strabo.geographica 8.1.3
Ἔφορος μὲν οὖν ἀρχὴν εἶναι τῆς Ἑλλάδος τὴν Ἀκαρνανίαν φησὶν ἀπὸ τῶν ἑσπερίων μερῶν · ταύτην γὰρ συνάπτειν πρώτην τοῖς Ἠπειρωτικοῖς ἔθνεσιν . ἀλλʼ ὥσπερ οὗτος τῇ παραλίᾳ μέτρῳ χρώμενος ἐντεῦθεν ποιεῖται τὴν ἀρχήν , ἡγεμονικόν τι τὴν θάλατταν κρίνων πρὸς τὰς τοπογραφίας , ἐπεὶ ἄλλως γʼ ἐνεχώρει κατὰ τὴν Μακεδόνων καὶ Θετταλῶν τὴν ἀρχὴν ἀποφαίνεσθαι τῆς Ἑλλάδος · οὕτω καὶ ἡμῖν προσήκει ἀκολουθοῦσι τῇ φύσει τῶν τόπων σύμβουλον ποιεῖσθαι τὴν θάλατταν . αὕτη δʼ ἐκ τοῦ Σικελικοῦ πελάγους προσπεσοῦσα τῇ μὲν ἀναχεῖται πρὸς τὸν Κορινθιακὸν κόλπον , τῇ δʼ ἀποτελεῖ χερρόνησον μεγάλην τὴν Πελοπόννησον , ἰσθμῷ στενῷ κλειομένην . ἔστι δὲ τὰ δύο μέγιστα συστήματα τῆς Ἑλλάδος τό τε ἐντὸς Ἰσθμοῦ καὶ τὸ ἐκτὸς μέχρι τῆς ἐκβολῆς τοῦ Πηνειοῦ · ἔστι δὲ καὶ μεῖζον καὶ ἐπιφανέστερον τὸ ἐντὸς Ἰσθμοῦ · σχεδὸν δέ τι καὶ ἀκρόπολίς ἐστιν ἡ Πελοπόννησος τῆς συμπάσης Ἑλλάδος χωρὶς γὰρ τῆς λαμπρότητος καὶ δυνάμεως τῶν ἐνοικησάντων ἐθνῶν αὐτὴ ἡ τῶν τόπων θέσις ὑπογράφει τὴν ἡγεμονίαν ταύτην , κόλποις τε καὶ ἄκραις πολλαῖς καὶ τοῖς σημειωδεστάτοις , χερρονήσοις μεγάλαις , διαπεποικιλμένη , ὧν ἐκ διαδοχῆς ἑτέρα τὴν ἑτέραν ἔχει . ἔστι δὲ πρώτη μὲν τῶν χερρονήσων ἡ Πελοπόννησος , ἰσθμῷ κλειομένη τετταράκοντα σταδίων . δευτέρα δὲ ἡ καὶ ταύτην περιέχουσα , ἧς ἰσθμός ἐστιν ὁ ἐκ Παγῶν τῶν Μεγαρικῶν εἰς Νίσαιαν , τὸ Μεγαρέων ἐπίνειον , ὑπερβολῇ σταδίων ἑκατὸν εἴκοσιν ἀπὸ θαλάττης ἐπὶ θάλατταν . τρίτη δʼ ἡ καὶ ταύτην περιέχουσα , ἧς ἰσθμὸς ἀπὸ τοῦ μυχοῦ τοῦ Κρισαίου κόλπου μέχρι Θερμοπυλῶν · ἡ δʼ ἐπινοουμένη εὐθεῖα γραμμὴ ὅσον πεντακοσίων ὀκτὼ σταδίων τὴν μὲν Βοιωτίαν ἅπασαν ἐντὸς ἀπολαμβάνουσα , τὴν δὲ Φωκίδα τέμνουσα λοξὴν καὶ τοὺς Ἐπικνημιδίους . τετάρτη δὲ ἡ ἀπὸ τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου διὰ τῆς Οἴτης καὶ τῆς Τραχινίας εἰς τὸν Μαλιακὸν κόλπον καθήκοντα ἔχουσα τὸν ἰσθμὸν καὶ τὰς Θερμοπύλας , ὅσον ὀκτακοσίων ὄντα σταδίων · πλειόνων δʼ ἢ χιλίων ἄλλος ἐστὶν ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ κόλπου τοῦ Ἀμβρακικοῦ διὰ Θετταλῶν καὶ Μακεδόνων εἰς τὸν Θερμαῖον διήκων μυχόν . ὑπαγορεύει δή τινα τάξιν οὐ φαύλην ἡ τῶν χερρονήσων διαδοχή · δεῖ δʼ ἀπὸ τῆς ἐλαχίστης ἄρξασθαι , ἐπιφανεστάτης δέ .
Lemmas: Ἔφορος μέν οὖν ἀρχή εἰμί ὁ Ἑλλάς ὁ Ἀκαρνανία φημί ἀπό ὁ ἑσπέριος μέρος · οὗτος γάρ συνάπτω πρῶτος ὁ Ἠπειρωτικός ἔθνος . ἀλλά ὥσπερ οὗτος ὁ παράλιος μέτρον χράω ἐντεῦθεν ποιέω ὁ ἀρχή , ἡγεμονικός τις ὁ θάλασσα κρίνω πρός ὁ τοπογραφία , ἐπεί ἄλλος γε ἐγχωρέω κατά ὁ Μακεδών καί Θεσσαλός ὁ ἀρχή ἀποφαίνω ὁ Ἑλλάς · οὕτως καί ἐγώ προσήκω ἀκολουθέω ὁ φύσις ὁ τόπος σύμβουλος ποιέω ὁ θάλασσα . οὗτος δέ ἐκ ὁ Σικελικός πέλαγος προσπίπτω ὁ μέν ἀναχέω πρός ὁ Κορίνθιος κόλπος , ὁ δέ ἀποτελέω χερσόνησος μέγας ὁ Πελοπόννησος , ἰσθμός στενός κλέω . εἰμί δέ ὁ δύο μέγας σύστημα ὁ Ἑλλάς ὁ τε ἐντός Ἰσθμός καί ὁ ἐκτός μέχρι ὁ ἐκβολή ὁ Πηνειός · εἰμί δέ καί μέγας καί ἐπιφανής ὁ ἐντός Ἰσθμός · σχεδόν δέ τις καί ἀκρόπολις εἰμί ὁ Πελοπόννησος ὁ σύμπας Ἑλλάς χωρίς γάρ ὁ λαμπρότης καί δύναμις ὁ ἐνοικέω ἔθνος αὐτός ὁ ὁ τόπος θέσις ὑπογράφω ὁ ἡγεμονία οὗτος , κόλπος τε καί ἄκρα πολύς καί ὁ σημειώδης , χερσόνησος μέγας , διαποικίλλω , ὅς ἐκ διαδοχή ἕτερος ὁ ἕτερος ἔχω . εἰμί δέ πρῶτος μέν ὁ χερσόνησος ὁ Πελοπόννησος , ἰσθμός κλέω τεσσαράκοντα στάδιον . δεύτερος δέ ὁ καί οὗτος περιέχω , ὅς ἰσθμός εἰμί ὁ ἐκ Παγαί ὁ Μεγαρικός εἰς Νίσαια , ὁ Μεγαρεύς ἐπίνειον , ὑπερβολή στάδιον ἑκατόν εἴκοσι ἀπό θάλασσα ἐπί θάλασσα . τρίτος δέ ὁ καί οὗτος περιέχω , ὅς ἰσθμός ἀπό ὁ μυχός ὁ Κρισαῖος κόλπος μέχρι Θερμοπύλαι · ὁ δέ ἐπινοέω εὐθύς γραμμή ὅσος πεντακόσιοι ὀκτώ στάδιον ὁ μέν Βοιωτία ἅπας ἐντός ἀπολαμβάνω , ὁ δέ Φωκίς τέμνω λοξός καί ὁ Ἐπικνημίδιος . τέταρτος δέ ὁ ἀπό ὁ Ἀμβρακικός κόλπος διά ὁ Οἴτη καί ὁ Τραχίς εἰς ὁ Μαλιακός κόλπος καθήκω ἔχω ὁ ἰσθμός καί ὁ Θερμοπύλαι , ὅσος ὀκτακόσιοι εἰμί στάδιον · πολύς δέ ἤ χίλιοι ἄλλος εἰμί ἀπό ὁ αὐτός κόλπος ὁ Ἀμβρακικός διά Θεσσαλός καί Μακεδών εἰς ὁ Θερμαῖος διήκω μυχός . ὑπαγορεύω δή τις τάξις οὐ φαῦλος ὁ ὁ χερσόνησος διαδοχή · δέω δέ ἀπό ὁ ἐλαχύς ἄρχω , ἐπιφανής δέ .