strabo.geographica 8.6.23
Κορίνθιοι δʼ ὑπὸ Φιλίππῳ ὄντες ἐκείνῳ τε συνεφιλονείκησαν καὶ ἰδίᾳ πρὸς Ῥωμαίους ὑπεροπτικῶς εἶχον , ὥστε τινὲς καὶ τῶν πρέσβεων παριόντων τὴν οἰκίαν αὐτῶν ἐθάρρησαν καταντλῆσαι βόρβορον . ἀντὶ τούτων μὲν οὖν καὶ ἄλλων ὧν ἐξήμαρτον ἔτισαν δίκας αὐτίκα · πεμφθείσης γὰρ ἀξιολόγου στρατιᾶς , αὐτή τε κατέσκαπτο ὑπὸ Λευκίου Μομμίου καὶ τἆλλα μέχρι Μακεδονίας ὑπὸ Ῥωμαίοις ἐγένετο , ἐν ἄλλοις ἄλλων πεμπομένων στρατηγῶν · τὴν δὲ χώραν ἔσχον Σικυώνιοι τὴν πλείστην τῆς Κορινθίας . Πολύβιος δὲ τὰ συμβάντα περὶ τὴν ἅλωσιν ἐν οἴκτου μέρει λέγων προστίθησι καὶ τὴν στρατιωτικὴν ὀλιγωρίαν τὴν περὶ τὰ τῶν τεχνῶν ἔργα καὶ τὰ ἀναθήματα . φησὶ γὰρ ἰδεῖν παρὼν ἐρριμμένους πίνακας ἐπʼ ἐδάφους , πεττεύοντας δὲ τοὺς στρατιώτας ἐπὶ τούτων . ὀνομάζει δʼ αὐτῶν Ἀριστείδου γραφὴν τοῦ Διονύσου , ἐφʼ οὗ τινες εἰρῆσθαί φασι τὸ οὐδὲν πρὸς τὸν Διόνυσον , καὶ τὸν Ἡρακλέα τὸν καταπονούμενον τῷ τῆς Δηιανείρας χιτῶνι . τοῦτον μὲν οὖν οὐχ ἑωράκαμεν ἡμεῖς , τὸν δὲ Διόνυσον ἀνακείμενον ἐν τῷ Δημητρείῳ τῷ ἐν Ῥώμῃ κάλλιστον ἔργον ἑωρῶμεν · ἐμπρησθέντος δὲ τοῦ νεὼ συνηφανίσθη καὶ ἡ γραφὴ νεωστί . σχεδὸν δέ τι καὶ τῶν ἄλλων ἀναθημάτων τῶν ἐν Ῥώμῃ τὰ πλεῖστα καὶ ἄριστα ἐντεῦθεν ἀφῖχθαι · τινὰ δὲ καὶ αἱ κύκλῳ τῆς Ῥώμης πόλεις ἔσχον . μεγαλόφρων γὰρ ὢν μᾶλλον ἢ φιλότεχνος ὁ Μόμμιος , ὥς φασι , μετεδίδου ῥᾳδίως τοῖς δεηθεῖσι . Λεύκολλος δὲ κατασκευάσας τὸ τῆς Εὐτυχίας ἱερὸν καὶ στοάν τινα χρῆσιν ᾐτήσατο ὧν εἶχεν ἀνδριάντων ὁ Μόμμιος , ὡς κοσμήσων τὸ ἱερὸν μέχρι ἀναδείξεως , εἶτʼ ἀποδώσων · οὐκ ἀπέδωκε δέ , ἀλλʼ ἀνέθηκε κελεύσας αἴρειν εἰ βούλεται · πράως δʼ ἤνεγκεν ἐκεῖνος οὐ φροντίσας οὐδέν , ὥστʼ ηὐδοκίμει τοῦ ἀναθέντος μᾶλλον . πολὺν δὲ χρόνον ἐρήμη μείνασα ἡ Κόρινθος ἀνελήφθη πάλιν ὑπὸ Καίσαρος τοῦ θεοῦ διὰ τὴν εὐφυΐαν , ἐποίκους πέμψαντος τοῦ ἀπελευθερικοῦ γένους πλείστους · οἳ τὰ ἐρείπια κινοῦντες καὶ τοὺς τάφους συνανασκάπτοντες εὕρισκον ὀστρακίνων τορευμάτων πλήθη , πολλὰ δὲ καὶ χαλκώματα · θαυμάζοντες δὲ τὴν κατασκευὴν οὐδένα τάφον ἀσκευώρητον εἴασαν , ὥστε εὐπορήσαντες τῶν τοιούτων καὶ διατιθέμενοι πολλοῦ νεκροκορινθίων ἐπλήρωσαν τὴν Ῥώμην · οὕτω γὰρ ἐκάλουν τὰ ἐκ τῶν τάφων ληφθέντα , καὶ μάλιστα τὰ ὀστράκινα . κατʼ ἀρχὰς μὲν οὖν ἐτιμήθη σφόδρα ὁμοίως τοῖς χαλκώμασι τοῖς κορινθιουργέσιν , εἶτʼ ἐπαύσαντο τῆς σπουδῆς , ἐκλιπόντων τῶν ὀστράκων καὶ οὐδὲ κατωρθωμένων τῶν πλείστων . ἡ μὲν δὴ πόλις ἡ τῶν Κορινθίων μεγάλη τε καὶ πλουσία διὰ παντὸς ὑπῆρξεν , ἀνδρῶν τε ηὐπόρησεν ἀγαθῶν εἴς τε τὰ πολιτικὰ καὶ εἰς τὰς τέχνας τὰς δημιουργικάς · μάλιστα γὰρ καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐν Σικυῶνι ηὐξήθη γραφική τε καὶ πλαστικὴ καὶ πᾶσα ἡ τοιαύτη δημιουργία . χώραν δʼ ἔσχεν οὐκ εὔγεων σφόδρα , ἀλλὰ σκολιάν τε καὶ τραχεῖαν , ἀφʼ οὗ πάντες ὀφρυόεντα Κόρινθον εἰρήκασι καὶ παροιμιάζονται Κόρινθος ὀφρυᾷ τε καὶ κοιλαίνεται .
Lemmas: Κορίνθιος δέ ὑπό Φίλιππος εἰμί ἐκεῖνος τε συμφιλονεικέω καί ἴδιος πρός Ῥωμαῖος ὑπεροπτικός ἔχω , ὥστε τις καί ὁ πρέσβυς παρέρχομαι ὁ οἰκία αὐτός θαρσέω καταντλέω βόρβορος . ἀντί οὗτος μέν οὖν καί ἄλλος ὅς ἐξαμαρτάνω τίνω δίκη αὐτίκα · πέμπω γάρ ἀξιόλογος στρατιά , αὐτός τε κατασκάπτω ὑπό Λεύκιος Μόμμιος καί ἄλλος μέχρι Μακεδονία ὑπό Ῥωμαῖος γίγνομαι , ἐν ἄλλος ἄλλος πέμπω στρατηγός · ὁ δέ χώρα ἔχω Σικυώνιος ὁ πολύς ὁ Κορίνθιος . Πολύβιος δέ ὁ συμβαίνω περί ὁ ἅλωσις ἐν οἶκτος μέρος λέγω προστίθημι καί ὁ στρατιωτικός ὀλιγωρία ὁ περί ὁ ὁ τέχνη ἔργον καί ὁ ἀνάθημα . φημί γάρ ὁράω πάρειμι ῥίπτω πίναξ ἐπί ἔδαφος , πεσσεύω δέ ὁ στρατιώτης ἐπί οὗτος . ὀνομάζω δέ αὐτός Ἀριστείδης γραφή ὁ Διόνυσος , ἐπί ὅς τις λέγω φημί ὁ οὐδείς πρός ὁ Διόνυσος , καί ὁ Ἡρακλῆς ὁ καταπονέω ὁ ὁ Δηϊάνειρα χιτών . οὗτος μέν οὖν οὐ ὁράω ἐγώ , ὁ δέ Διόνυσος ἀνάκειμαι ἐν ὁ Δημήτρειοι ὁ ἐν Ῥώμη καλός ἔργον ὁράω · ἐμπίμπρημι δέ ὁ ναός συναφανίζομαι καί ὁ γραφή νεωστί . σχεδόν δέ τις καί ὁ ἄλλος ἀνάθημα ὁ ἐν Ῥώμη ὁ πολύς καί ἀγαθός ἐντεῦθεν ἀφικνέομαι · τις δέ καί ὁ κύκλος ὁ Ῥώμη πόλις ἔχω . μεγαλόφρων γάρ εἰμί μάλα ἤ φιλότεχνος ὁ Μόμμιος , ὡς φημί , μεταδίδωμι ῥᾴδιος ὁ δέω . Λεύκολλος δέ κατασκευάζω ὁ ὁ Εὐτυχία ἱερός καί στοά τις χρῆσις αἰτέω ὅς ἔχω ἀνδριάς ὁ Μόμμιος , ὡς κοσμέω ὁ ἱερός μέχρι ἀνάδειξις , εἶτα ἀποδίδωμι · οὐ ἀποδίδωμι δέ , ἀλλά ἀνατίθημι κελεύω ἀείρω εἰ βούλομαι · πρᾶος δέ φέρω ἐκεῖνος οὐ φροντίζω οὐδείς , ὥστε εὐδοκιμέω ὁ ἀνατίθημι μάλα . πολύς δέ χρόνος ἐρῆμος μένω ὁ Κόρινθος ἀναλαμβάνω πάλιν ὑπό Καῖσαρ ὁ θεός διά ὁ εὐφυΐα , ἔποικος πέμπω ὁ ἀπελευθερικός γένος πολύς · ὁ ὁ ἐρείπιον κινέω καί ὁ τάφος συνανασκάπτω εὑρίσκω ὀστράκινος τόρευμα πλῆθος , πολύς δέ καί χάλκωμα · θαυμάζω δέ ὁ κατασκευή οὐδείς τάφος ἀσκευώρητος ἐάω , ὥστε εὐπορέω ὁ τοιοῦτος καί διατίθημι πολύς νεκροκορίνθια πληρόω ὁ Ῥώμη · οὕτως γάρ καλέω ὁ ἐκ ὁ τάφος λαμβάνω , καί μάλα ὁ ὀστράκινος . κατά ἀρχή μέν οὖν τιμάω σφόδρα ὅμοιος ὁ χάλκωμα ὁ κορινθιουργής , εἶτα παύω ὁ σπουδή , ἐκλείπω ὁ ὄστρακον καί οὐδέ κατορθόω ὁ πολύς . ὁ μέν δή πόλις ὁ ὁ Κορίνθιος μέγας τε καί πλούσιος διά πᾶς ὑπάρχω , ἀνήρ τε εὐπορέω ἀγαθός εἰς τε ὁ πολιτικός καί εἰς ὁ τέχνη ὁ δημιουργικός · μάλα γάρ καί ἐνταῦθα καί ἐν Σικυών αὐξάνω γραφικός τε καί πλαστικός καί πᾶς ὁ τοιοῦτος δημιουργία . χώρα δέ ἔχω οὐ εὔγεως σφόδρα , ἀλλά σκολιός τε καί τραχύς , ἀπό ὅς πᾶς ὀφρυόεις Κόρινθος λέγω καί παροιμιάζω Κόρινθος ὀφρυάω τε καί κοιλαίνω .