suda.lexicon 2.Aι.326
326 Αἰϲθήϲειϲ ε΄ · ὅτι τρανεϲτέρα ἡ ὄψιϲ τῆϲ ἀκοῆϲ , καὶ αὕτη τῆϲ ἀϲφρήϲεωϲ , ἡ ὄϲφρηϲιϲ τῆϲ γεύϲεωϲ καὶ τῆϲ ἁφῆϲ . ἡ μέντοι ἁφὴ δοκεῖ μηδὲ αἴϲθηϲιϲ εἶναι · ἑκάϲτη γὰρ τῶν ἄλλων αἰϲθήϲεων περὶ μία τινὰ τῶν αἰϲθητῶν τὴν ἀντίθεϲιν ἐνεργεῖ καὶ ταύτηϲ μεταξύ , οἷον ὄψιϲ μὲν περὶ τὸ μέλαν καὶ τὸ λευκὸν καὶ τὰ τούτου μεταξὺ 30 χρώματα , ἀκοὴ περὶ τὸν βαρὺν καὶ τὸν ὀξὺν φθόγγον καὶ τοὺϲ μεταξύ , ὄϲφηϲιϲ περὶ τὸ εὐῶδεϲ καὶ τὸ δυϲῶδεϲ , γεῦϲιϲ περὶ τὸ γλυκὺ καὶ τὸ πικρὸν καὶ τὰ τούτου μεταξύ . ἡ μέντοι ἁφὴ περὶ πλείουϲ ἀντιθέϲειϲ ἔχει οὐκ οὔϲαϲ ὑπαλλήλουϲ · περί τε γὰρ τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρὸν καὶ τὸ ὑγρὸν καὶ τὸ ξηρὸν καὶ τὸ ϲκληρὸν καὶ μαλακόν , τὸ βαρὺ καὶ τὸ κοῦφον , τὸ μανὸν καὶ τὸ πυκνόν · ἅπερ ὑπάλληλα εἶναι οὐ δύναται . ὅτι αἱ αἰϲθήϲειϲ τῶν μειζόνων αἰϲθητῶν ἀντιλαμβανόμεναι οὐκέτι μετ’ ἐκείνων τῶν ἡττόνων ἀντιλαμβάνεϲθαι δύνανται · ὁ γὰρ πληκτικωτέρων χυμῷ γευϲάμενοϲ τῶν ἠρεμαιοτέρων οὐκ ἐπαιϲθάνεται , καὶ ὁ μεγάλων ψόφων ἀκηκοὼϲ πρὸϲ τοὺϲ ἥττουϲ ἐϲτὶν ἀνεπαίϲθητοϲ , καὶ ὁ πρὸϲ ἥλιο ἀτενίϲαϲ ἀναγνῶναι οὐ δύναται οὐδὲ τῶν ἄλλων ἀκριβῶϲ ὁρατῶν ἀντιλαμβάνεϲθαι · ὁμοίωϲ καὶ ἐπὶ τῆϲ ἀρῆϲ . ὁ δὲ νοῦϲ τούτοιϲ ἐναπίωϲ ἔχει · ὅϲῳ γὰρ τῶν μειζόνων νοητῶν ἀντιλαμβάνεται , τοϲοῦτον καὶ ἀκριβέϲτερόϲ ἐϲτι πρὸϲ τὴν ἀντίληψιν τῶν ἡττόνων . καὶ τὰϲ μὲν αἰϲθήϲειϲ αἱ ὑπερβολαὶ τῶν αἰϲθητῶν φθείρουϲιν · ὑπερβολὴ γὰρ φωτὸϲ ἢ ζόφου ἔφθειρε τὴν ὄψιν · ὁμοίωϲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων · τὸν δὲ νοῦν τῶν μειζόνων νοητῶν ἡ ἀντίληψιϲ ὀξυδερκέϲτερον ποιεῖ . ζήτει καὶ ἄλλα περὶ αἰϲθήϲεωϲ ἐν τῷ μήνιγξ . ὅτι κοινὰ αἰϲθητὰ ε’ · α΄ κίνηϲιϲ , β΄ ἠρεμία , γ’ ἀριθμόϲ , δ΄ ϲχῆμα , ε΄ μέγεθοϲ . κοινὰ δὲ ταῦτα εἶναι λέγονται , οὐχ ὅτι ἓν ἕκαϲτον αὐτῶν πάϲαιϲ ταῖϲ αἰϲθήϲεϲιν ὑποπίπτει , ἀλλ’ ὅτι ἕκαϲτον πλείοϲι καὶ οὐ μιᾷ , τινὰ δὲ καὶ πάϲαιϲ ἅμα . τὸ μὲν γὰρ μέγεθοϲ κοινόν ἐϲτιν αἰϲθητὸν ὄψεωϲ καὶ ἀρῆϲ · ὁρῶμεν γὰρ ὅτι μέγαϲ ἐϲτὶ τυχὸν ὁ ἄνθρωποϲ , καὶ ἁπτόμενοι αἰϲθαόμεθα ὅτι μέγαϲ ἢ μικρὸϲ ὁ προϲπεϲὼν ὄγκοϲ , καὶ τὸ διάϲτημα . ἤδη δὲ καὶ ψόφου λέγομεν ἠϲθῆϲθαι μεγάλου ἢ μικροῦ , ἀλλ’ ἐνταῦθα κατὰ ἀναλογίαν τὸ μέγεθοϲ εἴληπται , οὐ κυρίωϲ . μέγεθοϲ γὰρ νῦν λέγομεν τὸ ϲυνεχὲϲ τῶν κοινῶν εἶναι ἀἰϲθητῶν · ὁ μέντοι μέγαϲ ψόφοϲ ποϲότητόϲ ἐϲτιν ἐπιτεταμένηϲ καὶ ἀνειμένηϲ δηλωτικόϲ , διὸ τὸ ἀμυδρὸν ἢ ϲφοδρὸν κυριώτερον ἐπὶ τῶν ψόφων ἁρμόζει λέγειν . τὸ δὲ ϲχῆμα κοινὸν ὄψεωϲ καὶ ἁφῆϲ . ϲχῆμα δὲ οὐ τὸ τρίγωνον ἢ κύκλοϲ ( τοῦτο γὰρ λόγου ἐϲτὶ τὸ εἰπεῖν ὅτι ϲχῆμά ἐϲτι τὸ ὑπὸ μιᾶϲ γραμμῆϲ περιεχόμενον ἢ ὑπὸ τριῶν ἢ ὁϲωνδήποτε ) , ἀλλ’ ὅ τι ἀπλῶϲ περιγέγραπται , πᾶϲα δὲ περιγραφὴ κατά τι τῶν ϲχημάτων γίνεται . καὶ τὰ ἄλογα γοῦν ὅταν ἐπὶ μικρὸν ὕψοϲ καὶ ἐπανάϲτημα γῆϲ ἐμπέϲωϲιν , ἐπιβαίνουϲι διελθεῖν , ἅτε δὴ ἐπιϲτάμενα ὡϲ περιγέγραπται τὸ μέγεθοϲ , καὶ οἷά τέ ἐϲτι διελθεῖν · εἰϲ δὲ ὑψηλὸν καὶ ἀπόκρημνον ἐμπεϲόντα οὐκ ἐπιχειρεῖ παρελθεῖν ϲυναιϲθόμενα τοῦ μεγέθουϲ τοῦ ϲχήματοϲ . ὁ δὲ ἀριθμὸϲ κοινόν ἐϲτιν αἰϲθηπὸν παϲῶν · ὁρῶμεν γὰρ ὅτι ε΄ τυχὸν ἄνθρωποι , ἀλλὰ καὶ ψηλαφῶντεϲ τοῦτο αὐτὸ ἴϲμεν , καὶ μὴν καὶ ἀκούονπεϲ . ὅτι αἴϲθηϲιϲ διαφέρει φανταϲίαϲ . καὶ ζήτει ἐν τῷ φανταϲία .
Lemmas: 326 Αἴσθησις Ε΄ · ὅτι τρανής ὁ ὄψις ὁ ἀκοή , καί οὗτος ὁ ἀσφρήσεως , ὁ ὄσφρησις ὁ γεῦσις καί ὁ ἁφή . ὁ μέντοι ἁφή δοκέω μηδέ αἴσθησις εἰμί · ἕκαστος γάρ ὁ ἄλλος αἴσθησις περί εἷς τις ὁ αἰσθητής ὁ ἀντίθεσις ἐνεργέω καί οὗτος μεταξύ , οἷος ὄψις μέν περί ὁ μέλας καί ὁ λευκός καί ὁ οὗτος μεταξύ 30 χρῶμα , ἀκοή περί ὁ βαρύς καί ὁ ὀξύς φθόγγος καί ὁ μεταξύ , ὄσφησις περί ὁ εὐώδης καί ὁ δυσώδης , γεῦσις περί ὁ γλυκύς καί ὁ πικρός καί ὁ οὗτος μεταξύ . ὁ μέντοι ἁφή περί πλείων ἀντίθεσις ἔχω οὐ εἰμί ὑπάλληλος · περί τε γάρ ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός καί ὁ ὑγρός καί ὁ ξηρός καί ὁ σκληρός καί μαλακός , ὁ βαρύς καί ὁ κοῦφος , ὁ μανός καί ὁ πυκνός · ὅσπερ ὑπάλληλος εἰμί οὖον δύναμαι . ὅτι ὁ αἴσθησις ὁ μείζων αἰσθητής ἀντιλαμβάνω οὐκέτι μετά ἐκεῖνος ὁ κακός ἀντιλαμβάνω δύναμαι · ὁ γάρ πληκτικός χυμός γεύω ὁ ἠρεμαῖος οὐ ἐπαισθάνομαι , καί ὁ μέγας ψόφος ἀκούω πρός ὁ κακός εἰμί ἀνεπαίσθητος , καί ὁ πρός ήλιος ἀτενίζω ἀναγιγνώσκω οὖον δύναμαι οὐδέ ὁ ἄλλος ἀκριβῶς ὁρατής ἀντιλαμβάνω · ὁμοίως καί ἐπί ὁ ἀρή . ὁ δέ νόος οὗτος ἐναπίως ἔχω · ὅσος γάρ ὁ μείζων νοητός ἀντιλαμβάνω , τοσοῦτος καί ἀκριβής εἰμί πρός ὁ ἀντίληψις ὁ κακός . καί ὁ μέν αἴσθησις ὁ ὑπερβολή ὁ αἰσθητής φθείρω · ὑπερβολή γάρ φάος ἢ ζόφος φθείρω ὁ ὄψις · ὁμοίως καί ἐπί ὁ ἄλλος · ὁ δέ νόος ὁ μείζων νοητός ὁ ἀντίληψις ὀξυδερκής ποιέω . ζητέω καί ἄλλος περί αἴσθησις ἐν ὁ μῆνιγξ . ὅτι κοινός αἰσθητός εἰ · Α΄ κίνησις , Β΄ ἠρεμία , γε ἀριθμός , Δ΄ σχῆμα , Ε΄ μέγεθος . κοινός δέ οὗτος εἰμί λέγω , οὐ ὅτι εἷς ἕκαστος αὐτός πᾶς ὁ αἴσθησις ὑποπίπτω , ἀλλά ὅτι ἕκαστος πλείων καί οὖον εἷς , τις δέ καί πᾶς ἅμα . ὁ μέν γάρ μέγεθος κοινός εἰμί αἰσθητός ὄψις καί ἀρή · ὁράω γάρ ὅτι μέγας εἰμί τυγχάνω ὁ ἄνθρωπος , καί ἅπτω αἰσθάνομαι ὅτι μέγας ἢ μικρός ὁ προσπίτνω ὄγκος , καί ὁ διάστημα . ἤδη δέ καί ψόφος λέγω ἐσθέω μέγας ἢ μικρός , ἀλλά ἐνταῦθα κατά ἀναλογία ὁ μέγεθος λαμβάνω , οὖον κύριος . μέγεθος γάρ νῦν λέγω ὁ συνεχής ὁ κοινός εἰμί αἰσθητής · ὁ μέντοι μέγας ψόφος ποσότης εἰμί ἐπιτείνω καί ἀνίημι δηλωτικός , διό ὁ ἀμυδρός ἢ σφοδρός κύριος ἐπί ὁ ψόφος ἁρμόζω λέγω . ὁ δέ σχῆμα κοινός ὄψις καί ἁφή . σχῆμα δέ οὖον ὁ τρίγωνος ἢ κύκλος ( οὗτος γάρ λόγος εἰμί ὁ εἶπον ὅτι σχῆμα εἰμί ὁ ὑπό εἷς γραμμή περιέχω ἢ ὑπό τρεῖς ἢ ὁστισδήποτε ) , ἀλλά ὅς τίς ἀπλόος περιγράφω , πᾶς δέ περιγραφή κατά τίς ὁ σχῆμα γίγνομαι . καί ὁ ἄλογος γοῦν ὅταν ἐπί μικρός ὕψος καί ἐπανάστημα γῆ ἐμπίπτω , ἐπιβαίνω διέρχομαι , ἅτε δή ἐφίστημι ὡς περιγράφω ὁ μέγεθος , καί οἷος τε εἰμί διέρχομαι · εἰς δέ ὑψηλός καί ἀπόκρημνος ἐμπίτνω οὐ ἐπιχειρέω παρέρχομαι συναισθάνομαι ὁ μέγεθος ὁ σχῆμα . ὁ δέ ἀριθμός κοινός εἰμί αἰσθηπὸν πᾶς · ὁράω γάρ ὅτι Ε΄ τυγχάνω ἄνθρωπος , ἀλλά καί ψηλαφάω οὗτος αὐτός οἶδα , καί μήv καί ἀκούω . ὅτι αἴσθησις διαφέρω φαντασία . καί ζητέω ἐν ὁ φαντασία .