sophonias.in-aristotelis-libros-de-anima-paraphrasis 2.7
διττὸν δέ , τὸ μὲν χρῶμα , τὸ δὲ ὃ λόγῳ μὲν ἔστιν εἰπεῖν , ἀνώνυμον δὲ τυγχάνει ὄν , οἷον τὰ πυρώδη ὡς πυγολαμπίς , μύκης , κέρας · δῆλον δὲ ἔσται ὃ λέγομεν προελθοῦσι μάλιστα . νῦν δὲ τὸ ὁρατὸν κυρίως ἐστὶ χρῶμα . τοῦτο δὲ τὸ ἐγγινόμενον ἐπὶ τοῦ καθ’ αὑτὸ ὁρατοῦ , λέγω δὴ τῆς ἐπιφανείας . πολλαχῶς δὲ τοῦ καθ’ αὑτὸ λεγομένου τά τε γὰρ ἐν τῷ ὁρισμῷ κείμενα καθ’ αὑτὸ πρόσεστι τοῖς ὑποκειμένοις , οἷον τὸ ζῶον τὸ λογικὸν τῷ ἀνθρώπῳ , καὶ ὧν ἐν τῷ ὁρισμῷ τὸ ὑποκείμενον προσλαμβάνεται , οἷς ἐνυπόκεινται , ὡς τῷ ἀριθμῷ καθ’ αὑτὰ τὸ περιττὸν καὶ τὸ ἄρτιον τοῖς γὰρ ἀμφοτέρων λόγοις ὁ ἀριθμὸς προσλαμβάνεται καὶ ἡ σιμότης τῇ ῥινί · τῷ γὰρ λόγῳ τοῦ σιμοῦ τὴν ῥῖνα προσει - λῆφθαι ἀνάγκη ) , οὐ καθ’ ἕτερον οὖν τῶν τρόπων καθ’ αὑτὸ ὁρατὸν τὴν ἐπιφάνειαν λέγομεν , ἀλλ’ ὡς ἔχουσαν ἐν ἑαυτῇ πρώτως τὸ αἴτιον τοῦ ὁρατὴν εἶναι , καὶ οὐχ ὥσπερ τὸ σῶμα ὁρατὸν δι’ αὐτήν , καὶ ὑποκείμενον τοῦ καθ’ αὑτὸ ὁρατοῦ χρηματίζουσαν . χρῶμα δὲ τοῦτο , οὗ καὶ αἱ ὄψεις ἀντιλαμβά - νονται , τὸ ἐν ἐπιφανείᾳ καὶ ἐξεπιπολῆς , οὐ τὸ ἐν βάθει . εἰ γὰρ καὶ δοκοῦμεν τοὺς διαφανεῖς τῶν λίθων δι’ ὅλου τοῦ βάθους κεχρωσμένους ὁρᾶν , ἀλλὰ τῆς ὄψεως ἡ ἀπάτη τῷ μὲν γὰρ διαφανεῖς εἶναι βαίνουσι διὰ τοῦ βάθους αἱ ὄψεις ἢ αἱ τῶν χρωμάτων ἐνέργειαι . σημεῖον δὲ ὡς εἰ ὕελος ἢ λίθος τῶν τοιούτων μιᾷ ἐπιφανείᾳ χρωσθείη , δόξειε δ’ ἂν ἡμῖν τὸ ὅλον σῶμα κεχρῶσθαι διὰ βάθους . καθ’ αὑτὴν μὲν ὁρατὴ διὰ ταῦτα ἡ ἐπιφάνεια , τὸ δὲ ἐν αὐτῇ καὶ πρὸ αὐτῆς ὁρατὸν χρῶμα . ἄμφω δὲ πέρατα , τὸ μὲν τοῦ ὡρισμένου σώματος , τὸ δὲ τοῦ διαφανοῦς ἔστι γὰρ χρῶμα τὸ τοῦ διαφανοῦς ἐν σώματι ὡρισμένῳ πέρας · ὥστε τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ταὐτὸν χρῶμα καὶ ἐπιφάνεια , τῷ λόγῳ δὲ διάφορον . πᾶν δὲ χρῶμα κινητικὸν εἴτ’ οὖν τελειωτικὸν τοῦ κατ’ ἐνέργειαν διαφανοῦς . τότε δὲ τὸ διαφανὲς κατ’ ἐνέργειαν , ὅταν πεφωτισμένον ᾖ , δυνάμει δὲ ὅταν ἀφώτιστον . διόπερ οὐχ ὁρατόν τι ἄνευ φωτός , ἀλλὰ πᾶν τὸ ἑκάστου χρῶμα ἐν φωτὶ ὁρᾶται . διὸ περὶ φωτὸς λεκτέον καὶ πρὸ τούτου περὶ τοῦ διαφανοῦς καὶ τοῦ χρώματος . διαφανὲς οὖν λέγομεν , ὅπερ ὁρατὸν μέν ἐστιν , οὐ καθ’ αὑτὸ δὲ ὁρατὸν ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν , ἀλλὰ δι’ ἀλλότριον χρῶμα τὸ φῶς . τοιοῦτον δέ ἐστιν ἀὴρ καὶ ὕδωρ καὶ πολλὰ τῶν στερεῶν , οἷον λίθοι , ὕελοι , κέρατα καὶ τὰ ὅμοια · οὐ γὰρ ᾗ ὕδωρ οὐδ’ ᾗ ἀὴρ οὐδ’ ᾗ ἕκαστον τῶν τοιούτων , διαφανῆ , ἀλλ’ ὅτι ἐστί τις φύσις οὐκ ἰδίως ἀφω - ρισμένη καὶ καθ’ αὑτὴν ἑστηκυῖα , ἀλλ’ ἐν ἑτέροις ἐγγινομένη . ἔν τε γὰρ τοῖς ἁπλοῖς τούτοις σώμασι τῶν στοιχείων , ἀέρι καὶ ὕδατι , ἃ καὶ ἀόριστα λέγεται , καὶ ἐν τοῖς συνθέτοις καὶ ὡρισμένοις , καὶ ἐν τῷ ἀιδίῳ δὲ τῷ ἄνω σώματι ἡ τοῦ διαφανοῦς φύσις ἐφήπλωται . αἵ τε γὰρ σφαῖραι διαφανεῖς καὶ τὸ μεταξὺ ἅπαν πῶς γὰρ ἄν αἱ ὄψεις εἰς τὸν οὐρανὸν ἱκνοῦντο ; ) τὰ δὲ ἄστρα οὔ . οὐ μέντοι ἐπ’ ἴσης ἑαυτὴν τοῖς δεξομένοις ἡ διαφάνεια κατενείματο , ἀλλὰ μᾶλλον μὲν τοῖς ἁπλοῖς , ἧττον δὲ τοῖς ἄλλοις · καὶ τούτοις αὖ ἀνίσως λίθοι γὰρ λίθων διαφανέστεροι , ἔτι δὲ ὕελος . ὥσπερ οὖν τῶν σωμάτων ἀνάγκη τι εἶναι ἔσχατον , οὕτω καὶ ταύτης , καὶ τοῦτο δὴ τὸ χρῶμα . ἣν γὰρ ἔξω φύσιν ἐν τοῖς ἀορίστοις χρωματιζομέην ὁρῶμεν , ταύτην καὶ ἐντὸς ἐν τοῖς ὡρισμένοις ὑπολαμβάνειν δεῖ . φαίνεται δὲ καὶ ἀὴρ καὶ θάλασσα χρωματιζόμενα καὶ γὰρ ἡ αὐγὴ τοιοῦτον . ἀλλ’ ἐκεῖ μὲν διὰ τὸ ἐν ἀορίστῳ οὐ τὴν αὐτὴν ἐγγύθεν καὶ προσιοῦσι καὶ πόρρωθεν ἔχει χρόαν οὔθ’ ὁ ἀὴρ οὔθ’ ἡ θάλασσα · ἐν δὲ τοῖς σώμασιν ἐὰν μὴ τὸ περιέχον ποιῇ μεταβάλλειν , ὥρισται καὶ ἡ φαντασία τῆς χρόας . δῆλον ἄρα ὅτι τὸ αὐτὸ κἀκεῖ κἀνθάδε δεκτικὸν τῆς χρόας . τὸ ἄρα διαφανὲς καθ’ ὅσον ἐνυπάρχει τοῖς σώμασιν , χρώματος ποιεῖ μετέχειν ὑπάρχει δὲ μᾶλλον καὶ ἧττον , καὶ τὰ χρώματα κατὰ λόγον λαμπρότερα ἢ ζοφωδέστερα . ἐπεὶ δ’ ἐν πέρατι ἡ χρόα , τούτου ἄν ἐν πέρατι εἴη . πᾶν μὲν <οὖν> χρῶμα ἐν ἐπιφανείᾳ γε καὶ σὺν ἐπιφανείᾳ , οὐ μὴν πᾶσα ἐπιφάνεια χρώματι , ὅτι μηδὲ πᾶν σῶμα διαφανὲς ὡρισμένον . τὸ μὲν γὰρ ἀόριστον δια - φανὲς ὥσπερ οὐδ’ ἐπιφάνειαν οἰκείαν τε καὶ ὡρισμένην ἔχει ὁρίζεται γὰρ τοῖς περιέχουσι καὶ συσχηματίζεται ) , οὕτως οὐδ’ οἰκεῖον ἔχει χρῶμα , ἀλλ’ ἔστι τῶν ἀλλοτρίων χρωμάτων διάκονόν τε καὶ δεκτικὸν ὥσπερ καὶ σχημάτων , οἷος ὁ ἀὴρ καὶ τὸ ὕδωρ . καὶ εὐλόγως ἡ φύσις ἄχρουν ἐποίησε τὸ τὰ ἀλλότρια διακονῆσον χρώματα , ὡς μὴ τὸ οἰκεῖον τῇ μίξει κωλύῃ του ἀλλοτρίου τὴν ἀκριβῆ μήνυσιν . τὸ δὲ ἐν τοῖς ὡρισμένοις σώμασι καὶ στερεοῖς διαφανὲς ὥσπερ καὶ σχήματι καὶ ἐπιφανείᾳ ὥρισται , οὕτω καὶ τούτῳ , καὶ εστι περᾶις διὰ τοῦτο τὸ χρῶμα τοῦ ὡρισμένου διαφανοῦς . τὰ δὲ ἐν βάθει τῶν ὡρισμένων διαφανῶν οὕτως ἔχει χρῶμα ὡς ἐπιφάνειάν τε καὶ σχῆμα · ὃ δὲ ἐν ἀέρι καὶ ὕδατι φῶς καὶ σκότος , τοῦτο ἐν τοῖς ἄλλοις τῶν σωμάτων λευκὸν καὶ μέλαν . ἐπεὶ δὲ λέγεται καὶ τὸ φῶς κινεῖν τὸ διαφανές , λέγεται δὲ καὶ τὸ χρῶμα , σκεπτέον τὸν τρόπον ὅπως . τὸ μὲν γὰρ ὅτι ἐνεργείᾳ ποιεῖ · διαφανές , οὕτω τελειωτικὸν αὐτοῦ λέγεται , τὸ δὲ ὅτι τὴν διαπορθμυτικὴν αὐτοῦ δύναμιν εἰς ἐνέργειαν ἄγει · διατίθεται γάρ πως ὑπὸ τοῦ χρώματος ἀναματτόμενόν πως αὐτὸ καὶ τῇ ὄψει διαδιδόν καὶ τὸ μὲν φῶς , ᾗ διαφανές , τελειοῖ , τὸ δὲ χρῶμα , ᾗ διαπορθμευτικὸν καὶ ἀπαγγελτικόν . ἔχει δὲ πρός τι ἀπορίαν ὁ περὶ τῶν τοιούτων λόγος , εἴπερ ὁρατὸν ὁ ἀὴρ καὶ ἁπλῶς τὸ διαφανὲς ὑπὸ τοῦ φωτὸς καὶ μηδενὸς προσδεῖται . εἰ γὰρ ἔν τινι σκεύει ἀποθοῖο λύχνον , τοῦ φωτὸς ἀνιόντος ἀπὸ τῆς ὀπῆς ἄνω , εἴπερ ἀποβλέψειας εἰς τὸν ὑπὲρ τοῦτον ἀέρα , οὐκ ὄψει πεφωτισμένον , εἰ μή τι στερεὸν ἀντιβαίνοι οἷον ὄροφος ἢ ἕτερόν τι · ὥστε δόξειεν ἄν μὴ δι’ αὑτὸν μᾶλλον τὸν ἀέρα ἢ τῷ ἀντιβαίνειν τὰ στερεὰ ὁρατὸν ὑπὸ τοῦ φωτὸς . εἶναι . ὃ δὲ ἐπὶ τοῦ μερικοῦ , τί κωλύει καὶ ἐπὶ τοῦ καθόλου λέγειν ; μήποτε γὰρ διὰ τὸ τῷ ἡλιακῷ φωτὶ πανταχόθεν ἀντιβαίνειν στερεὰ σώματα ταύτῃ τοι ὁρατὸν τὸν ὑπὲρ ἡμᾶς ἀέρα γίνεσθαι . ὅπη γὰρ ἂν ἀποβλέψαιμεν , στερεοῖς τισιν ἐντυγχάνομεν , γῇ καὶ θαλάσσῃ καὶ ὄρεσιν · καὶ εἴ τις δὲ προσβιάζων ὑποθοῖτο , εἰ μετεωρισθῇ , τὸν ὑπὲρ τὸν ἥλιον καὶ τὸν ἀνωτάτω κατοπτεῦσαι χῶρον , οὔτι που ἴδοι , ἕως ἄν μὴ στερεοῦ τινος τῷ ἄνω φωτὶ ἀντίβασις γένοιτο . εἰ δ’ ἐστί τι ὃ περιτειχίζει καὶ τοῦτο , ἡ ἐξωτάτη καὶ ἀπλανὴς σφαῖρα , αὐτός τε ὄψεται καθαρῶς καὶ ὁ ὑπὲρ σελήνης τόπος πεφωτισμένος ἔσται διηνεκῶς . ἀλλὰ τὸ μὲν διαφανὲς τοῦτο φῶς δὲ ἡ τοῦ διαφανοῦς ἐνέργεια ἡ διαφανές · δυνάμει δὲ ἐν ᾧ τοῦτό ἐστι , καὶ τὸ σκότος . τὸ δὲ φῶς οἷον χρῶμά ἐστι τοῦ διαφανοῦς , ὅταν ᾖ ἐντελεχείᾳ διαφανὲς ὑπὸ τοῦ πυρὸς ἢ τοιούτου οἷον τὸ ἄνω σῶμα καὶ γὰρ τοῦτο ὑπάρχει τι ἓν καὶ ταὐτό . Μέλλοντας δὲ τὸν περὶ φωτὸς καὶ ὄψεως ποιεῖσθαι λόγον τοσοῦτον ἀναγκαῖον προσδιορίσασθαι , ὡς οὔτε καθάπαξ , ὅ τί τις περὶ φωτὸς ἀπλῶς ἀπεφήνατο , συλληψόμεθα καὶ τὰ καίρια οὐ παρήσομεν , οὔτε μὴν πρὸς πάσας τὰς ἐνστάσεις ἀπαντῆσαι παρεσκευάσμεθα . ὅθεν εἰ μὴ κατὰ πάντα ἀποχρώντως ἔχοι , μὴ θαυμάζειν χρή · πολλὰς γὰρ ἔχει τὰς ἀντιλήψεις καὶ τὰς λύσεις ἐργωδεστέρας · μόνον γὰρ τῶν ἄλλων καὶ ἀπορώτατον , ὡς εἰπεῖν , καὶ φανότα τὸν , τὸ μὲν τῷ λόγῳ , τὸ δὲ τῇ αἰσθήσει . εὐθὺς γὰρ πότερον τὸ φῶς σῶμά ἐστιν ἢ ἀσώματον ; πῶς ποτε καὶ τὸ ὁρᾶν γίνεται . πότερον κατά τινων ἀκτίνων σωματικῶν ἐκπομπὴν ἀπὸ τῶν ὀμμάτων , ὥσπερ οἱ μαθηματικοὶ λέγουσιν , ἢ τῇ εἰσδοχῇ τῆς τῶν ὁρωμένων ποιότητος , ὥσπερ οἱ φυσικοί ; ἢ ἕτερόν τι μᾶλλον καὶ τρίτον , καὶ τοῦτ’ ἔσται δήπου κατὰ συναύγειαν ; εἰ μὲν οὖν σῶμα τὸ φῶς , οὐ μόνον σῶμα διὰ σώματος ἔσται χωρῆσαν τὸ τοῦ φωτὸς τοῦ ἀέρος , ἀλλὰ καὶ κίνησιν σωματικὴν ἄχρονον τοῖς οὖσιν ὑποληψόμεθα · ἅμα γὰρ <τῷ> ὑπὲρ τὸν ὁρίζοντα γενέσθαι τὸν ἥλιον ἀθρόως φωτίζεται τὸ περίγειον . ἔτι εἴπερ σῶμα καὶ κινεῖται , κατά τινα τῶν σωματικῶν καὶ φυσικῶν κινήσεων κινηθήσεται · αὗται δὲ ἢ εὐθεῖα ἢ κύκλῳ , καὶ τῆς εὐθείας ἡ μὲν ἄνω , ἡ δὲ κάτω . τὸ δὲ φῶς καὶ ἄνω καὶ κάτω καὶ τοῖς ἐν μέσῳ ἰσοτίμως ὁρᾶται κινούμενον ἀθρόως γὰρ ὁ οἶκος ἅπας ἁφθέντος λύχνου φωτίζεται . οὔτε μὴν κύκλῳ · ἐν γὰρ τοῖς ἀπομήκεσι τῶν στεγασμάτων ἡ τοῦ φωτὸς συμπρόεισιν ἔλλαμψις . ἐχρῆν δήπου καὶ τὸν ἀέρα παχύτερον εἶναι φωτιζόμενον ἢ ἐν σκότει . ἀλλ’ οὐδὲ τοὺς ἀπαρτῶντας τῷ ἡλίῳ τὰς σωματικὰς τοῦ φωτὸς ἀκτῖνας ἀποδεχόμεθα , ὡς ἄν συμπροιούσας φωτίζειν καὶ μὴ γίνεσθαι κίνησιν ἀχρονον τί δ’ ἄν εἴποιεν περὶ σελήνης ἢ τῶν ἄλλων πυρῶν ὁμοίως γὰρ ἅπαντα φωτίζει ) , ἢ ὅταν ἐν σκότει τῇ παρατρίψει φωτίσαιμεν ; οὔκουν οὐδὲ τοὺς σῶμα μὲν τιθεμένους , ἄυλον δὲ διὰ τὸ κεχωρίσθαι · οὕτω δ’ ἄν καὶ ὁ οὐρανὸς ἐν κέγχρῳ συναχθήσεται . καὶ οὐ δι’ ἀέρος μόνον , ἀλλὰ καὶ διὰ γῆς καὶ τῶν στερροτέρων ἔδει χωρεῖν , καὶ ἦν ἄν ἡμέρα καὶ ὑπὸ γῆν ὄντος τοῦ ἡλίου . ἔτι δοκεῖ τὸ φῶς ἐναντίον εἶναι τῷ σκότει · ἔστι δὲ τὸ σκότος στέ - ρησις τῆς τοιαύτης ἕξεως ἐκ τοῦ διαφανοῦς · ἡ δὲ τούτου παρουσία τὸ φῶς . ὥστε δῆλον , εἰ μή τι σῶμα τὸ σκότος , οὐδὲ τὸ φῶς , καὶ οὐκ ὀρθῶς Ἐμπεδοκλῆς οὐδ’ εἴ τις ἄλλος οὕτως εἴρηκεν , ὡς φερομένου τοῦ φωτὸς καὶ γινο - μένου ποτὲ μεταξὺ τῆς γῆς καὶ τοῦ περιέχοντος , ἡμᾶς δὲ λανθάνοντος · τοῦτο γάρ ἐστι καὶ παρὰ τὴν τοῦ λόγου ἐνάργειαν καὶ παρὰ τὰ φαινόμενα · ἐν μικρῷ μὲν γὰρ διαστήματι λάθοι ἄν , ἀπ’ ἀνατολῆς δὲ ἐπὶ δυσμὰς τὸ λανθάνειν μέγα λίαν τὸ αἴτημα . τί οὖν τὸ φῶς καὶ πῶς φωτίζεται τὰ ὁρώμενα ; λέγομεν οὖν ἐνέργειάν τινα ἐκπέμπεσθαι ἀσώματον ἐκ τοῦ φωτιστικοῦ σώματος εἰς τὰ διαφανῆ πεφυκότα ταύτην δέχεσθαι , καὶ οὕτω τὸ φωτίζειν γίνεσθαι . ὡς γὰρ τὸ πῦρ καὶ πόρρω που κείμενον ἡμῶν οἶδε θερμαίνειν οὐ τῷ αὐτὸ φοιτᾶν πρὸς ἡμᾶς , ἀλλὰ τῷ αὐτὸ μὲν τὸν προσεχῆ ἀέρα θερμαίνειν πεφυκότα πάσχειν ὑπὸ τοῦ πυρός , ἐκεῖνον δὲ θερμανθέντα γίνεσθαι τοιοῦτον , ὡς δύνασθαι τὰ παρακείμενα αὐτῷ θερμαίνειν , καὶ τούτου μέχρι παντὸς γινομένου τὰ πορρω - τάτω τοῦ πυρὸς θερμαίνεσθαι , οὕτω τοι καὶ τῶν διαφανῶν σωμάτων ἐφεξῆς κειμένων συνεχῆ συμβαίνει τὴν διάδοσιν γίνεσθαι . αἵ τε γὰρ σφαῖραι ἅπτον - τι ἀλλήλων , καὶ τῆς ἐσχάτης ὁ περὶ ἡμᾶς ἀὴρ ἐφεξῆς ὤν , καὶ τούτου τὸ ὕδωρ . προσεχῶς οὖν ὁ ἥλιος εἰς τὸ παρακείμενον , σῶμα ὂν καὶ ἁπτόμενον αὐτοῦ , δράσας ποιεῖ αὐτὸ ἐνεργεία διαφανές , κἀκεῖνο τοιοῦτον γινόμενον ὁμοίου ποιητικὸν τῷ μετ’ αὐτὸ γίνεται , κἀκεῖνο ἄλλῳ · καὶ οὕτω μέχρι τῶν ἐσχάτων ἀέρος καὶ ὕδατος ἡ ὁμοία φωτιστικὴ ἐνέργεια ἀφικνεῖται · οὐ τῆς τοῦ ἡλίου ἐνεργείας εἰς τὰ ἔσχατα φοιτώσης ἀμέσως , ἀλλὰ τῶν πλησίων καὶ πρώτως πασχόντων δυναμένων καὶ εἰς τὰ δεκτικὰ τὴν αὐτὴν ἐνεργεῖν ἐνέργειαν · οὐ θαυμαστὸν δέ , εἰ ἀθρόα ἡ ἐν ἅπασιν ἐνέργεια γίνεται , ὁπότε ἀσώματος . ὥσπερ γὰρ εἰ σχοίνου τις μακρᾶς καὶ διατεταμένης τὸ ἄκρον κινήσειεν , ἡ πᾶσα σχοῖνος ἀχρόνως συγκινεῖται , διὰ τὴν τῶν μορίων συνέχειαν τοῦ πρώτου κινοῦντος τὸ μετ’ αὐτό , τοῦτο δὲ τὸ ἐχόμενον , ταῦτα λέγειν <δεῖ> καὶ περὶ τῆς φωτὸς ἐνεργείας καὶ διαδόσεως γίνεσθαι , τῷ ἐφεξῆς ἀλλήλων τὰ τοῦ κόσμου σώματα ἅπτεσθαι . ἔστιν οὖν τὸ φῶς οὔτε πῦρ οὔτε ὅλως σῶμα οὐδ’ ἀπορροὴ σώματος οὐδενός εἴη γὰρ ἄν σῶμά τι καὶ οὕτως ) , ἀλλ’ ἡ τοῦ διαφανοῦς ἐνέργεια ᾗ διαφανές , ὡς ἄνωθεν εἴρηται , ἥ τις ἐγγίνεται ὑπὸ ποιητικοῦ πρώτως μὲν τοῦ ἡλίου τούτῳ γὰρ ὁ θεὸς τὴν πηγὴν τοῦ φωτὸς ἐναπέθετο ) , δευτέρως δὲ καὶ ὅσα τῷ μετασχεῖν ἀπορροίας τινὸς τῆς ἐξ ἐκείνου φωτιστικὰ γέγονεν , ὡς σελήνη καὶ ἄστρα καὶ πῦρ . ἀλλ’ ἐοίκαμεν ἐν σκότει τὸν περὶ φωτὸς πε - ποιῆσθαι λόγον τοσαῦτα γὰρ εἰπόντες ἔτι δεδοίκαμεν , μὴ σκιὰν ἀντὶ φωτὸς κατέχοιμεν . εἰ γὰρ μὴ σῶμα , πῶς ἐν τοῖς ἐνόπτροις αἱ ἀνακλάσεις γίνονται ; τοῦτο δὲ κἀν τοῖς περὶ ὄψεως ἀπορηθήσεται . τίς δὲ καὶ ἡ τοῖς πυρείοις τῶν ἀκτίνων παράτριψις καὶ θέρμανσις καὶ ἔξαψις ; πόθεν δὲ καὶ τῶν ἀκρωρειῶν αἱ πεδιάδες θερμότεραι , εἴπερ μὴ τῇ διπλώσει τῶν ἀκτίνων ὁ ἀὴρ ἐθερμαίνετο ; τοῦτο δὲ σώματος . καὶ τοῦτο δὴ παρέντες κατὰ σχολὴν ἐπισκέψασθαι τὸν ὅμοιον τρόπον καὶ περὶ ὄψεως διαλάβωμεν · εἰ μὲν οὖν κατ’ ἐκπομπὴν μόνην σωματικῶν τινων ἀκτίνων τὸ ὁρᾶν γίνεται , αἱ αὐταὶ κἀνταῦθα τῶν ἀποριῶν , αἵπερ καὶ περὶ φωτός . πῶς γὰρ οἷόν τε ἅμα ἀναβλέψαντας μόνῳ τῷ ὀπτικῷ πνεύματι τοῦ οὐρανοῦ ἀντιλαβέσθαι καὶ σῶμα τὸ βραχύτατον το - σαύτην ἀχρόνως κινηθῆναι διάστασιν ; τό τε γὰρ ἀπὸ γῆς μέχρις οὐρανοῦ δύο ζωδίων ἐδείχθη διάστημα , ὅπερ ἕκτον τοῦ ὅλου κύκλου τοῦ τὸν οὐρανὸν διεζωκότος ἡ γὰρ ἀπὸ τοῦ κέντρου ἴση τῇ τοῦ ἑξαγώνου πλευρᾷ · ἑξάγωνος δὲ πλευρὰ τῶν δύο ζωδίων ἐστὶ τὸ διάστημα . ἡ δὲ ἀπὸ τοῦ κέντρου ἡμίσεια τῆς διαμέτρου τριπλασιεφέβδομος ἡ περίμετρος τῆς διαμέτρου . ἔτι ἐπεὶ ἀνα - βλέψαντες τὸ τεταρτημόριον ὁρῶμεν τοῦ οὐρανοῦ , εἰ αἱ ὄψεις σῶμα , ἀνάγκη διὰ τοῦ ἀέρος ἰούσας ἢ διὰ τούτου χωρεῖν , καὶ ἔσται πάλιν σῶμα χωροῦν διὰ σώματος , ἢ τέμνειν αὐτόν . καὶ εἰ τοῦτο , οὐκ ἔδει συνεχῆ ὁρᾶν τὸν οὐρανὸν οὔτε τι ἄλλο τῶν ὁρατῶν . καὶ πρὸς τούτοις πόσον ἄν εἰς τοσούτου σώματος ἐκπομπὴν ἡ κόρη διήρκεσε περιληψομένη τὸν οὐρανόν ; οὕτως οὐκ αὐτάρκης ἑαυτῇ μόνῃ ἡ ὄψις ἐξιοῦσα ὁρᾶν . εἰ δὲ τῇ εἰσδοχῇ τῆς τῶν ὁρωμένων ποιό - τητος τὸ ὁρᾶν , ὡς ἄν οἱ φυσικοὶ λέγοιεν διαβαίνειν τὰς τῶν χρωμάτων ἐνερ - γείας διὰ μέσου τοῦ διαφανοῦς πρὸς τὴν ὄψιν καὶ ἀπαγγέλλειν αὐτῇ τῶν ἰδίων ὑποκειμένων , λέγω δὴ τῶν χρωμάτων , τὴν αἴσθησιν , πῶς τὸ πλῆθος τῶν ὁρωμένων γινώσκεται καὶ τὸ μέγεθος ἢ τὸ διάστημα πάντων ἐπικειμένων τῷ ὄμματι , κἀκείνου μόνου καὶ τοσούτου αἰσθομένης τῆς ὄψεως , ὅσον τὴν κόρην ἐπλήρωσε ; διὰ τί δὲ καὶ εἰ πλήρης ὁ ἀὴρ τῶν τοιούτων εἰδώλων , οὐ παντα - χόθεν ὁρῶμεν , ὥσπερ δὴ καὶ ἀκούομεν καὶ ὀσφραινόμεθα ; πῶς δὲ καὶ οὐ σύγχυσις τῶν χρωμάτων καὶ ἐπιμιξία τοῦτο ; τῷ γὰρ ἅπαξ τὸν ἀέρα τὰ χρώματα δέχεσθαι , μὴ ὥσπερ κατὰ μῆκος , οὕτω καὶ κατὰ πλάτος πάσχειν λέγειν παράλογον . πῶς δὲ καὶ ἀνάκλασις ὄψεως γίνεται , εἰ μή τι ἐκπέμπεται ; μή · ποτ’ οὖν ἐξιέναι μέν τι τῶν ὀμμάτων δεῖ λέγειν τοῦτο δὲ αὐγοειδὲς καὶ ὀπτικὸν πνεῦμα ) πρὸς τὴν τῶν ὁρατῶν ἀντίληψιν , μὴ μέντοι καθάπαξ ἀρκεῖν , ὥσπερ οἱ ἀπὸ μαθημάτων λέγουσιν , ἀλλὰ δεῖσθαι καὶ τοῦ ἐκτὸς φωτὸς χειραγωγή - σοντος καὶ συναντιληψομένου , καὶ οὕτω κατὰ συναύγειαν τὴν ὄψιν ὁρᾶν . τά τε γὰρ πολλὰ τῶν ἀπόρων ἐν τούτῳ λυθήσεται , καὶ σύμφωνα τοῖς φαινομέ - νοις μᾶλλον ἔσται , εἴπερ τὰ πρότερα . ὅτι μὲν γὰρ ἐξέρχεταί τι τῶν ὀφθαλμῶν , τὸ τῶν ὀπτικῶν νεύρων πρὸς τὰ τῶν ἄλλων αἰσθητηρίων διάφορον παρίστησιν ἐναργῶς . σωλῆνες γὰρ ὥσπερ ταῦτα καὶ πόροι , ναστὰ δέ πως τὰ τῶν ἄλλων καὶ ἄτρητα . οὐχ ὁρῶμεν δὲ ἐν σκότῳ , ὅτι κοινωνίαν δεῖ τῶν φώτων εἶναι καὶ ὅτι κατὰ συναύγειαν τοῖς ὄμμασιν ἡ ἐνέργεια . πολλὴ γὰρ ἡ ἀμφοτέρων τῶν φώτων σχέσις πρὸς ἄλληλα καὶ οἰκείωσις τοῦ ὀπτικοῦ καὶ τοῦ ἔξωθεν · ζητεῖ γὰρ ἄλληλα καὶ ἑνοῦσθαι σπεύδει , καὶ τὸ μεῖζον ἕλκει τὸ ἔλαττον , τὸ δ’ ἕπεται τῆς οἰκείας ὁλότητος ἐφιέμενον . ὅθεν ἐν νυκτὶ καὶ πόρρωθεν ὄντα τὸν πυρσόν , εἰ μή τινι ἐπικρύπτοιτο , κατὰ ἄρρητον ὁρῶμεν ταχυτῆτα · καὶ οἱ ἐπὶ πλέον ἡλίῳ προσδιατρίψαντες ἢ λαμπροῖς ἑτέροις ἠρέμα τὰς ὄψεις ἀμαυροῦνται , συνεκφορουμένου τοῦ ὀπτικοῦ καὶ μερικοῦ πρὸς τὴν ἐκτὸς ὁλότητα . καθ’ αὑτὴν μὲν γὰρ ἡ ὄψις οὐκ ἰσχύει μέχρι πολλοῦ διιέναι , ἐμπίπτουσα δὲ τῷ περιέχοντι διαφανεῖ καὶ τῇ πρώτῃ προσβολῇ τὴν ἀλλοίωσιν ἐργαζομένη διαδίδωσιν ἄχρι πλείστου συνεχοῦς ἑαυτήν , ἕως οὗ καταλάβῃ τὸ ὁρατόν , συνεκτεινομένη τῷ περὶ τὸν μεταξὺ ἀέρα φωτὶ καθὰ συγγενεῖ . ὅ τε γὰρ ἀὴρ ἄχρους ὢν καὶ διαφανὴς εὐδιάχυτός τε καὶ εὐαλλοίωτος ὡς οὐδέν , καὶ ἡ ὄψις δὲ καθαρῶς ὑπάρχει φωτοειδής . καὶ ὅπερ τὸ τοῦ λύχνου φῶς ἐν οἴκῳ δρᾶ σκοτεινῷ τῇ πρώτῃ γὰρ εἰσόδῳ τὸν ἐν αὐτῷ ἀέρα φωτίζει ὁμοῦ ) , τοῦτο δὴ καὶ τὴν ὄψιν νοητέον ποιεῖν ἐν τῷ μεταξὺ ταύτης τε καὶ τοῦ ὁρατοῦ πεφωτισμένῳ ἀέρι · τῇ πρώτῃ γὰρ προσβολῇ τοῦτον ἀλλοιοῦν ἰσχύει , δυνα - μουμένη τῷ ἐκτὸς φωτὶ καὶ συνεργοῦσα τούτῳ διὰ τὴν οἰκείωσιν . συνᾴδει δὲ τῷ περὶ τῆς ἐκπομπῆς τοῦ ὀπτικοῦ πνεύματος καὶ ἡ ἀποδιδομένη αἰτία τοῦ διπλᾶ ὁρᾶν ἐν τῇ παραθέσει τῶν ὀφθαλμῶν ἣ φυσικῶς ἢ τῇ τῶν δακτύλων ἐπεμβολῇ καὶ τῷ μὴ ὑπὸ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν εὐθεῖαν τὰς κόρας εἶναι . κωνικῶς γὰρ καὶ κατὰ τρίγωνα ὁρώσης τῆς ὄψεως , ὅταν οἱ κῶνοι ἐξ ἀμφοτερῶν τῶν ὀμμάτων ἐξίωσι καὶ προσβάλωσιν αἱ ὄψεις τοῖς ὁρατοῖς , ποιοῦσι τρίγωνα βάσιν μὲν ἔχοντα κοινὴν τὴν αἰσθητήν , πλευρὰς δὲ τὰς τοῖς κωνικοῖς ἄξοσι παρ’ ἑκάτερα ἐφεστώσας ὄψεις , καθ᾿ ἃς καὶ τῶν ὁρατῶν αἱ κρίσεις γίνονται . ἄξονες δὲ δύο περὶ τοὺς δύο κώνους , περὶ οὓς αἱ λοιπαὶ ὄψεις εἰσίν · δῆλον οὖν ὡς , εἰ μὲν ἀπαρέγκλιτος εἴη ἡ διὰ τῶν κέντρων τῶν κρυσταλλοειδῶν ἐν τοῖς ὄμμασιν ἀγομένη εὐθεία , αἱ ἐκ τῶν δύο κώνων ἴσον ἀφεστηκυῖαι τῶν ἀξόνων ὄψεις κατὰ τὰ αὐτὰ σημεῖα προσβαλοῦσιν , ὡς ἐφαρμόζειν ἀλλήλοις τὰ πέρατα τῶν ὄψεων τῶν ἴσων παρ’ ἑκατέρου τῶν ἀξόνων ἐφεστηκυιῶν . ἐπειδὰν δὲ μὴ ἀπατέγκλιτοι ὦσιν οἱ κῶνοι , ὥσπερ ὅταν ἡ θέσις διαστραφείη τῆς ὄψεως , αἱ ἴσον ἀφεστηκυῖαι τῶν ἀξόνων ἑκατέρου τοῦ κώνου οὐ τοῖς αὐτοῖς προσβαλοῦσι σημείοις , καὶ εἰκότως οὐχ ὡς ἑνὸς τοῦ ἑνὸς ἀντιλαμβάνονται ἀλλ᾿ ὥσπερ κἄν εἰ δύο εἴη τὰ αἰσθητὰ καὶ πλείονα , διὰ τὸ ἄλλας προσπίπτειν ὄψεις κατὰ μηδὲν συμβαλλούσας ἀλλήλαις καὶ τὰς γωνίας διαφόρους γίνεσθαι · συμβαίνει γὰρ εἰς τὸ αὐτὸ αἰσθητὸν ἐξ ἑκατέρου κώνου ὄψεις προσβάλλειν μὴ ἴσον τῶν ἀξόνων ἀφεστηκυίας , καὶ ἐπεὶ διάφοροι πρὸς τὰ αὐτὰ σημεῖα τοῦ αἰσθητοῦ αἱ γωνίαι γίνονται , εἰκότως καὶ δύο αἱ κρίσεις · καὶ διὰ τοῦτο καὶ δύο τὸ ἓν αἰσθητὸν δοκεῖ . Ἔστι μὲν οὖν χρώματος δεκτικὸν τὸ ἄχρουν , ψόφου δὲ τὸ ἄψοφον , ὀσμῆς δὲ τὸ ἄνοσμον ταῦτα δὲ ὁ ἀὴρ πρώτως καὶ δευτέρως τὸ ὕδωρ . εἰ γὰρ εἶχέ τι τούτων ὁ ἀὴρ οἰκεῖον παρεμφαινόμενον ἐκώλυεν ἄν τὸ ἀλλότριον , ὥσπερ ἐπὶ τῆς ἀχρωματίστου ὑέλου καὶ τῆς κεχρωσμένης ἔστιν ὁρᾶν · ἡ μὲν γὰρ πάντα τὰ ἀλλότρια διαπορθεύσει χρώματα , καὶ μᾶλλον ὅσῳ καὶ μᾶλλον διει - δής · ἡ δὲ οὔτε πάντα οὔτ’ ἀκριβῶς , ἀλλ’ ἓν μόνον προφανεῖ τὸ προκατα - λαβόν . ἔτι δὲ καὶ ἐντεῦθεν μᾶλλον τὰ γὰρ ἐνθαδὶ κείμενα χρώματα διά - φορα ὄντα πολλάκις καὶ ἐναντία οἵ τε ἔμπροσθεν καὶ οἱ ὄπισθεν καὶ ἁπλῶς οἱ κατὰ πᾶν ὄντες μέρος ἐπόψονται καὶ διὰ τοῦ αὐτοῦ μορίου τοῦ ἀέρος , ὅπερ , εἰ αὐτὸς ἐχρώννυτο , οὐκ ἄν ἐγίγνετο οὐ γὰρ ἐδύνατο ἅμα τοῖς ἐναντίοις χρώννυσθαι . καὶ ἡ μὲν ὄψις τοίως ἢ τοίως διατιθεμένη ὑπὸ τῶν χρωμάτων πάσχει , τὸ δὲ μεταξὺ διαφανὲς ἀπαθὲς μένει . ἄχρουν οὖν τὸ διαφανὲς καὶ ἀόρατον ἢ τὸ μόλις ὁρώμενον , οἷον δοκεῖ τὸ σκοτεινόν . τοιοῦτον δὲ τὸ διαφανές , ἀλλ’ οὐχ ὅταν ᾖ ἐντελεχείᾳ διαφανές , ἀλλ᾿ ὅταν δυνάμει · ἡ γὰρ αὐτὴ φύσις ὁτὲ μὲν φῶς ὁτὲ δὲ σκότος ἐστίν . οὐ πάντα δὲ ἃ ὁρατά ἐστιν ἐν φωτί ἐστιν , ἀλλὰ μόνον ἑκάστου τὸ οἰκεῖον χρῶμα · ἔνια γὰρ ἐν τῷ μὲν φωτὶ οὐχ ὁρᾶται , ἐν δὲ τῷ σκότει ποιεῖ αἴσθησιν , οἷον τὰ πυρώδη φαινόμενα καὶ λάμ - ποντα ἀνώνυμα δὲ ταῦτα ἑνὶ ὀνόματι εἰ μή τις κοινὸν τὸ λαμπρὸν θείη ) , οἷον μύκης , κέρας , κεφαλαὶ ἰχθύων καὶ λεπίδες καὶ ὀφθαλμοί ἀλλ᾿ οὐδενὸς ὁρᾶται τὸ οἰκεῖον χρῶμα τούτων . ἕξ οὖν , ὡς κοινῶς εἰπεῖν , τυγχάνει τὰ ὁρατά · ὧν τὰ μὲν ἐν φωτὶ μόνως ὁρᾶται , ἃ δὴ καὶ καλεῖται χρώματα , τὰ δὲ μόνως ἐν σκότει , οἷον τὰ προειρημένα πυρώδη · νικᾶται γὰρ τὸ τούτων λαμπρὸν μειζοτέρῳ τῷ φωτί · τὰ δὲ καὶ ἐν σκότει καὶ ἐν φωτί , ὡς σελήνη καί τινες τῶν ἀστέρων καὶ τὸ πῦρ . ὁρατὸν δὲ καὶ τὸ ἐνεργείᾳ διαφανὲς ὁ πεφωτισμένος δηλαδὴ ἀήρ . ἔτι δὲ καὶ τὸ σκότος ὁρατὸν τὸ καὶ δυνάμει διαφανές · τῇ γὰρ ὄψει κρίνομεν ἀποφατικῶς . ἕκτον ἐπὶ τούτοις γένος τῶν ὁρατῶν ὁ ἥλιος τὸ μάλιστα πάντων φανότατον , ὃν οὔτε ἐν σκότῳ ὁρατὸν θείημεν ἀφανιστικὸς γὰρ αὐτοῦ ) οὔτε ἐν ἡμέρᾳ · αὐτὸς γὰρ τῆς ἡμέρας δημιουργός . δι’ ἣν μὲν οὖν αἰτίαν τὰ προρρηθέντα πυρώδη ἐν νυκτὶ ἢ ὅλως ὁρᾶται μήτε πῦρ ὄντα μήτε χρῶμα ἔχοντα , ἄλλος λόγος πέφυκε γὰρ ὁ ἀὴρ ὑπὸ παντὸς λαμπροῦ φωτίζεσθαι . περὶ δὲ τῶν ἀστέρων ὁρωμένων ἐν νυκτὶ ἀπορήσειεν ἄν τις · εἰ γὰρ αἰτία τοῦ μὴ ἐν ἡμέρᾳ φαίνεσθαι τὸ κρύπτεσθαι τῇ περιουσίᾳ τῆς ἡλιακῆς λαμπρότητος , πῶς ἐν νυκτὶ ὁρῶνται οὐδὲν ἧττον ὄντες ἐν φωτί ; τὸ γὰρ κωνικὸν τῆς γῆς ἀποσκίασμα , ὃ δὴ νύξ ἐστιν , οὐχ ὑπερβαίνει τὴν τῆς σελήνης σφαῖραν , ἀλλ’ αὐτοῦ που μυουριζόμενον ἀπολήγει , διηνεκῶς δὲ ὁ ὑπὲρ σελήνην φρυκτωρεῖται τόπος . ἢ πρὸς τοῦτο ἐκεῖνο ἀπο - χρήσει ῥηθέν , ὡς κεχυμένου περὶ ἡμᾶς τοῦ κώνου τῆς σκιᾶς τῆς γῆς τὸν μὲν παρ’ ἑκάτερα πεφωτισμένον ἀέρα οὐχ οἷόν τε ὁρᾶν , τὰ μέντοι ἄστρα ὁρᾶν , ἰσχυροποιουμένης τῷ πολλῷ σκότει τῆς ὄψεως καὶ μὴ διακρινομένης , ὡς κἄν ἐν νυκτὶ πόρρωθεν ὄντες τοῦ πυρσοῦ αὐτὸν μὲν ὁρῶμεν , τὸν δὲ περὶ αὐτὸν πεφωτισμένον οὐχ ὁρῶμεν ἀέρα . ἤρκεσε γὰρ τῇ ὄψει πρὸς τὴν τούτων αἴσθησιν τὸ διὰ τοσούτου προελθεῖν σκότους , ὅπου γε καὶ ἐν σταθερᾷ μεσημ - βρίᾳ ὄψεταί τις ἀστέρας , εἴπερ εἰς φρέαρ κατέλθοι βάθος ἀξιόλογόν τι ἔχον τὸ γὰρ αὐτὸ κἀκεῖ αἴτιον , δυναμουμένης τῆς ὄψεως καὶ περικλωμένης τῇ μέχρι τοῦ στομίου τοῦ ἀέρος παχύτητι καὶ ζοφερότητι . ἐν γὰρ ταῖς τοιαύταις τοῦ ἀέρος καταστάσεσιν μᾶλλόν τι τῇ ὄψει ἡ ἐνέργεια ἔνθεν ἀνατέλλων ἢ δύνων ὁ ἥλιος ἀνεμποδίστως ὁρᾶται καὶ μείζων ἑαυτοῦ , ὡς διὰ νοτεροῦ καὶ ἠρέμα παχέος τοῦ ἀέρος τοῦ προσγείου ὁρώμενος . Τούτων οὕτω διωρισμένων μικρὸν ἔτι περὶ γενέσεως καὶ διαφορᾶς χρωμάτων φιλοσοφήσωμεν , ὡς ἄν ἐντελέστερον οὕτω τὸν περὶ ὄψεως καταθῶμεν λόγον . ἁπλᾶ μὲν οὖν τῶν χρωμάτων ἐστίν , ὅσα τοῖς στοιχείοις συνακολουθεῖ , οἷον πυρὶ καὶ ἀέρι καὶ ὕδατι καὶ γῇ . ἀὴρ μὲν οὖν καὶ ὕδωρ καθ’ αὑτὰ τῇ φύσει λευκά , τὸ δὲ πῦρ ξανθόν . καὶ ἡ γῆ δέ ἐστι φύσει λευκή , παρὰ δὲ τὴν βαφὴν πολύχρους φαίνεται . δῆλον δὲ τοῦτο ἐπὶ τῆς τέφρας · ἐκκαυθέντος γὰρ τοῦ τὴν βαφὴν πεποιηκότος ὑγροῦ λευκὴ γίνεται , οὐ παντελῶς δὲ διὰ τὸ καπνῷ βεβάφθαι μέλανι ὄντι . τὸ δὲ μέλαν χρῶμα συνακολουθεῖ τοῖ.ς στοιχείοις , εἰς ἄλληλα μεταβαλλόντων · τὰ δὲ ἄλλα ἐκ τούτων εὐσύνοπτα · τῇ μίξει γὰρ κεραννυμένων ἀλλήλοις γίνεται . τὸ δὲ σκότος ἐκλείποντος τοῦ φωτὸς γίνεται · τριχῶς γὰρ τὸ μέλαν ἡμῖν φαίνεται . ἢ γὰρ ὅλως τὸ μὴ ὁρώμενόν ἐστι τῇ φύσει μέλαν , ἢ ἀφ’ ὧν μηδὲν ὅλως φέρεται φῶς πρὸς τὰς ὄψεις · τὸ γὰρ μὴ ὁρώμενον , ὅταν ὁ περιέχων τόπος ὁρᾶται , φαντασίαν ποιεῖ μέλανος · φαίνεται δὲ καὶ ταῦτα ἡμῖν μέλανα , ἀφ’ ὅσων ἀραιὸν καὶ ὀλίγον ἰσχυρῶς ἀνακλᾶται τὸ φῶς . διὸ καὶ αἱ σκιαὶ μέλαιναι φαίνονται · ὁμοίως δὲ καὶ τὸ ὕδωρ , ὅταν τραχυνθῇ , καθάπερ καὶ ἡ τῆς θαλάσσης φρίκη · διὰ γὰρ τὴν τραχύτητα τῆς ἐπιφανείας ὀλίγων τῶν αὐγῶν προσπιπτουσῶν καὶ διασπωμένου τοῦ φωτός , τὸ σκιερὸν μέλαν φαίνεται . καὶ τὸ νέφος ὅταν ᾖ πυκνὸν ἰσχυρῶς , καὶ τὸ ὕδωρ καὶ ὁ ἀήρ , ὅταν μὴ παντελῶς διαδῦνον τὸ φῶς ἔχωσι , διὰ τὸ βάθος μέλανα δοκεῖ . ὥστε τὸ σκότος οὐ χρῶμα , ἀλλὰ μόνον φωτὸς στέρησις . τὸ δὲ μέλαν χρῶμα συμβαίνει γίνεσθαι , ὅταν ὁ ἀὴρ καὶ τὸ ὕδωρ τὰ μεμιγμένα τοῖς σώμασιν ὑπὸ τοῦ πυρὸς διακαυθῇ , καθάπερ ξύλα καὶ ἄνθρακες σβεσθέντος τοῦ πυρός . διὸ καὶ τοῦ καπνοῦ μελάντατος γίνεται ὁ ἀπὸ τῶν πιόνων καὶ λιπαρῶν , οἷον ἐλαίου καὶ πίττης καὶ δᾳδός , διὰ τὸ μάλιστα ταῦτα καίεσθαι καὶ συνέχειαν ποιεῖν . μέλανα δὲ καὶ ταῦτα γίνεται , δι’ ὅσων ῥεῖ τὸ ὕδωρ , ὅταν βρυωθέντων τὸ πρῶτον ἀναξηρανθῇ τὸ ὑγρόν , καθάπερ καὶ τὰ ἐν τοῖς τοίχοις κονιάματα καὶ οἱ καθ’ ὕδατος λίθοι · καὶ γὰρ οὗτοι βρυωθέντες ὕστερον ἀποξηραινόμενοι γίνονται μέλανες . τὰ μὲν οὖν ἀπλᾶ τῶν χρωμάτων ταῦτα καὶ τοσαῦτά ἐστι . τὰ δὲ ὠὰ ἐκ τούτων τῇ κράσει καὶ τῷ μᾶλλον καὶ ἧτον γινόμενα πολλὰς καὶ ποικίλας ποιεῖ χρωμάτων φαντασίας · κατὰ μὲν τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον , ὥσπερ τὸ φοινικοῦν καὶ τὸ ἁλουργόν , κατὰ δὲ τὴν κρᾶσιν , ὥσπερ τὸ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν , ὅταν μιχθέντα φαιοῦ ποιήσῃ φαντασίαν . διὸ τὸ μέλαν καὶ σκιερὸν τῷ φωτὶ μιγνύμενον φοινικοῦν . τὸ γὰρ μέλαν μιγνύμενον τῷ τε τοῦ ἡλίου καὶ τῷ τοῦ πυρὸς φωτί φῶς γὰρ καὶ τὸ τοῦ πυρὸς χρῶμα ) θεωροῦμεν ἀεὶ γινόμενον φοινικοῦν , καὶ τὰ μέλανα πυρωθέντα πάντα εἰς χρῶμα μεταβάλλοντα φοινικοῦν · αἵ τε γὰρ καπνώδεις φλόγες καὶ οἱ ἄν - θρακες , ὅταν ὦσι διακεκαυμένοι , φαίνονται χρῶμα ἔχοντες φοινικοῦν . τὸ δ’ ἁλουργὸν εὐανθὲς γίνεται καὶ λαμπρόν , ὅταν τῷ μετρίῳ λευκῷ καὶ σκιερῷ κραθῶσιν ἀσθενεῖς αἱ τοῦ ἡλίου αὐγαί . διὸ καὶ περὶ ἀνατολὰς καὶ δύσεις ὁ ἀὴρ πορφυροειδὴς ἔστιν ὅτε φαίνεται , περὶ ἀνατολὴν καὶ δύσιν ὄντος τοῦ ἡλίου · ἀσθενεῖς γὰρ οὖσαι τότε μάλιστα πρὸς σκιερὸν ὄντα τὸν ἀέρα προσβάλλουσιν . φαίνεται δὲ καὶ ἡ θάλασσα πορφυροειδής , ὅταν τὰ κύματα μετεωριζόμενα κατὰ τὴν ἔγκλισιν σκιασθῇ πρὸς γὰρ τὸν ταύτης κλισμὸν ἀσθενεῖς αἱ τοῦ ἡλίου αὐγαὶ προσβάλλουσαι ποιοῦσι φαίνεσθαι τὸ χρῶμα ἁλουργόν . ὃ καὶ ἐπὶ τῶν πτερωμάτων θεωρεῖται γινόμενον · ἐντεινόμενα γάρ πως πρὸς τὸ φῶς ἁλουργὸν ἔχει τὸ χρῶμα . ἐλάττονος δὲ τοῦ φωτὸς προσβάλλοντος ζοφερόν , ὃ καλοῦσιν ὄρφνιον . καὶ σχεδὸν τὰ αἴτια κοινῶς τῆς τῶν χρωμάτων γενέσεως ἔν τε τοῖς ἔξω καὶ ἀορίστοις τῶν σωμάτων καὶ ἐν τοῖς ὡρισμένοις ταῦτά ἐστι μάλιστα τό τε ἀπὸ τοῦ ἡλίου φῶς καὶ τὸ ἀπὸ τοῦ πυρὸς καὶ ὁ ἀὴρ καὶ τὸ ὕδωρ · κεραννύμενα γὰρ τῷ μᾶλλον καὶ ἧττον πάσας ὡς εἰπεῖν τὰς χρόας ἀποτελεῖ . ἐπιληπτέον δὲ καὶ ἀπὸ τῶν ἄλλων χρωμάτων ταῖς αὐγαῖς κεραννυμένων τὴν ὁμοιότητα · οἱ γὰρ ἄνθρακες καὶ ὁ καπνὸς καὶ τὸ θεῖον καὶ τὰ πτερώματα κεραννύμενα τὰ μὲν ταῖς τοῦ ἡλίου αὐγαῖς , τὰ δὲ ταῖς τοῦ πυρός , πολλὰς καὶ ποικίλας ποιοῦσι μεταβολὰς χρωμάτων . τὰ δὲ καὶ τῇ πέψει θεω - ρητέον , γινόμενα ἐν φυτοῖς καὶ καρποῖς καὶ τριχώμασι καὶ πτερώμασι καὶ τοῖς τοιούτοις πᾶσι . δεῖ δὲ μὴ λανθάνειν τὸ πολυειδὲς καὶ τὸ ἄπειρον τῶν χρωμάτων , διὰ πόσα συμβαίνει γίνεσθαι · εὑρήσομεν γὰρ ἢ διὰ τὸ τῷ φωτὶ καὶ ταῖς σκιαῖς ἀνίσως καὶ ἀνωμάλως λαμβάνεσθαι καὶ γὰρ αἱ σκιαὶ καὶ τὸ φῶς κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον πολὺ διαφέρουσιν αὑτῶν , ὥστε καὶ καθ’ αὑτὰς καὶ μετὰ τῶν χρωμάτων μιγνύμεναι ποιοῦσι μεταβολὰς χρωμάτων ) , ἢ τῷ τὰ κεραννύμενα τῷ πλήθει καὶ ταῖς δυνάμεσι διαφέρειν , ἢ τῷ λόγους ἔχειν μὴ τοὺς αὐτούς . πολλὰς γὰρ καὶ τὸ ἁλουργὸν ἔχει διαφορὰς καὶ τὸ φοινικοῦν καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον τῶν ὡρισμένων ἑπτὰ γὰρ τῶν χρωμάτων ὥρισται καὶ πλέον οὐδέν , λευκόν , μέλαν , φοινικοῦν , ἁλουργόν , πράσινον , κυανοῦν , φαιόν , τὸ δὲ ξανθὸν ὑπάγεται τῷ λευκῷ ) · κατὰ γὰρ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον καὶ κατὰ τὴν πρὸς ἄλληλα μῖξιν καὶ εἰλικρίνειαν αὐτῶν ἡ πολυσχιδὴς ἑτερότης γίνεται . ποιεῖ δὲ διαφορὰν καὶ τὸ λαμπρὸν ἢ στίλβον εἶναι τὸ μιγνύμενον ἢ τοὐναν - τίον αὐχμηρὸν καὶ ἀλαμπές . ἔστι δὲ τὸ στίλβον οὐκ ἄλλο τι ἢ συνέχεια φωτὸς καὶ πυκνότης . τὸ γὰρ χρυσοειδὲς γίνεται , ὅταν τὸ ξανθὸν καὶ τὸ ἡλιῶ - δες πυκνωθὲν ἰσχυρῶς στίλβῃ . ἔστι δὲ καὶ ἃ λειούμενα τρίψει καὶ δυνάμεσί τισιν ἀλλοίας ἴσχει καὶ ποικίλας τὰς χρόας . καὶ πρὸς τούτοις ἐκεῖνο ἰστέον , ὡς οὐδὲν τῶν χρωμάτων ὁρῶμεν εἰλικρινὲς οἷόν ἐστιν , ἀλλὰ πάντα κεραννύμενα ἀλλήλοις . καὶ γὰρ ἂν μηδενὶ τῶν ἄλλων , ταῖς γε τοῦ φωτὸς αὐγαῖς καὶ ταῖς σκιαῖς κεραννύμενα ἀλλοῖα , καὶ οὐχ οἷά ἐστι , φαίνεται . διὸ καὶ τὰ ἐν σκιᾷ θεωρούμενα καὶ ἐν φωτὶ καὶ ἡλίῳ , καὶ σκληρᾷ αὐγῇ ἢ μαλακῇ , καὶ κατὰ τὰς ἐγκλίσεις οὕτως ἢ οὕτως , καὶ κατὰ τὰς ἄλλας διαφοράς , ἀλλοῖα φαίνεται καὶ οὐχ οἷά ἐστι . καὶ ταῖς πρὸς τῷ πυρὶ καὶ τῇ σελήνῃ , καὶ ταῖς τῶν λύχνων αὐγαῖς , διὸ καὶ τὸ φῶς ἑκάστου τούτων ἀλλοιοτέραν ἔχει χρόαν . καὶ τῇ πρὸς ἄλληλα δὲ μίξει τῶν χρωμάτων · δι’ ἀλλήλων γὰρ φαινόμενα χρώζεται , ὥσπερ ἂν εἰ καὶ γραφεῖς ποιῶσι . καὶ τὰ βαπτόμενα δὲ πάντα τὰς χρόας ἀπὸ τῶν βαπτόντων λαμβάωει . πολλὰ μὲν γὰρ τοῖς ἄνθεσι βάπτεται τοῖς φυομένοις , πολλὰ δὲ ῥίζαις , πολλὰ δὲ φλοιοῖς ἢ φύλλοις ἢ καρποῖς . ἔτι δὲ γῇ μὲν πολλά , πολλὰ δὲ ἀγρῷ , πολλὰ δὲ καὶ μελαντηρίᾳ . τὰ δὲ καὶ τοῖς ζώων χυλοῖς , καθάπερ καὶ τὸ ἁλουργὲς τῇ πορφύρᾳ . τὰ δὲ οἴνῳ . τὰ δὲ καπνῷ τὰ δὲ κονίᾳ , τὰ δὲ θαλάττῃ , ὥσπερ τὰ τριχώματα τῶν θαλαπίων . πολλὰς δὲ καὶ αἱ στύψεις ἐν τῇ βαφῇ ποιοῦσι διαφορὰς καὶ μίξεις . καὶ οἱ καρποὶ δὲ πεπαινόμενοι μεταβάλλουσιν εἰς τὸ κατὰ φύσιν χρῶμα · καὶ γὰρ λευκοὶ καὶ φαιοὶ καὶ ξανθοὶ καὶ μελανοειδεῖς καὶ φοινικοῖ καὶ οἰνωποὶ καὶ κροκοειδεῖς καὶ σχεδὸν ἁπάσας ἔχοντες γίνονται τὰς τῶν χρωμάτων διαφοράς · ἐπεὶ δὲ τὰ πλεῖστα γίνονται τῶν χρωμάτων πλειόνων κεραννυμένων ἀλλήλοις , φανερὸν ὅτι καὶ τὰς ἐν τοῖς φυτοῖς χρόας ἀνάγκη τὰς αὐτὰς ἔχειν κράσεις · διὰ τούτων γὰρ τὸ ὑγρὸν διηθούμενον καὶ μεθ’ ἑαυτοῦ συνεκβλύζον ἁπάσας λαμβάνει τὰς τῶν χρωμάτων δυνάμεις . καὶ τούτου συνεψομένου περὶ τὰς τῶν καρπῶν πέψεις ὑῶ τε τοῦ ἡλίου καὶ τῆς τοῦ ἀέρος θερμότητος ἕκαστα καθ’ ἑαυτὰ συνίσταται τῶν χρωμάτων , τὰ μὲν θᾶττον τὰ δὲ βραδύτερον , καθάπερ συμβαίνει καὶ περὶ τὴν βαφὴν τῆς πορφύρας . γίνεται δὲ καὶ τὰ τριχώματα καὶ τὰ πτερώματα καὶ τὰ δέρματα καὶ ἵππων καὶ βοῶν καὶ προβάτων καὶ ἀνθρώπων καὶ τῶν ἄλλων ζώων ἀπάντων καὶ λευκὰ καὶ φαιὰ καὶ πυρρὰ καὶ μέλανα ὑπὸ τῆς φύσεως διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν τῷ γὰρ πολυειδῶς ἐν τῇ μίξει τὸ ὑγρὸν ὑπὸ τοῦ θερμοῦ πεπέφθαι καὶ ἐξηράνθαι πολυειδῆ καὶ τὰ χρώματα γίνεται . λευκὰ μὲν ὅταν ἔτι ὑπὸ τῆς πέψεως τὸ ὑγρὸν τὸ οἰκεῖον ἔχον χρῶμα καταξηρανθῇ , μέλανα δὲ τοὐναντίον , ὅταν αὐτῶν ἐν τῇ γενέσει τὸ περὶ τὸν χρῶτα ὑγρόν , καθάπερ ἐν τοῖς ἄλλοις ἅπασι , παλαιούμενον καὶ χρονιζόμενον διὰ τὸ πλῆθος καταμελανθῇ · πάντων γὰρ τῶν τοιούτων ὅ τε χρὼς καὶ τὰ δέρματα γίνεται μέλανα . φαιὰ δὲ καὶ ξανθὰ καὶ πυρρὰ καὶ τὰς ἄλλας ἔχοντα χρόας , ὅσα φθάνει καταξηραινόμενα πρότερον ἢ τελέως μεταβάλλειν ἐν αὐτοῖς εἰς τὸ μέλαν χρῶμα τὸ ὑγρόν . οἷς δὲ ἀνωμάλως τοῦτο συμβῇ καὶ τὰ χρώματα τοιαῦτα γίνεται ποικίλα · διὸ καὶ πάντα τοῖς δέρμασι καὶ τῷ χρώματι συνανακολουθεῖ , ἐπεὶ καὶ τῶν ἀνθρώπων τῶν ἐμπύρρων καὶ τὰ τριχώματα γίνεται λευκόπυρρα , τῶν δὲ μελάνων μέλανα . οὕτως ἅπαντα τὰ τριχώματα καὶ τὰ πτερώματα τοῖς δέρμασι συνακολουθεῖ , καὶ τὰ κατὰ μέρος καὶ τὰ κατὰ σῶμα ὅλον . ὁμοίως δὲ τούτοις ὁπλαὶ καὶ χηλαὶ καὶ ῥύγχη καὶ κέρατα · καὶ γὰρ ταῦτα τῶν μελάνων γίνεται μέλανα , τῶν δὲ λευκῶν λευκά , διὰ τὸ καὶ τούτοις ἅπασι διὰ τοῦ δέρματος τὴν τροφὴν εἰς τὴν ἐκτὸς περιοχὴν διηθεῖσθαι . ἀνακεφαλαιούμενοι δὲ τὰ εἰρημένα λέγομεν ὡς ἐνδέχεται καὶ παρ’ ἀλληλα τιθέμενα τὸ λευκὸν καὶ τὸ μέλαν , ὥστε ἑκάτερον εἶναι ἀόρατον διὰ σμικρότητα , τὸ δ’ ἐξ ἀμφοῖν ὁρατὸν γίνεσθαι · καὶ ἐπεὶ οὔτε λευκὸν οὔτε μέλαν οἷόν τε ἀκραιφνὲς τοῦτο εἶναι , ἔχειν δέ τι χρῶμα ἀνάγκη , μικτόν τι τοῦτο καὶ ἕτερον εἶδος χρόας , παρ’ οἷς συνετέθη . ὃ δὲ ἐπὶ τούτων , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων χρωμάτων κεραννυμένων οὐδὲν κωλύει γίνεσθαι . ἔστι μὲν οὖν οὕτως ὑπολαβεῖν πλείους γίνεσθαι χρόας , πολλὰς δὲ καὶ τῷ λόγῳ · τρία γὰρ πρὸς δύο , καὶ τρία πρὸς τέτταρα , καὶ κατ’ ἄλλους ἀριθμοὺς ἔστι παρ’ ἄλληλα κεῖσθαι , τὰ δὲ ὅλως μὲν κατ’ οὐδένα λόγον , καθ’ ὑπεροχὴν δέ τινα καὶ ἔλλειψιν ἀσύμμετρον , καὶ τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον ἔχειν ταῦτα ταῖς συμφωνίαις τὰ μὲν γὰρ ἐν ἀριθμοῖς εὐλογίστοις χρώματα ἥδιστα , καθάπερ ἐκεῖ αἱ συμφωνίαι , οἷον τὸ ἁλουργόν τὸ φοινικοῦν , τὸ χρυσοειδὲς καὶ ὀλίγα ἄττα τοιαῦτα , δι’ ἥνπερ αἰτίαν καὶ αἱ συμφωνίαι ὀλίγαι , τὰ δὲ ἄλλα χρώματα οὐκ ἐν ἀριθμοῖς . ἢ καὶ πάσας μὲν δεῖ λέγειν ἐν ἀριθμοῖς εἶναι τὰς χρόας , ἀλλὰ τὰς μὲν τεταγμένας , τὰς δὲ ἀτάκτους . εἷς μὲν οὖν τῆς τῶν χρωμάτων γενέ - σεως τρόπος οὗτος , ἕτερος δὲ τὸ φαίνεσθαι δι’ ἀλλήλων , οἷον ἐνίοτε οἱ γραφεῖς ποιοῦσιν · ἑτέραν χρόαν ἐφ’ ἑτέραν ἐναργεστέραν ἐπαλείφουσιν , ὥσπερ ὅταν ἐν ὕδατι ἢ ἐν ἀέρι βούλωνταί τι ποιῆσαι φαινόμενον . τὰ δὲ ὅλως οὐκ ἐν λόγῳ , ἀλλ’ ἐν μίξει καὶ κράσει τῇ τῶν στοιχείων καὶ φυσικῶς ἐν τοῖς συνθέτοις τῶν σωμάτων πᾶσιν · ὃς δὴ καὶ κυριώτερος τῶν ἄλλων καὶ πολυειδέστερος ὅσα γὰρ ἔξωθεν ἢ ποιᾷ κράσει ἢ σχέσει ἢ τέχνῃ χρωμάτων εἴδη γίνεται , ταῦτα ἐκ περιτ.τοῦ ἔνδον ἡ φύσις ποιεῖ ἔν τε τοῖς ἁπλοῖς τῶν σωμάτων καὶ συνθέτοις . Τοσαῦτα καὶ περὶ χρωμάτων ὡς ἐν παρεκβάσει διαλαβόντες πάλιν ἐπανιότες λέγομεν . φανερὸν οὖν ὅτι τὸ μὲν ἐν φωτὶ ὁρώμενον χρῶμα . διὸ οὐχ ὁρᾶται ἄνευ φωτός · τοῦτο γὰρ καὶ ἦν αὐτῷ τὸ χρώματι εἶναι , τὸ κινητικῷ εἶναι τοῦ κατ’ ἐνέργειαν διαφανοῦς · ἡ δ’ ἐντελέχεια τοῦ διαφανοῦς φῶς ἐστιν . σημεῖον δὲ τοῦ τὰ χρώματα ἐν φωτὶ ὁρᾶσθαι καὶ διὰ μέσου τοῦ διαφανοῦς · εἰ γάρ τις θείη τὸ ἔχον χρῶμα ἐπ’ αὐτὴν τὴν ὄψιν , οὐκ ὄψεται , οὐχ ὡς οὐκ ὄντος τοῦ ὀπτικοῦ αἰσθητηρίου , ἀλλ’ ὡς τοῦ μεταξὺ μὴ ὄντος , λέγω δὴ τοῦ διαφανοῦς . τὸ μὲν γὰρ χρῶμα κινεῖ τὸ διαφανές , λέγω δὴ τὸν ἀέρα , ὑπὸ τούτου δὲ συνεχοῦς ὄντος κινεῖται τὸ αἰσθητήριον . οὐ γὰρ καλῶς τοῦτο λέγει Δημόκριτος οἰόμενος , εἰ γένοιτο κενὸν τὸ μεταξύ , ὁρᾶσθαι ἄν ἀκριβῶς , καὶ εἰ μύρμηξ ἐν τῷ οὐρανῷ εἴη · τοῦτο γὰρ ἀδύνατόν ἐστιν . πάσχοντος γὰρ τοῦ αἰσθητικοῦ γίνεται τὸ ὁρᾶν · ὑπ’ αὐτοῦ μὲν τοῦ ὁρωμένου χρώματος ἀδύνατον . λείπεται δὲ ὑπὸ τοῦ μεταξύ , ὥστ’ ἀναγκαῖον εἶναί τι μεταξύ · κενοῦ δὲ γενομένου οὐχ’ ὅτι ἀκριβῶς , ἀλλ’ ὅλως οὐδὲ ὀφθήσεται . δι’ ἣν μὲν οὖν αἰτίαν τὸ χρῶμα ἀναγκαῖον ἐν φωτὶ ὁρᾶσθαι , εἴρηται . τὸ πῦρ δὲ ἐν ἀμφοῖν ὁρᾶται , καὶ ἐν σκότῳ καὶ ἐν φωτί , καὶ τοῦτο ἐξ ἀνάγκης · τὸ γὰρ διαφανὲς ὑπὸ τούτου γίνεται διαφανές · ἔνθα γὰρ πῦρ , ὁ περὶ αὐτὸ ἀὴρ πεφώτισται , ὡς καὶ ὁρᾶσθαι χρώματα . ὃ γοῦν ἑτέροις , παρέχει πολλῷ μᾶλλον αὑτῷ . χρῶμα γὰρ πυρὸς φῶς . ὁ δ’ αὐτὸς λόγος καὶ περὶ ψόφου καὶ ὀσμῆς ἐστιν . οὐδὲν γὰρ ἁπτόμενον τοῦ αἰσθητηρίου πόει αἴσθησιν , ἀλλ᾿ ὕπο μὲν ὀσμῆς καὶ ψόφου τὸ μεταξὺ κινεῖται , ὑπὸ δὲ τούτων τῶν αἰσθητηρίων ἑκάτερον . ὅταν δὲ ἐπ’ αὐτό τις ἐπιθῇ τὸ αἰσθητήριον τὸ ψοφοῦν ἤ τὸ ὄζον , οὐδεμίαν αἴσθησιν ποιήσει . ἔστι δὲ οὐχ ἡ ῥὶς τὸ τῶν ὀσφραντῶν αἰσθητήριον , ἀλλ’ ἡ ἐντὸς μαστοειδὴς τοῦ ἐγκεφάλου ἀπόφυσις , τὸ οὖς ἀκουστικὸν πρῶτον , ἀλλ’ ἡ ἐντὸς μῆνιγξ ἢ τὸ ἐν αὐτῇ πνεῦμα . περὶ δὲ ἁφῆς καὶ γεύσεως ἔχει μὲν ὁμοίως · κἀκεῖναι γὰρ δία του μεταξὺ ποιοῦνται τὴν αἴσθησιν . οὐ φαίνεται δέ , ἐπείπερ οὐκ ἔξωθεν , ὥσπερ ὁ ἀὴρ τῶν ἄλλων , ἀλλὰ τῇ περιπεφυκυίᾳ σαρκὶ τῶν ἁφῆς καὶ γεύσεως αἰσθανόμεθα · ἔτι δὲ προιοῦσιν ἔσται δῆλον . τὸ μὲν οὖν μεταξὺ χρωμάτων καὶ ψόφων ἀὴρ κυρίως , ὀσμῆς δὲ ὃ καὶ κοινόν τι πάθος ἐπ’ ἀέρος καὶ ὕδατος · ὡς γάρ , ὃ διαφανές , ἐν χρώματι , οὕτω τὸ ἔχον ὀσμὴν ἐν ἀμφοτέροις ὑπάρχει τούτοις , ἀνώνυμον μὲν τοῖς παλαιοτέροις , ἀτμὸς δὲ καὶ δίοσμον τοῖς μεταγενεστέροις ὠνόμασται . φαίνεται γὰρ καὶ τὰ ἔνυδρα τῶν ζώων ἔχειν αἴσθησιν ὀδμῆς καὶ ψόφων ἔστι γάρ πως καὶ τὸ ὕδωρ διηχὲς καὶ δίοσμον , ὡς καὶ ὁ ἀήρ ) , ἀλλ’ ὁ μὲν ἄνθρω - πος καὶ τῶν πεζῶν ὅσα ἀναπνεῖ , ἀδυνατεῖ ὀσμᾶσθαι μὴ ἀναπνέοντα , τὰ δὲ ἔνυδρα ὀσμᾶται μέν , οὐκ ἀναπνεῖ δέ · ἡ δὲ αἰτία καὶ περὶ τούτου ὕστερον λεχθήσεται .
Lemmas: δισσός δέ , ὁ μέν χρῶμα , ὁ δέ ὅς λόγος μέν εἰμί εἶπον , ἀνώνυμος δέ τυγχάνω εἰμί , οἷος ὁ πυρώδης ὡς πυγολαμπίς , μύκης , κέρας · δῆλος δέ εἰμί ὅς λέγω προέρχομαι μάλιστα . νῦν δέ ὁ ὁρατός κύριος εἰμί χρῶμα . οὗτος δέ ὁ ἐγγίγνομαι ἐπί ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁρατής , λέγω δή ὁ ἐπιφάνεια . πολλαχῶς δέ ὁ κατά ἑαυτοῦ λέγω ὁ τε γάρ ἐν ὁ ὁρισμός κεῖμαι κατά ἑαυτοῦ πρόσειμι ὁ ὑπόκειμαι , οἷος ὁ ζῷον ὁ λογικός ὁ ἄνθρωπος , καί ὅς ἐν ὁ ὁρισμός ὁ ὑπόκειμαι προσλαμβάνω , ὅς ἐνυπόκειμαι , ὡς ὁ ἀριθμός κατά ἑαυτοῦ ὁ περισσός καί ὁ ἄρτιος ὁ γάρ ἀμφότερος λόγος ὁ ἀριθμός προσλαμβάνω καί ὁ σιμότης ὁ ῥίς · ὁ γάρ λόγος ὁ σιμός ὁ ῥίς πρόσειμι - λαμβάνω ἀνάγκη ) , οὖον κατά ἕτερος οὖν ὁ τρόπος κατά ἑαυτοῦ ὁρατός ὁ ἐπιφάνεια λέγω , ἀλλά ὡς ἔχω ἐν ἑαυτοῦ πρῶτος ὁ αἴτιος ὁ ὁρατός εἰμί , καί οὐ ὥσπερ ὁ σῶμα ὁρατός διά αὐτός , καί ὑπόκειμαι ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁρατής χρηματίζω . χρῶμα δέ οὗτος , ὅς καί ὁ ὄψις ἀντιλαμβάνω - νοντ , ὁ ἐν ἐπιφάνεια καί ἐξεπιπολῆς , οὖον ὁ ἐν βάθος . εἰμί γάρ καί δοκέω ὁ διαφανής ὁ λίθος διά ὅλος ὁ βάθος χρώζω ὁράω , ἀλλά ὁ ὄψις ὁ ἀπάτη ὁ μέν γάρ διαφανής εἰμί βαίνω διά ὁ βάθος ὁ ὄψις ἢ ὁ ὁ χρῶμα ἐνέργεια . σημεῖον δέ ὡς εἰμί ὕαλος ἢ λίθος ὁ τοιοῦτος εἷς ἐπιφάνεια χρώζω , δοκέω δέ εἄν ἐγώ ὁ ὅλος σῶμα χρῴζω διά βάθος . κατά ἑαυτοῦ μέν ὁρατός διά οὗτος ὁ ἐπιφάνεια , ὁ δέ ἐν αὐτός καί πρό αὐτός ὁρατός χρῶμα . ἄμφω δέ πέρας , ὁ μέν ὁ ὁρίζω σῶμα , ὁ δέ ὁ διαφανής εἰμί γάρ χρῶμα ὁ ὁ διαφανής ἐν σῶμα ὁρίζω πέρας · ὥστε ὁ μέν ὑπόκειμαι αὐτός χρῶμα καί ἐπιφάνεια , ὁ λόγος δέ διάφορος . πᾶς δέ χρῶμα κινητικός ἔτι οὖν τελειωτικός ὁ κατά ἐνέργεια διαφανής . τότε δέ ὁ διαφανής κατά ἐνέργεια , ὅταν πεφωτισμένος εἰμί , δύναμις δέ ὅταν ἀφώτιστος . διόπερ οὐ ὁρατός τίς ἄνευ φάος , ἀλλά πᾶς ὁ ἕκαστος χρῶμα ἐν φάος ὁράω . διό περί φάος λεκτέος καί πρό οὗτος περί ὁ διαφανής καί ὁ χρῶμα . διαφανής οὖν λέγω , ὅσπερ ὁρατός μέν εἰμί , οὖον κατά ἑαυτοῦ δέ ὁρατός ὡς ἁπλόος εἶπον , ἀλλά διά ἀλλότριος χρῶμα ὁ φάος . τοιοῦτος δέ εἰμί ἀήρ καί ὕδωρ καί πολύς ὁ στερεός , οἷος λίθος , ὕαλος , κέρας καί ὁ ὅμοιος · οὖον γάρ ὅς ὕδωρ οὐδέ ὅς ἀήρ οὐδέ ὅς ἕκαστος ὁ τοιοῦτος , διαφανής , ἀλλά ὅτι εἰμί τις φύσις οὐ ἰδίως ἀφίημι - ρισμένη καί κατά ἑαυτοῦ ἵστημι , ἀλλά ἐν ἕτερος ἐγγίγνομαι . ἐν τε γάρ ὁ ἁπλόος οὗτος σῶμα ὁ στοιχεῖον , ἀήρ καί ὕδωρ , ὁ καί ἀόριστος λέγω , καί ἐν ὁ σύνθετος καί ὁρίζω , καί ἐν ὁ ἀίδιος δέ ὁ ἄνω σῶμα ὁ ὁ διαφανής φύσις ἐφήπλωται . ὁ τε γάρ σφαῖρα διαφανής καί ὁ μεταξύ ἅπας πῶς γάρ ἄν ὁ ὄψις εἰς ὁ οὐρανός ἱκνέομαι ; ) ὁ δέ ἄστρον οὖον . οὖον μέντοι ἐπί ἴσος ἑαυτοῦ ὁ δείκνυμι ὁ διαφάνεια κατανέμω , ἀλλά μᾶλλον μέν ὁ ἁπλόος , κακός δέ ὁ ἄλλος · καί οὗτος αὖος ἄνισος λίθος γάρ λίθος διαφανής , ἔτι δέ ὕαλος . ὥσπερ οὖν ὁ σῶμα ἀνάγκη τίς εἰμί ἔσχατος , οὗτος καί οὗτος , καί οὗτος δή ὁ χρῶμα . ὅς γάρ ἔξω φύσις ἐν ὁ ἀόριστος χρωματίζω ὁράω , οὗτος καί ἐντός ἐν ὁ ὁρίζω ὑπολαμβάνω δεῖ . φαίνω δέ καί ἀήρ καί θάλασσα χρωματίζω καί γάρ ὁ αὐγή τοιοῦτος . ἀλλά ἐκεῖ μέν διά ὁ ἐν ἀόριστος οὖον ὁ αὐτός ἐγγύθεν καί πρόσειμι καί πόρρωθεν ἔχω χροιά οὔτε ὁ ἀήρ οὔτε ὁ θάλασσα · ἐν δέ ὁ σῶμα ἐάν μή ὁ περιέχω ποιέω μεταβάλλω , ὁρίζω καί ὁ φαντασία ὁ χρώς . δῆλος ἄρα ὅτι ὁ αὐτός ἐκεῖ ἐνθάδε δεκτικός ὁ χρώς . ὁ ἄρα διαφανής κατά ὅσος ἐν-ὑπάρχω ὁ σῶμα , χρῶμα ποιέω μετέχω ὑπάρχω δέ μᾶλλον καί κακός , καί ὁ χρῶμα κατά λόγος λαμπρός ἢ ζοφώδης . ἐπεί δέ ἐν πέρας ὁ χρώς , οὗτος ἄν ἐν πέρας εἰμί . πᾶς μέν οὖν χρῶμα ἐν ἐπιφάνεια γε καί σύν ἐπιφάνεια , οὖον μήv πᾶς ἐπιφάνεια χρῶμα , ὅτι μηδέ πᾶς σῶμα διαφανής ὁρίζω . ὁ μέν γάρ ἀόριστος διά - Φανές ὥσπερ οὐδέ ἐπιφάνεια οἰκεῖος τε καί ὁρίζω ἔχω ὁρίζω γάρ ὁ περιέχω καί συσχηματίζω ) , οὕτως οὐδέ οἰκέω ἔχω χρῶμα , ἀλλά εἰμί ὁ ἀλλότριος χρῶμα διάκονος τε καί δεκτικός ὥσπερ καί σχῆμα , οἷος ὁ ἀήρ καί ὁ ὕδωρ . καί εὔλογος ὁ φύσις ἄχρεος ποιέω ὁ ὁ ἀλλότριος διακονέω χρῶμα , ὡς μή ὁ οἰκέω ὁ μίξις κωλύω ὁ ἀλλότριος ὁ ἀκριβής μήνυσις . ὁ δέ ἐν ὁ ὁρίζω σῶμα καί στερεός διαφανής ὥσπερ καί σχῆμα καί ἐπιφάνεια ὁρίζω , οὗτος καί οὗτος , καί εἰμί Περαΐς διά οὗτος ὁ χρῶμα ὁ ὁρίζω διαφανής . ὁ δέ ἐν βάθος ὁ ὁρίζω διαφανής οὕτως ἔχω χρῶμα ὡς ἐπιφάνεια τε καί σχῆμα · ὅς δέ ἐν ἀήρ καί ὕδωρ φάος καί σκότος , οὗτος ἐν ὁ ἄλλος ὁ σῶμα λευκός καί μέλας . ἐπεί δέ λέγω καί ὁ φάος κινέω ὁ διαφανής , λέγω δέ καί ὁ χρῶμα , σκεπτέος ὁ τρόπος ὅπως . ὁ μέν γάρ ὅτι ἐνέργεια ποιέω · διαφανής , οὗτος τελειωτικός αὐτός λέγω , ὁ δέ ὅτι ὁ διαπορθμυτικὴν αὐτός δύναμις εἰς ἐνέργεια ἄγω · διατίθημι γάρ πως ὑπό ὁ χρῶμα ἀναμάσσω πως αὐτός καί ὁ ὁράω διαδίδωμι καί ὁ μέν φάος , ὅς διαφανής , τελειόω , ὁ δέ χρῶμα , ὅς διαπορθμευτικός καί ἀπαγγελτικός . ἔχω δέ πρός τίς ἀπορία ὁ περί ὁ τοιοῦτος λόγος , εἴπερ ὁρατός ὁ ἀήρ καί ἁπλόος ὁ διαφανής ὑπό ὁ φάος καί μηδείς προσδέω . εἰμί γάρ ἐν τις σκεῦος ἀποθέω λύχνος , ὁ φάος ἀνέρχομαι ἀπό ὁ ὀπή ἄνω , εἴπερ ἀποβλέπω εἰς ὁ ὑπέρ οὗτος ἀήρ , οὐ ὁράω πεφωτισμένος , εἰμί μή τίς στερεός ἀντιβαίνω οἷος ὄροφος ἢ ἕτερος τίς · ὥστε δοκέω ἄν μή διά ἑαυτοῦ μᾶλλον ὁ ἀήρ ἢ ὁ ἀντιβαίνω ὁ στερεός ὁρατός ὑπό ὁ φάος . εἰμί . ὅς δέ ἐπί ὁ μερικός , τίς κωλύω καί ἐπί ὁ καθόλου λέγω ; μήποτε γάρ διά ὁ ὁ ἡλιακός φάος πανταχόθεν ἀντιβαίνω στερεός σῶμα οὗτος ὅς ὁρατός ὁ ὑπέρ ἐγώ ἀήρ γίγνομαι . ὅπῃ γάρ εἄν ἀποβλέπω , στερεός τις ἐντυγχάνω , γῆ καί θάλασσα καί ὄρος · καί εἰμί τις δέ προσβιάζω ὑποτίθημι , εἰμί μετεωρίζω , ὁ ὑπέρ ὁ ἥλιος καί ὁ ἄνω2 κατοπτεύω χῶρος , οὔτις ποῦ ὁράω , ἠώς ἄν μή στερεός τις ὁ ἄνω φάος Ἀντίβασις γίγνομαι . εἰμί δέ εἰμί τίς ὅς περιτειχίζω καί οὗτος , ὁ ἐξωτάτω καί ἀπλανής σφαῖρα , αὐτός τε ὁράω καθαρός καί ὁ ὑπέρ σελήνη τόπος πεφωτισμένος εἰμί διηνεκής . ἀλλά ὁ μέν διαφανής οὗτος φάος δέ ὁ ὁ διαφανής ἐνέργεια ὁ διαφανής · δύναμις δέ ἐν ὅς οὗτος εἰμί , καί ὁ σκότος . ὁ δέ φάος οἷος χρῶμα εἰμί ὁ διαφανής , ὅταν εἰμί ἐντελέχεια διαφανής ὑπό ὁ πυρός ἢ τοιοῦτος οἷος ὁ ἄνω σῶμα καί γάρ οὗτος ὑπάρχω τίς εἷς καί αὐτός . Μέλλω δέ ὁ περί φάος καί ὄψις ποιέω λόγος τοσοῦτος ἀναγκαῖος προσδιορίζω , ὡς οὔτε καθάπαξ , ὅς τίς τις περί φάος ἀπλόος ἀποφαίνω , συλλαμβάνω καί ὁ καίριος οὖον παρίημι , οὔτε μήv πρός πᾶς ὁ ἔνστασις ἀπαντάω παρασκευάζω . ὅθεν εἰμί μή κατά πᾶς ἀποχρώντως ἔχω , μή θαυμάζω χρή · πολύς γάρ ἔχω ὁ ἀντίληψις καί ὁ λύω ἐργώδης · μόνος γάρ ὁ ἄλλος καί ἄπορος , ὡς εἶπον , καί φανός ὁ , ὁ μέν ὁ λόγος , ὁ δέ ὁ αἴσθησις . εὐθύς γάρ πότερος ὁ φάος σῶμα εἰμί ἢ ἀσώματος ; πῶς ποτός καί ὁ ὁράω γίγνομαι . πότερος κατά τίνω ἀκτίς σωματικός ἐκπομπή ἀπό ὁ ὄμμα , ὥσπερ ὁ μαθηματικός λέγω , ἢ ὁ εισδοχή ὁ ὁ ὁράω ποιότης , ὥσπερ ὁ φυσικός ; ἢ ἕτερος τίς μᾶλλον καί τρίτος , καί οὗτος εἰμί δήπου κατά συναύγεια ; εἰμί μέν οὖν σῶμα ὁ φάος , οὖον μόνος σῶμα διά σῶμα εἰμί χωρέω ὁ ὁ φάος ὁ ἀήρ , ἀλλά καί κίνησις σωματικός ἄχρονος ὁ εἰμί ὑπολαμβάνω · ἅμα γάρ ὅς ὑπέρ ὁ ὁρίζων γίγνομαι ὁ ἥλιος ἀθρόος φωτίζω ὁ περίγειον . ἔτι εἴπερ σῶμα καί κινέω , κατά τις ὁ σωματικός καί φυσικός κίνησις κινέω · οὗτος δέ ἢ εὐθύς ἢ κύκλος , καί ὁ εὐθύς ὁ μέν ἄνω , ὁ δέ κάτω . ὁ δέ φάος καί ἄνω καί κάτω καί ὁ ἐν μέσος ἰσότιμος ὁράω κινέω ἀθρόος γάρ ὁ οἶκος ἅπας ἅπτω λύχνος φωτίζω . οὔτε μήv κύκλος · ἐν γάρ ὁ ἀπομήκης ὁ στέγασμα ὁ ὁ φάος συμπρόειμι ἔλλαμψις . χρή δήπου καί ὁ ἀήρ παχύς εἰμί φωτίζω ἢ ἐν σκότος . ἀλλά οὐδέ ὁ ἀπαρτάω ὁ ἥλιος ὁ σωματικός ὁ φάος ἀκτίς ἀποδέχομαι , ὡς ἄν συμπροειμι φωτίζω καί μή γίγνομαι κίνησις ἄχρονος τίς δέ ἄν εἶπον περί σελήνη ἢ ὁ ἄλλος πυρά ὁμοίως γάρ ἅπας φωτίζω ) , ἢ ὅταν ἐν σκότος ὁ παράτριψις φωτίζω ; οὔκουν οὐδέ ὁ σῶμα μέν τίθημι , ἄυλος δέ διά ὁ χωρίζω · οὗτος δέ ἄν καί ὁ οὐρανός ἐν κέγχρος συνάγω . καί οὖον διά ἀήρ μόνος , ἀλλά καί διά γῆ καί ὁ στερρός ἐσθίω χωρέω , καί εἰμί ἄν ἡμέρα καί ὑπό γῆ εἰμί ὁ ἥλιος . ἔτι δοκέω ὁ φάος ἐναντίος εἰμί ὁ σκότος · εἰμί δέ ὁ σκότος Στέ - ῥῆσις ὁ τοιοῦτος ἕξις ἐκ ὁ διαφανής · ὁ δέ οὗτος παρουσία ὁ φάος . ὥστε δῆλος , εἰμί μή τίς σῶμα ὁ σκότος , οὐδέ ὁ φάος , καί οὐ ὀρθῶς Ἐμπεδοκλῆς οὐδέ εἰμί τις ἄλλος οὕτως εἴρω , ὡς φέρω ὁ φάος καί Γίνος - μένω ποτέ μεταξύ ὁ γῆ καί ὁ περιέχω , ἐγώ δέ λανθάνω · οὗτος γάρ εἰμί καί παρά ὁ ὁ λόγος ἐνάργεια καί παρά ὁ φαίνω · ἐν μικρός μέν γάρ διάστημα λανθάνω ἄν , ἀπό ἀνατολή δέ ἐπί δυσμή ὁ λανθάνω μέγας λίαν ὁ αἴτημα . τίς οὖν ὁ φάος καί πῶς φωτίζω ὁ ὁράω ; λέγω οὖν ἐνέργεια τις ἐκπέμπω ἀσώματος ἐκ ὁ φωτιστικός σῶμα εἰς ὁ διαφανής φύω οὗτος δέχομαι , καί οὗτος ὁ φωτίζω γίγνομαι . ὡς γάρ ὁ πῦρ καί πόρρω ποῦ κεῖμαι ἐγώ οἶδα θερμαίνω οὖον ὁ αὐτός φοιτάω πρός ἐγώ , ἀλλά ὁ αὐτός μέν ὁ προσεχής ἀήρ θερμαίνω φύω πάσχω ὑπό ὁ πῦρ , ἐκεῖνος δέ θερμαίνω γίγνομαι τοιοῦτος , ὡς δύναμαι ὁ παράκειμαι αὐτός θερμαίνω , καί οὗτος μέχρι πᾶς γίγνομαι ὁ πόρρω - τητάω ὁ πυρός θερμαίνω , οὗτος ὅς καί ὁ διαφανής σῶμα ἐφεξῆς κεῖμαι συνεχής συμβαίνω ὁ διάδοσις γίγνομαι . ὁ τε γάρ σφαῖρα ἅπτω - τίς ἀλλήλων , καί ὁ ἔσχατος ὁ περί ἐγώ ἀήρ ἐφεξῆς εἰμί , καί οὗτος ὁ ὕδωρ . προσεχῶς οὖν ὁ ἥλιος εἰς ὁ παράκειμαι , σῶμα εἰμί καί ἅπτω αὐτός , δράω ποιέω αὐτός ἐνέργεια διαφανής , ἐκεῖνος τοιοῦτος γίγνομαι ὁμοιόω ποιητικός ὁ μετά αὐτός γίγνομαι , ἐκεῖνος ἄλλος · καί οὗτος μέχρι ὁ ἔσχατος ἀήρ καί ὕδωρ ὁ ὅμοιος φωτιστικός ἐνέργεια ἀφικνέομαι · οὖον ὁ ὁ ἥλιος ἐνέργεια εἰς ὁ ἔσχατος φοιτάω ἀμέσως , ἀλλά ὁ πλησίος καί πρῶτος πάσχω δύναμαι καί εἰς ὁ δεκτικός ὁ αὐτός ἐνεργέω ἐνέργεια · οὖον θαυμαστός δέ , εἰμί ἀθρόος ὁ ἐν ἅπας ἐνέργεια γίγνομαι , ὁπότε ἀσώματος . ὥσπερ γάρ εἰμί σχοῖνος τις μακρός καί διατείνω ὁ ἄκρος κινέω , ὁ πᾶς σχοῖνος ἄχρονος συγκινέω , διά ὁ ὁ μόριον συνέχεια ὁ πρῶτος κινέω ὁ μετά αὐτός , οὗτος δέ ὁ ἔχω , οὗτος λέγω οἶδα καί περί ὁ φάος ἐνέργεια καί διάδοσις γίγνομαι , ὁ ἐφεξῆς ἀλλήλων ὁ ὁ κόσμος σῶμα ἅπτω . εἰμί οὖν ὁ φάος οὔτε πῦρ οὔτε ὅλως σῶμα οὐδέ ἀπορροή σῶμα οὐδείς εἰμί γάρ ἄν σῶμα τίς καί οὕτως ) , ἀλλά ὁ ὁ διαφανής ἐνέργεια ὅς διαφανής , ὡς ἄνωθεν εἴρω , ὅς τις ἐγγίγνομαι ὑπό ποιητικός πρῶτος μέν ὁ ἥλιος οὗτος γάρ ὁ θεός ὁ πηγή ὁ φάος ἐναπέθω ) , δύο δέ καί ὅσος ὁ μετέχω ἀπόρροια τις ὁ ἐκ ἐκεῖνος φωτιστικός γίγνομαι , ὡς σελήνη καί ἄστρον καί πῦρ . ἀλλά ἔοικα ἐν σκότος ὁ περί φάος μετά - ποιέω λόγος τοσοῦτος γάρ εἶπον ἔτι δείδω , μή σκιά ἀντί φάος κατέχω . εἰμί γάρ μή σῶμα , πῶς ἐν ὁ ἔνοπτρον ὁ ἀνάκλασις γίγνομαι ; οὗτος δέ ἐν ὁ περί ὄψις ἀπολέγω . τίς δέ καί ὁ ὁ πυρεῖον ὁ ἀκτίς παράτριψις καί θέρμανσις καί ἔξαψις ; πόθεν δέ καί ὁ ἀκρώρεια ὁ πεδιάς θερμός , εἴπερ μή ὁ δίπλωσις ὁ ἀκτίς ὁ ἀήρ θερμαίνω ; οὗτος δέ σῶμα . καί οὗτος δή παρίημι κατά σχολή ἐπισκοπέω ὁ ὅμοιος τρόπος καί περί ὄψις διαλαμβάνω · εἰμί μέν οὖν κατά ἐκπομπή μόνος σωματικός τίνω ἀκτίς ὁ ὁράω γίγνομαι , ὁ αὐτός ἐνταῦθα ὁ ἀπορία , ὅσπερ καί περί φάος . πῶς γάρ οἷος τε ἅμα ἀναβλέπω μόνος ὁ ὀπτικός πνεῦμα ὁ οὐρανός ἀντιλαμβάνω καί σῶμα ὁ βραχύς ὁ - σαύτην ἄχρονος κινέω διάστασις ; ὁ τε γάρ ἀπό γῆ μέχρι οὐρανός δύο ζῴδιον δείκνυμι διάστημα , ὅσπερ ἕκτος ὁ ὅλος κύκλος ὁ ὁ οὐρανός διαζώννυμι ὁ γάρ ἀπό ὁ κέντρον ἴσος ὁ ὁ ἑξάγωνος πλευρά · ἑξάγωνος δέ πλευρόν ὁ δύο ζῴδιον εἰμί ὁ διάστημα . ὁ δέ ἀπό ὁ κέντρον ἥμισυς ὁ διάμετρος τριπλασιεφέβδομος ὁ περίμετρος ὁ διάμετρος . ἔτι ἐπεί ἀνα - βλέπω ὁ τεταρτημόριον ὁράω ὁ οὐρανός , εἰμί ὁ ὄψις σῶμα , ἀνάγκη διά ὁ ἀήρ εἶμι ἢ διά οὗτος χωρέω , καί εἰμί πάλιν σῶμα χωρέω διά σῶμα , ἢ τέμνω αὐτός . καί εἰμί οὗτος , οὐ ἐσθίω συνεχής ὁράω ὁ οὐρανός οὔτε τίς ἄλλος ὁ ὁρατής . καί πρός οὗτος πόσος ἄν εἰς τοσοῦτος σῶμα ἐκπομπή ὁ κόρη διαρκέω περιλαμβάνω ὁ οὐρανός ; οὕτως οὐ αὐτάρκης ἑαυτοῦ μόνος ὁ ὄψις ἔξειμι ὁράω . εἰμί δέ ὁ εισδοχή ὁ ὁ ὁράω ποιός - τήτη ὁ ὁράω , ὡς ἄν ὁ φυσικός λέγω διαβαίνω ὁ ὁ χρῶμα ἐνρ - Γείας διά μέσος ὁ διαφανής πρός ὁ ὄψις καί ἀπαγγέλλω αὐτός ὁ ἴδιος ὑπόκειμαι , λέγω δή ὁ χρῶμα , ὁ αἴσθησις , πῶς ὁ πλῆθος ὁ ὁράω γιγνώσκω καί ὁ μέγεθος ἢ ὁ διάστημα πᾶς ἐπίκειμαι ὁ ὄμμα , ἐκεῖνος μόνος καί τοσοῦτος αἰσθάνομαι ὁ ὄψις , ὅσος ὁ κόρη πληρόω ; διά τίς δέ καί εἰμί πλήρης ὁ ἀήρ ὁ τοιοῦτος εἴδωλον , οὖον πᾶς - χόθεν ὁράω , ὥσπερ δή καί ἀκούω καί ὀσφραίνομαι ; πῶς δέ καί οὖον σύγχυσις ὁ χρῶμα καί ἐπιμειξία οὗτος ; ὁ γάρ ἅπαξ ὁ ἀήρ ὁ χρῶμα δέχομαι , μή ὥσπερ κατά μῆκος , οὗτος καί κατά πλάτος πάσχω λέγω παράλογος . πῶς δέ καί ἀνάκλασις ὄψις γίγνομαι , εἰμί μή τίς ἐκπέμπω ; μή · πρός οὖν ἔξειμι μέν τίς ὁ ὄμμα δεῖ λέγω οὗτος δέ αὐγοειδής καί ὀπτικός πνεῦμα ) πρός ὁ ὁ ὁρατής ἀντίληψις , μή μέντοι καθάπαξ ἀρκέω , ὥσπερ ὁ ἀπό μάθημα λέγω , ἀλλά δήω καί ὁ ἐκτός φάος χειραγωγέω - σοντού καί συναντιλαμβάνω , καί οὗτος κατά συναύγεια ὁ ὄψις ὁράω . ὁ τε γάρ πολύς ὁ ἄπορος ἐν οὗτος λύω , καί σύμφωνος ὁ φαίνω - νόος μᾶλλον εἰμί , εἴπερ ὁ πρότερος . ὅτι μέν γάρ ἐξέρχομαι τίς ὁ ὀφθαλμός , ὁ ὁ ὀπτικός νεῦρον πρός ὁ ὁ ἄλλος αἰσθητήριον διάφορος παρίστημι ἐναργής . σωλήν γάρ ὥσπερ οὗτος καί πόρος , ναστός δέ πως ὁ ὁ ἄλλος καί ἄτρητος . οὐ ὁράω δέ ἐν σκότος , ὅτι κοινωνία δεῖ ὁ φάος εἰμί καί ὅτι κατά συναύγεια ὁ ὄμμα ὁ ἐνέργεια . πολύς γάρ ὁ ἀμφότερος ὁ φάος σχέσις πρός ἀλλήλων καί οἰκείωσις ὁ ὀπτικός καί ὁ ἔξωθεν · ζητέω γάρ ἀλλήλων καί ἑνόω σπεύδω , καί ὁ μείζων ἕλκω ὁ μικρός , ὁ δέ ἕπω ὁ οἰκεῖος ὁλότης ἐφίημι . ὅθεν ἐν νύξ καί πόρρωθεν εἰμί ὁ πυρρός , εἰμί μή τις ἐπικρύπτω , κατά ἄρρητος ὁράω ταχυτής · καί ὁ ἐπί πλέω ἥλιος προσδιατρίβω ἢ λαμπρός ἕτερος ἠρέμα ὁ ὄψις ἀμαυρόω , συνεκφορέω ὁ ὀπτικός καί μερικός πρός ὁ ἐκτός ὁλότης . κατά ἑαυτοῦ μέν γάρ ὁ ὄψις οὐ ἰσχύω μέχρι πολύς διΐημι , ἐμπίπτω δέ ὁ περιέχω διαφανής καί ὁ πρῶτος προσβολή ὁ ἀλλοίωσις ἐργάζομαι διαδίδωμι ἄχρι πλεῖστος συνεχής ἑαυτοῦ , ἠώς ὅς καταλαμβάνω ὁ ὁρατός , συνεκτείνω ὁ περί ὁ μεταξύ ἀήρ φάος καθά συγγενής . ὅς τε γάρ ἀήρ ἄχρους εἰμί καί διαφανής ευδιαχυος τε καί εὐαλλοίωτος ὡς οὐδείς , καί ὁ ὄψις δέ καθαρός ὑπάρχω φωτοειδής . καί ὅσπερ ὁ ὁ λύχνος φάος ἐν οἶκος δράω σκοτεινός ὁ πρῶτος γάρ εἴσοδος ὁ ἐν αὐτός ἀήρ φωτίζω ὁμοῦ ) , οὗτος δή καί ὁ ὄψις νοητέον ποιέω ἐν ὁ μεταξύ οὗτος τε καί ὁ ὁρατής φωτίζω ἀήρ · ὁ πρῶτος γάρ προσβολή οὗτος ἀλλοιόω ἰσχύω , δυνα - μουμενω ὁ ἐκτός φάος καί συνεργέω οὗτος διά ὁ οἰκέω . συνᾴδω δέ ὁ περί ὁ ἐκπομπή ὁ ὀπτικός πνεῦμα καί ὁ ἀποδίδωμι αἰτία ὁ διπλόος ὁράω ἐν ὁ παράθεσις ὁ ὀφθαλμός ὅς φυσικός ἢ ὁ ὁ δάκτυλος ἐπεμβολή καί ὁ μή ὑπό εἷς καί ὁ αὐτός εὐθύς ὁ κόρη εἰμί . κωνικός γάρ καί κατά τρίγωνος ὁράω ὁ ὄψις , ὅταν ὁ κῶνος ἐκ ἀμφότερος ὁ ὄμμα ἔξειμι καί προσβάλλω ὁ ὄψις ὁ ὁρατός , ποιέω τρίγωνος βάσις μέν ἔχω κοινός ὁ αἰσθητής , πλευρά δέ ὁ ὁ κωνικός ἄγω παρά ἑκάτερος ἐφίστημι ὄψις , κατά ὅς καί ὁ ὁρατής ὁ κρίσις γίγνομαι . ἄγω δέ δύο περί ὁ δύο κῶνος , περί ὅς ὁ λοιπός ὄψις εἰμί · δῆλος οὖν ὡς , εἰμί μέν ἀπαρέγκλιτος εἰμί ὁ διά ὁ κέντρον ὁ κρυσταλλώδης ἐν ὁ ὄμμα ἄγω εὐθύς , ὁ ἐκ ὁ δύο κῶνος ἴσος ἀφίστημι ὁ ἄγω ὄψις κατά ὁ αὐτός σημεῖον προσβάλλω , ὡς ἐφαρμόζω ἀλλήλων ὁ πέρας ὁ ὄψις ὁ ἴσος παρά ἑκάτερος ὁ ἄγω ἐφίστημι . ἐπειδάν δέ μή απατεγκλιος εἰμί ὁ κῶνος , ὥσπερ ὅταν ὁ θέσις διαστρέφω ὁ ὄψις , ὁ ἴσος ἀφίστημι ὁ ἄγω ἑκάτερος ὁ κῶνος οὖον ὁ αὐτός προσβάλλω σημεῖον , καί εἰκότως οὐ ὡς εἷς ὁ εἷς ἀντιλαμβάνω ἀλλά ὥσπερ ἄν εἰμί δύο εἰμί ὁ αἰσθητός καί πλείων , διά ὁ ἄλλος προσπίπτω ὄψις κατά μηδείς συμβάλλω ἀλλήλων καί ὁ γωνία διάφορος γίγνομαι · συμβαίνω γάρ εἰς ὁ αὐτός αἰσθητός ἐκ ἑκάτερος κῶνος ὄψις προσβάλλω μή ἴσος ὁ ἄγω ἀφίστημι , καί ἐπεί διάφορος πρός ὁ αὐτός σημεῖον ὁ αἰσθητής ὁ γωνία γίγνομαι , εἰκότως καί δύο ὁ κρίσις · καί διά οὗτος καί δύο ὁ εἷς αἰσθητός δοκέω . εἰμί μέν οὖν χρῶμα δεκτικός ὁ ἄχρεος , ψόφος δέ ὁ ἄψοφος , ὀσμή δέ ὁ ἄνοσμος οὗτος δέ ὁ ἀήρ πρῶτος καί δύο ὁ ὕδωρ . εἰμί γάρ ἔχω τίς οὗτος ὁ ἀήρ οἰκέω παρεμφαίνω κωλύω ἄν ὁ ἀλλότριος , ὥσπερ ἐπί ὁ αχρωμάτιστος ὕαλος καί ὁ χρώζω εἰμί ὁράω · ὁ μέν γάρ πᾶς ὁ ἀλλότριος διαπορθευσεω χρῶμα , καί μᾶλλον ὅσος καί μᾶλλον δῖος - δήω · ὁ δέ οὔτε πᾶς οὔτε ἀκριβῶς , ἀλλά εἷς μόνος προφανής ὁ προκατα - λαμβάνω . ἔτι δέ καί ἐντεῦθεν μᾶλλον ὁ γάρ ἐνθαδί κεῖμαι χρῶμα διά - φορός εἰμί πολλάκις καί ἐναντίος ὁ τε ἔμπροσθεν καί ὁ ὄπισθεν καί ἁπλόος ὁ κατά πᾶς εἰμί μέρος ἐφοράω καί διά ὁ αὐτός μόριον ὁ ἀήρ , ὅσπερ , εἰμί αὐτός ἐχρώννυτο , οὐ ἄν γίγνομαι οὖον γάρ δύναμαι ἅμα ὁ ἐναντίος χρώζω . καί ὁ μέν ὄψις τοῖος ἢ τοῖος διατίθημι ὑπό ὁ χρῶμα πάσχω , ὁ δέ μεταξύ διαφανής ἀπαθής μένω . ἄχρεος οὖν ὁ διαφανής καί ἀόρατος ἢ ὁ μόλις ὁράω , οἷος δοκέω ὁ σκοτεινός . τοιοῦτος δέ ὁ διαφανής , ἀλλά οὐ ὅταν εἰμί ἐντελέχεια διαφανής , ἀλλά ὅταν δύναμις · ὁ γάρ αὐτός φύσις ὁτὲ μέν φάος ὁτὲ δέ σκότος εἰμί . οὖον πᾶς δέ ὁ ὁρατής εἰμί ἐν φάος εἰμί , ἀλλά μόνος ἕκαστος ὁ οἰκέω χρῶμα · ἔνιοι γάρ ἐν ὁ μέν φάος οὐ ὁράω , ἐν δέ ὁ σκότος ποιέω αἴσθησις , οἷος ὁ πυρώδης φαίνω καί Λαμ - πω ἀνώνυμος δέ οὗτος εἷς ὄνομα εἰμί μή τις κοινός ὁ λαμπρός τίθημι ) , οἷος μύκης , κέρας , κεφαλή ἰχθύς καί λεπίς καί ὀφθαλμός ἀλλά οὐδείς ὁράω ὁ οἰκέω χρῶμα οὗτος . ἕξ οὖν , ὡς κοινῶς εἶπον , τυγχάνω ὁ ὁρατής · ὅς ὁ μέν ἐν φάος μόνος ὁράω , ὁ δή καί καλέω χρῶμα , ὁ δέ μόνος ἐν σκότος , οἷος ὁ προερέω πυρώδης · νικάω γάρ ὁ οὗτος λαμπρός μειζότερος ὁ φάος · ὁ δέ καί ἐν σκότος καί ἐν φάος , ὡς σελήνη καί τις ὁ ἀστήρ καί ὁ πῦρ . ὁρατός δέ καί ὁ ἐνέργεια διαφανής ὁ πεφωτισμένος δηλαδή ἀήρ . ἔτι δέ καί ὁ σκότος ὁρατός ὁ καί δύναμις διαφανής · ὁ γάρ ὁράω κρίνω ἀποφατικός . ἕκτος ἐπί οὗτος γένος ὁ ὁρατής ὁ ἥλιος ὁ μάλιστα πᾶς φανός , ὅς οὔτε ἐν σκότος ὁρατός τίθημι ἀφανιστικός γάρ αὐτός ) οὔτε ἐν ἡμέρα · αὐτός γάρ ὁ ἡμέρα δημιουργός . διά ὅς μέν οὖν αἴτιος ὁ προλέγω πυρώδης ἐν νύξ ἢ ὅλως ὁράω μήτε πῦρ εἰμί μήτε χρῶμα ἔχω , ἄλλος λόγος φύω γάρ ὁ ἀήρ ὑπό πᾶς λαμπρός φωτίζω . περί δέ ὁ ἀστήρ ὁράω ἐν νύξ ἀπορέω ἄν τις · εἰμί γάρ αἰτία ὁ μή ἐν ἡμέρα φαίνω ὁ κρύπτω ὁ περιουσία ὁ ἡλιακός λαμπρότης , πῶς ἐν νύξ ὁράω οὐδείς κακός εἰμί ἐν φάος ; ὁ γάρ κωνικός ὁ γῆ ἀποσκίασμα , ὅς δή νύξ εἰμί , οὐ ὑπερβαίνω ὁ ὁ σελήνη σφαῖρα , ἀλλά αὐτός ποῦ μυουρίζω ἀπολήγω , διηνεκής δέ ὁ ὑπέρ σελήνη φρυκτωρέω τόπος . ἢ πρός οὗτος ἐκεῖνος ἀπος - χρῆσις εἴρω , ὡς χέω περί ἐγώ ὁ κῶνος ὁ σκιά ὁ γῆ ὁ μέν παρά ἑκάτερος πεφωτισμένος ἀήρ οὐ οἷος τε ὁράω , ὁ μέντοι ἄστρον ὁράω , ἰσχυροποιέω ὁ πολύς σκότος ὁ ὄψις καί μή διακρίνω , ὡς ἄν ἐν νύξ πόρρωθεν εἰμί ὁ πυρρός αὐτός μέν ὁράω , ὁ δέ περί αὐτός πεφωτισμένος οὐ ὁράω ἀήρ . ἀρκέω γάρ ὁ ὁράω πρός ὁ οὗτος αἴσθησις ὁ διά τοσοῦτος προέρχομαι σκότος , ὅπου γε καί ἐν σταθερός μεσημ - βρία ὁράω τις ἀστήρ , εἴπερ εἰς φρέαρ κατέρχομαι βάθος ἀξιόλογος τίς ἔχω ὁ γάρ αὐτός ἐκεῖ αἴτιος , δυναμόω ὁ ὄψις καί περικλάω ὁ μέχρι ὁ στόμιον ὁ ἀήρ παχύτης καί ζοφερότης . ἐν γάρ ὁ τοιοῦτος ὁ ἀήρ κατάστασις μάλα τίς ὁ ὁράω ὁ ἐνέργεια ἔνθεν ἀνατέλλω ἢ δύο ὁ ἥλιος ἀνεμπόδιστος ὁράω καί μείζων ἑαυτοῦ , ὡς διά νοτερός καί ἠρέμα παχύς ὁ ἀήρ ὁ πρόσγειος ὁράω . οὗτος οὗτος διά-ὁρίζω μικρός ἔτι περί γένεσις καί διαφορά χρῶμα φιλοσοφέω , ὡς ἄν ἐντελής οὗτος ὁ περί ὄψις κατατίθημι λόγος . ἁπλόος μέν οὖν ὁ χρῶμα εἰμί , ὅσος ὁ στοιχεῖον συνακολουθέω , οἷος πῦρ καί ἀήρ καί ὕδωρ καί γῆ . ἀήρ μέν οὖν καί ὕδωρ κατά ἑαυτοῦ ὁ φύσις λευκός , ὁ δέ πῦρ ξανθός . καί ὁ γῆ δέ εἰμί φύσις λευκός , παρά δέ ὁ βαφή πολύχρους φαίνω . δῆλος δέ οὗτος ἐπί ὁ τέφρα · ἐκκαίω γάρ ὁ ὁ βαφή ποιέω ὑγρός λευκός γίγνομαι , οὖον παντελῶς δέ διά ὁ καπνός βάπτω μέλας εἰμί . ὁ δέ μέλας χρῶμα συνακολουθέω ὅς στοιχεῖον , εἰς ἀλλήλων μεταβάλλω · ὁ δέ ἄλλος ἐκ οὗτος εὐσύνοπτος · ὁ μίξις γάρ κεράννυμι ἀλλήλων γίγνομαι . ὁ δέ σκότος ἐκλείπω ὁ φάος γίγνομαι · τριχῶς γάρ ὁ μέλας ἐγώ φαίνω . ἢ γάρ ὅλως ὁ μή ὁράω εἰμί ὁ φύσις μέλας , ἢ ἀπό ὅς μηδείς ὅλως φέρω φάος πρός ὁ ὄψις · ὁ γάρ μή ὁράω , ὅταν ὁ περιέχω τόπος ὁράω , φαντασία ποιέω μέλας · φαίνω δέ καί οὗτος ἐγώ μέλας , ἀπό ὅσος ἀραιός καί ὀλίγος ἰσχυρῶς ἀνακλάω ὁ φάος . διό καί ὁ σκιά μέλας φαίνω · ὁμοίως δέ καί ὁ ὕδωρ , ὅταν τραχύνω , καθάπερ καί ὁ ὁ θάλασσα φρίκη · διά γάρ ὁ τραχύτης ὁ ἐπιφάνεια ὀλίγος ὁ αὐγή προσπίπτω καί διασπάω ὁ φάος , ὁ σκιερός μέλας φαίνω . καί ὁ νέφος ὅταν εἰμί πυκνός ἰσχυρῶς , καί ὁ ὕδωρ καί ὁ ἀήρ , ὅταν μή παντελῶς διαδύνω ὁ φάος ἔχω , διά ὁ βάθος μέλας δοκέω . ὥστε ὁ σκότος οὖον χρῶμα , ἀλλά μόνος φάος στέρησις . ὁ δέ μέλας χρῶμα συμβαίνω γίγνομαι , ὅταν ὁ ἀήρ καί ὁ ὕδωρ ὁ μίγνυμι ὁ σῶμα ὑπό ὁ πυρός διακαίω , καθάπερ ξύλον καί ἄνθραξ σβέννυμι ὁ πῦρ . διό καί ὁ καπνός μέλας γίγνομαι ὁ ἀπό ὁ πίων καί λιπαρός , οἷος ἔλαιον καί πίσσα καί δαίς , διά ὁ μάλιστα οὗτος καίω καί συνέχεια ποιέω . μέλας δέ καί οὗτος γίγνομαι , διά ὅσος ῥέω ὁ ὕδωρ , ὅταν βρυόομαι ὁ πρῶτος ἀναξηραίνω ὁ ὑγρός , καθάπερ καί ὁ ἐν ὁ τοῖχος κονίαμα καί ὁ κατά ὕδωρ λίθος · καί γάρ οὗτος βρυόομαι ὕστερος ἀποξηραίνω γίγνομαι μέλας . ὁ μέν οὖν ἀπολάω ὁ χρῶμα οὗτος καί τοσοῦτος εἰμί . ὁ δέ ᾠόν ἐκ οὗτος ὁ κρᾶσις καί ὁ μᾶλλον καί ἵημι γίγνομαι πολύς καί ποικίλος ποιέω χρῶμα φαντασία · κατά μέν ὁ μᾶλλον καί κακός , ὥσπερ ὁ Φοινικοῦς καί ὁ ἁλουργός , κατά δέ ὁ κρᾶσις , ὥσπερ ὁ λευκός καί ὁ μέλας , ὅταν μείγνυμι φαιός ποιέω φαντασία . διό ὁ μέλας καί σκιερός ὁ φάος μίγνυμι Φοινικοῦς . ὁ γάρ μέλας μίγνυμι ὁ τε ὁ ἥλιος καί ὁ ὁ πυρός φάος φάος γάρ καί ὁ ὁ πυρός χρῶμα ) θεωρέω ἀεί γίγνομαι Φοινικοῦς , καί ὁ μέλας πυρόω πᾶς εἰς χρῶμα μεταβάλλω Φοινικοῦς · ὁ τε γάρ καπνώδης φλόξ καί ὁ ἄν - Θρᾷξ , ὅταν εἰμί διακαίω , φαίνω χρῶμα ἔχω Φοινικοῦς . ὁ δέ ἁλουργός εὐανθής γίγνομαι καί λαμπρός , ὅταν ὁ μέτριος λευκός καί σκιερός κεράννυμι ἀσθενής ὁ ὁ ἥλιος αὐγή . διό καί περί ἀνατολή καί δύσις ὁ ἀήρ πορφυροειδής εἰμί ὅτε φαίνω , περί ἀνατολή καί δύσις εἰμί ὁ ἥλιος · ἀσθενής γάρ εἰμί τότε μάλιστα πρός σκιερός εἰμί ὁ ἀήρ προσβάλλω . φαίνω δέ καί ὁ θάλασσα πορφυροειδής , ὅταν ὁ κῦμα μετεωρίζω κατά ὁ ἔγκλισις σκιάζω πρός γάρ ὁ οὗτος κλισμός ἀσθενής ὁ ὁ ἥλιος αὐγή προσβάλλω ποιέω φαίνω ὁ χρῶμα ἁλουργός . ὅς καί ἐπί ὁ πτέρωμα θεωρέω γίγνομαι · ἐντείνω γάρ πως πρός ὁ φάος ἁλουργός ἔχω ὁ χρῶμα . μικρός δέ ὁ φάος προσβάλλω ζοφερός , ὅς καλέω ὄρφνινος . καί σχεδόν ὁ αἴτιος κοινῶς ὁ ὁ χρῶμα γένεσις ἐν τε ὁ ἔξω καί ἀόριστος ὁ σῶμα καί ἐν ὁ ὁρίζω οὗτος εἰμί μάλιστα ὁ τε ἀπό ὁ ἥλιος φάος καί ὁ ἀπό ὁ πυρός καί ὁ ἀήρ καί ὁ ὕδωρ · κεράννυμι γάρ ὁ μᾶλλον καί κακός πᾶς ὡς εἶπον ὁ χρώς ἀποτελέω . ἐπιληπτέον δέ καί ἀπό ὁ ἄλλος χρῶμα ὁ αὐγή κεράννυμι ὁ ὁμοιότης · ὁ γάρ ἄνθραξ καί ὁ καπνός καί ὁ θέω καί ὁ πτέρωμα κεράννυμι ὁ μέν ὁ ὁ ἥλιος αὐγή , ὁ δέ ὁ ὁ πῦρ , πολύς καί ποικίλος ποιέω μεταβολή χρῶμα . ὁ δέ καί ὁ πέσσω θέω - ῥητέον , γίγνομαι ἐν φυτός καί καρπός καί τρίχωμα καί πτέρωμα καί ὁ τοιοῦτος πᾶς . δεῖ δέ μή λανθάνω ὁ πολυειδής καί ὁ ἤπειρος ὁ χρῶμα , διά πόσος συμβαίνω γίγνομαι · εὑρίσκω γάρ ἢ διά ὁ ὁ φάος καί ὁ σκιά ἄνισος καί ἀνώμαλος λαμβάνω καί γάρ ὁ σκιά καί ὁ φάος κατά ὁ μᾶλλον καί κακός πολύς διαφέρω ἑαυτοῦ , ὥστε καί κατά ἑαυτοῦ καί μετά ὁ χρῶμα μείγνυμι ποιέω μεταβολή χρῶμα ) , ἢ ὁ ὁ κεράννυμι ὁ πλῆθος καί ὁ δύναμις διαφέρω , ἢ ὁ λόγος ἔχω μή ὁ αὐτός . πολύς γάρ καί ὁ ἁλουργός ἔχω διαφορά καί ὁ Φοινικοῦς καί ὁ ἄλλος ἕκαστος ὁ ὁρίζω ἑπτά γάρ ὁ χρῶμα ὁρίζω καί πλέω οὐδείς , λευκός , μέλας , Φοινικοῦς , ἁλουργός , πράσινος , κυάνεος , φαιός , ὁ δέ ξανθός ὑπάγω ὁ λευκός ) · κατά γάρ ὁ μᾶλλον καί κακός καί κατά ὁ πρός ἀλλήλων μῖξις καί εἰλικρίνεια αὐτός ὁ πολύσχιστος ἑτερότης γίγνομαι . ποιέω δέ διαφορά καί ὁ λαμπρός ἢ στίλβω εἰμί ὁ μίγνυμι ἢ τουναω - Τῖον αὐχμηρός καί ἀλαμπής . εἰμί δέ ὁ στίλβω οὐ ἄλλος τίς ἢ συνέχεια φάος καί πυκνότης . ὁ γάρ χρυσοειδής γίγνομαι , ὅταν ὁ ξανθός καί ὁ Ηλιώ - δες πυκνόω ἰσχυρῶς στίλβω . εἰμί δέ καί ὁ λειόω τρίβω καί δύναμις τις ἀλλοῖος ἴσχω καί ποικίλος ὁ χρώς . καί πρός οὗτος ἐκεῖνος ἰστέον , ὡς οὐδείς ὁ χρῶμα ὁράω εἰλικρινής οἷος εἰμί , ἀλλά πᾶς κεράννυμι ἀλλήλων . καί γάρ εἄν μηδείς ὁ ἄλλος , ὁ γε ὁ φάος αὐγή καί ὁ σκιά κεράννυμι ἀλλοῖος , καί οὐ οἷος εἰμί , φαίνω . διό καί ὁ ἐν σκιά θεωρέω καί ἐν φάος καί ἥλιος , καί σκληρός αὐγή ἢ μαλακός , καί κατά ὁ ἔγκλισις οὕτως ἢ οὕτως , καί κατά ὁ ἄλλος διαφορά , ἀλλοῖος φαίνω καί οὐ οἷος εἰμί . καί ὁ πρός ὁ πῦρ καί ὁ σελήνη , καί ὁ ὁ λύχνος αὐγή , διό καί ὁ φάος ἕκαστος οὗτος ἀλλοῖος ἔχω χροιά . καί ὁ πρός ἀλλήλων δέ μίξις ὁ χρῶμα · διά ἀλλήλων γάρ φαίνω χρώζω , ὥσπερ εἄν εἰμί καί γραφεύς ποιέω . καί ὁ βάπτω δέ πᾶς ὁ χρώς ἀπό ὁ βάπτω λαμβάνω . πολύς μέν γάρ ὁ ἄνθος βάπτω ὁ φύω , πολύς δέ ῥίζα , πολύς δέ φλόος ἢ φύλλον ἢ καρπός . ἔτι δέ γῆ μέν πολύς , πολύς δέ ἀγρός , πολύς δέ καί μελαντηρία . ὁ δέ καί ὁ ζῷον χυλός , καθάπερ καί ὁ ἁλουργής ὁ πορφύρα . ὁ δέ οἶνος . ὁ δέ καπνός ὁ δέ κονία , ὁ δέ θάλασσα , ὥσπερ ὁ τρίχωμα ὁ θαλαπίων . πολύς δέ καί ὁ στῦψις ἐν ὁ βαφή ποιέω διαφορά καί μίξις . καί ὁ καρπός δέ πεπαίνω μεταβάλλω εἰς ὁ κατά φύσις χρῶμα · καί γάρ λευκός καί φαιός καί ξανθός καί μελανοειδής καί φοινίκεος καί οἰνωπός καί κροκοειδής καί σχεδόν ἅπας ἔχω γίγνομαι ὁ ὁ χρῶμα διαφορά · ἐπεί δέ ὁ πλεῖστος γίγνομαι ὁ χρῶμα πλείων κεράννυμι ἀλλήλων , φανερός ὅτι καί ὁ ἐν ὁ φυτός χρώς ἀνάγκη ὁ αὐτός ἔχω κρᾶσις · διά οὗτος γάρ ὁ ὑγρός διηθέω καί μετά ἑαυτοῦ συνεκβλύζω ἅπας λαμβάνω ὁ ὁ χρῶμα δύναμις . καί οὗτος συνέπομαι περί ὁ ὁ καρπός πέσσω ὕω τε ὁ ἥλιος καί ὁ ὁ ἀήρ θερμότης ἕκαστος κατά ἑαυτοῦ συνίστημι ὁ χρῶμα , ὁ μέν ταχύς ὁ δέ βραδύς , καθάπερ συμβαίνω καί περί ὁ βαφή ὁ πορφύρα . γίγνομαι δέ καί ὁ τρίχωμα καί ὁ πτέρωμα καί ὁ δέρμα καί ἵππος καί βοῦς καί πρόβατον καί ἄνθρωπος καί ὁ ἄλλος ζῷον ἀπαντάω καί λευκόν καί φαιός καί πυρρός καί μέλας ὑπό ὁ φύσις διά ὁ αὐτός αἴτιος ὁ γάρ πολυειδῶς ἐν ὁ μίξις ὁ ὑγρός ὑπό ὁ θερμός πέσσω καί ξηραίνω πολυειδής καί ὁ χρῶμα γίγνομαι . λευκόν μέν ὅταν ἔτι ὑπό ὁ πέψις ὁ ὑγρός ὁ οἰκέω ἔχω χρῶμα καταξηραίνω , μέλας δέ ἐναντίος , ὅταν αὐτός ἐν ὁ γένεσις ὁ περί ὁ χρώς ὑγρός , καθάπερ ἐν ὁ ἄλλος ἅπας , παλαιόω καί χρονίζω διά ὁ πλῆθος καταμελαίνω · πᾶς γάρ ὁ τοιοῦτος ὅς τε χρώς καί ὁ δέρμα γίγνομαι μέλας . φαιός δέ καί ξανθός καί πυρρός καί ὁ ἄλλος ἔχω χρώς , ὅσος φθάνω καταξηραίνω πρότερος ἢ τέλειος μεταβάλλω ἐν αὐτός εἰς ὁ μέλας χρῶμα ὁ ὑγρός . ὅς δέ ἀνώμαλος οὗτος συμβαίνω καί ὁ χρῶμα τοιοῦτος γίγνομαι ποικίλος · διό καί πᾶς ὁ δέρμα καί ὁ χρῶμα συνανακολουθεω , ἐπεί καί ὁ ἄνθρωπος ὁ ἔμπυρρος καί ὁ τρίχωμα γίγνομαι λευκόπυρρος , ὁ δέ μέλας μέλας . οὕτως ἅπας ὁ τρίχωμα καί ὁ πτέρωμα ὁ δέρμα συνακολουθέω , καί ὁ κατά μέρος καί ὁ κατά σῶμα ὅλος . ὁμοίως δέ οὗτος ὁπλή καί χηλή καί ῥύγχος καί κέρας · καί γάρ οὗτος ὁ μέλας γίγνομαι μέλας , ὁ δέ λευκός λευκός , διά ὁ καί οὗτος ἅπας διά ὁ δέρμα ὁ τροφή εἰς ὁ ἐκτός περιοχή διηθέω . ἀνακεφαλαιόομαι δέ ὁ εἴρω λέγω ὡς ἐνδέχομαι καί παρά ἀλλήλων τίθημι ὁ λευκός καί ὁ μέλας , ὥστε ἑκάτερος εἰμί ἀόρατος διά μικρότης , ὁ δέ ἐκ ἄμφω ὁρατός γίγνομαι · καί ἐπεί οὔτε λευκός οὔτε μέλας οἷος τε ἀκραιφνής οὗτος εἰμί , ἔχω δέ τίς χρῶμα ἀνάγκη , μικτός τίς οὗτος καί ἕτερος εἶδος χρώς , παρά ὅς συντίθημι . ὅς δέ ἐπί οὗτος , καί ἐπί ὁ ἄλλος χρῶμα κεράννυμι οὐδείς κωλύω γίγνομαι . εἰμί μέν οὖν οὕτως ὑπολαμβάνω πλείων γίγνομαι χρώς , πολύς δέ καί ὁ λόγος · τρεῖς γάρ πρός δύο , καί τρεῖς πρός τέσσαρες , καί κατά ἄλλος ἀριθμός εἰμί παρά ἀλλήλων κεῖμαι , ὁ δέ ὅλως μέν κατά οὐδείς λόγος , κατά ὑπεροχή δέ τις καί ἔλλειψις ἀσύμμετρος , καί ὁ αὐτός δή τρόπος ἔχω οὗτος ὁ συμφωνία ὁ μέν γάρ ἐν ἀριθμός εὐλόγιστος χρῶμα ἡδύς , καθάπερ ἐκεῖ ὁ συμφωνία , οἷος ὁ ἁλουργός ὁ Φοινικοῦς , ὁ χρυσοειδής καί ὀλίγος τις τοιοῦτος , διά ὅσπερ αἴτιος καί ὁ συμφωνία ὀλίγος , ὁ δέ ἄλλος χρῶμα οὐ ἐν ἀριθμός . ἢ καί πᾶς μέν δεῖ λέγω ἐν ἀριθμός εἰμί ὁ χρώς , ἀλλά ὁ μέν τάσσω , ὁ δέ ἄτακτος . εἷς μέν οὖν ὁ ὁ χρῶμα γενή - σέως τρόπος οὗτος , ἕτερος δέ ὁ φαίνω διά ἀλλήλων , οἷος ἐνίοτε ὁ γραφεύς ποιέω · ἕτερος χροιά ἐπί ἕτερος ἐναργής ἐπαλείφω , ὥσπερ ὅταν ἐν ὕδωρ ἢ ἐν ἀήρ βούλομαι τίς ποιέω φαίνω . ὁ δέ ὅλως οὐ ἐν λόγος , ἀλλά ἐν μίξις καί κρᾶσις ὁ ὁ στοιχεῖον καί φυσικός ἐν ὁ σύνθετος ὁ σῶμα πᾶς · ὅς δή καί κύριος ὁ ἄλλος καί πολυειδής ὅσος γάρ ἔξωθεν ἢ ποιός κρᾶσις ἢ σχέσις ἢ τέχνη χρῶμα εἶδος γίγνομαι , οὗτος ἐκ περισσός ἔνδον ὁ φύσις ποιέω ἐν τε ὁ ἁπλόος ὁ σῶμα καί σύνθετος . τοσοῦτος καί περί χρῶμα ὡς ἐν παρέκβασις διαλαμβάνω πάλιν ἐπανίημι λέγω . φανερός οὖν ὅτι ὁ μέν ἐν φάος ὁράω χρῶμα . διό οὐ ὁράω ἄνευ φάος · οὗτος γάρ καί εἰμί αὐτός ὁ χρῶμα εἰμί , ὁ κινητικός εἰμί ὁ κατά ἐνέργεια διαφανής · ὁ δέ ἐντελέχεια ὁ διαφανής φάος εἰμί . σημεῖον δέ ὁ ὁ χρῶμα ἐν φάος ὁράω καί διά μέσος ὁ διαφανής · εἰμί γάρ τις τίθημι ὁ ἔχω χρῶμα ἐπί αὐτός ὁ ὄψις , οὐ ὁράω , οὐ ὡς οὐ εἰμί ὁ ὀπτικός αἰσθητήριον , ἀλλά ὡς ὁ μεταξύ μή εἰμί , λέγω δή ὁ διαφανής . ὁ μέν γάρ χρῶμα κινέω ὁ διαφανής , λέγω δή ὁ ἀήρ , ὑπό οὗτος δέ συνεχής εἰμί κινέω ὁ αἰσθητήριον . οὖον γάρ καλῶς οὗτος λέγω Δημόκριτος οἴομαι , εἰμί γίγνομαι κενός ὁ μεταξύ , ὁράω ἄν ἀκριβῶς , καί εἰμί μύρμηξ ἐν ὁ οὐρανός εἰμί · οὗτος γάρ ἀδύνατος εἰμί . πάσχω γάρ ὁ αἰσθητικός γίγνομαι ὁ ὁράω · ὑπό αὐτός μέν ὁ ὁράω χρῶμα ἀδύνατος . λείπω δέ ὑπό ὁ μεταξύ , ὥστε ἀναγκαῖος εἰμί τίς μεταξύ · κενός δέ γίγνομαι οὐ ὅτι ἀκριβῶς , ἀλλά ὅλως οὐδέ ὁράω . διά ὅς μέν οὖν αἴτιος ὁ χρῶμα ἀναγκαῖος ἐν φάος ὁράω , εἴρω . ὁ πῦρ δέ ἐν ἄμφω ὁράω , καί ἐν σκότος καί ἐν φάος , καί οὗτος ἐκ ἀνάγκη · ὁ γάρ διαφανής ὑπό οὗτος γίγνομαι διαφανής · ἔνθα γάρ πῦρ , ὁ περί αὐτός ἀήρ φωτίζω , ὡς καί ὁράω χρῶμα . ὅς γοῦν ἕτερος , παρέχω πολύς μᾶλλον ἑαυτοῦ . χρῶμα γάρ πυρός φάος . ὁ δέ αὐτός λόγος καί περί ψόφος καί ὀσμή εἰμί . οὐδείς γάρ ἅπτω ὁ αἰσθητήριον ποιέω αἴσθησις , ἀλλά ὑπό μέν ὀσμή καί ψόφος ὁ μεταξύ κινέω , ὑπό δέ οὗτος ὁ αἰσθητήριον ἑκάτερος . ὅταν δέ ἐπί αὐτός τις ἐπιτίθημι ὁ αἰσθητήριον ὁ ψοφέω ἤ ὁ ὄζω , οὐδείς αἴσθησις ποιέω . εἰμί δέ οὐ ὁ ῥίς ὁ ὁ ὀσφραντός αἰσθητήριον , ἀλλά ὁ ἐντός μαστοειδής ὁ ἐγκέφαλος ἀπόφυσις , ὁ οὖς ἀκουστικός πρῶτος , ἀλλά ὁ ἐντός μῆνιγξ ἢ ὁ ἐν αὐτός πνεῦμα . περί δέ ἁφή καί γεῦσις ἔχω μέν ὁμοίως · κἀκείνης γάρ δῖος ὁ μεταξύ ποιέω ὁ αἴσθησις . οὖον φαίνω δέ , ἐπεί οὐ ἔξωθεν , ὥσπερ ὁ ἀήρ ὁ ἄλλος , ἀλλά ὁ περιφύω σάρξ ὁ ἁφή καί γεῦσις αἰσθάνομαι · ἔτι δέ προέρχομαι εἰμί δῆλος . ὁ μέν οὖν μεταξύ χρῶμα καί ψόφος ἀήρ κύριος , ὀσμή δέ ὅς καί κοινός τίς πάθος ἐπί ἀήρ καί ὕδωρ · ὡς γάρ , ὅς διαφανής , ἐν χρῶμα , οὗτος ὁ ἔχω ὀσμή ἐν ἀμφότερος ὑπάρχω οὗτος , ἀνώνυμος μέν ὁ παλαιός , ἀτμός δέ καί δίοσμος ὁ μεταγενής ὀνομάζω . φαίνω γάρ καί ὁ ἔνυδρος ὁ ζῷον ἔχω αἴσθησις ὀδμή καί ψόφος εἰμί γάρ πως καί ὁ ὕδωρ διηχής καί δίοσμος , ὡς καί ὁ ἀήρ ) , ἀλλά ὁ μέν ἄνθρω - πούς καί ὁ πεζός ὅσος ἀναπνέω , ἀδυνατέω ὀσμάομαι μή ἀναπνέω , ὁ δέ ἔνυδρος ὀσμάομαι μέν , οὐ ἀναπνέω δέ · ὁ δέ αἰτία καί περί οὗτος ὕστερος λέγω .