strabo.geographica 3.2.7
τοιαύτης δὲ τῆς μεσογαίας οὔσης τῆς ἐν τῇ Τουρδητανίᾳ , καὶ τὴν παράλιον ἐνάμιλλον εὕροι τις ἂν τοῖς ἐκ θαλάττης ἀγαθοῖς · τά τε γὰρ ὀστρεώδη πάντα καὶ κογχοειδῆ καὶ τοῖς πλήθεσιν ὑπερβάλλει καὶ τοῖς μεγέθεσι καθόλου κατὰ τὴν ἔξω θάλατταν πᾶσαν , ἐνταῦθα δὲ διαφερόντως , ἅτε καὶ τῶν πλημμυρίδων καὶ τῶν ἀμπώτεων ἐνταῦθα αὐξομένων , ἃς εἰκὸς αἰτίας εἶναι καὶ τοῦ πλήθους καὶ τοῦ μεγέθους διὰ τὴν γυμνασίαν . ὡς δʼ αὕτως ἔχει καὶ περὶ τῶν κητέων ἁπάντων , ὀρύγων τε καὶ φαλαινῶν καὶ φυσητήρων , ὧν ἀναφυσησάντων φαίνεταί τις νεφώδους ὄψις κίονος τοῖς πόρρωθεν ἀφορῶσι · καὶ οἱ γόγγροι δὲ ἀποθηριοῦνται πολὺ τῶν παρʼ ἡμῖν ὑπερβεβλημένοι κατὰ τὸ μέγεθος , καὶ αἱ σμύραιναι καὶ ἄλλα πλείω τῶν τοιούτων ὄψων . ἐν δὲ Καρτηίᾳ κήρυκας δεκακοτύλους καὶ πορφύρας φασίν · ἐν δὲ τοῖς ἐξωτέροις τόποις καὶ μείζους ὀγδοήκοντα μνῶν τὴν σμύραιναν καὶ τὸν γόγγρον , ταλαντιαῖον δὲ τὸν πολύποδα , διπήχεις δὲ τὰς τευθίδας καὶ τὰ παραπλήσια . πολὺς δὲ καὶ ὁ θύννος συνελαύνεται δεῦρο ἀπὸ τῆς ἄλλης τῆς ἔξωθεν παραλίας πίων καὶ παχύς . τρέφεται δὲ βαλάνῳ δρυΐνῃ φυομένῃ κατὰ τῆς θαλάττης χαμαιζήλῳ τινὶ παντάπασιν , ἁδρότατον δʼ ἐκφερούσῃ καρπόν · ἥπερ καὶ ἐν τῇ γῇ φύεται πολλὴ κατὰ τὴν Ἰβηρίαν , ῥίζας μὲν ἔχουσα μεγάλας ὡς ἂν τελείας δρυός , ἐξαιρομένη δὲ θάμνου ταπεινῆς ἧττον · τοσοῦτον δʼ ἐκφέρει καρπὸν ὥστε μετὰ τὴν ἀκμὴν πλήρη τὴν παραλίαν εἶναι τήν τε ἐντὸς καὶ τὴν ἐκτὸς στηλῶν , ἣν ἐκβάλλουσιν αἱ πλῆμαι · ἡ δʼ ἐντὸς στηλῶν ἐλάττων ἀεὶ καὶ μᾶλλον εὑρίσκεται . λέγει δʼ ὁ Πολύβιος καὶ μέχρι τῆς Λατίνης ἐκπίπτειν τὴν βάλανον ταύτην , εἰ μὴ ἄρα ( φησί ) καὶ ἡ Σαρδὼ φέρει καὶ ἡ πλησιόχωρος ταύτῃ . καὶ οἱ θύννοι δʼ ὅσῳ πλέον συνεγγίζουσι ταῖς στήλαις ἔξωθεν φερόμενοι , τοσῷδʼ ἰσχναίνονται πλέον τῆς τροφῆς ἐπιλειπούσης · εἶναί τε παρὰ θαλάττιον ὗν τὸ ζῷον τοῦτο · ἥδεσθαι γὰρ τῇ βαλάνῳ καὶ πιαίνεσθαι διαφερόντως ὑπʼ αὐτῆς , φορᾶς τε τῆς βαλάνου γενομένης φορὰν καὶ τῶν θύννων εἶναι .
Lemmas: τοιοῦτος δέ ὁ μεσόγαιος εἰμί ὁ ἐν ὁ Τουρδητανία , καί ὁ παράλιος ἐνάμιλλος εὑρίσκω τις ἄν ὁ ἐκ θάλασσα ἀγαθός · ὁ τε γάρ ὀστρεώδης πᾶς καί κογχοειδής καί ὁ πλῆθος ὑπερβάλλω καί ὁ μέγεθος καθόλου κατά ὁ ἔξω θάλασσα πᾶς , ἐνταῦθα δέ διαφερόντως , ἅτε καί ὁ πλημμυρίς καί ὁ ἄμπωτις ἐνταῦθα αὐξάνω , ὅς ἔοικα αἰτία εἰμί καί ὁ πλῆθος καί ὁ μέγεθος διά ὁ γυμνασία . ὡς δέ αὔτως ἔχω καί περί ὁ κῆτος ἅπας , ὄρυξ τε καί φάλαινα καί φυσητήρ , ὅς ἀναφυσάω φαίνω τις νεφώδης ὄψις κίων ὁ πρόσωθεν ἀφοράω · καί ὁ γόγγρος δέ ἀποθηριόω πολύς ὁ παρά ἐγώ ὑπερβάλλω κατά ὁ μέγεθος , καί ὁ σμύραινα καί ἄλλος πολύς ὁ τοιοῦτος ὄψον . ἐν δέ Καρτηία κῆρυξ δεκακότυλος καί πορφύρα φημί · ἐν δέ ὁ ἐξώτερος τόπος καί μέγας ὀγδοήκοντα μνᾶ ὁ σμύραινα καί ὁ γόγγρος , ταλαντιαῖος δέ ὁ πολύπους , δίπηχυς δέ ὁ τευθίς καί ὁ παραπλήσιος . πολύς δέ καί ὁ θύννος συνελαύνω δεῦρο ἀπό ὁ ἄλλος ὁ ἔξωθεν παράλιος πίων καί παχύς . τρέφω δέ βάλανος δρύϊνος φύω κατά ὁ θάλασσα χαμαίζηλος τις παντάπασι , ἁδρός δέ ἐκφέρω καρπός · ὅς καί ἐν ὁ γῆ φύω πολύς κατά ὁ Ἰβηρία , ῥίζα μέν ἔχω μέγας ὡς ἄν τέλειος δρῦς , ἐξαίρω δέ θάμνος ταπεινός ἥσσων · τοσοῦτος δέ ἐκφέρω καρπός ὥστε μετά ὁ ἀκμή πλήρης ὁ παραλία εἰμί ὁ τε ἐντός καί ὁ ἐκτός στήλη , ὅς ἐκβάλλω ὁ πλήμη · ὁ δέ ἐντός στήλη ἐλαχύς ἀεί καί μάλα εὑρίσκω . λέγω δέ ὁ Πολύβιος καί μέχρι ὁ Λατίνη ἐκπίπτω ὁ βάλανος οὗτος , εἰ μή ἄρα ( φημί ) καί ὁ Σαρδώ φέρω καί ὁ πλησιόχωρος οὗτος . καί ὁ θύννος δέ ὅσος πολύς συνεγγίζω ὁ στήλη ἔξωθεν φέρω , τοσῷς ἰσχναίνω πολύς ὁ τροφή ἐπιλείπω · εἰμί τε παρά θαλάσσιος ὗς ὁ ζῷον οὗτος · ἥδομαι γάρ ὁ βάλανος καί πιαίνω διαφερόντως ὑπό αὐτός , φορά τε ὁ βάλανος γίγνομαι φορά καί ὁ θύννος εἰμί .