strabo.geographica 3.1.6
τῆς δὲ συνεχοῦς τῷ ἱερῷ ἀκρωτηρίῳ παραλίας ἡ μὲν ἐστὶν ἀρχὴ τοῦ ἑσπερίου πλευροῦ τῆς Ἰβηρίας μέχρι τῆς ἐκβολῆς τοῦ Τάγου ποταμοῦ , ἡ δὲ τοῦ νοτίου μέχρι ἄλλου ποταμοῦ τοῦ Ἄνα καὶ τῆς ἐκβολῆς αὐτοῦ . φέρεται δʼ ἀπὸ τῶν ἑῴων μερῶν ἑκάτερος , ἀλλʼ ὁ μὲν ἐπʼ εὐθείας εἰς τὴν ἑσπέραν ἐκδίδωσι πολὺ μείζων ὢν θατέρου , ὁ δʼ Ἄνας πρὸς νότον ἐπιστρέφει τὴν μεσοποταμίαν ἀφορίζων , ἣν Κελτικοὶ νέμονται τὸ πλέον καὶ τῶν Λυσιτανῶν τινὲς ἐκ τῆς περαίας τοῦ Τάγου μετοικισθέντες ὑπὸ Ῥωμαίων · ἐν δὲ τοῖς ἄνω μέρεσι καὶ Καρπητανοὶ καὶ Ὠρητανοὶ καὶ Ὀυεττώνων συχνοὶ νέμονται . αὕτη μὲν οὖν ἡ χώρα μετρίως ἐστὶν εὐδαίμων , ἡ δʼ ἐφεξῆς πρὸς ἕω κειμένη καὶ νότον ὑπερβολὴν οὐκ ἀπολείπει πρὸς ἅπασαν κρινομένη τὴν οἰκουμένην ἀρετῆς χάριν καὶ τῶν ἐκ γῆς καὶ θαλάττης ἀγαθῶν . αὕτη δʼ ἐστὶν ἣν ὁ Βαῖτις διαρρεῖ ποταμός , ἀπὸ τῶν αὐτῶν μερῶν τὴν ἀρχὴν ἔχων ἀφʼ ὧνπερ καὶ ὁ Ἄνας καὶ ὁ Τάγος , μέσος πως ἀμφοῖν τούτων ὑπάρχων κατὰ μέγεθος · παραπλησίως μέντοι τῷ Ἄνᾳ κατʼ ἀρχὰς ἐπὶ τὴν ἑσπέραν ῥυεὶς εἶτʼ ἐπιστρέφει πρὸς νότον καὶ κατὰ τὴν αὐτὴν ἐκδίδωσι τούτῳ παραλίαν . καλοῦσι δʼ ἀπὸ μὲν τοῦ ποταμοῦ Βαιτικήν , ἀπὸ δὲ τῶν ἐνοικούντων Τουρδητανίαν · τοὺς δʼ ἐνοικοῦντας Τουρδητανούς τε καὶ Τουρδούλους προσαγορεύουσιν , οἱ μὲν τοὺς αὐτοὺς νομίζοντες οἱ δʼ ἑτέρους · ὧν ἐστι καὶ Πολύβιος συνοίκους φήσας τοῖς Τουρδητανοῖς πρὸς ἄρκτον τοὺς Τουρδούλους · νυνὶ δʼ ἐν αὐτοῖς οὐδεὶς φαίνεται διορισμός . σοφώτατοι δʼ ἐξετάζονται τῶν Ἰβήρων οὗτοι καὶ γραμματικῇ χρῶνται καὶ τῆς παλαιᾶς μνήμης ἔχουσι συγγράμματα καὶ ποιήματα καὶ νόμους ἐμμέτρους ἑξακισχιλίων ἐπῶν , ὥς φασι · καὶ οἱ ἄλλοι δʼ Ἴβηρες χρῶνται γραμματικῇ , οὐ μιᾷ δʼ ἰδέᾳ · οὐδὲ γὰρ γλώττῃ μιᾷ . τείνει δὲ ἡ χώρα αὕτη ἡ ἐντὸς τοῦ Ἄνα πρὸς ἕω μὲν μέχρι τῆς Ὠρητανίας , πρὸς νότον δὲ μέχρι τῆς παραλίας τῆς ἀπὸ τῶν ἐκβολῶν τοῦ Ἄνα μέχρι στηλῶν . ἀνάγκη δὲ διὰ πλειόνων περὶ αὐτῆς εἰπεῖν καὶ τῶν σύνεγγυς τόπων , ὅσα συντείνει πρὸς τὸ μαθεῖν τὴν εὐφυΐαν τῶν τόπων καὶ τὴν εὐδαιμονίαν .
Lemmas: ὁ δέ συνεχής ὁ ἱερός ἀκρωτήριον παραλία ὁ μέν εἰμί ἀρχή ὁ ἑσπέριος πλευρόν ὁ Ἰβηρία μέχρι ὁ ἐκβολή ὁ Τάγος ποταμός , ὁ δέ ὁ νότιος μέχρι ἄλλος ποταμός ὁ Ἄνας καί ὁ ἐκβολή αὐτός . φέρω δέ ἀπό ὁ ἑῷος μέρος ἑκάτερος , ἀλλά ὁ μέν ἐπί εὐθεῖα εἰς ὁ ἑσπέρα ἐκδίδωμι πολύς μέγας εἰμί ἕτερος , ὁ δέ Ἄνας πρός νότος ἐπιστρέφω ὁ μεσοποτάμιος ἀφορίζω , ὅς Κελτικός νέμω ὁ πολύς καί ὁ Λυσιτανοί τις ἐκ ὁ περαίη ὁ Τάγος μετοικίζω ὑπό Ῥωμαῖος · ἐν δέ ὁ ἄνω μέρος καί Καρπητανοί καί Ὠρητανοί καί Ὅυεττων συχνός νέμω . οὗτος μέν οὖν ὁ χώρα μέτριος εἰμί εὐδαίμων , ὁ δέ ἐφεξῆς πρός ἠώς κεῖμαι καί νότος ὑπερβολή οὐ ἀπολείπω πρός ἅπας κρίνω ὁ οἰκουμένη ἀρετή χάριν καί ὁ ἐκ γῆ καί θάλασσα ἀγαθός . οὗτος δέ εἰμί ὅς ὁ Βαῖτις διαρρέω ποταμός , ἀπό ὁ αὐτός μέρος ὁ ἀρχή ἔχω ἀπό ὅς καί ὁ Ἄνας καί ὁ Τάγος , μέσος πως ἄμφω οὗτος ὑπάρχω κατά μέγεθος · παραπλήσιος μέντοι ὁ Ἄνας κατά ἀρχή ἐπί ὁ ἑσπέρα ῥέω εἶτα ἐπιστρέφω πρός νότος καί κατά ὁ αὐτός ἐκδίδωμι οὗτος παραλία . καλέω δέ ἀπό μέν ὁ ποταμός Βαιτική , ἀπό δέ ὁ ἐνοικέω Τουρδητανία · ὁ δέ ἐνοικέω Τουρδητανοί τε καί Τουρδοῦλοι προσαγορεύω , ὁ μέν ὁ αὐτός νομίζω ὁ δέ ἕτερος · ὅς εἰμί καί Πολύβιος σύνοικος φημί ὁ Τουρδητανοί πρός ἄρκτος ὁ Τουρδοῦλοι · νυνί δέ ἐν αὐτός οὐδείς φαίνω διορισμός . σοφός δέ ἐξετάζω ὁ Ἴβηρος οὗτος καί γραμματικός χράω καί ὁ παλαιός μνήμη ἔχω σύγγραμμα καί ποίημα καί νόμος ἔμμετρος ἑξακισχίλιοι ἔπος , ὡς φημί · καί ὁ ἄλλος δέ Ἴβηρ χράω γραμματικός , οὐ εἷς δέ ἰδέα · οὐδέ γάρ γλῶσσα εἷς . τείνω δέ ὁ χώρα οὗτος ὁ ἐντός ὁ Ἄνας πρός ἠώς μέν μέχρι ὁ Ὠρητανία , πρός νότος δέ μέχρι ὁ παραλία ὁ ἀπό ὁ ἐκβολή ὁ Ἄνας μέχρι στήλη . ἀνάγκη δέ διά πολύς περί αὐτός λέγω καί ὁ σύνεγγυς τόπος , ὅσος συντείνω πρός ὁ μανθάνω ὁ εὐφυΐα ὁ τόπος καί ὁ εὐδαιμονία .