strabo.geographica 5.3.9
τῶν δʼ ἄλλων τῆς Λατίνης πόλεων τὰς μὲν ἑτέροις γνωρίσμασι τὰς δὲ ὁδοῖς ἀφορίσαιτʼ ἄν τις ταῖς γνωριμωτάταις , ὅσαι διὰ τῆς Λατίνης ἔστρωνται · ἢ γὰρ ἐπὶ ταύταις ἢ παρὰ ταύταις ἢ μεταξὺ ἵδρυνται . γνωριμώταται δὲ τῶν ὁδῶν ἥ τε Ἀππία καὶ ἡ Λατίνη καὶ ἡ Ὀυαλερία , ἡ μὲν τὰ πρὸς θάλατταν ἀφορίζουσα μέρη τῆς Λατίνης μέχρι Σινοέσσης , ἡ δὲ τὰ πρὸς τῇ Σαβίνῃ μέχρι Μαρσῶν , μέση δʼ αὐτῶν ἡ Λατίνη ἡ συμπίπτουσα τῇ Ἀππίᾳ κατὰ Κασιλῖνον , πόλιν διέχουσαν Καπύης ἐννεακαίδεκα σταδίους . ἄρχεται δὲ ἀπὸ τῆς Ἀππίας , ἐν ἀριστερᾷ ἀπʼ αὐτῆς ἐκτρεπομένη πλησίον Ῥώμης , εἶτα διὰ τοῦ Τουσκλανοῦ ὄρους ὑπερβᾶσα μεταξὺ Τούσκλου πόλεως καὶ τοῦ Ἀλβανοῦ ὄρους κάτεισιν ἐπὶ Ἄλγιδον πολίχνιον καὶ Πικτὰς πανδοχεῖα . εἶτα συμπίπτει καὶ ἡ Λαβικανή , ἀρχομένη μὲν ἀπὸ τῆς Ἠσκυλίνης πύλης ἀφʼ ἧς καὶ ἡ Πραινεστίνη , ἐν ἀριστερᾷ δʼ ἀφεῖσα καὶ ταύτην καὶ τὸ πεδίον τὸ Ἠσκυλῖνον πρόεισιν ἐπὶ πλείους τῶν ἑκατὸν καὶ εἴκοσι σταδίων , καὶ πλησιάσασα τῷ Λαβικῷ παλαιῷ κτίσματι κατεσπασμένῳ , κειμένῳ δʼ ἐφʼ ὕψους , τοῦτο μὲν καὶ τὸ Τούσκουλον ἐν δεξιοῖς ἀπολείπει , τελευτᾷ δὲ πρὸς τὰς Πικτὰς καὶ τὴν Λατίνην · διέχει δὲ τῆς Ῥώμης τὸ χωρίον τοῦτο διακοσίους καὶ δέκα σταδίους . εἶθʼ ἑξῆς μὲν ἐπʼ αὐτῆς τῆς Λατίνης εἰσὶν ἐπίσημοι κατοικίαι καὶ πόλεις Φερεντῖνον , Φρουσινών , παρʼ ἣν ὁ Κόσας ῥεῖ ποταμός , Φαβρατερία , παρʼ ἣν ὁ Τρῆρος ῥεῖ , Ἀκουῖνον μεγάλη πόλις , παρʼ ἣν ὁ Μέλπις ῥεῖ ποταμὸς μέγας , Ἰντεράμνιον ἐν συμβολῇ δυεῖν ποταμῶν κείμενον Λείριός τε καὶ ἑτέρου , Κασῖνον καὶ αὕτη πόλις ἀξιόλογος , ὑστάτη τῶν Λατίνων · τὸ γὰρ Τέανον τὸ καλούμενον Σιδικῖνον ἐφεξῆς κείμενον ἐκ τοῦ ἐπιθέτου δηλοῦται διότι τῶν Σιδικίνων ἐστίν . οὗτοι δὲ Ὄσκοι , Καμπανῶν ἔθνος ἐκλελοιπός , ὥστε λέγοιτʼ ἂν τῆς Καμπανίας καὶ αὕτη , μεγίστη οὖσα τῶν ἐπὶ τῇ Λατίνῃ πόλεων . καὶ ἡ ἐφεξῆς ἡ τῶν Καληνῶν καὶ αὕτη ἀξιόλογος , συνάπτουσα τῷ Κασιλίνῳ .
Lemmas: ὁ δέ ἄλλος ὁ Λατίνη πόλις ὁ μέν ἕτερος γνώρισμα ὁ δέ ὁδός ἀφορίζω ἄν τις ὁ γνώριμος , ὅσος διά ὁ Λατίνη στόρεννυμι · ἤ γάρ ἐπί οὗτος ἤ παρά οὗτος ἤ μεταξύ ἱδρύω . γνώριμος δέ ὁ ὁδός ὁ τε Ἀππία καί ὁ Λατίνη καί ὁ Ὀυαλερία , ὁ μέν ὁ πρός θάλασσα ἀφορίζω μέρος ὁ Λατίνη μέχρι Σινόεσσα , ὁ δέ ὁ πρός ὁ Σαβῖνα μέχρι Μάρση , μέσος δέ αὐτός ὁ Λατίνη ὁ συμπίπτω ὁ Ἀππία κατά Κασιλῖνον , πόλις διέχω Καπύη ἐννεακαίδεκα στάδιον . ἄρχω δέ ἀπό ὁ Ἀππία , ἐν ἀριστερός ἀπό αὐτός ἐκτρέπω πλησίον Ῥώμη , εἶτα διά ὁ Τουσκλανός ὄρος ὑπερβαίνω μεταξύ Τούσκλος πόλις καί ὁ Ἀλβανός ὄρος κατέρχομαι ἐπί Ἄλγιδος πολίχνιον καί Πικτάς πανδοχεῖον . εἶτα συμπίπτω καί ὁ Λαβικανή , ἄρχω μέν ἀπό ὁ Ἠσκυλίνη πύλη ἀπό ὅς καί ὁ Πραινεστῖνος , ἐν ἀριστερός δέ ἀφίημι καί οὗτος καί ὁ πεδίον ὁ Ἠσκυλῖνον πρόειμι ἐπί πολύς ὁ ἑκατόν καί εἴκοσι στάδιον , καί πλησιάζω ὁ Λαβϊκός παλαιός κτίσμα κατασπάω , κεῖμαι δέ ἐπί ὕψος , οὗτος μέν καί ὁ Τούσκουλον ἐν δεξιός ἀπολείπω , τελευτάω δέ πρός ὁ Πικτή καί ὁ Λατίνη · διέχω δέ ὁ Ῥώμη ὁ χωρίον οὗτος διακόσιοι καί δέκα στάδιον . εἶτα ἑξῆς μέν ἐπί αὐτός ὁ Λατίνη εἰμί ἐπίσημος κατοικία καί πόλις Φερεντῖνον , Φρουσινών , παρά ὅς ὁ Κόσας ῥέω ποταμός , Φαβρατερία , παρά ὅς ὁ Τρῆρος ῥέω , Ἀκουῖνος μέγας πόλις , παρά ὅς ὁ Μέλπις ῥέω ποταμός μέγας , Ἰντεράμνιον ἐν συμβολή δύο ποταμός κεῖμαι Λείριος τε καί ἕτερος , Κασῖνος καί οὗτος πόλις ἀξιόλογος , ὕστατος ὁ Λατῖνος · ὁ γάρ Τέανον ὁ καλέω Σιδικῖνος ἐφεξῆς κεῖμαι ἐκ ὁ ἐπίθετον δηλόω διότι ὁ Σιδικῖνος εἰμί . οὗτος δέ Ὄσκος , Καμπανός ἔθνος ἐκλείπω , ὥστε λέγω ἄν ὁ Καμπανία καί οὗτος , μέγας εἰμί ὁ ἐπί ὁ Λατίνη πόλις . καί ὁ ἐφεξῆς ὁ ὁ Καληνός καί οὗτος ἀξιόλογος , συνάπτω ὁ Κασιλῖνον .