strabo.geographica 6.2.10
συγγενῆ δὲ καὶ τούτοις καὶ τοῖς κατὰ τὴν Σικελίαν πάθεσι τὰ περὶ τὰς Λιπαραίων νήσους καὶ αὐτὴν τὴν Λιπάραν δείκνυται . εἰσὶ δʼ ἑπτὰ μὲν τὸν ἀριθμόν , μεγίστη δὲ ἡ Λιπάρα Κνιδίων ἄποικος ἐγγυτάτω τῆς Σικελίας κειμένη μετά γε τὴν Θέρμεσσαν · ἐκαλεῖτο δὲ πρότερον Μελιγουνίς · ἡγήσατο δὲ καὶ στόλῳ καὶ πρὸς τὰς τῶν Τυρρηνῶν ἐπιδρομὰς πολὺν χρόνον ἀντέσχεν , ὑπηκόους ἔχουσα τὰς νῦν λεγομένας Λιπαραίων νήσους ἃς Αἰόλου τινὲς προσαγορεύουσι . καὶ δὴ καὶ τὸ ἱερὸν τοῦ Ἀπόλλωνος ἐκόσμησε πολλάκις τὸ ἐν Δελφοῖς ἀπὸ τῶν ἀκροθινίων · ἔχει δὲ καὶ τὴν γῆν εὔκαρπον καὶ στυπτηρίας μέταλλον ἐμπρόσοδον καὶ θερμὰ ὕδατα καὶ πυρὸς ἀναπνοάς . ταύτης δὲ μεταξύ πώς ἐστι καὶ τῆς Σικελίας ἣν νῦν ἱερὰν Ἡφαίστου καλοῦσι , πετρώδης πᾶσα καὶ ἔρημος διάπυρος · ἔχει δὲ ἀναπνοὰς τρεῖς ὡς ἂν ἐκ τριῶν κρατήρων . ἐκ δὲ τοῦ μεγίστου καὶ μύδρους αἱ φλόγες ἀναφέρουσιν , οἳ προσκεχώκασιν ἤδη πολὺ μέρος τοῦ πόρου . ἐκ δὲ τῆς τηρήσεως πεπίστευται διότι τοῖς ἀνέμοις συμπαροξύνονται καὶ αἱ φλόγες αἵ τε ἐνταῦθα καὶ αἱ κατὰ τὴν Αἴτνην , παυομένων δὲ παύονται καὶ αἱ φλόγες . οὐκ ἄλογον δέ · καὶ γὰρ οἱ ἄνεμοι γεννῶνται καὶ τρέφονται τὴν ἀρχὴν λαβόντες ἀπὸ τῶν ἐκ τῆς θαλάττης ἀναθυμιάσεων , ὥστʼ ἀπὸ συγγενοῦς ὕλης καὶ πάθους καὶ τὸ πῦρ ἐξαπτόμενον οὐκ ἐᾷ θαυμάζειν τοὺς ὁρῶντας ἀμωσγέπως τὰ τοιάδε . Πολύβιος δὲ τῶν τριῶν κρατήρων τὸν μὲν κατερρυηκέναι φησὶν ἐκ μέρους , τοὺς δὲ συμμένειν , τὸν δὲ μέγιστον τὸ χεῖλος ἔχειν περιφερὲς ὂν πέντε σταδίων , κατʼ ὀλίγον δὲ συνάγεσθαι εἰς πεντήκοντα ποδῶν διάμετρον · καθʼ οὗ βάθος εἶναι τὸ μέχρι θαλάττης σταδιαῖον , ὥστε καθορᾶν ταῖς νηνεμίαις . ἐὰν μὲν οὖν νότος μέλλῃ πνεῖν , ἀχλὺν ὁμιχλώδη καταχεῖσθαι κύκλῳ φησὶ τῆς νησῖδος ὥστε μηδὲ τὴν Σικελίαν ἄπωθεν φαίνεσθαι · ὅταν δὲ βορέας , φλόγας καθαρὰς ἀπὸ τοῦ λεχθέντος κρατῆρος εἰς ὕψος ἐξαίρεσθαι καὶ βρόμους ἐκπέμπεσθαι μείζους · τὸν δὲ ζέφυρον μέσην τινὰ ἔχειν τάξιν . τοὺς δʼ ἄλλους κρατῆρας ὁμοειδεῖς μὲν εἶναι , τῇ δὲ βίᾳ λείπεσθαι τῶν ἀναφυσημάτων · ἔκ τε δὴ τῆς διαφορᾶς τῶν βρόμων καὶ ἐκ τοῦ πόθεν ἄρχεται τὰ ἀναφυσήματα καὶ αἱ φλόγες καὶ αἱ λιγνύες προσημαίνεσθαι καὶ τὸν εἰς ἡμέραν τρίτην πάλιν μέλλοντα ἄνεμον πνεῖν · τῶν γοῦν ἐν Λιπάραις γενομένης ἀπλοίας προειπεῖν τινάς φησι τὸν ἐσόμενον καὶ μὴ διαψεύσασθαι . ἀφʼ οὗ δὴ τὸ μυθωδέστατον δοκοῦν εἰρῆσθαι τῷ ποιητῇ οὐ μάτην φαίνεσθαι λεχθέν , ἀλλʼ αἰνιξαμένου τὴν ἀλήθειαν , ὅταν φῇ ταμίαν τῶν ἀνέμων τὸν Αἰόλον · περὶ ὧν ἐμνήσθημεν καὶ πρότερον ἱκανῶς . ἐπάνιμεν δʼ ἐπὶ τὰ ἑξῆς ἀφʼ ὧν παρεξέβημεν .
Lemmas: συγγενής δέ καί οὗτος καί ὁ κατά ὁ Σικελία πάθος ὁ περί ὁ Λιπαραῖος νῆσος καί αὐτός ὁ Λιπάρα δείκνυμι . εἰμί δέ ἑπτά μέν ὁ ἀριθμός , μέγας δέ ὁ Λιπάρα Κνίδιον ἄποικος ἐγγύς ὁ Σικελία κεῖμαι μετά γε ὁ Θέρμεσσα · καλέω δέ πρότερος Μελιγουνίς · ἡγέομαι δέ καί στόλος καί πρός ὁ ὁ Τυρρηνός ἐπιδρομή πολύς χρόνος ἀντέχω , ὑπήκοος ἔχω ὁ νῦν λέγω Λιπαραῖος νῆσος ὅς Αἴολος τις προσαγορεύω . καί δή καί ὁ ἱερός ὁ Ἀπόλλων κοσμέω πολλάκις ὁ ἐν Δελφοί ἀπό ὁ ἀκροθίνιον · ἔχω δέ καί ὁ γῆ εὔκαρπος καί στυπτηρία μέταλλον ἐμπρόσοδος καί θερμός ὕδωρ καί πῦρ ἀναπνοή . οὗτος δέ μεταξύ πως εἰμί καί ὁ Σικελία ὅς νῦν ἱερός Ἥφαιστος καλέω , πετρώδης πᾶς καί ἐρῆμος διάπυρος · ἔχω δέ ἀναπνοή τρεῖς ὡς ἄν ἐκ τρεῖς κρατήρ . ἐκ δέ ὁ μέγας καί μύδρος ὁ φλόξ ἀναφέρω , ὅς προσχώννυμι ἤδη πολύς μέρος ὁ πόρος . ἐκ δέ ὁ τήρησις πιστεύω διότι ὁ ἄνεμος συμπαροξύνω καί ὁ φλόξ ὁ τε ἐνταῦθα καί ὁ κατά ὁ Αἴτνη , παύω δέ παύω καί ὁ φλόξ . οὐ ἄλογος δέ · καί γάρ ὁ ἄνεμος γεννάω καί τρέφω ὁ ἀρχή λαμβάνω ἀπό ὁ ἐκ ὁ θάλασσα ἀναθυμίασις , ὥστε ἀπό συγγενής ὕλη καί πάθος καί ὁ πῦρ ἐξάπτω οὐ ἐάω θαυμάζω ὁ ὁράω ἀμωσγέπως ὁ τοιόσδε . Πολύβιος δέ ὁ τρεῖς κρατήρ ὁ μέν καταρρέω φημί ἐκ μέρος , ὁ δέ συμμένω , ὁ δέ μέγας ὁ χεῖλος ἔχω περιφερής εἰμί πέντε στάδιον , κατά ὀλίγος δέ συνάγω εἰς πεντήκοντα πούς διάμετρος · κατά ὅς βάθος εἰμί ὁ μέχρι θάλασσα σταδιαῖος , ὥστε καθοράω ὁ νηνεμία . ἐάν μέν οὖν νότος μέλλω πνέω , ἀχλύς ὁμιχλόδερος καταχέω κύκλος φημί ὁ νησίς ὥστε μηδέ ὁ Σικελία ἄπωθεν φαίνω · ὅταν δέ βορέας , φλόξ καθαρός ἀπό ὁ λέγω κρατήρ εἰς ὕψος ἐξαίρω καί βρόμος ἐκπέμπω μέγας · ὁ δέ ζέφυρος μέσος τις ἔχω τάξις . ὁ δέ ἄλλος κρατήρ ὁμοειδής μέν εἰμί , ὁ δέ βία λείπω ὁ ἀναφύσημα · ἐκ τε δή ὁ διαφορά ὁ βρόμος καί ἐκ ὁ πόθεν ἄρχω ὁ ἀναφύσημα καί ὁ φλόξ καί ὁ λιγνύς προσημαίνω καί ὁ εἰς ἡμέρα τρίτος πάλιν μέλλω ἄνεμος πνέω · ὁ γοῦν ἐν Λιπάρα γίγνομαι ἄπλοια προλέγω τις φημί ὁ εἰμί καί μή διαψεύδω . ἀπό ὅς δή ὁ μυθώδης δοκέω λέγω ὁ ποιητής οὐ μάτην φαίνω λέγω , ἀλλά αἰνίσσομαι ὁ ἀλήθεια , ὅταν φημί ταμίας ὁ ἄνεμος ὁ Αἰόλος · περί ὅς μιμνῄσκω καί πρότερος ἱκανός . ἐπανέρχομαι δέ ἐπί ὁ ἑξῆς ἀπό ὅς παρεκβαίνω .