socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 6.22
Περὶ Σισιννίου ἐπισκόπου Ναυατιανῶν , οἷα φησὶ προσωμιληκέναι πρὸς Ἰωάννην . Περὶ δὲ Σισιννίου βραχέα διεξελθεῖν , οὐκ ἄκαιρον εἶναι ἡγοῦμαι . Ἀνὴρ ἦν , ὡς πολλάκις ἔφην , ἐλλόγιμος , καὶ τὰ φιλόσοφα ἄκρως μαθών : διαλεκτικῆς δὲ σφόδρα ἐπεμελεῖτο , καὶ τὰ ἱερὰ γράμματα ἄκρως ἑρμηνεύειν ἠπίστατο : ὡς καὶ Εὐνόμιον τὸν αἱρετικὸν πολλάκις αὐτοῦ φυγεῖν τὴν ἐπὶ τῇ διαλέξει δεινότητα . Τὴν δὲ δίαιταν ἦν οὐ λιτός : ἀλλ̓ ἐν ἄκρᾳ σωφροσύνῃ πολυτελεῖ ταύτῃ ἐκέχρητο : τρυφῶν τε ἐν ἐσθῆτι λευκῇ , καὶ δὶς τῆς ἡμέρας ἐν λουτροῖς δημοσίοις λουόμενος διετέλει . Καὶ ποτὲ ἐρομένου αὐτὸν τινὸς , τοῦ χάριν ἐπίσκοπος ὢν δὶς λούοιτο τῆς ἡμέρας , Ἐπειδὴ τρίτον οὐ φθάνει , ἀπεκρίνατο . Ἄλλοτε δὲ Ἀρσάκιον τὸν ἐπίσκοπον κατὰ τιμὴν ὁρῶν , ἠρωτήθη ὑπό τινος τῶν περὶ Ἀρσάκιον , διὰ τί ἀνοίκειον ἐπισκόπῳ ἐσθῆτα φοροίη , καὶ ποῦ γέγραπται λευκὰ τὸν ἱερωμένον ἀμφιέννυσθαι . Ὁ δὲ , Σὺ πρότερον , ἔφη , εἰπὲ ποῦ γέγραπται μέλαιναν ἐσθῆτα φορεῖν τὸν ἐπίσκοπον . Τοῦ δὲ ἐρωτήσαντος ἐν ἀπόρῳ γενομένου πρὸς τὴν ἀντερώτησιν , ἀπήγαγεν ὁ Σισίννιος : Ἀλλὰ σὺ μὲν οὐκ ἂν , ἔφη , ‘δεῖξαι δυνήσῃ , ὡς δεῖ τὸν ἱερωμένον μέλανα ἀμφιέννυσθαι : ἐμοὶ δὲ καὶ ὁ Σολομὼν παρῄνεσε λέγων , Ἔστωσάν σοι ἱμάτια λευκά : καὶ ὁ Σωτὴρ ἐν τοῖς εὐαγγελίοις λευκῇ φαίνεται ἐσθῆτι χρησάμενος : οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ Μωϋσῆν καὶ Ηλίαν λευκοφοροῦντας τοῖς ἀποστόλοις ἔδειξεν . Ταῦτα δὴ καὶ ἄλλα πολλὰ ἑτοίμως εἰπὼν τὰ μέγιστα ἐπὶ τῶν παρόντων ἐθαυμάσθη . Λεοντίου δὲ τοῦ Ἀγκύρας τῆς ἐν τῇ μικρᾷ Γαλατίᾳ ἐπισκόπου Ναυατιανῶν ἐκκλησίαν ἀφαιρουμένου , καὶ τῇ Κωνσταντινουπόλει ἐπιδημοῦντος , ὁ Σισίννιος ἐλθὼν παῤ αὐτὸν παρεκάλει ἀποδοῦναι τὴν ἐκκλησίαν . Ὁ δὲ θερμῶς ἀπήντησε καὶ φησὶ πρὸς αὐτόν : Ὑμεῖς , φησὶν , οἱ Ναυατιανοὶ οὐκ ὀφείλετε ἐκκλησίας ἔχειν , τὴν μετάνοιαν ἀναιροῦντες καὶ τὴν φιλανθρωπίαν τοῦ Θεοῦ ἀποκλείοντες . Ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα πλείονα τοῦ Λεοντίου κακῶς τοὺς Ναυατιανοὺς λέγοντος , ἔφη ὁ Σισίννιος : Καὶ μὴν οὐδεὶς οὕτω μετανοεῖ ὡς ἐγώ . Τοῦ δὲ πάλιν ἐπάγοντος , Πῶς μετανοεῖς ; ἔφη ὁ Σισίννιος , Ὅτι σὲ εἶδον , ἀπεκρίνατο . Ἰωάννου δέ ποτε τοῦ ἐπισκόπου ἐγκαλοῦντος αὐτῷ , καὶ λέγοντος ὅτι οὐ δύναται ἡ πόλις δύο ἐπισκόπους ἔχειν , ὁ Σισίννιος ἔφη , Οὐδὲ γὰρ ἔχει . Τοῦ δὲ Ἰωάννου χαλεπῄναντος καὶ φήσαντος , Ὁρᾷς ὅτι μόνος εἶναι βούλει ἐπίσκοπος , ὁ Σισίννιος , Οὐ τοῦτο , ἔφη , λέγω , ἀλλ̓ ὅτι ἐγὼ παρὰ σοὶ μόνῳ οὐκ εἰμὶ ἐπίσκοπος , ὃς τοῖς ἄλλοις εἰμί . Ὁ δὲ Ἰωάννης πρὸς τὸ λεχθὲν ἀγανακτήσας , Ἀλλ̓ ἐγώ σε , ἔφη , παύσω προσομιλεῖν : αἱρετικὸς γὰρ ὑπάρχεις . Πρὸς δὴ τούτῳ χαριέντως ὁ Σισίννιος ὑπήντησεν : Ἀλλ̓ ἐγὼ , ἔφη , καὶ μισθοὺς παρέξω , εἴ με τηλικούτου καμάτου ἀπαλλάξειας . Διαμαλαχθεὶς δὲ ἐκ τῆς ἀποκρίσεως ὁ Ἰωάννης , Ἀλλ οὐκ ἄν σε , ἔφη , παύσω τοῦ προσομιλεῖν ἐγὼ , εἴ σε ὅλως τὸ λέγειν λυπεῖ . Οὕτω μὲν οὖν ἕτοιμος πρὸς τὰς ἀποκρίσεις καὶ χαρίεις ἦν ὁ Σισίννιος . Γράφειν δὲ ταῦτα καὶ ἀπομνημονεύειν τὰ εἰρημένα αὐτῷ , μακρὸν ἂν εἴη : διὸ καὶ δἰ ὀλίγων ἐπέδειξα οἷος ἦν , ἀρκεῖν ἡγησάμενος . Ἐκεῖνο δέ φημι , ὅτι διὰ παίδευσιν περιβόητος ἦν : καὶ διὰ ταύτην πάντες ἐφεξῆς οἱ ἐπίσκοποι ἠγάπων τε καὶ ἐτίμων αὐτόν : οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ πάντες οἱ τῆς συγκλήτου περιφανεῖς ἔστεργόν τε αὐτὸν καὶ ἐθαύμαζον . Καὶ πολλὰ μὲν αὐτῷ βιβλία συγγέγραπται : λεξιθηρεῖ δὲ ἐν αὐτοῖς , καὶ ποιητικὰς παραμίγνυσι λέξεις : λέγων δὲ μᾶλλον , ἢ ἀναγινωσκόμενος ἐθαυμάζετο : προσῆν γὰρ αὐτῷ χάρις τῷ τε προσώπῳ καὶ τῇ φωνῇ , καὶ τῷ σχήματι καὶ τῷ βλέμματι καὶ τῇ ὅλῃ κινήσει τοῦ σώματος . Ἠγαπᾶτο οὖν καὶ διὰ ταῦτα παρὰ πασῶν τε τῶν θρησκειῶν , καὶ μάλιστα παρὰ τοῦ ἐπισκόπου Ἀττικοῦ . Καὶ τὰ μὲν περὶ Σισιννίου ἐξαρκεῖν ἡγοῦμαι .
Lemmas: περι Σισίννιος ἐπίσκοπος Ναυατιανός , οἷος φημί προσομιλέω πρός Ἰωάννης . περι δέ Σισίννιος βραχύς διεξέρχομαι , οὐ ἄκαιρος εἰμί ἡγέομαι . ἀνήρ εἰμί , ὡς πολλάκις φημί , ἐλλόγιμος , καί ὁ φιλόσοφος ἄκρως μανθάνω : διαλεκτική δέ σφόδρα ἐπιμελέομαι , καί ὁ ἱερόv γράμμα ἄκρως ἑρμηνεύω ἐπίσταμαι : ὡς καί Εὐνόμιον ὁ αἱρετικός πολλάκις αὐτός φεύγω ὁ ἐπί ὁ διαλέγω δεινότης . ὁ δέ δίαιτα εἰμί οὖον λιτός : ἀλλά ἐν ἄκρος σωφροσύνη πολυτελής οὗτος χράομαι : τρυφάω τε ἐν ἐσθής λευκός , καί δίς ὁ ἡμέρα ἐν λουτρόν δημόσιος λούω διατελέω . καί ποτέ ἔρομαι αὐτός τις , ὁ χάρις ἐπίσκοπος εἰμί δίς λούω ὁ ἡμέρα , ἐπεί τρίτος οὖον φθάνω , ἀποκρίνω . ἄλλοτε δέ Ἀρσάκιος ὁ ἐπίσκοπος κατά τιμή ὁράω , ἐρωτάω ὑπό τις ὁ περί Ἀρσάκιος , διά τίς ἀνοίκειος ἐπίσκοπος ἐσθής φορέω , καί ποῦ γράφω λευκόν ὁ ἱερόω ἀμφιέννυμι . ὁ δέ , σύ πρότερος , φημί , εἶπον ποῦ γράφω μέλας ἐσθής φορέω ὁ ἐπίσκοπος . ὁ δέ ἐρωτάω ἐν ἄπορος γίγνομαι πρός ὁ ἀντιλέγω , ἀπάγω ὁ Σισίννιος : ἀλλά σύ μέν οὐ εἄν , φημί , δείκνυμι δύναμαι , ὡς δεῖ ὁ ἱερόω μέλας ἀμφιέννυμι : ἐγώ δέ καί ὁ Σολομών παραινέω λέγω , εἰμί σύ ἱμάτιον λευκός : καί ὁ Σωτήρ ἐν ὁ εὐαγγέλιον λευκός φαίνω ἐσθής χράω : οὖον μήv ἀλλά καί Μωϋσῆς καί Ἡλίας λευκοφορέω ὁ ἀπόστολος δείκνυμι . οὗτος δή καί ἄλλος πολύς ἑτοίμως εἶπον ὁ μέγας ἐπί ὁ πάρειμι θαυμάζω . Λεόντιος δέ ὁ Ἄγκυρα ὁ ἐν ὁ μικρός Γαλατία ἐπίσκοπος Ναυατιανός ἐκκλησία ἀφαιρέω , καί ὁ Κωνσταντινούπολις ἐπιδημέω , ὁ Σισίννιος ἔρχομαι παρά αὐτός παρακαλέω ἀποδίδωμι ὁ ἐκκλησία . ὁ δέ θερμός ἀπαντάω καί φημί πρός αὐτός : σύ , φημί , ὁ Ναυατιανός οὐ ὀφείλω ἐκκλησία ἔχω , ὁ μετάνοια ἀναιρέω καί ὁ φιλανθρωπία ὁ Θεός ἀποκλείω . οὗτος καί ὁ τοιοῦτος πλείων ὁ Λεόντιος κακῶς ὁ Ναυατιανός λέγω , φημί ὁ Σισίννιος : καί μήv οὐδείς οὗτος μετανοέω ὡς ἐγώ . ὁ δέ πάλιν ἐπάγω , Πῶς μετανοέω ; φημί ὁ Σισίννιος , ὅτι2 σύ εἶδον , ἀποκρίνω . Ἰωάννης δέ ποτός ὁ ἐπίσκοπος ἐγκαλέω αὐτός , καί λέγω ὅτι οὖον δύναμαι ὁ πόλις δύο ἐπίσκοπος ἔχω , ὁ Σισίννιος φημί , οὐδέ γάρ ἔχω . ὁ δέ Ἰωάννης χαλεπαίνω καί φημί , ὁράω ὅτι μόνος εἰμί βούλομαι ἐπίσκοπος , ὁ Σισίννιος , οὖον οὗτος , φημί , λέγω , ἀλλά ὅτι ἐγώ παρά σύ μόνος οὐ εἰμί ἐπίσκοπος , ὅς ὁ ἄλλος εἰμί . ὁ δέ Ἰωάννης πρός ὁ λέγω3 ἀγανακτέω , ἀλλά ἐγώ σύ , φημί , παύω προσομιλέω : αἱρετικός γάρ ὑπάρχω . πρός δή οὗτος χαρίεις ὁ Σισίννιος ὑπαντάω : ἀλλά ἐγώ , φημί , καί μισθός παρέχω , εἰμί ἐγώ τηλικόσδε κάματος ἀπαλλάσσω . Διαμαλαχθεὶς δέ ἐκ ὁ ἀπόκρισις ὁ Ἰωάννης , ἀλλά οὐ ἄν σύ , φημί , παύω ὁ προσομιλέω ἐγώ , εἰμί σύ ὅλως ὁ λέγω λυπέω . οὕτως μέν οὖν ἑτοῖμος πρός ὁ ἀπόκρισις καί χαρίεις εἰμί ὁ Σισίννιος . γράφω δέ οὗτος καί ἀπομνημονεύω ὁ εἴρω αὐτός , μακρός εἄν εἰμί : διό καί διά ὀλίγος ἐπιδείκνυμι οἷος εἰμί , ἀρκέω ἡγέομαι . ἐκεῖνος δέ φημί , ὅτι διά παίδευσις περιβόητος εἰμί : καί διά οὗτος πᾶς ἐφεξῆς ὁ ἐπίσκοπος ἀγαπάω τε καί τιμάω αὐτός : οὖον μήv ἀλλά καί πᾶς ὁ ὁ σύγκλητος περιφανής στέργω τε αὐτός καί θαυμάζω . καί πολύς μέν αὐτός βιβλίον συγγράφω : λεξιθηρέω δέ ἐν αὐτός , καί ποιητικός παραμείγνυμι λέγω : λέγω δέ μᾶλλον , ἢ ἀναγιγνώσκω θαυμάζω : πρόσειμι γάρ αὐτός χάρις ὁ τε πρόσωπον καί ὁ φωνή , καί ὁ σχῆμα καί ὁ βλέμμα καί ὁ ὅλος κινέω ὁ σῶμα . ἀγαπάω οὖν καί διά οὗτος παρά πᾶς τε ὁ θρησκεία , καί μάλιστα παρά ὁ ἐπίσκοπος Ἀττικός . καί ὁ μέν περί Σισίννιος ἐξαρκέω ἡγέομαι .