strabo.geographica 6.4.1
τοσαύτη μὲν δὴ καὶ τοιαύτη τις ἡ Ἰταλία . πολλὰ δʼ εἰρηκότων , τὰ μέγιστα νῦν ἐπισημανούμεθα , ὑφʼ ὧν εἰς τοσοῦτον ὕψος ἐξήρθησαν Ῥωμαῖοι . ἓν μὲν ὅτι νήσου δίκην ἀσφαλῶς φρουρεῖται τοῖς πελάγεσι κύκλῳ πλὴν ὀλίγων μερῶν , ἃ καὶ αὐτὰ τετείχισται τοῖς ὄρεσι δυσβάτοις οὖσι . δεύτερον δὲ τὸ ἀλίμενον κατὰ τὸ πλεῖστον καὶ τὸ τοὺς ὄντας λιμένας μεγάλους εἶναι καὶ θαυμαστούς , ὧν τὸ μὲν πρὸς τὰς ἔξωθεν ἐπιχειρήσεις χρήσιμον , τὸ δὲ πρὸς τὰς ἀντεπιχειρήσεις καὶ τὴν τῶν ἐμποριῶν ἀφθονίαν συνεργόν . τρίτον δὲ τὸ πολλαῖς ὑποπεπτωκέναι διαφοραῖς ἀέρων τε καὶ κράσεων , παρʼ ἃς καὶ ζῷα καὶ φυτὰ καὶ πάνθʼ ἁπλῶς τὰ πρὸς τὸν βίον χρήσιμα πλείστην ἐξάλλαξιν ἔχει πρός τε τὸ βέλτιον καὶ τὸ χεῖρον . ἐκτέταται δὲ τὸ μῆκος αὐτῆς ἐπὶ μεσημβρίαν ἀπὸ τῶν ἄρκτων τὸ πλέον , προσθήκη δʼ ἐστὶν ἡ Σικελία τῷ μήκει τοσαύτη οὖσα καὶ τοσούτῳ καθάπερ μέρος . εὐκρασία δʼ ἀέρων καὶ δυσκρασία κρίνεται παρὰ τὰ ψύχη καὶ τὰ θάλπη καὶ τὰ μεταξὺ τούτων , ὥστʼ ἐκ τούτων ἀνάγκη τὴν νῦν Ἰταλίαν ἐν μέσῳ τῶν ὑπερβολῶν ἀμφοτέρων κειμένην τοσαύτην τῷ μήκει πλεῖστον τῆς εὐκράτου μετέχειν καὶ κατὰ πλείστας ἰδέας . τοῦτο δὲ καὶ ἄλλως συμβέβηκεν αὐτῇ · τῶν γὰρ Ἀπεννίνων ὀρῶν διʼ ὅλου τοῦ μήκους διατεταμένων , ἐφʼ ἑκάτερον δὲ τὸ πλευρὸν πεδία καὶ γεωλοφίας καλλικάρπους ἀπολειπόντων , οὐδὲν μέρος αὐτῆς ἐστιν ὃ μὴ καὶ τῶν ὀρείων ἀγαθῶν καὶ τῶν πεδινῶν ἀπολαῦον τυγχάνει . καὶ προστίθει τὸ μέγεθος καὶ πλῆθος ποταμῶν τε καὶ λιμνῶν , πρὸς δὲ τούτοις θερμῶν τε καὶ ψυχρῶν ὑδάτων ἀναβολὰς πολλαχοῦ πρὸς ὑγίειαν φύσει παρεσκευασμένας , καὶ μὴν καὶ μετάλλων εὐπορίας παντοδαπῶν . ὕλης δὲ καὶ τροφῆς ἀνθρώποις τε καὶ βοσκήμασιν οὐδʼ ἀξίως ἐστὶν εἰπεῖν τὴν ἀφθονίαν ὅσην παρέχεται καὶ τὴν χρηστοκαρπίαν . ἐν μέσῳ δὲ καὶ τῶν ἐθνῶν τῶν μεγίστων οὖσα καὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν ἀρίστων τῆς Λιβύης μερῶν τῷ μὲν κρατιστεύειν ἐν ἀρετῇ τε καὶ μεγέθει τὰ περιεστῶτα αὐτὴν πρὸς ἡγεμονίαν εὐφυῶς ἔχει , τῷ δʼ ἐγγὺς εἶναι τὸ μετὰ ῥᾳστώνης ὑπουργεῖσθαι πεπόρισται .
Lemmas: τοσοῦτος μέν δή καί τοιοῦτος τις ὁ Ἰταλία . πολύς δέ λέγω , ὁ μέγας νῦν ἐπισημαίνω , ὑπό ὅς εἰς τοσοῦτος ὕψος ἐξαίρω Ῥωμαῖος . εἷς μέν ὅτι νῆσος δίκη ἀσφαλής φρουρέω ὁ πέλαγος κύκλος πλήν ὀλίγος μέρος , ὅς καί αὐτός τειχίζω ὁ ὄρος δύσβατος εἰμί . δεύτερος δέ ὁ ἀλίμενος κατά ὁ πολύς καί ὁ ὁ εἰμί λιμήν μέγας εἰμί καί θαυμαστός , ὅς ὁ μέν πρός ὁ ἔξωθεν ἐπιχείρησις χρήσιμος , ὁ δέ πρός ὁ ἀντεπιχείρησις καί ὁ ὁ ἐμπορία ἀφθονία συνεργός . τρίτος δέ ὁ πολύς ὑποπίπτω διαφορά ἀήρ τε καί κρᾶσις , παρά ὅς καί ζῷον καί φυτόν καί πᾶς ἁπλῶς ὁ πρός ὁ βίος χρήσιμος πολύς ἐξάλλαξις ἔχω πρός τε ὁ ἀγαθός καί ὁ κακός . ἐκτείνω δέ ὁ μῆκος αὐτός ἐπί μεσημβρία ἀπό ὁ ἄρκτος ὁ πολύς , προσθήκη δέ εἰμί ὁ Σικελία ὁ μῆκος τοσοῦτος εἰμί καί τοσοῦτος καθά μέρος . εὐκρασία δέ ἀήρ καί δυσκρασία κρίνω παρά ὁ ψῦχος καί ὁ θάλπος καί ὁ μεταξύ οὗτος , ὥστε ἐκ οὗτος ἀνάγκη ὁ νῦν Ἰταλία ἐν μέσος ὁ ὑπερβολή ἀμφότερος κεῖμαι τοσοῦτος ὁ μῆκος πολύς ὁ εὔκρατος μετέχω καί κατά πολύς ἰδέα . οὗτος δέ καί ἄλλος συμβαίνω αὐτός · ὁ γάρ Ἀπεννῖνος ὄρος διά ὅλος ὁ μῆκος διατείνω , ἐπί ἑκάτερος δέ ὁ πλευρόν πεδίον καί γεωλοφία καλλίκαρπος ἀπολείπω , οὐδείς μέρος αὐτός εἰμί ὅς μή καί ὁ ὄρειος ἀγαθός καί ὁ πεδινός ἀπολαύω τυγχάνω . καί προστίθημι ὁ μέγεθος καί πλῆθος ποταμός τε καί λίμνη , πρός δέ οὗτος θερμός τε καί ψυχρός ὕδωρ ἀναβολή πολλαχοῦ πρός ὑγίεια φύσις παρασκευάζω , καί μήν καί μέταλλον εὐπορία παντοδαπής . ὕλη δέ καί τροφή ἄνθρωπος τε καί βόσκημα οὐδέ ἄξιος εἰμί λέγω ὁ ἀφθονία ὅσος παρέχω καί ὁ χρηστοκαρπία . ἐν μέσος δέ καί ὁ ἔθνος ὁ μέγας εἰμί καί ὁ Ἑλλάς καί ὁ ἀγαθός ὁ Λιβύη μέρος ὁ μέν κρατιστεύω ἐν ἀρετή τε καί μέγεθος ὁ περιίστημι αὐτός πρός ἡγεμονία εὐφυής ἔχω , ὁ δέ ἐγγύς εἰμί ὁ μετά ῥᾳστώνη ὑπουργέω πορίζω .