strabo.geographica 5.4.2
ἔστι δʼ ἡ Πικεντίνη μετὰ τὰς τῶν Ὀμβρικῶν πόλεις τὰς μεταξὺ Ἀριμίνου καὶ Ἀγκῶνος . ὥρμηνται δʼ ἐκ τῆς Σαβίνης οἱ Πικεντῖνοι , δρυοκολάπτου τὴν ὁδὸν ἡγησαμένου τοῖς ἀρχηγέταις , ἀφʼ οὗ καὶ τοὔνομα · πῖκον γὰρ τὸν ὄρνιν τοῦτον ὀνομάζουσι , καὶ νομίζουσιν Ἄρεως ἱερόν . οἰκοῦσι δʼ ἀπὸ τῶν ὀρῶν ἀρξάμενοι μέχρι τῶν πεδίων καὶ τῆς θαλάττης , ἐπὶ μῆκος ηὐξημένην ἔχοντες μᾶλλον ἢ πλάτος τὴν χώραν , ἀγαθὴν πρὸς ἅπαντα , βελτίω δὲ τοῖς ξυλίνοις καρποῖς ἢ τοῖς σιτικοῖς . ἔστι δʼ εὖρος μὲν τὸ ἀπὸ τῶν ὀρῶν ἐπὶ θάλατταν ἀνώμαλον τοῖς διαστήμασι · μῆκος δʼ ἀπὸ Αἴσιος ποταμοῦ μέχρι Κάστρου παράπλουν ἔχον σταδίων ὀκτακοσίων . πόλεις δʼ Ἀγκὼν μὲν Ἑλληνίς , Συρακουσίων κτίσμα τῶν φυγόντων τὴν Διονυσίου τυραννίδα · κεῖται δʼ ἐπʼ ἄκρας μὲν λιμένα ἐμπεριλαμβανούσης τῇ πρὸς τὰς ἄρκτους ἐπιστροφῇ , σφόδρα δʼ εὔοινός ἐστι καὶ πυροφόρος . πλησίον δʼ αὐτῆς Αὔξουμον πόλις μικρὸν ὑπὲρ τῆς θαλάττης · εἶτα Σεπτέμπεδα καὶ * Πνευεντία καὶ Ποτεντία καὶ Φίρμον Πικηνόν · ἐπίνειον δὲ ταύτης Κάστελλον . ἐφεξῆς δὲ τὸ τῆς Κύπρας ἱερόν , Τυρρηνῶν ἵδρυμα καὶ κτίσμα · τὴν δʼ Ἥραν ἐκεῖνοι Κύπραν καλοῦσιν · εἶτα Τρουεντῖνος ποταμὸς καὶ πόλις ἐπώνυμος · εἶτα Καστρουνόουν καὶ ὁ Ματρῖνος ποταμός , ῥέων ἀπὸ τῆς Ἀδριανῶν πόλεως , ἔχων ἐπίνειον τῆς Ἀδρίας ἐπώνυμον ἑαυτοῦ . ἔστι δʼ ἐν τῇ μεσογαίᾳ καὶ αὕτη καὶ τὸ Ἄσκλον τὸ Πικηνόν , ἐρυμνότατον χωρίον καὶ ἐφʼ ᾧ κεῖται τὸ τεῖχος , καὶ τὰ περικείμενα ὄρη στρατοπέδοις οὐ βάσιμα . ὑπὲρ δὲ τῆς Πικεντίνης Ὀυηστῖνοι τε καὶ Μαρσοὶ καὶ Πελίγνοι καὶ Μαρρουκῖνοι καὶ Φρεντανοί , Σαυνιτικὸν ἔθνος , τὴν ὀρεινὴν κατέχουσιν ἐφαπτόμενοι μικρὰ τῆς θαλάττης . ἔστι δὲ τὰ ἔθνη ταῦτα μικρὰ μὲν ἀνδρικώτατα δὲ καὶ πολλάκις τὴν ἀρετὴν ταύτην ἐπιδεδειγμένα Ῥωμαίοις , πρῶτον μὲν ἡνίκα ἐπολέμουν , δεύτερον δὲ ὅτε συνεστράτευον , τρίτον δʼ ὅτε δεόμενοι τυχεῖν ἐλευθερίας καὶ πολιτείας μὴ τυγχάνοντες ἀπέστησαν καὶ τὸν Μαρσικὸν καλούμενον ἐξῆψαν πόλεμον , Κορφίνιον , τὴν τῶν Πελίγνων μητρόπολιν , κοινὴν ἅπασι τοῖς Ἰταλιώταις ἀποδείξαντες πόλιν ἀντὶ τῆς Ῥώμης , ὁρμητήριον τοῦ πολέμου , μετονομασθεῖσαν Ἰταλικήν , καὶ ἐνταῦθα δὴ τοὺς συνεπομένους ἀθροίσαντες καὶ χειροτονήσαντες ὑπάτους καὶ στρατηγούς · δύο δʼ ἔτη συνέμειναν ἐν τῷ πολέμῳ μέχρι διεπράξαντο τὴν κοινωνίαν περὶ ἧς ἐπολέμουν . Μαρσικὸν δὲ ὠνόμασαν τὸν πόλεμον ἀπὸ τῶν ἀρξάντων τῆς ἀποστάσεως , καὶ μάλιστα ἀπὸ Πομπαιδίου . τὰ μὲν οὖν ἄλλα κωμηδὸν ζῶσιν , ἔχουσι δὲ καὶ πόλεις ὑπὲρ μὲν τῆς θαλάττης τό τε Κορφίνιον καὶ Σούλμωνα καὶ Μαρούιον καὶ Τεατέαν τὴν τῶν Μαρρουκίνων μητρόπολιν . ἐπʼ αὐτῇ δὲ τῇ θαλάττῃ τό τε Ἄτερνον , ὅμορον τῇ Πικεντίνῃ , ὁμώνυμον δὲ τῷ ποταμῷ τῷ διορίζοντι τήν τε Ὀυηστίνην καὶ τὴν Μαρρουκίνην . ῥεῖ γὰρ ἐκ τῆς Ἀμιτερνίνης , διὰ δὲ Ὀυηστίνων , παραλιπὼν ἐν δεξιᾷ τοὺς Μαρρουκίνους ὑπὲρ τῶν Πελίγνων κειμένους , ζεύγματι περατός . τὸ δὲ πόλισμα τὸ ἐπώνυμον αὐτοῦ Ὀυηστίνων μέν ἐστι , κοινῷ δʼ ἐπινείῳ χρῶνται καὶ οἱ Πελίγνοι καὶ οἱ Μαρρουκῖνοι · διέχει δὲ τὸ ζεῦγμα τέτταρας καὶ εἴκοσι σταδίους ἀπὸ Κορφινίου . μετὰ δὲ Ἄτερνον Ὄρτων ἐπίνειον Φρεντανῶν , καὶ Βοῦκα καὶ αὐτὴ Φρεντανῶν , ὅμορος Τεάνῳ τῷ Ἀπούλῳ . μεταξὺ δὲ Ὄρτωνος καὶ Ἀτέρνου ὁ Σάγρος ποταμὸς ὁρίζων τοὺς Φρεντανοὺς ἀπὸ τῶν Πελίγνων . ὁ δὲ παράπλους ἀπὸ τῆς Πικεντίνης ἐπὶ τοὺς Ἀπούλους , οὓς οἱ Ἕλληνες Δαυνίους καλοῦσι , σταδίων ἐστὶν ὅσον τετρακοσίων ἐνενήκοντα .
Lemmas: εἰμί δέ ὁ Πικεντίνη μετά ὁ ὁ Ὀμβρικός πόλις ὁ μεταξύ Ἀρίμινον καί Ἀγκών . ὁρμάω δέ ἐκ ὁ Σαβῖνα ὁ Πικεντῖνοι , δρυοκολάπτης ὁ ὁδός ἡγέομαι ὁ ἀρχηγέτης , ἀπό ὅς καί ὄνομα · πῖκος γάρ ὁ ὄρνις οὗτος ὀνομάζω , καί νομίζω Ἄρης ἱερός . οἰκέω δέ ἀπό ὁ ὄρος ἄρχω μέχρι ὁ πεδίον καί ὁ θάλασσα , ἐπί μῆκος αὐξάνω ἔχω μάλα ἤ πλάτος ὁ χώρα , ἀγαθός πρός ἅπας , ἀγαθός δέ ὁ ξύλινος καρπός ἤ ὁ σιτικός . εἰμί δέ εὖρος μέν ὁ ἀπό ὁ ὄρος ἐπί θάλασσα ἀνώμαλος ὁ διάστημα · μῆκος δέ ἀπό Αἶσις ποταμός μέχρι Κάστρον παράπλοος ἔχω στάδιον ὀκτακόσιοι . πόλις δέ Ἀγκών μέν Ἑλληνίς , Συρακούσιος κτίσμα ὁ φεύγω ὁ Διονύσιος τυραννίς · κεῖμαι δέ ἐπί ἄκρα μέν λιμήν ἐμπεριλαμβάνω ὁ πρός ὁ ἄρκτος ἐπιστροφή , σφόδρα δέ εὔοινος εἰμί καί πυροφόρος . πλησίον δέ αὐτός Αὔξουμον πόλις μικρός ὑπέρ ὁ θάλασσα · εἶτα Σεπτέμπεδα καί * Πνευεντία καί Ποτεντία καί Φίρμον Πικηνός · ἐπίνειον δέ οὗτος Κάστελλον . ἐφεξῆς δέ ὁ ὁ Κύπρα ἱερός , Τυρρηνός ἵδρυμα καί κτίσμα · ὁ δέ Ἥρα ἐκεῖνος Κύπρα καλέω · εἶτα Τρουεντῖνος ποταμός καί πόλις ἐπώνυμος · εἶτα Καστρουνόουν καί ὁ Ματρῖνος ποταμός , ῥέω ἀπό ὁ Ἀδριανός πόλις , ἔχω ἐπίνειον ὁ Ἀδρίας ἐπώνυμος ἑαυτοῦ . εἰμί δέ ἐν ὁ μεσόγαιος καί οὗτος καί ὁ Ἄσκλον ὁ Πικηνός , ἐρυμνός χωρίον καί ἐπί ὅς κεῖμαι ὁ τεῖχος , καί ὁ περίκειμαι ὄρος στρατόπεδον οὐ βάσιμος . ὑπέρ δέ ὁ Πικεντίνη Ὀυηστῖνος τε καί Μαρσός καί Πελίγνος καί Μαρρουκῖνοι καί Φρεντανοί , Σαυνιτικός ἔθνος , ὁ ὀρεινή κατέχω ἐφάπτω μικρός ὁ θάλασσα . εἰμί δέ ὁ ἔθνος οὗτος μικρός μέν ἀνδρικός δέ καί πολλάκις ὁ ἀρετή οὗτος ἐπιδείκνυμι Ῥωμαῖος , πρῶτος μέν ἡνίκα πολεμέω , δεύτερος δέ ὅτε συστρατεύω , τρίτος δέ ὅτε δέω τυγχάνω ἐλευθερία καί πολιτεία μή τυγχάνω ἀφίστημι καί ὁ Μαρσικός καλέω ἐξάπτω πόλεμος , Κορφίνιον , ὁ ὁ Πελίγνοι μητρόπολις , κοινός ἅπας ὁ Ἰταλιώτης ἀποδείκνυμι πόλις ἀντί ὁ Ῥώμη , ὁρμητήριον ὁ πόλεμος , μετονομάζω Ἰταλικός , καί ἐνταῦθα δή ὁ συνέπομαι ἀθροίζω καί χειροτονέω ὕπατος καί στρατηγός · δύο δέ ἔτος συμμένω ἐν ὁ πόλεμος μέχρι διαπράσσω ὁ κοινωνία περί ὅς πολεμέω . Μαρσικός δέ ὀνομάζω ὁ πόλεμος ἀπό ὁ ἄρχω ὁ ἀπόστασις , καί μάλα ἀπό Πομπαίδιος . ὁ μέν οὖν ἄλλος κωμηδόν ζάω , ἔχω δέ καί πόλις ὑπέρ μέν ὁ θάλασσα ὁ τε Κορφίνιον καί Σούλμων καί Μαρούϊον καί Τεατέα ὁ ὁ Μαρρουκῖνοι μητρόπολις . ἐπί αὐτός δέ ὁ θάλασσα ὁ τε Ἄτερνον , ὅμορος ὁ Πικεντίνη , ὁμώνυμος δέ ὁ ποταμός ὁ διορίζω ὁ τε Ὀυηστίνη καί ὁ Μαρρουκίνη . ῥέω γάρ ἐκ ὁ Ἀμιτερνίνη , διά δέ Ὀυηστῖνος , παραλείπω ἐν δεξιά ὁ Μαρρουκῖνοι ὑπέρ ὁ Πελίγνοι κεῖμαι , ζεῦγμα περατός . ὁ δέ πόλισμα ὁ ἐπώνυμος αὐτός Ὀυηστῖνος μέν εἰμί , κοινός δέ ἐπίνειον χράω καί ὁ Πελίγνος καί ὁ Μαρρουκῖνοι · διέχω δέ ὁ ζεῦγμα τέσσαρες καί εἴκοσι στάδιον ἀπό Κορφίνιον . μετά δέ Ἄτερνος Ὄρτων ἐπίνειον Φρεντανοί , καί Βοῦκα καί αὐτός Φρεντανοί , ὅμορος Τέανον ὁ Ἄπουλον . μεταξύ δέ Ὄρτων καί Ἄτερνος ὁ Σάγρος ποταμός ὁρίζω ὁ Φρεντανοί ἀπό ὁ Πελίγνοι . ὁ δέ παράπλους ἀπό ὁ Πικεντίνη ἐπί ὁ Ἄπουλος , ὅς ὁ Ἕλλην Δαύνιος καλέω , στάδιον εἰμί ὅσος τετρακόσιοι ἐνενήκοντα .