socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 4.25
Περὶ Διδύμου τοῦ τυφλοῦ . ʽΥπὸ δὲ τοὺς αὐτοὺς χρόνους καὶ ἕτερον ἄνδρα πιστὸν ἀνέδειξεν ὁ Θεὸς , δἰ αὐτοῦ μαρτυρηθῆναι δικαιώσας τὴν πίστιν . Δίδυμος γὰρ , ἀνὴρ θαυμαστὸς καὶ ἐλλόγιμος , κατὰ τὸν αὐτὸν ἤνθησε χρόνον , πάσῃ διαπρέψας παιδεύσει : οὗτος κομιδῇ νέος ὢν , καὶ τὰ πρῶτα τῶν γραμμάτων στοιχεῖα μαθὼν , τῷ τῆς ὀφθαλμίας περιέπεσε πάθει , καὶ κακῶς διατεθεὶς τὸ ὁρατικὸν ἀπέβαλεν . Ὁ Θεὸς δὲ αὐτῷ ἀντὶ τῶν αἰσθητῶν ὀφθαλμῶν παρέσχε τοὺς νοητούς : ἃ γὰρ δἰ ὀφθαλμῶν παιδευθῆναι οὐκ ἴσχυσε , ταῦτα δἰ ἀκοῆς ἐξεμάνθανε . Ἐκ παιδὸς γὰρ ὢν εὐφυὴς , καὶ ψυχῆς λαχὼν ἀγαθῆς , ἐνίκα τοὺς εὐφυεῖς καὶ ὀξύτατα βλέποντας : γραμματικῆς τε γὰρ τοὺς κανόνας ῥαδίως κατώρθου , καὶ ῥητορικῆς πάλιν θᾶττον ἐλάμβανεν . Ἐλθὼν δὲ ἐπὶ τὰ φιλόσοφα θαυμαστῶς πως καὶ τὴν διαλεκτικὴν ἐξέμαθε , καὶ ἀριθμητικήν τε καὶ μουσικὴν , καὶ τὰ ἄλλα τῶν φιλοσόφων μαθήματα ἐν τῇ ψυχῇ κατέθετο , ὡς προθύμως αὐτὸν ἀπαντᾷν πρὸς τοὺς ταῦτα δἰ ὀφθαλμῶν κατορθώσαντας . Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὰ θεῖα λόγια παλαιᾶς καὶ καινῆς Διαθήκης οὕτως ἀκριβῶς ἐγνώκει , ὥστε πολλὰ μὲν ἐκδοῦναι βιβλία : ὑπαγορεῦσαι δὲ καὶ τὰ περὶ Τριάδος τρία βιβλία : ἑρμηνεῦσαι δὲ καὶ τὰ περὶ Ἀρχῶν̓ Ὠριγένους , ὑπομνήματά τε ἐκδοὺς εἰς αὐτὰ , δἰ ὧν συνίστησιν ὡς εἴη ἄριστα γεγραμμένα , καὶ μάτην ἐρεσχελοῦσιν οἱ κακηγορεῖν τὸν ἄνδρα καὶ τὰ βιβλία διασύρειν σπουδάζοντες : μηδὲ γὰρ αὐτοὺς δύνασθαι , φησὶν , ἑλεῖν τὴν τοῦ ἀνδρὸς σύνεσιν . Εἴ τις οὖν τὴν πολυμαθίαν καὶ τὸ διάπυρον τῆς ψυχῆς Διδύμου γνῶναι προῄρηται , ἐντυχὼν τοῖς πεπονημένοις αὐτῷ βιβλίοις μαθήσεται . Τούτῳ λέγεται καὶ Ἀντώνιον ἤδη πρότερον κατὰ τὸν Οὐάλεντος χρόνον , ὅτε διὰ τοὺς Ἀρειανοὺς ἐν τῇ Ἀλεξανδρείᾳ ἐκ τῆς ἐρήμου κατῆλθεν , ἐντυχεῖν τῷ Διδύμῳ , καὶ μαθόντα τὴν τοῦ ἀνδρὸς σύνεσιν εἰπεῖν πρὸς αὐτόν : Μηδὲν , ὦ Δίδυμε , ταραττέτω σε ἡ τῶν αἰσθητῶν ὀφθαλμῶν ἀποβολή : τοιοῦτοι γάρ σοι λείπουσιν ὀφθαλμοὶ , οἶς καὶ μυῖαι καὶ κώνωπες βλέψαι ἰσχύουσιν : χαῖρε δὲ ὅτι ἔχεις ὀφθαλμοὺς , οἶς καὶ ἄγγελοι βλέπουσι , δἰ ὧν καὶ ὁ Θεὸς θεωρεῖται , καὶ τὸ αὐτοῦ φῶς καταλαμβάνεται . Ταῦτα μὲν ἤδη πρότερον παρὰ τοῦ θεοφιλοῦς Ἀντωνίου πρὸς Δίδυμον εἴρητο : τότε δὲ μέγιστος συνήγορος τῆς οἰκείας πίστεως ἐφαίνετο Δίδυμος , πρὸς τοὺς Ἀρειανοὺς ἀπαντῶν , καὶ τὰ σοφίσματα ἀναλύων αὐτῶν , καὶ τοὺς κιβδήλους καὶ δολεροὺς αὐτῶν λόγους ἐξελέγχων .
Lemmas: περι Δίδυμος ὁ τυφλός . Υπό δέ ὁ αὐτός χρόνος καί ἕτερος ἀνήρ πιστόν ἀναδείκνυμι ὁ θεός , διά αὐτός μαρτυρέω δικαιόω ὁ πίστις . Δίδυμος γάρ , ἀνήρ θαυμαστός καί ἐλλόγιμος , κατά ὁ αὐτός ἀνθέω χρόνος , πᾶς διαπρέπω παιδεύω : οὗτος κομιδή νέος εἰμί , καί ὁ πρῶτος ὁ γράμμα στοιχεῖον μανθάνω , ὁ ὁ ὀφθαλμίας περιπίπτω πάθος , καί κακῶς διατίθημι ὁ ὁρατικός ἀποβάλλω . ὁ θεός δέ αὐτός ἀντί ὁ αἰσθητής ὀφθαλμός παρέχω ὁ νοητός : ὁ γάρ διά ὀφθαλμός παιδεύω οὐ ἰσχύω , οὗτος διά ἀκοή ἐκμανθάνω . ἐκ παῖς γάρ εἰμί εὐφυής , καί Ψυχή λαγχάνω ἀγαθός , νικάω ὁ εὐφυής καί ὀξύς βλέπω : γραμματικός τε γάρ ὁ κανών ῥᾳδίως κατορθόω , καί ῥητορικός πάλιν ταχύς λαμβάνω . ἔρχομαι δέ ἐπί ὁ φιλόσοφος θαυμαστός πως καί ὁ διαλεκτικός ἐκμανθάνω , καί ἀριθμητικός τε καί μουσική , καί ὁ ἄλλος ὁ φιλόσοφος μάθημα ἐν ὁ Ψυχή κατατίθημι , ὡς προθύμως αὐτός ἀπαντάω πρός ὁ οὗτος διά ὀφθαλμός κατορθόω . οὖον μήv ἀλλά καί ὁ θεῖον λόγιος παλαιός καί καινός διαθήκη οὕτως ἀκριβῶς γιγνώσκω , ὥστε πολύς μέν ἐκδίδωμι βιβλίον : ὑπαγορεύω δέ καί ὁ περί Τριάς τρεῖς βιβλίον : ἑρμηνεύω δέ καί ὁ περί ἀρχώνης Ὠριγένης , ὑπόμνημα τε ἐκδίδωμι εἰς αὐτός , διά ὅς συνίστημι ὡς εἰμί ἀγαθός γράφω , καί μάτην ἐρεσχελέω ὁ κακηγορέω ὁ ἀνήρ καί ὁ βιβλίον διασύρω σπουδάζω : μηδέ γάρ αὐτός δύναμαι , φημί , αἱρέω ὁ ὁ ἀνήρ σύνεσις . εἰμί τις οὖν ὁ πολυμαθία καί ὁ διάπυρος ὁ Ψυχή Δίδυμος γιγνώσκω προαιρέω , ἐντυγχάνω ὁ πονέω αὐτός βιβλίον μανθάνω . οὗτος λέγω καί Ἀντώνιος ἤδη πρότερος κατά ὁ Οὐάλης χρόνος , ὅτε διά ὁ αρειανός ἐν ὁ Ἀλεξάνδρεια ἐκ ὁ ἐρῆμος κατέρχομαι , ἐντυγχάνω ὁ Δίδυμος , καί μανθάνω ὁ ὁ ἀνήρ σύνεσις εἶπον πρός αὐτός : μηδείς , εἰμί Δίδυμος , ταράσσω σύ ὁ ὁ αἰσθητής ὀφθαλμός ἀποβολή : τοιοῦτος γάρ σύ λείπω ὀφθαλμός , οἶς καί μυῖα καί κώνωψ βλέπω ἰσχύω : χαίρω δέ ὅτι ἔχω ὀφθαλμός , οἶς καί ἄγγελος βλέπω , διά ὅς καί ὁ θεός θεωρέω , καί ὁ αὐτός φάος καταλαμβάνω . οὗτος μέν ἤδη πρότερος παρά ὁ θεοφιλής Ἀντώνιος πρός Δίδυμος εἴρω : τότε δέ μέγας συνήγορος ὁ οἰκεῖος πίστις φαίνω Δίδυμος , πρός ὁ αρειανός ἀπαντάω , καί ὁ σόφισμα ἀναλύω αὐτός , καί ὁ κίβδηλος καί δολερός αὐτός λόγος ἐξελέγχω .