sophonias.in-aristotelis-libros-de-anima-paraphrasis 1.4
Παραδέδοται δὲ καὶ ἄλλη τις δόξα περὶ ψυχῆς πιθανὴ μὲν πολλοῖς καὶ οὐδεμιᾶς ἧττον τῶν λεγομένων , φθάνει δὲ λόγους ὥσπερ εὐθύνας δεδωκυῖα , διὰ τῶν οἰκείων καὶ δεδημευμένων ἐληλεγμένη λόγων τῶν τε πρὸς Εὔδημον ἡμετέρων καὶ τῶν ἐν τῷ Φαίδωνι Πλάτωνος , οὐχ ἧττον δὲ καὶ νῦν εὐθυνθήσεται · ἁρμονίαν γὰρ αὐτήν τινες λέγουσιν . ἐπεὶ γὰρ κρᾶσις τῶν ἐναντίων ἡ ἁρμονία καὶ σύνθεσις καὶ πολυμιγέων καὶ δίχα φρονεόντων ἕνωσις , ἑώρων δὲ καὶ τὸ σῶμα ἐξ ἐναντίω συγκείμενον , ἁρμονίαν τὴν ψυχὴν τοῦ συγκρίματος ὑπετόπασαν . καίτοι ἡ μὲν ἁρμονία ἢ λόγος τις καὶ ποιὰ σχέσις τῶν μιχθέντων πρὸς ἄλληλα , ὡς ἐπὶ χορδῶν φέρε εἰπεῖν τήνδε πρὸς ταύτην τὸν διπλασίονα καὶ ἄλλην πρὸς ἄλλην ἕτερον λόγον ἔχειν , ἢ σύνθεσις λίθων καὶ ξύλων ὑπὸ τέχνης ἡρμοσμένων ἢ φύσεως · πῶς ὅ ἄν τι τούτων εἴη ψυχή , οὐσία οὖσα ; ἔτι τὸ κινεῖν οὐκ ἔστιν ἁρμονίας · κατ’ οὐδὲν γὰρ εἶδος κινήσεως ἡ ἁρμονία τὰς χορδὰς κινήσειεν , ἀλλ’ ὁ τεχνίτης ἔξωθεν , αὕτη δ’ ἐπιγίνεται · ψυχὴ δὲ κινεῖ τὸ σῶμα , καὶ τοῦτο μάλιστα πάντες αὐτῇ ὡς εἰπεῖν ἀπονέμουσιν . ἁρμόζει δὲ μᾶλλον καθ’ ὑγείας λέγειν ἁρμονίαν καὶ ὅλως τῶν σωματικῶν ἀρετῶν , κάλλους , ἰσχύος , αἰσθήσεως . ἔτι ἡ ἁρμονία τοῖς ἡρμοσμένοις οὐ μάχεται , ἀλλ’ ἕπεται οὕτως , ὡς̣ ἄν ἔχοι τὰ ἡρμοσμένα , ἔχουσα · ψυχὴ δὲ μάχεται σώματι καὶ ἄρχει αὐτοῦ καὶ παρεμποδίζει τὰς ἐπιθυμίας . ἔτι ἁρμονία ἁρμονίας μᾶλλον καὶ ἧττον λέγεται , ψυχῆς δὲ ψυχὴ ὁμοειδὴς μᾶλλον ἢ ἧττον οὐ λέγεται . καὶ ἐρετὴν μὲν καὶ κακίαν ἡ αὐτὴ μεταβαλλομένη δέχεται , οὖσαν τὴν μὲν ἁρμονίαν καὶ συμφωνίαν τῶν ἐν αὐτῇ μερῶν καὶ δυνάμεων , τὴν δὲ ἀναρμοστίαν . ἀπᾴδει γοῦν ἁρμονίαν λέγειν ἁρμονίαν καὶ ἀναρμοστίαν εἰσδέχεσθαι καὶ ποιότητα ὑποκεῖσθαι ποιότησιν . ἔτι φανερώτατα ὁ λόγος ἐλέγχεται , εἴ τις πειραθείη ἀποδιδόναι τὰ πάθη τῆς ψυχῆς τοῖς τῆς ἁρμονίας εἴδεσιν . εἴπερ γὰρ ἡ ὅλη ψυχὴ τῇ ὅλῃ ἁρμονίᾳ ταὐτόν , καὶ τὰ μέρη τοῖς μέρεσι . μέρη δὲ ψυχῆς μὲν τυχὸν θυμός , ἐπιθυμία καὶ τἄλλα , ἁρμονίας δὲ Λύδιον , Φρύγιον καὶ τὰ λοιπά . ποῖα γοῦν ποίοις ἁρμόσαιμεν . , πότερον ὁ θυμὸς Λύδιος ἁρμονία ἢ Φρύγιος , καὶ πῶς οὐ γελοῖον ; καὶ τὸ λέγειν δὲ τὸν νοῦν διπλασίονα λόγον ἔχειν τῶν κεκραμένων , τὸν ἡμιόλιον δὲ τὴν αἴσθησιν καὶ ἄλλον ἄλλο τῶν ἀτοπωτάτων ἐστίν . οὐκ ἄρα ἡ ψυχὴ ἁρμονία . ἐπεὶ δὲ καὶ διττὸν τὸ τῆς ἁρμονίας , ὡς φθάνομεν διελόμενοι εἰς δύο γὰρ ταῦτα ἀποβλέψαντες λέγομεν κυριώτατα μὲν τὴν σύνθεσιν τῶν μεγεθῶν , οὐ τῶν μαθηματικῶν δέ , ἀλλὰ τῶν ἐχόντων θέσιν καὶ κίνησιν · ὁπόταν γὰρ οὕτως ἁρμόσωσι λίθοι , ξύλα , ὡς μηδὲν ἐντὸς συγγενὲς παραδέχεσθαι , ἁρμονία μάλιστα λέγεται · δεύτερον δὲ τὸν τῶν μεμιγμένων λόγον , ἐκεῖθεν τοὔνομα φέροντες ) , οὐδ’ ὁποτέρως εὔλογον ἂν εἴη τὴν ψυχὴν ἁρμονίαν καλεῖν . αὐτίκα γὰρ ἡ τῶν μορίων σύνωσις λίαν εὐεξέλεγκτος . πολλαὶ γὰρ αἱ συνθέσεις αὐτῶν καὶ διάφοροι · ἄλλη γὰρ χειρὸς καὶ ποδὸς ἑτέρα καὶ τῶν ἄλλων οὕτω . ποία γοῦν τούτων ψυχή , ἢ πᾶσαι ; τίνος δὲ <δεῖ> μέλους ἢ πῶς τὸν νοῦν σύνθεσιν εἷναι ἢ τὸ αἰσθητικὸν ἢ ὀρεκτικόν ; ὁμοίως δ’ ἄτοπον καὶ τὸ τὸν λόγον τῆς μίξεως εἶναι τὴν ψυχήν . ἐπεὶ γὰρ οἱ λόγοι τῶν ἐν τῷ σώματι κράσεων τῶν τε ὁμοιομερῶν καὶ ἀνομοιομερῶν πολλοὶ καὶ παντοδαποί οὐ γὰρ τὸν αὐτὸν ἔχει λόγον ἡ μῖξις τῶν στοιχείων , καθ’ ἣν σὰρξ καὶ καθ’ ἣν ὀστοῦν , καίπερ ὕλης οὔσ·ης τῆς αὐτῆς ) , συμβήσεται γοῦν πολλὰς τὸν ἕνα καὶ κατὰ πᾶν τὸ σῶμα ἔχειν ψυχάς , εἴπερ πάντα μὲν ἐκ τῶν στοιχείων μεμιγμένων τὰ μέρη , ὁ δὲ τῆς μίξεως λόγος ἁρμονία καὶ ψυχή . ἀπαιτήσειε δ’ ἄν τις τοῦτο καὶ παρ’ Ἐμπεδοκλέους · ἕκαστον γὰρ τῶν ἐν σώματι μερῶν ἐν λόγῳ τινί φησιν εἶναι · εἰ γοῦν τὰ εἴδη τῶν μορίων λόγος ἐστὶ κατ’ αὐτὸν τῆς κράσεως , ἔστι δὲ καὶ ἡ ψυχὴ εἶδος τοῦ ὅλου ζώου , πότερον καὶ αὐτὴ εἶδός ἐστι τῶν μιχθέντων , ἐξ ὧν τὸ ὅλον , ἢ ἕτερόν τι οὖσα ἐγγίνεται τοῖς μιχθεῖσιν ; εἰ μὲν γὰρ ὁ λόγος ἡ ψυχὴ τῶν κεκραμένων , πῶς φησι “ γαίῃμὲν γὰρ γαῖαν ὀπώπαμεν ” ; οὐ γὰρ τὰ στοιχεῖα ὁ λόγος . καὶ προσέτι ψυχαὶ ἐν τῷ ζῴῳ . εἰ ὅ ἕτερόν τι οὖσα παρὰ τὸν λόγον ἐγγίνεται , πάλιν πῶς φησι “ γαίῃ γαῖαν ἐγνώκαμεν’’ ; εἰ δὲ τὰ στοιχεῖα ἡ ψυχή , τί δήποτε ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων ὀστοῦ καὶ σαρκὸς καὶ τῶν ὁμοίων οὐ τὰ στοιχεῖα ἀλλὰ τὸν λόγον αἰτιᾶται , ἐπὶ δὲ ψυχῆς τὰ στοιχεῖα ; καίτοι κρεῖττόν τι τῆς ὕλης τὸ εἶδος . ἔτι δὲ πότερον καὶ ἡ φιλία τῆς τυχούσης αἰτία μίξεως , ἣν αὐτὸς τῆς τῶν στοιχείων ἐποίει συγκρίσεως , ἢ τῆς κατὰ λόγον ; καὶ εἰ ταύτης , πότερον καὶ αὐτὴ ἡ φιλία λόγος ἐστὶν ἢ παρὰ τὸν λόγον ἕτερον , οὐκ εὐπετές ἐστιν παρ’ αὐτοῦ μαθεῖν . τοσαῦτα δὲ καὶ πρὸς Ἐμπεδοκλέα ὡς ἐν παρεκβάσει διηπορήκαμεν . ἐπανιτέον δὲ πάλιν , ὅθεν παρήλθομεν · ἔχει γὰρ ἔτι ἡ τῇς ἁρμονίας δόξα πιθανὰς τὰς ἀντιλαβάς . οὐ γὰρ ο·ὕτως ἁπλῶς παρὰ τῶν ἀντεισαγόντων ἐτίθετο . εἰ γὰρ ἕτερον , φασίν , ἡ ψυχὴ τῆς κατὰ λόγον μίξεως , τί δήποτε ἅμα τὸ σάρκα εἶναι ἀναιρεῖται καὶ αὐτὴ συναναιρεῖται ; ταῦτα δὲ κἀν τοῖς ἄλλοις πάσχει τοῖς ὁμοιομερέσιν · συναναιρεῖται γὰρ ἑκάστῳ ἀναιρουμένῳ καὶ τελεία φθορὰ παρακολουθεῖ τοῦ ζώου . οὐχ οὕτω δὲ ἔδει , εἴπερ ἕτερον ἦν τῆς ἁρμονίας τῆς ἐν σώματι ἡ ψυχή , ἀλλ’ ὥσπερ τὸν κιθαρῳδὸν καὶ τῆς τῶν χορδῶν ἁρμονίας χαλασθείσης ἔτι παρεῖναι τῇ κιθάρᾳ οὐδὲν κωλύει , ἕτερον ὄντα τῆς κιθάρας καὶ τῆς ἁρμονίας , οὕτως ἔδει ποτὲ καὶ τῆς ἐν σώματι ἁρμονίας ἀπολλυμένης ἔτι παρεῖναι τὴν ψυχήν , εἴπερ μὴ ἦν ἁρμονία . πάλιν εἰ μή ἐστιν ἡ ψυχὴ ὁ λόγος τῆς μίξεως τῆς ἐν ἑκάστῳ τῶν μορίων , τί δήποτε πάντα φθείρεται ψυχῆς ἀπολιπούσης ; εἴποι δ’ ἄν τις πρὸς ταῦτα , ὥσπερ τῇ διαφανείᾳ τὸ φῶς , οὕτω τοι καὶ ἐπὶ ψυχῆς ἔχει καὶ τῆς σωματικῆς ἁρμονίας · ἀναιρεθείσης γὰρ ταύτης ἀναιρεῖται καὶ ἡ ψυχή , μᾶλλον δὲ ἡ εἰς τὸ σῶμα τῆς ψυχῆς ἐνέργεια , ὥσπερ καὶ τοῦ ἐν τῷ ἀέρι διαφανοῦς ἀναιρεθέντος οὐ τὸ φῶς ἀναιρεῖται , ἀλλ’ ἡ τούτου εἰς αὐτὸ ἐνέργεια . πάλιν δ’ αὖ καὶ ψυχῆς ἀπολιπούσης ἀπολείπει εὐθὺς καὶ ἁρμονία , διότι τὸ συνέχον αὐτὴν καὶ προσανυφαῖνον ἀεὶ τὸ ἐλλιμπάνον τῶν ἡρμοσμένων αὕτη ἐστί . καὶ παρεῖναι μέντοι ἴσως τῷ σώματί ποτε καὶ μετὰ τὴν διάλυσιν οὐδὲν κωλύει , ἐνεργῆσαι δέ τι εἰς αὐτὸ τῶν οὐκ ἐνδεχομένων ἐστίν , ὡς οὐδὲ τὸν κιθαρῳδὸν εἰς τὴν ἀνάρμοστον λύραν . ἀλλ’ οὔτε μήν , ἐπείπερ ἔστιν αἷς τῶν κράσεων αἱ τῆς ψυχῆς δυνάμεις ἕπονται , ἤδη καὶ ὅλη τῶν κράσεων ἀποτέλεσμα , ὡς ἰατροὶ λέγουσιν , ἀλλὰ κατιούσῃ μὲν πρὸς γένεσιν τῇ ψυχῇ τὰ πάθη δέδονται ἔχοντα τὸ εἶναι ἐν ὑποκειμένῳ τῷ πνεύματι , διαβαίνοντα δὲ καὶ πρὸς τὸ παχὺ τοῦτο σῶμα · οὐκ ἄνευ μέντοι τῆς τοιᾶσδε κράσεως γίνεται , ὥσπερ οὐκ ἄνευ τῶν χορδῶν ἡ ἁρμονία . ὡς γὰρ τὰ αὐτομάτως φυόμενα δεῖται μὲν πάντως τῆς Τοιᾶσδε γῆς , δεῖται δὲ καὶ ὑετοῦ , οὐ μὴν τοῦτο καθάπαξ ἀπόχρη πρὸς γένεσιν , ἀλλ’ ἐκεῖθεν οἱ λόγοι τούτων ἐκ τῆς ὅλης δημιουργίας προέρχονται , οὕτω τοί φαμεν κἀν τῇ τοιᾷδε κράσει ἐκ τῆς ὅλης δημιουργίας τοὺς τῶν παθῶν ἐνιέναι λόγους κατὰ τὴν ἀξίαν ἑκάστῃ τῶν λογικῶν ψυχῶν . καὶ ὥσπερ τὸ εἶδος ἐν τοῖς αὐτομάτοις γενόμενον οὔτε ἐκ τῆς μίξεως τῆς γῆς καὶ τοῦ ὕδατος ἀπλῶς ἐπεγένετο οὔτ’ ἔξωθεν αὐθυποστάτως προϋφεστηκὸς ἐγγίνεται , ἀλλ’ οἱ λόγοι οἱ δημιουργικοὶ ἐν τῇ τοιᾷδε τῶν στοιχείων ἐπιτηδειότητι ἐγγεννῶσιν , οὕτω δὴ καὶ τὰ τῶν παθῶν εἴδη ἐν ταῖς του σώματος τελεσιουργουνται κρασεσιν · οὐ γὰρ δεῖ τὰ αἴτια χείρονα ποιεῖν τῶν αἰτιατῶν . ὅτι μὲν οὔθ’ ἁρμονίαν οἷόν τ’ εἶναι ἢ κράσεων ἀποτέλεσμα τὴν ψυχὴν οὔτε κύκλῳ περιφέρεσθαι , δῆλον ἐκ τῶν εἰρημένων . κατὰ συμβεβηκὸς δὲ κινεῖσθαι τὴν τοπικὴν κίνησιν ἔστι καὶ κινεῖν . ἑαυτήν , καθάπερ εἴπομεν , οἷον κινεῖσθαι μὲν τὸ σῶμα ἐν ᾧ ἐστιν , τοῦτο δὲ κινεῖσθαι ὑπὸ ψυχῆς · ἄλλως δ’ οὐχ οἷόν τε κατὰ τόπον κινεῖσθαι . εὐλογώτερον δ’ ἀπορήσειεν ἄν τις περὶ αὐτῆς ὡς κινουμένης εἰς τὰ τοιαῦτα ἀποβλέψας . φαμὲν γὰρ τὴν ψυχὴν λυπεῖσθαι , χαίρειν , θαρρεῖν , φοβεῖσθαι , ἔτι δὲ ὀργίζεσθαί τε καὶ αἰσθάνεσθαι καὶ διανοεῖσθαι · ταῦτα δὲ πάντα κινήσεις εἶναι κατὰ τὸ ποιὸν δοκοῦσιν . ὅθεν οἰηθείη τις ἂν αὐτὴν κινεῖσθαι . ὅτι δὲ καὶ τοῦτο οὔτ’ ἀληθὲς οὔτ’ ἀναγκαῖον , δῆλον ἐντεῦθεν · εἰ γὰρ καὶ ὅτι μάλιστα δοίημεν τὸ λυπεῖσθαι ἢ χαίρειν κινήσεις εἶναι , τί μᾶλλον ἔσται ἡ ψυχὴ κινουμένη ; ἡμεῖς μὲν γὰρ ζητοῦμεν , εἰ ἡ ψυχὴ αὐτὴ καθ’ αὑτὴν κινεῖται . τὸ δὲ ὅμοιον ὡς κἄν εἴ τις λέγοι τὴν ψυχὴν κινεῖσθαι τῷ ὑφαίνειν ἢ οἰκοδομεῖν · βέλτιον γὰρ ἴσως μὴ λέγειν τὴν ψυχὴν ταύτας κινεῖσθαι τὰς . κινήσεις , τὸ χαίρειν , τὸ ἐλεεῖν , τὸ ὑφαίνειν , τὸ μανθάνειν , ἀλλὰ τὸν ἄνθρωπον τῇ ψυχῇ εἴτ’ οὖν τὸ συναμφότερον , τοῦτο δὲ μὴ ὡς ἐν ἐκείνῃ τῆς κινήσεως οὔσης οὐ γὰρ ἰδίως ταῦτα κινήσεις ψυχῆς , οὐδ’ ὥσπερ ἄν εἴποιμεν τὸν ἄνθρωπον τῇ χειρὶ κινεῖσθαι ἀντιλαμβανόμενον ταύτῃ τινός , οὕτω καὶ τῇ ψυχῇ λέγομεν κινεῖσθαι ) , ἀλλ’ ὅτι ὁτὲ μὲν μέχρις ἐκείνης ἡ κίνησις ὁτὲ δὲ ἀπ’ ἐκείνης . χρῆται μὲν γὰρ ἡ ψυχὴ ὀργάνῳ τῷ ἐν ἐγκεφάλῳ λεπτοτάτῳ πνεύματι , ὃ δὴ καὶ σύμφυτον αὐτῇ φασιν Ἕλληνες καὶ ἀχώριστον καὶ μετὰ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ σώματος ὡς ἐξ ἀιδίου προσηρτημένον · ὃ δὴ καὶ αὐγοειδὲς καλοῦσι σῶμα . δεῖ γὰρ ἔχειν αὐτὴν ὃ ζωοποιήσει ἀεί , εἴπερ μὴ μάτην φύσει ζωοποιός . τούτῳ γοῦν ἐνιδρυμένη ὡς αἰσθομένη καὶ κρίνουσα εἰσδέχεται τὰς τῶν αἰσθητῶν προσβολάς . μέσον γὰρ τοῦτο ψυχῆς ἐν τῇ κοινωνία καὶ τοῦ παχέος ἵσταται σώματος , καὶ τῶν ἐξωτερικῶν εἰς φυχὴν κινήσεων ἕδρα καὶ τελευταία περάτωσις , ἀρχὴ δ’ αὖ τῶν ἐκεῖθεν εἰς τὸ σῶμα διικνουμένων ἐνεργειῶν καὶ διάδοσις . ὅθεν ἡ μὲν αἴσθησις ἀπὸ τωνδὶ <τῶν> αἰσθητῶν καὶ ἀνατρέχει πρὸς τοῦτο ἐντευξομένη τῇ ψυχῇ , ἡ δ’ ἀνάμνησις αὖ αὐτόθεν πρὸς τὰς ἐν τοῖς αἰσθητηρίοις κινήσεις ἢ μονάς · μνησθέντες γὰρ πολλάκις φοβεροῦ τινος ὠχριάσαμεν καὶ τὸν πλοῦν ἐννοοῦντες ἐναυτιάσαμεν . καὶ σχεδὸν τὰ ἐν σώματι πάντα πάθη , ἃ τὰ μὲν κατὰ ποιάν τινα φορὰν τὰ δὲ κατ’ ἀλλοίωσιν , διὰ τούτου συμβαίνει , οἷον ἐπὶ τοῦ θυμοῦ · ὁ μὲν λόγος κρίνας τὸ πνεῦμα ἐκίνησε , τὸ δὲ τὸ περὶ καρδίαν ζέσαν αἷμα διέχυσεν εἰς τὴν ἐπιφάνειαν πρὸς ἄμυναν τοῦ λυπήσαντος , ὡς ἄν βασιλεὺς μὲν στρατηγῷ , ὁ δὲ τῷ στρατιώτῃ τοῦ πολεμίου τὴν σφαγὴν ἐπιτάξειε . καὶ τὸ διανοεῖσθαι δὲ οὐκ ἄνευ τινὸς κινήσεως γίνεται , ἕως ἄν τῷ σώματι ψυχὴ σύνεστιν , ἀλλ’ ἢ τῇ τοῦ ἐγκεφάλου . ἤ τινος ἑτέρου μορίου , ὅθεν καὶ τὰ πρόσωπα τῶν διανοουμένων ξηρότερα γίνεται . μόνος δὲ ὁ νοῦς ἔοικεν ἐγγίνεσθαι οὐσία τις καὶ οὐ φθείρεσθαι . μάλιστα γὰρ ἄν ἐφθείρετο ὑπὸ τῆς ἐν τῷ γήρᾳ ἀμαυρώσεως · εἰ γὰρ ἦν ἀχώριστος σώματος ὥσπερ δῆτα θυμὸς καὶ ἐπιθυμία , ἔδει συνακμάζειν καὶ συμφθίνειν τῷ σώματι . ἐπεὶ δὲ οὐχ οὕτως ἔχει , ὅτι μὴ καὶ τοὐναντίον φρόνησις γάρ , φησὶ Πλατῶν , καὶ δόξαι ἀληθεῖς καὶ βέβαιαι ἀγαπητὸν ὅτῳ κἂν εἰς βαθὺ γῆρας ἐγγένοιντο ) , ἀθάνατος ἄν εἴη καὶ τῆς φθορᾶς ἀνεπίδεκτος . εἰ δὲ λῆροι ὡς τὰ πολλὰ τῶν γερόντων οἱ ἔξωροι καὶ μωραίνει κἀν ταῖς μέθαις καὶ τοῖς ὕπνοις καὶ νόσοις ἔστιν αἷς ἄνθρωπος , οὐ τῷ τὸν νοῦν αὐτόν τι πάσχειν τοῦτο προσγίνεται · ἀλλ’ ὥσπερ ἐπὶ τῶν αἰσθητηρίων τῷ χρόνῳ παχυνθέντων τῶν ἐν ὀφθαλμοῖς χιτώνων οὐ κατὰ τοὺς νέους οἱ γέροντες βλέπουσιν , εἰ δὲ λάβοι ὁ πρεσβύτης ὄμμα νέον , ἴδοι ἄν ὥσπερ ὁ νέος , ὡς τῆς αἰσθητικῆς δυνάμεως ἀπαθοῦς μενούσης , οὕτω τοι καὶ · τὰ ἐν τῷ γήρᾳ συμπίπτοντα οὐ τῷ τὴν ψυχήν τι πεπονθέναι , ἀλλ’ ἐν ᾧ ἐστι , τὸ σῶμα δήπου , μοχθηράς ὕλης ἐμπιπλάμενον τῇ ἐπὶ ποσὸν ἢ ποιὸν τῶν χυμῶν ἀμετρίᾳ ὥς τις φλύαρος γείτων ἐκκρούει καὶ τῶν οἰκείων ἐξίστησι · καὶ οὕτω δὴ τὸ καὶ τὸ θεωρεῖν μαραίνεται ἄλλου τινὸς ἔσω φθειρομένου , τοῦ πνεύματος , εἰς ὃ πρώτως αἱ ψυχικαὶ δυνάμεις ἐλλάμπουσιν , αὐτὸ δ’ ἀπαθές ἐστι . τὸ δὲ διανοεῖσθαι ἢ φιλεῖν ἢ μισεῖν καὶ τὰ τοιαῦτα οὐκ εἰσὶν ἐνέργειαι νοῦ ( ὁ γὰρ νοῦς θειότερόν τι ἴσως καὶ ἀπαθές ) , ἀλλὰ τουδὶ τοῦ ἔχοντος ἐκεῖνο , ἡ ἐκεῖνο , τοῦ συναμφοτέρου δηλαδὴ ζώου . διὸ καὶ τούτου φθειρομένου οὔτε φιλεῖ οὔτε μισεῖ οὔτε μνημονεύει · οὐ γὰρ ἐκείνου ἦν ἀλλὰ τοῦ κοινοῦ , ὃ ἀπόλωλεν . οὐ μνημονεύει δὲ ἡ ψυχὴ ἀπολυθεῖσα τοῦ σώματος , ἅθ’ ἑστῶσαν τὴν γνῶσιν καὶ μὴ παραρρέουσαν ἔχουσα , ὡς αὐτοῖς ὁμιλοῦσα τοῖς πράγμασι · καὶ μνήμη μὲν τῶν πάλαι ἐγνωσμένων , ψυχῇ δὲ τότε τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον ἐπι - λέλοιπεν , εἰ μήπου κατὰ τὴν προχείρισιν τῶν θεωρημάτων · ἕστηκε γὰρ ἀεὶ καὶ ἐν τῷ νῦν ἐξετάζεται . ὅτι μὲν οὖν οὐχ οἷόν τε κινεῖσθαι τὴν ψυχήν , φανερὸν ἐκ τούτου · εἰ δ’ ὅλως μὴ κινεῖται , δῆλον ὡς οὐδ’ ὑφ’ αὑτῆς . Πολὺ δὲ τῶν εἰρημένων ἀλογώτατον · τὸ λέγειν εἶναι τὴν ψυχὴν ἀριθμὸν κινοῦντα ἑαυτόν , ὥσπερ ἔλεγε Ξένοκράτης . ὑπάρχει γὰρ αὐτοῖς ἀδύνατα πρῶτα μὲν τὰ ἐκ τοῦ κινεῖσθαι συμβαίνοντα , ἴδια δ’ ἐκ τοῦ λέγειν αὐτὴν ἀριθμόν . πῶς γὰρ χρὴ νοῆσαι μονάδα κινουμένην ; οὔτε γὰρ αἰσθήσει τοῦτο οὔτε νῷ ληπτόν . καὶ ὑπὸ τίνος : καὶ γὰρ οὐδὲ τοῦτο εὔπορον . καὶ ἐπεὶ ἅπας ἀριθμὸς ὅ τε φυσικὸς ὅ τε μαθηματικὸς πλῆθός εἰσι καὶ σωρεία μονάδων καὶ ἀνάγκη κινουμένου συγκινεῖσθαι τὰς μονάδας , πότερον αὐτὴ ἑαυτῇ ἑκάστη μονὰς αἰτία κινήσεως ἢ ἄλλη ἄλλῃ ; ᾗ μὲν γάρ ἐστι κινητικὴ καὶ κινητή , διαφέρειν δεῖ · ᾗ δὲ ἀμερής , καὶ ἀδιάφορος . πῶς δὲ καὶ κινεῖται ; πότερον κατ’ εὐθεῖαν ἢ κύκλῳ , ἢ κατὰ ποσὸν ἢ κατὰ ποιόν ; τοῦτο δὲ καὶ πόρισμα ἔσται τῷ τὴν παροῦσαν δόξαν εὐθύνοντας καὶ ποσοῦ διωρισμένου παντὸς τὴν ψυχὴν ἐκτὸς αποδείκνυσθαι , ὥσπερ τοῦ συνεχοῦς ἐν τοῖς πρὸς Τίμαιον πρότερον . ἐπεὶ οὖν φασι κινηθεῖσαν γραμμὴν ἐπίπεδον ποιεῖν , στιγμὴν δὲ γραμμήν , καὶ αἱ τῶν μονάδων τῆς ψυχῆς κινήσεις , εἴπερ ἡ ψυχὴ ἀριθμός , θυμὸς λέγ·ω καὶ ἐπιθυμία καὶ τἄλλα γραμμαὶ ἔσονται . εἰ γὰρ αἱ τοῦ ἐνταῦθα ψυχικοῦ ἀριθμοῦ μονάδες ταῖς στιγμαῖς ταυτισθήσονται , οὐδὲν κωλύει συμβαίνειν τὸ ἄτοπον . ἔστι δὲ στιγμὴ μονὰς θέσιν ἔχουσα ἐν γραμμῇ γάρ ) , μονὰς δὲ στιγμὴ ἄθετος . αἱ ψυχικαὶ δὲ μονάδες κεῖνταί που καὶ τὴν ἐν σώματι θέσιν ἔχουσι . στιγμὴ γοῦν καὶ μονὰς ἐνταῦθα ταὐτόν . γραμμαὶ δ’ ἄρα θυμός τε καὶ αἴσθησις . ἔτι ἄν ἀπ’ ἀριθμοῦ ἀριθμὸν ἀφέλῃς ἢ μονάδα , λείπεται ἄλλος ἀριθμός · κἄν ἀριθμὸν ἀφελὼν μονάδα ἕτερον ἀριθμὸν περιττὸν τὸν θ΄ πεποίηκα · κἄν ἀριθμὸν ἀφέλῃς , ἄλλος σοι τῷ εἴδει ὁ καταλειπόμενος γίνεται · ἄν γὰρ ἀπὸ τοῦ ις΄ τετραγώνου ἀφαιρήσῃς τρία , οὐκέτι ἕξεις τετράγωνον . εἰ δὲ καὶ τὸν γνώμονα ἀνέλῃς τὸς ζ΄ , τετράγωνος μὲν γενήσεται ὁ θ΄ , οὐ μὴν ὁ αὐτὸς τῷ εἴδει . τὰ δὲ φυτὰ καὶ πολλὰ τῶν ζώων διαιρούμενα ζῇ , ὡς ἂν τὴν αὐτὴν ψυχὴν τὰ μέρη τῷ εἴδει καὶ μετὰ τὴν τομὴν ἔχοντα . δηλοῦσι δὲ τῶν κλάδων οἳ βλαστάνουσι φυτευόμενοι καὶ τὰ διαιρεθέντα τῶν ἐντόμων ἐπί τινα χρόνον σπαίροντα ὡς ἐν ἑκάστοις τινὸς παραμεινάσης κινήσεως καὶ αἰσθήσεως . ἔτι δόξειεν ἄν τῇ τοῦ Δημοκρίτου τὴν Ξενοκράτους δόξαν παρόμοιον . τί γὰρ διαφέρει μονάδας λέγειν καὶ ἀριθμὸν ἢ σωμάτια μικρά , ἃς τὰς μὲν οὗτος , τὰς δὲ ἐκεῖνος ὑπετίθετο . εἰ γὰρ αἱ σφαιρικαὶ τῶν ἀτόμων τοῦ μεγέθους ἀφαιρεθεῖσαι στιγμαὶ γένωνται , μένῃ δὲ τὸ πλῆθος , οὐδὲν μᾶλλον ἐλέγχεται ὁ λόγος οὐδὲ λυμαίνεται τὴν ὑπόθεσιν τὸ τὴν τῶν ἀτόμων ἀφελέσθαι συνέχειαν · ἔσται γάρ τι πάλιν ἐν αὐταῖς τὸ μὲν κινοῦν τὸ δὲ ὥσπερ καὶ πρὸ τοῦ ἐν τῷ μεγέθει . οὐ γὰρ διὰ τὸ συνεχῆ σώματα εἶναι καὶ μεγέθει διαφέρειν ἡ σμικρότητι τὸ κινεῖσθαι συμβαίνειν ἔλεγεν , ἀλλ’ ὅτι πλῆθος ἄλλως ἦν , καὶ τῇ πρὸς ἄλληλα πλήξει καὶ ἀντωθήσει . οὕτω δήπου καὶ Ξενοκράτης οὐκ ἐπειδὴ τὰς μονάδας ἐξ ὧν ἡ ψυχὴ ἀμερεῖς ὑπετίθετο , διὰ τοῦτο καὶ τὸ κινεῖσθαι προσένεμεν , ἄλλ’ ὅτι ποσόν τι καὶ ἀριθμὸς ἦν . διὸ ἀναγκαῖον εἶναί τι τὸ κινῆσον τὰς μονάδας . εἰ δ’ ἐν τῷ ζῴῳ καίπερ αὐτοκινήτῳ ὄντι τὸ κινοῦν ἡ ψυχή , οὐ τὸ σῶμα , καὶ ἐν τῷ ψυχικῷ δὲ ἀριθμῷ οὕτως ἔσται · οὐ τὸ κινοῦν καὶ κινούμενον σύμπαν ψυχή , ἀλλὰ τὸ κινοῦν μόνον . δῆλον οὖν ὅτι οὐ πᾶσαι μονάδες ψυχαί , ἀλλ’ αἱ κινοῦσαι μόνον ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἀτόμων αἱ σφαιρικαί . ἔτι εἰ καὶ ἐνδέχεται ὅλως ἐκ μονάδων τὴν ψυχὴν εἶναι , δεῖ αὐταῖς κἄν τινος διαφοράς πρὸς τὰς ἄλλας ἐξ ὧν μὴ ψυχή . στιγμῆς δὲ μοναδικῆς τίς ἂν εἴη διαφορὰ πλὴν θέσις ; οὐ γὰρ ἄν ἄλλην τις εὕροι μονάδος πρὸς μονάδα τὴν ἑτερότητα . ἔτι εἰ μὲν εἰσὶν ἕτεραι αἱ ἐν τῷ σώματι καὶ ἐξ ὧν τὸ σῶμα μονάδες πάντα γὰρ ἐκ τῶν ἀτόμων ) τῶν ψυχικῶν μονάδων καὶ στιγμῶν , ἑνοῦται δὲ ψυχὴ σώματι , ἀνάγκη καὶ ταύτας ἑνωθῆναι . ἐν τῷ αὐτῷ ἄρα ἔσονται αἱ μονάδες ταῖς μονάσιν αἱ ψυχικαὶ ταῖς σωματικαῖς , καὶ καθέξει χώραν στιγμῆς σωματικῆς ἡ ψυχικὴ καὶ ἀλλήλαις προσεφαρμόσουσιν . εἰ δὲ τοῦτο , τί κωλύει ἐν τῷ αὐτῷ εἶναι , εἰ δύο , καὶ ἀπείρους ; ὧν γὰρ ὁ τόπος ἀδιαίρετος , καὶ αὐτά , καὶ τὸ ἀμερὲς τῷ ἀμερεῖ συντιθέμενον καὶ τὸ ὅλον ἀμερές ἐστιν . ὥστε ἢ κατὰ μίαν στιγμὴν τοῦ σώματος ἔμψυχον ἔσται τὸ ζῶον , εἰ πᾶσαι τῆς ψυχῆς μιᾷ τῇ τοῦ σώματος ἐφαρμόσαιεν ἢ καθ’ ἑκάστην ψυχὴν ἕξει τὸ ζῶον . καὶ εἰ ἄπειροι ἑκατέρωθεν , ἢ πᾶσαι πάσαις ἐφαρμόσουσι κἀντεῦθεν ἄπειροι δήπου καὶ ψυχαὶ τῷ ζῴῳ ἐνέσονται κἀκεῖνο δὲ οὐ λέγω ὅτι καὶ τὸ ἄπειρον ἐνεργείᾳ γενήσεται ) , ἢ εἰ μὴ πᾶσαι πάσαις , οὐ καθ’ ὅλον ἑαυτὸ ἔμψυχον τὸ σῶμα οὐδ’ ὅλως ἔμψυχον . εἰ δὲ αὐταὶ αἱ ἐν τῷ σώματι στιγμαὶ καὶ ὁ ψυχικὸς ἀριθμὸς ἕν , ἢ κυριώτερον εἰπεῖν εἰ ὁ τῶν ἐν σώματι στιγμῶν ἀριθμὸς ἡ ψυχή , διὰ τί οὐ πάντα ψυχὴν ἔχουσι τὰ σώματα ; στιγμαὶ γὰρ ἐν ἅπασι δοκοῦσιν εἶναι καὶ ἄπειροι ἄτομοι . ἔτι εἴπερ χωριστὴ ἡ ψυχή , πῶς οἷόν τε χωρίζεσθαι τὰς στιγμὰς καὶ ἀπολύεσθαι τῶν σωμάτων , ἃς δὴ ψυχὴν ὑπετίθεντο ; οὐ γὰρ εἰς στιγμὰς τὰς γραμμὰς διαιρήσομεν ( οὐ μέρη γὰρ αὐτῶν ) οὔτε εἰς γραμμὰς τὰ ἐπίπεδα . πῶς οὖν ἀριθμὸς ἡ ψυχή ; εἵπετο γὰρ τούτῳ τὸ τὰς μονάδας στιγ - μὰς εἶναι διὰ τὴν θέσιν . συμβαίνει οὖν , καθάπερ εἴπομεν , τῇ τοῦ Ξενοκράτους
Lemmas: παραδίδωμι δέ καί ἄλλος τις δόξα περί Ψυχή πιθανός μέν πολύς καί οὐδείς κακός ὁ λέγω , φθάνω δέ λόγος ὥσπερ εὐθύνω δίδωμι , διά ὁ οἰκέω καί δημεύω ἐλέγχω λόγος ὁ τε πρός Εὔδημος ἡμέτερος καί ὁ ἐν ὁ Φαίδων Πλάτων , οὐ κακός δέ καί νῦν εὐθύνω · ἁρμονία γάρ αὐτός τις λέγω . ἐπεί γάρ κρᾶσις ὁ ἐναντίος ὁ ἁρμονία καί σύνθεσις καί πολυμιγής καί δίχα φρονέω ἕνωσις , ὁράω δέ καί ὁ σῶμα ἐκ ἐναντίος σύγκειμαι , ἁρμονία ὁ ψυχή ὁ σύγκριμα ὑποτοπάζω . καίτοι ὁ μέν ἁρμονία ἢ λόγος τις καί ποιός σχέσις ὁ μίγνυμι πρός ἀλλήλων , ὡς ἐπί χορδή φέρω εἶπον ὅδε πρός οὗτος ὁ διπλασίων καί ἄλλος πρός ἄλλος ἕτερος λόγος ἔχω , ἢ σύνθεσις λίθος καί ξύλον ὑπό τέχνη ἁρμόζω ἢ φύσις · πῶς ὅς ἄν τίς οὗτος εἰμί ψυχή , οὐσία εἰμί ; ἔτι ὁ κινέω οὐ εἰμί ἁρμονία · κατά οὐδείς γάρ εἶδος κίνησις ὁ ἁρμονία ὁ χορδή κινέω , ἀλλά ὁ τεχνίτης ἔξωθεν , οὗτος δέ ἐπιγίγνομαι · ψυχή δέ κινέω ὁ σῶμα , καί οὗτος μάλιστα πᾶς αὐτός ὡς εἶπον ἀπονέμω . ἁρμόζω δέ μᾶλλον κατά ὑγεία λέγω ἁρμονία καί ὅλως ὁ σωματικός ἀρετή , κάλλος , ἰσχύς , αἴσθησις . ἔτι ὁ ἁρμονία ὁ ἁρμόζω οὖον μάχομαι , ἀλλά ἕπω οὕτως , ὡς ἄν ἔχω ὁ ἁρμόζω , ἔχω · ψυχή δέ μάχομαι σῶμα καί ἄρχω αὐτός καί παρεμποδίζω ὁ ἐπιθυμία . ἔτι ἁρμονία ἁρμονία μᾶλλον καί κακός λέγω , Ψυχή δέ ψυχή ὁμοειδής μᾶλλον ἢ κακός οὖον λέγω . καί ἐρέτης μέν καί κακία ὁ αὐτός μεταβάλλω δέχομαι , εἰμί ὁ μέν ἁρμονία καί συμφωνία ὁ ἐν αὐτός μέρος καί δύναμις , ὁ δέ ἀναρμοστία . ἀπᾴδω γοῦν ἁρμονία λέγω ἁρμονία καί ἀναρμοστία εἰσδέχομαι καί ποιότης ὑπόκειμαι ποιότης . ἔτι φανερός ὁ λόγος ἐλέγχω , εἰμί τις πειράω ἀποδίδωμι ὁ πάθος ὁ Ψυχή ὁ ὁ ἁρμονία εἶδος . εἴπερ γάρ ὁ ὅλος ψυχή ὁ ὅλος ἁρμονία αὐτός , καί ὁ μέρος ὁ μέρος . μέρος δέ Ψυχή μέν τυγχάνω θυμός , ἐπιθυμία καί ἄλλος , ἁρμονία δέ Λύδιον , Φρύγιος καί ὁ λοιπός . ποῖος γοῦν ποῖος ἁρμόζω . , πότερος ὁ θυμός Λύδιος ἁρμονία ἢ Φρύγιος , καί πῶς οὖον γελοῖος ; καί ὁ λέγω δέ ὁ νόος διπλασίων λόγος ἔχω ὁ κεράννυμι , ὁ ἡμιόλιος δέ ὁ αἴσθησις καί ἄλλος ἄλλος ὁ ἄτοπος εἰμί . οὐ ἄρα ὁ ψυχή ἁρμονία . ἐπεί δέ καί δισσός ὁ ὁ ἁρμονία , ὡς φθάνω διαιρέω εἰς δύο γάρ οὗτος ἀποβλέπω λέγω κύριος μέν ὁ σύνθεσις ὁ μέγεθος , οὖον ὁ μαθηματικός δέ , ἀλλά ὁ ἔχω θέσις καί κίνησις · ὁπόταν γάρ οὕτως ἁρμόζω λίθος , ξύλον , ὡς μηδείς ἐντός συγγενής παραδέχομαι , ἁρμονία μάλιστα λέγω · δύο δέ ὁ ὁ μίγνυμι λόγος , ἐκεῖθεν ὄνομα φέρω ) , οὐδέ ὁπότερος εὔλογος εἄν εἰμί ὁ ψυχή ἁρμονία καλέω . αὐτίκα γάρ ὁ ὁ μόριον σύνωσις λίαν εὐεξέλεγκτος . πολύς γάρ ὁ σύνθεσις αὐτός καί διάφορος · ἄλλος γάρ χείρ καί πούς ἕτερος καί ὁ ἄλλος οὗτος . ποῖος γοῦν οὗτος ψυχή , ἢ πᾶς ; τίς δέ οἶδα μέλος ἢ πῶς ὁ νόος σύνθεσις ἵημι ἢ ὁ αἰσθητικός ἢ ὀρεκτικός ; ὁμοίως δέ ἄτοπος καί ὁ ὁ λόγος ὁ μίξις εἰμί ὁ Ψυχή . ἐπεί γάρ ὁ λόγος ὁ ἐν ὁ σῶμα κρᾶσις ὁ τε ὁμοιομερής καί ἀνομοιομερής πολύς καί παντοδαπός οὖον γάρ ὁ αὐτός ἔχω λόγος ὁ μίξις ὁ στοιχεῖον , κατά ὅς σάρξ καί κατά ὅς ὀστέον , καίπερ ὕλη οὔσ·ης ὁ αὐτός ) , συμβαίνω γοῦν πολύς ὁ εἷς καί κατά πᾶς ὁ σῶμα ἔχω Ψυχή , εἴπερ πᾶς μέν ἐκ ὁ στοιχεῖον μίγνυμι ὁ μέρος , ὁ δέ ὁ μίξις λόγος ἁρμονία καί ψυχή . ἀπαιτέω δέ ἄν τις οὗτος καί παρά Ἐμπεδοκλῆς · ἕκαστος γάρ ὁ ἐν σῶμα μέρος ἐν λόγος τις φημί εἰμί · εἰμί γοῦν ὁ εἶδος ὁ μόριον λόγος εἰμί κατά αὐτός ὁ κρᾶσις , εἰμί δέ καί ὁ ψυχή εἶδος ὁ ὅλος ζῷον , πότερος καί αὐτός εἶδος εἰμί ὁ μίγνυμι , ἐκ ὅς ὁ ὅλος , ἢ ἕτερος τίς εἰμί ἐγγίγνομαι ὁ μείγνυμι ; εἰμί μέν γάρ ὁ λόγος ὁ ψυχή ὁ κεράννυμι , πῶς φημί “ γαίω γάρ γαῖα ὁράω ” ; οὖον γάρ ὁ στοιχεῖον ὁ λόγος . καί προσέτι ψυχή ἐν ὁ ζῷον . εἰμί ὅς ἕτερος τίς εἰμί παρά ὁ λόγος ἐγγίγνομαι , πάλιν πῶς φημί “ γαῖα γαῖα γιγνώσκω ; εἰμί δέ ὁ στοιχεῖον ὁ ψυχή , τίς δήποτε ἐπί μέν ὁ ἄλλος ὀστέον καί σάρξ καί ὁ ὅμοιος οὖον ὁ στοιχεῖον ἀλλά ὁ λόγος αἰτιάομαι , ἐπί δέ Ψυχή ὁ στοιχεῖον ; καίτοι κρατύς τίς ὁ ὕλη ὁ εἶδος . ἔτι δέ πότερος καί ὁ φίλιος ὁ τυγχάνω αἰτία μίξις , ὅς αὐτός ὁ ὁ στοιχεῖον ποιέω σύγκρισις , ἢ ὁ κατά λόγος ; καί εἰμί οὗτος , πότερος καί αὐτός ὁ φίλιος λόγος εἰμί ἢ παρά ὁ λόγος ἕτερος , οὐ εὐπετής εἰμί παρά αὐτός μανθάνω . τοσοῦτος δέ καί πρός Ἐμπεδοκλῆς ὡς ἐν παρέκβασις διαπορέω . ἐπανιτέον δέ πάλιν , ὅθεν παρέρχομαι · ἔχω γάρ ἔτι ὁ ὅς ἁρμονία δόξα πιθανός ὁ ἀντιλαβή . οὖον γάρ ο·υος ἁπλόος παρά ὁ ἀντεισάγω τίθημι . εἰμί γάρ ἕτερος , φημί , ὁ ψυχή ὁ κατά λόγος μίξις , τίς δήποτε ἅμα ὁ σάρξ εἰμί ἀναιρέω καί αὐτός συναναιρέω ; οὗτος δέ ἐν ὁ ἄλλος πάσχω ὁ ὁμοιομερής · συναναιρέω γάρ ἕκαστος ἀναιρέω καί τέλειος φθορά παρακολουθέω ὁ ζῷον . οὐ οὗτος δέ ἐσθίω , εἴπερ ἕτερος εἰμί ὁ ἁρμονία ὁ ἐν σῶμα ὁ ψυχή , ἀλλά ὥσπερ ὁ κιθαρῳδός καί ὁ ὁ χορδή ἁρμονία χαλάω ἔτι πάρειμι ὁ κιθάρα οὐδείς κωλύω , ἕτερος εἰμί ὁ κιθάρα καί ὁ ἁρμονία , οὕτως ἐσθίω ποτέ καί ὁ ἐν σῶμα ἁρμονία ἀπόλλυμι ἔτι πάρειμι ὁ Ψυχή , εἴπερ μή εἰμί ἁρμονία . πάλιν εἰμί μή εἰμί ὁ ψυχή ὁ λόγος ὁ μίξις ὁ ἐν ἕκαστος ὁ μόριον , τίς δήποτε πᾶς φθείρω Ψυχή ἀπολείπω ; εἶπον δέ ἄν τις πρός οὗτος , ὥσπερ ὁ διαφάνεια ὁ φάος , οὗτος ὅς καί ἐπί Ψυχή ἔχω καί ὁ σωματικός ἁρμονία · ἀναιρέω γάρ οὗτος ἀναιρέω καί ὁ ψυχή , μᾶλλον δέ ὁ εἰς ὁ σῶμα ὁ Ψυχή ἐνέργεια , ὥσπερ καί ὁ ἐν ὁ ἀήρ διαφανής ἀναιρέω οὖον ὁ φάος ἀναιρέω , ἀλλά ὁ οὗτος εἰς αὐτός ἐνέργεια . πάλιν δέ αὖος καί Ψυχή ἀπολείπω ἀπολείπω εὐθύς καί ἁρμονία , διότι ὁ συνέχω αὐτός καί προσανυφαίνω ἀεί ὁ ἐλλιμπάνω ὁ ἁρμόζω οὗτος εἰμί . καί πάρειμι μέντοι ἴσως ὁ σῶμα ποτός καί μετά ὁ διάλυσις οὐδείς κωλύω , ἐνεργέω δέ τίς εἰς αὐτός ὁ οὐ ἐνδέχομαι εἰμί , ὡς οὐδέ ὁ κιθαρῳδός εἰς ὁ ἀνάρμοστος λύρα . ἀλλά οὔτε μείς , ἐπεί εἰμί ὅς ὁ κρᾶσις ὁ ὁ Ψυχή δύναμις ἕπω , ἤδη καί ὅλος ὁ κρᾶσις ἀποτέλεσμα , ὡς ἰατρός λέγω , ἀλλά κατέρχομαι μέν πρός γένεσις ὁ Ψυχή ὁ πάθος δίδωμι ἔχω ὁ εἰμί ἐν ὑπόκειμαι ὁ πνεῦμα , διαβαίνω δέ καί πρός ὁ παχύς οὗτος σῶμα · οὐ ἄνευ μέντοι ὁ τοιόσδε κρᾶσις γίγνομαι , ὥσπερ οὐ ἄνευ ὁ χορδή ὁ ἁρμονία . ὡς γάρ ὁ αὐτόματος φύω δήω μέν πάντως ὁ τοιόσδε γῆ , δήω δέ καί ὑετός , οὖον μήv οὗτος καθάπαξ ἀποχράω πρός γένεσις , ἀλλά ἐκεῖθεν ὁ λόγος οὗτος ἐκ ὁ ὅλος δημιουργία προέρχομαι , οὗτος ὅς φημί ἐν ὁ τοιόσδε κρᾶσις ἐκ ὁ ὅλος δημιουργία ὁ ὁ πάθος ἐνίημι λόγος κατά ὁ ἄξιος ἕκαστος ὁ λογικός Ψυχή . καί ὥσπερ ὁ εἶδος ἐν ὁ αὐτόματος γίγνομαι οὔτε ἐκ ὁ μίξις ὁ γῆ καί ὁ ὕδωρ ἀπλόος ἐπιγίγνομαι οὔτε ἔξωθεν αὐθυπόστατος προϋφίστημι ἐγγίγνομαι , ἀλλά ὁ λόγος ὁ δημιουργικός ἐν ὁ τοιόσδε ὁ στοιχεῖον ἐπιτηδειότης ἐγγεννάω , οὗτος δή καί ὁ ὁ πάθος εἶδος ἐν ὁ ὁ σῶμα τελεσιουργέω κρᾶσις · οὖον γάρ δεῖ ὁ αἴτιος χείρων ποιέω ὁ αἰτιατός . ὅτι μέν οὔτε ἁρμονία οἷος τε εἰμί ἢ κρᾶσις ἀποτέλεσμα ὁ ψυχή οὔτε κύκλος περιφέρω , δῆλος ἐκ ὁ εἴρω . κατά συμβαίνω δέ κινέω ὁ τοπικός κίνησις εἰμί καί κινέω . ἑαυτοῦ , καθάπερ εἶπον , οἷος κινέω μέν ὁ σῶμα ἐν ὅς εἰμί , οὗτος δέ κινέω ὑπό Ψυχή · ἄλλως δέ οὐ οἷος τε κατά τόπος κινέω . εὔλογος δέ ἀπορέω ἄν τις περί αὐτός ὡς κινέω εἰς ὁ τοιοῦτος ἀποβλέπω . φημί γάρ ὁ ψυχή λυπέω , χαίρω , θαρσέω , φοβέω , ἔτι δέ ὀργίζω τε καί αἰσθάνομαι καί διανοέομαι · οὗτος δέ πᾶς κινέω εἰμί κατά ὁ ποιός δοκέω . ὅθεν οἴομαι τις εἄν αὐτός κινέω . ὅτι δέ καί οὗτος οὔτε ἀληθής οὔτε ἀναγκαῖος , δῆλος ἐντεῦθεν · εἰμί γάρ καί ὅτι μάλιστα δήω ὁ λυπέω ἢ χαίρω κινέω εἰμί , τίς μᾶλλον εἰμί ὁ ψυχή κινέω ; ἐγώ μέν γάρ ζητέω , εἰμί ὁ ψυχή αὐτός κατά ἑαυτοῦ κινέω . ὁ δέ ὅμοιος ὡς ἄν εἰμί τις λέγω ὁ ψυχή κινέω ὁ ὑφαίνω ἢ οἰκοδομέω · ἀγαθός γάρ ἴσως μή λέγω ὁ ψυχή οὗτος κινέω ὁ . κινέω , ὁ χαίρω , ὁ ἐλεέω , ὁ ὑφαίνω , ὁ μανθάνω , ἀλλά ὁ ἄνθρωπος ὁ Ψυχή ἔτι οὖν ὁ συναμφότεροι , οὗτος δέ μή ὡς ἐν ἐκεῖνος ὁ κίνησις εἰμί οὖον γάρ ἰδίως οὗτος κινέω Ψυχή , οὐδέ ὥσπερ ἄν εἶπον ὁ ἄνθρωπος ὁ χείρ κινέω ἀντιλαμβάνω οὗτος τις , οὗτος καί ὁ Ψυχή λέγω κινέω ) , ἀλλά ὅτι ὁτὲ μέν μέχρι ἐκεῖνος ὁ κίνησις ὁτὲ δέ ἀπό ἐκεῖνος . χράω μέν γάρ ὁ ψυχή ὄργανον ὁ ἐν ἐγκέφαλος λεπτός πνεῦμα , ὅς δή καί συμφύω αὐτός φημί Ἕλλην καί ἀχώριστος καί μετά ὁ ἀπαλλαγή ὁ σῶμα ὡς ἐκ ἀίδιος προσαρτάω · ὅς δή καί αὐγοειδής καλέω σῶμα . δεῖ γάρ ἔχω αὐτός ὅς ζῳοποιέω ἀεί , εἴπερ μή μάτην φύσις ζωοποιός . οὗτος γοῦν ἐνιδρύω ὡς αἰσθάνομαι καί κρίνω εἰσδέχομαι ὁ ὁ αἰσθητής προσβολή . μέσος γάρ οὗτος Ψυχή ἐν ὁ κοινωνία καί ὁ παχύς ἵστημι σῶμα , καί ὁ ἐξωτερικός εἰς φυχὴν κίνησις ἕδρα καί τελευταῖος περάτωσις , ἀρχή δέ αὖος ὁ ἐκεῖθεν εἰς ὁ σῶμα διικνέομαι ἐνέργεια καί διάδοσις . ὅθεν ὁ μέν αἴσθησις ἀπό ὅδε ὅς αἰσθητής καί ἀνατρέχω πρός οὗτος ἐντυγχάνω ὁ Ψυχή , ὁ δέ ἀνάμνησις αὖος αὐτόθεν πρός ὁ ἐν ὁ αἰσθητήριον κινέω ἢ μόνος · μιμνήσκω γάρ πολλάκις φοβερός τις ωχριώ καί ὁ πλόος ἐννοέω ναυτιάω . καί σχεδόν ὁ ἐν σῶμα πᾶς πάθος , ὁ ὁ μέν κατά ποιός τις φορά ὁ δέ κατά ἀλλοίωσις , διά οὗτος συμβαίνω , οἷος ἐπί ὁ θυμός · ὁ μέν λόγος κρίνω ὁ πνεῦμα κινέω , ὁ δέ ὁ περί Καρδία ζέω αἷμα διαχέω εἰς ὁ ἐπιφάνεια πρός ἄμυνα ὁ λυπέω , ὡς ἄν βασιλεύς μέν στρατηγός , ὁ δέ ὁ στρατιώτης ὁ πολέμιος ὁ σφαγή ἐπιτάσσω . καί ὁ διανοέομαι δέ οὐ ἄνευ τις κίνησις γίγνομαι , ἠώς ἄν ὁ σῶμα ψυχή σύνειμι , ἀλλά ἢ ὁ ὁ ἐγκέφαλος . ἤ τις ἕτερος μόριον , ὅθεν καί ὁ πρόσωπον ὁ διανοέομαι ξηρός γίγνομαι . μόνος δέ ὁ νόος ἔοικα ἐγγίγνομαι οὐσία τις καί οὖον φθείρω . μάλιστα γάρ ἄν φθείρω ὑπό ὁ ἐν ὁ γῆρας ἀμαύρωσις · εἰμί γάρ εἰμί ἀχώριστος σῶμα ὥσπερ δῆτα θυμός καί ἐπιθυμία , ἐσθίω συνακμάζω καί συμφθίνω ὁ σῶμα . ἐπεί δέ οὐ οὕτως ἔχω , ὅτι μή καί ἐναντίος φρόνησις γάρ , φημί Πλάτος , καί δόξα ἀληθής καί βέβαιος ἀγαπητός ὅστις κἀν εἰς βαθύς γῆρας ἐγγίγνομαι ) , ἀθάνατος ἄν εἰμί καί ὁ φθορά ἀνεπίδεκτος . εἰμί δέ λῆρος ὡς ὁ πολύς ὁ γέρων ὁ ἔξωρος καί μωραίνω ἐν ὁ μέθη καί ὁ ὕπνος καί νόσος εἰμί ὅς ἄνθρωπος , οὖον ὁ ὁ νόος αὐτός τίς πάσχω οὗτος προσγίγνομαι · ἀλλά ὥσπερ ἐπί ὁ αἰσθητήριον ὁ χρόνος παχύνω ὁ ἐν ὀφθαλμός χιτών οὖον κατά ὁ νέος ὁ γέρων βλέπω , εἰμί δέ λαμβάνω ὁ πρεσβύτης ὄμμα νέος , ὁράω ἄν ὥσπερ ὁ νέος , ὡς ὁ αἰσθητικός δύναμις ἀπαθής Μένων , οὗτος ὅς καί · ὁ ἐν ὁ γῆρας συμπίπτω οὖον ὁ ὁ Ψυχή τίς πάσχω , ἀλλά ἐν ὅς εἰμί , ὁ σῶμα δήπου , μοχθηρός ὕλη ἐμπίμπλημι ὁ ἐπί ποσός ἢ ποιός ὁ χυμός ἀμετρία ὅς τις φλύαρος γείτων ἐκκρούω καί ὁ οἰκέω ἐξίστημι · καί οὗτος δή ὁ καί ὁ θεωρέω μαραίνω ἄλλος τις εἴδομαι φθείρω , ὁ πνεῦμα , εἰς ὅς πρῶτος ὁ ψυχικός δύναμις ἐλλάμπω , αὐτός δέ ἀπαθής εἰμί . ὁ δέ διανοέομαι ἢ φιλέω ἢ μισέω καί ὁ τοιοῦτος οὐ εἰμί ἐνέργεια νόος ( ὁ γάρ νόος θεῖος τίς ἴσως καί ἀπαθής ) , ἀλλά ὅδε ὁ ἔχω ἐκεῖνος , ὁ ἐκεῖνος , ὁ συναμφότεροι δηλαδή ζῷον . διό καί οὗτος φθείρω οὔτε φιλέω οὔτε μισέω οὔτε μνημονεύω · οὖον γάρ ἐκεῖνος εἰμί ἀλλά ὁ κοινός , ὅς ἀπόλλυμι . οὖον μνημονεύω δέ ὁ ψυχή ἀπολύω ὁ σῶμα , ἅτε ἵστημι ὁ γνῶσις καί μή παραρρέω ἔχω , ὡς αὐτός ὁμιλέω ὁ πρᾶγμα · καί μνήμη μέν ὁ πάλαι γιγνώσκω , Ψυχή δέ τότε ὁ πρότερος καί ὁ ὕστερος ἐπι - λείπω , εἰμί μήπου κατά ὁ προχείρισις ὁ θεώρημα · ἵστημι γάρ ἀεί καί ἐν ὁ νῦν ἐξετάζω . ὅτι μέν οὖν οὐ οἷος τε κινέω ὁ Ψυχή , φανερός ἐκ οὗτος · εἰμί δέ ὅλως μή κινέω , δῆλος ὡς οὐδέ ὑπό ἑαυτοῦ . Πολύς δέ ὁ εἴρω ἄλογος · ὁ λέγω εἰμί ὁ ψυχή ἀριθμός κινέω ἑαυτοῦ , ὥσπερ λέγω Ξενοκράτης . ὑπάρχω γάρ αὐτός ἀδύνατος πρῶτος μέν ὁ ἐκ ὁ κινέω συμβαίνω , ἴδιος δέ ἐκ ὁ λέγω αὐτός ἀριθμός . πῶς γάρ χρή νοέω μόνος κινέω ; οὔτε γάρ αἴσθησις οὗτος οὔτε νάω ληπτός . καί ὑπό τίς : καί γάρ οὐδέ οὗτος εὔπορος . καί ἐπεί ἅπας ἀριθμός ὅς τε φυσικός ὅς τε μαθηματικός πλῆθος εἰμί καί σωρεία μόνος καί ἀνάγκη κινέω συγκινέω ὁ μόνος , πότερος αὐτός ἑαυτοῦ ἕκαστος μονή αἰτία κίνησις ἢ ἄλλος ἄλλος ; ὅς μέν γάρ εἰμί κινητικός καί κινητός , διαφέρω δεῖ · ὅς δέ ἀμερής , καί ἀδιάφορος . πῶς δέ καί κινέω ; πότερος κατά εὐθύς ἢ κύκλος , ἢ κατά ποσός ἢ κατά ποιός ; οὗτος δέ καί πόρισμα εἰμί ὁ ὁ πάρειμι δόξα εὐθύνω καί ποσός διορίζω πᾶς ὁ ψυχή ἐκτός ἀποδείκνυμι , ὥσπερ ὁ συνεχής ἐν ὁ πρός Τίμαιον πρότερος . ἐπεί οὖν φημί κινέω γραμμή ἐπίπεδος ποιέω , στιγμή δέ γραμμή , καί ὁ ὁ μόνος ὁ Ψυχή κινέω , εἴπερ ὁ ψυχή ἀριθμός , θυμός λέγ·ω καί ἐπιθυμία καί ἄλλος γραμμή εἰμί . εἰμί γάρ ὁ ὁ ἐνταῦθα ψυχικός ἀριθμός μόνος ὁ στιγμή ταυτίζω , οὐδείς κωλύω συμβαίνω ὁ ἄτοπος . εἰμί δέ στιγμή μονή θέσις ἔχω ἐν γραμμή γάρ ) , μονή δέ στιγμή ἄθετος . ὁ ψυχικός δέ μόνος κεῖμαι ποῦ καί ὁ ἐν σῶμα θέσις ἔχω . στιγμή γοῦν καί μονή ἐνταῦθα αὐτός . γραμμή δέ ἄρα θυμός τε καί αἴσθησις . ἔτι ἄν ἀπό ἀριθμός ἀριθμός ἀφαιρέω ἢ μόνος , λείπω ἄλλος ἀριθμός · ἄν ἀριθμός ἀφαιρέω μόνος ἕτερος ἀριθμός περισσός ὁ Θ΄ ποιέω · ἄν ἀριθμός ἀφαιρέω , ἄλλος σύ ὁ εἶδος ὁ καταλείπω γίγνομαι · ἄν γάρ ἀπό ὁ ΙΣΤ΄ τετράγωνος ἀφαιρέω τρεῖς , οὐκέτι ἔχω τετράγωνος . εἰμί δέ καί ὁ γνώμων ἀναιρέω τός Ζ΄ , τετράγωνος μέν γίγνομαι ὁ Θ΄ , οὖον μήv ὁ αὐτός ὁ εἶδος . ὁ δέ φυτόν καί πολύς ὁ ζῷον διαιρέω ζῶ , ὡς εἄν ὁ αὐτός ψυχή ὁ μέρος ὁ εἶδος καί μετά ὁ τομή ἔχω . δηλόω δέ ὁ κλάδος ἕ βλαστάνω φυτεύω καί ὁ διαιρέω ὁ ἔντομος ἐπί τις χρόνος σπαίρω ὡς ἐν ἕκαστος τις παραμένω κίνησις καί αἴσθησις . ἔτι δοκέω ἄν ὁ ὁ Δημόκριτος ὁ Ξενοκράτης δόξα παρόμοιος . τίς γάρ διαφέρω μόνος λέγω καί ἀριθμός ἢ σωμάτιον μικρός , ὅς ὁ μέν οὗτος , ὁ δέ ἐκεῖνος ὑποτίθημι . εἰμί γάρ ὁ σφαιρικός ὁ ἄτομος ὁ μέγεθος ἀφαιρέω στιγμή γίγνομαι , μένω δέ ὁ πλῆθος , οὐδείς μᾶλλον ἐλέγχω ὁ λόγος οὐδέ λυμαίνομαι ὁ ὑπόθεσις ὁ ὁ ὁ ἄτομος ἀφαιρέω συνέχεια · εἰμί γάρ τίς πάλιν ἐν αὐτός ὁ μέν κινέω ὁ δέ ὥσπερ καί πρό ὁ ἐν ὁ μέγεθος . οὖον γάρ διά ὁ συνεχής σῶμα εἰμί καί μέγεθος διαφέρω ὁ μικρότης ὁ κινέω συμβαίνω λέγω , ἀλλά ὅτι πλῆθος ἄλλως εἰμί , καί ὁ πρός ἀλλήλων πλήσσω καί ἀντώθησις . οὗτος δήπου καί Ξενοκράτης οὐ ἐπεί ὁ μόνος ἐκ ὅς ὁ ψυχή ἀμερής ὑποτίθημι , διά οὗτος καί ὁ κινέω προσφέρω , ἄλλος ὅτι ποσός τίς καί ἀριθμός εἰμί . διό ἀναγκαῖος εἰμί τίς ὁ κινέω ὁ μόνος . εἰμί δέ ἐν ὁ ζῷον καίπερ αὐτοκίνητος εἰμί ὁ κινέω ὁ ψυχή , οὖον ὁ σῶμα , καί ἐν ὁ ψυχικός δέ ἀριθμός οὕτως εἰμί · οὖον ὁ κινέω καί κινέω σύμπας ψυχή , ἀλλά ὁ κινέω μόνος . δῆλος οὖν ὅτι οὖον πᾶς μόνος Ψυχή , ἀλλά ὁ κινέω μόνος ὥσπερ καί ἐπί ὁ ἄτομος ὁ σφαιρικός . ἔτι εἰμί καί ἐνδέχομαι ὅλως ἐκ μόνος ὁ ψυχή εἰμί , δεῖ αὐτός ἄν τις διαφορά πρός ὁ ἄλλος ἐκ ὅς μή ψυχή . στιγμή δέ μοναδικός τίς εἄν εἰμί διαφορά πλήν θέσις ; οὖον γάρ ἄν ἄλλος τις εὑρίσκω μόνος πρός μόνος ὁ ἑτερότης . ἔτι εἰμί μέν εἰμί ἕτερος ὁ ἐν ὁ σῶμα καί ἐκ ὅς ὁ σῶμα μόνος πᾶς γάρ ἐκ ὁ ἄτομος ) ὁ ψυχικός μόνος καί στιγμή , ἑνόω δέ ψυχή σῶμα , ἀνάγκη καί οὗτος ἑνόω . ἐν ὁ αὐτός ἄρα εἰμί ὁ μόνος ὁ μόνος ὁ ψυχικός ὁ σωματικός , καί κατέχω χώρα στιγμή σωματικός ὁ ψυχικός καί ἀλλήλων προσεφαρμόζω . εἰμί δέ οὗτος , τίς κωλύω ἐν ὁ αὐτός εἰμί , εἰμί δύο , καί ἤπειρος ; ὅς γάρ ὁ τόπος ἀδιαίρετος , καί αὐτός , καί ὁ ἀμερής ὁ ἀμερής συντίθημι καί ὁ ὅλος ἀμερής εἰμί . ὥστε ἢ κατά εἷς στιγμή ὁ σῶμα ἔμψυχος εἰμί ὁ ζῷον , εἰμί πᾶς ὁ Ψυχή εἷς ὁ ὁ σῶμα ἐφαρμόζω ἢ κατά ἕκαστος ψυχή ἔχω ὁ ζῷον . καί εἰμί ἤπειρος ἑκατέρωθεν , ἢ πᾶς πᾶς ἐφαρμόζω ἐντεῦθεν ἤπειρος δήπου καί ψυχή ὁ ζῷον ἔνειμι ἐκεῖνος δέ οὖον λέγω ὅτι καί ὁ ἤπειρος ἐνέργεια γίγνομαι ) , ἢ εἰμί μή πᾶς πᾶς , οὖον κατά ὅλος ἑαυτοῦ ἔμψυχος ὁ σῶμα οὐδέ ὅλως ἔμψυχος . εἰμί δέ αὐτός ὁ ἐν ὁ σῶμα στιγμή καί ὁ ψυχικός ἀριθμός εἷς , ἢ κύριος εἶπον εἰμί ὁ ὁ ἐν σῶμα στιγμή ἀριθμός ὁ ψυχή , διά τίς οὖον πᾶς ψυχή ἔχω ὁ σῶμα ; στιγμή γάρ ἐν ἅπας δοκέω εἰμί καί ἤπειρος ἄτομος . ἔτι εἴπερ χωριστός ὁ ψυχή , πῶς οἷος τε χωρίζω ὁ στιγμή καί ἀπολύω ὁ σῶμα , ὅς δή ψυχή ὑποτίθημι ; οὖον γάρ εἰς στιγμή ὁ γραμμή διαιρέω ( οὖον μέρος γάρ αὐτός ) οὔτε εἰς γραμμή ὁ ἐπίπεδος . πῶς οὖν ἀριθμός ὁ ψυχή ; ἕπω γάρ οὗτος ὁ ὁ μόνος στιγ - παιδολυμάς εἰμί διά ὁ θέσις . συμβαίνω οὖν , καθάπερ εἶπον , ὁ ὁ Ξενοκράτης