strabo.geographica 5.1.7
αὗται μὲν οὖν πολὺ ὑπὲρ τῶν ἑλῶν ᾤκηνται , πλησίον δὲ τὸ Πατάουιον , πασῶν ἀρίστη τῶν ταύτῃ πόλεων , ἥ γε νεωστὶ λέγεται τιμήσασθαι πεντακοσίους ἱππικοὺς ἄνδρας , καὶ τὸ παλαιὸν δὲ ἔστελλε δώδεκα μυριάδας στρατιᾶς . δηλοῖ δὲ καὶ τὸ πλῆθος τῆς πεμπομένης κατασκευῆς εἰς τὴν Ῥώμην κατʼ ἐμπορίαν τῶν τε ἄλλων καὶ ἐσθῆτος παντοδαπῆς τὴν εὐανδρίαν τῆς πόλεως καὶ τὴν εὐτεχνίαν . ἔχει δὲ θαλάττης ἀνάπλουν ποταμῷ διὰ τῶν ἑλῶν φερομένῳ σταδίων πεντήκοντα καὶ διακοσίων ἐκ λιμένος μεγάλου · καλεῖται δʼ ὁ λιμὴν Μεδόακος ὁμωνύμως τῷ ποταμῷ . ἐν δὲ τοῖς ἕλεσι μεγίστη μέν ἐστι Ῥάουεννα , ξυλοπαγὴς ὅλη καὶ διάρρυτος , γεφύραις καὶ πορθμείοις ὁδευομένη . δέχεται δʼ οὐ μικρὸν τῆς θαλάττης μέρος ἐν ταῖς πλημμυρίσιν , ὥστε καὶ ὑπὸ τούτων καὶ ὑπὸ ποταμῶν ἐκκλυζόμενον τὸ βορβορῶδες πᾶν ἰᾶται τὴν δυσαερίαν . οὕτως γοῦν ὑγιεινὸν ἐξήτασται τὸ χωρίον ὥστε ἐνταῦθα τοὺς μονομάχους τρέφειν καὶ γυμνάζειν ἀπέδειξαν οἱ ἡγεμόνες . ἔστι μὲν οὖν καὶ τοῦτο θαυμαστὸν τῶν ἐνθάδε τὸ ἐν ἕλει τοὺς ἀέρας ἀβλαβεῖς εἶναι , καθάπερ καὶ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ τῇ πρὸς Αἰγύπτῳ τοῦ θέρους ἡ λίμνη τὴν μοχθηρίαν ἀποβάλλει διὰ τὴν ἀνάβασιν τοῦ ποταμοῦ καὶ τὸν τῶν τελμάτων ἀφανισμόν . ἀλλὰ καὶ τὸ περὶ τὴν ἄμπελον πάθος θαυμάζειν ἄξιον · φύει μὲν γὰρ αὐτὴν τὰ ἕλη καὶ ποιεῖ ταχὺ καὶ πολὺν ἀποδιδοῦσαν καρπόν , φθείρεται δὲ ἐν ἔτεσι τέτταρσιν ἢ πέντε . ἔστι δὲ καὶ τὸ Ἀλτῖνον ἐν ἕλει , παραπλήσιον ἔχον τῇ Ῥαουέννῃ τὴν θέσιν . μεταξὺ δὲ Βούτριον τῆς Ῥαουέννης πόλισμα καὶ ἡ Σπῖνα , νῦν μὲν κωμίον πάλαι δὲ Ἑλληνὶς πόλις ἔνδοξος . θησαυρὸς γοῦν ἐν Δελφοῖς Σπινητῶν δείκνυται , καὶ τἆλλα ἱστορεῖται περὶ αὐτῶν ὡς θαλασσοκρατησάντων . φασὶ δὲ καὶ ἐπὶ θαλάττῃ ὑπάρξαι , νῦν δʼ ἐστὶν ἐν μεσογαίᾳ τὸ χωρίον περὶ ἐνενήκοντα τῆς θαλάττης σταδίους ἀπέχον . καὶ ἡ Ῥάουεννα δὲ Θετταλῶν εἴρηται κτίσμα · οὐ φέροντες δὲ τὰς τῶν Τυρρηνῶν ὕβρεις ἐδέξαντο ἑκόντες τῶν Ὀμβρικῶν τινάς , οἳ καὶ νῦν ἔχουσι τὴν πόλιν , αὐτοὶ δʼ ἀπεχώρησαν ἐπʼ οἴκου . αὗται μὲν οὖν ἐπὶ πλέον περιέχονται τοῖς ἕλεσιν ὥστε καὶ κλύζεσθαι .
Lemmas: οὗτος μέν οὖν πολύς ὑπέρ ὁ ἕλη οἰκέω , πλησίον δέ ὁ Πατάουιον , πᾶς ἀγαθός ὁ ταύτῃ πόλις , ὅς γε νεωστί λέγω τιμάω πεντακόσιοι ἱππικός ἀνήρ , καί ὁ παλαιός δέ στέλλω δώδεκα μυριάς στρατιά . δηλόω δέ καί ὁ πλῆθος ὁ πέμπω κατασκευή εἰς ὁ Ῥώμη κατά ἐμπορία ὁ τε ἄλλος καί ἐσθής παντοδαπός ὁ εὐανδρία ὁ πόλις καί ὁ εὐτεχνία . ἔχω δέ θάλασσα ἀνάπλοος ποταμός διά ὁ ἕλη φέρω στάδιον πεντήκοντα καί διακόσιοι ἐκ λιμήν μέγας · καλέω δέ ὁ λιμήν Μεδόακος ὁμώνυμος ὁ ποταμός . ἐν δέ ὁ ἕλος μέγας μέν εἰμί Ῥάουεννα , ξυλοπαγής ὅλος καί διάρρυτος , γέφυρα καί πορθμεῖον ὁδεύω . δέχομαι δέ οὐ μικρός ὁ θάλασσα μέρος ἐν ὁ πλημμυρίς , ὥστε καί ὑπό οὗτος καί ὑπό ποταμός ἐκκλύζω ὁ βορβορώδης πᾶς ἰάομαι ὁ δυσαερία . οὕτως γοῦν ὑγιεινός ἐξετάζω ὁ χωρίον ὥστε ἐνταῦθα ὁ μονόμαχος τρέφω καί γυμνάζω ἀποδείκνυμι ὁ ἡγεμών . εἰμί μέν οὖν καί οὗτος θαυμαστός ὁ ἐνθάδε ὁ ἐν ἕλος ὁ ἀήρ ἀβλαβής εἰμί , καθά καί ἐν Ἀλεξάνδρεια ὁ πρός Αἴγυπτος ὁ θέρος ὁ λίμνη ὁ μοχθηρία ἀποβάλλω διά ὁ ἀνάβασις ὁ ποταμός καί ὁ ὁ τέλμα ἀφανισμός . ἀλλά καί ὁ περί ὁ ἄμπελος πάθος θαυμάζω ἄξιος · φύω μέν γάρ αὐτός ὁ ἕλος καί ποιέω ταχύς καί πολύς ἀποδίδωμι καρπός , φθείρω δέ ἐν ἔτος τέσσαρες ἤ πέντε . εἰμί δέ καί ὁ Ἀλτῖνον ἐν ἕλος , παραπλήσιος ἔχω ὁ Ῥαούεννα ὁ θέσις . μεταξύ δέ Βούτριον ὁ Ῥαούεννα πόλισμα καί ὁ Σπῖνα , νῦν μέν κωμίον πάλαι δέ Ἑλληνίς πόλις ἔνδοξος . θησαυρός γοῦν ἐν Δελφοί Σπινήτης δείκνυμι , καί ἄλλος ἱστορέω περί αὐτός ὡς θαλασσοκρατέω . φημί δέ καί ἐπί θάλασσα ὑπάρχω , νῦν δέ εἰμί ἐν μεσόγαιος ὁ χωρίον περί ἐνενήκοντα ὁ θάλασσα στάδιον ἀπέχω . καί ὁ Ῥάουεννα δέ Θεσσαλός λέγω κτίσμα · οὐ φέρω δέ ὁ ὁ Τυρρηνός ὕβρις δέχομαι ἑκών ὁ Ὀμβρικός τις , ὅς καί νῦν ἔχω ὁ πόλις , αὐτός δέ ἀποχωρέω ἐπί οἶκος . οὗτος μέν οὖν ἐπί πολύς περιέχω ὁ ἕλος ὥστε καί κλύζω .