strabo.geographica 2.5.8
̔ο μὲν οὖν Μασσαλιώτης Πυθέας τὰ περὶ Θούλην τὴν βορειοτάτην τῶν Βρεττανίδων ὕστατα λέγει , παρʼ οἷς ὁ αὐτός ἐστι τῷ ἀρκτικῷ ὁ θερινὸς τροπικὸς κύκλος · παρὰ δὲ τῶν ἄλλων οὐδὲν ἱστορῶ , οὔθʼ ὅτι Θούλη νῆσός ἐστί τις οὔτʼ εἰ τὰ μέχρι δεῦρο οἰκήσιμά ἐστιν , ὅπου ὁ θερινὸς τροπικὸς ἀρκτικὸς γίνεται . νομίζω δὲ πολὺ εἶναι νοτιώτερον τοῦτο τὸ τῆς οἰκουμένης πέρας τὸ προσάρκτιον · οἱ γὰρ νῦν ἱστοροῦντες περαιτέρω τῆς Ἰέρνης οὐδὲν ἔχουσι λέγειν , ἣ πρὸς ἄρκτον πρόκειται τῆς Βρεττανικῆς πλησίον , ἀγρίων τελέως ἀνθρώπων καὶ κακῶς οἰκούντων διὰ ψῦχος , ὥστʼ ἐνταῦθα νομίζω τὸ πέρας εἶναι θετέον . τοῦ δὲ παραλλήλου τοῦ διὰ Βυζαντίου διὰ Μασσαλίας πως ἰόντος , ὥς φησιν Ἵππαρχος πιστεύσας Πυθέᾳ ( φησὶ γὰρ ἐν Βυζαντίῳ τὸν αὐτὸν εἶναι λόγον τοῦ γνώμονος πρὸς τὴν σκιάν , ὃν εἶπεν ὁ Πυθέας ἐν Μασσαλίᾳ ) , τοῦ δὲ διὰ Βορυσθένους ἀπὸ τούτου διέχοντος περὶ τρισχιλίους καὶ ὀκτακοσίους , εἴη ἂν ἐκ τοῦ διαστήματος τοῦ ἀπὸ Μασσαλίας ἐπὶ τὴν Βρεττανικὴν ἐνταῦθά που πίπτων ὁ διὰ τοῦ Βορυσθένους κύκλος . πανταχοῦ δὲ παρακρουόμενος τοὺς ἀνθρώπους ὁ Πυθέας κἀνταῦθά που διέψευσται · τὸ μὲν γὰρ τὴν ἀπὸ στηλῶν γραμμὴν ἐπὶ τοὺς περὶ τὸν πορθμὸν καὶ Ἀθήνας καὶ Ῥόδον τόπους ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ παραλλήλου κεῖσθαι ὡμολόγηται παρὰ πολλῶν · ὁμολογεῖται δὲ ὅτι καὶ διὰ μέσου πως τοῦ πελάγους ἐστὶν ἡ ἀπὸ στηλῶν ἐπὶ τὸν πορθμόν . οἱ δὲ πλέοντες τὸ μέγιστον δίαρμα ἀπὸ τῆς Κελτικῆς ἐπὶ τὴν Λιβύην εἶναι τὸ ἀπὸ τοῦ Γαλατικοῦ κόλπου σταδίων πεντακισχιλίων , τοῦτο δʼ εἶναι καὶ τὸ μέγιστον πλάτος τοῦ πελάγους , ὥστʼ εἴη ἂν τὸ ἀπὸ τῆς λεχθείσης γραμμῆς ἐπὶ τὸν μυχὸν τοῦ κόλπου σταδίων δισχιλίων πεντακοσίων , ἐπὶ δὲ Μασσαλίαν ἐλαττόνων · νοτιωτέρα γάρ ἐστιν ἡ Μασσαλία τοῦ μυχοῦ τοῦ κόλπου . τὸ δέ γε ἀπὸ τῆς Ῥοδίας ἐπὶ τὸ Βυζάντιον ἐστὶ τετρακισχιλίων που καὶ ἐνακοσίων σταδίων , ὥστε πολὺ ἀρκτικώτερος ἂν εἴη ὁ διὰ Βυζαντίου τοῦ διὰ Μασσαλίας . τὸ δʼ ἐκεῖθεν ἐπὶ τὴν Βρεττανικὴν δύναται συμφωνεῖν τῷ ἀπὸ Βυζαντίου ἐπὶ Βορυσθένη · τὸ δʼ ἐκεῖθεν ἐπὶ τὴν Ἰέρνην οὐκέτι γνώριμον πόσον ἄν τις θείη , οὐδʼ εἰ περαιτέρω ἔτι οἰκήσιμά ἐστιν , οὐδὲ δεῖ φροντίζειν τοῖς ἐπάνω λεχθεῖσι · πρός τε γὰρ ἐπιστήμην ἀρκεῖ τὸ λαβεῖν , καθάπερ ἐπὶ τῶν νοτίων μερῶν , ὅτι ὑπὲρ Μερόης μέχρι τρισχιλίων σταδίων προελθόντι τῆς οἰκησίμου τίθεσθαι προσῆκεν ( οὐχ ὡς ἂν τούτου ἀκριβεστάτου πέρατος ὄντος , ἀλλʼ ἐγγύς γε τἀκριβοῦς ) , οὕτω κἀκεῖ τοὺς ὑπὲρ τῆς Βρεττανικῆς οὐ πλείους τούτων θετέον ἢ μικρῷ πλείους , οἷον τετρακισχιλίους . πρός τε τὰς ἡγεμονικὰς χρείας οὐδὲν ἂν εἴη πλεονέκτημα τὰς τοιαύτας γνωρίζειν χώρας καὶ τοὺς ἐνοικοῦντας , καὶ μάλιστα εἰ νήσους οἰκοῖεν τοιαύτας , αἳ μήτε λυπεῖν μήτʼ ὠφελεῖν ἡμᾶς δύνανται μηδὲν διὰ τὸ ἀνεπίπλεκτον · καὶ γὰρ τὴν Βρεττανικὴν ἔχειν δυνάμενοι Ῥωμαῖοι κατεφρόνησαν , ὁρῶντες ὅτι οὔτε φόβος ἐξ αὐτῶν οὐδὲ εἷς ἐστιν ( οὐ γὰρ ἰσχύουσι τοσοῦτον ὥστʼ ἐπιδιαβαίνειν ἡμῖν ) οὔτʼ ὠφέλεια τοσαύτη τις , εἰ κατάσχοιεν . πλέον γὰρ ἐκ τῶν τελῶν δοκεῖ προσφέρεσθαι νῦν ἢ ὁ φόρος δύναται συντελεῖν , ἀφαιρουμένης τῆς εἰς τὸ στρατιωτικὸν δαπάνης τὸ φρουρῆσον καὶ φορολογῆσον τὴν νῆσον · πολὺ δʼ ἂν ἐπιγένοιτο τὸ ἄχρηστον ἐπὶ τῶν ἄλλων τῶν περὶ ταύτην νήσων .
Lemmas: ὁ μέν οὖν Μασσαλιώτης Πυθέας ὁ περί Θούλη ὁ βόρειος ὁ Βρεττανίς ὕστερος λέγω , παρά ὅς ὁ αὐτός εἰμί ὁ ἀρκτικός ὁ θερινός τροπικός κύκλος · παρά δέ ὁ ἄλλος οὐδείς ἱστορέω , οὔτε ὅτι Θούλη νῆσος εἰμί τις οὔτε εἰ ὁ μέχρι δεῦρο οἰκήσιμος εἰμί , ὅπου ὁ θερινός τροπικός ἀρκτικός γίγνομαι . νομίζω δέ πολύς εἰμί νότιος οὗτος ὁ ὁ οἰκουμένη πέρας ὁ προσάρκτιος · ὁ γάρ νῦν ἱστορέω πέρα ὁ Ἰέρνη οὐδείς ἔχω λέγω , ὅς πρός ἄρκτος πρόκειμαι ὁ Βρεττανικός πλησίον , ἄγριος τέλειος ἄνθρωπος καί κακός οἰκέω διά ψῦχος , ὥστε ἐνταῦθα νομίζω ὁ πέρας εἰμί τίθημι . ὁ δέ παράλληλος ὁ διά Βυζάντιος διά Μασσαλία πως ἔρχομαι , ὡς φημί Ἵππαρχος πιστεύω Πυθέας ( φημί γάρ ἐν Βυζάντιος ὁ αὐτός εἰμί λόγος ὁ γνώμων πρός ὁ σκιά , ὅς λέγω ὁ Πυθέας ἐν Μασσαλία ) , ὁ δέ διά Βορυσθένης ἀπό οὗτος διέχω περί τρισχίλιοι καί ὀκτακόσιοι , εἰμί ἄν ἐκ ὁ διάστημα ὁ ἀπό Μασσαλία ἐπί ὁ Βρεττανικός ἐνταῦθα που πίπτω ὁ διά ὁ Βορυσθένης κύκλος . πανταχοῦ δέ παρακρούω ὁ ἄνθρωπος ὁ Πυθέας ἐνταῦθα που διαψεύδω · ὁ μέν γάρ ὁ ἀπό στήλη γραμμή ἐπί ὁ περί ὁ πορθμός καί Ἀθῆναι καί Ῥόδος τόπος ἐπί ὁ αὐτός παράλληλος κεῖμαι ὁμολογέω παρά πολύς · ὁμολογέω δέ ὅτι καί διά μέσος πως ὁ πέλαγος εἰμί ὁ ἀπό στήλη ἐπί ὁ πορθμός . ὁ δέ πλέω ὁ μέγας δίαρμα ἀπό ὁ Κελτικός ἐπί ὁ Λιβύη εἰμί ὁ ἀπό ὁ Γαλατικός κόλπος στάδιον πεντακισχίλιοι , οὗτος δέ εἰμί καί ὁ μέγας πλάτος ὁ πέλαγος , ὥστε εἰμί ἄν ὁ ἀπό ὁ λέγω γραμμή ἐπί ὁ μυχός ὁ κόλπος στάδιον δισχίλιοι πεντακόσιοι , ἐπί δέ Μασσαλία ἐλαχύς · νότιος γάρ εἰμί ὁ Μασσαλία ὁ μυχός ὁ κόλπος . ὁ δέ γε ἀπό ὁ Ῥόδιος ἐπί ὁ Βυζάντιον εἰμί τετρακισχίλιοι που καί ἐνακόσιοι στάδιον , ὥστε πολύς ἀρκτικός ἄν εἰμί ὁ διά Βυζάντιος ὁ διά Μασσαλία . ὁ δέ ἐκεῖθεν ἐπί ὁ Βρεττανικός δύναμαι συμφωνέω ὁ ἀπό Βυζάντιος ἐπί Βορυσθένης · ὁ δέ ἐκεῖθεν ἐπί ὁ Ἰέρνη οὐκέτι γνώριμος πόσος ἄν τις τίθημι , οὐδέ εἰ περαιτέρω ἔτι οἰκήσιμος εἰμί , οὐδέ δέω φροντίζω ὁ ἐπάνω λέγω · πρός τε γάρ ἐπιστήμη ἀρκέω ὁ λαμβάνω , καθά ἐπί ὁ νότιος μέρος , ὅτι ὑπέρ Μερόη μέχρι τρισχίλιοι στάδιον προέρχομαι ὁ οἰκήσιμος τίθημι προσήκω ( οὐ ὡς ἄν οὗτος ἀκριβής πέρας εἰμί , ἀλλά ἐγγύς γε ἀκριβής ) , οὕτως ἐκεῖ ὁ ὑπέρ ὁ Βρεττανικός οὐ πολύς οὗτος τίθημι ἤ μικρός πολύς , οἷος τετρακισχίλιοι . πρός τε ὁ ἡγεμονικός χρεία οὐδείς ἄν εἰμί πλεονέκτημα ὁ τοιοῦτος γνωρίζω χώρα καί ὁ ἐνοικέω , καί μάλα εἰ νῆσος οἰκέω τοιοῦτος , ὅς μήτε λυπέω μήτε ὠφελέω ἐγώ δύναμαι μηδείς διά ὁ ἀνεπίπλεκτος · καί γάρ ὁ Βρεττανικός ἔχω δύναμαι Ῥωμαῖος καταφρονέω , ὁράω ὅτι οὔτε φόβος ἐκ αὐτός οὐδέ εἷς εἰμί ( οὐ γάρ ἰσχύω τοσοῦτος ὥστε ἐπιδιαβαίνω ἐγώ ) οὔτε ὠφέλεια τοσοῦτος τις , εἰ κατέχω . πολύς γάρ ἐκ ὁ τέλος δοκέω προσφέρω νῦν ἤ ὁ φόρος δύναμαι συντελέω , ἀφαιρέω ὁ εἰς ὁ στρατιωτικός δαπάνη ὁ φρουρέω καί φορολογέω ὁ νῆσος · πολύς δέ ἄν ἐπιγίγνομαι ὁ ἄχρηστος ἐπί ὁ ἄλλος ὁ περί οὗτος νῆσος .