tatianus.oratio-ad-graecos 15
Καὶ χρὴ λοιπὸν ἡμᾶς ὅπερ ἔχοντες ἀπολωλέκαμεν τοῦτο νῦν ἀναζητεῖν , ζευγνῦναί τε τὴν ψυχὴν τῷ πνεύματι τῷ ἁγίῳ καὶ τὴν κατὰ θεὸν συζυγίαν πραγματεύεσθαι . Ψυχὴ μὲν οὖν ἡ τῶν ἀνθρώπων πολυμερής ἐστι καὶ οὐ μονομερής · συνθετὴ γάρ ἐστιν , ὡς εἶναι φανερὰν αὐτὴν διὰ σώματος · οὔτε γὰρ ἂν αὐτὴ φανείη ποτὲ χωρὶς σώματος , οὔτε ἀνίσταται ἡ σὰρξ χωρὶς ψυχῆς . Ἔστι γὰρ ἄνθρωπος οὐχ , ὥσπερ οἱ κορακόφωνοι δογματίζουσιν , ζῶον λογικόν , νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν · δειχθήσεται γὰρ κατ᾿ αὐτοὺς καὶ τὰ ἄλογα νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικά . Μόνος δὲ ἄνθρωπος εἰκὼν καὶ ὁμοίωσις τοῦ θεοῦ · λέγω δὲ ἄνθρωπον οὐχὶ τὸν ὅμοια τοῖς ζώοις πράττοντα , ἀλλὰ τὸν πόῤῥω μὲν ἀνθρωπότητος πρὸς αὐτὸν δὲ τὸν θεὸν κεχωρηκότα . Καὶ περὶ μὲν τούτου ἐν τῷ περὶ ζώων ἀκριβέστερον ἡμῖν συντέτακται . Τὸ δὲ νῦν συνέχον ῥητέον ποταπή τίς ἐστιν ἡ κατὰ θεὸν εἰκὼν καὶ ὁμοίωσις . Τὸ μὲν ἀσύγκριτον οὐδέν ἐστιν ἕτερον ἢ αὐτὸ τὸ ὄν · τὸ δὲ συγκρινόμενον οὔτι ἕτερον ἢ αὐτὸ τὸ παρόμοιον . Ἄσαρκος μὲν οὖν ὁ τέλειος θεός , ἄνθρωπος δὲ σάρξ · δεσμὸς δὲ τῆς σαρκὸς ψυχή , σχετικὴ δὲ τῆς ψυχῆς ἡ σάρξ . Τὸ δὲ τοιοῦτον τῆς συστάσεως εἶδος εἰ μὲν ὡς ναὸς ᾖ , κατοικεῖν ἐν αὐτῷ βούλεται θεὸς διὰ τοῦ πρεσβεύοντος πνεύματος · τοιούτου δὲ μὴ ὄντος τοῦ σκηνώματος , προὔχει τῶν θηρίων ὁ ἄνθρωπος κατὰ τὴν ἔναρθρον φωνὴν μόνον , τὰ δὲ λοιπὰ τῆς αὐτῆς ἐκείνοις διαίτης ἐστίν , οὐκ ὢν ὁμοίωσις τοῦ θεοῦ . Δαίμονες δὲ πάντες σαρκίον μὲν οὐ κέκτηνται , πνευματικὴ δέ ἐστιν αὐτοῖς ἡ σύμπηξις , ὡς πυρός , ὡς ἀέρος . Μόνοις δὲ τοῖς πνεύματι θεοῦ φρουρουμένοις εὐσύνοπτα καὶ τὰ τῶν δαιμόνων ἐστὶ σώματα , τοῖς λοιποῖς δὲ οὐδαμοῦ , λέγω δὲ τοῖς ψυχικοῖς . Τὸ γὰρ ἔλαττον κατάληψιν οὐχ ἰσχύει ποιεῖσθαι τοῦ κρείττονος . Διὰ τοῦτο γοῦν ἡ τῶν δαιμόνων ὑπόστασις οὐκ ἔχει μετανοίας τόπον . Τῆς γὰρ ὕλης καὶ τῆς πονηρίας εἰσὶν ἀπαυγάσματα . Ὕλη δὲ τῆς ψυχῆς κατεξουσιάζειν ἠθέλησεν · καὶ κατὰ τὸ αὐτεξούσιον οἱ μὲν θανάτου νόμους τοῖς ἀνθρώποις παραδεδώκασιν · οἱ δὲ ἄνθρωποι μετὰ τὴν τῆς ἀθανασίας ἀποβολὴν θανάτῳ τῷ διὰ πίστεως τὸν θάνατον νενικήκασι , καὶ διὰ μετανοίας κλῆσις αὐτοῖς δεδώρηται κατὰ τὸν εἰπόντα λόγον · Ἐπειδὴ βραχύ τι παρὰ ἀγγέλους ἠλαττώθησαν . Δυνατὸν δὲ παντὶ τῷ νενικημένῳ πάλιν νικᾶν , τοῦ θανάτου τὴν σύστασιν παραιτουμένῳ . Τίς δέ ἐστιν αὕτη , εὐσύνοπτον ἔσται τοῖς βουλομένοις ἀνθρώποις τὸ ἀθάνατον .
Lemmas: καί χρή λοιπός ἐγώ ὅς ἔχω ἀπόλλυμι οὗτος νῦν ἀναζητέω , ζεύγνυμι τε ὁ ψυχή ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος καί ὁ κατά θεός συζυγία πραγματεύομαι . ψυχή μέν οὖν ὁ ὁ ἄνθρωπος πολυμερής εἰμί καί οὐ μονομερής · σύνθετος γάρ εἰμί , ὡς εἰμί φανερός αὐτός διά σῶμα · οὔτε γάρ ἄν αὐτός φαίνω ποτέ χωρίς σῶμα , οὔτε ἀνίστημι ὁ σάρξ χωρίς ψυχή . εἰμί γάρ ἄνθρωπος οὐ , ὥσπερ ὁ κορακόφωνος δογματίζω , ζῷον λογικός , νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός · δείκνυμι γάρ κατά αὐτός καί ὁ ἄλογος νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός . μόνος δέ ἄνθρωπος εἰκών καί ὁμοίωσις ὁ θεός · λέγω δέ ἄνθρωπος οὐ ὁ ὅμοιος ὁ ζῷον πράσσω , ἀλλά ὁ πρόσω μέν ἀνθρωπότης πρός αὐτός δέ ὁ θεός χωρέω . καί περί μέν οὗτος ἐν ὁ περί ζῷον ἀκριβής ἐγώ συντάσσω . ὁ δέ νῦν συνέχω λέγω ποδαπός τίς εἰμί ὁ κατά θεός εἰκών καί ὁμοίωσις . ὁ μέν ἀσύγκριτος οὐδείς εἰμί ἕτερος ἤ αὐτός ὁ εἰμί · ὁ δέ συγκρίνω οὔτι ἕτερος ἤ αὐτός ὁ παρόμοιος . ἄσαρκος μέν οὖν ὁ τέλειος θεός , ἄνθρωπος δέ σάρξ · δεσμός δέ ὁ σάρξ ψυχή , σχετικός δέ ὁ ψυχή ὁ σάρξ . ὁ δέ τοιοῦτος ὁ σύστασις εἶδος εἰ μέν ὡς ναός εἰμί , κατοικέω ἐν αὐτός βούλομαι θεός διά ὁ πρεσβεύω πνεῦμα · τοιοῦτος δέ μή εἰμί ὁ σκήνωμα , προυσσω ὁ θηρίον ὁ ἄνθρωπος κατά ὁ ἔναρθρος φωνή μόνος , ὁ δέ λοιπός ὁ αὐτός ἐκεῖνος δίαιτα εἰμί , οὐ εἰμί ὁμοίωσις ὁ θεός . δαίμων δέ πᾶς σαρκίον μέν οὐ κτάομαι , πνευματικός δέ εἰμί αὐτός ὁ σύμπηξις , ὡς πῦρ , ὡς ἀήρ . μόνος δέ ὁ πνεῦμα θεός φρουρέω εὐσύνοπτος καί ὁ ὁ δαίμων εἰμί σῶμα , ὁ λοιπός δέ οὐδαμοῦ , λέγω δέ ὁ ψυχικός . ὁ γάρ ἐλαχύς κατάληψις οὐ ἰσχύω ποιέω ὁ κρατύς . διά οὗτος γοῦν ὁ ὁ δαίμων ὑπόστασις οὐ ἔχω μετάνοια τόπος . ὁ γάρ ὕλη καί ὁ πονηρία εἰμί ἀπαύγασμα . ὕλη δέ ὁ ψυχή κατεξουσιάζω ἐθέλω · καί κατά ὁ αὐτεξούσιος ὁ μέν θάνατος νόμος ὁ ἄνθρωπος παραδίδωμι · ὁ δέ ἄνθρωπος μετά ὁ ὁ ἀθανασία ἀποβολή θάνατος ὁ διά πίστις ὁ θάνατος νικάω , καί διά μετάνοια κλῆσις αὐτός δωρέω κατά ὁ λέγω λόγος · ἐπειδή βραχύς τις παρά ἄγγελος ἐλασσόω . δυνατός δέ πᾶς ὁ νικάω πάλιν νικάω , ὁ θάνατος ὁ σύστασις παραιτέομαι . τίς δέ εἰμί οὗτος , εὐσύνοπτος εἰμί ὁ βούλομαι ἄνθρωπος ὁ ἀθάνατος .