strabo.geographica 13.1.36
καὶ μὴν τό γε ναύσταθμον τὸ νῦν ἔτι λεγόμενον πλησίον οὕτως ἐστὶ τῆς νῦν πόλεως , ὥστε θαυμάζειν εἰκότως ἄν τινα τῶν μὲν τῆς ἀπονοίας τῶν δὲ τοὐναντίον τῆς ἀψυχίας · ἀπονοίας μέν , εἰ τοσοῦτον χρόνον ἀτείχιστον αὐτὸ εἶχον , πλησίον οὔσης τῆς πόλεως καὶ τοσούτου πλήθους τοῦ τʼ ἐν αὐτῇ καὶ τοῦ ἐπικουρικοῦ · νεωστὶ γὰρ γεγονέναι φησὶ τὸ τεῖχος ( ἢ οὐδʼ ἐγένετο , ὁ δὲ πλάσας ποιητὴς ἠφάνισεν , ὡς Ἀριστοτέλης φησίν ) · ἀψυχίας δέ , εἰ γενομένου τοῦ τείχους ἐτειχομάχουν καὶ εἰσέπεσον εἰς αὐτὸ τὸ ναύσταθμον καὶ προσεμάχοντο ταῖς ναυσίν , ἀτείχιστον δὲ ἔχοντες οὐκ ἐθάρρουν προσιόντες πολιορκεῖν μικροῦ τοῦ διαστήματος ὄντος · ἔστι γὰρ τὸ ναύσταθμον πρὸς Σιγείῳ , πλησίον δὲ καὶ ὁ Σκάμανδρος ἐκδίδωσι διέχων τοῦ Ἰλίου σταδίους εἴκοσιν . εἰ δὲ φήσει τις τὸν νῦν λεγόμενον Ἀχαιῶν λιμένα εἶναι τὸ ναύσταθμον , ἐγγυτέρω τινὰ λέξει τόπον ὅσον δώδεκα σταδίους διεστῶτα τῆς πόλεως , ἐπὶ θαλάττῃ πεδίον συμπροστιθείς διότι τοῦτο πᾶν πρόχωμα τῶν ποταμῶν ἐστι τὸ πρὸ τῆς πόλεως ἐπὶ θαλάττῃ πεδίον , ὥστε εἰ δωδεκαστάδιόν ἐστι νῦν τὸ μεταξύ , τότε καὶ τῷ ἡμίσει ἔλαττον ὑπῆρχε . καὶ ἡ διήγησις δʼ ἡ πρὸς τὸν Εὔμαιον ὑπὸ τοῦ Ὀδυσσέως διασκευασθεῖσα μέγα ἐμφαίνει τὸ διάστημα τὸ μέχρι τῆς πόλεως ἀπὸ τοῦ ναυστάθμου ὡς ὅθʼ ὑπὸ Τροίῃ λόχον ἤγομεν . φησὶ γὰρ ὑποβάς λίην γὰρ νηῶν ἑκὰς ἤλθομεν . ἐπί τε τὴν κατασκοπὴν πέμπονται γνωσόμενοι , πότερον μενοῦσι παρὰ νηυσὶν ἀπόπροθεν πολὺ ἀπεσπασμένοι τοῦ οἰκείου τείχους ἠὲ πόλινδε ἂψ ἀναχωρήσουσι . καὶ ὁ Πολυδάμας ἀμφὶ μάλα φράζεσθε , φίλοι · κέλομαι γὰρ ἔγωγε ἄστυδε νῦν ἰέναι φησίν ἑκὰς δʼ ἀπὸ τείχεός εἰμεν . παρατίθησι δʼ ὁ Δημήτριος καὶ τὴν Ἀλεξανδρίνην Ἑστίαιαν μάρτυρα , τὴν συγγράψασαν περὶ τῆς Ὁμήρου Ἰλιάδος , πυνθανομένην εἰ περὶ τὴν νῦν πόλιν ὁ πόλεμος συνέστη , καὶ τὸ Τρωικὸν πεδίον , ὃ μεταξὺ τῆς πόλεως καὶ τῆς θαλάττης ὁ ποιητὴς φράζει · τὸ μὲν γὰρ πρὸ τῆς νῦν πόλεως ὁρώμενον πρόχωμα εἶναι τῶν ποταμῶν ὕστερον γεγονός .
Lemmas: καί μήν ὁ γε ναύσταθμον ὁ νῦν ἔτι λέγω πλησίον οὕτως εἰμί ὁ νῦν πόλις , ὥστε θαυμάζω ἔοικα ἄν τις ὁ μέν ὁ ἀπόνοια ὁ δέ ἐναντίος ὁ ἀψυχία · ἀπόνοια μέν , εἰ τοσοῦτος χρόνος ἀτείχιστος αὐτός ἔχω , πλησίον εἰμί ὁ πόλις καί τοσοῦτος πλῆθος ὁ τε ἐν αὐτός καί ὁ ἐπικουρικός · νεωστί γάρ γίγνομαι φημί ὁ τεῖχος ( ἤ οὐδέ γίγνομαι , ὁ δέ πλάσσω ποιητής ἀφανίζω , ὡς Ἀριστοτέλης φημί ) · ἀψυχία δέ , εἰ γίγνομαι ὁ τεῖχος τειχομαχέω καί εἰσπίπτω εἰς αὐτός ὁ ναύσταθμον καί προσμάχομαι ὁ ναῦς , ἀτείχιστος δέ ἔχω οὐ θαρσέω προσέρχομαι πολιορκέω μικρός ὁ διάστημα εἰμί · εἰμί γάρ ὁ ναύσταθμον πρός Σίγειον , πλησίον δέ καί ὁ Σκάμανδρος ἐκδίδωμι διέχω ὁ Ἴλιον στάδιον εἴκοσι . εἰ δέ φημί τις ὁ νῦν λέγω Ἀχαιός λιμήν εἰμί ὁ ναύσταθμον , ἐγγύς τις λέγω τόπος ὅσος δώδεκα στάδιον διΐστημι ὁ πόλις , ἐπί θάλασσα πεδίον συμπροστίθημι διότι οὗτος πᾶς πρόχωμα ὁ ποταμός εἰμί ὁ πρό ὁ πόλις ἐπί θάλασσα πεδίον , ὥστε εἰ δωδεκαστάδιος εἰμί νῦν ὁ μεταξύ , τότε καί ὁ ἥμισυς ἐλαχύς ὑπάρχω . καί ὁ διήγησις δέ ὁ πρός ὁ Εὔμαιος ὑπό ὁ Ὀδυσσεύς διασκευάζω μέγας ἐμφαίνω ὁ διάστημα ὁ μέχρι ὁ πόλις ἀπό ὁ ναύσταθμον ὡς ὅτε ὑπό Τροία λόχος ἄγω . φημί γάρ ὑποβαίνω λίαν γάρ ναῦς ἑκάς ἔρχομαι . ἐπί τε ὁ κατασκοπή πέμπω γιγνώσκω , πότερος μένω παρά ναῦς ἀπόπροθεν πολύς ἀποσπάω ὁ οἰκεῖος τεῖχος ἤ πόλινδε ἄψ ἀναχωρέω . καί ὁ Πολυδάμας ἀμφί μάλα φράζω , φίλος · κέλομαι γάρ ἐγώ ἄστυδε νῦν ἔρχομαι φημί ἑκάς δέ ἀπό τεῖχος εἰμί . παρατίθημι δέ ὁ Δημήτριος καί ὁ Ἀλεξάνδρισνος Ἑστιαία μάρτυς , ὁ συγγράφω περί ὁ Ὅμηρος Ἰλιάς , πυνθάνομαι εἰ περί ὁ νῦν πόλις ὁ πόλεμος συνίστημι , καί ὁ Τρωϊκός πεδίον , ὅς μεταξύ ὁ πόλις καί ὁ θάλασσα ὁ ποιητής φράζω · ὁ μέν γάρ πρό ὁ νῦν πόλις ὁράω πρόχωμα εἰμί ὁ ποταμός ὕστερον γίγνομαι .