socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 1.25
Περὶ τοῦ πρεσβυτέρου τοῦ σπουδάσαντος ἀνακληθῆναι Ἄρειον . Ἦν ἀδελφὴ τῷ βασιλεῖ Κωνσταντίνῳ , τοὔνομα Κωνσταντία : γυνὴ δὲ ἐγεγόνει Λικιννίου , τοῦ πρότερον μὲν συμβασιλεύσαντος αὐτῷ Κωνσταντίνῳ , μετὰ ταῦτα δὲ τυραννήσαντος , καὶ διὰ τοῦτο ἀναιρεθέντος . Ταύτῃ πρεσβύτερός τις τῷ Ἀρειανῶν προσκείμενος δόγματι γνώριμος ἦν , καὶ ἐν τοῖς οἰκείοις ἐτάττετο . Ὑποβαλόντος οὖν Εὐσεβίου καὶ τῶν σὺν αὐτῷ , λόγους περὶ Ἀρείου πρὸς τὴν γυναῖκα παρέσπειρεν , ἠδικῆσθαι φάσκων αὐτὸν ὑπὸ τῆς συνόδου , καὶ μὴ φρονεῖν ὡς περὶ αὐτοῦ λόγος κατέχει . Ταῦτα ἀκούσασα ἡ Κωνσταντία τῷ μὲν πρεσβυτέρῳ ἐπίστευεν , τῷ δὲ βασιλεῖ λέγειν οὐκ ἐτόλμα . Συμβαίνει δὲ χαλεπῇ νόσῳ περιπεσεῖν τὴν Κωνσταντίαν : ὁ δὲ βασιλεὺς συνεχῶς ἀρρωστοῦσαν αὐτὴν ἐπεσκέπτετο . Ἐπειδὴ δὲ ἡ γυνὴ ἐκ τῆς νόσου χαλεπώτερον διετέθη , θνήσκειν δὲ προσεδόκα , παρακατατίθεται τῷ βασιλεῖ τὸν πρεσβύτερον , μαρτυροῦσα αὐτῷ σπουδὴν καὶ εὐλάβειαν , καὶ ὡς εὔνους εἴη περὶ τὴν βασιλείαν αὐτοῦ . Ἡ μὲν οὖν μετ̓ οὐ πολὺ τεθνήκει : ὁ δὲ πρεσβύτερος ἐν τοῖς οἰκειοτάτοις τοῦ βασιλέως ἐτάττετο : καὶ δὴ κατὰ βραχὺ τὴν παρρησίαν αὐξήσας , τοὺς αὐτοὺς ἀναφέρει λόγους περὶ τοῦ Ἀρείου τῷ βασιλεῖ , οἷς πρὸς τὴν ἀδελφὴν ἐχρήσατο πρότερον : φάσκων μὴ ἄλλως φρονεῖν Ἄρειον , ἢ ὃ τῇ συνόδῳ δοκεῖ : ἐλθόντα τε αὐτὸν κατὰ πρόσωπον , συντίθεσθαι τούτοις , καὶ ἀλόγως συκοφαντεῖσθαι τούτοις . Ξένα καταφαίνεται τῷ βασιλεῖ τὰ παρὰ τοῦ πρεσβυτέρου λεγόμενα : καὶ εἰ Ἄρειος , ἔφη , συντίθεται τῇ συνόδῳ , καὶ εἰ τὰ ἐκείνης φρονεῖ , δέξομαί τε αὐτὸν εἰς πρόσωπον , καὶ σὺν τιμῇ ἐκπέμψω ἐπὶ τὴν Ἀλεξάνδρειαν . Ταῦτα ἔλεγε , καὶ αὐτίκα πρὸς αὐτὸν ἔγραφε τάδε . Νικητὴς Κωνσταντῖνος μέγιστος σεβαστὸς Ἀρείῳ . Πάλαι μὲν ἐδηλώθη τῇ στερρότητί σου , ὅπως ἂν εἰς τὸ ἐμὸν στρατόπεδον ἀφίκοιο , ἵνα τῆς ἡμετέρας θέας ἀπολαῦσαι δυνηθείης . Θαυμάζομεν δὲ σφόδρα , μὴ παραχρῆμα τοῦτο πεποιηκότα . Διόπερ νῦν ἐπιβὰς ὀχήματος δημοσίου εἰς τὸ ἡμέτερον στρατόπεδον ἀφικέσθαι ἐπείχθητι : ὅπως ἂν τῆς παῤ ἡμῶν εὐμενείας τε καὶ ἐπιμελείας τυχὼν , ἐπὶ τὴν πατρίδα ἀφικέσθαι δυνηθῇς . Ὁ Θεός σε διαφυλάττοι , ἀγαπητέ . Ἐδόθη τῇ πρὸ πέντε καλανδῶν Δεκεμβρίων . Καὶ αὕτη μὲν ἡ πρὸς Ἄρειον τοῦ βασιλέως ἐπιστολή . Θαυμάσαι δέ μοι ἔπεισι τὴν σπουδὴν καὶ τὸν ζῆλον , ὃν εἶχεν ὁ βασιλεὺς περὶ τὴν θεοσέβειαν : φαίνεται γὰρ διὰ τῆς ἐπιστολῆς , ὡς πλειστάκις αὐτὸν ἐπὶ μετάνοιαν προτρεψάμενος , ἀφ̓ ὧν μέμφεται ὅτι πολλάκις αὐτοῦ γράψαντος , μὴ ταχέως Ἄρειος ἐπανῆλθεν εἰς τὴν ἀλήθειαν . Ἄρειος μὲν οὖν δεξάμενος τοῦ βασιλέως τὰ γράμματα , μετ̓ οὐ πολὺ παρῆν ἐπὶ τὴν Κωνσταντινούπολιν : συμπαρῆν δὲ αὐτῷ καὶ Εὐζώϊος , ὃν καθεῖλεν Ἀλέξανδρος ὄντα διάκονον , ὅτε καθῄρει τοὺς περὶ Ἄρειον . Δέχεται οὗν αὐτοὺς ὁ βασιλεὺς εἰς πρόσωπον , καὶ διεπυνθάνετο εἰ τῇ πίστει συντίθενται : τῶν δὲ συνθεμένων ἑτοίμως , ὁ βασιλεὺς ἔγγραφον αὐτοὺς ἐπιδιδόναι τὴν πίστιν ἐκέλευσεν .
Lemmas: περι ὁ πρέσβυς ὁ σπουδάζω ἀνακαλέω Ἄρειος . ἦς ἀδελφή ὁ βασιλεύς Κωνσταντῖνος , ὄνομα Κωνσταντία : γυνή δέ γίγνομαι Λικίννιος , ὁ πρότερος μέν συμβασιλεύω αὐτός Κωνσταντῖνος , μετά οὗτος δέ τυραννεύω , καί διά οὗτος ἀναιρέω . Ταύτη πρέσβυς τις ὁ Ἀρειανός πρόσκειμαι δόγμα γνώριμος εἰμί , καί ἐν ὁ οἰκέω τάσσω . ὑποβάλλω οὖν Εὐσέβιος καί ὁ σύν αὐτός , λόγος περί Ἄρειος πρός ὁ γυνή παρασπείρω , ἀδικέω φάσκω αὐτός ὑπό ὁ σύνοδος , καί μή φρονέω ὡς περί αὐτός λόγος κατέχω . οὗτος ἀκούω ὁ Κωνσταντία ὁ μέν πρέσβυς πιστεύω , ὁ δέ βασιλεύς λέγω οὐ τολμάω . συμβαίνω δέ χαλεπός νόσος περιπίπτω ὁ Κωνσταντιάν : ὁ δέ βασιλεύς συνεχῶς ἀρρωστέω αὐτός ἐπισκέπτομαι . ἐπεί δέ ὁ γυνή ἐκ ὁ νόσος χαλεπός διατίθημι , θνῄσκω δέ προσδοκάω , παρακατατίθεμαι ὁ βασιλεύς ὁ πρέσβυς , μαρτυρέω αὐτός σπουδή καί εὐλάβεια , καί ὡς Εὔνους εἰμί περί ὁ βασίλειος αὐτός . ὁ μέν οὖν μετά οὖον πολύς θνήσκω : ὁ δέ πρέσβυς ἐν ὁ οἰκεῖος ὁ βασιλεύς τάσσω : καί δή κατά βραχύς ὁ παρρησία αὐξάνω , ὁ αὐτός ἀναφέρω λόγος περί ὁ Ἄρειος ὁ βασιλεύς , ὅς πρός ὁ ἀδελφή χράω πρότερος : φάσκω μή ἄλλως φρονέω Ἄρειος , ἢ ὅς ὁ σύνοδος δοκέω : ἔρχομαι τε αὐτός κατά πρόσωπον , συντίθημι οὗτος , καί ἄλογος συκοφαντέω οὗτος . Ξένα καταφαίνω ὁ βασιλεύς ὁ παρά ὁ πρέσβυς λέγω : καί εἰμί Ἄρειος , φημί , συντίθημι ὁ σύνοδος , καί εἰμί ὁ ἐκεῖνος φρονέω , δέχομαι τε αὐτός εἰς πρόσωπον , καί σύν τιμή ἐκπέμπω ἐπί ὁ Ἀλεξάνδρεια . οὗτος λέγω , καί αὐτίκα πρός αὐτός γράφω ὅδε . Νικητής Κωνσταντῖνος μέγας σεβαστός Ἄρειος . πάλη μέν δηλόω ὁ στερρότης σύ , ὅπως εἄν εἰς ὁ ἐμός στρατόπεδον ἀφικνέομαι , ἵνα ὁ ἡμέτερος θέα ἀπολαύω δύναμαι . θαυμάζω δέ σφόδρα , μή παραχρῆμα οὗτος ποιέω . διόπερ νῦν ἐπιβαίνω ὄχημα δημόσιος εἰς ὁ ἡμέτερος στρατόπεδον ἀφικνέομαι ἐπείγω : ὅπως εἄν ὁ παρά ἐγώ εὐμένεια τε καί ἐπιμέλεια τυγχάνω , ἐπί ὁ πατρίς ἀφικνέομαι δύναμαι . ὁ Θεός σύ διαφυλάσσω , ἀγαπητός . δίδωμι ὁ πρό πέντε καλάνδαι Δεκέμβριος . καί οὗτος μέν ὁ πρός Ἄρειος ὁ βασιλεύς ἐπιστολή . θαυμάζω δέ ἐγώ ἔπειμι ὁ σπουδή καί ὁ ζῆλος , ὅς ἔχω ὁ βασιλεύς περί ὁ θεοσέβεια : φαίνω γάρ διά ὁ ἐπιστολή , ὡς πλειστάκις αὐτός ἐπί μετάνοια προτρέπω , ἀπό ὅς μέμφομαι ὅτι πολλάκις αὐτός γράφω , μή ταχέως Ἄρειος ἐπανέρχομαι εἰς ὁ ἀλήθεια . Ἄρειος μέν οὖν δέχομαι ὁ βασιλεύς ὁ γράμμα , μετά οὖον πολύς πάρειμι ἐπί ὁ Κωνσταντινούπολις : συμπάρειμι δέ αὐτός καί Ευζώιος , ὅς καθαιρέω Ἀλέξανδρος εἰμί διάκονος , ὅτε καθαιρέω ὁ περί Ἄρειος . δέχομαι ἐν αὐτός ὁ βασιλεύς εἰς πρόσωπον , καί διαπυνθάνομαι εἰμί ὁ πίστις συντίθημι : ὁ δέ συντίθημι ἑτοίμως , ὁ βασιλεύς ἔγγραφος αὐτός ἐπιδίδωμι ὁ πίστις κελεύω .