strabo.geographica 3.5.1
τῶν δὲ προκειμένων νήσων τῆς Ἰβηρίας τὰς μὲν Πιτυούσσας δύο καὶ τὰς Γυμνησίας δύο ( καλοῦσι καὶ Βαλιαρίδας ) προκεῖσθαι συμβαίνει τῆς μεταξὺ Ταρράκωνος καὶ Σούκρωνος παραλίας , ἐφʼ ἧς ἵδρυται τὸ Σάγουντον · εἰσὶ δὲ καὶ πελάγιαι , * μᾶλλον αἱ Πιτυοῦσσαι καὶ πρὸς ἑσπέραν κεκλιμέναι τῶν Γυμνησίων . καλεῖται δʼ αὐτῶν ἡ μὲν Ἔβουσος πόλιν ἔχουσα ὁμώνυμον · κύκλος δὲ τῆς νήσου τετρακόσιοι στάδιοι , παρώμαλος τὸ πλάτος καὶ τὸ μῆκος · ἡ δὲ Ὀφιοῦσσα ἔρημος καὶ πολὺ ἐλάττων ταύτης πλησίον κειμένη . τῶν δὲ Γυμνησίων ἡ μὲν μείζων ἔχει δύο πόλεις , Πάλμαν καὶ Πολεντίαν , τὴν μὲν πρὸς ἕω κειμένην τὴν Πολεντίαν , τὴν δʼ ἑτέραν πρὸς δύσιν . μῆκος δὲ τῆς νήσου μικρὸν ἀπολεῖπον τῶν ἑξακοσίων σταδίων , πλάτος δὲ διακοσίων · Ἀρτεμίδωρος δὲ διπλάσιον εἴρηκε καὶ τὸ πλάτος καὶ τὸ μῆκος . ἡ δʼ ἐλάττων ὡς ἑβδομήκοντα τῆς Πολεντίας διέχει σταδίους · κατὰ μέγεθος μὲν οὖν πολὺ τῆς μείζονος ἀπολείπεται , κατὰ δὲ τὴν ἀρετὴν οὐδὲν αὐτῆς χείρων ἐστίν · ἄμφω γὰρ εὐδαίμονες καὶ εὐλίμενοι , χοιραδώδεις δὲ κατὰ τὰ στόματα , ὥστε δεῖν προσοχῆς τοῖς εἰσπλέουσι . διὰ δὲ τὴν ἀρετὴν τῶν τόπων καὶ οἱ κατοικοῦντες εἰρηναῖοι , καθάπερ καὶ οἱ κατὰ τὴν Ἔβουσον . κακούργων δέ τινων ὀλίγων κοινωνίας συστησαμένων πρὸς τοὺς ἐν τοῖς πελάγεσι λῃστάς , διεβλήθησαν ἅπαντες , καὶ διέβη Μέτελλος ἐπʼ αὐτοὺς ὁ Βαλιαρικὸς προσαγορευθείς , ὅστις καὶ τὰς πόλεις ἔκτισε . διὰ δὲ τὴν αὐτὴν ἀρετὴν ἐπιβουλευόμενοι , καίπερ εἰρηναῖοι ὄντες , ὅμως σφενδονῆται ἄριστοι λέγονται · καὶ τοῦτʼ ἤσκησαν , ὥς φασι , διαφερόντως ἐξ ὅτου Φοίνικες κατέσχον τὰς νήσους . οὗτοι δὲ καὶ ἐνδῦσαι λέγονται πρῶτοι τοὺς ἀνθρώπους χιτῶνας πλατυσήμους ἄζωστοι δʼ ἐπὶ τοὺς ἀγῶνας ἐξῄεσαν , αἰγίδα περὶ τῇ χειρὶ ἔχοντες * ἢ πεπυρακτωμένον ἀκόντιον , σπάνιον δὲ καὶ λελογχωμένον σιδήρῳ μικρῷ . σφενδόνας δὲ περὶ τῇ κεφαλῇ τρεῖς μελαγκρανίνας ἢ τριχίνας ἢ νευρίνας , τὴν μὲν μακρόκωλον πρὸς τὰς μακροβολίας , τὴν δὲ βραχύκωλον πρὸς τὰς ἐν βραχεῖ βολάς , τὴν δὲ μέσην πρὸς τὰς μέσας . ἠσκοῦντο δʼ ἐκ παίδων οὕτως ταῖς σφενδόναις ὥστʼ οὐδʼ ἄλλως τοῖς παισὶν ἄρτον ἐδίδοσαν ἄνευ τοῦ τῇ σφενδόνῃ τυχεῖν . διόπερ ὁ Μέτελλος προσπλέων πρὸς τὰς νήσους δέρρεις ἔτεινεν ὑπὲρ τῶν καταστρωμάτων σκέπην πρὸς τὰς σφενδόνας . εἰσήγαγε δὲ ἐποίκους τρισχιλίους τῶν ἐκ τῆς Ἰβηρίας Ῥωμαίων .
Lemmas: ὁ δέ πρόκειμαι νῆσος ὁ Ἰβηρία ὁ μέν Πιτυοῦσσα δύο καί ὁ Γυμνησία δύο ( καλέω καί Βαλιαρίς ) πρόκειμαι συμβαίνω ὁ μεταξύ Ταρράκων καί Σούκρων παραλία , ἐπί ὅς ἱδρύω ὁ Σάγουντον · εἰμί δέ καί πελάγιος , * μάλα ὁ Πιτυοῦσσα καί πρός ἑσπέρα κλίνω ὁ Γυμνήσιος . καλέω δέ αὐτός ὁ μέν Ἔβουσος πόλις ἔχω ὁμώνυμος · κύκλος δέ ὁ νῆσος τετρακόσιοι στάδιον , παρώμαλος ὁ πλάτος καί ὁ μῆκος · ὁ δέ Ὀφιοῦσσα ἐρῆμος καί πολύς ἐλαχύς οὗτος πλησίον κεῖμαι . ὁ δέ Γυμνήσιος ὁ μέν μέγας ἔχω δύο πόλις , Πάλμη καί Πολεντία , ὁ μέν πρός ἠώς κεῖμαι ὁ Πολεντία , ὁ δέ ἕτερος πρός δύσις . μῆκος δέ ὁ νῆσος μικρός ἀπολείπω ὁ ἑξακόσιοι στάδιον , πλάτος δέ διακόσιοι · Ἀρτεμίδωρος δέ διπλάσιος λέγω καί ὁ πλάτος καί ὁ μῆκος . ὁ δέ ἐλαχύς ὡς ἑβδομήκοντα ὁ Πολεντία διέχω στάδιον · κατά μέγεθος μέν οὖν πολύς ὁ μέγας ἀπολείπω , κατά δέ ὁ ἀρετή οὐδείς αὐτός κακός εἰμί · ἄμφω γάρ εὐδαίμων καί εὐλίμενος , χοιραδώδης δέ κατά ὁ στόμα , ὥστε δέω προσοχή ὁ εἰσπλέω . διά δέ ὁ ἀρετή ὁ τόπος καί ὁ κατοικέω εἰρηναῖος , καθά καί ὁ κατά ὁ Ἔβουσος . κάκουργος δέ τις ὀλίγος κοινωνία συνίστημι πρός ὁ ἐν ὁ πέλαγος λῃστής , διαβάλλω ἅπας , καί διαβαίνω Μέτελλος ἐπί αὐτός ὁ Βαλιαρικός προσαγορεύω , ὅστις καί ὁ πόλις κτίζω . διά δέ ὁ αὐτός ἀρετή ἐπιβουλεύω , καίπερ εἰρηναῖος εἰμί , ὅμως σφενδονήτης ἀγαθός λέγω · καί οὗτος ἀσκέω , ὡς φημί , διαφερόντως ἐκ ὅστις Φοῖνιξ κατέχω ὁ νῆσος . οὗτος δέ καί ἐνδύω λέγω πρῶτος ὁ ἄνθρωπος χιτών πλατύσημος ἄζωστος δέ ἐπί ὁ ἀγών ἐξέρχομαι , αἰγίς περί ὁ χείρ ἔχω * ἤ πυρακτόω ἀκόντιον , σπάνιος δέ καί λογχόομαι σίδηρος μικρός . σφενδόνη δέ περί ὁ κεφαλή τρεῖς μελαγκρανίς ἤ τρίχινος ἤ νεύρινος , ὁ μέν μακρόκωλος πρός ὁ μακροβολία , ὁ δέ βραχύκωλος πρός ὁ ἐν βραχύς βολή , ὁ δέ μέσος πρός ὁ μέσος . ἀσκέω δέ ἐκ παῖς οὕτως ὁ σφενδόνη ὥστε οὐδέ ἄλλος ὁ παῖς ἄρτος δίδωμι ἄνευ ὁ ὁ σφενδόνη τυγχάνω . διόπερ ὁ Μέτελλος προσπλέω πρός ὁ νῆσος δέρρις τείνω ὑπέρ ὁ κατάστρωμα σκέπη πρός ὁ σφενδόνη . εἰσάγω δέ ἔποικος τρισχίλιοι ὁ ἐκ ὁ Ἰβηρία Ῥωμαῖος .