strabo.strabonis-geographiae-chrestomathia-geographia-selections-chrestomathia 5.24
Ὅτι Αἰνεείας ὁ Ἀγχίσου , ἐκ Τροίας κατάρας εἰς Λαυρον , πλησίον τοῦ Τιβέριδος τῶν ἐκβολῶν , μικρὸν ὑπὲρ τῆς θαλάσσης ὅσον κδ΄ σταδίοις 'κτισε πόλιν Ἄλβαν . Ἐπελθὼν δὲ Λατῖνος , ὁ τῶν Ἀβοριγίνων βασιλεὺς ( οὗτοι δ᾿ ᾤκουν ὅπου νῦν ἡ ῥώμη ἐστί ) , σύμμαχον ἔλαβε τὸν Αἰνείαν κατὰ τῶν ἀστυγειτόνων Ῥουτούλων , τῶν τὴν Ἀρδέαν οἰκούντων · στάδιοι δ᾿ ἀπὸ Ῥώμης εἰς Ἀρδέαν ρξ΄ . Νικήσας δὲ φίλος ἦν Αἰνείᾳ . Ὕστερον δ᾿ ἀναμαχόμενοι οἱ Ῥουτοῦλοι τὸν Λατῖνον ἔκτειναν , αὐτοὶ δὲ ὑπὸ Αἰνείου ἐκρατήθησαν . Καὶ ἀπὸ τότε Αἰνείας , τῶν τόπων ἐκείνων βασιλεύσας , ὠνόμασε Λατίνους τοὺς ὑφ᾿ αὐτῶ . Ὕστερον δὲ υ΄ ἔτεσιν ἱστορεῖται τὰ περὶ τὸν Ἀμόλιον καὶ τὸν ἀδελφὸν Νομίτορα . Οὗτοι δ᾿ ἀπὸ Αἰνείου κατήγοντο οὕτως · διεδέξαντο μὲν γὰρ τὸ τῶν Λατίνων κράτος ἄμφω παρὰ τῶν ἀπογόνων Ἀσκανίου , τοῦ Αἰνείου παιδός · παραγκωνισάμενος δ᾿ ὁ νεώτερος τὸν πρεσβύτερον ἦρχεν , ὁ Ἀμόλιος . Υἴοῦ δʼ ὄντος καὶ θυγατρὸς τῷ Νομίτορι , τὸν μέν ἐν κυνηγία ἐδολοφόνησεν ὁ Ἀμόλιος · τὴν δὲ , ἵνα ἄτεκωος διαμένοι , τῆς Ἑστίας ἱέρειαν κατέστησε , παρθενείας χάριν · καλοῦσι δʼ αὐτὴν ίαν Σιλουίαν . Εἶτα φθορὰν φωράσας , διδύμων αὐτῇ παίδων γενομένων ,, τήν μέν εἶρξεν ἐντὶ τοῦ κτείνειν , χαριζόμενος τἀδελφῷ · τοὺς δ᾿ ἐξέθηκε πρὸς τὸν Τίβεριν κατά τι πάτριον . Μυθεύεται μέν οὖν ἐξ Ἄρεως γενέσθαι τοὺς παῖδας , ἐκτεθέντας δὲ ὑπὸ λυκαίνης ὁραθῆναι σκυλακευομένους · Φαυστύλον δέ τινα τῶν περὶ τὸν τόπον συφορβῶν ἀνελόμενον ἐκθρέψαι · καλέσαι δὲ τὸν μέν Ῥωμύλον , τὸν δὲ Ῥέμον · ἀνδρωθέντας δὲ ἐπιθέσθαι τῷ Ἀμολίῳ καὶ τοῖς παισί . Καταλυθέντων δέ ἐκείνων καὶ τῆς ἀρχῆς εἰς τὸν Νομίτορα περιστάσης , ἀπελθόντας οἴκαδε , κτίσαι τὴν Ῥώμην ἐν τόποις οὐ πρὸς αἵρεσιν μᾶλλον ἢ πρὸς ἀνάγκην ἐπιτηδείοις · οὔτε γὰρ ἐρυμνὸν τὸ ἔδαφος οὔτε χώραν οἰκείαν ἔχον τήν πέριξ , ὅση πόλει πρόσφορος , ἀλλ᾿ οὐδ᾿ ἀνθρώπους τοὺς συνοικίσοντας . Οἱ γὰρ ὄντες ᾤκουν καθ᾿ αὐτοὺς , συνάπτοντες πρὸς τοῖς τείχεσι τῆς κτιζομένης πόλεως , οὐδὲ τοῖς Ἀλβανοῖς τοῖς τὴν Ἄλβαν οἰκοῦσι πάνυ προσέχοντες . Κολλατία δ᾿ ἦν καὶ Ἀντέμναι καὶ Φιδῆναι καὶ Λαβικὸν καὶ ἄλλα τοιαῦτα · τότε μέν πολίχνια , νῦν δὲ κῶμαι , κτήσεις ἰδιωτῶν , ἀπὸ μικρῷ πλειόνων τῆς Ῥώμης σταδίων . Γενομένης δὲ στάσεως , φασὶ κατὰ τὴν κτίσιν τὸν Ῥέμον ἀποθανεῖν . Μετὰ δὲ τὴν κτίσιν ἀνθρώπους συνήλυδας ὁ ῥωμύλος ἤθροιξεν , ἀποδείξας ἄσυλόν τι τέμενος μεταξὺ τῆς ἄκρας καὶ τοῦ Καπετωλίου , τοὺς δ᾿ ἐκεῖ καταφεύγοντας τῶν ἀστυγειτόνων πολίτας ἀποφαίνων · ἐπιγαμίας δὲ τούτοις οὐ τυγχάνων ἐπηγγέλλετο ἕνα ἀγῶνα ἱππικὸν τοῦ Ποσειδῶνος ἱερὸν , τὸν καὶ νῦν ἐπιτελούμενον . Συνελθόντων δὲ πολλῶν , πλείστων δὲ Σαβίνων , ἐκέλευσς τὰς παρθένους ἁρπάσαι τὰς ἀφιγμένας τοῖς δεομένοις γάμου . Μετιῶν δὲ τὴν ὕβριν Τίτος Τάτιος δι᾿ ὅπλων , ὁ βασιλεὺς τῶν Κυριτῶν , ἐπὶ κοινωνία τῆς ἀρχῆς καὶ πολιτείας συνέβη πρὸς τὸν Ῥωμύλον . Δολοφονηθέντος δὲ ἐν Λαβινίῳ τοῦ Τατίου , μόνος ἦρξε Ῥωμύλος ἑκόντων τῶν Κυριτῶν . Μετὰ δὲ τοῦτον ἦρξε Νούμας Πομπίλιος , πολίτης τοῦ Τατίου , παρ᾿ ἑκόντων λαβὼν τῶν ὑπηκόων .
Lemmas: ὅτι2 Αἰνεείας ὁ Ἀγχίσης , ἐκ Τροία κατάρα εἰς Λάβρος , πλησίος ὁ Τίβερις ὁ ἐκβολή , μικρός ὑπέρ ὁ θάλασσα ὅσος κδ΄ στάδιον κτίζω πόλις Ἄλβα . ἐπέρχομαι δέ Λατῖνος , ὁ ὁ Ἀβοριγῖνες βασιλεύς ( οὗτος δέ οἰκέω ὅπου νῦν ὁ ῥώμη εἰμί ) , σύμμαχος λαμβάνω ὁ Αἰνείας κατά ὁ ἀστυγείτων Ῥούτουλοι , ὁ ὁ Ἀρδέα οἰκέω · στάδιον δέ ἀπό Ῥώμη εἰς Ἀρδέα ρξ΄ . Νικήσας δέ φίλος εἰμί Αἰνείας . ὕστερος δέ ἀναμάχομαι ὁ ρουτουλος ὁ Λατῖνος κτείνω , αὐτός δέ ὑπό Αἰνείας κρατέω . καί ἀπό τότε Αἰνείας , ὁ τόπος ἐκεῖνος βασιλεύω , ὀνομάζω Λατῖνος ὁ ὑπό αὐτός . ὕστερος δέ Υ΄ ἔτος ἱστορέω ὁ περί ὁ Ἀμόλιος καί ὁ ἀδελφός Νομίτωρ . οὗτος δέ ἀπό Αἰνείας κατάγω οὕτως · διαδέχομαι μέν γάρ ὁ ὁ Λατῖνος κράτος ἄμφω παρά ὁ ἀπόγονος Ἀσκάνιος , ὁ Αἰνείας παῖς · παραγκωνίζω δέ ὁ νέος ὁ πρέσβυς ἄρχω , ὁ Ἀμούλιος . υἱός δέ εἰμί καί θυγάτηρ ὁ Νομίτορι , ὁ μέν ἐν κυνηγία δολοφονέω ὁ Ἀμούλιος · ὁ δέ , ἵνα ἄτεκωος διαμένω , ὁ Ἑστία ἱέρεια καθίστημι , παρθενεία χάρις · καλέω δέ αὐτός εἷς σιλvια . εἶτα φθορά φωράω , δίδυμος αὐτός παῖς γίγνομαι ,, ὁ μέν εἴργω εἰμί ὁ κτείνω , χαρίζομαι ἀδελφός · ὁ δέ ἐκτίθημι πρός ὁ Τίβερις κατά τίς πάτριος . μυθεύω μέν οὖν ἐκ Ἄρης γίγνομαι ὁ παῖς , ἐκτίθημι δέ ὑπό λύκαινα ὁράω σκυλακεύω · Φαυστύλος δέ τις ὁ περί ὁ τόπος συφορβός ἀναιρέω ἐκτρέφω · καλέω δέ ὁ μέν Ῥωμύλος , ὁ δέ Ῥέμος · ἀνδρόω δέ ἐπιτίθημι ὁ Ἀμόλιος καί ὁ παῖς . καταλύω δέ ἐκεῖνος καί ὁ ἀρχή εἰς ὁ Νομίτωρ περιίστημι , ἀπέρχομαι οἴκαδε , κτίζω ὁ Ῥώμη ἐν τόπος οὖον πρός αἵρεσις μᾶλλον ἢ πρός ἀνάγκη ἐπιτήδειος · οὔτε γάρ ἐρυμνός ὁ ἔδαφος οὔτε χώρα οἰκεῖος ἔχω ὁ πέριξ , ὅσος πόλις πρόσφορος , ἀλλά οὐδέ ἄνθρωπος ὁ συνοικίζω . ὁ γάρ εἰμί οἰκέω κατά αὐτός , συνάπτω πρός ὁ τεῖχος ὁ κτίζω πόλις , οὐδέ ὁ Ἀλβανός ὁ ὁ Ἄλβα οἰκέω πάνυ προσέχω . Κολλατία δέ εἰμί καί Ἀντέμνα καί Φιδῆναι καί Λαβικόν καί ἄλλος τοιοῦτος · τότε μέν πολίχνιον , νῦν δέ κώμη , κτήσεις ἰδιώτης , ἀπό μικρός πλείων ὁ Ῥώμη στάδιος . γίγνομαι δέ στάσις , φημί κατά ὁ κτίσις ὁ Ῥέμος ἀποθνῄσκω . μετά δέ ὁ κτίσις ἄνθρωπος συναλύω ὁ Ῥωμύλος ἀθροίζω , ἀποδείκνυμι ἄσυλος τίς τέμενος μεταξύ ὁ ἄκρος καί ὁ Καπετώλιον , ὁ δέ ἐκεῖ καταφεύγω ὁ ἀστυγείτων πολίτης ἀποφαίνω · ἐπιγαμία δέ οὗτος οὖον τυγχάνω ἐπαγγέλλω εἷς ἀγών ἱππικός ὁ Ποσειδῶν ἱερόν , ὁ καί νῦν ἐπιτελέω . συνέρχομαι δέ πολύς , πλεῖστος δέ Σαβῖνος , κελεύω ὁ παρθένος ἁρπάζω ὁ ἀφικνέομαι ὁ δήω γάμος . μέτειμι δέ ὁ ὕβρις Τίτος Τάτιος διά ὅπλον , ὁ βασιλεύς ὁ Κυρίτης , ἐπί κοινωνία ὁ ἀρχή καί πολιτεία συμβαίνω πρός ὁ Ῥωμύλος . δολοφονέω δέ ἐν Λαβίνιον ὁ Τάτιος , μόνος ἄρχω Ῥωμύλος ἑκών ὁ Κυρίτης . μετά δέ οὗτος ἄρχω Νουμᾶς Πομπίλιος , πολίτης ὁ Τάτιος , παρά ἑκών λαμβάνω ὁ ὑπήκοος .