strabo.geographica 6.1.5
ἀπὸ δὲ Λάου πρώτη πόλις ἐστὶ τῆς Βρεττίας Τεμέση ( Τέμψαν δʼ οἱ νῦν καλοῦσιν ) Αὐσόνων κτίσμα , ὕστερον δὲ καὶ Αἰτωλῶν τῶν μετὰ Θόαντος , οὓς ἐξέβαλον Βρέττιοι , Βρεττίους δὲ ἐπέτριψαν Ἀννίβας τε καὶ Ῥωμαῖοι . ἔστι δὲ πλησίον τῆς Τεμέσης ἡρῷον ἀγριελαίοις συνηρεφὲς Πολίτου τῶν Ὀδυσσέως ἑταίρων , ὃν δολοφονηθέντα ὑπὸ τῶν βαρβάρων γενέσθαι βαρύμηνιν , ὥστε τοὺς περιοίκους δασμολογεῖν αὐτῷ κατά τι λόγιον καὶ παροιμίαν εἶναι πρὸς τοὺς ἀηδεῖς , τὸν ἥρωα τὸν ἐν Τεμέσῃ λεγόντων ἐπικεῖσθαι αὐτοῖς . Λοκρῶν δὲ τῶν Ἐπιζεφυρίων ἑλόντων τὴν πόλιν , Εὔθυμον μυθεύουσι τὸν πύκτην καταβάντα ἐπʼ αὐτὸν κρατῆσαι τῇ μάχῃ , καὶ βιάσασθαι παραλῦσαι τοῦ δασμοῦ τοὺς ἐπιχωρίους . ταύτης δὲ τῆς Τεμέσης φασὶ μεμνῆσθαι τὸν ποιητήν , οὐ τῆς ἐν Κύπρῳ Ταμασσοῦ · λέγεται γὰρ ἀμφοτέρως . καὶ δείκνυται χαλκουργεῖα πλησίον , ἃ νῦν ἐκλέλειπται . ταύτης δὲ συνεχὴς Τερῖνα , ἣν Ἀννίβας καθεῖλεν οὐ δυνάμενος φυλάττειν , ὅτε δὴ εἰς αὐτὴν καταπεφεύγει τὴν Βρεττίαν . εἶτα Κωσεντία μητρόπολις Βρεττίων · μικρὸν δʼ ὑπὲρ ταύτης Πανδοσία φρούριον ἐρυμνόν , περὶ ἣν Ἀλέξανδρος ὁ Μολοττὸς διεφθάρη . ἐξηπάτησε δὲ καὶ τοῦτον ὁ ἐκ Δωδώνης χρησμὸς φυλάττεσθαι κελεύων τὸν Ἀχέροντα καὶ τὴν Πανδοσίαν δεικνυμένων γὰρ ἐν τῇ Θεσπρωτίᾳ ὁμωνύμων τούτοις , ἐνταῦθα κατέστρεψε τὸν βίον . τρικόρυφον δʼ ἐστὶ τὸ φρούριον , καὶ παραρρεῖ ποταμὸς Ἀχέρων . προσηπάτησε δὲ καὶ ἄλλο λόγιον Πανδοσία τρικόλωνε , πολύν ποτε λαὸν ὀλέσσεις . ἔδοξε γὰρ πολεμίων φθοράν , οὐκ οἰκείων δηλοῦσθαι . φασὶ δὲ καὶ βασίλειόν ποτε γενέσθαι τῶν Οἰνωτρικῶν βασιλέων τὴν Πανδοσίαν . μετὰ δὲ τὴν Κωσεντίαν Ἱππώνιον Λοκρῶν κτίσμα · Βρεττίους δὲ κατέχοντας ἀφείλοντο Ῥωμαῖοι καὶ μετωνόμασαν Ὀυιβῶνα Ὀυαλεντίαν . διὰ δὲ τὸ εὐλείμονα εἶναι τὰ περικείμενα χωρία καὶ ἀνθηρὰ τὴν Κόρην ἐκ Σικελίας πεπιστεύκασιν ἀφικνεῖσθαι δεῦρο ἀνθολογήσουσαν · ἐκ δὲ τούτου ταῖς γυναιξὶν ἐν ἔθει γέγονεν ἀνθολογεῖν τε καὶ στεφανηπλοκεῖν , ὥστε ταῖς ἑορταῖς αἰσχρὸν εἶναι στεφάνους ὠνητοὺς φορεῖν . ἔχει δʼ ἐπίνειον , ὃ κατεσκεύασέ ποτε Ἀγαθοκλῆς ὁ τύραννος τῶν Σικελιωτῶν κρατήσας τῆς πόλεως . ἐντεῦθεν δʼ ἐπὶ τὸν Ἡρακλέους λιμένα πλεύσασιν ἄρχεται ἐπιστρέφειν τὰ ἄκρα τῆς Ἰταλίας τὰ πρὸς τῷ πορθμῷ πρὸς τὴν ἑσπέραν . ἐν δὲ τῷ παράπλῳ τούτῳ Μέδμα πόλις Λοκρῶν τῶν αὐτῶν , ὁμώνυμος κρήνῃ μεγάλῃ , πλησίον ἔχουσα ἐπίνειον καλούμενον Ἐμπόριον · ἐγγὺς δὲ καὶ Μέταυρος ποταμὸς καὶ ὕφορμος ὁμώνυμος . πρόκεινται δὲ τῆς ᾐόνος ταύτης αἱ τῶν Λιπαραίων νῆσοι διέχουσαι τοῦ πορθμοῦ σταδίους διακοσίους . οἱ δʼ Αἰόλου φασίν , οὗ καὶ τὸν ποιητὴν μεμνῆσθαι κατὰ τὴν Ὀδύσσειαν · εἰσὶ δʼ ἑπτὰ τὸν ἀριθμὸν ἐν ἀπόψει πᾶσαι καὶ τοῖς ἐκ τῆς Σικελίας καὶ τοῖς ἐκ τῆς ἠπείρου τοῖς κατὰ τὴν Μέδμαν ἀφορῶσι · περὶ ὧν ἐροῦμεν , ὅταν περὶ τῆς Σικελίας λέγωμεν . ἀπὸ δὲ τοῦ Μεταύρου ποταμοῦ ἕτερος · ἐκδέχεται δʼ ἐντεῦθεν τὸ Σκύλλαιον , πέτρα χερρονησίζουσα ὑψηλή , τὸν ἰσθμὸν ἀμφίδυμον καὶ ταπεινὸν ἔχουσα , ὃν Ἀναξίλαος ὁ τύραννος τῶν Ῥηγίνων ἐπετείχισε τοῖς Τυρρηνοῖς κατασκευάσας ναύσταθμον , καὶ ἀφείλετο τοὺς λῃστὰς τὸν διὰ τοῦ πορθμοῦ διάπλουν . πλησίον γάρ ἐστι καὶ ἡ Καῖνυς διέχουσα τῆς Μέδμης σταδίους πεντήκοντα καὶ διακοσίους , ἡ τελευταία ποιοῦσα ἄκρα τὰ στενὰ τοῦ πορθμοῦ πρὸς τὴν ἐκ τῆς Σικελίας ἄκραν τὴν Πελωριάδα · ἔστι δʼ αὕτη μία τῶν τριῶν τῶν ποιουσῶν τρίγωνον τὴν νῆσον , νεύει δὲ ἐπὶ θερινὰς ἀνατολάς , καθάπερ ἡ Καῖνυς πρὸς τὴν ἑσπέραν , ἀνταποστροφήν τινα ἀπʼ ἀλλήλων ποιουμένων αὐτῶν . ἀπὸ δὲ Καίνυος μέχρι τοῦ Ποσειδωνίου , τῆς Ῥηγίνων στυλίδος , τοῦ πορθμοῦ διήκει στενωπὸς ὅσον ἑξαστάδιος , μικρῷ δὲ πλέον τὸ ἐλάχιστον διαπέραμα · ἀπὸ δὲ στυλίδος ἑκατὸν εἰς Ῥήγιον , ἤδη τοῦ πορθμοῦ πλατυνομένου , προϊοῦσι πρὸς τὴν ἔξω καὶ πρὸς ἕω θάλατταν τὴν τοῦ Σικελικοῦ καλουμένου πελάγους .
Lemmas: ἀπό δέ Λᾶος πρῶτος πόλις εἰμί ὁ Βεττία Τεμέση ( Τέμψα δέ ὁ νῦν καλέω ) Αὐσόνος κτίσμα , ὕστερον δέ καί Αἰτωλός ὁ μετά Θόας , ὅς ἐκβάλλω Βρέττιος , Βρέττιος δέ ἐπιτρίβω Ἀννίβας τε καί Ῥωμαῖος . εἰμί δέ πλησίον ὁ Τεμέση ἡρῷον ἀγριέλαιος συνηρεφής Πολίτης ὁ Ὀδυσσεύς ἑταῖρος , ὅς δολοφονέω ὑπό ὁ βάρβαρος γίγνομαι βαρύμηνις , ὥστε ὁ περίοικος δασμολογέω αὐτός κατά τις λόγιον καί παροιμία εἰμί πρός ὁ ἀηδής , ὁ ἥρως ὁ ἐν Τεμέση λέγω ἐπίκειμαι αὐτός . Λοκροί δέ ὁ Ἐπιζεφύριος αἱρέω ὁ πόλις , Εὔθυμος μυθεύω ὁ πύκτης καταβαίνω ἐπί αὐτός κρατέω ὁ μάχη , καί βιάζω παραλύω ὁ δασμός ὁ ἐπιχώριος . οὗτος δέ ὁ Τεμέση φημί μιμνῄσκω ὁ ποιητής , οὐ ὁ ἐν Κύπρος Ταμασσός · λέγω γάρ ἀμφοτέρως . καί δείκνυμι χαλκουργεῖον πλησίον , ὅς νῦν ἐκλείπω . οὗτος δέ συνεχής Τερῖνα , ὅς Ἀννίβας καθαιρέω οὐ δύναμαι φυλάσσω , ὅτε δή εἰς αὐτός καταφεύγω ὁ Βεττία . εἶτα Κωσεντία μητρόπολις Βρέττιος · μικρός δέ ὑπέρ οὗτος Πανδοσία φρούριον ἐρυμνός , περί ὅς Ἀλέξανδρος ὁ Μολοσσός διαφθείρω . ἐξαπατάω δέ καί οὗτος ὁ ἐκ Δωδώνη χρησμός φυλάσσω κελεύω ὁ Ἀχέρων καί ὁ Πανδοσία δείκνυμι γάρ ἐν ὁ Θεσπρωτίς ὁμώνυμος οὗτος , ἐνταῦθα καταστρέφω ὁ βίος . τρικόρυφος δέ εἰμί ὁ φρούριον , καί παραρρέω ποταμός Ἀχέρων . προσαπατάω δέ καί ἄλλος λόγιον Πανδοσία τρικόλωνος , πολύς ποτέ λαός ὄλλυμι . δοκέω γάρ πολέμιος φθορά , οὐ οἰκεῖος δηλόω . φημί δέ καί βασίλειον ποτέ γίγνομαι ὁ Οἰνωτρικός βασιλεύς ὁ Πανδοσία . μετά δέ ὁ Κωσεντία Ἱππώνιον Λοκροί κτίσμα · Βρέττιος δέ κατέχω ἀφαιρέω Ῥωμαῖος καί μετονομάζω Ὀυιβών Ὀυαλεντία . διά δέ ὁ εὐλείμων εἰμί ὁ περίκειμαι χωρίον καί ἀνθηρός ὁ Κόρα ἐκ Σικελία πιστεύω ἀφικνέομαι δεῦρο ἀνθολογέω · ἐκ δέ οὗτος ὁ γυνή ἐν ἔθος γίγνομαι ἀνθολογέω τε καί στεφανηπλοκέω , ὥστε ὁ ἑορτή αἰσχρός εἰμί στέφανος ὠνητός φορέω . ἔχω δέ ἐπίνειον , ὅς κατασκευάζω ποτέ Ἀγαθοκλῆς ὁ τύραννος ὁ Σικελιώτης κρατέω ὁ πόλις . ἐντεῦθεν δέ ἐπί ὁ Ἡρακλῆς λιμήν πλέω ἄρχω ἐπιστρέφω ὁ ἄκρον ὁ Ἰταλία ὁ πρός ὁ πορθμός πρός ὁ ἑσπέρα . ἐν δέ ὁ παράπλοος οὗτος Μέδμα πόλις Λοκροί ὁ αὐτός , ὁμώνυμος κρήνη μέγας , πλησίον ἔχω ἐπίνειον καλέω Ἐμπόριος · ἐγγύς δέ καί Μέταυρος ποταμός καί ὕφορμος ὁμώνυμος . πρόκειμαι δέ ὁ ἠιών οὗτος ὁ ὁ Λιπαραῖος νῆσος διέχω ὁ πορθμός στάδιον διακόσιοι . ὁ δέ Αἴολος φημί , ὅς καί ὁ ποιητής μιμνῄσκω κατά ὁ Ὀδύσσεια · εἰμί δέ ἑπτά ὁ ἀριθμός ἐν ἄποψις πᾶς καί ὁ ἐκ ὁ Σικελία καί ὁ ἐκ ὁ ἤπειρος ὁ κατά ὁ Μέδμα ἀφοράω · περί ὅς λέγω , ὅταν περί ὁ Σικελία λέγω . ἀπό δέ ὁ Μέταυρος ποταμός ἕτερος · ἐκδέχομαι δέ ἐντεῦθεν ὁ Σκύλλαιον , πέτρα χερσονησίζω ὑψηλός , ὁ ἰσθμός ἀμφίδυμος καί ταπεινός ἔχω , ὅς Ἀναξίλαος ὁ τύραννος ὁ Ῥηγῖνος ἐπιτειχίζω ὁ Τυρρηνός κατασκευάζω ναύσταθμον , καί ἀφαιρέω ὁ λῃστής ὁ διά ὁ πορθμός διάπλοος . πλησίον γάρ εἰμί καί ὁ Καῖνυς διέχω ὁ Μέδμη στάδιον πεντήκοντα καί διακόσιοι , ὁ τελευταῖος ποιέω ἄκρον ὁ στενός ὁ πορθμός πρός ὁ ἐκ ὁ Σικελία ἄκρα ὁ Πελωριάς · εἰμί δέ οὗτος εἷς ὁ τρεῖς ὁ ποιέω τρίγωνος ὁ νῆσος , νεύω δέ ἐπί θερινός ἀνατολή , καθά ὁ Καῖνυς πρός ὁ ἑσπέρα , ἀνταποστροφή τις ἀπό ἀλλήλων ποιέω αὐτός . ἀπό δέ Καῖνυς μέχρι ὁ Ποσειδώνιον , ὁ Ῥηγῖνος στυλίς , ὁ πορθμός διήκω στενωπός ὅσος ἑξαστάδιος , μικρός δέ πολύς ὁ ἐλαχύς διαπέραμα · ἀπό δέ στυλίς ἑκατόν εἰς Ῥήγιον , ἤδη ὁ πορθμός πλατύνω , προέρχομαι πρός ὁ ἔξω καί πρός ἠώς θάλασσα ὁ ὁ Σικελικός καλέω πέλαγος .