socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 1.19
Τίνα τρόπον ἐπὶ τῶν χρόνων Κωνσταντίνου τὰ ἐνδοτέρω ἔθνη τῶν Ἰνδῶν ἐχριστιάνισαν . Αὖθις οὖν μνημονευτέον καὶ ὅπως ἐπὶ τῶν καιρῶν τοῦ βασιλέως ὁ Χριστιανισμὸς ἐπλατύνετο : τηνικαῦτα γὰρ Ἰνδῶν τε τῶν ἐνδοτέρω καὶ Ἰβήρων τὰ ἔθνη πρὸς τὸ Χριστιανίζειν ἐλάμβανε τὴν ἀρχήν . Τίνος δὲ ἕνεκεν τῇ προσθήκῃ τῶν ἐνδοτέρω ἐχρησάμην , διὰ βραχέων ἐρῶ . Ἡνίκα οἱ ἀπόστολοι κλήρῳ τὴν εἰς τὰ ἔθνη πορείαν ἐποιοῦντο , Θωμᾶς μὲν τὴν Πάρθων ἀποστολὴν ὑπεδέχετο , Ματθαῖος δὲ τὴν Αἰθιοπίαν , Βαρθολομαῖος δὲ ἐκληροῦτο τὴν συνημμένην ταύτῃ Ἰνδίαν : τὴν μέντοι ἐνδοτέρω Ἰνδίαν , ᾖ προσοικεῖ βαρβάρων ἔθνη πολλὰ , διαφόροις χρώμενα γλώσσαις , οὐδέ πω πρὸ τῶν Κωνσταντίνου χρόνων ὁ τοῦ Χριστιανισμοῦ λόγος ἐφώτιζε . Τίς δὲ ἡ αἰτία τοῦ καὶ αὐτοὺς Χριστιανίσαι , νῦν ἔρχομαι καταλέξων . Μερόπιός τις φιλόσοφος , τῷ γένει Τύριος , ἱστορῆσαι τὴν Ἰνδῶν χώραν ἔσπευσεν , ἁμιλλησάμενος πρὸς τὸν φιλόσοφον Μητρόδωρον , ὃς πρὸ αὐτοῦ τὴν Ἰνδῶν χώραν ἱστόρησεν . Παραλαβὼν οὖν δύο παιδάρια συγγενῆ ὁ Μερόπιος , Ἑλληνικῆς οὐκ ἄμοιρα διαλέκτου , καταλαμβάνει πλοίῳ τὴν χώραν : ἱστορήσας τε ὅσα ἐβούλετο , προσορμίζει χρείᾳ τῶν ἐπιτηδείων τόπῳ λιμένα ἔχοντι ἀσφαλῆ . Συμβεβήκει δὲ τότε πρὸς ὀλίγον τὰς σπονδὰς διεσπᾶσθαι τὰς μεταξὺ Ῥωμαίων τε καὶ Ἰνδῶν . Συλλαβόντες δὲ οἱ Ἰνδοὶ τὸν φιλόσοφον καὶ τοὺς συμπλέοντας , πλὴν τῶν δύο συγγενῶν παιδαρίων , ἅπαντας διεχρήσαντο : τοὺς δὲ δύο παῖδας , οἴκτῳ τῆς ἡλικίας διασώσαντες , δῶρον τῷ Ἰνδῶν βασιλεῖ προσκομίζουσιν . Ὁ δὲ ἡσθεὶς τῇ προσόψει τῶν νέων , ἕνα μὲν αὐτῶν , ᾧ ὄνομα ἦν Αἰδέσιος , οἰνοχόον τῆς αὐτοῦ τραπέζης καθίστησι : τὸν δὲ ἕτερον , Φουρμέντιος ὄνομα αὐτῷ , τῶν βασιλικῶν γραμματοφυλάκων φροντίζειν προσέταξεν . Μετ̓ οὐ πολὺ δὲ τελευτῶν ὁ βασιλεὺς ἐπὶ υἱῷ κομιδῇ νηπίῳ καὶ γυναικὶ , ἐλευθέρους τούτους ἀφίησιν . Ἡ δὲ γυνὴ τοῦ βασιλέως , υἱὸν ἔχουσα καταλελειμμένον ἐν ἡλικίᾳ μικρᾷ , εἶπεν αὐτοῖς πρόνοιαν αὐτοῦ ποιήσασθαι , ἄχρις οὖ εἰς ἄνδρα τελέσῃ . Πεισθέντες οὖν οἱ νεανίσκοι πρόνοιαν ποιοῦνται τῶν τοῦ βασιλέως πραγμάτων . Φουρμέντιος δὲ ἦν μάλιστα ὁ διοικῶν σύμπαντα : ἔργον δὲ ἐποιεῖτο , τοὺς ἐπιδημοῦντας τῇ χώρᾳ Ῥωμαίους ἐμπόρους ζητεῖν , εἴπου τινὰ τῶν Χριστιανιζόντων ἐφεύροι . Εὑρὼν δὲ , καὶ τὰ καθ̓ ἑαυτὸν διδάσκων , παρεκάλει τόπους καταλαμβάνειν ἰδιάζοντας ἐπὶ τῷ τὰς Χριστιανικὰς ἐκτελεῖν εὐχάς . Κατὰ βραχὺ δὲ προϊόντος τοῦ χρόνου , καὶ εὐκτήριον κατεσκεύασε , καί τινας τῶν Ἰνδῶν κατηχοῦντες συνεύχεσθαι αὐτοῖς παρεσκεύασαν . Ἐπεὶ δὲ ὁ τοῦ βασιλέως παῖς τῆς τελείας ἡλικίας ἐπέβη , οἱ περὶ τὸν Φουρμέντιον παραδόντες τὰ καλῶς ὑπ’ αὐτῶν διοικηθέντα πράγματα , ᾔτουν ἐπὶ τὴν ἑαυτῶν ἀποχωρῆσαι πατρίδα τοῦ δὲ βασιλέως καὶ τῆς ἑαυτοῦ μητρὸς ἐπιμένειν παρακαλούντων καὶ μὴ πεισάντων , ἀνεχώρουν ἐπιθυμίᾳ τῆς ἐνεγκαμένης . Αἰδέσιος μὲν οὖν ὡς ἐπὶ τὴν Τύρον ἐσπουδάζεν , ὀψόμενος γονέας τε καὶ συγγενεῖς : Φουρμέντιος δὲ καταλαβὼν τὴν Ἀλεξάνδρειαν , τῷ ἐπισκόπῳ Ἀθανασίῳ τότε νεωστὶ τῆς ἐπισκοπῆς ἀξιωθέντι , ὑπαναφέρει τὸ πρᾶγμα , διδάξας τά τε τῆς ἑαυτοῦ ἀποδημίας , καὶ ὡς ἐλπίδας ἔχουσιν Ἰνδοὶ τὸν Χριστιανισμὸν παραδέξασθαι : ἐπίσκοπόν τε καὶ κλῆρον ἀποστέλλειν , καὶ μηδαμῶς περιορᾷν τοὺς δυναμένους σωθῆναι . Ἀθανάσιος δὲ λαβὼν εἰς ἔννοιαν τὸ λυσιτελὲς , αὐτὸν Φουρμέντιον τὴν ἐπισκοπὴν ἀναδέξασθαι παρεσκεύασεν , εἰπὼν μὴ ἔχειν αὐτοῦ ἐπιτηδειότερον . Γίνεται δὴ τοῦτο : καὶ Φουρμέντιος ἀξιωθεὶς τῆς ἐπισκοπῆς αὖθις ἐπὶ τὴν Ἰνδῶν παραγίνεται χώραν , καὶ κῆρυξ τοῦ Χριστιανισμοῦ γίνεται , εὐκτήριά τε πολλὰ ἱδρύει , ἀξιωθείς τε θείας χάριτος , πολλὰ μὲν σημεῖα , πολλῶν δὲ σὺν τῇ ψυχῇ καὶ τὰ σώματα ἐθεράπευε . Ταῦτα δὲ ὁ Ῥουφῖνος παρὰ τοῦ Αἰδεσίου , ὕστερον καὶ αὐτοῦ ἱερωσύνης ἀξιωθέντος ἐν τῇ Τύρῳ , ἀκηκοέναι φησίν .
Lemmas: τίς τρόπος ἐπί ὁ χρόνος Κωνσταντῖνος ὁ ἐνδοτέρω ἔθνος ὁ Ἰνδός χριστιανίζω . αὖθις οὖν μνημονευτέον καί ὅπως ἐπί ὁ καιρός ὁ βασιλεύς ὁ χριστιανισμός πλατύνω : τηνικαῦτα γάρ Ἰνδός τε ὁ ἐνδοτέρω καί Ἴβηρ ὁ ἔθνος πρός ὁ χριστιανίζω λαμβάνω ὁ ἀρχή . τίς δέ ἕνεκα ὁ προσθήκη ὁ ἐνδοτέρω χράω , διά βραχύς εἴρω . ἡνίκα ὁ ἀπόστολος κλῆρος ὁ εἰς ὁ ἔθνος πορεία ποιέω , Θωμᾶς μέν ὁ Πάρθος ἀποστολή ὑποδέχομαι , Ματθαῖος δέ ὁ Αἰθιοπία , Βαρθολομαῖος δέ κληρόω ὁ συνάπτω οὗτος Ἰνδία : ὁ μέντοι ἐνδοτέρω Ἰνδία , εἰμί προσοικέω βάρβαρος ἔθνος πολύς , διάφορος χράω γλῶσσα , οὐδέ πω πρό ὁ Κωνσταντῖνος χρόνος ὁ ὁ χριστιανισμός λόγος φωτίζω . Τῖς δέ ὁ αἰτία ὁ καί αὐτός χριστιανισος , νῦν ἔρχομαι καταλέγω . Μερόπιος τις φιλόσοφος , ὁ γένος Τύριος , ἱστορέω ὁ Ἰνδός χώρα σπεύδω , ἁμιλλάομαι πρός ὁ φιλόσοφος Μητρόδωρος , ὅς πρό αὐτός ὁ Ἰνδός χώρα ἱστορέω . παραλαμβάνω οὖν δύο παιδάριον συγγενής ὁ Μερόπιος , Ἑλληνικός οὐ ἄμοιρος διάλεκτος , καταλαμβάνω πλοῖον ὁ χώρα : ἱστορέω τε ὅσος βούλομαι , προσορμίζω χρεία ὁ ἐπιτήδειος τόπος λιμήν ἔχω ἀσφαλής . συμβαίνω δέ τότε πρός ὀλίγος ὁ σπονδή διεσπάομαι ὁ μεταξύ Ῥωμαῖος τε καί Ἰνδός . συλλαμβάνω δέ ὁ Ἰνδός ὁ φιλόσοφος καί ὁ συμπλέω , πλήν ὁ δύο συγγενής παιδάριον , ἅπας διά-χράω2 : ὁ δέ δύο παῖς , οἶκτος ὁ ἡλικία διασῴζω , δῶρον ὁ Ἰνδός βασιλεύς προσκομίζω . ὁ δέ ἥδομαι ὁ πρόσοψις ὁ νέος , εἷς μέν αὐτός , ὅς ὄνομα εἰμί Αἰδέσιος , οἰνοχόος ὁ αὐτός τράπεζα καθίστημι : ὁ δέ ἕτερος , Φουρμέντιος ὄνομα αὐτός , ὁ βασιλικός γραμματοφύλαξ φροντίζω προστάσσω . μετά οὖον πολύς δέ τελευτή ὁ βασιλεύς ἐπί υἱός κομιδή νήπιος καί γυνή , ἐλεύθερος οὗτος ἀφίημι . ὁ δέ γυνή ὁ βασιλεύς , υἱός ἔχω καταλείπω ἐν ἡλικία μικρός , εἶπον αὐτός πρόνοια αὐτός ποιέω , ἄχρι οὖον εἰς ἀνήρ τελέω . πείθω οὖν ὁ νεανίσκος πρόνοια ποιέω ὁ ὁ βασιλεύς πρᾶγμα . Φουρμέντιος δέ εἰμί μάλιστα ὁ διοικέω σύμπας : ἔργον δέ ποιέω , ὁ ἐπιδημέω ὁ χώρα Ῥωμαῖος ἔμπορος ζητέω , εἶπον τις ὁ Χριστιανίζω ἐφευρίσκω . εὑρίσκω δέ , καί ὁ κατά ἑαυτοῦ διδάσκω , παρακαλέω τόπος καταλαμβάνω ἰδιάζω ἐπί ὁ ὁ χριστιανικός ἐκτελέω εὐχή . κατά βραχύς δέ πρόειμι ὁ χρόνος , καί εὐκτήριον κατασκευάζω , καί τις ὁ Ἰνδός κατηχέω συνεύχομαι αὐτός παρασκευάζω . ἐπεί δέ ὁ ὁ βασιλεύς παῖς ὁ τέλειος ἡλικία ἐπιβαίνω , ὁ περί ὁ Φουρμέντιον παραδίδωμι ὁ καλῶς ὑπό αὐτός διοικέω πρᾶγμα , αἰτέω ἐπί ὁ ἑαυτοῦ ἀποχωρέω πατρίς ὁ δέ βασιλεύς καί ὁ ἑαυτοῦ μήτηρ ἐπιμένω παρακαλέω καί μή πείθω , ἀναχωρέω ἐπιθυμία ὁ φέρω . Αἰδέσιος μέν οὖν ὡς ἐπί ὁ Τύρος σπουδάζω , ὁράω γονεύς τε καί συγγενής : Φουρμέντιος δέ καταλαμβάνω ὁ Ἀλεξάνδρεια , ὁ ἐπίσκοπος Ἀθανάσιος τότε νεωστί ὁ ἐπισκοπή ἀξιόω , ὑπαναφέρω ὁ πρᾶγμα , διδάσκω ὁ τε ὁ ἑαυτοῦ ἀποδημία , καί ὡς ἐλπίς ἔχω Ἰνδός ὁ χριστιανισμός παραδέχομαι : ἐπίσκοπος τε καί κλῆρος ἀποστέλλω , καί μηδαμῶς περιοράω ὁ δύναμαι σῴζω . Ἀθανάσιος δέ λαμβάνω εἰς ἔννοια ὁ λυσιτελής , αὐτός Φουρμέντιον ὁ ἐπισκοπή ἀναδέχομαι παρασκευάζω , εἶπον μή ἔχω αὐτός ἐπιτήδειος . γίγνομαι δή οὗτος : καί Φουρμέντιος ἀξιόω ὁ ἐπισκοπή αὖθις ἐπί ὁ Ἰνδός παραγίγνομαι χώρα , καί κῆρυξ ὁ χριστιανισμός γίγνομαι , ευκτήριος τε πολύς ἱδρύω , ἀξιόω τε θεῖος χάρις , πολύς μέν σημεῖον , πολύς δέ σύν ὁ Ψυχή καί ὁ σῶμα θεραπεύω . οὗτος δέ ὁ Ῥουφῖνος παρά ὁ Αἰδέσιος , ὕστερος καί αὐτός ἱερωσύνη ἀξιόω ἐν ὁ Τύρος , ἀκούω φημί .