strabo.geographica 5.2.9
Ἐν δὲ τῇ μεσογαίᾳ πόλεις πρὸς ταῖς εἰρημέναις Ἀρρήτιόν τε καὶ Περουσία καὶ Ὀυολσίνιοι καὶ Σούτριον · πρὸς δὲ ταύταις πολίχναι συχναί , Βλήρα τε καὶ Φερεντῖνον καὶ Φαλέριοι καὶ Φαλίσκον καὶ Νεπήτα καὶ Στατωνία καὶ ἄλλαι πλείους , αἱ μὲν ἐξ ἀρχῆς συνεστῶσαι , τινὲς δὲ τῶν Ῥωμαίων οἰκισάντων ἢ ταπεινωσάντων , καθάπερ τοὺς Ὀυηίους πολεμήσαντας πολλάκις καὶ τὰς Φιδήνας . ἔνιοι δʼ οὐ Τυρρηνούς φασι τοὺς Φαλερίους ἀλλὰ Φαλίσκους , ἴδιον ἔθνος · τινὲς δὲ καὶ τοὺς Φαλίσκους πόλιν ἰδιόγλωσσον · οἱ δὲ Αἰκουουμφαλίσκον λέγουσιν ἐπὶ τῇ Φλαμινίᾳ ὁδῷ κείμενον μεταξὺ Ὀκρίκλων καὶ Ῥώμης . ὑπὸ δὲ τῷ Σωράκτῳ ὄρει Φερωνία πόλις ἐστίν , ὁμώνυμος ἐπιχωρίᾳ τινὶ δαίμονι τιμωμένῃ σφόδρα ὑπὸ τῶν περιοίκων , ἧς τέμενός ἐστιν ἐν τῷ τόπῳ θαυμαστὴν ἱεροποιίαν ἔχον · γυμνοῖς γὰρ ποσὶ διεξίασιν ἀνθρακιὰν καὶ σποδιὰν μεγάλην οἱ κατεχόμενοι ὑπὸ τῆς δαίμονος ταύτης ἀπαθεῖς , καὶ συνέρχεται πλῆθος ἀνθρώπων ἅμα τῆς τε πανηγύρεως χάριν , ἣ συντελεῖται κατʼ ἔτος , καὶ τῆς λεχθείσης θέας . μάλιστα δʼ ἐστὶν ἐν μεσογαίᾳ τὸ Ἀρρήτιον πρὸς τοῖς ὄρεσιν . ἀπέχει γοῦν τῆς Ῥώμης χιλίους καὶ διακοσίους σταδίους , τὸ δὲ Κλούσιον ὀκτακοσίους · ἐγγὺς δὲ τούτων ἐστὶ καὶ ἡ Περουσία . προσλαμβάνουσι δὲ πρὸς τὴν εὐδαιμονίαν τῆς χώρας καὶ λίμναι μεγάλαι τε καὶ πολλαὶ οὖσαι · καὶ γὰρ πλέονται καὶ τρέφουσιν ὄψον πολὺ καὶ τῶν πτηνῶν τὰ λιμναῖα · τύφη τε καὶ πάπυρος ἀνθήλη τε πολλὴ κατακομίζεται ποταμοῖς εἰς τὴν Ῥώμην , οὓς ἐκδιδόασιν αἱ λίμναι μέχρι τοῦ Τιβέρεως · ὧν ἐστιν ἥ τε Κιμινία καὶ ἡ περὶ Ὀυολσινίους καὶ ἡ περὶ Κλούσιον καὶ ἡ ἐγγυτάτω τῆς Ῥώμης καὶ τῆς θαλάττης Σαβάτα · ἀπωτάτω δὲ καὶ δὴ πρὸς Ἀρρητίῳ ἡ Τρασουμέννα , καθʼ ἣν αἱ ἐκ τῆς Κελτικῆς εἰς τὴν Τυρρηνίαν εἰσβολαὶ στρατοπέδοις , αἷσπερ καὶ Ἀννίβας ἐχρήσατο , δυεῖν οὐσῶν , ταύτης τε καὶ τῆς ἐπʼ Ἀριμίνου διὰ τῆς Ὀμβρικῆς . βελτίων μὲν οὖν ἡ ἐπʼ Ἀριμίνου · ταπεινοῦται γὰρ ἐνταῦθα ἱκανῶς τὰ ὄρη · φρουρουμένων δὲ τῶν παρόδων τούτων ἐπιμελῶς , ἠναγκάσθη τὴν χαλεπωτέραν ἑλέσθαι , καὶ ἐκράτησεν ὅμως νικήσας μάχας μεγάλας Φλαμίνιον . πολλὴ δὲ καὶ τῶν θερμῶν ὑδάτων ἀφθονία κατὰ τὴν Τυρρηνίαν · οὐχ ἧττον δʼ εὐανδρεῖ τῶν ἐν Βαΐαις , ἃ διωνόμασται πολὺ πάντων μάλιστα .
Lemmas: ἐν δέ ὁ μεσόγαιος πόλις πρός ὁ λέγω Ἀρρήτιον τε καί Περουσία καί Ὀυολσίνιος καί Σούτριον · πρός δέ οὗτος πολίχνη συχνός , Βλήρα τε καί Φερεντῖνον καί Φαλέριοι καί Φαλίσκος καί Νεπήτα καί Στατωνία καί ἄλλος πολύς , ὁ μέν ἐκ ἀρχή συνίστημι , τις δέ ὁ Ῥωμαῖος οἰκίζω ἤ ταπεινόω , καθά ὁ Ὀύηιος πολεμέω πολλάκις καί ὁ Φιδήνη . ἔνιοι δέ οὐ Τυρρηνός φημί ὁ Φαλέριοι ἀλλά Φαλίσκος , ἴδιος ἔθνος · τις δέ καί ὁ Φαλίσκος πόλις ἰδιόγλωσσος · ὁ δέ Αἰκουουμφαλίσκος λέγω ἐπί ὁ Φλαμινία ὁδός κεῖμαι μεταξύ Ὄκρικλοι καί Ῥώμη . ὑπό δέ ὁ Σώρακτον ὄρος Φερωνία πόλις εἰμί , ὁμώνυμος ἐπιχώριος τις δαίμων τιμάω σφόδρα ὑπό ὁ περίοικος , ὅς τέμενος εἰμί ἐν ὁ τόπος θαυμαστός ἱεροποιία ἔχω · γυμνός γάρ πούς διεξέρχομαι ἀνθρακιά καί σποδιά μέγας ὁ κατέχω ὑπό ὁ δαίμων οὗτος ἀπαθής , καί συνέρχομαι πλῆθος ἄνθρωπος ἅμα ὁ τε πανήγυρις χάριν , ὅς συντελέω κατά ἔτος , καί ὁ λέγω θέα . μάλα δέ εἰμί ἐν μεσόγαιος ὁ Ἀρρήτιον πρός ὁ ὄρος . ἀπέχω γοῦν ὁ Ῥώμη χίλιοι καί διακόσιοι στάδιον , ὁ δέ Κλούσιον ὀκτακόσιοι · ἐγγύς δέ οὗτος εἰμί καί ὁ Περουσία . προσλαμβάνω δέ πρός ὁ εὐδαιμονία ὁ χώρα καί λίμνη μέγας τε καί πολύς εἰμί · καί γάρ πλέω καί τρέφω ὄψον πολύς καί ὁ πτηνός ὁ λιμναῖος · τύφη τε καί πάπυρος ἀνθήλη τε πολύς κατακομίζω ποταμός εἰς ὁ Ῥώμη , ὅς ἐκδίδωμι ὁ λίμνη μέχρι ὁ Τίβερις · ὅς εἰμί ὁ τε Κιμινία καί ὁ περί Ὀυολσίνιος καί ὁ περί Κλούσιον καί ὁ ἐγγύς ὁ Ῥώμη καί ὁ θάλασσα Σάβατα · ἀπωτάτω δέ καί δή πρός Ἀρρήτιον ὁ Τρασουμέννα , κατά ὅς ὁ ἐκ ὁ Κελτικός εἰς ὁ Τυρρηνία εἰσβολή στρατόπεδον , ὅς καί Ἀννίβας χράω , δύο εἰμί , οὗτος τε καί ὁ ἐπί Ἀρίμινον διά ὁ Ὀμβρική . ἀγαθός μέν οὖν ὁ ἐπί Ἀρίμινον · ταπεινόω γάρ ἐνταῦθα ἱκανός ὁ ὄρος · φρουρέω δέ ὁ πάροδος οὗτος ἐπιμελής , ἀναγκάζω ὁ χαλεπός αἱρέω , καί κρατέω ὅμως νικάω μάχη μέγας Φλαμίνιος . πολύς δέ καί ὁ θερμός ὕδωρ ἀφθονία κατά ὁ Τυρρηνία · οὐ ἥσσων δέ εὐανδρέω ὁ ἐν Βαΐαι , ὅς διονομάζω πολύς πᾶς μάλα .