strabo.geographica 17.3.15
κτίσμα δʼ ἐστὶ Διδοῦς ἀγαγούσης ἐκ Τύρου λαόν · οὕτω δʼ εὐτυχὴς ἡ ἀποικία τοῖς Φοίνιξιν ὑπῆρξε καὶ αὕτη καὶ ἡ μέχρι τῆς Ἰβηρίας τῆς τε ἄλλης καὶ τῆς ἔξω στηλῶν ὥστε τῆς Εὐρώπης ἔτι νῦν τὴν ἀρίστην νέμονται Φοίνικες κατὰ τὴν ἤπειρον καὶ τὰς προσεχεῖς νήσους , τήν τε Λιβύην κατεκτήσαντο πᾶσαν , ὅσον μὴ νομαδικῶς οἷόν τʼ ἦν οἰκεῖν . ἀφʼ ἧς δυνάμεως πόλιν τε ἀντίπαλον τῇ Ῥώμῃ κατεσκευάσαντο καὶ τρεῖς ἐπολέμησαν μεγάλους πρὸς αὐτοὺς πολέμους . γένοιτο δʼ ἂν εὔδηλος ἡ δύναμις αὐτῶν ἐκ τοῦ ὑστάτου πολέμου , ἐν ᾧ κατελύθησαν ὑπὸ Σκιπίωνος τοῦ Αἰμιλιανοῦ , καὶ ἡ πόλις ἄρδην ἠφανίσθη . ὅτε γὰρ ἤρξαντο πολεμεῖν τοῦτον τὸν πόλεμον , πόλεις μὲν εἶχον τριακοσίας ἐν τῇ Λιβύῃ , ἀνθρώπων δʼ ἐν τῇ πόλει μυριάδας ἑβδομήκοντα · πολιορκούμενοι δὲ καὶ ἀναγκασθέντες τραπέσθαι πρὸς ἔνδοσιν πανοπλιῶν μὲν ἔδοσαν μυριάδας εἴκοσι καταπελτικὰ δὲ ὄργανα τρισχίλια , ὡς οὐ πολεμηθησόμενοι . κριθέντος δὲ πάλιν τοῦ ἀναπολεμεῖν , ἐξαίφνης ὁπλοποιίαν συνεστήσαντο , καὶ ἑκάστης ἡμέρας ἀνεφέροντο θυρεοὶ μὲν ἑκατὸν καὶ τετταράκοντα πεπηγότες , μάχαιραι δὲ τριακόσιαι καὶ λόγχαι πεντακόσιαι , χίλια δὲ βέλη καταπελτικά , τρίχα δὲ τοῖς καταπέλταις αἱ θεράπαιναι παρεῖχον · ἔτι τοίνυν ναῦς ἔχοντες δώδεκα ἐξ ἐτῶν πεντήκοντα κατὰ τὰς ἐν τῷ δευτέρῳ πολέμῳ συνθήκας , τότε καίπερ ἤδη συμπεφευγότες εἰς τὴν Βύρσαν ἐν διμήνῳ κατεσκευάσαντο ναῦς ἑκατὸν εἴκοσι καταφράκτους , καὶ τοῦ στόματος τοῦ Κώθωνος φρουρουμένου διώρυξαν ἄλλο στόμα , καὶ προῆλθεν αἰφνιδίως ὁ στόλος · ὕλη γὰρ ἦν ἀποκειμένη παλαιὰ καὶ τεχνιτῶν πλῆθος προσεδρεῦον καὶ σιταρχούμενον δημοσίᾳ . τοιαύτη δʼ οὖσα Καρχηδὼν ὅμως ἑάλω καὶ κατεσκάφη . τὴν δὲ χώραν τὴν μὲν ἐπαρχίαν ἀπέδειξαν Ῥωμαῖοι τὴν ὑπὸ τοῖς Καρχηδονίοις , τῆς δὲ Μασανάσσην ἀπέδειξαν κύριον καὶ τοὺς ἀπογόνους τοὺς περὶ Μικίψαν . μάλιστα γὰρ ἐσπουδάσθη παρὰ τοῖς Ῥωμαίοις ὁ Μασανάσσης διʼ ἀρετὴν καὶ φιλίαν · καὶ γὰρ δὴ καὶ οὗτός ἐστιν ὁ τοὺς νομάδας πολιτικοὺς κατασκευάσας καὶ γεωργούς , ἔτι δʼ ἀντὶ τοῦ λῃστεύειν διδάξας στρατεύειν . ἴδιον γάρ τι τοῖς ἀνθρώποις συνέβη τούτοις · χώραν γὰρ οἰκοῦντες εὐδαίμονα πλὴν τοῦ θηρίοις πλεονάζειν , ἐάσαντες ἐκφέρειν ταῦτα καὶ τὴν γῆν ἐργάζεσθαι μετὰ ἀδείας ἐπʼ ἀλλήλοις ἐτρέποντο , τὴν δὲ γῆν τοῖς θηρίοις ἀφεῖσαν . οὕτω δʼ αὐτοῖς συνέβαινε πλάνητα καὶ μετανάστην βίον ζῆν μηδὲν ἧττον τῶν ὑπὸ ἀπορίας καὶ λυπρότητος τόπων ἢ ἀέρων εἰς τοῦτο περιισταμένων τῶν βίων , ὥστε καὶ ἴδιον τοῦθʼ εὑρίσκεσθαι τοὔνομα τοὺς Μασαισυλίους · καλοῦνται γὰρ Νομάδες . ἀνάγκη δὲ τοὺς τοιούτους εὐτελεῖς εἶναι τοῖς βίοις καὶ τὸ πλέον ῥιζοφάγους ἢ κρεοφάγους , γάλακτι δὲ καὶ τυρῷ τρεφομένους . ἠρημωμένης δʼ οὖν ἐπὶ πολὺν χρόνον τῆς Καρχηδόνος , καὶ σχεδόν τι τὸν αὐτὸν χρόνον ὅνπερ καὶ Κόρινθος , ἀνελήφθη πάλιν περὶ τοὺς αὐτούς πως χρόνους ὑπὸ Καίσαρος τοῦ θεοῦ πέμψαντος ἐποίκους Ῥωμαίων τοὺς προαιρουμένους καὶ τῶν στρατιωτῶν τινας , καὶ νῦν εἴ τις ἄλλη καλῶς οἰκεῖται τῶν ἐν Λιβύῃ πόλεων .
Lemmas: κτίσμα δέ εἰμί Διδώ ἄγω ἐκ Τύρος λαός · οὕτως δέ εὐτυχής ὁ ἀποικία ὁ Φοῖνιξ ὑπάρχω καί οὗτος καί ὁ μέχρι ὁ Ἰβηρία ὁ τε ἄλλος καί ὁ ἔξω στήλη ὥστε ὁ Εὐρώπη ἔτι νῦν ὁ ἀγαθός νέμω Φοῖνιξ κατά ὁ ἤπειρος καί ὁ προσεχής νῆσος , ὁ τε Λιβύη κατακτάομαι πᾶς , ὅσος μή νομαδικός οἷος τε εἰμί οἰκέω . ἀπό ὅς δύναμις πόλις τε ἀντίπαλος ὁ Ῥώμη κατασκευάζω καί τρεῖς πολεμέω μέγας πρός αὐτός πόλεμος . γίγνομαι δέ ἄν εὔδηλος ὁ δύναμις αὐτός ἐκ ὁ ὕστατος πόλεμος , ἐν ὅς καταλύω ὑπό Σκιπίων ὁ Αἰμιλιανός , καί ὁ πόλις ἄρδην ἀφανίζω . ὅτε γάρ ἄρχω πολεμέω οὗτος ὁ πόλεμος , πόλις μέν ἔχω τριακόσιοι ἐν ὁ Λιβύη , ἄνθρωπος δέ ἐν ὁ πόλις μυριάς ἑβδομήκοντα · πολιορκέω δέ καί ἀναγκάζω τρέπω πρός ἔνδοσις πανοπλία μέν δίδωμι μυριάς εἴκοσι καταπελτικός δέ ὄργανον τρισχίλιοι , ὡς οὐ πολεμέω . κρίνω δέ πάλιν ὁ ἀναπολεμέω , ἐξαίφνης ὁπλοποιία συνίστημι , καί ἕκαστος ἡμέρα ἀναφέρω θυρεός μέν ἑκατόν καί τεσσαράκοντα πήγνυμι , μάχαιρα δέ τριακόσιοι καί λόγχη πεντακόσιοι , χίλιοι δέ βέλος καταπελτικός , τρίχα δέ ὁ καταπάλτης ὁ θεράπαινα παρέχω · ἔτι τοίνυν ναῦς ἔχω δώδεκα ἐκ ἔτος πεντήκοντα κατά ὁ ἐν ὁ δεύτερος πόλεμος συνθήκη , τότε καίπερ ἤδη συμφεύγω εἰς ὁ Βύρσα ἐν δίμηνος κατασκευάζω ναῦς ἑκατόν εἴκοσι κατάφρακτος , καί ὁ στόμα ὁ Κώθων φρουρέω διορύσσω ἄλλος στόμα , καί προέρχομαι αἰφνίδιος ὁ στόλος · ὕλη γάρ εἰμί ἀπόκειμαι παλαιός καί τεχνίτης πλῆθος προσεδρεύω καί σιταρχέω δημοσίᾳ . τοιοῦτος δέ εἰμί Καρχηδών ὅμως ἁλίσκομαι καί κατασκάπτω . ὁ δέ χώρα ὁ μέν ἐπαρχία ἀποδείκνυμι Ῥωμαῖος ὁ ὑπό ὁ Καρχηδόνιος , ὁ δέ Μασανάσσης ἀποδείκνυμι κύριος καί ὁ ἀπόγονος ὁ περί Μικίψας . μάλα γάρ σπουδάζω παρά ὁ Ῥωμαῖος ὁ Μασανάσσης διά ἀρετή καί φιλία · καί γάρ δή καί οὗτος εἰμί ὁ ὁ νομάς πολιτικός κατασκευάζω καί γεωργός , ἔτι δέ ἀντί ὁ λῃστεύω διδάσκω στρατεύω . ἴδιος γάρ τις ὁ ἄνθρωπος συμβαίνω οὗτος · χώρα γάρ οἰκέω εὐδαίμων πλήν ὁ θηρίον πλεονάζω , ἐάω ἐκφέρω οὗτος καί ὁ γῆ ἐργάζομαι μετά ἄδεια ἐπί ἀλλήλων τρέπω , ὁ δέ γῆ ὁ θηρίον ἀφίημι . οὕτως δέ αὐτός συμβαίνω πλάνης καί μετανάστης βίος ζάω μηδείς ἥσσων ὁ ὑπό ἀπορία καί λυπρότης τόπος ἤ ἀήρ εἰς οὗτος περιίστημι ὁ βίος , ὥστε καί ἴδιος οὗτος εὑρίσκω ὄνομα ὁ Μασαισύλιος · καλέω γάρ Νομάς . ἀνάγκη δέ ὁ τοιοῦτος εὐτελής εἰμί ὁ βίος καί ὁ πολύς ῥιζόφαγος ἤ κρεοφάγος , γάλα δέ καί τυρός τρέφω . ἐρημόω δέ οὖν ἐπί πολύς χρόνος ὁ Καρχηδών , καί σχεδόν τις ὁ αὐτός χρόνος ὅς καί Κόρινθος , ἀναλαμβάνω πάλιν περί ὁ αὐτός πως χρόνος ὑπό Καῖσαρ ὁ θεός πέμπω ἔποικος Ῥωμαῖος ὁ προαιρέω καί ὁ στρατιώτης τις , καί νῦν εἰ τις ἄλλος καλός οἰκέω ὁ ἐν Λιβύη πόλις .