socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 1.34
Ὅτι ὁ βασιλεὺς τὴν σύνοδον ἐκάλει πρὸς ἑαυτὸν δἰ ἐπιστολῆς , ἵν̓ ἐπὶ ἑαυτοῦ τὰ κατὰ Ἀθανάσιον ἀκριβῶς ἐξετασθῇ . Νικητὴς Κωνσταντῖνος , μέγιστος , σεβαστὸς , τοῖς ἐν Τύρῳ συνελθοῦσιν ἐπισκόποις . Ἐγὼ μὲν ἀγνοῶ τίνα ἐστὶ τὰ ὑπὸ τῆς ὑμετέρας συνόδου μετὰ θορύβου καὶ χειμῶνος κριθέντα : δοκεῖ δέ πως ὑπό τινος ταραχώδους ἀταξίας ἡ ἀλήθεια διεστράφθαι , ὑμῶν δηλαδὴ διὰ τὴν πρὸς τὸν πλησίον ἐρεσχελίαν , ἥν ἀήττητον εἶναι βούλεσθε , τὰ τῷ Θεῷ ἀρέσκοντα μὴ συνορώντων . Ἀλλ̓ ἔσται τῆς θείας προνοίας ἔργον καὶ τὰ τῆς φιλονεικίας ταύτης κακὰ φανερῶς ἁλόντα διασκεδάσαι , καὶ ἡμῖν διαρρήδην , εἴτινα τῆς ἀληθείας αὐτοὶ οἱ συνελθόντες ἐποιήσασθε φροντίδα , καὶ εἰ τὰ κεκριμένα χωρίς τινος χάριτος καὶ ἀπεχθείας ἐκρίνατε , φανερῶσαι . Τοιγαροῦν ἠπειγμένως πάντας ὑμᾶς πρὸς τὴν ἐμὴν εὐσέβειαν ἀνελθεῖν δεῖ , ἵνα τὴν τῶν πεπραγμένων ὑμῖν ἀκρίβειαν δἰ ὑμῶν αὐτῶν παραστήσητε . Τίνος δὲ ἕνεκεν ταῦτα γράψαι πρὸς ὑμᾶς ἐδικαίωσα , καὶ ὑμᾶς πρὸς ἐμαυτὸν διὰ τοῦ γράμματος καλῶ , ἐκ τῶν ἑπομένων γνώσεσθε . Ἐπιβαίνοντί μοι λοιπὸν τῆς ἐπωνύμου ἡμῶν καὶ πανευδαίμονος πατρίδος τῆς Κωνσταντινουπόλεως,—συνέβαινε δὲ τηνικαῦτα ἐφ̓ ἵππου με ὀχεῖσθαι , — ἐξαίφνης Ἀθανάσιος ὁ ἐπίσκοπος ἐν μέσῳ τῆς λεωφόρου , μετὰ ἱερῶν τινῶν οὓς περὶ αὐτὸν εἶχεν , ἀπροσδοκήτως οὕτω προσῆλθεν ὡς καὶ παραχεῖν ἐκπλήξεως ἀφορμήν . Μαρτυρεῖ γάρ μοι ὁ πάντων ἔφορος Θεὸς , ὡς οὐδὲ ἐπιγνῶναι αὐτὸν ὅς τις ἦν παρὰ τὴν πρώτην ὄψιν ἐδυνήθην , εἰ μὴ τῶν ἡμετέρων τινες , καὶ ὅς τις ἦν καὶ τὴν ἀδικίαν ἣν πέπονθε διηγήσασθαι πυνθανομένοις , ὥσπερ εἰκὸς , ἀνήγγειλαν ἡμῖν . Ἐγὼ μὲν οὖν οὔτε διελέχθην αὐτῷ κατ̓ ἐκεῖνο καιροῦ , οὔτε ὁμιλίας ἐκοινώνησα . Ὡς δὲ ἐκεῖνος μὲν ἀκουσθῆναι ἠξίου , ἐγὼ δὲ παρῃτούμην καὶ μικροῦ δεῖν ἀπελαύνειν αὐτὸν ἐκέλευον , μετὰ πλείονος παρρησίας οὐδὲν ἕτερον παῤ ἡμῶν ἢ τὴν ὑμετέραν ἄφιξιν ἠξίωσεν ὑπάρξαι , ἵνα ὑμῶν παρόντων ἃ πέπονθεν ἀναγκαίως ἀποδύρασθαι δυνηθῇ . Ὅθεν ἐπειδὴ εὔλογόν μοι εἶναι φαίνεται καὶ τοῖς καιροῖς πρέπον καταφαίνεται , ἀσμένως ταῦτα γραφῆναι πρὸς ὑμᾶς προσέταξα , ἵνα πάντες , ὅσοι τὴν σύνοδον τὴν ἐν Τύρῳ γενομένην ἀνεπληρώσατε , ἀνυπερθέτως εἰς τὸ στρατόπεδον τῆς ἡμετέρας ἡμερότητος ἐπειχθῆτε , τοῖς ἔργοις αὐτοῖς ἐπιδείξοντες τὸ τῆς ὑμετέρας κρίσεως καθαρόν τε καὶ ἀδιάστροφον , ἐπ’ ἐμοῦ δηλαδὴ , ὃς τοῦ Θεοῦ γνήσιον εἶναι θεράποντα οὐδ̓ ἂν ὑμεῖς ἀρνηθείητε . Τοιγαροῦν διὰ τῆς ἐμῆς πρὸς τὸν Θεὸν λατρείας τὰ πανταχοῦ εἰρηνεύεται , καὶ ὑπὸ τῶν βαρβάρων αὐτῶν τὸ τοῦ Θεοῦ ὄνομα γνησίως εὐλογούμενον , οἳ μέχρι νῦν τὴν ἀλήθειαν ἠγνόουν . Δῆλον δὲ ὅτι ὁ τὴν ἀλήθειαν ἀγνοῶν οὐδὲ τὸν Θεὸν ἐπιγινώσκει . Πλὴν ὅμως , καθὰ προείρηται , καὶ οἱ βάρβαροι δἰ ἐμὲ τὸν τοῦ Θεοῦ θεράποντα γνήσιον ἐπέγνωσαν τὸν Θεὸν , καὶ εὐλαβεῖσθαι μεμαθήκασιν , ὃν ὑπερασπίζειν μου πανταχοῦ καὶ προνοεῖσθαι , τοῖς ἔργοις αὐτοῖς ᾔσθοντο : ὅθεν μάλιστα καὶ ἴσασι τὸν Θεὸν , ὃν ἐκεῖνοι μὲν διὰ τὸν πρὸς ἡμᾶς φόβον εὐλαβοῦνται . Ἡμεῖς δὲ , οἱ τὰ ἅγια μυστήρια τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ δοκοῦντες προβάλλεσθαι ʽοὐ γὰρ εἴποιμι φυλάττειν̓ , ἡμεῖς,φημὶ , οὐδὲν πράττομεν ἢ τὰ πρὸς διχόνοιαν καὶ μῖσος συντείνοντα , καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν , τὰ πρὸς ὄλεθρον τοῦ ἀνθρωπίνου γένους συντείνοντα . Ἀλλ̓ ἐπείχθητε , καθὰ προεῖπον , πρὸς ἡμᾶς πάντες ᾗ τάχος : πεπεισμένοι ὡς παντὶ σθένει κατορθῶσαι πειρασόμεθα , ὅπως ἐν τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ ταῦτα ἐξαιρέτως ἀδιάπτωτα φυλάττηται , οἷς οὔτε ψόγος οὔτε κακοδοξία τις δυνήσεται προσπλακῆναι , διασκεδασθέντων δηλαδὴ καὶ συντριβέντων ἄρδην καὶ παντελῶς ἀφανισθέντων τῶν ἐχθρῶν τοῦ νόμου , οἵ τινες ἐπὶ προσχήματι τοῦ ἁγίου ὀνόματος ποικίλας καὶ διαφόρους βλασφημίας ἐμβάλλουσιν .
Lemmas: ὅτι2 ὁ βασιλεύς ὁ σύνοδος καλέω πρός ἑαυτοῦ διά ἐπιστολή , ἵνα ἐπί ἑαυτοῦ ὁ κατά Ἀθανάσιος ἀκριβῶς ἐξετάζω . Νικητής Κωνσταντῖνος , μέγας , σεβαστός , ὁ ἐν Τύρος συνέρχομαι ἐπίσκοπος . ἐγώ μέν ἀγνοέω τίς εἰμί ὁ ὑπό ὁ ὑμέτερος σύνοδος μετά θόρυβος καί χειμών κρίνω : δοκέω δέ πως ὑπό τις ταραχώδης ἀταξία ὁ ἀλήθεια διαστρέφω , σύ δηλαδή διά ὁ πρός ὁ πλησίος ἐρεσχελία , ὅς ἀήσσητος εἰμί βούλομαι , ὁ ὁ Θεός ἀρέσκω μή συνοράω . ἀλλά εἰμί ὁ θεῖος πρόνοια ἔργον καί ὁ ὁ φιλονεικία οὗτος κακός φανερῶς ἁλίσκομαι διασκεδάννυμι , καί ἐγώ διαρρήδην , ειτις ὁ ἀλήθεια αὐτός ὁ συνέρχομαι ποιέω φροντίς , καί εἰμί ὁ κρίνω χωρίς τις χάρις καί ἀπέχθεια κρίνω , φανερόω . τοιγάρ ἠπειγμένως πᾶς σύ πρός ὁ ἐμός εὐσέβεια ἀνέρχομαι δεῖ , ἵνα ὁ ὁ πράσσω σύ ἀκρίβεια διά σύ αὐτός παρίστημι . τίς δέ ἕνεκα οὗτος γράφω πρός σύ δικαιόω , καί σύ πρός ἐμαυτοῦ διά ὁ γράμμα καλέω , ἐκ ὁ ἕπομαι γιγνώσκω . Ἐπιβαίνω ἐγώ λοιπός ὁ ἐπώνυμος ἐγώ καί πανευδαίμων πατρίς ὁ Κωνσταντινουπόλεως,—συνέβαινε δέ τηνικαῦτα ἐπί ἵππος ἐγώ ὀχέω , — ἐξαπίνης Ἀθανάσιος ὁ ἐπίσκοπος ἐν μέσος ὁ λεωφόρος , μετά ἱερός τις ὅς περί αὐτός ἔχω , ἀπροσδόκητος οὗτος πρόσειμι ὡς καί παραχέω ἔκπληξις ἀφορμή . μαρτύρομαι γάρ ἐγώ ὁ πᾶς ἔφορος θεός , ὡς οὐδέ ἐπιγιγνώσκω αὐτός ὅς τις εἰμί παρά ὁ πρῶτος ὄψις δύναμαι , εἰμί μή ὁ ἡμέτερος τις , καί ὅς τις εἰμί καί ὁ ἀδικία ὅς πάσχω διηγέομαι πυνθάνομαι , ὥσπερ εἰκός , ἀναγγέλλω ἐγώ . ἐγώ μέν οὖν οὔτε διαλέγω αὐτός κατά ἐκεῖνος καιρός , οὔτε ὁμιλία κοινωνέω . ὡς δέ ἐκεῖνος μέν ἀκούω ἀξιόω , ἐγώ δέ παραιτέομαι καί μικρός δήω ἀπελαύνειν αὐτός κελεύω , μετά πλείων παρρησία οὐδείς ἕτερος παρά ἐγώ ἢ ὁ ὑμέτερος ἄφιξις ἀξιόω ὑπάρχω , ἵνα σύ πάρειμι ὁ πάσχω ἀναγκαῖος ἀποδύρομαι δύναμαι . ὅθεν ἐπεί εὔλογος ἐγώ εἰμί φαίνω καί ὁ καιρός πρέπω καταφαίνω , ἄσμενος οὗτος γράφω πρός σύ προστάσσω , ἵνα πᾶς , ὅσος ὁ σύνοδος ὁ ἐν Τύρος γίγνομαι ἀναπληρόω , ἀνυπερθέτως εἰς ὁ στρατόπεδον ὁ ἡμέτερος ἡμερότης ἐπείγω , ὁ ἔργον αὐτός ἐπιδείκνυμι ὁ ὁ ὑμέτερος κρίσις καθαρός τε καί ἀδιάστροφος , ἐπί ἐγώ δηλαδή , ὅς ὁ Θεός γνήσιος εἰμί θεράπων οὐδέ εἄν σύ ἀρνέομαι . τοιγάρ διά ὁ ἐμός πρός ὁ θεός λατρεία ὁ πανταχοῦ εἰρηνεύω , καί ὑπό ὁ βάρβαρος αὐτός ὁ ὁ Θεός ὄνομα γνήσιος εὐλογέω , ἕ μέχρι νῦν ὁ ἀλήθεια ἀγνοέω . Δῆλος δέ ὅτι ὁ ὁ ἀλήθεια ἀγνοέω οὐδέ ὁ θεός ἐπιγιγνώσκω . πλήν ὅμως , καθά προερέω , καί ὁ βάρβαρος διά ἐγώ ὁ ὁ Θεός θεράπων γνήσιος ἐπιγιγνώσκω ὁ θεός , καί εὐλαβέομαι μανθάνω , ὅς ὑπερασπίζω ἐγώ πανταχοῦ καί προνοέω , ὁ ἔργον αὐτός αἰσθάνομαι : ὅθεν μάλιστα καί οἶδα ὁ θεός , ὅς ἐκεῖνος μέν διά ὁ πρός ἐγώ φόβος εὐλαβέομαι . ἐγώ δέ , ὁ ὁ ἅγιος μυστήριον ὁ ἐκκλησία αὐτός δοκέω προβάλλω ὕω γάρ εἶπον φυλάσσω , ἡμεῖς,φημὶ , οὐδείς πράσσω ἢ ὁ πρός διχόνοια καί μῖσος συντείνω , καί ἁπλόος εἶπον , ὁ πρός ὄλεθρος ὁ ἀνθρώπινος γένος συντείνω . ἀλλά ἐπείγω , καθά προεῖπον , πρός ἐγώ πᾶς ὅς τάχος : πείθω ὡς πᾶς σθένος κατορθόω πειράζω , ὅπως ἐν ὁ νόμος ὁ Θεός οὗτος ἐξαίρετος ἀδιάπτωτος φυλάσσω , ὅς οὔτε ψόγος οὔτε κακοδοξία τις δύναμαι προσπλέκω , διασκεδάννυμι δηλαδή καί συντρίβω ἄρδην καί παντελῶς ἀφανίζω ὁ ἐχθρός ὁ νόμος , ὁ τις ἐπί πρόσχημα ὁ ἅγιος ὄνομα ποικίλος καί διάφορος βλασφημία ἐμβάλλω .