sophonias.in-aristotelis-libros-de-anima-paraphrasis 2.2
Πειρατέον δὲ οὕτω γε πάλιν ἐπελθεῖν περὶ αὐτῆς . διδασκαλικώτερον δὲ τὴν τῆς ψυχῆς ἱστορίαν μετιόντες καὶ δήπου τοῖς διδασκαλικοῖς τῶν τρόπων ἑπόμενοι τὸ δὲ ἄρχεσθαι ἐκ τῶν ἀσαφῶν μὲν τῇ φύσει , φανερωτέρων δὲ ἡμῖν · τοῦτο γὰρ σαφὲς καὶ κατὰ τὸν λόγον γνωριμώτερον γίνεται ) τοῦ διότι τὸ ὅτι προεκτεθείκαμεν . ὅτι μὲν γάρ ἐστι ψυχὴ δεδειγμένον ἔχομεν ἐντε - λέχεια γὰρ σώματος φυσικοῦ ὀργανικοῦ · διότι δὲ καὶ ὅπως ἐντελέχεια , λείπεται προσεξετάζειν τοῖς ἐφεξῆς . οὐ γὰρ μόνον τὸ ὅτι δεῖ ἔχειν τὸν ὁριστικὸν λόγον , ὥσπερ οἱ πλεῖστοι τῶν ὅρων ἔχουσιν , ἀλλὰ καὶ τὴν αἰτίαν ὑπάρχειν δεῖ . τοῖς δυσὶ δὲ τούτοις κἀκεῖνα τὰ τέτταρα τῶν προβλημάτων ὑπάγεται , εἰ ἔστι , τί ἐστιν , ὁποῖόν τί ἐστι καὶ διὰ τί ἐστι · τά τε γὰρ πρῶτα τρία ὡς περὶ τὴν τοῦ ὀνόματος καὶ τοῦ ὁρισμοῦ στρεφόμενα εὕρεσιν τῷ ὅτι περιελήφθησαν , ταὐτὸν δὲ τῷ διότι τὸ διὰ τί ἐστι τὸ τάξει τελευταῖον καὶ ἔσχατον . οὐχ ὥσπερ δὲ τὸ ὅτι διὰ τοῦ βραχυτάτου ἐνδειξάμενοι ἀπηλλάγημεν , οὕτω καὶ περὶ τοῦ διότι ὀλίγα εἰπόντες ἀρκέσομεν · ἀλλ’ εἰ καὶ ἐν ὅλοις τοῖς ἐφεξῆς δυσὶ βιβλίοις περὶ αὐτοῦ πραγματευομένοις γένοιτό τι διαλαβεῖν ἱκανόν , ἀγαπᾶν χρή . εἰ γὰρ τὴν ὅλην ψυχὴν ἑρμηνεῦσαι δεῖ , ὅπως ὅλου τοῦ σώματος ἐντελέχεια , καὶ ὅπως τὰ μέρη τῶν μερῶν , πρότερον δεῖ . εἰ δὲ ταῦτα τριττά , τὰ μὲν λογικὰ τὰ δὲ αἰσθητικὰ τὰ δὲ φυτικά , δεήσει περὶ τοῦ καθ’ ἕκαστον ἰδίως ἐπελθεῖν · καὶ πρῶτον περὶ τῶν φυτικῶν , τί θρεπτικὸν καὶ τίνων καὶ ὅπως , καὶ πρὸ τούτων τί τὸ τρέφον , τί τὸ γεννητικὸν καὶ τίνων καὶ διὰ τί · οὕτω καὶ περὶ τοῦ αὐξητικοῦ . εἶτα ὁ τῶν αἰσθήσεων καὶ αἰσθητηρίων ἄνα . κύψει λόγος διεξιόντων , πῶς καὶ τούτων ἡ ψυχὴ ἐντελέχεια , ὑπὲρ ὧν ὅσον μὲν ἐργῶδες καὶ σαφὲς καὶ δι’ ὀλίγων εἰπεῖν , προιοῦσι γνωσθήσεται αἵ τε λογικαὶ δυνάμεις ὅλον τὸ τρίτον καὶ τελευταῖον τοῦ συντάγματος ἰδιώσαντο . καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν διδασκαλίαν , ὥσπερ εἴρηται , καὶ τὴν τῆς γνώσεως ἄνα . γωγὴν ἀρίστη τάξις ἡ ἀπὸ τῶν σαφεστέρων καὶ συντρόφων τῇ αἰσθήσει ἐπὶ τὰ δυσληπτότερα προοδεύουσα ἐπεὶ ἄλλως γε τίς οὐκ οἶδεν ἐν τῷ παντὶ προηγεῖσθαι μὲν τὰ τέλεια τῶν ἀτελῶν καὶ τὰ ἀρχηγικώτερα καὶ μᾶλλον αἴτια τῶν ἐκεῖθεν ἠρτημένων ; οὐκοῦν πρότερον νοῦς , εἶτα αἴσθησις , εἶτα φυτικόν , ἃ τοῖς ζώοις ἀνάπαλιν συντετάχαται . οὕτω κἄν τὸ διότι τοῦ ὅτι πρότερον λέγοιτ᾿ ἄν ἐν τοῖς τῆς φύσεως λόγοις ὧν γὰρ ἐκείνη ποιεῖ , τοὺς λόγους , καθ’ οὕς , φθάνει προαποκειμένους ἔχουσα τύχη γὰρ καὶ αὐτόματον πρὸς τὴν φύσιν ἀντιδιέσταλται . δεῖ δὲ μὴ λανθάνειν καὶ καθ’ ὅσους τρόπους τὸ σαφὲς καὶ τὸ ἀσαφὲς ἡμῖν ἐλλαμβάνεται . ἔστι μὲν · γὰρ τὸ‘ καθόλου καὶ συγκεχυμένον , ὡς ἐν τῇ Φυσικῇ λέγεται , τοῦ μερικοῦ καὶ διηρθρωμένου μᾶλλον γνωριμώτερον ἡμῖν καὶ σαφέστερον , οἷον τὸ ἀπλῶς εἰδέναι σῶμα τοῦ ὅτι τοιόνδε , οἷον οὐρά - νιον ἢ ἐπίγειον καὶ τοίως ἢ τοιώσδε κέκραται , καὶ τὸ ἀπλῶς ζῶον τοῦ τοιοῦδε . εντι σαφέστερον καὶ τὸ τῇ αἰσθήσει πρῶτον , ὕστερον δὲ τῇ φύσει , ὡς τὰ με - ρικὰ τῶν καθόλου καὶ τὰ κατὰ σύνθεσιν τῶν ἁπλῶν · καὶ τρίτον τὸ ὅτι διότι . καὶ γὰρ ὅτι ἔχομεν ψυχὴν καὶ ὅτι ἀθάνατος εὐχερέστερον τοῖς πολλοῖς εἰδέναι , παρακολουθῆσαι δὲ τῷ ταῦτα κατασκευάζοντι λόγῳ ἔστιν οἷς καὶ τῶν ὑπὲρ τοὺς πολλοὺς ἐργωδέστατον . τούτων οὕτω διαιτηθέντων πάλιν ἐπαναλα - βόντες λέγομεν , ὡς δεῖ τῷ ὅρῳ προσκεῖσθαι καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ πράγματος καὶ μὴ ὥσπερ · νῦν οἱ πλεῖστοι τῶν ὅρων ἔχουσιν · ὥσπερ γὰρ συμπεράσματα τὸ ὅλον οἱ λόγοι τῶν ὅρων εἰσὶ καὶ πλέον οὐδέν . λαμβανομένων γὰρ τῶν ὅρων τῶν μὲν ἐκ τῆς ὕλης , ὡς κἀν ταῖς ἀρχαῖς διωρίσθη , τῶν δὲ ἐκ τοὐ εἴδους τῶν δὲ ἐκ τοῦ συναμφοτέρου κρείττων μὲν τοῦ ἐξ ὕλης ὁ εἰδικός τελεώτερος γὰρ διὰ τὴν αἰτίαν ) , κρείττων ὅ ἀμφοτέρων ὁ ἐξ ἀμφοῖν τελεώτατος γάρ , τό τε πρᾶγμα ἔχων καὶ τὴν αἰτίαν αὐτοῦ . μεταγόμενοι δὲ πρὸς συλλογισμὸν ὁ μὲν ἔσται συμπέρασμα , ὁ δὲ μέσος ὅρος , ὁ δὲ παρὰ τοσοῦτον συλλογισμὸς τέλειος καὶ αὐτάρκης ἀπόδειξις , παρ’ ὅσον τῇ θέσει παρήλλακται . ἄλλως γὰρ ὑφ’ ἑνὸς ὁ ὅρος συνείρεται καὶ ἑτέρως ἡ ἀπόδειξις ἐκδιαλελυμένων τῇ ἐκθέσει τῶν ὅρων ἐν τῷ συλλογισμῷ πλέκεται , ἥ τε τάξις τῆς ἀγωγῆς ἑτέρα . σαφη - νιεῖ δὲ τεθὲν τὸ παράδειγμα θυμός ἐστι ζέσις τοῦ περὶ καρδίαν αἵματος δι’ ὄρεξιν ἀντιλυπήσεως . οὗτος ἐκ τοῦ συνάμφω ὃν εἰ διαλύσαιμεν , ὁ μὲν ἔσται ὕλης , ζέσις τοῦ περὶ καρδίαν αἵματος , ὁ δὲ μόνον εἶδος , θυμός ἐστιν ὄρεξις ἀντιλυπήσεως . συλλογιζομένων δὲ οὕτω θέσεως ἕξουσιν · ὁ θυμούμενος ὀρέγεται ἀντιλυπῆσαι , τοῦ τοιούτου δὲ ζεῖ τὸ περὶ καρδίαν αἷμα · τοῦ θυμουμένου ἄρα ζεῖ τὸ περὶ καρδίαν αἷμα . ὅλος μὲν ὁ συλλογισμὸς ὅρος καὶ ἀπόδειξις , τῶν μερῶν δὲ ὁ μὲν μέσος ὁρισμός , ὃν ἐξ αἰτίας καὶ εἴδους ἐλέγομεν , ὁ ἐξ ὕλης δὲ τὸ συμπέρασμα . καὶ καθόλου δέ , ὡς κἀν τοῖς Ἀναλυτικοῖς λέγεται , πᾶς ὅρος ἢ ἀπόδειξις θέσει διαφέρουσα ἢ ἀρχὴ ἀποδείξεως , εἰ μέσος καὶ αἴτιος , ἢ συμπέρασμα ἀποδείξεως , εἴπερ ὕλη καὶ ὑποκείμενον . οὕτω δὲ σαθρῶς ἔχει καὶ τοῖς ἐκείνως ὁριζομένοις , τί ἐστι τετραγωνισμός , τὸ ἴσον ἑτερομήκει ὀρθογώνιον εἶναι ἰσόπλευρον οὗτος γὰρ ἐκ μόνης τῆς ὕλης ὢν συμπέρασμά ἐστι τῆς ὅλης ἀποδείξεως . ἀλλ’ ὁ λέγων , τί ἐστι τετραγωνισμός , ὅτι μέσης εὕρεσις , τούτου μὲν κρείττων , ὅτι τοῦ πράγματος λέγει τὸ αἴτιον , χερείων δὲ τοῦ συνάμφω καὶ τῆς τελείας ἀποδείξεως , οἷον τετραγωνισμός ἐστι τὸ ἴσον ἑτερομήκει ὀρθογώνιον ποιῆσαι δι’ εὕρεσιν μέσης ἀναλόγου . καὶ τέλειος μὲν ὅρος τοῦτο , ἀποδείξις δὲ ὁ αὐτὸς οὕτως · ὁ τετραγωνίσαι βουλόμενος μέσην ἀνάλογον ζητεῖ εὑρεῖν · ἡ μέση εὑρεθεῖσα ἴσον ἑτερομήκει ὀρθογώνιον καὶ ἰσόπλευρον ποιεῖ · ὁ ἄρα τετραγωνίζων ἴσον ἑτερομήκει ὀρθογώνιον καὶ ἰσόπλευρον ποιεῖ . ἡμεῖς δ’ ἄν τοῦτο καὶ πρῶτον ἐθήκαμεν τὸ παράδειγμα καὶ μόνῳ ἠρκέσθημεν ἀκριβοῦντι τὴν τῶν κειμένων διάνοιαν , εἰ μὴ ἐκεῖνο δήπουθεν εὐλαβήθημεν θορυβῆσαι καὶ ξενοφωνῆσαι τοῖς ἀγεωμετρήτως ἡμῖν ἐντυγχάνουσιν · ὅθεν τῷ θυμῷ τὸν τάραχόν πως προκαταστέλλομεν . ἔτι δὲ καὶ ταῖς ἐπαγωγαῖς ἐπᾴσοντες διαλυσόμεθα τέλεον . ἔστι δὲ τετράγωνον μὲν ὃ ἰσόπλευρόν τέ ἐστι καὶ ὀρθογώνιον , ἑτερόμηκες δὲ ὃ τετράπλευρον μὲν καὶ ὀρθογώνιον , οὐκ ἰσόπλευρον δέ . πλευρὰ δὲ ἐν τούτοις ἐπὶ πλευρὰν πολλαπλασιασθεῖσα , ἡ πλάγιος πρὸς τὴν κατ’ εὐθεῖαν , τὸ ὅλον γίνεται . οἱ γοῦν τὸ ἑτερόμηκες τετραγωνίσαι βουλόμενοι μέσην ἀνάλογον ζητοῦσι καὶ ἐπεὶ ἑτερόμηκές ἐστι τὸ τὰς ἀπαντικρὺ πλευρὰς ἴσας ἀλλήλαις ἔχον , ἀνίσους δὲ πρὸς τὰς ἑτέρας καὶ θέσει διαφόρους , εἰ τὰς μὲν αὐτοῦ ἀνὰ ἡ πηχῶν φέρε θήσομεν τὰς δὲ ἀνὰ β΄ , τὴν μέσην τῶν ἡ καὶ β΄ εὑρεθεῖσαν ἀνάλογον εὐθεῖαν ἐκείνην εἶναι τὴν μέσην ὑποληπτέον , ἣν ζητοῦμεν . αὕτη δὲ τὰ δ΄ ὡς γὰρ τὰ δ πρὸς τὰ η΄ , τὰ β΄ πρὸς τὰ δ΄ . τὸ γοῦν ἀπὸ ταύτης ἀναγραφὲν τετρά - γωνον ἴσον ἔσται τῷ προρρηθέντι ἑτερομήκει . δὶς γὰρ ἡ ις΄ οὕτω γὰρ ἐκείνῳ αἱ πλευραὶ εἶχον · καὶ τετράκις δ΄ ις΄ , ὅπερ ἦν τὸ ἐκ τῆς ἀναλόγου τετράγωνον . ἀλλ’ αὕτη μὲν ἡ ἀναλογία ἐν διπλασίονι λόγῳ · ἐν ἡμιολίῳ δὲ οὕτω . τετράκις θ΄ λς΄ τοῦτο ἑτερόμηκες . μέσος δὲ ἀνάλογος τῶν θ΄ καὶ δ ὁ ς΄ ἐλήφθη γὰρ ἀπὸ μὲν τῶν δ΄ τὸ ἥμισυ , ἀπὸ δὲ τῶν θ τὸ τρίτον , καὶ συγκραθέντα πρὸς ἄλληλα τὸν ς΄ πεποιήκασι μέσον ὄντα καὶ ἀνάλογον . ὅταν γὰρ τρεῖς ἀριθμοὶ ἀνάλογοι ὦσι , τὸ ἀπὸ τῶν ἄκρων ἴσον ἔσται τῷ ἀπὸ τοῦ μέσου . Tοσαῦτα παρειπόντες διὰ σαφήνειαν πάλιν ἐπανιόντες λέγομεν . τὴν ἀρχὴν ἐντεῦθεν τῆς σκέψεως ποιησάμενοι . τὸ ψυχὴν ἔχον σῶμα πρὸς τὸ μὴ ἔχον οὐκ ἄλλῳ ἢ τῷ ζῆν διορίζομεν . τὸ δὲ ζῆν εἰς πλείω τὸν ἀριθμὸν βλέψαντες εἴποιμεν · κἄν εἰ μόνον ἓν ὑπάρχει τι τούτων , ζῆν αὐτὸ λέγομεν . καὶ γὰρ ζωαὶ καὶ αἴσθησις καὶ νοῦς καὶ ἡ κατὰ τόπον κίνησις καὶ στάσις , ἔτι δὲ καὶ ἡ κατὰ τὸ τρέφειν καὶ αὐξάνεσθαι καὶ φθίνειν κίνησις · διὸ καὶ τὰ φυόμενα πάντα ζωῆς τινος δοκεῖ μετέχειν · αὐτὰ γὰρ ἐν αὑτοῖς φαίνεται τοιαύτην δύ - ναμιν ἔχοντα καὶ ἀρχήν , δι’ ἧς αὔξησίν τε λαμβάνει καὶ φθίσιν κατὰ τοὺς ἐναντίους τόπους . οὐ γὰρ ἄνω μὲν τρέφεται , κάτω δ’ οὔ , ἀλλὰ καὶ κάτω καὶ ἄνω καὶ πάντη . τούτῳ γὰρ τὴν πρόσθεσιν τῆς αὐξήσεως διεστέλλομεν , ὅτι ἡ μὲν εἰς πᾶν τὸ σῶμα καὶ κατὰ πάσας τὰς διαστάσεις , ἡ δὲ ἐν μέρει καὶ ἐφ’ ἑνί , ὥσπερ ἐν τῷ σωρῷ ἐπιβαλὼν σῖτον ἕτερον οὐχ ἅπαντα ηὔξησας , ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ μέρος τὸ δεδεγμένον τὴν πρόσθεσιν . ταῦτά τε οὖν ἐν τοῖς φυτοῖς ὁρᾶται · τρέφεται γὰρ καὶ διὰ τέλους ζῇ , ἕως ἄν δύναται λαμβάνειν τροφήν . δύναται δὲ τὸ θρεπτικὸν τῶν ἄλλων χωρίζεσθαι καὶ καθ’ αὑτὸ εἶναι , ὡς ἐν τοῖς φυτοῖς ὁρᾶται , αἰσθήσεως ἀμοιροῦσι καὶ λόγου · τούτου δὲ τἄλλα χωρισθῆναι καὶ ταῦτα ἐν τοῖς θνητοῖς ἀδύνατον . ἐπὶ μὲν γὰρ τοῖς θείοις ἴσως καὶ ἄχρηστος παντάπασιν ἡ θρεπτικὴ δύναμις μὴ οὔσης αὐξήσεως ἢ μειώσεως · ἀπροσδεᾶ γὰρ ἐκεῖνα καὶ θνητῆς πάσης δυσχερείας ἀνώτερα . ἀνθρώποις δὲ καὶ ἀλόγοις καὶ πρὸ τούτων φυτοῖς , οἷς πολλῶν ἐπιδεᾶ , καὶ τὸ τῆς τροφῆς διὰ τὴν ῥοὴν καὶ ἀπορροὴν αὐτόθεν ἀναγκαιότατον , προσανυφαῖνον τὸ ἀπορρεῦσαν ἐν σώματι κἀν τῇ ὕλῃ πασχούσῃ τὰ ἑαυτῆς τὸ εἶδος συνέχον ἐν τῇ ταὐτότητι . καὶ μέντοι καὶ θυμὸς καὶ ἐπιθυμία τοῖς θνητοῖς προσριφή - σεται , ἐφ’ οἷς καὶ τὸ βλάπτον καὶ ὠφελοῦν , τῇ μὲν ἵνα διώκῃ τὸ σῶζον , τῷ δὲ τὸ βλαβερὸν ἀποκρούηται . τὸ μὲν οὖν ἁπλῶς ζῆν διὰ ταύτην ὑπάρχει τὴν ἀρχήν , τῆς τροφῆς λέγω , πᾶσι τοῖς ζῶσιν εἰς πάντα φθάνουσαν . τὸ δὲ ζῶον , ἐπείπερ αἱ τέλειαι τῶν προσηγοριῶν τοῖς τελειοτέροις ἐπάγονται τῶν εἰδῶν , ἐκλήθη πρῶτον διὰ τὴν αἴσθησιν , ὥστε καὶ εἴ τι μὴ κινοῖτο μήδ’ ἀλλάττοι τόπον , ἔχει δὲ αἴσθησιν , ζῶον ἄν εἶναι φαῖμεν , καὶ οὐ μόνον κατὰ τὸ ἁπλοῦν τοῦ ζῆν σημαινόμενον . φαίνεται δὲ πολλὰ τοιαῦτ’ εἶναι τῶν ζώων μόνιμα καὶ μόνης τῆς ἁπτικῆς κοινωνοῦντα αἰσθήσεως . αὕτη γὰρ κοινοτάτη αἰσθήσεων καὶ φύσει πρώτως ἐνυπάρχει πᾶσι · τὸ γὰρ συνεισφερόμενον καὶ μὴ συνεισφέρον καὶ συναναιροῦν ἀναιρούμενον οὕτως ἄν καλοῖτο . ὥσπερ γὰρ τὸ θρεπτικὸν δύναται χωρίζεσθαι τῆς ἁφῆς καὶ πάσης αἰσθήσεως , <ὡς> εἶναι αὑτό , οὕτως αὕτη πάλιν τῶν ἄλλων αἰσθήσεων πάντα γὰρ τὰ ζῷα ἔχοντα φαίνεται τὴν ἁπτικὴν μόνην αἴσθησιν . δι’ ἣν δὲ αἰτίαν ταὐτόν τι τούτων ἑκατέροις συμβέβηκεν , ὕστερον ἐροῦμεν ἐπὶ τέλους κατὰ σχολήν · νυνὶ δ’ ἐπὶ τοσοῦτον εἰπόντες ἀρκέσομεν , ὡς ἐπείπερ τὸ σώζεσθαι τοῖς ζῶσι διὰ τὸ τρέφεσθαι , τροφὴ δὲ ὑγρὸν καὶ θερμὸν καὶ τὰ τούτοις ἐναντία , τοῖς μὲν οὖν · φυτοῖς διὰ τὸ μόνιμον ἀπέχρησεν εἰς τροφὴν τὸ προστυχὸν ἔγγιον , οἰκεῖον ὄν , τὰ δὲ κατὰ τόπον κινητικὰ καὶ ἄποθεν τὸ θρέψον ἐκποριζόμενα ἐνδεᾶ τῆς κὰτ τὴν ἁφὴν διακρίσεως τοὐ ὠφελοῦντος καὶ βλάπτοντος . ταῦτ’ ἄρα τῶν ἄλλων κοινότατα καὶ ἀναγκαιότατα , τροφὴ μὲν εἰς σωτηρίαν , ταύτης δὲ ἁφῇ τὰ ζῷα μετέχουσιν . αὐτῶν δὲ τούτων καὶ τῶν ἄλλων πάντων ἀρχὴ καὶ αἰτία ψυχὴ καὶ ἐν τούτοις ὥρισται , θρεπτικῷ , αἰσθητικῷ , διανοητικῷ , κινήσει . ὃ δὲ πρότερον ἠπορήσαμεν οὐδὲν κωλύει καὶ πάλιν ἐπαπορήσασθαι τῆς ἀκολουθίας διδούσης · πότερον γὰρ τῶν ἀπηριθμημένων ἕκαστόν ἐστι ψυχὴ καὶ ἀλλήλων ἀπέσχισται , ὡς ἄν εἰ καὶ πολλαὶ ψυχαὶ ἦσαν , ἢ μιᾶς τὰ πάντα μόρια ψυχῆς ; καὶ εἰ τοῦτο , πότερον ὥστ’ εἶναι χωριστὰ μόνῳ λόγῳ καὶ ἐννοήματι , ὅλα δὲ τῇ περιχωρήσει διὰ πάντων ἓν καὶ τῷ ὑποκειμένῳ ταὐτά , ἢ καὶ τόπῳ ; ὥσπερ καὶ ποιεῖν ἐλέγομεν Τίμαιον , ἄλλοις ἄλλα συντάττοντα τοῖς σωματικοῖς τὰ ψυχικά · καὶ περὶ μέν τινων οὐ χαλεπὸν ἰδεῖν , ὡς οὐ τοπικῶς ἀλλήλων διῄ - ρηνται , ἀλλὰ διὰ παντὸς ἰσομοίρως τοῦ ὑποκειμένου σώματος ἥκουσιν , οἷον τροφὴ καὶ αὔξησις ἐπὶ τοῖς φυτοῖς , αἴσθησις δὲ καὶ κίνησις ἐν τοῖς ζώοις . περὶ δὲ τῶν ἄλλων τὸ ἀληθὲς είπεῖν ἔχει ἀπορίαν . τὰ μὲν γὰρ φυτὰ φαίνεται διαιρούμενα ζῆν καὶ χωριζόμενα ἀπ’ ἀλλήλων , ὡς οὔσης τῆς ἐν αὐτοῖς ψυχῆς ἐντελεχείᾳ μὲν καὶ τῷ ὑποκειμένῳ μιᾶς ἐν ἑνὶ ἑκάστῳ τῶν φυτῶν , δυνάμει δὲ πολλῶν · καὶ περί τινας δὲ ἄλλας διαφόρους τῆς ψυχῆς δυνάμεις ὁρῶμεν συμβαῖνον ἐν τοῖς διατεμνομένοις τῶν ζώων τισί · καὶ γὰρ αἴσθησιν ἑκάτερον τῶν μερῶν τοῖς ἐντόμοις ἔχει διαιρεθεῖσι καὶ κίνησιν τὴν κατὰ τόπον . προσβιά - σαιτο δ’ ἄν τις καὶ φαντασίαν καὶ ὄρεξιν · ὅπου μὲν γὰρ αἴσθησις , λύπη τε καὶ ἡδονὴ παρακολουθεῖ , ὅπου δὲ ταῦτα , ἐξ ἀνάγκης καὶ ἐπιθυμία . περὶ δὲ τοῦ νοῦ καὶ τῆς θεωρητικῆς δυνάμεως οὐδέ πω φανερόν , εἴτε παντὶ τῷ ὑπο - κειμένῳ συμπέφυκε σώματι ἢ ἑνὶ τῶν μερῶν κατακεκλήρωτο . ἀλλ’ ἔοικε ψυχῆς γένος ἕτερον εἶναι , καὶ τοῦτο μόνον ἐνδέχεται χωρίζεσθαι ὥσπερ τοῦ φθαρτοῦ τὸ ἀίδιον . ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἔστι ταῦτα οὕτω μόρια τῆς ψυχῆς , ὥστ’ εἶναι χωριστὰ καθάπερ φασί τινες , δῆλα ἐκ τούτων καὶ τῶν πρότερον εἰρημένων · τῷ δὲ λόγῳ ὅτι ἕτερα , φανερόν · αἰσθητικῷ γὰρ εἶναι καὶ δοξα - στικῷ ἕτερον , εἴπερ καὶ τοῦ αἰσθάνεσθαι τὸ δοξάζειν , ὁμοίως δὲ καὶ τῶν ἄλλων τῶν εἰρημένων ἕκαστον . ὃ δὲ περὶ τῶν ἄλλων αἰσθήσεων ὑποθράττει , ὡς οὔτε ἐν σώματι παντὶ καὶ ἴδιον ἑκάστῃ τὸ συγγενὲς αἰσθητήριον ἢ πάσαις κατὰ κοινοῦ μόνος ὑπέστρωται ὁ ἐγκέφαλος , ὅθεν προέρχονται διαιρούμεναι καὶ πρὸς ὃν ἐπιστρέφουσι κατὰ τὸ ἀμερὲς συναπτόμεναι , ὑπερβαίνομεν ἐπει - γόμενοι . ἐκεῖνο δὲ λέγομεν ὃ καὶ πολλάκις εἰρήκαμεν , ὡς ἐνίοις μὲν τῶν ζώων ὑπάρχει τὰ ψυχικὰ μέρη πάντα , ἐνίοις δὲ ἐλάττω , τοῖς δὲ ἓν μόνον . τὸ δὲ αὐτὸ τοῦτο συμβάν ἐστι καὶ περὶ τὰς αἰσθήσεις · τὰ μὲν γὰρ ἔχει πάσας , τὰ δὲ ἐλάττ·ους , τὰ δὲ μίαν , ὡς εἴρηται , τὴν ἀναγκαιοτάτην , ἁφήν . ταῦτα γοῦν καὶ τὴν διαφορὰν τοῖς ζῶσιν ἐποίησε καὶ τὸ βέλτιον καὶ τὸ χεῖρον καὶ τὸ τιμιώτερον καὶ τὸ ἀτιμότερον ἐπεισήγαγε κεφάλαιον . ὥσπερ <γὰρ> πᾶσα τῶν ὄντων ἡ τάξις καὶ πρόοδος πᾶν γὰρ τὸ καλῶς ἔχον ἢ ὂν ὀρθός ἐστι λόγος , οὗτος ὅ ἐκεῖθεν ) , οὕτω τοι καὶ τοῖς ζῶσι ψυχῇ . φανερὸν οὖν ἄλλως , ὅτι νοῦς καὶ ψυχῆς καὶ ὄντος ὑπερεκτέταται . Ἐπεὶ δὲ ὥσπερ ᾧ ἐπιστάμεθα λέγεται διχῶς τὸ μὲν γὰρ ἐπιστήμην εἶναι φαμέν , τὸ δὲ ψυχήν · καὶ γὰρ καὶ τῇ ἐπιστήμῃ καὶ τῇ ψυχῇ ἐπίστασθαι λέγομεν , καὶ τὸ μὲν ὡς ὕλη καὶ ὑποκείμενον , τὸ δὲ ὡς εἶδος · ὁμοίως δὲ καὶ ᾧ ὑγιαίνομεν τὸ μὲν ὑγεία καὶ εἶδος , τὸ δὲ τοῦ σώματός τινι μορίῳ , οἷον ὀφθαλμῷ , ἢ καὶ ὅλῳ τῷ σώματι ) , οὕτω καὶ ᾧ ζῶμεν καὶ αἰσθανόμεθα διττόν , τὸ μὲν τῇ ψυχῇ , τὸ δὲ τῷ ὀργανικῷ σώματι , φανερὸν οὖν ὅτι ὡς εἶδος ἡ ψυχὴ ἐν τῷ συνθέτῳ καὶ οὐχ ὡς ὑποκείμενον καὶ ὕλη , καὶ καλῶς οὕτως αὐτὴν ἐν τοῖς ἄνω ἡμεῖς ὡρισάμεθα εἶδος προσειπόντες καὶ ἐντελέχειαν τοῦ φύσει ὀργανικοῦ σώματος · τῶν γὰρ πραγμάτων ἐξ ὕλης καὶ εἴδους συνεστώτων ἢ ἀνάλογόν γε εἴδει καὶ ὕλῃ τὴν σύστασιν ἐχόντων , διπλῶς καὶ τῷ σημαινομένῳ τῶν αὐτῶν ὀνομάτων πολλάκις ἐν τοῖς τοιούτοις προσχρώμεθα , τὸ μὲν πρὸς τὴν ὕλην , τὸ δὲ πρὸς τὸ εἶδος ἀποσκοπούμενοι . ἀλλὰ κύριον μὲν τὸ τοῦ εἴδους καὶ πρῶτον , δεύτερον δὲ τὸ τῆς ὕλης · τῷ γὰρ τοῦ εἴδους μετεσχηκέναι λέγεται τοῦθ’ ὅπερ λέγεται . οἷον λευκοὶ καὶ τῇ λευκότητι λεγόμεθα καὶ τῇ ἐπιφανείᾳ , καὶ θερμοὶ καὶ ψυχροὶ ταῖς τοιαῖσδε ποιότησι καὶ τῷ σώματι , καὶ ὑγιεῖς καὶ ἐπιστήμονες ὡσαύΤως · ἀλλὰ τούτων ἡ μὲν λευκότης καὶ θερμότης καὶ ὑγεία καὶ ἐπιστήμη εἶδός τι καὶ μορφὴ καὶ λόγος , τὸ δὲ θερμὸν σῶμα καὶ λευκὸν καὶ ψυχρὸν καὶ · ὑγιαῖνον καὶ ἡ ψυχὴ οἷον ὑποκείμενα καὶ ὕλη · καὶ αἱ μέν πως οἷον ἐνέργειαι καὶ τελειότητες τῶν δεκτικῶν , ἡ μὲν ἐπιστήμη τοῦ ἐπιστημονικοῦ , ἡ δὲ ὑγεία τοῦ ὑγιαστοῦ καὶ αἱ λοιπαὶ ὁμοίως , τὰ δὲ οἷον τὰ δεδεγμένα καὶ διατιθέμενα , τὸ σῶμα καὶ ἡ ψυχή · δοκεῖ γὰρ ἐν τῷ πάσχοντι καὶ διατιθεμένῳ τὴν τῶν ποιητικῶν ἐνεῖναι ἐνέργειαν . καίπερ μιᾶς οὔσης τῆς τοῦ ποιοῦντος καὶ πάσχοντος ἐνεργείας , ἀρχομένης μὲν ἀπὸ τοῦ ποιοῦντος , στηρι - ζομένης δὲ ἐν τῷ πάσχοντι , ὅμως τῷ τὸν μὲν ἐπὶ τῆς οἰκείας μένειν ἀκίνητον τελειότητος , τὸν δὲ ἀλλοιοῦσθαι καὶ μεταβάλλειν ἀγόμενον πρὸς τὸ τέλειον , μᾶλλον τὸ κινεῖσθαι προστίθεμεν . οὐ γὰρ ὁ ὑγιάζων ἢ διδάσκων ἰατρὸς καὶ ἐπιστήμων , καθὸ ὑγιάζει ἢ διδάσκει , ὁ μὲν κινεῖται πρὸς ὑγείαν , ὁ δὲ πρὸς ἐπιστήμην , ἀλλ’ ὁ νοσῶν καὶ ὁ μανθάνων πρὸς τὰς οἰκείας ἄγονται ἐξαλλατ - τόμενοι καὶ μεταποιούμενοι τελειότητας , καθ’ ἃς δυνάμει εἰσίν , ὑπὸ τῶν ἐνερ - γείᾳ ὄντων ὥσθ’ ὑγείαν ἐνταῦθα καὶ ἐπιστήμην οὐ τὴν ἐν τοῖς κινοῦσι καὶ πρώτοις , ἀλλὰ τὴν ἐν τοῖς διατιθεμένοις καὶ πάσχουσι λέγομεν . εἰ οὖν οὕτω ταῦτα , ἡ δὲ ψυχὴ τοῦτο ᾧ ζῶμεν καὶ αἰσθανόμεθα καὶ κινούμεθά ἐστι πρώτως , ἡ ψυχὴ ἄρα ὡς εἶδός τι καὶ λόγος ἐστὶν ἐν τῷ συνθέτῳ , ἀλλ’ οὐχ ὡς ὑποκείμενον καὶ ὕλη , ὥσπερ εἴρηται . ἔτι τριχῶς λεγομένης τῆς οὐσίας , ὧν τὸ μὲν ὕλη , τὸ δὲ εἶδος , τὸ δὲ ἐξ ἀμφοῖν τούτων καὶ σύνθετον , ἡ μὲν ὕλη δύναμις , ὡς ἐλέγετο πρότερον , τὸ δὲ εἶδος ἐντελέχεια . ἀλλ’ αὕτη σώματός τινος · οὐ γὰρ τοῦ ἁπλῶς , ἀλλὰ τοῦ τοιοῦδε τοῦ ὀργανικοῦ . ἐπεὶ δὲ τρία εἴδη τῶν ψυχῶν ἐν τῇ ὅλῃ φύσει τῶν ἐμψύχων κατενοήσαμεν κατὰ τὸ φύσει πρότερον καὶ ὕστερον διαφέροντα , καὶ τὸ μὲν πᾶσι , τὸ δὲ τισί , τὸ δὲ ἑνὶ μόνῳ τῷ ἀνθρώπῳ νοῦς καὶ λόγος ἐγγίνεται , κατὰ κοινοῦ μὲν ἐντελεχείας τῶν ὑποδεδεγμένων σωμάτων αὐτὰς ὠνομάκαμεν , ὁ τρόπος δὲ διαφέρει . τὴν μὲν γὰρ φυτικὴν καὶ αἰσθητικήν , ὡς ἄν εἰ καὶ τὸ ἁπλῶς εἶδος τὸ φυσικὸν ἢ τεχνητὸν ἐν τῇ προστυχούσῃ ὕλη ἐγγίνεσθαι εἴποιμεν , οἷον τὸ τοῦ λίθου καὶ ἀνδριάντος , οὕτως εἴδη καὶ ἐντελεχείας καὶ ταύτας διοριζόμεθα συγγεννωμένας τοῖς ὑποκειμένοις καὶ συναπολλυμένας · τὴν δὲ λογικὴν ψυχὴν ἑτέρως , εἴπερ τοῦ πλωτῆρος μεμνήμεθα χωριστοῦ ὄντος κἀν τῇ νηὶ μὴ μέρους ὄντος αὐτῆς . ὅθεν καὶ ὥσπερ ἐκείνης ἀπολλυμένης οὐδὲν ἧττόν ἐστιν ἄνθρωπος , πλὴν μέν - τοι ἄλλως τὸ εἶναι αὐτῷ πλωτῆρι ἔφθαρτο συνεχόμενον τῇ νηὶ καὶ ταῖς περὶ τὸν πλοῦν ἐνεργείαις αὐτοῦ , αἷς καὶ κυβερνήτης ἐτύγχανε , μόνας δὲ τὰς οἰκείας ὑπολείπεται ἔχων καὶ φυσικάς , καθ’ ἃς ἄνθρωπος , οὕτω τοι καὶ περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς λέγομεν μένειν μὲν καὶ μετὰ τὴν διάλυσιν οὐδὲν ἧττον καθ’ αὑτήν , μὴ μέντοι ψυχὴν κυρίως ἢ ἐντελέχειαν τυγχάνειν σώματος · φθείρεται γὰρ αὐτῆς τοῦτο · τί γὰρ ζωοποιήσει , ἢ τίσιν ὀργάνοις αἴσθησιν ὀρέξει καὶ κίνησιν συμφθαρεῖσι τῷ σώματι ; ἔσται δὲ νοῦς ὅλη τῶν οἰκείων καὶ συγγενῶν ἀντιλαμβανομένη τρανέστερον . δεῖ γὰρ αὐτήν ποτε , ἃ νῦν περιφαντάζεται καὶ ἐν σκιαῖς ὁρᾷ καὶ ὥσπερ οἱ χειμαζόμενοι σκοπουμένη πόρρωθεν , τὰ θεῖα λέγω καὶ νοητά , καὶ συγγενέσθαι τούτοις ἀμέσως καὶ κατὰ νοῦν ἐνεργῆσαι , καὶ μὴ μάτην τοῦτο αὐτῇ δεδόσθαι παρὰ τῆς φύσεως . διὰ τοῦτο καλῶς ὑπολαμβά - νουσιν , οἷς δοκεῖ ὅτι οὔτε ἄνευ σώματος ἡ ψυχή , καθὸ εἶδος καὶ ἐντελέχεια , εἴπερ μηδὲ ἀπλῶς εἶδος ἄνευ ὕλης ἡ κυβερνήτης ἄνευ νηός , οὔτε σῶμά τι ἡ ψυχή · ἀλλὰ σῶμα μὲν οὐκ ἔστι , σώματος δέ τι · εἶδος γὰρ αὐτοῦ καὶ οὐσία ἡ κατὰ λόγον · καὶ διὰ τοῦτο ἐν σώματι τοιούτῳ ὀργανικῷ καὶ δυνατῷ ζῆν καὶ τὸ ὅλον εἰπεῖν ψυχικῷ , ἀλλ’ οὐχ ὥσπερ οἱ πρότερον εἰς σῶμα τὸ τυχὸν ἐνήρμοζον αὐτήν , οὐδὲν προσδιορίσαντες , ἐν τίνι καὶ ποίῳ τὴν ποίαν , ὡς μὴ δέον κατάλληλον ταῖς διαφόροις ἐνεργείαις καὶ εἴδεσιν ἀποδιδόναι τὰ ὄργανα ἄλλο μὲν γὰρ ἔσται τὸ τῆς λογικῆς ὄργανον τοῦ τῆς ἀλόγου καὶ ἀμφοτέρων τὸ τῆς φυτικῆς , αἵ τε χρησόμεναι ταῖς ἐνεργείαις καὶ ταῖς φύσεσιν ἕτεραι · τά τε ὑπουργήσοντα τοσοῦτον πρὸς ἄλληλα τὸ διάφορον ἕξουσιν , ὅσον τὸ οἰκεῖον πρὸς τὰς συγγενεῖς ψυχὰς καὶ κατάλληλον . φύρουσι δὲ ταῦτα οἱ τὰς μετεμψυχώσεις ψυχώσεις καὶ τὰς παλιγγενεσίας εἰσάγοντες · καὶ ἧττον μὲν οἱ μόνοις τοῖς ὁμοειδέσι τὴν μετάβασιν ὁριζόμενοι καὶ τὴν αὐτὴν λογικὴν διάφορα μὲν ἀλλάττειν σώματα , ἀνθρώπινα δέ · ὅσοι δὲ καὶ πρὸς τὴν ἄλογον ἢ ἀναίσθητον ἀποικίζουσιν , ὥσπερ ἵππον καὶ βοῦν τὸν ποτὲ ἄνθρωπον γίνεσθαι , μᾶλλον δο - κοῦσιν ἄλογοι καὶ ἀναίσθητοι , οὕτω πρὸς τὰ ἐναργῆ παντελῶς ἐσκοτωμένοι . οὐδὲ γὰρ φαίνεται τὸ τυχὸν εἶδος πρὸς τὸ τυχὸν ἐγγίνεσθαι ὑποκείμενον · οὔτε γὰρ ὄψις γεύσεται οὔτε γλῶσσα ὄψεται οὔτε ὀσμαῖς ἀκοὴ ὑποκείσεται οὔτε φωνῶν ἡ ὄσφρησις αἰσθανθήσεται . ἀλλ’ οὐδ’ ὁ χαλκὸς οὗτος ὄστρακον ἢ τὸ ἀνάπαλιν ἔσεται . τοῦτο δὲ γίνεται καὶ κατὰ λόγον · ἑκάστου γὰρ ἡ ἐνπλωτῆρι τελέχεια ἐν τῷ δυνάμει ὑπάρχοντι τοιούτῳ καὶ τῇ οἰκείᾳ ὕλῃ ἐγγίνεσθαι Ὁτι μὲν οὖν ἐντελέχειά τις ἐστὶν ἡ ψυχὴ τοῦ δυνάμει ἔχοντος εἶναι τοιούτου σώματος , καὶ διότι , φανερὸν ἐκ τούτου · νυνὶ δέ που καιρὸς καὶ περὶ τῶν μερῶν ἐπελθεῖν , ὅπως ἕκαστον ἐντελέχεια ἑκάστῳ τῶν τοῦ σώματος λέγεται . οὐ γὰρ καθάπαξ ἐπὶ τῷ καθόλου ἵστασθαι δεῖ , ἀλλὰ καὶ τὰ μέρη ζητεῖν καὶ διαιρούμενον ἐφοδεύειν κατ’ εἴδη οὐκοῦν τίνες τε αἱ δυνάμεις τῆς ψυχῆς καὶ τίσι καὶ πόσαι ὑπάρχουσι καὶ δι’ ἥντινα τὴν αἰτίαν , καὶ πῶς διαλαβεῖν ἀναγκαῖον , ποῖαί τε χωρισταὶ καὶ τίνων καὶ ποῖαι ἀχώριστοι · καὶ ὅτι ταῖς μὲν κρείττοσιν αἱ χείρους ἕπονται , τὸ ἀνάπαλιν δ’ οὔ .
Lemmas: πειρατέον δέ οὗτος γε πάλιν ἐπέρχομαι περί αὐτός . διδασκαλικός δέ ὁ ὁ Ψυχή ἱστορία μετέρχομαι καί δήπου ὁ διδασκαλικός ὁ τρόπος ἕπομαι ὁ δέ ἄρχω ἐκ ὁ ἀσαφής μέν ὁ φύσις , φανερός δέ ἐγώ · οὗτος γάρ σαφής καί κατά ὁ λόγος γνώριμος γίγνομαι ) ὁ διότι ὁ ὅτι προεκτίθημι . ὅτι μέν γάρ εἰμί ψυχή δείκνυμι ἔχω εἰμί - λέχος γάρ σῶμα φυσικός ὀργανικός · διότι δέ καί ὅπως ἐντελέχεια , λείπω προσεξετάζω ὁ ἐφεξῆς . οὖον γάρ μόνος ὁ ὅτι δεῖ ἔχω ὁ ὁριστικός λόγος , ὥσπερ ὁ πλεῖστος ὁ ὁράω ἔχω , ἀλλά καί ὁ αἴτιος ὑπάρχω δεῖ . ὁ δύο δέ οὗτος ἐκεῖνος ὁ τέσσαρες ὁ πρόβλημα ὑπάγω , εἰμί εἰμί , τίς εἰμί , ὁποῖος τίς εἰμί καί διά τίς εἰμί · ὁ τε γάρ πρῶτος τρεῖς ὡς περί ὁ ὁ ὄνομα καί ὁ ὁρισμός στρέφω εὕρεσις ὁ ὅτι περιλαμβάνω , αὐτός δέ ὁ διότι ὁ διά τίς εἰμί ὁ τάξις τελευταῖος καί ἔσχατος . οὐ ὥσπερ δέ ὁ ὅτι διά ὁ βραχύς ἐνδείκνυμι ἀπαλλάσσω , οὗτος καί περί ὁ διότι ὀλίγος εἶπον ἀρκέω · ἀλλά εἰμί καί ἐν ὅλος ὁ ἐφεξῆς δύο βιβλίον περί αὐτός πραγματεύομαι γίγνομαι τίς διαλαμβάνω ἱκανός , ἀγαπάω χρή . εἰμί γάρ ὁ ὅλος ψυχή ἑρμηνεύω δεῖ , ὅπως ὅλος ὁ σῶμα ἐντελέχεια , καί ὅπως ὁ μέρος ὁ μέρος , πρότερος δεῖ . εἰμί δέ οὗτος τρισσός , ὁ μέν λογικός ὁ δέ αἰσθητικός ὁ δέ φυτικός , δήω περί ὁ κατά ἕκαστος ἰδίως ἐπέρχομαι · καί πρῶτος περί ὁ φυτικός , τίς θρεπτικός καί τίνω καί ὅπως , καί πρό οὗτος τίς ὁ τρέφω , τίς ὁ γεννητικός καί τίνω καί διά τίς · οὗτος καί περί ὁ αὐξητικός . εἶτα ὁ ὁ αἴσθησις καί αἰσθητήριον ἄναξ . κύπτω λόγος διεξέρχομαι , πῶς καί οὗτος ὁ ψυχή ἐντελέχεια , ὑπέρ ὅς ὅσος μέν ἐργώδης καί σαφής καί διά ὀλίγος εἶπον , προέρχομαι γιγνώσκω ὁ τε λογικός δύναμις ὅλος ὁ τρίτος καί τελευταῖος ὁ σύνταγμα ἰδιόω . καί ὡς πρός μέν ὁ διδασκαλία , ὥσπερ εἴρω , καί ὁ ὁ γνῶσις ἄναξ . γωγή ἀγαθός τάξις ὁ ἀπό ὁ σαφής καί Συντρόφων ὁ αἴσθησις ἐπί ὁ δύσληπτος προοδεύω ἐπεί ἄλλως γε τίς οὐ οἶδα ἐν ὁ πᾶς προηγέομαι μέν ὁ τέλειος ὁ ἀτελής καί ὁ ἀρχηγικός καί μᾶλλον αἴτιος ὁ ἐκεῖθεν ἀρτάω ; οὐκοῦν πρότερος νόος , εἶτα αἴσθησις , εἶτα φυτικός , ὁ ὁ ζῷον ἀνάπαλιν συντάσσω . οὗτος ἄν ὁ διότι ὁ ὅτι πρότερος λέγω ἄν ἐν ὁ ὁ φύσις λόγος ὅς γάρ ἐκεῖνος ποιέω , ὁ λόγος , κατά ὅς , φθάνω προαποκειμαι ἔχω τύχη γάρ καί αὐτόματος πρός ὁ φύσις ἀντιδιαστέλλω . δεῖ δέ μή λανθάνω καί κατά ὅσος τρόπος ὁ σαφής καί ὁ ἀσαφής ἐγώ ἐλλαμβάνω . εἰμί μέν · γάρ τότος καθόλου καί συγχέω , ὡς ἐν ὁ φυσικός λέγω , ὁ μερικός καί διαρθρόω μᾶλλον γνώριμος ἐγώ καί σαφής , οἷος ὁ ἀπλόος οἶδα σῶμα ὁ ὅτι τοιόσδε , οἷος οὐρά - νιον ἢ ἐπίγειος καί τοῖος ἢ τοῖος κεράννυμι , καί ὁ ἀπλόος ζῷον ὁ τοιόσδε . εἰμί σαφής καί ὁ ὁ αἴσθησις πρῶτος , ὕστερος δέ ὁ φύσις , ὡς ὁ ἐγώ - Ρικά ὁ καθόλου καί ὁ κατά σύνθεσις ὁ ἁπλόος · καί τρίτος ὁ ὅτι διότι . καί γάρ ὅτι ἔχω ψυχή καί ὅτι ἀθάνατος εὐχερής ὁ πολύς οἶδα , παρακολουθέω δέ ὁ οὗτος κατασκευάζω λόγος εἰμί ὅς καί ὁ ὑπέρ ὁ πολύς ἐργώδης . οὗτος οὗτος διαιτάω πάλιν ἐπαναλα - βόντα λέγω , ὡς δεῖ ὁ ὅρος πρόσκειμαι καί ὁ αἴτιος ὁ πρᾶγμα καί μή ὥσπερ · νῦν ὁ πλεῖστος ὁ ὁράω ἔχω · ὥσπερ γάρ συμπέρασμα ὁ ὅλος ὁ λόγος ὁ ὁράω εἰμί καί πλέω οὐδείς . λαμβάνω γάρ ὁ ὁράω ὁ μέν ἐκ ὁ ὕλη , ὡς ἐν ὁ ἀρχή διορίζω , ὁ δέ ἐκ ὁ εἶδος ὁ δέ ἐκ ὁ συναμφότεροι ἀγαθός μέν ὁ ἐκ ὕλη ὁ εἰδικός τέλειος γάρ διά ὁ αἴτιος ) , ἀγαθός ὅς ἀμφότερος ὁ ἐκ ἄμφω τέλειος γάρ , ὁ τε πρᾶγμα ἔχω καί ὁ αἴτιος αὐτός . μετάγω δέ πρός συλλογισμός ὁ μέν εἰμί συμπέρασμα , ὁ δέ μέσος ὅρος , ὁ δέ παρά τοσοῦτος συλλογισμός τέλειος καί αὐτάρκης ἀπόδειξις , παρά ὅσος ὁ θέσις παραλλάσσω . ἄλλως γάρ ὑπό εἷς ὁ ὅρος συλλέγω καί ἑτέρως ὁ ἀπόδειξις ἐκδιαλύω ὁ ἔκθεσις ὁ ὁράω ἐν ὁ συλλογισμός πλέκω , ὅς τε τάξις ὁ ἀγωγή ἕτερος . σαφής - νίζω δέ τίθημι ὁ παράδειγμα θυμός εἰμί ζέσις ὁ περί Καρδία αἷμα διά ὄρεξις ἀντιλύπησις . οὗτος ἐκ ὁ συνάμφω ὅς εἰμί διαλύω , ὁ μέν εἰμί ὕλη , ζέσις ὁ περί Καρδία αἷμα , ὁ δέ μόνος εἶδος , θυμός εἰμί ὄρεξις ἀντιλύπησις . συλλογίζομαι δέ οὗτος θέσις ἔχω · ὁ θυμόω ὀρέγω ἀντιλυπέω , ὁ τοιοῦτος δέ ζέω ὁ περί Καρδία αἷμα · ὁ θυμόω ἄρα ζέω ὁ περί Καρδία αἷμα . ὅλος μέν ὁ συλλογισμός ὅρος καί ἀπόδειξις , ὁ μέρος δέ ὁ μέν μέσος ὁρισμός , ὅς ἐκ αἴτιος καί εἶδος λέγω , ὁ ἐκ ὕλη δέ ὁ συμπέρασμα . καί καθόλου δέ , ὡς ἐν ὁ ἀναλυτικός λέγω , πᾶς ὅρος ἢ ἀπόδειξις θέσις διαφέρω ἢ ἀρχή ἀπόδειξις , εἰμί μέσος καί αἴτιος , ἢ συμπέρασμα ἀπόδειξις , εἴπερ ὕλη καί ὑπόκειμαι . οὗτος δέ σαθρός ἔχω καί ὁ ἐκείνως ὁρίζω , τίς εἰμί τετραγωνισμός , ὁ ἴσος ἑτερομήκης ὀρθογώνιος εἰμί ἰσόπλευρος οὗτος γάρ ἐκ μόνος ὁ ὕλη εἰμί συμπέρασμα εἰμί ὁ ὅλος ἀπόδειξις . ἀλλά ὁ λέγω , τίς εἰμί τετραγωνισμός , ὅτι μέσος εὕρεσις , οὗτος μέν ἀγαθός , ὅτι ὁ πρᾶγμα λέγω ὁ αἴτιος , χείρων δέ ὁ συνάμφω καί ὁ τέλειος ἀπόδειξις , οἷος τετραγωνισμός εἰμί ὁ ἴσος ἑτερομήκης ὀρθογώνιος ποιέω διά εὕρεσις μέσος ἀνάλογος . καί τέλειος μέν ὅρος οὗτος , ἀπόδειξις δέ ὁ αὐτός οὕτως · ὁ τετραγωνίζω βούλομαι μέσος ἀνάλογος ζητέω εὑρίσκω · ὁ μέσος εὑρίσκω ἴσος ἑτερομήκης ὀρθογώνιος καί ἰσόπλευρος ποιέω · ὁ ἄρα τετραγωνίζω ἴσος ἑτερομήκης ὀρθογώνιος καί ἰσόπλευρος ποιέω . ἐγώ δέ ἄν οὗτος καί πρῶτος τίθημι ὁ παράδειγμα καί μόνος ἀρκέω ἀκριβόω ὁ ὁ κεῖμαι διάνοια , εἰμί μή ἐκεῖνος δήπουθεν εὐλαβέομαι θορυβέω καί ξενοφωνέω ὁ ἀγεωμέτρητος ἐγώ ἐντυγχάνω · ὅθεν ὁ θυμός ὁ τάραχος πως προκαταστέλλω . ἔτι δέ καί ὁ ἐπαγωγή ἐπαΐω διαλύω τελέω . εἰμί δέ τετράγωνος μέν ὅς ἰσόπλευρος τε εἰμί καί ὀρθογώνιος , ἑτερομήκης δέ ὅς τετράπλευρος μέν καί ὀρθογώνιος , οὐ ἰσόπλευρος δέ . πλευρόν δέ ἐν οὗτος ἐπί πλευρά πολλαπλασιάζω , ὁ πλάγιος πρός ὁ κατά εὐθύς , ὁ ὅλος γίγνομαι . ὁ γοῦν ὁ ἑτερομήκης τετραγωνίζω βούλομαι μέσος ἀνάλογος ζητέω καί ἐπεί ἑτερόμηκος εἰμί ὁ ὁ ἀπαντικρύ πλευρά ἴσος ἀλλήλων ἔχω , ἄνισος δέ πρός ὁ ἕτερος καί θέσις διάφορος , εἰμί ὁ μέν αὐτός ἀνά ὁ πῆχυς φέρω τίθημι ὁ δέ ἀνά Β΄ , ὁ μέσος ὁ ὁ καί Β΄ εὑρίσκω ἀνάλογος εὐθύς ἐκεῖνος εἰμί ὁ μέσος ὑποληπτέον , ὅς ζητέω . οὗτος δέ ὁ Δ΄ ὡς γάρ ὁ δ πρός ὁ Η΄ , ὁ Β΄ πρός ὁ Δ΄ . ὁ γοῦν ἀπό οὗτος ἀναγράφω τετρᾶς - γωνον ἴσος εἰμί ὁ προλέγω ἑτερομήκης . δίς γάρ ὁ ΙΣΤ΄ οὗτος γάρ ἐκεῖνος ὁ πλευρά ἔχω · καί τετράκις Δ΄ ΙΣΤ΄ , ὅσπερ εἰμί ὁ ἐκ ὁ ἀνάλογος τετράγωνος . ἀλλά οὗτος μέν ὁ ἀναλογία ἐν διπλασίων λόγος · ἐν ἡμιόλιος δέ οὗτος . τετράκις Θ΄ λς΄ οὗτος ἑτερομήκης . μέσος δέ ἀνάλογος ὁ Θ΄ καί δ ὁ ς΄ λαμβάνω γάρ ἀπό μέν ὁ Δ΄ ὁ ἥμισυς , ἀπό δέ ὁ θ ὁ τρίτος , καί συγκεράννυμι πρός ἀλλήλων ὁ ς΄ ποιέω μέσος εἰμί καί ἀνάλογος . ὅταν γάρ τρεῖς ἀριθμός ἀνάλογος εἰμί , ὁ ἀπό ὁ ἄκρος ἴσος εἰμί ὁ ἀπό ὁ μέσος . Tοσαῦτα παρεῖπον διά σαφήνεια πάλιν ἐπανέρχομαι λέγω . ὁ ἀρχή ἐντεῦθεν ὁ σκέψις ποιέω . ὁ ψυχή ἔχω σῶμα πρός ὁ μή ἔχω οὐ ἄλλος ἢ ὁ ζῶ διορίζω . ὁ δέ ζῶ εἰς πλείων ὁ ἀριθμός βλέπω εἶπον · ἄν εἰμί μόνος εἷς ὑπάρχω τίς οὗτος , ζῶ αὐτός λέγω . καί γάρ ζωός καί αἴσθησις καί νόος καί ὁ κατά τόπος κίνησις καί στάσις , ἔτι δέ καί ὁ κατά ὁ τρέφω καί αὐξάνω καί φθίω κίνησις · διό καί ὁ φύω πᾶς ζωή τις δοκέω μετέχω · αὐτός γάρ ἐν ἑαυτοῦ φαίνω τοιοῦτος δύο - νάμι ἔχω καί ἀρχή , διά ὅς αὔξησις τε λαμβάνω καί φθίσις κατά ὁ ἐναντίος τόπος . οὖον γάρ ἄνω μέν τρέφω , κάτω δέ οὖον , ἀλλά καί κάτω καί ἄνω καί πάντῃ . οὗτος γάρ ὁ πρόσθεσις ὁ αὔξησις διαστέλλω , ὅτι ὁ μέν εἰς πᾶς ὁ σῶμα καί κατά πᾶς ὁ διάστασις , ὁ δέ ἐν μέρος καί ἐπί εἷς , ὥσπερ ἐν ὁ σωρός ἐπιβάλλω σῖτος ἕτερος οὐ ἅπας αὐξάνω , ἀλλά ἐκεῖνος ὁ μέρος ὁ δέχομαι ὁ πρόσθεσις . οὗτος τε οὖν ἐν ὁ φυτός ὁράω · τρέφω γάρ καί διά τέλος ζῶ , ἠώς ἄν δύναμαι λαμβάνω τροφή . δύναμαι δέ ὁ θρεπτικός ὁ ἄλλος χωρίζω καί κατά ἑαυτοῦ εἰμί , ὡς ἐν ὁ φυτός ὁράω , αἴσθησις ἀμοιρέω καί λόγος · οὗτος δέ ἄλλος χωρίζω καί οὗτος ἐν ὁ θνητός ἀδύνατος . ἐπί μέν γάρ ὁ θεῖον ἴσως καί ἄχρηστος παντάπασι ὁ θρεπτικός δύναμις μή εἰμί αὔξησις ἢ μείωσις · ἀπροσδεής γάρ ἐκεῖνος καί θνητός πᾶς δυσχέρεια ἀνώτερος . ἄνθρωπος δέ καί ἄλογος καί πρό οὗτος φυτός , ὅς πολύς ἐπιδεής , καί ὁ ὁ τροφή διά ὁ ῥοή καί ἀπορροή αὐτόθεν ἀναγκαῖος , προσανυφαίνω ὁ ἀπορρέω ἐν σῶμα ἐν ὁ ὕλη πάσχω ὁ ἑαυτοῦ ὁ εἶδος συνέχω ἐν ὁ ταὐτότης . καί μέντοι καί θυμός καί ἐπιθυμία ὁ θνητός προσρίπτω - σέτα , ἐπί ὅς καί ὁ βλάπτω καί ὠφελέω , ὁ μέν ἵνα διώκω ὁ σῴζω , ὁ δέ ὁ βλαβερός ἀποκρούω . ὁ μέν οὖν ἁπλόος ζῶ διά οὗτος ὑπάρχω ὁ ἀρχή , ὁ τροφή λέγω , πᾶς ὁ ζῶ εἰς πᾶς φθάνω . ὁ δέ ζῷον , ἐπεί ὁ τέλειος ὁ προσηγορία ὁ τέλειος ἐπάγω ὁ εἶδος , καλέω πρῶτος διά ὁ αἴσθησις , ὥστε καί εἰμί τίς μή κινέω μηδέ ἀλλάσσω τόπος , ἔχω δέ αἴσθησις , ζῷον ἄν εἰμί φημί , καί οὖον μόνος κατά ὁ ἁπλόος ὁ ζῶ σημαίνω . φαίνω δέ πολύς τοιοῦτος εἰμί ὁ ζῷον μόνιμος καί μόνος ὁ ἁπτικός κοινωνέω αἴσθησις . οὗτος γάρ κοινός αἴσθησις καί φύσις πρῶτος ἐν-ὑπάρχω πᾶς · ὁ γάρ συνεισφέρω καί μή συνεισφέρω καί συναναιρέω ἀναιρέω οὕτως ἄν καλέω . ὥσπερ γάρ ὁ θρεπτικός δύναμαι χωρίζω ὁ ἁφή καί πᾶς αἴσθησις , ὁράω εἰμί ἑαυτοῦ , οὕτως οὗτος πάλιν ὁ ἄλλος αἴσθησις πᾶς γάρ ὁ ζῷον ἔχω φαίνω ὁ ἁπτικός μόνος αἴσθησις . διά ὅς δέ αἴτιος αὐτός τίς οὗτος ἑκάτερος συμβαίνω , ὕστερος εἴρω ἐπί τέλος κατά σχολή · νυνί δέ ἐπί τοσοῦτος εἶπον ἀρκέω , ὡς ἐπεί ὁ σῴζω ὁ ζῶ διά ὁ τρέφω , τροφή δέ ὑγρός καί θερμός καί ὁ οὗτος ἐναντίος , ὁ μέν οὖν · φυτός διά ὁ μόνιμος ἀποχράω εἰς τροφή ὁ προστυγχάνω ἐγγύς , οἰκέω εἰμί , ὁ δέ κατά τόπος κινητικός καί ἄποθεν ὁ τρέφω ἐκπορίζω ἐνδεής ὁ κατά ὁ ἁφή διάκρισις ὁ ὠφελέω καί βλάπτω . αὐτός ἄρα ὁ ἄλλος κοινός καί ἀναγκαῖος , τροφή μέν εἰς σωτηρία , οὗτος δέ ἁφή ὁ ζῷον μετέχω . αὐτός δέ οὗτος καί ὁ ἄλλος πᾶς ἀρχή καί αἰτία ψυχή καί ἐν οὗτος ὁρίζω , θρεπτικός , αἰσθητικός , διανοητικός , κινέω . ὅς δέ πρότερος ἀπορέω οὐδείς κωλύω καί πάλιν ἐπαπορέω ὁ ἀκολουθία δίδωμι · πότερος γάρ ὁ ἀπαριθμέω ἕκαστος εἰμί ψυχή καί ἀλλήλων ἀποσχίζω , ὡς ἄν εἰμί καί πολύς ψυχή εἰμί , ἢ εἷς ὁ πᾶς μόριον Ψυχή ; καί εἰμί οὗτος , πότερος ὥστε εἰμί χωριστός μόνος λόγος καί ἐννόημα , ὅλος δέ ὁ περιχώρησις διά πᾶς εἷς καί ὁ ὑπόκειμαι αὐτός , ἢ καί τόπος ; ὥσπερ καί ποιέω λέγω Τίμαιον , ἄλλος ἄλλος συντάσσω ὁ σωματικός ὁ ψυχικός · καί περί μέν τίνω οὖον χαλεπός ὁράω , ὡς οὖον τοπικός ἀλλήλων διῄειμι - ῥαίνω , ἀλλά διά πᾶς ἰσομοίρως ὁ ὑπόκειμαι σῶμα ἥκω , οἷος τροφή καί αὔξησις ἐπί ὁ φυτός , αἴσθησις δέ καί κίνησις ἐν ὁ ζῷον . περί δέ ὁ ἄλλος ὁ ἀληθής εἶπον ἔχω ἀπορία . ὁ μέν γάρ φυτόν φαίνω διαιρέω ζῶ καί χωρίζω ἀπό ἀλλήλων , ὡς εἰμί ὁ ἐν αὐτός Ψυχή ἐντελέχεια μέν καί ὁ ὑπόκειμαι εἷς ἐν εἷς ἕκαστος ὁ φυτός , δύναμις δέ πολύς · καί περί τις δέ ἄλλος διάφορος ὁ Ψυχή δύναμις ὁράω συμβαίνω ἐν ὁ διατέμνω ὁ ζῷον τις · καί γάρ αἴσθησις ἑκάτερος ὁ μέρος ὁ ἔντομος ἔχω διαιρέω καί κίνησις ὁ κατά τόπος . προσβιά - σλαμαι δέ ἄν τις καί φαντασία καί ὄρεξις · ὅπου μέν γάρ αἴσθησις , λύπη τε καί ἡδονή παρακολουθέω , ὅπου δέ οὗτος , ἐκ ἀνάγκη καί ἐπιθυμία . περί δέ ὁ νόος καί ὁ θεωρητικός δύναμις οὐδέ πω φανερός , εἴτε πᾶς ὁ ὑπο - κεῖμαι συμφύω σῶμα ἢ εἷς ὁ μέρος κατακληρόω . ἀλλά ἔοικα Ψυχή γένος ἕτερος εἰμί , καί οὗτος μόνος ἐνδέχομαι χωρίζω ὥσπερ ὁ φθαρτός ὁ ἀίδιος . ὅτι μέν οὖν οὐ εἰμί οὗτος οὗτος μόριον ὁ Ψυχή , ὥστε εἰμί χωριστός καθάπερ φημί τις , δῆλος ἐκ οὗτος καί ὁ πρότερος εἴρω · ὁ δέ λόγος ὅτι ἕτερος , φανερός · αἰσθητικός γάρ εἰμί καί δόξα - στικός ἕτερος , εἴπερ καί ὁ αἰσθάνομαι ὁ δοξάζω , ὁμοίως δέ καί ὁ ἄλλος ὁ εἴρω ἕκαστος . ὅς δέ περί ὁ ἄλλος αἴσθησις ὑποθράττω , ὡς οὔτε ἐν σῶμα πᾶς καί ἴδιος ἕκαστος ὁ συγγενής αἰσθητήριον ἢ πᾶς κατά κοινός μόνος ὑπό-στόρεννυμι ὁ ἐγκέφαλος , ὅθεν προέρχομαι διαιρέω καί πρός ὅς ἐπιστρέφω κατά ὁ ἀμερής συνάπτω , ὑπερβαίνω ἐπεί - γομενω . ἐκεῖνος δέ λέγω ὅς καί πολλάκις εἴρω , ὡς ἔνιοι μέν ὁ ζῷον ὑπάρχω ὁ ψυχικός μέρος πᾶς , ἔνιοι δέ μικρός , ὁ δέ εἷς μόνος . ὁ δέ αὐτός οὗτος συμβαίνω εἰμί καί περί ὁ αἴσθησις · ὁ μέν γάρ ἔχω πᾶς , ὁ δέ ἐλάττ·ους , ὁ δέ εἷς , ὡς εἴρω , ὁ ἀναγκαῖος , ἁφή . οὗτος γοῦν καί ὁ διαφορά ὁ ζῶ ποιέω καί ὁ ἀγαθός καί ὁ χείρων καί ὁ τίμιος καί ὁ ἄτιμος ἐπεισάγω κεφάλαιος . ὥσπερ ἄγαρ πᾶς ὁ εἰμί ὁ τάξις καί πρόοδος πᾶς γάρ ὁ καλῶς ἔχω ἢ εἰμί ὀρθός εἰμί λόγος , οὗτος ὅς ἐκεῖθεν ) , οὗτος ὅς καί ὁ ζῶ Ψυχή . φανερός οὖν ἄλλως , ὅτι νόος καί Ψυχή καί εἰμί ὑπερεκτείνω . ἐπεί δέ ὥσπερ ὅς ἐπίσταμαι λέγω διχῶς ὁ μέν γάρ ἐπιστήμη εἰμί φημί , ὁ δέ Ψυχή · καί γάρ καί ὁ ἐπιστήμη καί ὁ Ψυχή ἐφίστημι λέγω , καί ὁ μέν ὡς ὕλη καί ὑπόκειμαι , ὁ δέ ὡς εἶδος · ὁμοίως δέ καί ὅς ὑγιαίνω ὁ μέν ὑγεία καί εἶδος , ὁ δέ ὁ σῶμα τις μόριον , οἷος ὀφθαλμός , ἢ καί ὅλος ὁ σῶμα ) , οὗτος καί ὅς ζῶ καί αἰσθάνομαι διττός , ὁ μέν ὁ Ψυχή , ὁ δέ ὁ ὀργανικός σῶμα , φανερός οὖν ὅτι ὡς εἶδος ὁ ψυχή ἐν ὁ σύνθετος καί οὐ ὡς ὑπόκειμαι καί ὕλη , καί καλῶς οὕτως αὐτός ἐν ὁ ἄνω ἐγώ ὁρίζω εἶδος προσλέγω καί ἐντελέχεια ὁ φύσις ὀργανικός σῶμα · ὁ γάρ πρᾶγμα ἐκ ὕλη καί εἶδος συνίστημι ἢ ἀνάλογος γε εἶδος καί ὕλη ὁ σύστασις ἔχω , διπλόος καί ὁ σημαίνω ὁ αὐτός ὄνομα πολλάκις ἐν ὁ τοιοῦτος προσχράομαι , ὁ μέν πρός ὁ ὕλη , ὁ δέ πρός ὁ εἶδος ἀποσκοπέω . ἀλλά κύριος μέν ὁ ὁ εἶδος καί πρῶτος , δύο δέ ὁ ὁ ὕλη · ὁ γάρ ὁ εἶδος μετέχω λέγω οὗτος ὅσπερ λέγω . οἷος λευκός καί ὁ λευκότης λέγω καί ὁ ἐπιφάνεια , καί θερμός καί ψυχρός ὁ τοιόσδε ποιότης καί ὁ σῶμα , καί ὑγιής καί ἐπιστήμων ὡσαύτως · ἀλλά οὗτος ὁ μέν λευκότης καί θερμότης καί ὑγεία καί ἐπιστήμη εἶδος τίς καί μορφή καί λόγος , ὁ δέ θερμός σῶμα καί λευκός καί ψυχρός καί · ὑγιαίνω καί ὁ ψυχή οἷος ὑπόκειμαι καί ὕλη · καί ὁ μέν πως οἷος ἐνέργεια καί τελειότης ὁ δεκτικός , ὁ μέν ἐπιστήμη ὁ ἐπιστημονικός , ὁ δέ ὑγεία ὁ ὑγιαστός καί ὁ λοιπός ὁμοίως , ὁ δέ οἷος ὁ δέχομαι καί διατίθημι , ὁ σῶμα καί ὁ ψυχή · δοκέω γάρ ἐν ὁ πάσχω καί διατίθημι ὁ ὁ ποιητικός ἔνειμι ἐνέργεια . καίπερ εἷς εἰμί ὁ ὁ ποιέω καί πάσχω ἐνέργεια , ἄρχω μέν ἀπό ὁ ποιέω , στηρι - Ζομένης δέ ἐν ὁ πάσχω , ὅμως ὁ ὁ μέν ἐπί ὁ οἰκεῖος μένω ἀκίνητος τελειότης , ὁ δέ ἀλλοιόω καί μεταβάλλω ἄγω πρός ὁ τέλειος , μᾶλλον ὁ κινέω προστίθημι . οὖον γάρ ὁ ὑγιάζω ἢ διδάσκω ἰατρός καί Ἐπιστήμων , καθό ὑγιάζω ἢ διδάσκω , ὁ μέν κινέω πρός ὑγεία , ὁ δέ πρός ἐπιστήμη , ἀλλά ὁ νοσέω καί ὁ μανθάνω πρός ὁ οἰκεῖος ἄγω ἐξαλλάσσω - τομενω καί μεταποιέω τελειότης , κατά ὅς δύναμις εἰμί , ὑπό ὁ ἐνρ - γῆ εἰμί ὥστε ὑγεία ἐνταῦθα καί ἐπιστήμη οὖον ὁ ἐν ὁ κινέω καί πρῶτος , ἀλλά ὁ ἐν ὁ διατίθημι καί πάσχω λέγω . εἰμί οὖν οὗτος οὗτος , ὁ δέ ψυχή οὗτος ὅς ζῶ καί αἰσθάνομαι καί κινέω εἰμί πρῶτος , ὁ ψυχή ἄρα ὡς εἶδος τίς καί λόγος εἰμί ἐν ὁ σύνθετος , ἀλλά οὐ ὡς ὑπόκειμαι καί ὕλη , ὥσπερ εἴρω . ἔτι τριχῶς λέγω ὁ οὐσία , ὅς ὁ μέν ὕλη , ὁ δέ εἶδος , ὁ δέ ἐκ ἄμφω οὗτος καί συντίθημι , ὁ μέν ὕλη δύναμις , ὡς λέγω πρότερος , ὁ δέ εἶδος ἐντελέχεια . ἀλλά οὗτος σῶμα τις · οὖον γάρ ὁ ἁπλόος , ἀλλά ὁ τοιόσδε ὁ ὀργανικός . ἐπεί δέ τρεῖς εἶδος ὁ Ψυχή ἐν ὁ ὅλος φύσις ὁ ἔμψυχος κατανοέω κατά ὁ φύσις πρότερος καί ὕστερος διαφέρω , καί ὁ μέν πᾶς , ὁ δέ τις , ὁ δέ εἷς μόνος ὁ ἄνθρωπος νόος καί λόγος ἐγγίγνομαι , κατά κοινός μέν ἐντελέχεια ὁ ὑποδέχομαι σῶμα αὐτός ὀνομάζω , ὁ τρόπος δέ διαφέρω . ὁ μέν γάρ φυτικός καί αἰσθητικός , ὡς ἄν εἰμί καί ὁ ἁπλόος εἶδος ὁ φυσικός ἢ τεχνητός ἐν ὁ προστυγχάνω ὕλη ἐγγίγνομαι εἶπον , οἷος ὁ ὁ λίθος καί ἀνδριάς , οὕτως εἶδος καί ἐντελέχεια καί οὗτος διορίζω συγγεννάω ὁ ὑπόκειμαι καί συναπολύω · ὁ δέ λογικός ψυχή ἑτέρως , εἴπερ ὁ πλωτήρ μιμνήσκω χωριστής εἰμί ἐν ὁ ναῦς μή μέρος εἰμί αὐτός . ὅθεν καί ὥσπερ ἐκεῖνος ἀπόλλυμι οὐδείς ἥσσων εἰμί ἄνθρωπος , πλήν μέν - ὅς ἄλλως ὁ εἰμί αὐτός πλωτήρ φθείρω συνέχω ὁ ναῦς καί ὁ περί ὁ πλόος ἐνέργεια αὐτός , ὅς καί κυβερνήτης τυγχάνω , μόνος δέ ὁ οἰκεῖος ὑπολείπω ἔχω καί φυσικός , κατά ὅς ἄνθρωπος , οὗτος ὅς καί περί ὁ λογικός Ψυχή λέγω μένω μέν καί μετά ὁ διάλυσις οὐδείς κακός κατά ἑαυτοῦ , μή μέντοι ψυχή κύριος ἢ ἐντελέχεια τυγχάνω σῶμα · φθείρω γάρ αὐτός οὗτος · τίς γάρ ζῳοποιέω , ἢ τίσις ὄργανον αἴσθησις ὄρεξις καί κίνησις συμφθείρω ὁ σῶμα ; εἰμί δέ νόος ὅλος ὁ οἰκέω καί συγγενής ἀντιλαμβάνω τρανής . δεῖ γάρ αὐτός ποτός , ὁ νῦν περιφαντάζομαι καί ἐν σκιά ὁράω καί ὥσπερ ὁ χειμάζω σκοπέω πόρρωθεν , ὁ θεῖον λέγω καί νοητός , καί συγγίγνομαι οὗτος ἀμέσως καί κατά νόος ἐνεργέω , καί μή μάτην οὗτος αὐτός δίδωμι παρά ὁ φύσις . διά οὗτος καλῶς ὑπολαμβάνω - Νούσι , ὅς δοκέω ὅτι οὔτε ἄνευ σῶμα ὁ ψυχή , καθό εἶδος καί ἐντελέχεια , εἴπερ μηδέ ἀπλόος εἶδος ἄνευ ὕλη ὁ κυβερνήτης ἄνευ ναός , οὔτε σῶμα τίς ὁ ψυχή · ἀλλά σῶμα μέν οὐ εἰμί , σῶμα δέ τίς · εἶδος γάρ αὐτός καί οὐσία ὁ κατά λόγος · καί διά οὗτος ἐν σῶμα τοιοῦτος ὀργανικός καί δυνατός ζῶ καί ὁ ὅλος εἶπον ψυχικός , ἀλλά οὐ ὥσπερ ὁ πρότερος εἰς σῶμα ὁ τυγχάνω ἐναρμόζω αὐτός , οὐδείς προσδιορίζω , ἐν τίς καί ποῖος ὁ ποῖος , ὡς μή δήω κατάλληλος ὁ διάφορος ἐνέργεια καί εἶδος ἀποδίδωμι ὁ ὄργανον ἄλλος μέν γάρ εἰμί ὁ ὁ λογικός ὄργανον ὁ ὁ ἄλογος καί ἀμφότερος ὁ ὁ φυτικός , ὁ τε χράω ὁ ἐνέργεια καί ὁ φύσις ἕτερος · ὁ τε ὑπουργέω τοσοῦτος πρός ἀλλήλων ὁ διάφορος ἔχω , ὅσος ὁ οἰκέω πρός ὁ συγγενής ψυχή καί κατάλληλος . φύρω δέ οὗτος ὁ ὁ μετεμψύχωσις ψύχωσις καί ὁ παλιγγενεσία εἰσάγω · καί κακός μέν ὁ μόνος ὁ ὁμοειδής ὁ μετάβασις ὁρίζω καί ὁ αὐτός λογικός διάφορος μέν ἀλλάσσω σῶμα , ἀνθρώπινος δέ · ὅσος δέ καί πρός ὁ ἄλογος ἢ ἀναίσθητος ἀποικίζω , ὥσπερ ἵππος καί βοῦς ὁ ποτέ ἄνθρωπος γίγνομαι , μᾶλλον δο - Κούσι ἄλογος καί ἀναίσθητος , οὗτος πρός ὁ ἐναργής παντελῶς σκοτόω . οὐδέ γάρ φαίνω ὁ τυγχάνω εἶδος πρός ὁ τυγχάνω ἐγγίγνομαι ὑπόκειμαι · οὔτε γάρ ὄψις γεύω οὔτε γλῶσσα ὁράω οὔτε ὀσμή ἀκοή ὑπόκειμαι οὔτε φωνή ὁ ὄσφρησις αἰσθάνομαι . ἀλλά οὐδέ ὁ χαλκός οὗτος ὄστρακον ἢ ὁ ἀνάπαλιν εἰμί . οὗτος δέ γίγνομαι καί κατά λόγος · ἕκαστος γάρ ὁ ἐνπλωτῆρι τελέχεια ἐν ὁ δύναμις ὑπάρχω τοιοῦτος καί ὁ οἰκεῖος ὕλη ἐγγίγνομαι ὅτι μέν οὖν ἐντελέχεια τις εἰμί ὁ ψυχή ὁ δύναμις ἔχω εἰμί τοιοῦτος σῶμα , καί διότι , φανερός ἐκ οὗτος · νυνί δέ ποῦ καιρός καί περί ὁ μέρος ἐπέρχομαι , ὅπως ἕκαστος ἐντελέχεια ἕκαστος ὁ ὁ σῶμα λέγω . οὖον γάρ καθάπαξ ἐπί ὁ καθόλου ἵστημι δεῖ , ἀλλά καί ὁ μέρος ζητέω καί διαιρέω ἐφοδεύω κατά εἶδος οὐκοῦν τίς τε ὁ δύναμις ὁ Ψυχή καί τίσις καί πόσος ὑπάρχω καί διά ὅστις ὁ αἴτιος , καί πῶς διαλαμβάνω ἀναγκαῖος , ποῖος τε χωριστός καί τίνω καί ποῖος ἀχώριστος · καί ὅτι ὁ μέν ἀγαθός ὁ χείρων ἕπω , ὁ ἀνάπαλιν δέ οὖον .