strabo.geographica 6.3.5
ἡ δʼ ἑξῆς τῶν Ἰαπύγων χώρα παραδόξως ἐστὶν ἀστεία · ἐπιπολῆς γὰρ φαινομένη τραχεῖα εὑρίσκεται βαθύγειος σχιζομένη , ἀνυδροτέρα δʼ οὖσα εὔβοτος οὐδὲν ἧττον καὶ εὔδενδρος ὁρᾶται . εὐάνδρησε δέ ποτε καὶ τοῦτο σφόδρα τὸ χωρίον σύμπαν καὶ ἔσχε πόλεις τρισκαίδεκα , ἀλλὰ νῦν πλὴν Τάραντος καὶ Βρεντεσίου τἆλλα πολισμάτιά ἐστιν · οὕτως ἐκπεπόνηνται . τοὺς δὲ Σαλεντίνους Κρητῶν ἀποίκους φασίν · ἐνταῦθα δʼ ἐστὶ καὶ τὸ τῆς Ἀθηνᾶς ἱερὸν πλούσιόν ποτε ὑπάρξαν , καὶ ὁ σκόπελος , ὃν καλοῦσιν ἄκραν Ἰαπυγίαν , πολὺς ἐκκείμενος εἰς τὸ πέλαγος καὶ τὰς χειμερινὰς ἀνατολάς , ἐπιστρέφων δέ πως ἐπὶ τὸ Λακίνιον ἀνταῖρον ἀπὸ τῆς ἑσπέρας αὐτῷ καὶ κλεῖον τὸ στόμα τοῦ Ταραντίνου κόλπου πρὸς αὐτόν . καὶ τὰ Κεραύνια δʼ ὁμοίως ὄρη κλείει πρὸς αὐτὸν τὸ στόμα τοῦ Ἰονίου κόλπου , καὶ ἔστι τὸ δίαρμα ὅσον ἑπτακοσίων σταδίων ἀπʼ αὐτοῦ πρός τε τὰ Κεραύνια καὶ πρὸς τὸ Λακίνιον . περίπλους δʼ ἐκ Τάραντός ἐστιν εἰς Βρεντέσιον μέχρι μὲν Βάριδος πολίχνης ἑξακόσιοι στάδιοι · καλοῦσι δὲ Βᾶριν οἱ νῦν Ὀυερητόν , κεῖται δʼ ἐπὶ τοῖς ἄκροις τῆς Σαλεντίνης , καὶ τὸ πολὺ πεζῇ μᾶλλον ἢ κατὰ πλοῦν εἰς αὐτὴν ἐκ τοῦ Τάραντος εὐμαρὴς ἡ ἄφιξίς ἐστιν . ἔνθεν εἰς τὰ Λευκὰ στάδιοι ὀγδοήκοντα , πολίχνιον καὶ τοῦτο , ἐν ᾧ δείκνυται πηγὴ δυσώδους ὕδατος · μυθεύουσι δʼ ὅτι τοὺς περιλειφθέντας τῶν γιγάντων ἐν τῇ κατὰ Καμπανίαν Φλέγρᾳ Λευτερνίους καλουμένους Ἡρακλῆς ἐξελάσειε , καταφυγόντες δεῦρο ὑπὸ γῆς περισταλεῖεν , ἐκ δὲ ἰχώρων τοιοῦτον ἴσχοι ῥεῦμα ἡ πηγή · διὰ τοῦτο δὲ καὶ τὴν παραλίαν ταύτην Λευτερνίαν προσαγορεύουσιν . ἐκ δὲ τῶν Λευκῶν εἰς Ὑδροῦντα πολίχνην ἑκατὸν πεντήκοντα · ἐντεῦθεν δʼ εἰς Βρεντέσιον τετρακόσιοι · οἱ δʼ ἴσοι καὶ εἰς Σάσωνα τὴν νῆσον , ἥτις μέση πως ἵδρυται τοῦ διάρματος τοῦ ἐκ τῆς Ἠπείρου πρὸς τὸ Βρεντέσιον · διόπερ οἱ μὴ δυνάμενοι κρατεῖν τῆς εὐθυπλοίας καταίρουσιν ἐν ἀριστερᾷ ἐκ τοῦ Σάσωνος πρὸς τὸν Ὑδροῦντα , ἐντεῦθεν δὲ τηρήσαντες φορὸν πνεῦμα προσέχουσι τοῖς μὲν Βρεντεσίνων λιμέσιν , ἐκβάντες δὲ πεζεύουσι συντομώτερον ἐπὶ Ῥοδιῶν πόλεως Ἑλληνίδος , ἐξ ἧς ἦν ὁ ποιητὴς Ἔννιος . ἔοικεν οὖν χερρονήσῳ τὸ περιπλεόμενον χωρίον ἐκ Τάραντος εἰς Βρεντέσιον · ἡ δʼ ἐκ Βρεντεσίου πεζευομένη ὁδὸς εἰς τὸν Τάραντα , εὐζώνῳ μιᾶς οὖσα ἡμέρας , τὸν ἰσθμὸν ποιεῖ τῆς εἰρημένης χερρονήσου , ἣν Μεσσαπίαν τε καὶ Ἰαπυγίαν καὶ Καλαβρίαν καὶ Σαλεντίνην κοινῶς οἱ πολλοὶ προσαγορεύουσι · τινὲς δὲ διαιροῦσιν , ὡς ἐλέγομεν πρότερον .
Lemmas: ὁ δέ ἑξῆς ὁ Ἰᾶπυξ χώρα παράδοξος εἰμί ἀστεῖος · ἐπιπολή γάρ φαίνω τραχύς εὑρίσκω βαθύγειος σχίζω , ἄνυδρος δέ εἰμί εὔβοτος οὐδείς ἥσσων καί εὔδενδρος ὁράω . εὐανδρέω δέ ποτέ καί οὗτος σφόδρα ὁ χωρίον σύμπας καί ἔχω πόλις τρεισκαίδεκα , ἀλλά νῦν πλήν Τάρας καί Βρεντέσιον ἄλλος πολισμάτιον εἰμί · οὕτως ἐκπονέω . ὁ δέ Σαλεντῖνος Κρής ἄποικος φημί · ἐνταῦθα δέ εἰμί καί ὁ ὁ Ἀθήνη ἱερός πλούσιος ποτέ ὑπάρχω , καί ὁ σκόπελος , ὅς καλέω ἄκρα Ἰαπυγία , πολύς ἔκκειμαι εἰς ὁ πέλαγος καί ὁ χειμερινός ἀνατολή , ἐπιστρέφω δέ πως ἐπί ὁ Λακίνιος ἀνταίρω ἀπό ὁ ἑσπέρα αὐτός καί κλέω ὁ στόμα ὁ Ταραντῖνος κόλπος πρός αὐτός . καί ὁ Κεραύνια δέ ὅμοιος ὄρος κλέω πρός αὐτός ὁ στόμα ὁ Ἰόνιος κόλπος , καί εἰμί ὁ δίαρμα ὅσος ἑπτακόσιοι στάδιον ἀπό αὐτός πρός τε ὁ Κεραύνιος καί πρός ὁ Λακίνιος . περίπλοος δέ ἐκ Τάρας εἰμί εἰς Βρεντέσιον μέχρι μέν Βάρις πολίχνη ἑξακόσιοι στάδιον · καλέω δέ Βᾶρις ὁ νῦν Ὀυερητός , κεῖμαι δέ ἐπί ὁ ἄκρον ὁ Σαλεντίνη , καί ὁ πολύς πεζός μάλα ἤ κατά πλόος εἰς αὐτός ἐκ ὁ Τάρας εὐμαρής ὁ ἄφιξις εἰμί . ἔνθεν εἰς ὁ Λευκός στάδιον ὀγδοήκοντα , πολίχνιον καί οὗτος , ἐν ὅς δείκνυμι πηγή δυσώδης ὕδωρ · μυθεύω δέ ὅτι ὁ περιλείπομαι ὁ γίγας ἐν ὁ κατά Καμπανία Φλέγρη Λέυτερνιος καλέω Ἡρακλῆς ἐξελαύνω , καταφεύγω δεῦρο ὑπό γῆ περισταλάω , ἐκ δέ ἰχώρ τοιοῦτος ἴσχω ῥεῦμα ὁ πηγή · διά οὗτος δέ καί ὁ παράλιος οὗτος Λευτερνία προσαγορεύω . ἐκ δέ ὁ Λευκός εἰς Ὑδρόεις πολίχνη ἑκατόν πεντήκοντα · ἐντεῦθεν δέ εἰς Βρεντέσιον τετρακόσιοι · ὁ δέ ἴσος καί εἰς Σάσων ὁ νῆσος , ὅστις μέσος πως ἱδρύω ὁ δίαρμα ὁ ἐκ ὁ Ἤπειρος πρός ὁ Βρεντέσιον · διόπερ ὁ μή δύναμαι κρατέω ὁ εὐθύπλοια καταίρω ἐν ἀριστερός ἐκ ὁ Σάσων πρός ὁ Ὑδρόεις , ἐντεῦθεν δέ τηρέω φορός πνεῦμα προσέχω ὁ μέν Βρεντεσῖνος λιμήν , ἐκβαίνω δέ πεζεύω σύντομος ἐπί Ῥοδία πόλις Ἑλληνίς , ἐκ ὅς εἰμί ὁ ποιητής Ἔννιος . ἔοικα οὖν χερσόνησος ὁ περιπλέω χωρίον ἐκ Τάρας εἰς Βρεντέσιον · ὁ δέ ἐκ Βρεντέσιον πεζεύω ὁδός εἰς ὁ Τάρας , εὔζωνος εἷς εἰμί ἡμέρα , ὁ ἰσθμός ποιέω ὁ λέγω χερσόνησος , ὅς Μεσσάπιος τε καί Ἰαπυγία καί Καλαβρία καί Σαλεντίνη κοινός ὁ πολύς προσαγορεύω · τις δέ διαιρέω , ὡς λέγω πρότερος .