strabo.geographica 17.1.46
μετὰ δὲ τὴν Ἀπόλλωνος πόλιν αἱ Θῆβαι ( καλεῖται δὲ νῦν Διὸς πόλις ) αἵθʼ ἑκατόμπυλοί εἰσι , διηκόσιοι δʼ ἀνʼ ἑκάστην ἀνέρες ἐξοιχνεῦσι σὺν ἵπποισιν καὶ ὄχεσφιν . Ὅμηρος μὲν οὕτω · λέγει δὲ καὶ τὸν πλοῦτον οὐδʼ ὅσα Θήβας Αἰγυπτίας , ὅθι πλεῖστα δόμοις ἐνὶ κτήματα κεῖται . καὶ ἄλλοι δὲ τοιαῦτα λέγουσι , μητρόπολιν τιθέντες τῆς Αἰγύπτου ταύτην · καὶ νῦν δʼ ἴχνη δείκνυται τοῦ μεγέθους αὐτῆς ἐπὶ ὀγδοήκοντα σταδίους τὸ μῆκος · ἔστι δʼ ἱερὰ πλείω . καὶ τούτων δὲ τὰ πολλὰ ἠκρωτηρίασε Καμβύσης · νυνὶ δὲ κωμηδὸν συνοικεῖται , μέρος μέν τι ἐν τῇ Ἀραβίᾳ ἐν ᾗπερ ἡ πόλις , μέρος δέ τι καὶ ἐν τῇ περαίᾳ ὅπου τὸ Μεμνόνιον · ἐνταῦθα δὲ δυεῖν κολοσσῶν ὄντων μονολίθων ἀλλήλων πλησίον , ὁ μὲν σώζεται , τοῦ δʼ ἑτέρου τὰ ἄνω μέρη τὰ ἀπὸ τῆς καθέδρας πέπτωκε σεισμοῦ γενηθέντος , ὥς φασι . πεπίστευται δʼ ὅτι ἅπαξ καθʼ ἡμέραν ἑκάστην ψόφος ὡς ἂν πληγῆς οὐ μεγάλης ἀποτελεῖται ἀπὸ τοῦ μένοντος ἐν τῷ θρόνῳ καὶ τῇ βάσει μέρους · κἀγὼ δὲ παρὼν ἐπὶ τῶν τόπων μετὰ Γάλλου Αἰλίου καὶ τοῦ πλήθους τῶν συνόντων αὐτῷ φίλων τε καὶ στρατιωτῶν περὶ ὥραν πρώτην ἤκουσα τοῦ ψόφου · εἴτε δὲ ἀπὸ τῆς βάσεως εἴτε ἀπὸ τοῦ κολοσσοῦ εἴτʼ ἐπίτηδες τῶν κύκλῳ καὶ περὶ τὴν βάσιν ἱδρυμένων τινὸς ποιήσαντος τὸν ψόφον , οὐκ ἔχω διισχυρίσασθαι · διὰ γὰρ τὸ ἄδηλον τῆς αἰτίας πᾶν μᾶλλον ἐπέρχεται πιστεύειν ἢ τὸ ἐκ τῶν λίθων οὕτω τεταγμένων ἐκπέμπεσθαι τὸν ἦχον . ὑπὲρ δὲ τοῦ Μεμνονίου θῆκαι βασιλέων ἐν σπηλαίοις λατομηταὶ περὶ τετταράκοντα , θαυμαστῶς κατεσκευασμέναι καὶ θέας ἄξιαι · ἐν δὲ ταῖς Θήβαις ἐπί τινων ὀβελίσκων ἀναγραφαὶ δηλοῦσαι τὸν πλοῦτον τῶν τότε βασιλέων καὶ τὴν ἐπικράτειαν , ὡς μέχρι Σκυθῶν καὶ Βακτρίων καὶ Ἰνδῶν καὶ τῆς νῦν Ἰωνίας διατείνασαν , καὶ φόρων πλῆθος καὶ στρατιᾶς περὶ ἑκατὸν μυριάδας . λέγονται δὲ καὶ ἀστρονόμοι καὶ φιλόσοφοι μάλιστα οἱ ἐνταῦθα ἱερεῖς · τούτων δʼ ἐστὶ καὶ τὸ τὰς ἡμέρας μὴ κατὰ σελήνην ἄγειν ἀλλὰ κατὰ ἥλιον , τοῖς τριακονθημέροις δώδεκα μησὶν ἐπαγόντων πέντε ἡμέρας κατʼ ἐνιαυτὸν ἕκαστον · εἰς δὲ τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ ὅλου ἐνιαυτοῦ , ἐπιτρέχοντος μορίου τινὸς τῆς ἡμέρας , περίοδόν τινα συντιθέασιν ἐξ ὅλων ἡμερῶν καὶ ὅλων ἐνιαυτῶν τοσούτων ὅσα μόρια τὰ ἐπιτρέχοντα συνελθόντα ποιεῖ ἡμέραν . ἀνατιθέασι δὲ τῷ Ἑρμῇ πᾶσαν τὴν τοιαύτην μάλιστα σοφίαν · τῷ δὲ Διὶ ὃν μάλιστα τιμῶσιν , εὐειδεστάτη καὶ γένους λαμπροτάτου παρθένος ἱερᾶται , ἃς καλοῦσιν οἱ Ἕλληνες παλλάδας · αὕτη δὲ καὶ παλλακεύει καὶ σύνεστιν οἷς βούλεται μέχρι ἂν ἡ φυσικὴ γένηται κάθαρσις τοῦ σώματος · μετὰ δὲ τὴν κάθαρσιν δίδοται πρὸς ἄνδρα , πρὶν δὲ δοθῆναι πένθος αὐτῆς ἄγεται μετὰ τὸν τῆς παλλακείας καιρόν .
Lemmas: μετά δέ ὁ Ἀπόλλων πόλις ὁ Θῆβαι ( καλέω δέ νῦν Ζεύς πόλις ) ὅστε ἑκατόμπυλος εἰμί , διακόσιοι δέ ἀνά ἕκαστος ἀνήρ ἐξοιχνέω σύν ἵππος καί ὄχος . Ὅμηρος μέν οὕτως · λέγω δέ καί ὁ πλοῦτος οὐδέ ὅσος Θῆβαι Αἰγύπτιος , ὅθι πολύς δόμος ἐν κτῆμα κεῖμαι . καί ἄλλος δέ τοιοῦτος λέγω , μητρόπολις τίθημι ὁ Αἴγυπτος οὗτος · καί νῦν δέ ἴχνος δείκνυμι ὁ μέγεθος αὐτός ἐπί ὀγδοήκοντα στάδιον ὁ μῆκος · εἰμί δέ ἱερόν πολύς . καί οὗτος δέ ὁ πολύς ἀκρωτηριάζω Καμβύσης · νυνί δέ κωμηδόν συνοικέω , μέρος μέν τις ἐν ὁ Ἀραβία ἐν ὅς ὁ πόλις , μέρος δέ τις καί ἐν ὁ περαίη ὅπου ὁ Μεμνόνιον · ἐνταῦθα δέ δύο κολοσσός εἰμί μονόλιθος ἀλλήλων πλησίον , ὁ μέν σῴζω , ὁ δέ ἕτερος ὁ ἄνω μέρος ὁ ἀπό ὁ καθέδρα πίπτω σεισμός γίγνομαι , ὡς φημί . πιστεύω δέ ὅτι ἅπαξ κατά ἡμέρα ἕκαστος ψόφος ὡς ἄν πληγή οὐ μέγας ἀποτελέω ἀπό ὁ μένω ἐν ὁ θρόνος καί ὁ βάσις μέρος · ἐγώ δέ πάρειμι ἐπί ὁ τόπος μετά Γάλλος Αἴλιος καί ὁ πλῆθος ὁ σύνειμι αὐτός φίλος τε καί στρατιώτης περί ὥρα πρῶτος ἀκούω ὁ ψόφος · εἴτε δέ ἀπό ὁ βάσις εἴτε ἀπό ὁ κολοσσός εἴτε ἐπίτηδες ὁ κύκλος καί περί ὁ βάσις ἱδρύω τις ποιέω ὁ ψόφος , οὐ ἔχω διισχυρίζομαι · διά γάρ ὁ ἄδηλος ὁ αἰτία πᾶς μάλα ἐπέρχομαι πιστεύω ἤ ὁ ἐκ ὁ λίθος οὕτως τάσσω ἐκπέμπω ὁ ἦχος . ὑπέρ δέ ὁ Μεμνόνιον θήκη βασιλεύς ἐν σπήλαιον λατομητός περί τεσσαράκοντα , θαυμαστός κατασκευάζω καί θέα ἄξιος · ἐν δέ ὁ Θῆβαι ἐπί τις ὀβελίσκος ἀναγραφή δηλόω ὁ πλοῦτος ὁ τότε βασιλεύς καί ὁ ἐπικράτεια , ὡς μέχρι Σκύθης καί Βάκτριος καί Ἰνδός καί ὁ νῦν Ἰωνία διατείνω , καί φόρος πλῆθος καί στρατιά περί ἑκατόν μυριάς . λέγω δέ καί ἀστρονόμος καί φιλόσοφος μάλα ὁ ἐνταῦθα ἱερεύς · οὗτος δέ εἰμί καί ὁ ὁ ἡμέρα μή κατά σελήνη ἄγω ἀλλά κατά ἥλιος , ὁ τριακονθήμερος δώδεκα μείς ἐπάγω πέντε ἡμέρα κατά ἐνιαυτός ἕκαστος · εἰς δέ ὁ ἐκπλήρωσις ὁ ὅλος ἐνιαυτός , ἐπιτρέχω μόριον τις ὁ ἡμέρα , περίοδος τις συντίθημι ἐκ ὅλος ἡμέρα καί ὅλος ἐνιαυτός τοσοῦτος ὅσος μόριον ὁ ἐπιτρέχω συνέρχομαι ποιέω ἡμέρα . ἀνατίθημι δέ ὁ Ἑρμῆς πᾶς ὁ τοιοῦτος μάλα σοφία · ὁ δέ Ζεύς ὅς μάλα τιμάω , εὐειδής καί γένος λαμπρός παρθένος ἱεράομαι , ὅς καλέω ὁ Ἕλλην παλλάς · οὗτος δέ καί παλλακεύω καί σύνειμι ὅς βούλομαι μέχρι ἄν ὁ φυσικός γίγνομαι κάθαρσις ὁ σῶμα · μετά δέ ὁ κάθαρσις δίδωμι πρός ἀνήρ , πρίν δέ δίδωμι πένθος αὐτός ἄγω μετά ὁ ὁ παλλακεία καιρός .