strabo.geographica 3.5.7
φησὶ δὲ ὁ Πολύβιος κρήνην ἐν τῷ Ἡρακλείῳ τῷ ἐν Γαδείροις εἶναι πότιμον , βαθμῶν ὀλίγων κατάβασιν ἔχουσαν εἰς τὸ ὕδωρ , ἣν ταῖς παλιρροίαις τῆς θαλάττης ἀντιπαθεῖν , κατὰ μὲν τὰς πλήμας ἐκλείπουσαν κατὰ δὲ τὰς ἀμπώτεις πληρουμένην . αἰτιᾶται δʼ ὅτι τὸ πνεῦμα τὸ ἐκ τοῦ βάθους εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τῆς γῆς ἐκπῖπτον , καλυφθείσης μὲν αὐτῆς ὑπὸ τοῦ κύματος κατὰ τὰς ἐπιβάσεις τῆς θαλάττης , εἴργεται τῶν οἰκείων τοιούτων ἐξόδων · ἀναστρέψαν δὲ εἰς τὸ ἐντὸς ἐμφράττει τοὺς τῆς πηγῆς πόρους καὶ ποιεῖ λειψυδρίαν · γυμνωθείσης δὲ πάλιν , εὐθυπορῆσαν ἐλευθεροῖ τὰς φλέβας τῆς πηγῆς ὥστʼ ἀναβλύειν εὐπόρως . Ἀρτεμίδωρος δὲ ἀντειπὼν τούτῳ καὶ ἅμα παρʼ αὑτοῦ τινα θεὶς αἰτίαν , μνησθεὶς δὲ καὶ τῆς Σιλανοῦ δόξης τοῦ συγγραφέως , οὔ μοι δοκεῖ μνήμης ἄξια εἰπεῖν , ὡς ἂν ἰδιώτης περὶ ταῦτα καὶ αὐτὸς καὶ Σιλανός . Ποσειδώνιος δὲ ψευδῆ λέγων τὴν ἱστορίαν εἶναι ταύτην δύο φησὶν εἶναι φρέατα ἐν τῷ Ἡρακλείῳ καὶ τρίτον ἐν τῇ πόλει · τῶν δʼ ἐν τῷ Ἡρακλείῳ τὸ μὲν μικρότερον ὑδρευομένων συνεχῶς αὐθωρὸν καὶ ἐκλείπειν καὶ διαλειπόντων τῆς ὑδρείας πληροῦσθαι πάλιν , τὸ δὲ μεῖζον διʼ ὅλης τῆς ἡμέρας τὴν ὑδρείαν ἔχον , μειούμενον μέντοι , καθάπερ καὶ τἆλλα φρέατα πάντα , νύκτωρ πληροῦσθαι μηκέτι ὑδρευομένων · ἐπειδὴ δὲ συμπίπτει κατὰ τὸν τῆς συμπληρώσεως καιρὸν ἡ ἄμπωτις πολλάκις , πεπιστεῦσθαι κενῶς ὑπὸ τῶν ἐγχωρίων τὴν ἀντιπάθειαν . ὅτι μὲν οὖν ἡ ἱστορία πεπίστευται , καὶ οὗτος εἴρηκε καὶ ἡμεῖς ἐν τοῖς παραδόξοις θρυλουμένην παρειλήφαμεν . ἠκούομεν δὲ καὶ φρέατα εἶναι , τὰ μὲν πρὸ τῆς πόλεως ἐν τοῖς κήποις τὰ δὲ ἐντός , διὰ δὲ τὴν μοχθηρίαν τοῦ ὕδατος κατὰ τὴν πόλιν δεξαμενὰς ἐπιπολάζειν τοῦ λακκαίου ὕδατος · εἰ μέντοι καὶ τούτων τι τῶν φρεάτων ἐπιδείκνυται τὴν τῆς ἀντιπαθείας ὑπόνοιαν , οὐκ ἴσμεν . τὰς δʼ αἰτίας , εἴπερ συμβαίνει ταῦτα οὕτως , ὡς ἐν χαλεποῖς ἀποδέχεσθαι δεῖ . εἰκὸς μὲν γὰρ οὕτως ἔχειν ὡς ὁ Πολύβιός φησιν , εἰκὸς δὲ καὶ τῶν φλεβῶν τινας τῶν πηγαίων νοτισθείσας ἔξωθεν χαυνοῦσθαι καὶ παρέκχυσιν εἰς τὰ πλάγια μᾶλλον διδόναι τοῖς ὕδασιν ἢ ἀναθλίβειν κατὰ τὸ ἀρχαῖον ῥεῖθρον εἰς τὴν κρήνην · νοτίζεσθαι δʼ ἀναγκαῖον ἐπικλύσαντος τοῦ κύματος . εἰ δʼ , ὥσπερ Ἀθηνόδωρός φησιν , εἰσπνοῇ τε καὶ ἐκπνοῇ τὸ συμβαῖνον περὶ τὰς πλημμυρίδας καὶ περὶ τὰς ἀμπώτεις ἔοικεν , εἶναι ἄν τινα τῶν ῥεόντων ὑδάτων , ἃ κατʼ ἄλλους μὲν πόρους ἔχει τὴν ἔκρυσιν κατὰ φύσιν εἰς τὴν ἐπιφάνειαν , ὧν δὴ τὰ στόματα πηγὰς καὶ κρήνας καλοῦμεν , κατʼ ἄλλους δὲ πόρους συνέλκεται πρὸς τὸ τῆς θαλάττης βάθος · καὶ συνεξαίροντα μὲν ἐκείνην ὥστε πλημμυρεῖν , ὅταν οἷον ἡ ἐκπνοὴ γίνηται , τὸ οἰκεῖον ἀπολείπει ῥεῖθρον , πάλιν δʼ ἀναχωρεῖ πρὸς τὸ οἰκεῖον ῥεῖθρον , ὅταν κἀκείνη λάβῃ τὴν ἀναχώρησιν .
Lemmas: φημί δέ ὁ Πολύβιος κρήνη ἐν ὁ Ἡράκλειος ὁ ἐν Γάδειρα εἰμί πότιμος , βαθμός ὀλίγος κατάβασις ἔχω εἰς ὁ ὕδωρ , ὅς ὁ παλίρροια ὁ θάλασσα ἀντιπαθέω , κατά μέν ὁ πλήμη ἐκλείπω κατά δέ ὁ ἄμπωτις πληρόω . αἰτιάομαι δέ ὅτι ὁ πνεῦμα ὁ ἐκ ὁ βάθος εἰς ὁ ἐπιφάνεια ὁ γῆ ἐκπίπτω , καλύπτω μέν αὐτός ὑπό ὁ κῦμα κατά ὁ ἐπίβασις ὁ θάλασσα , ἔργω ὁ οἰκεῖος τοιοῦτος ἔξοδος · ἀναστρέφω δέ εἰς ὁ ἐντός ἐμφράσσω ὁ ὁ πηγή πόρος καί ποιέω λειψυδρία · γυμνόω δέ πάλιν , εὐθυπορέω ἐλευθερόω ὁ φλέψ ὁ πηγή ὥστε ἀναβλύω εὔπορος . Ἀρτεμίδωρος δέ ἀντιλέγω οὗτος καί ἅμα παρά ἑαυτοῦ τις τίθημι αἰτία , μιμνῄσκω δέ καί ὁ Σιλανός δόξα ὁ συγγραφεύς , οὐ ἐγώ δοκέω μνήμη ἄξιος λέγω , ὡς ἄν ἰδιώτης περί οὗτος καί αὐτός καί Σιλανός . Ποσειδώνιος δέ ψευδής λέγω ὁ ἱστορία εἰμί οὗτος δύο φημί εἰμί φρέαρ ἐν ὁ Ἡράκλειος καί τρίτος ἐν ὁ πόλις · ὁ δέ ἐν ὁ Ἡράκλειος ὁ μέν μικρός ὑδρεύω συνεχής αὐθωρός καί ἐκλείπω καί διαλείπω ὁ ὑδρεία πληρόω πάλιν , ὁ δέ μέγας διά ὅλος ὁ ἡμέρα ὁ ὑδρεία ἔχω , μειόω μέντοι , καθά καί ἄλλος φρέαρ πᾶς , νύκτωρ πληρόω μηκέτι ὑδρεύω · ἐπειδή δέ συμπίπτω κατά ὁ ὁ συμπλήρωσις καιρός ὁ ἄμπωτις πολλάκις , πιστεύω κενῶς ὑπό ὁ ἐγχώριος ὁ ἀντιπάθεια . ὅτι μέν οὖν ὁ ἱστορία πιστεύω , καί οὗτος λέγω καί ἐγώ ἐν ὁ παράδοξος θρυλέω παραλαμβάνω . ἀκούω δέ καί φρέαρ εἰμί , ὁ μέν πρό ὁ πόλις ἐν ὁ κῆπος ὁ δέ ἐντός , διά δέ ὁ μοχθηρία ὁ ὕδωρ κατά ὁ πόλις δεξαμενή ἐπιπολάζω ὁ λακκαῖος ὕδωρ · εἰ μέντοι καί οὗτος τις ὁ φρέαρ ἐπιδείκνυμι ὁ ὁ ἀντιπάθεια ὑπόνοια , οὐ οἶδα . ὁ δέ αἰτία , εἴπερ συμβαίνω οὗτος οὕτως , ὡς ἐν χαλεπός ἀποδέχομαι δέω . ἔοικα μέν γάρ οὕτως ἔχω ὡς ὁ Πολύβιος φημί , ἔοικα δέ καί ὁ φλέψ τις ὁ πηγαῖος νοτίζω ἔξωθεν χαυνόω καί παρέκχυσις εἰς ὁ πλάγιον μάλα δίδωμι ὁ ὕδωρ ἤ ἀναθλίβω κατά ὁ ἀρχαῖος ῥεῖθρον εἰς ὁ κρήνη · νοτίζω δέ ἀναγκαῖος ἐπικλύζω ὁ κῦμα . εἰ δέ , ὥσπερ Ἀθηνόδωρος φημί , εἰσπνοή τε καί ἐκπνοή ὁ συμβαίνω περί ὁ πλημμυρίς καί περί ὁ ἄμπωτις ἔοικα , εἰμί ἄν τις ὁ ῥέω ὕδωρ , ὅς κατά ἄλλος μέν πόρος ἔχω ὁ ἔκρυσις κατά φύσις εἰς ὁ ἐπιφάνεια , ὅς δή ὁ στόμα πηγή καί κρήνη καλέω , κατά ἄλλος δέ πόρος συνέλκω πρός ὁ ὁ θάλασσα βάθος · καί συνεξαίρω μέν ἐκεῖνος ὥστε πλημμυρέω , ὅταν οἷος ὁ ἐκπνοή γίγνομαι , ὁ οἰκεῖος ἀπολείπω ῥεῖθρον , πάλιν δέ ἀναχωρέω πρός ὁ οἰκεῖος ῥεῖθρον , ὅταν ἐκεῖνος λαμβάνω ὁ ἀναχώρησις .