strabo.geographica 5.3.12
Ἐνδοτέρω δὲ τῆς κατʼ αὐτὰς ὀρεινῆς ἄλλη ῥάχις ἐστί , μεταξὺ αὐλῶνα καταλείπουσα τὸν κατὰ Ἄλγιδον , ὑψηλὴ μέχρι τοῦ Ἀλβανοῦ ὄρους . ἐπὶ ταύτης δὴ τὸ Τούσκουλον ἵδρυται πόλις οὐ φαύλως κατεσκευασμένη · κεκόσμηται δὲ ταῖς κύκλῳ φυτείαις καὶ οἰκοδομίαις , καὶ μάλιστα ταῖς ὑποπιπτούσαις ἐπὶ τὸ κατὰ τὴν Ῥώμην μέρος . τὸ γὰρ Τοῦσκλον ἐνταῦθα ἐστὶ λόφος εὔγεως καὶ εὔυδρος , κορυφούμενος ἠρέμα πολλαχοῦ καὶ δεχόμενος βασιλείων κατασκευὰς ἐκπρεπεστάτας . συνεχῆ δʼ ἐστὶ καὶ τὰ τῷ Ἀλβανῷ ὄρει ὑποπίπτοντα , τὴν αὐτήν τε ἀρετὴν ἔχοντα καὶ κατασκευήν . ἐφεξῆς δʼ ἐστὶ πεδία , τὰ μὲν πρὸς τὴν Ῥώμην συνάπτοντα καὶ τὰ προάστεια αὐτῆς , τὰ δὲ πρὸς τὴν θάλατταν · τὰ μὲν οὖν πρὸς τὴν θάλατταν ἧττόν ἐστιν ὑγιεινά , τὰ δὲ ἄλλα εὐάγωγά τε καὶ παραπλησίως ἐξησκημένα . μετὰ δὲ τὸ Ἀλβανὸν Ἀρικία ἐστὶ πόλις ἐπὶ τῇ ὁδῷ τῇ Ἀππίᾳ · στάδιοι δʼ εἰσὶν ἐκ τῆς Ῥώμης ἑκατὸν ἑξήκοντα · κοῖλος δʼ ἐστὶν ὁ τόπος , ἔχει δʼ ὅμως ἐρυμνὴν ἄκραν . ὑπέρκειται δʼ αὐτῆς τὸ μὲν Λανούιον , πόλις Ῥωμαίων , ἐν δεξιᾷ τῆς Ἀππίας ὁδοῦ , ἀφʼ ἧς ἔποπτος ἥ τε θάλαττά ἐστι καὶ τὸ Ἄντιον · τὸ δʼ Ἀρτεμίσιον , ὃ καλοῦσι νέμος , ἐκ τοῦ ἐν ἀριστερᾷ μέρους τῆς ὁδοῦ τοῖς ἐξ Ἀρικίας ἀναβαίνουσιν . τῆς δʼ Ἀρικίνης τὸ ἱερὸν λέγουσιν ἀφίδρυμά τι τῆς Ταυροπόλου · καὶ γάρ τι βαρβαρικὸν κρατεῖ καὶ Σκυθικὸν περὶ τὸ ἱερὸν ἔθος . καθίσταται γὰρ ἱερεὺς ὁ γενηθεὶς αὐτόχειρ τοῦ ἱερωμένου πρότερον δραπέτης ἀνήρ · ξιφήρης οὖν ἐστιν ἀεὶ περισκοπῶν τὰς ἐπιθέσεις , ἕτοιμος ἀμύνεσθαι . τὸ δʼ ἱερὸν ἐν ἄλσει , πρόκειται δὲ λίμνη πελαγίζουσα , κύκλῳ δʼ ὀρεινὴ συνεχὴς ὀφρὺς περίκειται καὶ λίαν ὑψηλὴ καὶ τὸ ἱερὸν καὶ τὸ ὕδωρ ἀπολαμβάνουσα ἐν κοίλῳ τόπῳ καὶ βαθεῖ . τὰς μὲν οὖν πηγὰς ὁρᾶν ἔστιν , ἐξ ὧν ἡ λίμνη πληροῦται · τούτων δʼ ἐστὶν ἡ Ἠγερία καλουμένη , δαίμονός τινος ἐπώνυμος · αἱ δʼ ἀπορρύσεις ἐνταῦθα μὲν ἄδηλοί εἰσιν , ἔξω δὲ δείκνυνται πόρρω πρὸς τὴν ἐπιφάνειαν ἀνέχουσαι .
Lemmas: ἔνδον δέ ὁ κατά αὐτός ὀρεινός ἄλλος ῥάχις εἰμί , μεταξύ αὐλών καταλείπω ὁ κατά Ἄλγιδος , ὑψηλός μέχρι ὁ Ἀλβανός ὄρος . ἐπί οὗτος δή ὁ Τούσκουλον ἱδρύω πόλις οὐ φαῦλος κατασκευάζω · κοσμέω δέ ὁ κύκλος φυτεία καί οἰκοδομία , καί μάλα ὁ ὑποπίπτω ἐπί ὁ κατά ὁ Ῥώμη μέρος . ὁ γάρ Τοῦσκλον ἐνταῦθα εἰμί λόφος εὔγεως καί εὔυδρος , κορυφόω ἠρέμα πολλαχοῦ καί δέχομαι βασίλειον κατασκευή ἐκπρεπής . συνεχής δέ εἰμί καί ὁ ὁ Ἀλβανόν ὄρος ὑποπίπτω , ὁ αὐτός τε ἀρετή ἔχω καί κατασκευή . ἐφεξῆς δέ εἰμί πεδίον , ὁ μέν πρός ὁ Ῥώμη συνάπτω καί ὁ προάστειον αὐτός , ὁ δέ πρός ὁ θάλασσα · ὁ μέν οὖν πρός ὁ θάλασσα ἥσσων εἰμί ὑγιεινός , ὁ δέ ἄλλος εὐάγωγος τε καί παραπλήσιος ἐξασκέω . μετά δέ ὁ Ἀλβανόν Ἀρικία εἰμί πόλις ἐπί ὁ ὁδός ὁ Ἀππία · στάδιον δέ εἰμί ἐκ ὁ Ῥώμη ἑκατόν ἑξήκοντα · κοῖλος δέ εἰμί ὁ τόπος , ἔχω δέ ὅμως ἐρυμνός ἄκρα . ὑπέρκειμαι δέ αὐτός ὁ μέν Λανούϊον , πόλις Ῥωμαῖος , ἐν δεξιός ὁ Ἀππία ὁδός , ἀπό ὅς ἔποπτος ὁ τε θάλασσα εἰμί καί ὁ Ἄντιον · ὁ δέ Ἀρτεμίσιον , ὅς καλέω νέμος , ἐκ ὁ ἐν ἀριστερός μέρος ὁ ὁδός ὁ ἐκ Ἀρικία ἀναβαίνω . ὁ δέ Ἀρικίνη ὁ ἱερός λέγω ἀφίδρυμα τις ὁ Ταυρόπολος · καί γάρ τις βαρβαρικός κρατέω καί Σκυθικός περί ὁ ἱερός ἔθος . καθίστημι γάρ ἱερεύς ὁ γίγνομαι αὐτόχειρ ὁ ἱεράομαι πρότερος δραπέτης ἀνήρ · ξιφήρης οὖν εἰμί ἀεί περισκοπέω ὁ ἐπίθεσις , ἑτοῖμος ἀμύνω . ὁ δέ ἱερός ἐν ἄλσος , πρόκειμαι δέ λίμνη πελαγίζω , κύκλος δέ ὀρεινός συνεχής ὀφρύς περίκειμαι καί λίαν ὑψηλός καί ὁ ἱερός καί ὁ ὕδωρ ἀπολαμβάνω ἐν κοῖλος τόπος καί βαθύς . ὁ μέν οὖν πηγή ὁράω εἰμί , ἐκ ὅς ὁ λίμνη πληρόω · οὗτος δέ εἰμί ὁ Ἠγερία καλέω , δαίμων τις ἐπώνυμος · ὁ δέ ἀπόρρυσις ἐνταῦθα μέν ἄδηλος εἰμί , ἔξω δέ δείκνυμι πρόσω πρός ὁ ἐπιφάνεια ἀνέχω .