strabo.geographica 6.3.3
ἔφορος δʼ οὕτω λέγει περὶ τῆς κτίσεως · ἐπολέμουν Λακεδαιμόνιοι Μεσσηνίοις ἀποκτείνασι τὸν βασιλέα Τήλεκλον εἰς Μεσσήνην ἀφικόμενον ἐπὶ θυσίαν , ὀμόσαντες μὴ πρότερον ἐπανήξειν οἴκαδε πρὶν ἢ Μεσσήνην ἀνελεῖν ἢ πάντας ἀποθανεῖν · φύλακας δὲ τῆς πόλεως κατέλιπον στρατεύοντες τούς τε νεωτάτους καὶ πρεσβυτάτους τῶν πολιτῶν . δεκάτῳ δʼ ὕστερον τοῦ πολέμου τὰς γυναῖκας τῶν Λακεδαιμονίων συνελθούσας ἐξ ἑαυτῶν πέμψαι τινὰς παρὰ τοὺς ἄνδρας τὰς μεμψομένας , ὡς οὐκ ἐπʼ ἴσοις πολεμοῖεν πρὸς τοὺς Μεσσηνίους ( οἱ μὲν γὰρ μένοντες τεκνοποιοῦνται , οἱ δὲ χήρας ἀφέντες τὰς γυναῖκας ἐν τῇ πολεμίᾳ ἐστρατοπέδευον ) , καὶ κίνδυνος εἴη λιπανδρῆσαι τὴν πατρίδα . οἱ δʼ ἅμα καὶ τὸν ὅρκον φυλάττοντες καὶ τὸν τῶν γυναικῶν λόγον ἐν νῷ θέμενοι πέμπουσι τῆς στρατιᾶς τοὺς εὐρωστοτάτους ἅμα καὶ νεωτάτους , οὓς ᾔδεσαν οὐ μετασχόντας τῶν ὅρκων διὰ τὸ παῖδας ἔτι ὄντας συνεξελθεῖν τοῖς ἐν ἡλικίᾳ · προσέταξαν δὲ συγγίνεσθαι ταῖς παρθένοις ἁπάσαις ἅπαντας , ἡγούμενοι πολυτεκνήσειν μᾶλλον · γενομένων δὲ τούτων οἱ μὲν παῖδες ὠνομάσθησαν Παρθενίαι . Μεσσήνη δὲ ἑάλω πολεμηθεῖσα ἐννεακαίδεκα ἔτη , καθάπερ καὶ Τυρταῖός φησιν ἀμφʼ αὐτὴν δʼ ἐμάχοντʼ ἐννεακαίδεκʼ ἔτη , νωλεμέως αἰεὶ ταλασίφρονα θυμὸν ἔχοντες , αἰχμηταὶ πατέρων ἡμετέρων πατέρες . εἰκοστῷ δʼ οἱ μὲν κατὰ πίονα ἔργα λιπόντες φεῦγον Ἰθωμαίων ἐκ μεγάλων ὀρέων . τὴν μὲν οὖν Μεσσηνίαν κατενείμαντο , ἐπανελθόντες δʼ οἴκαδε τοὺς Παρθενίας οὐχ ὁμοίως τοῖς ἄλλοις ἐτίμων ὡς οὐκ ἐκ γάμου γεγονότας · οἳ συνιστάμενοι μετὰ τῶν Εἱλώτων ἐπεβούλευσαν τοῖς Λακεδαιμονίοις καὶ συνέθεντο ἆραι σύσσημον ἐν τῇ ἀγορᾷ πῖλον Λακωνικόν , ἐπειδὰν ἐγχειρῶσι . τῶν δὲ Εἱλώτων τινὲς ἐξαγγείλαντες , τὸ μὲν ἀντεπιτίθεσθαι χαλεπὸν ἔγνωσαν · καὶ γὰρ πολλοὺς εἶναι καὶ πάντας ὁμόφρονας , ὡς ἂν ἀλλήλων ἀδελφοὺς νομιζομένους · τοὺς μέλλοντας δʼ αἴρειν τὸ σύσσημον ἐκ τῆς ἀγορᾶς ἀπιέναι προσέταξαν . οἱ μὲν δὴ μεμηνυμένην αἰσθόμενοι τὴν πρᾶξιν ἐπέσχον , οἱ δὲ διὰ τῶν πατέρων ἔπεισαν αὐτοὺς εἰς ἀποικίαν ἐξελθεῖν · κἂν μὲν κατάσχωσιν ἀρκοῦντα τὸν τόπον , μένειν , εἰ δὲ μή , τῆς Μεσσηνίας τὸ πέμπτον κατανείμασθαι μέρος ἐπανιόντας . οἱ δὲ σταλέντες κατελάβοντο τοὺς Ἀχαιοὺς πολεμοῦντας τοῖς βαρβάροις , μετασχόντες δὲ τῶν κινδύνων κτίζουσι τὴν Τάραντα .
Lemmas: ἔφορος δέ οὕτως λέγω περί ὁ κτίσις · πολεμέω Λακεδαιμόνιος Μεσσήνιος ἀποκτείνω ὁ βασιλεύς Τήλεκλος εἰς Μεσσήνη ἀφικνέομαι ἐπί θυσία , ὄμνυμι μή πρότερος ἐπανήκω οἴκαδε πρίν ἤ Μεσσήνη ἀναιρέω ἤ πᾶς ἀποθνῄσκω · φύλαξ δέ ὁ πόλις καταλείπω στρατεύω ὁ τε νέος καί πρέσβυς ὁ πολίτης . δέκατος δέ ὕστερον ὁ πόλεμος ὁ γυνή ὁ Λακεδαιμόνιος συνέρχομαι ἐκ ἑαυτοῦ πέμπω τις παρά ὁ ἀνήρ ὁ μέμφομαι , ὡς οὐ ἐπί ἴσος πολεμέω πρός ὁ Μεσσήνιος ( ὁ μέν γάρ μένω τεκνοποιέω , ὁ δέ χήρα ἀφίημι ὁ γυνή ἐν ὁ πολέμιος ἐνστρατοπεδεύω ) , καί κίνδυνος εἰμί λιπανδρέω ὁ πατρίς . ὁ δέ ἅμα καί ὁ ὅρκος φυλάσσω καί ὁ ὁ γυνή λόγος ἐν νόος τίθημι πέμπω ὁ στρατιά ὁ εὔρωστος ἅμα καί νέος , ὅς οἶδα οὐ μετέχω ὁ ὅρκος διά ὁ παῖς ἔτι εἰμί συνεξέρχομαι ὁ ἐν ἡλικία · προστάσσω δέ συγγίγνομαι ὁ παρθένος ἅπας ἅπας , ἡγέομαι πολυτεκνέω μάλα · γίγνομαι δέ οὗτος ὁ μέν παῖς ὀνομάζω Παρθενίη . Μεσσήνη δέ ἁλίσκομαι πολεμέω ἐννεακαίδεκα ἔτος , καθά καί Τυρταῖος φημί ἀμφί αὐτός δέ μάχομαι ἐννεακαίδεκα ἔτος , νωλεμές ἀεί ταλασίφρων θυμός ἔχω , αἰχμητής πατήρ ἡμέτερος πατήρ . εἰκοστός δέ ὁ μέν κατά πίων ἔργον λείπω φεύγω Ἰθωμαῖα ἐκ μέγας ὄρος . ὁ μέν οὖν Μεσσηνία κατανέμω , ἐπανέρχομαι δέ οἴκαδε ὁ Παρθενίη οὐ ὅμοιος ὁ ἄλλος τιμάω ὡς οὐ ἐκ γάμος γίγνομαι · ὁ συνίστημι μετά ὁ Εἵλως ἐπιβουλεύω ὁ Λακεδαιμόνιος καί συντίθημι ἀείρω σύσσημον ἐν ὁ ἀγορά πῖλος Λακωνικός , ἐπειδάν ἐγχειρέω . ὁ δέ Εἵλως τις ἐξαγγέλλω , ὁ μέν ἀντεπιτίθημι χαλεπός γιγνώσκω · καί γάρ πολύς εἰμί καί πᾶς ὁμόφρων , ὡς ἄν ἀλλήλων ἀδελφός νομίζω · ὁ μέλλω δέ ἀείρω ὁ σύσσημον ἐκ ὁ ἀγορά ἀπέρχομαι προστάσσω . ὁ μέν δή μηνύω αἰσθάνομαι ὁ πρᾶξις ἐπέχω , ὁ δέ διά ὁ πατήρ πείθω αὐτός εἰς ἀποικία ἐξέρχομαι · ἐάν μέν κατέχω ἀρκέω ὁ τόπος , μένω , εἰ δέ μή , ὁ Μεσσηνία ὁ πέμπτος κατανέμω μέρος ἐπάνειμι . ὁ δέ στέλλω καταλαμβάνω ὁ Ἀχαιός πολεμέω ὁ βάρβαρος , μετέχω δέ ὁ κίνδυνος κτίζω ὁ Τάρας .