sophonias.in-aristotelis-libros-de-anima-paraphrasis 2.11
Οὕτω διῃτημένων καὶ τῶν περὶ τῆς γεύσεως λέγειν περὶ ἁπτοῦ καὶ ἁφῆς ὑπολείπεται . δυσὶ δὲ προβλήμασι τὸν περὶ αὐτῆς πλεῖστον λόγον διεξοδεύσομεν , εἰ πολλαὶ καὶ μὴ μία , καὶ εἰ ἡ σὰρξ αἰσθητήριον . ἐπ’ ἄμφω δὲ τοὺς λόγους γυμνάσαντες , ἡμεῖς γοῦν τοῖς πιθανωτέροις ἑψόμεθα , καὶ τὰ πολλὰ τῷ δευτέρῳ πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ προτέρου προσχρησόμεθα . οὕτω δὲ προάγομεν · πότερον μία αἴσθησις ἡ ἁφὴ ἢ πλείους ; εἰ μὲν μὴ μία ἀλλὰ πλείους , ἀνάγκη καὶ τὰ ἁπτὰ πλείω αἰσθητὰ εἶναι . τί δὲ καὶ τὸ τοῦ ἁπτικοῦ αἰσθητήριον ; πότερον ἡ σὰρξ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις τὸ ἀνάλογον , ἢ οὐ , ἀλλὰ τοῦτο μέν ἐστι τὸ μεταξύ , ὥσπερ ἐν ταῖς ἄλλαις τὸ διαφανὲς ἢ διηχὲς ἢ δίοσμον , τὸ δὲ πρῶτον αἰσθητήριον ἄλλο τί ἐστιν ἐντός , καὶ τοῦτο ἢ τὸ πνεῦμα , ὃ πασῶν κοινόν , ἢ τὸ τῆς ζωτικῆς ἀρχῆς μόριον . καὶ δὴ μίαν μὲν αἴσθησιν τὴν ἁφὴν λέγειν οὐκ ἀνάγκη , ὅτι περ μιᾶς ἐναντιώσεως μία δήπου καὶ αἴσθησις καὶ τὸ ἔμπαλιν · ὄψις γὰρ λευκοῦ καὶ μέλανος μόνη μόνης , καὶ ἀκοὴ βαρέος καὶ ὀξέος , καὶ τὸ μὲν πικρὸν τὸ δὲ γλυκὺ τὸ τῆς γεύσεως · πλείους δὲ τῆς ἁφῆς αἱ ἀντιθέσεις . ὀκτὼ γὰρ αἱ πᾶσαι καὶ οὐχ ὑπάλληλοι οὐδ’ ὑπὸ μίαν συνάγονται , θερμότης ψύξις , ξηρότης ὑγρότης , σκληρότης μαλακότης , κουφότης βαρύτης , καὶ αἱ λοιπαί . οὐκ ἄρα μία ἡ τῶν ἁπτῶν αἴσθησις . ἔτι τῇ μιᾷ αἰσθήσει ἓν καὶ τὸ ὑποκείμενον , ὄψει μὲν χρῶμα , ἀκοῇ δὲ ψόφος · περὶ ἓν γάρ τι γένος ἑκάτερον ἰδίως συμφέρεται · ἀφῇ δὲ οὔτι που τὸ γένος ὡρι - σμένον , εἰς ὃ καταγίνεται · οὐ γὰρ ἕν . οὐ μία δήπου οὐδὲ κατὰ τοῦτο ἡ ἁπτικὴ αἴσθησις . ἔτι δηλοῖ τὸ πλείους ἁφὰς εἶναι καὶ ἡ ἐπὶ τῆς γλώσσης ἁφή · ἀπάντων γὰρ τῶν ἁπτῶν , θερμοῦ ψυχροῦ καὶ τῶν ἄλλων αἰσθάνεται , ἔτι δὲ καὶ χυμοῦ κατὰ τὸ αὐτὸ μόριον · ὥστε καθάπερ ὧδε , εἰ μὲν καὶ ἡ ἄλλη σὰρξ χυμοῦ ᾐσθάνετο , μία ἂν ἐδόκει ἡ ἁφὴ καὶ ἡ γεῦσις τίνι γὰρ δια - κρίνοιτο ; ) νυνὶ δὲ τῷ μὴ ἀντιστρέφειν κεχώρισται , οὕτω καὶ ἁφῆς διαφόρους εἶναι τὰς αἰσθήσεις οὐδὲν κωλύει , τῷ δὲ δι’ ἀλλήλων ἥκειν καὶ πάσας πάντων καὶ τῶν πασῶν ἑκάστην ἀντιλαμβάνεσθαι συγκεχύσθαι καὶ εἰς ἓν φύρεσθαι . οὕτω δὲ πρὸς ταῦτα ἀνθυποφέρεται · εἰσὶ γὰρ οἳ λέγουσιν ὡς εἰσί πως πλείους αἱ ἀντιθέσεις κἀν ταῖς ἄλλαις αἰσθήσεσιν . οὐ γὰρ μόνον ὀξύτης καὶ βαρύτης ἐν ἀκοῇ , ὥσπερ ἐλέγετο , ἀλλὰ καὶ μικρότης καὶ μέγεθος , καὶ φωνὴν λείαν καὶ τραχεῖαν ἠκούσαμεν , καὶ τοιαῦται διαφοραὶ ἕτεραι · καὶ περὶ ὄψιν δὲ οὐ μόνον χρῶμα λευκὸν καὶ μέλαν , ἀλλὰ καὶ σφοδρὸν καὶ ἀμυδρόν . εἰ δὲ ταῦτα , τί κωλύει , ὥσπερ ἐπ’ ἐκείνων μίαν συνεωρῶμεν ἐν πλείσταις ἐναντιώσεσιν αἴσθησιν , οὕτω τοι καὶ περὶ ἁφῆς τίθεσθαι ; ἢ τοῦτο μὲν καὶ παραλογισμὸς ἐστιν · οὐ γὰρ κυρίως ἐπὶ φωνῆς τὸ λευκὸν ἢ τὸ μέλαν οὐδὲ τὸ μέγα καὶ μικρὸν λέγεται ἢ τραχὺ καὶ λεῖον , οὔτ’ ἐπὶ χρώματος τὸ σφοδρὸν καὶ ἀμυδρόν . μόνῃ γὰρ ἀκοῇ συγγενὴς ἡ τοῦ ὀξέος καὶ βαρέος ἀντίθεσις , ὄψει δὲ ἡ τοῦ λευκοῦ καὶ μέλανος . ἐκεῖνο δὲ δεῖ λέγειν , ὃ πρὸς τὸ δεύτερον ἀντιτίθεται , ὡς ὅν τι καὶ τὸ τῆς ἁφῆς ὑποκείμενον . εἰ δ’ ὅτι μὴ δῆλον , εἰ ἕν , μηδ’ ὠνόμασται , τί δεῖ μᾶλλον περὶ ἁφῆς ταῦτα ζητεῖν ἢ περὶ ὀσφρήσεως ; προσβιά - σαιτο δ’ ἄν τις κἀνταῦθα κοινόν πως τὸ ἀντιτυπὲς ὑποθέσθαι , μὴ τὸ ἀντιδιεσταλμένον τῷ μαλακῷ , ἀλλ’ ἀπλῶς τὸ τῷ μαθηματικῷ ὡς φυσικόν , ὥσπερ ἐκεῖ τὸ δίοσμον . ἔτι εἰ , διότι τὸ γευστικὸν καὶ ἅπτεται , ἔστιν ἐγχωροῦν καὶ ἁφὰς εἶναι πλείονας , οὐκ ἐπὶ γλώσσης μόνον τοῦτο προσίσταται , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων . ὡς γὰρ αὕτη μετὰ τοῦ ἰδίου καὶ τῶν τῆς ἁφῆς συναισθάνεται , καὶ ὀφθαλμὸς ὁρᾷ καὶ θερμαίνεται ἢ ψύχεται , καὶ ἀκοὴ δὲ ὁμοίως καὶ ὄσφρησις · κοινὸν γάρ τι τοῖς αἰσθητηρίοις τὸ ἁπτικόν , ὡς τούτῳ τὸ αἰσθητικὸν ἅπαν σῶμα συνέστηκε . καὶ τὸ μὲν πρῶτον τῶν ἠπορημένων οὕτως εὐθύνθη τοῖς λόγοις . πότερον δὲ ἡ σὰρξ αἰσθητήριον ἢ δι’ οὗ ; τοῦτο γὰρ ζητηθῆναι προβέβληται δεύτερον . πῶς μὲν οὗν θεωροῦσι τοῦτο ἐσεῖται πρῶτον , πῶς δ’ οὔ . εἰ μὴ γὰρ ἡ σὰρξ πρῶτον αἰσθητήριον , † ἥττονος ἔδει ἢ ἀχρόνως τὴν ἅψιν γίνεσθαι . οὐ γὰρ ἐπ’ ἀκοῆς οὕτως · οὐ γὰρ ἅμα τῷ πληγῆναι τὰ νέφη τὸν ψόφον ἠκούσαμεν , ἀλλ’ ἦν τις μεταξὺ καὶ χρόνος καὶ κίνησις , ὅσον ἡ βροντὴ τῆς ἀστραπῆς καθυστέρησεν · ἅμα γὰρ τὸ πλῆξαν πνεῦμα τῇ τε ῥήξει τὸν ἦχον καὶ τῇ πυρώσει τὴν λάμψιν ἐποίησεν , ὅρασις δὲ ἀκοῆς καὶ ψόφου φῶς ταχινώτερα . τί δ’ ἄν τις καὶ ἄλλο εἴποι ταύτην παρείς ; οὐ γὰρ ἕτερον ὁρῶμεν ἔξω σαρκός . ἔτι ὃ ἄν τις καὶ ἐπ’ ἄλλων ἴδοι παρατηρήσας καὶ κοινὸν ταῖς αἰσθήσεσι , τὸ μὴ ποιεῖσθαι ἄμεσον τὴν ἐνέργειαν , τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς σαρκὸς ὄψεται · οὐ γὰρ ἄμεσος ταύτῃ τῶν ἁπτῶν ἡ θίξις , ἀλλ’ ἔστι τὸ μεταξὺ ἢ ὕδωρ ἢ ἀήρ . ὡς γάρ , εἰ βάψαις ἐν ὕδατι ἢ ἐν ἐλαίῳ τὸν δάκτυλον , εἶτα τοῦ λίθου ἅπτῃ , ἐστί · τι μεταξὺ αὐτὸ δὴ τὸ ὑγρόν , οὕτω τοι καὶ ἐπὶ τῶν ἐν ἀέρι ἁπτομένων πάντων ἀὴρ ἐν μέσῳ δι’ ὅλου συνείληπται , καὶ ὕδωρ τοῖς ἁπτομένοις ἐν ὕδατι , εἰ καὶ λανθάνει τὴν αἴσθησιν τῇ βραχύ - τητι . τοῦτο δὲ καὶ τοῖς πάλαι ἠπόρηται , ὅπως ἅψις γίνεται , καὶ εἰ διεροῦ διερόν ἐστι κυρίως ἁπτόμενον · εἰ γὰρ ἅπαν σῶμα βάθος ἔχει , τοῦτο δ’ ἐστὶ τὸ τρίτον μέγεθος , ὧν δ’ ἐστὶ δύο σωμάτων μεταξὺ σῶμα , ταῦτ’ ἀδύνατον ἀλλήλων ἅπτεσθαι , τὸ δὲ ὑγρὸν ἄνευ σώματος οὐκ ἔστιν οὐδὲ τὸ διερόν , ἀλλ’ ἀναγκαῖον ἢ ὕδωρ εἶναι ἢ ὕδωρ ἔχειν , οὐκ ἂν εἴη διεροῦ διερὸν κυρίως ἁπτόοφο μενον . ὡς δὲ καὶ τὰ ἁπτόμενα ἀλλήλων ἐν τῷ ὕδατι μὴ ξηρῶν τῶν ἄκρων ὄντων ἀναγκαῖον ὕδωρ ἔχειν μεταξύ , οὗ ἀνάπλεα τὰ ἔσχατα , εἰ δὲ τοῦτο , ἀδύνατον ἄλλο ἄλλο ἐν ὕδατι ἅψασθαι , τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἐν ἀέρι . ὁμοίως γὰρ ἔχει ὁ ἀὴρ πρὸς τὰ ἐν αὐτῷ ὥσπερ τὸ ὕδωρ πρὸς τὰ ἐν αὐτῷ τῷ ὕδατι · λανθάνει δὲ ἡμᾶς ἥ τε ἅψις τῶν ἐν τῷ ὕδατι ζώων καὶ δοκεῖ ἄμεσος καὶ μᾶλλον ἡ τῶν ἐν ἀέρι διὰ τὴν τοῦ μέσου βραχύτητα καὶ λεπτότητα · καὶ τοῦ σκληροῦ οὖν καὶ τοῦ μαλακοῦ δι’ ἑτέρου ἄν αἰσθανοίμεθα , ὥσπερ δήπου καὶ τοῦ ὁρατοῦ καὶ τοῦ ψόφον ἔχοντος · ἀλλ’ ὅτι τὰ μὲν πόρρωθεν ἐναργές , τὰ δὲ διὰ τὸ λίαν ἐγγὺς λανθάνει . καὶ ὥσπερ καὶ δι’ ὑμένος περ.ιπεφυκότος τῇ σαρκὶ ἁπάντων ἂν αἰσθανοίμεθα τῶν ἁπτῶν , καὶ εἰ τὸ διεῖργον ἐλάνθανεν , οὕτως ἔχει ἐπὶ τῆς γεύσεως καὶ ἁφῆς ἐν ἀέρι καὶ ὕδατι · δοκοῦμεν γὰρ αὐτῶν θιγγάνειν καὶ μηδὲν εἶναι μέσον διὰ τὸ πολὺ τῆς ἐγγύτητος . πλὴν διαφέρει τοῖς μέσοις τὰ ἁπτὰ τῶν ὁρατῶν καὶ ψοφητικῶν , ὅτιπερ ἐκείνων ᾐσθανόμεθα τῷ τὸ μεταξὺ πάσχειν τι , εἶτα ποιεῖν εἰς ἡμᾶς , τῶν μέντοι ἁπτῶν καὶ γευστῶν οὐχ ὑπὸ τοῦ μεταξὺ πάσχοντος ἢ ποιοῦντος ἀντιλαμβάνομεν , ἀλλ’ ἅμα σὺν τῷ μεταξύ , ὥσπερ οἱ διὰ τῆς ἀσπίδος πληγέντες · οὐ γὰρ ἡ ἀσπὶς πληγεῖσα ἐπάταξεν , ἀλλ’ ἅμα ἀμφοῖν συνέβη παθεῖν . ἧττον δὲ καὶ οὗτοι τῶν λόγων ἀκίνητοι · εἰ γὰρ διὰ τοῦτο ἡ σὰρξ αἰσθητήριον , διὰ τὴν ἄχρονον αἴσθησιν , τί μᾶλλον ἐπὶ ἁφῆς τοῦτο δεῖ λέγειν ἢ ἐπὶ ὄψεως ; ἀμφοῖν γὰρ ἡ αἴσθησις ἄχρονος , ὥσπερ δήπου καὶ ἐπὶ πάσης ἡ γένεσις . οὐ γάρ ἐστιν αἰσθήσεως γένεσις · οὐ γὰρ κατὰ μικρὸν καὶ ἐν παρατάσει τὸ τέλειον , ἀλλ’ ἅμα τε ᾔσθετο καὶ αἰσθάνεται καὶ ὁρᾷ καὶ ἑώρακε , καὶ ὁ μὲν χρόνος παρατείνας ἠλλοίωται , αἴσθησις δὲ ἡ αὐτὴ τῇ φύσει τῇ προτέρᾳ ἡ δευτέρα · ἐν μέντοι τῇ γενέσει οὐ ταὐτὸν οὐσίᾳ τοῖς ὑστέροις τὰ ἐν ἀρχῇ . καὶ πρὸς τούτοις εἴ τις ὑμένα προσφύσει περὶ τὸν δάκτυλον , οὐδὲν ἧττον ἅμα τῇ θίξει τῶν ὑποκειμένων αἰσθήσεται , καὶ οὐ δήπου κἀν τῷ ὑμένι τὸ αἰσθητήριον . οὕτως οὐδ’ ἄν εἴη διὰ ταῦτα τὸ πρῶτον τῆς ἁφῆς ἡ σὰρξ αἰσθητήριον , ἀλλὰ τὸ δι’ οὗ . ὃ γὰρ προσφυὲν ποιεῖ τὸ ἀλλότριον , μᾶλλον ἄν τὸ οἰκεῖον καὶ συμφυές . οὐδὲν γὰρ τὸ κωλῦον ἐντὸς μὲν εἶναι τὸ αἰσθητήριον , εἴτε καρδία τοῦτό ἐστιν , εἴτε καὶ ἕτερον , τὴν σάρκα δὲ εἶναι μεταξὺ περικειμένην καὶ συμφυῆ . εἰ γὰρ ἐκεῖ περὶ τὴν σάρκα παρατεινόμενος ὁ ὑμὴ·ν εὐθὺς παρεῖχε τὸ ἅπτεσθαι , πόσῳ μᾶλλον θᾶττον διικνοῖτο ἄν ἡ αἴσθησις , εἰ συγγενὲς ὑποτεθείη τὸ μεταξύ . ἔτι οὐ πάνυ τοι ἀληθὲς καὶ τὸ τὰ ἁπτόμενα πάντα λέγειν διὰ μέσου τινὸς ἅπτε - σθαι · ἐπ’ ἄπειρον γὰρ οὗτος ὁ λόγος βαδιεῖται . εἰ γὰρ ὁ ἀὴρ καὶ τὸ ὕδωρ ἁπτά αἰσθανόμεθα γοῦν αὐτῶν ὡς θερμῶν καὶ ψυχρῶν ) , πότερον ἁπτομένων τούτων ἡμῶν ἐστί τι μεταξὺ ἢ οὔ ; εἰ μὲν μὴ ἔστιν , ἔχομεν εὐθὺς ὃ ζητοῦμεν · εἰ δὲ ἔστιν , ἡμεῖς καὶ περὶ ἐκείνου ταῦτα εἴποιμεν , καὶ περὶ τοὐ μετ’ αὐτὸ καὶ ἔτι · καὶ οὐχ ἅψεταί τί τινος , πρὶν ἡμεῖς στῶμεν ἀπείρως τὸν λόγον διεξοδεύσαντες · θαυμαστὸν δὲ καὶ τὸ οἴεσθαι κινεῖν τῇ χειρὶ τὸν λίθον τῇ ἐπιπολαζούσῃ ὑγρότητι , ὅταν ἱδρῶμεν ἢ ὕδατι νίζωμεν , τῷ οὕτω φαύλῳ καὶ μαλακῷ τόσον ὄγκον μετὰ βαρύτητος καὶ στερρότητος . καὶ πρὸς τούτοις τῷ κυρίως αἰσθητηρίῳ τὸ αἰσθητὸν ἐν χρῷ ἐπιθέμενον κατέχει ἀναίσθητον , καίπερ τοσούτου ἐναπειλημμένου ἀέρος τῷ μεταξύ , ὅσος κἀν τῇ ἁφῇ . εἰ γάρ τις τὸ λευκὸν θείη ἐπὶ τοῦ ὄμματος ἔσχατον ἢ τὸ ψοφοῦν ἐπ’ αὐτὴν τὴν ἀκοήν , οὐκ αἰσθήσεται . λείπεται οὗν ἐντὸς εἶναι τὸ αἰσθητήριον , ᾧ ἄν προσθη - σόμενα οὐκ αἰσθήσεται , ταῦτα δέ , γλῶσσα καὶ σάρξ , εἶναι δι’ ὧν , ὥσπερ ὁ ἀὴρ καὶ τὸ ὕδωρ πρὸς τὴν ὄψιν καὶ τὴν ἀκοὴν καὶ τὴν ὄσφρησιν . ἀλλ’ οὗτοι μὲν οἱ λόγοι ἰδιαζόντως ἑκατέρῳ τῶν προβλημάτων ἐπήχθησαν · οἱ δὲ κοινοὶ καὶ διάλληλον δεῖξιν ἔχοντες καὶ παρὰ μέρος τὰ ζητούμενα ὡς ὁμολογούμενα προσλαμβάνοντες , ἔτι δὲ ὡς τοῖς πρώτοις ἐπιχειροῦντες ἀμφότερα οὗτοι . εἰ τῆς μιᾶς αἰσθήσεως ἓν καὶ τὸ αἰσθητήριον , ἓν δὲ ἁφῆς αἰσθητήριον ἓν γὰρ ἡ σάρξ ) , μία ἄρα καὶ ἡ ἁπτικὴ αἴσθησις . τούτου δὲ ἔνστασις πρῶτον μὲν ὅτι οὐ καλῶς λαμβάνει . ὃ γὰρ ἀποδειχθῆναι ἔδει προσείληπται ὡς ὁμολο - γούμενον . ἀδήλου γάρ , εἰ ἡ σὰρξ αἰσθητήριον , αὐτόθεν ἠξίωται . εἶτα πῶς ἕν ; εἰ μὲν τῇ συνεχείᾳ , οὐδὲν κωλύει πολλὰ εἶναι · τῇ δυνάμει καὶ διάφορα αἰσθητήρια παρ’ ἑαυτῇ κατέχειν τῶν διαφόρων αἰσθήσεων · εἰ δὲ καὶ τῇ δυνάμει , τίς ἡ ἀωάγκη ; ἡ γὰρ αὐτὴ σὰρξ καὶ λευκὴ καὶ μαλακή , καὶ θερμὴ καὶ ὑγρά · καὶ οὐ δήπου ταῦτα πάντα ἐν . εἰ δὲ μὴ δῆλα μηδὲ τόπῳ χωρί - ζεται , οὐδὲν πρᾶγμα . ὡς γὰρ ἄν εἰ κύκλῳ ἡμῖν περιεπεφύκει ὁ ἀήρ , ἑνὶ ἄν ἐδοκοῦμεν αἰσθάνεσθαι ὀσμῆς καὶ ψόφου καὶ χρώματος , καὶ μίαν τινὰ αἴσθησιν εἶναι ὄψιν τε καὶ ἀκοὴν καὶ ὄσφρησιν , νυνὶ δὲ τῷ κεχωρισμένον εἶναι , δι’ οὗ αἱ κινήσεις γίνονται , ἡ τῶν αἰσθητηρίων ἑτερότης γινώσκεται , οὕτω καὶ ἐπὶ σαρκὸς ἔχει καὶ τῆς ἁπτικῆς αἰσθήσεως . τῷ γὰρ κύκλῳ εἶναι καὶ συμφυὲς τὸ τῶν διαφόρων ἁφῶν αἰσθητήριον ἡ σὰρξ τὸ πλείους εἶναι τὰς ἁπτικὰς αἰσθήσεις ἄδηλον τίθεται . ὃ δὲ αἴτιον τοὐ δι’ ὧν μὲν αἱ ἄλλαι χωριστὰ εἶναι , προσπεφυκὸς δὲ δι’ οὗ ἡ ἁφή · ἐπεὶ γὰρ ἀδύνατον ἐξ ἑνὸς τῶν ἁπλῶν ἀέρος ἢ ὕδατος ἢ πυρὸς συστῆναι τὸ ἔμψυχον σῶμα δεῖ γὰρ στερεὸν εἶναι τὸ διατρῖψον ἐν γῇ ) , λείπεται ἐκ γῆς καὶ τῶν τοιούτων εἶναι μικτόν , οἷον βούλεται εἶναι ἡ σὰρξ ἢ τὸ ἀνάλογον , ἐφ’ οἷς μὴ ἔχει σάρκα τῶν ζώων . συντέθειται μὲν οὖν ἐκ πάντων , εἰδοπεποίηται δὲ κατὰ τὴν τοῦ ἑνὸς ἐπικράτειαν · στερεὸν γὰρ καὶ ἀντιτυπές , ὅτι μᾶλλον γήινον . ὥστ’ ἀνάγκη τὸ σῷα μεταξὺ εἶναι τοῦ ἁπτικοῦ προσπεφυκός , δι’ οὗ πλείους οὖσαι αἱ τῆς ἁφῆς αἰσθήσεις γενήσονται . ὅτι δὲ οὐδὲ ταῦτα κινεῖν ἀδύνατον , δηλώσει τὰ παρὰ πόδας . εἰ μὲν γὰρ πολλὰ τὰ αἰσθητήρια μιᾶς οὔσης τῆς σαρκὸς ζητοῦμεν , τίς αὐτοῖς ἡ διάκρισις καὶ πόθεν οὗτοι κατέλαβον ; εἰ δ’ ἄδηλα τῷ δι’ ἀλλήλων ἥκειν καὶ πάντα πάντων ἀντιλαμβάνεσθαι , κατ’ αὐτὸ μάταιον · τί γὰρ ἔδει πολλῶν , ἀρκοῦντος ἑνός , εἴπερ ἡ φύσις τῆς χρείας καὶ φεύγει τὸ περιττόν ; ἑνὶ γὰρ μᾶλλον ὀργάνῳ ἐνεργείαις πλείοσι προσχρήσαιτο ἢ πολλοῖς πρὸς μίαν . τὰ αὐτὰ δήπου καὶ ἐπὶ τῶν ἁφῶν , εἰ πλείους . εἰ μὲν γὰρ ἑκάστη αἴσθεται τὰ πασῶν , ἀπόχρη μία · εἰ δὲ ἄλλη ἄλλων , καὶ διάφορον ἴσχουσι τὴν ἐνέργειαν , τίς ἡ ἀπόδειξις ; γελοῖος δὲ καὶ ὁ συμφυὴς ἀὴρ εἰς ὑπόδειγμα · οὐ γὰρ ὥσπερ ἡ σὰρξ καὶ δι’ ὅλου τοῦ αὐτοῦ καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ τῶν ὅλων ἐφήπτετο , κἀκεῖνος ἄν ἀπὸ παντὸς ἑαυτοῦ ἢ διὰ τοῦ αὐτοῦ πάσαις παρεῖχεν αἰσθάνεσθαι , ἀκοῇ λέγω καὶ ὄψει καὶ ὀσφρήσει , ἀλλ’ ἡ κατ’ εὐθὺ πρὸς ἕκαστον αἰσθητήριον προσβολὴ καὶ τότε τὴν κρίσιν ἐτίθετο , ὡς οὐδὲν μᾶλλον πρότερον ἢ ὕστερον διακεκρι·μένα τὰ αἰσθητήρια . ἀλλ’ εἰ καθάπαξ τοῖς λόγοις λόγους εἰσφέρομεν καὶ τοῖς δευτέροις τοὺς πρώτους ἐκκρούομεν , λήσομεν ἑαυτοὺς εἰς οὐδὲν τὴν σχολὴν κατατρίβοντες · οὐ γὰρ ἔσται πέρας , παντὸς τοῦ προσλη - φθέντος ἐν τοῖς μέσοις τῶν πραγμάτων καὶ τὸν ἀντίθετον συνεισφέροντος . μήποτε δὲ καὶ μίαν καὶ πολλὰς δεῖ λέγειν τὴν ἁπτικὴν αἴσθησιν καὶ τὰς ἄλλας , καὶ τὴν σάρκα ἔστιν ὡς αἰσθητήριον ἔστιν ὡς μεταξὺ καὶ τἄλλα · ἐζήτηται δὲ οἰκείως ἐν τῇ ἀφῇ ὡς ἐκδηλοτέρᾳ πρὸς τοῦτο καὶ τῶν ἄλλων ὑλικωτέρᾳ . εἰ γὰρ ἡ ψυχὴ μᾶλλον ἓν οὖσα τὸν μερισμὸν οὐκ ἐκπέφευγε πῶς γὰρ ἄν ἅμα , εἰ μὴ ἀπλοῦν καὶ ἀμέριστον , κατὰ τὸ αὐτὸ τὸν τοῦ λευκοῦ καὶ μέλανος ἐπεσκόπει λόγον ) καὶ τῷ τῷ ὄγκῳ συνεκτετάσθαι τοῦ σώματος μεμέρισταί πως , ὡς κἄν ὁ τοῦ σχήματος πάθοι λόγος ἑνοειδὴς ὢν δήπου καὶ καθόλου καὶ ἀδιάστατος , τοῖς δὲ καθ’ ἕκαστα καὶ αἰσθητοῖς σώμασι μερίζεται διιστάμενος , οὕτω ὅ ἄν καὶ τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις ἔχειν οὐδὲν κωλύει τάς τε αἰσθητικὰς καὶ τὰς ζωτικὰς καὶ διαφερόντως τὴν ἁπτικήν . καὶ τί δεῖ τοῦτο ἐπὶ τῆς ἀλόγου διαπορεῖν , ὅπου γε ἡ λογικὴ ψυχὴ ὡς πρὸς ἑστῶτα τὸν νοῦν ἐξεταζομένη μερίζεται καὶ πρός τι χρονικὴν ὑπομένει τὴν κίνησιν ; καὶ περὶ μὲν ἁφῆς τοσαῦτα . ῾Απτὰ δέ εἰσιν αἱ διαφοραὶ τοῦ σώματος ᾗ σῶμα , αὗται δὲ αἷς τὰ στοι - χεῖα εἰδοποιεῖται καὶ διορίζεται , αἱ δύο μόναι συζυγίαι τῶν ἁπτῶν ἀντιθέσεων , θερμὸν ψυχρόν , ὑγρὸν ξηρόν , περὶ ὧν καὶ πρότερον εἴρηται ἐν τοῖς περὶ στοι - χείων , ὡς ἐπὶ παντὸς ἥκουσαι σώματος καὶ δρῶσαι πρὸς ἀλλήλας κὼ πάσχουσαι καὶ κατ’ αὐτὰς τὰ στοιχεῖα · ὅθεν φθορᾶς ἁπάσης καὶ γενέσεως αἴτια . εἰσὶ μὲν γὰρ καὶ αἱ τῶν χρωμάτων καὶ τῶν ψόφων διαφοραί , ἔτι δὲ καὶ τῶν ἄλλων αἰσθήσεων ἐν τοῖς σώμασιν , ἀλλ’ οὐ , καθὸ σῶμα , χρῶμα ἔχει οὐ γὰρ ἅπαν ) , ἀλλ῾ ᾗ ὁρατόν , κὼ γευστὸν καὶ ἀκουστὸν καὶ ὀσφραντὸν ὁμοίως · καὶ οὕτε τι πρὸς ἀλλήλας ἢ δρῶσιν ἢ πάσχουσιν οὐθ’ ὑπ’ αὐτῶν τὸ σῶμα , ἀλλ’ αἱ τῆς ἁφῆς μόνης , καὶ πρὸς αὑτὰς ἰδίως καὶ πρὸς τὴν σάρκα κοινῶς . καὶ τούτων οὐχ ὁμοίως πᾶσαι · οὔτε γὰρ τὸ ἁπτικὸν αἰσθητήριον ὑπὸ πάσης ἁπλοΪκῆς ὁμοίως ποιοῦται αἰσθήσεως , οὔτε ἴσην τὴν ἐπ’ ἀλλήλαις δρᾶσιν ἢ πεῖσιν ἔχουσιν . οὔκουν ὑπὸ βαρύτητος ἢ κουφότητος , οὐδὲ λεαίνεται ἢ τραχύνεται τοιούτοις ὁμιλοῦσα ἡ σάρξ , ἀλλ’ ἢ γνωστικῶς αὐτῶν μόνα τὰ εἴδη δέχεται · θερμοῦ δὲ προσβαλόντος ἢ ὑγροῦ ἢ ψυχ·ροῦ καὶ ξηροῦ ἅμα τε ἔπαθεν ὑλικῶς διατεθεῖσα , θερμανθεῖσα καὶ ψυχρανθεῖσα , καὶ τὸ εἶδος ἐγνώρισε · καὶ τὸ μὲν ὡς φυσικὸν σῶμα τοῖς ἐξ ὧν συνέστηκε συμπαθές , τὸ δὲ ὡς αἴσθησις κριτική . τί δὲ καὶ κουφότης πάθοι ὑπὸ βαρύτητος ; οὐδενὸς γὰρ μεταδοίη τοῖς παρα - κειμένοις ἑκάτερον . κατὰ ταῦτα καὶ αἱ λοιπαί . φανερὸν οὖν ὡς μόνα τῶν ἁπτῶν θερμὸν καὶ ξηρὸν καὶ τὰ ἀντικείμενα τῶν τε στοιχείων ὁριστικὰ καὶ τῷ δρᾶν καὶ πάσχειν τἄλλα πάντα καὶ γεννῶσι καὶ φθείρουσι · τῶν δ’ ὑπο - λοίπων ἓξ συζυγιῶν τῶν ἁπτῶν αἱ μὲν ὡς μηδὲν ποιοῦσαι πρὸς ἀλλήλας ἢ πάσχουσαι οὐδὲν πρὸς γένεσιν ἢ φθορὰν συνεισφέρουσιν , αἱ δὲ ταῖς εἰρημέναις συγκλείονται . αὗται δὲ κουφότης καὶ βαρύτης , λειότης καὶ τραχύτης , λεπτότης καὶ παχύτης , πυκνότης καὶ μανότης , σκληρότης <καὶ> μαλακότης , γλισχρότης κραυρότης . ἔστι δὲ ὑγρὸν μὲν τὸ τῷ οἰκείῳ ὅρῳ δυσόριστον , τῷ δὲ ἀλλοτρίῳ εὐόριστον · ξηρὸν δὲ τὸ ἔμπαλιν · καὶ θερμὸν μὲν τὸ τὰ ὁμογενῆ καὶ ἑτερο - γενῆ διακρῖνον , ψυχρὸν δὲ τὸ συγκρῖνον ἀμφότερα · καὶ λεῖον μὲν καὶ μαλακὸν τὸ μὲν οὗπερ ἐξ ἴσου τὰ τῆς ἐπιφανείας συνάπτονται μόρια , τ·ὸ δὲ ὃ εὐένδοτον δι’ ὑγρότητα · γλίσχρον δὲ καὶ λεπτὸν καὶ πυκνὸν τὸ μὲν ὃ μετὰ πάθους ἔχει ὑγρότητα , τὸ δὲ ὃ τῶν πόρων ἀναπληστικὸν διὰ τὴν τῶν μερῶν σμικρότητα καὶ διαίρεσιν , τὸ δὲ οὗ τὰ μόρια σύνεγγυς · τοῖς δὲ ἐναντίοις τὰ ἐναντία . καὶ γλίσχρον μὲν καὶ μαλακὸν τῷ ὑγρῷ συνυπάγονται , ξηρῷ δὲ τὰ ἀντικείμενα . βαρὺ δὲ καὶ κοῦφον τὸ μὲν ἐπὶ τὸ μέσον φέρεται , τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ μέσου . ταῦτα δὲ καὶ τῶν ἄλλων κοινότατα · ἅπαν γὰρ σῶμα βαρὺ ἢ κοῦφον . μήποτε δὲ μόνῃ τῇ τοῦ μέσου πρὸς τὸ πέριξ σχέσει καὶ τῇ παρὰ τόπον θέσει τὸ βαρὺ καὶ τὸ κοῦφον γνωρίζεται . ἡ γὰρ πρὸς τὸ κάτω καὶ τὸ ἄνω καὶ ἡ ἐκ τῶν οἰκείων πρὸς τοὺς ἀλλοτρίους τόπους τῶν σωμάτων μετάβασις τὸ βαρὺ καὶ τὸ κοῦφον ἐγγέννησε · τὸ γὰρ ἐν τοῖς οἰκείοις μένον καὶ μὴ κινούμενον οὔτε κοῦφον οὔτε βαρύ ἐστιν . ἁπτὰ μὲν οὖν ταῦτα · τὸ δὲ αἰσθητήριον αὐτῶν τὸ ἁπτικόν , ἐν ᾧ ἡ καλουμένη ἁφὴ ὑπάρχει πρώτως , τὸ δυνάμει τοιοῦτόν ἐστι μόριον . τὸ γοῦν ποιοῦν ἐνεργείᾳ αὐτὸ αἰσθητικὸν δυνάμει ὂν τὸ αἰσθη - τόν ἐστι . πάσχει δὲ οὐδὲν ὑπὸ τοῦ πάντη ὁμοίου · τὸ δὲ ἅπτεσθαι καὶ αἰσθάνεσθαι πάσχειν τί ἐστιν . οὐκ ἔσται ἄρα τῶν ὁμοίων ἁφή . διὸ τοῦ ὁμοίως θερμοῦ ἢ ψυχροῦ ἢ σκληροῦ ἢ μαλακοῦ οὐκ αἰσθανόμεθα , ἀλλὰ τῶν ὑπερβολῶν ἢ τῶν ἐνδειῶν · ὑγιαίνοντες γὰρ καὶ τοῦ περιέχοντος μήτε καύμασιν ἰσχυροῖς μήτε κρυμοῖς ὑπερβάλλοντος καὶ ἐν ἰσότητι τῆς ἐκτὸς οὔσης τῇ ἐν σώματι κράσει οὗτ’ οἰκείας οὔτ’ ἀλλοτρίας ψυχρότητος ἢ θερμότητος αἰσθοίμεθ’ ἄν . εἰ ὅ ἢ τῶν ἐν σώματι στοιχείων ἑτέρου ἕτερον ὑπερβάλοι ἢ ὁ ἀὴρ ἀνωἁπλοϊκῆς ] μάλως πρὸς τὸ σῶμα ἕξει , αἰσθοίμεθ’ ἄν · πυρέττοντες γὰρ ἡμᾶς αὐτοὺς θερμοτέρους συνέγνωμεν , ὡς ἑνὸς τῶν χυμῶν προελθόντος θερμότητι , κἀν τοῖς ἀλεεινοτέροις δὲ ἢ κρυμωδεστέροις γεγονότες τόποις ἢ καταστάσεσιν , ὅπως ὁ ἀὴρ ἔχει , διέγνωμεν καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων οὕτως , ὡς ἄν τοὐ αἰσθητηρίου διὰ τὴν αἴσθησιν οἷον μεσότητός τινος ὄντος τῆς ἐν τοῖς αἰσθητοῖς ἐναντιώσεως καὶ διὰ τοῦτο κρίνοντος τὰ αἰσθητὰ εἰς ἑκάτερον κλίναντα · τὸ γὰρ μέσον κριτικόν · γίνεται γὰρ πρὸς ἑκάτερον αὐτῶν θάτερον τῶν ἄκρων , θερμὸν πρὸς τὸ ὑπερβάλλον ψυχρότητι , ψυχρὸν δ’ αὖ πρὸς τὸ πλεονάσαν θερμότητι . οὐχ ὁμοίως δὲ τὸ μέσον ἐπὶ τῆς ἁφῆς καὶ τῶν ἄλλων αἰσθήσεων · αἱ μὲν γὰρ οὐκ ἐξ ὧν ἄκρων αἰσθάνονται κέκρανται · οὐδὲ γὰρ ὄψις ἐκ λευκοῦ καὶ μέλανος , οὐδ’ ἐξ ὀξέος καὶ βαρέος ἡ ἀκοή · μῖξις δὲ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ καὶ τῶν ἄλλων ἡ ἁπτική , ἣν ἄν τις · καὶ κυρίως προσείποι μεσότητα . ὥσπερ δὲ τοῦ τε ὁρατοῦ καὶ ἀοράτου . ἧν πως τὸ κρῖνον ἡ ὄψις , ὁμοίως δὲ καὶ αἱ ἄλλαι τῶν ἀντικει - μένων , οὕτω καὶ ἡ ἁφὴ τοῦ ἁπτοῦ καὶ ἀνάπτου · ἄναπτον δὲ τό τε μικρὰν ἔχον πάμπαν διαφορὰν τῶν ἁπτῶν , οἷον πέπονθεν ὁ εὔκρατος ἀήρ , καὶ αἱ ὑπερβολαὶ τῶν ἁπτῶν · ἄναπτοι γὰρ ὥσπερ τὰ φθαρτικά . φανερὸν οὖν ὡς διττῶς μεσότης ἅπασα αἴσθησις · τὸ μὲν ὅταν ἕξις ἄμφω τὰ ἀντικείμενα ἔχουσα , τὸ δὲ ὅταν ἕξιν καὶ στέρησιν . καθ’ ἑκάστην μὲν οὖν αἴσθησιν εἴρηται ὡς τύπω εἰπεῖν .
Lemmas: οὕτως διαιτάω καί ὁ περί ὁ γεῦσις λέγω περί ἁπτός καί ἁφή ὑπολείπω . δύο δέ πρόβλημα ὁ περί αὐτός πλεῖστος λόγος διεξοδεύω , εἰμί πολύς καί μή εἷς , καί εἰμί ὁ σάρξ αἰσθητήριον . ἐπί ἄμφω δέ ὁ λόγος γυμνάζω , ἐγώ γοῦν ὁ πιθανός ἕπω , καί ὁ πολύς ὁ δύο πρός ἀπόδειξις ὁ πρότερος προσχράομαι . οὗτος δέ προάγω · πότερος εἷς αἴσθησις ὁ ἁφή ἢ πλείων ; εἰμί μέν μή εἷς ἀλλά πλείων , ἀνάγκη καί ὁ ἁπτός πλείων αἰσθητός εἰμί . τίς δέ καί ὁ ὁ ἁπτικός αἰσθητήριον ; πότερος ὁ σάρξ καί ἐν ὁ ἄλλος ὁ ἀνάλογος , ἢ οὖον , ἀλλά οὗτος μέν εἰμί ὁ μεταξύ , ὥσπερ ἐν ὁ ἄλλος ὁ διαφανής ἢ διηχής ἢ δίοσμος , ὁ δέ πρῶτος αἰσθητήριον ἄλλος τίς εἰμί ἐντός , καί οὗτος ἢ ὁ πνεῦμα , ὅς πᾶς κοινός , ἢ ὁ ὁ ζωτικός ἀρχή μόριον . καί δή εἷς μέν αἴσθησις ὁ ἁφή λέγω οὐ ἀνάγκη , ὅτι περ εἷς ἐναντίωσις εἷς δήπου καί αἴσθησις καί ὁ ἔμπαλιν · ὄψις γάρ λευκός καί μέλας μόνος μόνος , καί ἀκοή βαρύς καί ὀξύς , καί ὁ μέν πικρός ὁ δέ γλυκύς ὁ ὁ γεῦσις · πλείων δέ ὁ ἁφή ὁ ἀντίθεσις . ὀκτώ γάρ ὁ πᾶς καί οὐ ὑπάλληλος οὐδέ ὑπό εἷς συνάγω , θερμότης ψῦξις , ξηρότης ὑγρότης , σκληρότης μαλακότης , κουφότης βαρύτης , καί ὁ λοιπός . οὐ ἄρα εἷς ὁ ὁ ἁπτός αἴσθησις . ἔτι ὁ εἷς αἴσθησις εἷς καί ὁ ὑπόκειμαι , ὁράω μέν χρῶμα , ἀκοή δέ ψόφος · περί εἷς γάρ τίς γένος ἑκάτερος ἰδίως συμφέρω · ἀφίημι δέ οὔτις ποῦ ὁ γένος δικτάτωρ - σ́ω , εἰς ὅς καταγίγνομαι · οὖον γάρ εἷς . οὖον εἷς δήπου οὐδέ κατά οὗτος ὁ ἁπτικός αἴσθησις . ἔτι δηλόω ὁ πλείων ἁφή εἰμί καί ὁ ἐπί ὁ γλῶσσα ἁφή · ἀπαντάω γάρ ὁ ἁπτός , θερμός ψυχρός καί ὁ ἄλλος αἰσθάνομαι , ἔτι δέ καί χυμός κατά ὁ αὐτός μόριον · ὥστε καθάπερ ὧδε , εἰμί μέν καί ὁ ἄλλος σάρξ χυμός αἰσθάνομαι , εἷς εἄν δοκέω ὁ ἁφή καί ὁ γεῦσις τίς γάρ διά - κρίνω ; ) νυνί δέ ὁ μή ἀντιστρέφω χωρίζω , οὗτος καί ἁφή διάφορος εἰμί ὁ αἴσθησις οὐδείς κωλύω , ὁ δέ διά ἀλλήλων ἥκω καί πᾶς πᾶς καί ὁ πᾶς ἕκαστος ἀντιλαμβάνω συγχέω καί εἰς εἷς φύρω . οὗτος δέ πρός οὗτος ἀνθυποφέρω · εἰμί γάρ ἕ λέγω ὡς εἰμί πως πλείων ὁ ἀντίθεσις ἐν ὁ ἄλλος αἴσθησις . οὖον γάρ μόνος ὀξύτης καί βαρύτης ἐν ἀκοή , ὥσπερ λέγω , ἀλλά καί μικρότης καί μέγεθος , καί φωνή λεῖος καί τραχύς ἀκούω , καί τοιοῦτος διαφορά ἕτερος · καί περί ὄψις δέ οὖον μόνος χρῶμα λευκός καί μέλας , ἀλλά καί σφοδρός καί ἀμυδρός . εἰμί δέ οὗτος , τίς κωλύω , ὥσπερ ἐπί ἐκεῖνος εἷς συνοράω ἐν πλεῖστος ἐναντίωσις αἴσθησις , οὗτος ὅς καί περί ἁφή τίθημι ; ἢ οὗτος μέν καί παραλογισμός εἰμί · οὖον γάρ κύριος ἐπί φωνή ὁ λευκός ἢ ὁ μέλας οὐδέ ὁ μέγας καί μικρός λέγω ἢ τραχύς καί λεῖος , οὔτε ἐπί χρῶμα ὁ σφοδρός καί ἀμυδρός . μόνος γάρ ἀκοή συγγενής ὁ ὁ ὀξύς καί βαρύς ἀντίθεσις , ὁράω δέ ὁ ὁ λευκός καί μέλας . ἐκεῖνος δέ δεῖ λέγω , ὅς πρός ὁ δύο ἀντιτίθημι , ὡς ὅς τίς καί ὁ ὁ ἁφή ὑπόκειμαι . εἰμί δέ ὅτι μή δῆλος , εἰμί εἷς , μηδέ ὀνομάζω , τίς δεῖ μᾶλλον περί ἁφή οὗτος ζητέω ἢ περί ὄσφρησις ; προσβιά - σλαμαι δέ ἄν τις ἐνταῦθα κοινός πως ὁ ἀντιτυπής ὑποτίθημι , μή ὁ ἀντιδιαστέλλω ὁ μαλακός , ἀλλά ἀπλόος ὁ ὁ μαθηματικός ὡς φυσικός , ὥσπερ ἐκεῖ ὁ δίοσμος . ἔτι εἰμί , διότι ὁ γευστικός καί ἅπτω , εἰμί ἐγχωρέω καί ἁφή εἰμί πλείων , οὐ ἐπί γλῶσσα μόνος οὗτος προσίστημι , ἀλλά καί ἐπί ὁ ἄλλος . ὡς γάρ οὗτος μετά ὁ ἴδιος καί ὁ ὁ ἁφή συναισθάνομαι , καί ὀφθαλμός ὁράω καί θερμαίνω ἢ ψύχω , καί ἀκοή δέ ὁμοίως καί ὄσφρησις · κοινός γάρ τίς ὁ αἰσθητήριον ὁ ἁπτικός , ὡς οὗτος ὁ αἰσθητικός ἅπας σῶμα συνίστημι . καί ὁ μέν πρῶτος ὁ ἀπορέω οὕτως εὐθύνω ὁ λόγος . πότερος δέ ὁ σάρξ αἰσθητήριον ἢ διά ὅς ; οὗτος γάρ ζητέω προβάλλω δύο . πῶς μέν ἐν θεωρέω οὗτος σέω πρῶτος , πῶς δέ οὖον . εἰμί μή γάρ ὁ σάρξ πρῶτος αἰσθητήριον , † κακός ἐσθίω ἢ ἄχρονος ὁ ἅψις γίγνομαι . οὖον γάρ ἐπί ἀκοή οὕτως · οὖον γάρ ἅμα ὁ πλήσσω ὁ νέφος ὁ ψόφος ἀκούω , ἀλλά εἰμί τις μεταξύ καί χρόνος καί κίνησις , ὅσος ὁ βροντή ὁ ἀστραπή καθυστερέω · ἅμα γάρ ὁ πλήσσω πνεῦμα ὁ τε ῥήγνυμι ὁ ἦχος καί ὁ πυρόω ὁ λάμψις ποιέω , ὅρασις δέ ἀκοή καί ψόφος φάος ταχινός . τίς δέ ἄν τις καί ἄλλος εἶπον οὗτος πείρω ; οὖον γάρ ἕτερος ὁράω ἔξω σάρξ . ἔτι ὅς ἄν τις καί ἐπί ἄλλος ὁράω παρατηρέω καί κοινός ὁ αἴσθησις , ὁ μή ποιέω ἄμεσος ὁ ἐνέργεια , οὗτος καί ἐπί ὁ σάρξ ὁράω · οὖον γάρ ἄμεσος οὗτος ὁ ἁπτός ὁ θίξις , ἀλλά εἰμί ὁ μεταξύ ἢ ὕδωρ ἢ ἀήρ . ὡς γάρ , εἰμί βάπτω ἐν ὕδωρ ἢ ἐν ἔλαιον ὁ δάκτυλος , εἶτα ὁ λίθος ἅπτω , εἰμί · τίς μεταξύ αὐτός δή ὁ ὑγρός , οὗτος ὅς καί ἐπί ὁ ἐν ἀήρ ἅπτω πᾶς ἀήρ ἐν μέσος διά ὅλος συλλαμβάνω , καί ὕδωρ ὁ ἅπτω ἐν ὕδωρ , εἰμί καί λανθάνω ὁ αἴσθησις ὁ βραχύς - ἀλλότης . οὗτος δέ καί ὁ πάλαι ἀπορέω , ὅπως ἅψις γίγνομαι , καί εἰμί διερός διερός εἰμί κύριος ἅπτω · εἰμί γάρ ἅπας σῶμα βάθος ἔχω , οὗτος δέ εἰμί ὁ τρίτος μέγεθος , ὅς δέ εἰμί δύο σῶμα μεταξύ σῶμα , αὐτός ἀδύνατος ἀλλήλων ἅπτω , ὁ δέ ὑγρός ἄνευ σῶμα οὐ εἰμί οὐδέ ὁ διερός , ἀλλά ἀναγκαῖος ἢ ὕδωρ εἰμί ἢ ὕδωρ ἔχω , οὐ εἄν εἰμί διερός διερός κύριος ἅπτω μένω . ὡς δέ καί ὁ ἅπτω ἀλλήλων ἐν ὁ ὕδωρ μή ξηρός ὁ ἄκρος εἰμί ἀναγκαῖος ὕδωρ ἔχω μεταξύ , ὅς ἀνάπλεος ὁ ἔσχατος , εἰμί δέ οὗτος , ἀδύνατος ἄλλος ἄλλος ἐν ὕδωρ ἅπτω , ὁ αὐτός τρόπος καί ἐν ἀήρ . ὁμοίως γάρ ἔχω ὁ ἀήρ πρός ὁ ἐν αὐτός ὥσπερ ὁ ὕδωρ πρός ὁ ἐν αὐτός ὁ ὕδωρ · λανθάνω δέ ἐγώ ὅς τε ἅψις ὁ ἐν ὁ ὕδωρ ζῷον καί δοκέω ἄμεσος καί μᾶλλον ὁ ὁ ἐν ἀήρ διά ὁ ὁ μέσος βραχύτης καί λεπτότης · καί ὁ σκληρός οὖν καί ὁ μαλακός διά ἕτερος ἄν αἰσθάνομαι , ὥσπερ δήπου καί ὁ ὁρατής καί ὁ ψόφος ἔχω · ἀλλά ὅτι ὁ μέν πόρρωθεν ἐναργής , ὁ δέ διά ὁ λίαν ἐγγύς λανθάνω . καί ὥσπερ καί διά ὑμήν περιφύω ὁ σάρξ ἅπας εἄν αἰσθάνομαι ὁ ἁπτός , καί εἰμί ὁ διείργω λανθάνω , οὕτως ἔχω ἐπί ὁ γεῦσις καί ἁφή ἐν ἀήρ καί ὕδωρ · δοκέω γάρ αὐτός θιγγάνω καί μηδείς εἰμί μέσος διά ὁ πολύς ὁ ἐγγύτης . πλήν διαφέρω ὁ μέσος ὁ ἁπτός ὁ ὁρατής καί ψοφητικός , ὅτιπερ ἐκεῖνος αἰσθάνομαι ὁ ὁ μεταξύ πάσχω τίς , εἶτα ποιέω εἰς ἐγώ , ὁ μέντοι ἁπτός καί γεύστης οὐ ὑπό ὁ μεταξύ πάσχω ἢ ποιέω ἀντιλαμβάνω , ἀλλά ἅμα σύν ὁ μεταξύ , ὥσπερ ὁ διά ὁ ἀσπίς πλήσσω · οὖον γάρ ὁ ἀσπίς πλήσσω πατάσσω , ἀλλά ἅμα ἄμφω συμβαίνω πάσχω . κακός δέ καί οὗτος ὁ λόγος ἀκίνητος · εἰμί γάρ διά οὗτος ὁ σάρξ αἰσθητήριον , διά ὁ ἄχρονος αἴσθησις , τίς μᾶλλον ἐπί ἁφή οὗτος δεῖ λέγω ἢ ἐπί ὄψις ; ἄμφω γάρ ὁ αἴσθησις ἄχρονος , ὥσπερ δήπου καί ἐπί πᾶς ὁ γένεσις . οὖον γάρ εἰμί αἴσθησις γένεσις · οὖον γάρ κατά μικρός καί ἐν παράτασις ὁ τέλειος , ἀλλά ἅμα τε αἰσθάνομαι καί αἰσθάνομαι καί ὁράω καί ὁράω , καί ὁ μέν χρόνος παρατείνω ἀλλοιόω , αἴσθησις δέ ὁ αὐτός ὁ φύσις ὁ πρότερος ὁ δύο · ἐν μέντοι ὁ γένεσις οὖον αὐτός οὐσία ὁ ὕστερος ὁ ἐν ἀρχή . καί πρός οὗτος εἰμί τις ὑμήν πρόσφυσις περί ὁ δάκτυλος , οὐδείς κακός ἅμα ὁ θιγγάνω ὁ ὑπόκειμαι αἰσθάνομαι , καί οὖον δήπου ἐν ὁ ὑμήν ὁ αἰσθητήριον . οὕτως οὐδέ ἄν εἰμί διά οὗτος ὁ πρῶτος ὁ ἁφή ὁ σάρξ αἰσθητήριον , ἀλλά ὁ διά ὅς . ὅς γάρ προσφυής ποιέω ὁ ἀλλότριος , μᾶλλον ἄν ὁ οἰκέω καί συμφυής . οὐδείς γάρ ὁ κωλύω ἐντός μέν εἰμί ὁ αἰσθητήριον , εἴτε καρδία οὗτος εἰμί , εἴτε καί ἕτερος , ὁ σάρξ δέ εἰμί μεταξύ περίκειμαι καί συμφυής . εἰμί γάρ ἐκεῖ περί ὁ σάρξ παρατείνω ὁ ὑμήν εὐθύς παρέχω ὁ ἅπτω , πόσος μᾶλλον ταχύς διικνέομαι ἄν ὁ αἴσθησις , εἰμί συγγενής ὑποτίθημι ὁ μεταξύ . ἔτι οὖον πάνυ ὅς ἀληθής καί ὁ ὁ ἅπτω πᾶς λέγω διά μέσος τις ἅπτω - ἕπομαι · ἐπί ἤπειρος γάρ οὗτος ὁ λόγος βαδίζω . εἰμί γάρ ὁ ἀήρ καί ὁ ὕδωρ ἁπτός αἰσθάνομαι γοῦν αὐτός ὡς θερμός καί ψυχρός ) , πότερος ἅπτω οὗτος ἐγώ εἰμί τίς μεταξύ ἢ οὖον ; εἰμί μέν μή εἰμί , ἔχω εὐθύς ὅς ζητέω · εἰμί δέ εἰμί , ἐγώ καί περί ἐκεῖνος οὗτος εἶπον , καί περί ὁ μετά αὐτός καί ἔτι · καί οὐ ἅπτω τίς τις , πρίν ἐγώ ἵστημι ἤπειρος ὁ λόγος διεξοδεύω · θαυμαστός δέ καί ὁ οἴομαι κινέω ὁ χείρ ὁ λίθος ὁ ἐπιπολάζω ὑγρότης , ὅταν ἱδρόω ἢ ὕδωρ νίζω , ὁ οὗτος φαῦλος καί μαλακός τόσος ὄγκος μετά βαρύτης καί στερρότης . καί πρός οὗτος ὁ κύριος αἰσθητήριον ὁ αἰσθητός ἐν χράω ἐπιτίθημι κατέχω ἀναίσθητος , καίπερ τοσοῦτος ἐναπολαμβάνω ἀήρ ὁ μεταξύ , ὅσος ἐν ὁ ἁφή . εἰμί γάρ τις ὁ λευκός τίθημι ἐπί ὁ ὄμμα ἔσχατος ἢ ὁ ψοφέω ἐπί αὐτός ὁ ἀκοή , οὐ αἰσθάνομαι . λείπω ἐν ἐντός εἰμί ὁ αἰσθητήριον , ὅς ἄν προστίθημι - σόμενα οὐ αἰσθάνομαι , οὗτος δέ , γλῶσσα καί σάρξ , εἰμί διά ὅς , ὥσπερ ὁ ἀήρ καί ὁ ὕδωρ πρός ὁ ὄψις καί ὁ ἀκοή καί ὁ ὄσφρησις . ἀλλά οὗτος μέν ὁ λόγος ἰδιαζόντως ἑκάτερος ὁ πρόβλημα πήγνυμι · ὁ δέ κοινός καί διάλληλος δεῖξις ἔχω καί παρά μέρος ὁ ζητέω ὡς ὁμολογέω προσλαμβάνω , ἔτι δέ ὡς ὁ πρῶτος ἐπιχειρέω ἀμφότερος οὗτος . εἰμί ὁ εἷς αἴσθησις εἷς καί ὁ αἰσθητήριον , εἷς δέ ἁφή αἰσθητήριον εἷς γάρ ὁ σάρξ ) , εἷς ἄρα καί ὁ ἁπτικός αἴσθησις . οὗτος δέ ἔνστασις πρῶτος μέν ὅτι οὖον καλῶς λαμβάνω . ὅς γάρ ἀποδείκνυμι ἐσθίω προσλαμβάνω ὡς ὁμολο - γέω . ἄδηλος γάρ , εἰμί ὁ σάρξ αἰσθητήριον , αὐτόθεν ἀξιόω . εἶτα πῶς εἷς ; εἰμί μέν ὁ συνέχεια , οὐδείς κωλύω πολύς εἰμί · ὁ δύναμις καί διάφορος αἰσθητήριον παρά ἑαυτοῦ καταχέω ὁ διάφορος αἴσθησις · εἰμί δέ καί ὁ δύναμις , τίς ὁ ἀωάγκη ; ὁ γάρ αὐτός σάρξ καί λευκός καί μαλακός , καί θερμός καί ὑγρός · καί οὖον δήπου οὗτος πᾶς ἐν . εἰμί δέ μή δῆλος μηδέ τόπος χωρίς - ζω , οὐδείς πρᾶγμα . ὡς γάρ ἄν εἰμί κύκλος ἐγώ περιφύομαι ὁ ἀήρ , εἷς ἄν δοκέω αἰσθάνομαι ὀσμή καί ψόφος καί χρῶμα , καί εἷς τις αἴσθησις εἰμί ὄψις τε καί ἀκοή καί ὄσφρησις , νυνί δέ ὁ χωρίζω εἰμί , διά ὅς ὁ κινέω γίγνομαι , ὁ ὁ αἰσθητήριον ἑτερότης γιγνώσκω , οὗτος καί ἐπί σάρξ ἔχω καί ὁ ἁπτικός αἴσθησις . ὁ γάρ κύκλος εἰμί καί συμφυής ὁ ὁ διάφορος ἁφή αἰσθητήριον ὁ σάρξ ὁ πλείων εἰμί ὁ ἁπτικός αἴσθησις ἄδηλος τίθημι . ὅς δέ αἴτιος ὁ διά ὅς μέν ὁ ἄλλος χωριστός εἰμί , προσφύω δέ διά ὅς ὁ ἁφή · ἐπεί γάρ ἀδύνατος ἐκ εἷς ὁ ἁπλόος ἀήρ ἢ ὕδωρ ἢ πυρός συνίστημι ὁ ἔμψυχος σῶμα δεῖ γάρ στερεός εἰμί ὁ διατρίβω ἐν γῆ ) , λείπω ἐκ γῆ καί ὁ τοιοῦτος εἰμί μικτός , οἷος βούλομαι εἰμί ὁ σάρξ ἢ ὁ ἀνάλογος , ἐπί ὅς μή ἔχω σάρξ ὁ ζῷον . συντίθημι μέν οὖν ἐκ πᾶς , εἰδοποιέω δέ κατά ὁ ὁ εἷς ἐπικράτεια · στερεός γάρ καί ἀντιτυπής , ὅτι μᾶλλον γήινος . ὥστε ἀνάγκη ὁ σῶς μεταξύ εἰμί ὁ ἁπτικός προσφύω , διά ὅς πλείων εἰμί ὁ ὁ ἁφή αἴσθησις γίγνομαι . ὅτι δέ οὐδέ οὗτος κινέω ἀδύνατος , δήλωσις ὁ παρά πούς . εἰμί μέν γάρ πολύς ὁ αἰσθητήριον εἷς εἰμί ὁ σάρξ ζητέω , τίς αὐτός ὁ διάκρισις καί πόθεν οὗτος καταλαμβάνω ; εἰμί δέ ἄδηλος ὁ διά ἀλλήλων ἥκω καί πᾶς πᾶς ἀντιλαμβάνω , κατά αὐτός μάταιος · τίς γάρ ἐσθίω πολύς , ἀρκέω εἷς , εἴπερ ὁ φύσις ὁ χρεία καί φεύγω ὁ περισσός ; εἷς γάρ μᾶλλον ὄργανον ἐνέργεια πλείων προσχράομαι ἢ πολύς πρός εἷς . ὁ αὐτός δήπου καί ἐπί ὁ ἁφή , εἰμί πλείων . εἰμί μέν γάρ ἕκαστος αἰσθάνομαι ὁ πᾶς , ἀποχράω εἷς · εἰμί δέ ἄλλος ἄλλος , καί διάφορος ἴσχω ὁ ἐνέργεια , τίς ὁ ἀπόδειξις ; γελοῖος δέ καί ὁ συμφυής ἀήρ εἰς ὑπόδειγμα · οὖον γάρ ὥσπερ ὁ σάρξ καί διά ὅλος ὁ αὐτός καί κατά ὁ αὐτός ὁ ὅλος ἐφάπτω , ἐκεῖνος ἄν ἀπό πᾶς ἑαυτοῦ ἢ διά ὁ αὐτός πᾶς παρέχω αἰσθάνομαι , ἀκοή λέγω καί ὁράω καί ὀσφραίνομαι , ἀλλά ὁ κατά εὐθύς2 πρός ἕκαστος αἰσθητήριον προσβολή καί τότε ὁ κρίσις τίθημι , ὡς οὐδείς μᾶλλον πρότερος ἢ ὕστερος διακρίνω ὁ αἰσθητήριον . ἀλλά εἰμί καθάπαξ ὁ λόγος λόγος εἰσφέρω καί ὁ δύο ὁ πρῶτος ἐκκρούω , λανθάνω ἑαυτοῦ εἰς οὐδείς ὁ σχολή κατατρίβω · οὖον γάρ εἰμί πέρας , πᾶς ὁ προσλη - φθίω ἐν ὁ μέσος ὁ πρᾶγμα καί ὁ ἀντίθετος συνεισφέρω . μήποτε δέ καί εἷς καί πολύς δεῖ λέγω ὁ ἁπτικός αἴσθησις καί ὁ ἄλλος , καί ὁ σάρξ εἰμί ὡς αἰσθητήριον εἰμί ὡς μεταξύ καί ἄλλος · ζητέω δέ οἰκεῖος ἐν ὁ ἀφίημι ὡς ἔκδηλος πρός οὗτος καί ὁ ἄλλος ὑλικός . εἰμί γάρ ὁ ψυχή μᾶλλον εἷς εἰμί ὁ μερισμός οὐ ἐκφεύγω πῶς γάρ ἄν ἅμα , εἰμί μή ἀπολόω καί ἀμέριστος , κατά ὁ αὐτός ὁ ὁ λευκός καί μέλας ἐπισκοπέω λόγος ) καί ὁ ὁ ὄγκος συνεκτείνω ὁ σῶμα μερίζω πως , ὡς ἄν ὁ ὁ σχῆμα πάσχω λόγος ἑνοειδής εἰμί δήπου καί καθόλου καί ἀδιάστατος , ὁ δέ κατά ἕκαστος καί αἰσθητός σῶμα μερίζω διίστημι , οὗτος ὅς ἄν καί ὁ ὁ Ψυχή δύναμις ἔχω οὐδείς κωλύω ὁ τε αἰσθητικός καί ὁ ζωτικός καί διαφερόντως ὁ ἁπτικός . καί τίς δεῖ οὗτος ἐπί ὁ ἄλογος διαπορέω , ὅπου γε ὁ λογικός ψυχή ὡς πρός ἵστημι ὁ νόος ἐξετάζω μερίζω καί πρός τίς χρονικός ὑπομένω ὁ κίνησις ; καί περί μέν ἁφή τοσοῦτος . ῾Απτὰ δέ εἰμί ὁ διαφορά ὁ σῶμα ὅς σῶμα , οὗτος δέ ὅς ὁ στος - χειά εἰδοποιέω καί διορίζω , ὁ δύο μόνος συζυγία ὁ ἁπτός ἀντίθεσις , θερμός ψυχρός , ὑγρός ξηρός , περί ὅς καί πρότερος εἴρω ἐν ὁ περί στος - χέω , ὡς ἐπί πᾶς ἥκω σῶμα καί δράω πρός ἀλλήλων Κῶς πάσχω καί κατά αὐτός ὁ στοιχεῖον · ὅθεν φθορά ἅπας καί γένεσις αἴτιος . εἰμί μέν γάρ καί ὁ ὁ χρῶμα καί ὁ ψόφος διαφορά , ἔτι δέ καί ὁ ἄλλος αἴσθησις ἐν ὁ σῶμα , ἀλλά οὖον , καθό σῶμα , χρῶμα ἔχω οὖον γάρ ἅπας ) , ἀλός ὅς ὁρατός , Κῶς γευστός καί ἀκουστός καί ὀσφραντός ὁμοίως · καί ἵημι τίς πρός ἀλλήλων ἢ δράω ἢ πάσχω οὐ ὑπό αὐτός ὁ σῶμα , ἀλλά ὁ ὁ ἁφή μόνος , καί πρός ἑαυτοῦ ἰδίως καί πρός ὁ σάρξ κοινῶς . καί οὗτος οὐ ὁμοίως πᾶς · οὔτε γάρ ὁ ἁπτικός αἰσθητήριον ὑπό πᾶς απλοϊκός ὁμοίως ποιόω αἴσθησις , οὔτε ἴσος ὁ ἐπί ἀλλήλων δρᾶσις ἢ πεῖσις ἔχω . οὔκουν ὑπό βαρύτης ἢ κουφότης , οὐδέ λεαίνω ἢ τραχύνω τοιοῦτος ὁμιλέω ὁ σάρξ , ἀλλά ἢ γνωστικός αὐτός μόνος ὁ εἶδος δέχομαι · θερμός δέ προσβάλλω ἢ ὑγρός ἢ ψυχ·ροῦ καί ξηρός ἅμα τε πάσχω ὑλικός διατίθημι , θερμαίνω καί ψυχραίνω , καί ὁ εἶδος γνωρίζω · καί ὁ μέν ὡς φυσικός σῶμα ὁ ἐκ ὅς συνίστημι συμπαθής , ὁ δέ ὡς αἴσθησις κριτικός . τίς δέ καί κουφότης πάσχω ὑπό βαρύτης ; οὐδείς γάρ μεταδίδωμι ὁ παρά - κεῖμαι ἑκάτερος . κατά οὗτος καί ὁ λοιπός . φανερός οὖν ὡς μόνος ὁ ἁπτός θερμός καί ξηρός καί ὁ ἀντίκειμαι ὁ τε στοιχεῖον ὁριστικός καί ὁ δράω καί πάσχω ἄλλος πᾶς καί γεννάω καί φθείρω · ὁ δέ ὑπο - λοιπός ἓξ συζυγία ὁ ἁπτός ὁ μέν ὡς μηδείς ποιέω πρός ἀλλήλων ἢ πάσχω οὐδείς πρός γένεσις ἢ φθορά συνεισφέρω , ὁ δέ ὁ εἴρω συγκλείω . οὗτος δέ κουφότης καί βαρύτης , λειότης καί τραχύτης , λεπτότης καί παχύτης , πυκνότης καί μανότης , σκληρότης <καὶ> μαλακότης , γλισχρότης κραυρότης . εἰμί δέ ὑγρός μέν ὁ ὁ οἰκεῖος ὅρος δυσόριστος , ὁ δέ ἀλλότριος εὐόριστος · ξηρός δέ ὁ ἔμπαλιν · καί θερμός μέν ὁ ὁ ὁμογενής καί έτερος - γενή διακρίνω , ψυχρός δέ ὁ συγκρίνω ἀμφότερος · καί λεῖος μέν καί μαλακός ὁ μέν ὅσπερ ἐκ ἴσος ὁ ὁ ἐπιφάνεια συνάπτω μόριον , τ·ὸ δέ ὅς εὐένδοτος διά ὑγρότης · γλίσχρος δέ καί λεπτόν καί πυκνός ὁ μέν ὅς μετά πάθος ἔχω ὑγρότης , ὁ δέ ὅς ὁ πόρος ἀναπληστικός διά ὁ ὁ μέρος μικρότης καί διαίρεσις , ὁ δέ ὅς ὁ μόριον σύνεγγυς · ὁ δέ ἐναντίος ὁ ἐναντίος . καί γλίσχρος μέν καί μαλακός ὁ ὑγρός συνυπάγω , ξηρός δέ ὁ ἀντίκειμαι . βαρύς δέ καί κοῦφος ὁ μέν ἐπί ὁ μέσος φέρω , ὁ δέ ἀπό ὁ μέσος . οὗτος δέ καί ὁ ἄλλος κοινός · ἅπας γάρ σῶμα βαρύς ἢ κοῦφος . μήποτε δέ μόνος ὁ ὁ μέσος πρός ὁ πέριξ σχέσις καί ὁ παρά τόπος θέσις ὁ βαρύς καί ὁ κοῦφος γνωρίζω . ὁ γάρ πρός ὁ κάτω καί ὁ ἄνω καί ὁ ἐκ ὁ οἰκέω πρός ὁ ἀλλότριος τόπος ὁ σῶμα μετάβασις ὁ βαρύς καί ὁ κοῦφος ἐγγεννάω · ὁ γάρ ἐν ὁ οἰκέω μένω καί μή κινέω οὔτε κοῦφος οὔτε βαρύς εἰμί . ἁπτός μέν οὖν οὗτος · ὁ δέ αἰσθητήριον αὐτός ὁ ἁπτικός , ἐν ὅς ὁ καλέω ἁφή ὑπάρχω πρῶτος , ὁ δύναμις τοιοῦτος εἰμί μόριον . ὁ γοῦν ποιέω ἐνέργεια αὐτός αἰσθητικός δύναμις εἰμί ὁ αἰσθος - ὁ εἰμί . πάσχω δέ οὐδείς ὑπό ὁ πάντῃ ὁμοιόω · ὁ δέ ἅπτω καί αἰσθάνομαι πάσχω τίς εἰμί . οὐ εἰμί ἄρα ὁ ὅμοιος ἁφή . διό ὁ ὁμοίως θερμός ἢ ψυχρός ἢ σκληρός ἢ μαλακός οὐ αἰσθάνομαι , ἀλλά ὁ ὑπερβολή ἢ ὁ ἔνδεια · ὑγιαίνω γάρ καί ὁ περιέχω μήτε καῦμα ἰσχυρός μήτε κρυμός ὑπερβάλλω καί ἐν ἰσότης ὁ ἐκτός εἰμί ὁ ἐν σῶμα κρᾶσις οὗτος οἰκεῖος οὔτε ἀλλότριος ψυχρότης ἢ θερμότης αἰσθάνομαι ἄν . εἰμί ὅς ἢ ὁ ἐν σῶμα στοιχεῖον ἕτερος ἕτερος ὑπερβάλλω ἢ ὁ ἀήρ ανωαπλοικω ] μῆλον πρός ὁ σῶμα ἔχω , αἰσθάνομαι ἄν · πυρέσσω γάρ ἐγώ αὐτός θερμός συγγιγνώσκω , ὡς εἷς ὁ χυμός προέρχομαι θερμότης , ἐν ὁ αλεεινοτερος δέ ἢ κρυμώδης γίγνομαι τόπος ἢ κατάστασις , ὅπως ὁ ἀήρ ἔχω , διαγιγνώσκω καί ἐπί ὁ ἄλλος οὕτως , ὡς ἄν ὁ αἰσθητήριον διά ὁ αἴσθησις οἷος μεσότης τις εἰμί ὁ ἐν ὁ αἰσθητός ἐναντίωσις καί διά οὗτος κρίνω ὁ αἰσθητός εἰς ἑκάτερος κλίνω · ὁ γάρ μέσος κριτικός · γίγνομαι γάρ πρός ἑκάτερος αὐτός ἕτερος ὁ ἄκρος , θερμός πρός ὁ ὑπερβάλλω ψυχρότης , ψυχρός δέ αὖος πρός ὁ πλεονάζω θερμότης . οὐ ὁμοίως δέ ὁ μέσος ἐπί ὁ ἁφή καί ὁ ἄλλος αἴσθησις · ὁ μέν γάρ οὐ ἐκ ὅς ἄκρος αἰσθάνομαι κεράννυμι · οὐδέ γάρ ὄψις ἐκ λευκός καί μέλας , οὐδέ ἐκ ὀξύς καί βαρύς ὁ ἀκοή · μίξις δέ θερμός καί ψυχρός καί ὁ ἄλλος ὁ απτικός , ὅς ἄν τις · καί κύριος προσεῖπον μεσότης . ὥσπερ δέ ὁ τε ὁρατής καί ἀόρατος . ἧμαι πως ὁ κρίνω ὁ ὄψις , ὁμοίως δέ καί ὁ ἄλλος ὁ ἀντίκειμαι - Μένων , οὗτος καί ὁ ἁφή ὁ ἁπτός καί ἀνάπτω · ἄναπτος δέ ὁ τε μικρός ἔχω πάμπαν διαφορά ὁ ἁπτός , οἷος πάσχω ὁ Εὔκρατος ἀήρ , καί ὁ ὑπερβολή ὁ ἁπτός · ἄναπτος γάρ ὥσπερ ὁ φθαρτικός . φανερός οὖν ὡς διττός μεσότης ἅπας αἴσθησις · ὁ μέν ὅταν ἕξις ἄμφω ὁ ἀντίκειμαι ἔχω , ὁ δέ ὅταν ἕξις καί στέρησις . κατά ἕκαστος μέν οὖν αἴσθησις εἴρω ὡς τύπος εἶπον .