strabo.geographica 4.1.5
διοικοῦνται δʼ ἀριστοκρατικῶς οἱ Μασσαλιῶται πάντων εὐνομώτατα , ἀνδρῶν ἑξακοσίων καταστήσαντες συνέδριον διὰ βίου ταύτην ἐχόντων τὴν τιμήν , οὓς τιμούχους καλοῦσι . πεντεκαίδεκα δʼ εἰσὶ τοῦ συνεδρίου προεστῶτες , τούτοις δὲ τὰ πρόχειρα διοικεῖν δέδοται . πάλιν δὲ τῶν πεντεκαίδεκα προκάθηνται τρεῖς οἱ πλεῖστον ἰσχύοντες , τούτων δὲ εἷς · τιμοῦχος δʼ οὐ γίνεται μὴ τέκνα ἔχων μηδὲ διὰ τριγονίας ἐκ πολιτῶν γεγονώς . οἱ δὲ νόμοι Ἰωνικοί , πρόκεινται δὲ δημοσίᾳ . χώραν δʼ ἔχουσιν ἐλαιόφυτον μὲν καὶ κατάμπελον , σίτῳ δὲ λυπροτέραν διὰ τὴν τραχύτητα , ὥστε πεποιθότες τῇ θαλάττῃ μᾶλλον ἢ τῇ γῇ τὸ πρὸς ναυτιλίας εὐφυὲς εἵλοντο μᾶλλον . ὕστερον μέντοι ταῖς ἀνδραγαθίαις ἴσχυσαν προσλαβεῖν τινα τῶν πέριξ πεδίων ἀπὸ τῆς αὐτῆς δυνάμεως ἀφʼ ἧς καὶ τὰς πόλεις ἔκτισαν , ἐπιτειχίσματα τὰς μὲν κατὰ τὴν Ἰβηρίαν τοῖς Ἴβηρσιν , οἷς καὶ τὰ ἱερὰ τῆς Ἐφεσίας Ἀρτέμιδος παρέδοσαν τὰ πάτρια ὥστε ἑλληνιστὶ θύειν , τὴν δὲ * Ῥόην Ἀγάθην τοῖς περὶ τὸν ποταμὸν οἰκοῦσι τὸν Ῥοδανὸν βαρβάροις , τὸ δὲ Ταυροέντιον καὶ τὴν Ὀλβίαν καὶ Ἀντίπολιν καὶ Νίκαιαν τῷ τῶν Σαλύων ἔθνει καὶ τοῖς Λίγυσι τοῖς τὰς Ἄλπεις οἰκοῦσιν . εἰσὶ δὲ καὶ νεώσοικοι παρʼ αὐτοῖς καὶ ὁπλοθήκη · πρότερον δὲ καὶ πλοίων εὐπορία καὶ ὅπλων καὶ ὀργάνων τῶν τε πρὸς τὰς ναυτιλίας χρησίμων καὶ τῶν πρὸς πολιορκίας , ἀφʼ ὧν πρός τε τοὺς βαρβάρους ἀντέσχον καὶ Ῥωμαίους ἐκτήσαντο φίλους , καὶ πολλὰ καὶ αὐτοὶ χρήσιμοι κατέστησαν ἐκείνοις κἀκεῖνοι προσέλαβον τῆς αὐξήσεως αὐτῶν . Σέξτιος γοῦν ὁ καταλύσας τοὺς Σάλυας , οὐ πολὺ ἄπωθεν τῆς Μασσαλίας κτίσας πόλιν ὁμώνυμον ἑαυτοῦ τε καὶ τῶν ὑδάτων τῶν θερμῶν , ὧν τινὰ μεταβεβληκέναι φασὶν εἰς ψυχρά , ἐνταῦθά τε φρουρὰν κατῴκισε Ῥωμαίων , καὶ ἐκ τῆς παραλίας τῆς εἰς τὴν Ἰταλίαν ἀγούσης ἀπὸ Μασσαλίας ἀνέστειλε τοὺς βαρβάρους , οὐ δυναμένων τῶν Μασσαλιωτῶν ἀνείργειν αὐτοὺς τελέως . οὐδʼ αὐτὸς δὲ πλέον ἴσχυσεν ἀλλʼ ἢ τοσοῦτον μόνον ὅσον κατὰ μὲν τὰ εὐλίμενα ἀπὸ τῆς θαλάττης ἀπελθεῖν τοὺς βαρβάρους ἐπὶ δώδεκα σταδίους , κατὰ δὲ τοὺς τραχῶνας ἐπὶ ὀκτώ · τὴν δὲ λειφθεῖσαν ὑπʼ ἐκείνων τοῖς Μασσαλιώταις παραδέδωκεν . ἀνάκειται δʼ ἐν πόλει συχνὰ τῶν ἀκροθινίων , ἃ ἔλαβον καταναυμαχοῦντες ἀεὶ τοὺς ἀμφισβητοῦντας τῆς θαλάττης ἀδίκως . πρότερον μὲν οὖν εὐτύχουν διαφερόντως περί τε τἆλλα καὶ περὶ τὴν πρὸς Ῥωμαίους φιλίαν , ἧς πολλὰ ἄν τις λάβοι σημεῖα · καὶ δὴ καὶ τὸ ξόανον τῆς Ἀρτέμιδος τῆς ἐν τῷ Ἀβεντίνῳ οἱ Ῥωμαῖοι τὴν αὐτὴν διάθεσιν ἔχον τῷ παρὰ τοῖς Μασσαλιώταις ἀνέθεσαν . κατὰ δὲ τὴν Πομπηίου πρὸς Καίσαρα στάσιν τῷ κρατηθέντι μέρει προσθέμενοι τὴν πολλὴν τῆς εὐδαιμονίας ἀπέβαλον , ὅμως δʼ οὖν ἴχνη λείπεται τοῦ παλαιοῦ ζήλου παρὰ τοῖς ἀνθρώποις καὶ μάλιστα περὶ τὰς ὀργανοποιίας καὶ τὴν ναυτικὴν παρασκευήν . ἐξημερουμένων δʼ ἀεὶ τῶν ὑπερκειμένων βαρβάρων καὶ ἀντὶ τοῦ πολεμεῖν τετραμμένων ἤδη πρὸς πολιτείας καὶ γεωργίας διὰ τὴν τῶν Ῥωμαίων ἐπικράτειαν , οὐδʼ αὐτοῖς ἔτι τούτοις συμβαίνοι ἂν περὶ τὰ λεχθέντα τοσαύτη σπουδή . δηλοῖ δὲ τὰ καθεστηκότα νυνί · πάντες γὰρ οἱ χαρίεντες πρὸς τὸ λέγειν τρέπονται καὶ φιλοσοφεῖν , ὥσθʼ ἡ πόλις μικρὸν μὲν πρότερον τοῖς βαρβάροις ἀνεῖτο παιδευτήριον , καὶ φιλέλληνας κατεσκεύαζε τοὺς Γαλάτας ὥστε καὶ τὰ συμβόλαια ἑλληνιστὶ γράφειν , ἐν δὲ τῷ παρόντι καὶ τοὺς γνωριμωτάτους Ῥωμαίων πέπεικεν ἀντὶ τῆς εἰς Ἀθήνας ἀποδημίας ἐκεῖσε φοιτᾶν φιλομαθεῖς ὄντας . ὁρῶντες δὲ τούτους οἱ Γαλάται καὶ ἅμα εἰρήνην ἄγοντες , τὴν σχολὴν ἄσμενοι πρὸς τοὺς τοιούτους διατίθενται βίους οὐ κατʼ ἄνδρα μόνον ἀλλὰ καὶ δημοσίᾳ · σοφιστὰς γοῦν ὑποδέχονται τοὺς μὲν ἰδίᾳ , τοὺς δὲ πόλεις κοινῇ μισθούμεναι , καθάπερ καὶ ἰατρούς . τῆς δὲ λιτότητος τῶν βίων καὶ τῆς σωφροσύνης τῶν Μασσαλιωτῶν οὐκ ἐλάχιστον ἄν τις θείη τοῦτο τεκμήριον · ἡ γὰρ μεγίστη προὶξ αὐτοῖς ἐστιν ἑκατὸν χρυσοῖ καὶ εἰς ἐσθῆτα πέντε καὶ πέντε εἰς χρυσοῦν κόσμον · πλέον δʼ οὐκ ἔξεστι . καὶ ὁ Καῖσαρ δὲ καὶ οἱ μετʼ ἐκεῖνον ἡγεμόνες πρὸς τὰς ἐν τῷ πολέμῳ γενηθείσας ἁμαρτίας ἐμετρίασαν μεμνημένοι τῆς φιλίας καὶ τὴν αὐτονομίαν ἐφύλαξαν , ἣν ἐξ ἀρχῆς εἶχεν ἡ πόλις , ὥστε μὴ ὑπακούειν τῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν πεμπομένων στρατηγῶν μήτε αὐτὴν μήτε τοὺς ὑπηκόους . περὶ μὲν Μασσαλίας ταῦτα .
Lemmas: διοικέω δέ ἀριστοκρατικός ὁ Μασσαλία πᾶς εὔνομος , ἀνήρ ἑξακόσιοι καθίστημι συνέδριον διά βίος οὗτος ἔχω ὁ τιμή , ὅς τίμουχος καλέω . πεντεκαίδεκα δέ εἰμί ὁ συνέδριον προΐστημι , οὗτος δέ ὁ πρόχειρος διοικέω δίδωμι . πάλιν δέ ὁ πεντεκαίδεκα προκάθημαι τρεῖς ὁ πολύς ἰσχύω , οὗτος δέ εἷς · τιμοῦχος δέ οὐ γίγνομαι μή τέκνον ἔχω μηδέ διά τριγονία ἐκ πολίτης γίγνομαι . ὁ δέ νόμος Ἰωνικός , πρόκειμαι δέ δημοσίᾳ . χώρα δέ ἔχω ἐλαιόφυτος μέν καί κατάμπελος , σῖτος δέ λυπρός διά ὁ τραχύτης , ὥστε πείθω ὁ θάλασσα μάλα ἤ ὁ γῆ ὁ πρός ναυτιλία εὐφυής αἱρέω μάλα . ὕστερον μέντοι ὁ ἀνδραγαθία ἰσχύω προσλαμβάνω τις ὁ πέριξ πεδίον ἀπό ὁ αὐτός δύναμις ἀπό ὅς καί ὁ πόλις κτίζω , ἐπιτείχισμα ὁ μέν κατά ὁ Ἰβηρία ὁ Ἴβηρ , ὅς καί ὁ ἱερόν ὁ Ἐφέσιος Ἄρτεμις παραδίδωμι ὁ πάτριος ὥστε ἑλληνιστί θύω , ὁ δέ * Ῥόη Ἀγάθη ὁ περί ὁ ποταμός οἰκέω ὁ Ῥοδανός βάρβαρος , ὁ δέ Ταυροέντιον καί ὁ Ὀλβία καί Ἀντίπολις καί Νικαία ὁ ὁ Σάλυες ἔθνος καί ὁ Λίγυς ὁ ὁ Ἄλπις οἰκέω . εἰμί δέ καί νεώσοικος παρά αὐτός καί ὁπλοθήκη · πρότερος δέ καί πλοῖον εὐπορία καί ὅπλον καί ὄργανον ὁ τε πρός ὁ ναυτιλία χρήσιμος καί ὁ πρός πολιορκία , ἀπό ὅς πρός τε ὁ βάρβαρος ἀντέχω καί Ῥωμαῖος κτάομαι φίλος , καί πολύς καί αὐτός χρήσιμος καθίστημι ἐκεῖνος ἐκεῖνος προσλαμβάνω ὁ αὔξησις αὐτός . Σέξτιος γοῦν ὁ καταλύω ὁ Σάλυας , οὐ πολύς ἄπωθεν ὁ Μασσαλία κτίζω πόλις ὁμώνυμος ἑαυτοῦ τε καί ὁ ὕδωρ ὁ θερμός , ὅς τις μεταβάλλω φημί εἰς ψυχρός , ἐνταῦθα τε φρουρά κατοικίζω Ῥωμαῖος , καί ἐκ ὁ παραλία ὁ εἰς ὁ Ἰταλία ἄγω ἀπό Μασσαλία ἀναστέλλω ὁ βάρβαρος , οὐ δύναμαι ὁ Μασσαλία ἀνείργω αὐτός τέλειος . οὐδέ αὐτός δέ πολύς ἰσχύω ἀλλά ἤ τοσοῦτος μόνος ὅσος κατά μέν ὁ εὐλίμενος ἀπό ὁ θάλασσα ἀπέρχομαι ὁ βάρβαρος ἐπί δώδεκα στάδιον , κατά δέ ὁ τραχών ἐπί ὀκτώ · ὁ δέ λείπω ὑπό ἐκεῖνος ὁ Μασσαλία παραδίδωμι . ἀνάκειμαι δέ ἐν πόλις συχνός ὁ ἀκροθίνιον , ὅς λαμβάνω καταναυμαχέω ἀεί ὁ ἀμφισβητέω ὁ θάλασσα ἄδικος . πρότερος μέν οὖν εὐτυχέω διαφερόντως περί τε ἄλλος καί περί ὁ πρός Ῥωμαῖος φιλία , ὅς πολύς ἄν τις λαμβάνω σημεῖον · καί δή καί ὁ ξόανον ὁ Ἄρτεμις ὁ ἐν ὁ Ἀβεντῖνος ὁ Ῥωμαῖος ὁ αὐτός διάθεσις ἔχω ὁ παρά ὁ Μασσαλία ἀνατίθημι . κατά δέ ὁ Πομπήϊος πρός Καῖσαρ στάσις ὁ κρατέω μέρος προστίθημι ὁ πολύς ὁ εὐδαιμονία ἀποβάλλω , ὅμως δέ οὖν ἴχνος λείπω ὁ παλαιός ζῆλος παρά ὁ ἄνθρωπος καί μάλα περί ὁ ὀργανοποιία καί ὁ ναυτικός παρασκευή . ἐξημερόω δέ ἀεί ὁ ὑπέρκειμαι βάρβαρος καί ἀντί ὁ πολεμέω τρέπω ἤδη πρός πολιτεία καί γεωργία διά ὁ ὁ Ῥωμαῖος ἐπικράτεια , οὐδέ αὐτός ἔτι οὗτος συμβαίνω ἄν περί ὁ λέγω τοσοῦτος σπουδή . δηλόω δέ ὁ καθίστημι νυνί · πᾶς γάρ ὁ χαρίεις πρός ὁ λέγω τρέπω καί φιλοσοφέω , ὥστε ὁ πόλις μικρός μέν πρότερος ὁ βάρβαρος ἀνίημι παιδευτήριον , καί φιλέλλην κατασκευάζω ὁ Γαλάτης ὥστε καί ὁ συμβόλαιον ἑλληνιστί γράφω , ἐν δέ ὁ πάρειμι καί ὁ γνώριμος Ῥωμαῖος πείθω ἀντί ὁ εἰς Ἀθῆναι ἀποδημία ἐκεῖσε φοιτάω φιλομαθής εἰμί . ὁράω δέ οὗτος ὁ Γαλάτης καί ἅμα εἰρήνη ἄγω , ὁ σχολή ἄσμενος πρός ὁ τοιοῦτος διατίθημι βίος οὐ κατά ἀνήρ μόνος ἀλλά καί δημοσίᾳ · σοφιστής γοῦν ὑποδέχομαι ὁ μέν ἴδιος , ὁ δέ πόλις κοινῇ μισθόω , καθά καί ἰατρός . ὁ δέ λιτότης ὁ βίος καί ὁ σωφροσύνη ὁ Μασσαλία οὐ ἐλαχύς ἄν τις τίθημι οὗτος τεκμήριον · ὁ γάρ μέγας προίξ αὐτός εἰμί ἑκατόν χρύσεος καί εἰς ἐσθής πέντε καί πέντε εἰς χρύσεος κόσμος · πολύς δέ οὐ ἔξεστι . καί ὁ Καῖσαρ δέ καί ὁ μετά ἐκεῖνος ἡγεμών πρός ὁ ἐν ὁ πόλεμος γίγνομαι ἁμαρτία μετριάζω μιμνῄσκω ὁ φιλία καί ὁ αὐτονομία φυλάσσω , ὅς ἐκ ἀρχή ἔχω ὁ πόλις , ὥστε μή ὑπακούω ὁ εἰς ὁ ἐπαρχία πέμπω στρατηγός μήτε αὐτός μήτε ὁ ὑπήκοος . περί μέν Μασσαλία οὗτος .