strabo.geographica 4.1.7
̔̀εν μὲν οὖν ἔχει παράδοξον ἡ προειρημένη παραλία τὸ περὶ τοὺς ὀρυκτοὺς ἰχθῦς , ἕτερον δὲ μεῖζον τούτου σχεδόν τι τὸ λεχθησόμενον . μεταξὺ γὰρ τῆς Μασσαλίας καὶ τῶν ἐκβολῶν τοῦ Ῥοδανοῦ πεδίον ἐστὶ τῆς θαλάττης διέχον εἰς ἑκατὸν σταδίους , τοσοῦτον δὲ καὶ τὴν διάμετρον , κυκλοτερὲς τὸ σχῆμα · καλεῖται δὲ Λιθῶδες ἀπὸ τοῦ συμβεβηκότος . μεστὸν γάρ ἐστι λίθων χειροπληθῶν ὑποπεφυκυῖαν ἐχόντων αὑτοῖς ἄγρωστιν , ἀφʼ ἧς ἄφθονοι νομαὶ βοσκήμασίν εἰσιν · ἐν μέσῳ δʼ ὕδατα καὶ ἁλυκίδες συνίστανται καὶ ἅλες . ἅπασα μὲν οὖν καὶ ἡ ὑπερκειμένη χώρα προσήνεμός ἐστι , διαφερόντως δʼ εἰς τὸ πεδίον τοῦτο τὸ μελαμβόρειον καταιγίζει πνεῦμα βίαιον καὶ φρικῶδες · φασὶ γοῦν σύρεσθαι καὶ κυλινδεῖσθαι τῶν λίθων ἐνίους , καταφλᾶσθαι δὲ τοὺς ἀνθρώπους ἀπὸ τῶν ὀχημάτων καὶ γυμνοῦσθαι καὶ ὅπλων καὶ ἐσθῆτος ὑπὸ τῆς ἐμπνοῆς . Ἀριστοτέλης μὲν οὖν φησιν ὑπὸ σεισμῶν τῶν καλουμένων βραστῶν ἐκπεσόντας τοὺς λίθους εἰς τὴν ἐπιφάνειαν συνολισθεῖν εἰς τὰ κοῖλα τῶν χωρίων . Ποσειδώνιος δὲ λίμνην οὖσαν παγῆναι μετὰ κλυδασμοῦ , καὶ διὰ τοῦτο εἰς πλείονας μερισθῆναι λίθους , καθάπερ τοὺς ποταμίους κάχληκας καὶ τὰς ψήφους τὰς αἰγιαλίτιδας , ὁμοίους δὲ καὶ λείους καὶ ἰσομεγέθεις τῇ ὁμοιότητι · καὶ τὴν αἰτίαν ἀποδεδώκασιν ἀμφότεροι . πιθανὸς μὲν οὖν ὁ παρʼ ἀμφοῖν λόγος · ἀνάγκη γὰρ τοὺς οὕτω συνεστῶτας λίθους οὐ καθʼ ἑαυτοὺς ἢ ἐξ ὑγροῦ παγέντας μεταβαλεῖν , ἐκ πετρῶν μεγάλων ῥήγματα συνεχῆ λαβουσῶν ἀποκριθῆναι . τὸ μέντοι δυσαπολόγητον Αἰσχύλος καταμαθὼν ἢ παρʼ ἄλλου λαβὼν εἰς μῦθον ἐξετόπισε . φησὶ γοῦν Προμηθεὺς παρʼ αὐτῷ καθηγούμενος Ἡρακλεῖ τῶν ὁδῶν τῶν ἀπὸ Καυκάσου πρὸς τὰς Ἑσπερίδας ἥξεις δὲ Λιγύων εἰς ἀτάρβητον στρατόν , ἔνθʼ οὐ μάχης , σάφʼ οἶδα , καὶ θοῦρός περ ὢν μέμψει · πέπρωται γάρ σε καὶ βέλη λιπεῖν ἐνταῦθʼ · ἑλέσθαι δʼ οὔ τινʼ ἐκ γαίας λίθον ἕξεις , ἐπεὶ πᾶς χῶρός ἐστι μαλθακός . ἰδὼν δʼ ἀμηχανοῦντά σε Ζεὺς οἰκτερεῖ , νεφέλην δʼ ὑποσχὼν νιφάδι γογγύλων πέτρων ὑπόσκιον θήσει χθόνʼ , οἷς ἔπειτα σὺ βαλὼν διώσει ῥᾳδίως Λίγυν στρατόν . ὥσπερ οὐ κρεῖττον ὄν , φησὶν ὁ Ποσειδώνιος , εἰς αὐτοὺς τοὺς Λίγυας ἐμβαλεῖν τοὺς λίθους καὶ καταχῶσαι πάντας ἢ τοσούτων δεόμενον ποιῆσαι λίθων τὸν Ἡρακλέα . τὸ μὲν οὖν τοσούτων ἀναγκαῖον ἦν , εἴπερ καὶ πρὸς ὄχλον παμπληθῆ · ὥστε ταύτῃ γε πιθανώτερος ὁ μυθογράφος τοῦ ἀνασκευάζοντος τὸν μῦθον . ἀλλὰ καὶ τὰ ἄλλα πεπρῶσθαι φήσας ὁ ποιητὴς οὐκ ἐᾷ μέμφεσθαι φιλαιτίως . καὶ γὰρ ἐν τοῖς περὶ τῆς προνοίας καὶ τῆς εἱμαρμένης λόγοις εὕροι τις ἂν πολλὰ τοιαῦτα τῶν ἀνθρωπίνων καὶ τῶν φύσει γινομένων , ὥστʼ ἐπʼ αὐτῶν φάναι πολὺ κρεῖττον εἶναι τόδε ἢ τόδε γενέσθαι , οἷον εὔομβρον εἶναι τὴν Αἴγυπτον , ἀλλὰ μὴ τὴν Αἰθιοπίαν ποτίζειν τὴν γῆν · καὶ τὸν Πάριν εἰς Σπάρτην πλέοντα ναυαγίῳ περιπεσεῖν , ἀλλὰ μὴ τὴν Ἑλένην ἁρπάσαντα δίκας τῖσαι τοῖς ἀδικηθεῖσιν ὕστερον , ἡνίκα τοσοῦτον ἀπείργαστο φθόρον Ἑλλήνων καὶ βαρβάρων · ὅπερ Εὐριπίδης ἀνήνεγκεν εἰς τὸν Δία Ζεὺς γὰρ κακὸν μὲν Τρωσὶ πῆμα δʼ Ἑλλάδι θέλων γενέσθαι ταῦτʼ ἐβούλευσεν πατήρ .
Lemmas: εἷς μέν οὖν ἔχω παράδοξος ὁ προλέγω παραλία ὁ περί ὁ ὀρυκτός ἰχθῦς , ἕτερος δέ μέγας οὗτος σχεδόν τις ὁ λέγω . μεταξύ γάρ ὁ Μασσαλία καί ὁ ἐκβολή ὁ Ῥοδανός πεδίον εἰμί ὁ θάλασσα διέχω εἰς ἑκατόν στάδιον , τοσοῦτος δέ καί ὁ διάμετρος , κυκλοτερής ὁ σχῆμα · καλέω δέ Λιθώδης ἀπό ὁ συμβαίνω . μεστός γάρ εἰμί λίθος χειροπληθής ὑποφύω ἔχω ἑαυτοῦ ἄγρωστις , ἀπό ὅς ἄφθονος νομή βόσκημα εἰμί · ἐν μέσος δέ ὕδωρ καί ἁλυκίς συνίστημι καί ἅλς . ἅπας μέν οὖν καί ὁ ὑπέρκειμαι χώρα προσήνεμος εἰμί , διαφερόντως δέ εἰς ὁ πεδίον οὗτος ὁ μελαμβόρειος καταιγίζω πνεῦμα βίαιος καί φρικώδης · φημί γοῦν σύρω καί κυλινδέω ὁ λίθος ἔνιοι , καταφλάω δέ ὁ ἄνθρωπος ἀπό ὁ ὄχημα καί γυμνόω καί ὅπλον καί ἐσθής ὑπό ὁ ἐμπνοή . Ἀριστοτέλης μέν οὖν φημί ὑπό σεισμός ὁ καλέω βράστης ἐκπίπτω ὁ λίθος εἰς ὁ ἐπιφάνεια συνολισθαίνω εἰς ὁ κοῖλος ὁ χωρίον . Ποσειδώνιος δέ λίμνη εἰμί πάσσω μετά κλυδασμός , καί διά οὗτος εἰς πολύς μερίζω λίθος , καθά ὁ ποτάμιος κάχληξ καί ὁ ψῆφος ὁ αἰγιαλίτης , ὅμοιος δέ καί λεῖος καί ἰσομεγέθης ὁ ὁμοιότης · καί ὁ αἰτία ἀποδίδωμι ἀμφότερος . πιθανός μέν οὖν ὁ παρά ἄμφω λόγος · ἀνάγκη γάρ ὁ οὕτως συνίστημι λίθος οὐ κατά ἑαυτοῦ ἤ ἐκ ὑγρός πήγνυμι μεταβάλλω , ἐκ πέτρα μέγας ῥῆγμα συνεχής λαμβάνω ἀποκρίνω . ὁ μέντοι δυσαπολόγητος Αἰσχύλος καταμανθάνω ἤ παρά ἄλλος λαμβάνω εἰς μῦθος ἐκτοπίζω . φημί γοῦν Προμηθεύς παρά αὐτός καθηγέομαι Ἡρακλῆς ὁ ὁδός ὁ ἀπό Καύκασος πρός ὁ Ἑσπερίς ἥκω δέ Λίγυες εἰς ἀτάρβητος στρατός , ἔνθα οὐ μάχη , σάφα οἶδα , καί θοῦρος περ εἰμί μέμφομαι · πόρω γάρ σύ καί βέλος λείπω ἐνταῦθα · αἱρέω δέ οὐ τις ἐκ γῆ λίθος ἔχω , ἐπεί πᾶς χῶρος εἰμί μαλθακός . ὁράω δέ ἀμηχανάω σύ Ζεύς οἰκτίρω , νεφέλη δέ ὑπέχω νιφάς γογγύλος πέτρος ὑπόσκιος τίθημι χθών , ὅς ἔπειτα σύ βάλλω διωθέω ῥᾴδιος Λίγυς στρατός . ὥσπερ οὐ κρατύς εἰμί , φημί ὁ Ποσειδώνιος , εἰς αὐτός ὁ Λίγυας ἐμβάλλω ὁ λίθος καί καταχώννυμι πᾶς ἤ τοσοῦτος δέω ποιέω λίθος ὁ Ἡρακλῆς . ὁ μέν οὖν τοσοῦτος ἀναγκαῖος εἰμί , εἴπερ καί πρός ὄχλος παμπληθής · ὥστε ταύτῃ γε πιθανός ὁ μυθογράφος ὁ ἀνασκευάζω ὁ μῦθος . ἀλλά καί ὁ ἄλλος πόρω φημί ὁ ποιητής οὐ ἐάω μέμφομαι φιλαίτιος . καί γάρ ἐν ὁ περί ὁ πρόνοια καί ὁ μείρομαι λόγος εὑρίσκω τις ἄν πολύς τοιοῦτος ὁ ἀνθρώπινος καί ὁ φύσις γίγνομαι , ὥστε ἐπί αὐτός φημί πολύς κρατύς εἰμί ὅδε ἤ ὅδε γίγνομαι , οἷος εὔομβρος εἰμί ὁ Αἴγυπτος , ἀλλά μή ὁ Αἰθιοπία ποτίζω ὁ γῆ · καί ὁ Πάρις εἰς Σπάρτη πλέω ναυάγιον περιπίπτω , ἀλλά μή ὁ Ἑλένη ἁρπάζω δίκη τίνω ὁ ἀδικέω ὕστερον , ἡνίκα τοσοῦτος ἀπεργάζομαι φθόρος Ἕλλην καί βάρβαρος · ὅς Εὐριπίδης ἀναφέρω εἰς ὁ Ζεύς Ζεύς γάρ κακός μέν Τρώς πῆμα δέ Ἑλλάς ἐθέλω γίγνομαι οὗτος βουλεύω πατήρ .