strabo.geographica 17.1.36
εἴρηται δὲ περὶ τούτων διὰ πλειόνων ἐν τῷ πρώτῳ ὑπομνήματι τῆς γεωγραφίας , καὶ νῦν δʼ ἐπὶ τοσοῦτον ὑπομνηστέον τῆς φύσεως ἅμα καὶ τὸ τῆς προνοίας ἔργον εἰς ἓν συμφέροντας · τὸ μὲν τῆς φύσεως , ὅτι τῶν πάντων ὑφʼ ἓν συννευόντων τὸ τοῦ ὅλου μέσον καὶ σφαιρουμένων περὶ τοῦτο , τὸ μὲν πυκνότατον καὶ μεσαίτατόν ἐστιν ἡ γῆ , τὸ δʼ ἧττον τοιοῦτον καὶ ἐφεξῆς τὸ ὕδωρ , ἑκάτερον δὲ σφαῖρα , ἡ μὲν στερεά , ἡ δὲ κοίλη ἐντὸς ἔχουσα τὴν γῆν · τὸ δὲ τῆς προνοίας , ὅτι βεβούληται καὶ αὐτὴ ποικίλτριά τις οὖσα καὶ μυρίων ἔργων δημιουργὸς ἐν τοῖς πρώτοις ζῷα γεννᾶν ὡς πολὺ διαφέροντα τῶν ἄλλων καὶ τούτων τὰ κράτιστα θεούς τε καὶ ἀνθρώπους , ὧν ἕνεκεν καὶ τὰ ἄλλα συνέστηκε . τοῖς μὲν οὖν θεοῖς ἀπέδειξε τὸν οὐρανὸν τοῖς δʼ ἀνθρώποις τὴν γῆν , τὰ ἄκρα τῶν τοῦ κόσμου μερῶν · ἄκρα δὲ τῆς σφαίρας τὸ μέσον καὶ τὸ ἐξωτάτω . ἀλλʼ ἐπειδὴ τῇ γῇ περίκειται τὸ ὕδωρ , οὐκ ἔστι δʼ ἔνυδρον ζῷον ὁ ἄνθρωπος , ἀλλὰ χερσαῖον καὶ ἐναέριον καὶ πολλοῦ κοινωνικὸν φωτός , ἐποίησεν ἐξοχὰς ἐν τῇ γῇ πολλὰς καὶ εἰσοχάς , ὥστʼ ἐν αἷς μὲν ἀπολαμβάνεσθαι τὸ σύμπαν ἢ καὶ τὸ πλέον ὕδωρ ἀποκρύπτον τὴν ὑπʼ αὐτῷ γῆν , ἐν αἷς δʼ ἐξέχειν τὴν γῆν ἀποκρύπτουσαν ὑφʼ ἑαυτῇ τὸ ὕδωρ , πλὴν ὅσον χρήσιμον τῷ ἀνθρωπείῳ γένει καὶ τοῖς περὶ αὐτὸ ζῴοις καὶ φυτοῖς . ἐπεὶ δʼ ἐν κινήσει συνεχεῖ τὰ σύμπαντα καὶ μεταβολαῖς μεγάλαις ( οὐ γὰρ οἷόν τε ἄλλως τὰ τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα καὶ τηλικαῦτα ἐν τῷ κόσμῳ διοικεῖσθαι ) , ὑποληπτέον μήτε τὴν γῆν ἀεὶ συμμένειν οὕτως ὥστʼ ἀεὶ τηλικαύτην εἶναι μηδὲν προστιθεῖσαν ἑαυτῇ μηδʼ ἀφαιροῦσαν , μήτε τὸ ὕδωρ , μηδὲ τὴν ἕδραν ἔχειν τὴν αὐτὴν ἑκάτερον , καὶ ταῦτα εἰς ἄλληλα φυσικωτάτης οὔσης καὶ ἐγγυτάτω τῆς μεταπτώσεως , ἀλλὰ καὶ τῆς γῆς πολλὴν εἰς ὕδωρ μεταβάλλειν , καὶ τῶν ὑδάτων πολλὰ χερσοῦσθαι τὸν αὐτὸν τρόπον ὅνπερ καὶ ἐν τῇ γῇ , καθʼ ἣν αὐτὴν τοσαῦται διαφοραί · ἡ μὲν γὰρ εὔθρυπτος ἡ δὲ στερεὰ καὶ πετρώδης καὶ σιδηρῖτις καὶ οὕτως ἐπὶ τῶν ἄλλων . ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῆς ὑγρᾶς οὐσίας , ἡ μὲν ἁλμυρὶς ἡ δὲ γλυκεῖα καὶ πότιμος , ἡ δὲ φαρμακώδης καὶ σωτήριος καὶ ὀλέθριος καὶ ψυχρὰ καὶ θερμή . τί οὖν θαυμαστὸν εἴ τινα μέρη τῆς γῆς ἃ νῦν οἰκεῖται θαλάττῃ πρότερον κατείχετο , τὰ δὲ νῦν πελάγη πρότερον ᾠκεῖτο ; καθάπερ καὶ πηγὰς τὰς πρότερον ἐκλιπεῖν συνέβη , τὰς δʼ ἀνεῖσθαι , καὶ ποταμοὺς καὶ λίμνας , οὕτω δὲ καὶ ὄρη καὶ πεδία εἰς ἄλληλα μεταπίπτειν · περὶ ὧν καὶ πρότερον εἰρήκαμεν πολλὰ καὶ νῦν εἰρήσθω .
Lemmas: λέγω δέ περί οὗτος διά πολύς ἐν ὁ πρῶτος ὑπόμνημα ὁ γεωγραφία , καί νῦν δέ ἐπί τοσοῦτος ὑπομνάομαι ὁ φύσις ἅμα καί ὁ ὁ πρόνοια ἔργον εἰς εἷς συμφέρω · ὁ μέν ὁ φύσις , ὅτι ὁ πᾶς ὑπό εἷς συννεύω ὁ ὁ ὅλος μέσος καί σφαιρόω περί οὗτος , ὁ μέν πυκνός καί μέσος εἰμί ὁ γῆ , ὁ δέ ἥσσων τοιοῦτος καί ἐφεξῆς ὁ ὕδωρ , ἑκάτερος δέ σφαῖρα , ὁ μέν στερεός , ὁ δέ κοῖλος ἐντός ἔχω ὁ γῆ · ὁ δέ ὁ πρόνοια , ὅτι βούλομαι καί αὐτός ποικίλτρια τις εἰμί καί μυρίος ἔργον δημιουργός ἐν ὁ πρῶτος ζῷον γεννάω ὡς πολύς διαφέρω ὁ ἄλλος καί οὗτος ὁ κρατύς θεός τε καί ἄνθρωπος , ὅς ἕνεκα καί ὁ ἄλλος συνίστημι . ὁ μέν οὖν θεός ἀποδείκνυμι ὁ οὐρανός ὁ δέ ἄνθρωπος ὁ γῆ , ὁ ἄκρον ὁ ὁ κόσμος μέρος · ἄκρον δέ ὁ σφαῖρα ὁ μέσος καί ὁ ἐξωτάτω . ἀλλά ἐπειδή ὁ γῆ περίκειμαι ὁ ὕδωρ , οὐ εἰμί δέ ἔνυδρος ζῷον ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά χερσαῖος καί ἐναέριος καί πολύς κοινωνικός φώς , ποιέω ἐξοχή ἐν ὁ γῆ πολύς καί εἰσοχή , ὥστε ἐν ὅς μέν ἀπολαμβάνω ὁ σύμπας ἤ καί ὁ πολύς ὕδωρ ἀποκρύπτω ὁ ὑπό αὐτός γῆ , ἐν ὅς δέ ἐξέχω ὁ γῆ ἀποκρύπτω ὑπό ἑαυτοῦ ὁ ὕδωρ , πλήν ὅσος χρήσιμος ὁ ἀνθρώπειος γένος καί ὁ περί αὐτός ζῷον καί φυτόν . ἐπεί δέ ἐν κίνησις συνεχής ὁ σύμπας καί μεταβολή μέγας ( οὐ γάρ οἷος τε ἄλλος ὁ τοιοῦτος καί τοσοῦτος καί τηλικοῦτος ἐν ὁ κόσμος διοικέω ) , ὑπολαμβάνω μήτε ὁ γῆ ἀεί συμμένω οὕτως ὥστε ἀεί τηλικοῦτος εἰμί μηδείς προστίθημι ἑαυτοῦ μηδέ ἀφαιρέω , μήτε ὁ ὕδωρ , μηδέ ὁ ἕδρα ἔχω ὁ αὐτός ἑκάτερος , καί οὗτος εἰς ἀλλήλων φυσικός εἰμί καί ἐγγύς ὁ μετάπτωσις , ἀλλά καί ὁ γῆ πολύς εἰς ὕδωρ μεταβάλλω , καί ὁ ὕδωρ πολύς χερσόω ὁ αὐτός τρόπος ὅς καί ἐν ὁ γῆ , κατά ὅς αὐτός τοσοῦτος διαφορά · ὁ μέν γάρ εὔθρυπτος ὁ δέ στερεός καί πετρώδης καί σιδηρῖτις καί οὕτως ἐπί ὁ ἄλλος . ὅμοιος δέ καί ἐπί ὁ ὑγρός οὐσία , ὁ μέν ἁλμυρίς ὁ δέ γλυκύς καί πότιμος , ὁ δέ φαρμακώδης καί σωτήριος καί ὀλέθριος καί ψυχρός καί θερμός . τίς οὖν θαυμαστός εἰ τις μέρος ὁ γῆ ὅς νῦν οἰκέω θάλασσα πρότερος κατέχω , ὁ δέ νῦν πέλαγος πρότερος οἰκέω ; καθά καί πηγή ὁ πρότερος ἐκλείπω συμβαίνω , ὁ δέ ἀνέω , καί ποταμός καί λίμνη , οὕτως δέ καί ὄρος καί πεδίον εἰς ἀλλήλων μεταπίπτω · περί ὅς καί πρότερος λέγω πολύς καί νῦν λέγω .