν συνθέσει καὶ μόνῳ τῷ τρόπῳ τῆς προτάσεως διαφέρει · ἢ γὰρ ὡς γένος τόδε τῷδε ὑπάρχει , ἡ ᾗπερ ἴδιον τόδε τοῦδε , ἢ ᾗ συμβέβηκε τόδε τῷδε , ἢ ᾗπερ ὁρισμὸς τόδε τοῦδε . καὶ γὰρ ἄν ὑπὲρ ὁρισμοῦ ζητῶμεν διαλεκτικῶς , πρότασιν αὐτὸν ποιήσαντες οὕτω ζητοῦμεν , οἷον ἆρ’ ἐστὶν ἡ ψυχὴ ἀριθμὸς ἑαυτὸν κινῶν , ὡς ἐνόμιζε Ξενοκράτης . ὅταν δὲ ἐπιστημονικῶς μετίωμεν τὸ τί ἐστιν , οὐδέπω πρότασις ἡμῖν τὸ ζήτημα . ἀλλ’ οὐδὲ τὸ διὰ τί ἐστι πρόβλημα διαλεκτικόν · οὐ γὰρ δίδωσιν ὁ πυνθανόμενος ἑλέσθαι τὸ ἕτερον τῆς ἀντιφάσεως μόριον · οὐδὲ γὰρ ἐλέγχου χάριν · πυνθάνεται , ἀλλ’ ἐπιστήμης ἕνεκεν μέτεισι τὴν αἰτίαν . ὁ μὲν οὖν ζητῶν ἆρα ἔστι κενόν , ἢ ἆρα ἡ σελήνη ἐκλείπει , ζητοῦντι ἔοικεν ἆρα ἔστι λαβεῖν τι αἴτιον τοῦ κενὸν εἶναι καὶ τοῦ τὴν σελήνην ἐκλείπειν . ὁ δὲ εἰδὼς μὲν ὅτι ἔστι κενόν , εἰδὼς δὲ ὅτι ἡ σελήνη ἐκλείπει , ζητῶν δὲ τί ἐστι τὸ κενὸν καὶ διὰ τί ἡ σελήνη ἐκλείπει , τίθεσθαι μὲν φαίνεται ὅτι ἔστι τις αἰτία καὶ τῷ κενῷ τοῦ εἶναι καὶ τῇ σελήνῃ τοῦ ἐκλιμπάνειν , ζητεῖ δὲ τίς ἐστιν ἡ αἰτία . δῆλον δέ · ὅταν γὰρ ἐξεύρῃ τί ἐστι τὸ κενόν , ἐξεῦρε τί ἐστι τὸ αἴτιον τοῦ κενὸν εἶναι · ὁ γὰρ ὁρισμὸς καὶ τὸ τί ἦν εἶναι αἴτιος ἑκάστῳ τοῦ εἶναι · καὶ πάλιν ὅταν ἐξεύρῃ διὰ τί ἡ σελήνη ἐκλείπει , ἐξεῦρε τίς ἐστιν ἡ αἰτία τοῦ τὴν σελήνην ἐπισκοτεῖσθαι · εἰ γὰρ ἐκλείπει διὰ τὸ ἀντιφράττεσθαι τὸ φῶς ὑπὸ τῆς γῆς , ἡ ἀντίφραξίς τοῦ φωτός ἐστιν αἰτία τοὐ ἐκλιμπάνειν . αἰτίας οὖν ζήτησις πανταχοῦ ἢ τοῦ εἶναι ἁπλῶς ἡ τοῦ τόδε τῷδε ὑπάρχειν . ὅτι δὲ ἀληθὲς τοῦτο , φανερὸν ἐντεῦθεν · ἐφ’ ὧν γὰρ αἰσθητὸν τὸ αἴτιον ἢ τοὐ εἶναι ἢ τοῦ τοιόνδε εἶναι , ἐπὶ τούτων οὐδὲν ἐπιζητεῖται , οὔτε εἰ ἔστιν , οὔτε τί ἐστιν , οὔτε εἰ τοιόνδε , οὔτε [ εἰ ] διὰ τί τοιόνδε · εἰ γὰρ ἦμεν ἐπὶ τῆς σελήνης καὶ τῆς ἀντιφράξεως ᾐσθανόμεθα , οὕτε εἰ ἔστιν ἔκλειψις ἐζητήσαμεν , οὔτε τί ἐστιν ἔκλειψις , οὔτε εἰ τῇ σελήνῃ συμβαίνει , οὔτε διὰ τί συμβαίνει . καὶ οὐ λέγω ὅτι τὸ αἰσθάνεσθαι τῆς αἰτίας ταὐτὸν ἄν ἦν τῷ ἐπίστασθαι , ἀλλ’ ὅτι ἐκ τοὐ αἰσθάνεσθαι τὸ καθόλου ἂν ἐγένετο καὶ τὸ ἐπίστασθαι . ζητοῦντες μὲν οὖν τὸ διότι τὸ ὅτι γνώριμον ἔχομεν , ἀποδεικνύντες δὲ τὸ ὅτι τὸ διότι πάντως συνεξευρίσκομεν · ἐπὶ γὰρ τῆς κυρίως ἀποδείξεως τοῦ ὅτι καὶ τὸ διότι συναναφαίνεται , εἴπερ ὀρθῶς ἐλέγετο ἐπὶ τῆς ἀποδείξεως τὸ μέσον αἴτιον εἶναι μὴ τοῦ συμπεράσματος μόνον ἀλλὰ καὶ τοῦ πράγματος . οὐ μὴν ἐπί γε τοῦ τί ἐστι καὶ εἰ ἔστιν ὁμοίως ἔχει , ἀλλὰ πρὸ μὲν τοῦ τί ἐστι τὸ εἶναι τὸ πρᾶγμα ὑποκεῖσθαι χρεών · αὐτὸ δὲ τὸ εἶναι ὅταν ζητῆται , πολλάκις μὲν ὁ ὁρισμὸς συνεκφαίνεται , πολλάκις δὲ οὔ , ἀλλὰ καὶ σημεῖον ζητουμένου · τὰ δὲ τοιαῦτα τῆς μὲν εὑρέσεως εἶεν ἄν ὡς | ἀρχαί , οὐκ ἔστι δὲ καὶ τοῦ πράγματος αἴτια πῶς μὲν οὖν τὰ σύνθετα τῶν ζητουμένων ἀποδείκνυται , εἴρηται πρότερον · περὶ δὲ τοῦ τί ἐστιν εἴπωμεν νῦν , εἰ ἄρα οἷόν τε καὶ τοῦτο ἀποδεικνύναι . ἀρχὴ δὲ ἥδε τῆς σκέψεως . 3 . Ἄρ’ ἔστι τὸ αὐτὸ κατὰ τὸ αὐτὸ δι’ ὁρισμοῦ εἰδέναι καὶ ἀποδείξεως ; κατὰ τὸ αὐτὸ δὲ εἶπον , ὅτι γινώσκοιμεν <μὲν> ἄν τὸ τρίγωνον καὶ ὁρισμοῦ τί ἐστιν , ὅτι σχῆμα ἐπίπεδον ὑπὸ τριῶν γραμμῶν περιεχόμενον , γινώσκοιμεν δ’ ἄν καὶ δι’ ἀποδείξεως , ὅτι δυσὶν ὀρθαῖς ἴσας ἔχει , ἀλλ’ οὐ κατὰ ταὐτόν , ἀλλὰ τὸ μὲν ἡ τί ἐστι , τὸ δὲ ᾗ συμβέβηκεν αὐτῷ ἕτερον . πρῶτον μὲν οὖν λεκτέον , εἰ παντὸς οὗ ἀπόδειξις , τούτου καὶ ὁρισμός . ἢ ἀδύνατον · ἀπόδειξις μὲν γὰρ καὶ ἀποφατικοῦ καθόλου , ὁρισμὸς δὲ οὐκ ἔστι δι’ ἀποφάσεως . ἆρ’ οὖν παντὸς οὗ ὁρισμός , τούτου καὶ ἀπόδειξις ; ἢ καὶ τοῦτο ὁμοίως ἀμήχανον · αἱ γὰρ ἀρχαὶ τῶν ἀποδείξεων καὶ οἱ πρῶτοι ὅροι ὁρισμῷ μὲν γνώριμοι γίνονται , ἀποδείξει δ’ οὔ , ἢ εἰς ἄπειρον βαδιεῖται . Ἀλλ’ ἆρά τινος τοῦ αὐτοῦ ὁρισμός τε καὶ ἀπόδειξις ; τοῦτο γὰρ λοιπόν . ἐπεὶ τοίνυν κεῖται ἡμῖν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν , ὅτι τὸ ἀποδεικτὸν ἐπίστασθαι ἔστι μόνως , ὅταν ἔχωμεν αὐτοῦ τὴν ἀπόδειξιν , εἰ δι’ ὁρισμοῦ τὸ ἀποδεικτὸν ἐπίστασθαι οἷόν τε εἴη , ἐπίσταιτο ἄν τις τὸ ἀποδεικτὸν καὶ μὴ ἔχων αὐτοῦ τὴν ἀπόδειξιν · οὐδὲν γὰρ κωλύει μὴ ἅμα ἔχειν · ἀλλ’ ἄτοπον · οὐδὲν ἄρα δι’ ἀποδείξεως ἅμα ἐπιστητὸν καὶ δι’ ὁρισμοῦ . καὶ γὰρ ἐκ τῆς ἐπα - γωγῆς ἱκανῶς ἂν τοῦτο πεισθείημεν · οὐδεὶς γὰρ ὁρισμὸς ἡ τῶν καθ’ αὑτὸ ὑπαρχόντων ἀποδείκνυσιν ἢ τῶν ὑπαρχόντων γε ἀπλῶς · καὶ γὰρ εἰ λαμβάνοι τι τῶν καθ’ αὑτό , ἀλλ’ οὐ δι’ ἀποδείξεως λαμβάνει . οὐ γὰρ ἀποδείκνυσιν ὅτι ζῷον , ἀλλὰ λαμβάνει , οὐδ’ ὅτι λογικόν , ἀλλὰ τίθησιν . ἔτι ὁ μὲν ὁρισμὸς τὴν ὅλην οὐσίαν γνώριμον ποιεῖ , ἡ δ’ ἀπόδειξις τὰ καθ’ αὑτὰ ὑπάρχοντα · ταῦτα δὲ φανερῶς οὐκ οὐσία . ἔτι ὁ μὲν ὁρισμὸς δείκνυσι τὸ τί ἦν εἶναι τοῦ πράγματος ὑπὲρ οὗ λέγει · οὐδεμία δὲ ἀπόδειξις τὴν οὐσίαν δείκνυσι καὶ συμπεραίνεται , ἀλλὰ τίθησι καὶ λαμβάνει , οἷον ὡς αἱ μαθηματικαὶ τί μονάς , τί τὸ περιττόν , καὶ αἱ ἄλλαι ὁμοίως . ἔτι πᾶσα ἀπόδειξις τὶ κατά τινος δείκνυσιν · ἐν δὲ τῷ ὁρισμῷ οὐδὲν οὐδενὸς κατηγορεῖται , οὔτε τὸ ζῷον κατὰ τοῦ πεζοῦ , οὔτε τὸ πεζὸν κατὰ τοῦ ζῴου , οὔτε κατὰ τοῦ ἐπιπέδου τὸ σχῆμα , οὔτε κατὰ τοῦ σχήματος τὸ ἐπίπεδον · οὔτε γὰρ χρῆται τῷ καθόλου προσδιορισμῷ , οὔτε ἀληθεύσει , εἰ χρήσεται . ἀλλ’ οὐδὲ κατὰ ἀνθρώπου κατηγορεῖται ὁ ὁρισμός · οὐδὲ γὰρ μέρος ὁ ἄνθρωπος τοῦ ὁρισμοῦ ὥσπερ μέρος τοῦ συμπεράσματος ὁ ὑποκείμενος · ὁ δὲ εἰπὼν ‘ἄνθρωπός ἐστι ζῷον πεζὸν δίπουν᾿ οὐχ ὁρισμὸν εἴρηκεν ἀλλὰ πρότασιν τὸν ὁρισμὸν κατηγορούμενον ἔχουσαν . ἔτι ἕτερον ζήτημα παντελῶς τὸ τί ἐστι καὶ ὅτι αὐτῷ τόδε ὑπάρχει , καὶ ἕτερα παντελῶς , οὐχ ὡς τὸ μὲν καθόλου εἶναι τὸ δὲ ὑπ’ αὐτό , ὡς τὸ | ἰσοσκελὲς καὶ τὸ τρίγωνον · τῶν δ’ οὕτως ἑτέρων ἕτεραι καὶ αἱ ἐπιστῆμαι . φανερὸν ἄρα ὅτι τοῦ αὐτοῦ οὐδενὸς ἐνδέχεται ὁρισμόν τε εἶναι καὶ ἀπόδειξιν . 4 . Ἀλλ’ ἆρα αὐτὸν τὸν ὁρισμὸν ἀποδεῖξαι ἐνδέχεται , ὅτι τοῦδέ ἐστιν , οἷον ὅτι τὸ ζῷον πεζὸν δίπουν ὁρισμός ἐστιν ἀνθρώπου ; τοῦτο δὲ σχεδὸν μὲν ἤδη προὖπτόν ἐστι καὶ διὰ τῶν ἔμπροσθεν εἰρημένων , ἄξιον δὲ καὶ χωρίσαντας ἐπισκέψασθαι . εἰ δὴ πᾶς συλλογισμὸς τὶ κατά τινος ἀποδείκνυσι διά τινος μέσου , δεῖ δήπουθεν καὶ τὸν ὁρισμόν , ὅταν ἀποδεικνύηται ὅτι ἀνθρώπου ἐστί , διά τινος ἀποδείκνυσθαι μέσου · τὸν δὲ δὴ μέσον τοῦτον ἀνάγκη καὶ αὐτὸν ὁρισμὸν εἶναι ἀνθρώπου · οὕτω γὰρ ἔσται ἀπόδειξις · ἐπειδὴ γὰρ ἄνθρωπός ἐστι ζῷον λογικὸν θνητόν , ζῷόν ἐστι πεζὸν δίπουν . ἑτέρως δ’ οὐκ ἔσται συλλογισμὸς τοῦ τί ἦν εἶναι · εἴτε γὰρ ἐπὶ πλέον ὁ μέσος ληφθείη τοῦ ἀνθρώπου εἴτε ἐπ’ ἔλαττον , εἴτε ἀντιστρέφοι μέν , μὴ ἐν τῷ τί ἐστι δὲ κατηγοροῖτο , οὐδ’ ἄρα ὁ μείζων ἄκρος ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορηθήσεται . εἰ δὲ ταῦτ’ ἐστὶν ἀληθῆ , τὸν ἀποδεικνύντα τοῦ ἀνθρώπου τὸ τί ἦν εἶναι προσλαβεῖν ἄλλο δεῖ τί ἦν εἶναι . πόθεν δὲ ὅτι τὸ ζῷον πεζὸν δίπουν τοῦ ζῴου λογικοῦ θνητοῦ ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορεῖται , ἢ τὸ ζῷον λογικὸν θνητὸν τοῦ ἀνθρώπου ; οὐ γὰρ εἰ ἀκολουθεῖ τὸ Α τῷ Β καὶ τοῦτο τῷ Γ , ἔσται τὸ Α τοῦ Γ τὸ τί ἦν εἶναι · οὐ γὰρ πάντα τὰ ἀκολου|θοῦντα ὡς ὁρισμοὶ ἀκολουθοῦσιν · ἀκολουθεῖ γὰρ καὶ τὰ γένη καὶ τὰ ἴδια καὶ τὰ ἀχώριστα συμβεβηκότα . εἰ μὲν τοίνυν ἁπλῶς λήψεται τὸ Α τῷ Β ἀκολουθεῖν καὶ τὸ Β τῷ Γ , ἀποδείξει ἄλλο τι ὑπάρχειν αὐτῷ · εἰ δὲ προσδιοριεῖται ἐν ταῖς προτάσεσιν ὅτι τὸ Β τοῦ Γ ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορεῖται , τὸ ἐν ἀρχῇ λήψεται καὶ αἰτήσει · οὗ γὰρ βούλεται τὸν ὁρισμὸν ἀποδεῖξαι , τούτου προλαμβάνει τινὰ ὁρισμὸν εἶναι χωρὶς ἀποδείξεως . ἔτι οὐδὲν ἧττον καὶ ὁ ἕτερος ὁρισμὸς διὰ τοῦ ἑτέρου δεικνύοιτο , ὅπερ ἀλλοτριωτατον ἀποδείξεως . 5 . Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ἡ <διὰ> τῶν διαιρέσεων ὁδὸς συλλογίζεται , ἐν τῇ ἀναλύσει τῇ περὶ τὰ σχήματα εἴρηται · οὐδαμοῦ γὰρ ἐξ ἀνάγκης τοῖς τεθεῖσιν ἕπεται τὸ δεικνύμενον , ὥσπερ οὐδ’ ἐν ταῖς ἐπαγωγαῖς , ἀλλὰ σχεδὸν ἅπας ὁ λόγος ἐρωτᾶται μέχρι τοῦ συμπεράσματος καὶ τῷ συγχωρεῖσθαι λαμβάνεται , οὐ τῷ ἕπεσθαι τοῖς κειμένοις . ἆρ’ ὁ ἄνθρωπος ζῷον ἢ ἄψυχον ; εἶτ’ ἔλαβε ζῷον , οὐ συλλελόγισται . πάλιν ζῷον ἅπαν ἢ πεζὸν ἢ ἔνυδρον · εἶτ’ ἔθηκε πεζόν , οὐ συνήγαγεν · εἶτα δίπουν ἢ ἄπουν ; καὶ δόντος δίπουν τὸ ὅλον φησὶν εἶναι ζῷον πεζὸν δίπουν . ὁρᾷς οὖν ὡς ἅπας ὁ λόγος δι’ ἐρωτήσεως καὶ συγχωρήσεως πρόεισιν , οὐ τῷ ἔχειν τι ἀναγκαῖον . ἀλλ’ οὐδ’ εἰ τὸ καθ’ ἕκαστον ἀληθές , ἴδη καὶ ἅπαντα ἅμα · οὐ γάρ , εἰ σκυτεὺς καὶ ἀγαθός , ἤδη καὶ σκυτεὺς ἀγαθός . ἀλλ’ οὐδ’ εἰ πάντα ἀληθῆ , ἤδη καὶ ἐν τῷ τί ἦν εἶναι . τοσοῦτον δ’ ἡ διαίρεσις προὔργου ποιεῖ , | ὅτι καὶ ὅσα συλλογισμῷ δεῖξαι ἐνδέχεται , καὶ ταῦτα προχείρως λαμβάνει · ἔνεστι γὰρ συλλογίσασθαι , ὅτι ὑπάρχει τό ἀνθρώπῳ τὸ ζῷον , μέσον λαβόντας [ καὶ ] αἰσθητικόν , καὶ ἔτι τὸ πεζόν , ἄλλο τι ποιησαμένους [ τὸν ] μέσον ὅρον . συλλογισμὸν μὲν τοίνυν ἡ διαίρεσις οὐ ποιεῖ , διδάσκει δὲ ὅμως γε κατ’ ἄλλον τρόπον · οὐδὲ γὰρ ἡ ἐπαγωγὴ συλλογίζεται , ἀλλ’ ὅμως διδάσκει γέ τι καὶ δείκνυσι . μάλιστα δὲ ἡ διαίρεσις χρήσιμος , ἄν γίγνηται κατὰ τὸν δέοντα τρόπον , πρῶτον μὲν λαμβάνουσα τὰ ἐν τῷ τί ἐστιν ἅπαντα , εἶτα μηδὲν μήτε παραλείπουσα μήθ’ ὑπερβαίνουσα μέχρι τῶν ἀτόμων εἰδῶν . ὑπερβαίνει μὲν οὖν ὁ τὸ ζῷον εὐθὺς εἰς δίπουν καὶ πολύπουν διαιρῶν · πρώτη γὰρ ἦν ἡ διαίρεσις εἰς τὸ πεζὸν καὶ πτηνόν . παραλιμπάνει δὲ ὁ τὸ πεζὸν εἰς τὸ δίπουν καὶ τετράπουν διαιρῶν · παρίησι γὰρ τὸ πολύπουν καὶ ἄπουν . ἀλλ᾿ ὅμως κἀν ἅπαντα ταῦτα φυλάττηται , διαιρήσει μὲν κατ’ ἐπιστήμην , οὐδὲν δὲ συλλογιεῖται · ὥσπερ γὰρ ἐπὶ τῶν συμπερασμάτων τῶν ἄνευ τοῦ μέσου λεγομένων τὸ διὰ τί φανερὸν οὐκ ἔστιν , οὕτως οὐδ’ ἐπὶ τοῦ λόγου ὃν συντίθησιν ἡ διαίρεσις , ἀλλ’ ἑκάστου μὲν ἴσως τῶν ἐν τῷ λόγῳ τὴν αἰτίαν ἀποδώσει χρώμενος τῇ διαιρέσει , οἷον ὅτι ἔμψυχον , διότι οὐκ ἄψυχον , καὶ ὅτι λογικόν , διότι οὐκ ἄλογον , τὸν δ’ ἅπαντα λόγον ὁρισμὸν εἶναι οὐκ ἀποδείξει . 6 . Ἀλλ’ ἆρα τοῦτον ἔστι τὸν τρόπον ἀποδεῖξαι τὸ τί ἦν εἶναι οἷον εἴ τις ὑποθέμενος καὶ λαβών , ὅτι πᾶς λόγος ὁ συγκείμενος ἐκ τῶν ἐν τῷ τί ἐστι καὶ | ἰδίων ὁρισμός ἐστι καὶ τὸ τί ἦν εἶναι , προσλάβοι ‘οὗτος δὲ ὁ λόγος , φέρε τὸ ζῷον πεζὸν δίπουν , τοῦτον σύγκειται τὸν τρόπον , οὗτος ἄρ ὁρισμός ἐστιν ἀνθρώπου ; ἢ οὗτος καὶ πολλῷ γελοιότερος ὁ τρόπος · φανερώτερον γὰρ τίθησιν ὃ βούλεται δεῖξαι · τὸ γὰρ φάναι , ὅτι ζῷον πεζὸν δίπουν ἐκ τῶν ἐν τῶ τί ἐστι καὶ ἰδίων κατηγορεῖται , οὐδὲν ἄλλο φάναι ἐστὶν ἢ ὅτι ταῦτα ὁρισμός ἐστιν ἀνθρώπου . ταῖς προτάσεσιν οὖν τέθεικε τὸ συμπέρασμα , οὐ δυνάμει ( τοῦτο μὲν γὰρ οὐδὲν ἄτοπον ) ἀλλ’ ἐνεργείᾳ . ἔτι σχεδὸν οὐδὲν διαφέρει συλλογιζομένους τε [ καὶ ] ἀντὶ λήμματος τὸν λόγον τοῦ συλλογισμοῦ καὶ ὁρισμὸν ἀποδεικνύντας , ἀντὶ προτάσεως τιθέναι τὸν λόγον τοῦ τί ἦν εἶναι , ἀλλ’ ὥσπερ ἐν τῷ συλλογίζεσθαι οὐ λέγομεν τί ἐστι συλλογισμός , οὕτως οὐδὲ ἐν τῷ τὸν ὁρισμὸν ἀποδεικνύναι λέγειν χρὴ τί ἐστιν ὁρισμός · δεῖ μὲν γὰρ ἀκριβῶς ἐγνωκέναι καὶ τί ἐστι συλλογισμὸς καὶ τί ἐστιν ὁρισμός , ὥστε αὐτοὺς γινώσκειν , ὁπόταν ταῦτα ποιῶμεν , καὶ τοὺς ἀμφισβητοῦντας δύνασθαι πείθειν , μέρος δὲ τῶν ἀποδείξεων μὴ οἴεσθαι τοὺς λόγους τούτους . Ἀλλ᾿ εἰ μηδὲ τοῦτον τὸν τρόπον , ἀλλ’ ἐξ ὑποθέσεως γε ἴσως ἐν · δέχεται · ἐξ ὑποθέσεως δὲ λέγω νῦν ἐξ ὑποθετικοῦ συλλογισμοῦ . εἴ δ’ ἂν οὗτος ὁ τρόπος · εἰ τοῦ κακοῦ λόγος ἐστὶ τὸ διαιρετόν ( ἔστω γὰρ τὸ διαιρετὸν ὁρισμὸς τοῦ κακοῦ ) , ἔσται τοῦ ἐναντίου ὁ ἐναντίος · τοῦ ἀγαθοῦ ἄρα λόγος τὸ ἀδιαίρετον . ἀλλ’ ὁρᾶς ὅτι κἀνταῦθα τὸ τί ἦν εἶναι δεῖξαι βουλόμενος ἕτερον τί ἦν εἶναι λαμβάνει , καὶ ταῦτα | οὐδὲν ἧττον ἀφανὲς ἢ τὸ δεικνύμενον · ἄμφω γὰρ ὁμοίως ἢ δῆλα ἢ ἄδηλα τὰ ἐναντία . φανερὸν δὲ ὅτι καὶ τὸν τοῦ κακοῦ λόγον δεῖξαι βουλόμενος λήψεται τὸν τοῦ ἀγαθοῦ · τοῦτο δὲ τί ἐστιν ἢ τὸ δι’ ἀλλήλων δεικνύναι ; ἐφ’ ὧν δὲ μηδέν ἐστιν ἐναντίον , πῶς ἐξαρκέσει ἡ μέθοδος ἡ τοιαύτη ; 7 . τάχα οὖν εἴποι τις ἂν ὅτι δι’ ἐπαγωγῆς δυνατόν . καὶ πῶς ; ἐπα - γωγὴ μὲν γὰρ ἐκ τῶν καθ’ ἕκαστον , ὁρισμὸς δὲ οὐδεὶς τῶν καθ’ ἕκαστον · καὶ ἐπαγωγὴ μὲν ἄλλο κατ’ ἄλλου , ὁρισμὸς δὲ τῶν ἄνευ σομπλοκῆς λεγομένων . τίς ἄν οὖν λείποι τρόπος καθ’ ὃν δείξομεν τὸ τί ἦν εἶναι ; οὐ γὰρ δὴ τῷ δακτύλῳ γε καὶ τοῖς ὄμμασιν ἢ ἄλλῃ τινὶ τῶν αἰσθήσεων . ἐπεὶ καὶ τοῦτ’ ἄν τις ἀπορήσειεν , εἰ ἔστιν ὅλως δεῖξις τοῦ τί ἦν εἶναι · ἀνάγκη γὰρ τὸν εἰδότα τί ἐστιν ἄνθρωπος ἢ ὁτιοῦν ἄλλο ἅμα εἰδέναι καὶ ὅτι ἔστι · τὸ γὰρ μὴ ὂν πῶς ἄν τις εἰδείη τί ἐστιν ; ἀλλὰ τί μὲν σημαίνει τοὔνομα , δυνατὸν γινώσκειν , ὅταν εἴπω τραγέλαφος · τί δ’ ἐστὶ τραγέλαφος , γινώσκειν οὐκ ἔνι τὸν εἴπερ ἔστιν ἀγνοοῦντα . ὥστε ὁ δεικνύων τὸ τί ἦν εἶναι ἅμα ἄν δεικνύοι καὶ ὅτι ἔστιν . ἀλλὰ ἀδύνατον · ἑνὸς γὰρ ἡ μία δεῖξις · τὸ δὲ τί ἐστιν ἄνθρωπος καὶ τὸ εἶναι ἄνθρωπον ἄλλο , καὶ τοὐ μὲν ὁρισμός , τοῦ δὲ ἀπόδειξις · ὅτι μὲν γὰρ ἔστι πρόνοια καὶ ὅτι θεός , ἀποδείκνυμεν . πῶς οὖν ὁ ὁριζόμενος ἅμα ἂν καὶ συλλογίζοιτο ; καίτοι τοῦτο φυλάττονται αἰ ἐπιστῆμαι , καὶ χωρὶς μὲν τὸ τί ἐστι , χωρὶς δὲ τὸ ὅτι ἔστιν ἀποδεικνύουσιν . ὅταν δὲ ἀποδεικνύωσι τὸ | ὅτι ἔστι , τὸ τί σημαινει πρῶτον λαμβάνουσι · λαμβάνοντες γὰρ τί σημαίνει τὸ τρίγωνον , ὅτι τὸ περιέχεσθαι ὑπὸ τριῶν εὐθειῶν , οὕτω δεικνύουσιν ὅτι ἔστι , συνιστάντες αὐτὸ ἐκ τριῶν εὐθειῶν · ἀρχὴ γὰρ πάσης ζητήσεως τὸ τί σημαίνει . ὥστε ἡ μία πλειόνων δεῖξίς ἐστιν · ὁ γὰρ δεικνὺς τὸ τί ἦν εἶναι οὐκ εἴσεται ὅτι ἔστι . φανερὸν δὲ καὶ ἐκ τῶν ἀποδιδομένων ὅρων ὡς οὐ δεικνύουσιν ἅμα τῷ εἶναι τὸ πρᾶγμα · ὁ γὰρ λέγων ‘κύκλος ἐστὶ σχῆμα ἐπίπεδον ὑπὸ μιᾶς γραμμῆς περιεχόμενον᾿ οὐ δείκνυσιν ὅτι ἔστιν · οὐδεμία γὰρ αἰτία τοῦ εἶναι τὸν κύκλον ἐνσημαίνεται τῷ λόγῳ . ἀλλ’ οὐδ’ ὅτι κύκλου λόγος ἐστίν , ἐμφαίνεταί τις ἀνάγκη · δύναιτο γὰρ ἄν τις καὶ ὀρειχάλκου φάσκειν αὐτὸν εἶναι · οὐδὲν γὰρ ἔχει προσδηλούμενον ὁ τοῦ κύκλου λόγος ὅτι κύκλου ἐστίν . ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἔξωθεν . εἰ δὲ μὴ δείκνυσιν ὅτι ἐστιν ὁ τὸ τί ἦν εἶναι ἀποδεικνύς , οὐκέτ’ ἂν ὁ ὁρισμὸς ἀποδείξοι τὸ πρᾶγμα τί ἐστιν , ἀλλὰ τὸ ὄνομα τί σημαίνει . οὕτω δὲ καὶ μὴ ὄντων ἔσονται ὁρισμοί · καὶ γὰρ ἱπποκένταυρος σημαίνει <τι> καὶ οἱ τὰς ἐτυμότητας ἀποδιδόντες τῶν ὀνομάτων , οἷον ἀνθρώπου τὸ διαρθροῦν τὴν ὄπα καὶ ἵππου τὸ ἵεσθαι τοῖς ποσί , μᾶλλον δὲ ἅπαντες <λόγοι> ὁρισμοί , διαλεγοίμεθα ἄν ἅπαντες ὁρισμοῖς , καὶ <ἡ> Ἰλιὰς ὁρισμὸς <ἂν> εἴη , οὐ τοὔνομα ἀλλὰ τὴν ὑποκειμένην ποίησιν τῷ ὀνόματι , καὶ τὸ “ τίς πόθεν εἰς ἀνδρῶν ” καὶ “ ᾔομεν ὡς ἐκέλευες ” καὶ τὸ “ ἄνδρα μοι ἔννεπε , μοῦσα ” καὶ τὸ “ Ἰλιό|θεν με φέρων ” · ἕκαστος γὰρ τούτων ἰσοδυναμεῖ καὶ ταὐτὸν σημαίνει ὁ μὲν ἐρωτήσει , ὁ δὲ ἀποκρίσει , ὁ δὲ προοιμίῳ , ὁ δὲ διηγήσει . ἀλλὰ γελοῖον · χωρὶς γὰρ τοῦ μηδὲ ὁρισμὸν εἶναι τὸν ἐξηγούμενον λόγον , τί σημαίνει τὸ λεγόμενον ὄνομα , οὐδὲ αὐτὸ τοῦτο προσδηλοῦται ἐν αὐτῷ , ὅτι ἐξ ἀνάγκης ἰσοδυναμεῖ τῷ ὀνόματι · οὐ γὰρ ἄν θέσει ἦν τὰ ὀνόματα , οὐδ’ ἂν ἦσαν ὁμωνυμίαι . ἐκ μὲν τοίνυν τούτων οὔτε ὁρισμὸς καὶ συλλογισμὸς φαίνεται ταὐτὸν ὄν , οὔτε ταὐτοῦ συλλογισμός τε καὶ ὁρισμός , * * * οὔτ’ εἶναι τὸ πρᾶγμα ἀποδείκνυσιν , οὔθ’ ὅτι ἐκείνου ἐστὶν οὗ ἀποδίδοται , δείκνυσι . 8 . Πάλιν δὲ σκεπτέον , τί τούτων λέγεται καλῶς ἣ μὴ καλῶς , καὶ πῶς οἷόν τε ἀπόδειξιν ὁρισμοῦ γενέσθαι . λέγωμεν οὖν ἄνωθεν ἀναλαβόντες . ὥσπερ γὰρ τὸ διότι ζητοῦμεν ἔχοντες τὸ ὅτι ἔστιν , ἐνίοτε δὲ καὶ ἅμα δῆλα γίνεται , οὐ μὴν πρότερόν γε δυνατὸν γνωρίσαι τὸ διότι ἐστὶ τοῦ ὅτι ἔστιν , οὕτως ἀεὶ ζητοῦμεν τὸ τί ἦν εἶναι ἔχοντες τὸ εἶναι τὸ πρᾶγμα · μάταιον γάρ , ὡς πολλάκις εἴρηται , ἀγνοουμένου τοῦ εἶναι τὸ τί ἦν εἶναι περιεργάζεσθαι . ὥστε τούτου κειμένου οὐκ ἀνάγκη προαποδεικνύναι τοὺς ὁρισμούς · ἔχοντες γὰρ αὐτὸ ὑποκείμενον οὕτω προίασι . καθάπερ δὲ καὶ ἀποδεικνύντες τὸ ὅτι καὶ τὸ διότι συνεξευρίσκομεν ( δι᾿ αἰτίας γὰρ ἡ ἀπόδειξις ) , οὕτω πολλάκις ἀποδεικνύντων τὸ εἶναι καὶ τὸ τί ἦν εἶναι συναναφαίνεται . πότε οὖν τοῦτο καὶ πῶς , ἀναλαβοῦσι ῥητέον . | τὸ εἶναι πολλαχῶς ἐν ταῖς ἀποδείξεσι μέτιμεν · ἐνίοτε μὲν γὰρ ἀπὸ συμβεβηκότος καὶ πόρρω τῆς οὐσίας τοῦ πράγματος , ἐνίοτε δὲ <καὶ ἀπὸ τοῦ πράγματος> καὶ τοῦ ἐκείνου τι ἔχειν , οἷον ὅτι εἰσὶ συμβεβηκότος μέν , ὅτι εἰσὶ βωμοί , ὡς Χρύσιππός φησιν , ἀπὸ δὲ τοῦ πράγματος , ὅτι θεραπεύουσιν , ὅτι προλέγουσιν , ὅτι κινοῦνται τὸν ἄπειρον χρόνον ποικίλας κινήσεις . ἔστι δὲ καὶ τῶν ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ πράγματος τὰ μὲν ἐγγυτέρω τὰ δὲ πορρωτέρω , καθάπερ δὴ καὶ ἐπὶ τῶν εἰρημένων παραδειγμάτων . ὅσα μὲν οὗν ἀπὸ συμβεβηκότων γινώσκομεν ὅτι ἔστιν , ἀπὸ τούτων οὐδεμίαν ἔχομεν ἀφορμὴν πρὸς τὸ εἰδέναι καὶ τί ἐστι · σχεδὸν γὰρ οὐδ’ ὅτι ἔστι , τηνικαῦτα γινώσκομεν · οὐδὲν γὰρ ἡ κατὰ συμβεβηκὸς γνῶσις ἀναγκαῖον ἔχει . ὅσα δὲ ἀπὸ τῶν οἰκείων τε καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ πράγματος , ἀπὸ τούτων ἤδη ῥᾷον εἰς τὸ τί ἐστι μεταβαίνομεν . ὥστε ὅπως ἂν ἔχωμεν παρασκευῆς πρὸς τὸ γινώσκειν τὸ εἶναι , οὕτως ἔχομεν παρασκευῆς πρὸς τὸ γινώσκειν τὸ τί ἦν εἶναι . γυμναστέον δὲ ἐπὶ παραδείγματος . προκείσθω ζητεῖν εἰ σελήνης ἔκλειψις ἔστιν . ὁ μὲν δὴ δεικνὺς ὅτι ἔστιν ἐκ τοῦ πανσέληνον οὖσαν μὴ ποιεῖν σκιὰν ἀπὸ συμβεβηκότος μεθοδεύει τὸ πρόβλημα , καὶ οὐδὲν ὁ τοιοῦτος προὔργου ποιεῖ πρὸς τὸ εἰδέναι τί ἐστιν ἔκλειψις . ὁ δὲ λέγων , ὅτι ἀντὶ · φράττεται τὸ φῶς ὑπὸ γῆς μεταξὺ πιπτούσης ἐν τῇ πανσελήνῳ αὐτῆς τε καὶ τοῦ ἡλίου καὶ διὰ τοῦτο ἐκλείπει , ἅμα τε ἀκριβῶς καὶ οἰκείως διδάσκει σελήνης ἔκλειψιν εἶναι καὶ | προσεπιδιδάσκει τί ἐστι σελήνης ἔκλειψις · λέγει γὰρ αἰτίαν τὴν ἀκριβῆ τῆς ἐκλείψεως · αὕτη δέ ἐστιν ὁ λόγος καὶ τὸ τί ἦν εἶναι . συντρέχει γὰρ ἐπὶ τούτων ὁ τοῦ πράγματος ὁρισμὸς τῇ αἰτίᾳ δι’ ἣν ἔστι . τί ἐστιν ἔκλειψις ; ἀντίφραξις ὑπὸ γῆς τοῦ φωτός . αἰτία οὖν ἐστιν ἡ ἀντίφραξις . τί ἐστι βροντή ; πυρὸς ἀπόσβεσις ἐν νέφει . δῆλον δέ · εἰ γὰρ μεταβάλλοις εἰς τὸ διὰ τί τὰ προβλήματα , αὐτὰ ἀποδοθήσεταί σοι τὰ αἴτια . διὰ τί ἐστιν ἔκλειψις ; διὰ τὴν ἀπὸ γῆς ἐπισκότησιν . διὰ τί ἐστι βροντή ; διὰ τὴν ἀπόσβεσιν τοῦ πυρός . δῆλον τοίνυν ἐξ ἀπάντων τῶν εἰρημένων ὅτι τοῦ ὁρισμοῦ καὶ τοῦ τί ἦν εἶναι ἀπόδειξις μὲν οὐκ ἔστι , δῆλος μέντοι γίνεται δι’ ἀποδείξεως ἐφ’ ὅσων τὸ εἶναι δι’ αἰτίας ἀποδείκνυται . 9 . ἐκεῖνο μέντοι γε ἀναγκαῖον διορίσασθαι , ὡς οὐκ ἐφ’ ἁπάντων τοῦτο συμβαίνει ὧν ζητοῦμεν τοὺς ὁρισμούς , ἀλλὰ τῶν ἄλλοις ὑπαρχόντων , οἷον ἐκλείψεως , βροντῆς · ταῦτα γὰρ τὰ ἀποδεικτά , καὶ ἄλλο ἐπὶ τούτων τὸ μέσον τε καὶ τὸ αἴτιον τοῦ συμπεράσματος καὶ τοῦ πράγματος . ἐπὶ δὲ τῶν καθ’ αὑτὰ ὄντων καὶ μὴ ἐν ἄλλῳ οὐκέτι οἷόν τε ἐφ’ ἀπάντων τῇ αὐτῇ χρήσασθαι μεθόδῳ · οὐ γὰρ τὸ <τοῦ> εἶναι αἴτιον ἄλλο ἐστὶν ἁπάντων , οἷον τῶν πρώτων καθ’ ἑκάστην ἐπιστήμην , ἃ καὶ εἶναι καὶ τί ἐστιν ὑποθέσθαι δεῖ ἢ ἄλλον τρόπον φανερὰ ποιῆσαι , ἐξ ἐπαγωγῆς ἢ πίστεως ἢ ἐμπειρίας , καὶ οὐ δι’ ἀποδείξεως τὰ τοιαῦτα · ἀρχαὶ γάρ εἰσιν ἀποδείξεως . ὅπερ ἤδη ποιοῦσιν αἱ ἐπιστῆμαι · καὶ γὰρ τὸ εἶναι | μονάδα καὶ τί ἐστι μονάς , ὁ ἀριθμητικὸς ὑποτίθεται . οὐκοῦν οὐδὲ εἰ ἔστι θεός , δι’ ἀποδείξεως γίνεται γνώριμον · οὐ γὰρ ἀποδεικτὸν τὸ θεοὺς εἶναι · οὐ γὰρ ἔστι λαβεῖν αἴτιον ἕτερον · τὸ γὰρ ὠφελεῖν καὶ τὸ κινεῖσθαι τὸν ἅπαντα χρόνον δεικτικὰ μὲν τῆς οὐσίας καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ πράγματος , οὐ μὴν αἴτια τοῦ εἶναι . ἢ τάχα ἔστι καὶ ἐκ τῶν τοιούτων ὁρισμόν τινα ἀποδοῦναι , οἷον θεός ἐστι ζῷον ἀίδιον εὐποιητικὸν ἀνθρώπων . ἢ εἴπερ ἐστὶν ὁρισμὸς ταῦτα , εὐθὺς καὶ αἴτιον τοῦ εἶναι · τὸ γὰρ τί ἦν εἶναι αἴτιον καὶ ἀρχή . 10 . Ὁρισμὸς δὲ πολλαχῶς λέγεται . εἰς μὲν ὁ τί σημαίνει τοὔνομα ἐξηγούμενος , ὃς οὐδ’ ὁρισμὸς ἂν καλοῖτο δικαίως ἀλλὰ λόγος ὀνοματώδης · πολλάκις γὰρ ἔχοντες τὸν τοιοῦτον λόγον οὔτε εἰ ἔστι τὸ πρᾶγμα , οὔτε τίς αἰτία τοῦ εἶναι αὐτό , γινώσκομεν · τί μὲν γὰρ σημαίνει τὸ κενόν , συνίεμεν , οὔτε δὲ εἰ ἔστι κενόν , οὔτε τίς αἰτία τοῦ εἶναι κενόν , ἔχοιμεν ἂν λέγειν . ἐνίοτε δὲ τὸ μὲν ὅτι ἔστι μανθάνομεν ὑπὸ τοῦ τοιούτου λόγου , διὰ τί δὲ ἔστιν , οὐκέτι , οἷον ἔκλειψίς ἐστιν , ὅταν πανσέληνος οὖσα μὴ φαίνηται . οὗτος μὲν οὖν ὁ τρόπος σημαίνει μέν τι , δείκνυσι δὲ οὐδέν . ἄλλος δέ ἐστιν ὅρος ὁ μετὰ τοῦ τί ἐστι καὶ τὴν αἰτίαν ἐκδιδάσκων δι’ ἥν ἐστι , καὶ μόνος ὁ τοιοῦτός ἐστιν ὅρος οἷον ἀπόδειξις τοῦ τί ἐστι θέσει μόνῃ διαφέρων τῆς ἀποδείξεως · τὸν γὰρ αὐτὸν λόγον ἄλλως μὲν ἀποδει - κνύντες λέγομεν , ἄλλως δ’ ὁριζόμενοι . ἀποδεικνύντες μὲν γὰρ λέγομεν ‘ἐν τῷ νέ|φει ἐστὶ πυρὸς ἀπόσβεσις · ἡ τοῦ πυρὸς ἀπόσβεσις βροντή ἐστιν · ἐν τῷ νέφει ἄρα βροντή ἐστιν’ · ἐν γὰρ πρώτῳ σχήματι συνεχῶς πρόεισιν ὁ λόγος · ὁριζόμενοι δὲ λέγομεν ‘βροντή ἐστι πυρὸς ἀπόσβεσις ἐν τῷ νέφει‘ . τρίτος δέ ἐστιν ὅρος , ὅταν τοῦ τὴν αἰτίαν ἔχοντος ὁρισμοῦ αὐτὸ καθ’ αὑτὸ λέγωμεν τὸ συμπέρασμα , οἷον βροντή ἐστι ψόφος ἐν νέφει . τέταρτός ἐστιν ὁρισμὸς ὁ τῶν ἀμέσων καὶ πρώτων , ὃς οὔτε θέσει διαφέρει τῆς ἀποδείξεως ( οὐδὲ γὰρ ἔχει τὴν αἰτίαν προσδηλουμένην · οὐδὲ γὰρ ἔστιν αἴτιόν τι τῶν πρώτων καὶ ἀμέσων ) , οὔτε συμπέρασμα ἀποδείξεως , ἀλλὰ μᾶλλον ἀρχὴ τῆς ἀποδείξεως καὶ θέσις τοῦ τί ἐστιν ἀναπόδεικτος . ἀφαιρουμένου δὴ τοῦ πρώτου τρεῖς ἂν εἶεν οἱ σύμπαντες ὁρισμοί . εἷς μὲν οὖν ὁρισμὸς λόγος τοῦ τί ἐστιν ἀναπόδεικτος · εἷς δὲ λόγος θέσει διαφέρων τῆς ἀποδείξεως · εἷς δὲ [ λόγος ] συμπέρασμα ἀποδείξεως . ὁ δὲ τὴν αἰτίαν ἔχων λόγος τούτων ὑπάγοιτο ἄν ; οἷον ὀργή ἐστιν ὄρεξις ἀντιλυπήσεως , βροντή ἐστι πυρὸς ἀπόσβεσις ἐν νέφει . τάχα οὖν καὶ αὐτοὶ ἄμεσοί τε καὶ ἀναπόδεικτοι . φανερὸν τοίνυν ἐκ τῶν εἰρημένων , ὅτι ἀπόδειξις μὲν οὐδενός ἐστιν ὁρισμοῦ , μόνοι δ’ ἐκεῖνοι τῶν ὁρισμῶν θέσει τῆς ἀποδείξεως διαφέρουσιν οἱ τὴν ἀπόδειξιν τοῦ πράγματος προσεκδιδάσκοντες , οἳ καὶ μάλιστα ἐπιστημονικώτατοι τῶν λόων . 11 . Αἰτίαι δὲ τέσσαρες · μία μὲν τὸ τί ἦν εἶναι , μία δὲ ἐκ τίνων ὑποκειμένων , ἣν λέγομεν ὕλην , ἑτέρα δὲ | ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως , ἑτέρα δὲ οὗ ἕνεκα . πᾶσαι δὲ αὗται φαίνονται ἐν ταῖς τοῦ διὰ τί ἀποδείξεσι καὶ γίνονται ὅροι μέσοι τῶν τοιούτων ἀποδείξεων . καὶ πῶς μὲν τὸ τί ἦν εἶναι , φθάσαντες εἴπομεν . ἀποδίδοται δὲ καὶ ἡ ὕλη καὶ λαμβάνει τοῦ μέσου τὴν χώραν . μάλιστα μὲν γὰρ ἐπὶ πάσης ἀποδείξεως ὁ μέσος ἐστὶν οἷον ὕλη τῷ συλλογισμῷ · οὗτος γὰρ ὁ ποιῶν τὰς δύο προτάσεις ἐφ’ αἷς τὸ συμπέρασμα . οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὴν ἰδίως λεγομένην ὕλην πολλάκις ἀποδιδόντες πεπαύμεθα τοῦ ζητεῖν τὸ διὰ τί . διὰ τί γὰρ τὰ ἡμέτερα φθαρτὰ σώματα ; ὅτι σύγκειται ἐξ ἐναντίων · τὸ δὴ συγκεῖσθαι ἐξ ἐναντίων ὕλη τε καὶ μέσος ὅρος τοῦ τὰ σώματα εἶναι φθαρτά . διὰ τί κάλλιστον ὁ κόσμος ; ὅτι θεὸς αὐτὸν ἐδημιούργησαν · ἐνταῦθα τὸ πρῶτον κινῆσαν αἴτιόν τε καὶ μέσον ἐστί . διὰ τί καθήκει Σωκράτει γαμεῖν ; ὅτι παίδων ἐφίεσθαι αὐτῷ καθήκει · ἢ διὰ τί πεποίηκε τὸν κόσμον ὁ θεός ; ὅτι ἀγαθὸς ἦν · τοῦτο δέ ἐστι τὸ οὗ ἕνεκα . ἡ γένεσις οὖν τοῦ μέσου καὶ αἰτίου τὴν αὐτὴν οὐκ ἔχει τάξιν ἐφ’ ἀπάντων , ἀλλ’ οὗ μὲν πρώτην , ὡς ἐπὶ τῶν κινητικῶν , οὗ δὲ τελευταίαν , ὡς ἐπὶ τῶν τελῶν καὶ ὧν ἕνεκεν , οὗ δ’ ἅμα , ὡς ἐπὶ τῶν ὁρισμῶν καὶ τοῦ τί ἦν εἶναι οὐδὲν δὲ κωλύει τὸ αὐτὸ καὶ ἕνεκά τινος εἶναι καὶ ἐξ ἀνάγκης τὴν ὕλην αἰτίαν δεικνυμένοις , οἷον διὰ τί δίεισι διὰ τοῦ λαμπτῆρος τὸ φῶς ; καὶ γὰρ ἐξ ἀνάγκης διέρχεται τὸ λεπτομερέστερον διὰ τῶν μειζόνων πόρων καὶ ἕνεκά τινος , | τοὐ μὴ προσπταίειν . τηλαυγέστερον δ’ ἐπὶ τῶν θείων σωμάτων · καὶ γὰρ ἐξ ἀνάγκης κύκλῳ κινεῖται , ὅτι τὸ σῶμα αὐτοῖς οὕτε βαρὺ οὔτε κοῦφόν ἐστι , καὶ ἕνεκά τινος · ἕνεκα γὰρ τῆς πρὸς τὸ θεῖον ὁμοιώσεως . πλεῖστα δὲ ἡ φύσις καὶ ἐξ ἀνάγκης ἅμα καὶ ἕνεκά του ποιεῖ · ὀξεῖς γὰρ οἱ ἔμπροσθεν ὀδόντες καὶ διὰ τὴν ὕλην ( ἐξ γὰρ ἀναφύονται λεπτοτέρου ) καὶ τοῦ διαιρεῖν ἕνεκα τὴν τροφήν · καὶ ἡ βροντή , διότι τε ἀποσβεννυμένου τοῦ πυρὸς ψοφεῖν ἀνάγκη , καὶ ἵνα φοβῶνται οἱ ἐν τῷ ταρτάρῳ , καθάπερ οἱ Πυθαγόρειοι λέγουσι . καὶ ὅλως διττὴ ἡ φύσις ἑκάστου , ἡ μὲν κατὰ τὸ εἶδος , ὃ ταὐτὸν τῷ οὗ ἕνεκεν · ὀφθαλμοῦ γὰρ εἶδος τὸ ὁρᾶν , καὶ τούτου ἕνεκεν ὀφθαλμός , καὶ ὤτων τὸ ἀκούειν , καὶ τούτου ἕνεκεν ὦτα · ἡ δὲ κατὰ τὴν ὕλην καὶ τὴν ἀνάγκην ( διώρισται δὲ ἐν τοῖς Φυσικοῖς πῶς λέγομεν τὴν ὕλην ἀνάγκην ) · εἰ γὰρ ὀφθαλμοὶ ἔσονται , ἐξ ἀνάγκης δεῖ τοιαύτης ὕλης , καὶ εἰ ὀδόντες , τοιαύτης . καὶ ἡ μὲν τοιαύτη ἀνάγκη αὐτῆς ἑκάστῳ σύμφυτος · ἡ γὰρ ὕλη σύμφυτος ἑκάστῳ , καὶ αἰ κατ’ αὐτὴν ἐνέργειαι οὕτως ἀναγκαῖαι , ὅτι ἀχώριστοι τοῦ πράγματος , ὡς γῇ μὲν τὸ τέ . , διότι βαρεῖα , πυρὶ δὲ τὸ ἀνωφερές , διότι κοῦφον . διόπερ οὐδὲ παρὰ φύσιν οὐδ’ ἔξωθεν οὐδὲ βίαιος ἡ ἀνάγκη , ἀλλὰ μᾶλλον κατὰ τὴν ὁρμὴν ἑκάστου καὶ οἷον ἑκούσιος · ἐκ γὰρ τῆς οὐσίας ὁρμᾶται καὶ τῆς φυσικῆς ἑκάστου κατασκευῆς , ἡ δὲ βίαιος ἀλλαχόθεν καὶ παρὰ τὴν ὁρμὴν καὶ τὴν φύσιν . ποιεῖ μὲν οὖν καὶ ἡ φύσις ἅπαντα ὡς ἔπος εἰπεῖν ἕνεκά του , ποιεῖ δὲ καὶ ἡ διάνοια · τέλους γὰρ | χάριν καὶ ἀγαθοῦ ἢ ὄντος 85 ἢ φαινομένου . ἀπὸ τύχης δὲ οὐδὲν ἕνεκά του γίνεται , εἰ καὶ γίνεται ἐν τοῖς ἕνεκά του · γίνεται γὰρ τηνικαῦτα , ἡνίκα ἂν ἕτερον ἀπαντήσῃ τοῖς γινο - μένοις ἑτέρου χάριν · ὤρυττε γάρ τις φρέαρ ὕδατος ἕνεκεν , οὐ χρυσίου , καὶ προῆλθε λουσόμενος , οὐχ ἵνα ἀπολάβῃ τὸ ἀργύριον . συμβαίνει μέντοι πολλὰ καὶ τῶν ἀπὸ τέχνης γινομένων ἢ διανοίας καὶ ἀπὸ τύχης καὶ ταὐτομάτου · ὑγιάναι γὰρ ἄν τις ψυχροῦ πιὼν οὐχ ἕνεκεν ὑγείας ἀλλὰ δι’ ἡδονήν , καὶ σωθείη ἂν τὸ σκάφος ἐξωσθὲν ὑπὸ τοῦ πνεύματος εἰς φιλάνθρωπον χωρίον . ἀλλ’ οὐκ οἰκία γε ἀπὸ τύχης ἂν γένοιτο οὐδὲ κλίνη , οὐδὲ πᾶσαι αἱ τέχναι ὁμοίως ἐπικοινωνοῦσι τῇ τύχῃ , ἀλλ’ αἱ μὲν ἧττον αἱ δὲ μᾶλλον , μάλιστα δὲ αἱ στοχαστικαί . 12 . ταῦτα μὲν οὖν ἴσως πλείω τῶν ἱκανῶν ὡς πρὸς τὴν παροῦσαν ὑπόθεσιν . ἀεὶ δὲ ἡ κατ’ εἶδος καὶ τὸ τί ἦν εἶναι αἰτία συντρέχει κατὰ τὸν χρόνον τοῖς πρὸς αὐτῆς ἡ οὖσιν ἢ γινομένοις , ἣν ἔφαμεν ἐπὶ πολλῶν καὶ μέσον ὅρον λαμβάνεσθαι τοῦ συλλογισμοῦ , καὶ ἔστι τὸ τοιοῦτον αἴτιον τοῖς μὲν οὖσιν ὄν , τοῖς δὲ γινομένοις γινόμενον , τοῖς δὲ γεγενημένοις γεγενημένον , καὶ τοῖς ἐσομένοις ἐσόμενον . οἷον διὰ τί γέγονεν ἔκλειψις ; ὅτι γέγονεν ἐν μέσῳ ἡ γῆ · καὶ γενήσεται , διότι ἐν μέσῳ γενήσεται · καὶ ἔστι , διότι ἐστί . ταύτῃ τοι καὶ ἀντιστρέφει πρὸς ἄλληλα τὸ οὕτως αἴτιον καὶ τὸ αἰτιατόν . ἐπὶ δὲ τῶν μὴ ἅμα ἀλλὰ τῶν προλαμβανόντων κατὰ χρόνον ( τοιαῦτα δὲ πολλὰ | τῶν ποιητικῶν , ὡς τὸ εἰς Σάρδεις ἐμβαλεῖν τοῦ πολεμῆσαι πρὸς Μήδους , καὶ τὸ προαρπάσαι ‘Ελένην τοῦ Ἴλιον καταστραφῆναι ) , ἐπὶ τούτων οὐ σώζεται ἡ ἀντιστροφῆι οὐδὲ τὴν αὐτὴν ἀνάγκην λαμβάνει κάτωθεν καὶ ἄνωθεν ἀρχομένοις , ἀλλ’ ἀρχομένων μὲν ἀπὸ τῶν αἰτίων οὐδεμίαν ἀνάγκην ἔχει τὰ συμπεράσματα , ἀρχομένων δὲ ἀπὸ τῶν αἰτιατῶν τὴν ἀνάγκην ἔχουσιν οἱ συλλογισμοί . εἰ μὲν γὰρ οἰκία , δεῖ τοίχους προυπάρξαι · εἰ δὲ τοίχους , δεῖ θεμέλια · εἰ μέντοι θεμέλια , οὐ πάντως τοίχους · εἰ δὲ καὶ τοίχους , οὐ πάντως οἰκίαν . ὃ θαυμάσειεν ἄν τις · εἰ γὰρ μὴ πάντως αἴτιον τὸ πρότερον γινόμενον τοῦ μετ’ αὐτὸ γινο - μένου , τί αἴτιον τοῦ συνείρειν τὴν γένεσιν καὶ τοῦ γίνεσθαι αἴτιον ἀεὶ μετὰ τὸ πρῶτον γενόμενον καὶ μὴ διαλείπειν ; ἡ ὁ χρόνος συνεχὴς ὢν φαντασίαν ποιεῖ τοῦ συνεχῆ εἶναι τὰ γινόμενα τοῖς γεγονόσιν · ἡ γὰρ γένεσις ἐν χρόνῳ , ἐπεὶ τὸ γεγενῆσθαι πέρας ἐστὶ τῆς προλαβούσης γενέσεως καὶ οἷον σημεῖον γραμμῆς . ὥσπερ δὲ ληφθέντος σημείου διῄρηται γραμμὴ καὶ οὐκ ἔστι συνεχὴς ἡ ἐφεξῆς τῇ προτέρᾳ , <οὕτω τὸ γεγενῆσθαι διαιρεῖ γενέσεις καὶ οὐκ ἔστι συνεχὴς ἡ ἐφεξῆς τῇ προτέρᾳ> · ἐν πέρατι γὰρ τὸ γεγονέναι . ἀλλ’ οὔτε οἰκεῖα ταῦτα τῆς πραγματείας τῆς προκειμένης , ἀκριβέστερόν τε περὶ αὐτῶν ἐν τοῖς περὶ κινήσεως εἴρηται . Ἐκεῖνο δ’ οὖν φανερόν , ὅτι ἐν τοῖς ἐπὶ τὸ πολὺ λεγομένοις ἀπὸ τῶν αἰτιατῶν ἐπὶ τὰ αἴτια καὶ ἀπὸ τῶν ὑστέρων ἐπὶ τὰ πρότερα ἡ ἄνοδός ἐστιν ἀναγκαία . εἰ μὲν γὰρ συνεχὴς ἡ γένεσις ἦν , πάντως ἄν | παρενέπιπτεν ἀεὶ τοῦ ὕστερόν τε καὶ αἰτιατοῦ καὶ τοῦ πρότερόν τε καὶ αἰτίου μέσον τε καὶ αἴτιον ἄλλο · ἐπειδὴ δὲ οὐ συνεχής , ἵσταται εἰς ἄμεσα ἡ λῆψις τῶν ὅρων · εἰ γὰρ οἰκία , τοῖχοι · εἰ δὲ τοῖχοι , θεμέλια · εἰ δὲ θεμέλια , λίθοι καὶ πηλός · μεταξὺ δὲ τῶν ὅρων τούτων οὐδέν . Ἐπεὶ δὲ ὁρῶμεν ἐν τοῖς γινομένοις κύκλῳ τινὰ γένεσιν οὖσαν , ἐπὶ τῶν τοιούτων καὶ ἡ κύκλῳ δεῖξις χώραν ἔχει · πάντα γὰρ ἀλλήλοις ἀντιστρέφει καὶ γίνεται αἴτιά τε καὶ αἰτιατά , ἥ τε ἀκολουθία παραπλήσιος κάτωθέν τε καὶ ἄνωθεν ἀρχομένοις , οἷον ἐπὶ παραδείγματος · βεβρεγμένης τῆς γῆς ἀνάγκη ἀτμίδα γενέσθαι , τούτου δὲ γενομένου νέφος · τούτου δὲ γε - νομένου ἀνάγκη βεβρέχθαι τὴν γῆν · τοῦτο δ’ ἦν τὸ ἐξ ἀρχῆς , ὥστε κύκλῳ περιελήλυθεν · ἑνὸς γὰρ ὁτουοῦν ὄντος ἕτερον ἔστι , κἀκείνου ἄλλο , καὶ τούτου τὸ πρῶτον . μάλιστα δ’ ἐπὶ τῶν ἀιδίων τε καὶ ἀναγκαίως γινο - μένων τὸ τοιοῦτόν ἐστιν · ἐπ’ ἐκείνων γὰρ ἡ κύκλῳ δεῖξίς ἐστιν ἀναγκαία ἐφ’ ὧν καὶ ἡ κίνησις κύκλῳ τε καὶ ἀναγκαία . ἐπὶ δὲ τῶν ὡς ἐπὶ τὸ 20 πολὺ γινομένων ἐπ’ εὐθείας οἱ συλλογισμοὶ καὶ οὐ πανταχόθεν , ὡς εἴρηται , ἀλλὰ ἀπὸ τῶν ὑστέρων ἀρχομένοις , ἐφ’ ὧν καὶ τὰ μέσα τῆς αὐτῆς φύσεως , τουτέστιν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ τε καὶ ἐνδεχόμενα . ἀλλ’ ἐπανιτέον ὅθεν ἐξέβημεν . 13 . Ἐπεὶ γὰρ τὸν ὁρισμὸν οὐχ οἷόν τε ἀποδεικνύναι , εἰ καὶ δῆλος γίνεται δι’ ἀποδείξεως , ἀνάγκη μέθοδον εὑρεῖν δι’ ἧς δυνησόμεθα εὑρίσκειν τε καὶ θηρεύειν τοὺς ὁρισμούς . τῶν δὴ ἐν τῷ τί ἐστιν | ὑπαρχόντων καὶ ἐπὶ πλέον τὰ μὲν οὕτως ἐπὶ πλέον ὑπάρχει ὥστε καὶ ἐπεκτείνειν ἔξω τοῦ γένους καὶ τῆς ὑποκειμένης φύσεως , τὰ δὲ οὕτως ὥστε ἵστασθαι μέχρι τοῦ γένους . οἷον τῇ τριάδι ὑπάρχει μὲν [ ἀριθμὸς καὶ ] τὸ ὄν , ὑπάρχει δὲ καὶ τὸ περιττόν , ἀλλὰ τὸ μὲν ὑπερτείνει τὸν ἀριθμὸν καὶ τὴν φύσιν ἐξ ἧς ἡ τριάς · ὑπάρχει γὰρ καὶ ἄλλοις ἃ μή εἰσιν ἀριθμοί · τὸ δὲ μέχρι τῆς φύσεως ἵσταται ταύτης · ὑπάρχει μὲν γὰρ καὶ τῇ πεντάδι καὶ τῇ ἑβδομάδι καὶ ἐννεάδι καὶ τοῖς ἄλλοις , ἀλλ’ οὐκ ἔξεισί γε τὸν ἀριθμόν . ἐκλεκτέον δὴ τὰ τοιαῦτα τῶν ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορουμένων μέχρι τοσούτου ποιουμένους ἔκλεξιν , ἕως ἄν τοσαῦτα λάβωμεν πρῶτον , ὧν ἕκαστον μὲν ἐπὶ πλέον ὑπάρχει , ἅπαντα δὲ μὴ ἐπὶ πλέον . οἷον τῇ τριάδι ὑπάρχει μὲν ἀριθμός , ὑπάρχει δὲ τὸ περιττόν , ὑπάρχει δὲ τὸ πρῶτον ἀμφοτέρως , καὶ ὡς μὴ μετρεῖσθαι ἀριθμῷ καὶ ὡς μὴ συγκεῖσθαι ἐξ ἀριθμῶν · τοῦτο τοίνυν ἐστὶν ἡ τριάς , ἀριθμὸς περιττὸς πρῶτος καὶ ὡδὶ πρῶτος · τούτων δὲ ἕκαστον τὸ μὲν καὶ τοῖς περιττοῖς ὑπάρχει πᾶσι , τὸ δὲ καὶ τῇ δυάδι , πάντα δὲ οὐδενὶ πλὴν τῆς τριάδος . ὅτι δὲ ὁρισμὸς οὗτος ὁ λόγος τῆς τριάδος , δῆλόν ἐστιν ἐκ τῶνδε . κείσθω γὰρ ἡμῖν τὸν ὁρισμὸν ἐξ ἀνάγκης τε δεῖν ὑπάρχειν καὶ μόνῳ ἐκείνῳ τῷ πράγματι , οὗ βούλεται εἶναι ὁρισμός . ὅτι μὲν οὖν ἐξ ἀνάγκης ὑπάρχει , φανερόν · πάντα γὰρ ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορεῖται · τὰ δὲ οὕτω κατηγορούμενα καθόλου τε καὶ ἀναγκαῖα . ὅτι δὲ καὶ μόνῳ , δεικτέον · εἰ γὰρ μὴ μόνῳ , δῆλον ὅτι ὡς γένος καὶ ἐπὶ πλέον . τίνι οὖν ἄλλῳ ὃ μὴ τριάς ἐστι ; πᾶς οὖν ὁ τοιοῦτος | λόγος ὁρισμός ἐστι καὶ τὸ τί ἦν εἶναι σημαίνει . οὕτω καὶ τὸν ἄνθρωπον ἐκλέξαντες ὁριούμεθα τὸ ζῷον καὶ τὸ λογικὸν καὶ τὸ θνητὸν ἢ τὸ ζῷον καὶ τὸ πεζὸν καὶ τὸ δίπουν . ἐπὶ μὲν οὖν τῶν ἀτόμων εἰδῶν τοῦτον τὸν τρόπον ποιητέον . Ἐπὶ δὲ τῶν γενῶν τῶν εἰς εἴδη διαιρουμένων τοιᾷδε χρηστέον μεθόδῳ . δεῖ λαβεῖν πρῶτον μὲν ἐκείνου τοῦ γένους τὰ ἄτομα εἴδη , οἷον ἀριθμοῦ δυάδα , τριάδα ( ταῦτα γὰρ ἄτομα εἴδη εἴη ἄν ἤ τινα ἄλλα τοιαῦτα ) , καὶ γραμμῆς τὴν εὐθεῖαν καὶ περιφερῆ καὶ κεκλασμένην , καὶ γωνίας τὴν ὀξεῖαν καὶ ἀμβλεῖαν καὶ ὀρθήν . εἶτ’ ἐπειδὴ ἄτομα ταῦτά ἐστιν εἴδη , ληπτέον αὐτῶν τοὺς ὁρισμοὺς κατὰ τὴν ὑφηγημένην μέθοδον καὶ ὅσα κοινὰ ἐν τοῖς ἁπάντων ὁρισμοῖς ἔνεστιν , ἐκλεκτέον . οἷον τί εὐθεῖα γραμμή ; μῆκος ἀπλατὲς οὗ τὰ μέσα ἐπιπροσθεῖ τοῖς ἄκροις . τί περιφερὴς γραμμή ; μῆκος ἀπλατὲς πρὸς ὅπερ ἀφ’ ἑνὸς σημείου πᾶσαι αἰ προσπίπτουσαι εὐθεῖαι ἴσαι εἰσί ; τί κεκλασμένη γραμμή ; μῆκος ἀπλατὲς τοιόνδε . ἐν δὴ πᾶσι τούτοις τοῖς ὁρισμοῖς τὸ μῆκος ἀπλατὲς κοινὸν ἐνυπάρχει · τοῦτο οὖν ἔχοντας ἀνα - τρέχειν αὖθις ἐπὶ τὴν γραμμὴν καὶ σκοπεῖν ἐν ποίᾳ κατηγορίᾳ , καὶ ἐπειδὴ ἐν ποσῷ , τούτῳ συνθετέον τῷ γένει ὅσα κοινὰ εὕρομεν ἐν τοῖς τῶν ἀτόμων εἰδῶν ὁρισμοῖς . καὶ ἔσται γραμμῆς ὁρισμὸς ποσὸν μῆκος ἀπλατές · ἔσται γὰρ ἴδια τοῦ γένους ὅσα κοινά ἐστιν ἐν τοῖς ὁρισμοῖς τῶν ὑπ’ αὐτὸ ἀτόμων εἰδῶν · οὕτω γὰρ λαμβάνεται τὰ κοινὰ ὡς μὴ ὑπερπίπτειν τὸ γένος · διότι δὲ οὐχ ὑπερβαίνει τὸ γένος , μόνῳ τῷ γένει ὑπάρχει · τὸ γὰρ γένος ἐκ τῶν εἰδῶν σύγκειται , | καὶ ὥσπερ ἐστὶ τὰ γένη διὰ τὰ εἴδη , οὕτω καὶ ὅσα ὑπάρχει αὐτῷ , διὰ τὰ εἴδη ὑπάρχει . ἀρχαὶ οὖν εἰσι τῶν ὁρισμῶν οἱ τῶν ἁπλῶν εἰδῶν ὁρισμοί . ἁπλᾶ δὲ λέγω τὰ ἄτομα · τὸ γὰρ ἀπλοῦν ἀρχὴ πανταχοῦ . ἐν ὅσοις μὲν οὖν ταὐτὸν καὶ κοινὸν ὑπάρχει τῶν ἀτόμων εἰδῶν ὁρισμοῖς , τοῦτον θηρεύεται τὸν τρόπον ὁ τοῦ γένους λόγος . ἐν ὅσοις δὲ μηδὲν κοινὸν μηδὲ ταὐτόν , οὐδ’ ἂν ὑφ’ ἓν γένος εἴη ταῦτα τὰ ἄτομα εἴδη . οἷον ζητῶ τί ἐστι μεγαλοψυχία · λαμβάνω δὴ πρῶτον τὰ αἰσθητὰ ταύτης τῆς φύσεως , τοὺς καθ’ ἕκαστον μεγαλοψύχους , τὸν Ἀλκιβιάδην , τὸν Αἴαντα , τὸν Ἀχιλλέα . τί δὴ πάντες οὗτοι κοινὸν καὶ ὅμοιον ἔσχον ; τὸ μὴ ἀνέχεσθαι ὑβριζόμενοι · ὁ μὲν γὰρ ἐπολέμησεν , ὁ δὲ ἐμήνισεν , ὁ δὲ ἀπέκτεινεν ἑαυτόν . ἀλλὰ καὶ Διογενὴς μεγαλόψυχος καὶ Σωκράτης . ἆρ’ οὖν καὶ οὗτοι διὰ τὸ μὴ ἀνέχεσθαι ὑβριζόμενοι ; οὐδαμῶς , ἀλλ’ ὅτι κατε - φρόνουν τῶν ἐκ τῆς τύχης . ἄλλος οὖν λόγος ἐξ ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν εὑρίσκεται μεγαλοψυχίας , καὶ ἄλλος ἐκ τούτων ἔξεισιν · ἐξ ἐκείνων μὲν τὸ χαλεπῶς ἔχειν πρὸς ἀτιμίαν , ἐκ τούτων δὲ τὸ καταφρονητικῶς ἔχειν τῆς τύχης . οὗτοι μὲν οὖν τῶν ἀτόμων εἰδῶν εἶεν ἂν ὁρισμοί . πῶς δ᾿ ἂν ἐκ τούτων ὁ τοῦ γένους ἡμῖν θηρευθείη ; ζητῶ δὴ τί κοινὸν ἐν τῷ χαλεπῶς ἔχειν πρὸς ἀτιμίαν καὶ ἐν τῷ καταφρονητικῶς ἔχειν τῆς τύχης · ἔστι δὲ οὐδέν . οὐδ’ ἄρα γένος ἡ μεγαλοψυχία , ἀλλ’ εἴδη δύο κεχωρισμένα , ὀνόματος ἑνὸς κοινωνοῦντα μόνον , καθάπερ καὶ τὰ ἄλλα ὁμώνυμα · ἐκ δὴ τῶν εἰρημένων δῆλόν ἐστιν ὅτι πολλῷ ῥᾷόν ἐστι τὸ ἄτομον εἶ|δος ὁρίσασθαι ἢ τὸ γένος . τὰ γὰρ ὑπάρχοντα κοινὰ τοῖς καθ’ ἕκαστον γνωριμώτερά ἐστιν ἢ τὰ τοῖς εἴδεσι · συντίθεται δὲ ἐκ μὲν τῶν καθ’ ἕκαστον ὁ τοῦ εἴδους ὁρισμός , ἐκ δὲ τῶν εἰδῶν ὁ τοῦ γένους . ἧττον δ’ ἂν καὶ ὁμωνυμία διαλάθοι κατὰ τὸ εἶδος ἢ τὸ γένος ἐνοῦσα , ὅτι τὸ μὲν εἶδος αἰσθητῶς λέγεται , ταῦτα δὲ λέγειν ἔστιν εἴτε ὁμώνυμα εἴτε μή , οἷον τὸν γεγραμμένον ανθρωπον καὶ τὸν ἔμψυχον , ἡ δὲ ἐν τοῖς γένεσιν ὁμωνυμία κατὰ τὴν ἀναφορὰν τὴν ἐπὶ τὰ εἴδη γνωρίζεται · ζῷον γὰρ ὁμωνύμως τὸ γεγραμμένον , ὅτι καὶ ἄνθρωπος ὁμωνύμως ὁ γεγραμμένος . εἰ δὴ ταῦτα ἀληθῆ λέγομεν , ῥᾷόν ἐστιν , ὡς ἔοικεν , ἀπὸ τῶν εἰδῶν συντιθέντας ἐξευρίσκειν τοὺς ὁρισμοὺς ἢ ἀπὸ τῶν γενῶν διαιροῦντας . ἀλλ’ ὅμως πρὸς τὸ λαμβάνειν τὰ καθόλου καὶ καθ’ αὑτὰ κατηγορούμενα ἡ κατὰ τὰς διαφορὰς διαίρεσις τῶν γενῶν χρήσιμος , ἐπειδὴ καὶ τάξει τινὶ χρῆται πρὸς τὴν ἔκλεξιν τῶν καθ’ αὑτὰ · ὑπαρχόντων · ἀεὶ γὰρ συντιθεῖσα τῷ διαιρεθέντι γένει τὴν διαφορὰν τὸ ὅλον γένος ποιεῖ , καὶ πάλιν ἐκεῖνο διαιροῦσα πρόεισιν , ἕως ἂν ποιήσῃ τὸν ὁρισμὸν ἐκ δύο συμπληρούμενον , τοῦ γένους καὶ τῆς τελευταίας διαφορᾶς · γένους δὲ εἶπον , ὅτι πᾶσαι αἱ πρὸ τῆς τελευταίας διαφοραὶ μετὰ τοὐ γένους συντιθέμεναι ἓν γένος ἐποίουν τὸ ὅλον , ἑνὶ μὲν οὐ πάντως ὠνομασμένον ὀνόματι δύναμιν δὲ ἑνὸς ἔχον γένους · ἐπὶ πλέον τε γὰρ καὶ ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορεῖται . ὁ δὲ τοιοῦτος τρόπος θαυμαστῶς πάνυ συμβάλλεται πρὸς τὴν τάξιν καὶ <τὸ> μηδὲν παραλιμπάνειν τῶν ἐν τῷ τί ἐστιν ὑπαρχόντων · γὰρ ἀεὶ τὰς μείζους διαφορὰς προτέρας τιθέναι καὶ μὴ ὑπερβαίνειν , ἐπεὶ μὴ τοῦτον τὸν τρόπον ποιούμενοι τὴν διαίρεσιν διέλοιμεν ἂν πολλάκις τὸ γένος οὐκ εἰς τὰς τοῦ γένους διαφοράς , οἷον τὸ ζῷον εἰς ὁλόπτερον καὶ σχιζόπτερον · οὐ γάρ εἰσιν αὗται τοῦ ζῴου διαφοραί , ἀλλὰ τοῦ πτηνοῦ ζῴου · τοῦ δὲ ζῴου τὸ πτηνόν , τὸ πεζόν , τὸ ἔνυδρον . εἰς ταύτας τοίνυν διελόμενος πρῶτον τὸ ζῷον τὰς διαφορὰς ὁρᾶς λοιπὸν τοῦ πτηνοῦ ζῴου λάμβανε ὡς ἑνὸς γένους διαφοράς , τὸ ὁλόπτερον καὶ σχιζόπτερον . πρῶται τοίνυν τοῦ γένους διαφοραὶ εἰς ἅπαν ἐμπίπτουσι τὸ γένος , ζῴου μὲν εἰς ἅπαν ζῷον , ὄρνιθος δὲ εἰς ἅπαντα ὄρνιν , ἰχθύος δὲ εἰς ἅπαντα ἰχθύν . οὕτω γὰρ βαδίζοντί σοι κατὰ τὴν τοιαύτην ὁδόν τε καὶ τάξιν ἔστι γινώσκειν ὅτι μηδὲν παραλείπεις · ἄλλως δὲ ἀναγκαῖον καὶ παραλιπεῖν καὶ μὴ εἰδέναι . Σπεύσιππος δὲ οὐ καλῶς λέγει φάσκων ἀναγκαῖον εἶναι τὸν ὁριζόμενον πάντα εἰδέναι · δεῖ μὲν γάρ , φησί , γινώσκειν τὰς διαφορὰς αὐτοῦ πάσας , αἷς τῶν ἄλλων διενήνοχεν , ἀδύνατον δὲ εἰδέναι τὰς διαφορὰς τὰς πρὸς ἕκαστον μὴ εἰδότας αὐτὸ ἕκαστον . πρῶτον μὲν οὖν οὐκ ἀναγκαῖον πάσας εἰδέναι τὰς διαφοράς · μυρίαι γὰρ καὶ ἀπὸ συμβεβηκότων εἰσίν , αἷς ἀλλήλων πολλὰ διαφέροντα ὅμως ὑπὸ ταὐτὸν εἶδός ἐστιν , ὡς Σωκράτης Πλάτωνος καὶ Ξάνθος Καλλίου · αἱ τοιαῦται γὰρ οὐ ποιοῦσιν ἑτέραν οὐσίαν οὐδ’ ὁρισμόν ἔπειτα τὸν διελόμενον τὸ γένος εἰς τὰς προσεχεῖς καὶ ἀντικειμένας διαφοράς , οἷον τὸ ζῷον εἰς τὸ λογικὸν καὶ τὸ ἄλογον , καὶ γινώσκοντα ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἐξ ἀνάγκης ὑπὸ θάτερον καὶ λαβόντα τὸ λογικὸν οὐκέτι ἀναγκαῖον εἰδέναι | καθ’ ὅσων τὸ ἄλογον λέγεται , ἡ ἑτέρα διαφορά · αὔταρκες γὰρ πρὸς τὸ 93 λογικὸν γινώσκειν ὅτι μὴ ὑπ’ ἐκεῖνο ἦν ὁ ἄνθρωπος . καὶ πάλιν ὅταν τὸ λογικὸν ζῷον διέλῃ εἰς τὸ θνητὸν καὶ ἀθάνατον καὶ λάβῃ ὅτι θνητὸν ὁ ἄνθρωπος , οὐκ ἐξετάσει κατὰ πόσων τὸ ἀθάνατον . ὅταν δὲ οὕτω βαδίζων ἐφαρμόσῃ τὸν λόγον τῷ εἴδει καὶ μηκέτι προσδέηται διαφορᾶς , ἕξει τὸν λόγον τῆς οὐσίας . οὐδὲ γὰρ ἐκεῖνο ἔστιν εἰπεῖν , ὅτι τὸ πάντως ἐμπίπτειν τὸ εἶδος εἰς τὴν ἑτέραν τῶν ἀντικειμένων διαφορῶν αἴτημά ἐστι μὴ συγχωρούμενον · εἰ γὰρ αἱ προσεχεῖς τοῦ γένους ληφθεῖεν καὶ οὕτως ἀντικείμεναι ὡς μηδεμίαν μεταξὺ εἶναι , ἀμήχανον μὴ πίπτειν ὑπὸ μίαν τούτων τὸ εἰδος . Πρὸς δὲ τὸ συντιθέναι τοὺς ὁρισμοὺς διὰ τῶν διαιρέσεων τριῶν δεῖ στοχάζεσθαι τούτων · πρώτου μὲν τοῦ λαβεῖν τὰ κατηγορούμενα ἐν τῷ τί ἐστι ( ταῦτα δέ ἐστι τὸ γένος ) καὶ συντιθέναι τὰς τούτων ἀφορμὰς δ’ εἰλήφαμεν ἐκ τῶν Τοπικῶν ὥσπερ ὅτι συμβέβηκε τόδε τῷδε , οὕτως καὶ ὅτι γένος τόδε τοῦδε κατασκευάζειν καὶ ὅτι διαφορὰ οὐσιώδης . δεύτερον δὲ φροντιστέον τοῦ τάξαι τὰς διαφορὰς τὸν δέοντα τρόπον · τάξεις δὲ οὕτως , ἐὰν προτέραν τὴν μείζονα λαμβάνῃς . τὸ δὲ δὴ τρίτον μέχρι τούτου προάγειν τὴν διαίρεσιν ὡς τελευτάν εἰς ἄτομον εἶδος ἢ ὅλως ἐφαρμόζειν καὶ ἐξισάζειν τῷ ὁριστῷ , κἄπειτα οὕτω θαρροῦντα κατασκευάζειν ὅτι ὁρισμὸς ὁ τοιοῦτος λόγος , εἴπερ ἐν τῷ τί ἐστι κατηγορεῖται καὶ ἐξισάζει . Ἀεὶ δέ ἐστι πᾶς ὅρος καθόλου , καθάπερ δὴ καὶ πᾶσα ἐπιστήμη καὶ πᾶσα τέχνη τῶν καθόλου · τὸ γὰρ ὑγιεινὸν ὁ ἰατρὸς οὐ τοῦδε οἶδε τοῦ ὀφθαλμοῦ ἀλλ’ ἀπλῶς τοῦ εἴδους καὶ ἁπλῶς τοῦ ὀφθαλμοῦ . ὥσπερ | δὲ ἐπὶ τῶν ἀποδείξεων πρῶτον ἁπάντων ἀπαιτητέον τὸ συλλογιστικῶς προῆχθαι , οὕτως ἐπὶ τῶν ὁρισμῶν τὴν σαφήνειαν . ἀσαφείας δὲ πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα αἴτια , μάλιστα δὲ αἱ μεταφοραί , ἃς φυλακτέον ἐν τοῖς ὁρισμοῖς διὰ τὸ ἕλκεσθαι ἐπὶ πλείω . περὶ μὲν οὖν ὁρισμοῦ , πῶς γίνεται δῆλος δι’ ἀποδείξεως , καὶ πῶς δεῖ θηρεύειν αὐτόν , ἀρκείτω τοσαῦτα . 14 . Πρὸς δὲ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ διὰ τί καὶ τὸ δύνασθαι τοῖς τοῦτο ἐπιζητοῦσι προβλήμασι ῥαδίως ἀπαντᾶν καὶ ταύτας παρασκευαστέον τὰς διαιρέσεις καὶ τὰς ἀνατομὰς ἔχειν δεῖ προχείρους ὅσαι πεποίηνται Ἀριστοτέλει · αἱ γὰρ οἰκεῖαι καθ’ ἕκαστον γένος δώσουσιν ἀφορμὰς πρὸς τὴν ἀπόδοσιν τοῦ διὰ τί . τὰ γὰρ ὑπάρχοντα κοινὰ ἑκάστῳ γένει διὰ τούτων τεθεώρηνται , οἷον τῷ ζῴῳ · τὸ μὲν γὰρ ἔμψυχον καὶ αἰσθητικὸν ἐκ τῶν διαιρέσεων · διελόμενοι γὰρ τὴν οὐσίαν εἰς ἔμψυχον καὶ ἄψυχον τὸ ζῷον εὕρομεν ἐν τῷ ἐμψύχῳ , καὶ τὴν οὐσίαν τὴν ἔμψυχον εἰς τὴν αἰσθητικήν τε καὶ μὴ τὸ ζῷον εὕρομεν ἐν τῇ μοίρᾳ τῇ αἰσθητικῇ . τὸ δὲ ὅτι πᾶν ζῷον ἐξ ὑγροῦ τινος καὶ στερεοῦ διὰ τῶν ἀνατομῶν εἴληπται . πάλιν ἐπὶ τῶν προσεχῶν εἰδῶν τοῦ ζῴου , οἷον τοῦ ὄρνιθος ἢ τοῦ ἰχθύος , ταὐτὸ ποιητέον , τὰ κοινὰ καὶ παντὶ ὑπάρχοντα ἢ ὄρνιθι ἢ ἰχθύι τὰ μὲν ἐκ τῶν διαιρέσεων τοῦ ἀνωτέρω γένους λαμβάνοντας τὰ δὲ ἐκ τῶν ἀνατομῶν . εἰ γὰρ ταῦτα ἔχομεν πρόχειρα , ἐπὶ πολλῶν εὑρήσομεν τὸ διὰ τί · ὅσα γὰρ παντὶ τῷ γένει ὑπάρχει , διὰ τὸ γένος ὑπάρχει τοῖς εἴδεσι . διὰ τί σχιζόπτερον ὁ ἀλεκτρυών ; διότι ὄρνεον . διὰ τί | πνεύμονα οὐκ ἔχει ὁ γλάνις ; διότι ἰχθύς . κἄν μὴ γένος δὲ ᾖ τὸ κοινὸν μηδ’ ὠνομασμένον ἑνὶ ὀνόματι , ἀλλὰ πάθος τι κοινὸν πλείοσιν ὑπάρχον ἐκ φύσεως , οἷον τὸ κερατοφόρον , σκοπεῖν καὶ τούτῳ δεῖ τὰ ἑπόμενα , οἷον τὸ ἐχῖνον ἔχειν , τὸ μὴ ἀμφώδοντα εἶναι ( ταῦτα δ’ ἐκ τῆς ἀνατομῆς ) , καὶ πάλιν τίσιν ἕπεται τὸ κερατοφόρον , οἷον βουσίν , ἐλάφοις , προβάτοις · ἑκάστῳ γὰρ τούτων ὑπάρχει τὰ ἑπόμενα τῷ κερατοφόρῳ διὰ μέσον τοῦτο αὐτό . διὰ τί βοῦς ἐχῖνον ἔχει ; ὅτι κερατοφόρον ἐστί . διὰ τί ἔλαφος μακρόβιον ; ὅτι ἄχολον . ἀλλ’ ἐνταῦθά ἐστι μέσον ὃ ἐξ ἀνατομῆς εἴληπται , οὐ τὸ ἑπόμενον τῷ μέσῳ . συμβαίνει δὲ τοῖς μὲν κατὰ πάθος κοινοῖς τὰ ἑπόμενα ἐκ τῶν ἀνατομῶν ἐξευρίσκειν καὶ ἐκ τῶν διαιρέσεων . ἔστι δέ τινα κατὰ ἀναλογίαν κοινά , οἷον σηπεῖον καὶ ἄκανθα καὶ ὀστοῦν · καὶ αὐτὰ δ’ ἐκλεκτέον εἰς τὴν περὶ τὰ προβλήματα εὐπορίαν . 15 . Τὰ δὲ αὐτὰ προβλήματά ἐστι τῷ τὸ αὐτὸ αἴτιόν τε καὶ μέσον ἔχειν , οἷον διὰ τί ἡ λίθος ἡ μαγνῆτις ἕλκει καὶ τὸ ἤλεκτρον καὶ ἡ σικυῖα ; πάντων γὰρ τὸ αὐτὸ μέσον τε καὶ αἴτιον , ἡ ἀντιπερίστασις , ὡς φησὶ Πλάτων’ . ἔστι δὲ ταὐτὸν τὸ μέσον ἢ εἴδει ἢ γένει · εἴδει μὲν ὃ προείρηται · ἀέρος γὰρ ἀντιπερίστασις ἀπάντων αἰτία · γένει δὲ οἷον διὰ τί ἠχώ ; καὶ διὰ τί ἐν τοῖς κατόπτροις ἑαυτοὺς ὁρῶμεν ; καὶ διὰ τί ἶρις ; πάντα μὲν γὰρ δι’ ἀνάκλασιν , ἀλλ’ οὗ μὲν ἀέρος , οὗ δὲ ὄψεως , οὗ δὲ φωτός . ὥστε καὶ τὰ προβλήματα ἀκολουθήσει τῶ μέσῳ , καὶ τὰ μὲν τῷ εἴδει τὰ αὐτὰ ἔσται , τὰ δὲ τῷ γένει . ἔστι δὲ καὶ καθ’ ἕτερον τρόπον τὰ αὐτὰ ἀλλήλοις προβλήματα , ὅταν θατέρου τὸ αἴτιον ἐξηρτημένον ᾖ τῆς θατέρου αἰτίας καὶ τάττηται ὑπ’ ἐκείνην . οἷον διὰ τί ὁ Νεῖλος φθίνοντος τοῦ μηνὸς μᾶλλον ῥεῖ ; διότι χειμεριώτερος φθίνων ὁ μήν . καὶ ἔστιν ἓν πρόβλημα τοῦτο . διὰ τί δὲ φθίνων χειμεριώτερος ὁ μήν ; διότι ἡ σελήνη τηνικαῦτα ἀπο - λείπει [ τὸ φῶς ] . καὶ δύο ἤδη προβλήματα σχεδὸν ὑφ’ ἓν μέσον ἐστὶ μίαν αἰτίαν τὴν σύνοδον · ἀλλὰ τοῦ μὲν προσεχῶς αἴτιον , τοῦ λείπειν τὸ φῶς , κατὰ δεύτερον δὲ λόγον τοῦ γενέσθαι τὸν μῆνα χειμεριώτερον , κτὰ τρίτον δὲ τοῦ μᾶλλον ῥεῖν τηνικαῦτα τὸν ποταμόν . 16 . Περὶ δὲ αἰτίου καὶ οὗ αἴτιον καὶ τάδε ἄν τις ἀπορήσειε πρὸς τοῖς εἰρημένοις λέγω δὲ αἴτιον μὲν τὸ μέσον , οὗ αἴτιον δὲ τὸ συμπέρασμα ) , <εἰ> ὥσπερ τοῦδε ὄντος τοῦ μέσου τόδε ἕπεται τὸ συμπέρασμα , οὕτω καὶ τοῦδε τοῦ συμπεράσματος ὄντος τόδε ἐστὶν ἐξ ἀνάγκης τὸ αἴτιον . εἰ μὲν γὰρ οὕτως , ἀντιστρέφει τε ἀλλήλοις καὶ κύκλῳ αὐτὰ δείκνυσθαι δυνατόν , ὥσπερ ὅτι ἐκλείπει ἡ σελήνη διὰ τὸ τὴν γῆν ἐν μέσῳ εἶναι , οὕτως ὅτι ἡ γῆ ἐν μέσῳ ἐστὶ διὰ τὸ τὴν σελήνην ἐκλείπειν . ἀλλ’ ἄτοπον ἐν ἀποδείξει τὸ δι’ ἀλλήλων καὶ ἅμα . ἀλλ’ οὐδὲ δι’ αἰτίου θάτερον οὐδὲ διὰ προτέρου τῇ ἐπινοίᾳ · οὐ γάρ ἐστιν αἴτιον τοῦ τὴν γῆν ἐν μέσῳ εἶναι τὸ τὴν σελήνην ἐκλείπειν , ἀλλὰ μέσον τοὐ συλλογισμοῦ καὶ τοῦ συμπεράσματος ἴσως αἴτιον , τοῦ πράγματος δὲ οὐδαμῶς . δῆλον δέ · οὐ γὰρ ἐν τῷ ὁρισμῷ τῆς γῆς καὶ τοῦ μέσην εἶναι ἡ ἔκλειψις ἐμφαίνεται τῆς σελήνης , ἀλλ’ ἐν τῷ ὁρισμῷ τῆς ἐκλείψεως τὸ τὴν γῆν ἐν μέσῳ εἶναι . εἰ | δὲ οὐκ ἀντιστρέφει καὶ τὸ μὲν αἰτιατόν , <τὸ> συμπέρασμα , τὸ δὲ οὐκ αἰτιατόν , τὸ μέσον τε καὶ πλείω μέσα ἐνδέχεται εἶναι καὶ αἴτια τοῦ αὐτοῦ συμπεράσματος . ἀλλ’ ἀδύνατον · καθόλου γάρ ἐστι τό τε αἴτιον καὶ οὗ αἴτιον , καὶ ἄμφω ὁμοίως ὑπάρχειν ὀφείλει τῇ ὑποκειμένῃ φύσει , ἥτις ποτ’ ἄν ᾖ · οἷον εἰ τοῖς δένδροις αἴτιον τοῦ φυλλορροεῖν τὸ πλατύφυλλον ἢ τὸ πήγνυσθαι τὸν ὀπόν , οἷς τε τὸ φυλλορροεῖν , τούτοις καὶ τὸ πήγνυσθαι τὸν ὀπόν , καὶ οἷς τὸ πήγνυσθαι τὸν ὀπόν , τούτοις καὶ τὸ φυλλορροεῖν . οὐδὲν δ’ ἄτοπον , εἰ τὸ τοιοῦτον αἴτιον ἓν καὶ ἀντιστρέφει πρὸς τὸ συμπέρασμα · οὐ γὰρ ὁμοίως δειχθήσεται δι’ ἀλλήλων , ἀλλὰ τὸ μὲν ὡς συλλογισμὸς μόνον , τὸ δὲ καὶ ὡς ἀπόδειξις ἤδη . 17 . Πλείω δὲ ταὐτοῦ μέσα τε καὶ αἴτια εἶναι οὐχ οἷόν τε , εἰ μὴ ἄρα διὰ συμβεβηκότος ἡ δεῖξις ἢ διὰ σημείου προίοι · οἷον διὰ τί τὰ δένδρα φυλλορροεῖ ; διότι ῥυτιδοῦται ἢ διότι λευκαίνεται · ἢ τὸ πῦρ κέκαυται ; διότι ἄνθρακες ὑπολείπονται ἢ διότι τέφρα . ἀλλ’ εἴρηται πολλάκις ὅτι οὐδὲ ἀπόδειξις τὸ τοιοῦτον οὐδὲ αἴτια τοῦ πράγματος τὰ τοιαῦτα , ἀλλὰ τοῦ συμπεράσματος μόνον . ἐξοριστέον οὖν ἅπαντα μὲν τὰ τοιαῦτα , μάλιστα δὲ τὸ κατὰ συμβεβηκὸς τῶν ἀποδείξεων · οὐ γὰρ τὰ προβλήματα περὶ τῶν κατὰ συμβεκηκὸς ἐρωτᾶται · οὐδεὶς γὰρ ζητεῖ , διὰ τί ἀναδενδρὰς φυλλορροεῖ ἡ μέλαινα ἢ ἡ ἄμπελος ἢ ἡ πλάτανος ἡ ἀμφιλαφής τε καὶ ὑψηλή , ἀλλὰ διὰ τί δένδρον φυλλορροεῖ . τούτου δὲ ἓν αἴτιον πᾶσι τοῖς δένδροις , καὶ μάλα εἰκότως · τὸ γὰρ αἴτιον τοῦ φυλ|λορροεῖν ὁρισμός ἐστι τοῦ φυλλορροεῖν καὶ τὸ τί ἦν εἶναι , οἷον τὸ πήγνυσθαι τὸν ὀπόν , καὶ τῆς ἐκλείψεως ἡ ἀντίφραξις , καὶ ἔστιν ἐν ταῖς ἀποδείξεσιν οὗ μὲν αἴτιον τὸ μεῖζον ἄκρον τῶν ἐν τῷ συμπεράσματι ὅρων , ᾦ δ’ αἴτιον τοὔλαττον , τὸ δ’ αἴτιον τὸ μέσον . λόγος οὖν τοῦ μείζονος ἄκρου τῶν ἐν τῷ συμπεράσματι τὸ μέσον ἐστὶ καὶ πάντῃ ὅμοιον ἐκείνῳ · εἰ μὲν ὁμώνυμον , ὅμοιον ἐκείνῳ καὶ τὸ μέσον · εἰ δ’ ἀνάλογον , καὶ τὸ αἴτιον τὸν αὐτὸν τρόπον . Περὶ δὲ τοῦ ἀντιστρέφειν ἀλλήλοις τό τε αἴτιον καὶ οὗ αἴτιον καὶ ᾧ αἴτιον ὧδε ἔχει . λέγω δὲ ᾧ μὲν αἴτιον τὸ ὑποκείμενον , τὸ δένδρον ἢ τὴν συκῆν , οὗ δὲ αἴτιον τὸ φυλλορροεῖν , αἴτιον δὲ τὸ πήγνυσθαι τὸν ὀπὸν ἢ ὁτιδήποτε . τὸ μὲν δὴ αἴτιον καὶ οὗ αἴτιον εἴρηται ὅτι ἐξ ἀνάγκης πρὸς ἄλληλα ἀντιστρέφει , εἴπερ οὕτως ἔχει πρὸς ἄλληλα ὡς ὁριστόν τε καὶ ὁρισμός . πρὸς δὲ <τὸ> ὑποκείμενον πῶς ; τοῦτο γὰρ διοριστέον . εἰ δή τι τῆς φύσεως τῆς ὑποκειμένης αἰσθητόν τε καὶ καθ’ ἕκαστον λάβοις , οὐκ ἀντιστρέφει , οἷον ἐπὶ τοῦ φυλλορροεῖν εἰ λάβοις ἄμπελον ἢ συκῆν · ἐπὶ πλέον γὰρ ἑκάστου κὼ τὸ ἀποβάλλειν τὰ φύλλα καὶ τὸ πήγνυσθαι τὸν ὀπόν · εἰ δὲ πάντα ὅσα φυλλορροεῖ , ἀντιστρέφει τε καὶ ἐξισοῦται . δεῖ <δὴ> ζητεῖν ὃ κοινῇ πᾶσιν ὑπάρχει τοῖς φυλλορροοῦσιν , ὅπως ἐκείνῳ αὐτὰ περιλαμβάνωμεν καὶ ἐπ’ ἐκείνου ζητῶμεν τὸ διὰ τί · τούτῳ γὰρ πρώτῳ αἴτιον ἔσται τὸ μέσον καὶ πρὸς τοῦτο αὐτὸ ἀντιστρέφει . εὑρίσκω δὴ τὸ πλατύφυλλον κοινῇ πᾶσι τοῖς φυλλορροοῦσιν ὑπάρχον · πρὸς τοῦτο οὖν ἀντιστρέφει καὶ τὸ αἴτιον καὶ οὗ αἴτιον . γίνονται δὲ ἐπὶ τῶν τοιούτων προβλημάτων τέσσαρες ὅροι , τὸ φυλλορροεῖν , τὸ πήγνυσθαι τὸν ὀπόν , τὸ πλατύφυλ|λον , ἡ συκῆ δύο μὲν ἄκροι , δύο δὲ μέσοι · ἀλλ’ ὁ μὲν τῷ ὑποκειμένῳ προσεχής τε καὶ ἐπὶ πλέον , ὁ δὲ τῷ κατηγορουμένῳ προσεχής τε καὶ ἀντιστρέφων . 18 . Τί δὴ μᾶλλον αἴτιον ἐρεῖς ἐφ’ ὧν πλείω τὰ μέσα ; ἡ τὸ προσεχὲς ἑκάστῳ · δι’ ἐκεῖνο γὰρ αὐτῷ καὶ τὸ πορρωτέρω ὑπάρχει , οἷον τῇ συκῇ τὸ πλατύφυλλον μᾶλλον αἴτιον τοῦ φυλλορροεῖν · διὰ τοῦτο γὰρ αὐτῇ καὶ θάτερον αἴτιον ὑπάρχει , λέγω δὴ τὸ πήγνυσθαι τὸν ὀπόν . ἀλλὰ πῶς ἐπ’ ἐνίων πλείω φανερῶς τὰ αἴτια ; ἐκλείψεως γὰρ καὶ τὸ τὴν γῆν ἐν μέσῳ εἶναι καὶ τὸ τὴν σελήνην . ἢ οὐ τῆς αὐτῆς , ἀλλὰ τὸ μὲν τοὐ ἡλίου , τὸ δὲ τῆς σελήνης . ἀρ’ οὗν οὐδὲ ἔσονται πλείους τοῦ αὐτοῦ ὁρισμοί ; ἡ τοῦ μὲν ὀνόματος , οὐκέτι δὲ καὶ τοῦ πράγματος τοῦ αὐτοῦ . περὶ μὲν οὖν ἀποδείξεως εἴρηται καὶ πῶς ἐστι καὶ πῶς γίνεται · εἴρηται δ’ ἅμα καὶ περὶ ἀποδεικτικῆς ἐπιστήμης · ταύτης γὰρ ἔργον ἀπόδειξις . 19 . Περὶ δὲ τῶν ἀρχῶν τῆς ἀποδείξεως , πῶς τε γίνονται γνώριμοι καὶ τίς ἡ γνωρίζουσα ἕξις , ἐντεῦθέν ἐστι δῆλον προαπορήσασι πρῶτον . ἀνάγκη γὰρ ἤτοι γινώσκειν τὰς πρώτας ἀρχὰς ἢ μὴ γινώσκειν · εἰ δὲ γινώσκειν , ἤτοι δι’ ἀποδείξεως ἢ ἄλλον τρόπον , ἤτοι δι’ ἐπιστήμης ἢ δι’ ἑτέρας δυνάμεως · πολλὰ γὰρ χωρὶς ἀποδείξεως ἐπιστάμεθα , καθάπερ δὴ καὶ τοὺς ὁρισμούς . ὅτι μὲν οὖν ἀναγκαῖον γινώσκειν τὰς ἀρχὰς τῶ μέλλοντι γνώσεσθαι τὰ ἐξ ἐκείνων , εἴρηται πρότερον , καὶ ὅτι γε μὴ δι’ ἀποδείξεως οἷόν τε . λείπεται τοίνυν ἐπισκέψασθαι , πότερον ἐπιστήμη τῶν | ἀμέσων ἀρχῶν ἐστιν ἢ ἕτερόν τι γένος δυνάμεως . ἀρχὴ δὲ ταύτης τῆς θεωρίας · ἆρα ἐξ ἀρχῆς ἐνοῦσαι διαλελήθασιν ἡμᾶς ἢ ὕστερον τελειουμένοις ἐγγίνονται ; τό τε γὰρ ἐνούσας διαλανθάνειν ἀδύνατον · οὐδὲ γὰρ ἀπόδειξιν ἔχοντας λανθάνειν δυνατόν , μήτι γε δὴ γνῶσιν ἀποδείξεως ἀκριβεστέραν · τό τε λαμβάνειν μὴ ἔχοντας πρότερον οὐκ εὐδιάθετον τοῖς τιθεμένοις πᾶσαν διδασκαλίαν καὶ μάθησιν ἐκ προυπαρχούσης γίνεσθαι γνώσεως · οὐδὲν γὰρ πρότερον τῶν ἀρχῶν . ἄλλως οὖν οὐκ ἔστι διαφυγεῖν ταύτας τὰς ἀπορίας , εἰ μή τις εὑρεθείη δύναμις τῆς ψυχῆς καθ’ ἣν οἷόν τε γινώσκειν μηδὲν ἕτερον πρότερον αὐτῆς γινώσκοντας · ταύτῃ γάρ μόνῃ προσήκοι ἄν ἡ λῆψις τῶν ἀρχῶν . φαίνεται δὲ αὕτη γε πᾶσιν ὑπάρχειν τοῖς ζῴοις · ἔχουσι γὰρ δύναμιν σύμφυτον κριτικήν , ἣν καλοῦμεν αἴσθησιν . ἐνούσης δ’ αἰσθήσεως τοῖς μὲν τῶν ζῴων ἐγγίνεται μονὴ τοῦ αἰσθήματος , καὶ φυλάττουσιν ἐπὶ πολὺ τοῦτο οὗ ᾔσθοντο , τοῖς δὲ οὐκ ἐγγίνεται , τοῖς μὲν ὅλως , ὥσπερ εὐλαῖς καὶ μυίαις καὶ ἐμπίσι , τοῖς δ’ ἀμυδρῶς καὶ ὀλίγων , οἷον ὀρνέων τισὶ φωνῶν καὶ ὁδῶν ὑποζυγίοις . ὅσοις μὲν οὖν μὴ ἐμμένει τὰ αἰσθήματα ἐν τῇ ψυχῇ , τούτοις οὐκ ἔστι γνῶσις ἔξω τῶν αἰσθήσεων . ὅσοις δὲ καὶ δίχα τοῦ αἰσθητοῦ δυνατὸν τὸ αἴσθημα ἔχειν ἐν τῇ ψυχῇ , οἷον καὶ ἀπελθόντος Σωκράτους τὸν τύπον καὶ τὴν μορφήν , τούτοις προσγίνεται καὶ ἑτέρα γνῶσις , ἡ μνήμη , καὶ τοῖς μὲν ἀτελεστέροις ὥστ’ ἔχειν τὸν τύπον μόνον ἐπὶ πολὺ τῆς προλαβούσης αἰσθή|σεως , τοῖς δὲ ὥστε καὶ τὰ ὅμοια συνάπτειν δύνασθαι καὶ ἐφαρμόζειν · καὶ ταῦτα ἤδη τέλειά τε καὶ λογικά , ἐν οἷς ἡ τοῦ ὁμοίου θεωρία τε καὶ διάκρισις . ἐκ μὲν οὖν τῆς αἰσθήσεως ἐγγίνεται μνήμη , ὥσπερ λέγομεν , ἐκ δὲ μνήμης πολλάκις τοῦ αὐτοῦ γινομένης ἐμπειρία · αἱ γὰρ πολλαὶ μνῆμαι τῷ ἀριθμῷ μία ἐμπειρία ἐστίν . ὅτι μὲν γὰρ τόδε ἐστὶν ἑλλέβορος τὸ καθῆραν , ᾔσθετο καὶ ἐμνημόνευσεν · ἀλλὰ καὶ ὅτι τόδε ἑλλέβορος τὸ πάλιν καθῆραν , ᾔσθετο αὖθις καὶ ἐμνημόνευσε , καὶ αὖθίς γε ἕτερον καὶ πάλιν ἄλλο . πολλῶν δὲ μνημῶν ἐκ πολλῶν αἰσθήσεων γινομένων ἐμπειρία ἀθροίζεται μία τοῦ καθαίρειν τὸν ἑλλέβορον · ἧς συναυξανομένης τε καὶ προσλαμβανούσης αἴσθησιν ὁμοίαν καὶ μνήμην πήγνυται ἤδη τὸ καθόλου καὶ ἐμμένει τῇ ψυχῇ , ὅτι πᾶς ἑλλέβορος καθαίρει . καὶ ἔστι τὸ καθόλου τὸ ὅμοιον καὶ ταὐτὸν ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστον καὶ τὸ ἐν τοῖς πολλοῖς , καὶ τοῦτο τέχνης ἀρχὴ καὶ ἐπιστήμης , τέχνης μέν , εἰ περὶ τῶν ὑπ’ αὐτῆς γινομένων , ἐπιστήμης δέ , εἰ περὶ τῶν ὑπὸ φύσεως . οὔτε οὖν ἐξ ἀρχῆς ἐνυπάρχουσιν αἱ ἀρχαί ( τέλειοι γὰρ ἂν ἐγενόμεθα ) , οὕτε ἀπ’ ἄλλης ἕξεως ἐγγίνονται ὥστ’ ἐξ ἀνάγκης τι προειδέναι , ἀλλ’ ἀπὸ αἰσθήσεως καὶ μνήμης διεγείρονται καὶ ἀθροίζονται . οἷον γὰρ ἐν μάχῃ τροπῆς γενομένης εἷς ἔστη , 25 καὶ πάλιν ἕτερος ἔστη , καὶ πάλιν ἄλλος καὶ ἤδη τοσοῦτοι ὥστε παράταξιν καὶ ἀρχὴν αὖθις μάχης γενέσθαι οὕτω μείναντος ἐν τῇ ψυχῇ τύπου συνηρμόσθη καὶ ἄλλος καὶ αὖθις ἄλλος , καὶ τοσοῦτον ἤδη τὸ πλῆθος ὡς ἰσχυρὸν τὸ καθόλου γενέσθαι . ἡ ψυχὴ οὖν αἰτία τοιαύτην ἔχουσα φύσιν ὥστε τῶν 1 αἰσθητῶν παραρρεόντων ἐπιλαμβάνεσθαι τῶν ὁμοίων τύπων καὶ ἐναποτίθεσθαι τῇ μνήμῃ , συλλέγουσαν τὸ καθόλου τὸ ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστον ὅμοιον , οὗ καὶ αὐτή πὼς ἡ αἴσθησις συνεφάπτεται . ὅταν γὰρ Σωκράτους αἰσθάνηται , συναντιλαμβάνεται καὶ ἀνθρώπου , καὶ ὅταν τουδὶ τοῦ λευκοῦ , συναισθάνεται καὶ λευκοῦ . οὐ γὰρ ὡς ταὐτοῦ παντελῶς συναισθάνεται Καλλίου τε καὶ ἀνθρώπου · οὐκέτι γὰρ εἶπεν <ἂν> ἄνθρωπον ἕτερον εἰ μὴ Καλλίαν · ὅταν ὁρᾷ Σωκράτην , τότε ὁρᾶ ἐν αὐτῷ καὶ τὸ πρὸς τοὺς ἄλλους ὅμοιον καὶ κοινόν . ὥστε τρόπον τινὰ καὶ αἴσθησις τοῦ καθόλου , ἀλλ’ οὐχ οὕτως ὥστε αὐτὸ χωρίσαι καὶ ἀφελεῖν καὶ καθ’ ἑαυτὸ γνῶναι , ἀλλὰ συγκεχυμένον τε τῷ καθ’ ἕκαστον καὶ μᾶλλον εἰς ἐκεῖνο ἀποτετραμμένον . ἀλλ’ ἑτέρα δύναμίς ἐστιν , ἣ τῆς αἰσθήσεως περὶ τὸ κατὰ μέρος ἐνεργούσης τὸ ἓν ἐκ πολλῶν καὶ τὸ ἀδιάφορον ἐκ διαφόρων καὶ ταὐτὸν ἐξ ἑτέρων συνάγει , οἷον τὶν ἄνθρωπον ἐκ Καλλίου καὶ Ἀρίστωνος καὶ τὸ ζῷον ἐξ ἀνθρώπου καὶ λέοντος καὶ τὴν οὐσίαν ἐκ φυτοῦ καὶ ζῴου · ἄνεισι γὰρ μέχρις ἂν εἰς ἓν παντελῶς τὰ πολλὰ ἀναγάγῃ τε καὶ συνδήσηται . ὥστε ἐπαγωγῇ ὁ τρόπος ἔοικε τῆς συστάσεως τοῦ καθόλου καὶ τῆς γνώσεως , καθὸ λέγεται ἐπαγωγὴ πᾶς ὁ ἐκ τῶν κατὰ μέρος τὸ καθόλου κεφαλαιούμενος λόγος . ἤδη δὲ τοῦ τοιούτου λόγου τὰ μὲν λήμματα θήσουσιν αἱ αἰσθήσεις · ἀρχαὶ γὰρ αὗται καὶ αἰτίαι τῶν κατὰ μέρος ὑπολήψεων · τὴν δὲ καθόλου ἐπιφορὰν ὁ νοῦς ποιήσεται · τούτου γὰρ ἔργον ἤδη τὰ πολλὰ ἑνοῦν καὶ τὰ ἄπειρα , ὅπερ φησὶ Πλάτων’ , πέρατι συνδήσασθαι · καὶ γὰρ διαιρε|τικὸς καὶ συνθετικὸς <καὶ> μεταβατικός τε καὶ ἄλλως πολυτρόπως εὐκινητότατον . ἔσται δὲ οὐχ ὑφ’ ἓν οὐδ’ εὐθὺς οὐδ’ ἐν χρόνῳ ὀλίγῳ ἥ τε τῶν λημμάτων τῆς ἐπαγωγῆς ταύτης αἴσθησις καὶ ἡ τοῦ καθόλου ἐπιφώνησις , ἀλλὰ πλείω χρόνον μεταξὺ παρεμπίπτειν ἀμφοτέρων ἀνάγκη . καὶ τὰ μὲν λήμματα εὐθὺς ἡ πρώτη ἡμῖν ἀρξαμένη αἴσθησις τίθησι , πόρρω δὲ ἤδη προελθούσης ὁ νοῦς ἐξ αὐτῶν τὸ καθόλου συμπεραίνεται . διὰ τί μέντοι διὰ μακροῦ ; ἐπειδὴ διὰ χρόνου συναγείρειν πέΦυκε τὸ καθόλου . λανθάνει δὲ αὐτὸς ὁ τρόπος ἐπαγωγή τις ὤν , καὶ παρὰ τῆς φύσεως λαμβάνειν ἀλλ’ οὐ παρ’ ἑαυτοῦ δόξειεν ἂν τὰς ἐννοίας τοῖς ἀπειροτέροις . ὅτι δὲ νοῦς ἐστιν ὁ τὰς καθόλου καὶ ἀμέσους προτάσεις ἐγκατασκευαζόμενος καὶ οὐδεμία <ἄλλη> δύναμις , δῆλον κἀντεῦθεν · τῶν γὰρ περὶ τὴν διάνοιαν ἕξεων ταῖς μὲν οὐκ ἀεὶ ἀληθεύομεν , ταῖς δὲ ἀεί · οὐκ ἀεὶ μὲν δόξῃ καὶ λογισμῷ , ἀμφοῖν μὲν ὄντων περὶ τῶν ἄλλοτε ἄλλως ἐχόντων , ἀλλὰ τῆς μὲν εἰς αὐτὴν τὴν θεωρίαν ἀποτελευτώσης πολλάκις , τοῦ δὲ εἰς πρᾶξιν ἀποτεινομένου τὸ σύνολον · αἷς δὲ ἀεὶ δυνάμεσιν ἀληθεύομεν , ἐπιστήμη ἐστὶ καὶ νοῦς · καὶ οὐκ ἔστιν ἐπιστήμη τῶν ἀρχῶν · δι’ ἀποδείξεως γὰρ ἥ γε ἀκριβῶς ἐπιστήμη · λείπεται δῆλον ὅτι νοῦν εἶναι τὸν γνωρίζοντα τὰς ἀρχάς . καὶ γὰρ δὴ προσήκει μὲν ἀεὶ ταῖς ἀρχαῖς ἀκριβέστερον γινώσκεσθαι τῶν μετὰ τὰς ἀρχάς · μόνος δὲ νοῦς ἀκριβέστερος ἐπιστήμης . νοῦς οὖν ὁ ληπτικὸς τῶν ἀρχῶν , νοῦς δὲ ὁ πρῶτος καὶ ὑπὸ τῆς φύσεως ἐγκατασκευαζόμενος τῷ λογικῷ ζῴῳ . δυνάμει δὲ οὗτος ὤν ἐστιν ἁπλούστατος καὶ ὥσπερ ἄλογός τις καὶ ἄκριτος τῆς ψυχῆς ὄψις , καθ’ | ἣν ἐξ ἀρχῆς ἐστι φύσει λογικὸν ζῷον ὁ ἄνθρωπος . οὗτος δὲ ὁ νοῦς καὶ προιοῦσιν ἡμῖν συναυξάνεται ἀεὶ καὶ συνεπιδίδωσι , τὸ μὲν πρῶτον εἰς τὰς ἁπλᾶς , ἅσπερ ὅρους ὀνομάζομεν , καὶ τῶν ἀσυνθέτων καὶ ἀπλουστάτων τοῦ λόγου στοιχείων θέσεις καὶ τὰς ἁπλάς ἀντιλήψεις · ἄνθρωπον γὰρ ἢ λευκὸν ἄρχεται καὶ λέγειν πρῶτον τὰ παιδία καὶ νοεῖν , ἐπειδὰν ἐγκατασκευάζηται λόγος αὐτοῖς · προβαίνοντος δὲ ἤδη καὶ τοῦ συντιθέναι ταῦτα τὰ ἁπλᾶ δύναμιν προσλαμβάνει καὶ τί ἄνθρωπός ἐστιν ἤδη διανοεῖσθαι . ἐπειδὰν δὲ πλείονα ἰσχὺν λάβῃ , καὶ πρὸς τὴν τοῦ καθόλου σύστασιν καὶ νόησιν δυνατώτεροι γινόμεθα , ἕως ἄν τὴν λογικὴν ἕξιν , καθ’ ἣν ἤδη λογικοὶ γεγόναμεν , συστησώμεθα πασχούσης τι τῆς ψυχῆς προσόμοιον τῷ σώματι · καὶ γὰρ τοῦτο ἀρχόμενον μὲν τελειοῦσθαι πρῶτον μὲν ἰσχὺν λαμβάνει πρὸς αὐτὴν τὴν διανάστασιν καὶ τὴν δι’ ἑαυτοῦ χαμόθεν ὄρθωσιν , εἶθ’ ὕστερον καὶ πρόεισιν εἰς τὸ πρόσθεν ἐπὶ μικρόν , καὶ οὕτως ἀεὶ τελειούμενον εἰς περίπατόν τε καὶ δρόμον καὶ τὴν πρὸς ταῦτα ῥώμην προέρχεται . οὕτω δὴ καὶ ὁ νοῦς τὸ μὲν πρῶτον ὀνομάζειν δύναται μόνον καὶ τὰ ὑπὸ τὰ ὀνόματα νοεῖν πράγματα , ἑξῆς δὲ καὶ συντιθέναι καὶ διανοεῖσθαι , εἶτα τὸ τελευταῖον καθόλου τινὰ κρίματα βεβαιωσάμενος ἐν αὑτῷ ἀποτίθεται . νοῦς οὖν ἀρχὴ ἐπιστήμης , καὶ ἡ μὲν ἀρχὴ τῶν ἀρχῶν γνῶσις , ἡ δὲ πᾶσα ἐπιστήμη τοῦ παντὸς ἐπιστητοῦ · ὡς γὰρ ἡ ἀρχὴ πρὸς τὴν ἀρχήν , οὕτως ἡ πᾶσα πρὸς πᾶν .
Lemmas: 1 . ἕπομαι δέ εὐθύς ἐπισκοπέω ὁ ὁ ζητέω διαφορά · ὁ δέ αὐτός εἰμί καί ὁ εὑρίσκω ἐκ ζήτησις , ἐπεί πᾶς ζήτησις εὕρεσις χάρις . ζητέω τοίνυν ἢ περί ἁπλόος τις καί ἀσύνθετος ἢ περί σύνθετος καί ἐν πρότασις . καλέω δέ ἁπλόος μέν ὅς σημαίνω ὑπό εἷς κατηγορία , οἷος ἱπποκένταυρος ἢ θεός , συντίθημι δέ ἆρα ὁ σελήνη ἐκλείπω καί ὁ Δίκαιος φύσις εἰμί . εἰμί μέν οὖν περί ἁπλόος τις ζητέω , πρῶτος μέν εἰμί εἰμί ζητέω , ἔπειτα τίς εἰμί · πρῶτος μέν γάρ ζητέω εἰμί εἰμί θεός , ἔπειτα τίς εἰμί θεός . εἰμί δέ ὑπέρ σύνθετος καί ἐν πρότασις , πρῶτος μέν εἰμί ὑπάρχω ὁ ὑπόκειμαι ὁ κατηγορέω ἐν ὁ πρότασις , ἔπειτα ὅταν οὗτος μανθάνω , διά τίς οὖν ὑπάρχω καί πῶς ὑπάρχω · μανθάνω γάρ ὅτι ὁ σελήνη ἐκλείπω , ἐφεξῆς διά τίς αἴτιος ἐκλείπω , ζητέω . τέσσαρες οὖν εἰμί , εἰμί εἰμί , τίς εἰμί , εἰμί ὑπάρχω ὅδε ὅδε , διά τίς ὑπάρχω , δύο μέν περί ὁ ἁπλόος , δύο δέ περί ὁ σύγκειμαι . 2 . μής θορυβέω δέ ἐγώ , εἰμί ἕτερος ἐν ὁ τοπικός ὁ προβλη - Μάτων ὁ διαίρεσις ποιέω · μόνος γάρ ἐκεῖ ὁ διαλεκτική πρόβλημα εἴρω ὁ διαφορά , ἅπας δέ ἐκεῖνος εἰμί ἐν σύνθεσις καί μόνος ὁ τρόπος ὁ πρότασις διαφέρω · ἢ γάρ ὡς γένος ὅδε ὅδε ὑπάρχω , ὁ ὅσπερ ἴδιος ὅδε ὅδε , ἢ ὅς συμβαίνω ὅδε ὅδε , ἢ ὅσπερ ὁρισμός ὅδε ὅδε . καί γάρ ἄν ὑπέρ ὁρισμός ζητέω διαλεκτικός , πρότασις αὐτός ποιέω οὗτος ζητέω , οἷος ἆρα εἰμί ὁ ψυχή ἀριθμός ἑαυτοῦ κινέω , ὡς νομίζω Ξενοκράτης . ὅταν δέ ἐπιστημονικός μέτειμι ὁ τίς εἰμί , οὐδέπω πρότασις ἐγώ ὁ ζήτημα . ἀλλά οὐδέ ὁ διά τίς εἰμί πρόβλημα διαλεκτικός · οὖον γάρ δίδωμι ὁ πυνθάνομαι αἱρέω ὁ ἕτερος ὁ ἀντίφασις μόριον · οὐδέ γάρ ἐλέγχω χάρις · πυνθάνομαι , ἀλλά ἐπιστήμη ἕνεκα μέτειμι ὁ αἴτιος . ὁ μέν οὖν ζητέω ἆρα εἰμί κενός , ἢ ἆρα ὁ σελήνη ἐκλείπω , ζητέω ἔοικα ἆρα εἰμί λαμβάνω τίς αἴτιος ὁ κενός εἰμί καί ὁ ὁ σελήνη ἐκλείπω . ὁ δέ εἰδοί μέν ὅτι εἰμί κενός , εἰδοί δέ ὅτι ὁ σελήνη ἐκλείπω , ζητέω δέ τίς εἰμί ὁ κενός καί διά τίς ὁ σελήνη ἐκλείπω , τίθημι μέν φαίνω ὅτι εἰμί τις αἰτία καί ὁ κενός ὁ εἰμί καί ὁ σελήνη ὁ ἐκλιμπάνω , ζητέω δέ τίς εἰμί ὁ αἰτία . δῆλος δέ · ὅταν γάρ ἐξευρίσκω τίς εἰμί ὁ κενός , ἐξευρίσκω τίς εἰμί ὁ αἴτιος ὁ κενός εἰμί · ὁ γάρ ὁρισμός καί ὁ τίς εἰμί εἰμί αἴτιος ἕκαστος ὁ εἰμί · καί πάλιν ὅταν ἐξευρίσκω διά τίς ὁ σελήνη ἐκλείπω , ἐξευρίσκω τίς εἰμί ὁ αἰτία ὁ ὁ σελήνη ἐπισκοτέω · εἰμί γάρ ἐκλείπω διά ὁ ἀντιφράσσω ὁ φάος ὑπό ὁ γῆ , ὁ ἀντίφραξις ὁ φάος εἰμί αἰτία ὁ ἐκλιμπάνω . αἴτιος οὖν ζήτησις πανταχοῦ ἢ ὁ εἰμί ἁπλόος ὁ ὁ ὅδε ὅδε ὑπάρχω . ὅτι δέ ἀληθής οὗτος , φανερός ἐντεῦθεν · ἐπί ὅς γάρ αἰσθητός ὁ αἴτιος ἢ ὁ εἰμί ἢ ὁ τοιόσδε εἰμί , ἐπί οὗτος οὐδείς ἐπιζητέω , οὔτε εἰμί εἰμί , οὔτε τίς εἰμί , οὔτε εἰμί τοιόσδε , οὔτε [ εἰμί ] διά τίς τοιόσδε · εἰμί γάρ εἰμί ἐπί ὁ σελήνη καί ὁ ἀντίφραξις αἰσθάνομαι , ἵημι εἰμί εἰμί ἔκλειψις ζητέω , οὔτε τίς εἰμί ἔκλειψις , οὔτε εἰμί ὁ σελήνη συμβαίνω , οὔτε διά τίς συμβαίνω . καί οὖον λέγω ὅτι ὁ αἰσθάνομαι ὁ αἴτιος αὐτός ἄν εἰμί ὁ ἐφίστημι , ἀλλά ὅτι ἐκ ὁ αἰσθάνομαι ὁ καθόλου εἄν γίγνομαι καί ὁ ἐφίστημι . ζητέω μέν οὖν ὁ διότι ὁ ὅτι γνώριμος ἔχω , ἀποδείκνυμι δέ ὁ ὅτι ὁ διότι πάντως συνεξευρίσκω · ἐπί γάρ ὁ κύριος ἀπόδειξις ὁ ὅτι καί ὁ διότι συναναφαίνω , εἴπερ ὀρθῶς λέγω ἐπί ὁ ἀπόδειξις ὁ μέσος αἴτιος εἰμί μή ὁ συμπέρασμα μόνος ἀλλά καί ὁ πρᾶγμα . οὖον μήv ἐπί γε ὁ τίς εἰμί καί εἰμί εἰμί ὁμοίως ἔχω , ἀλλά πρό μέν ὁ τίς εἰμί ὁ εἰμί ὁ πρᾶγμα ὑπόκειμαι χρέος · αὐτός δέ ὁ εἰμί ὅταν ζητέω , πολλάκις μέν ὁ ὁρισμός συνεκφαίνω , πολλάκις δέ οὖον , ἀλλά καί σημεῖον ζητέω · ὁ δέ τοιοῦτος ὁ μέν εὕρεσις ἄγω ἄν ὡς | ἀρχή , οὐ εἰμί δέ καί ὁ πρᾶγμα αἴτιος πῶς μέν οὖν ὁ σύνθετος ὁ ζητέω ἀποδείκνυμι , εἴρω πρότερος · περί δέ ὁ τίς εἰμί εἶπον νῦν , εἰμί ἄρα οἷος τε καί οὗτος ἀποδείκνυμι . ἀρχή δέ ὅδε ὁ σκέψις . 3 . ἄρα εἰμί ὁ αὐτός κατά ὁ αὐτός διά ὁρισμός οἶδα καί ἀπόδειξις ; κατά ὁ αὐτός δέ εἶπον , ὅτι γιγνώσκω ὅς ἄν ὁ τρίγωνος καί ὁρισμός τίς εἰμί , ὅτι σχῆμα ἐπίπεδος ὑπό τρεῖς γραμμή περιέχω , γιγνώσκω δέ ἄν καί διά ἀπόδειξις , ὅτι δύο ὀρθός ἴσος ἔχω , ἀλλά οὖον κατά αὐτός , ἀλλά ὁ μέν ὁ τίς εἰμί , ὁ δέ ὅς συμβαίνω αὐτός ἕτερος . πρῶτος μέν οὖν λεκτέος , εἰμί πᾶς ὅς ἀπόδειξις , οὗτος καί ὁρισμός . ἢ ἀδύνατος · ἀπόδειξις μέν γάρ καί ἀποφατικός καθόλου , ὁρισμός δέ οὐ εἰμί διά ἀπόφασις . ἆρα οὖν πᾶς ὅς ὁρισμός , οὗτος καί ἀπόδειξις ; ἢ καί οὗτος ὁμοίως ἀμήχανος · ὁ γάρ ἀρχή ὁ ἀπόδειξις καί ὁ πρῶτος ὅρος ὁρισμός μέν γνώριμος γίγνομαι , ἀποδείκνυμι δέ οὖον , ἢ εἰς ἤπειρος βαδίζω . ἀλλά ἆρα τις ὁ αὐτός ὁρισμός τε καί ἀπόδειξις ; οὗτος γάρ λοιπός . ἐπεί τοίνυν κεῖμαι ἐγώ ἐν ὁ ἔμπροσθεν , ὅτι ὁ ἀποδεικτός ἐφίστημι εἰμί μόνος , ὅταν ἔχω αὐτός ὁ ἀπόδειξις , εἰμί διά ὁρισμός ὁ ἀποδεικτός ἐφίστημι οἷος τε εἰμί , ἐπίσταμαι ἄν τις ὁ ἀποδεικτός καί μή ἔχω αὐτός ὁ ἀπόδειξις · οὐδείς γάρ κωλύω μή ἅμα ἔχω · ἀλλά ἄτοπος · οὐδείς ἄρα διά ἀπόδειξις ἅμα ἐπιστητός καί διά ὁρισμός . καί γάρ ἐκ ὁ επά - Γωγής ἱκανῶς εἄν οὗτος πείθω · οὐδείς γάρ ὁρισμός ὁ ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ἀποδείκνυμι ἢ ὁ ὑπάρχω γε ἀπλόος · καί γάρ εἰμί λαμβάνω τίς ὁ κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά οὖον διά ἀπόδειξις λαμβάνω . οὖον γάρ ἀποδείκνυμι ὅτι ζῷον , ἀλλά λαμβάνω , οὐδέ ὅτι λογικός , ἀλλά τίθημι . ἔτι ὁ μέν ὁρισμός ὁ ὅλος οὐσία γνώριμος ποιέω , ὁ δέ ἀπόδειξις ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω · οὗτος δέ φανερῶς οὐ οὐσία . ἔτι ὁ μέν ὁρισμός δείκνυμι ὁ τίς εἰμί εἰμί ὁ πρᾶγμα ὑπέρ ὅς λέγω · οὐδείς δέ ἀπόδειξις ὁ οὐσία δείκνυμι καί συμπεραίνω , ἀλλά τίθημι καί λαμβάνω , οἷος ὡς ὁ μαθηματικός τίς μόνος , τίς ὁ περισσός , καί ὁ ἄλλος ὁμοίως . ἔτι πᾶς ἀπόδειξις τίς κατά τις δείκνυμι · ἐν δέ ὁ ὁρισμός οὐδείς οὐδείς κατηγορέω , οὔτε ὁ ζῷον κατά ὁ πεζός , οὔτε ὁ πεζός κατά ὁ ζῷον , οὔτε κατά ὁ ἐπίπεδος ὁ σχῆμα , οὔτε κατά ὁ σχῆμα ὁ ἐπίπεδος · οὔτε γάρ χράω ὁ καθόλου προσδιορισμός , οὔτε ἀλήθευσις , εἰμί χράω . ἀλλά οὐδέ κατά ἄνθρωπος κατηγορέω ὁ ὁρισμός · οὐδέ γάρ μέρος ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁρισμός ὥσπερ μέρος ὁ συμπέρασμα ὁ ὑπόκειμαι · ὁ δέ εἶπον ἄνθρωπος εἰμί ζῷον πεζός δίπους οὐ ὁρισμός εἴρω ἀλλά πρότασις ὁ ὁρισμός κατηγορέω ἔχω . ἔτι ἕτερος ζήτημα παντελῶς ὁ τίς εἰμί καί ὅτι αὐτός ὅδε ὑπάρχω , καί ἕτερος παντελῶς , οὐ ὡς ὁ μέν καθόλου εἰμί ὁ δέ ὑπό αὐτός , ὡς ὁ | ἰσοσκελής καί ὁ τρίγωνος · ὁ δέ οὕτως ἕτερος ἕτερος καί ὁ ἐπιστήμη . φανερός ἄρα ὅτι ὁ αὐτός οὐδείς ἐνδέχομαι ὁρισμός τε εἰμί καί ἀπόδειξις . 4 . ἀλλά ἆρα αὐτός ὁ ὁρισμός ἀποδείκνυμι ἐνδέχομαι , ὅτι ὅδε εἰμί , οἷος ὅτι ὁ ζῷον πεζός δίπους ὁρισμός εἰμί ἄνθρωπος ; οὗτος δέ σχεδόν μέν ἤδη πρόοπτος εἰμί καί διά ὁ ἔμπροσθεν εἴρω , ἄξιος δέ καί χωρίζω ἐπισκοπέω . εἰμί δή πᾶς συλλογισμός τίς κατά τις ἀποδείκνυμι διά τις μέσος , δεῖ δήπουθεν καί ὁ ὁρισμός , ὅταν ἀποδείκνυμι ὅτι ἄνθρωπος εἰμί , διά τις ἀποδείκνυμι μέσος · ὁ δέ δή μέσος οὗτος ἀνάγκη καί αὐτός ὁρισμός εἰμί ἄνθρωπος · οὗτος γάρ εἰμί ἀπόδειξις · ἐπεί γάρ ἄνθρωπος εἰμί ζῷον λογικός θνητός , ζώιον εἰμί πεζός δίπους . ἑτέρως δέ οὐ εἰμί συλλογισμός ὁ τίς εἰμί εἰμί · εἴτε γάρ ἐπί πλέω ὁ μέσος λαμβάνω ὁ ἄνθρωπος εἴτε ἐπί μικρός , εἴτε ἀντιστρέφω μέν , μή ἐν ὁ τίς εἰμί δέ κατηγορέω , οὐδέ ἄρα ὁ μείζων ἄκρος ἐν ὁ τίς εἰμί κατηγορέω . εἰμί δέ αὐτός εἰμί ἀληθής , ὁ ἀποδείκνυμι ὁ ἄνθρωπος ὁ τίς εἰμί εἰμί προσλαμβάνω ἄλλος δεῖ τίς εἰμί εἰμί . πόθεν δέ ὅτι ὁ ζῷον πεζός δίπους ὁ ζῷον λογικός θνητός ἐν ὁ τίς εἰμί κατηγορέω , ἢ ὁ ζῷον λογικός θνητός ὁ ἄνθρωπος ; οὖον γάρ εἰμί ἀκολουθέω ὁ Α ὁ Β καί οὗτος ὁ Γ , εἰμί ὁ Α ὁ Γ ὁ τίς εἰμί εἰμί · οὖον γάρ πᾶς ὁ ἀκολουθέω ὡς ὁρισμός ἀκολουθέω · ἀκολουθέω γάρ καί ὁ γένος καί ὁ ἴδιος καί ὁ ἀχώριστος συμβεβηκός . εἰμί μέν τοίνυν ἁπλόος λαμβάνω ὁ Α ὁ Β ἀκολουθέω καί ὁ Β ὁ Γ , ἀποδείκνυμι ἄλλος τίς ὑπάρχω αὐτός · εἰμί δέ προσδιορίζω ἐν ὁ πρότασις ὅτι ὁ Β ὁ Γ ἐν ὁ τίς εἰμί κατηγορέω , ὁ ἐν ἀρχή λαμβάνω καί αἰτέω · ὅς γάρ βούλομαι ὁ ὁρισμός ἀποδείκνυμι , οὗτος προλαμβάνω τις ὁρισμός εἰμί Χωρὶς ἀπόδειξις . ἔτι οὐδείς κακός καί ὁ ἕτερος ὁρισμός διά ὁ ἕτερος δείκνυμι , ὅσπερ ἀλλότριος ἀπόδειξις . 5 . ἀλλά μήv οὐδέ ὁ <διὰ> ὁ διαίρεσις ὁδός συλλογίζομαι , ἐν ὁ ἀνάλυσις ὁ περί ὁ σχῆμα εἴρω · οὐδαμοῦ γάρ ἐκ ἀνάγκη ὁ τίθημι ἕπω ὁ δείκνυμι , ὥσπερ οὐδέ ἐν ὁ ἐπαγωγή , ἀλλά σχεδόν ἅπας ὁ λόγος ἐρωτάω μέχρι ὁ συμπέρασμα καί ὁ συγχωρέω λαμβάνω , οὖον ὁ ἕπω ὁ κεῖμαι . ἆρα ὁ ἄνθρωπος ζῷον ἢ ἄψυχος ; εἶτα λαμβάνω ζῷον , οὖον συλλογίζομαι . πάλιν ζῷον ἅπας ἢ πεζός ἢ ἔνυδρος · εἶτα τίθημι πεζός , οὖον συνάγω · εἶτα δίπους ἢ ἄπους ; καί δίδωμι δίπους ὁ ὅλος φημί εἰμί ζῷον πεζός δίπους . ὁράω οὖν ὡς ἅπας ὁ λόγος διά ἐρώτησις καί συγχώρησις πρόειμι , οὖον ὁ ἔχω τίς ἀναγκαῖος . ἀλλά οὐδέ εἰμί ὁ κατά ἕκαστος ἀληθής , ἴδη καί ἅπας ἅμα · οὖον γάρ , εἰμί σκυτεύς καί ἀγαθός , ἤδη καί σκυτεύς ἀγαθός . ἀλλά οὐδέ εἰμί πᾶς ἀληθής , ἤδη καί ἐν ὁ τίς εἰμί εἰμί . τοσοῦτος δέ ὁ διαίρεσις προὔργου ποιέω , | ὅτι καί ὅσος συλλογισμός δείκνυμι ἐνδέχομαι , καί οὗτος προχείρως λαμβάνω · ἔνειμι γάρ συλλογίζομαι , ὅτι ὑπάρχω ὁ ἄνθρωπος ὁ ζῷον , μέσος λαμβάνω [ καί ] αἰσθητικός , καί ἔτι ὁ πεζός , ἄλλος τίς ποιέω [ ὁ ] μέσος ὅρος . συλλογισμός μέν τοίνυν ὁ διαίρεσις οὖον ποιέω , διδάσκω δέ ὅμως γε κατά ἄλλος τρόπος · οὐδέ γάρ ὁ ἐπαγωγή συλλογίζομαι , ἀλλά ὅμως διδάσκω γε τίς καί δείκνυμι . μάλιστα δέ ὁ διαίρεσις χρήσιμος , ἄν γίγνομαι κατά ὁ δήω τρόπος , πρῶτος μέν λαμβάνω ὁ ἐν ὁ τίς εἰμί ἅπας , εἶτα μηδείς μήτε παραλείπω μήτε ὑπερβαίνω μέχρι ὁ ἄτομος εἶδος . ὑπερβαίνω μέν οὖν ὁ ὁ ζῷον εὐθύς εἰς δίπους καί πολύπους διαιρέω · πρῶτος γάρ εἰμί ὁ διαίρεσις εἰς ὁ πεζός καί πτηνός . παραλιμπάνω δέ ὁ ὁ πεζός εἰς ὁ δίπους καί τετράπους διαιρέω · πάρειμι γάρ ὁ πολύπους καί ἄπους . ἀλλά ὅμως ἐν ἅπας οὗτος φυλάσσω , διαιρέω μέν κατά ἐπιστήμη , οὐδείς δέ συλλογίζομαι · ὥσπερ γάρ ἐπί ὁ συμπέρασμα ὁ ἄνευ ὁ μέσος λέγω ὁ διά τίς φανερός οὐ εἰμί , οὕτως οὐδέ ἐπί ὁ λόγος ὅς συντίθημι ὁ διαίρεσις , ἀλλά ἕκαστος μέν ἴσως ὁ ἐν ὁ λόγος ὁ αἴτιος πωλέω χράω ὁ διαίρεσις , οἷος ὅτι ἔμψυχος , διότι οὐ ἄψυχος , καί ὅτι λογικός , διότι οὐ ἄλογος , ὁ δέ ἅπας λόγος ὁρισμός εἰμί οὐ ἀποδείκνυμι . 6 . ἀλλά ἆρα οὗτος εἰμί ὁ τρόπος ἀποδείκνυμι ὁ τίς εἰμί εἰμί οἷος εἰμί τις ὑποτίθημι καί λαμβάνω , ὅτι πᾶς λόγος ὁ σύγκειμαι ἐκ ὁ ἐν ὁ τίς εἰμί καί | ἴδιος ὁρισμός εἰμί καί ὁ τίς εἰμί εἰμί , προσλαμβάνω ὕω δέ ὁ λόγος , φέρω ὁ ζῷον πεζός δίπους , οὗτος σύγκειμαι ὁ τρόπος , οὗτος ἄρα ὁρισμός εἰμί ἄνθρωπος ; ἢ οὗτος καί πολύς γελοῖος ὁ τρόπος · φανερός γάρ τίθημι ὅς βούλομαι δείκνυμι · ὁ γάρ φαίνω , ὅτι ζῷον πεζός δίπους ἐκ ὁ ἐν ὁ τίς εἰμί καί ἴδιος κατηγορέω , οὐδείς ἄλλος φαίνω εἰμί ἢ ὅτι οὗτος ὁρισμός εἰμί ἄνθρωπος . ὁ πρότασις οὖν τίθημι ὁ συμπέρασμα , οὖον δύναμις ( οὗτος μέν γάρ οὐδείς ἄτοπος ) ἀλλά ἐνέργεια . ἔτι σχεδόν οὐδείς διαφέρω συλλογίζομαι τε [ καί ] ἀντί λῆμμα ὁ λόγος ὁ συλλογισμός καί ὁρισμός ἀποδείκνυμι , ἀντί πρότασις τίθημι ὁ λόγος ὁ τίς εἰμί εἰμί , ἀλλά ὥσπερ ἐν ὁ συλλογίζομαι οὖον λέγω τίς εἰμί συλλογισμός , οὕτως οὐδέ ἐν ὁ ὁ ὁρισμός ἀποδείκνυμι λέγω χρή τίς εἰμί ὁρισμός · δεῖ μέν γάρ ἀκριβῶς γιγνώσκω καί τίς εἰμί συλλογισμός καί τίς εἰμί ὁρισμός , ὥστε αὐτός γιγνώσκω , ὁπόταν οὗτος ποιέω , καί ὁ ἀμφισβητέω δύναμαι πείθω , μέρος δέ ὁ ἀπόδειξις μή οἴομαι ὁ λόγος οὗτος . ἀλλά εἰμί μηδέ οὗτος ὁ τρόπος , ἀλλά ἐκ ὑπόθεσις γε ἴσως ἐν · δέχομαι · ἐκ ὑπόθεσις δέ λέγω νῦν ἐκ ὑποθετικός συλλογισμός . εἰμί δέ εἄν οὗτος ὁ τρόπος · εἰμί ὁ κακός λόγος εἰμί ὁ διαιρετός ( ἵστημι γάρ ὁ διαιρετός ὁρισμός ὁ κακός ) , εἰμί ὁ ἐναντίος ὁ ἐναντίος · ὁ ἀγαθός ἄρα λόγος ὁ ἀδιαίρετος . ἀλλά ὁράω ὅτι ἐνταῦθα ὁ τίς εἰμί εἰμί δείκνυμι βούλομαι ἕτερος τίς εἰμί εἰμί λαμβάνω , καί οὗτος | οὐδείς κακός ἀφανής ἢ ὁ δείκνυμι · ἄμφω γάρ ὁμοίως ἢ δῆλος ἢ ἄδηλος ὁ ἐναντίος . φανερός δέ ὅτι καί ὁ ὁ κακός λόγος δείκνυμι βούλομαι λαμβάνω ὁ ὁ ἀγαθός · οὗτος δέ τίς εἰμί ἢ ὁ διά ἀλλήλων δείκνυμι ; ἐπί ὅς δέ μηδείς εἰμί ἐναντίος , πῶς ἐξαρκέω ὁ μέθοδος ὁ τοιοῦτος ; 7 . τάχα οὖν εἶπον τις εἄν ὅτι διά ἐπαγωγή δυνατός . καί πῶς ; επά - Γωγή μέν γάρ ἐκ ὁ κατά ἕκαστος , ὁρισμός δέ οὐδείς ὁ κατά ἕκαστος · καί ἐπαγωγή μέν ἄλλος κατά ἄλλος , ὁρισμός δέ ὁ ἄνευ σομπλοκεω λέγω . τίς ἄν οὖν λείπω τρόπος κατά ὅς δείκνυμι ὁ τίς εἰμί εἰμί ; οὖον γάρ δή ὁ δάκτυλος γε καί ὁ ὄμμα ἢ ἄλλος τις ὁ αἴσθησις . ἐπεί καί οὗτος ἄν τις ἀπορέω , εἰμί εἰμί ὅλως δεῖξις ὁ τίς εἰμί εἰμί · ἀνάγκη γάρ ὁ οἶδα τίς εἰμί ἄνθρωπος ἢ ὁστισοῦν ἄλλος ἅμα οἶδα καί ὅτι εἰμί · ὁ γάρ μή εἰμί πῶς ἄν τις οἶδα τίς εἰμί ; ἀλλά τίς μέν σημαίνω ὄνομα , δυνατός γιγνώσκω , ὅταν εἶπον τραγέλαφος · τίς δέ εἰμί τραγέλαφος , γιγνώσκω οὐ ἐν ὁ εἴπερ εἰμί ἀγνοέω . ὥστε ὁ δείκνυμι ὁ τίς εἰμί εἰμί ἅμα ἄν δείκνυμι καί ὅτι εἰμί . ἀλλά ἀδύνατος · εἷς γάρ ὁ εἷς δεῖξις · ὁ δέ τίς εἰμί ἄνθρωπος καί ὁ εἰμί ἄνθρωπος ἄλλος , καί ὁ μέν ὁρισμός , ὁ δέ ἀπόδειξις · ὅτι μέν γάρ εἰμί πρόνοια καί ὅτι θεός , ἀποδείκνυμι . πῶς οὖν ὁ ὁρίζω ἅμα εἄν καί συλλογίζομαι ; καίτοι οὗτος φυλάσσω ὁ ἐπιστήμη , καί Χωρὶς μέν ὁ τίς εἰμί , Χωρὶς δέ ὁ ὅτι εἰμί ἀποδείκνυμι . ὅταν δέ ἀποδείκνυμι ὁ | ὅτι εἰμί , ὁ τίς σημαίνω πρῶτος λαμβάνω · λαμβάνω γάρ τίς σημαίνω ὁ τρίγωνος , ὅτι ὁ περιέχω ὑπό τρεῖς εὐθύς , οὗτος δείκνυμι ὅτι εἰμί , συνίστημι αὐτός ἐκ τρεῖς εὐθύς · ἀρχή γάρ πᾶς ζήτησις ὁ τίς σημαίνω . ὥστε ὁ εἷς πλείων δεῖξις εἰμί · ὁ γάρ δείκνυμι ὁ τίς εἰμί εἰμί οὐ εἶμι ὅτι εἰμί . φανερός δέ καί ἐκ ὁ ἀποδίδωμι ὁράω ὡς οὖον δείκνυμι ἅμα ὁ εἰμί ὁ πρᾶγμα · ὁ γάρ λέγω κύκλος εἰμί σχῆμα ἐπίπεδος ὑπό εἷς γραμμή περιέχω οὖον δείκνυμι ὅτι εἰμί · οὐδείς γάρ αἰτία ὁ εἰμί ὁ κύκλος ἐνσημαίνομαι ὁ λόγος . ἀλλά οὐδέ ὅτι κύκλος λόγος εἰμί , ἐμφαίνω τις ἀνάγκη · δύναμαι γάρ ἄν τις καί ὀρείχαλκος φάσκω αὐτός εἰμί · οὐδείς γάρ ἔχω προσδηλόω ὁ ὁ κύκλος λόγος ὅτι κύκλος εἰμί . ἀλλά οὗτος μέν ἔξωθεν . εἰμί δέ μή δείκνυμι ὅτι εἰμί ὁ ὁ τίς εἰμί εἰμί ἀποδείκνυμι , οὐκέτι εἄν ὁ ὁρισμός ἀποδείκνυμι ὁ πρᾶγμα τίς εἰμί , ἀλλά ὁ ὄνομα τίς σημαίνω . οὗτος δέ καί μή εἰμί εἰμί ὁρισμός · καί γάρ ἱπποκένταυρος σημαίνω ὅς καί ὁ ὁ ἐτυμότης ἀποδίδωμι ὁ ὄνομα , οἷος ἄνθρωπος ὁ διαρθρόω ὁ ὄψ καί ἵππος ὁ ἵημι ὁ πούς , μᾶλλον δέ ἅπας Ἅλογος ὁρισμός , διαλέγω ἄν ἅπας ὁρισμός , καί <ἡ> Ἰλιάς ὁρισμός ὅς εἰμί , οὖον ὄνομα ἀλλά ὁ ὑπόκειμαι ποίησις ὁ ὄνομα , καί ὁ “ τίς πόθεν εἰς ἀνήρ ” καί “ εἶμι ὡς κελεύω ” καί ὁ “ ἀνήρ ἐγώ ἐνέπω , Μοῦσα ” καί ὁ “ Ἰλιόθεν ἐγώ φέρω ” · ἕκαστος γάρ οὗτος ἰσοδυναμέω καί αὐτός σημαίνω ὁ μέν ἐρωτάω , ὁ δέ ἀπόκρισις , ὁ δέ προοίμιον , ὁ δέ διήγησις . ἀλλά γελοῖος · Χωρὶς γάρ ὁ μηδέ ὁρισμός εἰμί ὁ ἐξηγέομαι λόγος , τίς σημαίνω ὁ λέγω ὄνομα , οὐδέ αὐτός οὗτος προσδηλόω ἐν αὐτός , ὅτι ἐκ ἀνάγκη ἰσοδυναμέω ὁ ὄνομα · οὖον γάρ ἄν θέσις εἰμί ὁ ὄνομα , οὐδέ εἄν εἰμί ὁμωνυμία . ἐκ μέν τοίνυν οὗτος οὔτε ὁρισμός καί συλλογισμός φαίνω αὐτός εἰμί , οὔτε αὐτός συλλογισμός τε καί ὁρισμός , * * * οὔτε εἰμί ὁ πρᾶγμα ἀποδείκνυμι , οὔτε ὅτι ἐκεῖνος εἰμί ὅς ἀποδίδωμι , δείκνυμι . 8 . πάλιν δέ σκεπτέος , τίς οὗτος λέγω καλῶς ὅς μή καλῶς , καί πῶς οἷος τε ἀπόδειξις ὁρισμός γίγνομαι . λέγω οὖν ἄνωθεν ἀναλαμβάνω . ὥσπερ γάρ ὁ διότι ζητέω ἔχω ὁ ὅτι εἰμί , ἐνίοτε δέ καί ἅμα δῆλος γίγνομαι , οὖον μήv πρότερος γε δυνατός γνωρίζω ὁ διότι εἰμί ὁ ὅτι εἰμί , οὕτως ἀεί ζητέω ὁ τίς εἰμί εἰμί ἔχω ὁ εἰμί ὁ πρᾶγμα · μάταιος γάρ , ὡς πολλάκις εἴρω , ἀγνοέω ὁ εἰμί ὁ τίς εἰμί εἰμί περιεργάζομαι . ὥστε οὗτος κεῖμαι οὐ ἀνάγκη προαποδείκνυμι ὁ ὁρισμός · ἔχω γάρ αὐτός ὑπόκειμαι οὗτος πρόειμι . καθάπερ δέ καί ἀποδείκνυμι ὁ ὅτι καί ὁ διότι συνεξευρίσκω ( διά αἴτιος γάρ ὁ ἀπόδειξις ) , οὗτος πολλάκις ἀποδείκνυμι ὁ εἰμί καί ὁ τίς εἰμί εἰμί συναναφαίνω . πότε οὖν οὗτος καί πῶς , ἀναλαμβάνω ῥητέος . | ὁ εἰμί πολλαχῶς ἐν ὁ ἀπόδειξις μέτειμι · ἐνίοτε μέν γάρ ἀπό συμβεβηκός καί πόρρω ὁ οὐσία ὁ πρᾶγμα , ἐνίοτε δέ καί ἀπό ὁ πράγμα καί ὁ ἐκεῖνος τίς ἔχω , οἷος ὅτι εἰμί συμβεβηκός μέν , ὅτι εἰμί βωμός , ὡς Χρύσιππος φημί , ἀπό δέ ὁ πρᾶγμα , ὅτι θεραπεύω , ὅτι προλέγω2 , ὅτι κινέω ὁ ἤπειρος χρόνος ποικίλος κινέω . εἰμί δέ καί ὁ ἀπό αὐτός ὁ πρᾶγμα ὁ μέν ἐγγυτέρω ὁ δέ πρόσω , καθάπερ δή καί ἐπί ὁ εἴρω παράδειγμα . ὅσος μέν ἐν ἀπό συμβεβηκός γιγνώσκω ὅτι εἰμί , ἀπό οὗτος οὐδείς ἔχω ἀφορμή πρός ὁ οἶδα καί τίς εἰμί · σχεδόν γάρ οὐδέ ὅτι εἰμί , τηνικαῦτα γιγνώσκω · οὐδείς γάρ ὁ κατά συμβαίνω γνῶσις ἀναγκαῖος ἔχω . ὅσος δέ ἀπό ὁ οἰκέω τε καί ἐκ αὐτός ὁ πρᾶγμα , ἀπό οὗτος ἤδη ῥᾳδίως εἰς ὁ τίς εἰμί μεταβαίνω . ὥστε ὅπως εἄν ἔχω παρασκευή πρός ὁ γιγνώσκω ὁ εἰμί , οὕτως ἔχω παρασκευή πρός ὁ γιγνώσκω ὁ τίς εἰμί εἰμί . γυμναστέος δέ ἐπί παράδειγμα . πρόκειμαι ζητέω εἰμί σελήνη ἔκλειψις εἰμί . ὁ μέν δή δείκνυμι ὅτι εἰμί ἐκ ὁ πανσέληνος εἰμί μή ποιέω σκιά ἀπό συμβεβηκός μεθοδεύω ὁ πρόβλημα , καί οὐδείς ὁ τοιοῦτος προὔργου ποιέω πρός ὁ οἶδα τίς εἰμί ἔκλειψις . ὁ δέ λέγω , ὅτι ἀντί · φράσσω ὁ φάος ὑπό γῆ μεταξύ πίπτω ἐν ὁ πανσέληνος αὐτός τε καί ὁ ἥλιος καί διά οὗτος ἐκλείπω , ἅμα τε ἀκριβῶς καί οἰκεῖος διδάσκω σελήνη ἔκλειψις εἰμί καί | προσεπιδιδάσκω τίς εἰμί σελήνη ἔκλειψις · λέγω γάρ αἴτιος ὁ ἀκριβής ὁ ἔκλειψις · οὗτος δέ εἰμί ὁ λόγος καί ὁ τίς εἰμί εἰμί . συντρέχω γάρ ἐπί οὗτος ὁ ὁ πρᾶγμα ὁρισμός ὁ αἴτιος διά ὅς εἰμί . τίς εἰμί ἔκλειψις ; ἀντίφραξις ὑπό γῆ ὁ φάος . αἰτία οὖν εἰμί ὁ ἀντίφραξις . τίς εἰμί βροντή ; πυρός ἀπόσβεσις ἐν νέφος . δῆλος δέ · εἰμί γάρ μεταβάλλω εἰς ὁ διά τίς ὁ πρόβλημα , αὐτός ἀποδίδωμι σύ ὁ αἴτιος . διά τίς εἰμί ἔκλειψις ; διά ὁ ἀπό γῆ ἐπισκότησις . διά τίς εἰμί βροντή ; διά ὁ ἀπόσβεσις ὁ πῦρ . δῆλος τοίνυν ἐκ ἀπαντάω ὁ εἴρω ὅτι ὁ ὁρισμός καί ὁ τίς εἰμί εἰμί ἀπόδειξις μέν οὐ εἰμί , δῆλος μέντοι γίγνομαι διά ἀπόδειξις ἐπί ὅσος ὁ εἰμί διά αἴτιος ἀποδείκνυμι . 9 . ἐκεῖνος μέντοι γε ἀναγκαῖος διορίζω , ὡς οὐ ἐπί ἅπας οὗτος συμβαίνω ὅς ζητέω ὁ ὁρισμός , ἀλλά ὁ ἄλλος ὑπάρχω , οἷος ἔκλειψις , βροντή · οὗτος γάρ ὁ αποδεικτός , καί ἄλλος ἐπί οὗτος ὁ μέσος τε καί ὁ αἴτιος ὁ συμπέρασμα καί ὁ πρᾶγμα . ἐπί δέ ὁ κατά ἑαυτοῦ εἰμί καί μή ἐν ἄλλος οὐκέτι οἷος τε ἐπί ἀπαντάω ὁ αὐτός χράω μέθοδος · οὖον γάρ ὁ ὅς εἰμί αἴτιος ἄλλος εἰμί ἅπας , οἷος ὁ πρῶτος κατά ἕκαστος ἐπιστήμη , ὁ καί εἰμί καί τίς εἰμί ὑποτίθημι δεῖ ἢ ἄλλος τρόπος φανερός ποιέω , ἐκ ἐπαγωγή ἢ πίστις ἢ ἐμπειρία , καί οὖον διά ἀπόδειξις ὁ τοιοῦτος · ἀρχή γάρ εἰμί ἀπόδειξις . ὅσπερ ἤδη ποιέω ὁ ἐπιστήμη · καί γάρ ὁ εἰμί | μόνος καί τίς εἰμί μόνος , ὁ ἀριθμητικός ὑποτίθημι . οὐκοῦν οὐδέ εἰμί εἰμί θεός , διά ἀπόδειξις γίγνομαι γνώριμος · οὖον γάρ ἀποδεικτός ὁ θεός εἰμί · οὖον γάρ εἰμί λαμβάνω αἴτιος ἕτερος · ὁ γάρ ὠφελέω καί ὁ κινέω ὁ ἅπας χρόνος δεικτικός μέν ὁ οὐσία καί ἐκ αὐτός ὁ πρᾶγμα , οὖον μήv αἴτιος ὁ εἰμί . ἢ τάχα εἰμί καί ἐκ ὁ τοιοῦτος ὁρισμός τις ἀποδίδωμι , οἷος θεός εἰμί ζῷον ἀίδιος εὐποιητικός ἄνθρωπος . ἢ εἴπερ εἰμί ὁρισμός οὗτος , εὐθύς καί αἴτιος ὁ εἰμί · ὁ γάρ τίς εἰμί εἰμί αἴτιος καί ἀρχή . 10 . Ὁρισμός δέ πολλαχῶς λέγω . εἰς μέν ὁ τίς σημαίνω ὄνομα ἐξηγέομαι , ὅς οὐδέ ὁρισμός εἄν καλέω δικαίως ἀλλά λόγος ὀνοματώδης · πολλάκις γάρ ἔχω ὁ τοιοῦτος λόγος οὔτε εἰμί εἰμί ὁ πρᾶγμα , οὔτε τίς αἰτία ὁ εἰμί αὐτός , γιγνώσκω · τίς μέν γάρ σημαίνω ὁ κενός , συνίημι , οὔτε δέ εἰμί εἰμί κενός , οὔτε τίς αἰτία ὁ εἰμί κενός , ἔχω εἄν λέγω . ἐνίοτε δέ ὁ μέν ὅτι εἰμί μανθάνω ὑπό ὁ τοιοῦτος λόγος , διά τίς δέ εἰμί , οὐκέτι , οἷος ἔκλειψις εἰμί , ὅταν πανσέληνος εἰμί μή φαίνω . οὗτος μέν οὖν ὁ τρόπος σημαίνω μέν τίς , δείκνυμι δέ οὐδείς . ἄλλος δέ εἰμί ὅρος ὁ μετά ὁ τίς εἰμί καί ὁ αἴτιος ἐκδιδάσκω διά ὅς εἰμί , καί μόνος ὁ τοιοῦτος εἰμί ὅρος οἷος ἀπόδειξις ὁ τίς εἰμί θέσις μόνος διαφέρω ὁ ἀπόδειξις · ὁ γάρ αὐτός λόγος ἄλλως μέν ἀποδέω - κνύω λέγω , ἄλλως δέ ὁρίζω . ἀποδείκνυμι μέν γάρ λέγω ἐν ὁ νέφω εἰμί πυρός ἀπόσβεσις · ὁ ὁ πυρός ἀπόσβεσις βροντή εἰμί · ἐν ὁ νέφος ἄρα βροντή ἐστιν’ · ἐν γάρ πρῶτος σχῆμα συνεχῶς πρόειμι ὁ λόγος · ὁρίζω δέ λέγω βροντής εἰμί πυρός ἀπόσβεσις ἐν ὁ νέφω . τρίτος δέ εἰμί ὅρος , ὅταν ὁ ὁ αἴτιος ἔχω ὁρισμός αὐτός κατά ἑαυτοῦ λέγω ὁ συμπέρασμα , οἷος βροντή εἰμί ψόφος ἐν νέφος . τέταρτος εἰμί ὁρισμός ὁ ὁ ἄμεσος καί πρῶτος , ὅς οὔτε θέσις διαφέρω ὁ ἀπόδειξις ( οὐδέ γάρ ἔχω ὁ αἴτιος προσδηλόω · οὐδέ γάρ εἰμί αἴτιος τίς ὁ πρῶτος καί ἄμεσος ) , οὔτε συμπέρασμα ἀπόδειξις , ἀλλά μᾶλλον ἀρχή ὁ ἀπόδειξις καί θέσις ὁ τίς εἰμί ἀναπόδεικτος . ἀφαιρέω δή ὁ πρῶτος τρεῖς εἄν ἄγω ὁ σύμπας ὁρισμός . εἷς μέν οὖν ὁρισμός λόγος ὁ τίς εἰμί ἀναπόδεικτος · εἷς δέ λόγος θέσις διαφέρω ὁ ἀπόδειξις · εἷς δέ [ λόγος ] συμπέρασμα ἀπόδειξις . ὁ δέ ὁ αἴτιος ἔχω λόγος οὗτος ὑπάγω ἄν ; οἷος ὀργή εἰμί ὄρεξις ἀντιλύπησις , βροντή εἰμί πυρός ἀπόσβεσις ἐν νέφος . τάχα οὖν καί αὐτός ἄμεσος τε καί ἀναπόδεικτος . φανερός τοίνυν ἐκ ὁ εἴρω , ὅτι ἀπόδειξις μέν οὐδείς εἰμί ὁρισμός , μόνος δέ ἐκεῖνος ὁ ὁρισμός θέσις ὁ ἀπόδειξις διαφέρω ὁ ὁ ἀπόδειξις ὁ πρᾶγμα προσεκδιδάσκω , ἕ καί μάλιστα ἐπιστημονικός ὁ λοέω . 11 . αἰτία δέ τέσσαρες · εἷς μέν ὁ τίς εἰμί εἰμί , εἷς δέ ἐκ τίνω ὑπόκειμαι , ὅς λέγω ὕλη , ἕτερος δέ | ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ κίνησις , ἕτερος δέ ὅς ἕνεκα . πᾶς δέ οὗτος φαίνω ἐν ὁ ὁ διά τίς ἀπόδειξις καί γίγνομαι ὅρος μέσος ὁ τοιοῦτος ἀπόδειξις . καί πῶς μέν ὁ τίς εἰμί εἰμί , φθάνω εἶπον . ἀποδίδωμι δέ καί ὁ ὕλη καί λαμβάνω ὁ μέσος ὁ χώρα . μάλιστα μέν γάρ ἐπί πᾶς ἀπόδειξις ὁ μέσος εἰμί οἷος ὕλη ὁ συλλογισμός · οὗτος γάρ ὁ ποιέω ὁ δύο πρότασις ἐπί ὅς ὁ συμπέρασμα . οὖον μήv ἀλλά καί ὁ ἰδίως λέγω ὕλη πολλάκις ἀποδίδωμι παύω ὁ ζητέω ὁ διά τίς . διά τίς γάρ ὁ ἡμέτερος φθαρτός σῶμα ; ὅτι σύγκειμαι ἐκ ἐναντίος · ὁ δή σύγκειμαι ἐκ ἐναντίος ὕλη τε καί μέσος ὅρος ὁ ὁ σῶμα εἰμί φθαρτός . διά τίς καλῶς ὁ κόσμος ; ὅτι θεός αὐτός δημιουργέω · ἐνταῦθα ὁ πρῶτος κινέω αἴτιος τε καί μέσος εἰμί . διά τίς καθήκω Σωκράτης γαμέω ; ὅτι παῖς ἐφίημι αὐτός καθήκω · ἢ διά τίς ποιέω ὁ κόσμος ὁ θεός ; ὅτι ἀγαθός εἰμί · οὗτος δέ εἰμί ὁ ὅς ἕνεκα . ὁ γένεσις οὖν ὁ μέσος καί αἴτιος ὁ αὐτός οὐ ἔχω τάξις ἐπί ἀπαντάω , ἀλλά ὅς μέν πρῶτος , ὡς ἐπί ὁ κινητικός , ὅς δέ τελευταῖος , ὡς ἐπί ὁ τέλος καί ὅς ἕνεκα , ὅς δέ ἅμα , ὡς ἐπί ὁ ὁρισμός καί ὁ τίς εἰμί εἰμί οὐδείς δέ κωλύω ὁ αὐτός καί ἕνεκα τις εἰμί καί ἐκ ἀνάγκη ὁ ὕλη αἴτιος δείκνυμι , οἷος διά τίς δίειμι διά ὁ λαμπτήρ ὁ φάος ; καί γάρ ἐκ ἀνάγκη διέρχομαι ὁ λεπτομερής διά ὁ μείζων πόρος καί ἕνεκα τις , | ὁ μή προσπταίω . τηλαυγής δέ ἐπί ὁ θεῖον σῶμα · καί γάρ ἐκ ἀνάγκη κύκλος κινέω , ὅτι ὁ σῶμα αὐτός ἵημι βαρύς οὔτε κοῦφος εἰμί , καί ἕνεκα τις · ἕνεκα γάρ ὁ πρός ὁ θέω ὁμοίωσις . πλεῖστος δέ ὁ φύσις καί ἐκ ἀνάγκη ἅμα καί ἕνεκα ὁ ποιέω · ὀξύς γάρ ὁ ἔμπροσθεν ὀδούς καί διά ὁ ὕλη ( ἐκ γάρ ἀναφύω λεπτός ) καί ὁ διαιρέω ἕνεκα ὁ τροφή · καί ὁ βροντή , διότι τε ἀποσβέννυμι ὁ πυρός ψοφέω ἀνάγκη , καί ἵνα φοβέω ὁ ἐν ὁ Τάρταρος , καθάπερ ὁ Πυθαγόρειος λέγω . καί ὅλως δισσός ὁ φύσις ἕκαστος , ὁ μέν κατά ὁ εἶδος , ὅς αὐτός ὁ ὅς ἕνεκα · ὀφθαλμός γάρ εἶδος ὁ ὁράω , καί οὗτος ἕνεκα ὀφθαλμός , καί οὖς ὁ ἀκούω , καί οὗτος ἕνεκα οὖς · ὁ δέ κατά ὁ ὕλη καί ὁ ἀνάγκη ( διά-ὁρίζω δέ ἐν ὁ φυσικός πῶς λέγω ὁ ὕλη ἀνάγκη ) · εἰμί γάρ ὀφθαλμός εἰμί , ἐκ ἀνάγκη δεῖ τοιοῦτος ὕλη , καί εἰμί ὀδούς , τοιοῦτος . καί ὁ μέν τοιοῦτος ἀνάγκη αὐτός ἕκαστος σύμφυτος · ὁ γάρ ὕλη σύμφυτος ἕκαστος , καί ὁ κατά αὐτός ἐνέργεια οὕτως ἀναγκαῖος , ὅτι ἀχώριστος ὁ πρᾶγμα , ὡς γῆ μέν ὁ τε . , διότι βαρύς , πῦρ δέ ὁ ἀνωφερής , διότι κοῦφος . διόπερ οὐδέ παρά φύσις οὐδέ ἔξωθεν οὐδέ βίαιος ὁ ἀνάγκη , ἀλλά μᾶλλον κατά ὁ ὁρμή ἕκαστος καί οἷος ἑκούσιος · ἐκ γάρ ὁ οὐσία ὁρμάω καί ὁ φυσικός ἕκαστος κατασκευή , ὁ δέ βίαιος ἀλλαχόθεν καί παρά ὁ ὁρμή καί ὁ φύσις . ποιέω μέν οὖν καί ὁ φύσις ἅπας ὡς ἔπος εἶπον ἕνεκα ὁ , ποιέω δέ καί ὁ διάνοια · τέλος γάρ | χάρις καί ἀγαθός ἢ εἰμί 85 ἢ φαίνω . ἀπό τυγχάνω δέ οὐδείς ἕνεκα ὁ γίγνομαι , εἰμί καί γίγνομαι ἐν ὁ ἕνεκα ὁ · γίγνομαι γάρ τηνικαῦτα , ἡνίκα εἄν ἕτερος ἀπαντάω ὁ Γίνος - μένω ἕτερος χάρις · ὀρύσσω γάρ τις φρέαρ ὕδωρ ἕνεκα , οὖον χρυσίον , καί προέρχομαι λούω , οὐ ἵνα ἀπολαμβάνω ὁ ἀργύριον . συμβαίνω μέντοι πολύς καί ὁ ἀπό τέχνη γίγνομαι ἢ διάνοια καί ἀπό τυγχάνω καί αὐτόματος · ὑγιαίνω γάρ ἄν τις ψυχρός πίνω οὐ ἕνεκα ὑγεία ἀλλά διά ἡδονή , καί σῴζω εἄν ὁ σκάφος ἐξωθέω ὑπό ὁ πνεῦμα εἰς φιλάνθρωπον χωρίον . ἀλλά οὐ οἰκίον γε ἀπό τυγχάνω εἄν γίγνομαι οὐδέ κλίνη , οὐδέ πᾶς ὁ τέχνη ὁμοίως ἐπικοινωνέω ὁ τυγχάνω , ἀλλά ὁ μέν κακός ὁ δέ μᾶλλον , μάλιστα δέ ὁ στοχαστικός . 12 . οὗτος μέν οὖν ἴσως πλείων ὁ ἱκανός ὡς πρός ὁ πάρειμι ὑπόθεσις . ἀεί δέ ὁ κατά εἶδος καί ὁ τίς εἰμί εἰμί αἰτία συντρέχω κατά ὁ χρόνος ὁ πρός αὐτός ὁ εἰμί ἢ γίγνομαι , ὅς φημί ἐπί πολύς καί μέσος ὅρος λαμβάνω ὁ συλλογισμός , καί εἰμί ὁ τοιοῦτος αἴτιος ὁ μέν εἰμί εἰμί , ὁ δέ γίγνομαι γίγνομαι , ὁ δέ γίγνομαι γίγνομαι , καί ὁ εἰμί εἰμί . οἷος διά τίς γίγνομαι ἔκλειψις ; ὅτι γίγνομαι ἐν μέσος ὁ γῆ · καί γίγνομαι , διότι ἐν μέσος γίγνομαι · καί εἰμί , διότι εἰμί . οὗτος ὅς καί ἀντιστρέφω πρός ἀλλήλων ὁ οὕτως αἴτιος καί ὁ αἰτιατός . ἐπί δέ ὁ μή ἅμα ἀλλά ὁ προλαμβάνω κατά χρόνος ( τοιοῦτος δέ πολύς | ὁ ποιητικός , ὡς ὁ εἰς Σάρδεις ἐμβάλλω ὁ πολεμέω πρός Μῆδος , καί ὁ προαρπάζω Ελλένη ὁ Ἴλιον καταστρέφω ) , ἐπί οὗτος οὖον σῴζω ὁ ἀντιστροφή οὐδέ ὁ αὐτός ἀνάγκη λαμβάνω κάτωθεν καί ἄνωθεν ἄρχω , ἀλλά ἄρχω μέν ἀπό ὁ αἴτιος οὐδείς ἀνάγκη ἔχω ὁ συμπέρασμα , ἄρχω δέ ἀπό ὁ αἰτιατός ὁ ἀνάγκη ἔχω ὁ συλλογισμός . εἰμί μέν γάρ οἰκίον , δεῖ τοῖχος προυπαρχω · εἰμί δέ τοῖχος , δεῖ θεμέλιος · εἰμί μέντοι θεμέλιος , οὖον πάντως τοῖχος · εἰμί δέ καί τοῖχος , οὖον πάντως οἰκίον . ὅς θαυμάζω ἄν τις · εἰμί γάρ μή πάντως αἴτιος ὁ πρότερος γίγνομαι ὁ μετά αὐτός Γίνος - μένω , τίς αἴτιος ὁ συνείρω ὁ γένεσις καί ὁ γίγνομαι αἴτιος ἀεί μετά ὁ πρῶτος γίγνομαι καί μή διαλείπω ; ὁ ὁ χρόνος συνεχής εἰμί φαντασία ποιέω ὁ συνεχής εἰμί ὁ γίγνομαι ὁ γίγνομαι · ὁ γάρ γένεσις ἐν χρόνος , ἐπεί ὁ γίγνομαι πέρας εἰμί ὁ προλαμβάνω γένεσις καί οἷος σημεῖον γραμμή . ὥσπερ δέ λαμβάνω σημεῖον διαιρέω γραμμή καί οὐ εἰμί συνεχής ὁ ἐφεξῆς ὁ πρότερος , οὗτος ὁ γίγνομαι διαιρέω γένεσις καί οὐ εἰμί συνεχής ὁ ἐφεξῆς ὁ πρότερος · ἐν πέρας γάρ ὁ γίγνομαι . ἀλλά οὔτε οἰκεῖος οὗτος ὁ πραγματεία ὁ πρόκειμαι , ἀκριβής τε περί αὐτός ἐν ὁ περί κίνησις εἴρω . ἐκεῖνος δέ οὖν φανερός , ὅτι ἐν ὁ ἐπί ὁ πολύς λέγω ἀπό ὁ αἰτιατός ἐπί ὁ αἴτιος καί ἀπό ὁ ὕστερος ἐπί ὁ πρότερος ὁ ἄνοδος εἰμί ἀναγκαῖος . εἰμί μέν γάρ συνεχής ὁ γένεσις εἰμί , πάντως ἄν | παρεμπίπτω ἀεί ὁ ὕστερον τε καί αἰτιατός καί ὁ πρότερος τε καί αἴτιος μέσος τε καί αἴτιος ἄλλος · ἐπεί δέ οὖον συνεχής , ἵστημι εἰς ἄμεσος ὁ λῆψις ὁ ὁράω · εἰμί γάρ οἰκίον , τοῖχος · εἰμί δέ τοῖχος , θεμέλιος · εἰμί δέ θεμέλιος , λίθος καί πηλός · μεταξύ δέ ὁ ὁράω οὗτος οὐδείς . ἐπεί δέ ὁράω ἐν ὁ γίγνομαι κύκλος τις γένεσις εἰμί , ἐπί ὁ τοιοῦτος καί ὁ κύκλος δεῖξις χώρα ἔχω · πᾶς γάρ ἀλλήλων ἀντιστρέφω καί γίγνομαι αἴτιος τε καί αιτιατός , ὅς τε ἀκολουθία παραπλήσιος κάτωθεν τε καί ἄνωθεν ἄρχω , οἷος ἐπί παράδειγμα · βρέχω ὁ γῆ ἀνάγκη ἀτμίς γίγνομαι , οὗτος δέ γίγνομαι νέφος · οὗτος δέ γε - νέμω ἀνάγκη βρέχω ὁ γῆ · οὗτος δέ εἰμί ὁ ἐκ ἀρχή , ὥστε κύκλος περιέρχομαι · εἷς γάρ ὅστις εἰμί ἕτερος εἰμί , ἐκεῖνος ἄλλος , καί οὗτος ὁ πρῶτος . μάλιστα δέ ἐπί ὁ ἀίδιος τε καί ἀναγκαῖος Γίνος - Μένων ὁ τοιοῦτος εἰμί · ἐπί ἐκεῖνος γάρ ὁ κύκλος δεῖξις εἰμί ἀναγκαῖος ἐπί ὅς καί ὁ κίνησις κύκλος τε καί ἀναγκαῖος . ἐπί δέ ὁ ὡς ἐπί ὁ 20 πολύς γίγνομαι ἐπί εὐθύς ὁ συλλογισμός καί οὖον πανταχόθεν , ὡς εἴρω , ἀλλά ἀπό ὁ ὕστερος ἄρχω , ἐπί ὅς καί ὁ μέσος ὁ αὐτός φύσις , τουτέστιν ὡς ἐπί ὁ πολύς τε καί ἐνδέχομαι . ἀλλά ἐπανιτέον ὅθεν ἐκβαίνω . 13 . ἐπεί γάρ ὁ ὁρισμός οὐ οἷος τε ἀποδείκνυμι , εἰμί καί δῆλος γίγνομαι διά ἀπόδειξις , ἀνάγκη μέθοδος εὑρίσκω διά ὅς δύναμαι εὑρίσκω τε καί θηρεύω ὁ ὁρισμός . ὁ δή ἐν ὁ τίς εἰμί | ὑπάρχω καί ἐπί πλέω ὁ μέν οὕτως ἐπί πλέω ὑπάρχω ὥστε καί ἐπεκτείνω ἔξω ὁ γένος καί ὁ ὑπόκειμαι φύσις , ὁ δέ οὕτως ὥστε ἵστημι μέχρι ὁ γένος . οἷος ὁ τριάς ὑπάρχω μέν [ ἀριθμός καί ] ὁ εἰμί , ὑπάρχω δέ καί ὁ περισσός , ἀλλά ὁ μέν ὑπερτείνω ὁ ἀριθμός καί ὁ φύσις ἐκ ὅς ὁ τριάς · ὑπάρχω γάρ καί ἄλλος ὁ μή εἰμί ἀριθμός · ὁ δέ μέχρι ὁ φύσις ἵστημι οὗτος · ὑπάρχω μέν γάρ καί ὁ πεντάς καί ὁ ἑβδομάς καί ἐννεάς καί ὁ ἄλλος , ἀλλά οὐ ἐξέρχομαι γε ὁ ἀριθμός . ἐκλεκτέος δή ὁ τοιοῦτος ὁ ἐν ὁ τίς εἰμί κατηγορέω μέχρι τοσοῦτος ποιέω ἔκλεξις , ἠώς ἄν τοσοῦτος λαμβάνω πρῶτος , ὅς ἕκαστος μέν ἐπί πλέω ὑπάρχω , ἅπας δέ μή ἐπί πλέω . οἷος ὁ τριάς ὑπάρχω μέν ἀριθμός , ὑπάρχω δέ ὁ περισσός , ὑπάρχω δέ ὁ πρῶτος ἀμφοτέρως , καί ὡς μή μετρέω ἀριθμός καί ὡς μή σύγκειμαι ἐκ ἀριθμός · οὗτος τοίνυν εἰμί ὁ τριάς , ἀριθμός περισσός πρῶτος καί ὡδί πρῶτος · οὗτος δέ ἕκαστος ὁ μέν καί ὁ περισσός ὑπάρχω πᾶς , ὁ δέ καί ὁ δυάς , πᾶς δέ οὐδείς πλήν ὁ τριάς . ὅτι δέ ὁρισμός οὗτος ὁ λόγος ὁ τριάς , δῆλος εἰμί ἐκ ὅδε . κεῖμαι γάρ ἐγώ ὁ ὁρισμός ἐκ ἀνάγκη τε δήω ὑπάρχω καί μόνος ἐκεῖνος ὁ πρᾶγμα , ὅς βούλομαι εἰμί ὁρισμός . ὅτι μέν οὖν ἐκ ἀνάγκη ὑπάρχω , φανερός · πᾶς γάρ ἐν ὁ τίς εἰμί κατηγορέω · ὁ δέ οὗτος κατηγορέω καθόλου τε καί ἀναγκαῖος . ὅτι δέ καί μόνος , δεικτέος · εἰμί γάρ μή μόνος , δῆλος ὅτι ὡς γένος καί ἐπί πλέω . τίς οὖν ἄλλος ὅς μή τριάς εἰμί ; πᾶς οὖν ὁ τοιοῦτος | λόγος ὁρισμός εἰμί καί ὁ τίς εἰμί εἰμί σημαίνω . οὗτος καί ὁ ἄνθρωπος ἐκλέγω ὁρίζω ὁ ζῷον καί ὁ λογικός καί ὁ θνητός ἢ ὁ ζῷον καί ὁ πεζός καί ὁ δίπους . ἐπί μέν οὖν ὁ ἄτομος εἶδος οὗτος ὁ τρόπος ποιητέος . ἐπί δέ ὁ γένος ὁ εἰς εἶδος διαιρέω τοιόσδε χρηστέον μέθοδος . δεῖ λαμβάνω πρῶτος μέν ἐκεῖνος ὁ γένος ὁ ἄτομος εἶδος , οἷος ἀριθμός δυάς , τριάς ( οὗτος γάρ ἄτομος εἶδος εἰμί ἄν ἤ τις ἄλλος τοιοῦτος ) , καί γραμμή ὁ εὐθύς καί περιφερής καί κλάω , καί γωνία ὁ ὀξύς καί ἀμβλύς καί ὀρθός . εἶτα ἐπεί ἄτομος οὗτος εἰμί εἶδος , ληπτέος αὐτός ὁ ὁρισμός κατά ὁ ὑφηγέομαι μέθοδος καί ὅσος κοινός ἐν ὁ ἅπας ὁρισμός ἔνειμι , ἐκλεκτέος . οἷος τίς εὐθύς γραμμή ; μῆκος ἀπλατής ὅς ὁ μέσος ἐπιπροσθέω ὁ ἄκρος . τίς περιφερής γραμμή ; μῆκος ἀπλατής πρός ὅσπερ ἀπό εἷς σημεῖον πᾶς ὁ προσπίπτω εὐθύς Ἴσαι εἰμί ; τίς κλάω γραμμή ; μῆκος ἀπλατής τοιόσδε . ἐν δή πᾶς οὗτος ὁ ὁρισμός ὁ μῆκος ἀπλατής κοινός ἐν-ὑπάρχω · οὗτος οὖν ἔχω ἀνα - τρέχω αὖθις ἐπί ὁ γραμμή καί σκοπέω ἐν ποῖος κατηγορία , καί ἐπεί ἐν ποσός , οὗτος συνθετέον ὁ γένος ὅσος κοινός εὑρίσκω ἐν ὁ ὁ ἄτομος εἶδος ὁρισμός . καί εἰμί γραμμή ὁρισμός ποσός μῆκος ἀπλατής · εἰμί γάρ ἴδιος ὁ γένος ὅσος κοινός εἰμί ἐν ὁ ὁρισμός ὁ ὑπό αὐτός ἄτομος εἶδος · οὗτος γάρ λαμβάνω ὁ κοινός ὡς μή ὑπερπίπτω ὁ γένος · διότι δέ οὐ ὑπερβαίνω ὁ γένος , μόνος ὁ γένος ὑπάρχω · ὁ γάρ γένος ἐκ ὁ εἶδος σύγκειμαι , | καί ὥσπερ εἰμί ὁ γένος διά ὁ εἶδος , οὗτος καί ὅσος ὑπάρχω αὐτός , διά ὁ εἶδος ὑπάρχω . ἀρχή οὖν εἰμί ὁ ὁρισμός ὁ ὁ ἁπλόος εἶδος ὁρισμός . ἁπλόος δέ λέγω ὁ ἄτομος · ὁ γάρ ἀπολόω ἀρχή πανταχοῦ . ἐν ὅσος μέν οὖν αὐτός καί κοινός ὑπάρχω ὁ ἄτομος εἶδος ὁρισμός , οὗτος θηρεύω ὁ τρόπος ὁ ὁ γένος λόγος . ἐν ὅσος δέ μηδείς κοινός μηδέ αὐτός , οὐδέ εἄν ὑπό εἷς γένος εἰμί οὗτος ὁ ἄτομος εἶδος . οἷος ζητέω τίς εἰμί μεγαλοψυχία · λαμβάνω δή πρῶτος ὁ αἰσθητός οὗτος ὁ φύσις , ὁ κατά ἕκαστος μεγαλόψυχος , ὁ Ἀλκιβιάδης , ὁ Αἴας , ὁ Ἀχιλλεύς . τίς δή πᾶς οὗτος κοινός καί ὅμοιος ἔχω ; ὁ μή ἀνέχω ὑβρίζω · ὁ μέν γάρ πολεμέω , ὁ δέ μηνίω , ὁ δέ ἀποκτείνω ἑαυτοῦ . ἀλλά καί Διογενής μεγαλόψυχος καί Σωκράτης . ἆρα οὖν καί οὗτος διά ὁ μή ἀνέχω ὑβρίζω ; οὐδαμῶς , ἀλλά ὅτι κάτω - φρονέω ὁ ἐκ ὁ τυγχάνω . ἄλλος οὖν λόγος ἐκ ἐκεῖνος ὁ ἀνήρ εὑρίσκω μεγαλοψυχία , καί ἄλλος ἐκ οὗτος ἔξειμι · ἐκ ἐκεῖνος μέν ὁ χαλεπῶς ἔχω πρός ἀτιμία , ἐκ οὗτος δέ ὁ καταφρονητικός ἔχω ὁ τυγχάνω . οὗτος μέν οὖν ὁ ἄτομος εἶδος ἄγω εἄν ὁρισμός . πῶς δέ εἄν ἐκ οὗτος ὁ ὁ γένος ἐγώ θηρεύω ; ζητέω δή τίς κοινός ἐν ὁ χαλεπῶς ἔχω πρός ἀτιμία καί ἐν ὁ καταφρονητικός ἔχω ὁ τυγχάνω · εἰμί δέ οὐδείς . οὐδέ ἄρα γένος ὁ μεγαλοψυχία , ἀλλά εἶδος δύο χωρίζω , ὄνομα εἷς κοινωνέω μόνος , καθάπερ καί ὁ ἄλλος ὁμώνυμος · ἐκ δή ὁ εἴρω δῆλος εἰμί ὅτι πολύς ῥάιος εἰμί ὁ ἄτομος εἶδος ὁρίζω ἢ ὁ γένος . ὁ γάρ ὑπάρχω κοινός ὁ κατά ἕκαστος γνώριμος εἰμί ἢ ὁ ὁ εἶδος · συντίθημι δέ ἐκ μέν ὁ κατά ἕκαστος ὁ ὁ εἶδος ὁρισμός , ἐκ δέ ὁ εἶδος ὁ ὁ γένος . κακός δέ εἄν καί ὁμωνυμία διαλανθάνω κατά ὁ εἶδος ἢ ὁ γένος ἔνειμι , ὅτι ὁ μέν εἶδος αἰσθητός λέγω , οὗτος δέ λέγω εἰμί εἴτε ὁμώνυμος εἴτε μή , οἷος ὁ γράφω ἄνθρωπος καί ὁ ἔμψυχος , ὁ δέ ἐν ὁ γένεσις ὁμωνυμία κατά ὁ ἀναφορά ὁ ἐπί ὁ εἶδος γνωρίζω · ζῷον γάρ ὁμώνυμος ὁ γράφω , ὅτι καί ἄνθρωπος ὁμώνυμος ὁ γράφω . εἰμί δή οὗτος ἀληθής λέγω , ῥάιος εἰμί , ὡς ἔοικα , ἀπό ὁ εἶδος συντίθημι ἐξευρίσκω ὁ ὁρισμός ἢ ἀπό ὁ γένος διαιρέω . ἀλλά ὅμως πρός ὁ λαμβάνω ὁ καθόλου καί κατά ἑαυτοῦ κατηγορέω ὁ κατά ὁ διαφορά διαίρεσις ὁ γένος χρήσιμος , ἐπεί καί τάξις τις χράω πρός ὁ ἔκλεξις ὁ κατά ἑαυτοῦ · ὑπάρχω · ἀεί γάρ συντίθημι ὁ διαιρέω γένος ὁ διαφορά ὁ ὅλος γένος ποιέω , καί πάλιν ἐκεῖνος διαιρέω πρόειμι , ἠώς εἄν ποιέω ὁ ὁρισμός ἐκ δύο συμπληρόω , ὁ γένος καί ὁ τελευταῖος διαφορά · γένος δέ εἶπον , ὅτι πᾶς ὁ πρό ὁ τελευταῖος διαφορά μετά ὁ γένος συντίθημι εἷς γένος ποιέω ὁ ὅλος , εἷς μέν οὖον πάντως ὀνομάζω ὄνομα δύναμις δέ εἷς ἔχω γένος · ἐπί πλέω τε γάρ καί ἐν ὁ τίς εἰμί κατηγορέω . ὁ δέ τοιοῦτος τρόπος θαυμαστός πάνυ συμβάλλω πρός ὁ τάξις καί ὅς μηδείς παραλείπω ὁ ἐν ὁ τίς εἰμί ὑπάρχω · γάρ ἀεί ὁ μείζων διαφορά πρότερος τίθημι καί μή ὑπερβαίνω , ἐπεί μή οὗτος ὁ τρόπος ποιέω ὁ διαίρεσις διαιρέω εἄν πολλάκις ὁ γένος οὐ εἰς ὁ ὁ γένος διαφορά , οἷος ὁ ζῷον εἰς ὁλόπτερος καί σχιζόπτερος · οὖον γάρ εἰμί οὗτος ὁ ζῷον διαφορά , ἀλλά ὁ πτηνός ζῷον · ὁ δέ ζῷον ὁ πτηνός , ὁ πεζός , ὁ ἔνυδρος . εἰς οὗτος τοίνυν διαιρέω πρῶτος ὁ ζῷον ὁ διαφορά ὁράω λοιπός ὁ πτηνός ζῷον λαμβάνω ὡς εἷς γένος διαφορά , ὁ ὁλόπτερος καί σχιζόπτερος . πρῶτος τοίνυν ὁ γένος διαφορά εἰς ἅπας ἐμπίπτω ὁ γένος , ζῷον μέν εἰς ἅπας ζῷον , ὄρνις δέ εἰς ἅπας ὄρνις , ἰχθύς δέ εἰς ἅπας ἰχθύς . οὗτος γάρ βαδίζω σύ κατά ὁ τοιοῦτος ὁδός τε καί τάξις εἰμί γιγνώσκω ὅτι μηδείς παραλείπω · ἄλλως δέ ἀναγκαῖος καί παραλείπω καί μή οἶδα . Σπεύσιππος δέ οὖον καλῶς λέγω φάσκω ἀναγκαῖος εἰμί ὁ ὁρίζω πᾶς οἶδα · δεῖ μέν γάρ , φημί , γιγνώσκω ὁ διαφορά αὐτός πᾶς , ὅς ὁ ἄλλος διαφέρω , ἀδύνατος δέ οἶδα ὁ διαφορά ὁ πρός ἕκαστος μή οἶδα αὐτός ἕκαστος . πρῶτος μέν οὖν οὐ ἀναγκαῖος πᾶς οἶδα ὁ διαφορά · μυρίος γάρ καί ἀπό συμβεβηκός εἰμί , ὅς ἀλλήλων πολύς διαφέρω ὅμως ὑπό αὐτός εἶδος εἰμί , ὡς Σωκράτης Πλάτων καί Ξάνθος Καλλίας · ὁ τοιοῦτος γάρ οὖον ποιέω ἕτερος οὐσία οὐδέ ὁρισμός ἔπειτα ὁ διαιρέω ὁ γένος εἰς ὁ προσεχής καί ἀντίκειμαι διαφορά , οἷος ὁ ζῷον εἰς ὁ λογικός καί ὁ ἄλογος , καί γιγνώσκω ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἐκ ἀνάγκη ὑπό ἕτερος καί λαμβάνω ὁ λογικός οὐκέτι ἀναγκαῖος οἶδα | κατά ὅσος ὁ ἄλογος λέγω , ὁ ἕτερος διαφορά · αὐτάρκης γάρ πρός ὁ 93 λογικός γιγνώσκω ὅτι μή ὑπό ἐκεῖνος εἰμί ὁ ἄνθρωπος . καί πάλιν ὅταν ὁ λογικός ζῷον διαιρέω εἰς ὁ θνητός καί ἀθάνατος καί λαμβάνω ὅτι θνητός ὁ ἄνθρωπος , οὐ ἐξέτασις κατά πόσος ὁ ἀθάνατος . ὅταν δέ οὗτος βαδίζω ἐφαρμόζω ὁ λόγος ὁ εἶδος καί μηκέτι προσδέω διαφορά , ἔχω ὁ λόγος ὁ οὐσία . οὐδέ γάρ ἐκεῖνος εἰμί εἶπον , ὅτι ὁ πάντως ἐμπίπτω ὁ εἶδος εἰς ὁ ἕτερος ὁ ἀντίκειμαι διαφορά αἴτημα εἰμί μή συγχωρέω · εἰμί γάρ ὁ προσεχής ὁ γένος λαμβάνω καί οὕτως ἀντίκειμαι ὡς μηδείς μεταξύ εἰμί , ἀμήχανος μή πίπτω ὑπό εἷς οὗτος ὁ εἶδος . πρός δέ ὁ συντίθημι ὁ ὁρισμός διά ὁ διαίρεσις τρεῖς δεῖ στοχάζομαι οὗτος · πρῶτος μέν ὁ λαμβάνω ὁ κατηγορέω ἐν ὁ τίς εἰμί ( οὗτος δέ εἰμί ὁ γένος ) καί συντίθημι ὁ οὗτος ἀφορμή δέ λαμβάνω ἐκ ὁ τοπικός ὥσπερ ὅτι συμβαίνω ὅδε ὅδε , οὕτως καί ὅτι γένος ὅδε ὅδε κατασκευάζω καί ὅτι διαφορά οὐσιώδης . δύο δέ φροντιστέον ὁ τάσσω ὁ διαφορά ὁ δήω τρόπος · τάξις δέ οὕτως , ἐάν πρότερος ὁ μείζων λαμβάνω . ὁ δέ δή τρίτος μέχρι οὗτος προάγω ὁ διαίρεσις ὡς τελευτάω εἰς ἄτομος εἶδος ἢ ὅλως ἐφαρμόζω καί ἐξισάζω ὁ ὁριστός , ἔπειτα οὗτος θαρσέω κατασκευάζω ὅτι ὁρισμός ὁ τοιοῦτος λόγος , εἴπερ ἐν ὁ τίς εἰμί κατηγορέω καί ἐξισάζω . ἀείς δέ εἰμί πᾶς ὅρος καθόλου , καθάπερ δή καί πᾶς ἐπιστήμη καί πᾶς τέχνη ὁ καθόλου · ὁ γάρ ὑγιεινός ὁ ἰατρός οὖον ὅδε οἶδα ὁ ὀφθαλμός ἀλλά ἀπλόος ὁ εἶδος καί ἁπλόος ὁ ὀφθαλμός . ὥσπερ | δέ ἐπί ὁ ἀπόδειξις πρῶτος ἅπας ἀπαιτητέον ὁ συλλογιστικός προάγω , οὕτως ἐπί ὁ ὁρισμός ὁ σαφήνεια . ἀσάφεια δέ πολύς μέν καί ἄλλος αἴτιος , μάλιστα δέ ὁ μεταφορά , ὅς φυλακτέος ἐν ὁ ὁρισμός διά ὁ ἕλκω ἐπί πλείων . περί μέν οὖν ὁρισμός , πῶς γίγνομαι δῆλος διά ἀπόδειξις , καί πῶς δεῖ θηρεύω αὐτός , ἀρκέω τοσοῦτος . 14 . πρός δέ ὁ ἀπόδοσις ὁ διά τίς καί ὁ δύναμαι ὁ οὗτος ἐπιζητέω πρόβλημα ῥᾳδίως ἀπαντάω καί οὗτος παρασκευάζω ὁ διαίρεσις καί ὁ ἀνατομή ἔχω δεῖ πρόχειρος ὅσος ποιέω Ἀριστοτέλης · ὁ γάρ οἰκεῖος κατά ἕκαστος γένος δίδωμι ἀφορμή πρός ὁ ἀπόδοσις ὁ διά τίς . ὁ γάρ ὑπάρχω κοινός ἕκαστος γένος διά οὗτος θεωρέω , οἷος ὁ ζῷον · ὁ μέν γάρ ἔμψυχος καί αἰσθητικός ἐκ ὁ διαίρεσις · διαιρέω γάρ ὁ οὐσία εἰς ἔμψυχος καί ἄψυχος ὁ ζῷον εὑρίσκω ἐν ὁ ἔμψυχος , καί ὁ οὐσία ὁ ἔμψυχος εἰς ὁ αἰσθητικός τε καί μή ὁ ζῷον εὑρίσκω ἐν ὁ μοῖρα ὁ αἰσθητικός . ὁ δέ ὅτι πᾶς ζῷον ἐκ ὑγρός τις καί στερεός διά ὁ ἀνατομή λαμβάνω . πάλιν ἐπί ὁ προσεχής εἶδος ὁ ζῷον , οἷος ὁ ὄρνις ἢ ὁ ἰχθύς , αὐτός ποιητέος , ὁ κοινός καί πᾶς ὑπάρχω ἢ ὄρνις ἢ ἰχθῦς ὁ μέν ἐκ ὁ διαίρεσις ὁ ἀνωτέρω γένος λαμβάνω ὁ δέ ἐκ ὁ ἀνατομή . εἰμί γάρ οὗτος ἔχω πρόχειρον , ἐπί πολύς εὑρίσκω ὁ διά τίς · ὅσος γάρ πᾶς ὁ γένος ὑπάρχω , διά ὁ γένος ὑπάρχω ὁ εἶδος . διά τίς σχιζόπτερος ὁ ἀλεκτρυών ; διότι ὄρνεον . διά τίς | πνεύμων οὐ ἔχω ὁ γλάνις ; διότι ἰχθύς . ἄν μή γένος δέ εἰμί ὁ κοινός μηδέ ὀνομάζω εἷς ὄνομα , ἀλλά πάθος τίς κοινός πλείων ὑπάρχω ἐκ φύσις , οἷος ὁ κερατοφόρον , σκοπέω καί οὗτος δεῖ ὁ ἕπομαι , οἷος ὁ ἐχῖνος ἔχω , ὁ μή ἀμφώδων εἰμί ( οὗτος δέ ἐκ ὁ ἀνατομή ) , καί πάλιν τίσις ἕπω ὁ κερατοφόρον , οἷος βοῦς , ἔλαφος , πρόβατον · ἕκαστος γάρ οὗτος ὑπάρχω ὁ ἕπομαι ὁ κερατοφορέω διά μέσος οὗτος αὐτός . διά τίς βοῦς ἐχῖνος ἔχω ; ὅτι κερατοφόρον εἰμί . διά τίς ἔλαφος μακρόβιος ; ὅτι ἄχολος . ἀλλά ἐνταῦθα εἰμί μέσος ὅς ἐκ ἀνατομή λαμβάνω , οὖον ὁ ἕπω ὁ μέσος . συμβαίνω δέ ὁ μέν κατά πάθος κοινός ὁ ἕπομαι ἐκ ὁ ἀνατομή ἐξευρίσκω καί ἐκ ὁ διαίρεσις . εἰμί δέ τις κατά ἀναλογία κοινός , οἷος σήπιον καί ἄκανθα καί ὀστέον · καί αὐτός δέ ἐκλεκτέος εἰς ὁ περί ὁ πρόβλημα εὐπορία . 15 . ὁ δέ αὐτός πρόβλημα εἰμί ὁ ὁ αὐτός αἴτιος τε καί μέσος ἔχω , οἷος διά τίς ὁ λίθος ὁ Μαγνῆτις ἕλκω καί ὁ ἤλεκτρον καί ὁ σικυῖα ; πᾶς γάρ ὁ αὐτός μέσος τε καί αἴτιος , ὁ ἀντιπερίστασις , ὡς φημί Πλάτων . εἰμί δέ αὐτός ὁ μέσος ἢ εἶδος ἢ γένος · εἶδος μέν ὅς προερέω · ἀήρ γάρ ἀντιπερίστασις ἀπαντάω αἰτία · γένος δέ οἷος διά τίς ἠχώ ; καί διά τίς ἐν ὁ κάτοπτρον ἑαυτοῦ ὁράω ; καί διά τίς ἶρις ; πᾶς μέν γάρ διά ἀνάκλασις , ἀλλά ὅς μέν ἀήρ , ὅς δέ ὄψις , ὅς δέ φάος . ὥστε καί ὁ πρόβλημα ἀκολουθέω ὁ μέσος , καί ὁ μέν ὁ εἶδος ὁ αὐτός εἰμί , ὁ δέ ὁ γένος . εἰμί δέ καί κατά ἕτερος τρόπος ὁ αὐτός ἀλλήλων πρόβλημα , ὅταν θατέρου ὁ αἴτιος ἐξαρτάω εἰμί ὁ θατέρου αἴτιος καί τάσσω ὑπό ἐκεῖνος . οἷος διά τίς ὁ Νεῖλος φθίω ὁ μείς μᾶλλον ῥέω ; διότι χειμέριος φθίω ὁ μείς . καί εἰμί εἷς πρόβλημα οὗτος . διά τίς δέ φθίω χειμέριος ὁ μείς ; διότι ὁ σελήνη τηνικαῦτα ἀπος - λείπω [ ὁ φάος ] . καί δύο ἤδη πρόβλημα σχεδόν ὑπό εἷς μέσος εἰμί εἷς αἴτιος ὁ σύνοδος · ἀλλά ὁ μέν προσεχῶς αἴτιος , ὁ λείπω ὁ φάος , κατά δύο δέ λόγος ὁ γίγνομαι ὁ μείς χειμέριος , κτάομαι τρίτος δέ ὁ μᾶλλον ῥέω τηνικαῦτα ὁ ποταμός . 16 . περι δέ αἴτιος καί ὅς αἴτιος καί ὅδε ἄν τις ἀπορέω πρός ὁ εἴρω λέγω δέ αἴτιος μέν ὁ μέσος , ὅς αἴτιος δέ ὁ συμπέρασμα ) , εἰμί ὥσπερ ὅδε εἰμί ὁ μέσος ὅδε ἕπω ὁ συμπέρασμα , οὗτος καί ὅδε ὁ συμπέρασμα εἰμί ὅδε εἰμί ἐκ ἀνάγκη ὁ αἴτιος . εἰμί μέν γάρ οὕτως , ἀντιστρέφω τε ἀλλήλων καί κύκλος αὐτός δείκνυμι δυνατός , ὥσπερ ὅτι ἐκλείπω ὁ σελήνη διά ὁ ὁ γῆ ἐν μέσος εἰμί , οὕτως ὅτι ὁ γῆ ἐν μέσος εἰμί διά ὁ ὁ σελήνη ἐκλείπω . ἀλλά ἄτοπος ἐν ἀποδείκνυμι ὁ διά ἀλλήλων καί ἅμα . ἀλλά οὐδέ διά αἴτιος ἕτερος οὐδέ διά πρότερος ὁ ἐπίνοια · οὖον γάρ εἰμί αἴτιος ὁ ὁ γῆ ἐν μέσος εἰμί ὁ ὁ σελήνη ἐκλείπω , ἀλλά μέσος ὁ συλλογισμός καί ὁ συμπέρασμα ἴσως αἴτιος , ὁ πρᾶγμα δέ οὐδαμῶς . δῆλος δέ · οὖον γάρ ἐν ὁ ὁρισμός ὁ γῆ καί ὁ μέσος εἰμί ὁ ἔκλειψις ἐμφαίνω ὁ σελήνη , ἀλλά ἐν ὁ ὁρισμός ὁ ἔκλειψις ὁ ὁ γῆ ἐν μέσος εἰμί . εἰμί | δέ οὐ ἀντιστρέφω καί ὁ μέν αἰτιατός , ὅς συμπέρασμα , ὁ δέ οὐ αἰτιατός , ὁ μέσος τε καί πλείων μέσος ἐνδέχομαι εἰμί καί αἴτιος ὁ αὐτός συμπέρασμα . ἀλλά ἀδύνατος · καθόλου γάρ εἰμί ὁ τε αἴτιος καί ὅς αἴτιος , καί ἄμφω ὁμοίως ὑπάρχω ὀφείλω ὁ ὑπόκειμαι φύσις , ὅστις πρός ἄν εἰμί · οἷος εἰμί ὁ δένδρον αἴτιος ὁ φυλλορροέω ὁ πλατύφυλλος ἢ ὁ πήγνυμι ὁ ὄψ , ὅς τε ὁ φυλλορροέω , οὗτος καί ὁ πήγνυμι ὁ ὄψ , καί ὅς ὁ πήγνυμι ὁ ὄψ , οὗτος καί ὁ φυλλορροέω . οὐδείς δέ ἄτοπος , εἰμί ὁ τοιοῦτος αἴτιος εἷς καί ἀντιστρέφω πρός ὁ συμπέρασμα · οὖον γάρ ὁμοίως δείκνυμι διά ἀλλήλων , ἀλλά ὁ μέν ὡς συλλογισμός μόνος , ὁ δέ καί ὡς ἀπόδειξις ἤδη . 17 . Πλείω δέ αὐτός μέσος τε καί αἴτιος εἰμί οὐ οἷος τε , εἰμί μή ἄρα διά συμβεβηκός ὁ δεῖξις ἢ διά σημεῖον πρόειμι · οἷος διά τίς ὁ δένδρον φυλλορροέω ; διότι ῥυτιδόω ἢ διότι λευκαίνω · ἢ ὁ πῦρ καίω ; διότι ἄνθραξ ὑπολείπω ἢ διότι τέφρα . ἀλλά εἴρω πολλάκις ὅτι οὐδέ ἀπόδειξις ὁ τοιοῦτος οὐδέ αἴτιος ὁ πρᾶγμα ὁ τοιοῦτος , ἀλλά ὁ συμπέρασμα μόνος . ἐξοριστέον οὖν ἅπας μέν ὁ τοιοῦτος , μάλιστα δέ ὁ κατά συμβαίνω ὁ ἀπόδειξις · οὖον γάρ ὁ πρόβλημα περί ὁ κατά συμβαίνω ἐρωτάω · οὐδείς γάρ ζητέω , διά τίς ἀναδενδράς φυλλορροέω ὁ μέλας ἢ ὁ ἄμπελος ἢ ὁ πλάτανος ὁ ἀμφιλαφής τε καί ὑψηλός , ἀλλά διά τίς δένδρον φυλλορροέω . οὗτος δέ εἷς αἴτιος πᾶς ὁ δένδρον , καί μάλα εἰκότως · ὁ γάρ αἴτιος ὁ φυλλορροέω ὁρισμός εἰμί ὁ φυλλορροέω καί ὁ τίς εἰμί εἰμί , οἷος ὁ πήγνυμι ὁ ὄψ , καί ὁ ἔκλειψις ὁ ἀντίφραξις , καί εἰμί ἐν ὁ ἀπόδειξις ὅς μέν αἴτιος ὁ μείζων ἄκρος ὁ ἐν ὁ συμπέρασμα ὁράω , οἶς δέ αἴτιος ἐλαχύς , ὁ δέ αἴτιος ὁ μέσος . λόγος οὖν ὁ μείζων ἄκρος ὁ ἐν ὁ συμπέρασμα ὁ μέσος εἰμί καί πάντῃ ὅμοιος ἐκεῖνος · εἰμί μέν ὁμώνυμος , ὅμοιος ἐκεῖνος καί ὁ μέσος · εἰμί δέ ἀνάλογος , καί ὁ αἴτιος ὁ αὐτός τρόπος . περι δέ ὁ ἀντιστρέφω ἀλλήλων ὁ τε αἴτιος καί ὅς αἴτιος καί ὅς αἴτιος ὧδε ἔχω . λέγω δέ ὅς μέν αἴτιος ὁ ὑπόκειμαι , ὁ δένδρον ἢ ὁ συκέα , ὅς δέ αἴτιος ὁ φυλλορροέω , αἴτιος δέ ὁ πήγνυμι ὁ ὀπός ἢ ὅστις . ὁ μέν δή αἴτιος καί ὅς αἴτιος εἴρω ὅτι ἐκ ἀνάγκη πρός ἀλλήλων ἀντιστρέφω , εἴπερ οὕτως ἔχω πρός ἀλλήλων ὡς ὁριστός τε καί ὁρισμός . πρός δέ ὅς ὑπόκειμαι πῶς ; οὗτος γάρ διοριστέον . εἰμί δή τίς ὁ φύσις ὁ ὑπόκειμαι αἰσθητός τε καί κατά ἕκαστος λαμβάνω , οὐ ἀντιστρέφω , οἷος ἐπί ὁ φυλλορροέω εἰμί λαμβάνω ἄμπελος ἢ συκέα · ἐπί πλέω γάρ ἕκαστος Κῶς ὁ ἀποβάλλω ὁ φύλλον καί ὁ πήγνυμι ὁ ὄψ · εἰμί δέ πᾶς ὅσος φυλλορροέω , ἀντιστρέφω τε καί ἐξισόω . δεῖ δή ζητέω ὅς κοινός πᾶς ὑπάρχω ὁ φυλλορροέω , ὅπως ἐκεῖνος αὐτός περιλαμβάνω καί ἐπί ἐκεῖνος ζητέω ὁ διά τίς · οὗτος γάρ πρῶτος αἴτιος εἰμί ὁ μέσος καί πρός οὗτος αὐτός ἀντιστρέφω . εὑρίσκω δή ὁ πλατύφυλλος κοινός πᾶς ὁ φυλλορροέω ὑπάρχω · πρός οὗτος οὖν ἀντιστρέφω καί ὁ αἴτιος καί ὅς αἴτιος . γίγνομαι δέ ἐπί ὁ τοιοῦτος πρόβλημα τέσσαρες ὅρος , ὁ φυλλορροέω , ὁ πήγνυμι ὁ ὄψ , ὁ πλατύφυλλος , ὁ συκέα δύο μέν ἄκρος , δύο δέ μέσος · ἀλλά ὁ μέν ὁ ὑπόκειμαι προσεχής τε καί ἐπί πλέω , ὁ δέ ὁ κατηγορέω προσεχής τε καί ἀντιστρέφω . 18 . τις δή μᾶλλον αἴτιος εἴρω ἐπί ὅς πλείων ὁ μέσος ; ὁ ὁ προσεχής ἕκαστος · διά ἐκεῖνος γάρ αὐτός καί ὁ πρόσω ὑπάρχω , οἷος ὁ συκέα ὁ πλατύφυλλος μᾶλλον αἴτιος ὁ φυλλορροέω · διά οὗτος γάρ αὐτός καί ἕτερος αἴτιος ὑπάρχω , λέγω δή ὁ πήγνυμι ὁ ὄψ . ἀλλά πῶς ἐπί ἔνιοι πλείων φανερῶς ὁ αἴτιος ; ἔκλειψις γάρ καί ὁ ὁ γῆ ἐν μέσος εἰμί καί ὁ ὁ σελήνη . ἢ οὖον ὁ αὐτός , ἀλλά ὁ μέν ὁ ἥλιος , ὁ δέ ὁ σελήνη . ἀρά ἐν οὐδέ εἰμί πλείων ὁ αὐτός ὁρισμός ; ὁ ὁ μέν ὄνομα , οὐκέτι δέ καί ὁ πρᾶγμα ὁ αὐτός . περί μέν οὖν ἀπόδειξις εἴρω καί πῶς εἰμί καί πῶς γίγνομαι · εἴρω δέ ἅμα καί περί ἀποδεικτικός ἐπιστήμη · οὗτος γάρ ἔργον ἀπόδειξις . 19 . περι δέ ὁ ἀρχή ὁ ἀπόδειξις , πῶς τε γίγνομαι γνώριμος καί τίς ὁ γνωρίζω ἕξις , ἐντεῦθεν εἰμί δῆλος προαπορέω πρῶτος . ἀνάγκη γάρ ἤτοι γιγνώσκω ὁ πρῶτος ἀρχή ἢ μή γιγνώσκω · εἰμί δέ γιγνώσκω , ἤτοι διά ἀπόδειξις ἢ ἄλλος τρόπος , ἤτοι διά ἐπιστήμη ἢ διά ἕτερος δύναμις · πολύς γάρ Χωρὶς ἀπόδειξις ἐπίσταμαι , καθάπερ δή καί ὁ ὁρισμός . ὅτι μέν οὖν ἀναγκαῖος γιγνώσκω ὁ ἀρχή ὁ μέλλω γιγνώσκω ὁ ἐκ ἐκεῖνος , εἴρω πρότερος , καί ὅτι γε μή διά ἀπόδειξις οἷος τε . λείπω τοίνυν ἐπισκοπέω , πότερος ἐπιστήμη ὁ | ἄμεσος ἀρχή εἰμί ἢ ἕτερος τίς γένος δύναμις . ἀρχή δέ οὗτος ὁ θεωρία · ἆρα ἐκ ἀρχή ἔνειμι διαλανθάνω ἐγώ ἢ ὕστερος τελειόω ἐγγίγνομαι ; ὁ τε γάρ ἔνειμι διαλανθάνω ἀδύνατος · οὐδέ γάρ ἀπόδειξις ἔχω λανθάνω δυνατός , μῆτις γε δή γνῶσις ἀπόδειξις ἀκριβής · ὁ τε λαμβάνω μή ἔχω πρότερος οὐ εὐδιάθετος ὁ τίθημι πᾶς διδασκαλία καί μάθησις ἐκ προυπάρχω γίγνομαι γνῶσις · οὐδείς γάρ πρότερος ὁ ἀρχή . ἄλλως οὖν οὐ εἰμί διαφεύγω οὗτος ὁ ἀπορία , εἰμί μή τις εὑρίσκω δύναμις ὁ Ψυχή κατά ὅς οἷος τε γιγνώσκω μηδείς ἕτερος πρότερος αὐτός γιγνώσκω · οὗτος γάρ μόνος προσήκω ἄν ὁ λῆψις ὁ ἀρχή . φαίνω δέ οὗτος γε πᾶς ὑπάρχω ὁ ζῷον · ἔχω γάρ δύναμις συμφύω κριτικός , ὅς καλέω αἴσθησις . ἔνειμι δέ αἴσθησις ὁ μέν ὁ ζῷον ἐγγίγνομαι μονή ὁ αἴσθημα , καί φυλάσσω ἐπί πολύς οὗτος ὅς αἰσθάνομαι , ὁ δέ οὐ ἐγγίγνομαι , ὁ μέν ὅλως , ὥσπερ εὐλή καί μυῖα καί ἐμπίς , ὁ δέ ἀμυδρός καί ὀλίγος , οἷος ὄρνις τις φωνή καί ὁδός ὑποζύγιον . ὅσος μέν οὖν μή ἐμμένω ὁ αἴσθημα ἐν ὁ Ψυχή , οὗτος οὐ εἰμί γνῶσις ἔξω ὁ αἴσθησις . ὅσος δέ καί δίχα ὁ αἰσθητής δυνατός ὁ αἴσθημα ἔχω ἐν ὁ Ψυχή , οἷος καί ἀπέρχομαι Σωκράτης ὁ τύπος καί ὁ μορφή , οὗτος προσγίγνομαι καί ἕτερος γνῶσις , ὁ μνήμη , καί ὁ μέν ἀτελής ὥστε ἔχω ὁ τύπος μόνος ἐπί πολύς ὁ προλαμβάνω αἴσθησις , ὁ δέ ὥστε καί ὁ ὅμοιος συνάπτω δύναμαι καί ἐφαρμόζω · καί οὗτος ἤδη τέλειος τε καί λογικός , ἐν ὅς ὁ ὁ ὁμοιόω θεωρία τε καί διάκρισις . ἐκ μέν οὖν ὁ αἴσθησις ἐγγίγνομαι μνήμη , ὥσπερ λέγω , ἐκ δέ μνήμη πολλάκις ὁ αὐτός γίγνομαι ἐμπειρία · ὁ γάρ πολύς μνήμη ὁ ἀριθμός εἷς ἐμπειρία εἰμί . ὅτι μέν γάρ ὅδε εἰμί ἑλλέβορος ὁ καθαίρω , αἰσθάνομαι καί μνημονεύω · ἀλλά καί ὅτι ὅδε ἑλλέβορος ὁ πάλιν καθαίρω , αἰσθάνομαι αὖθις καί μνημονεύω , καί αὖθις γε ἕτερος καί πάλιν ἄλλος . πολύς δέ μνήμη ἐκ πολύς αἴσθησις γίγνομαι ἐμπειρία ἀθροίζω εἷς ὁ καθαίρω ὁ ἑλλέβορος · ὅς συναυξάνω τε καί προσλαμβάνω αἴσθησις ὅμοιος καί μνήμη πήγνυμι ἤδη ὁ καθόλου καί ἐμμένω ὁ Ψυχή , ὅτι πᾶς ἑλλέβορος καθαίρω . καί εἰμί ὁ καθόλου ὁ ὅμοιος καί αὐτός ἐν ὁ κατά ἕκαστος καί ὁ ἐν ὁ πολύς , καί οὗτος τέχνη ἀρχή καί ἐπιστήμη , τέχνη μέν , εἰμί περί ὁ ὑπό αὐτός γίγνομαι , ἐπιστήμη δέ , εἰμί περί ὁ ὑπό φύσις . οὔτε οὖν ἐκ ἀρχή ἐνυπάρχω ὁ ἀρχή ( τέλειος γάρ εἄν γίγνομαι ) , ἵημι ἀπό ἄλλος ἕξις ἐγγίγνομαι ὥστε ἐκ ἀνάγκη τίς πρόοιδα , ἀλλά ἀπό αἴσθησις καί μνήμη διεγείρω καί ἀθροίζω . οἷος γάρ ἐν μάχομαι τροπή γίγνομαι εἷς ἵστημι , 25 καί πάλιν ἕτερος ἵστημι , καί πάλιν ἄλλος καί ἤδη τοσοῦτος ὥστε παράταξις καί ἀρχή αὖθις μάχη γίγνομαι οὗτος μένω ἐν ὁ Ψυχή τύπος συναρμόζω καί ἄλλος καί αὖθις ἄλλος , καί τοσοῦτος ἤδη ὁ πλῆθος ὡς ἰσχυρός ὁ καθόλου γίγνομαι . ὁ ψυχή οὖν αἰτία τοιοῦτος ἔχω φύσις ὥστε ὁ 1 αἰσθητής παραρρέω ἐπιλαμβάνω ὁ ὅμοιος τύπος καί ἐναποτίθημι ὁ μνήμη , συλλέγω ὁ καθόλου ὁ ἐν ὁ κατά ἕκαστος ὅμοιος , ὅς καί αὐτός πως ὁ αἴσθησις συνεφάπτομαι . ὅταν γάρ Σωκράτης αἰσθάνομαι , συναντιλαμβάνομαι καί ἄνθρωπος , καί ὅταν ὅδε ὁ λευκός , συναισθάνομαι καί λευκός . οὖον γάρ ὡς αὐτός παντελῶς συναισθάνομαι Καλλίας τε καί ἄνθρωπος · οὐκέτι γάρ εἶπον ὅς ἄνθρωπος ἕτερος εἰμί μή Καλλίας · ὅταν ὁράω Σωκράτης , τότε ὁράω ἐν αὐτός καί ὁ πρός ὁ ἄλλος ὅμοιος καί κοινός . ὥστε τρόπος τις καί αἴσθησις ὁ καθόλου , ἀλλά οὐ οὕτως ὥστε αὐτός χωρίζω καί ἀφαιρέω καί κατά ἑαυτοῦ γιγνώσκω , ἀλλά συγχέω τε ὁ κατά ἕκαστος καί μᾶλλον εἰς ἐκεῖνος ἀποτρέπω . ἀλλά ἕτερος δύναμις εἰμί , ὅς ὁ αἴσθησις περί ὁ κατά μέρος ἐνεργέω ὁ εἷς ἐκ πολύς καί ὁ ἀδιάφορος ἐκ διάφορος καί αὐτός ἐκ ἕτερος συνάγω , οἷος σύ ἄνθρωπος ἐκ Καλλίας καί Ἀρίστων καί ὁ ζῷον ἐκ ἄνθρωπος καί λέων καί ὁ οὐσία ἐκ φυτός καί ζῷον · ἀνέρχομαι γάρ μέχρι εἄν εἰς εἷς παντελῶς ὁ πολύς ἀνάγω τε καί συνδέω . ὥστε ἐπαγωγή ὁ τρόπος ἔοικα ὁ σύστασις ὁ καθόλου καί ὁ γνῶσις , καθό λέγω ἐπαγωγή πᾶς ὁ ἐκ ὁ κατά μέρος ὁ καθόλου κεφαλαιόω λόγος . ἤδη δέ ὁ τοιοῦτος λόγος ὁ μέν λῆμμα τίθημι ὁ αἴσθησις · ἀρχή γάρ οὗτος καί αἰτία ὁ κατά μέρος ὑπόληψις · ὁ δέ καθόλου ἐπιφορά ὁ νόος ποιέω · οὗτος γάρ ἔργον ἤδη ὁ πολύς ἑνόω καί ὁ ἤπειρος , ὅσπερ φημί Πλάτων , πέρας συνδέω · καί γάρ διαιρετικός καί συνθετικός <καὶ> μεταβατικός τε καί ἄλλως πολύτροπος εὐκίνητος . εἰμί δέ οὐ ὑπό εἷς οὐδέ εὐθύς οὐδέ ἐν χρόνος ὀλίγος ὅς τε ὁ λῆμμα ὁ ἐπαγωγή οὗτος αἴσθησις καί ὁ ὁ καθόλου ἐπιφώνησις , ἀλλά πλείων χρόνος μεταξύ παρεμπίπτω ἀμφότερος ἀνάγκη . καί ὁ μέν λῆμμα εὐθύς ὁ πρῶτος ἐγώ ἄρχω αἴσθησις τίθημι , πόρρω δέ ἤδη προέρχομαι ὁ νόος ἐκ αὐτός ὁ καθόλου συμπεραίνω . διά τίς μέντοι διά μακρός ; ἐπεί διά χρόνος συναγείρω φύω ὁ καθόλου . λανθάνω δέ αὐτός ὁ τρόπος ἐπαγωγή τις εἰμί , καί παρά ὁ φύσις λαμβάνω ἀλλά οὖον παρά ἑαυτοῦ δοκέω εἄν ὁ ἔννοια ὁ ἤπειρος . ὅτι δέ νόος εἰμί ὁ ὁ καθόλου καί ἄμεσος πρότασις ἐγκατασκευάζω καί οὐδείς <ἄλλη> δύναμις , δῆλος ἐντεῦθεν · ὁ γάρ περί ὁ διάνοια ἕξις ὁ μέν οὐ ἀεί ἀληθεύω , ὁ δέ ἀεί · οὐ ἀεί μέν δόξα καί λογισμός , ἄμφω μέν εἰμί περί ὁ ἄλλοτε ἄλλως ἔχω , ἀλλά ὁ μέν εἰς αὐτός ὁ θεωρία ἀποτελευτάω πολλάκις , ὁ δέ εἰς πρᾶξις ἀποτείνω ὁ σύνολον · ὅς δέ ἀεί δύναμις ἀληθεύω , ἐπιστήμη εἰμί καί νόος · καί οὐ εἰμί ἐπιστήμη ὁ ἀρχή · διά ἀπόδειξις γάρ ὅς γε ἀκριβῶς ἐπιστήμη · λείπω δῆλος ὅτι νόος εἰμί ὁ γνωρίζω ὁ ἀρχή . καί γάρ δή προσήκω μέν ἀεί ὁ ἀρχή ἀκριβής γιγνώσκω ὁ μετά ὁ ἀρχή · μόνος δέ νόος ἀκριβής ἐπιστήμη . νόος οὖν ὁ ληπτικός ὁ ἀρχή , νόος δέ ὁ πρῶτος καί ὑπό ὁ φύσις ἐγκατασκευάζω ὁ λογικός ζῷον . δύναμις δέ οὗτος εἰμί εἰμί ἁπλόος καί ὥσπερ ἄλογος τις καί ἄκριτος ὁ Ψυχή ὄψις , κατά | ὅς ἐκ ἀρχή εἰμί φύσις λογικός ζῷον ὁ ἄνθρωπος . οὗτος δέ ὁ νόος καί προέρχομαι ἐγώ συναυξάνω ἀεί καί συνεπιδίδωμι , ὁ μέν πρῶτος εἰς ὁ ἁπλόος , ὅσπερ ὅρος ὀνομάζω , καί ὁ ἀσύνθετος καί απλός ὁ λόγος στοιχεῖον θέσις καί ὁ ἁπλόος ἀντίληψις · ἄνθρωπος γάρ ἢ λευκός ἄρχω καί λέγω πρῶτος ὁ παιδίον καί νοέω , ἐπειδάν ἐγκατασκευάζω λόγος αὐτός · προβαίνω δέ ἤδη καί ὁ συντίθημι οὗτος ὁ ἁπλόος δύναμις προσλαμβάνω καί τίς ἄνθρωπος εἰμί ἤδη διανοέομαι . ἐπειδάν δέ πλείων ἰσχύς λαμβάνω , καί πρός ὁ ὁ καθόλου σύστασις καί νόησις δυνατός γίγνομαι , ἠώς ἄν ὁ λογικός ἕξις , κατά ὅς ἤδη λογικός γίγνομαι , συνίστημι πάσχω τίς ὁ Ψυχή προσόμοιος ὁ σῶμα · καί γάρ οὗτος ἄρχω μέν τελειόω πρῶτος μέν ἰσχύς λαμβάνω πρός αὐτός ὁ διανάστασις καί ὁ διά ἑαυτοῦ χαμόθεν ὄρθωσις , εἶτα ὕστερος καί πρόειμι εἰς ὁ πρόσθεν ἐπί μικρός , καί οὕτως ἀεί τελειόω εἰς περίπατος τε καί δρόμος καί ὁ πρός οὗτος ῥώμη προέρχομαι . οὗτος δή καί ὁ νόος ὁ μέν πρῶτος ὀνομάζω δύναμαι μόνος καί ὁ ὑπό ὁ ὄνομα νοέω πρᾶγμα , ἑξῆς δέ καί συντίθημι καί διανοέομαι , εἶτα ὁ τελευταῖος καθόλου τις κρίμα βεβαιόω ἐν ἑαυτοῦ ἀποτίθημι . νόος οὖν ἀρχή ἐπιστήμη , καί ὁ μέν ἀρχή ὁ ἀρχή γνῶσις , ὁ δέ πᾶς ἐπιστήμη ὁ πᾶς ἐπιστητός · ὡς γάρ ὁ ἀρχή πρός ὁ ἀρχή , οὕτως ὁ πᾶς πρός πᾶς .