socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 3.20
Ὡς καὶ Ἰουδαίους ὁ βασιλεὺς ἐπὶ τὸ θύειν προετρέψατο , καὶ περὶ τῆς τῶν Ἱεροσολύμων τελείας ἀνατροπῆς . Καὶ κατ̓ ἄλλον δὲ τρόπον ὁ βασιλεὺς τοὺς Χριστιανοὺς βλάπτειν σπουδάζων τὴν οἰκείαν δεισιδαιμονίαν ἐξήλεγχε . Φιλοθύτης γὰρ ὢν , οὐ μόνον αὐτὸς τῷ αἵματι ἔχαιρεν , ἀλλ̓ εἰ μὴ καὶ ἄλλοι τοῦτο ποιῶσι , ζημίαν ἐνόμιζεν . Ἐπειδὴ δὲ ὀλίγους τοὺς τοιούτους ἐφεύρισκεν , Ἰουδαίους μεταπέμπεται : καὶ παῤ αὐτῶν ἐπυνθάνετο , τοῦ χάριν , τοῦ Μωσαϊκοῦ νόμου κελεύσαντος θύειν , ἀπέχονται . Τῶν δὲ μὴ ἀλλαχοῦ φησάντων δύνασθαι τοῦτο ποιεῖν , εἰ μὴ μόνον ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις , κελεύει τάχος κτίζεσθαι τὸν Σολομῶνος ναόν . Καὶ αὐτὸς ἐπὶ Πέρσας ἤλαυνε . Ἰουδαῖοι δὲ καιροῦ δράξασθαι πάλαι ἐπιθυμοῦντες , ἐν ᾧ τὸ ἱερὸν αὐτοῖς πρὸς τὸ θύειν ἀνοικοδομηθήσεται , τότε σπουδαῖοι μὲν πρὸς τὸ ἔργον ἐγίνοντο : φοβεροὺς δὲ τοῖς Χριστιανοῖς ἐπεδείκνυσαν ἑαυτοὺς , ἠλαζονεύοντό τε κατ̓ αὐτῶν , ἐπαπειλοῦντες τοσαῦτα ποιήσειν , ὅσα αὐτοὶ παρὰ Ῥωμαίων πάλαι πεπόνθασι . Τοῦ δὲ βασιλέως ἐκ δημοσίων τὴν δαπάνην παρασχεθῆναι κελεύσαντος , εὐτρέπιστο πάντα , ξύλα καὶ λίθοι , καὶ πλίνθος ὀπτὴ , καὶ πηλὸς , καὶ ἄσβεστος , καὶ τὰ ἄλλα ὅσα πρὸς οἰκοδομὴν ἐπιτήδεια γίνεται . Τότε δὴ Κύριλλος ὁ τῶν Ἱεροσολύμων ἐπίσκοπος τὸ τοῦ προφήτου Δανιὴλ κατὰ νοῦν ἐλάμβανεν , ὅπερ καὶ ὁ Χριστὸς ἐν τοῖς ἁγίοις εὐαγγελίοις ἐπεσφραγίσατο , πολλοῖς τε προέλεγεν , ὡς ἄρα νῦν ἥκει ὁ καιρὸς , ὅτε λίθος ἐπὶ λίθον οὐκ ἂν μένοι εἰς τὸν ναὸν , ἀλλὰ τὸ τοῦ Σωτῆρος λόγιον πληρωθήσεται . Ταῦτα ἔλεγεν ὁ ἐπίσκοπος . Καὶ διὰ τῆς νυκτὸς σεισμὸς μέγας ἐπιγενόμενος ἀνέβρασσε τοὺς λίθους τῶν πάλαι θεμελίων τοῦ ναοῦ , καὶ πάντας διέσπειρε σὺν τοῖς παρακειμένοις οἰκήμασι . Δέος δὲ ἐκ τοῦ γενομένου Ἰουδαίους κατέλαβε : καὶ φήμη ἐπὶ τὸν τόπον ἦγε καὶ τοὺς πόρρω διάγοντας . Παρόντων οὖν σφόδρα πολλῶν , ἕτερον τεράστιον ἐπιγίνεται . Πῦρ γὰρ ἐξ οὐρανοῦ κατασκῆψαν πάντα τὰ τῶν οἰκοδόμων ἐργαλεῖα διέφθειρεν . Ἦν γοῦν ἰδεῖν ὑπὸ τῆς φλογὸς ἀπολλυμένας τὰς σφύρας , τὰς γλαρίδας , τοὺς πρίονας , τοὺς πελέκεις , τὰ σκέπαρνα , πάντα ἁπλῶς ὅσα πρὸς τὸ ἔργον ἐπιτήδεια εἶχον οἱ ἐργαζόμενοι . Ἐπενέμετο μὲν οὖν ταῦτα τὸ πῦρ δἰ ὅλης τῆς ἡμέρας . Ἰουδαῖοι δὲ ἐν μεγίστῳ φόβῳ γενόμενοι καὶ ἄκοντες ὡμολόγουν τὸν Χριστὸν , Θεὸν λέγοντες . Οὐκ ἐποίουν δὲ αὐτοῦ τὸ θέλημα , ἀλλ̓ ἔμενον τῇ τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ προλήψει κρατούμενοι . Οὐδὲ γὰρ τὸ τρίτον θαῦμα τὸ ὕστερον ἐπιγενόμενον εἰς πίστιν τῆς ἀληθείας ἦγεν αὐτούς : καὶ γὰρ τῇ ἐχομένῃ νυκτὶ σφραγῖδες σταυροῦ ἀκτινοειδεῖς τοῖς ἱματίοις αὐτῶν ἐντετυπωμέναι ἐφάνησαν : ἃς ἡμέρας ἐπιγενομένης ἰδόντες , ἀποπλύνειν καὶ ἀποσμήχειν θέλοντες , οὐδενὶ τρόπῳ ἠδύναντο . Πεπώρωντο οὖν κατὰ τὸν ἀπόστολον , καὶ τὸ ἀγαθὸν ἐν χερσὶν ἔχοντες , ἔρριπτον . Οὕτω μὲν οὖν ὁ ναὸς τότε ἀντὶ τοῦ οἰκοδομηθῆναι εἰς τέλεον ἀνατέτραπτο .
Lemmas: ὡς καί Ἰουδαῖος ὁ βασιλεύς ἐπί ὁ θύω προτρέπω , καί περί ὁ ὁ Ἱερουσαλήμ τέλειος ἀνατροπή . καί κατά ἄλλος δέ τρόπος ὁ βασιλεύς ὁ Χριστιανός βλάπτω σπουδάζω ὁ οἰκεῖος δεισιδαιμονία ἐξελέγχω . φιλοθύτης γάρ εἰμί , οὖον μόνος αὐτός ὁ αἷμα χαίρω , ἀλλά εἰμί μή καί ἄλλος οὗτος ποιέω , ζημία νομίζω . ἐπεί δέ ὀλίγος ὁ τοιοῦτος ἐφευρίσκω , Ἰουδαῖος μεταπέμπω : καί παρά αὐτός πυνθάνομαι , ὁ χάρις , ὁ μωσαϊκός νόμος κελεύω θύω , ἀπέχω . ὁ δέ μή ἀλλαχοῦ φημί δύναμαι οὗτος ποιέω , εἰμί μή μόνος ἐν ὁ Ἱερουσαλήμ , κελεύω τάχος κτίζω ὁ Σολομών ναός . καί αὐτός ἐπί Πέρσης ἐλαύνω . Ἰουδαῖος δέ καιρός δράσσομαι πάλαι ἐπιθυμέω , ἐν ὅς ὁ ἱερόν αὐτός πρός ὁ θύω ἀνοικοδομέω , τότε σπουδαῖος μέν πρός ὁ ἔργον γίγνομαι : φοβερός δέ ὁ Χριστιανός ἐπιδείκνυμι ἑαυτοῦ , ἀλαζονεύομαι τε κατά αὐτός , ἐπαπειλέω τοσοῦτος ποιέω , ὅσος αὐτός παρά Ῥωμαῖος πάλαι πάσχω . ὁ δέ βασιλεύς ἐκ δημόσιος ὁ δαπάνη παρέχω κελεύω , εὐτρεπίζω πᾶς , ξύλον καί λίθος , καί πλίνθος ὀπτός , καί πηλός , καί ἄσβεστος , καί ὁ ἄλλος ὅσος πρός οἰκοδομή ἐπιτήδειος γίγνομαι . τότε δή Κύριλλος ὁ ὁ Ἱερουσαλήμ ἐπίσκοπος ὁ ὁ προφήτης Δανιήλ κατά νόος λαμβάνω , ὅσπερ καί ὁ Χριστός ἐν ὁ ἅγιος εὐαγγέλιον ἐπισφραγίζω , πολύς τε προλέγω , ὡς ἄρα νῦν ἥκω ὁ καιρός , ὅτε λίθος ἐπί λίθος οὐ εἄν μένω εἰς ὁ ναός , ἀλλά ὁ ὁ Σωτήρ λόγιος πληρόω . οὗτος λέγω ὁ ἐπίσκοπος . καί διά ὁ νύξ σεισμός μέγας ἐπιγίγνομαι ἀναβράσσω ὁ λίθος ὁ πάλαι θεμέλιος ὁ ναός , καί πᾶς διασπείρω σύν ὁ παράκειμαι οἴκημα . Δέος δέ ἐκ ὁ γίγνομαι Ἰουδαῖος καταλαμβάνω : καί φήμη ἐπί ὁ τόπος ἄγω καί ὁ πόρρω διάγω . πάρειμι οὖν σφόδρα πολύς , ἕτερος τεράστιος ἐπιγίγνομαι . πῦρ γάρ ἐκ οὐρανός κατασκήπτω πᾶς ὁ ὁ οἰκοδόμος ἐργαλεῖον διαφθείρω . ἦς γοῦν ὁράω ὑπό ὁ φλόξ ἀπόλλυμι ὁ σφῦρα , ὁ γλαρίς , ὁ πρίων , ὁ πέλεκυς , ὁ σκέπαρνον , πᾶς ἁπλόος ὅσος πρός ὁ ἔργον ἐπιτήδειος ἔχω ὁ ἐργάζομαι . ἐπινέμω μέν οὖν οὗτος ὁ πῦρ διά ὅλος ὁ ἡμέρα . Ἰουδαῖος δέ ἐν μέγας φόβος γίγνομαι καί ἄκων ὁμολογέω ὁ Χριστός , θεός λέγω . οὐ ποιέω δέ αὐτός ὁ θέλημα , ἀλλά μένω ὁ ὁ Ἰουδαϊσμός προλαμβάνω κρατέω . οὐδέ γάρ ὁ τρίτος θαῦμα ὁ ὕστερος ἐπιγίγνομαι εἰς πίστις ὁ ἀλήθεια ἄγω αὐτός : καί γάρ ὁ ἔχω νύξ σφραγίς σταυρός ακτινοειδής ὁ ἱμάτιον αὐτός ἐντυπόω φαίνω : ὅς ἡμέρα ἐπιγίγνομαι ὁράω , ἀποπλύνω καί ἀποσμήχω ἐθέλω , οὐδείς τρόπος δύναμαι . Πεπώρωντο οὖν κατά ὁ ἀπόστολος , καί ὁ ἀγαθός ἐν χείρ ἔχω , ῥίπτω . οὕτως μέν οὖν ὁ ναός τότε ἀντί ὁ οἰκοδομέω εἰς τελέω ἀνατρέπω .