strabo.geographica 5.2.7
̔η δὲ Κύρνος ὑπὸ τῶν Ῥωμαίων καλεῖται Κορσίκα . οἰκεῖται δὲ φαύλως τραχεῖά τε οὖσα καὶ τοῖς πλείστοις μέρεσι δύσβατος τελέως ὥστε τοὺς κατέχοντας τὰ ὄρη καὶ ἀπὸ λῃστηρίων ζῶντας ἀγριωτέρους εἶναι θηρίων . ὁπόταν γοῦν ὁρμήσωσιν οἱ τῶν Ῥωμαίων στρατηγοὶ καὶ προσπεσόντες τοῖς ἐρύμασι πολὺ πλῆθος ἕλωσι , τῶν ἀνδραπόδων ὁρᾶν ἔστιν ἐν τῇ Ῥώμῃ καὶ θαυμάζειν ὅσον ἐμφαίνεται τὸ θηριῶδες καὶ τὸ βοσκηματῶδες ἐν αὐτοῖς · ἢ γὰρ οὐχ ὑπομένουσι ζῆν ἢ ζῶντες ἀπαθείᾳ καὶ ἀναισθησίᾳ τοὺς ὠνησαμένους ἐπιτρίβουσιν , ὥστε καίπερ τὸ τυχὸν καταβαλοῦσιν ὑπὲρ αὐτῶν ὅμως μεταμέλειν . ἔστι δʼ ὅμως οἰκήσιμά τινα μέρη καὶ πολίσματά που Βλησίνων τε καὶ Χάραξ καὶ Ἐνικονίαι καὶ Ὀυάπανες . μῆκος δὲ τῆς νήσου φησὶν ὁ χωρογράφος μίλια ἑκατὸν ἑξήκοντα , πλάτος δὲ ἑβδομήκοντα · Σαρδόνος δὲ μῆκος διακόσια εἴκοσι , πλάτος δὲ ἐνενήκοντα ὀκτώ . κατʼ ἄλλους δὲ Κύρνου μὲν περίμετρος περὶ χιλίους λέγεται καὶ διακοσίους σταδίους , τῆς δὲ Σαρδόνος καὶ τετρακισχιλίους . ἔστι δὲ αὐτῆς τὸ πολὺ μέρος τραχὺ καὶ οὐκ εἰρηναῖον , πολὺ δὲ καὶ χώραν ἔχον εὐδαίμονα τοῖς πᾶσι , σίτῳ δὲ καὶ διαφερόντως . πόλεις δʼ εἰσὶ μὲν πλείους , ἀξιόλογοι δὲ Κάραλις καὶ Σοῦλχοι . τῇ δʼ ἀρετῇ τῶν τόπων ἀντιτάττεταί τις καὶ μοχθηρία · νοσερὰ γὰρ ἡ νῆσος τοῦ θέρους καὶ μάλιστα ἐν τοῖς εὐκαρποῦσι χωρίοις · τὰ δʼ αὐτὰ ταῦτα καὶ πορθεῖται συνεχῶς ὑπὸ τῶν ὀρείων οἳ καλοῦνται Διαγησβεῖς , Ἰολαεῖς πρότερον ὀνομαζόμενοι . λέγεται γὰρ Ἰόλαος ἄγων τῶν παίδων τινὰς τοῦ Ἡρακλέους ἐλθεῖν δεῦρο καὶ συνοικῆσαι τοῖς τὴν νῆσον ἔχουσι βαρβάροις · Τυρρηνοὶ δʼ ἦσαν · ὕστερον δὲ Φοίνικες ἐπεκράτησαν οἱ ἐκ Καρχηδόνος , καὶ μετὰ τούτων Ῥωμαίοις ἐπολέμουν · καταλυθέντων δὲ ἐκείνων πάνθʼ ὑπὸ Ῥωμαίοις ὑπῆρξε . τέτταρα δʼ ἐστὶ τῶν ὀρείων ἔθνη , Πάρατοι Σοσσινάτοι Βάλαροι Ἀκώνιτες , ἐν σπηλαίοις οἰκοῦντες , εἰ δέ τινα ἔχουσι γῆν σπόριμον , οὐδὲ ταύτην ἐπιμελῶς σπείροντες , ἀλλὰ τὰς τῶν ἐργαζομένων καθαρπάζοντες , τοῦτο μὲν τῶν αὐτόθι τοῦτο δʼ ἐπιπλέοντες τοῖς ἐν τῇ περαίᾳ , Πισάταις μάλιστα . οἱ δὲ πεμπόμενοι στρατηγοὶ τὰ μὲν ἀντέχουσι , πρὸς ἃ δʼ ἀπαυδῶσιν , ἐπειδὰν μὴ λυσιτελῇ τρέφειν συνεχῶς ἐν τόποις νοσεροῖς στρατόπεδον . λείπεται δὲ στρατηγεῖν τέχνας τινάς · καὶ δὴ τηρήσαντες ἔθος τι τῶν βαρβάρων ( πανηγυρίζουσι γὰρ ἐπὶ πλείους ἡμέρας ἀπὸ τῆς λεηλασίας ) , ἐπιτίθενται τότε καὶ χειροῦνται πολλούς . γίνονται δʼ ἐνταῦθα οἱ τρίχα φύοντες αἰγείαν ἀντʼ ἐρέας κριοί , καλούμενοι δὲ μούσμωνες , ὧν ταῖς δοραῖς θωρακίζονται . χρῶνται δὲ πέλτῃ καὶ ξιφιδίῳ .
Lemmas: ὁ δέ Κύρνος ὑπό ὁ Ῥωμαῖος καλέω Κόρσικα . οἰκέω δέ φαῦλος τραχύς τε εἰμί καί ὁ πολύς μέρος δύσβατος τέλειος ὥστε ὁ κατέχω ὁ ὄρος καί ἀπό λῃστήριον ζάω ἄγριος εἰμί θηρίον . ὁπόταν γοῦν ὁρμάω ὁ ὁ Ῥωμαῖος στρατηγός καί προσπίπτω ὁ ἔρυμα πολύς πλῆθος αἱρέω , ὁ ἀνδράποδον ὁράω εἰμί ἐν ὁ Ῥώμη καί θαυμάζω ὅσος ἐμφαίνω ὁ θηριώδης καί ὁ βοσκηματώδης ἐν αὐτός · ἤ γάρ οὐ ὑπομένω ζάω ἤ ζάω ἀπάθεια καί ἀναισθησία ὁ ὠνέομαι ἐπιτρίβω , ὥστε καίπερ ὁ τυγχάνω καταβάλλω ὑπέρ αὐτός ὅμως μεταμέλομαι . εἰμί δέ ὅμως οἰκήσιμος τις μέρος καί πόλισμα που Βλησίνων τε καί Χάραξ καί Ἐνικονίας καί Ὀυάπανες . μῆκος δέ ὁ νῆσος φημί ὁ χωρογράφος μίλιον ἑκατόν ἑξήκοντα , πλάτος δέ ἑβδομήκοντα · Σαρδώ δέ μῆκος διακόσιοι εἴκοσι , πλάτος δέ ἐνενήκοντα ὀκτώ . κατά ἄλλος δέ Κύρνος μέν περίμετρος περί χίλιοι λέγω καί διακόσιοι στάδιον , ὁ δέ Σαρδώ καί τετρακισχίλιοι . εἰμί δέ αὐτός ὁ πολύς μέρος τραχύς καί οὐ εἰρηναῖος , πολύς δέ καί χώρα ἔχω εὐδαίμων ὁ πᾶς , σῖτος δέ καί διαφερόντως . πόλις δέ εἰμί μέν πολύς , ἀξιόλογος δέ Κάραλις καί Σοῦλχοι . ὁ δέ ἀρετή ὁ τόπος ἀντιτάσσω τις καί μοχθηρία · νοσερός γάρ ὁ νῆσος ὁ θέρος καί μάλα ἐν ὁ εὐκαρπέω χωρίον · ὁ δέ αὐτός οὗτος καί πορθέω συνεχής ὑπό ὁ ὄρειος ὅς καλέω Διαγησβεύς , Ἰολαεύς πρότερος ὀνομάζω . λέγω γάρ Ἰόλαος ἄγω ὁ παῖς τις ὁ Ἡρακλῆς ἔρχομαι δεῦρο καί συνοικέω ὁ ὁ νῆσος ἔχω βάρβαρος · Τυρρηνός δέ εἰμί · ὕστερον δέ Φοῖνιξ ἐπικρατέω ὁ ἐκ Καρχηδών , καί μετά οὗτος Ῥωμαῖος πολεμέω · καταλύω δέ ἐκεῖνος πᾶς ὑπό Ῥωμαῖος ὑπάρχω . τέσσαρες δέ εἰμί ὁ ὄρειος ἔθνος , Πάρατος Σοσσινάτος Βάλαρος Ἀκώνιτες , ἐν σπήλαιον οἰκέω , εἰ δέ τις ἔχω γῆ σπόριμος , οὐδέ οὗτος ἐπιμελής σπείρω , ἀλλά ὁ ὁ ἐργάζομαι καθαρπάζω , οὗτος μέν ὁ αὐτόθι οὗτος δέ ἐπιπλέω ὁ ἐν ὁ περαίη , Πισάτης μάλα . ὁ δέ πέμπω στρατηγός ὁ μέν ἀντέχω , πρός ὅς δέ ἀπαυδάω , ἐπειδάν μή λυσιτελέω τρέφω συνεχής ἐν τόπος νοσερός στρατόπεδον . λείπω δέ στρατηγέω τέχνη τις · καί δή τηρέω ἔθος τις ὁ βάρβαρος ( πανηγυρίζω γάρ ἐπί πολύς ἡμέρα ἀπό ὁ λεηλασία ) , ἐπιτίθημι τότε καί χειρόω πολύς . γίγνομαι δέ ἐνταῦθα ὁ θρίξ φύω αἴγειος ἀντί ἐρέα κριός , καλέω δέ μούσμων , ὅς ὁ δορά θωρακίζω . χράω δέ πέλτη καί ξιφίδιον .