strabo.geographica 3.5.5
περὶ δὲ τῆς κτίσεως τῶν Γαδείρων τοιαῦτα λέγοντες μέμνηνται Γαδιτανοὶ χρησμοῦ τινος , ὃν γενέσθαι φασὶ Τυρίοις κελεύοντα ἐπὶ τὰς Ἡρακλέους στήλας ἀποικίαν πέμψαι · τοὺς δὲ πεμφθέντας κατασκοπῆς χάριν , ἐπειδὴ κατὰ τὸν πορθμὸν ἐγένοντο τὸν κατὰ τὴν Κάλπην , νομίσαντας τέρμονας εἶναι τῆς οἰκουμένης καὶ τῆς Ἡρακλέους στρατείας τὰ ἄκρα ποιοῦντα τὸν πορθμόν , ταῦτα δʼ αὐτὰ καὶ στήλας ὀνομάζειν τὸ λόγιον , κατασχεῖν εἴς τι χωρίον ἐντὸς τῶν στενῶν , ἐν ᾧ νῦν ἔστιν ἡ τῶν Ἐξιτανῶν πόλις · ἐνταῦθα δὲ θύσαντας μὴ γενομένων καλῶν τῶν ἱερείων ἀνακάμψαι πάλιν . χρόνῳ δʼ ὕστερον τοὺς πεμφθέντας προελθεῖν ἔξω τοῦ πορθμοῦ περὶ χιλίους καὶ πεντακοσίους σταδίους εἰς νῆσον Ἡρακλέους ἱερὰν κειμένην κατὰ πόλιν Ὀνόβαν τῆς Ἰβηρίας , καὶ νομίσαντας ἐνταῦθα εἶναι τὰς στήλας θῦσαι τῷ θεῷ , μὴ γενομένων δὲ πάλιν καλῶν τῶν ἱερείων ἐπανελθεῖν οἴκαδε . τῷ δὲ τρίτῳ στόλῳ τοὺς ἀφικομένους Γάδειρα κτίσαι καὶ ἱδρύσασθαι τὸ ἱερὸν ἐπὶ τοῖς ἑῴοις τῆς νήσου , τὴν δὲ πόλιν ἐπὶ τοῖς ἑσπερίοις . διὰ δὲ τοῦτο τοὺς μὲν δοκεῖν τὰ ἄκρα τοῦ πορθμοῦ τὰς στήλας εἶναι , τοὺς δὲ τὰ Γάδειρα , τοὺς δʼ ἔτι πορρώτερον τῶν Γαδείρων ἔξω προκεῖσθαι . ἔνιοι δὲ στήλας ὑπέλαβον τὴν Κάλπην καὶ τὴν Ἀβίλυκα , τὸ ἀντικείμενον ὄρος ἐκ τῆς Λιβύης , ὅ φησιν Ἐρατοσθένης ἐν τῷ Μεταγωνίῳ νομαδικῷ ἔθνει ἱδρῦσθαι · οἱ δὲ τὰς πλησίον ἑκατέρου νησῖδας , ὧν τὴν ἑτέραν Ἥρας νῆσον ὀνομάζουσιν . Ἀρτεμίδωρος δὲ τὴν μὲν τῆς Ἥρας νῆσον καὶ ἱερὸν λέγει αὐτῆς , ἄλλην δέ φησιν εἶναί τινα , οὐδʼ Ἀβίλυκα ὄρος οὐδὲ Μεταγώνιον ἔθνος . καὶ τὰς Πλαγκτὰς καὶ τὰς Συμπληγάδας ἐνθάδε μεταφέρουσί τινες , ταύτας εἶναι νομίζοντες στήλας , ἃς Πίνδαρος καλεῖ πύλας Γαδειρίδας , εἰς ταύτας ὑστάτας ἀφῖχθαι φάσκων τὸν Ἡρακλέα . καὶ Δικαίαρχος δὲ καὶ Ἐρατοσθένης καὶ Πολύβιος καὶ οἱ πλεῖστοι τῶν Ἑλλήνων περὶ τὸν πορθμὸν ἀποφαίνουσι τὰς στήλας . οἱ δὲ Ἴβηρες καὶ Λίβυες ἐν Γαδείροις εἶναι φασίν · οὐδὲν γὰρ ἐοικέναι στήλαις τὰ περὶ τὸν πορθμόν . οἱ δὲ τὰς ἐν τῷ Ἡρακλείῳ τῷ ἐν Γαδείροις χαλκᾶς ὀκταπήχεις , ἐν αἷς ἀναγέγραπται τὸ ἀνάλωμα τῆς κατασκευῆς τοῦ ἱεροῦ , ταύτας λέγεσθαί φασιν · ἐφʼ ἃς ἐρχόμενοι οἱ τελέσαντες τὸν πλοῦν καὶ θύοντες τῷ Ἡρακλεῖ διαβοηθῆναι παρεσκεύασαν , ὡς τοῦτʼ εἶναι καὶ γῆς καὶ θαλάττης τὸ πέρας . τοῦτον δʼ εἶναι πιθανώτατον καὶ Ποσειδώνιος ἡγεῖται τὸν λόγον , τὸν δὲ χρησμὸν καὶ τοὺς πολλοὺς ἀποστόλους ψεῦσμα Φοινικικόν . περὶ μὲν οὖν τῶν ἀποστόλων τί ἄν τις διισχυρίσαιτο πρὸς ἔλεγχον ἢ πίστιν , οὐδετέρως παράλογον ; τὸ δὲ τὰς νησῖδας ἢ τὰ ὄρη μὴ φάσκειν ἐοικέναι στήλαις , ἀλλὰ ζητεῖν ἐπὶ τῶν κυρίως λεγομένων στηλῶν τοὺς τῆς οἰκουμένης ὅρους ἢ τῆς στρατείας τῆς Ἡρακλέους ἔχει μέν τινα νοῦν · ἔθος γὰρ παλαιὸν ὑπῆρχε τὸ τίθεσθαι τοιούτους ὅρους , καθάπερ οἱ Ῥηγῖνοι τὴν στυλίδα ἔθεσαν τὴν ἐπὶ τῷ πορθμῷ κειμένην , πυργίον τι , καὶ ὁ τοῦ Πελώρου λεγόμενος πύργος ἀντίκειται ταύτῃ τῇ στυλίδι · καὶ οἱ Φιλαίνων λεγόμενοι βωμοὶ κατὰ μέσην που τὴν μεταξὺ τῶν σύρτεων γῆν · καὶ ἐπὶ τῷ ἰσθμῷ τῷ Κορινθιακῷ μνημονεύεται στήλη τις ἱδρυμένη πρότερον , ἣν ἔστησαν κοινῇ οἱ τὴν Ἀττικὴν σὺν τῇ Μεγαρίδι κατασχόντες Ἴωνες ἐξελαθέντες ἐκ τῆς Πελοποννήσου καὶ οἱ κατασχόντες τὴν Πελοπόννησον , ἐπιγράψαντες ἐπὶ μὲν τοῦ πρὸς τῇ Μεγαρίδι μέρους τάδʼ οὐχὶ Πελοπόννησος ἀλλʼ Ἰωνία , ἐκ δὲ θατέρου τάδʼ ἐστὶ Πελοπόννησος οὐκ Ἰωνία . Ἀλέξανδρος δὲ τῆς Ἰνδικῆς στρατείας ὅρια βωμοὺς ἔθετο ἐν τοῖς τόποις εἰς οὓς ὑστάτους ἀφίκετο τῶν πρὸς ταῖς ἀνατολαῖς Ἰνδῶν , μιμούμενος τὸν Ἡρακλέα καὶ τὸν Διόνυσον . ἦν μὲν δὴ τὸ ἔθος τοῦτο .
Lemmas: περί δέ ὁ κτίσις ὁ Γάδειρα τοιοῦτος λέγω μιμνῄσκω Γαδιτανός χρησμός τις , ὅς γίγνομαι φημί Τύριος κελεύω ἐπί ὁ Ἡρακλῆς στήλη ἀποικία πέμπω · ὁ δέ πέμπω κατασκοπή χάριν , ἐπειδή κατά ὁ πορθμός γίγνομαι ὁ κατά ὁ Κάλπη , νομίζω τέρμων εἰμί ὁ οἰκουμένη καί ὁ Ἡρακλῆς στρατεία ὁ ἄκρον ποιέω ὁ πορθμός , οὗτος δέ αὐτός καί στήλη ὀνομάζω ὁ λόγιον , κατέχω εἰς τις χωρίον ἐντός ὁ στενός , ἐν ὅς νῦν εἰμί ὁ ὁ Ἐξιτανός πόλις · ἐνταῦθα δέ θύω μή γίγνομαι καλός ὁ ἱερεῖον ἀνακάμπτω πάλιν . χρόνος δέ ὕστερον ὁ πέμπω προέρχομαι ἔξω ὁ πορθμός περί χίλιοι καί πεντακόσιοι στάδιον εἰς νῆσος Ἡρακλῆς ἱερός κεῖμαι κατά πόλις Ὀνόβη ὁ Ἰβηρία , καί νομίζω ἐνταῦθα εἰμί ὁ στήλη θύω ὁ θεός , μή γίγνομαι δέ πάλιν καλός ὁ ἱερεῖον ἐπανέρχομαι οἴκαδε . ὁ δέ τρίτος στόλος ὁ ἀφικνέομαι Γάδειρα κτίζω καί ἱδρύω ὁ ἱερός ἐπί ὁ ἑώϊος ὁ νῆσος , ὁ δέ πόλις ἐπί ὁ ἑσπέριος . διά δέ οὗτος ὁ μέν δοκέω ὁ ἄκρον ὁ πορθμός ὁ στήλη εἰμί , ὁ δέ ὁ Γάδειρα , ὁ δέ ἔτι πρόσω ὁ Γάδειρα ἔξω πρόκειμαι . ἔνιοι δέ στήλη ὑπολαμβάνω ὁ Κάλπη καί ὁ Ἀβίλυξ , ὁ ἀντίκειμαι ὄρος ἐκ ὁ Λιβύη , ὅς φημί Ἐρατοσθένης ἐν ὁ Μεταγώνιον νομαδικός ἔθνος ἱδρύω · ὁ δέ ὁ πλησίον ἑκάτερος νησίς , ὅς ὁ ἕτερος Ἥρα νῆσος ὀνομάζω . Ἀρτεμίδωρος δέ ὁ μέν ὁ Ἥρα νῆσος καί ἱερός λέγω αὐτός , ἄλλος δέ φημί εἰμί τις , οὐδέ Ἀβίλυξ ὄρος οὐδέ Μεταγώνιον ἔθνος . καί ὁ Πλαγκταί καί ὁ Συμπληγάς ἐνθάδε μεταφέρω τις , οὗτος εἰμί νομίζω στήλη , ὅς Πίνδαρος καλέω πύλη Γαδειρίς , εἰς οὗτος ὕστατος ἀφικνέομαι φάσκω ὁ Ἡρακλῆς . καί Δικαίαρχος δέ καί Ἐρατοσθένης καί Πολύβιος καί ὁ πολύς ὁ Ἕλλην περί ὁ πορθμός ἀποφαίνω ὁ στήλη . ὁ δέ Ἴβηρ καί Λίβυς ἐν Γάδειρα εἰμί φημί · οὐδείς γάρ ἔοικα στήλη ὁ περί ὁ πορθμός . ὁ δέ ὁ ἐν ὁ Ἡράκλειος ὁ ἐν Γάδειρα χάλκεος ὁκταπήχεις , ἐν ὅς ἀναγράφω ὁ ἀνάλωμα ὁ κατασκευή ὁ ἱερός , οὗτος λέγω φημί · ἐπί ὅς ἔρχομαι ὁ τελέω ὁ πλόος καί θύω ὁ Ἡρακλῆς διαβοάω παρασκευάζω , ὡς οὗτος εἰμί καί γῆ καί θάλασσα ὁ πέρας . οὗτος δέ εἰμί πιθανός καί Ποσειδώνιος ἡγέομαι ὁ λόγος , ὁ δέ χρησμός καί ὁ πολύς ἀπόστολος ψεῦσμα Φοινικικός . περί μέν οὖν ὁ ἀπόστολος τίς ἄν τις διισχυρίζομαι πρός ἔλεγχος ἤ πίστις , οὐδέτερος παράλογος ; ὁ δέ ὁ νησίς ἤ ὁ ὄρος μή φάσκω ἔοικα στήλη , ἀλλά ζητέω ἐπί ὁ κύριος λέγω στήλη ὁ ὁ οἰκουμένη ὅρος ἤ ὁ στρατεία ὁ Ἡρακλῆς ἔχω μέν τις νόος · ἔθος γάρ παλαιός ὑπάρχω ὁ τίθημι τοιοῦτος ὅρος , καθά ὁ Ῥηγῖνος ὁ στυλίς τίθημι ὁ ἐπί ὁ πορθμός κεῖμαι , πυργίον τις , καί ὁ ὁ Πέλωρος λέγω πύργος ἀντίκειμαι οὗτος ὁ στυλίς · καί ὁ Φίλαινοι λέγω βωμός κατά μέσος που ὁ μεταξύ ὁ σύρτυς γῆ · καί ἐπί ὁ ἰσθμός ὁ Κορίνθιος μνημονεύω στήλη τις ἱδρύω πρότερος , ὅς ἵστημι κοινῇ ὁ ὁ Ἀττική σύν ὁ Μεγαρίς κατέχω Ἴων ἐξελαύνω ἐκ ὁ Πελοπόννησος καί ὁ κατέχω ὁ Πελοπόννησος , ἐπιγράφω ἐπί μέν ὁ πρός ὁ Μεγαρίς μέρος ὅδε οὐ Πελοπόννησος ἀλλά Ἰωνία , ἐκ δέ ἕτερος ὅδε εἰμί Πελοπόννησος οὐ Ἰωνία . Ἀλέξανδρος δέ ὁ Ἰνδικός στρατεία ὅριον βωμός τίθημι ἐν ὁ τόπος εἰς ὅς ὕστερος ἀφικνέομαι ὁ πρός ὁ ἀνατολή Ἰνδός , μιμέομαι ὁ Ἡρακλῆς καί ὁ Διόνυσος . εἰμί μέν δή ὁ ἔθος οὗτος .