sophonias.in-aristotelis-libros-de-anima-paraphrasis 1.2
Ἐπεὶ δὲ ἐπισκοποῦμεν περὶ ψυχῆς , ἀναγκαῖον προδιελθόντας τὰς τῶν προτέρων δόξας καὶ ἅμα ἀποροῦντας περὶ ὧν ἀπορεῖν δεῖ , συμπαραλαμβάνειν καὶ ὅσοι τι περὶ αὐτῆς ἀπεφήναντο , ὅπως τὰ μὲν εἰρημένα καλῶς λάβωμεν , εἴ τι δὲ μὴ καλῶς , τοῦτο εὐλαβηθῶμεν . μὴ λάθωμεν δὲ παρέντες καὶ ὃν ἄνωθεν ὑφηγησάμεθα τρόπον τῆς καταλήψεως , τὸν ἐκ τῶν φαινομένων τὴν οὐσίαν γνωρίζοντα . ἀλλ’ ἔστω ἀρχὴ τῆς ζητήσεως καὶ οἱονεί τινα λήμματα καὶ τοῖς περὶ ψυχῆς λόγοις τὰ μάλιστα δοκοῦντα ὑπάρχειν αὐτῇ κατὰ φύσιν καὶ ἃ τοῖς πολλοῖς ὡμολόγηται . ταῦτα δὲ τὸ κινεῖσθαι , τὸ γινώσκειν τε καὶ αἰσθάνεσθαι , καὶ πρὸς τούτοις τὸ λεπτότατόν τι αὐτὴν καὶ ἀσώματον οἴεσθαι . τούτοις γὰρ καὶ μάλιστα διαφέρει τοῦ ἀψύχου τὸ ἔμψυχον , καὶ παρὰ τῶν προγενεστέρων δὲ σχεδὸν τοσαύτας καὶ τοιαύτας δόξας περὶ ψυχῆς παρειλήφαμεν . οἱ μὲν γὰρ πρὸς τὴν κίνησιν , οἱ δὲ πρὸς τὴν γνῶ - σιν καὶ αἴσθησιν , οἱ δὲ πρὸς τὴν ἀσωματότητα ἀποβλέψαντες διωρικέναι ταύτῃ τὴν φύσιν ᾠήθησαν . φασὶν γὰρ ἔνιοι ψυχὴν εἶναι τὸ πρώτως καὶ μάλιστα κινοῦν · κινεῖ μὲν γὰρ καὶ ἡ βακτηρία τὸν λίθον καὶ ταύτην ἡ χείρ , ἀλλ’ οὐ πρώτως , ὡς ἐκεῖθεν κινούμενα καὶ παρὰ ψυχῆς . οἰηθέντες δ’ ὑπ’ ἀπειρίας τὸ μὴ κινούμενον αὐτὸ μὴ ἐνδέχεσθαι κινεῖν ἕτερον , τῶν κινουμένων τι τὴν ψυχὴν εἶναι ὑπέλαβον . ὅθεν Δημόκριτος πῦρ καὶ θερμὸν αὐτήν φησιν εἶναι · ἀπείρων γὰρ ὄντων σχημάτων καὶ ἀτόμων τὰ σφαι - ροειδῆ πῦρ καὶ ψυχὴν λέγει , οἷον ἐν τῷ ἀέρι τὰ καλούμενα ξύσματα , ἃ φαίνονται ἐν ταῖς διὰ τῶν θυρίδων ἀκτῖσιν . ὡς γὰρ τὰ κονιορτώδη ταῦτα σωμάτια εἰσὶ μέν , οὐ φαίνονται δὲ διὰ τὸ μικρομερές , εἰ μήπου περιτύχοι τῷ ἐν τῇ σκιᾷ φωτί , οὕτω κἀκεῖνα τὰ πρῶτα διὰ τὴν ὑπερβολὴν λεπτότητος ἀθεώρητα · ὧν τὸ πλῆθος καὶ τὴν πανσπερμίαν στοιχεῖα τῆς ὅλης ὡρίζετο φύσεως ἄτομοι γὰρ καὶ κενὸν κατ’ αὐτὸν τῶν φυσικῶν σωμάτων καὶ πρώτων τῶν τεσσάρων δηλαδὴ στοιχείων στοιχείων , ὥσπερ τῶν ἐξ αὐτῶν καὶ συνθέτων · οὕτω δὲ καὶ Λεύκιππος τίθεται ) τούτων δὲ τὰ σφαιροειδῆ ψυχήν , διὰ τὸ μάλιστα διὰ παντὸς δύνασθαι διαδύνειν τοὺς τοιούτους ῥυσμούς εὐκινητότατον γὰρ ἡ σφαῖρα ) καὶ κινεῖν τὰ λοιπὰ κινούμενα καὶ αὐτά , ὡς ὑπολαμβάνοντες μὴ δύνασθαι καὶ ἠρεμοῦσαν τὴν ψυχὴν ὅσον κατὰ τὴν τοπικὴν κίνησιν δυνάμεσί τισι κινεῖν τὸ σῶμα , ἀλλὰ τῷ αὐτὴν κινεῖσθαι κινεῖν . διὸ καὶ τοῦ ζῆν ὅρον τὴν ἀναπνοὴν ἔθεντο · συνάγοντος γὰρ τοῦ περιέχοντος ἡμᾶς ἔξωθεν καὶ πυκνοῦντος τὰ σώματα καὶ ἐκθλίβοντος τῶν σχημάτων τὰ παρέχοντα τοῖς ζώοις τὴν κίνησιν διὰ τὸ μήδ’ αὐτὰ ἠρεμεῖν μηδέποτε , βοήθειαν γίνεσθαι θύραθεν ἐπεισιόντων ἄλλων ἐν τῷ ἀναπνεῖν . κωλύει γὰρ ἡ εἰσπνοὴ αὐτά τε τὰ σφαιρικὰ καὶ τἄλλα τὰ ἐνυπάρχοντα τοῖς ζώοις ἐκκρίνεσθαι , συνανείργοντα τῇ θερμότητι τὸ συνάγον ἔξωθεν καὶ πηγνύον . ἔνθεν καὶ ὅρος ζωῆς ἡ λῆξις τῆς ἀναπνοῆς · ζῶμεν γὰρ ἕως ἂν τοῦτο ποιεῖν δυνώμεθα . ῥυσμὸς δὲ καὶ τροπὴ καὶ διαθιγή , οἷς ἀλλήλων αἱ ἄτομοι διαφέρουσιν , τὸ μὲν σχῆμα , τὸ δὲ θέσις , τὸ δὲ τάξις τῷ Δημοκρίτῳ νενόηνται . τὰ αὐτὰ δὲ τούτοις καὶ τὰ παρὰ τῶν Πυθαγορείων λεγόμενα , καὶ πρὸς τὴν αὐτὴν τείνει διάνοιαν ὅσον κατὰ τὸ πρόχειρον , εἰ μή πού τι δηλοῦται συμβολικώτερον . ἔφασαν γάρ τινες αὐτῶν ψυχὴν εἶναι τὰ ἐν τῷ ἀέρι ξύσματα , ἕτεροι δὲ τούτων οὐ ταῦτα , ἀλλὰ τὸ ταῦτα κινοῦν · εἴη δ’ ἄν ἡ τοῦ παντὸς ψυχή . εἴρηται δὲ αὐτοῖς τοῦτο , ἐπεὶ συνεχῶς φαίνεται κινούμενα , κἂν ᾖ νηνεμία πολλή . ἐπὶ τὸ αὐτὸ δὲ φέρονται καὶ ὅσοι λέγουσι τὴν ψυχὴν τὸ αὑτὸ κινοῦν εἴτ’ οὖν αὐτοκίνητον . εἶεν δ’ ἄν οἱ περὶ Πλάτωνα καὶ Ξενοκράτην καὶ Ἀλκμαίωνα καὶ ἕτεροι τῶν ἐκ τοῦ Σωκρατικοῦ διδασκαλείου · ἐοίκασι γὰρ οὗτοι πάντες ὑπειληφέναι οἰκειότατον εἶναι ψυχῇ τὴν κίνησιν καὶ τὰ μὲν ἄλλα πάντα κινεῖσθαι διὰ τὴν ψυχήν , αὐτὴν δ’ ὑφ’ ἑαυτῆς , διὰ τὸ μηδὲν ὁρᾶν κινοῦν ὃ μὴ καὶ αὐτὸ κινεῖται . ὁμοίως δὲ καὶ Ἀναξαγόρας ψυχὴν εἶναι λέγει τὴν κινοῦσαν καὶ εἴ τις ἄλλος εἴρηκεν ὡς τὸ πᾶν ἐκίνησε νοῦς · οὐ μὴν παντελῶς γε ὥσπερ Δημόκριτος . οὗτος γὰρ ταὐτὸν εἶναι ἄντικρυς λέγει ψυχὴν καὶ νοῦν , οὐ.δενὶ διαστέλλων · φάσκει γὰρ ταὐτὸ εἶναι τὸ ἀληθὲς φαινόμενον καὶ οὐ χρῆται τῷ νῷ ὡς δυνάμει τινὶ περὶ τὴν ἀλήθειαν καὶ ἑτέρῳ αἰσθήσεως · εἰ γὰρ νοῦς μὲν περὶ τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ νοούμενον , ψυχὴ δὲ περὶ τὸ αἰσθητὸν καὶ φαινόμενον , ἓν δὲ καὶ ἄμφω αἴσθησις καὶ ἀλήθεια , καὶ νοῦς καὶ ψυχὴ τὸ αὐτό . διὸ καὶ Ὅμηρον ἐπαινεῖ ποιήσαντα ὡς Ἕκτωρ κεῖτο δ’ ἀλλοφρονέων , ἀλλοφρονέοντα λέγων τὸν ὑπὸ τῆς πληγῆς σκοτωθέντα καὶ παραισθανόμενον Ἕκτορα . Ἀναξαγόρας δ’ ἧττον διασαφεῖ περὶ αὐτῶν · ποτὲ μὲν γὰρ δοκεῖ διακρίνειν , ποτὲ δὲ εἰς τὸ αὐτὸ ἄγειν . ὅταν μὲν νοῦν μόνον αἴτιον λέγῃ τῶν ὀρθῶς καὶ καλῶς ἐχόντων ; θειότερόν τι καὶ ὑπὲρ τὴν ψυχὴν τίθεται · οἷς δὲ πάλιν αὐτὸν ἐν πᾶσιν εἶναι διισχυρίζεται καὶ μικροῖς καὶ μεγάλοις ζώοις καὶ τιμίοις καὶ ἀτίμοις , φύρει ταῦτα · ὁ γὰρ κατ’ ἐπιστήμην καὶ φρόνησιν νοῦς οὐ μόνον οὐκ ἐν πᾶσι τοῖς ζώοις , ἀλλ’ οὐδὲ ἐν ἀνθρώποις πᾶσιν . ὅσοι μὲν οὖν ἐπὶ τὸ κινεῖσθαι τὴν ψυχὴν ἀπέβλεψαν , οὗτοι τὸ κινητικώτατον αὐτὴν εἶναι ὑπέλαβον καὶ τοιαῦτα περὶ αὐτῆς ἀπεφήναντο . ὅσοι ὅ ἐπὶ τὸ γινώσκειν καὶ τὸ αἰσθάνεσθαι τῶν ὄντων , οὗτοι πάλιν λέγουσιν εἷναι τὴν ψυχὴν ἐκ τῶν τοῦ παντὸς ἀρχῶν καὶ στοιχείων · καὶ οἱ μὲν πλείονας ποιοῦντες τῶν ὄντων τὰς ἀρχὰς ἐκ τούτων , ὅσαι καὶ αἱ ἀρχαί , οἱ δὲ μίαν ἐκ ταύτης μόνης . ἐπεὶ γὰρ ἡ ψυχὴ τῶν ὄντων πάντων ἐστὶ γνωστική , γινώσκεται δὲ τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον ἐφαρμόσαι γὰρ δεῖ τὸ γινῶσκον τῷ γινωσκομένῳ , ἵν’ ἀποχρώντως κατάληψις γένηται , τοῦτο δὲ δεῖ τῆς πρὸς ἄλληλα κοινωνίας καὶ φυσικῆς οἰκειότητος ) , ἄπειρα δὲ καὶ τὰ κατὰ μέρος ὄντα , ἐκ τῶν ἀρχῶν τὴν ψυχὴν ὑπετίθεντο · γινώσκουσα γὰρ ἐκεῖνα διὰ τὸ συμφυὲς καὶ τὰ ἐξ ἐκείνων εἴσεται . ὅτι δὲ τὰ μὲν νοητὰ τῶν ἄντων τὰ δὲ αἰσθητά , καὶ ἐκ τῶν παρ’ ἀμφοτέροις στοιχείων συνεστάναι ταύτην ᾠήθησαν . Ἐμπεδοκλῆς μὲν οὖν τέσσαρας ἀρχὰς τῶν ὄντων τὰ τέσσαρα στοιχεῖα τιθέμενος ὑλικάς , δύο δὲ τὸ νεῖκος καὶ τὴν φιλίαν ποιητικάς , ἐκ τόσου · τῶν καὶ τὴν ψυχὴν ἀπεφήνατο , οὕτω λέγων · γαίῃ μὲν γὰρ γαῖαν ὀπώπαμεν , ὕδατι δ’ ὕδωρ , αἰθέρι δ’ αἰθέρα δῖον , ἀτὰρ πυρὶ πῦρ ἀίδηλον στοργῇ δὲ τε ] στοργήν , νεῖκος δέ τε νείκει λυγρῷ · Ὡς μὴ ἄλλως τὴν ψυχὴν τὰς ἀρχὰς νοῆσαι δύνασθαι , γῆν , ὕδωρ , ἀέρα καὶ τὰ λοιπά , εἰ μὴ γηίνη καὶ πυρίνη καὶ ἀερίνη αὐτὴ πρότερον εἴη . τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ Πλατῶν τὴν ψυχὴν ἐκ τῶν στοιχείων ἐν τῷ Τιμαίῳ ποιεῖ · γινώσκεται γὰρ καὶ κατ’ αὐτὸν τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον · τὰ δὲ πράγματα ἐκ τῶν ἀρχῶν εἶναι . πέντε δὲ αὐτῷ γένη τῶν ὄντων εἰσήγηνται οὐσία , ταυτότης , ἑτερότης , κίνησις καὶ στάσις , οὐσίαν λέγοντι τὴν ἀπλῶς ὕπαρξιν , ταὐτότητα τὴν κοινωνίαν , ἑτερότητα τὴν διαφοράν , κίνησιν τὴν ἐνέργειαν τὴν ὁποιανοῦν καὶ μεταβολήν , στάσιν τήν τε ἠρεμίαν καὶ τὴν ἐν τῷ κινεῖσθαι μονήν , καθ’ ἣν καὶ τοῖς κύκλῳ φερομένοις δίδωσι στάσιν . ταῦτα δὲ καὶ διὰ πάντων ἥκουσιν · ἐξ ὧν καὶ τὴν ψυχὴν συνεστάναι λέγει . ἐξ οὐσίας μὲν τῆς τε ἀμερίστου καὶ νοητῆς καὶ τῆς περὶ τὰ σώματα μεριστῆς · οὕτω γὰρ ἔδει τὴν ἀμφότερα γνωσομένην . ἐπεὶ δὲ ἡ γνῶσις ἢ ὁμοιότητί τινι καὶ ταὐτότητι ἢ ἀνομοιότητι καὶ ἑτερότητι γίνεται τό τε γὰρ λευκὸν τῇ τε τοῦ ὁμοίου λευκοῦ παραθέσει γνωρίζομεν , πρὸς δὲ καὶ τῇ τοῦ μέλανος · τὸ γὰρ ἐναντίον τῷ μέλανι λευκόν ) , διὰ τοῦτο καὶ ἐκ τῆς τοῦ ταὐτοῦ καὶ ἑτέρου τὴν ψυχὴν μεμῖχθαι λέγει φύσεως . ὅτι δὲ αὐτοκίνητος καὶ ἀεικίνητος , πρόδηλον ὅτι αὐτῇ κίνησιν ὑπολείπει καὶ στάσιν . ὁμοίως δὲ τούτοις καὶ ἐν τοῖς περὶ φιλοσοφίας λεγομένοις διωρίσθη , ἐν οἷς αἴ τε λογικαὶ συνουσίαι αὐτοῦ καὶ τὰ ἄγραφα τῶν δογμάτων ἱστόρηνται · αὐτὸ μὲν τὸ ζῶον ἐξ αὐτῆς τῆς τοῦ ἑνὸς ἰδέας συνεστάναι φησὶν καὶ τοῦ πρώτου μήκους καὶ πλάτους καὶ βάθους εἴτ’ οὖν τῆς αὐτοδυάδος καὶ αὐτοτριάδος καὶ αὐτοτετράδος · καὶ τἄλλα δὲ ὁμοιοτρόπως . τέτταρα γὰρ αὐτῷ ἐκεῖ ἕτερα στοιχεῖα τῶν εἰρη - μένων τοῦ νοητοῦ διακόσμου πεποίηνται , ἐν ᾧ τὸ τῶν ἰδεῶν πλήρωμα · τὸ αὐτοέν , ἡ αὐτοδυάς , ἡ αὐτοτριὰς καὶ ἡ αὐτοτετράς , ἀφ’ ὧνπερ καὶ αἰσθητὸς οὗτος κόσμος ἤρτηται ὡς ἀπ’ αἰτίου τοῦ νοητοῦ καὶ αἱ ἀρχαὶ αὐτοῦ ἐκεῖθεν . τὸ μὲν γὰρ ἐνταῦθα σημεῖον ἀπὸ τοῦ ἐκεῖθεν ἑνός , δυὰς δὲ καὶ τριὰς καὶ τετρὰς τὰ πρῶτα γραμμῆς καὶ πλάτους καὶ βάθους ποιητικά , ἐξ ὧν τὸ σῶμα ὁ ὁρώμενος οὗτος κόσμος . ἔδει γὰρ ἐν τῷ νοητῷ κόσμῳ τὰς τοῦ αἰσθητοῦ προυποκεῖσθαι ἀρχάς . ὡς γὰρ ὅλον τὸ ἐκεῖθεν αὐτοζῷον τοῦδε τοῦ ἐνταῦθα κοσμικοῦ ζώου παράδειγμα , οὕτω καὶ ἀρχαὶ τῶν ἀρχῷ . ἀρχὰς δὲ τῶν νοητῶν ταύτας ὁ Πλατῶν ἐτίθετο , ὅτιπερ κατὰ τοὺς Πυθαγορείους καὶ αὐτὸς ἀριθμοὺς τὰ εἴδη ὠνόμαζεν , εἴτε ὡς ἀφοριστικὰ καὶ μετρητικὰ τῆς ὕλης ἀρρυθμίστου οὔσης καθ’ αὑτὴν καὶ ἀσυντάκτου καὶ τόδε τι ποιοῦντα καὶ δηλωτικὰ τῶν ὑποκειμένων , εἴτε ὥσπερ οἱ ἀριθμοὶ ἐκ μιᾶς ἀρχῆς τῆς μονάδος προήχθησαν , οὕτω καὶ τὰ εἴδη ἐκ μιᾶς τῆς πάντων αἰτίας . καὶ ἔτι πᾶς ἀριθμὸς καὶ μεμερισμένος ἐστὶ καὶ ἀμερής , τὸ μὲν κατὰ τὰς ἐν αὐτῷ μονάδας , τὸ δὲ κατὰ τὴν ὁλότητα · ἀμερῆ δὲ καὶ τὰ ἐν τῷ δημιουργῷ εἴδη , μεμερισμένα δὲ τὰ ἐν τῇ ὕλῃ . ἔτι ἀρι - θμοὶ τὰ εἴδη καὶ οὕτως ( εἴδη δὲ λέγομεν , ἃ τοῖς κυρίοις ὁρισμοῖς ζεται ) · ὡς γὰρ ἀπὸ τοῦ ἀριθμοῦ εἰ ἀφέλῃς μονάδα ἢ προσθήσεις ἢ ἕτερον αὐτοῦ μόριον , · αὐτίκα ἕτερος ἀριθμὸς γίνεται , οἷον ὁ ἕξ , εἰ ἀφέλῃς μονάδα , ἕτερος ὁ πέντε γίνεται , οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν εἰδῶν εἴτ’ οὖν τῶν λόγων τῶν ὁριστικῶν , εἰ ἀφαιρήσεις ἢ προσθήσεις λέξιν , ἕτερον εἶδος ἐποίησας . ἐπεὶ δὲ καὶ στοιχεῖον τῶν ἀριθμῶν ἡ δεκάς , ταύτης δὲ ἡ τετράς , διὰ τοῦτο τὰς τῶν ἀριθμῶν ἀρχὰς καὶ τῶν ἰδεῶν ἀρχὰς ἐτίθετο . ἐκ τούτων οὖν καὶ τὴν ψυχὴν συνιστᾷ νοῦν μὲν τὸ ἓν λέγων , ἐπιστήμην δὲ τὰ δύο · μοναχῶς γὰρ ἐφ’ ἕν · τὸν δὲ τοῦ ἐπιπέδου ἀριθμὸν δόξαν , αἴσθησιν δὲ τὸν τοῦ στερεοῦ . ἐπεὶ γὰρ τὰ εἴδη αὐτὰ ἀριθμοὶ καὶ ἀρχαὶ τῶν ὄντων ἐλέγετο , εἰσὶ δὲ ἐκ τῶν στοιχείων , κρίνεται δὲ τῇ ψυχῇ τὰ πράγματα τὰ μὲν νῷ , τὰ δὲ ἐπιστήμῃ , τὰ δὲ δόξῃ , τὰ δ’ αἰσθήσει , συνεστάναι δεῖν καὶ ταύτην ἐκ τῶν τεττάρων λέγει · ἀπὸ μὲν τοῦ αὐτοενὸς τὸν νοῦν αὐτῇ ἁπλοῦν ὄντα καὶ ἀμερῆ ἑνὰς δὲ καὶ τὰ νοητά ) , ἀπὸ δὲ τῆς δυάδος τὴν ἐπιστήμην · δυὰς γὰρ τὰ ἐπιστημονικὰ τὸ ποθὲν πὴ ὡρισμένως ἔχοντα · τριὰς δὲ ἡ δόξα · τριττὰ γὰρ καὶ τὰ δοξαστὰ διὰ τὸ ἀμφιρρεπές · ἀπὸ δὲ τῆς τετράδος τὴν αἴσθ·ησιν , ὅτι περὶ τὸ σῶμα , ὃ τετράδι συντέθειται . ἐντεῦθεν οὖν ἐκεῖνο δῆλον , ὅτι οἱ τὰς ἰδέας εἰσάγοντες καὶ ταύτας τῶν ὄντων ὑποτιθέμενοι τούτων πάλιν ἑτέρας ἀρχὰς ῳοντο τὰς εἰρημένας . ἐπεὶ δὲ καὶ κινητικὸν ἐδόκει ἡ ψυχὴ εἶναι καὶ γνωστικὸν οὕτως , ἔνιοι ἐξ ἀμφοῖν ἀπεφήναντο τὴν ψυχὴν ἀριθμὸν κινοῦνθ’ ἑαυτόν . διαφέρονται δὲ περὶ τῶν ἀρχῶν , τίνες καὶ πόσαι . οἱ μὲν γὰρ σωματικὰς ἐποίουν , ὡς οἱ φυσικοί , οἱ δὲ ἀσωμάτους , ὡς οἱ Πυθαγόρειοι , οἱ δὲ μικτάς · καὶ οἱ μὲν πολλὰς οἱ δὲ μίαν ἐτίθεντο . καὶ τὸ μὲν ἐπὶ πλέον τι λέγειν περὶ αὐτῶν παρεῖται εἴρηται γὰρ ἐν τοῖς καθόλου τῶν φυσικῶν πρότερον ) , ἐκεῖνο δὲ φανερὸν ἐκ τῶν εἰρημένων ὅτι κοινῶς τὴν ψυχὴν ἐκ τῶν στοιχείων τιθέμενοι , μόνον δὲ πρὸς τὸ εἶδος καὶ τὸ πλῆθος διαφερόμενοι ἀκολούθως ἕκαστος τῇ παρ’ ἑαυτοῦ περὶ ἀρχῶν ὑπολήψει καὶ τὰ περὶ τὴν ψυχὴν συνῆπτον . καὶ πρῶτον οὐκ ἀλόγως παρὰ πᾶσιν ἐκεῖνο εἰσήγηται · τὸ γὰρ κινητικὸν τὴν συσὶν τῶν ἄλλων τῶν πρώτων εἶναι καὶ ἀρχὴν ὑπειλήφασιν . τοῦτο δὲ εἶναί τισι τὸ πῦρ ἔδοξε · καὶ γὰρ τοῦτο λεπτομερέστατόν τε καὶ μάλιστα τῶν στοιχείων ἀσώματον , ἔτι δὲ κινεῖται καὶ κινεῖ τἄλλα πρώτως . Δημόκριτος δὲ καὶ γλαφυρωτέραν ἀπέδωκεν αἰτίαν ἀποφηνάμενος διότι τούτων ἑκάτερον τῷ πυρί · τὰ γὰρ πρῶτα καὶ ἀδιαίρετα τῶν σωμάτων τὰ σφαιρικά , ἃ πῦρ ἔθετο καὶ ψυχήν , κινητικώτατα τῶν ἄλλων καὶ διά τε τὴν μικρομέρειαν καὶ τὸ σχῆμα · τοιοῦτον δὲ καὶ πῦρ καὶ νοῦς . ἔοικε δὲ καὶ Θαλῆς , ἐξ ὧν ἀπομνημονεύουσιν , ἐκ τῶν ἀρχῶν τὴν ψυχὴν καὶ κινητικὸν ὑπολαβεῖν , εἴπερ τὸν Μάγνητα λίθον ἔμψυχον εἶπεν , ὅτι κινεῖ τὸν σίδηρον · λίθου δὲ καὶ πάντων ἀρχὴ κατ’ αὐτὸν τὸ ὕδωρ . Διογενὴς δ’ ὥσπερ καὶ ἕτεροί τινες ἀέρα ταύτην ὡς ἐξ ἀρχῆς καὶ στοιχεῖον · τοῦτον γὰρ ᾤετο ἔξω πυρὸς τῶν ἄλλων λεπτομερέστατον καὶ κινητικώτατον εἶναι καὶ μανώσει καὶ πυκνώσει τἄλλα γεννᾶν . καὶ ᾗ μὲν πρῶτος καὶ ἐκ τούτου γέγονε τὰ λοιπά , γνωστικὸν ἡ ψυχή , ᾗ δὲ λεπτὸς καὶ κοῦφος , κινητικόν . Ἡράκλειτος δὲ πῦρ , εἴπερ ἐξ ἀναθυμιάσεως αὐτὴν ἔλεγεν , ἐξ ἧς καὶ τἄλλα συνίστησι , καὶ ἀσώματόν τε καὶ ῥέον ἀεί . εἰ γὰρ ἐν κινήσει καὶ φορᾷ τὰ ὄντα , ὥσπερ ἐκεῖνός τε ᾤετο καὶ πολλοὶ ἕτεροι , τὸ δὲ κινούμενον κινουμένῳ γινώσκεται ὡς ὁμοίῳ ὅμοιον , ἔδει τὴν ψυχὴν οὕτως ἔχειν φύσιν , συγκινεῖσθαι τοῖς οὖσι καὶ συμπαραθέειν γνωρίζουσαν . παραπλησίως δὲ τούτοις καὶ Ἀλκμαίων ὁ Κροτωνιάτης , Πυθαγορικὸς ὤν , ὑπολαβεῖν ἔοικε περὶ ψυχῆς · φησὶ γὰρ αὐτὴν ἀθάνατον εἶναι διὰ τὸ ἐοικέναι τοῖς ἀθανάτοις , τοῦτο δ’ ὑπάρχειν αὐτῇ ὡς ἀεὶ κινουμένῃ · κινεῖσθαι γὰρ καὶ τὰ θεῖα πάντα συνεχῶς ἀεί , σελήνην , ἥλιον , τοὺς ἀστέρας καὶ τὸν ὅλον οὐρανόν . τῶν δὲ φορτικωτέρων καὶ ὕδωρ τινὲς αὐτὴν ἀπεφήναντο , καθάπερ Ἵππων ὁ ἄθεος . πεισθῆναι δὲ ἔοικεν ἐκ τῆς γονῆς , ἣν ἔμψυχον ἔλεγεν , ὅτι πάντη ὑγρά , ὡς καὶ τὸ ὕδωρ τῶν ὅλων ἀρχή , ὅτι τῶν φυτῶν ἡ πρώτη καὶ ζώων τροφὴ ὑγρά . ἐλέγχει δὲ καὶ τοὺς αἷμα φάσκοντας τὴν ψυχήν , ὅτι ἡ γονὴ οὐχ αἷμα · ταύτην δ’ εἶναι τὴν πρώτην ψυχήν . ἕτεροι δ’ αἷμα , καθάπερ Κριτίας , τὸ αἰσθάνεσθαι τῆς ψυχῆς οἰκειότατον ὑπολαμβάνοντες · τοῦτο δ’ ὑπάρχει διὰ τὴν τοῦ αἵματος φύσιν · τὰ γὰρ ἄναιμα ἀναίσθητα , οἷον ὀστᾶ , τρίχες , ὄνυχες . πάντα οὖν τὰ στοιχεῖα ἄλλο παρ’ ἄλλων ὡς ἀρχὴ ψυχικὴ συνεισήνεκται , καὶ κριτήν τινα τούτων ἕκαστον καὶ προστάτην ἀπείληφε πλὴν τῆς γῆς · ταύτην δ’ οὐδεὶς ἀπεφήνατο , πλὴν εἴ τις εἴρηκεν ἐκ πάντων εἶναι τῶν στοιχείων ἢ ὃς πάντα . Ἀνακεφαλαιούμενοι δὲ τὰ εἰρημένα λέγομεν ὡς πάντες ὁρίζονται τὴν ψυχὴν τρισὶν ὡς εἰπεῖν , κινήσει , αἰσθήσει , τῷ ἀσωμάτῳ · τούτων δ’ ἕκαστον ἀνάγεται πρὸς τὰς ἀρχάς . ὡς γὰρ τὰ αἴτια οὕτω καὶ τὰ αἰτιατά . ὅθεν καὶ οἱ τῷ γινώσκειν , ὡς εἴρηται , αὐτὴν ὁριζόμενοι ἢ στοιχεῖον ἢ ἐκ τῶν στοιχείων ποιοῦσιν , λέγοντες παραπλησίως ἀλλήλοις , πλὴν Ἀναξαγόρου · φασὶ γὰρ διὰ τοῦτο ἐκ τῶν ἀρχῶν , ἵνα τῷ ὁμοίῳ γινώσκῃ τὸ ὅμοιον , καὶ ἐπεὶ πάντα γινώσκει , συνιστῶσιν αὐτὴν ἐκ πασῶν τῶν ἀρχῶν . ὅσοι μὲν οὖν μίαν τινὰ λέγουσιν αἰτίαν καὶ στοιχεῖον ἕν , καὶ τὴν ψυχὴν ἓν τιθέασιν , οἷον πῦρ ἢ ἀέρα · οἱ δὲ πλείους λέγοντες τὰς ἀρχὰς καὶ τὴν ψυχὴν πλείω ποιοῦσιν . ὅσοι δ’ αὗ ἐναντιώσεις ποιοῦσιν ἐν ταῖς ἀρχαῖς , καὶ τὴν ψυχὴν ἐκ τῶν ἐναντίων συνιστῶσιν · οἳ δὲ θάτερον τῶν ἐναντίων , οἷον θερμὸν ἢ ψυχρὸν ἤ τι τοιοῦτον ἄλλο , καὶ τὴν ψυχὴν ὁμοίως τιθέασιν . διὸ καὶ τοῖς ὀνόμασιν ὁμοίω·ς ἀκολουθοῦσιν οἱ μὲν τὸ θερμὸν ψυχὴν λέγοντες , ὅτι διὰ τοῦτο καὶ τὸ ζῆν ὠνόμασται , οἱ δὲ τὸ ψυχρὸν διὰ τὴν ἀναπνοὴν καὶ τὴν κατάψυξιν καλεῖσθαι ψυχήν . μόνος δ’ Ἀναξαγόρας τὸν παρ’ αὐτῷ νοῦν ἀπαθῆ φησιν εἶναι καὶ κοινὸν οὐθὲν οὐθενὶ τῶν ἄλλων ἔχειν · μόνον γάρ φησι τῶν ὄντων αὐτὸν ἁπλοῦν εἶναι καὶ ἀμιγῆ καὶ καθαρόν , πάντων συντεθέντων ἐκ τῶν ὁμοιομερῶν . τοῦτον δὲ τὸν θεῖον εἶναι συννενοήκαμεν , ὃν καὶ ἀρχὴν τῶν ὅλων μάλιστα τίθεται · εἰ δὲ καὶ τὸν ψυχικὸν οὕτω λέγει , πῶς νοήσει τοιοῦτος ὤν , εἴπερ καθ’ ὁμοιότητα τὸ γινώσκειν , αὐτός τε οὐκ εἶπε καὶ ἐκ τῶν εἰρημένων ἀσυμφανές ἐστι . πλὴν τοῦτο αὐτοῦ χάριεν , ὅτι τῶν σωμάτων ἐχώρισε , καὶ αὕτη δοξῶν ἡ καιριωτάτη · νοῦν γὰρ ἀρχὴν καὶ ποιητὴν τῶν ὄντων πρῶτος ἐπέστησε καὶ νήφων ἐφάνη παρ’ εἰκῆ λέγοντας . κοινῶς δὲ περὶ πάντων εἰπεῖν δεῖ ὡς τὴν ψυχὴν ἐκ τῶν στοιχείων λέγοντες οὐχ ὡς τἄλλα λέγουσι τροπῇ καὶ μεταβολῇ τί γὰρ τοῦ τυχόντος ζώου δεήσειεν ἢ φυτοῦ ; ) ἀλλὰ μοῖράν τινα καθαρὰν καὶ εἰλικρινῆ κατὰ μόνην τὴν σχέσιν πρὸς τὰς ἀρχὰς τὴν διαφορὰν ἔχουσαν , ὡς αἱ μὲν τινῶν τῶν ἐξ ἐκείνων γάρ ) , ἡ δὲ οὔ · καὶ αἱ μὲν ὅλον , ἡ δὲ μέρος . τὰ μὲν οὖν παραδεδομένα περὶ ψυχῆς καὶ δι’ ἃς αἰτίας · λέγουσιν οὗτοι , ταῦτα . ἤδη δὲ καὶ πρὸς τὴν ἐξέτασιν τῶν λεγομένων κατὰ τὴν προτέραν ὁμολογίαν ἰτέον · ἐκεῖνο δὲ ποιοῦμεν δῆλον ὡς οὐ παντάπασι τὰ τῶν ἀνδρῶν ἀθετήσομεν . οὐ γὰρ ἐκεῖνοι πάντα κακῶς εἰρήκασιν , εἰ καὶ παρὰ τὴν τῶν ἐλέγχων ἀγωγὴν τοῦτο δόξειεν · τοῖς γὰρ φαινομένοις ὁ λόγος ἐνστήσεται . οὔτε γὰρ ὅτι ἔδωκαν ἁπλῶς τῇ ψυχῇ μεμφόμεθα οὔτ’ εἰ γινώσκειν εἶπον τὰ πράγματα · τὸ γὰρ ἀσώματον καὶ νοερὸν αὐτόθεν ἡμέτερόν ἐστιν · ἀλλ’ ὅτι κίνησιν εἰπόντες οὐ διεστείλαντο τὴν ποίαν καὶ πῶς , καὶ παρῆκαν τοῖς πολλοῖς τὰς σωματικὰς δὴ ταύτας νοεῖν καὶ ἐπὶ ψυχῆς . καὶ γινώσκει μέν , οὐχ ὡς λέ - γεται δέ · οὐ γ·ὰρ ἑαυτοὺς λελήθαμεν , ἅ τε ἐν ἄλλοις εἴπομεν καὶ ἐροῦμεν , ὡς ἔνεστι κἀν τῇ ψυχῇ κίνησις . εἰ γὰρ τὸ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ καὶ ἐπ’ αὐτῆς μανθάνει γὰρ καὶ ἐπιστήμων ἐξ ἀνεπιστήμονος γίνεται , καὶ παρὰ μέρος ἀρετήν τε καὶ κακίαν μεταβεβλημένη δέχεται ) , κίνησις δέ ἐστιν ἡ ἀπὸ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργείᾳ πρόοδος , πῶς οὐ κινηθήσεται ; ποῦ δὲ θήσει τις καὶ τὰς νοητικὰς αὐτῆς καὶ τελείας ἐνεργείας καὶ τὰς τῶν θεωρημάτων διεξοδικὰς ἀνελίξεις καὶ ἀπὸ προτάσεων ἐπὶ τὰ συμπεράσματα ἀγωγάς ; ὥστε καὶ Πλάτωνι οὗτος γὰρ μάλιστα οὐσιοῖ τῇ ψυχῇ τὴν κίνησιν ) εἰ πρὸς ταῦτα βλέψαντι , πρὸς δὲ εἰ καὶ τὴν ζωοποιὸν αὐτῆς ὀνειρώξαντι δύναμιν αὐτοκίνητον αὐτὴν καὶ ἀεικίνητον προσαγορεῦσαι ἐπῆλθε , τοσοῦτον τοῦ ἐγκαλεῖν ἀπέχομεν , ὅσῳ καὶ προσεπαινοῦμεν καὶ ὡς τὰ ἡμέτερα πρεσβεύοντα τὸν ἄνδρα γνωρίζομεν · τέως δὲ πιεσθήτω καὶ διδότω τὰς εὐθύνας τῷ λόγῳ ὁ τῶν πολλῶν ὀλιγωρῶν καὶ μὴ διαιρῶν τὸ κατὰ τὸ φαινόμενον ἄτοπον .
Lemmas: ἐπεί δέ ἐπισκοπέω περί Ψυχή , ἀναγκαῖος προδιέρχομαι ὁ ὁ πρότερος δόξα καί ἅμα ἀπορέω περί ὅς ἀπορέω δεῖ , συμπαραλαμβάνω καί ὅσος τίς περί αὐτός ἀποφαίνω , ὅπως ὁ μέν εἴρω καλῶς λαμβάνω , εἰμί τίς δέ μή καλῶς , οὗτος εὐλαβέομαι . μή λανθάνω δέ παρίημι καί ὅς ἄνωθεν ὑφηγέομαι τρόπος ὁ κατάληψις , ὁ ἐκ ὁ φαίνω ὁ οὐσία γνωρίζω . ἀλλά ἵστημι ἀρχή ὁ ζήτησις καί οἱονεί τις λῆμμα καί ὁ περί Ψυχή λόγος ὁ μάλιστα δοκέω ὑπάρχω αὐτός κατά φύσις καί ὁ ὁ πολύς ὁμολογέω . οὗτος δέ ὁ κινέω , ὁ γιγνώσκω τε καί αἰσθάνομαι , καί πρός οὗτος ὁ λεπτός τίς αὐτός καί ἀσώματος οἴομαι . οὗτος γάρ καί μάλιστα διαφέρω ὁ ἄψυχος ὁ ἔμψυχος , καί παρά ὁ προγενής δέ σχεδόν τοσοῦτος καί τοιοῦτος δόξα περί Ψυχή παραλαμβάνω . ὁ μέν γάρ πρός ὁ κίνησις , ὁ δέ πρός ὁ γιγνώσκω - βρόχος καί αἴσθησις , ὁ δέ πρός ὁ ἀσωματότης ἀποβλέπω διορίζω οὗτος ὁ φύσις οἴομαι . φημί γάρ ἔνιοι ψυχή εἰμί ὁ πρῶτος καί μάλιστα κινέω · κινέω μέν γάρ καί ὁ βακτηρία ὁ λίθος καί οὗτος ὁ χείρ , ἀλλά οὖον πρῶτος , ὡς ἐκεῖθεν κινέω καί παρά Ψυχή . οἴομαι δέ ὑπό ἀπειρία ὁ μή κινέω αὐτός μή ἐνδέχομαι κινέω ἕτερος , ὁ κινέω τίς ὁ ψυχή εἰμί ὑπολαμβάνω . ὅθεν Δημόκριτος πῦρ καί θερμός αὐτός φημί εἰμί · ἤπειρος γάρ εἰμί σχῆμα καί ἄτομος ὁ σφός - ροειδος πῦρ καί ψυχή λέγω , οἷος ἐν ὁ ἀήρ ὁ καλέω ξύσμα , ὁ φαίνω ἐν ὁ διά ὁ θυρίς ἀκτίς . ὡς γάρ ὁ κονιορτώδης οὗτος σωμάτιον εἰμί μέν , οὖον φαίνω δέ διά ὁ μικρομερής , εἰμί μήπου περιτυγχάνω ὁ ἐν ὁ σκιά φάος , οὗτος ἐκεῖνος ὁ πρῶτος διά ὁ ὑπερβολή λεπτότης ἀθεώρητος · ὅς ὁ πλῆθος καί ὁ πανσπερμία στοιχεῖον ὁ ὅλος ὁρίζω φύσις ἄτομος γάρ καί κενός κατά αὐτός ὁ φυσικός σῶμα καί πρῶτος ὁ τέσσαρες δηλαδή στοιχεῖον στοιχεῖον , ὥσπερ ὁ ἐκ αὐτός καί συντίθημι · οὗτος δέ καί Λεύκιππος τίθημι ) οὗτος δέ ὁ σφαιροειδής Ψυχή , διά ὁ μάλιστα διά πᾶς δύναμαι διαδύνω ὁ τοιοῦτος ῥυθμός εὐκίνητος γάρ ὁ σφαῖρα ) καί κινέω ὁ λοιπάς κινέω καί αὐτός , ὡς ὑπολαμβάνω μή δύναμαι καί ἠρεμέω ὁ ψυχή ὅσος κατά ὁ τοπικός κίνησις δύναμις τις κινέω ὁ σῶμα , ἀλλά ὁ αὐτός κινέω κινέω . διό καί ὁ ζῶ ὅρος ὁ ἀναπνοή τίθημι · συνάγω γάρ ὁ περιέχω ἐγώ ἔξωθεν καί πυκνόω ὁ σῶμα καί ἐκθλίβω ὁ σχῆμα ὁ παρέχω ὁ ζῷον ὁ κίνησις διά ὁ μηδέ αὐτός ἠρεμέω μηδέποτε , βοήθεια γίγνομαι θύραθεν ἐπείσειμι ἄλλος ἐν ὁ ἀναπνέω . κωλύω γάρ ὁ εἰσπνοή αὐτός τε ὁ σφαιρικός καί ἄλλος ὁ ἐνυπάρχω ὁ ζῷον ἐκκρίνω , συνανείργω ὁ θερμότης ὁ συνάγω ἔξωθεν καί πήγνυμι . ἔνθεν καί ὅρος ζωή ὁ λῆξις ὁ ἀναπνοή · ζῶ γάρ ἠώς εἄν οὗτος ποιέω δύναμαι . ῥυθμός δέ καί τροπή καί διαθιγή , ὅς ἀλλήλων ὁ ἄτομος διαφέρω , ὁ μέν σχῆμα , ὁ δέ θέσις , ὁ δέ τάξις ὁ Δημόκριτος νοέω . ὁ αὐτός δέ οὗτος καί ὁ παρά ὁ Πυθαγόρειος λέγω , καί πρός ὁ αὐτός τείνω διάνοια ὅσος κατά ὁ πρόχειρον , εἰμί μή πού τίς δηλόω συμβολικός . φημί γάρ τις αὐτός ψυχή εἰμί ὁ ἐν ὁ ἀήρ ξύσμα , ἕτερος δέ οὗτος οὖον οὗτος , ἀλλά ὁ οὗτος κινέω · εἰμί δέ ἄν ὁ ὁ πᾶς ψυχή . εἴρω δέ αὐτός οὗτος , ἐπεί συνεχῶς φαίνω κινέω , κἀν εἰμί νηνεμία πολύς . ἐπί ὁ αὐτός δέ φέρω καί ὅσος λέγω ὁ ψυχή ὁ ἑαυτοῦ κινέω ἔτι οὖν αὐτοκίνητον . ἄγω δέ ἄν ὁ περί Πλάτων καί Ξενοκράτης καί Ἀλκμαίων καί ἕτερος ὁ ἐκ ὁ Σωκρατικός διδασκαλεῖον · ἔοικα γάρ οὗτος πᾶς ὑπολαμβάνω οἰκεῖος εἰμί Ψυχή ὁ κίνησις καί ὁ μέν ἄλλος πᾶς κινέω διά ὁ Ψυχή , αὐτός δέ ὑπό ἑαυτοῦ , διά ὁ μηδείς ὁράω κινέω ὅς μή καί αὐτός κινέω . ὁμοίως δέ καί Ἀναξαγόρας ψυχή εἰμί λέγω ὁ κινέω καί εἰμί τις ἄλλος εἴρω ὡς ὁ πᾶς κινέω νόος · οὖον μήv παντελῶς γε ὥσπερ Δημόκριτος . οὗτος γάρ αὐτός εἰμί ἄντικρυς λέγω ψυχή καί νόος , οὐδείς διαστέλλω · φάσκω γάρ αὐτός εἰμί ὁ ἀληθής φαίνω καί οὖον χράω ὁ νάω ὡς δύναμις τις περί ὁ ἀλήθεια καί ἕτερος αἴσθησις · εἰμί γάρ νόος μέν περί ὁ ἀληθής καί ὁ νοέω , ψυχή δέ περί ὁ αἰσθητός καί φαίνω , εἷς δέ καί ἄμφω αἴσθησις καί ἀλήθεια , καί νόος καί ψυχή ὁ αὐτός . διό καί Ὅμηρος ἐπαινέω ποιέω ὡς Ἕκτωρ κεῖμαι δέ ἀλλοφρονέω , ἀλλοφρονέω λέγω ὁ ὑπό ὁ πληγή σκοτόω καί παραισθάνομαι Ἕκτωρ . Ἀναξαγόρας δέ κακός διασαφέω περί αὐτός · ποτέ μέν γάρ δοκέω διακρίνω , ποτέ δέ εἰς ὁ αὐτός ἄγω . ὅταν μέν νόος μόνος αἴτιος λέγω ὁ ὀρθῶς καί καλῶς ἔχω ; θεῖος τίς καί ὑπέρ ὁ ψυχή τίθημι · ὅς δέ πάλιν αὐτός ἐν πᾶς εἰμί διισχυρίζομαι καί μικρός καί μέγας ζῷον καί τίμιος καί ἄτιμος , φύρω οὗτος · ὁ γάρ κατά ἐπιστήμη καί φρόνησις νόος οὖον μόνος οὐ ἐν πᾶς ὁ ζῷον , ἀλλά οὐδέ ἐν ἄνθρωπος πᾶς . ὅσος μέν οὖν ἐπί ὁ κινέω ὁ ψυχή ἀποβλέπω , οὗτος ὁ κινητικός αὐτός εἰμί ὑπολαμβάνω καί τοιοῦτος περί αὐτός ἀποφαίνω . ὅσος ὅς ἐπί ὁ γιγνώσκω καί ὁ αἰσθάνομαι ὁ εἰμί , οὗτος πάλιν λέγω ἵημι ὁ ψυχή ἐκ ὁ ὁ πᾶς ἀρχή καί στοιχεῖον · καί ὁ μέν πλείων ποιέω ὁ εἰμί ὁ ἀρχή ἐκ οὗτος , ὅσος καί ὁ ἀρχή , ὁ δέ εἷς ἐκ οὗτος μόνος . ἐπεί γάρ ὁ ψυχή ὁ εἰμί πᾶς εἰμί γνωστικός , γιγνώσκω δέ ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος ἐφαρμόζω γάρ δεῖ ὁ γιγνώσκω ὁ γιγνώσκω , ἵνα ἀποχρώντως κατάληψις γίγνομαι , οὗτος δέ δεῖ ὁ πρός ἀλλήλων κοινωνία καί φυσικός οἰκειότης ) , ἤπειρος δέ καί ὁ κατά μέρος εἰμί , ἐκ ὁ ἀρχή ὁ ψυχή ὑποτίθημι · γιγνώσκω γάρ ἐκεῖνος διά ὁ συμφυής καί ὁ ἐκ ἐκεῖνος εἶμι . ὅτι δέ ὁ μέν νοητός ὁ Ἄντων ὁ δέ αἰσθητής , καί ἐκ ὁ παρά ἀμφότερος στοιχεῖον συνίστημι οὗτος οἴομαι . Ἐμπεδοκλῆς μέν οὖν τέσσαρες ἀρχή ὁ εἰμί ὁ τέσσαρες στοιχεῖον τίθημι ὑλικός , δύο δέ ὁ νεῖκος καί ὁ φίλιος ποιητικός , ἐκ τόσος · ὁ καί ὁ ψυχή ἀποφαίνω , οὗτος λέγω · γαῖα μέν γάρ γαῖα ὁράω , ὕδωρ δέ ὕδωρ , αἰθήρ δέ αἰθήρ δῖος , ἀτάρ πῦρ πῦρ ἀίδηλος στοργή δέ τε ] στοργή , νεῖκος δέ τε νεῖκος λυγρός · ὡς μή ἄλλως ὁ ψυχή ὁ ἀρχή νοέω δύναμαι , γῆ , ὕδωρ , ἀήρ καί ὁ λοιπός , εἰμί μή γήινος καί πύρινος καί ἀέρινος αὐτός πρότερος εἰμί . ὁ αὐτός τρόπος καί Πλάτος ὁ ψυχή ἐκ ὁ στοιχεῖον ἐν ὁ Τίμαιος ποιέω · γιγνώσκω γάρ καί κατά αὐτός ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος · ὁ δέ πρᾶγμα ἐκ ὁ ἀρχή εἰμί . πέντε δέ αὐτός γένος ὁ εἰμί εἰσάγω οὐσία , ταυτότης , ἑτερότης , κίνησις καί στάσις , οὐσία λέγω ὁ ἀπλόος ὕπαρξις , ταὐτότης ὁ κοινωνία , ἑτερότης ὁ διαφορά , κίνησις ὁ ἐνέργεια ὁ ὁποῖος καί μεταβολή , στάσις ὁ τε ἠρεμία καί ὁ ἐν ὁ κινέω μονή , κατά ὅς καί ὁ κύκλος φέρω δίδωμι στάσις . οὗτος δέ καί διά πᾶς ἥκω · ἐκ ὅς καί ὁ ψυχή συνίστημι λέγω . ἐκ οὐσία μέν ὁ τε ἀμέριστος καί νοητός καί ὁ περί ὁ σῶμα μεριστός · οὗτος γάρ ἐσθίω ὁ ἀμφότερος γιγνώσκω . ἐπεί δέ ὁ γνῶσις ἢ ὁμοιότης τις καί ταὐτότης ἢ ἀνομοιότης καί ἑτερότης γίγνομαι ὁ τε γάρ λευκός ὁ τε ὁ ὁμοιόω λευκός παράθεσις γνωρίζω , πρός δέ καί ὁ ὁ μέλας · ὁ γάρ ἐναντίος ὁ μέλας λευκός ) , διά οὗτος καί ἐκ ὁ ὁ αὐτός καί ἕτερος ὁ ψυχή μείγνυμι λέγω φύσις . ὅτι δέ αὐτοκίνητος καί ἀεικίνητος , πρόδηλος ὅτι αὐτός κίνησις ὑπολείπω καί στάσις . ὁμοίως δέ οὗτος καί ἐν ὁ περί φιλοσοφία λέγω διορίζω , ἐν ὅς ἀεί τε λογικός συνουσία αὐτός καί ὁ ἄγραφος ὁ δόγμα ἱστορέω · αὐτός μέν ὁ ζῷον ἐκ αὐτός ὁ ὁ εἷς ἰδέα συνίστημι φημί καί ὁ πρῶτος μῆκος καί πλάτος καί βάθος ἔτι οὖν ὁ αὐτοδυάς καί αὐτοτριάς καί αὐτοτετράς · καί ἄλλος δέ ὁμοιότροπος . τέσσαρες γάρ αὐτός ἐκεῖ ἕτερος στοιχεῖον ὁ εἴρω - Μένων ὁ νοητός διάκοσμος ποιέω , ἐν ὅς ὁ ὁ ἰδέα πλήρωμα · ὁ αὐτοέν , ὁ αὐτοδυάς , ὁ αὐτοτριάς καί ὁ αὐτοτετράς , ἀπό ὅσπερ καί αἰσθητός οὗτος κόσμος ἀρτέομαι ὡς ἀπό αἴτιος ὁ νοητός καί ὁ ἀρχή αὐτός ἐκεῖθεν . ὁ μέν γάρ ἐνταῦθα σημεῖον ἀπό ὁ ἐκεῖθεν εἷς , δυάς δέ καί τριάς καί τετράς ὁ πρῶτος γραμμή καί πλάτος καί βάθος ποιητικός , ἐκ ὅς ὁ σῶμα ὁ ὁράω οὗτος κόσμος . ἐσθίω γάρ ἐν ὁ νοητός κόσμος ὁ ὁ αἰσθητής προυποκέω ἀρχή . ὡς γάρ ὅλος ὁ ἐκεῖθεν αὐτοζῷον ὅδε ὁ ἐνταῦθα κοσμικός ζῷον παράδειγμα , οὗτος καί ἀρχή ὁ ἀρχός . ἀρχή δέ ὁ νοητός οὗτος ὁ Πλάτος τίθημι , ὅτιπερ κατά ὁ Πυθαγόρειος καί αὐτός ἀριθμός ὁ εἶδος ὀνομάζω , εἴτε ὡς ἀφοριστικός καί μετρητικός ὁ ὕλη ἀρρύθμιστος εἰμί κατά ἑαυτοῦ καί ἀσύντακτος καί ὅδε τίς ποιέω καί δηλωτικός ὁ ὑπόκειμαι , εἴτε ὥσπερ ὁ ἀριθμός ἐκ εἷς ἀρχή ὁ μόνος προάγω , οὗτος καί ὁ εἶδος ἐκ εἷς ὁ πᾶς αἴτιος . καί ἔτι πᾶς ἀριθμός καί μερίζω εἰμί καί ἀμερής , ὁ μέν κατά ὁ ἐν αὐτός μόνος , ὁ δέ κατά ὁ ὁλότης · ἀμερής δέ καί ὁ ἐν ὁ δημιουργός εἶδος , μερίζω δέ ὁ ἐν ὁ ὕλη . ἔτι ἀρι - θμοὶ ὁ εἶδος καί οὕτως ( εἶδος δέ λέγω , ὁ ὁ κύριος ὁρισμός ζω ) · ὡς γάρ ἀπό ὁ ἀριθμός εἰμί ἀφαιρέω μόνος ἢ προστίθημι ἢ ἕτερος αὐτός μόριον , · αὐτίκα ἕτερος ἀριθμός γίγνομαι , οἷος ὁ ἕξ , εἰμί ἀφαιρέω μόνος , ἕτερος ὁ πέντε γίγνομαι , οὗτος καί ἐπί ὁ εἶδος ἔτι οὖν ὁ λόγος ὁ ὁριστικός , εἰμί ἀφαιρέω ἢ προστίθημι λέξις , ἕτερος εἶδος ποιέω . ἐπεί δέ καί στοιχεῖον ὁ ἀριθμός ὁ δεκάς , οὗτος δέ ὁ τετράς , διά οὗτος ὁ ὁ ἀριθμός ἀρχή καί ὁ ἰδέα ἀρχή τίθημι . ἐκ οὗτος οὖν καί ὁ ψυχή συνιστάω νόος μέν ὁ εἷς λέγω , ἐπιστήμη δέ ὁ δύο · μοναχός γάρ ἐπί εἷς · ὁ δέ ὁ ἐπίπεδος ἀριθμός δόξα , αἴσθησις δέ ὁ ὁ στερεός . ἐπεί γάρ ὁ εἶδος αὐτός ἀριθμός καί ἀρχή ὁ εἰμί λέγω , εἰμί δέ ἐκ ὁ στοιχεῖον , κρίνω δέ ὁ Ψυχή ὁ πρᾶγμα ὁ μέν νάω , ὁ δέ ἐπιστήμη , ὁ δέ δόξα , ὁ δέ αἴσθησις , συνίστημι δήω καί οὗτος ἐκ ὁ τέσσαρες λέγω · ἀπό μέν ὁ αυτοεις ὁ νόος αὐτός ἁπλόος εἰμί καί ἀμερής ἑνάς δέ καί ὁ νοητός ) , ἀπό δέ ὁ δυάς ὁ ἐπιστήμη · δυάς γάρ ὁ ἐπιστημονικός ὁ ποθεν πη ὡρισμένως ἔχω · τριάς δέ ὁ δόξα · τρισσός γάρ καί ὁ δοξαστός διά ὁ αμφιρρεπής · ἀπό δέ ὁ τετράς ὁ αἰσθάνομαι , ὅτι περί ὁ σῶμα , ὅς τετράς συντίθημι . ἐντεῦθεν οὖν ἐκεῖνος δῆλος , ὅτι ὁ ὁ ἰδέα εἰσάγω καί οὗτος ὁ εἰμί ὑποτίθημι οὗτος πάλιν ἕτερος ἀρχή οἴομαι ὁ εἴρω . ἐπεί δέ καί κινητικός δοκέω ὁ ψυχή εἰμί καί γνωστικός οὕτως , ἔνιοι ἐκ ἄμφω ἀποφαίνω ὁ ψυχή ἀριθμός κινώ ἑαυτοῦ . διαφέρω δέ περί ὁ ἀρχή , τίς καί πόσος . ὁ μέν γάρ σωματικός ποιέω , ὡς ὁ φυσικός , ὁ δέ ἀσώματος , ὡς ὁ Πυθαγόρειος , ὁ δέ μικτός · καί ὁ μέν πολύς ὁ δέ εἷς τίθημι . καί ὁ μέν ἐπί πλέω τίς λέγω περί αὐτός παρίημι εἴρω γάρ ἐν ὁ καθόλου ὁ φυσικός πρότερος ) , ἐκεῖνος δέ φανερός ἐκ ὁ εἴρω ὅτι κοινῶς ὁ ψυχή ἐκ ὁ στοιχεῖον τίθημι , μόνος δέ πρός ὁ εἶδος καί ὁ πλῆθος διαφέρω ἀκόλουθος ἕκαστος ὁ παρά ἑαυτοῦ περί ἀρχή ὑπολαμβάνω καί ὁ περί ὁ ψυχή συνάπτω . καί πρῶτος οὐ ἄλογος παρά πᾶς ἐκεῖνος εἰσηγητής · ὁ γάρ κινητικός ὁ ὗς ὁ ἄλλος ὁ πρῶτος εἰμί καί ἀρχή ὑπολαμβάνω . οὗτος δέ εἰμί τις ὁ πῦρ δοκέω · καί γάρ οὗτος λεπτομερής τε καί μάλιστα ὁ στοιχεῖον ἀσώματος , ἔτι δέ κινέω καί κινέω ἄλλος πρῶτος . Δημόκριτος δέ καί γλαφυρός ἀποδίδωμι αἴτιος ἀποφαίνω διότι οὗτος ἑκάτερος ὁ πῦρ · ὁ γάρ πρῶτος καί ἀδιαίρετος ὁ σῶμα ὁ σφαιρικός , ὁ πῦρ τίθημι καί Ψυχή , κινητικός ὁ ἄλλος καί διά τε ὁ μικρομέρεια καί ὁ σχῆμα · τοιοῦτος δέ καί πῦρ καί νόος . ἔοικα δέ καί Θαλῆς , ἐκ ὅς ἀπομνημονεύω , ἐκ ὁ ἀρχή ὁ ψυχή καί κινητικός ὑπολαμβάνω , εἴπερ ὁ Μάγνης λίθος ἔμψυχος εἶπον , ὅτι κινέω ὁ σίδηρος · λίθος δέ καί πᾶς ἀρχή κατά αὐτός ὁ ὕδωρ . Διογενής δέ ὥσπερ καί ἕτερος τις ἀήρ οὗτος ὡς ἐκ ἀρχή καί στοιχεῖον · οὗτος γάρ οἴομαι ἔξω πυρός ὁ ἄλλος λεπτομερής καί κινητικός εἰμί καί μάνωσις καί πύκνωσις ἄλλος γεννάω . καί ὅς μέν πρῶτος καί ἐκ οὗτος γίγνομαι ὁ λοιπός , γνωστικός ὁ ψυχή , ὅς δέ λεπτός καί κοῦφος , κινητικός . Ἡράκλειτος δέ πῦρ , εἴπερ ἐκ ἀναθυμίασις αὐτός λέγω , ἐκ ὅς καί ἄλλος συνίστημι , καί ἀσώματος τε καί ῥέω ἀεί . εἰμί γάρ ἐν κινέω καί φορός ὁ εἰμί , ὥσπερ ἐκεῖνος τε οἴομαι καί πολύς ἕτερος , ὁ δέ κινέω κινέω γιγνώσκω ὡς ὅμοιος ὅμοιος , ἐσθίω ὁ ψυχή οὕτως ἔχω φύσις , συγκινέω ὁ εἰμί καί συμπαραθέω γνωρίζω . παραπλήσιος δέ οὗτος καί Ἀλκμαίων ὁ Κροτωνιάτης , Πυθαγορικός εἰμί , ὑπολαμβάνω ἔοικα περί Ψυχή · φημί γάρ αὐτός ἀθάνατος εἰμί διά ὁ ἔοικα ὁ ἀθάνατος , οὗτος δέ ὑπάρχω αὐτός ὡς ἀεί κινέω · κινέω γάρ καί ὁ θεῖον πᾶς συνεχῶς ἀεί , σελήνη , ἥλιος , ὁ ἀστήρ καί ὁ ὅλος οὐρανός . ὁ δέ φορτικός καί ὕδωρ τις αὐτός ἀποφαίνω , καθάπερ Ἵππων ὁ ἄθεος . πείθω δέ ἔοικα ἐκ ὁ γονεύς , ὅς ἔμψυχος λέγω , ὅτι πάντῃ ὑγρός , ὡς καί ὁ ὕδωρ ὁ ὅλος ἀρχή , ὅτι ὁ φυτός ὁ πρῶτος καί ζῷον τροφή ὑγρός . ἔλεγχος δέ καί ὁ αἷμα φάσκω ὁ Ψυχή , ὅτι ὁ γονή οὐ αἷμα · οὗτος δέ εἰμί ὁ πρῶτος Ψυχή . ἕτερος δέ αἷμα , καθάπερ Κριτίας , ὁ αἰσθάνομαι ὁ Ψυχή οἰκεῖος ὑπολαμβάνω · οὗτος δέ ὑπάρχω διά ὁ ὁ αἷμα φύσις · ὁ γάρ ἄναιμος ἀναίσθητος , οἷος ὀστέον , θρίξ , ὄνυξ . πᾶς οὖν ὁ στοιχεῖον ἄλλος παρά ἄλλος ὡς ἀρχή ψυχικός συνεισφέρω , καί κριτής τις οὗτος ἕκαστος καί προστάτης ἀπολαμβάνω πλήν ὁ γῆ · οὗτος δέ οὐδείς ἀποφαίνω , πλήν εἰμί τις εἴρω ἐκ πᾶς εἰμί ὁ στοιχεῖον ἢ ὅς πᾶς . ἀνακεφαλαιόομαι δέ ὁ εἴρω λέγω ὡς πᾶς ὁρίζω ὁ ψυχή τρεῖς ὡς εἶπον , κινέω , αἴσθησις , ὁ ἀσώματος · οὗτος δέ ἕκαστος ἀνάγω πρός ὁ ἀρχή . ὡς γάρ ὁ αἴτιος οὗτος καί ὁ αιτιατός . ὅθεν καί ὁ ὁ γιγνώσκω , ὡς εἴρω , αὐτός ὁρίζω ἢ στοιχεῖον ἢ ἐκ ὁ στοιχεῖον ποιέω , λέγω παραπλήσιος ἀλλήλων , πλήν Ἀναξαγόρας · φημί γάρ διά οὗτος ἐκ ὁ ἀρχή , ἵνα ὁ ὅμοιος γιγνώσκω ὁ ὅμοιος , καί ἐπεί πᾶς γιγνώσκω , συνίστημι αὐτός ἐκ πᾶς ὁ ἀρχή . ὅσος μέν οὖν εἷς τις λέγω αἴτιος καί στοιχεῖον εἷς , καί ὁ ψυχή εἷς τίθημι , οἷος πῦρ ἢ ἀήρ · ὁ δέ πλείων λέγω ὁ ἀρχή καί ὁ ψυχή πλείων ποιέω . ὅσος δέ αὗ ἐναντίωσις ποιέω ἐν ὁ ἀρχή , καί ὁ ψυχή ἐκ ὁ ἐναντίος συνίστημι · ἕ δέ ἕτερος ὁ ἐναντίος , οἷος θερμός ἢ ψυχρός ἤ τίς τοιοῦτος ἄλλος , καί ὁ ψυχή ὁμοίως τίθημι . διό καί ὁ ὄνομα ὅμοιος ἀκολουθέω ὁ μέν ὁ θερμός ψυχή λέγω , ὅτι διά οὗτος καί ὁ ζῶ ὀνομάζω , ὁ δέ ὁ ψυχρός διά ὁ ἀναπνοή καί ὁ κατάψυξις καλέω Ψυχή . μόνος δέ Ἀναξαγόρας ὁ παρά αὐτός νόος ἀπαθής φημί εἰμί καί κοινός οὐδείς οὐδείς ὁ ἄλλος ἔχω · μόνος γάρ φημί ὁ εἰμί αὐτός ἁπλόος εἰμί καί ἀμιγής καί καθαρός , πᾶς συντίθημι ἐκ ὁ ὁμοιομερής . οὗτος δέ ὁ θέω εἰμί συμφέρω , ὅς καί ἀρχή ὁ ὅλος μάλιστα τίθημι · εἰμί δέ καί ὁ ψυχικός οὗτος λέγω , πῶς νοέω τοιοῦτος εἰμί , εἴπερ κατά ὁμοιότης ὁ γιγνώσκω , αὐτός τε οὐ εἶπον καί ἐκ ὁ εἴρω ἀσυμφανής εἰμί . πλήν οὗτος αὐτός χάριεν , ὅτι ὁ σῶμα χωρίζω , καί οὗτος δόξα ὁ καίριος · νόος γάρ ἀρχή καί ποιητής ὁ εἰμί πρῶτος ἐφίστημι καί νήφω φαίνω παρά εἰκῇ λέγω . κοινῶς δέ περί πᾶς εἶπον δεῖ ὡς ὁ ψυχή ἐκ ὁ στοιχεῖον λέγω οὐ ὡς ἄλλος λέγω τροπή καί μεταβολή τίς γάρ ὁ τυγχάνω ζῷον δήω ἢ φυτός ; ) ἀλλά μοῖρα τις καθαρός καί εἰλικρινής κατά μόνος ὁ σχέσις πρός ὁ ἀρχή ὁ διαφορά ἔχω , ὡς ὁ μέν τις ὁ ἐκ ἐκεῖνος γάρ ) , ὁ δέ οὖον · καί ὁ μέν ὅλος , ὁ δέ μέρος . ὁ μέν οὖν παραδίδωμι περί Ψυχή καί διά ὅς αἴτιος · λέγω οὗτος , οὗτος . ἤδη δέ καί πρός ὁ ἐξέτασις ὁ λέγω κατά ὁ πρότερος ὁμολογία εἶμι · ἐκεῖνος δέ ποιέω δῆλος ὡς οὖον παντάπασι ὁ ὁ ἀνήρ ἀθετέω . οὖον γάρ ἐκεῖνος πᾶς κακῶς εἴρω , εἰμί καί παρά ὁ ὁ ἐλέγχω ἀγωγή οὗτος δοκέω · ὁ γάρ φαίνω ὁ λόγος ἐνίστημι . οὔτε γάρ ὅτι δίδωμι ἁπλόος ὁ Ψυχή μέμφομαι οὔτε εἰμί γιγνώσκω εἶπον ὁ πρᾶγμα · ὁ γάρ ἀσώματος καί νοερός αὐτόθεν ἡμέτερος εἰμί · ἀλλά ὅτι κίνησις εἶπον οὖον διαστέλλω ὁ ποῖος καί πῶς , καί παρίημι ὁ πολύς ὁ σωματικός δή οὗτος νοέω καί ἐπί Ψυχή . καί γιγνώσκω μέν , οὐ ὡς λεʹ - Γέτης δέ · οὖον γ·ὰρ ἑαυτοῦ λανθάνω , ὅς τε ἐν ἄλλος εἶπον καί εἴρω , ὡς ἔνειμι ἐν ὁ Ψυχή κίνησις . εἰμί γάρ ὁ δύναμις καί ἐνέργεια καί ἐπί αὐτός μανθάνω γάρ καί Ἐπιστήμων ἐκ ἀνεπιστήμων γίγνομαι , καί παρά μέρος ἀρετή τε καί κακία μεταβάλλω δέχομαι ) , κίνησις δέ εἰμί ὁ ἀπό ὁ δύναμις εἰς ὁ ἐνέργεια πρόοδος , πῶς οὖον κινέω ; ποῦ δέ τίθημι τις καί ὁ νοητικός αὐτός καί τέλειος ἐνέργεια καί ὁ ὁ θεώρημα διεξοδικός ἀνέλιξις καί ἀπό πρότασις ἐπί ὁ συμπέρασμα ἀγωγή ; ὥστε καί Πλάτων οὗτος γάρ μάλιστα οὐσιόω ὁ Ψυχή ὁ κίνησις ) εἰμί πρός οὗτος βλέπω , πρός δέ εἰμί καί ὁ ζωοποιός αὐτός ὀνειρώξαντι δύναμις αὐτοκίνητον αὐτός καί ἀεικίνητος προσαγορεύω ἐπέρχομαι , τοσοῦτος ὁ ἐγκαλέω ἀπέχω , ὅσος καί προσεπαινέω καί ὡς ὁ ἡμέτερος πρεσβεύω ὁ ἀνήρ γνωρίζω · τέως δέ πιέζω καί δίδωμι ὁ εὐθύνω ὁ λόγος ὁ ὁ πολύς ὀλιγωρέω καί μή διαιρέω ὁ κατά ὁ φαίνω ἄτοπος .