strabo.geographica 6.3.1
ἐπεληλυθόσι δʼ ἡμῖν τὰ περὶ τὴν ἀρχαίαν Ἰταλίαν μέχρι Μεταποντίου τὰ συνεχῆ λεκτέον . συνεχὴς δʼ ἐστὶν ἡ Ἰαπυγία · ταύτην δὲ καὶ Μεσσαπίαν καλοῦσιν οἱ Ἕλληνες , οἱ δʼ ἐπιχώριοι κατὰ μέρη τὸ μέν τι Σαλεντίνους καλοῦσι τὸ περὶ τὴν ἄκραν τὴν Ἰαπυγίαν , τὸ δὲ Καλαβρούς . ὑπὲρ τούτους πρόσβορροι Πευκέτιοί τέ εἰσι καὶ Δαύνιοι κατὰ τὴν Ἑλλάδα διάλεκτον προσαγορευόμενοι , οἱ δʼ ἐπιχώριοι πᾶσαν τὴν μετὰ τοὺς Καλαβροὺς Ἀπουλίαν καλοῦσι · τινὲς δʼ αὐτῶν καὶ Ποίδικλοι λέγονται , καὶ μάλιστα οἱ Πευκέτιοι . ἔστι δέ τι ἐπιχερρονησιάζουσα ἡ Μεσσαπία τῷ ἀπὸ Βρεντεσίου μέχρι Τάραντος ἰσθμῷ κλειομένη σταδίων δέκα καὶ τριακοσίων . ὅ τε περίπλους ἐστὶ περὶ τὴν ἄκραν Ἰαπυγίαν σταδίων ὁμοῦ τι τετρακοσίων . τοῦ δὲ Μεταποντίου μὲν διέχει σταδίους περὶ διακοσίους καὶ , ὁ δὲ πλοῦς ἐπʼ αὐτὸν πρὸς τὰς ἀνατολάς . τοῦ δὲ κόλπου παντὸς τοῦ Ταραντίνου τὸ πλέον ἀλιμένου ὄντος , ἐνταῦθα ἐστι μέγιστος καὶ κάλλιστος γεφύρᾳ κλειόμενος μεγάλῃ , σταδίων δʼ ἐστὶν ἑκατὸν τὴν περίμετρον . ἐκ δὲ τοῦ πρὸς τὸν μυχὸν μέρους ἰσθμὸν ποιεῖ πρὸς τὴν ἔξω θάλατταν , ὥστʼ ἐπὶ χερρονήσῳ κεῖσθαι τὴν πόλιν καὶ τὰ πλοῖα ὑπερνεωλκεῖσθαι ῥᾳδίως ἑκατέρωθεν ταπεινοῦ ὄντος τοῦ αὐχένος . ταπεινὸν δὲ καὶ τὸ τῆς πόλεως ἔδαφος , μικρὸν δʼ ὅμως ἐπῆρται κατὰ τὴν ἀκρόπολιν . τὸ μὲν οὖν παλαιὸν τεῖχος κύκλον ἔχει μέγαν , νυνὶ δʼ ἐκλέλειπται τὸ πλέον τὸ πρὸς τῷ ἰσθμῷ , τὸ δὲ πρὸς τῷ στόματι τοῦ λιμένος , καθʼ ὃ καὶ ἡ ἀκρόπολις , συμμένει μέγεθος ἀξιολόγου πόλεως ἐκπληροῦν . ἔχει δὲ γυμνάσιόν τε κάλλιστον καὶ ἀγορὰν εὐμεγέθη , ἐν ᾗ καὶ ὁ τοῦ Διὸς ἵδρυται κολοσσὸς χαλκοῦς , μέγιστος μετὰ τὸν Ῥοδίων . μεταξὺ δὲ τῆς ἀγορᾶς καὶ τοῦ στόματος ἡ ἀκρόπολις μικρὰ λείψανα ἔχουσα τοῦ παλαιοῦ κόσμου τῶν ἀναθημάτων · τὰ γὰρ πολλὰ τὰ μὲν κατέφθειραν Καρχηδόνιοι λαβόντες τὴν πόλιν , τὰ δʼ ἐλαφυραγώγησαν Ῥωμαῖοι κρατήσαντες βιαίως · ὧν ἐστι καὶ ὁ Ἡρακλῆς ἐν τῷ Καπετωλίῳ χαλκοῦς κολοσσικός , Λυσίππου ἔργον , ἀνάθημα Μαξίμου Φαβίου τοῦ ἑλόντος τὴν πόλιν .
Lemmas: ἐπέρχομαι δέ ἐγώ ὁ περί ὁ ἀρχαῖος Ἰταλία μέχρι Μεταπόντιον ὁ συνεχής λεκτέος . συνεχής δέ εἰμί ὁ Ἰαπυγία · οὗτος δέ καί Μεσσάπιος καλέω ὁ Ἕλλην , ὁ δέ ἐπιχώριος κατά μέρος ὁ μέν τις Σαλεντῖνος καλέω ὁ περί ὁ ἄκρα ὁ Ἰαπυγία , ὁ δέ Καλαβρός . ὑπέρ οὗτος πρόσβορρος Πευκέτιος τε εἰμί καί Δαύνιος κατά ὁ Ἑλλάς διάλεκτος προσαγορεύω , ὁ δέ ἐπιχώριος πᾶς ὁ μετά ὁ Καλαβρός Ἀπουλία καλέω · τις δέ αὐτός καί Ποίδικλος λέγω , καί μάλα ὁ Πευκέτιος . εἰμί δέ τις ἐπιχερρονησιάζω ὁ Μεσσάπιος ὁ ἀπό Βρεντέσιον μέχρι Τάρας ἰσθμός κλέω στάδιον δέκα καί τριακόσιοι . ὁ τε περίπλοος εἰμί περί ὁ ἄκρα Ἰαπυγία στάδιον ὁμοῦ τις τετρακόσιοι . ὁ δέ Μεταπόντιον μέν διέχω στάδιον περί διακόσιοι καί , ὁ δέ πλόος ἐπί αὐτός πρός ὁ ἀνατολή . ὁ δέ κόλπος πᾶς ὁ Ταραντῖνος ὁ πολύς ἀλίμενος εἰμί , ἐνταῦθα εἰμί μέγας καί καλός γέφυρα κλείω μέγας , στάδιον δέ εἰμί ἑκατόν ὁ περίμετρον . ἐκ δέ ὁ πρός ὁ μυχός μέρος ἰσθμός ποιέω πρός ὁ ἔξω θάλασσα , ὥστε ἐπί χερσόνησος κεῖμαι ὁ πόλις καί ὁ πλοῖον ὑπερνεωλκέω ῥᾴδιος ἑκατέρωθεν ταπεινός εἰμί ὁ αὐχήν . ταπεινός δέ καί ὁ ὁ πόλις ἔδαφος , μικρός δέ ὅμως ἐπαίρω κατά ὁ ἀκρόπολις . ὁ μέν οὖν παλαιός τεῖχος κύκλος ἔχω μέγας , νυνί δέ ἐκλείπω ὁ πολύς ὁ πρός ὁ ἰσθμός , ὁ δέ πρός ὁ στόμα ὁ λιμήν , κατά ὅς καί ὁ ἀκρόπολις , συμμένω μέγεθος ἀξιόλογος πόλις ἐκπληρόω . ἔχω δέ γυμνάσιον τε καλός καί ἀγορά εὐμεγέθης , ἐν ὅς καί ὁ ὁ Ζεύς ἱδρύω κολοσσός χάλκεος , μέγας μετά ὁ Ῥόδιος . μεταξύ δέ ὁ ἀγορά καί ὁ στόμα ὁ ἀκρόπολις μικρός λείψανον ἔχω ὁ παλαιός κόσμος ὁ ἀνάθημα · ὁ γάρ πολύς ὁ μέν καταφθείρω Καρχηδόνιος λαμβάνω ὁ πόλις , ὁ δέ λαφυραγωγέω Ῥωμαῖος κρατέω βίαιος · ὅς εἰμί καί ὁ Ἡρακλῆς ἐν ὁ Καπετώλιον χάλκεος κολοσσικός , Λύσιππος ἔργον , ἀνάθημα Μάξιμος Φάβιος ὁ αἱρέω ὁ πόλις .