suda.lexicon 1.A.1121
1121 Ἀλέξανδροϲ , ὁ Φιλίππου καὶ Ὀλυμπιάδοϲ , βαϲιλεύϲαϲ Μακεδόνων ἀπὸ ἐνιαυτῶν ιη΄ , τελευτήϲαϲ δὲ ἐτῶν λγ΄ . οὗτοϲ ἦν τό τε ϲῶμα κάλλιϲτοϲ καὶ φιλοπονώτατοϲ καὶ ὀξύτατοϲ , τὴν γνώμην ἀνδρειότατοϲ καὶ φιλοτιμότατοϲ καὶ φιλοκινδυνότατοϲ καὶ τοῦ θείου ἐπιμελέϲτατοϲ , ἡδονῶν τε τῶν μὲν τοῦ ϲώματοϲ ἐγκρατέϲτατοϲ , τῶν δὲ τῆϲ γνώμηϲ ἐπαινουμένων ἁπλούϲτατοϲ · ξυνιδεῖν δὲ τὸ δέον , ἔτι ἐν τῷ ἀφανεῖ ὄν , δεινότατοϲ καὶ ἐκ τῶν φαινομένων τὸ εἰκὸϲ ξυμβαλεῖν ἐπιτυχέϲτατοϲ καὶ τάξαι ϲτρατιὰν καὶ ὁπλίϲαι δαημονέϲτατοϲ . καὶ πρὸϲ πᾶν καλὸν ἐπιτηδειότατοϲ . πρὸϲ τούτοιϲ ἦν ἐπιεικὴϲ καὶ θεοϲεβήϲ . ὀργιϲθεὶϲ γάρ ποτε Θηβαίοιϲ ἐπὶ τοϲοῦτον , ὥϲτε τοὺϲ μὲν οἰκήτοραϲ ἐξανδραποδίϲαϲθαι , τὴν δὲ πόλιν ἐϲ ἔδαφοϲ καταϲκάψαι , τῆϲ γε πρὸϲ τοὺϲ θεοὺϲ εὐϲεβείαϲ οὐκ ὠλιγώρηϲε περὶ τὴν κατάληψιν τῆϲ πόλεωϲ · ἀλλὰ πλείϲτην ἐποιήϲατο πρόνοιαν ὑπὲρ τοῦ μὴ δ᾿ ἀκούϲιον ἁμάρτημα γενέϲθαι περὶ τὰ ἱερὰ καὶ καθόλου τὰ τεμένη . ὅτι τὸ μεγαλήγορον τοῦ Ἀλεξάνδρου οὐχ ὑπέρογκον μᾶλλόν τι ἢ εὐθαρϲὲϲ ἐν τοῖϲ κινδύνοιϲ ἐφαίνετο . Ῥωξάνηϲ δὲ ἠράϲθη ὁ Ἀλέξανδροϲ τῆϲ Ὀξυάρτου τοῦ Βακτριανοῦ , ἣν δὴ καλλίϲτην τῶν Ἀϲιανῶν γυναικῶν λέγουϲιν ὀφθῆναι οἱ ξὺν Ἀλεξάνδρῳ ϲτρατεύϲαντεϲ μετά γε τὴν Δαρείου γυναῖκα . καὶ ταύτην ἰδόντα Ἀλέξανδρον εἰϲ ἔρωτα ἐλθεῖν αὐτῆϲ · ἐραϲθέντα δὲ οὐκ ἐθελῆϲαι ὑβρίϲαι καθάπερ αἰχμάλωτον , ἀλλὰ γῆμαι γὰρ οὐκ ἀπαξιῶϲαι . καὶ τοῦτο ἐγὼ Ἀλεξάνδρου ἐπαινῶ μᾶλλόν τι ἢ μέμφομαι . καίτοι τῆϲ γε Δαρείου γυναικόϲ , ἣ καλλίϲτη δὴ ἐλέγετο τῶν ἐν τῇ Ἀϲίᾳ γυναικῶν , ἢ οὐκ ἦλθεν ἐϲ ἐπιθυμίαν ἢ καρτερὸϲ αὑτοῦ ἐγένετο , νέοϲ τε ὢν καὶ τὰ μάλιϲτα ἐν ἀκμῇ τῆϲ εὐτυχίαϲ , ὁπότε ὑβρίζουϲιν ἄνθρωποι . ὁ δὲ κατῃδέϲθη τε καὶ ἐφείϲατο ϲωφροϲύνῃ τε πολλῇ διαχρώμενοϲ , καὶ δόξηϲ ἅμα ἀγαθῆϲ οὐκ ἀτόπῳ ἐφέϲει . καὶ τοίνυν καὶ λόγοϲ κατέχει , ἀποδράντα ἐλθεῖν παρὰ Δαρεῖον τὸν εὐνοῦχον τὸν φύλακα αὐτῷ τῆϲ γυναικόϲ . καὶ τοῦτον ὡϲ εἶδεν ὁ Δαρεῖοϲ , πρῶτα μὲν πυθέϲθαι , εἰ ζῶϲιν αὐτῷ αἱ παῖδεϲ καὶ οἱ υἱοὶ καὶ ἡ γυνὴ καὶ ἡ μήτηρ . ὡϲ δὲ ζώϲαϲ τε ἐπύθετο , καὶ βαϲίλιϲϲαι ὅτι καλοῦνται , καὶ περὶ τῆϲ θεραπείαϲ , καὶ ὡϲ ϲωφρονεῖ ἡ γυνὴ αὐτοῦ · ἐπὶ τούτοιϲ ἀνατεῖναι τὸν Δαρεῖον ἐϲ τὸν οὐρανὸν τὰϲ χεῖραϲ καὶ εὔξαϲθαι ὧδε · ἀλλ᾿ ὦ Ζεῦ βαϲιλεῦ , ὅτῳ ἐπιτέτραπται τὰ βαϲιλέων πράγματα νέμειν ἐν ἀνθρώποιϲ , ϲὺ νῦν μάλιϲτα μὲν ἐμοὶ φύλαξον Περϲῶν τε καὶ Μήδων τὴν ἀρχήν , ὥϲπερ οὖν καὶ ἔδωκαϲ · εἰ δὲ δὴ ἐγὼ οὐκ ἔτι ϲοι βαϲιλεὺϲ τῆϲ Ἀϲίαϲ , ϲὺ δὲ μηδενὶ ἄλλῳ ὅτι μὴ Ἀλεξάνδρῳ παραδοῦναι τὸ ἐμὸν κράτοϲ . οὕτωϲ οὐδὲ πρὸϲ τῶν πολεμίων ἄρα ἀμελεῖται ὅϲα ϲώφρονα ἔργα . οὕτω φηϲὶν Ἀρριανόϲ . Νέαρχοϲ δέ φηϲιν , ὅτι χαλεποὶ αὐτῷ τῶν φίλων ἐγένοντο , ὅϲοι ἐκόμιζον αὐτὸν ἀρρωϲτοῦντα , ὅτι αὐτὸϲ πρὸ τῆϲ ϲτρατιᾶϲ κινδυνεύοι · οὐ γὰρ ϲτρατηγοῦ ταῦτα , ἀλλὰ ϲτρατιώτου εἶναι . καί μοι δοκεῖ ἄχθεϲθαι Ἀλέξανδροϲ τοῖϲδε τοῖϲ λόγοιϲ , ὅτι ἀληθεῖϲ τε ὄνταϲ ἐγίνωϲκε καὶ αὑτὸν ὑπαίτιον τῇ ἐπιτιμήϲει . καὶ ὅμωϲ ὑπὸ μένουϲ τε τοῦ ἐν ταῖϲ μάχαιϲ καὶ τοῦ ἔρωτοϲ τῆϲ δόξηϲ , καθάπερ οἱ ἄλληϲ τινὸϲ ἡδονῆϲ ἐξηττώμενοι , οὐ καρτερὸϲ ἦν ἀπέχεϲθαι τῶν κινδύνων . ὅτι Ἀλέξανδροϲ ὁ Μακεδὼν θαυμαϲτὸν βίον ἐβίωϲε πίϲτιν δὲ τοῖϲ εἰρημένοιϲ ἐχέγγυον ἡ τῶν ἀγώνων παρέϲχε πρᾶξιϲ . οὐδὲ γάρ ἐϲτιν εὑρεῖν ἐν παντὶ τῷ τοῦ κόϲμου κύκλῳ ἕνα ἄνδρα , τοϲούτοιϲ κατορθώμαϲι πλεονεκτοῦντα . τοῖϲ τε γὰρ ἀρίϲτοιϲ ϲυμφοιτήϲαϲ ἀνδράϲιν , εἴϲ τε λόγουϲ οὐ μείων τῶν εἰϲ ἄκρον ἐπαινουμένων εὑρέθη · πρόϲ τε τὰ πολέμια διελθών , θαυμαϲτὰ μᾶλλον ἢ πειθοῦϲ ἄξια διεπράξατο . καὶ πρὸϲ Δαρεῖον τὸν Περϲῶν βαϲιλέα ϲυνάψαϲ πόλεμον , τοῦτον κατακράτοϲ νικᾷ . κἀκεῖνοϲ αἰτεῖται εἰϲ διαλλαγὰϲ ἐλθεῖν , καὶ δοῦναι αὐτῷ καὶ τὴν θυγατέρα Ῥωξάνην πρὸϲ γάμου κοινωνίαν . ὁ αὐτὸϲ πάντα τὰ ἔθνη καταϲτρεψάμενοϲ διεφθάρη τὸν νοῦν καὶ πρὸϲ τὰϲ τοῦ ϲώματοϲ ἡδονὰϲ διωλίϲθηϲε , Περϲικήν τε ϲτολὴν ἐνδυϲάμενοϲ , μυρίοιϲ δὲ νέοιϲ δορυφορούμενοϲ , τ΄ τε παλλακαῖϲ χρώμενοϲ , ὡϲ τὴν Μακεδονικὴν πᾶϲαν τῶν βαϲιλέων ϲυνήθειαν εἰϲ Πέρϲαϲ μεταρυθμίϲαι , καὶ τῶν ἰδίων τινὰϲ διαβληθένταϲ ἀνελεῖν . ὕϲτερον δὲ εἰϲ Ἰνδίαν ἀφικόμενοϲ ὑπὸ Κανδάκηϲ τῆϲ βαϲιλίϲϲηϲ ϲυνελήφθη ἐν ἰδιώτου ϲχήματι . καὶ εἶπεν αὐτῷ , Ἀλέξανδρε βαϲιλεῦ , τὸν κόϲμον παρέλαβεϲ καὶ ὑπὸ γυναικὸϲ ϲυνεϲχέθηϲ ; καὶ εἰρήνην πρὸϲ αὐτὴν ἐποιήϲατο καὶ τὴν χώραν αὐτῆϲ ἀβλαβῆ διεφύλαξεν . ὅτι ὁ αὐτὸϲ ἀνδράϲιν ἐνέτυχεν ὑπὸ Περϲῶν πάλαι ἐν Ἐλλάδι ληφθεῖϲιν , ἠκρωτηριαϲμένοιϲ τὰϲ χεῖραϲ , οὓϲ μεγάλαιϲ δωρεαῖϲ ἐφιλοφρονήϲατο καὶ παρεμυθήϲατο . εἰϲ δὲ τὴν λίμνην τὴν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἀφικόμενοϲ τὸ διάδημα ἀπέβαλεν , ὄμβρου πολλοῦ καταρραγέντοϲ καὶ μόλιϲ ἐπὶ τὴν γῆν διενήξατο . καὶ ὑπὸ Καϲάνδρου τοῦ ἰδίου ϲτρατηγοῦ φάρμακον δεξάμενοϲ ἐϲπαράχθη · καὶ οὕτωϲ ἐπὶ τοϲούτοιϲ κατορθώμαϲι τὸν βίον μετήλλαξεν .
Lemmas: 1121 Ἀλέξανδρος , ὁ Φίλιππος καί Ὀλυμπιάς , βασιλεύω Μακεδών ἀπό ἐνιαυτός ιη΄ , τελευτάω δέ ἔτος λγ΄ . οὗτος εἰμί ὁ τε σῶμα καλός καί φιλόπονος καί ὀξύς , ὁ γνώμη ἀνδρεῖος καί φιλότιμος καί φιλοκίνδυνος καί ὁ θεῖον ἐπιμελής , ἡδονή τε ὁ μέν ὁ σῶμα ἐγκρατής , ὁ δέ ὁ γνώμη ἐπαινέω ἁπλόος · συνοράω δέ ὁ δήω , ἔτι ἐν ὁ ἀφανής εἰμί , δεινός καί ἐκ ὁ φαίνω ὁ εἰκός συμβάλλω ἐπιτυχής καί τάσσω στρατία καί ὁπλίζω δαήμων . καί πρός πᾶς καλός ἐπιτήδειος . πρός οὗτος εἰμί ἐπιεικής καί θεοσεβής . ὀργίζω γάρ ποτός Θηβαῖος ἐπί τοσοῦτος , ὥστε ὁ μέν οἰκήτωρ ἐξανδραποδίζομαι , ὁ δέ πόλις εἰς ἔδαφος κατασκάπτω , ὁ γε πρός ὁ θεός εὐσέβεια οὐ ὀλιγωρέω περί ὁ κατάληψις ὁ πόλις · ἀλλά πλεῖστος ποιέω πρόνοια ὑπέρ ὁ μή δέ ἀεκούσιος ἁμάρτημα γίγνομαι περί ὁ ἱερόv καί καθόλου ὁ τέμενος . ὅτι ὁ μεγαλήγορος ὁ Ἀλέξανδρος οὐ ὑπέρογκος μάλα τίς ἢ εὐθαρσής ἐν ὁ κίνδυνος φαίνω . Ῥωξάνης δέ ἔραμαι ὁ Ἀλέξανδρος ὁ Ὀξυάρτης ὁ Βακτριανός , ὅς δή καλός ὁ Ἀσιανός γυνή λέγω ὁράω ὁ ξὺν Ἀλέξανδρος στρατεύω μετά γε ὁ Δαρεῖος γυνή . καί οὗτος ὁράω Ἀλέξανδρος εἰς Ἔρως ἔρχομαι αὐτός · ἔραμαι δέ οὐ ἐθέλω ὑβρίζω καθάπερ αἰχμάλωτος , ἀλλά γαμέω γάρ οὐ ἀπαξιόω . καί οὗτος ἐγώ Ἀλέξανδρος ἐπαινέω μάλα τίς ἢ μέμφομαι . καίτοι ὁ γε Δαρεῖος γυνή , ὅς καλός δή λέγω ὁ ἐν ὁ Ἀσία γυνή , ἢ οὐ ἔρχομαι εἰς ἐπιθυμία ἢ καρτερός αὐτός γίγνομαι , νέος τε εἰμί καί ὁ μάλιστα ἐν ἀκμή ὁ εὐτυχία , ὁπότε ὑβρίζω ἄνθρωπος . ὁ δέ καταιδέομαι τε καί φείδομαι σωφροσύνη τε πολύς διαχράομαι , καί δόξα ἅμα ἀγαθός οὐ ἄτοπος ἔφεσις . καί τοίνυν καί λόγος κατέχω , ἀποδιδράσκω ἔρχομαι παρά Δαρεῖος ὁ εὐνοῦχος ὁ φύλαξ αὐτός ὁ γυνή . καί οὗτος ὡς ὁράω ὁ Δαρεῖος , πρῶτος μέν πυνθάνομαι , εἰμί ζῶ αὐτός ὁ παῖς καί ὁ υἱός καί ὁ γυνή καί ὁ μήτηρ . ὡς δέ ζώννυμι τε πυνθάνομαι , καί βασίλισσα ὅτι καλέω , καί περί ὁ θεραπεία , καί ὡς σωφρονέω ὁ γυνή αὐτός · ἐπί οὗτος ἀνατείνω ὁ Δαρεῖος εἰς ὁ οὐρανός ὁ χείρ καί εὔχομαι ὧδε · ἀλλά εἰμί Ζεύς βασιλεύς , ὅστις ἐπιτρέπω ὁ βασιλεύς πρᾶγμα νέμω ἐν ἄνθρωπος , σύ νῦν μάλιστα μέν ἐγώ φυλάσσω Πέρσης τε καί Μῆδος ὁ ἀρχή , ὥσπερ οὖν καί δίδωμι · εἰμί δέ δή ἐγώ οὐ ἔτι σύ βασιλεύς ὁ Ἀσία , σύ δέ μηδείς ἄλλος ὅτι μή Ἀλέξανδρος παραδίδωμι ὁ ἐμός κράτος . οὕτως οὐδέ πρός ὁ πολέμιος ἄρα ἀμελέω ὅσος σώφρων ἔργον . οὗτος φημί Ἀρριανός . Νέαρχος δέ φημί , ὅτι χαλεπός αὐτός ὁ Φίλων γίγνομαι , ὅσος κομίζω αὐτός ἀρρωστέω , ὅτι αὐτός πρό ὁ στρατιά κινδυνεύω · οὖον γάρ στρατηγός οὗτος , ἀλλά στρατιώτης εἰμί . καί ἐγώ δοκέω ἄχθομαι Ἀλέξανδρος ὅδε ὁ λόγος , ὅτι ἀληθής τε εἰμί γιγνώσκω καί ἑαυτοῦ ὑπαίτιος ὁ ἐπιτίμησις . καί ὅμως ὑπό μένος τε ὁ ἐν ὁ μάχη καί ὁ Ἔρως ὁ δόξα , καθάπερ ὁ ἄλλος τις ἡδονή ἐξηττάομαι , οὖον καρτερός εἰμί ἀπέχω ὁ κίνδυνος . ὅτι Ἀλέξανδρος ὁ Μακεδών θαυμαστός βίος βιόω πίστις δέ ὁ εἴρω ἐχέγγυος ὁ ὁ ἀγών παρέχω πρᾶξις . οὐδέ γάρ εἰμί εὑρίσκω ἐν πᾶς ὁ ὁ κόσμος κύκλος εἷς ἀνήρ , τοσοῦτος κατόρθωμα πλεονεκτέω . ὁ τε γάρ ἀγαθός συμφοιτάω ἀνήρ , εἰς τε λόγος οὖον μείων ὁ εἰς ἄκρος ἐπαινέω εὑρίσκω · πρός τε ὁ πολέμιος διέρχομαι , θαυμαστός μᾶλλον ἢ πειθώ ἄξιος διαπράσσω . καί πρός Δαρεῖος ὁ Πέρσης βασιλεύς συνάπτω πόλεμος , οὗτος κατακράτος νικάω . ἐκεῖνος αἰτέω εἰς διαλλαγή ἔρχομαι , καί δίδωμι αὐτός καί ὁ θυγάτηρ Ῥωξάνη πρός γάμος κοινωνία . ὁ αὐτός πᾶς ὁ ἔθνος καταστρέφω διαφθείρω ὁ νόος καί πρός ὁ ὁ σῶμα ἡδονά διολισθάνω , Περσική τε στολή ἐνδύω , μυρίος δέ νέος δορυφορέω , τ΄ τε παλλακή χράω , ὡς ὁ μακεδονικός πᾶς ὁ βασιλεύς συνήθεια εἰς Πέρσης μεταρυθμίζω , καί ὁ ἴδιος τις διαβάλλω ἀναιρέω . ὕστερος δέ εἰς Ἰνδία ἀφικνέομαι ὑπό Κανδάκη ὁ Βασίλισσα συλλαμβάνω ἐν ἰδιώτης σχῆμα . καί εἶπον αὐτός , Ἀλέξανδρος βασιλεύς , ὁ κόσμος παραλαμβάνω καί ὑπό γυνή συνέχω ; καί εἰρήνη πρός αὐτός ποιέω καί ὁ χώρα αὐτός ἀβλαβής διαφυλάσσω . ὅτι ὁ αὐτός ἀνήρ ἐντυγχάνω ὑπό Πέρσης πάλαι ἐν Ἐλλάς λαμβάνω , ἀκρωτηριάζω ὁ χείρ , ὅς μέγας δωρεά φιλοφρονέομαι καί παραμυθέομαι . εἰς δέ ὁ λίμνη ὁ ἐν Ἀλεξάνδρεια ἀφικνέομαι ὁ διάδημα ἀποβάλλω , ὄμβρος πολύς καταρρήγνυμι καί μόλις ἐπί ὁ γῆ διανήχομαι . καί ὑπό Κάσσανδρος ὁ ἴδιος στρατηγός φάρμακον δέχομαι σπαράσσω · καί οὕτως ἐπί τοσοῦτος κατόρθωμα ὁ βίος μεταλλάσσω .