socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 4.36
Ὡς καὶ Σαρακηνοὶ τηνικαῦτα τῇ πίστει Χριστοῦ προσέθεντο , Μαυΐας γυναικὸς αὐτῶν ἀρχούσης , Μωσῆν τινὰ θεοσεβῆ καὶ πιστὸν μονάζοντα λαβόντες ἐπίσκοπον . Ἀναχωρήσαντος δὲ τῆς Ἀντιοχείας τοῦ βασιλέως , Σαρακηνοὶ οἱ πρώην ὑπόσπονδοι , τότε Ῥωμαίων ἀπέστησαν , στρατηγούμενοι ὑπὸ Μαυΐας γυναικὸς , τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς τελευτήσαντος . Πάντα οὖν τὰ ὑπὸ τὴν ἀνατολὴν ὑπὸ τῶν Σαρακηνῶν κατὰ τὸν αὐτὸν ἐπορθεῖτο χρόνον : ἀλλά τις Θεοῦ πρόνοια τὰ Σαρακηνῶν κατέστειλε δἰ αἰτίαν τοιαύτην . Μωϋσῆς τις ὄνομα , Σαρακηνὸς τὸ γένος , ἐν τῇ ἐρήμῳ τὸν μοναχικὸν μετερχόμενος βίον , ἐπ’ εὐλαβείᾳ καὶ πίστει καὶ τεραστίοις περιβόητος ἦν . Τοῦτον ἡ τῶν Σαρακηνῶν βασίλισσα Μαυΐα ἐπίσκοπον τοῦ οἰκείου ἔθνους ᾔτει λαβεῖν , ἐπὶ συνθήκαις τοῦ καταλῦσαι τὸν πόλεμον . Ταῦτα ἀκούσαντες οἱ Ῥωμαίων στρατηγοὶ ἀγαπητὸν ἡγήσαντο ἐπὶ τοιαύταις συνθήκαις εἰρήνην ποιήσασθαι , εὐθύς τε ὡς εἶχον ἐπέταττον τοῦτο γενέσθαι : καὶ συλληφθεὶς ὁ Μωϋσῆς ἐκ τῆς ἐρήμου ἤγετο εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν , ἐκεῖ τὴν ἱερωσύνην δεξόμενος . Ἐπεὶ δὲ πρὸς τὸν κρατοῦντα τότε τῶν ἐκκλησιῶν Λούκιον ἤχθη , τὴν χειροτονίαν ἀπέφυγε , τοιαῦτα εἰπὼν πρὸς Λούκιον : Ἐγὼ μὲν ἐμαυτὸν ἡγοῦμαι τῆς ἱερωσύνης ἀνάξιον : εἰ δὲ λυσιτελεῖ τοῦτο τοῖς δημοσίοις πράγμασιν , οὐκ ἐπιθήσει μοι χεῖρα Λούκιος : πεπλήρωται γὰρ αὐτοῦ αἱμάτων ἡ δεξιά . Τοῦ δὲ Λουκίου λέγοντος , μὴ δεῖν ὑβρίζειν , ἀλλὰ πρότερον μανθάνειν παῤ αὐτοῦ τῆς θρησκείας τὰ δόγματα : ὁ Μωϋσῆς , Ἀλλ̓ οὐ δογμάτων λόγος , ἔφη , νῦν ζητεῖται : ἀλλ̓ αἱ πράξεις σου αἱ κατὰ τῶν ἀδελφῶν γενόμεναι ἐξελέγχουσιν ὡς οὐ Χριστιανικὰ ἔχεις δόγματα . Ὁ γὰρ Χριστιανὸς οὐ πλήσσει , οὐ λοιδορεῖ , οὐδὲ μάχεται : δοῦλον γὰρ Κυρίου οὐ δεῖ μάχεσθαι . Σοῦ δὲ τὰ ἔργα βοᾷ διὰ τῶν πεμφθέντων εἰς ἐξορίαν καὶ θηρίοις παραβληθέντων καὶ πυρὶ παραδοθέντων : μείζονα δὲ ἔχει τὴν ἀπόδειξιν τὰ τοῖς ὀφθαλμοῖς ὁρώμενα ἢ ταῖς ἀκοαῖς λαμβανόμενα . Ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα λέγοντα τὸν Μωϋσῆν ἀπῆγον οἱ ἐπιτήδειοι πρὸς τὸ ὄρος , ὅπως ἂν τὴν χειροτονίαν παρὰ τῶν εἰς ἐξορίαν τυγχανόντων δέξηται . Οὕτως οὖν τότε τοῦ Μωϋσέως χειροτονηθέντος , ὁ Σαρακηνῶν ἐσβέσθη πόλεμος : εἶχέ τε τοῦ λοιποῦ ἡ Μαυΐα πρὸς Ῥωμαίους εἰρήνην , ὡς καὶ θυγατέρα αὐτῆς τῷ στρατηλάτῃ κατεγγυῆσαι Βίκτορι . Ταῦτα περὶ Σαρακηνῶν .
Lemmas: ὡς καί Σαρακηνός τηνικαῦτα ὁ πίστις Χριστός προστίθημι , μαυια γυνή αὐτός ἄρχω , Μωσῆς τις θεοσεβής καί πιστόν μονάζω λαμβάνω ἐπίσκοπος . ἀναχωρέω δέ ὁ Ἀντιόχεια ὁ βασιλεύς , Σαρακηνός ὁ πρώην ὑπόσπονδος , τότε Ῥωμαῖος ἀφίστημι , στρατηγέω ὑπό μαυια γυνή , ὁ ἀνήρ αὐτός τελευτάω . Πάν οὖν ὁ ὑπό ὁ ἀνατολή ὑπό ὁ Σαρακηνός κατά ὁ αὐτός πορθέω χρόνος : ἀλλά τις Θεός πρόνοια ὁ Σαρακηνός καταστέλλω διά αἴτιος τοιοῦτος . Μωϋσῆς τις ὄνομα , Σαρακηνός ὁ γένος , ἐν ὁ ἐρῆμος ὁ μοναχικός μετέρχομαι βίος , ἐπί εὐλάβεια καί πίστις καί τεράστιος περιβόητος εἰμί . οὗτος ὁ ὁ Σαρακηνός βασίλισσα Μάυια ἐπίσκοπος ὁ οἰκεῖος ἔθνος αἰτέω λαμβάνω , ἐπί συνθήκη ὁ καταλύω ὁ πόλεμος . οὗτος ἀκούω ὁ Ῥωμαῖος στρατηγός ἀγαπητός ἡγέομαι ἐπί τοιοῦτος συνθήκη εἰρήνη ποιέω , εὐθύς τε ὡς ἔχω ἐπιτάσσω οὗτος γίγνομαι : καί συλλαμβάνω ὁ Μωϋσῆς ἐκ ὁ ἐρῆμος ἄγω εἰς ὁ Ἀλεξάνδρεια , ἐκεῖ ὁ ἱερωσύνη δέχομαι . ἐπεί δέ πρός ὁ κράτος τότε ὁ ἐκκλησία Λούκιος ἄγω , ὁ χειροτονία ἀποφεύγω , τοιοῦτος εἶπον πρός Λούκιος : ἐγώ μέν ἐμαυτοῦ ἡγέομαι ὁ ἱερωσύνη ἀνάξιος : εἰμί δέ λυσιτελής οὗτος ὁ δημόσιος πρᾶγμα , οὐ ἐπιτίθημι ἐγώ χείρ Λούκιος : πληρόω γάρ αὐτός αἷμα ὁ δεξιός . ὁ δέ Λούκιος λέγω , μή δήω ὑβρίζω , ἀλλά πρότερος μανθάνω παρά αὐτός ὁ θρησκεία ὁ δόγμα : ὁ Μωϋσῆς , ἀλλά οὖον δόγμα λόγος , φημί , νῦν ζητέω : ἀλλά ὁ πρᾶξις σύ ὁ κατά ὁ ἀδελφός γίγνομαι ἐξελέγχω ὡς οὖον Χριστιανικός ἔχω δόγμα . ὁ γάρ Χριστιανός οὖον πλήσσω , οὖον λοιδορέω , οὐδέ μάχομαι : δοῦλος γάρ κύριος οὖον δεῖ μάχομαι . σός δέ ὁ ἔργον βοάω διά ὁ πέμπω εἰς ἐξορία καί θηρίον παραβάλλω καί πῦρ παραδίδωμι : μείζων δέ ἔχω ὁ ἀπόδειξις ὁ ὁ ὀφθαλμός ὁράω ἢ ὁ ἀκοή λαμβάνω . οὗτος καί ὁ τοιοῦτος λέγω ὁ Μωϋσῆς ἀπάγω ὁ ἐπιτήδειος πρός ὁ ὄρος , ὅπως εἄν ὁ χειροτονία παρά ὁ εἰς ἐξορία τυγχάνω δέχομαι . οὕτως οὖν τότε ὁ Μωϋσῆς χειροτονέω , ὁ Σαρακηνός σβέννυμι πόλεμος : ἔχω τε ὁ λοιπός ὁ Μάυια πρός Ῥωμαῖος εἰρήνη , ὡς καί θυγάτηρ αὐτός ὁ στρατηλάτης κατεγγυάω Βίκτωρ . οὗτος περί Σαρακηνός .