sophonias.in-aristotelis-libros-de-anima-paraphrasis 1.1
Ἡ περὶ ψυχῆς πραγματεία οὐ μόνον ὅτι καλλίστη καὶ θειοτάτη , ἀλλ’ οἷς καὶ διαφερόντως ἀνθρώποις τῶν ἄλλων οἰκεία καὶ τοῖς λογικοἶς πρεπωδεστάτη πασῶν , προὔργου πρὸς τὴν σκέψιν ἐπαίρει τοὺς φιλοπόνους καὶ τῶν ἀρίστων φιλοθεάμονας . τῶν γὰρ καλῶν καὶ τιμίων τὴν εἴδησιν ὑπολαμβάνοντες , μᾶλλον δ’ ἑτέραν ἑτέρας ἢ κατ’ ἀκρίβειαν ἢ τῷ βελτιόνων τε καὶ δαυμασιωτέρων εἶναι , εἰ δι’ ἀμφότερα ταῦτα τὴν περὶ ψυχῆς ἱστορίαν ἐν πρώτοις θείημεν , εὐλόγως ἄν ποιοῖμεν . διαφερουσῶν γὰρ τῶν ἐπιστημῶν πρὸς ἀλλήλας κατά τε τὸ εἶδος τῆς γνώσεως ἢ τὴν τοῦ ὑποκειμένου ποιότητα ἢ καὶ δι’ ἄμφω ταῦτα , κρείττων μὲν ἡ ἀύλῳ χρωμένη τῷ ὑποκειμένῳ τῆς ὑλικῷ . καὶ τῆς φθαρτῷ ἡ ἀφθάρτῳ , ἥ τε τοὺς λόγους ἀκριβοῦσα καὶ ἄρχουσα τῆς κινουμένης καὶ τὰς ἀρχὰς ἐχούσης ἑτέρωθεν , καὶ ἡ κατ’ ἄμφω νικῶσα τῆς κατ’ ἄμφω λειπομένης κρείττων . αὐτίκα ἀστρονομία μὲν ἰατρικῆς πολλῷ βελτίων · τῇ μὲν γὰρ ἀίδιόν τι τὸ ὑποκείμενον καὶ ἄφθαρτον , ὁ οὐρανός , τῇ δὲ φθαρτόν , τὰ ἀνθρώπινα σώματα · οἵ τε λόγοι τῶν λόγων ὀρθότεροι . ταὐτὸν δὲ πεπόνθασι καὶ μηχανικὴ πρὸς γεωμετρίαν καὶ πρὸς ἀριθμητικὴν ἁρμονική · αἱ ἀρχαὶ γὰρ αὐταῖς ἐκεῖθεν , καὶ ὡς σωματικαὶ καὶ ὑλικαὶ ὑπὸ τὰς ἀύλους καὶ ἀσωμάτους τετάχαται . τρίγωνα γὰρ καὶ τετράγωνα τῷ μὲν γεωμέτρῃ ἀύλως θεωρηθήσεται , σωματικῶς δὲ τούτοις ὁ μηχανικὸς προσχρήσαιτο . ἡ γοῦν περὶ ψυχῆς θεωρία τῇ τε σεμνότητι τοῦ ὑποκειμένου ( νοητὸν γάρ τι τοῦτο καὶ ἄυλον καὶ ἀθάνατον ) τῷ τε ἀκριβοῦσθαι τὰς αἰτίας , καὶ διὰ καιρίων ταύτῃ τοὺς λόγους προέρχεσθαι , καὶ πρὸ τούτων τῷ ἡμῶν αὐτῶν εἶναι καὶ συγγενῆ , τιμιωτάτη ἐπιστημῶν καὶ οἰκειοτάτη πασῶν . δοκεῖ δὲ καὶ πρὸς ἀλήθειαν ἅπασαν ἡ γνῶσις αὐτῆς μεγάλα συμβάλλεσθαι , μάλιστα δὲ πρὸς τὴν φύσιν καὶ τὰ φυσικὰ σώματα . ἔστι γὰρ οἷον ἀρχὴ τῶν ζώων καὶ αἰτία , καὶ τὸ τελέως φιλοσοφῆσαι ταύτῃ κατορθοῦται μόνῃ . τριττῆς γὰρ οὔσης τῆς φιλοσο - φίας , θεολογικῆς , ἠθικῆς καὶ φυσικῆς , ἐν μὲν τῇ θεολογικῇ καὶ ἠθικῇ αὐτόθεν τοῦ προκειμένου ἐστὶ θεωρία ἡ περὶ ψυχῆς θεωρία · ζητοῦσα γὰρ περὶ τοῦ οἰκείου νοῦ εἰ χωριστός , εἰ ἀθάνατος , εὐθὺς ἐπιστρέφει καὶ πρὸς τὰ νοητὰ καὶ θεῖα εἴδη ( πρός τι γὰρ νοῦς καὶ νοητόν ) καὶ ζητεῖ τὰς ἐκεῖ τάξεις θεολογοῦσα · τῷ τε περὶ τῶν οἰκείων διεσκέφθαι δυνάμεων , ὁπόσαι τε καὶ ποῖαι , περὶ τῆς ἠθικῆς ἀρετῆς ἐστι πραγματεύεσθαι , εἴπερ ἀρετὴ ψυχῆς , τοῦτο δ’ εὐταξία τῶν ταύτης δυνάμεων , εὖ δὲ τάξαι ταύτας ἀδύνατον τὸν μὴ τὴν φύσιν ἐπεσκεμμένον αὐτῶν . πρὸς δὲ τὴν φυσικήν , ὅτιπερ ἀρχὴ τοῖς ζώοις καὶ ὡς ποιητική κινεῖ γὰρ ταῦτα μόνῃ βουλήσει καὶ οὐ διὰ μοχλείας τινός ) καὶ ὡς εἰδική κατὰ ψυχὴν γὰρ εἰδοπεποίηνται καὶ τοῦθ’ ὅπερ εἰσὶν ἔμψυχα λέγονται ) καὶ ὡς τέλος · ἕνεκα γὰρ τῆς ψυχῆς τὸ σῶμα · ταύτῃ τοι καὶ ὀργανικὸν πρὸς τὰς ἐκείνης ἐνεργείας ἀπετελέσθη . ἀπιζητοῦμεν οὖν θεωρῆσαι καὶ γνῶναι τήν τε φύσιν αὐτῆς καὶ τὴν οὐσίαν , εἶθ’ ὅσα συμβέβηκεν ἐξ ἀνάγκης περὶ αὐτήν · ὧν τὰ μὲν ἴδια πάθη τῆς ψυχῆς εἶναι δοκεῖ , τὰ δὲ δι’ ἐκείνην καὶ τοῖς ζώοις ὑπάρχειν , οἷον θυμός , θάρρος , αἴσθησις , νόησις καὶ τὰ ὅμοια . ἀναγκαία γὰρ ἡ περὶ αὐτῶν σκέψις πρὸς τὴν λῆψιν τοῦ ὁρισμοῦ . ἐπεὶ δ’ ἅπαξ ὅρῳ περιλαβεῖν τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν προτεθυμήμεθα , δεῖ πρότερον ἀμηγέπη καθόλου περὶ ὁρισμῶν ἐπισκέψασθαι · ἧττον γὰρ ἂν παρέλκον δόξοι καὶ περιττόν · εἴ τι χρήσιμον ἐκεῖθεν τοῖς προκειμένοις φανήσεται . ἀγαπητὸν γάρ , εἰ καὶ ἰδίας τούτου τυχόντος πραγματείας ἀλλὰ μὴ κατὰ πάρεργον ἄν τις εἶχεν εὐκρινές τι λαβεῖν . πάντη γὰρ καὶ πάντως ἐστὶ χαλεπώτατον καὶ κοινῶς ἐπὶ πάντων τῶν ὄντων καὶ ἰδίως ἐπὶ ψυχῆς ἡ τῆς ὁριστικῆς μεθόδου σκέψις καὶ τὸ γνῶναι δὴ τὴν οὐσίαν ἑκάστου καὶ ὅ τι ἐστίν . ὧδε δ’ ἐπιοῦσι δῆλον · πότερον μία τίς ἐστι μέθοδος , καθ’ ἣν δυνατόν ἐστι πάντων τῶν ὄντων τοὺς ὁρισμοὺς λαβεῖν καὶ ἀποδοῦναι , ἢ πολλαί ; τάχα γὰρ ἄν τῳ δόξειε μία τις εἶναι κατὰ πάντων περὶ ὧν βουλόμεθα γνῶναι τὴν οὐσίαν , ὥσπερ καὶ τῶν κατὰ συμβεβηκὸς ἰδίων ἀπόδειξις , ἣν ἀποδεικτικὴν ὀνομάζομεν . καὶ εἰ τοῦτο , ζητητέον ταύτην ἥτις ποτέ ἐστιν . εἰ δὲ μὴ μία τις καὶ κοινὴ μέθοδος ἀλλὰ πολλαί , ἔτι χαλεπώτερον γίνεται τὸ πραγματευθῆναι · δεήσει γὰρ λαβεῖν περὶ ἕκαστον , τίς ὁ τρόπος τῆς διαφορᾶς καὶ πόσαι καὶ τίνες τὸν ἀριθμὸν καὶ ποῖαι . ὅταν δὲ φανερὸν γένηται ὅτι τοσαίδε , οἷον δύο , καὶ ποῖαι , ὅτι ὑπογραφὴ αὗται καὶ ὁρισμός , ἔτι πολλὰς ἂν ἀπορίας καὶ πλάνας ὁ λόγος ἔχοι . ἑτέρα γὰρ πρὸς τούτοις τρίτη πάλιν ἡμᾶς διαδέχεται ζήτησις , ἐκ τίνων δεῖ ζητεῖν , ποίαις τῶν μεθόδων ἐπὶ ποίων πραγμάτων χρηστέον . καὶ τοῦτο εὑρόντες πάλιν ζητήσομεν · ἐπειδὴ γὰρ ὁ ὁρισμὸς ἐκ γενῶν ἐστι καὶ διαφορῶν , τί τὸ γένος τοῦ προκειμένου πράγματος καὶ τίνες αἱ διαφοραὶ καὶ πόσαι , ἃς δεῖ τῷ γένει συμπλέξαντας τὸν ὁρισμὸν ἀποδοῦναι . ἄλλαι γὰρ ἄλλων ἀρχαί , καθάπερ ἀριθμοῦ καὶ ἐπιπέδου · τοῦ μὲν γὰρ τὸ διωρισμένον , τοῦ δὲ τὸ συνεχὲς ποσὸν ἐξῃρημέναι ἀρχαί , στοιχειώδεις δὲ καὶ συντεταγμέναι καὶ ὑλικαὶ τοῦ μὲν ἡ μονὰς τοῦ δὲ τὸ σημεῖον , ἡ μὲν συντιθεμένη τὸ δὲ ῥυισκόμενον . καὶ οὕτω μὲν κοινῶς καὶ καθ’ αὑτὴν ὑπάρχει τῇ σκέψει τὸ χαλεπόν . ἰδίως δὲ ζητοῦντες περὶ ψυχῆς ἔτι μᾶλλον ἄν δυσχεραίνοιμεν · πρῶτον γὰρ ἴσως ἀναγκαῖον διελεῖν , ἐν τίνι τῶν γενῶν ἐστιν ἡ ψυχή , δέκα ὄντων τῶν πρώτων , λέγω . δὲ πότερον τόδε τί ἐστι καὶ οὐσία ἢ ποσὸν ἢ ποιὸν ἢ καί τις ἄλλη τῶν διαιρεθεισῶν κατηγοριῶν . ἄλλοι γὰρ ἄλλως περὶ αὐτῆς ἀπεφήναντο οἱ τὸν ὁρισμὸν ζητοῦντες , οἱ μὲν οὐσίαν θέμενοι , οἱ δὲ ποσόν , οἱ δὲ ποιόν · εἰσὶ δ’ οἳ καὶ ἐπὶ τὸ πρός τι ἀνήγαγον . οὐσίας δὲ ὑποτεθείσης ἔτι λείπεται ζήτησις , πότερον τῶν ἐν δυνάμει ὄντων ἐστὶν ἢ μᾶλλον ἐντελέχεια , εἴτ’ οὖν σῶμα τοῦτο γὰρ τῶν ἐν δυνάμει ἀεὶ διὰ τὴν μεταβολήν ) ἢ ἀσώματον · διαφέρει γὰρ οὔτι σμικρὸν οὕτως ἢ ἐκείνως · καὶ εἰ σῶμα ἁπλοῦν ἢ σύνθετον . ἐπεὶ δὲ οὐ σῶμα , πότερον χωριστὴ καὶ ἀθάνατος ἢ ἀχώριστος · καὶ πότερον πολλαὶ ἐν ἑκάστῳ ψυχαὶ ἢ μία · καὶ εἰ πολλαί , ἀριθμῷ ἢ καὶ τῷ εἴδει · καὶ εἰ τῷ εἴδει , τούτῳ μόνῳ ἢ καὶ τῷ γένει . περὶ γὰρ πάσης ψυχῆς ἡμεῖς σκοπῆσαι προεθυμήθημεν , οὐχ ὥσπερ ἕτεροι , οἳ περὶ τῆς ἀνθρωπίνης μόνης ζητεῖν ἐοίκασιν . εἰ μὲν οὖν ἕν τι κοινὸν κα·τηγορεῖται πασῶν , εὐλαβητέον τοῦτο ὅπως μὴ λάθῃ γένος ὄν · καὶ δεῖ συνωνύμως κατηγορεῖσθαι καὶ ἕνα ἐπὶ πάσαις ἁρμόττειν λόγον . εἰ δὲ μὴ τὸ κοινὸν γένος ἀλλ’ ὁμώνυμόν τι , καὶ τοὺς λόγους δεῖ πάλιν ἑτέρους ἀνάγκῃ διαφόρους καθ’ ἑκάστην εἶναι , ὥσπερ ἀνθρώπου καθὸ ἀνθρώπου ἕτερος <ἢ> ἵππου καὶ βοὸς ὁ λόγος . παραιτούμεθα δὲ καὶ τοὺς διὰ τὰς ἰδέας πρεσβεύοντας · τὸ γὰρ καθόλου καὶ ἐν ταῖς διανοίαις ζῶον οὐδέν ἐστιν ἢ ὕστερον . εἰ δὲ μὴ πολλαὶ κατ’ εἶδος , ἀλλὰ μία ἐν ἑκάστῃ φύσει , πότερον ἀμέριστος αὕτη καὶ ἀδιαίρετος ἢ μεριστή τις καὶ πολυδύναμος . καὶ εἰ μὲν μεριστὴ καὶ διαφόροις χρῆται δυνάμεσι , τίνα πρὸς ἄλληλα καὶ πρὸς τὴν ὅλην τὰ μέρη τὴν σύνταξιν ἔχει , οἷον λογικόν , θυμικόν , ἐπιθυμητικόν , ἔτι δὲ αἰσθητικὸν καὶ νοητικὸν καὶ τἄλλα . τούτοις γὰρ πᾶσι καλῶς διαιτῆσαι χαλεπόν · ἔτι καὶ τὸ διορίσαι ποῖα τούτων πέφυκεν ἀλλήλων . λαβόντες δὲ καὶ ταῦτα ἔτι πάλιν ἐπαπορήσωμεν , πόθεν ἀρκτέον τῆς διδασκαλίας , πότερον ἐκ τῶν μορίων ἢ ἐκ τοῦ ὅλου , καὶ δεῖ πρότερον λαβεῖν τὴν ὅλην ψυχὴν ἢ τὰ μόρια · καὶ γὰρ δόξειεν ἄν ἑκάτερον εὔλογον . τό τε γὰρ τὰ ἁπλᾶ πρὸ τῶν συνθέτων γνωρίζειν σαφέστερον , καὶ ἀθρόως ἐντυχόντι πολλάκις τῷ πράγματι μᾶλλόν τι καὶ περὶ τῶν μερῶν εἰπεῖν εὐπετὲς ἐγένετο . καὶ εἰ τὰ μόρια , ἐπεὶ ταῖς δυνάμεσιν αἱ ἐνέργειαι ἕπονται πᾶσα γὰρ ἐνέργεια ἐκ δυνάμεως , καὶ δύναμις ἐξ οὐσίας ) καὶ ἀδηλότεραι μὲν αἱ οὐσίαι καὶ δυνάμεις , δῆλαι δὲ αἱ ἐνέργειαι , σταθμώμεθα δὲ τὰς ἕξεις ἐκ τῶν ἐνεργειῶν , ὅταν περὶ τῶν μερῶν τῆς ψυχῆς ζητῶμεν , πρότερον αὐτὰ λάβωμεν ἢ τὰ ἔργα αὐτῶν , οἷον τὸ νοεῖν ἢ τὸν νοῦν , τὸ αἰσθάνεσθαι ἢ τὸ αἰσθητικόν · ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων · ἐὰν δὲ ἔργα πρότερον ἤτοι τὰς ἐνεργείας δεῖ λαβεῖν , αὗται δὲ τῶν τι , τι , οἷον ἡ νόησις τοῦ νοητοῦ καὶ ἡ αἴσθησις τοῦ αἰσθητοῦ καὶ τοῦ φανταστοῦ ἡ φαντασία , τὸν δὲ εἰδότα τι τῶν πρός τι συννοεῖν ἀνάγκη καὶ τὸ πρὸς ο τοῦτο λέγεται , πάλιν ἄν τις ἀπορήσειεν , ἐάν τε τὰ ἀντικείμενα πρότερον τούτων ζητητέον , οἷον τὸ αἰσθητὸν τοὐ αἰσθητικοῦ καὶ τοῦ φανταστικοῦ τὸ φανταστὸν καὶ ἐπὶ τοῖς ἄλλοις οὕτως . εἰ γὰρ σαφηνείας δεῖ , ἐκ τῶν ἀντικειμένων δεῖ · σαφέστερα γὰρ τὰ περὶ ἃ ἐνεργοῦσι τῶν ἐνεργειῶν . ὑπεξῃρήσθω δὲ τὰ περὶ τοῦ νοῦ καὶ τοῦ νοητοῦ . νοῦ γὰρ τὸ νοητὸν δυσληπτότερον · ὁ μὲν γὰρ ἡμέτερος , τὸ δὲ ὑπὲρ ἡμᾶς . τοσούτων δ’ ἂν καὶ ἔτι πλειόνων δυσχερειῶν ὁ περὶ τούτων γέμων φανείη λόγος , εἰ καθ’ ἕκαστον ἐπεξίοι τις . ἡμεῖς δὲ λεληθότως καὶ τὸν διδασκαλικὸν τῆς πραγματείας τρόπον ὑπεδηλώσαμεν , ἀεὶ κἀν τῇ διαιρέσει ὡς ἀληθὲς τὸ προσληφθὲν τιθέμενοι , καὶ ὡς ἀπὸ τῶν τελευταίων ἐπὶ τὰ πρότερα βαδιούμεθα . ἀλλ’ ἐνταῦθα στάντες ἐκεῖνο λέγομεν , ὡς οὐ μόνον τὸ τί ἐστι γνῶναι καὶ ἡ τοὐ ὁρισμοῦ λῆψις χρήσιμος πρὸς τὸ θεωρῆσαι τὰς αἰτίας τῶν συμβεβηκότων ταῖς οὐσίαις , ὥσπερ ἐν γεωμετρίᾳ πρὸ τῶν θεωρημάτων τοὺς ὅρους γινώσκομεν , οἷον εὐθὺ τί ἐστιν , οὗ τὰ μόρια ἐξ ἴσου καὶ οὗ τὸ μέσον τοῖς ἄκροις ἐπιπροσθῇ , καὶ καμπύλον τοὐναντίον καὶ γραμμὴ τόδε καὶ ἐπίπεδον τόδε , πρὸς τὸ κατιδεῖν πόσαις ὀρθαῖς αἱ τρεῖς τοῦ τριγώνου γωνίαι ἴσαι στοιχεῖα γὰρ ἐκεῖνα τῶν ἑξῆς καὶ ἀρχαὶ ἀποδείξεως ) , ἀλλὰ καὶ ἀνάπαλιν τὰ συμβεβηκότα συμβάλλεται μέγα μέρος πρὸς τὸ εἰδέναι τί ἐστι καὶ λαβεῖν τὸν ὁρισμόν . ἐπὰν γὰρ κατὰ διάνοιαν τὰ προσόντα ἐναργῶς τῷ πράγματι συναγάγωμεν , εἴτε ἐξ αἰσθήσεως διὰ πείρας εἴτε ἐκ τῆς κοινῆς λαβόντες ἐννοίας καὶ ὁμολογίας , καὶ ἔχωμεν ἀποδιδόναι ἐντὸς καὶ κατὰ τὴν φαντασίαν περὶ τῶν συμβεβηκότων ἢ πάντων ἢ τῶν πλείστων , τότε καὶ περὶ τῆς οὐσίας ἕξομέν τι λέγειν , ὡς ἐν ἄλλοις τε πολλοῖς καὶ ἐν τοῖς Φυσικοῖς ὁ περὶ τόπου καὶ κενοῦ τεθήρευται λόγος . πᾶσα γὰρ ἐπιστήμη τρισὶ δια - τρίβει τούτοις · ἢ γὰρ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ζητεῖ ἡ τὰ ἐν αὐτῷ ἢ καὶ ἄμφω , καὶ ἢ καθ’ αὑτὰ ἢ πρὸς ἕτερα . ὧν τὸ μὲν ὁρισμὸς τὸ δὲ ἀπόδειξις · ἄνω δὲ καὶ κάτω συμβεβηκὸς λέγοντας ἰστέον ὅτι διττόν , τὸ μὲν ὃ καὶ ἀντιδιῄρηται ταῖς οὐσίαις καὶ καθ’ αὑτὸ οὐχ ὑφέστηκε καὶ οὔτε παρὸν σώζει καὶ ἀπὸν οὐ φθείρει , ὃ δὴ καὶ πρὸς ἐπιστήμην ἀσυντελές , οἷον τὸ λευκόν , τὸ μέλαν · τὸ δὲ ὃ καθ’ αὑτὸ ταῖς οὐσίαις ὑπάρχει καὶ ἐξ ἀνάγκης , οἷον τὸ ζῶον τῷ ἀνθρώπῳ καὶ τῷ τριγώνῳ τὸ σχῆμα . καὶ τούτων τὰ μὲν καθ’ αὑτὸ μόνον προσεῖναι τοῖς πράγμασι λέγεται ὡς τὰ γένη καὶ αἱ ἐπὶ πλέον διαφοραί , τὰ δὲ καὶ πρώτως , ὡς τὰ οὐσιώδη ἴδια , οἷον τὸ νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικὸν τῷ ἀνθρώπῳ , καὶ τῷ τριγώνῳ τὸ τὰς τρεῖς γωνίας δυσὶν ὀρθαῖς ἴσας ἔχειν , καὶ τὸ τριχῇ διαστατὸν τῷ σώματι . ἔτι πᾶν τὸ πρώτως καὶ καθ’ αὑτό , οὐ πᾶν δὲ τὸ καθ’ αὑτὸ ἤδη καὶ πρώτως . ἐκ δὲ τῶν πρώτως ὑπαρχόντων καὶ καθ’ αὑτὸ αἱ ἀποδείξεις προέρχονται . διττὴ δὲ καὶ ἡ ἀπόδειξις , ἥ τε κυρίως ἡ ἐκ τῶν αἰτίων πιστουμένη τὰ αἰτιατὰ καὶ ἐκ τῶν καθόλου τὰ μερικὰ καὶ ἐκ τῶν προτέρων τὰ ὕστερα , ὡς ὁ ἄνθρωπος ζῶον διὰ μέσου τοῦ λογικοῦ , καὶ ἡ τεκμηριώδης ἡ ἐκ τῶν ὑστέρων , ὡς σφαιροειδῆ τὰ οὐράνια , ὅτι καὶ ἡ σελήνη , ἡ δέ , ὅτι τοιώσδε φωτίζεται . ἐπεὶ δὲ τὰ περὶ τούτων μετρίως διῄτηται , † ἴωμεν τοῖς ἑξῆς καὶ τὴν περ ψυχῆς θεωρίαν κατὰ τὸν δεύτερον τῶν ὑφηγημένων θηρῶμεν τρόπον · ἐπεὶ γὰρ ἄδηλος εὐθὺς ἀπαντῶσιν ἡ τοῦ τί ἐστι γνῶσις , διὰ τῶν φαινομένων περὶ αὐτὴν καὶ ἐναργῶν παθημάτων τὸν ὁρισμὸν ζητῆσαι προήχθημεν . ἔχει δὲ ἀπορίαν εὐθύς , πότερον ἅπαντα ταῦτα κοινὰ καὶ τοῦ ἔχοντος εἴτ’ οὖν τοῦ συναμφοτέρου ψυχῆς καὶ σώματος , ἢ ἐστί τι καὶ τῆς ψυχῆς αὐτῆς ἴδιον μὴ κοινωνούσης σώματι · καὶ γὰρ τοῦτο λαβεῖν μὲν ἀναγκαῖον , οὐ ῥᾴδιον δέ . φαίνεται δὲ τῶν μὲν πλείστων οὐδὲν ἄνευ τοῦ σώματος πάσχειν οὐδὲ ποιεῖν , οἷον ὀργίζεσθαι , θαρρεῖν , ἐπιθυμεῖν , ὅλως αἰσθάνεσθαι . μάλιστα δὲ ἔοικεν ἴδιον τὸ νοεῖν εἰ δ’ ἐστὶ καὶ τοῦτο φαντασία τις ἢ μὴ ἄνευ φαντασίας , οὐκ ἐνδέχοιτ’ ἄν οὐδὲ τοῦτο ἄνευ σώματος εἶναι . εἰ μὲν οὖν ἐστί τι τῶν τῆς ψυχῆς ἔργων ἢ παθημάτων ἴδιον καὶ δύναται περί τι ἐνεργεῖν καὶ συνοῦσα σώματι μὴ προσχρωμένη σώματι , ἐνδέχοιτ’ ἄν αὐτὴν καὶ χωρίζεσθαι · εἰ δὲ μηθέν ἐστιν ἴδιον αὐτῆς , οὐκ ἄν εἴη χωριστή , ἀλλὰ καθάπερ τόδε τὸ εὐθὺ τὸ ἐν χαλκῷ ἢ ἐν λίθῳ , ᾗ εὐθύ , πολλὰ συμβαίνει , οἷον τὸ ἅπτεσθαι τῆς χαλκῆς σφαίρας στιγμήν οὕτω γὰρ ἐν γεωμετρίᾳ λέγεται ἅπτεσθαι τὴν εὐθεῖαν καὶ τὸ ἐπίπεδον τῆς σφαίρας καὶ τοῦ κύκλου κατὰ σημεῖον ) , οὐ μέντοι ἅψεται χωρισθὲν τοῦ ὑποκειμένου τὸ εὐθὺ εἴτ’ οὖν ἡ εὐθύτης αὐτή , ὅτι οὐδὲ ὑπομένει καὶ ἀχώριστος ἄλλως , ὅτι ἀεὶ μετὰ σώματος . εἰ οὖν καὶ τὰ περὶ τὴν ψυχὴν οὕτως ἔχει ἀναλογείτω γὰρ τῇ μὲν εὐθύτητι ἡ ψυχή , τὸ συναμφότερον δὲ τῷ ἀπευθυσμένῳ σώματι , τὰ δὲ αἰσθητὰ καὶ ὧν ἀντιλαμβάνεται ψυχὴ τῇ χαλκῇ σφαίρᾳ ) , οὐκ ἄν εἴη χωριστὴ ἡ ψυχὴ οὐδ’ ἀθάνατος , ἀλλ’ οἴχεται διαζυγεῖσα σώματος . μήποτ’ οὖν , ὥσπερ τὸ αἰσθητὸν εὐθὺ τῆς αἰσθητῆς σφαίρας ἥπτετο καὶ τὸ νοητὸν τῆς νοητῆς λέγεται γὰρ καὶ ταῦτα ) , ταῦτ’ ἄρα δήπου καὶ ἡ ψυχὴ ἀπαλλαγεῖσα σώματος τῶν μὲν αἰσθητῶν εἰδῶν οὐδενὸς ἀντιλήψεται , τῶν θείων δὲ μόνων καὶ νοητῶν . ἀλλ’ ὅτι μὲν ἡ λογικὴ ψυχὴ καὶ ἀθάνατος καὶ ἀνώλεθρος προιοῦσιν αποδειχθήσεται · νυνὶ δ’ ἐνταῦθα κείσθω . ἐκεῖνο δὲ δήπου φανερόν , ὡς τά |γε τοιαῦτα πάθη τῆς ψυχῆς , οἷον φόβος , πραότης , θυμός , ἔτι δὲ δήπου χαρὰ καὶ τὸ φιλεῖν τε καὶ μισεῖν καὶ ἕτερά που πλεῖστα μετὰ σώματός εἰσιν · ἅμα γὰρ τούτοις πᾶσιν ἐπιπάσχει τι τὸ σῶμα καὶ συνδιατίθεται · τῇ μὲν γὰρ ὀργῇ τὸ περὶ καρδίαν συγκινεῖται αἷμα , διαχεῖται δὲ τῇ ἐπιθυμίᾳ τὸ ἧπαρ καὶ ὑπ’ αἰδοῦς τὸ πρόσωπον ἐρυθραίνεται , ὡς περὶ τὴν ἐπιφάνειαν χυθέντος τοῦ αἵματος · ὠχρίασις δὲ τούτου ἡ πρὸς τὰ ἔνδον ἀποφυγή · μηνύει δὲ καὶ τὸ ποτὲ μὲν ὑπὸ ἰσχυρῶν καὶ ἐναργῶν παθημάτων συμβαινόντων μηδὲν παροξύνεσθαι , ἐνίοτε δὲ ὑπὸ σμικρῶν καὶ ἀμαυρῶν κινεῖσθαι , ἐὰν ὀργᾶ τὸ σῶμα καὶ οὕτως ἔχῃ ὥσπερ ὅταν ὀργίζηται . καὶ καθ’ ἕνα μὲν τρόπον ἐκ τούτων δείκνυται μὴ μόνης εἶναι ταῦτα ψυχῆς , καθ’ ἕτερον δὲ ὅτι οἱ κεκραμένοι τοιῶσδε ἐκ φύσεως , οἵαν ἴσχει τὸ σῶμα κρᾶσιν ἐν τῇ κινήσει τῶν τοιῶνδε παθῶν , τοιοίδε εἰσὶ φύσει . ἔνθεν ἐπιτήδειοι μὲν πρὸς θυμόν , ὅτι τοιώσδε κέκρανται , οἱ δὲ πρὸς φόβον , ὡς μηδενὸς φοβεροῦ συμβαίνοντος ἐν τοῖς · πάθεσιν γίνεσθαι τοῖς τοῦ φοβουμένου . καὶ μεθυσθέντες τινὲς ὀργιλώτεροι γίνονται ἢ δειλότεροι ἡ θρασύτεροι ἢ ἀναιδέστεροι , ὅπως ἂν κράσεως ἔχοιεν . καὶ ἐκ νόσου δὲ ἄν τις γένοιτο ἐπιτηδειότερος πρὸς ὀργήν . καὶ τὰ τοιάδε σιτία τὸ συνουσιαστικὸν σβεννύουσι , καὶ τὰ τοιάδε ἀνάπτουσι . καὶ ὀργιλώτεροι μὲν οἱ μελαγχολ.ικώτεροι , συνουσιαστικώτεροι δὲ οἱ πρὸς τὸ θερμότερον καὶ ὑγρότερον ῥέποντες , εὐφυεῖς δὲ καὶ ὀξεῖς πρὸς τὴν διάνοιαν οἷς ξηρότερος ὁ ἐγκέφαλος . ἐντεῦθεν οἱ φιλοσοφίας μεταποιούμενοι τὴν μετρίαν αἱροῦνται καὶ ξηροτέραν δίαιταν · τὸ γὰρ “ παχεῖα γαστὴρ λεπτὸν οὐ τίκτει νόον ” καὶ “ ψυχὴ ξηροτέρη ἀληθῶς λέγεται . ἔνθεν καὶ τοῖς ἰατροῖς ἐπῆλθεν εἰπεῖν ἕπεσθαι τάς τῆς ψυχῆς δυνάμεις ταῖς τοῦ σώματος κράσεσιν . εἰ δ’ οὕτω , ταῦτα τὰ πάθη δῆλον ὅτι λόγοι ἔνυλοί εἰσι καὶ οὐ καθ’ αὑτά ἐν ὕλῃ δὲ τὸ εἶναι ἔχουσιν . ὥστε καὶ οἱ ὅροι τοιοῦτοι , οἷον τὸ ὀργίζεσθαι κίνησις τοῦ τοιουδὶ σώματος ἢ μέρους ἢ δυνάμεως ὑπὸ τοῦδε εἵνεκα τοῦδε · ζέσις γὰρ τοῦ περὶ καρδίαν αἵματος ὑπὸ τοῦ παροξύνοντος , δι’ ὄρεξιν ἀντιλυπήσεως . δεῖ γὰρ ἐν τοῖς τοιούτοις ὅροις μετὰ τοῦ εἴδους καὶ τὴν ὕλην παραλαμβάνεσθαι . καὶ διὰ ταῦτα φυσικοῦ τὸ θεωρῆσαι περὶ ψυχῆς ἢ πάσης , εἰ πᾶσα ἀχώριστος , ἢ τοιαύτης , τῆς μετὰ τῆς ὕλης . διαφερόντως δ’ ἂν ὁρίσαιτο ὁ φυσικός τε καὶ διαλεκτικὸς ἕκαστον αὐτῶν , λέγω δὴ τῶν τῆς ψυχῆς παθημάτων , οἷον ὀργὴ τί ἐστιν · ὁ μὲν γὰρ ἐρεῖ ὄρεξιν ἀντιλυπήσεως ἤ τι τοιοῦτον , ὁ δὲ ζέσιν τοῦ περικαρδίου αἵματος ἢ τοῦ θερμοῦ . τούτων δὲ ὁ μὲν τὴν ὕλην ἀποδίδωσιν , ὁ δὲ τὸ εἶδος καὶ τὸν λόγον . χρειωδέστερος δὲ παρὰ τούτους ὁ καὶ ἀμφότερα . εἰ γὰρ ἀνάγκη τὸν λόγον τόνδε τοῦ πράγματος ἐν ὕλῃ τοιᾷδε εἶναι , ὥσπερ εἰ οἰκίας ὁ λόγος οὗτος εἴη , σκέπασμα κωλυτικὸν φθοράς ὑπ’ ἀνέμων καὶ ὄμβρων καὶ καυμάτων , ὕλη δὲ αὐτοῦ λίθοι , πλίνθοι , ξύλα καὶ τὰ τοιαῦτα , οὐκ ἂν τούτων ἑκάτερος εἴη τέλειος οὐδὲ φυσικὸς κυρίως . οὔτε γὰρ ὁ περὶ τὴν ὕλην , τὸν δὲ λόγον ἀγνοῶν , οὔτε ὁ περὶ τὸν λόγον μόνον , ἢ μᾶλλον ὁ ἀμφοὶν . ὥστε τῶν τοιουδὶ σώματος καὶ τῆς τοιαύτης ὕλης ἔργων καὶ παθῶν περὶ μὲν τῶν κοινοτέρων καὶ καθολικῶν ὁ φυσικὸς σκέψαιτο , περὶ δὲ τῶν τινῶν καὶ μερικῶν τεχνίτης , ἄν τύχῃ , τέκτων ἢ ἰατρός · τῶν δὲ μὴ χωριστῶν <μὲν> , δὲ μὴ τοιούτου σώματος πάθη καὶ ἐξ ἀφαιρέσεως , ὁ μαθηματικός · ᾗ δὲ κεχωρισμένα , ὁ πρῶτος φιλόσοφος . εἰ δὲ δεῖ τι καὶ σαφέστερον εἰπεῖν περὶ τούτων ἐπειγομένους καὶ κατὰ πάρεργον , ὧδ’ ἂν ἔστι . τριῶν δὴ τούτων ἐν τοῖς φυσικοῖς θεωρουμένων πράγμασιν , ὕλης , εἴδους καὶ τῆς αἰτίας , καθ’ ἣν ἐν τῇ ὕλῃ τὸ εἶδος ἔνεστι , πέντε περὶ ταῦτα καταγίνονται μέθοδοι , φυσική , ἡ κατὰ μέρος τέχνη , διαλεκτική , μαθηματικὴ καὶ ἡ πρώτη φιλοσοφία . ἄλλη δὲ ἄλλως ἐπιβάλλει περὶ αὐτῶν καὶ διαφόρους τὰς ἐνεργείας ἴσχουσι . καὶ φυσικοῦ μὲν ἔργον ἡ περὶ τῶν τριῶν σκέψις · πάντα γὰρ αὐτῷ ἀνεῖται . ζητήσει γάρ , τίς ἡ ὕλη τῶν προκειμένων , οἷον τί τὴν ὕλην εἰσὶ τὰ οὐράνια , πότερον ἐκ τῶν τεσσάρων ἤ τι πέμπτον σῶμα καὶ ἕτερον καὶ τὸ εἶδος ὅτι σφαιρικά · ζητήσει δὲ καὶ τὴν αἰτίαν δι’ ἥν , ἀποδώσει δὲ καὶ σύστοιχον αὐτοῖς καὶ ἐξ · ἧς πρὸς τὰ πρὸ αὐτῶν ἔχουσι σχέσεως . ἐρεῖ γὰρ ἢ διότι πολυχωρητότατον σχημάτων καὶ διὰ τοῦτο τῷ τὰ πάντα ὑποδεξομένῳ καὶ περιάξοντι οὐρανῷ τὸ σφαιρικὸν πρεπωδέστατον , ἢ ὡς ἀιδίῳ τὸ μήτε ἀρχὴν ἔχον σχῆμα μήτε τέλος κατάλληλον · ἀφανῆ γὰρ κύκλῳ καὶ ἄμφω τὰ πέρατα . ὁριεῖται δὲ αὐτὸν καὶ ἐκ τῆς πρὸς τὰ ὑπὲρ αὐτὸν νοητὰ σχέσεως · εἴποι γὰρ ὡς διὰ τοῦτο κύκλῳ φέρεται , ὅτι μιμεῖται · νοῦ γὰρ ἡ εἰς ἑαυτὸν σύννευσις . ὁ δὲ ἐν μέρει τεχνίτης ποιεῖται μὲν καὶ αὐτὸς περὶ τῶν τριῶν τὴν διατριβήν , καθὰ δὴ καὶ ὁ φυσικός , οὐχ ὡσαύτως δέ . τῷ μὲν γὰρ τό τε ὑποκείμενον μερικόν , οἷον τῷ ἰατρῷ τὰ ἀνθρώπινα σώματα , καὶ αἱ προσεχεῖς ζητοῦνται αἰτίαι , ἐκείνου τὰς ἀνωτάτω καὶ τὴν καθόλου ἐπισκεπτομένου φύσιν . ὁ δὲ διαλεκτικὸς ἀποδώσει τοὺς ὁρισμοὺς ἔκ τε τοῦ εἴδους καὶ τῆς αἰτίας , καὶ ταῦτα ἐπιπολαίως . ὁ μέντοι μαθηματικὸς τῶν ἐξ ἀφαιρέσεως εἰδῶν · τοὺς ὁρισμοὺς πραγματευόμενος οὐδὲν ὑπολογιεῖται τὴν ὕλην οὐδὲ τῇ αἰτίᾳ προσχρήσεται ὡς αὐτὰ καθ’ αὑτὰ περαινόμενος . ἔνυλα οὖν καὶ αὐτῷ τὰ εἴδη καὶ ἄλλω ἀχώριστα ἢ τῇ ἐπινοίᾳ , ὁποῖα τὰ κοινὰ αἰσθητά . σαρκὸς γὰρ καὶ ὀστοῦ καὶ τῶν λοιπῶν ὁμοιομερῶν ἀχώριστα τῆς ὕλης τὰ εἴδη καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν ἐπίνοιαν · τὸ γὰρ μαλθακὸν καὶ ὑγρὸν καὶ ἐρυθρὸν καὶ ἐξ ὧν ἄλλων εἰδοποεῖται σὰρξ ἅμα τῷ νοηθῆναι συνεπινοουμένην ἔχει τὴν οἰκείαν ὕλην , ὅθεν ἀφαιρουμένης τῆς ὕλης καὶ αὐτὰ συναφῄρηνται · καὶ σαρκὸς μὲν καὶ ὀστοῦ εἶδος οὐκ ἄν ἐν ἄλλῳ γένοιτ’ ἀν , ὅτι τῆς οἰκείας ὕλης σχῆμα δὲ τὸ αὐτὸ καὶ λίθῳ καὶ ξύλῳ ὑπάρξειεν ἄν . περὶ δὲ τῶν πάντη χωριστῶν καὶ ἀύλων ὁ πρῶτος φιλόσοφος διαλέξεται . ἔνεισι γὰρ οἱ τῶν ἐνύλων εἰδῶν ἐν τῇ ἡμετέρᾳ ψυχῇ λόγοι , καὶ πρὸ τούτων ἐν τῷ μιουργῷ νῷ οἱ καὶ ἐξῃρημένοι . τῶν δὲ ἐν τῇ ψυχῇ λόγων οἱ μέν εἰσι διαστατοὶ καὶ μεριστοὶ οἱ κατὰ φαντασίαν , οἱ δὲ ἀμέριστοι καὶ ἑνιαῖοι οἱ ἐν τῷ λογιστικῷ . τρίγωνα μὲν γὰρ καὶ τετράγωνα διαστατά , ἀνθρώπου δὲ λόγος καὶ ζώου ἀμερῆ . καὶ γεωμέτρης μὲν πρὸς τὰ · κατὰ τὴν φαντασίαν , ὁ πρῶτος δὲ φιλόσοφος περὶ τῶν ἐν τῷ λογιστικῷ σπουδάσεται καὶ τῶν ἐν τῷ δημιουργῷ . διαφέρουσι δὲ οὗτοι τῷ τοὺς μὲν εἰκόνας εἶναι τῶν πρώτων τοὺς ἐν τῇ ψυχῇ καὶ γνωστικοὺς τῶν πραγμάτων , τοὺς δὲ ἀρχέτυπα καὶ ποιητικούς . καὶ ὁπόταν μὲν περὶ τῶν ποιητικῶν διαλέγηται , ὡς θεωρητικὸς ἐνεργήσει , ὡς καθαρτικὸς δὲ ὅταν περὶ τῶν ἐν τῇ ψυχῇ · γὰρ πρὸς ἑαυτὸν καὶ γινώσκει τὴν ψυχήν , καὶ τοῦτο ὄντως κάθαρσις , ἡ δι’ ἐπιστήμης τῆς ἀγνοίας καὶ τῶν παθῶν ἀπολύτρωσις . ἀλλ’ ἐπανιτέον τὸν λόγον εἰς ταῦτα ἀφ’ οὗπερ ἐξήλθομεν . ἐλέγομεν οὖν ὅτι τὰ πάθη τῆς ψυχῆς οὐ χωριστὰ τῆς φυσικῆς ὕλης τῶν ζώων , ᾗ δὴ τοιαῦθ’ ὑπάρχει , θυμός , φόβος , καὶ οὐχ ὥσπερ γραμμὴ οὐδ’ ἐπίπεδον · καὶ διὰ τοῦτο φυσικῷ τῶν ἄλλων ἡ περὶ αὐτῶν ἀφώρισται πραγματεία .
Lemmas: ὁ περί Ψυχή πραγματεία οὖον μόνος ὅτι καλός καί θεῖος1 , ἀλλά ὅς καί διαφερόντως ἄνθρωπος ὁ ἄλλος οἰκεῖος καί ὁ λογικός πρεπώδης πᾶς , προὔργου πρός ὁ σκέψις ἐπαίρω ὁ φιλόπονος καί ὁ Ἀρίστων φιλοθεάμων . ὁ γάρ καλός καί τίμιος ὁ εἴδησις ὑπολαμβάνω , μᾶλλον δέ ἕτερος ἕτερος ἢ κατά ἀκρίβεια ἢ ὁ ἀγαθός τε καί δαυμασιωτέρων εἰμί , εἰμί διά ἀμφότερος οὗτος ὁ περί Ψυχή ἱστορία ἐν πρῶτος τίθημι , εὔλογος ἄν ποιέω . διαφέρω γάρ ὁ ἐπιστήμη πρός ἀλλήλων κατά τε ὁ εἶδος ὁ γνῶσις ἢ ὁ ὁ ὑπόκειμαι ποιότης ἢ καί διά ἄμφω οὗτος , ἀγαθός μέν ὁ ἄυλος χράω ὁ ὑπόκειμαι ὁ ὑλικός . καί ὁ φθαρτός ὁ ἄφθαρτος , ὅς τε ὁ λόγος ἀκριβόω καί ἄρχω ὁ κινέω καί ὁ ἀρχή ἔχω ἑτέρωθεν , καί ὁ κατά ἄμφω νικάω ὁ κατά ἄμφω λείπω ἀγαθός . αὐτίκα ἀστρονομία μέν ἰατρικός πολύς ἀγαθός · ὁ μέν γάρ ἀίδιος τίς ὁ ὑπόκειμαι καί ἄφθαρτος , ὁ οὐρανός , ὁ δέ φθαρτός , ὁ ἀνθρώπινος σῶμα · ὁ τε λόγος ὁ λόγος ὀρθός . αὐτός δέ πάσχω καί μηχανικός πρός γεωμετρία καί πρός ἀριθμητικός ἁρμονικός · ὁ ἀρχή γάρ αὐτός ἐκεῖθεν , καί ὡς σωματικός καί ὑλικός ὑπό ὁ ἄυλος καί ἀσώματος τάσσω . τρίγωνος γάρ καί τετράγωνος ὁ μέν γεωμέτρης ἄυλος θεωρέω , σωματικός δέ οὗτος ὁ μηχανικός προσχράομαι . ὁ γοῦν περί Ψυχή θεωρία ὁ τε σεμνότης ὁ ὑπόκειμαι ( νοητός γάρ τίς οὗτος καί ἄυλος καί ἀθάνατος ) ὁ τε ἀκριβόω ὁ αἴτιος , καί διά καίριος οὗτος ὁ λόγος προέρχομαι , καί πρό οὗτος ὁ ἐγώ αὐτός εἰμί καί συγγενής , τίμιος ἐπιστήμη καί οἰκεῖος πᾶς . δοκέω δέ καί πρός ἀλήθεια ἅπας ὁ γνῶσις αὐτός μέγας συμβάλλω , μάλιστα δέ πρός ὁ φύσις καί ὁ φυσικός σῶμα . εἰμί γάρ οἷος ἀρχή ὁ ζῷον καί αἰτία , καί ὁ τέλειος φιλοσοφέω οὗτος κατορθόω μόνος . τρισσός γάρ εἰμί ὁ φιλοσοφέω - φία , θεολογικός , ἠθικός καί φυσικός , ἐν μέν ὁ θεολογικός καί ἠθικός αὐτόθεν ὁ πρόκειμαι εἰμί θεωρία ὁ περί Ψυχή θεωρία · ζητέω γάρ περί ὁ οἰκεῖος νόος εἰμί χωριστός , εἰμί ἀθάνατος , εὐθύς ἐπιστρέφω καί πρός ὁ νοητός καί θεῖον εἶδος ( πρός τίς γάρ νόος καί νοητός ) καί ζητέω ὁ ἐκεῖ τάξις θεολογέω · ὁ τε περί ὁ οἰκέω διασκέπτομαι δύναμις , ὁπόσος τε καί ποῖος , περί ὁ ἠθικός ἀρετή εἰμί πραγματεύομαι , εἴπερ ἀρετή Ψυχή , οὗτος δέ εὐταξία ὁ οὗτος δύναμις , εὕω δέ τάσσω οὗτος ἀδύνατος ὁ μή ὁ φύσις ἐπισκοπέω αὐτός . πρός δέ ὁ φυσικός , ὅτιπερ ἀρχή ὁ ζῷον καί ὡς ποιητικός κινέω γάρ οὗτος μόνος βούλομαι καί οὖον διά μοχλεία τις ) καί ὡς εἰδικός κατά ψυχή γάρ εἰδοποιέω καί οὗτος ὅσπερ εἰμί ἔμψυχος λέγω ) καί ὡς τέλος · ἕνεκα γάρ ὁ Ψυχή ὁ σῶμα · οὗτος ὅς καί ὀργανικός πρός ὁ ἐκεῖνος ἐνέργεια ἀποτελέω . απιζητεω οὖν θεωρέω καί γιγνώσκω ὁ τε φύσις αὐτός καί ὁ οὐσία , εἶτα ὅσος συμβαίνω ἐκ ἀνάγκη περί αὐτός · ὅς ὁ μέν ἴδιος πάθος ὁ Ψυχή εἰμί δοκέω , ὁ δέ διά ἐκεῖνος καί ὁ ζῷον ὑπάρχω , οἷος θυμός , θάρσος , αἴσθησις , νόησις καί ὁ ὅμοιος . ἀναγκαῖος γάρ ὁ περί αὐτός σκέψις πρός ὁ λῆψις ὁ ὁρισμός . ἐπεί δέ ἅπαξ ὅρος περιλαμβάνω ὁ ὁ Ψυχή οὐσία προθυμέομαι , δεῖ πρότερος ἀμῃγέπος καθόλου περί ὁρισμός ἐπισκοπέω · κακός γάρ εἄν παρέλκω δοκέω καί περισσός · εἰμί τίς χρήσιμος ἐκεῖθεν ὁ πρόκειμαι φαίνω . ἀγαπητός γάρ , εἰμί καί ἴδιος οὗτος τυγχάνω πραγματεία ἀλλά μή κατά πάρεργον ἄν τις ἔχω εὐκρινής τίς λαμβάνω . πάντῃ γάρ καί πάντως εἰμί χαλεπός καί κοινῶς ἐπί πᾶς ὁ εἰμί καί ἰδίως ἐπί Ψυχή ὁ ὁ ὁριστικός μέθοδος σκέψις καί ὁ γιγνώσκω δή ὁ οὐσία ἕκαστος καί ὅς τίς εἰμί . ὧδε δέ ἔπειμι δῆλος · πότερος εἷς τίς εἰμί μέθοδος , κατά ὅς δυνατός εἰμί πᾶς ὁ εἰμί ὁ ὁρισμός λαμβάνω καί ἀποδίδωμι , ἢ πολύς ; τάχα γάρ ἄν ὁ δοκέω εἷς τις εἰμί κατά πᾶς περί ὅς βούλομαι γιγνώσκω ὁ οὐσία , ὥσπερ καί ὁ κατά συμβαίνω ἴδιος ἀπόδειξις , ὅς ἀποδεικτικός ὀνομάζω . καί εἰμί οὗτος , ζητητέος οὗτος ὅστις ποτός εἰμί . εἰμί δέ μή εἷς τις καί κοινός μέθοδος ἀλλά πολύς , ἔτι χαλεπός γίγνομαι ὁ πραγματεύομαι · δήω γάρ λαμβάνω περί ἕκαστος , τίς ὁ τρόπος ὁ διαφορά καί πόσος καί τίς ὁ ἀριθμός καί ποῖος . ὅταν δέ φανερός γίγνομαι ὅτι τοσόσδε , οἷος δύο , καί ποῖος , ὅτι ὑπογραφή οὗτος καί ὁρισμός , ἔτι πολύς εἄν ἀπορία καί πλάνη ὁ λόγος ἔχω . ἕτερος γάρ πρός οὗτος τρίτος πάλιν ἐγώ διαδέχομαι ζήτησις , ἐκ τίνω δεῖ ζητέω , ποῖος ὁ μέθοδος ἐπί ποῖος πρᾶγμα χρηστέον . καί οὗτος εὑρίσκω πάλιν ζητέω · ἐπεί γάρ ὁ ὁρισμός ἐκ γένος εἰμί καί διαφορά , τίς ὁ γένος ὁ πρόκειμαι πρᾶγμα καί τίς ὁ διαφορά καί πόσος , ὅς δεῖ ὁ γένος συμπλέκω ὁ ὁρισμός ἀποδίδωμι . ἄλλος γάρ ἄλλος ἀρχή , καθάπερ ἀριθμός καί ἐπίπεδος · ὁ μέν γάρ ὁ διορίζω , ὁ δέ ὁ συνεχής ποσός ἐκλέγω ἀρχή , στοιχειώδης δέ καί συντάσσω καί ὑλικός ὁ μέν ὁ μονή ὁ δέ ὁ σημεῖον , ὁ μέν συντίθημι ὁ δέ ῥυΐσκω . καί οὗτος μέν κοινῶς καί κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω ὁ σκέψις ὁ χαλεπός . ἰδίως δέ ζητέω περί Ψυχή ἔτι μᾶλλον ἄν δυσχεραίνω · πρῶτος γάρ ἴσως ἀναγκαῖος διαιρέω , ἐν τίς ὁ γένος εἰμί ὁ ψυχή , δέκα εἰμί ὁ πρῶτος , λέγω . δέ πότερος ὅδε τίς εἰμί καί οὐσία ἢ ποσός ἢ ποιός ἢ καί τις ἄλλος ὁ διαιρέω κατηγορία . ἄλλος γάρ ἄλλως περί αὐτός ἀποφαίνω ὁ ὁ ὁρισμός ζητέω , ὁ μέν οὐσία τίθημι , ὁ δέ ποσός , ὁ δέ ποιός · εἰμί δέ ἕ καί ἐπί ὁ πρός τίς ἀνάγω . οὐσία δέ ὑποτίθημι ἔτι λείπω ζήτησις , πότερος ὁ ἐν δύναμις εἰμί εἰμί ἢ μᾶλλον ἐντελέχεια , ἔτι οὖν σῶμα οὗτος γάρ ὁ ἐν δύναμις ἀεί διά ὁ μεταβολή ) ἢ ἀσώματος · διαφέρω γάρ οὔτις μικρός οὕτως ἢ ἐκείνως · καί εἰμί σῶμα ἁπλόος ἢ συντίθημι . ἐπεί δέ οὖον σῶμα , πότερος χωριστός καί ἀθάνατος ἢ ἀχώριστος · καί πότερος πολύς ἐν ἕκαστος ψυχή ἢ εἷς · καί εἰμί πολύς , ἀριθμός ἢ καί ὁ εἶδος · καί εἰμί ὁ εἶδος , οὗτος μόνος ἢ καί ὁ γένος . περί γάρ πᾶς Ψυχή ἐγώ σκοπέω προθυμέομαι , οὐ ὥσπερ ἕτερος , ἕ περί ὁ ἀνθρώπινος μόνος ζητέω ἔοικα . εἰμί μέν οὖν εἷς τίς κοινός κατηγορέω πᾶς , εὐλαβητέον οὗτος ὅπως μή λανθάνω γένος εἰμί · καί δεῖ συνώνυμος κατηγορέω καί εἷς ἐπί πᾶς ἁρμόζω λόγος . εἰμί δέ μή ὁ κοινός γένος ἀλλά ὁμώνυμος τίς , καί ὁ λόγος δεῖ πάλιν ἕτερος ἀνάγκη διάφορος κατά ἕκαστος εἰμί , ὥσπερ ἄνθρωπος καθό ἄνθρωπος ἕτερος ἤ ἵππος καί βοῦς ὁ λόγος . παραιτέομαι δέ καί ὁ διά ὁ ἰδέα πρεσβεύω · ὁ γάρ καθόλου καί ἐν ὁ διάνοια ζῷον οὐδείς εἰμί ἢ ὕστερος . εἰμί δέ μή πολύς κατά εἶδος , ἀλλά εἷς ἐν ἕκαστος φύσις , πότερος ἀμέριστος οὗτος καί ἀδιαίρετος ἢ μεριστός τις καί πολυδύναμος . καί εἰμί μέν μεριστός καί διάφορος χράω δύναμις , τίς πρός ἀλλήλων καί πρός ὁ ὅλος ὁ μέρος ὁ σύνταξις ἔχω , οἷος λογικός , θυμικός , ἐπιθυμητικός , ἔτι δέ αἰσθητικός καί νοητικός καί ἄλλος . οὗτος γάρ πᾶς καλῶς διαιτάω χαλεπός · ἔτι καί ὁ διορίζω ποῖος οὗτος φύω ἀλλήλων . λαμβάνω δέ καί οὗτος ἔτι πάλιν ἐπαπορέω , πόθεν ἀρκτέος ὁ διδασκαλία , πότερος ἐκ ὁ μόριον ἢ ἐκ ὁ ὅλος , καί δεῖ πρότερος λαμβάνω ὁ ὅλος ψυχή ἢ ὁ μόριον · καί γάρ δοκέω ἄν ἑκάτερος εὔλογος . ὁ τε γάρ ὁ ἁπλόος πρό ὁ συντίθημι γνωρίζω σαφής , καί ἀθρόος ἐντυγχάνω πολλάκις ὁ πρᾶγμα μάλα τίς καί περί ὁ μέρος εἶπον εὐπετής γίγνομαι . καί εἰμί ὁ μόριον , ἐπεί ὁ δύναμις ὁ ἐνέργεια ἕπω πᾶς γάρ ἐνέργεια ἐκ δύναμις , καί δύναμις ἐκ οὐσία ) καί ἄδηλος μέν ὁ οὐσία καί δύναμις , δῆλος δέ ὁ ἐνέργεια , σταθμάω δέ ὁ ἔχω ἐκ ὁ ἐνέργεια , ὅταν περί ὁ μέρος ὁ Ψυχή ζητέω , πρότερος αὐτός λαμβάνω ἢ ὁ ἔργον αὐτός , οἷος ὁ νοέω ἢ ὁ νόος , ὁ αἰσθάνομαι ἢ ὁ αἰσθητικός · ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος · ἐάν δέ ἔργον πρότερος ἤτοι ὁ ἐνέργεια δεῖ λαμβάνω , οὗτος δέ ὁ τίς , τίς , οἷος ὁ νόησις ὁ νοητός καί ὁ αἴσθησις ὁ αἰσθητής καί ὁ φανταστής ὁ φαντασία , ὁ δέ οἶδα τίς ὁ πρός τίς συννοέω ἀνάγκη καί ὁ πρός ὁ οὗτος λέγω , πάλιν ἄν τις ἀπορέω , ἐάν τε ὁ ἀντίκειμαι πρότερος οὗτος ζητητέος , οἷος ὁ αἰσθητός ὁ αἰσθητικός καί ὁ φανταστικός ὁ φανταστός καί ἐπί ὁ ἄλλος οὕτως . εἰμί γάρ σαφήνεια δεῖ , ἐκ ὁ ἀντίκειμαι δεῖ · σαφής γάρ ὁ περί ὁ ἐνεργέω ὁ ἐνέργεια . ὑπεξαιρέω δέ ὁ περί ὁ νόος καί ὁ νοητός . νόος γάρ ὁ νοητός δύσληπτος · ὁ μέν γάρ ἡμέτερος , ὁ δέ ὑπέρ ἐγώ . τοσοῦτος δέ εἄν καί ἔτι πλείων δυσχέρεια ὁ περί οὗτος γέμω φαίνω λόγος , εἰμί κατά ἕκαστος ἐπέξειμι τις . ἐγώ δέ λεληθότως καί ὁ διδασκαλικός ὁ πραγματεία τρόπος ὑποδηλόω , ἀεί ἐν ὁ διαίρεσις ὡς ἀληθής ὁ προσλαμβάνω τίθημι , καί ὡς ἀπό ὁ τελευταῖος ἐπί ὁ πρότερος βαδίζω . ἀλλά ἐνταῦθα ἵστημι ἐκεῖνος λέγω , ὡς οὖον μόνος ὁ τίς εἰμί γιγνώσκω καί ὁ ὁ ὁρισμός λῆψις χρήσιμος πρός ὁ θεωρέω ὁ αἴτιος ὁ συμβεβηκός ὁ οὐσία , ὥσπερ ἐν γεωμετρία πρό ὁ θεώρημα ὁ ὅρος γιγνώσκω , οἷος εὐθύς2 τίς εἰμί , ὅς ὁ μόριον ἐκ ἴσος καί ὅς ὁ μέσος ὁ ἄκρος ἐπιπροσθέω , καί καμπύλος ἐναντίος καί γραμμή ὅδε καί ἐπίπεδος ὅδε , πρός ὁ καθοράω πόσος ὀρθός ὁ τρεῖς ὁ τρίγωνος γωνία Ἴσαι στοιχεῖον γάρ ἐκεῖνος ὁ ἑξῆς καί ἀρχή ἀπόδειξις ) , ἀλλά καί ἀνάπαλιν ὁ συμβεβηκός συμβάλλω μέγας μέρος πρός ὁ οἶδα τίς εἰμί καί λαμβάνω ὁ ὁρισμός . ἐπάν γάρ κατά διάνοια ὁ πρόσειμι ἐναργής ὁ πρᾶγμα συνάγω , εἴτε ἐκ αἴσθησις διά πείρω εἴτε ἐκ ὁ κοινός λαμβάνω ἔννοια καί ὁμολογία , καί ἔχω ἀποδίδωμι ἐντός καί κατά ὁ φαντασία περί ὁ συμβεβηκός ἢ πᾶς ἢ ὁ πλεῖστος , τότε καί περί ὁ οὐσία ἔχω τίς λέγω , ὡς ἐν ἄλλος τε πολύς καί ἐν ὁ φυσικός ὁ περί τόπος καί κενός θηρεύω λόγος . πᾶς γάρ ἐπιστήμη τρεῖς διά - τρίβω οὗτος · ἢ γάρ αὐτός ὁ πρᾶγμα ζητέω ὁ ὁ ἐν αὐτός ἢ καί ἄμφω , καί ἢ κατά ἑαυτοῦ ἢ πρός ἕτερος . ὅς ὁ μέν ὁρισμός ὁ δέ ἀπόδειξις · ἄνω δέ καί κάτω συμβαίνω λέγω ἰστέον ὅτι διττός , ὁ μέν ὅς καί ἀντιδιαιρέω ὁ οὐσία καί κατά ἑαυτοῦ οὐ ὑφίστημι καί οὔτε πάρειμι σῴζω καί ἄπειμι οὖον φθείρω , ὅς δή καί πρός ἐπιστήμη ἀσυντελής , οἷος ὁ λευκός , ὁ μέλας · ὁ δέ ὅς κατά ἑαυτοῦ ὁ οὐσία ὑπάρχω καί ἐκ ἀνάγκη , οἷος ὁ ζῷον ὁ ἄνθρωπος καί ὁ τρίγωνος ὁ σχῆμα . καί οὗτος ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ μόνος πρόσειμι ὁ πρᾶγμα λέγω ὡς ὁ γένος καί ὁ ἐπί πλέω διαφορά , ὁ δέ καί πρῶτος , ὡς ὁ οὐσιώδης ἴδιος , οἷος ὁ νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός ὁ ἄνθρωπος , καί ὁ τρίγωνος ὁ ὁ τρεῖς γωνία δύο ὀρθός ἴσος ἔχω , καί ὁ τριχῆ διαστατός ὁ σῶμα . ἔτι πᾶς ὁ πρῶτος καί κατά ἑαυτοῦ , οὖον πᾶς δέ ὁ κατά ἑαυτοῦ ἤδη καί πρῶτος . ἐκ δέ ὁ πρῶτος ὑπάρχω καί κατά ἑαυτοῦ ὁ ἀποδείκνυμι προέρχομαι . δισσός δέ καί ὁ ἀπόδειξις , ὅς τε κύριος ὁ ἐκ ὁ αἴτιος πιστόω ὁ αἰτιατός καί ἐκ ὁ καθόλου ὁ μερικός καί ἐκ ὁ πρότερος ὁ ὕστερος , ὡς ὁ ἄνθρωπος ζῷον διά μέσος ὁ λογικός , καί ὁ τεκμηριώδης ὁ ἐκ ὁ ὕστερος , ὡς σφαιροειδής ὁ οὐράνιος , ὅτι καί ὁ σελήνη , ὁ δέ , ὅτι τοῖος φωτίζω . ἐπεί δέ ὁ περί οὗτος μέτριος διαιτάω , † ἔρχομαι ὁ ἑξῆς καί ὁ περ Ψυχή θεωρία κατά ὁ δύο ὁ ὑφηγέομαι θηράω τρόπος · ἐπεί γάρ ἄδηλος εὐθύς ἀπαντάω ὁ ὁ τίς εἰμί γνῶσις , διά ὁ φαίνω περί αὐτός καί ἐναργής πάθημα ὁ ὁρισμός ζητέω προάγω . ἔχω δέ ἀπορία εὐθύς , πότερος ἅπας οὗτος κοινός καί ὁ ἔχω ἔτι οὖν ὁ συναμφότεροι Ψυχή καί σῶμα , ἢ εἰμί τίς καί ὁ Ψυχή αὐτός ἴδιος μή κοινωνέω σῶμα · καί γάρ οὗτος λαμβάνω μέν ἀναγκαῖος , οὖον ῥᾴδιος δέ . φαίνω δέ ὁ μέν πλεῖστος οὐδείς ἄνευ ὁ σῶμα πάσχω οὐδέ ποιέω , οἷος ὀργίζω , θαρσέω , ἐπιθυμέω , ὅλως αἰσθάνομαι . μάλιστα δέ ἔοικα ἴδιος ὁ νοέω εἰμί δέ εἰμί καί οὗτος φαντασία τις ἢ μή ἄνευ φαντασία , οὐ ἐνδέχομαι ἄν οὐδέ οὗτος ἄνευ σῶμα εἰμί . εἰμί μέν οὖν εἰμί τίς ὁ ὁ Ψυχή ἔργον ἢ πάθημα ἴδιος καί δύναμαι περί τίς ἐνεργέω καί σύνειμι σῶμα μή προσχράομαι σῶμα , ἐνδέχομαι ἄν αὐτός καί χωρίζω · εἰμί δέ μηδείς εἰμί ἴδιος αὐτός , οὐ ἄν εἰμί χωριστός , ἀλλά καθάπερ ὅδε ὁ εὐθύς2 ὁ ἐν χαλκός ἢ ἐν λίθος , ὅς εὐθύς , πολύς συμβαίνω , οἷος ὁ ἅπτω ὁ χαλκεύς σφαῖρα στιγμή οὗτος γάρ ἐν γεωμετρία λέγω ἅπτω ὁ εὐθύς καί ὁ ἐπίπεδος ὁ σφαῖρα καί ὁ κύκλος κατά σημεῖον ) , οὖον μέντοι ἅπτω χωρίζω ὁ ὑπόκειμαι ὁ εὐθύς2 ἔτι οὖν ὁ Εὐθύτης αὐτός , ὅτι οὐδέ ὑπομένω καί ἀχώριστος ἄλλως , ὅτι ἀεί μετά σῶμα . εἰμί οὖν καί ὁ περί ὁ ψυχή οὕτως ἔχω ἀναλογέω γάρ ὁ μέν εὐθύτης ὁ ψυχή , ὁ συναμφότεροι δέ ὁ ἀπευθύνω σῶμα , ὁ δέ αἰσθητός καί ὅς ἀντιλαμβάνω ψυχή ὁ χάλκεος σφαῖρα ) , οὐ ἄν εἰμί χωριστός ὁ ψυχή οὐδέ ἀθάνατος , ἀλλά οἴχομαι διαζεύγνυμι σῶμα . μήποτε οὖν , ὥσπερ ὁ αἰσθητός εὐθύς2 ὁ αἰσθητός σφαῖρα ἅπτω καί ὁ νοητός ὁ νοητός λέγω γάρ καί οὗτος ) , αὐτός ἄρα δήπου καί ὁ ψυχή ἀπαλλάσσω σῶμα ὁ μέν αἰσθητής εἶδος οὐδείς ἀντιλαμβάνω , ὁ θεῖον δέ μόνος καί νοητός . ἀλλά ὅτι μέν ὁ λογικός ψυχή καί ἀθάνατος καί ἀνώλεθρος προέρχομαι ἀποδείκνυμι · νυνί δέ ἐνταῦθα κεῖμαι . ἐκεῖνος δέ δήπου φανερός , ὡς ὁ γίγνομαι τοιοῦτος πάθος ὁ Ψυχή , οἷος φόβος , πραότης , θυμός , ἔτι δέ δήπου χαρά καί ὁ φιλέω τε καί μισέω καί ἕτερος ποῦ πλεῖστος μετά σῶμα εἰμί · ἅμα γάρ οὗτος πᾶς ἐπιπάσχω τίς ὁ σῶμα καί συνδιατίθημι · ὁ μέν γάρ ὀργή ὁ περί Καρδία συγκινέω αἷμα , διαχέω δέ ὁ ἐπιθυμία ὁ ἧπαρ καί ὑπό αἰδώς ὁ πρόσωπον ἐρυθραίνω , ὡς περί ὁ ἐπιφάνεια χέω ὁ αἷμα · ὠχρίασις δέ οὗτος ὁ πρός ὁ ἔνδον ἀποφυγή · μηνύω δέ καί ὁ ποτέ μέν ὑπό ἰσχυρός καί ἐναργής πάθημα συμβαίνω μηδείς παροξύνω , ἐνίοτε δέ ὑπό μικρός καί ἀμαυρός κινέω , ἐάν ὀργάω ὁ σῶμα καί οὕτως ἔχω ὥσπερ ὅταν ὀργίζω . καί κατά εἷς μέν τρόπος ἐκ οὗτος δείκνυμι μή μόνος εἰμί οὗτος Ψυχή , κατά ἕτερος δέ ὅτι ὁ κεράννυμι τοιῶσδε ἐκ φύσις , οἷος ἴσχω ὁ σῶμα κρᾶσις ἐν ὁ κινέω ὁ τοιόσδε πάθος , τοιόσδε εἰμί φύσις . ἔνθεν ἐπιτήδειος μέν πρός θυμός , ὅτι τοῖος κεράννυμι , ὁ δέ πρός φόβος , ὡς μηδείς φοβερός συμβαίνω ἐν ὁ · πάθος γίγνομαι ὁ ὁ φοβέω . καί μεθύσκω τις ὀργίλος γίγνομαι ἢ δειλός ὁ θρασύς ἢ ἀναιδής , ὅπως εἄν κρᾶσις ἔχω . καί ἐκ νόσος δέ ἄν τις γίγνομαι ἐπιτήδειος πρός ὀργή . καί ὁ τοιόσδε σιτίον ὁ συνουσιαστικός σβέννυμι , καί ὁ τοιόσδε ἀνάπτω . καί ὀργίλος μέν ὁ μελαγχολικός , συνουσιαστικός δέ ὁ πρός ὁ θερμός καί ὑγρός ῥέπω , εὐφυής δέ καί ὀξύς πρός ὁ διάνοια ὅς ξηρός ὁ ἐγκέφαλος . ἐντεῦθεν ὁ φιλοσοφία μεταποιέω ὁ μέτριος αἱρέω καί ξηρός δίαιτα · ὁ γάρ “ παχύς γαστήρ λεπτόν οὖον τίκτω νόος ” καί “ ψυχή ξηρός ἀληθής λέγω . ἔνθεν καί ὁ ἰατρός ἐπέρχομαι εἶπον ἕπω ὁ ὁ Ψυχή δύναμις ὁ ὁ σῶμα κρᾶσις . εἰμί δέ οὗτος , οὗτος ὁ πάθος δῆλος ὅτι λόγος ἔνυλος εἰμί καί οὖον κατά ἑαυτοῦ ἐν ὕλη δέ ὁ εἰμί ἔχω . ὥστε καί ὁ ὅρος τοιοῦτος , οἷος ὁ ὀργίζω κίνησις ὁ τοιοσδί σῶμα ἢ μέρος ἢ δύναμις ὑπό ὅδε ἕνεκα ὅδε · ζέσις γάρ ὁ περί Καρδία αἷμα ὑπό ὁ παροξύνω , διά ὄρεξις ἀντιλύπησις . δεῖ γάρ ἐν ὁ τοιοῦτος ὅρος μετά ὁ εἶδος καί ὁ ὕλη παραλαμβάνω . καί διά οὗτος φυσικός ὁ θεωρέω περί Ψυχή ἢ πᾶς , εἰμί πᾶς ἀχώριστος , ἢ τοιοῦτος , ὁ μετά ὁ ὕλη . διαφερόντως δέ εἄν ὁρίζω ὁ φυσικός τε καί διαλεκτικός ἕκαστος αὐτός , λέγω δή ὁ ὁ Ψυχή πάθημα , οἷος ὀργή τίς εἰμί · ὁ μέν γάρ εἴρω ὄρεξις ἀντιλύπησις ἤ τίς τοιοῦτος , ὁ δέ ζέσις ὁ περικάρδιος αἷμα ἢ ὁ θερμός . οὗτος δέ ὁ μέν ὁ ὕλη ἀποδίδωμι , ὁ δέ ὁ εἶδος καί ὁ λόγος . χρειώδης δέ παρά οὗτος ὁ καί ἀμφότερος . εἰμί γάρ ἀνάγκη ὁ λόγος ὅδε ὁ πρᾶγμα ἐν ὕλη τοιόσδε εἰμί , ὥσπερ εἰμί οἰκίον ὁ λόγος οὗτος εἰμί , σκέπασμα κωλυτικός φθορά ὑπό ἄνεμος καί ὄμβρος καί καῦμα , ὕλη δέ αὐτός λίθος , πλίνθος , ξύλον καί ὁ τοιοῦτος , οὐ εἄν οὗτος ἑκάτερος εἰμί τέλειος οὐδέ φυσικός κύριος . οὔτε γάρ ὁ περί ὁ ὕλη , ὁ δέ λόγος ἀγνοέω , οὔτε ὁ περί ὁ λόγος μόνος , ἢ μᾶλλον ὁ ἄμφω . ὥστε ὁ τοιοσδί σῶμα καί ὁ τοιοῦτος ὕλη ἔργον καί πάθος περί μέν ὁ κοινός καί καθολικός ὁ φυσικός σκέπτομαι , περί δέ ὁ τις καί μερικός τεχνίτης , ἄν τυγχάνω , τέκτων ἢ ἰατρός · ὁ δέ μή χωριστής ὅς , δέ μή τοιοῦτος σῶμα πάθος καί ἐκ ἀφαίρεσις , ὁ μαθηματικός · ὅς δέ χωρίζω , ὁ πρῶτος φιλόσοφος . εἰμί δέ δεῖ τίς καί σαφής εἶπον περί οὗτος ἐπείγω καί κατά πάρεργον , ὧδε εἄν εἰμί . τρεῖς δή οὗτος ἐν ὁ φυσικός θεωρέω πρᾶγμα , ὕλη , εἶδος καί ὁ αἴτιος , κατά ὅς ἐν ὁ ὕλη ὁ εἶδος ἔνειμι , πέντε περί οὗτος καταγίγνομαι μέθοδος , φυσικός , ὁ κατά μέρος τέχνη , διαλεκτική , μαθηματικός καί ὁ πρῶτος φιλοσοφία . ἄλλος δέ ἄλλως ἐπιβάλλω περί αὐτός καί διάφορος ὁ ἐνέργεια ἴσχω . καί φυσικός μέν ἔργον ὁ περί ὁ τρεῖς σκέψις · πᾶς γάρ αὐτός ἀνίημι . ζητέω γάρ , τίς ὁ ὕλη ὁ πρόκειμαι , οἷος τίς ὁ ὕλη εἰμί ὁ οὐράνιος , πότερος ἐκ ὁ τέσσαρες ἤ τίς πέμπτος σῶμα καί ἕτερος καί ὁ εἶδος ὅτι σφαιρικός · ζητέω δέ καί ὁ αἴτιος διά ὅς , πωλέω δέ καί σύστοιχος αὐτός καί ἐκ · ὅς πρός ὁ πρό αὐτός ἔχω σχέσις . εἴρω γάρ ἢ διότι πολυχώρητος σχῆμα καί διά οὗτος ὁ ὁ πᾶς ὑποδέχομαι καί περιάγω οὐρανός ὁ σφαιρικός πρεπώδης , ἢ ὡς ἀίδιος ὁ μήτε ἀρχή ἔχω σχῆμα μήτε τέλος κατάλληλος · ἀφανής γάρ κύκλος καί ἄμφω ὁ πέρας . ὁρίζω δέ αὐτός καί ἐκ ὁ πρός ὁ ὑπέρ αὐτός νοητός σχέσις · εἶπον γάρ ὡς διά οὗτος κύκλος φέρω , ὅτι μιμέομαι · νόος γάρ ὁ εἰς ἑαυτοῦ σύννευσις . ὁ δέ ἐν μέρος τεχνίτης ποιέω μέν καί αὐτός περί ὁ τρεῖς ὁ διατριβή , καθά δή καί ὁ φυσικός , οὐ ὡσαύτως δέ . ὁ μέν γάρ ὁ τε ὑπόκειμαι μερικός , οἷος ὁ ἰατρός ὁ ἀνθρώπινος σῶμα , καί ὁ προσεχής ζητέω αἰτία , ἐκεῖνος ὁ ἄνω2 καί ὁ καθόλου ἐπισκοπέω φύσις . ὁ δέ διαλεκτικός πωλέω ὁ ὁρισμός ἐκ τε ὁ εἶδος καί ὁ αἴτιος , καί οὗτος ἐπιπόλαιος . ὁ μέντοι μαθηματικός ὁ ἐκ ἀφαίρεσις εἶδος · ὁ ὁρισμός πραγματεύομαι οὐδείς ὑπολογίζομαι ὁ ὕλη οὐδέ ὁ αἴτιος προσχράομαι ὡς αὐτός κατά ἑαυτοῦ περαίνω . ἔνυλος οὖν καί αὐτός ὁ εἶδος καί ἄλλος ἀχώριστος ἢ ὁ ἐπίνοια , ὁποῖος ὁ κοινός αἰσθητής . σάρξ γάρ καί ὀστέον καί ὁ λοιπός ὁμοιομερής ἀχώριστος ὁ ὕλη ὁ εἶδος καί κατά αὐτός ὁ ἐπίνοια · ὁ γάρ μαλθακός καί ὑγρός καί ἐρυθρός καί ἐκ ὅς ἄλλος εἰδοποιέω σάρξ ἅμα ὁ νοέω συνεπινοέω ἔχω ὁ οἰκεῖος ὕλη , ὅθεν ἀφαιρέω ὁ ὕλη καί αὐτός συναφαιρέω · καί σάρξ μέν καί ὀστέον εἶδος οὐ ἄν ἐν ἄλλος γίγνομαι εἰς , ὅτι ὁ οἰκεῖος ὕλη σχῆμα δέ ὁ αὐτός καί λίθος καί ξύλον ὑπάρχω ἄν . περί δέ ὁ πάντῃ χωριστής καί ἄυλος ὁ πρῶτος φιλόσοφος διαλέγω . ἔνειμι γάρ ὁ ὁ ἔνυλος εἶδος ἐν ὁ ἡμέτερος Ψυχή λόγος , καί πρό οὗτος ἐν ὁ μιουργῷ νάω ὁ καί ἐξαιρέω . ὁ δέ ἐν ὁ Ψυχή λόγος ὁ μέν εἰμί διαστατός καί μεριστός ὁ κατά φαντασία , ὁ δέ ἀμέριστος καί ενιαίος ὁ ἐν ὁ λογιστικός . τρίγωνος μέν γάρ καί τετράγωνος διαστατός , ἄνθρωπος δέ λόγος καί ζῷον ἀμερής . καί γεωμέτρης μέν πρός ὁ · κατά ὁ φαντασία , ὁ πρῶτος δέ φιλόσοφος περί ὁ ἐν ὁ λογιστικός σπουδάζω καί ὁ ἐν ὁ δημιουργός . διαφέρω δέ οὗτος ὁ ὁ μέν εἰκών εἰμί ὁ πρῶτος ὁ ἐν ὁ Ψυχή καί γνωστικός ὁ πρᾶγμα , ὁ δέ ἀρχέτυπος καί ποιητικός . καί ὁπόταν μέν περί ὁ ποιητικός διαλέγω , ὡς θεωρητικός ἐνεργέω , ὡς καθαρτικός δέ ὅταν περί ὁ ἐν ὁ Ψυχή · γάρ πρός ἑαυτοῦ καί γιγνώσκω ὁ Ψυχή , καί οὗτος εἰμί κάθαρσις , ὁ διά ἐπιστήμη ὁ ἄγνοια καί ὁ πάθος ἀπολύτρωσις . ἀλλά ἐπανιτέον ὁ λόγος εἰς οὗτος ἀπό ὅσπερ ἐξέρχομαι . λέγω οὖν ὅτι ὁ πάθος ὁ Ψυχή οὖον χωριστός ὁ φυσικός ὕλη ὁ ζῷον , ὅς δή τοιοῦτος ὑπάρχω , θυμός , φόβος , καί οὐ ὥσπερ γραμμή οὐδέ ἐπίπεδος · καί διά οὗτος φυσικός ὁ ἄλλος ὁ περί αὐτός ἀφορίζω πραγματεία .