suda.lexicon 3.Κ.1640
1640 Κίνηϲιϲ · ὅτι τῆϲ κατὰ τόπον κινήϲεωϲ ἐν μὲν ἀνθρώποιϲ ὁ νοῦϲ αἴτιοϲ · αὐτὸϲ γὰρ κινεῖ τὸ ζῷον · ἐν δὲ ἀλόγοιϲ ἡ αἴϲθηϲιϲ . ἕτερον δέ ἐϲτι παρὰ ταῦτα τὸ κατὰ τόπον κινητικόν · τὸ γὰρ ὀρεκτικὸν τῆϲ κατὰ τόπον κινήϲεωϲ αἴτιον . τοῦτο δὲ διάφορόν ἐϲτι · καὶ γὰρ ἐν ταῖϲ λογικαῖϲ δυνάμεϲίν ἐϲτιν ἡ ὄρεξιϲ , καὶ ἐν τοῖϲ ἀλόγοιϲ . ἡ κίνηϲιϲ ἡ κατὰ τόπον ἡ κατ᾿ ἀλλοίωϲιν ἡ κατ᾿ αὔξηϲιν ἡ κατὰ φθίϲιν ἡ κίνηϲιϲ α΄ · αὔξηϲιϲ β΄ · μείωϲιϲ γ΄ · φορά δ΄ · ἀλλοίωϲιϲ ε΄ · γένεϲιϲ Ϛ΄ · φθορά ὅτι κινεῖϲθαί ἐϲτι καὶ τὸ μεταβάλλειν τόπον ἐκ τόπου . ὅτι τὰ κύκλῳ κινούμενα ἄφθαρτα . ἄλλωϲ περὶ κινήϲεωϲ · Κίνηϲιϲ · οὐκ ἔϲτι , φηϲί , τῇ βώλῳ τὸ κινεῖϲθαι κατὰ φύϲιν ἐπὶ τὰ κάτω , οὐδὲ τῷ πυρὶ τὸ φέρεϲθαι πρὸϲ τὰ ἄνω · οὐδὲ γὰρ τὴν ἀρχὴν τῆϲ τοιαύτηϲ κινήϲεωϲ ἐν ἑαυτοῖϲ ἔχουϲιν · ἀλλ᾿ ἔξωθεν ὑπ᾿ ἄλλου κινούμενα . ἕκαϲτον γὰρ τῶν ϲτοιχείων ἐν τῇ ὁλότητι τῇ ἑαυτοῦ ἕϲτηκεν · αἱ γὰρ ὁλότητεϲ ἑϲτάναι βούλονται ἢ κύκλῳ κινεῖϲθαι , διότι καὶ ἡ κύκλῳ κίνηϲιϲ ϲτάϲιϲ τίϲ ἐϲτι . καὶ κατὰ φύϲιν μὲν ἡ βῶλοϲ κινουμένη τῇ οἰκείᾳ ὁλότητι ἀκίνητοϲ · καὶ τόδε τὸ πῦρ τῇ οἰκείᾳ ϲφαίρᾳ . ἐπειδὰν δὲ ἐν τῷ παρὰ φύϲιν ἡ βῶλοϲ ἢ τὸ ὕδωρ ἢ ὅδε ὁ ἀὴρ γένηται , πρὸϲ τὴν ἑκάϲτου ὁλότητα αὐτοῦ ἐπείγεται , τὴν προϲήκουϲαν ϲτάϲιν ἀπολαβεῖν ζητοῦν · ὑπὸ γάρ τινοϲ ἔξωθεν βίαϲ ἐκϲτάντα τοῦ κατὰ φύϲιν , κινεῖται τὴν ἐπὶ τὸ παρὰ φύϲιν ὁδόν . ἐν ὁδῷ δὲ κινεῖται , ἅτε ἐν ἀλλοτρίῳ ὑπάρχοντα τόπῳ καὶ τῆϲ ἰδίαϲ ὁλότητοϲ παρὰ φύϲιν ἐϲτερημένα · οὐκοῦν οὐ φύϲει ἡ ἐπὶ τὸν κατὰ φύϲιν τόπον κίνηϲιϲ · ἐκινοῦντο γὰρ ἂν ταύταϲ τὰϲ κινήϲειϲ καὶ αἱ ὁλότητεϲ . οὕτωϲ μὲν οὖν αἱ τοιαῦται τῶ μερῶν κινήϲειϲ οὐ κατὰ φύϲιν , ἀλλ᾿ ὁδοὶ ἐπὶ τὸ κατὰ φύϲιν . δύναται δὲ ἄλλωϲ κατὰ φύϲιν λέγεϲθαι · ὥϲπερ λεγόμενον καὶ τὴν ὑγίανϲιν κατὰ φύϲιν , παρὰ φύϲιν δὲ τὴν οἷον νόϲανϲιν , ὅτι ἡ μὲν ἐπὶ τὸ κατὰ φύϲιν ἄγει , ἡ δὲ ἐπὶ τὸ παρὰ φύϲιν . τὸ γὰρ πρώτωϲ κινοῦν , εἰ μὲν ϲῶμα εἴη , καὶ αὐτὸ κινεῖται . κινεῖ γὰρ καὶ ἡ βακτηρία τὴν θύραν καὶ τὴν βακτηρίαν ἡ χείρ , οὐδ᾿ αὐτὴ μένουϲα ἀκίνητοϲ , ἀλλὰ κινουμένη . ἂν δὲ τὸ πρώτωϲ κινοῦν ἀϲώματον ᾖ , οὐδεμία ἀνάγκη καὶ αὐτὸ κινεῖϲθαι ἐν τῷ ἕτερον κινεῖν , ἐπεὶ καὶ τὸ θεῖον κινοῦν τὸ πᾶν ἀκίνητόν ἐϲτιν , ἑϲτῶϲαν ἔχον καὶ οὐϲίαν καὶ δύναμιν καὶ ἐνέργειαν . ἄλλωϲ τε δὲ οὐδὲν τῶν ὀρεκτῶν κινοῦν κινεῖται · ὥϲπερ οὐδὲ τὸ κάλλοϲ , πολλάκιϲ τὸν ἐραϲτὴν κινοῦν , οὐ κινεῖται · οὐδὲ ἡ εἰκὼν κινοῦϲα τὸν εἰϲ αὐτὴν ἀφορῶντα · καὶ ἕτερα τοιαῦτα . ὅτι Πλάτων αὐτοκίνητον λέγων τὴν ψυχὴν οὐ τὴν κατὰ τόπον κίνηϲιν λέγει . ὅτι ἡ ψυχὴ μεταβάλλει πολλάκιϲ ἐκ τοῦ δυνάμει εἰϲ τὸ ἐνεργείᾳ , ὡϲ ἐκ τοῦ μὴ εἰδέναι τόδε εἰϲ τὸ εἰδέναι . εἰ δὲ μεταβάλλει , καὶ κινεῖται . ἔϲτι δὲ ἡ τοιαύτη κίνηϲιϲ καὶ μεταβολὴ γένεϲίϲ τιϲ · ἀλλ᾿ οὐχ ἁπλῶϲ οὐϲίαϲ γένεϲιϲ . διαφέρει δὲ κίνηϲιϲ ἐνεργείαϲ . ἡ μὲν γὰρ κίνηϲιϲ ἀτελήϲ ἐϲτιν ἐνέργεια , ἡ δὲ ἐνέργεια ἀθρόα ἐϲτί · διὸ καὶ τὰ θεῖα ἄνευ δυνάμεωϲ ἐνέργειαί εἰϲι . ζητεῖται δέ , πότερον δύο εἰϲὶν αἱ κινήϲειϲ ἐν τῷ κινοῦντι καὶ κινουμένῳ ἢ μία , καὶ τίνοϲ ἂν εἴη ἡ κίνηϲιϲ , τοῦ κινοῦντοϲ ἢ τοῦ κινουμένου . καὶ φαϲιν , ὅτι τοῦ κινουμένου · ἐκεῖνοϲ γάρ ἐϲτιν ὁ ἐκ τοῦ ἀτελοῦϲ εἰϲ τὸ τέλειον προβαίνω , οὐχ ὁ κινῶν , ὡϲ ἐπὶ τοῦ μαθητοῦ ἔχει καὶ διδαϲκάλου · μία γὰρ ἡ κίνηϲιϲ ἐπ᾿ ἀμφοῖν , ἀρχομένη μὲν ἀπὸ τοῦ διδαϲκάλου , τελευτῶϲα δὲ εἰϲ τὸν μαθητήν . ὥϲτε καὶ ἡ ψυχὴ κινεῖται · μεταβάλλει γὰρ ἀπὸ τοῦ ἀτελοῦϲ ἐπὶ τὸ τέλειον καὶ οὐκ ἔχει τὴν ἐνέργειαν ἀθρόαν , οὐδέ ἐϲτιν ἄνευ δυνάμεωϲ . ἄλλωϲ τε ἐν οἷϲ τὸ πρότερον καὶ ὕϲτερον , ἐν τούτοιϲ καὶ χρόνοϲ · ἐν οἷϲ δὲ χρόνοϲ , ἐν τούτοιϲ καὶ κίνηϲιϲ · καὶ γὰρ ἐπαλλάττουϲι ταῦτα · διὸ καὶ ἐν οἷϲ κίνηϲιϲ , ἐν τούτοιϲ καὶ χρόνοϲ . ἔϲτι δὲ ἐν ψυχῇ τὸ πρότερον καὶ ὕϲτερον · κίνηϲιϲ ἄρα . ὅτι δὲ ἐν τῇ ψυχῇ τὸ πρότερον καὶ ὕϲτερον · μέτειϲι γοῦν ἀπὸ προτάϲεωϲ ἐπὶ ϲυμπεράϲματα , καὶ οὐ πάντα ἅμα γινώϲκει , ἀλλ᾿ ἄλλο πρὸ ἄλλου , οὐδὲ πάντων ἅμα ὧν οἶδε τὴν προχείρηϲιν ποιεῖται , ἀλλὰ τοῦ μὲν πρότερον τοῦ δὲ ὕϲτερον , καὶ καθόλου μέτειϲιν ἀπὸ ἀρετῆϲ εἰϲ κακίαν καὶ ἀπὸ ἀγνωϲίαϲ εἰϲ γνῶϲιν . καλῶϲ οὖν ὁ Πλάτων ἀπένειμεν αὐτῇ τὸ αὐτοκίνητον . καὶ Ἀριϲτοτέληϲ δὲ ἀκίνητον ταύτην εἰπών , οὐ ταύτην εἶπε τὴν κίνηϲιν μὴ προϲεῖναι αὐτῇ , ἀλλὰ μηδεμίαν τῶν φυϲικῶ καὶ ϲυνεγνωϲμένων ἡμῖν κινήϲεων . καὶ γὰρ οὔτε αὔξεται οὔτε μειοῦται οὔτε κατὰ ποιότητα ἢ ποϲότητα μεταβάλλει , ἀλλὰ κατ᾿ ἄλλαϲ τινὰϲ κινήϲειϲ τὰϲ νοητικὰϲ καὶ μάλιϲτα ζωτικάϲ . κινεῖται δὲ ἡ ψυχὴ κατὰ ἀλλοίωϲιν , ὡϲ ἀπὸ τῆϲ διαθέϲεωϲ εἰϲ ἕξιν μεταβάλλουϲα , ἐξ ἀνεπιϲτημοϲύνηϲ εἰϲ ἐπιϲτήμην . ὁ δὲ Ἀριϲτοτέληϲ μὴ κινεῖϲθαι ταύτην ἔφηϲε , ὡϲ πρὸϲ τὰϲ ϲωματικὰϲ κινήϲειϲ ἀποβλέπων . εἰ γὰρ κινεῖται ἡ ψυχὴ μὴ κατὰ ϲυμβεβηκόϲ , ὑπάρχοι ἂν καὶ τόποϲ αὐτῇ · πᾶϲαι γὰρ αἱ κινήϲειϲ ἐν τόπῳ , δηλονότι αἱ ϲωματικαί · πᾶν γὰρ τὸ ἐν τόπῳ ϲῶμά ἐϲτι . τῶν κινουμένων τὰ μὲν κατ᾿ οὐϲίαν ἔχει τὴν κίνηϲιν . τὰ δὲ κατὰ ϲυμβεβηκόϲ . τῶν δὲ κατὰ ϲυμβεβηκόϲ τὰ μὲν κινεῖται ὡϲ ἔχοντα ἰδίαν κίνηϲιν , ὥϲπερ τὰ δὲ ὡϲ καθ᾿ αὑτὰ ἀκί - ὁ πλωτήρ · κινεῖται γὰρ κατὰ ϲυμβεβηκὸϲ ἔν τῇ νητα ὄντα κινεῖται κατὰ νηῒ κινουμένῃ , δυνάμενοϲ καὶ αὐτὸϲ κινεῖϲθαι . ϲυμβεβηκόϲ , ὡϲ οἱ ἐρέται . τῶν καθ᾿ αὑτὰ κινουμένων , τουτέϲτι κατ᾿ οὐϲίαν τὰ μὲν ϲυνουϲιωμένην τὰ δὲ οὐκ ἔχει ϲυνουϲιωμένην τὴν κίνηϲιν οὐδὲ ἔχει τὴν κίνηϲιν καὶ διὰ ϲυμπληρωτικὴν τῆϲ οὐϲίαϲ · μετέχει δὲ τῆϲ τοῦτο ϲυμπληρωτικὴντῆϲ κινήϲεωϲ , ὅταν παρῇ τὸ κινοῦν , ὡϲ ἡ βῶλοϲ οὐϲίαϲ ὡϲ τὰ οὐρανία . καὶ τἄλλα τῶν ϲτοιχείων ἀποϲπαϲθέντα μορία .
Lemmas: 1640 κίνησις · ὅτι ὁ κατά τόπος κίνησις ἐν μέν ἄνθρωπος ὁ νόος αἴτιος · αὐτός γάρ κινέω ὁ ζῷον · ἐν δέ ἄλογος ὁ αἴσθησις . ἕτερος δέ εἰμί παρά οὗτος ὁ κατά τόπος κινητικός · ὁ γάρ ὀρεκτικός ὁ κατά τόπος κίνησις αἴτιος . οὗτος δέ διάφορος εἰμί · καί γάρ ἐν ὁ λογικός δύναμις εἰμί ὁ ὄρεξις , καί ἐν ὁ ἄλογος . ὁ κίνησις ὁ κατά τόπος ὁ κατά ἀλλοίωσις ὁ κατά αὔξησις ὁ κατά φθίσις ὁ κίνησις Α΄ · αὔξησις Β΄ · μείωσις Γ΄ · φορός Δ΄ · ἀλλοίωσις Ε΄ · γένεσις ΣΤ΄ · φθορά ὅτι κινέω εἰμί καί ὁ μεταβάλλω τόπος ἐκ τόπος . ὅτι ὁ κύκλος κινέω ἄφθαρτος . ἄλλως περί κίνησις · κίνησις · οὐ εἰμί , φημί , ὁ βῶλος ὁ κινέω κατά φύσις ἐπί ὁ κάτω , οὐδέ ὁ πῦρ ὁ φέρω πρός ὁ ἄνω · οὐδέ γάρ ὁ ἀρχή ὁ τοιοῦτος κίνησις ἐν ἑαυτοῦ ἔχω · ἀλλά ἔξωθεν ὑπό ἄλλος κινέω . ἕκαστος γάρ ὁ στοιχεῖον ἐν ὁ ὁλότης ὁ ἑαυτοῦ ἵστημι · ὁ γάρ ολότητα ἵστημι βούλομαι ἢ κύκλος κινέω , διότι καί ὁ κύκλος κίνησις στάσις τίς εἰμί . καί κατά φύσις μέν ὁ βῶλος κινέω ὁ οἰκεῖος ὁλότης ἀκίνητος · καί ὅδε ὁ πῦρ ὁ οἰκεῖος σφαῖρα . ἐπειδάν δέ ἐν ὁ παρά φύσις ὁ βῶλος ἢ ὁ ὕδωρ ἢ ὅδε ὁ ἀήρ γίγνομαι , πρός ὁ ἕκαστος ὁλότης αὐτός ἐπείγω , ὁ προσήκω στάσις ἀπολαμβάνω ζητέω · ὑπό γάρ τις ἔξωθεν Βίας ἐξίστημι ὁ κατά φύσις , κινέω ὁ ἐπί ὁ παρά φύσις ὁδός . ἐν ὁδός δέ κινέω , ἅτε ἐν ἀλλότριος ὑπάρχω τόπος καί ὁ ἴδιος ὁλότης παρά φύσις στερέω · οὐκοῦν οὖον φύσις ὁ ἐπί ὁ κατά φύσις τόπος κίνησις · κινέω γάρ εἄν οὗτος ὁ κινέω καί ὁ ολότητα . οὕτως μέν οὖν ὁ τοιοῦτος ὁ μέρος κινέω οὖον κατά φύσις , ἀλλά ὁδός ἐπί ὁ κατά φύσις . δύναμαι δέ ἄλλως κατά φύσις λέγω · ὥσπερ λέγω καί ὁ ὑγίανσις κατά φύσις , παρά φύσις δέ ὁ οἷος νόσανσις , ὅτι ὁ μέν ἐπί ὁ κατά φύσις ἄγω , ὁ δέ ἐπί ὁ παρά φύσις . ὁ γάρ πρῶτος κινέω , εἰμί μέν σῶμα εἰμί , καί αὐτός κινέω . κινέω γάρ καί ὁ βακτηρία ὁ θύρα καί ὁ βακτηρία ὁ χείρ , οὐδέ αὐτός μένω ἀκίνητος , ἀλλά κινέω . εἄν δέ ὁ πρῶτος κινέω ἀσώματος εἰμί , οὐδείς ἀνάγκη καί αὐτός κινέω ἐν ὁ ἕτερος κινέω , ἐπεί καί ὁ θέω κινέω ὁ πᾶς ἀκίνητος εἰμί , ἵστημι ἔχω καί οὐσία καί δύναμις καί ἐνέργεια . ἄλλως τε δέ οὐδείς ὁ ὀρεκτός κινέω κινέω · ὥσπερ οὐδέ ὁ κάλλος , πολλάκις ὁ ἐραστής κινέω , οὖον κινέω · οὐδέ ὁ εἰκών κινέω ὁ εἰς αὐτός ἀφοράω · καί ἕτερος τοιοῦτος . ὅτι Πλάτων αὐτοκίνητον λέγω ὁ ψυχή οὖον ὁ κατά τόπος κίνησις λέγω . ὅτι ὁ ψυχή μεταβάλλω πολλάκις ἐκ ὁ δύναμις εἰς ὁ ἐνέργεια , ὡς ἐκ ὁ μή οἶδα ὅδε εἰς ὁ οἶδα . εἰμί δέ μεταβάλλω , καί κινέω . εἰμί δέ ὁ τοιοῦτος κίνησις καί μεταβολή γένεσις τις · ἀλλά οὐ ἁπλόος οὐσία γένεσις . διαφέρω δέ κίνησις ἐνέργεια . ὁ μέν γάρ κίνησις ἀτελής εἰμί ἐνέργεια , ὁ δέ ἐνέργεια ἀθρόος εἰμί · διό καί ὁ θεῖον ἄνευ δύναμις ἐνέργεια εἰμί . ζητέω δέ , πότερος δύο εἰμί ὁ κινέω ἐν ὁ κινέω καί κινέω ἢ εἷς , καί τίς εἄν εἰμί ὁ κίνησις , ὁ κινέω ἢ ὁ κινέω . καί φημί , ὅτι ὁ κινέω · ἐκεῖνος γάρ εἰμί ὁ ἐκ ὁ ἀτελής εἰς ὁ τέλειος προβαίνω , οὐ ὁ κινέω , ὡς ἐπί ὁ μαθητής ἔχω καί διδάσκαλος · εἷς γάρ ὁ κίνησις ἐπί ἄμφω , ἄρχω μέν ἀπό ὁ διδάσκαλος , τελευτάω δέ εἰς ὁ μαθητής . ὥστε καί ὁ ψυχή κινέω · μεταβάλλω γάρ ἀπό ὁ ἀτελής ἐπί ὁ τέλειος καί οὐ ἔχω ὁ ἐνέργεια ἀθρόος , οὐδέ εἰμί ἄνευ δύναμις . ἄλλως τε ἐν ὅς ὁ πρότερος καί ὕστερος , ἐν οὗτος καί χρόνος · ἐν ὅς δέ χρόνος , ἐν οὗτος καί κίνησις · καί γάρ ἐπαλλάσσω οὗτος · διό καί ἐν ὅς κίνησις , ἐν οὗτος καί χρόνος . εἰμί δέ ἐν Ψυχή ὁ πρότερος καί ὕστερος · κίνησις ἄρα . ὅτι δέ ἐν ὁ Ψυχή ὁ πρότερος καί ὕστερος · μέτειμι γοῦν ἀπό πρότασις ἐπί συμπέρασμα , καί οὖον πᾶς ἅμα γιγνώσκω , ἀλλά ἄλλος πρό ἄλλος , οὐδέ πᾶς ἅμα ὅς οἶδα ὁ προχείρησις ποιέω , ἀλλά ὁ μέν πρότερος ὁ δέ ὕστερος , καί καθόλου μέτειμι ἀπό ἀρετή εἰς κακία καί ἀπό ἀγνωσία εἰς γνῶσις . καλῶς οὖν ὁ Πλάτων ἀπονέμω αὐτός ὁ αὐτοκίνητον . καί Ἀριστοτέλης δέ ἀκίνητος οὗτος εἶπον , οὖον οὗτος εἶπον ὁ κίνησις μή πρόσειμι αὐτός , ἀλλά μηδείς ὁ φυσικός καί συγγιγνώσκω ἐγώ κίνησις . καί γάρ οὔτε αὐξάνω οὔτε μειόω οὔτε κατά ποιότης ἢ ποσότης μεταβάλλω , ἀλλά κατά ἄλλος τις κινέω ὁ νοητικός καί μάλιστα ζωτικός . κινέω δέ ὁ ψυχή κατά ἀλλοίωσις , ὡς ἀπό ὁ διάθεσις εἰς ἕξις μεταβάλλω , ἐκ ἀνεπιστημοσύνη εἰς ἐπιστήμη . ὁ δέ Ἀριστοτέλης μή κινέω οὗτος φημί , ὡς πρός ὁ σωματικός κινέω ἀποβλέπω . εἰμί γάρ κινέω ὁ ψυχή μή κατά συμβεβηκός , ὑπάρχω εἄν καί τόπος αὐτός · πᾶς γάρ ὁ κινέω ἐν τόπος , δηλονότι ὁ σωματικός · πᾶς γάρ ὁ ἐν τόπος σῶμα εἰμί . ὁ κινέω ὁ μέν κατά οὐσία ἔχω ὁ κίνησις . ὁ δέ κατά συμβεβηκός . ὁ δέ κατά συμβεβηκός ὁ μέν κινέω ὡς ἔχω ἴδιος κίνησις , ὥσπερ ὁ δέ ὡς κατά ἑαυτοῦ ἀκίς - ὁ πλωτήρ · κινέω γάρ κατά συμβαίνω ἐν ὁ νήτη εἰμί κινέω κατά ναῦς κινέω , δύναμαι καί αὐτός κινέω . συμβεβηκός , ὡς ὁ ἐρέτης . ὁ κατά ἑαυτοῦ κινέω , τουτέστι κατά οὐσία ὁ μέν συνουσιάζω ὁ δέ οὐ ἔχω συνουσιάζω ὁ κίνησις οὐδέ ἔχω ὁ κίνησις καί διά συμπληρωτικός ὁ οὐσία · μετέχω δέ ὁ οὗτος συμπληρωτικός κίνησις , ὅταν πείρω ὁ κινέω , ὡς ὁ βῶλος οὐσία ὡς ὁ Οὐρανία . καί ἄλλος ὁ στοιχεῖον ἀποσπάω μορία .