strabo.geographica 5.4.8
Ἐχόμενον δὲ φρούριόν ἐστιν Ἡράκλειον ἐκκειμένην εἰς τὴν θάλατταν ἄκραν ἔχον , καταπνεομένην λιβὶ θαυμαστῶς ὥσθʼ ὑγιεινὴν ποιεῖν τὴν κατοικίαν . Ὄσκοι δὲ εἶχον καὶ ταύτην καὶ τὴν ἐφεξῆς Πομπηίαν ἣν παραρρεῖ ὁ Σάρνος ποταμός , εἶτα Τυρρηνοὶ καὶ Πελασγοί , μετὰ ταῦτα δὲ Σαυνῖται · καὶ οὗτοι δʼ ἐξέπεσον ἐκ τῶν τόπων . Νώλης δὲ καὶ Νουκερίας καὶ Ἀχερρῶν , ὁμωνύμου κατοικίας τῆς περὶ Κρέμωνα , ἐπίνειόν ἐστιν ἡ Πομπηία , παρὰ τῷ Σάρνῳ ποταμῷ καὶ δεχομένῳ τὰ φορτία καὶ ἐκπέμποντι . ὑπέρκειται δὲ τῶν τόπων τούτων ὄρος τὸ Ὀυέσουιον , ἀγροῖς περιοικούμενον παγκάλοις πλὴν τῆς κορυφῆς · αὕτη δʼ ἐπίπεδος μὲν πολὺ μέρος ἐστίν , ἄκαρπος δʼ ὅλη , ἐκ δὲ τῆς ὄψεως τεφρώδης , καὶ κοιλάδας φαίνει σηραγγώδεις πετρῶν αἰθαλωδῶν κατὰ τὴν χρόαν , ὡς ἂν ἐκβεβρωμένων ὑπὸ πυρός , ὡς τεκμαίροιτʼ ἄν τις τὸ χωρίον τοῦτο καίεσθαι πρότερον καὶ ἔχειν κρατῆρας πυρός , σβεσθῆναι δʼ ἐπιλιπούσης τῆς ὕλης . τάχα δὲ καὶ τῆς εὐκαρπίας τῆς κύκλῳ τοῦτʼ αἴτιον , ὥσπερ ἐν τῇ Κατάνῃ , φασί , τὸ κατατεφρωθὲν μέρος ἐκ τῆς σποδοῦ τῆς ἀνενεχθείσης ὑπὸ τοῦ Αἰτναίου πυρὸς εὐάμπελον τὴν γῆν ἐποίησεν . ἔχει μὲν γὰρ τὸ λιπαῖνον καὶ τὴν ἐκπυρουμένην βῶλον καὶ τὴν ἐκφέρουσαν τοὺς καρπούς · πλεονάζουσα μὲν οὖν τῷ λίπει πρὸς ἐκπύρωσιν ἐπιτηδεία , καθάπερ ἡ θειώδης πᾶσα , ἐξικμασθεῖσα δὲ καὶ λαβοῦσα σβέσιν καὶ ἐκτέφρωσιν εἰς καρπογονίαν μετέβαλε . συνεχὲς δέ ἐστι τῇ Πομπηίᾳ τὸ Συρρεντὸν τῶν Καμπανῶν , ὅθεν πρόκειται τὸ Ἀθήναιον , ὅ τινες Σειρηνουσσῶν ἀκρωτήριον καλοῦσιν · ἔστι δὲ ἐπʼ ἄκρῳ μὲν Ἀθηνᾶς ἱερόν , ἵδρυμα Ὀδυσσέως . διάπλους δʼ ἐνθένδε βραχὺς εἰς Καπρέας νῆσον . κάμψαντι δὲ τὴν ἄκραν νησῖδές εἰσιν ἔρημοι πετρώδεις ἃς καλοῦσι Σειρῆνας . ἐκ δὲ τοῦ πρὸς Συρρεντὸν μέρους ἱερόν τι δείκνυται καὶ ἀναθήματα παλαιὰ τιμώντων τῶν πλησίον τόπον . μέχρι μὲν δεῦρο ἔχει τέλος ὁ κόλπος ὁ κρατὴρ προσαγορευόμενος , ἀφοριζόμενος δυσὶν ἀκρωτηρίοις βλέπουσι πρὸς μεσημβρίαν , τῷ τε Μισηνῷ καὶ τῷ Ἀθηναίῳ . ἅπας δʼ ἐστὶ κατεσκευασμένος τοῦτο μὲν ταῖς πόλεσιν ἃς ἔφαμεν , τοῦτο δὲ ταῖς οἰκοδομίαις καὶ φυτείαις , αἳ μεταξὺ συνεχεῖς οὖσαι μιᾶς πόλεως ὄψιν παρέχονται .
Lemmas: ἔχω δέ φρούριον εἰμί Ἡράκλειος ἔκκειμαι εἰς ὁ θάλασσα ἄκρα ἔχω , καταπονέω λίψ θαυμαστός ὥστε ὑγιεινός ποιέω ὁ κατοικία . Ὄσκος δέ ἔχω καί οὗτος καί ὁ ἐφεξῆς Πομπηΐα ὅς παραρρέω ὁ Σάρνος ποταμός , εἶτα Τυρρηνός καί Πελασγός , μετά οὗτος δέ Σαυνίτης · καί οὗτος δέ ἐκπίπτω ἐκ ὁ τόπος . Νῶλα δέ καί Νουκερία καί Ἀχέρραι , ὁμώνυμος κατοικία ὁ περί Κρέμωνα , ἐπίνειον εἰμί ὁ Πομπηΐα , παρά ὁ Σάρνος ποταμός καί δέχομαι ὁ φορτίον καί ἐκπέμπω . ὑπέρκειμαι δέ ὁ τόπος οὗτος ὄρος ὁ Ὀυέσουιον , ἀγρός περιοικέω πάγκαλος πλήν ὁ κορυφή · οὗτος δέ ἐπίπεδος μέν πολύς μέρος εἰμί , ἄκαρπος δέ ὅλος , ἐκ δέ ὁ ὄψις τεφρώδης , καί κοιλάς φαίνω σηραγγώδης πέτρα αἰθαλώδης κατά ὁ χροιά , ὡς ἄν ἐκβιβρώσκω ὑπό πῦρ , ὡς τεκμαίρομαι ἄν τις ὁ χωρίον οὗτος καίω πρότερος καί ἔχω κρατήρ πῦρ , σβέννυμι δέ ἐπιλείπω ὁ ὕλη . τάχα δέ καί ὁ εὐκαρπία ὁ κύκλος οὗτος αἴτιος , ὥσπερ ἐν ὁ Κατάνη , φημί , ὁ κατατεφρόω μέρος ἐκ ὁ σποδός ὁ ἀναφέρω ὑπό ὁ Αἰτναῖος πῦρ εὐάμπελος ὁ γῆ ποιέω . ἔχω μέν γάρ ὁ λιπαίνω καί ὁ ἐκπυρόω βῶλος καί ὁ ἐκφέρω ὁ καρπός · πλεονάζω μέν οὖν ὁ λίπος πρός ἐκπύρωσις ἐπιτήδειος , καθά ὁ θειώδης πᾶς , ἐξικμάζω δέ καί λαμβάνω σβέσις καί ἐκτέφρωσις εἰς καρπογονία μεταβάλλω . συνεχής δέ εἰμί ὁ Πομπηΐα ὁ Συρρεντόν ὁ Καμπανός , ὅθεν πρόκειμαι ὁ Ἀθήναιον , ὅς τις Σέιρηνουσσαι ἀκρωτήριον καλέω · εἰμί δέ ἐπί ἄκρον μέν Ἀθήνη ἱερός , ἵδρυμα Ὀδυσσεύς . διάπλους δέ ἐνθένδε βραχύς εἰς Καπρέαι νῆσος . κάμπτω δέ ὁ ἄκρα νησίς εἰμί ἐρῆμος πετρώδης ὅς καλέω Σειρήν . ἐκ δέ ὁ πρός Συρρεντόν μέρος ἱερός τις δείκνυμι καί ἀνάθημα παλαιός τιμάω ὁ πλησίον τόπος . μέχρι μέν δεῦρο ἔχω τέλος ὁ κόλπος ὁ κρατήρ προσαγορεύω , ἀφορίζω δύο ἀκρωτήριον βλέπω πρός μεσημβρία , ὁ τε Μισηνός καί ὁ Ἀθηναῖος . ἅπας δέ εἰμί κατασκευάζω οὗτος μέν ὁ πόλις ὅς φημί , οὗτος δέ ὁ οἰκοδομία καί φυτεία , ὅς μεταξύ συνεχής εἰμί εἷς πόλις ὄψις παρέχω .