socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 6.18
Περὶ τῆς ἀργυρᾶς στήλης τῆς Εὐδοξίας , καὶ ὡς διὰ τοῦτο πάλιν Ἰωάννης τῆς ἐκκλησίας ἐξωσθεὶς εἰς ἐξορίαν ἀπήγετο . Τῆς Αὐγούστης Εὐδοξίας ἀνδριὰς ἀνέστη ἀργυροῦς ἐπὶ κίονος πορφυροῦ , χλανίδα ἐνδεδυμένος : ἕστηκε δὲ οὗτος ἐπὶ βήματος ὑψηλοῦ , οὔτε ἐγγὺς οὔτε πόρρω τῆς ἐκκλησίας , ᾗ ἐπώνυμον Σοφία : ἀλλὰ διείργει ἄμφω μέση πλατείας ὁδός . Ἐπὶ τούτῳ συνήθως δημώδεις ἤγοντο παιδιαί : Ἰωάννης δὲ ὕβριν τὰ γινόμενα τῆς ἐκκλησίας νομίζων , τὴν συνήθη τε παρρησίαν ἀνακτησάμενος , πάλιν τὴν ἑαυτοῦ γλῶτταν κατὰ τῶν ταῦτα ποιούντων ἐξώπλιζε . Καὶ δέον τοὺς κρατοῦντας λόγῳ παρακλητικῷ πείθειν παῦσαι τῆς παιδιᾶς , ὁ δὲ τοῦτο μὲν οὐκ ἐποίει : καταφορικῇ δὲ τῇ γλώσσῃ χρησάμενος ἔσκωπτε τοὺς γενέσθαι ταῦτα κελεύσαντας . Ἡ δὲ βασίλισσα πάλιν εἰς ἑαυτὴν εἷλκε τὰ γενόμενα : καὶ ὕβριν ἑαυτῆς τοὺς ἐκείνου λόγους νομίζουσα , πάλιν παρασκευάζει σύνοδον ἐπισκόπων συνάγεσθαι κατ̓ αὐτοῦ . Αἰσθόμενος δὲ ὁ Ἰωάννης τὴν περιβόητον ἐκείνην ἐπὶ τῆς ἐκκλησίας διεξῆλθεν ὁμιλίαν , ἧς ἡ ἀρχή : Πάλιν Ἡρωδιὰς μαίνεται , πάλιν ταράσσεται , πάλιν ὀρχεῖται , πάλιν ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου ζητεῖ λαβεῖν . Τοῦτο πλέον πρὸς ὀργὴν ἐξῆψε τὴν βασιλίδα . Καὶ μετ̓ οὐ πολὺ παρῆσαν οἱ ἐπίσκοποι , Λεόντιος ἐπίσκοπος Ἀγκύρας τῆς μικρᾶς Γαλατίας , Ἀμμώνιος Λαοδικείας τῆς ἐν Πισιδίᾳ , Βρίσων Φιλίππων τῶν ἐν Θρᾴκῃ , Ἀκάκιος Βεροίας τῆς ἐν Συρίᾳ , καὶ ἄλλοι τινές : παρόντων δὲ τούτων , ἀνεκινοῦντο οἱ πρώην κατήγοροι . Ἰωάννης μὲν οὖν ἐθάρρει ἐπὶ τούτοις , καὶ ἠξίου ἐπιζητεῖσθαι τὰ κατηγορούμενα : τῆς δὲ ἑορτῆς τῶν γενεθλίων τοῦ Σωτῆρος ἐπελθούσης , ὁ βασιλεὺς εἰς τὴν ἐκκλησίαν συνήθως οὐκ ἀπήντα : ἀλλὰ δηλοῖ τῷ Ἰωάννῃ , ὡς οὐ πρότερον αὐτῷ κοινωνήσει πρὶν ἂν πρότερον ἀποδύσηται τὰ ἐγκλήματα . Ἐπεὶ δὲ τοῦ Ἰωάννου θαρροῦντος οἱ κατήγοροι δειλότεροι ἐδείκνυντο , οἱ παρόντες ἐπίσκοποι ἄλλο μὲν ἐρεύνων οὐδέν : μόνον δὲ τοῦτο δεῖν εἰς κρίσιν ἄγεσθαι ἔλεγον , ὅτι μετὰ τὴν καθαίρεσιν , μὴ ψηφισαμένης τῆς συνόδου αὐτῷ , εἰς τὸν θρόνον εἰσεπήδησε . Τοῦ δὲ λέγοντος , ὡς ἑξηκονταπέντε ἐπίσκοποι κοινωνήσαντες αὐτῷ ἐψηφίσαντο , οἱ περὶ Λεόντιον ἀντεπῆγον : Ἀλλὰ πλείους , ὦ Ἰωάννη , κατεψηφίσαντό σου ἐν τῇ συνόδῳ . Ἐπεὶ δὲ πάλιν ὁ Ἰωάννης τὸν κανόνα τοῦτον οὐ τῆς αὐτῶν ἐκκλησίας , ἀλλὰ τῶν Ἀρειανῶν εἶναι ἔλεγεν,—οἱ γὰρ ἐν τῇ Ἀντιοχείᾳ συνελθόντες ἐπὶ τῇ καθαιρέσει τῆς ὁμοουσίου πίστεως , ἀπεχθείᾳ τῇ πρὸς Ἀθανάσιον τὸν κανόνα ἐξέδωκαν,—μὴ προσδεξάμενοι τὰς ἀπολογίας κατεψηφίσαντο : μὴ νοήσαντες , ὅτι τῷ κανόνι τούτῳ χρησάμενοι καὶ Ἀθανάσιον καθεῖλον . Ταῦτα πέπρακται ἐγγιζούσης τῆς ἑορτῆς τοῦ Πάσχα : δηλοῖ οὖν ὁ βασιλεὺς τῷ Ἰωάννῃ μὴ δύνασθαι εἰς τὴν ἐκκλησίαν ἐλθεῖν , ὅτι δύο αὐτοῦ κατεψηφίσαντο σύνοδοι . Ἤργει οὖν ὁ Ἰωάννης λοιπὸν , οὐδαμῶς τε εἰς τὴν ἐκκλησίαν κατήρχετο . Εὐθὺς οὖν πάντες οἱ αὐτῷ προσκείμενοι , ἐκ τῆς ἐκκλησίας ἀναχωρήσαντες , τὸ μὲν Πάσχα ἐν τῷ δημοσίῳ λουτρῷ τῷ ἐν Κωνσταντιαναῖς ἐπετέλεσαν : σὺν αὐτοῖς δὲ πολλοὶ ἐπίσκοποι καὶ πρεσβύτεροι καὶ ἄλλοι ἱερατικοῦ τάγματος . Ἐξ ἐκείνου τε κατ̓ ἰδίαν τὰς συναγωγὰς ἐν διαφόροις τόποις ποιούμενοι Ἰωαννῖται προσηγορεύθησαν . Ἰωάννης δὲ ἐπὶ δύο μῆνας οὐδαμοῦ προέβαινεν , ἕως ὅτου βασιλέως ἐκέλευε πρόσταγμα εἰς ἐξορίαν ἀπάγεσθαι . Καὶ ὁ μὲν ἀπήγετο τῆς ἐκκλησίας ἑλκυσθείς : τινὲς δὲ τῶν Ἰωαννιτῶν κατ̓ αὐτὴν τὴν ἡμέραν τὴν ἐκκλησίαν ἐνέπρησαν . Καιομένης δὲ αὐτῆς , ἄνεμος ἀπηλιώτης πνεύσας καὶ τὸν οἶκον τῆς συγκλήτου γερουσίας κατέκαυσε . Τοῦτο γέγονε τῇ εἰκάδι τοῦ Ἰουνίου μηνὸς , ἐν ὑπατείᾳ Ὁνωρίου ἕκτῃ , ἣν σὺν Ἀρισταινέτῳ ἐδίδου . Ὅσα μὲν οὖν διὰ τὸν γεγενημένον ἐμπρησμὸν ὁ τῆς Κωνσταντινουπόλεως ὕπαρχος , ᾧ ὄνομα ἦν Ὀπτάτος , Ἕλλην τὴν θρησκείαν ὑπάρχων , καὶ διὰ τοῦτο τοὺς Χριστιανοὺς μισῶν , κατὰ τῶν φιλούντων τὸν Ἰωάννην ἔπραξε , καὶ ὡς πολλοὺς ἐξ αὐτῶν ἐκόλασεν , παραλιπεῖν μοι δοκῶ .
Lemmas: περι ὁ ἀργύρεος στήλη ὁ Εὐδοξία , καί ὡς διά οὗτος πάλιν Ἰωάννης ὁ ἐκκλησία ἐξωθέω εἰς ἐξορία ἀπάγω . ὁ Αυγούστης Εὐδοξία ἀνδριάς ἀνίστημι ἀργύρεος ἐπί κίων πορφύρεος , χλανίς ἐνδύω : ἵστημι δέ οὗτος ἐπί βῆμα ὑψηλός , οὔτε ἐγγύς οὔτε πόρρω ὁ ἐκκλησία , ὅς ἐπώνυμος Σοφία : ἀλλά διείργω ἄμφω μέσος πλατύς ὁδός . ἐπί οὗτος συνήθης δημώδης ἄγω παιδιά : Ἰωάννης δέ ὕβρις ὁ γίγνομαι ὁ ἐκκλησία νομίζω , ὁ συνήθης τε παρρησία ἀνακτάομαι , πάλιν ὁ ἑαυτοῦ γλῶσσα κατά ὁ οὗτος ποιέω ἐξοπλίζω . καί δήω ὁ κράτος λόγος παρακλητικός πείθω παύω ὁ παιδιά , ὁ δέ οὗτος μέν οὐ ποιέω : καταφορικός δέ ὁ γλῶσσα χράω σκώπτω ὁ γίγνομαι οὗτος κελεύω . ὁ δέ βασίλισσα πάλιν εἰς ἑαυτοῦ ἕλκω ὁ γίγνομαι : καί ὕβρις ἑαυτοῦ ὁ ἐκεῖνος λόγος νομίζω , πάλιν παρασκευάζω σύνοδος ἐπίσκοπος συνάγω κατά αὐτός . αἰσθάνομαι δέ ὁ Ἰωάννης ὁ περιβόητος ἐκεῖνος ἐπί ὁ ἐκκλησία διεξέρχομαι ὁμιλία , ὅς ὁ ἀρχή : πάλιν Ἡρωδιάς μαίνομαι , πάλιν ταράσσω , πάλιν ὀρχέομαι , πάλιν ἐπί πίναξ ὁ κεφαλή Ἰωάννης ζητέω λαμβάνω . οὗτος πλέω πρός ὀργή ἐξάπτω ὁ βασιλίς . καί μετά οὖον πολύς πάρειμι ὁ ἐπίσκοπος , Λεόντιος ἐπίσκοπος Ἄγκυρα ὁ μικρός Γαλατία , Ἀμμώνιος Λαοδίκεια ὁ ἐν Πισιδία , Βρίσων Φίλιππος ὁ ἐν Θρᾴκη , Ἀκάκιος Βέροια ὁ ἐν Συρία , καί ἄλλος τις : πάρειμι δέ οὗτος , ἀνακινέω ὁ πρώην κατήγορος . Ἰωάννης μέν οὖν θαρσέω ἐπί οὗτος , καί ἀξιόω ἐπιζητέω ὁ κατηγορέω : ὁ δέ ἑορτή ὁ γενέθλιος ὁ Σωτήρ ἐπέρχομαι , ὁ βασιλεύς εἰς ὁ ἐκκλησία συνήθης οὐ ἀπαντάω : ἀλλά δηλόω ὁ Ἰωάννης , ὡς οὖον πρότερος αὐτός κοινωνέω πρίν εἄν πρότερος ἀποδύω ὁ ἔγκλημα . ἐπεί δέ ὁ Ἰωάννης θαρσέω ὁ κατήγορος δειλός δείκνυμι , ὁ πάρειμι ἐπίσκοπος ἄλλος μέν ἔρευνα οὐδείς : μόνος δέ οὗτος δήω εἰς κρίσις ἄγω λέγω , ὅτι μετά ὁ καθαίρεσις , μή ψηφίζομαι ὁ σύνοδος αὐτός , εἰς ὁ θρόνος εἰσπηδάω . ὁ δέ λέγω , ὡς ἑξηκονταπέντε ἐπίσκοπος κοινωνέω αὐτός ψηφίζω , ὁ περί Λεόντιος ἀντεπάγω : ἀλλά πλείων , εἰμί Ἰωάννης , καταψηφίζομαι σύ ἐν ὁ σύνοδος . ἐπεί δέ πάλιν ὁ Ἰωάννης ὁ κανών οὗτος οὖον ὁ αὐτός ἐκκλησία , ἀλλά ὁ Ἀρειανός εἰμί ἔλεγεν,—οἱ γάρ ἐν ὁ Ἀντιόχεια συνέρχομαι ἐπί ὁ καθαίρεσις ὁ ὁμοούσιος πίστις , ἀπέχθεια ὁ πρός Ἀθανάσιος ὁ κανών ἐξέδωκαν,—μὴ προσδέχομαι ὁ ἀπολογία καταψηφίζομαι : μή νοέω , ὅτι ὁ κανών οὗτος χράω καί Ἀθανάσιος καθαιρέω . οὗτος πράσσω ἐγγίζω ὁ ἑορτή ὁ Πάσχα : δηλόω οὖν ὁ βασιλεύς ὁ Ἰωάννης μή δύναμαι εἰς ὁ ἐκκλησία ἔρχομαι , ὅτι δύο αὐτός καταψηφίζομαι σύνοδος . ἀργέω οὖν ὁ Ἰωάννης λοιπός , οὐδαμῶς τε εἰς ὁ ἐκκλησία κατέρχομαι . εὐθύς οὖν πᾶς ὁ αὐτός πρόσκειμαι , ἐκ ὁ ἐκκλησία ἀναχωρέω , ὁ μέν Πάσχα ἐν ὁ δημόσιος λουτρόν ὁ ἐν Κωνσταντιανός ἐπιτελέω : σύν αὐτός δέ πολύς ἐπίσκοπος καί πρέσβυς καί ἄλλος ἱερατικός τάγμα . ἐς ἐκεῖνος τε κατά ἴδιος ὁ συναγωγή ἐν διάφορος τόπος ποιέω Ἰωαννίτης προσαγορεύω . Ἰωάννης δέ ἐπί δύο μείς οὐδαμοῦ προβαίνω , ἠώς ὅστις βασιλεύς κελεύω πρόσταγμα εἰς ἐξορία ἀπάγω . καί ὁ μέν ἀπάγω ὁ ἐκκλησία ἕλκω : τις δέ ὁ Ἰωαννίτης κατά αὐτός ὁ ἡμέρα ὁ ἐκκλησία ἐμπίμπρημι . καίω δέ αὐτός , ἄνεμος ἀπηλιώτης πνέω καί ὁ οἶκος ὁ σύγκλητος γερουσία κατακαίω . οὗτος γίγνομαι ὁ εἰκάς ὁ Ἰούνιος μείς , ἐν ὑπατεία Ὁνώριος ἕκτος , ὅς σύν Ἀρισταίνετος δίδωμι . ὅσα μέν οὖν διά ὁ γίγνομαι ἐμπρησμός ὁ ὁ Κωνσταντινούπολις ὕπαρχος , ὅς ὄνομα εἰμί Ὀπτᾶτος , Ἕλλην ὁ θρησκεία ὑπάρχω , καί διά οὗτος ὁ Χριστιανός μισέω , κατά ὁ φιλέω ὁ Ἰωάννης πράσσω , καί ὡς πολύς ἐκ αὐτός κολάζω , παραλείπω ἐγώ δοκέω .