soranus.gynaeciorum-libri-iv 2.15
21 [ 90 ] . Δεῖ δὲ καὶ αὐτὸ προϲεχέϲτερον τὸ γάλα κρίνειν , ὅπωϲ ἄριϲτον ᾖ . δοκιμάζεται δὲ πρῶτον μὲν ἐκ τοῦ τὴν τιτθὴν τοιαύτην ὑπάρχειν , οἵαν τὴν ἀρίϲτην ὑπεδείξαμεν . δεύτερον ἐκ τοῦ τὸ ὑπὸ ταύτηϲ τρεφόμενον παιδίον εὐεκτικὸν ὑπάρχειν . οὐ μὴν ἐπεὶ ϲημεῖόν ἐϲτιν τοῦ ἐπιτηδείου γάλακτοϲ τὸ εὐεκτικὸν ἐξ αὐτοῦ τρεφόμενον παιδίον , διὰ τοῦτο καὶ τοὐναντίον τοῦ φαύλου ϲημεῖον ἂν γένοιτο , καθάπερ ὑπολάβοι τιϲ , τὸ ἀτρόφητον παιδίον · ἐνδέχεται γὰρ τὸ γάλα μὲν ἐπιτήδειον εἶναι , τὸ δὲ παιδίον ὑπό τινοϲ νοϲήματοϲ ἐμποδίζεϲθαι πρὸϲ τὴν εὐεκτικὴν θρέψιν . καὶ γὰρ τῶν τελείων οἱ νοϲοῦντεϲ ἀτρο - φοῦϲιν καὶ τῆϲ ἀρίϲτηϲ τροφῆϲ μεταλαμβάνοντεϲ , τοῦ ϲώματοϲ φθεί - ροντοϲ τὸ θρέψαι δυνάμενον , καθάπερ καὶ τὰ ὀξηρὰ τῶν ἀγγείων ἀφανίζει [ καὶ ] τὸν ἐγχεόμενον οἶνον εἰϲ οὐτά , κὰν ἄριϲτοϲ ᾖ . 22 [ 91 ] . τρίτον ἐκ τῶν ϲυμβεβηκότων τῷ γάλακτι · χρόαϲ , ὀϲμῆϲ , ϲυϲτάϲεωϲ , πήξεωϲ , τῆϲ πρὸϲ γεῦϲιν ποιότητοϲ , τῆϲ ἐν χρόνῳ δυϲμετα - βληϲίαϲ . χρόαϲ μέν · εἰ λευκόν ἐϲτι ϲυμμέτρωϲ . τὸ μὲν γὰρ πελιδνὸν ἢ ὑπόχλωρον ἔφθαρται , τὸ δὲ γυψῶδεϲ παχύ καὶ δυϲοικονόμητον , τὸ δὲ ξανθὸν ἄπεπτον καὶ ἀκατέργαϲτον , καὶ διὰ τοῦτο τὴν αἱματώδη χρόαν ἐμφαίνει . ὀϲμῆϲ δέ · 〈 εἰ 〉 χαρίεν . οὐ γὰρ δεῖ δυϲῶδεϲ ἢ βρωμῶδεϲ ἢ τρυγῶδεϲ ἢ 〈 ὑπάρχειν 〉 , πᾶν γὰρ τὸ τοιοῦτον κακόχυμον . ϲυϲτάϲεωϲ δέ · 〈 εἰ 〉 λεῖον καὶ ὁμαλὸν καὶ ϲυνεχὲϲ ἑαυτῷ . τὸ γὰρ ἰνῶδεϲ καὶ διαφύϲειϲ ἔχον ἐρυθρὰϲ ἢ ϲαρκοειδεῖϲ ἄπεπτον . πήξεωϲ δὲ καὶ παχύτητοϲ · εἰ μετριοπαγέϲ . τὸ μὲν γὰρ ὑγρὸν καὶ λεπτότερον καὶ ὑδαρὲϲ ἄτροφον καὶ κοιλίαϲ ἐκταρακτικόν , τὸ δὲ παχὺ καὶ τυρῶδεϲ δυϲκατέργαϲτον , καὶ ὅμοιον τοῖϲ ἁδρότερον μεμαϲημένοιϲ ϲιτίοιϲ ἀποφράττει τούϲ πόρουϲ καὶ τὰϲ κυριωτάταϲ τοῦ ϲώματοϲ κατέχον διαπνοὰϲ τὸν περὶ τοῦ ζῆν κίνδυνον ἐπάγει · τὸ δὲ ἀνώμαλον καὶ τὴν ὡϲ λεπτοῦ καὶ τὴν ὡϲ παχέοϲ καταϲκευάζει βλάβην . γνωρι - ϲθήϲεται 〈 δὲ 〉 τὸ μετριοπαγὲϲ διὰ τοῦ ἐπιϲταγὲν αὐτὸ ὄνυχι ἢ φύλλῳ δάφνηϲ ἢ ἄλλῳ τινὶ παραπληϲίωϲ λείῳ πράωϲ πλατυνθῆναι καὶ ὥϲπερ ἐν τῷ αὐτῷ ϲαλευόμενον μεῖναι ϲχήματι · τὸ μὲν 〈 γὰρ 〉 εὐθέωϲ ἀπορ - ρέον ὑδαρέϲ , τὸ δὲ μελιτοειδῶϲ ϲυϲτραφὲν καὶ μένον ἀκίνητον παχύ . τὸ αὐτὸ δὲ καταλαμβάνεται καὶ ἐκ τοῦ κατὰ διπλαϲίονοϲ ὕδατοϲ ἐπι - ϲτόξαι τὸ γάλα καὶ πρὸϲ ὀλίγον αὐτὸ διαμεῖναν ὕϲτερον διαλυθῆναι , λευκὸν δ᾿ ἕωϲ ἐϲχάτου διαφυλαχθῆναι . τὸ μὲν γὰρ εὐθέωϲ διαλυό - μενον ὑδαρέϲ , φαῦλον δὲ μᾶλλον , εἰ καὶ εἰϲ ἰνώδειϲ ἀναλύοιτο κτη - δόναϲ οἷον εἰϲ ἀπόπλυμα κρεῶν , τοῦτο δὲ καὶ ἄπεπτον · τὸ δὲ μέχρι πλείονοϲ χρόνου μὴ ϲκορπιζόμενον καὶ ὑφιζόμενον , ὥϲτε τοῦ ὕδατοϲ ἀποχυθέντοϲ εὑρεθῆναι περὶ τῷ πυθμένι τυρῶδεϲ , παχὺ καὶ δυϲδιάλυ - τον . διὰ δὲ τῆϲ πρὸϲ τὴν γεῦϲιν ποιότητοϲ · εἰ γλυκὺ καὶ ϲτομῶδεϲ . τὸ γὰρ ὑπόδριμυ ἢ ὀξίζον ἢ πικρὸν ἢ ἁλμυρίζον | ἢ ϲτρυφνὸν καὶ ἐν τῷ ἐπιϲτάζεϲθαι τοῖϲ ὀφθαλμοῖϲ δριμύτητόϲ τινοϲ παρέχον ἔμφαϲιν μοχθηρόν . διὰ δὲ τῆϲ ἐν χρόνῳ δυϲμεταβληϲίαϲ · ἄριϲτον τὸ μὴ ἀπ - οξυνόμενον ἐν τῷ τίθέϲθαι ταχέωϲ μηδὲ ποιοῦν ὀρρὸν ἢ παντελῶϲ ὀλίγον . νόϲτιμον γὰρ τὸ τοιοῦτον · τὸ δὲ ἀποξυνόμενον ἐν τῷ τίθεϲθαι εὐχερῶϲ καὶ πολὺν ἐργαζόμενον ὀρρὸν ἄνοϲτον . φαῦλον δὲ καὶ τὸ ἀφρῶδεϲ , πνευματοῖ γάρ · καὶ 〈 γὰρ 〉 τὸ ἔπαφρον τοῦ ὑγροῦ καὶ εἰϲ πομφόλυγαϲ διογκούμενον κατὰ παράθεϲιν γίνεται πνεύματοϲ πλείονοϲ . ἔϲθ᾿ ὅτε δὲ καὶ παχύτητοϲ τοῦτο τεκμήριον , διοριϲθήϲεται δὲ ἐκ τοῦ τὰϲ ἐπιγινομέναϲ πομφόλυγαϲ ἐπιμένειν ἄχρι πλείονοϲ , ὡϲ ἂν τοῦ πνεύματοϲ κωλυομένου ϲυντόμωϲ διαπνεῖϲθαι διὰ τὴν παχύτητα τοῦ γάλακτοϲ . 23 [ 92 ] . ζητεῖται δὲ καί , πότε δεῖ τὸ γάλα δοκιμάζειν . οἱ πλείουϲ μέν φαϲιν , ὅτι εἰ μηδὲν τὰ περὶ τὴν δίαιταν ἡμάρτηται τῆϲ τιτθῆϲ , εὐπέπτηκεν δὲ καὶ ῦπνωκεν αὐτάρκωϲ καὶ ἀποτέτριπται τὸ περίϲϲευμα . νῆϲτιϲ δὲ ἀκμήν ἐϲτιν μηδὲ φαρμάκου δόϲιν εἰληφυῖα · τὸ γὰρ φύϲει καλὸν γάλα διὰ τὴν προάγουϲαν κακοδιαιτηϲίαν δόξει φαῦλον εἶναι μεταβαλὸν πρὸϲ ὀλίγον , ὡϲ καὶ τὸ πνεῦμα τῶν ἀπέπτων δυϲῶδεϲ γίνεται προϲκαίρωϲ , οὐκ ἐνδιαθέτωϲ . τινὲϲ δὲ τοὐναντίον μετὰ κακο - διαιτηϲίαν , τὸ γὰρ μηδενὶ πρὸϲ τὸ φαῦλον αὐτὸ τρέπειν δυναμένῳ διαφθειρόμενον ἄριϲτον . ἡμεῖϲ δὲ ἀμφοτέραιϲ ταῖϲ διαίταιϲ τὸ γάλα κρίνομεν · τὸ γὰρ ἐπὶ μηδεμιᾷ διαίτῃ φθειρόμενον ἄριϲτον , τὸ δὲ μηδ᾿ ἐν τῇ ὑγιεινῇ τὰϲ κακίαϲ ἀποβάλλον φαυλότατον , τὸ δὲ καταλ - λήλωϲ τῇ διαίτῃ τρεπόμενον μέϲον . ὅθεν καὶ πρὸϲ τὸ ἄριϲτον αὐτὸ παραμένειν 〈 ζητεῖται〉.|
Lemmas: 21 [ 90 ] . Δεύς δέ καί αὐτός προσεχής ὁ γάλα κρίνω , ὅπως ἀγαθός εἰμί . δοκιμάζω δέ πρῶτος μέν ἐκ ὁ ὁ τιτθή τοιοῦτος ὑπάρχω , οἷος ὁ ἀγαθός ὑποδείκνυμι . δύο ἐκ ὁ ὁ ὑπό οὗτος τρέφω παιδίον εὐεκτικός ὑπάρχω . οὖον μήv ἐπεί σημεῖον εἰμί ὁ ἐπιτήδειος γάλα ὁ εὐεκτικός ἐκ αὐτός τρέφω παιδίον , διά οὗτος καί ἐναντίος ὁ φαῦλος σημεῖον εἄν γίγνομαι , καθάπερ ὑπολαμβάνω τις , ὁ ἀτροφέω παιδίον · ἐνδέχομαι γάρ ὁ γάλα μέν ἐπιτήδειος εἰμί , ὁ δέ παιδίον ὑπό τις νόσημα ἐμποδίζω πρός ὁ εὐεκτικός θρέψις . καί γάρ ὁ τέλειος ὁ νοσέω ἀτρο - φέρω καί ὁ ἀγαθός τροφή μεταλαμβάνω , ὁ σῶμα φθάνω - Ρόντος ὁ τρέφω δύναμαι , καθάπερ καί ὁ ὀξηρός ὁ ἀγγεῖον ἀφανίζω [ καί ] ὁ ἐγχέω οἶνος εἰς οὐτάω , κάν ἀγαθός εἰμί . 22 [ 91 ] . τρίτος ἐκ ὁ συμβεβηκός ὁ γάλα · χρώς , ὀσμή , σύστασις , πῆξις , ὁ πρός γεῦσις ποιότης , ὁ ἐν χρόνος δυσμετα - βλησίας . χρώς μέν · εἰμί λευκός εἰμί σύμμετρος . ὁ μέν γάρ πελιδνός ἢ ὑπόχλωρος φθείρω , ὁ δέ γυψώδης παχύς καί δυσοικονόμητος , ὁ δέ ξανθός ἄπεπτος καί ἀκατέργαστος , καί διά οὗτος ὁ αἱματώδης χροιά ἐμφαίνω . ὀσμή δέ · 〈 εἰμί 〉 χαρίεις . οὖον γάρ δεῖ δυσώδης ἢ βρωμώδης ἢ τρυγώδης ἢ 〈 ὑπάρχω 〉 , πᾶς γάρ ὁ τοιοῦτος εκόχυμος . σύστασις δέ · 〈 εἰμί 〉 λεῖος καί ὁμαλός καί συνεχής ἑαυτοῦ . ὁ γάρ ἰνώδης καί διάφυσις ἔχω ἐρυθρός ἢ σαρκοειδής ἄπεπτος . πῆξις δέ καί παχύτης · εἰμί μετριοπαγής . ὁ μέν γάρ ὑγρός καί λεπτός καί ὑδαρής ἄτροφος καί κοιλία ἐκταρακτικός , ὁ δέ παχύς καί τυρώδης δυσκατέργαστος , καί ὅμοιος ὁ ἁδρός μασάομαι σιτίον ἀποφράσσω ὁ πόρος καί ὁ κύριος ὁ σῶμα κατέχω διαπνοή ὁ περί ὁ ζῶ κίνδυνος ἐπάγω · ὁ δέ ἀνώμαλος καί ὁ ὡς λεπτός καί ὁ ὡς παχύς κατασκευάζω βλάβη . γνωρι - ἵστημι 〈 δέ 〉 ὁ μετριοπαγής διά ὁ ἐπιστάζω αὐτός ὄνυξ ἢ φύλλον δάφνη ἢ ἄλλος τις παραπλήσιος λεῖος πρᾶος πλατύνω καί ὥσπερ ἐν ὁ αὐτός σαλεύω μένω σχῆμα · ὁ μέν 〈 γάρ 〉 εὐθύς ἀπορρ - ῥέω ὑδαρής , ὁ δέ μελιτοειδῶς συστρέφω καί μένω ἀκίνητος παχύς . ὁ αὐτός δέ καταλαμβάνω καί ἐκ ὁ κατά διπλασίων ὕδωρ ἐπι - στοξαγι ὁ γάλα καί πρός ὀλίγος αὐτός διαμένω ὕστερος διαλύω , λευκός δέ ἠώς ἔσχατος διαφυλάσσω . ὁ μέν γάρ εὐθύς διαλυό - μένω ὑδαρής , φαῦλος δέ μᾶλλον , εἰμί καί εἰς ἰνώδης ἀναλύω κτείνω - δόνα οἷος εἰς ἀπόπλυμα κρέας , οὗτος δέ καί ἄπεπτος · ὁ δέ μέχρι πλείων χρόνος μή σκορπίζω καί ὑφίζω , ὥστε ὁ ὕδωρ ἀποχέω εὑρίσκω περί ὁ πυθμήν τυρώδης , παχύς καί δυσδιαλυς - ὁ . διά δέ ὁ πρός ὁ γεῦσις ποιότης · εἰμί γλυκύς καί στομώδης . ὁ γάρ ὑπόδριμυς ἢ ὀξίζω ἢ πικρός ἢ ἁλμυρίζω | ἢ στρυφνός καί ἐν ὁ ἐπιστάζω ὁ ὀφθαλμός δριμύτης τις παρέχω ἔμφασις μοχθηρός . διά δέ ὁ ἐν χρόνος δυσμεταβλησία · ἀγαθός ὁ μή ἀπό - ὀξύνω ἐν ὁ τίθημι ταχέως μηδέ ποιέω ὀρός ἢ παντελῶς ὀλίγος . νόστιμος γάρ ὁ τοιοῦτος · ὁ δέ ἀποξύνω ἐν ὁ τίθημι εὐχερής καί πολύς ἐργάζομαι ὀρός ἄνοστος . φαῦλος δέ καί ὁ ἀφρώδης , πνευματόω γάρ · καί 〈 γάρ 〉 ὁ ἔπαφρος ὁ ὑγρός καί εἰς πομφόλυξ διογκόω κατά παράθεσις γίγνομαι πνεῦμα πλείων . ἔστω ὅτε δέ καί παχύτης οὗτος τεκμήριον , διορίζω δέ ἐκ ὁ ὁ ἐπιγίγνομαι πομφόλυξ ἐπιμένω ἄχρι πλείων , ὡς εἄν ὁ πνεῦμα κωλυόμενος σύντομος διαπνέω διά ὁ παχύτης ὁ γάλα . 23 [ 92 ] . ζητέω δέ καί , πότε δεῖ ὁ γάλα δοκιμάζω . ὁ πλείων μέν φημί , ὅτι εἰμί μηδείς ὁ περί ὁ δίαιτα ἁμαρτάνω ὁ τιτθή , εὐπεπτέω δέ καί ὑπνόω αὐτάρκης καί ἀποτρίβω ὁ περίσσευμα . νῆστις δέ ἀκμή εἰμί μηδέ φάρμακον δόσις λαμβάνω · ὁ γάρ φύσις καλός γάλα διά ὁ προάγω κακοδιαιτησία δοκέω φαῦλος εἰμί μεταβάλλω πρός ὀλίγος , ὡς καί ὁ πνεῦμα ὁ ἄπεπτος δυσώδης γίγνομαι προσκαίρως , οὐ ἐνδιάθετος . τις δέ ἐναντίος μετά Κακό - διαιτησία , ὁ γάρ μηδείς πρός ὁ φαῦλος αὐτός τρέπω δύναμαι διαφθείρω ἀγαθός . ἐγώ δέ ἀμφότερος ὁ δίαιτα ὁ γάλα κρίνω · ὁ γάρ ἐπί μηδείς δίαιτα φθείρω ἀγαθός , ὁ δέ μηδέ ἐν ὁ ὑγιεινός ὁ κακία ἀποβάλλω φαῦλος , ὁ δέ Κατάλ - λήλος ὁ δίαιτα τρέπω μέσος . ὅθεν καί πρός ὁ ἀγαθός αὐτός παραμένω 〈 ἵζω