strabo.geographica 7.7.6
ἐφεξῆς δὲ τὸ στόμα τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου · τούτου δὲ τοῦ κόλπου τὸ μὲν στόμα μικρῷ τοῦ τετρασταδίου μεῖζον , ὁ δὲ κύκλος καὶ τριακοσίων σταδίων , εὐλίμενος δὲ πᾶς . οἰκοῦσι δὲ τὰ μὲν ἐν δεξιᾷ εἰσπλέουσι τῶν Ἑλλήνων Ἀκαρνᾶνες · καὶ ἱερὸν τοῦ Ἀκτίου Ἀπόλλωνος ἐνταῦθά ἐστι πλησίον τοῦ στόματος , λόφος τις ἐφʼ ᾧ ὁ νεώς , καὶ ὑπʼ αὐτῷ πεδίον ἄλσος ἔχον καὶ νεώρια , ἐν οἷς ἀνέθηκε Καῖσαρ τὴν δεκαναΐαν ἀκροθίνιον , ἀπὸ μονοκρότου μέχρι δεκήρους · ὑπὸ πυρὸς δʼ ἠφανίσθαι καὶ οἱ νεώσοικοι λέγονται καὶ τὰ πλοῖα · ἐν ἀριστερᾷ δὲ ἡ Νικόπολις καὶ τῶν Ἠπειρωτῶν οἱ Κασσωπαῖοι μέχρι τοῦ μυχοῦ τοῦ κατὰ Ἀμβρακίαν · ὑπέρκειται δὲ αὕτη τοῦ μυχοῦ μικρόν , Γόργου τοῦ Κυψέλου κτίσμα · παραρρεῖ δʼ αὐτὴν ὁ Ἄρατθος ποταμὸς ἀνάπλουν ἔχων ἐκ θαλάττης εἰς αὐτὴν ὀλίγων σταδίων , ἀρχόμενος ἐκ Τύμφης ὄρους καὶ τῆς Παρωραίας . ηὐτύχει μὲν οὖν καὶ πρότερον ἡ πόλις αὕτη διαφερόντως ( τὴν γοῦν ἐπωνυμίαν ἐντεῦθεν ἔσχηκεν ὁ κόλπος ) , μάλιστα δʼ ἐκόσμησεν αὐτὴν Πύρρος βασιλείῳ χρησάμενος τῷ τόπῳ · Μακεδόνες δʼ ὕστερον καὶ Ῥωμαῖοι καὶ ταύτην καὶ τὰς ἄλλας κατεπόνησαν τοῖς συνεχέσι πολέμοις διὰ τὴν ἀπείθειαν , ὥστε τὸ τελευταῖον ὁ Σεβαστὸς ὁρῶν ἐκλελειμμένας τελέως τὰς πόλεις εἰς μίαν συνῴκισε τὴν ὑπʼ αὐτοῦ κληθεῖσαν Νικόπολιν ἐν τῷ κόλπῳ τούτῳ , ἐκάλεσε δʼ ἐπώνυμον τῆς νίκης , ἐν ᾗ κατεναυμάχησεν Ἀντώνιον πρὸ τοῦ στόματος τοῦ κόλπου καὶ τὴν Αἰγυπτίων βασίλισσαν Κλεοπάτραν παροῦσαν ἐν τῷ ἀγῶνι καὶ αὐτήν . ἡ μὲν οὖν Νικόπολις εὐανδρεῖ καὶ λαμβάνει καθʼ ἡμέραν ἐπίδοσιν , χώραν τε ἔχουσα πολλὴν καὶ τὸν ἐκ τῶν λαφύρων κόσμον , τό τε κατασκευασθὲν τέμενος ἐν τῷ προαστείῳ τὸ μὲν εἰς τὸν ἀγῶνα τὸν πεντετηρικὸν ἐν ἄλσει ἔχοντι γυμνάσιόν τε καὶ στάδιον , τὸ δʼ ἐν τῷ ὑπερκειμένῳ τοῦ ἄλσους ἱερῷ λόφῳ τοῦ Ἀπόλλωνος . ἀποδέδεικται δʼ ὁ ἀγὼν Ὀλύμπιος , τὰ Ἄκτια , ἱερὸς τοῦ Ἀκτίου Ἀπόλλωνος , τὴν δʼ ἐπιμέλειαν ἔχουσιν αὐτοῦ Λακεδαιμόνιοι . αἱ δʼ ἄλλαι κατοικίαι περιπόλιοι τῆς Νικοπόλεώς εἰσιν . ἤγετο δὲ καὶ πρότερον τὰ Ἄκτια τῷ θεῷ , στεφανίτης ἀγών , ὑπὸ τῶν περιοίκων · νυνὶ δʼ ἐντιμότερον ἐποίησεν ὁ Καῖσαρ .
Lemmas: ἐφεξῆς δέ ὁ στόμα ὁ Ἀμβρακικός κόλπος · οὗτος δέ ὁ κόλπος ὁ μέν στόμα μικρός ὁ τετράστάδιος μέγας , ὁ δέ κύκλος καί τριακόσιοι στάδιον , εὐλίμενος δέ πᾶς . οἰκέω δέ ὁ μέν ἐν δεξιός εἰσπλέω ὁ Ἕλλην Ἀκαρνάν · καί ἱερός ὁ Ἄκτιος Ἀπόλλων ἐνταῦθα εἰμί πλησίον ὁ στόμα , λόφος τις ἐπί ὅς ὁ ναῦς , καί ὑπό αὐτός πεδίον ἄλσος ἔχω καί νεώριον , ἐν ὅς ἀνατίθημι Καῖσαρ ὁ δεκαναία ἀκροθίνιον , ἀπό μονόκροτος μέχρι δεκήρης · ὑπό πῦρ δέ ἀφανίζω καί ὁ νεώσοικος λέγω καί ὁ πλοῖον · ἐν ἀριστερός δέ ὁ Νικόπολις καί ὁ Ἠπειρώτης ὁ Κασσωπαῖος μέχρι ὁ μυχός ὁ κατά Ἀμβρακία · ὑπέρκειμαι δέ οὗτος ὁ μυχός μικρός , Γόργος ὁ Κύψελος κτίσμα · παραρρέω δέ αὐτός ὁ Ἄρατθος ποταμός ἀνάπλοος ἔχω ἐκ θάλασσα εἰς αὐτός ὀλίγος στάδιον , ἄρχω ἐκ Τύμφη ὄρος καί ὁ Παρωραῖος . εὐτυχέω μέν οὖν καί πρότερος ὁ πόλις οὗτος διαφερόντως ( ὁ γοῦν ἐπωνυμία ἐντεῦθεν ἔχω ὁ κόλπος ) , μάλα δέ κοσμέω αὐτός Πύρρος βασίλειος χράω ὁ τόπος · Μακεδών δέ ὕστερον καί Ῥωμαῖος καί οὗτος καί ὁ ἄλλος καταπονέω ὁ συνεχής πόλεμος διά ὁ ἀπείθεια , ὥστε ὁ τελευταῖος ὁ Σεβαστός ὁράω ἐκλείπω τέλειος ὁ πόλις εἰς εἷς συνοικίζω ὁ ὑπό αὐτός καλέω Νικόπολις ἐν ὁ κόλπος οὗτος , καλέω δέ ἐπώνυμος ὁ νίκη , ἐν ὅς καταναυμαχέω Ἀντώνιος πρό ὁ στόμα ὁ κόλπος καί ὁ Αἰγύπτιος βασίλισσα Κλεοπάτρη πάρειμι ἐν ὁ ἀγών καί αὐτός . ὁ μέν οὖν Νικόπολις εὐανδρέω καί λαμβάνω κατά ἡμέρα ἐπίδοσις , χώρα τε ἔχω πολύς καί ὁ ἐκ ὁ λάφυρα κόσμος , ὁ τε κατασκευάζω τέμενος ἐν ὁ προάστειον ὁ μέν εἰς ὁ ἀγών ὁ πεντετηρικός ἐν ἄλσις ἔχω γυμνάσιον τε καί στάδιον , ὁ δέ ἐν ὁ ὑπέρκειμαι ὁ ἄλσος ἱερός λόφος ὁ Ἀπόλλων . ἀποδείκνυμι δέ ὁ ἀγών Ὀλύμπιος , ὁ Ἄκτιον , ἱερός ὁ Ἄκτιος Ἀπόλλων , ὁ δέ ἐπιμέλεια ἔχω αὐτός Λακεδαιμόνιος . ὁ δέ ἄλλος κατοικία περιπόλιος ὁ Νικόπολις εἰμί . ἄγω δέ καί πρότερος ὁ Ἄκτιον ὁ θεός , στεφανίτης ἀγών , ὑπό ὁ περίοικος · νυνί δέ ἔντιμος ποιέω ὁ Καῖσαρ .