strabo.geographica 1.2.8
καὶ πρῶτον ὅτι τοὺς μύθους ἀπεδέξαντο οὐχ οἱ ποιηταὶ μόνον , ἀλλὰ καὶ αἱ πόλεις πολὺ πρότερον καὶ οἱ νομοθέται τοῦ χρησίμου χάριν , βλέψαντες εἰς τὸ φυσικὸν πάθος τοῦ λογικοῦ ζῴου · φιλειδήμων γὰρ ἅνθρωπος , προοίμιον δὲ τούτου τὸ φιλόμυθον . ἐντεῦθεν οὖν ἄρχεται τὰ παιδία ἀκροᾶσθαι καὶ κοινωνεῖν λόγων ἐπὶ πλεῖον . αἴτιον δʼ , ὅτι καινολογία τίς ἐστιν ὁ μῦθος , οὐ τὰ καθεστηκότα φράζων ἀλλʼ ἕτερα παρὰ ταῦτα · ἡδὺ δὲ τὸ καινὸν καὶ ὃ μὴ πρότερον ἔγνω τις · τοῦτο δʼ αὐτό ἐστι καὶ τὸ ποιοῦν φιλειδήμονα . ὅταν δὲ προσῇ καὶ τὸ θαυμαστὸν καὶ τὸ τερατῶδες , ἐπιτείνει τὴν ἡδονήν , ἥπερ ἐστὶ τοῦ μανθάνειν φίλτρον . κατʼ ἀρχὰς μὲν οὖν ἀνάγκη τοιούτοις δελέασι χρῆσθαι , προϊούσης δὲ τῆς ἡλικίας ἐπὶ τὴν τῶν ὄντων μάθησιν ἄγειν , ἤδη τῆς διανοίας ἐρρωμένης καὶ μηκέτι δεομένης κολάκων . καὶ ἰδιώτης δὲ πᾶς καὶ ἀπαίδευτος τρόπον τινὰ παῖς ἐστι φιλομυθεῖ τε ὡσαύτως · ὁμοίως δὲ καὶ ὁ πεπαιδευμένος μετρίως · οὐδὲ γὰρ οὗτος ἰσχύει τῷ λογισμῷ , πρόσεστι δὲ καὶ τὸ ἐκ παιδὸς ἔθος . ἐπεὶ δʼ οὐ μόνον ἡδὺ ἀλλὰ καὶ φοβερὸν τὸ τερατῶδες , ἀμφοτέρων ἐστὶ τῶν εἰδῶν χρεία πρός τε τοὺς παῖδας καὶ τοὺς ἐν ἡλικίᾳ · τοῖς τε γὰρ παισὶ προσφέρομεν τοὺς ἡδεῖς μύθους εἰς προτροπήν , εἰς ἀποτροπὴν δὲ τοὺς φοβερούς · ἥ τε γὰρ Λάμια μῦθός ἐστι καὶ ἡ Γοργὼ καὶ ὁ Ἐφιάλτης καὶ ἡ Μορμολύκη . οἵ τε πολλοὶ τῶν τὰς πόλεις οἰκούντων εἰς μὲν προτροπὴν ἄγονται τοῖς ἡδέσι τῶν μύθων , ὅταν ἀκούωσι τῶν ποιητῶν ἀνδραγαθήματα μυθώδη διηγουμένων , οἷον Ἡρακλέους ἄθλους ἢ Θησέως , ἢ τιμὰς παρὰ θεῶν νεμομένας , ἢ νὴ Δία ὁρῶσι γραφὰς ἢ ξόανα ἢ πλάσματα τοιαύτην τινὰ περιπέτειαν ὑποσημαίνοντα μυθώδη · εἰς ἀποτροπὴν δέ , ὅταν κολάσεις παρὰ θεῶν καὶ φόβους καὶ ἀπειλὰς ἢ διὰ λόγων ἢ διὰ τύπων ἀοράτων τινῶν προσδέχωνται , ἢ καὶ πιστεύωσι περιπεσεῖν τινας . οὐ γὰρ ὄχλον γε γυναικῶν καὶ παντὸς χυδαίου πλήθους ἐπαγαγεῖν λόγῳ δυνατὸν φιλοσόφῳ καὶ προσκαλέσασθαι πρὸς εὐσέβειαν καὶ ὁσιότητα καὶ πίστιν , ἀλλὰ δεῖ καὶ διὰ δεισιδαιμονίας · τοῦτο δʼ οὐκ ἄνευ μυθοποιίας καὶ τερατείας . κεραυνὸς γὰρ καὶ αἰγὶς καὶ τρίαινα καὶ λαμπάδες καὶ δράκοντες καὶ θυρσόλογχα τῶν θεῶν ὅπλα μῦθοι καὶ πᾶσα θεολογία ἀρχαϊκή · ταῦτα δʼ ἀπεδέξαντο οἱ τὰς πολιτείας καταστησάμενοι μορμολύκας τινὰς πρὸς τοὺς νηπιόφρονας . τοιαύτης δὲ τῆς μυθοποιίας οὔσης καὶ καταστρεφούσης εἰς τὸ κοινωνικὸν καὶ τὸ πολιτικὸν τοῦ βίου σχῆμα καὶ τὴν τῶν ὄντων ἱστορίαν , οἱ μὲν ἀρχαῖοι τὴν παιδικὴν ἀγωγὴν ἐφύλαξαν μέχρι τῶν τελείων ἡλικιῶν , καὶ διὰ ποιητικῆς ἱκανῶς σωφρονίζεσθαι πᾶσαν ἡλικίαν ὑπέλαβον · χρόνοις δʼ ὕστερον ἡ τῆς ἱστορίας γραφὴ καὶ ἡ νῦν φιλοσοφία παρελήλυθεν εἰς μέσον . αὕτη μὲν οὖν πρὸς ὀλίγους , ἡ δὲ ποιητικὴ δημωφελεστέρα καὶ θέατρα πληροῦν δυναμένη , ἡ δὲ δὴ τοῦ Ὁμήρου ὑπερβαλλόντως · καὶ οἱ πρῶτοι δὲ ἱστορικοὶ καὶ φυσικοὶ μυθογράφοι .
Lemmas: καί πρῶτος ὅτι ὁ μῦθος ἀποδέχομαι οὐ ὁ ποιητής μόνος , ἀλλά καί ὁ πόλις πολύς πρότερος καί ὁ νομοθέτης ὁ χρήσιμος χάριν , βλέπω εἰς ὁ φυσικός πάθος ὁ λογικός ζῷον · φιλειδήμων γάρ ἄνθρωπος , προοίμιον δέ οὗτος ὁ φιλόμυθος . ἐντεῦθεν οὖν ἄρχω ὁ παιδίον ἀκροάομαι καί κοινωνέω λόγος ἐπί πολύς . αἴτιος δέ , ὅτι καινολογία τις εἰμί ὁ μῦθος , οὐ ὁ καθίστημι φράζω ἀλλά ἕτερος παρά οὗτος · ἡδύς δέ ὁ καινός καί ὅς μή πρότερος γιγνώσκω τις · οὗτος δέ αὐτός εἰμί καί ὁ ποιέω φιλειδήμων . ὅταν δέ προσέρχομαι καί ὁ θαυμαστός καί ὁ τερατώδης , ἐπιτείνω ὁ ἡδονή , ὅς εἰμί ὁ μανθάνω φίλτρον . κατά ἀρχή μέν οὖν ἀνάγκη τοιοῦτος δέλεαρ χράω , προέρχομαι δέ ὁ ἡλικία ἐπί ὁ ὁ εἰμί μάθησις ἄγω , ἤδη ὁ διάνοια ῥώννυμι καί μηκέτι δέω κόλαξ . καί ἰδιώτης δέ πᾶς καί ἀπαίδευτος τρόπος τις παῖς εἰμί φιλομυθέω τε ὡσαύτως · ὅμοιος δέ καί ὁ παιδεύω μέτριος · οὐδέ γάρ οὗτος ἰσχύω ὁ λογισμός , πρόσειμι δέ καί ὁ ἐκ παῖς ἔθος . ἐπεί δέ οὐ μόνος ἡδύς ἀλλά καί φοβερός ὁ τερατώδης , ἀμφότερος εἰμί ὁ εἶδος χρεία πρός τε ὁ παῖς καί ὁ ἐν ἡλικία · ὁ τε γάρ παῖς προσφέρω ὁ ἡδύς μῦθος εἰς προτροπή , εἰς ἀποτροπή δέ ὁ φοβερός · ὁ τε γάρ Λάμια μῦθος εἰμί καί ὁ Γοργώ καί ὁ Ἐφιάλτης καί ὁ Μορμολύκη . ὁ τε πολύς ὁ ὁ πόλις οἰκέω εἰς μέν προτροπή ἄγω ὁ ἡδύς ὁ μῦθος , ὅταν ἀκούω ὁ ποιητής ἀνδραγάθημα μυθώδης διηγέομαι , οἷος Ἡρακλῆς ἆθλος ἤ Θησεύς , ἤ τιμή παρά θεός νέμω , ἤ νή Ζεύς ὁράω γραφή ἤ ξόανον ἤ πλάσμα τοιοῦτος τις περιπέτεια ὑποσημαίνω μυθώδης · εἰς ἀποτροπή δέ , ὅταν κόλασις παρά θεός καί φόβος καί ἀπειλή ἤ διά λόγος ἤ διά τύπος ἀόρατος τις προσδέχομαι , ἤ καί πιστεύω περιπίπτω τις . οὐ γάρ ὄχλος γε γυνή καί πᾶς χυδαῖος πλῆθος ἐπάγω λόγος δυνατός φιλόσοφος καί προσκαλέω πρός εὐσέβεια καί ὁσιότης καί πίστις , ἀλλά δέω καί διά δεισιδαιμονία · οὗτος δέ οὐ ἄνευ μυθοποιία καί τερατεία . κεραυνός γάρ καί αἰγίς καί τρίαινα καί λαμπάς καί δράκων καί θυρσόλογχος ὁ θεός ὅπλον μῦθος καί πᾶς θεολογία ἀρχαικός · οὗτος δέ ἀποδέχομαι ὁ ὁ πολιτεία καθίστημι μορμολύκη τις πρός ὁ νηπιόφρων . τοιοῦτος δέ ὁ μυθοποιία εἰμί καί καταστρέφω εἰς ὁ κοινωνικός καί ὁ πολιτικός ὁ βίος σχῆμα καί ὁ ὁ εἰμί ἱστορία , ὁ μέν ἀρχαῖος ὁ παιδικός ἀγωγή φυλάσσω μέχρι ὁ τέλειος ἡλικία , καί διά ποιητικός ἱκανός σωφρονίζω πᾶς ἡλικία ὑπολαμβάνω · χρόνος δέ ὕστερον ὁ ὁ ἱστορία γραφή καί ὁ νῦν φιλοσοφία παρέρχομαι εἰς μέσος . οὗτος μέν οὖν πρός ὀλίγος , ὁ δέ ποιητικός δημωφελής καί θέατρον πληρόω δύναμαι , ὁ δέ δή ὁ Ὅμηρος ὑπερβαλλόντως · καί ὁ πρῶτος δέ ἱστορικός καί φυσικός μυθογράφος .