sophonias.in-aristotelis-libros-de-anima-paraphrasis 2.3
τῶν οὖν εἰρημένων δυνάμεων τῆς ψυχῆς τοῖς μὲν ἐνυπάρχουσι πᾶσαι , καθάπερ εἴπομεν , τοῖς δὲ τινὲς αὐτῶν , ἐνίοις δὲ μία μόνη . δυνάμεις δ’ εἴπομεν θρεπτικόν , ὀρεκτικόν , αἰσθητικόν , κινητικὸν κατὰ τόπον , διανοητικόν . ὑπάρχει δὲ τοῖς μὲν φυτοῖς τὸ θρεπτικὸν μόνον · τοῦτο γὰρ αὐτοῖς καὶ αὔξην παρέχει καὶ γέννησιν · ἑτέροις δὲ τοῖς ἀλόγοις αὐτό τε καὶ τὸ αἰσθητικόν , τοῖς ἀνθρώποις δὲ πρὸς τούτοις καὶ νοῦς . ἔνθα δὲ τὸ αἰσθητικόν , καὶ τὸ ὀρεκτικὸν πάντων . κοινὸν δέ τι τὸ τῆς ὀρέξεως · καὶ γὰρ καὶ ἐπιθυμίᾳ καὶ . θυμῷ , ἔτι δὲ βου - λήσει ὄρεξις ἕπεται , καὶ μόνοις τοῖς τρισὶ τούτοις ὁρίζεται καὶ ὁμωνύμως πρόσεστιν . ἡ μὲν γὰρ ὄρεξις τοῦ ἐπιθυμητικοῦ πρὸς λῆψιν τοῦ ἡδέος , ὁ δὲ τοῦ θυμικοῦ πρὸς ἄμυναν τοῦ λυπήσαντος , ἡ δὲ τοῦ βουλευτικοῦ καὶ λογικοῦ πρὸς τὴν τῶν πρακτέων τελείωσιν . ἔτι πᾶσα μὲν αἴσθησις ἡδέος ἐστὶ καὶ λ·υπηροῦ ἐν οἷς δὲ τοῦτο , καὶ ὄρεξις . πάντα δὲ τὰ ζῷα , εἰ καὶ μὴ πάσας ἢ τινάς , κἄν μίαν τῶν αἰσθήσεων τὴν ἁφὴν ἔχει . ᾧ δ’ αἴσθησις ὑπάρχει ἁπλῶς , τούτῳ ἡδονή τε καὶ λύπη ἢ τὸ ἡδύ τε καὶ λυπηρόν οἷς δὲ ταῦτα , καὶ ἐπιθυμία τοῦ γὰρ ἡδέος ἐστὶν ὄρεξις αὕτη πρώτως , ἡ δὲ ἡδονὴ παρα - κολούθημα · ὅθεν καὶ τὰ προσπεφυκότα τῶν ζώων μόνης τῆς ἁφῆς κοινω - νοῦντα ὁρᾶται συστελλόμενα καὶ διαχεόμενα , ὧν τὸ μὲν ἡδέος ἐστί , τὸ δὲ λυπηροῦ . ἀλλὰ τοῖς τοιούτοις τῶν ζώων μόνην τὴν ἁφὴν ἔχουσι καὶ μόνη ἐπιθυμία ὑπάρχει , τοῖς δὲ πάσας καὶ θυμός , τοῖς λογικοῖς δὲ πρὸς τούτοις καὶ βούλησις , νοῦ καὶ λόγου οὖσα ἀπότεγμα . ἔτι τὰ ὁπωσοῦν αἰσθητικὰ πρώτην τὴν ἁφὴν ἔχειν ἀνάγκη · τρέφεσθαι γὰρ ἀνάγκη , αὕτη δὲ τροφῆς αἴσθη - σις . αἰσθάνεται μὲν γὰρ τῶν τεττάρων , θερμοῦ , ψυχροῦ , ξηροῦ καὶ ὑγροῦ , ἐξ ὧν καὶ τὸ ζῶον συνέστηκεν · ἐξ ὧν δὲ συνέστηκεν , ἐκ τούτων καὶ τρέφεται , ὡς κἀν ὁμοίοις τὸ ὅμοιον . ἡ ἁφὴ ἄρα τροφῆς αἴσθησις καὶ διὰ τοῦτο καὶ πᾶσι σύνεστι . καὶ πεῖνα μὲν καὶ δίψα ἔνδειαι τροφῆς , ἡ μὲν ξηροῦ καὶ θερμοῦ , ἡ δὲ ὑγροῦ καὶ ψυχροῦ , ἐπείπερ τὸ ἀπορρέον δεῖται πληρώσεως . καὶ εἴπερ ποτὲ διψῶντες τῷ ὑγρῷ καὶ θερμὸν προσεμίξαμεν , οὐ καθ’ αὑτὸ τὸ θερμὸν ὡς ποτὸν προσελάβομεν , ὥσπερ οὐδ’ οἶνος ὑγρότητι ἔστιν ὅτε πεῖναν κατέπαυσεν ἦ γὰρ ἄν μᾶλλον ὕδωρ ) , ἀλλ’ ᾗ θερμός . θερμὸν δὲ καὶ ξηρὸν καὶ τὰ ἕτερα οὐ τῇ θίξει κρίνομεν μᾶλλον ἢ τῇ δυνάμει . οὐ πάντοτε δὲ ἡ δίψα καὶ ἄμφω , ἀλλ’ ἔστιν ὅτε ψυχροῦ μόνου . οἱ γοῦν πυρ·έττοντες δεόμενοι ψύξεως , καίπερ ὑγρῶν πολλάκις πλήρεις ὄντες τὰς γαστέρας , διψῶσιν οἷς καὶ ψυχρὸς πολλάκις ἀὴρ ἐπήρκεσεν . ἔτι πρὸς τὰς κενώσεις ἢ πληρώσεις καὶ τὰς ἐφέσεις ἔχομεν · οἱ μὲν γὰρ καὶ ποτοῦ καὶ τροφῆς τοῖς σώμασιν ἐνδεεῖς ἄμφω τῶν ἐναντίων κατὰ τὸ αὐτὸ τὴν ἐπιθυμίαν ἔχομεν · εἰ δὲ τοῦτο παρὰ μέρος κἀκεῖνο κατὰ λόγον . ἀλλὰ τρεφόμεθα μέν , ὡς εἴρηται , τοῖς κατὰ τὴν ἁφὴν αἰσθητοῖς , τοῖς δὲ ἄλλοις τῶν αἰσθητῶν τῶν παρ’ ἑτέραις αἰσθήσεσιν , ὄψει ὀσφρήσει καὶ ἀκοῇ οὔ · οὐδὲν γὰρ εἰς τροφὴν τούτων συμβάλλεται πλὴν ἢ κατὰ συμβεβηκός , οἷον ψόφος , χρῶμα , ὀσμή . ἡ μὲν γὰρ κατὰ τὴν ἁφὴν αἴσθησις τῆς τροφῆς ὡς καθ’ αὑτήν · ὅτι μέντοι λευκὸς ἢ ἡδὺς ὁ οἶνος ἢ εὔοσμος ἢ ὁ ἄρτος , κατὰ συμβεβηκὸς ὀρεγόμεθα . ἡ δὲ γεῦσις αὐτόθεν ἁφή . ὅθεν καὶ οἱ χυμοί , πικρόν , γλυκύ , ἁλμυρόν , τῶν ἁπτῶν εἰσιν οἷον ἀρτύματα καὶ ἡδύσματα . ἔθρεψαν μὲν γὰρ ἄν τὰ ἁπτὰ καὶ χωρὶς προσφερόμενα τῆς ἐν τῷ λάρυγγι συναισθήσεως , τῇ κατὰ τὴν γλῶσσαν μόνῃ διακρίσει ἀρκούμενα , οὐκ ἄν δὲ μέγας ἦν ὁ δεσμός , ἀλλ’ ᾤχετο καθάπαξ ψυχὴ καὶ τοῖς προστυ - χοῦσι λυπηροῖς ἐδυσχέρανεν · νυνὶ δ’ ἡ φύσις ὡς περόνῃ τῇ ἡδονῇ τὴν ψυχὴν τῷ σώματι συνεδήσατο · ἀγαπητὴν δὲ καὶ τὴν ἐξ ἀλλήλων γένεσιν ἡ ἡδονὴ καὶ διαδοχὴν ἐνεποίησεν , ἣν καὶ ταύτης χωρὶς οὐδὲν ἐκώλυε γίνεσθαι . καὶ ταῦτα μὲν ἐπὶ τοσοῦτον · διασαφητέον δὲ ὕστερον περὶ αὐτῶν · νυνὶ δ’ ἐπὶ τοσοῦτον διωρίσθω , ὅτι τῶν ζώων τοῖς ἔχουσιν ἁφὴν καὶ ὄρεξις ὑπάρχει . περὶ δὲ φαντασίας ὡς μήπω περὶ αὐτῆς εἰποῦσιν ἄδηλον ἔτι . τοῖς τε γὰρ σπόγγοις καὶ ἄλλοις τῶν ὀστρακοδέρμων εἰ εὐθύς , ὥσπερ ἁφῆς μετεδώκαμεν , οὕτω καὶ φαντασίαν ὑποληψόμεθα , οὐκ ἄν εἴη ἐπεσκεμμένον . ἐνίοις δὲ πρὸς τούτοις καὶ τὸ κατὰ τόπον κινητικόν , ἑτέροις δὲ καὶ τὸ διανοητικὸν καὶ νοῦς οἷον ἀνθρώποις καὶ εἴ τι ζῶον τοιοῦτον ἕτερόν ἐστιν ἢ τιμιώτερον . Ἐπεὶ δὲ τὸ φύσει πρότερον καὶ τὸ ὕστερον , ὥσπερ ἐν τοῖς σχήμασιν , οὕτως ὁρᾶται κἀν ταῖς ψυχαῖς , τῶν δὲ τοιούτων τὸ κοινῶς κατηγορούμενον οὐκ ἔστι γένος , δῆλον ὡς οὐδ’ ὁ κατὰ τοὔνομα λόγος φύσεως ἐστι λόγος , ἀλλ’ ὁμώνυμος καὶ αὐτός · τῶν γὰρ ὁμωνύμων ἢ ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἓν καὶ οἱ ὅροι κατάλ - ληλοι , ὡς ἐν τοῖς τοπικοῖς ἐλέγετο ὑγιεινὸν τὸ συμμέτρως ἔχον πρὸς ὑγείαν . οὔτε γὰρ κατὰ τὸ αὐτὸ σιτίον καὶ ἀέρα καὶ περίπατον ὑγιεινὸν ἐλέγομεν οὔτε τὸν λόγον ὁμοίως τούτοις κατὰ ταὐτὸ συνετάττομεν . τοιοῦτος καὶ ὁ τοῦ σχήματος τοῖς γεωμέτραις ἀποδοθεὶς λόγος , τὸ ὑπό τινος ἢ τινῶν ὅρων περιεχόμενον , καὶ ὁ τῆς ψυχῆς παρ’ ἡμῶν ἐντελέχειαν τιθεμένων φυσικοῦ ὀργανικοῦ σώματος · καὶ τὸν αὐτὸν τρόπον τῷ γεωμετρικῷ ὁ παρὼν εἷς ἂν εἴη καὶ ὅμοιος · οὗτε γὰρ ἐκεῖ σχήματα παρὰ τὸ τρίγωνόν ἐστι καὶ τὰ ἐφεξῆς οὐδ ἔστι τις τοιαύτη φύσις ἰδία κατὰ τὸ κοινὸν ἱσταμένη καὶ καθ’ αὑτήν , οὔτ’ ἐνταῦθα ψυχὴ παρὰ τὰς εἰρημένας . διὸ ὡς ἄν ἐπὶ τῶν σχημάτων γένοιτο λόγος κοινός , ὃς ἐφαρμόσει μὲν πᾶσι τοῖς κατὰ μέρος , ἴδιος δὲ οὐδενὸς ἐσεῖται καθόλου σχήματος , οὕτω καὶ ἐπὶ ταῖς εἰρημέναις ψυχαῖς · ἔν τε γὰρ τοῖς σχήμασιν καὶ ἐν ταῖς ψυχαῖς ἀεὶ ἐν τῷ ἐφεξῆς ὑπάρχει τὸ πρότερον , οἷον ἐν τετραγώνῳ μὲν τὸ τρίγωνον , ἐν αἰσθητικῷ δὲ τὸ θρεπτικόν · οὐ γὰρ ὥσπερ ἐν τοῖς ὡς γένος διαιρουμένοις εἰς εἴδη ὁ κατὰ τὸ κοινὸν ἀποδιδόμενος λόγος καὶ πᾶσι κατὰ τὸ αὐτὸ καὶ ὁμοίως ὑπάρχει τοῖς εἴδεσι καὶ ἴδιος οὐδενί , ἀλλ’ ἑνὸς τοῦ καθόλου καὶ γενικοῦ , οὕτως ἔχει καὶ ἐπὶ τῶν εἰρημένων ὁ μὲν γὰρ τοῦ ζώου ὁρισμὸς ἐξ ἴσου καὶ ἀνθρώπῳ καὶ ἵππῳ καὶ βοὶ καὶ τοῖς λοι - ποῖς ἐφήρμοσεν εἴδεσιν , ἐπεὶ μὴ τὸ φύσει πρότερον ἐν τούτοις καὶ ὕστερον . οὔτε γὰρ ἑνὸς ἀναιρεθέντος ἀνῄρηται τὰ λοιπὰ οὔτε τῶν ὅλων τὸ κοινόν · ἀνθρώπου γὰρ ἀναιρεθέντος οὐδὲν ἧττον μένει τὰ λοιπά , καὶ τῶν κατὰ μέρος ὑπολειπόντων πάντων ζώων ἔτι τὸ κοινὸν γένος τὸ ζῶον καὶ καθ’ αὑτὸ ὡς οὐσία ἔμψυχος αἰσθητικὴ ἐπινοεῖται . ἐνταῦθα δὲ οὔτε κατὰ τὸ αὐτὸ πᾶσιν οὔθ’ ὁμοίως ὁ λόγος τῶν καθόλου ταῖς κατ’ εἶδος ψυχαῖς ἐφήρμοσεν ἢ τοῖς σχήμασιν , ἀλλ’ ὁ μὲν τῷ τριγώνῳ πρώτως , ὁ δὲ τῇ φυτικῇ · ὑπόστασις γὰρ ταῦτα τῶν ἐφεξῆς καὶ ἀναιρεῖ ἀναιρούμενα · καὶ τὸ κοινὸν ἀμφοτέροις οὐδὲν παρὰ τὰ καθ’ ἕκαστα . ὅθεν οὐ μόνον ὅλοις οἰχομένοις συνοίχεται , ἀλλὰ καὶ τὰ παρ’ ἑκατέροις ἑνί , τῷ τριγώνῳ καὶ θρεπτικῷ . τά τε γὰρ ἄλλα σχῆ μάτα , ὥσπερ τῷ τριγώνῳ συντέθειται , οὕτω τούτῳ καὶ ἀναλύονται , αἵ τε ψυχαὶ τῷ θρεπτικῷ καὶ συνέχονται καὶ συμφθείρονται . εἰ οὖν οὕτω ταῦτα , ἐνδεῖ δὲ πρὸς ἀρκοῦσαν διδασκαλίαν , ὥς γε εἴρηται , ἡ ψιλὴ τῶν ὁρισμῶν ἔκθεσις συνεσπειραμένη καὶ ὡς ἐν κεφαλαίῳ τὸ πρᾶγμα περιλαμβάνουσα , οὐκ ἐν τοῖς ὁμωνύμοις μόνον , οἷς καὶ ἧττον διὰ κυρίων ὁ λόγος εἶσιν , ἀλλ’ οὐδ’ ἐν . τοῖς φυσικοῖς καὶ κατὰ γένος ἀφωρισμένοις , γελοῖοι ἐσόμεθα ζητήσαντες ἐπὶ τῆς ψυχῆς καὶ εὑρόντες τὸν κοινὸν λόγον , ὃς οὐδενός ἐστι τῶν κατὰ μέρος ἴδιος , καὶ ὁλοσχερώτερόν πως αὐτὴν ὁρισάμενοι ἀποχρῶσαν διδασκαλίαν νομί - σαντες εὐθὺς ἀπαλλάττεσθαι . ἀλλὰ μὴ τοῦτον μὲν ἀφεῖναι δεῖ , τὸν δὲ κατὰ μέρος καὶ κατὰ τὸ οἰκεῖον καὶ ἄτομον εἶδος ἑκάστῃ τῶν ψυχῶν προσήκοντα ἕτερον ἑτέρᾳ πειρᾶσθαι τοῖς ἐξ ἀρχῆς συνάγειν καὶ πράγματ’ ἔχειν κατ’ εἴδη διαιροῦντας , τάς τε καθ’ ἕκαστον αἰτίας ἐπισκεπτομένους καὶ τοὺς τρόπους διερμηνεύοντας . ὥσπερ γὰρ τὸν γεωμέτρην , οὕτως ἔχειν δήπουθεν καὶ τὸν φυσικὸν δεῖ · ἐκείνῳ τε γὰρ οὐκ ἀπέχρησεν ἐν τῷ καθόλου τὸ σχῆμα ὁρίσασθαι παρεῖναι τί ἐστι τρίγωνον ἢ τετράγωνον , καὶ τούτῳ μετὰ τοῦ κοινῶς εἰπεῖν περὶ ψυχῆς καὶ τὰς κατὰ μέρος ἐπελθεῖν δεῖ . ὥστε καθ’ ἕκαστον ζητη - τέον , τίς ἑκάστου ψυχή , οἷον τίς φυτοῦ καὶ τίς ἀνθρώπου ἢ θηρίου . καὶ διὰ τίνα δ’ αἰτίαν τὸ ἐφεξῆς οὕτως ἔχουσι σκεπτέον . ἄνευ μὲν γὰρ τοῦ θρεπτι - κοῦ τὸ αἰσθητικὸν οὐκ ἔστι , τοῦ δὲ αἰσθητικοῦ χωρίζεται τὸ θρεπτικὸν ἐν τοῖς φυτοῖς . πάλιν δὲ ἄνευ μὲν τοῦ ἁπτικοῦ τῶν ἄλλων αἰσθήσεων οὐδεμία ὑπάρχει , ἁφὴ δὲ ἄνευ τῶν ἄλλων ὑπάρχει · πολλὰ γὰρ τῶν ζώων οὔτ’ ὄψιν οὔτ’ ἀκοὴν ἔχουσιν οὕτ’ ὀσμῆς ὅλως αἴσθησιν . καὶ τῶν αἰσθητικῶν τὸ μὲν ἔχει τὸ κατὰ τόπον κινητικόν , τὰ δ’ οὐκ ἔχει . τελευταῖα δὲ καὶ ἐλάχιστα ἔχει λογισμὸν καὶ διάνοιαν , οἷον ἄνθρωπος ἢ εἴ τι ἕτερον τοιοῦτον ὑπάρχει . καὶ οἷς μὲν ὑπάρχει λόγος , τούτοις καὶ τὰ λοιπὰ πάντα τῶν εἰρημένων οἷς δὲ ἐκείνων ἕκαστον , οὐ πᾶσι καὶ λογισμός , ἀλλὰ τοῖς μὲν τῶν ζώων οὐδὲ φαντασία , τὰ δὲ ταύτῃ μόνῃ ζῶσι . περὶ δὲ τοῦ θεωρητικοῦ ἕτερος λόγος . ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν βαθμίδων ἔχει τῆς κλίμακος ὁ τῆς δεκάτης ἐπιβὰς καὶ ἄκρας καὶ πασῶν ἐπέβη , πρώτης , τρίτης καὶ τῶν ἑξῆς , ὁ δὲ τῆς πρώτης ἢ δευτέρας μόνης οὐκ ἐξ ἀνάγκης καὶ τῶν μετ’ αὐτάς ) , οὕτω καὶ ἐνταῦθα · τὸ μὲν γὰρ λογικὸν καὶ αἰσθητικὸν καὶ θρεπτικὸν πάντως · οὐκ ἔμπαλιν δὲ ἀνάγκη . καὶ ἐπ’ αὐτῆς δὲ τῆς αἰσθήσεως ἰδίως οὕτως ἔχει . τὰ μὲν γὰρ ὄψεως ἢ ἀκοῆς μετέχοντα πάντως καὶ ὀσφρήσεως καὶ γεύσεως καὶ ἁφῆς · τὰ δὲ τούτων οὐ πάντως ἐκείνων . σπόγγοι μὲν γάρ , ὥς φασι , καὶ ἀκαλῆφαι μόνης τῆς ἁφῆς κοινωνοῦσιν , ὡς ἁπτόμενα ὅλῳ τῷ σώματι τοῦ περικεχυμένου ἔξωθεν ὑγροῦ τὴν τροφὴν προσπορίζεσθαι , καὶ οὐ δι’ ἑνὸς γευστικοῦ μορίου τοῦ στόματος . χῆμαι δὲ καὶ ὄστρεια πρὸς τῇ ἁφῇ καὶ τὴν γεῦσιν ἔχει · μία γάρ τις ἐν αὐτοῖς ἡ τῆς τροφῆς εἴσοδος , ἔχει δέ τι καὶ ὃ ἀναλογεῖ κοιλίᾳ καὶ στόματι · ὄσφρησιν δὲ οὐκ ἔχει · οὐ γὰρ φαίνεται ἁλισκόμενα τῷ δελέατι . πορφύραι δὲ καὶ κήρυκες ἐπεὶ ἕπονται δελεαζόμενα , μετέχοι ἂν καὶ ὀσφρήσεως · ἥκιστα δὲ ἀκοῆς · οὐ γὰρ φαίνεταί τι ὑπὸ τῶν ψόφων πάσχοντα . ὁ ἀσπάλαξ δὲ καίπερ ἀκοὴν ἔχων ὄψεως ἀπεστέρηται ἢ τελέως , ἢ οὐ κυρίως ἔχει . τέλεια δὲ τῶν ζώων κατὰ τὴν αἴσθησιν τὰ καὶ ὄψιν ἔχοντα . ὑπὲρ δὲ τὰς αἰσθήσεις προσεχῶς τέτακται τὸ ὀρεκτικόν , ὃ καὶ ἀναγκαίως πάσαις ταῖς αἰσθήσεσιν ἕπεται , κἄν ᾖ μία μόνη .. ὑπὲρ δὲ τοῦτο τὸ φανταστικόν , ὅπερ οὐ παντὶ τῷ κατὰ τόπον πρόσεστι κινουμένῳ μύρμηξι μὲν γὰρ καὶ μελίτταις καὶ τοῖς ὁμοίοις , ἔτι δὲ καὶ τοῖς ὑπὲρ ταῦτα , καὶ ἀπλῶς οἷς τισιν οὐκ ἀόριστος οὐδ’ ἀνεπίστροφος κίνησις , ἀνάγκη παρεῖναι φαντασίαν , πρὸς ἣν ποιοῦνται τεταγμένην τὴν κίνησιν σκώληκες δὲ καὶ μυῖαι καὶ ὅσα ἄλλα ἀτάκτως καὶ ἀορίστως ὁρῶνται κινούμενα καὶ μάλιστα τὰ ἐκ σήψεως ἐπετείως γινόμενα ἢ οὐ δοκοῦσιν ὅλως ἔχειν ἢ ἀμυδράν τινα . οὕτω τοι καὶ ἐπὶ τῶν λογικῶν δυνάμεων . καὶ εἴπερ ἔμψυχα τὰ οὐράνια σώματα κατὰ τὸν Ἑλληνικὸν ἀναπλασμόν , δεῖ τελεω - τέραν εἶναι καὶ ὑπὲρ τὴν ἀνθρωπίνην τὴν ἐν αὐτοῖς ψυχήν · ὥστε διανοίᾳ μὲν χρήσονται συστοίχῳ ταῖς ἐν αὐτοῖς ζωαῖς , διὰ δὲ τὸ ὅλως περικεῖσθαι σώματα καὶ δόξῃ τῇ ὡς συμπέρασμα , ἣ δήπου καὶ διανοίας ἀποτελεύτησις . οὐκ ἄν δήπου τοσοῦτον ὁ λόγος ἔχοι τὸ προσκορὲς ἀναγκαζομένων τὰ αὐτὰ πολλάκις λέγειν διὰ τὸ σαφές . ἔχοι δ’ ἄν ἡ τάξις αὕτη τοῖς οὖσι καὶ κατὰ λόγον . μᾶλλον γὰρ * * τὰ ἐγγύτερα τῆς μιᾶς τῶν πάντων ἀρχῆς . ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν οἱ τῆς μονάδος ἐγγύτεροι τῇ δυνάμει μᾶλλον τῶν πορρωτέρω στοιχεῖα ὄντες αὐτῶν , ἥττους δὲ τῷ ἀριθμῷ , καὶ τούτῳ ἀλλήλων καὶ ἀλαττοῦνται καὶ ὑπερέχουσι , τῷ τε πλήθει καὶ τῇ δυνάμει , κάτα τὸ ἐγγὺς καὶ τὸ πόρρω , οὕτω τοι καὶ τὰ ὄπα πάντα ἐκεῖθεν προελθόντα τὰ μὲν ἐγγύτερα , ὅσῳ τῷ πλήθει συνῄρηνται , τοσούτῳ τῇ δυνάμει τῶν ἐφεξῆς ὑπερέχουσιν , καθ’ ὅσον δὲ τῆς ἀρχῆς ἀφιστάμενα πρὸς τὴν ὕλην νενεύκασιν , ἴσην τὴν προσθήκην ποιοῦνται καὶ τὴν ὑφαίρεσιν . ἐντεῦθεν τοῖς οὗσι τὸ κρεῖττον καὶ τὸ χεῖρον . ἔνθεν ἡ λογικὴ τῆς ἀλόγου καὶ πάσης τῆς ἀναισθήτου φύσεως τιμιωτέρα , ταύτης δὲ ὡς ἑνοειδεστέρα μᾶλλον ἡ νοερὰ · κάτα γὰρ τὴν ἐν τῇ προόδῳ τῶν ὄντων πρὸς θεὸν ἐγγύτητα καὶ ἀπόστασιν τὸ βέλτιον ἔνεστι καὶ θειότερον . ὅθεν ἄγγελοι μὲν ἀνθρώπων , οἱ δὲ ἀλόγων , τὰ δὲ φύτων , τὰ δὲ ἀψύχων κατ’ ἀξίαν καὶ δύναμιν προβεβήκασιν ·
Lemmas: ὁ οὖν εἴρω δύναμις ὁ Ψυχή ὁ μέν ἐνυπάρχω πᾶς , καθάπερ εἶπον , ὁ δέ τις αὐτός , ἔνιοι δέ εἷς μόνος . δύναμις δέ εἶπον θρεπτικός , ὀρεκτικός , αἰσθητικός , κινητικός κατά τόπος , διανοητικός . ὑπάρχω δέ ὁ μέν φυτός ὁ θρεπτικός μόνος · οὗτος γάρ αὐτός καί αὔξη παρέχω καί γέννησις · ἕτερος δέ ὁ ἄλογος αὐτός τε καί ὁ αἰσθητικός , ὁ ἄνθρωπος δέ πρός οὗτος καί νόος . ἔνθα δέ ὁ αἰσθητικός , καί ὁ ὀρεκτικός πᾶς . κοινός δέ τίς ὁ ὁ ὄρεξις · καί γάρ καί ἐπιθυμία καί . θυμός , ἔτι δέ βοῦς - λανθάνω ὄρεξις ἕπω , καί μόνος ὁ τρεῖς οὗτος ὁρίζω καί ὁμώνυμος πρόσειμι . ὁ μέν γάρ ὄρεξις ὁ ἐπιθυμητικός πρός λῆψις ὁ ἡδύς , ὁ δέ ὁ θυμικός πρός ἄμυνα ὁ λυπέω , ὁ δέ ὁ βουλευτικός καί λογικός πρός ὁ ὁ πρακτέος τελέω . ἔτι πᾶς μέν αἴσθησις ἡδύς εἰμί καί λ·υπηρος ἐν ὅς δέ οὗτος , καί ὄρεξις . πᾶς δέ ὁ ζῷον , εἰμί καί μή πᾶς ἢ τις , ἄν εἷς ὁ αἴσθησις ὁ ἁφή ἔχω . ὅς δέ αἴσθησις ὑπάρχω ἁπλόος , οὗτος ἡδονή τε καί λύπη ἢ ὁ ἡδύς τε καί λυπηρός ὅς δέ οὗτος , καί ἐπιθυμία ὁ γάρ ἡδύς εἰμί ὄρεξις οὗτος πρῶτος , ὁ δέ ἡδονή παρά - κολούθημα · ὅθεν καί ὁ προσφύω ὁ ζῷον μόνος ὁ ἁφή κοινός - νέω ὁράω συστέλλω καί διηχέω , ὅς ὁ μέν ἡδύς εἰμί , ὁ δέ λυπηρός . ἀλλά ὁ τοιοῦτος ὁ ζῷον μόνος ὁ ἁφή ἔχω καί μόνος ἐπιθυμία ὑπάρχω , ὁ δέ πᾶς καί θυμός , ὁ λογικός δέ πρός οὗτος καί βούλησις , νόος καί λόγος εἰμί ἀπότεγμα . ἔτι ὁ ὁπωσοῦν αἰσθητικός πρῶτος ὁ ἁφή ἔχω ἀνάγκη · τρέφω γάρ ἀνάγκη , οὗτος δέ τροφή αἰσθάνομαι - τις . αἰσθάνομαι μέν γάρ ὁ τέσσαρες , θερμός , ψυχρός , ξηρός καί ὑγρός , ἐκ ὅς καί ὁ ζῷον συνίστημι · ἐκ ὅς δέ συνίστημι , ἐκ οὗτος καί τρέφω , ὡς ἐν ὅμοιος ὁ ὅμοιος . ὁ ἁφή ἄρα τροφή αἴσθησις καί διά οὗτος καί πᾶς σύνειμι . καί πεῖνα μέν καί δίψα ἔνδεια τροφή , ὁ μέν ξηρός καί θερμός , ὁ δέ ὑγρός καί ψυχρός , ἐπεί ὁ ἀπορρέω δήω πλήρωσις . καί εἴπερ ποτέ διψάω ὁ ὑγρός καί θερμός προσμείγνυμι , οὖον κατά ἑαυτοῦ ὁ θερμός ὡς ποτόν προσλαμβάνω , ὥσπερ οὐδέ οἶνος ὑγρότης εἰμί ὅτε πεῖνα καταπαύω εἰμί γάρ ἄν μᾶλλον ὕδωρ ) , ἀλλά ὅς θερμός . θερμός δέ καί ξηρός καί ὁ ἕτερος οὖον ὁ θιγγάνω κρίνω μᾶλλον ἢ ὁ δύναμις . οὖον πάντοτε δέ ὁ δίψα καί ἄμφω , ἀλλά εἰμί ὅτε ψυχρός μόνος . ὁ γοῦν πυρέσσω δήω ψῦξις , καίπερ ὑγρός πολλάκις πλήρης εἰμί ὁ γαστήρ , διψάω ὅς καί Ψυχρὸς πολλάκις ἀήρ ἐπαρκέω . ἔτι πρός ὁ κένωσις ἢ πληρόω καί ὁ ἔφεσις ἔχω · ὁ μέν γάρ καί ποτός καί τροφή ὁ σῶμα ἐνδεής ἄμφω ὁ ἐναντίος κατά ὁ αὐτός ὁ ἐπιθυμία ἔχω · εἰμί δέ οὗτος παρά μέρος ἐκεῖνος κατά λόγος . ἀλλά τρέφω μέν , ὡς εἴρω , ὁ κατά ὁ ἁφή αἰσθητός , ὁ δέ ἄλλος ὁ αἰσθητής ὁ παρά ἕτερος αἴσθησις , ὁράω ὀσφραίνομαι καί ἀκοή οὖον · οὐδείς γάρ εἰς τροφή οὗτος συμβάλλω πλήν ἢ κατά συμβεβηκός , οἷος ψόφος , χρῶμα , ὀσμή . ὁ μέν γάρ κατά ὁ ἁφή αἴσθησις ὁ τροφή ὡς κατά ἑαυτοῦ · ὅτι μέντοι λευκός ἢ ἡδύς ὁ οἶνος ἢ εὔοσμος ἢ ὁ ἄρτος , κατά συμβαίνω ὀρέγω . ὁ δέ γεῦσις αὐτόθεν ἁφή . ὅθεν καί ὁ χυμός , πικρός , γλυκύς , ἁλμυρός , ὁ ἁπτός εἰμί οἷος ἄρτυμα καί ἥδυσμα . τρέφω μέν γάρ ἄν ὁ ἁπτός καί Χωρὶς προσφέρω ὁ ἐν ὁ λάρυγξ συναίσθησις , ὁ κατά ὁ γλῶσσα μόνος διάκρισις ἀρκέω , οὐ ἄν δέ μέγας εἰμί ὁ δεσμός , ἀλλά οἴχομαι καθάπαξ ψυχή καί ὁ προστυ - χόω λυπηρός δυσχεραίνω · νυνί δέ ὁ φύσις ὡς περόνη ὁ ἡδονή ὁ ψυχή ὁ σῶμα συνδέω · ἀγαπητός δέ καί ὁ ἐκ ἀλλήλων γένεσις ὁ ἡδονή καί διαδοχή ἐμποιέω , ὅς καί οὗτος Χωρὶς οὐδείς κωλύω γίγνομαι . καί οὗτος μέν ἐπί τοσοῦτος · διασαφητέον δέ ὕστερος περί αὐτός · νυνί δέ ἐπί τοσοῦτος διά-ὁρίζω , ὅτι ὁ ζῷον ὁ ἔχω ἁφή καί ὄρεξις ὑπάρχω . περί δέ φαντασία ὡς μήπω περί αὐτός εἶπον ἄδηλος ἔτι . ὁ τε γάρ σπόγγος καί ἄλλος ὁ ὀστρακόδερμος εἰμί εὐθύς , ὥσπερ ἁφή μεταδίδωμι , οὗτος καί φαντασία ὑπολαμβάνω , οὐ ἄν εἰμί ἐπισκοπέω . ἔνιοι δέ πρός οὗτος καί ὁ κατά τόπος κινητικός , ἕτερος δέ καί ὁ διανοητικός καί νόος οἷος ἄνθρωπος καί εἰμί τίς ζῷον τοιοῦτος ἕτερος εἰμί ἢ τίμιος . ἐπεί δέ ὁ φύσις πρότερος καί ὁ ὕστερος , ὥσπερ ἐν ὁ σχῆμα , οὕτως ὁράω ἐν ὁ Ψυχή , ὁ δέ τοιοῦτος ὁ κοινῶς κατηγορέω οὐ εἰμί γένος , δῆλος ὡς οὐδέ ὁ κατά ὄνομα λόγος φύσις εἰμί λόγος , ἀλλά ὁμώνυμος καί αὐτός · ὁ γάρ ὁμώνυμος ἢ ἀπό εἷς καί πρός εἷς καί ὁ ὅρος Κατάλ - ληλοι , ὡς ἐν ὁ τοπικός λέγω ὑγιεινός ὁ σύμμετρος ἔχω πρός ὑγεία . οὔτε γάρ κατά ὁ αὐτός σιτίον καί ἀήρ καί περίπατος ὑγιεινός λέγω οὔτε ὁ λόγος ὁμοίως οὗτος κατά αὐτός συντάσσω . τοιοῦτος καί ὁ ὁ σχῆμα ὁ γεωμέτρης ἀποδίδωμι λόγος , ὁ ὑπό τις ἢ τις ὁράω περιέχω , καί ὁ ὁ Ψυχή παρά ἐγώ ἐντελέχεια τίθημι φυσικός ὀργανικός σῶμα · καί ὁ αὐτός τρόπος ὁ γεωμετρικός ὁ πάρειμι εἷς εἄν εἰμί καί ὅμοιος · ὅστε γάρ ἐκεῖ σχῆμα παρά ὁ τρίγωνος εἰμί καί ὁ ἐφεξῆς οὐδʼ εἰμί τις τοιοῦτος φύσις ἴδιος κατά ὁ κοινός ἵστημι καί κατά ἑαυτοῦ , οὔτε ἐνταῦθα ψυχή παρά ὁ εἴρω . διό ὡς ἄν ἐπί ὁ σχῆμα γίγνομαι λόγος κοινός , ὅς ἐφάρμοσις μέν πᾶς ὁ κατά μέρος , ἴδιος δέ οὐδείς σέω καθόλου σχῆμα , οὗτος καί ἐπί ὁ εἴρω Ψυχή · ἐν τε γάρ ὁ σχῆμα καί ἐν ὁ Ψυχή ἀεί ἐν ὁ ἐφεξῆς ὑπάρχω ὁ πρότερος , οἷος ἐν τετράγωνος μέν ὁ τρίγωνος , ἐν αἰσθητικός δέ ὁ θρεπτικός · οὖον γάρ ὥσπερ ἐν ὁ ὡς γένος διαιρέω εἰς εἶδος ὁ κατά ὁ κοινός ἀποδίδωμι λόγος καί πᾶς κατά ὁ αὐτός καί ὁμοίως ὑπάρχω ὁ εἶδος καί ἴδιος οὐδείς , ἀλλά εἷς ὁ καθόλου καί γενικός , οὕτως ἔχω καί ἐπί ὁ εἴρω ὁ μέν γάρ ὁ ζῷον ὁρισμός ἐκ ἴσος καί ἄνθρωπος καί ἵππος καί βοῦς καί ὁ Λόι - Πόις ἐφαρμόζω εἶδος , ἐπεί μή ὁ φύσις πρότερος ἐν οὗτος καί ὕστερος . οὔτε γάρ εἷς ἀναιρέω ἀναιρέω ὁ λοιπάς οὔτε ὁ ὅλος ὁ κοινός · ἄνθρωπος γάρ ἀναιρέω οὐδείς κακός μένω ὁ λοιπός , καί ὁ κατά μέρος ὑπολείπω πᾶς ζῷον ἔτι ὁ κοινός γένος ὁ ζῷον καί κατά ἑαυτοῦ ὡς οὐσία ἔμψυχος αἰσθητικός ἐπινοέω . ἐνταῦθα δέ οὔτε κατά ὁ αὐτός πᾶς οὔτε ὁμοίως ὁ λόγος ὁ καθόλου ὁ κατά εἶδος Ψυχή ἐφαρμόζω ἢ ὁ σχῆμα , ἀλλά ὁ μέν ὁ τρίγωνος πρῶτος , ὁ δέ ὁ φυτικός · ὑπόστασις γάρ οὗτος ὁ ἐφεξῆς καί ἀναιρέω ἀναιρέω · καί ὁ κοινός ἀμφότερος οὐδείς παρά ὁ κατά ἕκαστος . ὅθεν οὖον μόνος ὅλος οἴχομαι συνοίχομαι , ἀλλά καί ὁ παρά ἑκάτερος εἷς , ὁ τρίγωνος καί θρεπτικός . ὁ τε γάρ ἄλλος ἔχω μάτη , ὥσπερ ὁ τρίγωνος συντίθημι , οὗτος οὗτος καί ἀναλύω , ὁ τε ψυχή ὁ θρεπτικός καί συνόχωκα καί συμφθείρω . εἰμί οὖν οὗτος οὗτος , ἐνδέω δέ πρός ἀρκέω διδασκαλία , ὅς γε εἴρω , ὁ ψιλός ὁ ὁρισμός ἔκθεσις συσπείρω καί ὡς ἐν κεφάλαιος ὁ πρᾶγμα περιλαμβάνω , οὐ ἐν ὁ ὁμώνυμος μόνος , ὅς καί κακός διά κύριος ὁ λόγος εἶμι , ἀλλά οὐδέ ἐν . ὁ φυσικός καί κατά γένος ἀφορίζω , γελοῖος εἰμί ζητέω ἐπί ὁ Ψυχή καί εὑρίσκω ὁ κοινός λόγος , ὅς οὐδείς εἰμί ὁ κατά μέρος ἴδιος , καί ὁλοσχερώτερόν πως αὐτός ὁρίζω ἀποχράω διδασκαλία νωμι - ἀτιμόω εὐθύς ἀπαλλάσσω . ἀλλά μή οὗτος μέν ἀφίημι δεῖ , ὁ δέ κατά μέρος καί κατά ὁ οἰκέω καί ἄτομος εἶδος ἕκαστος ὁ Ψυχή προσήκω ἕτερος ἕτερος πειράω ὁ ἐκ ἀρχή συνάγω καί πρᾶγμα ἔχω κατά εἶδος διαιρέω , ὁ τε κατά ἕκαστος αἴτιος ἐπισκοπέω καί ὁ τρόπος διερμηνεύω . ὥσπερ γάρ ὁ γεωμέτρης , οὕτως ἔχω δήπουθεν καί ὁ φυσικός δεῖ · ἐκεῖνος τε γάρ οὐ ἀποχράω ἐν ὁ καθόλου ὁ σχῆμα ὁρίζω πάρειμι τίς εἰμί τρίγωνος ἢ τετράγωνος , καί οὗτος μετά ὁ κοινῶς εἶπον περί Ψυχή καί ὁ κατά μέρος ἐπέρχομαι δεῖ . ὥστε κατά ἕκαστος ζητέω - τέος , τίς ἕκαστος ψυχή , οἷος τίς φυτός καί τίς ἄνθρωπος ἢ θηρίον . καί διά τίς δέ αἴτιος ὁ ἐφεξῆς οὕτως ἔχω σκεπτέος . ἄνευ μέν γάρ ὁ θρεπτι - ποῦ ὁ αἰσθητικός οὐ εἰμί , ὁ δέ αἰσθητικός χωρίζω ὁ θρεπτικός ἐν ὁ φυτός . πάλιν δέ ἄνευ μέν ὁ ἁπτικός ὁ ἄλλος αἴσθησις οὐδείς ὑπάρχω , ἁφή δέ ἄνευ ὁ ἄλλος ὑπάρχω · πολύς γάρ ὁ ζῷον οὔτε ὄψις οὔτε ἀκοή ἔχω οὔτε ὀσμή ὅλως αἴσθησις . καί ὁ αἰσθητικός ὁ μέν ἔχω ὁ κατά τόπος κινητικός , ὁ δέ οὐ ἔχω . τελευταῖος δέ καί μικρός ἔχω λογισμός καί διάνοια , οἷος ἄνθρωπος ἢ εἰμί τίς ἕτερος τοιοῦτος ὑπάρχω . καί ὅς μέν ὑπάρχω λόγος , οὗτος καί ὁ λοιπάς πᾶς ὁ εἴρω ὅς δέ ἐκεῖνος ἕκαστος , οὖον πᾶς καί λογισμός , ἀλλά ὁ μέν ὁ ζῷον οὐδέ φαντασία , ὁ δέ οὗτος μόνος ζῶ . περί δέ ὁ θεωρητικός ἕτερος λόγος . ὡς γάρ ἐπί ὁ βαθμίς ἔχω ὁ κλῖμαξ ὁ ὁ δέκατος ἐπιβαίνω καί ἄκρος καί πᾶς ἐπιβαίνω , πρῶτος , τρίτος καί ὁ ἑξῆς , ὁ δέ ὁ πρῶτος ἢ δύο μόνος οὐ ἐκ ἀνάγκη καί ὁ μετά αὐτός ) , οὗτος καί ἐνταῦθα · ὁ μέν γάρ λογικός καί αἰσθητικός καί θρεπτικός πάντως · οὐ ἔμπαλιν δέ ἀνάγκη . καί ἐπί αὐτός δέ ὁ αἴσθησις ἰδίως οὕτως ἔχω . ὁ μέν γάρ ὄψις ἢ ἀκοή μετέχω πάντως καί ὄσφρησις καί γεῦσις καί ἁφή · ὁ δέ οὗτος οὖον πάντως ἐκεῖνος . σπόγγος μέν γάρ , ὅς φημί , καί ἀκαλήφη μόνος ὁ ἁφή κοινωνέω , ὡς ἅπτω ὅλος ὁ σῶμα ὁ περιχέω ἔξωθεν ὑγρός ὁ τροφή προσπορίζω , καί οὖον διά εἷς γευστικός μόριον ὁ στόμα . χήμη δέ καί ὄστρεον πρός ὁ ἁφή καί ὁ γεῦσις ἔχω · εἷς γάρ τις ἐν αὐτός ὁ ὁ τροφή εἴσοδος , ἔχω δέ τίς καί ὅς ἀναλογέω κοιλία καί στόμα · ὄσφρησις δέ οὐ ἔχω · οὖον γάρ φαίνω ἁλίσκομαι ὁ δέλεαρ . πορφύρα δέ καί κῆρυξ ἐπεί ἕπω δελεάζω , μετέχω εἄν καί ὄσφρησις · ἥκιστος δέ ἀκοή · οὖον γάρ φαίνω τίς ὑπό ὁ ψόφος πάσχω . ὁ σπάλαξ δέ καίπερ ἀκοή ἔχω ὄψις ἀποστερέω ἢ τέλειος , ἢ οὖον κύριος ἔχω . τέλειος δέ ὁ ζῷον κατά ὁ αἴσθησις ὁ καί ὄψις ἔχω . ὑπέρ δέ ὁ αἴσθησις προσεχῶς τάσσω ὁ ὀρεκτικός , ὅς καί ἀναγκαῖος πᾶς ὁ αἴσθησις ἕπω , ἄν εἰμί εἷς μόνος .. ὑπέρ δέ οὗτος ὁ φανταστικός , ὅσπερ οὖον πᾶς ὁ κατά τόπος πρόσειμι κινέω μύρμηξ μέν γάρ καί μέλισσα καί ὁ ὅμοιος , ἔτι δέ καί ὁ ὑπέρ οὗτος , καί ἀπλόος ὅς τις οὐ ἀόριστος οὐδέ ἀνεπίστροφος κίνησις , ἀνάγκη πάρειμι φαντασία , πρός ὅς ποιέω τάσσω ὁ κίνησις σκώληξ δέ καί μυῖα καί ὅσος ἄλλος ἄτακτος καί ἀόριστος ὁράω κινέω καί μάλιστα ὁ ἐκ σῆψις ἐπετείως γίγνομαι ἢ οὖον δοκέω ὅλως ἔχω ἢ ἀμυδρός τις . οὗτος ὅς καί ἐπί ὁ λογικός δύναμις . καί εἴπερ ἔμψυχος ὁ οὐράνιος σῶμα κατά ὁ Ἑλληνικός ἀναπλασμός , δεῖ τελέω - τέρα εἰμί καί ὑπέρ ὁ ἀνθρώπινος ὁ ἐν αὐτός Ψυχή · ὥστε διάνοια μέν χράω σύστοιχος ὁ ἐν αὐτός ζωή , διά δέ ὁ ὅλως περίκειμαι σῶμα καί δόξα ὁ ὡς συμπέρασμα , ὅς δήπου καί διάνοια ἀποτελεύτησις . οὐ ἄν δήπου τοσοῦτος ὁ λόγος ἔχω ὁ προσκορής ἀναγκάζω ὁ αὐτός πολλάκις λέγω διά ὁ σαφής . ἔχω δέ ἄν ὁ τάξις οὗτος ὁ εἰμί καί κατά λόγος . μᾶλλον γάρ * * ὁ ἐγγύτερος ὁ εἷς ὁ πᾶς ἀρχή . ὡς γάρ ἐπί ὁ ἀριθμός ὁ ὁ μόνος ἐγγύτερος ὁ δύναμις μᾶλλον ὁ πρόσω στοιχεῖον εἰμί αὐτός , κακός δέ ὁ ἀριθμός , καί οὗτος ἀλλήλων καί αλαττουντ καί ὑπερέχω , ὁ τε πλῆθος καί ὁ δύναμις , καὶ ὁ ἐγγύς καί ὁ πόρρω , οὗτος ὅς καί ὁ ὄψ πᾶς ἐκεῖθεν προέρχομαι ὁ μέν ἐγγύτερος , ὅσος ὁ πλῆθος συναιρέω , τοσοῦτος ὁ δύναμις ὁ ἐφεξῆς ὑπερέχω , κατά ὅσος δέ ὁ ἀρχή ἀφίστημι πρός ὁ ὕλη νέος , ἴσος ὁ προσθήκη ποιέω καί ὁ ὑφαίρεσις . ἐντεῦθεν ὁ εἰμί ὁ ἀγαθός καί ὁ χείρων . ἔνθεν ὁ λογικός ὁ ἄλογος καί πᾶς ὁ ἀναίσθητος φύσις τίμιος , οὗτος δέ ὡς ἑνοειδής μᾶλλον ὁ νοερός · καὶ γάρ ὁ ἐν ὁ πρόοδος ὁ εἰμί πρός θεός ἐγγύτης καί ἀπόστασις ὁ ἀγαθός ἔνειμι καί θεῖος . ὅθεν ἄγγελος μέν ἄνθρωπος , ὁ δέ ἄλογος , ὁ δέ φύω , ὁ δέ ἄψυχος κατά ἄξιος καί δύναμις προβαίνω ·