strabo.geographica 5.2.2
οἱ Τυρρηνοὶ τοίνυν παρὰ τοῖς Ῥωμαίοις Ἑτροῦσκοι καὶ Τοῦσκοι προσαγορεύονται . οἱ δʼ Ἕλληνες οὕτως ὠνόμασαν αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ Τυρρηνοῦ Ἄτυος , ὥς φασι , τοῦ στείλαντος ἐκ Λυδίας ἐποίκους δεῦρο . ἐπὶ γὰρ λιμοῦ καὶ ἀφορίας ὁ Ἄτυς , εἷς τῶν ἀπογόνων Ἡρακλέους καὶ Ὀμφάλης , δυεῖν παίδων ὄντων , κλήρῳ Λυδὸν μὲν κατέσχε , τῷ δὲ Τυρρηνῷ τὸν πλείω συστήσας λαὸν ἐξέστειλεν . ἐλθὼν δὲ τήν τε χώραν ἀφʼ ἑαυτοῦ Τυρρηνίαν ἐκάλεσε καὶ δώδεκα πόλεις ἔκτισεν , οἰκιστὴν ἐπιστήσας Τάρκωνα , ἀφʼ οὗ Ταρκυνία ἡ πόλις , ὃν διὰ τὴν ἐκ παίδων σύνεσιν πολιὸν γεγεννῆσθαι μυθεύουσι . τότε μὲν οὖν ὑφʼ ἑνὶ ἡγεμόνι ταττόμενοι μέγα ἴσχυον , χρόνοις δʼ ὕστερον διαλυθῆναι τὸ σύστημα εἰκὸς καὶ κατὰ πόλεις διασπασθῆναι βίᾳ τῶν πλησιοχώρων εἴξαντας · οὐ γὰρ ἂν χώραν εὐδαίμονα ἀφέντες τῇ θαλάττῃ κατὰ λῃστείαν ἐπέθεντο ἄλλοι πρὸς ἄλλα τραπόμενοι πελάγη , ἐπεί , ὅπου γε συμπνεύσαιεν , ἱκανοὶ ἦσαν οὐκ ἀμύνασθαι μόνον τοὺς ἐπιχειροῦντας αὐτοῖς , ἀλλὰ καὶ ἀντεπιχειρεῖν καὶ μακρὰς στρατείας ποιεῖσθαι . μετὰ δὲ τὴν τῆς Ῥώμης κτίσιν Δημάρατος ἀφικνεῖται λαὸν ἄγων ἐκ Κορίνθου , καὶ δεξαμένων αὐτὸν Ταρκυνιτῶν γεννᾷ Λουκούμωνα ἐξ ἐπιχωρίας γυναικός . γενόμενος δὲ Ἄγκῳ Μαρκίῳ τῷ βασιλεῖ τῶν Ῥωμαίων φίλος , ἐβασίλευσεν οὗτος καὶ μετωνομάσθη Λεύκιος Ταρκύνιος Πρίσκος . ἐκόσμησε δʼ οὖν τὴν Τυρρηνίαν καὶ αὐτὸς καὶ ὁ πατὴρ πρότερον , ὁ μὲν εὐπορίᾳ δημιουργῶν τῶν συνακολουθησάντων οἴκοθεν , ὁ δὲ ταῖς ἐκ τῆς Ῥώμης ἀφορμαῖς . λέγεται δὲ καὶ ὁ θριαμβικὸς κόσμος καὶ ὑπατικὸς καὶ ἁπλῶς ὁ τῶν ἀρχόντων ἐκ Ταρκυνίων δεῦρο μετενεχθῆναι καὶ ῥάβδοι καὶ πελέκεις καὶ σάλπιγγες καὶ ἱεροποιίαι καὶ μαντικὴ καὶ μουσική , ὅσῃ δημοσίᾳ χρῶνται Ῥωμαῖοι . τούτου δʼ υἱὸς ἦν ὁ δεύτερος Ταρκύνιος ὁ Σούπερβος , ὅσπερ καὶ τελευταῖος βασιλεύσας ἐξέπεσε . Πορσίνας δʼ , ὁ τῶν Κλουσίνων βασιλεύς , πόλεως Τυρρηνίδος , κατάγειν αὐτὸν ἐπιχειρήσας διʼ ὅπλων , ὡς οὐχ οἷός τε ἦν , καταλυσάμενος τὴν ἔχθραν ἀπῆλθε φίλος μετὰ τιμῆς καὶ δωρεῶν μεγάλων .
Lemmas: ὁ Τυρρηνός τοίνυν παρά ὁ Ῥωμαῖος Ἑτροῦσκος καί Τοῦσκος προσαγορεύω . ὁ δέ Ἕλλην οὕτως ὀνομάζω αὐτός ἀπό ὁ Τυρρηνός Ἄτυς , ὡς φημί , ὁ στέλλω ἐκ Λυδία ἔποικος δεῦρο . ἐπί γάρ λιμός καί ἀφορία ὁ Ἄτυς , εἷς ὁ ἀπόγονος Ἡρακλῆς καί Ὀμφάλη , δύο παῖς εἰμί , κλῆρος Λυδός μέν κατέχω , ὁ δέ Τυρρηνός ὁ πολύς συνίστημι λαός ἐκστέλλω . ἔρχομαι δέ ὁ τε χώρα ἀπό ἑαυτοῦ Τυρρηνία καλέω καί δώδεκα πόλις κτίζω , οἰκιστής ἐφίστημι Τάρκων , ἀπό ὅς Ταρκυνία ὁ πόλις , ὅς διά ὁ ἐκ παῖς σύνεσις πολιός γεννάω μυθεύω . τότε μέν οὖν ὑπό εἷς ἡγεμών τάσσω μέγας ἰσχύω , χρόνος δέ ὕστερον διαλύω ὁ σύστημα ἔοικα καί κατά πόλις διασπάω βία ὁ πλησιόχωρος εἴκω · οὐ γάρ ἄν χώρα εὐδαίμων ἀφίημι ὁ θάλασσα κατά λῃστεία ἐπιτίθημι ἄλλος πρός ἄλλος τρέπω πέλαγος , ἐπεί , ὅπου γε συμπνέω , ἱκανός εἰμί οὐ ἀμύνω μόνος ὁ ἐπιχειρέω αὐτός , ἀλλά καί ἀντεπιχειρέω καί μακρός στρατεία ποιέω . μετά δέ ὁ ὁ Ῥώμη κτίσις Δημάρατος ἀφικνέομαι λαός ἄγω ἐκ Κόρινθος , καί δέχομαι αὐτός Ταρκυνίτης γεννάω Λουκούμων ἐκ ἐπιχώριος γυνή . γίγνομαι δέ ανξυς Μάρκιος ὁ βασιλεύς ὁ Ῥωμαῖος φίλος , βασιλεύω οὗτος καί μετονομάζω Λεύκιος Ταρκύνιος Πρίσκος . κοσμέω δέ οὖν ὁ Τυρρηνία καί αὐτός καί ὁ πατήρ πρότερος , ὁ μέν εὐπορία δημιουργός ὁ συνακολουθέω οἴκοθεν , ὁ δέ ὁ ἐκ ὁ Ῥώμη ἀφορμή . λέγω δέ καί ὁ θριαμβικός κόσμος καί ὑπατικός καί ἁπλῶς ὁ ὁ ἄρχων ἐκ Ταρκύνιος δεῦρο μεταφέρω καί ῥάβδος καί πέλεκυς καί σάλπιγξ καί ἱεροποιΐα καί μαντικός καί μουσική , ὅσος δημοσίᾳ χράω Ῥωμαῖος . οὗτος δέ υἱός εἰμί ὁ δεύτερος Ταρκύνιος ὁ Σούπερβος , ὅς καί τελευταῖος βασιλεύω ἐκπίπτω . Πορσίνας δέ , ὁ ὁ Κλουσῖνος βασιλεύς , πόλις Τυρρηνίς , κατάγω αὐτός ἐπιχειρέω διά ὅπλον , ὡς οὐ οἷος τε εἰμί , καταλύω ὁ ἔχθρα ἀπέρχομαι φίλος μετά τιμή καί δωρεά μέγας .