sophonias.in-aristotelis-libros-de-anima-paraphrasis prooemium
Τοῖς τῶν Ἀριστοτελικῶν συνταγμάτων ἐξηγηταῖς ἄλλοις ἄλλως ἐπῆλθε περᾶναι τὰ τῆς ὑποθέσεως . οἱ μὲν γάρ , ὅσοιπερ αὐτὸ τοῦτο ἐξηγηταί , ἰδίως ἐκθέμενοι καὶ κατὰ μέρος τὸ κείμενον τὴν ἑρμηνείαν ἐπισυνῆψαν , σώαν τε κἀν τῇ διαιρέσει τὴν λέξιν τοῦ φιλοσόφου τηρήσαντες καὶ τὰ παρ’ ἑαυτῶν προσέφερον εἰς σαφήνειαν . οὗτοι δέ εἰσιν οἱ περὶ Σιμπλίκιον καὶ Ἀμμώνιον καὶ Φιλόπονον καὶ Ἀλέξανδρον πρότερον τὸν Ἀφροδισέα καὶ ἑτέρους πλείστους , οἳ πολυστίχους συντάξεις πολλῶν γεμούσας καλῶν εἰς τὰς διαφόρους τῶν Ἀριστοτέλους κατέλιπον πραγματείας . οἱ δὲ τρόπον ἕτερον · αὐτὸν γὰρ ὑποδύντες Ἀριστοτέλην καὶ τῷ τῆς αὐταγγελίας προσχρησάμενοι προσωπείῳ , ὡς εὐσύνοπτον καὶ τὸ πᾶν ἓν εἴη καὶ μὴ διακόπτοιτο , τὴν μὲν λέξιν παρῆκαν αὐτήν , οὔτε διῃρημένην οὔθ’ ἡνωμένην τοῖς ὑπομνήμασι συνταξάμενοι μόνον δὲ τὸν νοῦν συνεσταλμένον τῇ τοῦ ἀνδρὸς περινοίᾳ ἤ που κἄν τῇ περὶ τὴν λέξιν ἀσαφείᾳ καὶ τῇ τῆς ἀπαγγελίας δεινότητι πολὺ γὰρ τὸ νοερὸν αὐτῷ καὶ γοργόν ) ἐξαπλώσαντες καὶ καθάραντες καὶ σχήμασι καὶ περιόδοις κοσμήσαντες , οὗ προσδεῖσθαι συννενοήκασιν , ὥσπερ ἂν εἰ καὶ περὶ ἰδίας πραγματείας τὸν πόνον συνθέμενοι , τὸ δόξαν αὐτοῖς συνεπέραναν , οὐκ ἐξηγηταὶ μᾶλλον ἢ παραφρασταὶ καὶ κλήσει καὶ πράγματι , οἷος ὁ εὐφραδὴς Θεμίστιος εἰς πλείονα τῶν Ἀριστοτέλους πεποίητο πρότερον καὶ ψελλὸς ὕστερον μιμησάμενος ἐν τῇ λογικῇ καὶ ἕτεροι . καὶ οἱ μὲν μόνον σαφηνίσαι τὸ κείμενον καὶ τὸν νοῦν ἐκφάναι προήχθησαν , ὅσον ἡ λέξις ἐχώρησε , τῷ τεχνικῷ καθάπαξ ἑπόμενοι · οἱ δὲ καὶ ἐπιστασίας καὶ ἐπιβολάς , ἃς ἐφεῦρον , τὰς χρησιμωτάτας ἐπισυνῆψαν καὶ θεωρημάτων πλῆθος ἑκάστῳ τῶν κεφαλαίων προσέφερον , τῆς τε ἐπιστημονικῆς αὐτῶν ἕξεως ἔλεγχον τοῦ τε πολυμαθοῦς καὶ τῆς διὰ πάντων ἀκρότητος , ευπορον ἐντεῦθεν τὴν εἰς φιλοσοφίαν ὁδὸν τοῖς μετ’ αὐτοὺς ὑπολείποντες , ταῖς τε ἀνακυπτούσαις ἀπορίαις γενναιοτάτας τὰς λύσεις ἐπήνεγκαν · καὶ τὸ ὅλον ὑπὲρ ἁπάντων εἰπεῖν , οἰκείως τῇ ἑαυτοῦ προθέσει ἀπήντησεν ἕκαστος . εἰ δὲ τούτων ὄντων καὶ αὐτός τι συμβαλέσθαι προῄρημαι , περιττὸς ἄν δόξαιμι , μὴ ἀποχρῶσαν τὴν ἀπολογίαν εὑρών , καὶ εἰ μὴ καινόν τι τὸ παρ’ ἐμοῦ , καί τί που καὶ συνεισφέρον χρήσιμον . γνοίη δ’ ἄν τις , εἰ τὸ συμβὰν ἑκατέροις διάφορον σκέψοιτο . τοῖς μὲν οὖν ἐξηγηταῖς εἰ καὶ ἡ λέξις διῃρημένη τετήρητο , ἀλλ’ οὖν τὸν νοῦν διεσ·πάσθαι ἀνάγκη καὶ μὴ πάνυ τι σώζειν τὸ συνεχές , τῷ τε μήκει τοῦ λόγου εὐπετῶς τῆς διανοίας οὐχ ἑπομένης καὶ ταῖς μεταξὺ σχολαῖς , ἃς ἀναγκαίας τὸ περὶ τὴν λέξιν ἀσαφὲς αὐτοῖς ἐνεποίησε . τίς γὰρ οὐκ οἶδεν ὥσπερ εἰ χρησμούς τινας πολλαχοῦ τὴν Ἀριστοτελικὴν οὖσαν φράσιν καὶ μαντείας δεῖσθαι ; διαρθροῦντες γοῦν ἐν μέσῳ τὸ τῆς συντάξεως ἔστιν οἷς δοκοῦν ἀκατάλληλον , ἤ που δὲ καὶ παράχρησιν λέξεως καὶ συνδέσμων ἀκαιρίαν , ἔτι δὲ καὶ κώλων ἔστιν ὅτε μεταθέσεις ὅλων καὶ προσθήκην ἢ ἔλλειψιν καὶ περιόδων κατὰ τάξιν ὑπαλλαγήν , καὶ τὸ ὥσπερ ἀπερρηγμένον αὐτῶν ἐπισυνάπτοντες , τῇ τε τῶν ἀποριῶν ἐπεισαγωγῇ καὶ τῶν λύσεων πολλὰ κατατρίβουσιν , ὡς μὴ εὐχερές τισιν εἶναι κἀν ταῖς παρατροπαῖς τὸ συνεχὲς ἔχειν , ἀλλὰ κινδυνεύειν ἐπιλελῆσθαι τῇ μεταξυλογίᾳ καὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τοῖς ἑξῆς συγκεχυμένως προσφέρεσθαι . τοῖς δὲ παραφράσασι τοῦτο μὲν οὐ πρόσεστι καθάπαξ τὴν λέξιν παρεῖσιν , ἐκεῖνο δ’ οὖν ἀναγκαίως · τὸν γὰρ νοῦν ἑαυτῷ συνηγμένον καὶ ἠρτημένον , ὡς εἴρηται , μετὰ τῆς σφῶν αὐτῶν συνθέμενοι λέξεως καὶ ἐπὶ ποσόν τι παραβολαῖς καὶ παραδείγμασιν ἐπεκτείναντες εἰς σαφήνειαν , ἔτι ζητεῖν τὸ κείμενον αὐτὸ πρὸς τὸ ἐντελὲς ὑπελείποντο . οὐ γὰρ ἀπόχρη καθάπαξ ταῦτά τε ἐπιέναι κἀκεῖνα μαθεῖν , οὐδὲ ἀγαπῶμεν ἀρκεῖσθαι τοῖς παρ’ ἐκείνων , εἰ μὴ καἰ τῶν πρώτων ἐξέσται τυχεῖν , τῇ λέξει τοῦ φιλοσόφου προσκείμενοι · δεῖσθαι γοῦν διὰ ταῦτα ἐξηγητοῦ καὶ πάλιν εἰς τὰ αὐτὰ φέρεσθαι καὶ διπλοῦν τὸν πόνον ἀνέχεσθαι . ἐδόκει δέ , εἴ τις ἐξηγούμενος μετὰ τοῦ φυγεῖν τὸν ἐν ταῖς ἐξετάσεσι σκεδασμὸν ἔτι καὶ τὴν λέξιν αὐτὴν ἀμηγέπη φυλάξαι διηρθρωμένην ἰσχύσειεν , ἢ μιγνύων μέν πως εὐκρινῶς ἢ κατὰ διαστάσεις ἄλλως καὶ ὥσπερ ἐκεῖνοι τιθέμενος συνεχῆ δὲ ταῖς διὰ μέσου τῶν ἐξηγήσεων , ὥστε συμφωνεῖν καὶ τὸ ὅλον ἓν τῷ ἑξῆς εἶναι καὶ ἑαυτοῦ ἠρτῆσθαι σπουδάσειεν , εἶτα καὶ αὐτοπροσώπως ἐκδοίη τὸ σύνταγμα , τάχ’ ἄν τι καινὸν ἡμῖν ἐν τοῖς Ἀριστοτελικοῖς καταλείψειε . καὶ ῥᾳστώνην τινὰ τῇ ἐπὶ τῇ ἀναγνώσει ὀρέξει σπουδῇ , εἴ γε στήσει τὴν ἔφεσιν ἀρκέσας ἐν ἀμφοτέροις , καὶ μετὰ τῆς ἑρμηνείας ὥσπερ συμπεφρασμένον αὐτὸ δοὺς κατέχειν τὸ κείμενον , τῶν μὲν ἐξηγητικῶν συντομώτερον , τῶν δὲ παραφραστικῶν μακρότερον . εἰς ὅπερ καὶ ἡμᾶς ἡ προθυμία συνήλασε , καὶ πρῶτον ἐν τοῖς Περὶ ψυχῆς , τῆς μὲν οἰκείας <οὐκ>ἐπιλελησμένους περὶ τὸν ἀνικανότητος , τῷ δὲ τῶν ψυχῶν ἐφόρῳ καὶ ἡγεμόνι τεθαρρηκότας τῷ λόγῳ δὴ καὶ θεῷ , καὶ τοῖς ἐξηγηταῖς ἑπόμενοι κἂν τοῖς πλείοσι καὶ μάλιστα Φιλοπόνῳ ὅλας περικοπάς , ὡς κατὰ λέξιν εἶχεν ἐκείνοις . τοῖς ἡμετέροις ἐνέθεμεν · πολλαχοῦ δὲ καὶ αὐτὸ τὸ κείμενον , κἄν τινος σαφηνείας μετεῖχε , μένειν κατὰ χώραν ἐάσαντες ὑπερέβημεν . καὶ τῷ παθεῖν αὐτούς ( πολὺν γὰρ ἐτρίβομεν χρόνον τοῖς ἐξηγηταῖς προσταλαιπωρούμενοι ) τοῖς ἄλλοι ἐπῄει φιλανθρωπεύσασθαι . εἰ δὲ προθυμησαμένοις καὶ προαιρεθεῖσιν ἤνυσταί τι , τοῖς τὰ τοιαῦτα κρίνειν παρεῖται ψηφίσασθαι .
Lemmas: ὁ ὁ Ἀριστοτελικός σύνταγμα ἐξηγητής ἄλλος ἄλλως ἐπέρχομαι περαίνω ὁ ὁ ὑπόθεσις . ὁ μέν γάρ , ὅσος αὐτός οὗτος ἐξηγητής , ἰδίως ἐκτίθημι καί κατά μέρος ὁ κεῖμαι ὁ ἑρμηνεία επισυνάπτω , σῶς τε ἐν ὁ διαίρεσις ὁ λέξις ὁ φιλόσοφος τηρέω καί ὁ παρά ἑαυτοῦ προσφέρω εἰς σαφήνεια . οὗτος δέ εἰμί ὁ περί Σιμπλίκιος καί Ἀμμώνιος καί Φιλόπονος καί Ἀλέξανδρος πρότερος ὁ Ἀφροδισέα καί ἕτερος πλεῖστος , ἕ πολύστιχος συντάσσω πολύς γέμω καλός εἰς ὁ διάφορος ὁ Ἀριστοτέλης καταλείπω πραγματεία . ὁ δέ τρόπος ἕτερος · αὐτός γάρ ὑποδύομαι Ἀριστοτέλης καί ὁ ὁ αὐταγγελία προσχράομαι προσωπεῖον , ὡς εὐσύνοπτος καί ὁ πᾶς εἷς εἰμί καί μή διακόπτω , ὁ μέν λέξις παρίημι αὐτός , οὔτε διαιρέω οὔτε ἑνόω ὁ ὑπόμνημα συντάσσω μόνος δέ ὁ νόος συστέλλω ὁ ὁ ἀνήρ περίνοια ἤ ποῦ ἄν ὁ περί ὁ λέξις ἀσάφεια καί ὁ ὁ ἀπαγγελία δεινότης πολύς γάρ ὁ νοερός αὐτός καί γοργός ) ἐξαπλόω καί καθαίρω καί σχῆμα καί περίοδος κοσμέω , ὅς προσδέω συμφέρω , ὥσπερ εἄν εἰμί καί περί ἴδιος πραγματεία ὁ πόνος συντίθημι , ὁ δόξα αὐτός συμπεραίνω , οὐ ἐξηγητής μᾶλλον ἢ παραφραστής καί κλῆσις καί πρᾶγμα , οἷος ὁ εὐφραδής Θεμίστιος εἰς πλείων ὁ Ἀριστοτέλης ποιέω πρότερος καί ψελλός ὕστερος μιμέομαι ἐν ὁ λογικός καί ἕτερος . καί ὁ μέν μόνος σαφηνίζω ὁ κεῖμαι καί ὁ νόος ἔκφημι προάγω , ὅσος ὁ λέξις χωρέω , ὁ τεχνικός καθάπαξ ἕπομαι · ὁ δέ καί ἐπιστασία καί ἐπιβολή , ὅς ἐφευρίσκω , ὁ χρήσιμος επισυνάπτω καί θεώρημα πλῆθος ἕκαστος ὁ κεφάλαιος προσφέρω , ὁ τε ἐπιστημονικός αὐτός ἕξις ἔλεγχος ὁ τε πολυμαθής καί ὁ διά πᾶς ἀκρότητος , εὔπορος ἐντεῦθεν ὁ εἰς φιλοσοφία ὁδός ὁ μετά αὐτός ὑπολείπω , ὁ τε ἀνακύπτω ἀπορία γενναῖος ὁ λύω ἐπιφέρω · καί ὁ ὅλος ὑπέρ ἅπας εἶπον , οἰκεῖος ὁ ἑαυτοῦ πρόθεσις ἀπαντάω ἕκαστος . εἰμί δέ οὗτος εἰμί καί αὐτός τίς συμβάλλω προαιρέω , περισσός ἄν δοκέω , μή ἀποχράω ὁ ἀπολογία εὑρίσκω , καί εἰμί μή καινός τίς ὁ παρά ἐγώ , καί τίς ποῦ καί συνεισφέρω χρήσιμος . γιγνώσκω δέ ἄν τις , εἰμί ὁ συμβαίνω ἑκάτερος διάφορος σκέπτομαι . ὁ μέν οὖν ἐξηγητής εἰμί καί ὁ λέξις διαιρέω τηρέω , ἀλλά οὖν ὁ νόος διασπάω ἀνάγκη καί μή πάνυ τίς σῴζω ὁ συνεχής , ὁ τε μῆκος ὁ λόγος εὐπετής ὁ διάνοια οὐ ἕπομαι καί ὁ μεταξύ σχολή , ὅς ἀναγκαῖος ὁ περί ὁ λέξις ἀσαφής αὐτός ἐμποιέω . τίς γάρ οὐ οἶδα ὥσπερ εἰμί χρησμός τις πολλαχοῦ ὁ Ἀριστοτελικός εἰμί φράσις καί μαντεῖος δήω ; διαρθρέω γοῦν ἐν μέσος ὁ ὁ σύνταξις εἰμί ὅς δοκέω ἀκατάλληλος , ἤ ποῦ δέ καί παράχρησις λέξις καί σύνδεσμος ἀκαιρία , ἔτι δέ καί κῶλον εἰμί ὅτε μετάθεσις ὅλος καί προσθήκη ἢ ἔλλειψις καί περίοδος κατά τάξις ὑπαλλαγή , καί ὁ ὥσπερ ἀπορρηγνύω αὐτός ἐπισυνάπτω , ὁ τε ὁ ἀπορία ἐπεισαγωγή καί ὁ λύσις πολύς κατατρίβω , ὡς μή εὐχερής τις εἰμί ἐν ὁ παρατροπή ὁ συνεχής ἔχω , ἀλλά κινδυνεύω ἐπιλανθάνομαι ὁ μεταξυλογία καί ὁ ἀρχή καί ὁ ἑξῆς συγκεχυμένως προσφέρω . ὁ δέ παραφράζω οὗτος μέν οὖον πρόσειμι καθάπαξ ὁ λέξις πάρειμι , ἐκεῖνος δέ οὖν ἀναγκαῖος · ὁ γάρ νόος ἑαυτοῦ σύνειμι καί ἀρτάω , ὡς εἴρω , μετά ὁ σφεῖς αὐτός συντίθημι λέξις καί ἐπί ποσός τίς παραβολή καί παράδειγμα ἐπεκτείνω εἰς σαφήνεια , ἔτι ζητέω ὁ κεῖμαι αὐτός πρός ὁ ἐντελής ὑπολείπω . οὖον γάρ ἀποχράω καθάπαξ οὗτος τε ἔπειμι ἐκεῖνος μανθάνω , οὐδέ ἀγαπάω ἀρκέω ὁ παρά ἐκεῖνος , εἰμί μή καίω ὁ πρῶτος ἔξεστι τυγχάνω , ὁ λέγω ὁ φιλόσοφος πρόσκειμαι · δήω γοῦν διά οὗτος ἐξηγητής καί πάλιν εἰς ὁ αὐτός φέρω καί διπλόος ὁ πόνος ἀνέχω . δοκέω δέ , εἰμί τις ἐξηγέομαι μετά ὁ φεύγω ὁ ἐν ὁ ἐξέτασις σκεδασμός ἔτι καί ὁ λέξις αὐτός ἀμῃγέπος φυλάσσω διαρθρόω ἰσχύω , ἢ μείγνυμι μέν πως εὐκρινῶς ἢ κατά διάστασις ἄλλως καί ὥσπερ ἐκεῖνος τίθημι συνεχής δέ ὁ διά μέσος ὁ ἐξήγησις , ὥστε συμφωνέω καί ὁ ὅλος εἷς ὁ ἑξῆς εἰμί καί ἑαυτοῦ ἀρτάω σπουδάζω , εἶτα καί αὐτοπρόσωπος ἐκδίδωμι ὁ σύνταγμα , τάχα ἄν τίς καινός ἐγώ ἐν ὁ Ἀριστοτελικός καταλείπω . καί ῥᾳστώνη τις ὁ ἐπί ὁ ἀναγιγνώσκω ὄρεξις σπουδή , εἰμί γε ἵστημι ὁ ἔφεσις ἀρκέω ἐν ἀμφότερος , καί μετά ὁ ἑρμηνεία ὥσπερ συμφράζω αὐτός δίδωμι καταχέω ὁ κεῖμαι , ὁ μέν ἐξηγητικός σύντομος , ὁ δέ παραφραστικός μακρός . εἰς ὅσπερ καί ἐγώ ὁ προθυμία συνελαύνω , καί πρῶτος ἐν ὁ περι Ψυχή , ὁ μέν οἰκεῖος <οὐκ>ἐπιλελησμένους περί ὁ ἀνικανότης , ὁ δέ ὁ Ψυχή ἔφορος καί ἡγεμών θαρσέω ὁ λόγος δή καί θεός , καί ὁ ἐξηγητής ἕπομαι κἀν ὁ πλείων καί μάλιστα Φιλόπονος ὅλος περικοπή , ὡς κατά λέξις ἔχω ἐκεῖνος . ὁ ἡμέτερος ἐντίθημι · πολλαχοῦ δέ καί αὐτός ὁ κεῖμαι , ἄν τις σαφήνεια μετέχω , μένω κατά χώρα ἐάω ὑπερβαίνω . καί ὁ πάσχω αὐτός ( πολύς γάρ τρίβω χρόνος ὁ ἐξηγητής προσταλαιπωρέω ) ὁ ἄλλος ἔπειμι φιλανθρωπεύομαι . εἰμί δέ προθυμέομαι καί προαιρέω ἀνύω τίς , ὁ ὁ τοιοῦτος κρίνω παρίημι ψηφίζω .