ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
strabo.geographica 4.6.4
μετὰ δὲ τοὺς Σάλυας Ἀλβιεῖς καὶ Ἀλβίοικοι καὶ Ὀυοκόντιοι νέμονται τὰ προσάρκτια μέρη τῶν ὀρῶν . παρατείνουσι δὲ οἱ Ὀυοκόντιοι μέχρι Ἀλλοβρίγων , ἔχοντες αὐλῶνας ἐν βάθει τῆς ὀρεινῆς ἀξιολόγους καὶ οὐ χείρους ὧν ἔχουσιν ἐκεῖνοι . Ἀλλόβριγες μὲν οὖν καὶ Λίγυες ὑπὸ τοῖς στρατηγοῖς τάττονται τοῖς ἀφικνουμένοις εἰς τὴν Ναρβωνῖτιν , Ὀυοκόντιοι δέ , καθάπερ τοὺς Ὀυόλκας ἔφαμεν τοὺς περὶ Νέμαυσον , τάττονται καθʼ αὑτούς . τῶν δὲ μεταξὺ τοῦ Ὀυάρου καὶ τῆς Γενούας Λιγύων οἱ μὲν ἐπὶ τῇ θαλάττῃ τοῖς Ἰταλιώταις εἰσὶν οἱ αὐτοί , ἐπὶ δὲ τοὺς ὀρεινοὺς πέμπεταί τις ὕπαρχος τῶν ἱππικῶν ἀνδρῶν , καθάπερ καὶ ἐπʼ ἄλλους τῶν τελέως βαρβάρων .
Lemmas: μετά δέ ὁ Σάλυας Ἀλβιεύς καί Ἀλβίοικος καί Ὀυοκόντιος νέμω ὁ προσάρκτιος μέρος ὁ ὄρος . παρατείνω δέ ὁ Ὀυοκόντιος μέχρι Ἀλλόβριξ , ἔχω αὐλών ἐν βάθος ὁ ὀρεινός ἀξιόλογος καί οὐ κακός ὅς ἔχω ἐκεῖνος . Ἀλλόβριξ μέν οὖν καί Λίγυες ὑπό ὁ στρατηγός τάσσω ὁ ἀφικνέομαι εἰς ὁ Ναρβωνῖτις , Ὀυοκόντιος δέ , καθά ὁ Ὀυόλκας φημί ὁ περί Νέμαυσος , τάσσω κατά ἑαυτοῦ . ὁ δέ μεταξύ ὁ Ὀυᾶρος καί ὁ Γένουα Λίγυες ὁ μέν ἐπί ὁ θάλασσα ὁ Ἰταλιώτης εἰμί ὁ αὐτός , ἐπί δέ ὁ ὀρεινός πέμπω τις ὕπαρχος ὁ ἱππικός ἀνήρ , καθά καί ἐπί ἄλλος ὁ τέλειος βάρβαρος .
strabo.geographica 4.6.5
μετὰ δὲ Ὀυοκοντίους Ἰκόνιοι καὶ Τρικόριοι καὶ μετʼ αὐτοὺς Μέδουλλοι , οἵπερ τὰς ὑψηλοτάτας ἔχουσι κορυφάς · τὸ γοῦν ὀρθιώτατον αὐτῶν ὕψος σταδίων ἑκατὸν ἔχειν φασὶ τὴν ἀνάβασιν , κἀνθένδε πάλιν τὴν ἐπὶ τοὺς ὅρους τοὺς τῆς Ἰταλίας κατάβασιν . ἄνω δʼ ἔν τισι κοίλοις χωρίοις λίμνη τε συνίσταται μεγάλη καὶ πηγαὶ δύο οὐ πολὺ ἄπωθεν ἀλλήλων , ὧν ἐκ μὲν τῆς ἑτέρας εἶσιν ὁ Δρουεντίας ποταμὸς χαραδρώδης , ὃς ἐπὶ τὸν Ῥοδανὸν καταράττει , καὶ ὁ Δουρίας εἰς τἀναντία · τῷ γὰρ Πάδῳ συμμίσγει κατενεχθεὶς διὰ Σαλασσῶν εἰς τὴν ἐντὸς τῶν Ἄλπεων Κελτικήν · ἐκ δὲ τῆς ἑτέρας πολὺ ταπεινότερος τούτων τῶν χωρίων ἀναδίδωσιν αὐτὸς ὁ Πάδος πολύς τε καὶ ὀξύς , προϊὼν δὲ γίνεται μείζων καὶ πραότερος · ἐκ πολλῶν γὰρ λαμβάνει τὴν αὔξησιν ἐν τοῖς πεδίοις ἤδη γενόμενος καὶ πλατύνεται · τῇ οὖν διαχύσει περισπᾷ καὶ ἀμβλύνει τὸν ῥοῦν · εἰς δὲ τὴν Ἀδριατικὴν θάλατταν ἐκπίπτει μέγιστος γενόμενος τῶν κατὰ τὴν Εὐρώπην ποταμῶν πλὴν τοῦ Ἴστρου . ὑπέρκεινται δʼ οἱ Μέδουλλοι μάλιστα τῆς συμβολῆς τοῦ Ἴσαρος πρὸς τὸν Ῥοδανόν .
Lemmas: μετά δέ Ὀυοκόντιος Ἰκόνιοι καί Τρικόριοι καί μετά αὐτός Μέδουλλος , ὅς ὁ ὑψηλός ἔχω κορυφή · ὁ γοῦν ὄρθιος αὐτός ὕψος στάδιον ἑκατόν ἔχω φημί ὁ ἀνάβασις , ἐνθένδε πάλιν ὁ ἐπί ὁ ὅρος ὁ ὁ Ἰταλία κατάβασις . ἄνω δέ ἐν τις κοῖλος χωρίον λίμνη τε συνίστημι μέγας καί πηγή δύο οὐ πολύς ἄπωθεν ἀλλήλων , ὅς ἐκ μέν ὁ ἕτερος ἔρχομαι ὁ Δρουεντίας ποταμός χαραδρώδης , ὅς ἐπί ὁ Ῥοδανός καταρρήγνυμι , καί ὁ Δουρίας εἰς ἐναντίος · ὁ γάρ Πάδος συμμείγνυμι καταφέρω διά Σαλασσοί εἰς ὁ ἐντός ὁ Ἄλπεις Κελτικός · ἐκ δέ ὁ ἕτερος πολύς ταπεινός οὗτος ὁ χωρίον ἀναδίδωμι αὐτός ὁ Πάδος πολύς τε καί ὀξύς , προέρχομαι δέ γίγνομαι μέγας καί πρᾶος · ἐκ πολύς γάρ λαμβάνω ὁ αὔξησις ἐν ὁ πεδίον ἤδη γίγνομαι καί πλατύνω · ὁ οὖν διάχυσις περισπάω καί ἀμβλύνω ὁ ῥόος · εἰς δέ ὁ Ἀδριατικός θάλασσα ἐκπίπτω μέγας γίγνομαι ὁ κατά ὁ Εὐρώπη ποταμός πλήν ὁ Ἴστρος . ὑπέρκειμαι δέ ὁ Μέδουλλος μάλα ὁ συμβολή ὁ Ἴσαρος πρός ὁ Ῥοδανός .
strabo.geographica 4.6.8
̔εξῆς δὲ τὰ πρὸς ἕω μέρη τῶν ὀρῶν καὶ τὰ ἐπιστρέφοντα πρὸς νότον Ῥαιτοὶ καὶ Ὀυινδολικοὶ κατέχουσι συνάπτοντες Ἐλουηττίοις καὶ Βοΐοις · ἐπίκεινται γὰρ τοῖς ἐκείνων πεδίοις . οἱ μὲν οὖν Ῥαιτοὶ μέχρι τῆς Ἰταλίας καθήκουσι τῆς ὑπὲρ Οὐήρωνος καὶ Κώμου . καὶ ὅ γε Ῥαιτικὸς οἶνος τῶν ἐν τοῖς Ἰταλικοῖς ἐπαινουμένων οὐκ ἀπολείπεσθαι δοκῶν ἐν ταῖς τούτων ὑπωρείαις γίνεται · διατείνουσι δὲ καὶ μέχρι τῶν χωρίων διʼ ὧν ὁ Ῥῆνος φέρεται · τούτου δʼ εἰσὶ τοῦ φύλου καὶ Ληπόντιοι καὶ Καμοῦνοι . οἱ δὲ Ὀυινδολικοὶ καὶ Νωρικοὶ τὴν ἐκτὸς παρώρειαν κατέχουσι τὸ πλέον μετὰ Βρεύνων καὶ Γεναύνων , ἤδη τούτων Ἰλλυριῶν . ἅπαντες δʼ οὗτοι καὶ τῆς Ἰταλίας τὰ γειτονεύοντα μέρη κατέτρεχον ἀεὶ καὶ τῆς Ἐλουηττίων καὶ Σηκοανῶν καὶ Βοΐων καὶ Γερμανῶν . ἰταμώτατοι δὲ τῶν μὲν Ὀυινδολικῶν ἐξητάζοντο Λικάττιοι καὶ Κλαυτηνάτιοι καὶ Ὀυέννωνες , τῶν δὲ Ῥαιτῶν Ῥουκάντιοι καὶ Κωτουάντιοι . καὶ οἱ Ἐστίωνες δὲ τῶν Ὀυινδολικῶν εἰσὶ καὶ Βριγάντιοι , καὶ πόλεις αὐτῶν Βριγάντιον καὶ Καμβόδουνον καὶ ἡ τῶν Λικαττίων ὥσπερ ἀκρόπολις Δαμασία . τῆς δὲ πρὸς τοὺς Ἰταλιώτας τῶν λῃστῶν τούτων χαλεπότητος λέγεταί τι τοιοῦτον ὡς , ἐπειδὰν ἕλωσι κώμην ἢ πόλιν οὐ μόνον ἡβηδὸν ἀνδροφονοῦντας , ἀλλὰ καὶ μέχρι τῶν νηπίων προϊόντας τῶν ἀρρένων , καὶ μηδʼ ἐνταῦθα παυομένους , ἀλλὰ καὶ τὰς ἐγκύους γυναῖκας κτείνοντας ὅσας φαῖεν οἱ μάντεις ἀρρενοκυεῖν .
Lemmas: ἑξῆς δέ ὁ πρός ἠώς μέρος ὁ ὄρος καί ὁ ἐπιστρέφω πρός νότος Ῥαιτός καί Ὀυινδολικός κατέχω συνάπτω Ἐλουηττίος καί Βοΐος · ἐπίκειμαι γάρ ὁ ἐκεῖνος πεδίον . ὁ μέν οὖν Ῥαιτός μέχρι ὁ Ἰταλία καθήκω ὁ ὑπέρ Οὐήρων καί Κῶμος . καί ὁ γε Ῥαιτικός οἶνος ὁ ἐν ὁ Ἰταλικός ἐπαινέω οὐ ἀπολείπω δοκέω ἐν ὁ οὗτος ὑπώρεια γίγνομαι · διατείνω δέ καί μέχρι ὁ χωρίον διά ὅς ὁ Ῥῆνος φέρω · οὗτος δέ εἰμί ὁ φῦλον καί Ληπόντιοι καί Καμοῦνος . ὁ δέ Ὀυινδολικός καί Νωρικός ὁ ἐκτός παρώρεια κατέχω ὁ πολύς μετά Βρεύνος καί Γεναῦνοι , ἤδη οὗτος Ἰλλυριοί . ἅπας δέ οὗτος καί ὁ Ἰταλία ὁ γειτονέω μέρος κατατρέχω ἀεί καί ὁ Ἐλουήττιος καί Σηκοανός καί Βόια καί Γερμανός . ἰταμός δέ ὁ μέν Ὀυινδολικός ἐξετάζω Λικάττιοι καί Κλαυτηνάτιος καί Ὀυέννων , ὁ δέ Ῥαίτης Ῥουκάντιος καί Κωτουάντιος . καί ὁ Ἐστίων δέ ὁ Ὀυινδολικός εἰμί καί Βριγάντιοι , καί πόλις αὐτός Βριγάντιον καί Καμβόδουνον καί ὁ ὁ Λικάττιοι ὥσπερ ἀκρόπολις Δαμασίας . ὁ δέ πρός ὁ Ἰταλιώτης ὁ λῃστής οὗτος χαλεπότης λέγω τις τοιοῦτος ὡς , ἐπειδάν αἱρέω κώμη ἤ πόλις οὐ μόνος ἡβηδόν ἀνδροφονέω , ἀλλά καί μέχρι ὁ νήπιος προέρχομαι ὁ ἄρσην , καί μηδέ ἐνταῦθα παύω , ἀλλά καί ὁ ἔγκυος γυνή κτείνω ὅσος φημί ὁ μάντις ἀρρενοκυέω .
strabo.geographica 4.6.10
καὶ οἱ Ἰάποδες δὲ ἤδη τοῦτο ἐπίμικτον Ἰλλυριοῖς καὶ Κελτοῖς ἔθνος περὶ τούτους οἰκοῦσι τοὺς τόπους , καὶ ἡ Ὄκρα πλησίον τούτων ἐστίν . οἱ μὲν οὖν Ἰάποδες πρότερον εὐανδροῦντες καὶ τοῦ ὄρους ἐφʼ ἑκάτερον τὴν οἴκησιν ἔχοντες καὶ τοῖς λῃστηρίοις ἐπικρατοῦντες , ἐκπεπόνηνται τελέως ὑπὸ τοῦ Σεβαστοῦ Καίσαρος καταπολεμηθέντες . πόλεις δʼ αὐτῶν Μέτουλον Ἀρουπῖνοι Μονήτιον Ὀυένδων . μεθʼ οὓς ἡ Σεγεστικὴ πόλις ἐν πεδίῳ , παρʼ ἣν ὁ Σάος παραρρεῖ ποταμὸς ἐκδιδοὺς εἰς τὸν Ἴστρον . κεῖται δὲ ἡ πόλις εὐφυῶς πρὸς τὸν κατὰ τῶν Δακῶν πόλεμον · ἡ δʼ Ὄκρα τὸ ταπεινότατον μέρος τῶν Ἄλπεών ἐστι καθʼ ὃ συνάπτουσι τοῖς Κάρνοις , καὶ διʼ οὗ τὰ ἐκ τῆς Ἀκυληίας φορτία κομίζουσιν ἁρμαμάξαις εἰς τὸν καλούμενον Ναύπορτον , σταδίων ὁδὸν οὐ πολὺ πλειόνων ἢ τετρακοσίων · ἐκεῖθεν δὲ τοῖς ποταμοῖς κατάγεται μέχρι τοῦ Ἴστρου καὶ τῶν ταύτῃ χωρίων . παραρρεῖ γὰρ δὴ τὸν Ναύπορτον ποταμὸς ἐκ τῆς Ἰλλυρίδος φερόμενος πλωτός , ἐκβάλλει δʼ εἰς τὸν Σάον , ὥστʼ εὐμαρῶς εἰς τὴν Σεγεστικὴν κατάγεται καὶ τοὺς Παννονίους καὶ Ταυρίσκους . συμβάλλει δʼ εἰς τὸν Σάον κατὰ τὴν πόλιν καὶ ὁ Κόλαπις · ἀμφότεροι δʼ εἰσὶ πλωτοί , ῥέουσι δʼ ἀπὸ τῶν Ἄλπεων . ἔχουσι δʼ αἱ Ἄλπεις καὶ ἵππους ἀγρίους καὶ βόας . φησὶ δὲ Πολύβιος καὶ ἰδιόμορφόν τι γεννᾶσθαι ζῷον ἐν αὐταῖς ἐλαφοειδὲς τὸ σχῆμα πλὴν αὐχένος καὶ τριχώματος , ταῦτα δʼ ἐοικέναι κάπρῳ , ὑπὸ δὲ τῷ γενείῳ πυρῆνα ἴσχειν ὅσον σπιθαμιαῖον ἀκρόκομον , πωλικῆς κέρκου τὸ πάχος .
Lemmas: καί ὁ Ἰάπους δέ ἤδη οὗτος ἐφίμικτος Ἰλλυριοί καί Κελτοί ἔθνος περί οὗτος οἰκέω ὁ τόπος , καί ὁ Ὄκρα πλησίον οὗτος εἰμί . ὁ μέν οὖν Ἰάπους πρότερος εὐανδρέω καί ὁ ὄρος ἐπί ἑκάτερος ὁ οἴκησις ἔχω καί ὁ λῃστήριον ἐπικρατέω , ἐκπονέω τέλειος ὑπό ὁ Σεβαστός Καῖσαρ καταπολεμέω . πόλις δέ αὐτός Μέτουλος Ἀρουπῖνος Μονητιον Ὀυένδων . μετά ὅς ὁ Σεγεστική πόλις ἐν πεδίον , παρά ὅς ὁ Σάος παραρρέω ποταμός ἐκδίδωμι εἰς ὁ Ἴστρος . κεῖμαι δέ ὁ πόλις εὐφυής πρός ὁ κατά ὁ Δάκος πόλεμος · ὁ δέ Ὄκρα ὁ ταπεινός μέρος ὁ Ἄλπεις εἰμί κατά ὅς συνάπτω ὁ Κάρνος , καί διά ὅς ὁ ἐκ ὁ Ἀκυληΐα φορτίον κομίζω ἁρμάμαξα εἰς ὁ καλέω Ναύπορτος , στάδιον ὁδός οὐ πολύς πολύς ἤ τετρακόσιοι · ἐκεῖθεν δέ ὁ ποταμός κατάγω μέχρι ὁ Ἴστρος καί ὁ ταύτῃ χωρίον . παραρρέω γάρ δή ὁ Ναύπορτος ποταμός ἐκ ὁ Ἰλλυρίς φέρω πλωτός , ἐκβάλλω δέ εἰς ὁ Σάος , ὥστε εὐμαρής εἰς ὁ Σεγεστική κατάγω καί ὁ Παννόνιος καί Ταυρίσκος . συμβάλλω δέ εἰς ὁ Σάος κατά ὁ πόλις καί ὁ Κόλαπις · ἀμφότερος δέ εἰμί πλωτός , ῥέω δέ ἀπό ὁ Ἄλπεις . ἔχω δέ ὁ Ἄλπεις καί ἵππος ἄγριος καί βοῦς . φημί δέ Πολύβιος καί ἰδιόμορφος τις γεννάω ζῷον ἐν αὐτός ἐλαφοειδής ὁ σχῆμα πλήν αὐχήν καί τρίχωμα , οὗτος δέ ἔοικα κάπρος , ὑπό δέ ὁ γένειον πυρήν ἴσχω ὅσος σπιθαμιαῖος ἀκρόκομος , πωλικός κέρκος ὁ πάχος .
strabo.geographica 4.6.11
τῶν δʼ ὑπερθέσεων τῶν ἐκ τῆς Ἰταλίας εἰς τὴν ἔξω Κελτικὴν καὶ τὴν προσάρκτιον ἡ διὰ Σαλασσῶν ἐστιν ἄγουσα ἐπὶ Λούγδουνον · διττὴ δʼ ἐστίν , ἡ μὲν ἁμαξεύεσθαι δυναμένη διὰ μήκους πλείονος ἡ διὰ Κεντρώνων , ἡ δὲ ὀρθία καὶ στενή , σύντομος δέ , ἡ διὰ τοῦ Ποινίνου . τὸ δὲ Λούγδουνον ἐν μέσῳ τῆς χώρας ἐστὶν ὥσπερ ἀκρόπολις , διά τε τὰς συμβολὰς τῶν ποταμῶν καὶ διὰ τὸ ἐγγὺς εἶναι πᾶσι τοῖς μέρεσι . διόπερ καὶ Ἀγρίππας ἐντεῦθεν τὰς ὁδοὺς ἔτεμε , τὴν διὰ τῶν Κεμμένων ὀρῶν μέχρι Σαντόνων καὶ τῆς Ἀκυιτανίας , καὶ τὴν ἐπὶ τὸν Ῥῆνον , καὶ τρίτην τὴν ἐπὶ τὸν ὠκεανόν , τὴν πρὸς Βελλοάκοις καὶ Ἀμβιανοῖς , τετάρτη δʼ ἐστὶν ἐπὶ τὴν Ναρβωνῖτιν καὶ τὴν Μασσαλιωτικὴν παραλίαν . ἔστι δὲ καὶ ἐν ἀριστερᾷ ἀφεῖσι τὸ Λούγδουνον καὶ τὴν ὑπερκειμένην χώραν ἐν αὐτῷ τῷ Ποινίνῳ πάλιν ἐκτροπὴ διαβάντι τὸν Ῥοδανὸν ἢ τὴν λίμνην τὴν Λημένναν εἰς τὰ Ἐλουηττίων πεδία , κἀντεῦθεν εἰς Σηκοανοὺς ὑπέρθεσις διὰ τοῦ Ἰόρα ὄρους καὶ εἰς Λίγγονας · διά τε τούτων ἐπʼ ἄμφω καὶ ἐπὶ τὸν Ῥῆνον καὶ ἐπὶ τὸν ὠκεανὸν δίοδοι σχίζονται .
Lemmas: ὁ δέ ὑπέρθεσις ὁ ἐκ ὁ Ἰταλία εἰς ὁ ἔξω Κελτικός καί ὁ προσάρκτιος ὁ διά Σαλασσοί εἰμί ἄγω ἐπί Λούγδουνον · δισσός δέ εἰμί , ὁ μέν ἁμαξεύω δύναμαι διά μῆκος πολύς ὁ διά Κέντρων , ὁ δέ ὄρθιος καί στενός , σύντομος δέ , ὁ διά ὁ Ποινῖνος . ὁ δέ Λούγδουνον ἐν μέσος ὁ χώρα εἰμί ὥσπερ ἀκρόπολις , διά τε ὁ συμβολή ὁ ποταμός καί διά ὁ ἐγγύς εἰμί πᾶς ὁ μέρος . διόπερ καί Ἀγρίππας ἐντεῦθεν ὁ ὁδός τέμνω , ὁ διά ὁ Κεμμε͂νος ὄρος μέχρι Σάντονοι καί ὁ Ἀκυϊτανία , καί ὁ ἐπί ὁ Ῥῆνος , καί τρίτος ὁ ἐπί ὁ ὠκεανός , ὁ πρός Βελλοάκοι καί Ἀμβιανός , τέταρτος δέ εἰμί ἐπί ὁ Ναρβωνῖτις καί ὁ Μασσαλιωτικός παράλιος . εἰμί δέ καί ἐν ἀριστερός ἀφίημι ὁ Λούγδουνον καί ὁ ὑπέρκειμαι χώρα ἐν αὐτός ὁ Ποινῖνος πάλιν ἐκτροπή διαβαίνω ὁ Ῥοδανός ἤ ὁ λίμνη ὁ Λημέννα εἰς ὁ Ἐλουήττιος πεδίον , ἐντεῦθεν εἰς Σηκοανός ὑπέρθεσις διά ὁ Ἰόρα ὄρος καί εἰς Λίγγων · διά τε οὗτος ἐπί ἄμφω καί ἐπί ὁ Ῥῆνος καί ἐπί ὁ ὠκεανός δίοδος σχίζω .
strabo.geographica 5.1.1
μετὰ δὲ τὴν ὑπώρειαν τῶν Ἄλπεων ἀρχὴ τῆς νῦν Ἰταλίας . οἱ γὰρ παλαιοὶ τὴν Οἰνωτρίαν ἐκάλουν Ἰταλίαν ἀπὸ τοῦ Σικελικοῦ πορθμοῦ μέχρι τοῦ Ταραντίνου κόλπου καὶ τοῦ Ποσειδωνιάτου διήκουσαν , ἐπικρατῆσαν δὲ τοὔνομα καὶ μέχρι τῆς ὑπωρείας τῶν Ἄλπεων προὔβη . προσέλαβε δὲ καὶ τῆς Λιγυστικῆς τὰ μέχρι Ὀυάρου ποταμοῦ καὶ τῆς ταύτῃ θαλάττης ἀπὸ τῶν ὁρίων τῶν Τυρρηνικῶν καὶ τῆς Ἰστρίας μέχρι Πόλας . εἰκάσαι δʼ ἄν τις εὐτυχήσαντας τοὺς πρώτους ὀνομασθέντας Ἰταλοὺς μεταδοῦναι καὶ τοῖς πλησιοχώροις , εἶθʼ οὕτως ἐπίδοσιν λαβεῖν μέχρι τῆς Ῥωμαίων ἐπικρατείας . ὀψὲ δέ ποτε , ἀφʼ οὗ μετέδοσαν Ῥωμαῖοι τοῖς Ἰταλιώταις τὴν ἰσοπολιτείαν , ἔδοξε καὶ τοῖς ἐντὸς Ἄλπεων Γαλάταις καὶ Ἑνετοῖς τὴν αὐτὴν ἀπονεῖμαι τιμήν , προσαγορεῦσαι δὲ καὶ Ἰταλιώτας πάντας καὶ Ῥωμαίους , ἀποικίας τε πολλὰς στεῖλαι , τὰς μὲν πρότερον τὰς δʼ ὕστερον , ὧν οὐ ῥᾴδιον εἰπεῖν ἀμείνους ἑτέρας .
Lemmas: μετά δέ ὁ ὑπώρεια ὁ Ἄλπεις ἀρχή ὁ νῦν Ἰταλία . ὁ γάρ παλαιός ὁ Οἰνωτρία καλέω Ἰταλία ἀπό ὁ Σικελικός πορθμός μέχρι ὁ Ταραντῖνος κόλπος καί ὁ Ποσειδωνιάτης διήκω , ἐπικρατέω δέ ὄνομα καί μέχρι ὁ ὑπώρεια ὁ Ἄλπεις προβαίνω . προσλαμβάνω δέ καί ὁ Λιγυστική ὁ μέχρι Ὀυᾶρος ποταμός καί ὁ ταύτῃ θάλασσα ἀπό ὁ ὅριον ὁ Τυρρηνικός καί ὁ Ἰστρία μέχρι Πόλα . εἰκάζω δέ ἄν τις εὐτυχέω ὁ πρῶτος ὀνομάζω Ἰταλός μεταδίδωμι καί ὁ πλησιόχωρος , εἶτα οὕτως ἐπίδοσις λαμβάνω μέχρι ὁ Ῥωμαῖος ἐπικράτεια . ὀψέ δέ ποτέ , ἀπό ὅς μεταδίδωμι Ῥωμαῖος ὁ Ἰταλιώτης ὁ ἰσοπολιτεία , δοκέω καί ὁ ἐντός Ἄλπεις Γαλάτης καί Ἑνετός ὁ αὐτός ἀπονέμω τιμή , προσαγορεύω δέ καί Ἰταλιώτης πᾶς καί Ῥωμαῖος , ἀποικία τε πολύς στέλλω , ὁ μέν πρότερος ὁ δέ ὕστερον , ὅς οὐ ῥᾴδιος λέγω ἀγαθός ἕτερος .
strabo.geographica 5.1.2
̔ενὶ μὲν οὖν σχήματι σύμπασαν τὴν νῦν Ἰταλίαν οὐ ῥᾴδιον περιλαβεῖν γεωμετρικῶς , καίτοι φασὶν ἄκραν εἶναι τρίγωνον ἐκκειμένην πρὸς νότον καὶ χειμερινὰς ἀνατολάς , κορυφουμένην δὲ πρὸς τῷ Σικελικῷ πορθμῷ , βάσιν δʼ ἔχουσαν τὰς Ἄλπεις · συγχωρῆσαι δὲ καὶ τῶν πλευρῶν μίαν τὴν ἐπὶ τὸν πορθμὸν τελευτῶσαν , κλυζομένην δὲ ὑπὸ τοῦ Τυρρηνικοῦ πελάγους . τρίγωνον δὲ ἰδίως τὸ εὐθύγραμμον καλεῖται σχῆμα · ἐνταῦθα δὲ καὶ ἡ βάσις καὶ ἡ πλευρὰ περιφερεῖς εἰσιν , ὥστε , εἴ φημι δεῖν συγχωρεῖν , περιφερογράμμου σχήματος θετέον καὶ τὴν βάσιν καὶ τὴν πλευράν , συγχωρητέον δὲ καὶ τὴν λόξωσιν ταύτης τῆς πλευρᾶς τὴν ἐπὶ τὰς ἀνατολάς , τἆλλα δʼ οὐχ ἱκανῶς εἰρήκασιν , ὑποθέμενοι μίαν πλευρὰν ἀπὸ τοῦ μυχοῦ τοῦ Ἀδρίου μέχρι τοῦ πορθμοῦ . πλευρὰν γὰρ λέγομεν τὴν ἀγώνιον γραμμήν , ἀγώνιος δʼ ἐστὶν ὅταν ἢ μὴ συννεύῃ πρὸς ἄλληλα τὰ μέρη ἢ μὴ ἐπὶ πολύ . ἡ δὲ ἀπὸ Ἀριμίνου ἐπὶ τὴν ἄκραν τὴν Ἰαπυγίαν καὶ ἡ ἀπὸ τοῦ πορθμοῦ ἐπὶ τὴν αὐτὴν ἄκραν πάμπολύ τι συννεύουσιν . ὁμοίως δʼ ἔχειν οἴομαι καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ μυχοῦ τοῦ Ἀδρίου καὶ τὴν ἀπὸ τῆς Ἰαπυγίας · συμπίπτουσαι γὰρ ἐπὶ τοὺς περὶ Ἀρίμινον καὶ Ῥάουενναν τόπους γωνίαν ποιοῦσιν , εἰ δὲ μὴ γωνίαν , περιφέρειάν γε ἀξιόλογον · ὥστʼ , εἰ ἄρα , τοῦτʼ ἂν εἴη μία πλευρὰ ὁ παράπλους ὁ ἀπὸ τοῦ μυχοῦ ἐπὶ τὴν Ἰαπυγίαν , οὐκ εὐθεῖα · τὸ δὲ λοιπὸν τὸ ἐνθένδε ἐπὶ τὸν πορθμὸν ἄλλην ἂν ὑπογράφοι πλευράν , οὐδὲ ταύτην εὐθεῖαν . οὕτω δὲ τετράπλευρον μᾶλλον ἢ τρίπλευρον φαίη τις ἂν τὸ σχῆμα , τρίγωνον δʼ οὐδοπωσοῦν , πλὴν εἰ καταχρώμενος . βέλτιον δʼ ὁμολογεῖν , ὅτι τῶν ἀγεωμετρήτων σχημάτων εὐπερίγραφος ἡ ἀπόδοσις .
Lemmas: εἷς μέν οὖν σχῆμα σύμπας ὁ νῦν Ἰταλία οὐ ῥᾴδιος περιλαμβάνω γεωμετρικός , καίτοι φημί ἄκρα εἰμί τρίγωνος ἔκκειμαι πρός νότος καί χειμερινός ἀνατολή , κορυφόω δέ πρός ὁ Σικελικός πορθμός , βάσις δέ ἔχω ὁ Ἄλπις · συγχωρέω δέ καί ὁ πλευρά εἷς ὁ ἐπί ὁ πορθμός τελευτάω , κλύζω δέ ὑπό ὁ Τυρρηνικός πέλαγος . τρίγωνος δέ ἴδιος ὁ εὐθύγραμμος καλέω σχῆμα · ἐνταῦθα δέ καί ὁ βάσις καί ὁ πλευρόν περιφερής εἰμί , ὥστε , εἰ φημί δέω συγχωρέω , περιφερόγραμμος σχῆμα τίθημι καί ὁ βάσις καί ὁ πλευρά , συγχωρέω δέ καί ὁ λόξωσις οὗτος ὁ πλευρά ὁ ἐπί ὁ ἀνατολή , ἄλλος δέ οὐ ἱκανός λέγω , ὑποτίθημι εἷς πλευρά ἀπό ὁ μυχός ὁ Ἀδρίας μέχρι ὁ πορθμός . πλευρά γάρ λέγω ὁ ἀγώνιος γραμμή , ἀγώνιος δέ εἰμί ὅταν ἤ μή συννεύω πρός ἀλλήλων ὁ μέρος ἤ μή ἐπί πολύς . ὁ δέ ἀπό Ἀρίμινον ἐπί ὁ ἄκρα ὁ Ἰαπύγιος καί ὁ ἀπό ὁ πορθμός ἐπί ὁ αὐτός ἄκρα πάμπολυς τις συννεύω . ὅμοιος δέ ἔχω οἴομαι καί ὁ ἀπό ὁ μυχός ὁ Ἀδρίας καί ὁ ἀπό ὁ Ἰαπυγία · συμπίπτω γάρ ἐπί ὁ περί Ἀρίμινον καί Ῥάουεννα τόπος γωνία ποιέω , εἰ δέ μή γωνία , περιφέρεια γε ἀξιόλογος · ὥστε , εἰ ἄρα , οὗτος ἄν εἰμί εἷς πλευρόν ὁ παράπλους ὁ ἀπό ὁ μυχός ἐπί ὁ Ἰαπυγία , οὐ εὐθύς · ὁ δέ λοιπός ὁ ἐνθένδε ἐπί ὁ πορθμός ἄλλος ἄν ὑπογράφω πλευρά , οὐδέ οὗτος εὐθύς . οὕτως δέ τετράπλευρος μάλα ἤ τρίπλευρος φημί τις ἄν ὁ σχῆμα , τρίγωνος δέ οὐδοπωσοῦν , πλήν εἰ καταχράομαι . ἀγαθός δέ ὁμολογέω , ὅτι ὁ ἀγεωμέτρητος σχῆμα εὐπερίγραφος ὁ ἀπόδοσις .
strabo.geographica 5.1.4
ἔστι δὲ πεδίον σφόδρα εὔδαιμον καὶ γεωλοφίαις εὐκάρποις πεποικιλμένον . διαιρεῖ δʼ αὐτὸ μέσον πως ὁ Πάδος , καὶ καλεῖται τὸ μὲν ἐντὸς τοῦ Πάδου τὸ δὲ πέραν · ἐντὸς μὲν ὅσον ἐστὶ πρὸς τοῖς Ἀπεννίνοις ὄρεσι καὶ τῇ Λιγυστικῇ , πέραν δὲ τὸ λοιπόν . οἰκεῖται δὲ τὸ μὲν ὑπὸ τῶν Λιγυστικῶν ἐθνῶν καὶ τῶν Κελτικῶν , τῶν μὲν ἐν τοῖς ὄρεσιν οἰκούντων τῶν δʼ ἐν τοῖς πεδίοις , τὸ δʼ ὑπὸ τῶν Κελτῶν καὶ Ἑνετῶν . οἱ μὲν οὖν Κελτοὶ τοῖς ὑπεραλπείοις ὁμοεθνεῖς εἰσι , περὶ δὲ τῶν Ἑνετῶν διττός ἐστι λόγος . οἱ μὲν γὰρ καὶ αὐτούς φασιν εἶναι Κελτῶν ἀποίκους τῶν ὁμωνύμων παρωκεανιτῶν , οἱ δʼ ἐκ τοῦ Τρωικοῦ πολέμου μετʼ Ἀντήνορος σωθῆναι δεῦρό φασι τῶν ἐκ τῆς Παφλαγονίας Ἑνετῶν τινάς · μαρτύριον δὲ τούτου προφέρονται τὴν περὶ τὰς ἱπποτροφίας ἐπιμέλειαν , ἣ νῦν μὲν τελέως ἐκλέλοιπε , πρότερον δʼ ἐτιμᾶτο παρʼ αὐτοῖς ἀπὸ τοῦ παλαιοῦ ζήλου τοῦ κατὰ τὰς ἡμιονίτιδας ἵππους . τούτου δὲ καὶ Ὅμηρος μέμνηται ἐξ Ἑνετῶν , ὅθεν ἡμιόνων γένος ἀγροτεράων . καὶ Διονύσιος ὁ τῆς Σικελίας τύραννος ἐντεῦθεν τὸ ἱπποτροφεῖον συνεστήσατο τῶν ἀθλητῶν ἵππων , ὥστε καὶ ὄνομα ἐν τοῖς Ἕλλησι γενέσθαι τῆς Ἑνετικῆς πωλείας καὶ πολὺν χρόνον εὐδοκιμῆσαι τὸ γένος .
Lemmas: εἰμί δέ πεδίον σφόδρα εὐδαίμων καί γεωλοφία εὔκαρπος ποικίλλω . διαιρέω δέ αὐτός μέσος πως ὁ Πάδος , καί καλέω ὁ μέν ἐντός ὁ Πάδος ὁ δέ πέραν · ἐντός μέν ὅσος εἰμί πρός ὁ Ἀπέννινον ὄρος καί ὁ Λίγυς , πέραν δέ ὁ λοιπός . οἰκέω δέ ὁ μέν ὑπό ὁ Λίγυς ἔθνος καί ὁ Κελτικός , ὁ μέν ἐν ὁ ὄρος οἰκέω ὁ δέ ἐν ὁ πεδίον , ὁ δέ ὑπό ὁ Κελτοί καί Ἑνετός . ὁ μέν οὖν Κελτοί ὁ ὑπεράλπειος ὁμοεθνής εἰμί , περί δέ ὁ Ἑνετός δισσός εἰμί λόγος . ὁ μέν γάρ καί αὐτός φημί εἰμί Κελτοί ἄποικος ὁ ὁμώνυμος παρωκεανῖται , ὁ δέ ἐκ ὁ Τρωϊκός πόλεμος μετά Ἀντήνωρ σῴζω δεῦρο φημί ὁ ἐκ ὁ Παφλαγονία Ἑνετός τις · μαρτύριον δέ οὗτος προφέρω ὁ περί ὁ ἱπποτροφία ἐπιμέλεια , ὅς νῦν μέν τέλειος ἐκλείπω , πρότερος δέ τιμάω παρά αὐτός ἀπό ὁ παλαιός ζῆλος ὁ κατά ὁ ἡμιονῖτις ἵππος . οὗτος δέ καί Ὅμηρος μιμνῄσκω ἐκ Ἑνετός , ὅθεν ἡμίονος γένος ἀγρότερος . καί Διονύσιος ὁ ὁ Σικελία τύραννος ἐντεῦθεν ὁ ἱπποτροφεῖον συνίστημι ὁ ἀθλητής ἵππος , ὥστε καί ὄνομα ἐν ὁ Ἕλλην γίγνομαι ὁ Ἑντικός πωλεία καί πολύς χρόνος εὐδοκιμέω ὁ γένος .
strabo.geographica 5.1.5
̔́απασα μὲν οὖν ἡ χώρα ποταμοῖς πληθύει καὶ ἕλεσι , μάλιστα δʼ ἡ τῶν Ἑνετῶν · πρόσεστι δὲ ταύτῃ καὶ τὰ τῆς θαλάττης πάθη . μόνα γὰρ ταῦτα τὰ μέρη σχεδόν τι τῆς καθʼ ἡμᾶς θαλάττης ὁμοιοπαθεῖ τῷ ὠκεανῷ καὶ παραπλησίως ἐκείνῳ ποιεῖται τάς τε ἀμπώτεις καὶ τὰς πλημμυρίδας , ὑφʼ ὧν τὸ πλέον τοῦ πεδίου λιμνοθαλάττης γίνεται μεστόν . διώρυξι δὲ καὶ παραχώμασι , καθάπερ ἡ κάτω λεγομένη χώρα τῆς Αἰγύπτου , διωχέτευται , καὶ τὰ μὲν ἀνέψυκται καὶ γεωργεῖται τὰ δὲ διάπλους ἔχει · τῶν δὲ πόλεων αἱ μὲν νησίζουσιν αἱ δʼ ἐκ μέρους κλύζονται , ὅσαι δὲ ὑπὲρ τῶν ἑλῶν ἐν τῇ μεσογαίᾳ κεῖνται τοὺς ἐκ τῶν ποταμῶν ἀνάπλους θαυμαστοὺς ἔχουσι , μάλιστα δʼ ὁ Πάδος · μέγιστός τε γάρ ἐστι καὶ πληροῦται πολλάκις ἔκ τε ὄμβρων καὶ χιόνων , διαχεόμενος δʼ εἰς πολλὰ μέρη κατὰ τὰς ἐκβολὰς τυφλὸν τὸ στόμα ποιεῖ καὶ δυσείσβολός ἐστιν · ἡ δʼ ἐμπειρία περιγίνεται καὶ τῶν χαλεπωτάτων .
Lemmas: ἅπας μέν οὖν ὁ χώρα ποταμός πληθύω καί ἕλος , μάλα δέ ὁ ὁ Ἑνετός · πρόσειμι δέ οὗτος καί ὁ ὁ θάλασσα πάθος . μόνος γάρ οὗτος ὁ μέρος σχεδόν τις ὁ κατά ἐγώ θάλασσα ὁμοιοπαθέω ὁ ὠκεανός καί παραπλήσιος ἐκεῖνος ποιέω ὁ τε ἄμπωτις καί ὁ πλημμυρίς , ὑπό ὅς ὁ πολύς ὁ πεδίον λιμνοθάλασσα γίγνομαι μεστός . διῶρυξ δέ καί παράχωμα , καθά ὁ κάτω λέγω χώρα ὁ Αἴγυπτος , διοχετεύομαι , καί ὁ μέν ἀναψύχω καί γεωργέω ὁ δέ διάπλους ἔχω · ὁ δέ πόλις ὁ μέν νησίζω ὁ δέ ἐκ μέρος κλύζω , ὅσος δέ ὑπέρ ὁ ἕλη ἐν ὁ μεσόγαιος κεῖμαι ὁ ἐκ ὁ ποταμός ἀνάπλοος θαυμαστός ἔχω , μάλα δέ ὁ Πάδος · μέγας τε γάρ εἰμί καί πληρόω πολλάκις ἐκ τε ὄμβρος καί χιών , διηχέω δέ εἰς πολύς μέρος κατά ὁ ἐκβολή τυφλός ὁ στόμα ποιέω καί δυσείσβολος εἰμί · ὁ δέ ἐμπειρία περιγίγνομαι καί ὁ χαλεπός .
strabo.geographica 5.1.6
τὸ μὲν οὖν ἀρχαῖον , ὥσπερ ἔφην , ὑπὸ Κελτῶν περιῳκεῖτο τῶν πλείστων ὁ ποταμός . μέγιστα δʼ ἦν τῶν Κελτῶν ἔθνη Βόιοι καὶ Ἴνσουβροι καὶ οἱ τὴν Ῥωμαίων ποτὲ ἐξ ἐφόδου καταλαβόντες Σένονες μετὰ Γαισατῶν . τούτους μὲν οὖν ἐξέφθειραν ὕστερον τελέως Ῥωμαῖοι , τοὺς δὲ Βοΐους ἐξήλασαν ἐκ τῶν τόπων . μεταστάντες δʼ εἰς τοὺς περὶ τὸν Ἴστρον τόπους μετὰ Ταυρίσκων ᾤκουν πολεμοῦντες πρὸς Δακούς , ἕως ἀπώλοντο πανεθνεί · τὴν δὲ χώραν οὖσαν τῆς Ἰλλυρίδος μηλόβοτον τοῖς περιοικοῦσι κατέλιπον . Ἴνσουβροι δὲ καὶ νῦν εἰσί . Μεδιολάνιον δʼ ἔσχον μητρόπολιν , πάλαι μὲν κώμην ( ἅπαντες γὰρ ᾤκουν κωμηδόν ) , νῦν δʼ ἀξιόλογον πόλιν , πέραν τοῦ Πάδου , συνάπτουσάν πως ταῖς Ἄλπεσι . πλησίον δὲ καὶ Ὀυήρων , καὶ αὕτη πόλις μεγάλη . ἐλάττους δὲ τούτων Βριξία καὶ Μάντουα καὶ Ῥήγιον καὶ Κῶμον · αὕτη δʼ ἦν μὲν κατοικία μετρία , Πομπήιος δὲ Στράβων ὁ Μάγνου πατὴρ κακωθεῖσαν ὑπὸ τῶν ὑπερκειμένων Ῥαιτῶν συνῴκισεν · εἶτα Γάιος Σκιπίων τρισχιλίους προσέθηκεν · εἶτα ὁ θεὸς Καῖσαρ πεντακισχιλίους ἐπισυνῴκισεν , ὧν οἱ πεντακόσιοι τῶν Ἑλλήνων ὑπῆρξαν οἱ ἐπιφανέστατοι · τούτοις δὲ καὶ πολιτείαν ἔδωκε καὶ ἐνέγραψεν αὐτοὺς εἰς τοὺς συνοίκους · οὐ μέν τοι ᾤκησαν αὐτόθι , ἀλλὰ καὶ τοὔνομά γε τῷ κτίσματι ἐκεῖνοι κατέλιπον · Νεοκωμῖται γὰρ ἐκλήθησαν ἅπαντες , τοῦτο δὲ μεθερμηνευθὲν Νοβουμκῶμουμ λέγεται . ἐγγὺς δὲ τοῦ χωρίου τούτου λίμνη Λάριος καλουμένη · πληροῖ δʼ αὐτὴν ὁ Ἀδούας ποταμός · εἶτʼ ἐξίησιν εἰς τὸν Πάδον · τὰς δὲ πηγὰς ἔσχηκεν ἐν τῷ Ἀδούλᾳ ὄρει , ὅπου καὶ ὁ Ῥῆνος .
Lemmas: ὁ μέν οὖν ἀρχαῖος , ὥσπερ φημί , ὑπό Κελτοί περιοικέω ὁ πολύς ὁ ποταμός . μέγας δέ εἰμί ὁ Κελτοί ἔθνος Βόιος καί Ἴνσουβρος καί ὁ ὁ Ῥωμαῖος ποτέ ἐκ ἔφοδος καταλαμβάνω Σένων μετά Γαισάτης . οὗτος μέν οὖν ἐκφθείρω ὕστερον τέλειος Ῥωμαῖος , ὁ δέ Βοΐος ἐξελαύνω ἐκ ὁ τόπος . μεθίστημι δέ εἰς ὁ περί ὁ Ἴστρος τόπος μετά Ταυρίσκος οἰκέω πολεμέω πρός Δακός , ἕως ἀπόλλυμι πανεθνεί · ὁ δέ χώρα εἰμί ὁ Ἰλλυρίς μηλόβοτος ὁ περιοικέω καταλείπω . Ἴνσουβρος δέ καί νῦν εἰμί . Μεδιολάνιον δέ ἔχω μητρόπολις , πάλαι μέν κώμη ( ἅπας γάρ οἰκέω κωμηδόν ) , νῦν δέ ἀξιόλογος πόλις , πέραν ὁ Πάδος , συνάπτω πως ὁ Ἄλπεις . πλησίον δέ καί Ὄυηρος , καί οὗτος πόλις μέγας . ἐλαχύς δέ οὗτος Βριξία καί Μάντουα καί Ῥήγιον καί Κῶμος · οὗτος δέ εἰμί μέν κατοικία μέτριος , Πομπήϊος δέ Στράβων ὁ Μάγνος πατήρ κακόω ὑπό ὁ ὑπέρκειμαι Ῥαίτης συνοικίζω · εἶτα Γάιος Σκιπίων τρισχίλιοι προστίθημι · εἶτα ὁ θεός Καῖσαρ πεντακισχίλιοι ἐπισυνοικίζω , ὅς ὁ πεντακόσιοι ὁ Ἕλλην ὑπάρχω ὁ ἐπιφανής · οὗτος δέ καί πολιτεία δίδωμι καί ἐγγράφω αὐτός εἰς ὁ σύνοικος · οὐ μέν τοι οἰκέω αὐτόθι , ἀλλά καί ὄνομα γε ὁ κτίσμα ἐκεῖνος καταλείπω · Νεοκωμίτης γάρ καλέω ἅπας , οὗτος δέ μεθερμηνεύω Νοβουμκῶμουμ λέγω . ἐγγύς δέ ὁ χωρίον οὗτος λίμνη Λάριος καλέω · πληρόω δέ αὐτός ὁ Ἀδούας ποταμός · εἶτα ἐξίημι εἰς ὁ Πάδος · ὁ δέ πηγή ἔχω ἐν ὁ Ἀδούλας ὄρος , ὅπου καί ὁ Ῥῆνος .
strabo.geographica 5.1.8
ὀπιτέργιον δὲ καὶ ορδία καὶ Ἀτρία καὶ Ὀυικετία καὶ ἄλλα τοιαῦτα πολισμάτια ἧττον μὲν ὑπὸ τῶν ἑλῶν ἐνοχλεῖται , μικροῖς δʼ ἀνάπλοις πρὸς τὴν θάλατταν συνῆπται . τὴν δʼ Ἀτρίαν ἐπιφανῆ γενέσθαι πόλιν φασίν , ἀφʼ ἧς καὶ τοὔνομα τῷ κόλπῳ γενέσθαι τῷ Ἀδρίᾳ μικρὰν μετάθεσιν λαβόν . Ἀκυληία δʼ , ἥπερ μάλιστα τῷ μυχῷ πλησιάζει , κτίσμα μέν ἐστι Ῥωμαίων ἐπιτειχισθὲν τοῖς ὑπερκειμένοις βαρβάροις , ἀναπλεῖται δὲ ὁλκάσι κατὰ τὸν Νατίσωνα ποταμὸν ἐπὶ πλείστους ἑξήκοντα σταδίους . ἀνεῖται δʼ ἐμπόριον τοῖς περὶ τὸν Ἴστρον τῶν Ἰλλυριῶν ἔθνεσι · κομίζουσι δʼ οὗτοι μὲν τὰ ἐκ θαλάττης , καὶ οἶνον ἐπὶ ξυλίνων πίθων ἁρμαμάξαις ἀναθέντες καὶ ἔλαιον , ἐκεῖνοι δʼ ἀνδράποδα καὶ βοσκήματα καὶ δέρματα . ἔξω δʼ ἐστὶ τῶν Ἑνετικῶν ὅρων ἡ Ἀκυληία . διορίζονται δὲ ποταμῷ ῥέοντι ἀπὸ τῶν Ἀλπείων ὀρῶν , ἀνάπλουν ἔχοντι καὶ διακοσίων σταδίων ἐπὶ τοῖς χιλίοις εἰς Νωρηίαν πόλιν , περὶ ἣν Γναῖος Κάρβων συμβαλὼν Κίμβροις οὐδὲν ἔπραξεν . ἔχει δὲ ὁ τόπος οὗτος χρυσιοπλύσια εὐφυῆ καὶ σιδηρουργεῖα . ἐν αὐτῷ δὲ τῷ μυχῷ τοῦ Ἀδρίου καὶ ἱερὸν τοῦ Διομήδους ἐστὶν ἄξιον μνήμης , τὸ Τίμαυον · λιμένα γὰρ ἔχει καὶ ἄλσος ἐκπρεπὲς καὶ πηγὰς ἑπτὰ ποταμίου ὕδατος εὐθὺς εἰς τὴν θάλατταν ἐκπίπτοντος , πλατεῖ καὶ βαθεῖ ποταμῷ . Πολύβιος δʼ εἴρηκε πλὴν μιᾶς τὰς ἄλλας ἁλμυροῦ ὕδατος , καὶ δὴ καὶ τοὺς ἐπιχωρίους πηγὴν καὶ μητέρα τῆς θαλάττης ὀνομάζειν τὸν τόπον . Ποσειδώνιος δέ φησι ποταμὸν τὸν Τίμαυον ἐκ τῶν ὀρῶν φερόμενον καταπίπτειν εἰς βέρεθρον , εἶθʼ ὑπὸ γῆς ἐνεχθέντα περὶ ἑκατὸν καὶ τριάκοντα σταδίους ἐπὶ τῇ θαλάττῃ τὴν ἐκβολὴν ποιεῖσθαι .
Lemmas: ὀπιτέργιον δέ καί ορδία καί Ἀρία καί Ὀυικετία καί ἄλλος τοιοῦτος πολισμάτιον ἥσσων μέν ὑπό ὁ ἕλη ἐνοχλέω , μικρός δέ ἀνάπλοος πρός ὁ θάλασσα συνάπτω . ὁ δέ Αἰτρία ἐπιφανής γίγνομαι πόλις φημί , ἀπό ὅς καί ὄνομα ὁ κόλπος γίγνομαι ὁ Ἀδρίας μικρός μετάθεσις λαμβάνω . Ἀκυληΐα δέ , ὅς μάλα ὁ μυχός πλησιάζω , κτίσμα μέν εἰμί Ῥωμαῖος ἐπιτειχίζω ὁ ὑπέρκειμαι βάρβαρος , ἀναπλέω δέ ὁλκάς κατά ὁ Νατίσων ποταμός ἐπί πολύς ἑξήκοντα στάδιον . ἀνίημι δέ ἐμπόριον ὁ περί ὁ Ἴστρος ὁ Ἰλλυριοί ἔθνος · κομίζω δέ οὗτος μέν ὁ ἐκ θάλασσα , καί οἶνος ἐπί ξύλινος πίθος ἁρμάμαξα ἀνατίθημι καί ἔλαιον , ἐκεῖνος δέ ἀνδράποδον καί βόσκημα καί δέρμα . ἔξω δέ εἰμί ὁ Ἑνετικός ὅρος ὁ Ἀκυληΐα . διορίζω δέ ποταμός ῥέω ἀπό ὁ Ἄλπεια ὄρος , ἀνάπλοος ἔχω καί διακόσιοι στάδιον ἐπί ὁ χίλιοι εἰς Νωρηία πόλις , περί ὅς Γναῖος Κάρβων συμβάλλω Κίμβρος οὐδείς πράσσω . ἔχω δέ ὁ τόπος οὗτος χρυσιοπλύσιος εὐφυής καί σιδηρουργεῖον . ἐν αὐτός δέ ὁ μυχός ὁ Ἀδρίας καί ἱερός ὁ Διομήδης εἰμί ἄξιος μνήμη , ὁ Τίμαυος · λιμήν γάρ ἔχω καί ἄλσος ἐκπρεπής καί πηγή ἑπτά ποτάμιος ὕδωρ εὐθύς εἰς ὁ θάλασσα ἐκπίπτω , πλατύς καί βαθύς ποταμός . Πολύβιος δέ λέγω πλήν εἷς ὁ ἄλλος ἁλμυρός ὕδωρ , καί δή καί ὁ ἐπιχώριος πηγή καί μήτηρ ὁ θάλασσα ὀνομάζω ὁ τόπος . Ποσειδώνιος δέ φημί ποταμός ὁ Τίμαυος ἐκ ὁ ὄρος φέρω καταπίπτω εἰς βάραθρον , εἶτα ὑπό γῆ φέρω περί ἑκατόν καί τριάκοντα στάδιον ἐπί ὁ θάλασσα ὁ ἐκβολή ποιέω .
strabo.geographica 5.1.10
οἱ δʼ ἐντὸς τοῦ Πάδου κατέχουσι μὲν ἅπασαν ὅσην ἐγκυκλοῦται τὰ Ἀπέννινα ὄρη πρὸς τὰ Ἄλπεια μέχρι Γενούας καὶ τῶν Σαβάτων . κατεῖχον δὲ Βόιοι καὶ Λίγυες καὶ Σένονες καὶ Γαιζᾶται τὸ πλέον · τῶν δὲ Βοΐων ἐξελαθέντων , ἀφανισθέντων δὲ καὶ τῶν Γαιζατῶν καὶ Σενόνων , λείπεται τὰ Λιγυστικὰ φῦλα καὶ τῶν Ῥωμαίων αἱ ἀποικίαι . τοῖς δὲ Ῥωμαίοις ἀναμέμικται καὶ τὸ τῶν Ὀμβρικῶν φῦλον , ἔστι δʼ ὅπου καὶ Τυρρηνῶν . ταῦτα γὰρ ἄμφω τὰ ἔθνη πρὸ τῆς τῶν Ῥωμαίων ἐπὶ πλέον αὐξήσεως εἶχέ τινα πρὸς ἄλληλα περὶ πρωτείων ἅμιλλαν , καὶ μέσον ἔχοντα τὸν Τίβεριν ποταμὸν ῥᾳδίως ἐπιδιέβαινεν ἀλλήλοις . καὶ εἴ πού τινας ἐκστρατείας ἐποιοῦντο ἐπʼ ἄλλους οἱ ἕτεροι , καὶ τοῖς ἑτέροις ἔρις ἦν μὴ ἀπολείπεσθαι τῆς εἰς τοὺς αὐτοὺς τόπους ἐξόδου · καὶ δὴ καὶ τῶν Τυρρηνῶν στειλάντων στρατιὰν εἰς τοὺς περὶ τὸν Πάδον βαρβάρους καὶ πραξάντων εὖ , ταχὺ δὲ πάλιν ἐκπεσόντων διὰ τὴν τρυφήν , ἐπεστράτευσαν οἱ ἕτεροι τοῖς ἐκβαλοῦσιν · εἶτʼ ἐκ διαδοχῆς τῶν τόπων ἀμφισβητοῦντες πολλὰς τῶν κατοικιῶν τὰς μὲν Τυρρηνικὰς ἐποίησαν τὰς δʼ Ὀμβρικάς · πλείους δὲ τῶν Ὀμβρικῶν , οἳ ἐγγυτέρω ἦσαν οἱ δὲ Ῥωμαῖοι παραλαβόντες καὶ πέμψαντες ἐποίκους πολλαχοῦ συνεφύλαξαν καὶ τὰ τῶν προεποικησάντων γένη . καὶ νῦν Ῥωμαῖοι μέν εἰσιν ἅπαντες , οὐδὲν δʼ ἧττον Ὄμβροι τε τινὲς λέγονται καὶ Τυρρηνοί , καθάπερ Ἑνετοὶ καὶ Λίγυες καὶ Ἴνσουβροι .
Lemmas: ὁ δέ ἐντός ὁ Πάδος κατέχω μέν ἅπας ὅσος ἐγκυκλόω ὁ Ἀπέννινον ὄρος πρός ὁ Ἄλπεια μέχρι Γένουα καί ὁ Σάβατα . κατέχω δέ Βόιος καί Λίγυες καί Σένων καί Γαιζάτης ὁ πολύς · ὁ δέ Βόια ἐξελαύνω , ἀφανίζω δέ καί ὁ Γαιζάτης καί Σενόνος , λείπω ὁ Λίγυς φῦλον καί ὁ Ῥωμαῖος ὁ ἀποικία . ὁ δέ Ῥωμαῖος ἀναμείγνυμι καί ὁ ὁ Ὀμβρικός φῦλον , εἰμί δέ ὅπου καί Τυρρηνός . οὗτος γάρ ἄμφω ὁ ἔθνος πρό ὁ ὁ Ῥωμαῖος ἐπί πολύς αὔξησις ἔχω τις πρός ἀλλήλων περί πρωτεῖον ἅμιλλα , καί μέσος ἔχω ὁ Τίβερις ποταμός ῥᾴδιος ἐπιδιαβαίνω ἀλλήλων . καί εἰ που τις ἐκστρατεία ποιέω ἐπί ἄλλος ὁ ἕτερος , καί ὁ ἕτερος ἔρις εἰμί μή ἀπολείπω ὁ εἰς ὁ αὐτός τόπος ἔξοδος · καί δή καί ὁ Τυρρηνός στέλλω στρατιά εἰς ὁ περί ὁ Πάδος βάρβαρος καί πράσσω εὖ , ταχύς δέ πάλιν ἐκπίπτω διά ὁ τρυφή , ἐπιστρατεύω ὁ ἕτερος ὁ ἐκβάλλω · εἶτα ἐκ διαδοχή ὁ τόπος ἀμφισβητέω πολύς ὁ κατοικία ὁ μέν Τυρρηνικός ποιέω ὁ δέ Ὀμβρική · πολύς δέ ὁ Ὀμβρικός , ὅς ἐγγύς εἰμί ὁ δέ Ῥωμαῖος παραλαμβάνω καί πέμπω ἔποικος πολλαχοῦ συμφυλάσσω καί ὁ ὁ προεποικέω γένος . καί νῦν Ῥωμαῖος μέν εἰμί ἅπας , οὐδείς δέ ἥσσων Ὄμβρος τε τις λέγω καί Τυρρηνός , καθά Ἑνετός καί Λίγυες καί Ἴνσουβρος .
strabo.geographica 5.1.12
τῆς δʼ ἀρετῆς τῶν τόπων τεκμήριον ἥ τʼ εὐανδρία καὶ τὰ μεγέθη τῶν πόλεων καὶ ὁ πλοῦτος , οἷς πᾶσιν ὑπερβέβληνται τὴν ἄλλην Ἰταλίαν οἱ ταύτῃ Ῥωμαῖοι . καὶ γὰρ ἡ γεωργουμένη γῆ πολλοὺς καὶ παντοίους ἐκφέρει καρπούς , καὶ αἱ ὗλαι τοσαύτην ἔχουσι βάλανον ὥστʼ ἐκ τῶν ἐντεῦθεν ὑοφορβίων ἡ Ῥώμη τρέφεται τὸ πλέον . ἔστι δὲ καὶ κεγχροφόρος διαφερόντως διὰ τὴν εὐυδρίαν · τοῦτο δὲ λιμοῦ μέγιστόν ἐστιν ἄκος · πρὸς ἅπαντας γὰρ καιροὺς ἀέρων ἀντέχει καὶ οὐδέποτʼ ἐπιλείπειν δύναται , κἂν τοῦ ἄλλου σίτου γένηται σπάνις . ἔχει δὲ καὶ πιττουργεῖα θαυμαστά . τοῦ δʼ οἴνου τὸ πλῆθος μηνύουσιν οἱ πίθοι · ξύλινοι γὰρ μείζους οἴκων εἰσί · προσλαμβάνει δὲ πολὺ ἡ τῆς πίττης εὐπορία πρὸς τὸ εὐκώνητον . ἐρέαν δὲ τὴν μὲν μαλακὴν οἱ περὶ Μουτίνην τόποι καὶ τὸν Σκουλτάνναν ποταμὸν φέρουσι πολὺ πασῶν καλλίστην , τὴν δὲ τραχεῖαν ἡ Λιγυστικὴ καὶ ἡ τῶν Ἰνσούβρων , ἐξ ἧς τὸ πλέον τῆς οἰκετείας τῶν Ἰταλιωτῶν ἀμπέχεται , τὴν δὲ μέσην οἱ περὶ Πατάουιον , ἐξ ἧς οἱ τάπητες οἱ πολυτελεῖς καὶ γαυσάπαι καὶ τὸ τοιοῦτον εἶδος πᾶν , ἀμφίμαλλόν τε καὶ ἑτερόμαλλον . τὰ δὲ μέταλλα νυνὶ μὲν οὐχ ὁμοίως ἐνταῦθα σπουδάζεται διὰ τὸ λυσιτελέστερα ἴσως εἶναι τὰ ἐν τοῖς ὑπεραλπείοις Κελτοῖς καὶ τῇ Ἰβηρίᾳ , πρότερον δὲ ἐσπουδάζετο , ἐπεὶ καὶ ἐν Ὀυερκέλλοις χρυσωρυχεῖον ἦν · κώμη δʼ ἐστὶ πλησίον Ἰκτουμούλων , καὶ ταύτης κώμης , ἄμφω δʼ εἰσὶ περὶ Πλακεντίαν . αὕτη μὲν δὴ ἡ πρώτη μερὶς τῆς Ἰταλίας μέχρι δεῦρο περιωδεύσθω .
Lemmas: ὁ δέ ἀρετή ὁ τόπος τεκμήριον ὁ τε εὐανδρία καί ὁ μέγεθος ὁ πόλις καί ὁ πλοῦτος , ὅς πᾶς ὑπερβάλλω ὁ ἄλλος Ἰταλία ὁ ταύτῃ Ῥωμαῖος . καί γάρ ὁ γεωργέω γῆ πολύς καί παντοῖος ἐκφέρω καρπός , καί ὁ ὕλη τοσοῦτος ἔχω βάλανος ὥστε ἐκ ὁ ἐντεῦθεν ὑοφόρβιον ὁ Ῥώμη τρέφω ὁ πολύς . εἰμί δέ καί κεγχροφόρος διαφερόντως διά ὁ εὐυδρία · οὗτος δέ λιμός μέγας εἰμί ἄκος · πρός ἅπας γάρ καιρός ἀήρ ἀντέχω καί οὐδέποτε ἐπιλείπω δύναμαι , ἐάν ὁ ἄλλος σῖτος γίγνομαι σπάνις . ἔχω δέ καί πισσουργεῖα θαυμαστός . ὁ δέ οἶνος ὁ πλῆθος μηνύω ὁ πίθος · ξύλινος γάρ μέγας οἶκος εἰμί · προσλαμβάνω δέ πολύς ὁ ὁ πίσσα εὐπορία πρός ὁ εὐκώνητος . ἐρέα δέ ὁ μέν μαλακός ὁ περί Μουτίνας τόπος καί ὁ Σκουλτάννας ποταμός φέρω πολύς πᾶς καλός , ὁ δέ τραχύς ὁ Λίγυς καί ὁ ὁ Ἰνσοῦβρος , ἐκ ὅς ὁ πολύς ὁ οἰκετεία ὁ Ἰταλιώτης ἀμπέχω , ὁ δέ μέσος ὁ περί Πατάουιον , ἐκ ὅς ὁ τάπης ὁ πολυτελής καί γαύσαπος καί ὁ τοιοῦτος εἶδος πᾶς , ἀμφίμαλλος τε καί ἑτερόμαλλος . ὁ δέ μέταλλον νυνί μέν οὐ ὅμοιος ἐνταῦθα σπουδάζω διά ὁ λυσιτελής ἴσως εἰμί ὁ ἐν ὁ ὑπεράλπειος Κελτοί καί ὁ Ἰβηρία , πρότερος δέ ἐνσπουδάζω , ἐπεί καί ἐν Ὀυερκέλλος χρυσωρυχεῖον εἰμί · κώμη δέ εἰμί πλησίον Ἰκτούμουλοι , καί οὗτος κώμη , ἄμφω δέ εἰμί περί Πλακεντία . οὗτος μέν δή ὁ πρῶτος μερίς ὁ Ἰταλία μέχρι δεῦρο περιοδεύω .
strabo.geographica 5.2.3
περὶ μὲν τῆς ἐπιφανείας τῶν Τυρρηνῶν ταῦτα καὶ ἔτι τὰ τοῖς Καιρετανοῖς πραχθέντα καὶ γὰρ τοὺς ἑλόντας τὴν Ῥώμην Γαλάτας κατεπολέμησαν ἀπιοῦσιν ἐπιθέμενοι κατὰ Σαβίνους , καὶ ἃ παρʼ ἑκόντων ἔλαβον Ῥωμαίων ἐκεῖνοι λάφυρα ἄκοντας ἀφείλοντο · πρὸς δὲ τούτοις τοὺς καταφυγόντας παρʼ αὐτοὺς ἐκ τῆς Ῥώμης ἔσωσαν καὶ τὸ ἀθάνατον πῦρ καὶ τὰς τῆς Ἑστίας ἱερείας . οἱ μὲν οὖν Ῥωμαῖοι διὰ τοὺς τότε φαύλως διοικοῦντας τὴν πόλιν οὐχ ἱκανῶς ἀπομνημονεῦσαι τὴν χάριν αὐτοῖς δοκοῦσι · πολιτείαν γὰρ δόντες οὐκ ἀνέγραψαν εἰς τοὺς πολίτας , ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄλλους τοὺς μὴ μετέχοντας τῆς ἰσονομίας εἰς τὰς δέλτους ἐξώριζον τὰς Καιρετανῶν . παρὰ δὲ τοῖς Ἕλλησιν εὐδοκίμησεν ἡ πόλις αὕτη διά τε ἀνδρείαν καὶ δικαιοσύνην · τῶν τε γὰρ λῃστηρίων ἀπέσχετο καίπερ δυναμένη πλεῖστον , καὶ Πυθοῖ τὸν Ἀγυλλαίων καλούμενον ἀνέθηκε θησαυρόν . Ἄγυλλα γὰρ ὠνομάζετο τὸ πρότερον ἡ νῦν Καιρέα , καὶ λέγεται Πελασγῶν κτίσμα τῶν ἐκ Θετταλίας ἀφιγμένων · τῶν δὲ Λυδῶν , οἵπερ Τυρρηνοὶ μετωνομάσθησαν , ἐπιστρατευσάντων τοῖς Ἀγυλλαίοις , προσιὼν τῷ τείχει τις ἐπυνθάνετο τοὔνομα τῆς πόλεως , τῶν δʼ ἀπὸ τοῦ τείχους Θετταλῶν τινος ἀντὶ τοῦ ἀποκρίνασθαι προσαγορεύσαντος αὐτὸν χαῖρε , δεξάμενοι τὸν οἰωνὸν οἱ Τυρρηνοὶ τοῦτον ἁλοῦσαν τὴν πόλιν μετωνόμασαν . ἡ δὲ οὕτω λαμπρὰ καὶ ἐπιφανὴς πόλις νῦν ἴχνη σώζει μόνον , εὐανδρεῖ δʼ αὐτῆς μᾶλλον τὰ πλησίον θερμά , ἃ καλοῦσι Καιρετανά , διὰ τοὺς φοιτῶντας θεραπείας χάριν .
Lemmas: περί μέν ὁ ἐπιφάνεια ὁ Τυρρηνός οὗτος καί ἔτι ὁ ὁ Καιρετανός πράσσω καί γάρ ὁ αἱρέω ὁ Ῥώμη Γαλάτης καταπολεμέω ἀπέρχομαι ἐπιτίθημι κατά Σαβῖνος , καί ὅς παρά ἑκών λαμβάνω Ῥωμαῖος ἐκεῖνος λάφυρα ἄκων ἀφαιρέω · πρός δέ οὗτος ὁ καταφεύγω παρά αὐτός ἐκ ὁ Ῥώμη σῴζω καί ὁ ἀθάνατος πῦρ καί ὁ ὁ Ἑστία ἱερεία . ὁ μέν οὖν Ῥωμαῖος διά ὁ τότε φαῦλος διοικέω ὁ πόλις οὐ ἱκανός ἀπομνημονεύω ὁ χάρις αὐτός δοκέω · πολιτεία γάρ δίδωμι οὐ ἀναγράφω εἰς ὁ πολίτης , ἀλλά καί ὁ ἄλλος ὁ μή μετέχω ὁ ἰσονομία εἰς ὁ δέλτος ἐξορίζω ὁ Καιρετανός . παρά δέ ὁ Ἕλλην εὐδοκιμέω ὁ πόλις οὗτος διά τε ἀνδρεία καί δικαιοσύνη · ὁ τε γάρ λῃστήριον ἀπέχω καίπερ δύναμαι πολύς , καί Πυθώ ὁ Ἀγυλλαῖος καλέω ἀνατίθημι θησαυρός . Ἄγυλλα γάρ ὀνομάζω ὁ πρότερος ὁ νῦν Καιρέα , καί λέγω Πελασγός κτίσμα ὁ ἐκ Θεσσαλία ἀφικνέομαι · ὁ δέ Λυδός , ὅς Τυρρηνός μετονομάζω , ἐπιστρατεύω ὁ Ἀγυλλαῖος , προσέρχομαι ὁ τεῖχος τις πυνθάνομαι ὄνομα ὁ πόλις , ὁ δέ ἀπό ὁ τεῖχος Θεσσαλός τις ἀντί ὁ ἀποκρίνω προσαγορεύω αὐτός χαίρω , δέχομαι ὁ οἰωνός ὁ Τυρρηνός οὗτος ἁλίσκομαι ὁ πόλις μετονομάζω . ὁ δέ οὕτως λαμπρός καί ἐπιφανής πόλις νῦν ἴχνος σῴζω μόνος , εὐανδρέω δέ αὐτός μάλα ὁ πλησίον θερμός , ὅς καλέω Καιρετανόν , διά ὁ φοιτάω θεραπεία χάριν .
strabo.geographica 5.2.8
Ἀπὸ πάσης δὲ τῆς μεταξὺ Ποπλωνίου καὶ Πίσης ἱκανῶς αἱ νῆσοι κατοπτεύονται · ἐπιμήκεις δʼ εἰσὶ καὶ παράλληλοι σχεδὸν αἱ τρεῖς ἐπὶ νότον καὶ Λιβύην τετραμμέναι · πολὺ μέντοι τῷ μεγέθει λείπεται τῶν ἄλλων ἡ Αἰθαλία . ἀπό τε τῆς Λιβύης τὸ ἐγγυτάτω δίαρμά φησιν ὁ χωρογράφος εἰς τὴν Σαρδὼ μίλια τριακόσια . μετὰ δὲ τὸ Ποπλώνιον Κόσαι πόλις μικρὸν ὑπὲρ τῆς θαλάττης · ἔστι δʼ ἐν κόλπῳ βουνὸς ὑψηλός , ἐφʼ οὗ τὸ κτίσμα · ὑπόκειται δʼ Ἡρακλέους λιμὴν καὶ πλησίον λιμνοθάλαττα καὶ παρὰ τὴν ἄκραν τὴν ὑπὲρ τοῦ κόλπου θυννοσκοπεῖον . ἀκολουθεῖ γὰρ ὁ θύννος οὐ τῇ βαλάνῳ μόνον , ἀλλὰ καὶ τῇ πορφύρᾳ παρὰ γῆν , ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς ἔξω θαλάττης μέχρι καὶ Σικελίας . ἀπὸ δὲ τῶν Κοσῶν εἰς Ὤστια παραπλέουσι πολίχνιά ἐστι Γραουίσκοι καὶ Πύργοι καὶ Ἄλσιον καὶ Φρεγῆνα . εἰς μὲν δὴ Γραουίσκους στάδιοι τριακόσιοι , ἐν δὲ τῷ μεταξὺ τόπος ἐστὶ καλούμενος Ῥηγισουίλλα · ἱστόρηται δὲ γενέσθαι τοῦτο βασίλειον Μάλεω τοῦ Πελασγοῦ , ὅν φασι δυναστεύσαντα ἐν τοῖς τόποις μετὰ τῶν συνοίκων Πελασγῶν ἀπελθεῖν ἐνθένδε εἰς Ἀθήνας · τούτου δʼ εἰσὶ τοῦ φύλου καὶ οἱ τὴν Ἄγυλλαν κατεσχηκότες . ἀπὸ δὲ Γραουίσκων εἰς Πύργους μικρὸν ἐλάττους τῶν ἑκατὸν ὀγδοήκοντα , ἔστι δʼ ἐπίνειον τῶν Καιρετανῶν ἀπὸ τριάκοντα σταδίων . ἔχει δὲ Εἰληθυίας ἱερόν , Πελασγῶν ἵδρυμα , πλούσιόν ποτε γενόμενον · ἐσύλησε δʼ αὐτὸ Διονύσιος ὁ τῶν Σικελιωτῶν τύραννος κατὰ τὸν πλοῦν τὸν ἐπὶ Κύρνον . ἀπὸ δὲ τῶν Πύργων εἰς Ὤστια διακόσιοι ἑξήκοντα · ἐν δὲ τῷ μεταξὺ τὸ Ἄλσιον καὶ ἡ Φρεγῆνα . περὶ μὲν τῆς παραλίας τῆς Τυρρηνικῆς ταῦτα .
Lemmas: ἀπό πᾶς δέ ὁ μεταξύ Ποπλώνιον καί Πῖσα ἱκανός ὁ νῆσος κατοπτεύω · ἐπιμήκης δέ εἰμί καί παράλληλος σχεδόν ὁ τρεῖς ἐπί νότος καί Λιβύη τρέπω · πολύς μέντοι ὁ μέγεθος λείπω ὁ ἄλλος ὁ Αἰθαλία . ἀπό τε ὁ Λιβύη ὁ ἐγγύς δίαρμα φημί ὁ χωρογράφος εἰς ὁ Σαρδώ μίλιον τριακόσιοι . μετά δέ ὁ Ποπλώνιον Κόσσαι πόλις μικρός ὑπέρ ὁ θάλασσα · εἰμί δέ ἐν κόλπος βουνός ὑψηλός , ἐπί ὅς ὁ κτίσμα · ὑπόκειμαι δέ Ἡρακλῆς λιμήν καί πλησίον λιμνοθάλασσα καί παρά ὁ ἄκρα ὁ ὑπέρ ὁ κόλπος θυννοσκοπεῖον . ἀκολουθέω γάρ ὁ θύννος οὐ ὁ βάλανος μόνος , ἀλλά καί ὁ πορφύρα παρά γῆ , ἄρχω ἀπό ὁ ἔξω θάλασσα μέχρι καί Σικελία . ἀπό δέ ὁ Κόσος εἰς Ὠστία παραπλέω πολίχνιον εἰμί Γραουίσκος καί Πύργος καί Ἄλσιον καί Φρεγήνα . εἰς μέν δή Γραουΐσκοι στάδιον τριακόσιοι , ἐν δέ ὁ μεταξύ τόπος εἰμί καλέω Ῥηγισούϊλλα · ἱστορέω δέ γίγνομαι οὗτος βασίλειον Μάλης ὁ Πελασγός , ὅς φημί δυναστεύω ἐν ὁ τόπος μετά ὁ σύνοικος Πελασγός ἀπέρχομαι ἐνθένδε εἰς Ἀθῆναι · οὗτος δέ εἰμί ὁ φῦλον καί ὁ ὁ Ἄγυλλα κατέχω . ἀπό δέ Γραουΐσκοι εἰς Πύργος μικρός ἐλαχύς ὁ ἑκατόν ὀγδοήκοντα , εἰμί δέ ἐπίνειον ὁ Καιρετανός ἀπό τριάκοντα στάδιον . ἔχω δέ Εἰλήθυια ἱερός , Πελασγός ἵδρυμα , πλούσιος ποτέ γίγνομαι · συλάω δέ αὐτός Διονύσιος ὁ ὁ Σικελιώτης τύραννος κατά ὁ πλόος ὁ ἐπί Κύρνος . ἀπό δέ ὁ Πύργος εἰς Ὠστία διακόσιοι ἑξήκοντα · ἐν δέ ὁ μεταξύ ὁ Ἄλσιον καί ὁ Φρεγήνα . περί μέν ὁ παραλία ὁ Τυρρηνικός οὗτος .
strabo.geographica 5.3.1
σαβῖνοι δὲ στενὴν οἰκοῦσι χώραν , ἐπὶ μῆκος δὲ διήκουσαν καὶ χιλίων σταδίων ἀπὸ τοῦ Τιβέρεως καὶ Νωμεντοῦ πολίχνης μέχρι Ὀυηστίνων . πόλεις δʼ ἔχουσιν ὀλίγας καὶ τεταπεινωμένας διὰ τοὺς συνεχεῖς πολέμους , Ἀμίτερνον καὶ Ῥεᾶτε , ᾧ πλησιάζει κώμη Ἰντεροκρέα καὶ τὰ ἐν Κωτιλίαις ψυχρὰ ὕδατα , ἀφʼ ὧν καὶ πίνουσι καὶ ἐγκαθίζοντες θεραπεύονται νόσους . Σαβίνων δʼ εἰσὶ καὶ οἱ Φόρουλοι , πέτραι πρὸς ἀπόστασιν μᾶλλον ἢ κατοικίαν εὐφυεῖς . Κύρις δὲ νῦν μὲν κωμίον ἐστίν , ἦν δὲ πόλις ἐπίσημος , ἐξ ἧς ὥρμηντο οἱ τῆς Ῥώμης βασιλεύσαντες Τίτος Τάτιος καὶ Νουμᾶς Πομπίλιος · ἐντεῦθεν δὲ καὶ Κυρίτας ὀνομάζουσιν οἱ δημηγοροῦντες τοὺς Ῥωμαίους . Τρήβουλά τε καὶ Ἠρητὸν καὶ ἄλλαι κατοικίαι τοιαῦται κῶμαι μᾶλλον ἢ πόλεις ἐξετάζοιντʼ ἄν . ἅπασα δʼ αὐτῶν ἡ γῆ διαφερόντως ἐλαιόφυτός ἐστι καὶ ἀμπελόφυτος , βάλανόν τε ἐκφέρει πολλήν · σπουδαία δὲ καὶ βοσκήμασι τοῖς τε ἄλλοις , καὶ δὴ τὸ τῶν ἡμιόνων γένος τῶν Ῥεατίνων διωνόμασται θαυμαστῶς . ὡς δʼ εἰπεῖν , ἅπασα ἡ Ἰταλία θρεμμάτων τε ἀρίστη τροφὸς καὶ καρπῶν ἐστιν , ἄλλα δʼ εἴδη κατὰ ἄλλα μέρη τῶν πρωτείων τυγχάνει . ἔστι δὲ καὶ παλαιότατον γένος οἱ Σαβῖνοι καὶ αὐτόχθονες · τούτων δʼ ἄποικοι Πικεντῖνοί τε καὶ Σαυνῖται , τούτων δὲ Λευκανοί , τούτων δὲ Βρέττιοι . τὴν δʼ ἀρχαιότητα τεκμήριον ἄν τις ποιήσαιτο ἀνδρείας καὶ τῆς ἄλλης ἀρετῆς ἀφʼ ἧς ἀντέσχον μέχρι πρὸς τὸν παρόντα χρόνον . φησὶ δʼ ὁ συγγραφεὺς Φάβιος Ῥωμαίους αἰσθέσθαι τοῦ πλούτου τότε πρῶτον , ὅτε τοῦ ἔθνους τούτου κατέστησαν κύριοι . ἔστρωται δὲ διʼ αὐτῶν ἡ Σαλαρία ὁδὸς οὐ πολλὴ οὖσα , εἰς ἣν καὶ ἡ Νωμεντανὴ συμπίπτει κατὰ Ἠρητὸν τῆς Σαβίνης κώμην ὑπὲρ τοῦ Τιβέρεως κειμένην , ἀπὸ τῆς αὐτῆς πύλης ἀρχομένη τῆς Κολλίνης .
Lemmas: σαβῖνος δέ στενός οἰκέω χώρα , ἐπί μῆκος δέ διήκω καί χίλιοι στάδιον ἀπό ὁ Τίβερις καί Νωμεντής πολίχνη μέχρι Ὀυηστῖνος . πόλις δέ ἔχω ὀλίγος καί ταπεινόω διά ὁ συνεχής πόλεμος , Ἀμίτερνον καί Ῥεᾶτος , ὅς πλησιάζω κώμη Ἰντεροκρέα καί ὁ ἐν Κωτιλία ψυχρός ὕδωρ , ἀπό ὅς καί πίνω καί ἐγκαθίζω θεραπεύω νόσος . Σαβῖνος δέ εἰμί καί ὁ Φόρουλοι , πέτρα πρός ἀπόστασις μάλα ἤ κατοικία εὐφυής . Κύρις δέ νῦν μέν κωμίον εἰμί , εἰμί δέ πόλις ἐπίσημος , ἐκ ὅς ὁρμάω ὁ ὁ Ῥώμη βασιλεύω Τίτος Τάτιος καί Νουμᾶς Πομπίλιος · ἐντεῦθεν δέ καί Κυρίτης ὀνομάζω ὁ δημηγορέω ὁ Ῥωμαῖος . Τρήβουλα τε καί Ἠρητόν καί ἄλλος κατοικία τοιοῦτος κώμη μάλα ἤ πόλις ἐξετάζω ἄν . ἅπας δέ αὐτός ὁ γῆ διαφερόντως ἐλαιόφυτος εἰμί καί ἀμπελόφυτος , βάλανος τε ἐκφέρω πολύς · σπουδαῖος δέ καί βόσκημα ὁ τε ἄλλος , καί δή ὁ ὁ ἡμίονος γένος ὁ Ῥεάτινος διονομάζω θαυμαστός . ὡς δέ λέγω , ἅπας ὁ Ἰταλία θρέμμα τε ἀγαθός τροφός καί καρπός εἰμί , ἄλλος δέ εἶδος κατά ἄλλος μέρος ὁ πρώτειος τυγχάνω . εἰμί δέ καί παλαιός γένος ὁ Σαβῖνος καί αὐτόχθων · οὗτος δέ ἄποικος Πικεντῖνοι τε καί Σαυνίτης , οὗτος δέ Λευκανός , οὗτος δέ Βρέττιος . ὁ δέ ἀρχαιότης τεκμήριον ἄν τις ποιέω ἀνδρεία καί ὁ ἄλλος ἀρετή ἀπό ὅς ἀντέχω μέχρι πρός ὁ πάρειμι χρόνος . φημί δέ ὁ συγγραφεύς Φάβιος Ῥωμαῖος αἰσθάνομαι ὁ πλοῦτος τότε πρῶτος , ὅτε ὁ ἔθνος οὗτος καθίστημι κύριος . στόρνυμι δέ διά αὐτός ὁ Σαλαρία ὁδός οὐ πολύς εἰμί , εἰς ὅς καί ὁ Νωμεντανή συμπίπτω κατά Ἠρητόν ὁ Σαβῖνα κώμη ὑπέρ ὁ Τίβερις κεῖμαι , ἀπό ὁ αὐτός πύλη ἄρχω ὁ Κολλίνη .
strabo.geographica 5.3.3
αὕτη μὲν οὖν ἡ μάλιστα πιστευομένη τῆς Ῥώμης κτίσις ἐστίν . ἄλλη δέ τις προτέρα καὶ μυθώδης Ἀρκαδικὴν λέγουσα γενέσθαι τὴν ἀποικίαν ὑπʼ Εὐάνδρου . τούτῳ δʼ ἐπιξενωθῆναι τὸν Ἡρακλέα ἐλαύνοντα τὰς Γηρυόνου βοῦς · πυθόμενον δὲ τῆς μητρὸς Νικοστράτης τὸν Εὔανδρον ( εἶναι δʼ αὐτὴν μαντικῆς ἔμπειρον ) , ὅτι τῷ Ἡρακλεῖ πεπρωμένον ἦν τελέσαντι τοὺς ἄθλους θεῷ γενέσθαι , φράσαι τε πρὸς τὸν Ἡρακλέα ταῦτα καὶ τέμενος ἀναδεῖξαι καὶ θῦσαι θυσίαν Ἑλληνικήν , ἣν καὶ νῦν ἔτι φυλάττεσθαι τῷ Ἡρακλεῖ . καὶ ὅ γε Κοίλιος , ὁ τῶν Ῥωμαίων συγγραφεύς , τοῦτο τίθεται σημεῖον τοῦ Ἑλληνικὸν εἶναι κτίσμα τὴν Ῥώμην , τὸ παρʼ αὐτῇ τὴν πάτριον θυσίαν Ἑλληνικὴν εἶναι τῷ Ἡρακλεῖ . καὶ τὴν μητέρα δὲ τοῦ Εὐάνδρου τιμῶσι Ῥωμαῖοι , μίαν τῶν νυμφῶν νομίσαντες , Καρμέντην μετονομασθεῖσαν .
Lemmas: οὗτος μέν οὖν ὁ μάλα πιστεύω ὁ Ῥώμη κτίσις εἰμί . ἄλλος δέ τις πρότερος καί μυθώδης Ἀρκαδικός λέγω γίγνομαι ὁ ἀποικία ὑπό Εὔανδρος . οὗτος δέ ἐπιξενόομαι ὁ Ἡρακλῆς ἐλαύνω ὁ Γηρυόνης βοῦς · πυνθάνομαι δέ ὁ μήτηρ Νικόστρατη ὁ Εὔανδρος ( εἰμί δέ αὐτός μαντικός ἔμπειρος ) , ὅτι ὁ Ἡρακλῆς πόρω εἰμί τελέω ὁ ἆθλος θεός γίγνομαι , φράζω τε πρός ὁ Ἡρακλῆς οὗτος καί τέμενος ἀναδείκνυμι καί θύω θυσία Ἑλληνικός , ὅς καί νῦν ἔτι φυλάσσω ὁ Ἡρακλῆς . καί ὁ γε Κοίλιος , ὁ ὁ Ῥωμαῖος συγγραφεύς , οὗτος τίθημι σημεῖον ὁ Ἑλληνικός εἰμί κτίσμα ὁ Ῥώμη , ὁ παρά αὐτός ὁ πάτριος θυσία Ἑλληνικός εἰμί ὁ Ἡρακλῆς . καί ὁ μήτηρ δέ ὁ Εὔανδρος τιμάω Ῥωμαῖος , εἷς ὁ νύμφη νομίζω , Καρμέντη μετονομάζω .
strabo.geographica 5.3.4
οἱ δʼ οὖν Λατῖνοι κατʼ ἀρχὰς μὲν ἦσαν ὀλίγοι , καὶ οἱ πλείους οὐ προσεῖχον Ῥωμαίοις · ὕστερον δὲ καταπλαγέντες τὴν ἀρετὴν τοῦ τε Ῥωμύλου καὶ τῶν μετʼ ἐκεῖνον βασιλέων ὑπήκοοι πάντες ὑπῆρξαν . καταλυθέντων δὲ τῶν τε Αἴκων καὶ τῶν Ὀυόλσκων καὶ Ἑρνίκων , ἔτι δὲ πρότερον Ῥουτούλων τε καὶ Ἀβοριγίνων , ἡ τούτων χώρα Λατίνη προσηγόρευται πᾶσα . ἦν δὲ τῶν Ὀυόλσκων τὸ Πωμεντῖνον πεδίον , ὅμορον τοῖς Λατίνοις , καὶ πόλις Ἀπίολα , ἣν κατέσκαψε Ταρκύνιος Πρίσκος . Αἶκοι δὲ γειτονεύοντες μάλιστα τοῖς Κυρίταις , καὶ τούτων δʼ ἐκεῖνος τὰς πόλεις ἐξεπόρθησεν · ὁ δὲ υἱὸς αὐτοῦ τὴν Σουέσσαν εἷλε τὴν μητρόπολιν τῶν Ὀυόλσκων . Ἕρνικοι δὲ πλησίον ᾤκουν τῷ τε Λανουίῳ καὶ τῇ Ἄλβᾳ καὶ αὐτῇ τῇ Ῥώμῃ · οὐκ ἄπωθεν δʼ οὐδʼ Ἀρικία καὶ Τελλῆναι καὶ Ἄντιον . Ἀλβανοὶ δὲ κατʼ ἀρχὰς μὲν ὡμονόουν τοῖς Ῥωμαίοις ὁμόγλωττοί τε ὄντες καὶ Λατῖνοι , βασιλευόμενοι δʼ ἑκάτεροι χωρὶς ἐτύγχανον · οὐδὲν δʼ ἧττον ἐπιγαμίαι τε ἦσαν πρὸς ἀλλήλους καὶ ἱερὰ κοινὰ τὰ ἐν Ἄλβᾳ καὶ ἄλλα δίκαια πολιτικά · ὕστερον δὲ πολέμου συστάντος ἡ μὲν Ἄλβα κατεσκάφη πλὴν τοῦ ἱεροῦ , οἱ δʼ Ἀλβανοὶ πολῖται Ῥωμαίων ἐκρίθησαν . καὶ τῶν ἄλλων δὲ τῶν περιοικίδων πόλεων αἱ μὲν ἀνῃρέθησαν αἱ δὲ ἐταπεινώθησαν ἀπειθοῦσαι , τινὲς δὲ καὶ ηὐξήθησαν διὰ τὴν εὔνοιαν . νυνὶ μὲν οὖν ἡ παραλία μέχρι πόλεως Σινοέσσης ἀπὸ τῶν Ὠστίων Λατίνη καλεῖται , πρότερον δὲ μέχρι τοῦ Κιρκαίου μόνον ἐσχήκει τὴν ἐπίδοσιν · καὶ τῆς μεσογαίας δὲ πρότερον μὲν οὐ πολλή , ὕστερον δὲ καὶ μέχρι Καμπανίας διέτεινε καὶ Σαυνιτῶν καὶ Πελίγνων καὶ ἄλλων τῶν τὸ Ἀπέννινον κατοικούντων .
Lemmas: ὁ δέ οὖν Λατῖνος κατά ἀρχή μέν εἰμί ὀλίγος , καί ὁ πολύς οὐ προσέχω Ῥωμαῖος · ὕστερον δέ καταπλήσσω ὁ ἀρετή ὁ τε Ῥωμύλος καί ὁ μετά ἐκεῖνος βασιλεύς ὑπήκοος πᾶς ὑπάρχω . καταλύω δέ ὁ τε Αἶκος καί ὁ Ὀυόλσκος καί Ἕρνιξ , ἔτι δέ πρότερος Ῥούτουλοι τε καί Ἀβοριγῖνες , ὁ οὗτος χώρα Λατίνη προσαγορεύω πᾶς . εἰμί δέ ὁ Ὀυόλσκος ὁ Πωμεντῖνος πεδίον , ὅμορος ὁ Λατῖνος , καί πόλις Ἀπίολα , ὅς κατασκάπτω Ταρκύνιος Πρίσκος . Αἶκος δέ γειτονέω μάλα ὁ Κυρίτης , καί οὗτος δέ ἐκεῖνος ὁ πόλις ἐκπορθέω · ὁ δέ υἱός αὐτός ὁ Σουέσσα αἱρέω ὁ μητρόπολις ὁ Ὀυόλσκος . Ἕρνικοι δέ πλησίον οἰκέω ὁ τε Λανούϊον καί ὁ Ἄλβα καί αὐτός ὁ Ῥώμη · οὐ ἄπωθεν δέ οὐδέ Ἀρικία καί Τελλήνη καί Ἄντιον . Ἀλβανός δέ κατά ἀρχή μέν ὁμονοέω ὁ Ῥωμαῖος ὁμόγλωσσος τε εἰμί καί Λατῖνος , βασιλεύω δέ ἑκάτερος χωρίς τυγχάνω · οὐδείς δέ ἥσσων ἐπιγαμία τε εἰμί πρός ἀλλήλων καί ἱερόν κοινός ὁ ἐν Ἄλβα καί ἄλλος δίκαιος πολιτικός · ὕστερον δέ πόλεμος συνίστημι ὁ μέν Ἄλβα κατασκάπτω πλήν ὁ ἱερόν , ὁ δέ Ἀλβανός πολίτης Ῥωμαῖος κρίνω . καί ὁ ἄλλος δέ ὁ περιοικίς πόλις ὁ μέν ἀναιρέω ὁ δέ ταπεινόω ἀπειθέω , τις δέ καί αὐξάνω διά ὁ εὔνοια . νυνί μέν οὖν ὁ παραλία μέχρι πόλις Σινόεσσα ἀπό ὁ Ὠστίον Λατίνη καλέω , πρότερος δέ μέχρι ὁ Κίρκαιος μόνος ἔχω ὁ ἐπίδοσις · καί ὁ μεσόγαιος δέ πρότερος μέν οὐ πολύς , ὕστερον δέ καί μέχρι Καμπανία διατείνω καί Σαυνῖται καί Πελίγνοι καί ἄλλος ὁ ὁ Ἀπέννινον κατοικέω .
strabo.geographica 5.3.10
Ἐφʼ ἑκάτερα δὲ τῆς Λατίνης ἐν δεξιᾷ μέν εἰσιν αἱ μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς Ἀππίας Σητία τε καὶ Σιγνία , φέρουσαι οἶνον ἡ μὲν τῶν πολυτελῶν ἕνα ἡ δὲ τὸν σταλτικώτατον κοιλίας τὸν Σιγνῖνον λεγόμενον . πρὸς δὲ ταύταις ἐστὶ Πρίβερνον καὶ Κόρα καὶ Σύεσσα * Τραπόντιόν τε καὶ Ὀυελίτραι καὶ Ἀλέτριον · ἔτι δὲ Φρεγέλλαι , παρʼ ἣν ὁ Λεῖρις ῥεῖ ὁ εἰς τὰς Μιντούρνας ἐκδιδούς , νῦν μὲν κώμη , πόλις δέ ποτε γεγονυῖα ἀξιόλογος καὶ τὰς πολλὰς τῶν ἄρτι λεχθεισῶν περιοικίδας πρότερον ἐσχηκυῖα , αἳ νῦν εἰς αὐτὴν συνέρχονται ἀγοράς τε ποιούμεναι καὶ ἱεροποιίας τινάς · κατεσκάφη δʼ ὑπὸ Ῥωμαίων ἀποστᾶσα . πλεῖσται δʼ εἰσὶ καὶ τούτων καὶ τῶν ἐν τῇ Λατίνῃ καὶ τῶν ἐπέκεινα ἐν τῇ Ἑρνίκων τε καὶ Αἴκων καὶ Ὀυόλσκων ἱδρυμέναι , Ῥωμαίων δʼ εἰσὶ κτίσματα . ἐν ἀριστερᾷ δὲ τῆς Λατίνης αἱ μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς Ὀυαλερίας , Γάβιοι μὲν ἐν τῇ Πραινεστίνῃ ὁ δῷ κειμένη , λατόμιον ἔχουσα ὑπουργὸν τῇ Ῥώμῃ μάλιστα τῶν ἄλλων , διέχουσα τὸ ἴσον τῆς Ῥώμης τε καὶ Πραινεστοῦ , περὶ ἑκατὸν σταδίους · εἶθʼ ἡ Πραινεστός , περὶ ἧς αὐτίκα ἐροῦμεν · εἶθʼ αἱ ἐν τοῖς ὄρεσι τοῖς ὑπὲρ Πραινεστόν , ἥ τε τῶν Ἑρνίκων πολίχνη Καπίτουλον καὶ Ἀναγνία πόλις ἀξιόλογος , καὶ Κερεᾶτε καὶ Σῶρα , παρʼ ἣν ὁ Λεῖρις παρεξιὼν εἰς Φρεγέλλας ῥεῖ καὶ Μιντούρνας . ἔπειτα ἄλλα τινὰ καὶ Ὀυέναφρον , ὅθεν τὸ κάλλιστον ἔλαιον · ἡ μὲν οὖν πόλις ἐφʼ ὕψους κεῖται , παραρρεῖ δὲ τὴν τοῦ λόφου ῥίζαν ὁ Ὀυουλτοῦρνος , ὃς καὶ παρὰ τὸ Κασιλῖνον ἐνεχθεὶς ἐκδίδωσι κατὰ τὴν ὁμώνυμον αὐτῷ πόλιν . Αἰσερνία δὲ καὶ Ἀλλιφαὶ ἤδη Σαυνιτικαὶ πόλεις εἰσίν , ἡ μὲν ἀνῃρημένη κατὰ τὸν Μαρσικὸν πόλεμον ἡ δʼ ἔτι συμμένουσα .
Lemmas: ἐπί ἑκάτερος δέ ὁ Λατίνη ἐν δεξιός μέν εἰμί ὁ μεταξύ αὐτός καί ὁ Ἀππία Σητία τε καί Σιγνία , φέρω οἶνος ὁ μέν ὁ πολυτελής εἷς ὁ δέ ὁ σταλτικός κοιλία ὁ Σιγνῖνος λέγω . πρός δέ οὗτος εἰμί Πρίβερνον καί Κόρα καί Σύεσσα * Τραπόντιον τε καί Ὀυελίτραι καί Ἀλέτριον · ἔτι δέ Φρέγελλα , παρά ὅς ὁ Λεῖρις ῥέω ὁ εἰς ὁ Μιντοῦρναι ἐκδίδωμι , νῦν μέν κώμη , πόλις δέ ποτέ γίγνομαι ἀξιόλογος καί ὁ πολύς ὁ ἄρτι λέγω περιοικίς πρότερος ἔχω , ὅς νῦν εἰς αὐτός συνέρχομαι ἀγορά τε ποιέω καί ἱεροποιία τις · κατασκάπτω δέ ὑπό Ῥωμαῖος ἀφίστημι . πολύς δέ εἰμί καί οὗτος καί ὁ ἐν ὁ Λατίνη καί ὁ ἐπέκεινα ἐν ὁ Ἕρνιξ τε καί Αἶκος καί Ὀυόλσκος ἱδρύω , Ῥωμαῖος δέ εἰμί κτίσμα . ἐν ἀριστερός δέ ὁ Λατίνη ὁ μεταξύ αὐτός καί ὁ Ὀυαλερία , Γάβιος μέν ἐν ὁ Πραινεστῖνος ὁ δίδωμι κεῖμαι , λατομέω ἔχω ὑπουργός ὁ Ῥώμη μάλα ὁ ἄλλος , διέχω ὁ ἴσος ὁ Ῥώμη τε καί Πραίνεστος , περί ἑκατόν στάδιον · εἶτα ὁ Πραινεστός , περί ὅς αὐτίκα λέγω · εἶτα ὁ ἐν ὁ ὄρος ὁ ὑπέρ Πραινεστός , ὁ τε ὁ Ἕρνιξ πολίχνη Καπίτουλον καί Ἀναγνία πόλις ἀξιόλογος , καί Κερεᾶτε καί Σῶρα , παρά ὅς ὁ Λεῖρις παρεξέρχομαι εἰς Φρεγέλλαι ῥέω καί Μιντοῦρναι . ἔπειτα ἄλλος τις καί Ὀυέναφρος , ὅθεν ὁ καλός ἔλαιον · ὁ μέν οὖν πόλις ἐπί ὕψος κεῖμαι , παραρρέω δέ ὁ ὁ λόφος ῥίζα ὁ Ὀυουλτοῦρνος , ὅς καί παρά ὁ Κασιλῖνον φέρω ἐκδίδωμι κατά ὁ ὁμώνυμος αὐτός πόλις . Αἰσερνία δέ καί Ἀλλιφή ἤδη Σαυνιτικός πόλις εἰμί , ὁ μέν ἀναιρέω κατά ὁ Μαρσικός πόλεμος ὁ δέ ἔτι συμμένω .
strabo.geographica 5.3.13
πλησίον δʼ ἐστὶ τῶν χωρίων τούτων καὶ Ἀλβανὸν ὄρος πολὺ ὑπερκῦπτον τοῦ Ἀρτεμισίου καὶ τῶν περὶ αὐτὸ ὀφρύων , καίπερ ὑψηλῶν οὐσῶν καὶ ὀρθίων ἱκανῶς . ἔχει δὲ καὶ τοῦτο λίμνην πολὺ μείζω τῆς κατὰ τὸ Ἀρτεμίσιον . προσωτέρω δὲ τούτων αἱ λεχθεῖσαι πρότερον πόλεις τῆς Λατίνης εἰσί . μάλιστα δʼ ἐν μεσογαίᾳ τῶν Λατίνων πόλεων ἐστὶν ἡ Ἄλβα ὁμοροῦσα Μαρσοῖς · ἵδρυται δʼ ἐφʼ ὑψηλοῦ πάγου λίμνης Φουκίνας πλησίον , πελαγίας τὸ μέγεθος · χρῶνται δʼ αὐτῇ μάλιστα μὲν Μαρσοὶ καὶ πάντες οἱ πλησιόχωροι . φασὶ δʼ αὐτὴν καὶ πληροῦσθαί ποτε μέχρι τῆς ὀρεινῆς καὶ ταπεινοῦσθαι πάλιν ὥστʼ ἀναψύχειν τοὺς λιμνωθέντας τόπους καὶ γεωργεῖσθαι παρέχειν , εἴτε μεταστάσεις τῶν κατὰ βάθους ὑγρῶν σποράδην καὶ ἀδήλως γίνονται πάλιν δʼ ἐπισυρρέουσιν , ἢ τελέως ἐκλείπουσιν αἱ πηγαὶ καὶ πάλιν συνθλίβονται , καθάπερ ἐπὶ τοῦ Ἀμενάνου συμβαίνειν φασὶ τοῦ διὰ Κατάνης ῥέοντος · ἐκλείπει γὰρ ἐπὶ πολλὰ ἔτη καὶ πάλιν ῥεῖ . ἐκ δὲ τῆς Φουκίνας εἶναι τὰς πηγὰς ἱστοροῦσι τοῦ Μαρκίου ὕδατος τοῦ τὴν Ῥώμην ποτίζοντος καὶ παρὰ τἆλλα εὐδοκιμοῦντος ὕδατα . τῇ δὲ Ἄλβᾳ διὰ τὸ ἐν βάθει τῆς χώρας ἱδρῦσθαι καὶ διὰ τὸ εὐερκὲς ἀντὶ φρουρᾶς ἐχρήσαντο πολλάκις Ῥωμαῖοι , τοὺς φυλακῆς δεομένους ἐνταῦθα καθείργοντες .
Lemmas: πλησίον δέ εἰμί ὁ χωρίον οὗτος καί Ἀλβανόν ὄρος πολύς ὑπερκύπτω ὁ Ἀρτεμίσιον καί ὁ περί αὐτός ὀφρύς , καίπερ ὑψηλός εἰμί καί ὄρθιος ἱκανός . ἔχω δέ καί οὗτος λίμνη πολύς μέγας ὁ κατά ὁ Ἀρτεμίσιον . πρόσω δέ οὗτος ὁ λέγω πρότερος πόλις ὁ Λατίνη εἰμί . μάλα δέ ἐν μεσόγαιος ὁ Λατῖνος πόλις εἰμί ὁ Ἄλβα ὁμορέω Μαρσός · ἱδρύω δέ ἐπί ὑψηλός πάγος λίμνη Φουκίνα πλησίον , πελάγιος ὁ μέγεθος · χράω δέ αὐτός μάλα μέν Μαρσός καί πᾶς ὁ πλησιόχωρος . φημί δέ αὐτός καί πληρόω ποτέ μέχρι ὁ ὀρεινός καί ταπεινόω πάλιν ὥστε ἀναψύχω ὁ λιμνόομαι τόπος καί γεωργέω παρέχω , εἴτε μετάστασις ὁ κατά βάθος ὑγρός σποράδην καί ἄδηλος γίγνομαι πάλιν δέ ἐπισυρρέω , ἤ τέλειος ἐκλείπω ὁ πηγή καί πάλιν συνθλίβω , καθά ἐπί ὁ Ἀμένανος συμβαίνω φημί ὁ διά Κατάνη ῥέω · ἐκλείπω γάρ ἐπί πολύς ἔτος καί πάλιν ῥέω . ἐκ δέ ὁ Φουκίνα εἰμί ὁ πηγή ἱστορέω ὁ Μάρκιος ὕδωρ ὁ ὁ Ῥώμη ποτίζω καί παρά ἄλλος εὐδοκιμέω ὕδωρ . ὁ δέ Ἄλβα διά ὁ ἐν βάθος ὁ χώρα ἱδρύω καί διά ὁ εὐερκής ἀντί φρουρά χράω πολλάκις Ῥωμαῖος , ὁ φυλακή δέω ἐνταῦθα κατείργω .
strabo.geographica 5.4.1
Ἐπεὶ δʼ ἀπὸ τῶν προσαλπείων ἐθνῶν ἀρξάμενοι καὶ τῶν πρὸς αὐτοῖς ὀρῶν τῶν Ἀπεννίνων , ἔπειθʼ ὑπερβάντες ταῦτα τὴν ἐντὸς ἐπήλθομεν πᾶσαν , ὅση μεταξὺ κεῖται τοῦ Τυρρηνικοῦ πελάγους καὶ τῶν Ἀπεννίνων ὀρῶν τῶν κεκλιμένων πρὸς τὸν Ἀδρίαν μέχρι Σαυνιτῶν Καμπανῶν , νῦν ἐπανιόντες δηλώσομεν τὰ ἐν τοῖς ὄρεσι τούτοις οἰκοῦντα καὶ ταῖς ὑπωρείαις τῆς τε ἐκτὸς μέχρι τῆς παραλίας τῆς Ἀδριατικῆς καὶ τῆς ἐντός . ἀρκτέον δὲ πάλιν ἀπὸ τῶν Κελτικῶν ὅρων .
Lemmas: ἐπεί δέ ἀπό ὁ προσάλπειος ἔθνος ἄρχω καί ὁ πρός αὐτός ὄρος ὁ Ἀπεννῖνος , ἔπειτα ὑπερβαίνω οὗτος ὁ ἐντός ἐπέρχομαι πᾶς , ὅσος μεταξύ κεῖμαι ὁ Τυρρηνικός πέλαγος καί ὁ Ἀπεννῖνος ὄρος ὁ κλίνω πρός ὁ Ἀδρίας μέχρι Σαυνῖται Καμπανοί , νῦν ἐπανέρχομαι δηλόω ὁ ἐν ὁ ὄρος οὗτος οἰκέω καί ὁ ὑπώρεια ὁ τε ἐκτός μέχρι ὁ παραλία ὁ Ἀδριατικός καί ὁ ἐντός . ἄρχω δέ πάλιν ἀπό ὁ Κελτικός ὅρος .