strabo.geographica 3.2.8
τοσούτοις δὲ τῆς προειρημένης χώρας ἀγαθοῖς κεχορηγημένης , οὐχ ἥκιστα , ἀλλὰ καὶ μάλιστα ἀποδέξαιτʼ ἄν τις καὶ θαυμάσειε τὸ περὶ τὰς μεταλλείας εὐφυές · ἅπασα μὲν γὰρ μεστὴ τῶν τοιούτων ἐστὶν ἡ τῶν Ἰβήρων χώρα , οὐ πᾶσα δʼ εὔκαρπος οὐδʼ εὐδαίμων οὕτως καὶ μάλιστα ἡ τῶν μετάλλων εὐποροῦσα . σπάνιον δʼ ἐν ἀμφοτέροις εὐτυχεῖν , σπάνιον δὲ καὶ τὸ τὴν αὐτὴν ἐν ὀλίγῳ χωρίῳ παντοίοις πληθύνειν μετάλλοις . ἡ δὲ Τουρδητανία καὶ ἡ προσεχὴς αὐτῇ λόγον οὐδένα ἄξιον καταλείπει περὶ τήνδε τὴν ἀρετὴν τοῖς ἐπαινεῖν βουλομένοις . οὔτε γὰρ χρυσός , οὐκ ἄργυρος , οὐδὲ δὴ χαλκός , οὐδὲ σίδηρος οὐδαμοῦ τῆς γῆς οὔτε τοσοῦτος οὔθʼ οὕτως ἀγαθὸς ἐξήτασται γεννώμενος μέχρι νῦν . ὁ δὲ χρυσὸς οὐ μεταλλεύεται μόνον ἀλλὰ καὶ σύρεται · καταφέρουσι δʼ οἱ ποταμοὶ καὶ οἱ χείμαρροι τὴν χρυσῖτιν ἄμμον , πολλαχοῦ καὶ ἐν τοῖς ἀνύδροις τόποις οὖσαν , ἀλλʼ ἐκεῖ μὲν ἀφανής ἐστιν , ἐν δὲ τοῖς ἐπικλύστοις ἀπολάμπει τὸ τοῦ χρυσοῦ ψῆγμα · καὶ τοὺς ἀνύδρους δὲ φορητῷ ἐπικλύζοντες ὕδατι στιλπνὸν ποιοῦσι τὸ ψῆγμα , καὶ φρέατα δʼ ὀρύσσοντες καὶ ἄλλας τέχνας ἐπινοοῦντες πλύσει τῆς ἄμμου τὸν χρυσὸν ἐκλαμβάνουσι , καὶ πλείω τῶν χρυσωρυχείων ἐστὶ νῦν τὰ χρυσοπλύσια προσαγορευόμενα . ἀξιοῦσι δὲ Γαλάται τα παρʼ ἑαυτοῖς εἶναι τὰ μέταλλα τά τε ἐν τῷ Κεμμένῳ ὄρει καὶ τὰ ὑπʼ αὐτῇ κείμενα τῇ Πυρήνῃ · τὸ μέντοι πλέον τἀντεῦθεν εὐδοκιμεῖ . ἐν δὲ τοῖς ψήγμασι τοῦ χρυσίου φασὶν εὑρίσκεσθαί ποτε καὶ ἡμιλιτριαίας βώλους ἃς καλοῦσι πάλας , μικρᾶς καθάρσεως δεομένας . φασὶ δὲ καὶ λίθων σχιζομένων εὑρίσκειν βωλάρια θηλαῖς ὅμοια · ἐκ δὲ τοῦ χρυσοῦ ἑψομένου καὶ καθαιρομένου στυπτηριώδει τινὶ γῇ τὸ κάθαρμα ἤλεκτρον εἶναι · πάλιν δὲ τούτου καθεψομένου , μῖγμα ἔχοντος ἀργύρου καὶ χρυσοῦ , τὸν μὲν ἄργυρον ἀποκαίεσθαι τὸν δὲ χρυσὸν ὑπομένειν · εὐδιάχυτος γὰρ * ὁ τύπος καὶ λιπώδης · διὰ τοῦτο καὶ τῷ ἀχύρῳ τήκεται μᾶλλον ὁ χρυσός , ὅτι ἡ φλὸξ μαλακὴ οὖσα συμμέτρως ἔχει πρὸς τὸ εἶκον καὶ διαχεόμενον ῥᾳδίως , ὁ δὲ ἄνθραξ ἐπαναλίσκει πολὺ ὑπερτήκων τῇ σφοδρότητι καὶ ἐξαίρων . ἐν δὲ τοῖς ῥείθροις σύρεται καὶ πλύνεται πλησίον ἐν σκάφαις , ἢ ὀρύττεται φρέαρ , ἡ δὲ ἀνενεχθεῖσα γῆ πλύνεται . τὰς δὲ τοῦ ἀργύρου καμίνους ποιοῦσιν ὑψηλάς , ὥστε τὴν ἐκ τῶν βώλων λιγνὺν μετέωρον ἐξαίρεσθαι · βαρεῖα γάρ ἐστι καὶ ὀλέθριος . τῶν δὲ χαλκουργείων τινὰ καλεῖται χρυσεῖα , ἐξ ὧν τεκμαίρονται χρυσὸν ἐξ αὐτῶν ὀρύττεσθαι πρότερον .
Lemmas: τοσοῦτος δέ ὁ προλέγω χώρα ἀγαθός χορηγέω , οὐ ἦκα , ἀλλά καί μάλα ἀποδείκνυμι ἄν τις καί θαυμάζω ὁ περί ὁ μεταλλεία εὐφυής · ἅπας μέν γάρ μεστός ὁ τοιοῦτος εἰμί ὁ ὁ Ἴβηρος χώρα , οὐ πᾶς δέ εὔκαρπος οὐδέ εὐδαίμων οὕτως καί μάλα ὁ ὁ μέταλλον εὐπορέω . σπάνιος δέ ἐν ἀμφότερος εὐτυχέω , σπάνιος δέ καί ὁ ὁ αὐτός ἐν ὀλίγος χωρίον παντοῖος πληθύνω μέταλλον . ὁ δέ Τουρδητανία καί ὁ προσεχής αὐτός λόγος οὐδείς ἄξιος καταλείπω περί ὅδε ὁ ἀρετή ὁ ἐπαινέω βούλομαι . οὔτε γάρ χρυσός , οὐ ἄργυρος , οὐδέ δή χαλκός , οὐδέ σίδηρος οὐδαμοῦ ὁ γῆ οὔτε τοσοῦτος οὔτε οὕτως ἀγαθός ἐξετάζω γεννάω μέχρι νῦν . ὁ δέ χρυσός οὐ μεταλλεύω μόνος ἀλλά καί σύρω · καταφέρω δέ ὁ ποταμός καί ὁ χειμάρρους ὁ χρυσῖτις ἄμμος , πολλαχοῦ καί ἐν ὁ ἄνυδρος τόπος εἰμί , ἀλλά ἐκεῖ μέν ἀφανής εἰμί , ἐν δέ ὁ ἐπίκλυστος ἀπολάμπω ὁ ὁ χρυσός ψῆγμα · καί ὁ ἄνυδρος δέ φορητός ἐπικλύζω ὕδωρ στιλπνός ποιέω ὁ ψῆγμα , καί φρέαρ δέ ὀρύσσω καί ἄλλος τέχνη ἐπινοέω πλύσις ὁ ἄμμος ὁ χρυσός ἐκλαμβάνω , καί πολύς ὁ χρυσωρυχεῖον εἰμί νῦν ὁ χρυσοπλύσιον προσαγορεύω . ἀξιόω δέ Γαλάτης τα παρά ἑαυτοῦ εἰμί ὁ μέταλλον ὁ τε ἐν ὁ Κεμ́μενον ὄρος καί ὁ ὑπό αὐτός κεῖμαι ὁ Πυρήνη · ὁ μέντοι πολύς ἐντεῦθεν εὐδοκιμέω . ἐν δέ ὁ ψῆγμα ὁ χρυσίον φημί εὑρίσκω ποτέ καί ἡμιλιτριαῖος βῶλος ὅς καλέω πάλη , μικρός κάθαρσις δέω . φημί δέ καί λίθος σχίζω εὑρίσκω βωλάριον θηλή ὅμοιος · ἐκ δέ ὁ χρυσός ἕψω καί καθαίρω στυπτηριώδης τις γῆ ὁ κάθαρμα ἤλεκτρον εἰμί · πάλιν δέ οὗτος καθέπομαι , μῖγμα ἔχω ἄργυρος καί χρυσός , ὁ μέν ἄργυρος ἀποκαίω ὁ δέ χρυσός ὑπομένω · εὐδιάχυτος γάρ * ὁ τύπος καί λιπώδης · διά οὗτος καί ὁ ἄχυρον τήκω μάλα ὁ χρυσός , ὅτι ὁ φλόξ μαλακός εἰμί σύμμετρος ἔχω πρός ὁ εἴκω καί διαχέω ῥᾴδιος , ὁ δέ ἄνθραξ ἐπαναλίσκω πολύς ὑπερτήκω ὁ σφοδρότης καί ἐξαίρω . ἐν δέ ὁ ῥεῖθρον σύρω καί πλύνω πλησίον ἐν σκάφη , ἤ ὀρύσσω φρέαρ , ὁ δέ ἀναφέρω γῆ πλύνω . ὁ δέ ὁ ἄργυρος κάμινος ποιέω ὑψηλός , ὥστε ὁ ἐκ ὁ βῶλος λιγνύς μετέωρος ἐξαίρω · βαρύς γάρ εἰμί καί ὀλέθριος . ὁ δέ χαλκουργεῖον τις καλέω χρυσεῖον , ἐκ ὅς τεκμαίρομαι χρυσός ἐκ αὐτός ὀρύσσω πρότερος .