strabo.geographica 4.6.6
Ἐπὶ δὲ θάτερα μέρη τὰ πρὸς τὴν Ἰταλίαν κεκλιμένα τῆς λεχθείσης ὀρεινῆς Ταυρῖνοί τε οἰκοῦσι Λιγυστικὸν ἔθνος καὶ ἄλλοι Λίγυες . τούτων δʼ ἐστὶ καὶ ἡ τοῦ Δόννου λεγομένη γῆ καὶ ἡ τοῦ Κοττίου . μετὰ δὲ τούτους καὶ τὸν Πάδον Σαλασσοί · ὑπὲρ δὲ τούτων ἐν ταῖς κορυφαῖς Κέντρωνες καὶ Κατόριγες καὶ Ὀυάραγροι καὶ Ναντουᾶται καὶ ἡ Λημέννα λίμνη , διʼ ἧς ὁ Ῥοδανὸς φέρεται , καὶ ἡ πηγὴ τοῦ ποταμοῦ . οὐκ ἄπωθεν δὲ τούτων οὐδὲ τοῦ Ῥήνου αἱ πηγαί , οὐδʼ ὁ Ἀδούλας τὸ ὄρος , ἐξ οὗ ῥεῖ καὶ ὁ Ῥῆνος ἐπὶ τὰς ἄρκτους καὶ ὁ Ἀδούας εἰς τἀναντία ἐμβάλλων εἰς τὴν Λάριον λίμνην τὴν πρὸς τῷ Κώμῳ . ὑπέρκεινται δὲ τοῦ Κώμου πρὸς τῇ ῥίζῃ τῶν Ἄλπεων ἱδρυμένου τῇ μὲν Ῥαιτοὶ καὶ Ὀυέννωνες ἐπὶ τὴν ἕω κεκλιμένοι , τῇ δὲ Ληπόντιοι καὶ Τριδεντῖνοι καὶ Στόνοι καὶ ἄλλα πλείω μικρὰ ἔθνη κατέχοντα τὴν Ἰταλίαν ἐν τοῖς πρόσθεν χρόνοις λῃστρικὰ καὶ ἄπορα · νυνὶ δὲ τὰ μὲν ἐξέφθαρται τὰ δʼ ἡμέρωται τελέως , ὥστε τὰς διʼ αὐτῶν ὑπερβολὰς τοῦ ὄρους πρότερον οὔσας ὀλίγας καὶ δυσπεράτους νυνὶ πολλαχόθεν εἶναι καὶ ἀσφαλεῖς ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων καὶ εὐβάτους , ὡς ἔνεστι , διὰ τὴν κατασκευήν . προσέθηκε γὰρ ὁ Σεβαστὸς Καῖσαρ τῇ καταλύσει τῶν λῃστῶν τὴν κατασκευὴν τῶν ὁδῶν ὅσην οἷόν τʼ ἦν · οὐ γὰρ δυνατὸν πανταχοῦ βιάσασθαι τὴν φύσιν διὰ πετρῶν καὶ κρημνῶν ἐξαισίων , τῶν μὲν ὑπερκειμένων τῆς ὁδοῦ τῶν δʼ ὑποπιπτόντων , ὥστε καὶ μικρὸν ἐκβᾶσιν ἄφυκτον εἶναι τὸν κίνδυνον , εἰς φάραγγας ἀβύσσους τοῦ πτώματος ὄντος . οὕτω δέ ἐστι στενὴ κατά τι αὐτοῦ ἡ ὁδὸς ὥστʼ ἴλιγγον φέρειν τοῖς πεζῇ βαδίζουσι καὶ αὐτοῖς καὶ ὑποζυγίοις τοῖς ἀήθεσι · τὰ δʼ ἐπιχώρια κομίζει τοὺς φόρτους ἀσφαλῶς . οὔτʼ οὖν ταῦτα ἰάσιμα οὔθʼ αἱ κατολισθάνουσαι πλάκες τῶν κρυστάλλων ἄνωθεν ἐξαίσιοι , συνοδίαν ὅλην ἀπολαμβάνειν δυνάμεναι καὶ συνεξωθεῖν εἰς τὰς ὑποπιπτούσας φάραγγας . πολλαὶ γὰρ ἀλλήλαις ἐπίκεινται πλάκες , πάγων ἐπὶ πάγοις γενομένων τῆς χιόνος κρυσταλλωδῶν καὶ τῶν ἐπιπολῆς ἀεὶ ῥᾳδίως ἀπολυομένων ἀπὸ τῶν ἐντὸς πρὶν διαλυθῆναι τελέως ἐν τοῖς ἡλίοις .
Lemmas: ἐπί δέ ἕτερος μέρος ὁ πρός ὁ Ἰταλία κλίνω ὁ λέγω ὀρεινή Ταυρῖνος τε οἰκέω Λίγυς ἔθνος καί ἄλλος Λίγυες . οὗτος δέ εἰμί καί ὁ ὁ Δόννος λέγω γῆ καί ὁ ὁ Κόσσιον . μετά δέ οὗτος καί ὁ Πάδος Σαλασσοί · ὑπέρ δέ οὗτος ἐν ὁ κορυφή Κέντρων καί Κατόριγες καί Ὀυάραγρος καί Ναμτουάτης καί ὁ Λημέννα λίμνη , διά ὅς ὁ Ῥοδανός φέρω , καί ὁ πηγή ὁ ποταμός . οὐ ἄπωθεν δέ οὗτος οὐδέ ὁ Ῥῆνος ὁ πηγή , οὐδέ ὁ Ἀδούλας ὁ ὄρος , ἐκ ὅς ῥέω καί ὁ Ῥῆνος ἐπί ὁ ἄρκτος καί ὁ Ἀδούας εἰς ἐναντίος ἐμβάλλω εἰς ὁ Λάριος λίμνη ὁ πρός ὁ Κῶμος . ὑπέρκειμαι δέ ὁ Κῶμος πρός ὁ ῥίζα ὁ Ἄλπεις ἱδρύω ὁ μέν Ῥαιτός καί Ὀυέννων ἐπί ὁ ἠώς κλίνω , ὁ δέ Ληπόντιοι καί Τριδεντῖνος καί Στόνος καί ἄλλος πολύς μικρός ἔθνος κατέχω ὁ Ἰταλία ἐν ὁ πρόσθεν χρόνος λῃστρικός καί ἄπορος · νυνί δέ ὁ μέν ἐκφθείρω ὁ δέ ἡμερόω τέλειος , ὥστε ὁ διά αὐτός ὑπερβολή ὁ ὄρος πρότερος εἰμί ὀλίγος καί δυσπέρατος νυνί πολλαχόθεν εἰμί καί ἀσφαλής ἀπό ὁ ἄνθρωπος καί εὔβατος , ὡς ἔνειμι , διά ὁ κατασκευή . προστίθημι γάρ ὁ Σεβαστός Καῖσαρ ὁ κατάλυσις ὁ λῃστής ὁ κατασκευή ὁ ὁδός ὅσος οἷος τε εἰμί · οὐ γάρ δυνατός πανταχοῦ βιάζω ὁ φύσις διά πέτρα καί κρημνός ἐξαίσιος , ὁ μέν ὑπέρκειμαι ὁ ὁδός ὁ δέ ὑποπίπτω , ὥστε καί μικρός ἐκβαίνω ἄφυκτος εἰμί ὁ κίνδυνος , εἰς φάραγξ ἄβυσσος ὁ πτῶμα εἰμί . οὕτως δέ εἰμί στενός κατά τις αὐτός ὁ ὁδός ὥστε ἴλιγγος φέρω ὁ πεζός βαδίζω καί αὐτός καί ὑποζύγιον ὁ ἀήθης · ὁ δέ ἐπιχώριος κομίζω ὁ φόρτος ἀσφαλής . οὔτε οὖν οὗτος ἰάσιμος οὔτε ὁ κατολισθάνω πλάξ ὁ κρύσταλλος ἄνωθεν ἐξαίσιος , συνοδία ὅλος ἀπολαμβάνω δύναμαι καί συνεξωθέω εἰς ὁ ὑποπίπτω φάραγξ . πολύς γάρ ἀλλήλων ἐπίκειμαι πλάξ , πάγος ἐπί πάγος γίγνομαι ὁ χιών κρυσταλλώδης καί ὁ ἐπιπολή ἀεί ῥᾴδιος ἀπολύω ἀπό ὁ ἐντός πρίν διαλύω τέλειος ἐν ὁ ἥλιος .