sophonias.in-aristotelis-libros-de-anima-paraphrasis 2.12
Καθόλου δὲ περὶ πάσης αἰσθήσεως δεῖ λαβεῖν ὅτι ἡ μὲν αἴσθησίς ἐστι τὸ δεκτικὸν τῶν αἰσθητῶν ἄνευ τῆς ὕλης , οἷον ὁ κηρὸς τοῦ δακτυλίου ἄνευ τοῦ σιδήρου καὶ τοῦ χρυσοῦ δέχεται τὸ σημεῖον · λαμβάνει γὰρ τὸ χαλκοῦν ἢ χρυσοῦν σημεῖον , ἀλλ’ οὐχ ᾗ χαλκὸς ἢ χρυσός . ὁμοίως δὲ καὶ ἡ αἴσθησις ἑκάστη , οἷον ὑπὸ τοῦ ἔχοντος χρῶμα ἡ ὄψις , ἢ χυμὸν ἢ ψόφον ἡ γεῦσις καὶ ἀκοὴ 〈 πάσχει 〉 , ἀλλ’ οὐχ ᾗ ἕκαστον ἐκείνων λέγεται ἀλλ’ ᾗ τοιονδί , κατὰ λόγον . εἰ γὰρ καθὸ χρυσῆ ἡ σφραγὶς ἢ σιδηρᾶ ὡμοίωται τῷ κηρῷ , γένεσις ἂν τοῦτο ἐλέγετο καὶ φθορά , γένεσις μὲν χρυσοῦ καὶ σιδήρου , φθορὰ δὲ κηροῦ . οὔκουν ὡς λευκῆς γινομένης τῆς αἰσθήσεως ἢ γλυκείας ἢ εὐώδους ἢ δυσώδους , ὅταν τοιούτων αἰσθάνηται , ἡ ἀντίληψις γίνεται , ἀλλ’ ὡς ἀύλως καὶ γνωστικῶς καθαρῶς τοὺς λόγους αὐτῶν ἀποματτομένης , καὶ τοῦτ’ ἂν διαφέροι τῶν ἄλλων τὰ κατ’ αἴσθησιν ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν πάσχοντα · τῶν γὰρ ἁπλῶς ὑπ’ αὐτῶν πασχόντων , ὡς ὑπὸ σωμάτων σώματα , καθάπερ ἀὴρ καὶ ξύλα ὑπὸ πυρός , τῷ τοῖς μὲν κατὰ τὸ εἶδος μόνον τὴν μετάληψιν καὶ τὴν πάθησιν γίνεσθαι , τοῖς δὲ καὶ τὸ ] τὴν ὕλην προσπάσχειν πάσχει γὰρ καὶ κατ’ οὐσίαν ὑπὸ τοῦ πυρὸς τὸ ξύλον ) · τῶν δ’ αὗ δεχομένων τὰ εἴδη ἀπαθῶν δὲ τὴν ὕλην οἷον ἐνόπτρων καὶ ἐκμαγείων τῷ τὰ μὲν ζωτικὴν ποιεῖσθαι τοὐ εἴδους τὴν μέθεξιν καὶ συγγι - νώσκειν τὸ πάθημα καὶ εἰδέναι τὸ πάθημα ὅ τι , τὰ δὲ οὔ . ἐπεὶ γὰρ τὸ αἰσθητὸν σῶμα , τοῦτο δ’ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους , εἰ μὲν κατ’ ἄμφω δρᾶ , καὶ κατ’ ἄμφω πάσχει τὸ πάσχον , οὐκ ἔστι τοῦτο αἰσθάνεσθαι , ἀλλὰ πάθος ἀπλῶς ἐν σώματι ὑπὸ σώματος , κἄν ἐν ἐμψύχοις ἢ ἀψύχοις · εἰ δὲ καθ’ ἓν τὸ εἶδος , εἰ μὲν ζωτικῶς τὸ μεταλαβὸν καὶ κατὰ κρίσιν μετέσχηκεν , αἰσθητικὸν καλεῖται καὶ αἴσθησις , εἰ δὲ μόνον ἄζων καὶ κρίσεως ἄνευ ἐδέξατο τὴν τοῦ εἴδους ἐμφέρειαν , κάτοπτρον καὶ ἀνάκλασις . τεκμηριοῖ δὲ τὸ λεγόμενον τὰ γινόμενα · τὰ γὰρ εὐώδη ἢ δυσώδη οὐ τῷ εἴδει μόνῳ δρῶσι τὸν ἀέρα καὶ τὰ ἱμάτια , ὡς ἄν εἰ καὶ τὴν ὄσφρησιν , ἀλλὰ καὶ τῷ σώματι · οὐχ ἑτέρῳ γὰρ ἡ ὀσμὴ παραμόνιμος ἢ τῷ προσμεμῖχθαι καὶ οὐσίᾳ τινί . κατὰ ταῦτα καὶ τὰ χρωννύμενα τῶν ἱματίων πάσχει , καὶ οἱ χυμοὶ δὲ · ὑλικώτεροι ἄλλοι ἄλλως τὸ σῶμα διατιθέασιν · οὐ γὰρ κατ’ αὐτὸ 〈 τὸ εἶδος 〉 τὰ γλυκέα τῶν ὑδάτων καὶ ἁλμυρὰ τοῖς σώμασι προσφερόμενα δράσουσιν . ὃ δὲ προσίσταται ἐπὶ τῆς ἁφῆς , ὅτι θερμοὶ καὶ ψυχροὶ γινόμεθα τοιούτων αἰσθανόμενοι καὶ ξηροὶ καὶ ὑγροί , οὐ καθ’ ἓν ἄμφω , ἀλλ’ ἡ μὲν αἴσθησις γνωστικῶς καὶ ὑπὸ μόνου ἐπεπόνθει τοῦ εἴδους · ἡ μέντοι σὰρξ οὖσα τὸ αἰσθητήριον ὑπὸ τοῦ συναμφοτέρου πάσχει τῷ φθάνειν ἅπαν σῶμα ὑπὸ τῶν εἰρημένων ἁπτῶν ποιοτήτων συντεθεῖσθαι καὶ διὰ ταῦτα πάσχειν . καὶ οὐ θαυμαστόν γε ἄλλως μέν γε ὑπὸ τῶν αἰσθη - τῶν τὴν αἴσθησιν διατίθεσθαι ἄλλως δὲ ὡς σῶμα τὸ αἰσθητήριον · ἄλλο γὰρ τὸ χρώμασιν ἢ θερμοῖς ἢ χυμοῖς εἶναι , καὶ ἄλλο τὸ αἰσθητοῖς . ὅθεν ἀναιρεῖται μὲν αἰσθητὸν ἀναιρουμένης αἰσθήσεως , χρῶμα δὲ μένει καὶ θερμὸν καὶ χυμὸς καὶ ψόφος . τὸ · δὲ κοινὸν πασῶν αἰσθητήριον , ἐν ᾧ πρώτως ἡ τοιαύτη δύναμις καὶ εἰς ὃ τὰ τῶν αἰσθητηρίων πέρατα κατὰ ταὐτὸ συννενεύκασι , τὸ πνεῦμά ἐστι τὸ καὶ τῇ ἀλόγῳ ψυχῇ ὑποκείμενον καὶ πρῶτον τῆς λογικῆς ὄργανον . τοῦτό ἐστι μέν πως τὸ αὐτὸ καὶ ἓν τῇ αἰσθητικῇ δυνάμει , ἔστι δ’ ὡς οὔ · τῷ μὲν γὰρ ὑποκειμένῳ καὶ ἀριθμῷ ἕν , τὸ αἰσθητικὸν δ’ εἶναι καὶ τὸ σῶμά τι ἕτερον · καθὸ μὲν γὰρ πάντη εἴη ἐν σώματι τὸ πνεῦμά τὸ αἰσθανόμενον , μέγεθος ἔχει · οὐ μέντοι τό γε αἰσθητικῷ εἶναι <οὐδ᾿> ἡ αἴσθησις μέγεθός ἀλλὰ λόγος τις καὶ δύναμις ἐκείνου . φανερὸν δὲ ἐκ τούτου καὶ διὰ τί ποτε τῶν αἰσθητῶν αἱ ὑπερβολαὶ φθείρουσι τὰς αἰσθήσεις , οἷον τὰ ὑπέρλαμπρα τὴν ὄψιν καὶ τὴν ἀκοὴν οἱ τῶν ψόφων σφοδρότεροι . ἄν γὰρ ᾖ ἡ κίνησις ἰσχυρο - τέρα , τοῦ αἰσθητηρίου ἐν συμμετρίᾳ ὄντος λύεται ὁ λόγος τοῦτο δὲ ἦν αἴσθησις ) , ὥσπερ καὶ ἡ συμφωνία καὶ ὁ τόνος σφόδρα κρουομένων τῶν χορδῶν . ἐπεὶ γὰρ τὸ αἰσθάνεσθαι ἐν κινήσει , διττῶς ἄν πάθοι τὸ αἰσθητήριον · τοῦτο μὲν ὑπὸ τῆς τῶν αἰσθητῶν ἐνεργείας ὡς αἰσθητήριον , τοῦτο δὲ ὡς σῶμα ὑπὸ σώματος · οἷον τὸ ὄμμα ὡς μὲν αἰσθητικὸν συγκριθήσεται καὶ διακριθήσεται ὑπὸ χρώματος , ὡς δὲ σῶμα ὑπὸ πυρὸς θερμανθήσεται ἢ καυθήσεται · καὶ ἡ ἀκοὴ ὑπὸ μὲν τῶν ψόφων ὡς αἰσθητικόν , ὑπὸ δὲ τῆς σφοδρᾶς τοῦ ἀέρος καὶ μεγάλης κινήσεως ὡς σῶμα πείσεται · τοῖς γὰρ μεγάλοις τῶν ψόφων ἀναλόγου γενομένης καὶ τῆς κινήσεως , τῇ ταύτης πιλήσει βλάπτεται ὁ ἀκουστικὸς ἐν τοῖς ὠσὶν ἀὴρ προσπεφυκώς · καίπερ <γὰρ> οὐ ταὐτὸν ψόφος καὶ ἀέρος ὅμως οὐκ ἄνευ κινήσεως . δῆλον οὖν καὶ διὰ τί ποτε τὰ φυτὰ οὐκ αἰσθάνεται , ἔχοντά τι μόριον ψυχικὸν καὶ πάσχοντα ὑπὸ τῶν ἁπτῶν · καὶ γὰρ ψύχεται καὶ θερμαίνεται . αἴτιον δὲ τὸ μὴ ἔχειν μεσότητα μηδὲ τοιαύτην ἀρχήν , ἥτις τὰ εἴδη μόνα τῶν αἰσθητῶν δέχεται , ὥσπερ ἐν τοῖς ζώοις τὸ πνεῦμα καὶ τὰ αἰσθητήρια · καὶ διὰ τοῦτο μετὰ τῆς ὕλης πάσχει καὶ σωματικῶς διατίθεται · τὸ γὰρ οὕτω πάσχον οὐ κατὰ τὴν τοῦ ποιοῦντος ἀλλὰ κατὰ τὴν οἰκείαν ὕλην μεταβαλλόμενον τρέπεται . καὶ καθόλου πᾶν ποιοῦν τοῦ μὲν εἴδους μεταδοίη τῷ πάσχοντι , τῆς ὕλης δ’ οὔ · μία γὰρ αὕτη καὶ κοινή . ἐπεὶ δὲ ὅλως τὸ πάσχειν ὑπὸ τῶν ἁπτῶν καὶ τοῖς ἀψύχοις τῶν σωμάτων ἐνδέδοται , ἀπορήσειεν ἄν τις , εἰ καὶ κατ’ ἄλλα οὕτως ἔσται · ἆρα γὰρ πάθοι ἄν ὑπ’ ὀσμῆς τὸ μὴ δυνάμενον ἀσφρανθῆναι , ἢ ὑπὸ χρώματος τὸ μὴ δυνάμενον ἰδεῖν ; ἢ τοῦτο μὲν καὶ τὴν ἀρχὴν ἀπορεῖν οὐκ ἔδει · εἰ γὰρ ἡ ὀσμὴ τοῦ ὀσφρανθῆναι καὶ τοῦ ἀκούειν ὁ ψόφος καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁ αὐτὸς λόγος , ὀσφραίνεται δὲ ὄσφρησις καὶ ὄψις καὶ ἀκοὴ ὁρᾷ καὶ ἀκούει , τὸ μὴ τὰς τοιαύτας ἔχον ἀρχὰς πῶς ἂν τὰ αὐτὰ ὑπὸ τῶν αὐτῶν κατὰ ταὐτὸ πείσεται ; εἰ γὰρ καὶ τὰ αἰσθάνεσθαι δυνατὰ οὐχ ἁπλῶς ἀλλ’ ᾗ αἰσθητικὸν ἕκαστον διατίθεται , καὶ οὐ πρὸς τοῦ τυχόντος ἀλλ’ ἢ παρὰ τοὐ οἰκείου καὶ ἰδίου , σχολῇ γ’ ἄν τὰ ἀναίσθητα . δῆλον δὲ καὶ τῇ ἐναργείᾳ · ὁρῶμεν οὖν οὔτε τὸ φῶς ἢ τὸ σκότος οὔτε ὅλως χρῶμα ἢ ψόφον , καθὸ ὁρατὰ ἢ ἀκουστά , ποιοῦντα εἰς τὰ μὴ ὁρατικὰ ἢ μὴ ἀκουστικὰ τῶν σωμάτων τι . εἰ δέ τι ἐν φωτὶ ἢ ψόφῳ τῶν τοιούτων πάσχειν δοκεῖ , οὐχ ὑπὸ τούτων ἀλλ’ ὑπ’ ἐκείνων , ἐν οἷς ταῦτα ὑπόκειται · ὁ γὰρ μετὰ βροντῆς ἀὴρ σφοδρότερος κινηθεὶς τὸ ξύλον διίστησιν . οἱ μέντοι χυμοὶ καὶ τὰ ἁπτὰ προδηλότατα ποιοῦσιν εἰς τὰ σώματα · εἰ γὰρ μή , ὑπὸ τίνος ἂν πάσχοι τὰ ἄψυχα , εἰ ἀλλοιοῖτο ; πλὴν οὐχ ὡς αἰσθητὰ εἰς αἰσθητικά , ἀλλ’ ὡς ἁπλῶς εἰς σώματα σώματα . μήποτε δὲ κατά τι καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁ λόγος ἥξει · χρῶμα μὲν γὰρ καὶ ψόφος ἐν ἀέρι καὶ ὕδατι δρᾷ , διὰ δὲ τὸ τῶν δεξαμένων ἀόριστον μὴ παραμένοντος τοῦ πάθους οὐ δοκοῦσι ποιεῖν . ὀσμὴ δὲ δοκεῖ οὐ μόνον ἐν τούτοις , ἀλλὰ καὶ ἐν στερεωτέροις , τῷ μᾶλλον παραμένειν ὡς ὑλικώτερον , οἷον ὁ ἀὴρ ὄζει ὡς παθών τι · οὐδὲν γοῦν ἐστι τὸ ὀσμᾶσθαι παρὰ τὸ τὸν ἀέρα πάσχειν τι . ἀλλ’ οὖν διαφέρει · τὸ μὲν γὰρ ὀσμᾶσθαι αἰσθάνεσθαί ἐστι καὶ αἰσθητικοῦ · ὁ δὲ παθὼν ἀὴρ τοῦτο ταχέως μὲν αἰσθη - τὸς γίνεται , αἰσθητικὸς δ’ οὔ · οὒ γὰρ ἐν τούτῳ ἑαυτοῦ ὡς ἀλλοιουμένου συνῄσθετο . πάσχει μὲν οὖν ἕκαστον τῶν ἀψύχων ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν οὐχ ὡς αἰσθανόμενον , ἀλλ’ ὡς καθ’ αὑτό , καὶ αὐτὸ γινόμενον αἰσθητόν · κτὰ γὰρ τὴν οὐσίαν αὐτὴν τὸ πάθος ὑπομένει · τὰ μέντοι αἰσθητικὰ κτὰ μόνην τὴν ὑπ’ αὐτῶν ἐνδιδομένην ἐνέργειαν . ἔτι τὸ μὲν ἀπλῶς εἰς τὰ σώματα πάθος ἀόριστον · οὔτε γὰρ ἀθρόως ἐγγίνεται καὶ ἐγγινόμενον οὐ τὸ αὐτὸ μένει , ἀλλ’ ἐν ἐπιτάσει καὶ ἀνέσει · πρὸς γὰρ τὸ ἐγγὺς ἢ πόρρω τοῦ θερμοῦ μᾶλλον ἢ ἧττον θερμαίνεται · ἡ ὅ αἴσθησις ἅμα τῇ προσβολῇ ἀθρόου συνῄσθετο καὶ τὸ αὐτὸ ἴσχει πάθος καὶ τὴν κρίσιν τὴν ἐπ’ αὐτῷ ἀναλλοίωτον .
Lemmas: Κάθολος δέ περί πᾶς αἴσθησις δεῖ λαμβάνω ὅτι ὁ μέν αἴσθησις εἰμί ὁ δεκτικός ὁ αἰσθητής ἄνευ ὁ ὕλη , οἷος ὁ κηρός ὁ δακτύλιος ἄνευ ὁ σίδηρος καί ὁ χρυσός δέχομαι ὁ σημεῖον · λαμβάνω γάρ ὁ χάλκεος ἢ χρύσεος σημεῖον , ἀλλά οὐ ὅς χαλκός ἢ χρυσός . ὁμοίως δέ καί ὁ αἴσθησις ἕκαστος , οἷος ὑπό ὁ ἔχω χρῶμα ὁ ὄψις , ἢ χυμός ἢ ψόφος ὁ γεῦσις καί ἀκοή 〈 πάσχω 〉 , ἀλλά οὐ ὅς ἕκαστος ἐκεῖνος λέγω ἀλλά ὅς τοονδ́ς , κατά λόγος . εἰμί γάρ καθό χρύσεος ὁ σφραγίς ἢ σίδηρος ὁμοιόω ὁ κῆρ , γένεσις εἄν οὗτος λέγω καί φθορά , γένεσις μέν χρυσός καί σίδηρος , φθορά δέ κῆρ . οὔκουν ὡς λευκός γίγνομαι ὁ αἴσθησις ἢ γλυκύς ἢ εὐώδης ἢ δυσώδης , ὅταν τοιοῦτος αἰσθάνομαι , ὁ ἀντίληψις γίγνομαι , ἀλλά ὡς ἄυλος καί γνωστικός καθαρός ὁ λόγος αὐτός ἀπομάσσω , καί οὗτος εἄν διαφέρω ὁ ἄλλος ὁ κατά αἴσθησις ὑπό ὁ αἰσθητής πάσχω · ὁ γάρ ἁπλόος ὑπό αὐτός πάσχω , ὡς ὑπό σῶμα σῶμα , καθάπερ ἀήρ καί ξύλον ὑπό πῦρ , ὁ ὁ μέν κατά ὁ εἶδος μόνος ὁ μετάληψις καί ὁ πάσχω γίγνομαι , ὁ δέ καί ὁ ] ὁ ὕλη προσπάσχω πάσχω γάρ καί κατά οὐσία ὑπό ὁ πυρός ὁ ξύλον ) · ὁ δέ αὗ δέχομαι ὁ εἶδος ἀπαθής δέ ὁ ὕλη οἷος ἔνοπτρον καί ἐκμαγεῖον ὁ ὁ μέν ζωτικός ποιέω ὁ εἶδος ὁ μέθεξις καί συγγι - νώσκειν ὁ πάθημα καί οἶδα ὁ πάθημα ὅς τίς , ὁ δέ οὖον . ἐπεί γάρ ὁ αἰσθητός σῶμα , οὗτος δέ ἐκ ὕλη καί εἶδος , εἰμί μέν κατά ἄμφω δράω , καί κατά ἄμφω πάσχω ὁ πάσχω , οὐ εἰμί οὗτος αἰσθάνομαι , ἀλλά πάθος ἀπλόος ἐν σῶμα ὑπό σῶμα , ἄν ἐν ἔμψυχος ἢ ἄψυχος · εἰμί δέ κατά εἷς ὁ εἶδος , εἰμί μέν ζωτικός ὁ μεταλαμβάνω καί κατά κρίσις μετέχω , αἰσθητικός καλέω καί αἴσθησις , εἰμί δέ μόνος Ἄζων καί κρίσις ἄνευ δέχομαι ὁ ὁ εἶδος ἐμφέρεια , κάτοπτρον καί ἀνάκλασις . τεκμηριόω δέ ὁ λέγω ὁ γίγνομαι · ὁ γάρ εὐώδης ἢ δυσώδης οὖον ὁ εἶδος μόνος δράω ὁ ἀήρ καί ὁ ἱμάτιον , ὡς ἄν εἰμί καί ὁ ὄσφρησις , ἀλλά καί ὁ σῶμα · οὐ ἕτερος γάρ ὁ ὀσμή παραμόνιμος ἢ ὁ προσμείγνυμι καί οὐσία τις . κατά οὗτος καί ὁ χρωννύμενα ὁ ἱμάτιον πάσχω , καί ὁ χυμός δέ · ὑλικός ἄλλος ἄλλως ὁ σῶμα διατίθημι · οὖον γάρ κατά αὐτός 〈 ὁ εἶδος 〉 ὁ γλυκύς ὁ ὕδωρ καί ἁλμυρός ὁ σῶμα προσφέρω δράω . ὅς δέ προσίστημι ἐπί ὁ ἁφή , ὅτι θερμός καί ψυχρός γίγνομαι τοιοῦτος αἰσθάνομαι καί ξηρός καί ὑγρός , οὖον κατά εἷς ἄμφω , ἀλλά ὁ μέν αἴσθησις γνωστικός καί ὑπό μόνος πάσχω ὁ εἶδος · ὁ μέντοι σάρξ εἰμί ὁ αἰσθητήριον ὑπό ὁ συναμφότεροι πάσχω ὁ φθάνω ἅπας σῶμα ὑπό ὁ εἴρω ἁπτός ποιότης συντίθημι καί διά οὗτος πάσχω . καί οὖον θαυμαστός γε ἄλλως μέν γε ὑπό ὁ αἰσθος - ὁ ὁ αἴσθησις διατίθημι ἄλλως δέ ὡς σῶμα ὁ αἰσθητήριον · ἄλλος γάρ ὁ χρῶμα ἢ θερμός ἢ χυμός εἰμί , καί ἄλλος ὁ αἰσθητός . ὅθεν ἀναιρέω μέν αἰσθητός ἀναιρέω αἴσθησις , χρῶμα δέ μένω καί θερμός καί χυμός καί ψόφος . ὁ · δέ κοινός πᾶς αἰσθητήριον , ἐν ὅς πρῶτος ὁ τοιοῦτος δύναμις καί εἰς ὅς ὁ ὁ αἰσθητήριον πέρας κατά αὐτός συμφέρω , ὁ πνεῦμα εἰμί ὁ καί ὁ ἄλογος Ψυχή ὑπόκειμαι καί πρῶτος ὁ λογικός ὄργανον . οὗτος εἰμί μέν πως ὁ αὐτός καί εἷς ὁ αἰσθητικός δύναμις , εἰμί δέ ὡς οὖον · ὁ μέν γάρ ὑπόκειμαι καί ἀριθμός εἷς , ὁ αἰσθητικός δέ εἰμί καί ὁ σῶμα τίς ἕτερος · καθό μέν γάρ πάντῃ εἰμί ἐν σῶμα ὁ πνεῦμα ὁ αἰσθάνομαι , μέγεθος ἔχω · οὖον μέντοι ὁ γε αἰσθητικός εἰμί οὐδός ὁ αἴσθησις μέγεθος ἀλλά λόγος τις καί δύναμις ἐκεῖνος . φανερός δέ ἐκ οὗτος καί διά τίς ποτός ὁ αἰσθητής ὁ ὑπερβολή φθείρω ὁ αἴσθησις , οἷος ὁ υπέρλαμπρος ὁ ὄψις καί ὁ ἀκοή ὁ ὁ ψόφος σφοδρός . ἄν γάρ εἰμί ὁ κίνησις ἰσχυρός - τέρας , ὁ αἰσθητήριον ἐν συμμετρία εἰμί λύω ὁ λόγος οὗτος δέ εἰμί αἴσθησις ) , ὥσπερ καί ὁ συμφωνία καί ὁ τόνος σφόδρα κρούω ὁ χορδή . ἐπεί γάρ ὁ αἰσθάνομαι ἐν κινέω , διττός ἄν πάσχω ὁ αἰσθητήριον · οὗτος μέν ὑπό ὁ ὁ αἰσθητής ἐνέργεια ὡς αἰσθητήριον , οὗτος δέ ὡς σῶμα ὑπό σῶμα · οἷος ὁ ὄμμα ὡς μέν αἰσθητικός συγκρίνω καί διακρίνω ὑπό χρῶμα , ὡς δέ σῶμα ὑπό πυρός θερμαίνω ἢ καίω · καί ὁ ἀκοή ὑπό μέν ὁ ψόφος ὡς αἰσθητικός , ὑπό δέ ὁ σφοδρός ὁ ἀήρ καί μέγας κίνησις ὡς σῶμα πείθω · ὁ γάρ μέγας ὁ ψόφος ἀνάλογος γίγνομαι καί ὁ κίνησις , ὁ οὗτος πίλησις βλάπτω ὁ ἀκουστικός ἐν ὁ οὖς ἀήρ προσφύω · καίπερ ἄγαρ οὖον αὐτός ψόφος καί ἀήρ ὅμως οὐ ἄνευ κίνησις . δῆλος οὖν καί διά τίς ποτός ὁ φυτόν οὐ αἰσθάνομαι , ἔχω τίς μόριον ψυχικός καί πάσχω ὑπό ὁ ἁπτός · καί γάρ ψύχω καί θερμαίνω . αἴτιος δέ ὁ μή ἔχω μεσότης μηδέ τοιοῦτος ἀρχή , ὅστις ὁ εἶδος μόνος ὁ αἰσθητής δέχομαι , ὥσπερ ἐν ὁ ζῷον ὁ πνεῦμα καί ὁ αἰσθητήριον · καί διά οὗτος μετά ὁ ὕλη πάσχω καί σωματικός διατίθημι · ὁ γάρ οὗτος πάσχω οὖον κατά ὁ ὁ ποιέω ἀλλά κατά ὁ οἰκεῖος ὕλη μεταβάλλω τρέπω . καί καθόλου πᾶς ποιέω ὁ μέν εἶδος μεταδίδωμι ὁ πάσχω , ὁ ὕλη δέ οὖον · εἷς γάρ οὗτος καί κοινός . ἐπεί δέ ὅλως ὁ πάσχω ὑπό ὁ ἁπτός καί ὁ ἄψυχος ὁ σῶμα ἐνδίδομαι , ἀπορέω ἄν τις , εἰμί καί κατά ἄλλος οὕτως εἰμί · ἆρα γάρ πάσχω ἄν ὑπό ὀσμή ὁ μή δύναμαι ἀσφρανθῆναι , ἢ ὑπό χρῶμα ὁ μή δύναμαι ὁράω ; ἢ οὗτος μέν καί ὁ ἀρχή ἀπορέω οὐ ἐσθίω · εἰμί γάρ ὁ ὀσμή ὁ ὀσφραίνω καί ὁ ἀκούω ὁ ψόφος καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁ αὐτός λόγος , ὀσφραίνομαι δέ ὄσφρησις καί ὄψις καί ἀκοή ὁράω καί ἀκούω , ὁ μή ὁ τοιοῦτος ἔχω ἀρχή πῶς εἄν ὁ αὐτός ὑπό ὁ αὐτός κατά αὐτός πείθω ; εἰμί γάρ καί ὁ αἰσθάνομαι δυνατός οὐ ἁπλόος ἀλλά ὅς αἰσθητικός ἕκαστος διατίθημι , καί οὖον πρός ὁ τυγχάνω ἀλλά ἢ παρά ὁ οἰκεῖος καί ἴδιος , σχολή γε ἄν ὁ ἀναίσθητος . δῆλος δέ καί ὁ ἐνάργεια · ὁράω οὖν οὔτε ὁ φάος ἢ ὁ σκότος οὔτε ὅλως χρῶμα ἢ ψόφος , καθό ὁρατός ἢ ἀκουστής , ποιέω εἰς ὁ μή ὁρατικός ἢ μή ἀκουστικός ὁ σῶμα τίς . εἰμί δέ τίς ἐν φάος ἢ ψόφος ὁ τοιοῦτος πάσχω δοκέω , οὐ ὑπό οὗτος ἀλλά ὑπό ἐκεῖνος , ἐν ὅς οὗτος ὑπόκειμαι · ὁ γάρ μετά βροντή ἀήρ σφοδρός κινέω ὁ ξύλον διίστημι . ὁ μέντοι χυμός καί ὁ ἁπτός πρόδηλος ποιέω εἰς ὁ σῶμα · εἰμί γάρ μή , ὑπό τίς εἄν πάσχω ὁ ἄψυχος , εἰμί ἀλλοιόω ; πλήν οὐ ὡς αἰσθητός εἰς αἰσθητικός , ἀλλά ὡς ἁπλόος εἰς σῶμα σῶμα . μήποτε δέ κατά τίς καί ἐπί ὁ ἄλλος ὁ λόγος ἥκω · χρῶμα μέν γάρ καί ψόφος ἐν ἀήρ καί ὕδωρ δράω , διά δέ ὁ ὁ δέχομαι ἀόριστος μή παραμένω ὁ πάθος οὖον δοκέω ποιέω . ὀσμή δέ δοκέω οὖον μόνος ἐν οὗτος , ἀλλά καί ἐν στερεός , ὁ μᾶλλον παραμένω ὡς ὑλικός , οἷος ὁ ἀήρ ὄζω ὡς πάθος τίς · οὐδείς γοῦν εἰμί ὁ ὀσμάομαι παρά ὁ ὁ ἀήρ πάσχω τίς . ἀλλά οὖν διαφέρω · ὁ μέν γάρ ὀσμάομαι αἰσθάνομαι εἰμί καί αἰσθητικός · ὁ δέ πάσχω ἀήρ οὗτος ταχέως μέν αἰσθος - τός γίγνομαι , αἰσθητικός δέ οὖον · οὖον γάρ ἐν οὗτος ἑαυτοῦ ὡς ἀλλοιόω συναισθάνομαι . πάσχω μέν οὖν ἕκαστος ὁ ἄψυχος ὑπό ὁ αἰσθητής οὐ ὡς αἰσθάνομαι , ἀλλά ὡς κατά ἑαυτοῦ , καί αὐτός γίγνομαι αἰσθητός · κτάομαι γάρ ὁ οὐσία αὐτός ὁ πάθος ὑπομένω · ὁ μέντοι αἰσθητικός κτάομαι μόνος ὁ ὑπό αὐτός ἐνδίδωμι ἐνέργεια . ἔτι ὁ μέν ἀπλόος εἰς ὁ σῶμα πάθος ἀόριστος · οὔτε γάρ ἀθρόος ἐγγίγνομαι καί ἐγγίγνομαι οὖον ὁ αὐτός μένω , ἀλλά ἐν ἐπίτασις καί ἄνεσις · πρός γάρ ὁ ἐγγύς ἢ πόρρω ὁ θερμός μᾶλλον ἢ κακός θερμαίνω · ὁ ὅς αἴσθησις ἅμα ὁ προσβολή ἀθρόος συναισθάνομαι καί ὁ αὐτός ἴσχω πάθος καί ὁ κρίσις ὁ ἐπί αὐτός ἀναλλοίωτος .