strabo.geographica 2.4.2
φησὶ δʼ οὖν ὁ Πολύβιος ἄπιστον καὶ αὐτὸ τοῦτο , πῶς ἰδιώτῃ ἀνθρώπῳ καὶ πένητι τὰ τοσαῦτα διαστήματα πλωτὰ καὶ πορευτὰ γένοιτο ; τὸν δʼ Ἐρατοσθένη διαπορήσαντα εἰ χρὴ πιστεύειν τούτοις , ὅμως περί τε τῆς Βρεττανικῆς πεπιστευκέναι καὶ τῶν κατὰ Γάδειρα καὶ τὴν Ἰβηρίαν · πολὺ δέ φησι βέλτιον τῷ Μεσσηνίῳ πιστεύειν ἢ τούτῳ . ὁ μέντοι γε εἰς μίαν χώραν τὴν Παγχαΐαν λέγει πλεῦσαι , ὁ δὲ καὶ μέχρι τῶν τοῦ κόσμου περάτων κατωπτευκέναι τὴν προσάρκτιον τῆς Εὐρώπης πᾶσαν , ἣν οὐδʼ ἂν τῷ Ἑρμῇ πιστεύσαι τις λέγοντι . Ἐρατοσθένη δὲ τὸν μὲν Εὐήμερον Βεργαῖον καλεῖν , Πυθέᾳ δὲ πιστεύειν , καὶ ταῦτα μηδὲ Δικαιάρχου πιστεύσαντος . τὸ μὲν οὖν μηδὲ Δικαιάρχου πιστεύσαντος γελοῖον , ὥσπερ ἐκείνῳ κανόνι χρήσασθαι προσῆκον , καθʼ οὗ τοσούτους ἐλέγχους αὐτὸς προφέρεται . Ἐρατοσθένους δὲ εἴρηται ἡ περὶ τὰ ἑσπέρια καὶ τὰ ἀρκτικὰ τῆς Εὐρώπης ἄγνοια . ἀλλʼ ἐκείνῳ μὲν καὶ Δικαιάρχῳ συγγνώμη , τοῖς μὴ κατιδοῦσι τοὺς τόπους ἐκείνους · Πολυβίῳ δὲ καὶ Ποσειδωνίῳ τίς ἂν συγγνοίη ; ἀλλὰ μὴν Πολύβιός γέ ἐστιν ὁ λαοδογματικὰς καλῶν ἀποφάσεις , ἃς ποιοῦνται περὶ τῶν ἐν τούτοις τοῖς τόποις διαστημάτων καὶ ἐν ἄλλοις πολλοῖς , ἀλλʼ οὐδʼ ἐν οἷς ἐκείνους ἐλέγχει καθαρεύων . τοῦ γοῦν Δικαιάρχου μυρίους μὲν εἰπόντος τοὺς ἐπὶ στήλας ἀπὸ τῆς Πελοποννήσου σταδίους , πλείους δὲ τούτων τοὺς ἐπὶ τὸν Ἀδρίαν μέχρι τοῦ μυχοῦ , τοῦ δʼ ἐπὶ στήλας τὸ μέχρι τοῦ πορθμοῦ τρισχιλίους ἀποδόντος , ὡς γίνεσθαι τὸ λοιπὸν ἑπτακισχιλίους τὸ ἀπὸ πορθμοῦ μέχρι στηλῶν · τοὺς μὲν τρισχιλίους ἐᾶν φησιν εἴτʼ εὖ λαμβάνονται εἴτε μή , τοὺς δʼ ἑπτακισχιλίους οὐδετέρως , οὔτε τὴν παραλίαν ἐκμετροῦντι οὔτε τὴν διὰ μέσου τοῦ πελάγους . τὴν μὲν γὰρ παραλίαν ἐοικέναι μάλιστʼ ἀμβλείᾳ γωνίᾳ , βεβηκυίᾳ ἐπί τε τοῦ πορθμοῦ καὶ τῶν στηλῶν , κορυφὴν δʼ ἐχούσῃ Νάρβωνα , ὥστε συνίστασθαι τρίγωνον βάσιν ἔχον τὴν διὰ τοῦ πελάγους εὐθεῖαν , πλευρὰς δὲ τὰς τὴν γωνίαν ποιούσας τὴν λεχθεῖσαν , ὧν ἡ μὲν ἀπὸ τοῦ πορθμοῦ μέχρι Νάρβωνος μυρίων ἐστὶ καὶ πλειόνων ἢ διακοσίων ἐπὶ τοῖς χιλίοις , ἡ δὲ λοιπὴ μικρῷ ἐλαττόνων ἢ ὀκτακισχιλίων · καὶ μὴν πλεῖστον μὲν διάστημα ἀπὸ τῆς Εὐρώπης ἐπὶ τὴν Λιβύην ὁμολογεῖσθαι κατὰ τὸ Τυρρηνικὸν πέλαγος σταδίων οὐ πλειόνων ἢ τρισχιλίων , κατὰ τὸ Σαρδόνιον δὲ λαμβάνειν συναγωγήν . ἀλλʼ ἔστω , φησί , καὶ ἐκεῖνο τρισχιλίων , προειλήφθω δʼ ἐπὶ τούτοις δισχιλίων σταδίων τὸ τοῦ κόλπου βάθος τοῦ κατὰ Νάρβωνα , ὡς ἂν κάθετος ἀπὸ τῆς κορυφῆς ἐπὶ τὴν βάσιν τοῦ ἀμβλυγωνίου · δῆλον οὖν , φησίν , ἐκ τῆς παιδικῆς μετρήσεως , ὅτι ἡ σύμπασα παραλία ἡ ἀπὸ τοῦ πορθμοῦ ἐπὶ στήλας ἔγγιστα ὑπερέχει τῆς διὰ τοῦ πελάγους εὐθείας πεντακοσίοις σταδίοις . προστεθέντων δὲ τῶν ἀπὸ τῆς Πελοποννήσου ἐπὶ τὸν πορθμὸν τρισχιλίων , οἱ σύμπαντες ἔσονται στάδιοι , αὐτοὶ οἱ ἐπʼ εὐθείας , πλείους ἢ διπλάσιοι ὧν Δικαίαρχος εἶπε · πλείους δὲ τούτων τοὺς ἐπὶ τὸν μυχὸν τὸν Ἀδριατικὸν δεήσει , φησί , τιθέναι κατʼ ἐκεῖνον .
Lemmas: φημί δέ οὖν ὁ Πολύβιος ἄπιστος καί αὐτός οὗτος , πῶς ἰδιώτης ἄνθρωπος καί πένης ὁ τοσοῦτος διάστημα πλωτός καί πορευτός γίγνομαι ; ὁ δέ Ἐρατοσθένης διαπορέω εἰ χρή πιστεύω οὗτος , ὅμως περί τε ὁ Βρεττανικός πιστεύω καί ὁ κατά Γάδειρα καί ὁ Ἰβηρία · πολύς δέ φημί ἀγαθός ὁ Μεσσήνιος πιστεύω ἤ οὗτος . ὁ μέντοι γε εἰς εἷς χώρα ὁ Πήγχαϊος λέγω πλέω , ὁ δέ καί μέχρι ὁ ὁ κόσμος πέρας κατοπτεύω ὁ προσάρκτιος ὁ Εὐρώπη πᾶς , ὅς οὐδέ ἄν ὁ Ἑρμῆς πιστεύω τις λέγω . Ἐρατοσθένης δέ ὁ μέν Εὐήμερος Βεργαῖος καλέω , Πυθέας δέ πιστεύω , καί οὗτος μηδέ Δικαίαρχος πιστεύω . ὁ μέν οὖν μηδέ Δικαίαρχος πιστεύω γέλοιος , ὥσπερ ἐκεῖνος κανών χράω προσήκω , κατά ὅς τοσοῦτος ἔλεγχος αὐτός προφέρω . Ἐρατοσθένης δέ λέγω ὁ περί ὁ ἑσπέριος καί ὁ ἀρκτικός ὁ Εὐρώπη ἄγνοια . ἀλλά ἐκεῖνος μέν καί Δικαίαρχος συγγνώμη , ὁ μή καθοράω ὁ τόπος ἐκεῖνος · Πολύβιος δέ καί Ποσειδώνιον τίς ἄν συγγιγνώσκω ; ἀλλά μήν Πολύβιος γε εἰμί ὁ λαοδογματικός καλέω ἀπόφασις , ὅς ποιέω περί ὁ ἐν οὗτος ὁ τόπος διάστημα καί ἐν ἄλλος πολύς , ἀλλά οὐδέ ἐν ὅς ἐκεῖνος ἐλέγχω καθαρεύω . ὁ γοῦν Δικαίαρχος μυρίος μέν λέγω ὁ ἐπί στήλη ἀπό ὁ Πελοπόννησος στάδιον , πολύς δέ οὗτος ὁ ἐπί ὁ Ἀδρίας μέχρι ὁ μυχός , ὁ δέ ἐπί στήλη ὁ μέχρι ὁ πορθμός τρισχίλιοι ἀποδίδωμι , ὡς γίγνομαι ὁ λοιπός ἑπτακισχίλιοι ὁ ἀπό πορθμός μέχρι στήλη · ὁ μέν τρισχίλιοι ἐάω φημί εἴτε εὖ λαμβάνω εἴτε μή , ὁ δέ ἑπτακισχίλιοι οὐδέτερος , οὔτε ὁ παράλιος ἐκμετρέω οὔτε ὁ διά μέσος ὁ πέλαγος . ὁ μέν γάρ παραλία ἔοικα μάλα ἀμβλύς γωνία , βαίνω ἐπί τε ὁ πορθμός καί ὁ στήλη , κορυφή δέ ἔχω Νάρβων , ὥστε συνίστημι τρίγωνος βάσις ἔχω ὁ διά ὁ πέλαγος εὐθύς , πλευρά δέ ὁ ὁ γωνία ποιέω ὁ λέγω , ὅς ὁ μέν ἀπό ὁ πορθμός μέχρι Νάρβων μυρίος εἰμί καί πολύς ἤ διακόσιοι ἐπί ὁ χίλιοι , ὁ δέ λοιπός μικρός ἐλαχύς ἤ ὀκτακισχίλιοι · καί μήν πολύς μέν διάστημα ἀπό ὁ Εὐρώπη ἐπί ὁ Λιβύη ὁμολογέω κατά ὁ Τυρρηνικός πέλαγος στάδιον οὐ πολύς ἤ τρισχίλιοι , κατά ὁ Σαρδώ δέ λαμβάνω συναγωγή . ἀλλά εἰμί , φημί , καί ἐκεῖνος τρισχίλιοι , προλαμβάνω δέ ἐπί οὗτος δισχίλιοι στάδιον ὁ ὁ κόλπος βάθος ὁ κατά Νάρβων , ὡς ἄν κάθετος ἀπό ὁ κορυφή ἐπί ὁ βάσις ὁ ἀμβλυγώνιος · δῆλος οὖν , φημί , ἐκ ὁ παιδικός μέτρησις , ὅτι ὁ σύμπας παραλία ὁ ἀπό ὁ πορθμός ἐπί στήλη ἐγγύς ὑπερέχω ὁ διά ὁ πέλαγος εὐθεῖα πεντακόσιοι στάδιον . προστίθημι δέ ὁ ἀπό ὁ Πελοπόννησος ἐπί ὁ πορθμός τρισχίλιοι , ὁ σύμπας εἰμί στάδιον , αὐτός ὁ ἐπί εὐθεῖα , πολύς ἤ διπλάσιος ὅς Δικαίαρχος λέγω · πολύς δέ οὗτος ὁ ἐπί ὁ μυχός ὁ Ἀδριατικός δέω , φημί , τίθημι κατά ἐκεῖνος .