sophonias.in-aristotelis-libros-de-anima-paraphrasis 3.2
Ἔτι καὶ τοῦτο προσαπορητέον οἰκεῖον ὄν τῇ ἀρχῆς προθέσει , εἰ ὑπολείπει ΙΙΙ2 τις αἴσθησις · ἐπεὶ γὰρ αἰσθανόμεθα ὅτι ὁρῶμεν καὶ ἀκούομεν , εἰ ἔστι τις ἄλλη περὶ τὰ αἰσθητὰ ἐνέργεια , καθ’ ἣν ταῖς ἐνεργείαις τῶν αἰσθητικῶν ἐφιστάνομεν , εἴτε προσέβαλον τῷ αἰσθητῷ εἴτε μή , καὶ ποίαν τινὰ ἴσχουσι τὴν διάθεσιν , ἣν δὴ καὶ συναίσθησιν εἴποι τις , πότερον ἄλλης τινὸς αἰσθήσεως αὕτη ἡ ἐνέργει κεχωρισμένης τῶν ἀπηριθμημένων , ἢ περὶ τὰ ἴδια τῶν αἰσθη - τῶν ἑκάστη τῶν αἰσθήσεων οὐ μόνον ἐνεργεῖ , ἀλλὰ καὶ ἐφιστάνει τῇ ἑαυτῆς ἐνεργείᾳ · οἷον ὁρῶντες τόδε τὸ λευκὸν ἑαυτοὺς οὕτω διακειμένους συνέγνωμεν . ἀνάγκη δὲ ἢ τῇ ὄψει αἰσθάνεσθαι τούτου ὅτι ὁρᾷ ἢ ἑτέρᾳ . ἀλλ’ εἰ ἑτέρᾳ , ἡ αὐτὴ μία ἀμφοτέρων ἐστὶν ἀντιληπτική , τῆς τε ὁρώσης ὄψεως καὶ τοῦ ὑποκειμένου χρώματος , καὶ δύο τοῦ αὐτοῦ αἰσθητοῦ καθ’ αὑτὸ ἔσονται αἰσθήσεις . εἰ γὰρ ἡ ἑτέρα μὲν καὶ δευτέρα ἀντελάβετο ὅτι εἶδεν ἡ ὄψις , ἡ αὐτὴ δὲ καὶ τοῦ χρώματος ἀντιλήψεται πρός τι γάρ ) , ἀντελαμβάνετο δὲ τῶν χρωμάτων καὶ ἡ ὄψις , τοῦτο δὴ τὸ ἄτοπον ἕψεται · δύο γὰρ αἰσθήσεις τοῦ αὐτοῦ καὶ ἑνὸς αἰσθητοῦ μὴ κατὰ συμβεβηκὸς ἀντιλήψονται . ὁ δὲ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων αἰσθήσεων , ὥστε οὐδὲν ἄν ἴδιον αἰσθητόν , ἀλλὰ πάντα κοινά , καὶ οὐ πέντε αἰσθήσεις ἀλλὰ δέκα . ἔτι ἐπειδὴ πολλάκις ἐπιστήσαντες τῇ τῆς ὄψεως ἐνεργείᾳ ἐφιστάνομεν αὐτῷ τούτῳ πάλιν , ὅτι ἐπεστήσαμεν ὅτι ἡ ὄψις εἶδε καὶ συναισθανόμεθα ἑαυτῶν ἐπιστησάντων , ἀνάγκη καὶ ταύτην τὴν αἴσθησιν τὴν τρίτην ἢ ἑτέραν εἶναι παρὰ τὴν πρὸ αὐτῆς ἐπιστήσασαν ἢ τὴν αὐτήν . καὶ εἰ μὲν ἑτέρα , πάλιν περὶ ἐκείνης ὁ αὐτὸς λόγος · καὶ τοῦτο ἐπ’ ἄπειρον · εἰ δὲ ἡ αὐτή , ἵνα μὴ ἐνεργείᾳ ἀπείρους αἰσθήσεις ποιήσωμεν , καὶ ἐνδέχεται ὅλως τὴν αὐτὴν ἐπιστῆσαι καὶ ὅτι ἐπέστησε πάλιν ἐπιστῆσαι , διὰ τί μὴ αὐτόθεν ἐπὶ τῆς ὄψεως τοῦτο ποιοῦμεν , τιθέμενοι καὶ αἰσθάνεσθαι τὴν αὐτὴν καὶ τῇ ἑαυτῆς ἐφιστᾶν ἐνεργείᾳ ; ἀποκληρωτικὸν γὰρ τὸ τῇ δευτέρᾳ μὲν αἰσθήσει ἢ τρίτῃ διδόναι τοῦτο , μὴ εὐθὺς δὲ καὶ τῇ πρώτῃ . λείπεται τοίνυν ἐκ τῶν εἰρημένων αὐτὴν ἑκάστην αἴσθησιν καὶ τῶν αἰσθητῶν λέγειν ἀντιλαμβάνεσθαι καὶ τῆς ἑαυτῆς ἐνεργείας · ὥστε αὐτὴ ἑαυτῆς ἀνιιλήψεται . ἔχει δὲ ἀπορίαν . εἰ γὰρ ἡ ὄψις ἐφιστάνει τῇ ἑαυτῆς ἐνεργείᾳ , τὸ δὲ τῇ ὄψει αἰσθάνεσθαι ὁρᾶν ἐστι , τοῦτο δὲ χρωμάτων ἐστὶν ἀντιλαμβάνεσθαι , κέχρωσται ἡ ὄψις ἄρα καίπερ οὖσα πρώτη τοῦ αἰσθητοῦ γνωριστική · εἰ γὰρ ὄψεταί τις τὸ ὁρῶν , καὶ χρῶμα ἕξει τὸ ὁρῶν πρῶτον . λύσομεν δὲ ἐνστάσει καὶ ἀντιπαραστάσει χρησάμενοι . πρῶτα μὲν γὰρ φανερὸν ὡς οὐχ ἓν τὸ τῇ ὄψει αἰσθάνεσθαι οὐδ’ ἁπλοῦν καὶ μονοειδές . οὐ γὰρ εἴ τι ὁρᾶται πάντως χρῶμά ἐστι , καὶ οὐ μόνον τὰ ὁρατὰ ὁρῶμεν ἀλλὰ καὶ τὰς στερήσεις τῶν ὁρατῶν . καὶ γὰρ ὅταν μὴ ὁρῶμεν , τῇ ὄψει κρίνομεν , οἷον ὁρῶμεν τὸ φῶς καὶ τὸ σκότος , ἅπερ οὗκ εἰσι χρώματα , εἰ καὶ μὴ ὡσαύτως · τὸ μὲν γὰρ καταφάσει τὸ δ’ ἀποφάσει . ὥστε οὐχ ῄ ὁρᾷ ἡ ὄψις τὴν ἑαυτῆς ἐνέργειαν , ἤδη κεχρῶσθαι ἀνάγκη ταύτην . ἔπειτα καὶ τὸ ὁρῶν ἔστιν ὡς κεχρωμάτισται , καὶ οὐκ ἄτοπον τοῦτο λέγειν · τὸ γὰρ αἰσθη - τήριον δεκτικὸν τοῦ αἰσθητοῦ ἄνευ τῆς ὕλης ἕκαστον . διὸ καὶ ἀπελθόντων τῶν αἰσθητῶν ἔνεισιν αἰσθήσεις καὶ φαντασίαι , τὰ τῶν αἰσθητῶν δηλαδὴ ἐγκαταλείμματα , ἐν τοῖς αἰσθητηρίοις . ἀποστήσαντες γὰρ τοῦ ἡλίου τὰς ὄψεις οὐκ εὐθὺς ἀναγνῶναι δυνάμεθα , ὡς ἐνόντος ἔτι ἐν τῷ αἰσθητηρίῳ τοῦ ἐκ τοῦ φωτὸς ἐγγινομένου πάθους · καὶ θαλάττης ἀποστάντες μετὰ τὸν πλοῦν ἔτι περιηχεῖσθαι τὰ ὦτα δοκοῦμεν . ἔτι δὲ σφοδρὸν χρῶμα ἑωρακότες ἢ λαμπρόν , εἶτα βλέψαντες εἰς ὄλλο , οὐχ οἷόν ἐστιν ἐκεῖνο ὁρῶμεν , ἀλλ’ οἷον ἦν τὸ προεωραμένον , ἢ μικτόν τι , τοῦ αἰσθητηρίου ἔτι σώζοντος καὶ τὸ τοῦ πρώτου πάθος , καὶ διὰ τὸ ὑπὸ τοῦ δευτέρου παθεῖν οἷον μῖξίν τινα καὶ ἀμφοτέρων τῶν παθημάτων γίνεσθαι . καὶ πρὸς τούτοις ἡ αἴσθησις κατὰ φαντασίαν τινὰ γενομένη τηρεῖ πως ἐν ἑαυτῇ τὰ φαντάσματα καὶ μηκέτι τῶν αἰσθητῶν παρόντων . ταύτῃ γὰρ καὶ διαφέρει τὰ ὡς ἔμψυχα καὶ κατὰ φαντασίαν τινὰ τῶν αἰσθητῶν τὰ εἴδη χωρὶς τῆς ὕλης λαμβάνοντα τῶν ἀψύχων οἷον κατόπτρων . καὶ ταῦτα μὲν γὰρ ἄνευ τῆς ὕλης τὰ εἴδη δέχεται , παρόντων δὲ μόνον · τὰ δὲ ἔμψυχα καὶ ἀπελθόντων , ὅτι μετὰ φαντασίας ἡ πρώτη εἰσδοχή . καὶ τούτων οὕτω διαιτηθέντων ἔτι κἀκεῖνα ἐπισκέψασθαι δεῖ , ἃ καί τισι τῶν φιλοσοφη - σάντων ἠπόρηται καὶ καλῶς διαλέλυται . εἰ γὰρ ἡ ὄψις αὐτὴ ἑαυτῆς αἰσθή - σεται , αὐτὴ πρὸς ἑαυτὴν ἔστ’ ἂν τοῦθ’ ὅπερ ἐστίν · αὕτη γὰρ ἔσται ὁρῶσα καὶ ὁρωμένη . οὐδὲν δὲ τῶν πρός τι αὐτὸ πρὸς ἑαυτό ἐστιν ἀλλὰ πρὸς ἕτερον · ἡ δὲ αἴσθησις τῶν πρός τι . ἢ οὐ ταὐτὸν ὄψα τε εἶναι καὶ κεχρωσμένῃ · ὁρᾷ δὲ αὑτὴν . οὐχ ὡς ὄψιν , ἀλλ’ ὡς ὁρῶσαν ὄψιν καὶ εἶδος εἰληφυῖαν τοῦ ὁρωμένου πρὸς ὃ ἦν ὄψις . εἰ δὲ διὰ τοῦτο ὁρατόν τε καὶ ὁρώμενον γέγονεν , οὐκ ἔσται ἡ ὄψις ὄψεως ὄψις , ἀλλὰ κεχρωσμένης ὄψεως καὶ εἶδος ἐχούσης τὸ τοῦ ὁρωμένου . οὕτω δήπου ἄν εἴη καὶ ὁ κατ’ ἐνέργειαν νοῦς νοῶν αὑτόν · οὐ γὰρ ᾗ νοῦς ἑαυτὸν νοεῖ , ἀλλ’ ᾗ νοητός . ἔτι κἀκεῖνο περὶ τῶν αὐτῶν ζητήσωμεν · εἰ γὰρ τὸ ὁρᾶν καὶ ἁπλῶς τὸ αἰσθάνεσθαι πασχούσης τι τῆς αἰσθήσεως ὑπὸ τοῦ αἰσθητοῦ γίνεται , ὁρᾷ δὲ καὶ ἡ ὄψις ἑαυτήν , καὶ πείσεται ὑφ’ αὑτῆς . οὐδὲν δ’ ὑφ’ αὑτοῦ πάσχει · δεῖ γὰρ τὸ πάσχον δυνάμει εἶναι τοιοῦτον ὅπερ τὸ ποιοῦν ἐνεργείᾳ . ἔσται γοῦν ἡ αὐτὴ κατὰ τὸ αὐτὸ καὶ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ . καὶ τοῦτ’ ἄλυτον καταλιπόντες ἕτερόν τι προσθήσομεν · εἰ ἡ αἴσθησις ἄλογος οὖσα ἐπιστρέφει πρὸς ἑαυτὴν γινώσκουσα ἑαυτῆς τὴν ἐνέρ - γειαν , τὸ δὲ τοιοῦτον χωριστὸν σώματος , πᾶσα δὲ χωριστὴ σώματος ἐνέργεια καὶ τὴν οὐσίαν ἔχει χωριστήν , τοῦτο δὲ ἀθάνατον , ἀθάνατον ἄρα καὶ τὴν ἄλογον ψυχὴν ὑποληψόμεθα , εἴπερ καὶ αἴσθησιν . ἢ οὐκ ἐπειδὴ γινώσκει ἡ ὄψις ὅτι αἰσθάνεται , ἤδη καὶ χωριστὴ σώματος καὶ ἀθάνατος . μέση γὰρ ἡ αἴσθησις τῆς τε λογικῆς ψυχῆς καὶ τῆς φύσεως . τῆς οὖν φύσεως μήτε τὴν ἐνέργειαν ἑαυτῆς γινωσκούσης μήτε τὴν οὐσίαν , πρὸς τὰ ἐκτὸς δ’ ἀποτεινομένης μόνον κατὰ τὸ τρέφειν ἢ γεννᾶν , μηδαμοῦ δὲ πρὸς ἑαυτὴν ἐπιστρε - φούσης , τῆς δὲ λογικῆς καὶ κατ’ ἐνέργειαν καὶ κατ’ οὐσίαν ἐπιστρεφούσης γινώσκει γὰρ οὐ μόνον τὴν ἐνέργειαν αὑτῆς , ἀλλὰ καὶ τὴν οὐσίαν , καὶ διὰ τοῦτο καὶ καθάπαξ χωριστή ἐστι σώματος ) , εἰκότως ἡ ἄλογος μέσην ἔχουσα τάξιν κατά τι μὲν χωριστὴ κατά τι δὲ ἀχώριστος , τὴν μὲν ἐνέργειαν ἑαυτῆς γινώσκουσα , οὐκέτι δὲ καὶ τὴν οὐσίαν , καὶ χωριστὴ μὲν τοῦ παχέος σώματος , ἀχώριστος δὲ τοῦ πνεύματος , τῆς φύσεως καὶ τοῦ παχέος ἀχωρίστου οὔσης . ἐπεὶ δὲ φθάνομεν εἰρηκότες τὴν αἴσθησιν δέχεσθαι καὶ στέγειν τὰ εἴδη τῶν αἰσθητῶν ἄνευ τῆς ὕλης ἐπὶ ποσόν τινα χρόνον , τὰ ἐκείνοις ἑξῆς προσθήσομεν . καὶ τὴν ἐνέργειαν τῆς αἰσθήσεως καὶ τοῦ αἰσθητοῦ τὴν αὐτὴν μὲν καὶ μίαν εἶναι λέγειν ἀνάγκη τῷ ὑποκειμένῳ · τὸ δὲ εἶναι αὐταῖς οὐ ταὐτό , λέγω δὲ οἷον ὁ ψόφος ὁ κατ’ ἐνέργειαν καὶ ἡ ἀκοὴ ἡ κατ’ ἐνέργειαν . κατ’ ἐνέργειαν δὲ λέγομεν , ὅτι ἔστι καὶ ἀκοὴν ἔχον μὴ ἀκούειν καὶ τὸ ἔχον ψόφον οὐκ ἀεὶ ψοφεῖ , ἃ καὶ δυνάμει λέγεται . ὅταν οὖν ἐνεργῇ τὸ δυνάμενον ἀκούειν καὶ ψοφῇ τὸ δυνάμενον ψοφεῖν , τότε ἡ ἀκοὴ καὶ ὁ ψόφος ὡς ἐνεργείᾳ ἅμα γίνεται τῷ ὑποκειμένῳ , τῇ σχέσει δὲ καὶ τῷ λόγῳ διαφέρει , ὥσπερ ἀνάβασις καὶ κατάβασις , δίδαξις καὶ μάθησις . ὧν εἴποι ἄν τις τὸ μὲν εἷναι ἄκουσιν , τὸ δὲ ψόφησιν . τὸ γὰρ ἐνεργείᾳ αἰσθήσει εἶναί ἐστι τὸ ἔχειν τὰ εἴδη τῶν αἰσθητῶν χωρὶς ὕλης · πάλιν τὸ κατ’ ἐνέργειαν αἰσθητῷ εἶναί ἐστι τὸ ἔχεσθαι τὸ εἶδος αὐτοῦ χωρὶς ὕλης ὑπὸ τῆς αἰσθήσεως . ἓν ἄρα τῷ ὑποκειμένῳ ἡ ἑκατέρα ἐνέργεια , τῷ δὲ λόγῳ διάφορος , ἥτις ἀπὸ μὲν τοὐ αἰσθητοῦ θεω - ρουμένη ἐπὶ τὴν αἴσθησιν καλεῖται ἀκουστὸν ἢ ὁρατὸν ἤ τι τοιοῦτον , ἀπὸ δὲ τῆς αἰσθήσεως ἐπὶ τὸ αἰσθητὸν ὅρασις καὶ ἄκουσις καὶ τὰ τοιαῦτα . εἰ δὲ ἔστιν ἡ κίνησις καὶ ἡ ποίησις καὶ τὸ πάθος ἐν τῷ ποιουμένῳ , ἀνάγκη καὶ τὸν ψόφον καὶ τὴν ἀκοὴν τὴν κατ’ ἐνέργειαν ἐν τῇ κατὰ δύναμιν εἶναι · ἡ γὰρ τοῦ ποιητικοῦ καὶ κινητικοῦ ἐνέργεια ἐν τῷ πάσχοντι ἐγγίνεται · διὸ καὶ οὐκ ἀνάγκη τὸ κινοῦν κινεῖσθαι . ἡ μὲν οὖν τοῦ ψοφητικοῦ ἐνέργεια ψόφος ἢ ψόφησις , ἡ δὲ τοῦ ἀκουστικοῦ ἀκοὴ ἢ ἄκουσις · διττὸν γὰρ ἡ ἀκοὴ καὶ διττὸν ὁ ψόφος . ὁ ὅ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων αἰσθήσεων καὶ αἰσθη - τῶν . ὡς γὰρ ἐν τοῖς Φυσικοῖς κίνησιν ἐλέγομεν τὴν ἐκ τοῦ ἀτελοῦς ἐπὶ τὸ τέλειον πρόοδον καὶ ἀπὸ τοῦ δυνάμει ἐπὶ τὸ ἐνεργείᾳ κινεῖται γὰρ ἐπὶ τὴν τελειότητα οὐχ ὁ διδάσκων ἀλλ’ ὁ μανθάνων · τὸ γὰρ ποιοῦν ἤδη τοῦτό ἐστιν ἐνεργείᾳ , ὅπερ γίνεται τὸ πάσχον · τὴν γὰρ ἐφ’ ὃ κινεῖ τελειότητα ἤδη ἔχει ) , καὶ πᾶσα ποίησις καὶ πάθος ἐν τῷ ποιουμένῳ καὶ πάσχοντι , ἀλλ’ οὐκ ἐν τῷ ποιοῦντι , καὶ οὐκ ἀνάγκη πᾶν τὸ κινοῦν κινεῖσθαι , οὕτως ἐπειδὴ καὶ τὸ αἰσθη - τὸν τὸ κατ’ ἐνέργειαν τῷ τὴν αἴσθησιν κινεῖν ἐστι τοιοῦτον , ἀνάγκη τὴν τοιαύτην κίνησιν ἐν τῇ αἰσθήσει εἶναι . ἀλλ’ ἐπ’ ἐνίων μὲν ὠνόμασται τὰ μέσα οἷον ψόφησις καὶ ἄκουσις , ἐπ’ ἐνίων δὲ ἀνώνυμον θάτερον · ὅρασις γὰρ λέγεται ἡ τῆς ὄψεως ἐνέργεια , ἡ δὲ τοῦ χρώματος ἀνώνυμος , καὶ γεῦσις ἡ τοῦ γευστικοῦ , ἡ δὲ τοῦ χυμοῦ ἀνώνυμος . ἐν τούτοις δὲ μεμνῆσθαι χρή , πῶς ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν κινεῖσθαι καὶ πάσχειν τὴν αἴσθησιν ἐτίθεμεν πρότερον , καὶ πῶς ἐλέγομεν δυνάμει . οὐ γὰρ κινεῖται κατὰ τὴν ἀτελῆ κίνησιν , ἀλλ’ ὡς μὴ πρότερον ἐνεργοῦσα ὕστερον διὰ τὸ παρεῖναι τὸ αἰσθητὸν τὴν ἐνέργειαν προβαλλομένη ἀθρόαν καὶ αὐτὴν καὶ ἀμέριστον καὶ ἅμα πᾶσαν , ἀλλ’ οὐχ οἵα ἡ κίνησις ἐν μερισμῷ καὶ συνεχείᾳ · ὥστε ὅταν λέγηται κινεῖσθαι , καταχρη - στικῶς λέγεται διὰ τὸ ὅλως ἀπὸ τοῦ μὴ ἐνεργεῖν εἰς τὸ ἐνεργεῖν μεταβάλλειν , οὐχὶ διεξοδικῶς ἀλλ’ ἀθρόως , καθ’ ἣν καὶ ἡ τῶν ἀτόμων εἰδῶν παρουσία καὶ ἀπουσία ἐπιτελεῖσθαι πέφυκεν . ἐπεὶ δὲ μία μέν ἐστιν ἐνέργεια τοῦ αἰσθητοῦ καὶ τοῦ αἰσθητικοῦ , τὸ δὲ εἶναι ἕτερον , ἀνάγκη ἅμα φθείρεσθαι καὶ σώζεσθαι τὴν οὕτω λεγομένην ἀκοὴν καὶ ψόφον , καὶ χυμὸν δὴ καὶ γεῦσιν καὶ τὰ ἄλλα ὁμοίως . εἰ γὰρ μία τῷ ὑποκειμένῳ ἡ ἑκατέρα ἐνέργεια ἐν τῷ πάσχοντι οὖσα , ἀνάγκη ἅμα καὶ συνυπάρχειν καὶ συναπόλλυσθαι · συναναιρεῖται γὰρ τῇ τοῦ κινοῦντος ἐνεργείᾳ καὶ ἡ τοῦ κινουμένου , ὁμοίως δὲ καὶ συνεισάγεται · τὰ δὲ κατὰ δύναμιν λεγόμενα οὐκ ἀνάγκη . καὶ ἡμεῖς μὲν οὕτως · οἱ δὲ πρότερον φυσιολογοῖ οὐ καλῶς ἔλεγον , οὐθὲν οἰόμενοι οὔτε λευκὸν οὔτε μέλαν εἶναι ἄνευ ὄψεως , οὐδὲ χυμὸν ἄνευ γεύσεως , οὐδὲ ὅλως αἰσθητὸν ἄνευ αἰσθή - σεως . τῇ μὲν γὰρ ἔλεγον ὀρθῶς , τῇ δὲ οὐκ ὀρθῶς · διχῶς γὰρ λεγομένης τῆς αἰσθήσεως καὶ τοῦ αἰσθητοῦ , τῶν μὲν κατὰ δύναμιν τῶν δὲ κατ’ ἐνέργειαν , ἐπ’ ἐνίων μὲν τοῦτο συμβαίνει τὸ λεχθέν , τῶν κατ’ ἐνέργειαν , ἐπὶ δὲ τῶν ἑτέρων , τῶν κατὰ δύναμιν , οὐ συμβαίνει · ἀλλ’ ἐκεῖνοι ἀπλῶς καὶ ἀδιο - ρίστως ἔλεγον περὶ τῶν λεγομένων οὐχ ἀπλῶς . Ἐπεὶ δ’ ὁρῶμεν τὴν αἴσθησιν φθειρομένην ταῖς ὑπερβολαῖς τῶν αἰσθητῶν καὶ ἐλλείψεσιν , ἐκεῖνο ἐννοῆσαι χρὴ ὡς ἐν μεσότητί τινι καὶ λόγῳ τυγχάνει οὖσα τοῦτο πάσχουσα . οὕτω δ’ ἂν τοῦτο καὶ συλλογίσαιο · ἡ κατ’ ἐνέργειαν ἀκοὴ καὶ ἡ κατ’ ἐνέργειαν φωνὴ ἔστιν ὡς ἓν καὶ ἔστιν ὣς οὐχ ἓν · τὸ αὐτό · τῷ μὲν γὰρ ὑποκειμένῳ ἕν , ὥσπερ εἴρηται , τῷ δὲ λόγῳ διάφορον · ἡ δὲ φωνὴ συμφωνία τις καὶ συμμετρία · λόγος δὲ ἡ συμφωνία · καὶ τὴν κατ’ ἐνέργειαν ἀκοὴν λόγον τινὰ εἶναι ἀνάγκη . καὶ διὰ τοῦτο καὶ φθείρει ἕκαστον ὑπερβάλλον , καὶ τὸ ὀξὺ καὶ τὸ βαρύ , τὴν ἀκοήν · ὑπὸ γοῦν μεγάληί βροντῆς πολλοὶ ἐβλάβησαν , οὓς καὶ ἐμβροντήτους καλοῦμεν · ὁμοίως δὲ καὶ ἐν χυμοῖς τὴν γεῦσιν , καὶ ἐν χρώμασι τὴν ὄψιν τὸ σφόδρα λαμπρὸν ἢ ζοφερόν , καὶ ἐν ὀσφρήσει ἡ ἰσχυρὰ ὀσμὴ καὶ πικρὰ καὶ γλυκεῖα , ὡς λόγου τινὸς οὔσης τῆς αἰσθήσεως . καὶ γὰρ ἐν ὁτῳοῦν λόγῳ οἷον τῷ διπλασίῳ εἴτε προσθείης τι εἴτε ἀφέλῃς , φθείρεις τὸν λόγον . οἷον τὰ εἴκοσι διπλάσια τῶν δέκα · εἴτε γοῦν καὶ ὑπὸ τῆς ἐνδείας ἡ αἴσθησις · ἀλλ’ ἡ μὲν ὑπερβολὴ οὐ τὴν ἐνέργειαν μόνον φθείρει ἀλλὰ καὶ τὴν δύναμιν ἡ γὰρ μεγάλη βροντὴ αὐτὸ τὸ αἰσθητήριον βλάψασα ἐστέρησε δηλονότι τῆς ἐν τούτοις δυνάμεως ) , ἡ δὲ ἔνδεια τὴν ἐνέργειαν μόνην φθείρει τῆς δυνάμεως ἀπαθοῦς μενούσης · ἐὰν γὰρ πάνυ μικρὸς γένηται ὁ ψόφος οὐκ ἔστιν ἀκουστός , ἡ μέντοι γε ἀντιληπτικὴ δύναμις σώζεται . ἴσως δὲ καὶ ἡ πολλὴ ἔνδεια τῶν αἰσθητῶν ἀπαμβλύνει τῇ ἀργίᾳ τὰς αἰσθήσεις · ἡ γοῦν ὄψις ἐπὶ πολὺ διατρίψασα ἐν σκότῳ ἀμβλυώττει , ἴσως δὲ καὶ ἐπὶ πλέον χρονίσασα παντελῶς ἐκλείπει · τὸ δὲ σκότος ἔνδειά ἐστι τοῦ ὁρατοῦ . ὅπερ δὲ ἐπὶ ἀκοῆς καὶ ὄψεως , τοῦτο καὶ ἐπὶ πασῶν λέγομεν . ἔνθεν καὶ ἀμιγῆ εἰλικρινῆ ὄντα τὰ αἰσθητὰ ἀηδῆ εἰσιν , ὅταν δὲ μιχθῇ καὶ ἐς λόγον ἔλθῃ , ἡδέα καὶ λυσιτελῆ . οἷον οἱ χυμοὶ ἄμικτοι πρὸς ἀλλήλους ὄντες οὐχ ἡδεῖς · τό τε γὰρ ἄκρατον γλυκὺ ἔκλυτόν ἐστι καὶ τὸ ἄκρατον πικρὸν ἢ ἁλμυρὸν διαβρωτικά , καὶ ἅλες καθ’ ἑαυτοὺς μὲν ὄντες εἰς οὐδὲν χρήσιμοι , μιγνύμενοι δὲ ἐδέσμασιν εὖ ἔχουσιν . τὸ αὐτὸ δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων οἷον τῶν τῆς ἁφῆς · τὸ πῦρ καὶ ὁ κρύσταλλος ἄκρατα ὄντα λυπηρὰ καὶ φθαρτικά εἰσι · τὸ θερ - μαντὸν δὲ καὶ ψυκτὸν ὡς κεκραμένα ἡδέα . Ἔτι τοῖς περὶ αἰσθήσεως λόγοις καὶ τοῦτο προσθέντες , ὅτι κράτιστον τῶν περὶ αὐτῆς ζητημάτων , τὸν λόγον παύσομεν ὡς ἐπὶ τὴν λογικὴν ψυχὴν καὶ τὸν νοῦν ἐπειγόμενοι πόρρωθεν . ἑκάστη μὲν οὖν τῶν αἰσθήσεων τοῦ ὑποκει - μένου αὐτῇ αἰσθητοῦ ἐστι γνωριστική , ὑπάρχουσα ἐν τῷ αἰσθητηρίῳ ᾗ αἰσθη - τήριον , καὶ κρίνει τὰς τοῦ ὑποκειμένου αἰσθητοῦ διαφοράς , οἷον λευκὸν μὲν καὶ μέλαν ὄψις , γλυκὺ δὲ καὶ πικρὸν γεῦσις · ὁμοίως δὲ ἔχει τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων αἰσθήσεων . ἀλλ’ ἐπε·ιδὴ οὐ μόνον ὅτ’ τὸ λευκὸν ἕτερόν ἐστι τοῦ μέλανος γινώσκομεν τῶν ὑπὸ τὴν αὐτὴν καὶ μίαν αἴσθησιν τὴν ὅρασιν , ἀλλ’ ὅτι καὶ τὸ λευκὸν ἕτερόν ἐστι τοῦ ψόφου καὶ τῆς ὀσμῆς τῶν ἐν διαφόροις ἕκαστον γὰρ τῶν ἑτερογενῶν αἰσθητῶν πρὸς ἕκαστον κρίνομέν τινι καὶ αἰσθα - νόμεθα ὅτι διαφέρει ) , ἀνάγκη τὴν διάκρισιν ταύτην τῶν αἰσθητῶν αἰσθήσει τινὶ γίνεσθαι μιᾷ καὶ κοινῇ · οὐδὲ γάρ τινι τῶν πέντε τοῦτο γινώσκομεν , οὕτε μὴν ἐνδέχεται κεχωρισμένοις κρίνειν ὅτι ἕτερον τὸ γλυκὺ τοῦ λευκοῦ , ἀλλὰ δεῖ ἑνί τινι ἄμφω δῆλα εἶναι . εἰ γὰρ ἡ ὄψις μὲν τοῦ λευκοῦ ἀντιλάβοιτο , ἡ ἀκοὴ δὲ τοῦ ψόφου , μὴ εἴη δέ τι ἕτερον τὸ τούτων ἀμφοῖν ἀντιλαμβανόμενον , οὐδὲν ἔσται τὸ διακρῖνον ὅτι τὸ λευκὸν ἕτερον τοῦ ψόφου , ἀλλ’ ὥσπερ εἰ τοῦ μὲν ἐγὼ τοὐ δὲ σὺ αἴσθοιο , καὶ οὐδέτερος τὸ τοῦ ἑτέρου γνοίη πάθος . καὶ πρὸς τούτοις τὴν κοινὴν ταύτην αἴσθησιν ἀμερῆ τε εἶναι χρεὼν καὶ ἀσώματον · οὐ γὰρ δεῖ ὑπολαμβάνειν σάρκα ἢ ὅλως σῶμα εἶναι τὸ ἔσχατον αἰσθητήριον · ἀνάγκη γὰρ ἦν ἁπτόμενον αὐτοῦ κρίνειν τὸ κρῖνον καὶ κατὰ μέρη , ὡς ἄν τῷδε μὲν τῷ μορίῳ τοῦδ’ ἄν αἰσθάνοιτο , τῷδε δὲ τοῦδε , καὶ συνιδεῖν οὐκ ἦν πάλιν τὴν διαφοράν . συνέβαινε γὰρ πάλιν τὰ εἰρημένα · οὐδὲν γὰρ τῶν μερῶν οἶδεν ἀμφότερα τὰ αἰσθητά . δεῖ δὲ ἀμφότερα εἰδέναι τὸ μέλλον λέγειν ὅτι τόδε τοῦδε ἕτερον . ὅτι μὲν οὐχ οἷόν τε κεχωρισμένοις κρίνειν τὰ κεχωρισμένα φανερόν · ὅτι δ’ οὐδ’ ἐν κεχωρισμένῳ χρόνῳ ἀλλ’ ἀχρόνως ἐν τῷ αὐτῷ νῦν ἀμφοτέρων τῶν κριθησομένων δεῖ ποιεῖσθαι τὴν αἴσθησιν , δῆλον ἐντεῦθεν . ὥσπερ γὰρ τὸ αὐτὸ λέγει ὅτι ἕτερον τὸ ἀγαθὸν καὶ κακόν . οὕτω καὶ ὅτε θάτερον λέγει ὅτι ἕτερον , καὶ θάτερον , οὐ κατὰ συμβεβηκὸς τὸ ὅτε . εἰ γὰρ οἶδεν ὅτι διαφέρει τὸ λευκὸν τοῦ ψόφου , οἶδεν ἅμα καὶ ὅτι ὁ ψόφος τοῦ λευκοῦ διαφέρει · ὥστε ἄμφω οἶδε τὴν διάκρισιν αὐτῶν εἰδυῖα . ἡ δὲ διάκρισις ἄχρονος . καὶ ἡ ἀμφοτέρων ἄρα γνῶσις ἄχρονος καὶ ἐν τῷ αὐτῷ νῦν . εἰ γὰρ νῦν μὲν τοῦ λευκοῦ αἴσθοιτο , ἄλλοτε δὲ τοῦ ψόφου , πῶς αὐτὰ διακρίνει ἀπ' ἀλλήλων ; ἡ γὰρ διάκρισις τῇ ἀντιπαραθέσει γνωρίζεται · τὰ δὲ κεχωρισμένα πῶς ἄν παραθείη ; εἰ δὲ ταῦθ’ οὕτω , καὶ μία οὖσα καὶ ἀμερὴς ἡ κοινὴ αἴσθησις ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ νῦν τῶν διαφόρων ἢ καὶ τῶν ἐναντίων αἰσθάνεται , τὸ δὲ αἰσθά - νεσθαι πάσχειν τί ἐστι , τὸ δὲ πάσχειν κινεῖσθαί πως , κινεῖσθαι δέ τι ἀδύνατον ἅμα καὶ ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ τὰς ἐναντίας κινήσεις , καὶ αἰσθάνεσθαί τι ἅμα ἀδύνατον . καὶ μήποτε ἡ αἴσθησις κατὰ μὲν τὸ ὑποκείμενον ἕν ἐστι καὶ ταὐτὸν τῷ ἀριθμῷ , τῇ δὲ οὐσίᾳ πλείω , πλειόνων οὐσῶν ἐν τῷ ἑνὶ ὑποκειμένῳ τῶν δυνάμεων , ὡς ἐν τῷ μέλιτι ὄντι κατ’ ἀριθμὸν ἑνὶ πλείους εἰσὶ δυνάμεις , τὸ γλυκύ , τὸ ξανθόν , καὶ ἐν τῷ μήλῳ τὸ εὐῶδες , τὸ ἐρυθρόν , τὸ μαλακόν . καὶ ᾗ μὲν διαφόρους ἔχει δυνάμεις , οὐδὲν κωλύει τῶν διαφόρων καὶ τῶν ἐναντίων αὐτὴν ἀντιλαμβάνεσθαι κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον · ᾗ δὲ μία ἐστὶ τῷ ὑποκειμένῳ , ὡς ἓν αἰσθάνεται καὶ κρίνει τὰ ἐναντία . ἢ ταύτην μὲν καὶ παροπτέον , ὅτι εὐέλεγκτος . διαφόρων μὲν γὰρ εἰδῶν οὕτως ἔχουσαν τῷ αὐτῷ νῦν αἰσθάνεσθαι οὐκ ἀδύνατον · ἐναντίων δὲ πῶς ἐνεργείᾳ ; ἐκείνην δὲ ἀντεισακτέον τὴν ἀληθῆ , ἣν καὶ πρότερον πρότερον εἰ γὰρ τὴν κοινὴν αἴσθησιν τῇ ἐν τῷ μέσῳ τοῦ κύκλου εἰκάσαις στιγμῇ , λύσαις ἄν τὸ ἄπορον . ὡς γὰρ ἐκείνη μία οὖσα πλεῖστά ἐστι τόσα γὰρ ὅσα τῶν εὐθειῶν πέρατα πρὸς αὐτὴν ἀπαντᾷ ) , οὕτω καὶ ἡ αἴσθησις , ἀσώματος οὖσα δύναμις καὶ ἀμερὴς καὶ ἁπλῆ , ἵδρυται ἐν τῷ πέρατι τῶν αἰσθητηρίων πλειόνων ὄντων · τοῦτο δέ ἐστι τὸ πνεῦμα , ἐν ᾧ τὸ ἡγεμονικόν . καθ’ ὅσον μὲν οὖν μία ἐστὶ παντὸς ἐκείνου σώματος δύναμις καὶ ἀσώματος , ἀδιαίρετός ἐστι καὶ μία · καθ’ ὅσον δὲ οὐ μόνον τοῦ παντὸς σώματος δύναμίς ἐστιν , ἀλλὰ καὶ ἑκάστου τῶν μερῶν αὐτοῦ ἀμερίστως γὰρ ἐν ὅλῳ ἐστὶν ἡ αὐτή ) , κατὰ τοῦτο οὐ μία ἄν εἴη ἀλλὰ πλείους . ἕκαστον γὰρ τῶν αἰσθητηρίων τῶν μερικῶν ὡς ἐπί τι πέρας τὴν τῶν αἰσθητηρίων διακονίαν ἐπὶ τὸ πνεῦμα ἀναπέμπει , καὶ ἡ ἐν αὐτῷ λοιπὸν ἱδρυμένη αἴσθησις τὴν κρίσιν τῶν αἰσθητῶν ποιεῖται . ᾗ μὲν οὖν ἀδιαί - ρετον , ἓν τὸ κρῖνόν ἐστι καὶ ἅμα · ᾗ δὲ διαιρετὸν οὐχ ἓν ὑπάρχει , δὶς τῷ αὐτῷ χρῆται σημείῳ ἅμα . ᾗ μὲν οὖν δυσὶ χρῆται τῷ πέρατι , δύο κρίνει , καὶ κεχωρισμένα ἔστιν ὡς κεχωρισμένον · ᾗ δὲ ἑνί , ἅμα . ἔστι δὲ πρὸς ταύτην τὴν ἀπορίαν κἀκεῖνο συντόμως εἰπεῖν , ὡς εἰ μὲν οὕτως ἐκινεῖτο ἡ αἴσθησις ὡς αὐτὴ ἐν τῷ αἰσθάνεσθαι τῶν αἰσθητῶν λευκὴ ἢ μέλαινα γίνεσθαι , τῷ ὄντι ἦν ἀδύνατον αὐτὴν ἅμα τῶν ἐναντίων ἀντιλαμβάνεσθαι · εἰ δὲ οὐχ οὕτω γίνεται , ἀλλὰ γνωστικῶς μόνον τὰ εἴδη τῆς ὕλης ἀποσυλᾷ , οὐκέτι ὁμοίως ἄπορον · δυνατὸν γὰρ τοὺς ἀσωμάτους λόγους τῶν ἐναντίων ἅμα τοὺς αὐτοὺς εἶναι , ἐπεὶ καὶ μία τῶν ἐναντίων ἡ ἐπιστήμη . ἡ γὰρ φύσις ποιοῦσα τὸν ὀφθαλμὸν ἅμα τοῦ λευκοῦ καὶ μέλανος προβάλλει τὸν λόγον . τὸ αὐτὸ δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ κατ’ ἐνέργειαν διαφανοῦς ὁρᾶται γινόμενον . τὸ μὲν γὰρ ὁρᾶν , ὡς ἐλέγετο , διὰ τούτου τῷ τοῦτο πάσχειν · τῷ μέντοι τοῦτο μὴ ὡς χρωννύμενον πάσχειν ὑλικῶς ὑπὸ τῶν χρωμάτων , οὐδὲν κωλύεται ἅμα διὰ τοῦ αὐτοῦ τὸ μέλαν καὶ τὸ λευκὸν ὁρᾶσθαι . διὰ γὰρ τοῦ αὐτοῦ μορίου τοῦ ἀέρος ἄλλος μὲν τὸ μέλαν ἄλλος δὲ τὸ λευκὸν ὁρᾷ , καὶ οὐ πάσχει τι ὑπὸ τῶν ἐναντίων τὸ αὐτό , ἐπεὶ μὴ ὑλικὸν τὸ πάθος . φανερὸν ἐκ τούτου ὡς καὶ αἱ μερικαὶ αἰσθήσεις ἀμερεῖς εἰσιν , εἴπερ ἀμφοτέρων ἅμα τῶν ἐναντίων ἀντιλαμβάνονται . διαφέροι δ’ ἄν ἡ κοινὴ αἴσθησις αὕτη τῆς φαντασίας , ὅτι ἡ μὲν ἀπόντων τῶν αἰσθητῶν τοὺς τύπους ἔχει , ἡ δὲ παρόντων . περὶ μὲν οὖν τῆς ἀρχῆς ᾗ φαμεν τὸ ζῶον αἰσθητικὸν εἶναι , διωρίσθω τὸν τρόπον τοῦτον .
Lemmas: ἔτι καί οὗτος προσαπορητέον οἰκέω εἰμί ὁ ἀρχή πρόθεσις , εἰμί ὑπολείπω Ι τις αἴσθησις · ἐπεί γάρ αἰσθάνομαι ὅτι ὁράω καί ἀκούω , εἰμί εἰμί τις ἄλλος περί ὁ αἰσθητός ἐνέργεια , κατά ὅς ὁ ἐνέργεια ὁ αἰσθητικός ἐφιστάνω , εἴτε προσβάλλω ὁ αἰσθητός εἴτε μή , καί ποῖος τις ἴσχω ὁ διάθεσις , ὅς δή καί συναίσθησις εἶπον τις , πότερος ἄλλος τις αἴσθησις οὗτος ὁ ἐνεργέω χωρίζω ὁ ἀπαριθμέω , ἢ περί ὁ ἴδιος ὁ αἰσθος - ὁ ἕκαστος ὁ αἴσθησις οὖον μόνος ἐνεργέω , ἀλλά καί ἐφιστάνω ὁ ἑαυτοῦ ἐνέργεια · οἷος ὁράω ὅδε ὁ λευκός ἑαυτοῦ οὗτος διάκειμαι συγγιγνώσκω . ἀνάγκη δέ ἢ ὁ ὁράω αἰσθάνομαι οὗτος ὅτι ὁράω ἢ ἕτερος . ἀλλά εἰμί ἕτερος , ὁ αὐτός εἷς ἀμφότερος εἰμί ἀντιληπτικός , ὁ τε ὁράω ὄψις καί ὁ ὑπόκειμαι χρῶμα , καί δύο ὁ αὐτός αἰσθητής κατά ἑαυτοῦ εἰμί αἴσθησις . εἰμί γάρ ὁ ἕτερος μέν καί δύο ἀντιλαμβάνω ὅτι ὁράω ὁ ὄψις , ὁ αὐτός δέ καί ὁ χρῶμα ἀντιλαμβάνω πρός τίς γάρ ) , ἀντιλαμβάνω δέ ὁ χρῶμα καί ὁ ὄψις , οὗτος δή ὁ ἄτοπος ἕπω · δύο γάρ αἴσθησις ὁ αὐτός καί εἷς αἰσθητής μή κατά συμβαίνω ἀντιλαμβάνω . ὁ δέ αὐτός λόγος καί ἐπί ὁ ἄλλος αἴσθησις , ὥστε οὐδείς ἄν ἴδιος αἰσθητός , ἀλλά πᾶς κοινός , καί οὖον πέντε αἴσθησις ἀλλά δέκα . ἔτι ἐπεί πολλάκις ἐφίστημι ὁ ὁ ὄψις ἐνέργεια ἐφιστάνω αὐτός οὗτος πάλιν , ὅτι ἐφίστημι ὅτι ὁ ὄψις ὁράω καί συναισθάνομαι ἑαυτοῦ ἐφίστημι , ἀνάγκη καί οὗτος ὁ αἴσθησις ὁ τρίτος ἢ ἕτερος εἰμί παρά ὁ πρό αὐτός ἐφίστημι ἢ ὁ αὐτός . καί εἰμί μέν ἕτερος , πάλιν περί ἐκεῖνος ὁ αὐτός λόγος · καί οὗτος ἐπί ἤπειρος · εἰμί δέ ὁ αὐτός , ἵνα μή ἐνέργεια ἤπειρος αἴσθησις ποιέω , καί ἐνδέχομαι ὅλως ὁ αὐτός ἐφίστημι καί ὅτι ἐφίστημι πάλιν ἐφίστημι , διά τίς μή αὐτόθεν ἐπί ὁ ὄψις οὗτος ποιέω , τίθημι καί αἰσθάνομαι ὁ αὐτός καί ὁ ἑαυτοῦ ἐφίστημι ἐνέργεια ; ἀποκληρωτικός γάρ ὁ ὁ δύο μέν αἴσθησις ἢ τρίτος δίδωμι οὗτος , μή εὐθύς δέ καί ὁ πρῶτος . λείπω τοίνυν ἐκ ὁ εἴρω αὐτός ἕκαστος αἴσθησις καί ὁ αἰσθητής λέγω ἀντιλαμβάνω καί ὁ ἑαυτοῦ ἐνέργεια · ὥστε αὐτός ἑαυτοῦ ἀναλαμβάνω . ἔχω δέ ἀπορία . εἰμί γάρ ὁ ὄψις ἐφιστάνω ὁ ἑαυτοῦ ἐνέργεια , ὁ δέ ὁ ὁράω αἰσθάνομαι ὁράω εἰμί , οὗτος δέ χρῶμα εἰμί ἀντιλαμβάνω , χρῴζω ὁ ὄψις ἄρα καίπερ εἰμί πρῶτος ὁ αἰσθητής γνωριστικός · εἰμί γάρ ὁράω τις ὁ ὁράω , καί χρῶμα ἔχω ὁ ὁράω πρῶτος . λύω δέ ἔνστασις καί ἀντιπαράστασις χράω . πρῶτος μέν γάρ φανερός ὡς οὐ εἷς ὁ ὁ ὁράω αἰσθάνομαι οὐδέ ἁπλόος καί μονοειδής . οὖον γάρ εἰμί τίς ὁράω πάντως χρῶμα εἰμί , καί οὖον μόνος ὁ ὁρατός ὁράω ἀλλά καί ὁ στερέω ὁ ὁρατής . καί γάρ ὅταν μή ὁράω , ὁ ὁράω κρίνω , οἷος ὁράω ὁ φάος καί ὁ σκότος , ὅσπερ ἐκ εἰμί χρῶμα , εἰμί καί μή ὡσαύτως · ὁ μέν γάρ κατάφασις ὁ δέ ἀπόφασις . ὥστε οὐ ἤ ὁράω ὁ ὄψις ὁ ἑαυτοῦ ἐνέργεια , ἤδη χρῴζω ἀνάγκη οὗτος . ἔπειτα καί ὁ ὁράω εἰμί ὡς χρωματίζω , καί οὐ ἄτοπος οὗτος λέγω · ὁ γάρ αἰσθος - τῆρις δεκτικός ὁ αἰσθητής ἄνευ ὁ ὕλη ἕκαστος . διό καί ἀπέρχομαι ὁ αἰσθητής ἔνειμι αἴσθησις καί φαντασία , ὁ ὁ αἰσθητής δηλαδή ἐγκατάλειμμα , ἐν ὁ αἰσθητήριον . ἀφεστήξω γάρ ὁ ἥλιος ὁ ὄψις οὐ εὐθύς ἀναγιγνώσκω δύναμαι , ὡς ἔνειμι ἔτι ἐν ὁ αἰσθητήριον ὁ ἐκ ὁ φάος ἐγγίγνομαι πάθος · καί θάλασσα ἀφίστημι μετά ὁ πλόος ἔτι περιηχέω ὁ οὖς δοκέω . ἔτι δέ σφοδρός χρῶμα ὁράω ἢ λαμπρός , εἶτα βλέπω εἰς Όλλο , οὐ οἷος εἰμί ἐκεῖνος ὁράω , ἀλλά οἷος εἰμί ὁ προοράω , ἢ μικτός τίς , ὁ αἰσθητήριον ἔτι σῴζω καί ὁ ὁ πρῶτος πάθος , καί διά ὁ ὑπό ὁ δύο πάσχω οἷος μίξις τις καί ἀμφότερος ὁ πάθημα γίγνομαι . καί πρός οὗτος ὁ αἴσθησις κατά φαντασία τις γίγνομαι τηρέω πως ἐν ἑαυτοῦ ὁ φάντασμα καί μηκέτι ὁ αἰσθητής πάρειμι . οὗτος γάρ καί διαφέρω ὁ ὡς ἔμψυχος καί κατά φαντασία τις ὁ αἰσθητής ὁ εἶδος Χωρὶς ὁ ὕλη λαμβάνω ὁ ἄψυχος οἷος κάτοπτρον . καί οὗτος μέν γάρ ἄνευ ὁ ὕλη ὁ εἶδος δέχομαι , πάρειμι δέ μόνος · ὁ δέ ἔμψυχος καί ἀπέρχομαι , ὅτι μετά φαντασία ὁ πρῶτος εἰσδοχή . καί οὗτος οὗτος διαιτάω ἔτι ἐκεῖνος ἐπισκοπέω δεῖ , ὁ καί τις ὁ φιλοσοφέω - σάντος ἀπορέω καί καλῶς διαλύω . εἰμί γάρ ὁ ὄψις αὐτός ἑαυτοῦ αἰσθός - σέτα , αὐτός πρός ἑαυτοῦ ἔστω εἄν οὗτος ὅσπερ εἰμί · οὗτος γάρ εἰμί ὁράω καί ὁράω . οὐδείς δέ ὁ πρός τίς αὐτός πρός ἑαυτοῦ εἰμί ἀλλά πρός ἕτερος · ὁ δέ αἴσθησις ὁ πρός τίς . ἢ οὖον αὐτός ὄψον τε εἰμί καί χρῴζω · ὁράω δέ ἑαυτοῦ . οὐ ὡς ὄψις , ἀλλά ὡς ὁράω ὄψις καί εἶδος λαμβάνω ὁ ὁράω πρός ὅς εἰμί ὄψις . εἰμί δέ διά οὗτος ὁρατός τε καί ὁράω γίγνομαι , οὐ εἰμί ὁ ὄψις ὄψις ὄψις , ἀλλά χρώζω ὄψις καί εἶδος ἔχω ὁ ὁ ὁράω . οὗτος δήπου ἄν εἰμί καί ὁ κατά ἐνέργεια νόος νοέω ἑαυτοῦ · οὖον γάρ ὅς νόος ἑαυτοῦ νοέω , ἀλλά ὅς νοητός . ἔτι ἐκεῖνος περί ὁ αὐτός ζητέω · εἰμί γάρ ὁ ὁράω καί ἁπλόος ὁ αἰσθάνομαι πάσχω τίς ὁ αἴσθησις ὑπό ὁ αἰσθητής γίγνομαι , ὁράω δέ καί ὁ ὄψις ἑαυτοῦ , καί πείθω ὑπό ἑαυτοῦ . οὐδείς δέ ὑπό αὐτός πάσχω · δεῖ γάρ ὁ πάσχω δύναμις εἰμί τοιοῦτος ὅσπερ ὁ ποιέω ἐνέργεια . εἰμί γοῦν ὁ αὐτός κατά ὁ αὐτός καί δύναμις καί ἐνέργεια . καί οὗτος ἄλυτος καταλείπω ἕτερος τίς προστίθημι · εἰμί ὁ αἴσθησις ἄλογος εἰμί ἐπιστρέφω πρός ἑαυτοῦ γιγνώσκω ἑαυτοῦ ὁ ἐνὲρ - γειαν , ὁ δέ τοιοῦτος χωριστός σῶμα , πᾶς δέ χωριστός σῶμα ἐνέργεια καί ὁ οὐσία ἔχω χωριστής , οὗτος δέ ἀθάνατος , ἀθάνατος ἄρα καί ὁ ἄλογος ψυχή ὑπολαμβάνω , εἴπερ καί αἴσθησις . ἢ οὐ ἐπεί γιγνώσκω ὁ ὄψις ὅτι αἰσθάνομαι , ἤδη καί χωριστός σῶμα καί ἀθάνατος . μέσος γάρ ὁ αἴσθησις ὁ τε λογικός Ψυχή καί ὁ φύσις . ὁ οὖν φύσις μήτε ὁ ἐνέργεια ἑαυτοῦ γιγνώσκω μήτε ὁ οὐσία , πρός ὁ ἐκτός δέ ἀποτείνω μόνος κατά ὁ τρέφω ἢ γεννάω , μηδαμοῦ δέ πρός ἑαυτοῦ ἐπιστρε - φέρω , ὁ δέ λογικός καί κατά ἐνέργεια καί κατά οὐσία ἐπιστρέφω γιγνώσκω γάρ οὖον μόνος ὁ ἐνέργεια ἑαυτοῦ , ἀλλά καί ὁ οὐσία , καί διά οὗτος καί καθάπαξ χωριστός εἰμί σῶμα ) , εἰκότως ὁ ἄλογος μέσος ἔχω τάξις κατά τίς μέν χωριστός κατά τίς δέ ἀχώριστος , ὁ μέν ἐνέργεια ἑαυτοῦ γιγνώσκω , οὐκέτι δέ καί ὁ οὐσία , καί χωριστός μέν ὁ παχύς σῶμα , ἀχώριστος δέ ὁ πνεῦμα , ὁ φύσις καί ὁ παχύς ἀχώριστος εἰμί . ἐπεί δέ φθάνω ἐρῶ ὁ αἴσθησις δέχομαι καί στέγω ὁ εἶδος ὁ αἰσθητής ἄνευ ὁ ὕλη ἐπί ποσός τις χρόνος , ὁ ἐκεῖνος ἑξῆς προστίθημι . καί ὁ ἐνέργεια ὁ αἴσθησις καί ὁ αἰσθητής ὁ αὐτός μέν καί εἷς εἰμί λέγω ἀνάγκη ὁ ὑπόκειμαι · ὁ δέ εἰμί αὐτός οὖον αὐτός , λέγω δέ οἷος ὁ ψόφος ὁ κατά ἐνέργεια καί ὁ ἀκοή ὁ κατά ἐνέργεια . κατά ἐνέργεια δέ λέγω , ὅτι εἰμί καί ἀκοή ἔχω μή ἀκούω καί ὁ ἔχω ψόφος οὐ ἀεί ψοφέω , ὁ καί δύναμις λέγω . ὅταν οὖν ἐνεργέω ὁ δύναμαι ἀκούω καί ψοφέω ὁ δύναμαι ψοφέω , τότε ὁ ἀκοή καί ὁ ψόφος ὡς ἐνέργεια ἅμα γίγνομαι ὁ ὑπόκειμαι , ὁ σχέσις δέ καί ὁ λόγος διαφέρω , ὥσπερ ἀνάβασις καί κατάβασις , δίδαξις καί μάθησις . ὅς εἶπον ἄν τις ὁ μέν ἵημι ἄκων , ὁ δέ ψόφησις . ὁ γάρ ἐνέργεια αἴσθησις εἰμί εἰμί ὁ ἔχω ὁ εἶδος ὁ αἰσθητής Χωρὶς ὕλη · πάλιν ὁ κατά ἐνέργεια αἰσθητός εἰμί εἰμί ὁ ἔχω ὁ εἶδος αὐτός Χωρὶς ὕλη ὑπό ὁ αἴσθησις . εἷς ἄρα ὁ ὑπόκειμαι ὁ ἑκάτερος ἐνέργεια , ὁ δέ λόγος διάφορος , ὅστις ἀπό μέν ὁ αἰσθητής θέω - Ρουμένη ἐπί ὁ αἴσθησις καλέω ἀκουστός ἢ ὁρατός ἤ τίς τοιοῦτος , ἀπό δέ ὁ αἴσθησις ἐπί ὁ αἰσθητός ὅρασις καί ἄκουσις καί ὁ τοιοῦτος . εἰμί δέ εἰμί ὁ κίνησις καί ὁ ποίησις καί ὁ πάθος ἐν ὁ ποιέω , ἀνάγκη καί ὁ ψόφος καί ὁ ἀκοή ὁ κατά ἐνέργεια ἐν ὁ κατά δύναμις εἰμί · ὁ γάρ ὁ ποιητικός καί κινητικός ἐνέργεια ἐν ὁ πάσχω ἐγγίγνομαι · διό καί οὐ ἀνάγκη ὁ κινέω κινέω . ὁ μέν οὖν ὁ ψοφητικός ἐνέργεια ψόφος ἢ ψόφησις , ὁ δέ ὁ ἀκουστικός ἀκοή ἢ ἄκουσις · δισσός γάρ ὁ ἀκοή καί δισσός ὁ ψόφος . ὁ ὅς αὐτός λόγος καί ἐπί ὁ ἄλλος αἴσθησις καί αἰσθος - ὁ . ὡς γάρ ἐν ὁ φυσικός κίνησις λέγω ὁ ἐκ ὁ ἀτελής ἐπί ὁ τέλειος πρόοδος καί ἀπό ὁ δύναμις ἐπί ὁ ἐνέργεια κινέω γάρ ἐπί ὁ τελειότης οὐ ὁ διδάσκω ἀλλά ὁ μανθάνω · ὁ γάρ ποιέω ἤδη οὗτος εἰμί ἐνέργεια , ὅσπερ γίγνομαι ὁ πάσχω · ὁ γάρ ἐπί ὅς κινέω τελειότης ἤδη ἔχω ) , καί πᾶς ποίησις καί πάθος ἐν ὁ ποιέω καί πάσχω , ἀλλά οὐ ἐν ὁ ποιέω , καί οὐ ἀνάγκη πᾶς ὁ κινέω κινέω , οὕτως ἐπεί καί ὁ αἰσθος - ὁ ὁ κατά ἐνέργεια ὁ ὁ αἴσθησις κινέω εἰμί τοιοῦτος , ἀνάγκη ὁ τοιοῦτος κίνησις ἐν ὁ αἴσθησις εἰμί . ἀλλά ἐπί ἔνιοι μέν ὀνομάζω ὁ μέσος οἷος ψόφησις καί ἄκουσις , ἐπί ἔνιοι δέ ἀνώνυμος ἕτερος · ὅρασις γάρ λέγω ὁ ὁ ὄψις ἐνέργεια , ὁ δέ ὁ χρῶμα ἀνώνυμος , καί γεῦσις ὁ ὁ γευστικός , ὁ δέ ὁ χυμός ἀνώνυμος . ἐν οὗτος δέ μιμνήσκω χρή , πῶς ὑπό ὁ αἰσθητής κινέω καί πάσχω ὁ αἴσθησις τίθημι πρότερος , καί πῶς λέγω δύναμις . οὖον γάρ κινέω κατά ὁ ἀτελής κίνησις , ἀλλά ὡς μή πρότερος ἐνεργέω ὕστερος διά ὁ πάρειμι ὁ αἰσθητός ὁ ἐνέργεια προβάλλω ἀθρόος καί αὐτός καί ἀμέριστος καί ἅμα πᾶς , ἀλλά οὐ οἷος ὁ κίνησις ἐν μερισμός καί συνέχεια · ὥστε ὅταν λέγω κινέω , καταχράω - στιχάω λέγω διά ὁ ὅλως ἀπό ὁ μή ἐνεργέω εἰς ὁ ἐνεργέω μεταβάλλω , οὐ διεξοδικός ἀλλά ἀθρόος , κατά ὅς καί ὁ ὁ ἄτομος εἶδος παρουσία καί ἀπουσία ἐπιτελέω φύω . ἐπεί δέ εἷς μέν εἰμί ἐνέργεια ὁ αἰσθητής καί ὁ αἰσθητικός , ὁ δέ εἰμί ἕτερος , ἀνάγκη ἅμα φθείρω καί σῴζω ὁ οὗτος λέγω ἀκοή καί ψόφος , καί χυμός δή καί γεῦσις καί ὁ ἄλλος ὁμοίως . εἰμί γάρ εἷς ὁ ὑπόκειμαι ὁ ἑκάτερος ἐνέργεια ἐν ὁ πάσχω εἰμί , ἀνάγκη ἅμα καί συνυπάρχω καί συναπόλλυμι · συναναιρέω γάρ ὁ ὁ κινέω ἐνέργεια καί ὁ ὁ κινέω , ὁμοίως δέ καί συνεισάγω · ὁ δέ κατά δύναμις λέγω οὐ ἀνάγκη . καί ἐγώ μέν οὕτως · ὁ δέ πρότερος φυσιολόγος οὖον καλῶς λέγω , οὐδείς οἴομαι οὔτε λευκός οὔτε μέλας εἰμί ἄνευ ὄψις , οὐδέ χυμός ἄνευ γεῦσις , οὐδέ ὅλως αἰσθητός ἄνευ αἰσθός - σέως . ὁ μέν γάρ λέγω ὀρθῶς , ὁ δέ οὐ ὀρθῶς · διχῶς γάρ λέγω ὁ αἴσθησις καί ὁ αἰσθητής , ὁ μέν κατά δύναμις ὁ δέ κατά ἐνέργεια , ἐπί ἔνιοι μέν οὗτος συμβαίνω ὁ λέγω , ὁ κατά ἐνέργεια , ἐπί δέ ὁ ἕτερος , ὁ κατά δύναμις , οὖον συμβαίνω · ἀλλά ἐκεῖνος ἀπλόος καί ἀδιο - ρίστως λέγω περί ὁ λέγω οὐ ἀπλόος . ἐπεί δέ ὁράω ὁ αἴσθησις φθείρω ὁ ὑπερβολή ὁ αἰσθητής καί ἔλλειψις , ἐκεῖνος ἐννοέω χρή ὡς ἐν μεσότης τις καί λόγος τυγχάνω εἰμί οὗτος πάσχω . οὗτος δέ εἄν οὗτος καί συλλογίζομαι · ὁ κατά ἐνέργεια ἀκοή καί ὁ κατά ἐνέργεια φωνή εἰμί ὡς εἷς καί εἰμί ὡς οὐ εἷς · ὁ αὐτός · ὁ μέν γάρ ὑπόκειμαι εἷς , ὥσπερ εἴρω , ὁ δέ λόγος διάφορος · ὁ δέ φωνή συμφωνία τις καί συμμετρία · λόγος δέ ὁ συμφωνία · καί ὁ κατά ἐνέργεια ἀκοή λόγος τις εἰμί ἀνάγκη . καί διά οὗτος καί φθείρω ἕκαστος ὑπερβάλλω , καί ὁ ὀξύς2 καί ὁ βαρύς , ὁ ἀκοή · ὑπό γοῦν μεγάλη βροντή πολύς βλάπτω , ὅς καί ἐμβρόντητος καλέω · ὁμοίως δέ καί ἐν χυμός ὁ γεῦσις , καί ἐν χρῶμα ὁ ὄψις ὁ σφόδρα λαμπρός ἢ ζοφερός , καί ἐν ὀσφραίνομαι ὁ ἰσχυρός ὀσμή καί πικρός καί γλυκύς , ὡς λόγος τις εἰμί ὁ αἴσθησις . καί γάρ ἐν ὅστις λόγος οἷος ὁ διπλάσιος εἴτε προστίθημι τίς εἴτε ἀφαιρέω , φθείρω ὁ λόγος . οἷος ὁ εἴκοσι διπλάσιος ὁ δέκα · εἴτε γοῦν καί ὑπό ὁ ἔνδεια ὁ αἴσθησις · ἀλλά ὁ μέν ὑπερβολή οὖον ὁ ἐνέργεια μόνος φθείρω ἀλλά καί ὁ δύναμις ὁ γάρ μέγας βροντή αὐτός ὁ αἰσθητήριον βλάπτω στερέω δηλονότι ὁ ἐν οὗτος δύναμις ) , ὁ δέ ἔνδεια ὁ ἐνέργεια μόνος φθείρω ὁ δύναμις ἀπαθής Μένων · ἐάν γάρ πάνυ μικρός γίγνομαι ὁ ψόφος οὐ εἰμί ἀκουστός , ὁ μέντοι γε ἀντιληπτικός δύναμις σῴζω . ἴσως δέ καί ὁ πολύς ἔνδεια ὁ αἰσθητής ἀπαμβλύνω ὁ ἀργία ὁ αἴσθησις · ὁ γοῦν ὄψις ἐπί πολύς διατρίβω ἐν σκότος ἀμβλυώσσω , ἴσως δέ καί ἐπί πλέω χρονίζω παντελῶς ἐκλείπω · ὁ δέ σκότος ἔνδεια εἰμί ὁ ὁρατής . ὅσπερ δέ ἐπί ἀκοή καί ὄψις , οὗτος καί ἐπί πᾶς λέγω . ἔνθεν καί ἀμιγής εἰλικρινής εἰμί ὁ αἰσθητός ἀηδής εἰμί , ὅταν δέ μίγνυμι καί εἰς λόγος ἔρχομαι , ἡδύς καί λυσιτελής . οἷος ὁ χυμός ἄμικτος πρός ἀλλήλων εἰμί οὐ ἡδύς · ὁ τε γάρ ἄκρατος γλυκύς ἔκλυτος εἰμί καί ὁ ἄκρατος πικρός ἢ ἁλμυρός διαβρωτικός , καί ἅλς κατά ἑαυτοῦ μέν εἰμί εἰς οὐδείς χρήσιμος , μείγνυμι δέ ἔδεσμα εὕω ἔχω . ὁ αὐτός δέ καί ἐπί ὁ ἄλλος οἷος ὁ ὁ ἁφή · ὁ πῦρ καί ὁ κρύσταλλος ἄκρατος εἰμί λυπηρός καί φθαρτικός εἰμί · ὁ θερ - ἀπήμαντος δέ καί ψυκτός ὡς κεράννυμι ἡδύς . ἔτι ὁ περί αἴσθησις λόγος καί οὗτος προστίθημι , ὅτι ἀγαθός ὁ περί αὐτός ζήτημα , ὁ λόγος παύω ὡς ἐπί ὁ λογικός ψυχή καί ὁ νόος ἐπείγω πόρρωθεν . ἕκαστος μέν οὖν ὁ αἴσθησις ὁ ὑποκει - μένω αὐτός αἰσθητής εἰμί γνωριστικός , ὑπάρχω ἐν ὁ αἰσθητήριον ὅς αἰσθος - τῆρις , καί κρίνω ὁ ὁ ὑπόκειμαι αἰσθητής διαφορά , οἷος λευκός μέν καί μέλας ὄψις , γλυκύς δέ καί πικρός γεῦσις · ὁμοίως δέ ἔχω οὗτος καί ἐπί ὁ ἄλλος αἴσθησις . ἀλλά ἐπειδή οὖον μόνος ὅτι ὁ λευκός ἕτερος εἰμί ὁ μέλας γιγνώσκω ὁ ὑπό ὁ αὐτός καί εἷς αἴσθησις ὁ ὅρασις , ἀλλά ὅτι καί ὁ λευκός ἕτερος εἰμί ὁ ψόφος καί ὁ ὀσμή ὁ ἐν διάφορος ἕκαστος γάρ ὁ ἑτερογενής αἰσθητής πρός ἕκαστος κρίνω τις καί αἰσθάνομαι - νοέω ὅτι διαφέρω ) , ἀνάγκη ὁ διάκρισις οὗτος ὁ αἰσθητής αἴσθησις τις γίγνομαι εἷς καί κοινός · οὐδέ γάρ τις ὁ πέντε οὗτος γιγνώσκω , ἵημι μήv ἐνδέχομαι χωρίζω κρίνω ὅτι ἕτερος ὁ γλυκύς ὁ λευκός , ἀλλά δεῖ εἷς τις ἄμφω δῆλος εἰμί . εἰμί γάρ ὁ ὄψις μέν ὁ λευκός ἀντιλαμβάνω , ὁ ἀκοή δέ ὁ ψόφος , μή εἰμί δέ τίς ἕτερος ὁ οὗτος ἄμφω ἀντιλαμβάνω , οὐδείς εἰμί ὁ διακρίνω ὅτι ὁ λευκός ἕτερος ὁ ψόφος , ἀλλά ὥσπερ εἰμί ὁ μέν ἐγώ ὁ δέ σύ αἰσθάνομαι , καί οὐδέτερος ὁ ὁ ἕτερος γιγνώσκω πάθος . καί πρός οὗτος ὁ κοινός οὗτος αἴσθησις ἀμερής τε εἰμί χρεὼν καί ἀσώματος · οὖον γάρ δεῖ ὑπολαμβάνω σάρξ ἢ ὅλως σῶμα εἰμί ὁ ἔσχατος αἰσθητήριον · ἀνάγκη γάρ εἰμί ἅπτω αὐτός κρίνω ὁ κρίνω καί κατά μέρος , ὡς ἄν ὅδε μέν ὁ μόριον ὅδε ἄν αἰσθάνομαι , ὅδε δέ ὅδε , καί συνοράω οὐ εἰμί πάλιν ὁ διαφορά . συμβαίνω γάρ πάλιν ὁ εἴρω · οὐδείς γάρ ὁ μέρος οἶδα ἀμφότερος ὁ αἰσθητής . δεῖ δέ ἀμφότερος οἶδα ὁ μέλλω λέγω ὅτι ὅδε ὅδε ἕτερος . ὅτι μέν οὐ οἷος τε χωρίζω κρίνω ὁ χωρίζω φανερός · ὅτι δέ οὐδέ ἐν χωρίζω χρόνος ἀλλά ἄχρονος ἐν ὁ αὐτός νῦν ἀμφότερος ὁ κρίνω δεῖ ποιέω ὁ αἴσθησις , δῆλος ἐντεῦθεν . ὥσπερ γάρ ὁ αὐτός λέγω ὅτι ἕτερος ὁ ἀγαθός καί κακός . οὗτος καί ὅτε ἕτερος λέγω ὅτι ἕτερος , καί ἕτερος , οὖον κατά συμβαίνω ὁ ὅτε . εἰμί γάρ οἶδα ὅτι διαφέρω ὁ λευκός ὁ ψόφος , οἶδα ἅμα καί ὅτι ὁ ψόφος ὁ λευκός διαφέρω · ὥστε ἄμφω οἶδα ὁ διάκρισις αὐτός οἶδα . ὁ δέ διάκρισις ἄχρονος . καί ὁ ἀμφότερος ἄρα γνῶσις ἄχρονος καί ἐν ὁ αὐτός νῦν . εἰμί γάρ νῦν μέν ὁ λευκός αἰσθάνομαι , ἄλλοτε δέ ὁ ψόφος , πῶς αὐτός διακρίνω ἀπό ἀλλήλων ; ὁ γάρ διάκρισις ὁ ἀντιπαράθεσις γνωρίζω · ὁ δέ χωρίζω πῶς ἄν παρατίθημι ; εἰμί δέ αὐτός οὗτος , καί εἷς εἰμί καί ἀμερής ὁ κοινός αἴσθησις ἐν εἷς καί ὁ αὐτός νῦν ὁ διάφορος ἢ καί ὁ ἐναντίος αἰσθάνομαι , ὁ δέ αἰσθάνομαι - νω πάσχω τίς εἰμί , ὁ δέ πάσχω κινέω πως , κινέω δέ τίς ἀδύνατος ἅμα καί ἐν ὁ αὐτός χρόνος καί κατά ὁ αὐτός ὁ ἐναντίος κινέω , καί αἰσθάνομαι τίς ἅμα ἀδύνατος . καί μήποτε ὁ αἴσθησις κατά μέν ὁ ὑπόκειμαι εἷς εἰμί καί αὐτός ὁ ἀριθμός , ὁ δέ οὐσία πλείων , πλείων εἰμί ἐν ὁ εἷς ὑπόκειμαι ὁ δύναμις , ὡς ἐν ὁ μέλι εἰμί κατά ἀριθμός εἷς πλείων εἰμί δύναμις , ὁ γλυκύς , ὁ ξανθός , καί ἐν ὁ μῆλον ὁ εὐώδης , ὁ ἐρυθρός , ὁ μαλακός . καί ὅς μέν διάφορος ἔχω δύναμις , οὐδείς κωλύω ὁ διάφορος καί ὁ ἐναντίος αὐτός ἀντιλαμβάνω κατά ὁ αὐτός χρόνος · ὅς δέ εἷς εἰμί ὁ ὑπόκειμαι , ὡς εἷς αἰσθάνομαι καί κρίνω ὁ ἐναντίος . ἢ οὗτος μέν καί παροπτάω , ὅτι εὐέλεγκτος . διάφορος μέν γάρ εἶδος οὕτως ἔχω ὁ αὐτός νῦν αἰσθάνομαι οὐ ἀδύνατος · ἐναντίος δέ πῶς ἐνέργεια ; ἐκεῖνος δέ ἀντεισακτέον ὁ ἀληθής , ὅς καί πρότερος πρότερος εἰμί γάρ ὁ κοινός αἴσθησις ὁ ἐν ὁ μέσος ὁ κύκλος εἰκάζω στιγμή , λύω ἄν ὁ ἄπορος . ὡς γάρ ἐκεῖνος εἷς εἰμί πλεῖστος εἰμί τόσος γάρ ὅσος ὁ εὐθύς πέρας πρός αὐτός ἀπαντάω ) , οὗτος καί ὁ αἴσθησις , ἀσώματος εἰμί δύναμις καί ἀμερής καί ἁπλόος , ἱδρύω ἐν ὁ πέρας ὁ αἰσθητήριον πλείων εἰμί · οὗτος δέ εἰμί ὁ πνεῦμα , ἐν ὅς ὁ ἡγεμονικός . κατά ὅσος μέν οὖν εἷς εἰμί πᾶς ἐκεῖνος σῶμα δύναμις καί ἀσώματος , ἀδιαίρετος εἰμί καί εἷς · κατά ὅσος δέ οὖον μόνος ὁ πᾶς σῶμα δύναμις εἰμί , ἀλλά καί ἕκαστος ὁ μέρος αὐτός ἀμέριστος γάρ ἐν ὅλος εἰμί ὁ αὐτός ) , κατά οὗτος οὖον εἷς ἄν εἰμί ἀλλά πλείων . ἕκαστος γάρ ὁ αἰσθητήριον ὁ μερικός ὡς ἐπί τίς πέρας ὁ ὁ αἰσθητήριον διακονία ἐπί ὁ πνεῦμα ἀναπέμπω , καί ὁ ἐν αὐτός λοιπός ἱδρύω αἴσθησις ὁ κρίσις ὁ αἰσθητής ποιέω . ὅς μέν οὖν ἀδιαί - ῥέω , εἷς ὁ κρίνω εἰμί καί ἅμα · ὅς δέ διαιρετός οὐ εἷς ὑπάρχω , δίς ὁ αὐτός χράω σημεῖον ἅμα . ὅς μέν οὖν δύο χράω ὁ πέρας , δύο κρίνω , καί χωρίζω εἰμί ὡς χωρίζω · ὅς δέ εἷς , ἅμα . εἰμί δέ πρός οὗτος ὁ ἀπορία ἐκεῖνος σύντομος εἶπον , ὡς εἰμί μέν οὕτως κινέω ὁ αἴσθησις ὡς αὐτός ἐν ὁ αἰσθάνομαι ὁ αἰσθητής λευκός ἢ μέλας γίγνομαι , ὁ εἰμί εἰμί ἀδύνατος αὐτός ἅμα ὁ ἐναντίος ἀντιλαμβάνω · εἰμί δέ οὐ οὗτος γίγνομαι , ἀλλά γνωστικός μόνος ὁ εἶδος ὁ ὕλη ἀποσυλάω , οὐκέτι ὁμοίως ἄπορος · δυνατός γάρ ὁ ἀσώματος λόγος ὁ ἐναντίος ἅμα ὁ αὐτός εἰμί , ἐπεί καί εἷς ὁ ἐναντίος ὁ ἐπιστήμη . ὁ γάρ φύσις ποιέω ὁ ὀφθαλμός ἅμα ὁ λευκός καί μέλας προβάλλω ὁ λόγος . ὁ αὐτός δέ καί ἐπί ὁ κατά ἐνέργεια διαφανής ὁράω γίγνομαι . ὁ μέν γάρ ὁράω , ὡς λέγω , διά οὗτος ὁ οὗτος πάσχω · ὁ μέντοι οὗτος μή ὡς χρωννυμενω πάσχω ὑλικός ὑπό ὁ χρῶμα , οὐδείς κωλύω ἅμα διά ὁ αὐτός ὁ μέλας καί ὁ λευκός ὁράω . διά γάρ ὁ αὐτός μόριον ὁ ἀήρ ἄλλος μέν ὁ μέλας ἄλλος δέ ὁ λευκός ὁράω , καί οὖον πάσχω τίς ὑπό ὁ ἐναντίος ὁ αὐτός , ἐπεί μή ὑλικός ὁ πάθος . φανερός ἐκ οὗτος ὡς καί ὁ μερικός αἴσθησις ἀμερής εἰμί , εἴπερ ἀμφότερος ἅμα ὁ ἐναντίος ἀντιλαμβάνω . διαφέρω δέ ἄν ὁ κοινός αἴσθησις οὗτος ὁ φαντασία , ὅτι ὁ μέν ἄπειμι ὁ αἰσθητής ὁ τύπος ἔχω , ὁ δέ πάρειμι . περί μέν οὖν ὁ ἀρχή ὅς φημί ὁ ζῷον αἰσθητικός εἰμί , διά-ὁρίζω ὁ τρόπος οὗτος .