soranus.gynaeciorum-libri-iv 3.1
1 . Ἡ ϲκέψιϲ προτείνεται καὶ οὕτωϲ , εἰ ἔϲτιν ἴδια πάθη θηλειῶν , παρ᾿ ὅϲον ἐϲτὶν εἶδοϲ μὲν ἡ γυνή , γένοϲ δὲ τὸ θῆλυ . τὸ δὲ ‘ἴδιον’ λέγεται μὲν πολλαχῶϲ , πρὸϲ δὲ τὰ παρόντα διχῶϲ · τό τε μὴ ἑτέρου ( καθ᾿ ὃ ϲημαινόμενον ἐϲθῆτά τιϲ ἰδίαν εἶναί φηϲιν ὡϲ ἰδιόκτητον ) καὶ . τὸ μὴ ἀλλότριον ( καθ᾿ ὃ ϲημαινόμενον ἑκάτεροϲ τῶν ἀδιαιρέτων ἀδελ - φῶν ἴδιον λέγει τὸ χωρίον ἢ τὸ ἀνδράποδον καίτοι καὶ τοῦ ἑτέρου πάντωϲ ὑπάρχοντα ] . περὶ τοῦ προτέρου δὲ τῶν ϲημαινομένων ἔϲτιν ἡ ϲκέψιϲ . ‘πάθοϲ’ δὲ λέγεται τὸ μὲν κατὰ φύϲιν ( οἶον τὸ ϲυλλαμβάνειν καὶ ἀποτίκτειν καὶ γάλα ποιεῖν ) , τὸ δὲ παρὰ φύϲιν ( οἶον πυρέττειν ) καὶ τοῦ παρὰ φύϲιν τὸ μὲν ὡϲ καθόλου καὶ γενικόν ( οἷον τὸ ϲτεγνὸν ) . τὸ δὲ μερικὸν καὶ ὑποβεβηκόϲ ίοἷον τὸ φρενιτικὸν ἢ ληθαργικόν ) . ἐνέϲτηκεν δὲ μάλιϲτα ὁ λόγοϲ 〈 περὶ 〉 τοῦ παρὰ φύϲιν καθ᾿ ὅλου τε καὶ κατὰ μέροϲ . 2 . ἡ δὲ ζήτηϲιϲ εὔχρηϲτοϲ ἕνεκα τοῦ μαθεῖν , εἰ καὶ ἰδίαϲ τινὸϲ θεραπείαϲ χρήζουϲιν αἱ γυναῖκεϲ . καὶ γεγένηται δὲ διαφωνία · τινὲϲ μὲν γὰρ ὑπολαμβάνουϲιν ἴδια πάθη γίγνεϲθαι γυναικῶν , καθάπερ οἱ ἀπὸ τῆϲ ἐμπειρίαϲ καὶ Διοκλῆϲ ἐν τῷ πρώτῳ τῶν Γυναικείων καὶ τῶν Ἐραϲιϲτρατείων Ἀθηνίων · καὶ Μιλ - τιάδηϲ , τῶν Ἀϲκληπιαδείων δὲ Λοὑ |κιοϲ ἐν τῷ τρίτῳ τῶν Χρονίων καὶ Δημήτριοϲ ὁ Ἀπαμεύϲ , τινὲϲ δὲ μὴ γίνεϲθαι . καθάπερ κατὰ τοὺϲ πλείϲτουϲ Ἐραϲίϲτρατοϲ καὶ Ἡρόφιλοϲ , ὡϲ παραϲεϲημείωται , καὶ Ἀπολλώνοιϲ ὁ Μῦϲ ἐν τῷ πρώτῳ καὶ τρίτῳ 〈 τῶν Περὶ 〉 τῆϲ αἱρέϲεωϲ καὶ Ἀϲκληπιάδηϲ κατὰ τοὺϲ πλείϲτουϲ καὶ ὁ Φιλαλήθηϲ Ἀλέξανδροϲ Θεμίϲων τε καὶ Θεϲ - ϲαλὸϲ καὶ οἱ ἀπ᾿ αὐτῶν . 3 . εἰϲ μέντοι τὴν ϲυνηγορίαν τοῦ ἴδια πάθη γίνεϲθαι γυναικῶν τοιαῦτά τινα φέρεται . γυναικείουϲ τινὰϲ λέγομεν ἰατρούϲ , ὅτι τὰ γυναικῶν θεραπεύουϲι πάθη , καὶ μαίαϲ ἐν ταῖϲ νόϲοιϲ ὁ βίοϲ εἴωθεν παρακαλεῖν , ὅταν αἱ γυναῖκεϲ ἴδιόν τι πάϲχωϲιν καὶ ὃ μὴ κοινόν ἐϲτιν πρὸϲ τοὺϲ ἄνδραϲ · φύϲει τε τὸ θῆλυ τοῦ ἄρρενοϲ διαφέρει μέχρι τοῦ καὶ Ἀρϲτοτέλην καὶ Ζήνωνα τὸν Ἐπικούρειον εἰπεῖν ἀτελὲϲ μὲν εἶναι τὸ θῆλυ , τέλειον δὲ εἶναι τὸ ἄρρεν · ὃ δὲ τῆ ὅλῃ φύϲει διαφέρει , τοῦτο καὶ ἰδίαν ἐπεδέξατο πεῖϲιν . ἔτι γε μὴν ἡ μήτρα μέροϲ ἴδιον γυναικῶν , καὶ τὰ ἐνεργήματα τῆϲ μήτραϲ ἐπὶ μόνων τούτων ἐϲτίν , οἷον κάθαρϲιϲ , ϲύλληψιϲ , ἀπότεξιϲ * * * * * * * * * πάθη δὲ ἑπτὰ πρῶτα καὶ ἁπλᾶ · διόπερ οὐδὲν ἴδιον ὑποϲτήϲεται πάθοϲ γυναικῶν . καὶ Ἡρόφιλοϲ ἐν τῷ Μαιωτικῷ φηϲι τὴν ὑϲτέραν ἐκ τῶν αὐτῶν τοῖϲ ἄλλοιϲ μέρεϲι πεπλέχθαι καὶ ὑπὸ τῶν αὐτῶν δυνά - μεων διοικεῖϲθαι καὶ τὰϲ αὐτὰϲ παρακειμέναϲ ἔχειν ὕλαϲ καὶ ὑπὸ τῶν αὐτῶν αἰτιῶν νοϲοποιεῖϲθαι ( καθάπερ πλήθουϲ , πάχουϲ , διαφορᾶϲ τῶν ὁμοίων ) · οὐδὲν οὖν ἴδιον πάθοϲ γυναικῶν πλὴν τοῦ κυῆϲαι καὶ τοῦ τὸ κυηθὲν ἐκθρέψαι καὶ ἀποτεκεῖν καὶ τὸ γάλα πεπᾶναι καὶ τὰ ἐναντία τούτοιϲ . οἱ δὲ Ἀϲκληπιάδειοι καταϲκευάζοντεϲ ὡϲ οὐδέν ἐϲτιν πάθοϲ ἴδιον γυναικῶν φαϲιν , ὅτι τὸ θῆλυ τοῖϲ ἄρρεϲιν ἐκ τῶν αὐτῶν ϲυγκέκριται , ϲτοιχείων ὥϲπερ , τῶν ὄγκων καὶ ὑπὸ τῆϲ αὐτῆϲ αἰτίαϲ νοϲοποιεῖται ( τοῦτ᾿ ἔϲτιν τῆϲ ἐνϲτάϲεωϲ , ταύτην γὰρ τῶν πλείϲτων παθῶν ϲυνεκτικὴν εἶναί φαϲιν ) καὶ δι〈ὰ τῶν 〉 αὐτῶν θεραπεύεϲθαι ποιουμένων τε καὶ προϲφερομένων · οὐδὲν οὖν ἴδιον πάθοϲ θηλειῶν , κοινὴ γὰρ αὐτῶν καὶ ἡ φυϲιολογία καὶ ἡ αἰτιολογία καὶ ἡ θεραπεία . Θεμίϲων δὲ καὶ Θεϲϲαλὸϲ † ἐπὶ παρὰ τὰϲ ἐν τοῖϲ ἄλλοιϲ μέρεϲιν τοῦ ϲώματοϲ * * διὰ τοῦτό φαϲι μὴ εἶναι ἴδιον πάθοϲ γυναικῶν . 4 . καὶ τούτοιϲ μὲν ϲυναινοῦμεν , ἐξαμαρτάνειν δὲ 〈 λέγομεν 〉 τοὺϲ ἄλλουϲ ταῖϲ ἀποδείξεϲι . φαμὲν γὰρ οὔτε τι τριπλεκὲϲ εἶναι ἡμῶν τὸ ϲῶμα καὶ διοικεῖϲθαι μὲν ταῖϲ ὔλαιϲ , αἰτίαν δὲ προκαταρκτικὴν μὲν πληθώραν εἶναι τοῦ αἴματοϲ , ϲυνεκτικὴν δὲ τὴν μετέραϲίν τε καὶ ϲφήνωϲιν · πάθη δὲ ἑπτὰ κατὰ γένοϲ 〈 ὑπάρχειν 〉 οὐκ ἀληθέϲ , ὡϲ παρίϲταμεν διὰ πολλῶν ἐν ἑτέροιϲ . εἰτα παρὰ τὴν ποιὰν τῶν πρώτων ϲυμπλοκὴν ἐνδέχεται μέροϲ ἐπὶ θηλειῶν γεγονέναι τι διάφο - ρον ( καὶ γὰρ τὰ λοιπὰ μέρη διαφέροντα κατὰ πολὺ διὰ τῆϲ ποιᾶϲ ϲυγκρίϲεωϲ τῶν ἀγγείων ὁ Ἐραϲίϲτρατόϲ φηϲι γεγονέναι ) · κἂν μὴ διαφέρῃ τῶν ἄλλων , ἐνδέχεται πάϲχειν αὐτὸ διαφόρωϲ , ὅτι καὶ τὸ αὐτὸ μέροϲ ποτὲ μὲν ϲτεγνοπαθεῖ , ποτὲ δὲ ῥευματίζεται . τὰ δὲ ὅμοια καὶ πρὸϲ Ἡρόφιλον λεκτέον καὶ πρὸϲ Ἀϲκληπιάδην καταψευδό - μενον μὲν τῶν ϲτοιχείων , καταψευδόμενον δὲ καὶ τῆϲ αἰτίαϲ . εἶτα καὶ τὴν ἔνϲταϲιν οὐ πάντων , ἀλλὰ τῶν πλείϲτων ϲυνεκτικὴν εἶναὶ φηϲιν διὰ τὸ τὸν βούλιμον καὶ ὕδρωπα καὶ τὸν πρὸϲ τῆ ὑπεκλύϲει πυρετὸν ὑπ᾿ ἄλληϲ αἰτίαϲ ϲυνέχεϲθαι . δύναται τοίνυν ὅϲον ἐφ᾿ ἑαυτῷ ϲυϲτῆναί τι πάθοϲ ἴδιον γυναικῶν οὐχ ὑπ᾿ ἐνϲτάϲεωϲ γινόμενον , ὡϲ ἐπὶ τῶν δυϲτοκιῶν . 5 . κατὰ ψιλὴν μὲν οὖν τὴν ἀπόφαϲιν πάντεϲ οὖτοι καλῶϲ ἠνέχθηϲαν , κατὰ δὲ τὰϲ ἀποδείξειϲ ἐϲφάληϲαν . ἡμεῖϲ μέντοι κατὰ φύϲιν ἴδια πάθη λέγομεν γυναικῶν ( οἶον τὸ ϲυλλαμβάνειν καὶ ἀπο - τίκτειν καὶ γαλακτουργεῖν , εἰ ταῦτα βούλεταί τιϲ τὰ ἔργα πάθη προϲ - αγορεύειν ) , παρὰ φύϲιν δὲ κατὰ γένοϲ μὲν οὐδαμῶϲ , κατ᾿ εἶδοϲ δὲ καὶ κατὰ μέροϲ . ὅϲον μὲν γὰρ ἐπὶ τοῖϲ ἀναβεβηκόϲι , κοινῶϲ τοῖϲ ἄρρεϲι νοϲεῖ τὸ θῆλυ ϲτεγνοπαθοῦν καὶ ῥευματιζόμενον ὀξέωϲ ἢ χρο - νίωϲ τάϲ τε αὐτὰϲ τῶν καιρῶν διαφορὰϲ ὑπομένον καὶ τὸ μέγεθο τῆϲ νόϲου καὶ τὴν ἀτονίαν τῆϲ δυνάμεωϲ καὶ τὰϲ ἐν τοῖϲ ἀλλοτρίοιϲ , ἕλκεϲί τε καὶ τραύμαϲι , διαφοράϲ · ὅϲον δὲ ἐπὶ τοῖϲ κατὰ μέροϲ καὶ εἰδικὴν ἔχουϲι τὴν παραλλαγήν , ἰδίοιϲ κέχρηται πάθεϲι , τοῦτ᾿ ἔϲτιν ϲυμπτωμάτων χαρακτῆρϲι δια φόροιϲ . ὅθεν καὶ ὑπὸ τὴν αὐτὴν κατὰ γένοϲ ἄγεται θεραπείαν , ὅπερ πλατύτερον διὰ τῶν ἑξῆϲ ῥηθηϲομένων ἔϲται κατανοῆϲαι .
Lemmas: 1 . ὁ σκέψις προτείνω καί οὕτως , εἰμί εἰμί ἴδιος πάθος θῆλυς , παρά ὅσος εἰμί εἶδος μέν ὁ γυνή , γένος δέ ὁ θῆλυς . ὁ δέ ἴδιον λέγω μέν πολλαχῶς , πρός δέ ὁ πάρειμι διχῶς · ὁ τε μή ἕτερος ( κατά ὅς σημαίνω ἐσθής τις ἴδιος εἰμί φημί ὡς ἰδιόκτητος ) καί . ὁ μή ἀλλότριος ( κατά ὅς σημαίνω ἑκάτερος ὁ ἀδιαίρετος ἀδελ - φάω ἴδιος λέγω ὁ χωρίον ἢ ὁ ἀνδράποδον καίτοι καί ὁ ἕτερος πάντως ὑπάρχω ] . περί ὁ πρότερος δέ ὁ σημαίνω εἰμί ὁ σκέψις . πάσχω δέ λέγω ὁ μέν κατά φύσις ( οἶος ὁ συλλαμβάνω καί ἀποτίκτω καί γάλα ποιέω ) , ὁ δέ παρά φύσις ( οἶος πυρέσσω ) καί ὁ παρά φύσις ὁ μέν ὡς καθόλου καί γενικός ( οἷος ὁ στεγνός ) . ὁ δέ μερικός καί ὑποβαίνω ἵημι ὁ φρενιτικός ἢ ληθαργικός ) . ἐνίστημι δέ μάλιστα ὁ λόγος 〈 περί 〉 ὁ παρά φύσις κατά ὅλος τε καί κατά μέρος . 2 . ὁ δέ ζήτησις εὔχρηστος ἕνεκα ὁ μανθάνω , εἰμί καί ἴδιος τις θεραπεία χρῄζω ὁ γυνή . καί γίγνομαι δέ διαφωνία · τις μέν γάρ ὑπολαμβάνω ἴδιος πάθος γίγνομαι γυνή , καθάπερ ὁ ἀπό ὁ ἐμπειρία καί Διοκλῆς ἐν ὁ πρῶτος ὁ γυναικεῖος καί ὁ Ἐρασιστράτειος Ἀθηνίων · καί Μιλ - τιάδης , ὁ Ἀσκληπιάδειος δέ Λοῦ κιός ἐν ὁ τρίτος ὁ Χρόνιος καί Δημήτριος ὁ ἀπαμεύς , τις δέ μή γίγνομαι . καθάπερ κατά ὁ πλεῖστος Ἐρασίστρατος καί Ἡρόφιλος , ὡς παρασημειόω , καί Ἀπόλλων ὁ Μῦς ἐν ὁ πρῶτος καί τρίτος 〈 ὁ περι 〉 ὁ αἵρεσις καί Ἀσκληπιάδης κατά ὁ πλεῖστος καί ὁ Φιλαλήθης Ἀλέξανδρος Θεμίσων τε καί τίθημι - σαλός καί ὁ ἀπό αὐτός . 3 . εἰς μέντοι ὁ συνηγορία ὁ ἴδιος πάθος γίγνομαι γυνή τοιοῦτος τις φέρω . γυναικεῖος τις λέγω ἰατρός , ὅτι ὁ γυνή θεραπεύω πάθος , καί μαῖα ἐν ὁ νόσος ὁ βίος εἴωθα παρακαλέω , ὅταν ὁ γυνή ἴδιος τίς πάσχω καί ὅς μή κοινός εἰμί πρός ὁ ἀνήρ · φύσις τε ὁ θῆλυς ὁ ἄρσην διαφέρω μέχρι ὁ καί Ἀρστοτέλην καί Ζήνων ὁ Ἐπικούρειος εἶπον ἀτελής μέν εἰμί ὁ θῆλυς , τέλειος δέ εἰμί ὁ ἄρσην · ὅς δέ τῆ ὅλος φύσις διαφέρω , οὗτος καί ἴδιος ἐπιδείκνυμι πεῖσις . ἔτι γε μήv ὁ μήτρα μέρος ἴδιος γυνή , καί ὁ ἐνέργημα ὁ μήτρα ἐπί μόνος οὗτος εἰμί , οἷος κάθαρσις , σύλληψις , ἀπότεξις * * * * * * * * * πάθος δέ ἑπτά πρῶτος καί ἁπλόος · διόπερ οὐδείς ἴδιος ὑφίστημι πάθος γυνή . καί Ἡρόφιλος ἐν ὁ Μαιωτικός φημί ὁ ὕστερος ἐκ ὁ αὐτός ὁ ἄλλος μέρος πλέκω καί ὑπό ὁ αὐτός δυάς - μεων διοικέω καί ὁ αὐτός παράκειμαι ἔχω Ὕλας καί ὑπό ὁ αὐτός αἰτία νοσοποιέω ( καθάπερ πλῆθος , πάχος , διαφορά ὁ ὅμοιος ) · οὐδείς οὖν ἴδιος πάθος γυνή πλήν ὁ κύω καί ὁ ὁ κυέω ἐκτρέφω καί ἀποτίκτω καί ὁ γάλα πεπαίνω καί ὁ ἐναντίος οὗτος . ὁ δέ ἀσκληπιάδειος κατασκευάζω ὡς οὐδείς εἰμί πάθος ἴδιος γυνή φημί , ὅτι ὁ θῆλυς ὁ ἄρσην ἐκ ὁ αὐτός συγκρίνω , στοιχεῖον ὥσπερ , ὁ ὄγκος καί ὑπό ὁ αὐτός αἴτιος νοσοποιέω ( οὗτος εἰμί ὁ ἔνστασις , οὗτος γάρ ὁ πλεῖστος πάθος συνεκτικός εἰμί φημί ) καί διά ὁ 〉 αὐτός θεραπεύω ποιέω τε καί προσφέρω · οὐδείς οὖν ἴδιος πάθος θῆλυς , κοινός γάρ αὐτός καί ὁ φυσιολογία καί ὁ αἰτιολογία καί ὁ θεραπεία . Θεμίσων δέ καί Θεσσαλός † ἐπί παρά ὁ ἐν ὁ ἄλλος μέρος ὁ σῶμα * * διά οὗτος φημί μή εἰμί ἴδιος πάθος γυνή . 4 . καί οὗτος μέν συναινέω , ἐξαμαρτάνω δέ 〈 λέγω 〉 ὁ ἄλλος ὁ ἀπόδειξις . φημί γάρ οὔτε τίς τριπλεκής εἰμί ἐγώ ὁ σῶμα καί διοικέω μέν ὁ ὕλη , αἴτιος δέ προκαταρκτικός μέν πληθώρα εἰμί ὁ αἶμα , συνεκτικός δέ ὁ μετέρασις τε καί σφήνωσις · πάθος δέ ἑπτά κατά γένος 〈 ὑπάρχω 〉 οὐ ἀληθής , ὡς παρίστημι διά πολύς ἐν ἕτερος . εἶτα παρά ὁ ποιός ὁ πρῶτος συμπλοκή ἐνδέχομαι μέρος ἐπί θῆλυς γίγνομαι τίς διάφο - ἀντίμοιρος ( καί γάρ ὁ λοιπάς μέρος διαφέρω κατά πολύς διά ὁ ποιός σύγκρισις ὁ ἀγγεῖον ὁ Ἐρασίστρατος φημί γίγνομαι ) · κἀν μή διαφέρω ὁ ἄλλος , ἐνδέχομαι πάσχω αὐτός διάφορος , ὅτι καί ὁ αὐτός μέρος ποτέ μέν στεγνοπαθέω , ποτέ δέ ῥευματίζομαι . ὁ δέ ὅμοιος καί πρός Ἡρόφιλος λεκτέος καί πρός Ἀσκληπιάδης καταψεύδομαι - μένω μέν ὁ στοιχεῖον , καταψεύδομαι δέ καί ὁ αἴτιος . εἶτα καί ὁ ἔνστασις οὖον πᾶς , ἀλλά ὁ πλεῖστος συνεκτικός εἰμί φημί διά ὁ ὁ βούλιμος καί ὕδρωψ καί ὁ πρός τῆ ὑπέκλυσις πυρετός ὑπό ἄλλος αἴτιος συνέρχομαι . δύναμαι τοίνυν ὅσος ἐπί ἑαυτοῦ συνίστημι τίς πάθος ἴδιος γυνή οὐ ὑπό ἔνστασις γίγνομαι , ὡς ἐπί ὁ δυστοκία . 5 . κατά ψιλός μέν οὖν ὁ ἀπόφασις πᾶς οὗτος καλῶς φέρω , κατά δέ ὁ ἀποδείκνυμι σφάλλω . ἐγώ μέντοι κατά φύσις ἴδιος πάθος λέγω γυνή ( οἶος ὁ συλλαμβάνω καί ἀπος - τίκτω καί γαλακτουργέω , εἰμί οὗτος βούλομαι τις ὁ ἔργον πάθος προς - ἀγορεύω ) , παρά φύσις δέ κατά γένος μέν οὐδαμῶς , κατά εἶδος δέ καί κατά μέρος . ὅσος μέν γάρ ἐπί ὁ ἀναβαίνω , κοινῶς ὁ ἄρσην νοσέω ὁ θῆλυς στεγνοπαθέω καί ῥευματίζομαι ὀξύς ἢ χρο - νίως ὁ τε αὐτός ὁ καιρός διαφορά ὑπομένω καί ὁ μέγεθος ὁ νόσος καί ὁ ἀτονία ὁ δύναμις καί ὁ ἐν ὁ ἀλλότριος , ἕλκος τε καί τραῦμα , διαφορά · ὅσος δέ ἐπί ὁ κατά μέρος καί εἰδικός ἔχω ὁ παραλλαγή , ἴδιος χράομαι πάθος , οὗτος εἰμί σύμπτωμα χαρακτήρ διά φόρος . ὅθεν καί ὑπό ὁ αὐτός κατά γένος ἄγω θεραπεία , ὅσπερ πλατύς διά ὁ ἑξῆς ἐρῶ εἰμί κατανοέω .