socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 6.8
Περὶ τῶν συνάξεων τῶν νυκτερινῶν ὕμνων τῶν Ἀρειανῶν , καὶ τῶν τὸ Ὁμοούσιον πρεσβευόντων , καὶ περὶ τῆς γενομένης ἐν αὐτοῖς συμβολῆς : καὶ ὅτι ἡ τῶν ἀντιφώνων ὑμνῳδίᾳ ἀπὸ Ἰγνατίου τοῦ Θεοφόρου τὴν ἀρχὴν ἔσχεν . Οἱ Ἀρειανίζοντες , ὥσπερ ἔφημεν , ἔξω τῆς πόλεως τὰς συναγωγὰς ἐποιοῦντο . Ἡνίκα οὖν ἑκάστης ἑβδομάδος ἑορταὶ κατελάμβανον , φημὶ δὴ τό τε σάββατον καὶ ἡ Κυριακὴ , ἐν αἷς αἱ συνάξεις κατὰ τὰς ἐκκλησίας εἰώθασι γίνεσθαι , αὐτοὶ ἐντὸς τῶν τῆς πόλεως πυλῶν περὶ τὰς στοὰς ἀθροιζόμενοι , καὶ ᾠδὰς ἀντιφώνους πρὸς τὴν Ἀρειανὴν δόξαν συντιθέντες ᾖδον : καὶ τοῦτο ἐποίουν κατὰ τὸ πλεῖστον μέρος τῆς νυκτός . Ὑπὸ δὲ ὄρθρον τὰ τοιαῦτα ἀντίφωνα λέγοντες διὰ μέσης τῆς πόλεως ἐξῄεσαν τῶν πυλῶν , καὶ τοὺς τόπους ἔνθα συνῆγον κατελάμβανον . Ἐπειδὴ δὲ ἐρεθισμοὺς κατὰ τῶν τὸ ὁμοούσιον φρονούντων λέγοντες οὐκ ἐπαύοντο,—πολλάκις γὰρ καὶ τοιαύτην ᾠδὴν ἔλεγον , Ποῦ εἰσὶν οἱ λέγοντες τὰ τρία μίαν δύναμιν ; τότε δὴ καὶ Ἰωάννης εὐλαβηθεὶς , μή τις τῶν ἁπλουστέρων ὑπὸ τῶν τοιούτων ᾠδῶν ἀφελκυσθῇ τῆς ἐκκλησίας , ἀντιτίθησιν αὐτοῖς τοὺς τοῦ ἰδίου λαοῦ , ὅπως ἂν καὶ αὐτοὶ ταῖς νυκτεριναῖς ὑμνολογίαις σχολάζοντες ἀμαυρώσωσι μὲν τὴν ἐκείνων περὶ τούτου σπουδὴν , βεβαίους δὲ τοὺς οἰκείους πρὸς τὴν ἑαυτῶν πίστιν ἐργάσωνται . Ἀλλ̓ ὁ μὲν σκοπὸς Ἰωάννου ἐδόκει εἶναι χρηστός : σὺν ταραχῇ δὲ καὶ κινδύνοις τὸ τέλος ἐδέξατο . Ὡς γὰρ λαμπρότεροι οἱ τοῦ ὁμοουσίου ὕμνοι ἐν ταῖς νυκτεριναῖς ὑμνολογίαις ἐδείκνυντο,—ἐπινενόηντο γὰρ παῤ αὐτοῦ σταυροὶ ἀργυροῖ φέροντες φῶτα ἐκ τῶν κηρίνων λαμπάδων , τῆς βασιλίδος Εὐδοξίας παρεχούσης τὴν εἰς αὐτὰ δαπάνην,—πλῆθος ὄντες οἱ Ἀρειανίζοντες καὶ ζηλοτυπίᾳ ληφθέντες ἀμύνεσθαί τε καὶ συμπληγάδας ἐπεχείρουν ποιεῖν . Ἔτι γὰρ ἐκ τῆς παραλαβούσης δυναστείας ἔνθερμοί τε πρὸς μάχην ἦσαν , καὶ κατεφρόνουν αὐτῶν . Μὴ μελλήσαντες οὖν ἐν μιᾷ τῶν νυκτῶν συγκρούουσι : καὶ βάλλεται μὲν λίθῳ κατὰ μετώπου Βρίσων ὁ τῆς βασιλίδος εὐνοῦχος , συγκροτῶν τότε τοὺς ὑμνῳδούς : ἀπόλλυνται δὲ καί τινες τοῦ λαοῦ ἐξ ἀμφοτέρων τῶν μερῶν . Ἐφ̓ οἷς κινηθεὶς ὁ βασιλεὺς διεκώλυσε τοὺς Ἀρειανοὺς τὰς ὑμνολογίας ἐν τῷ δημοσίῳ ποιεῖν : καὶ τὰ μὲν λεγόμενα τοιαῦτα ἦν . Λεκτέον δὲ καὶ ὅθεν τὴν ἀρχὴν ἔλαβεν ἡ κατὰ τοὺς ἀντιφώνους ὕμνους ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ συνήθεια . Ἰγνάτιος ὁ Ἀντιοχείας τῆς Συρίας , τρίτος ἀπὸ τοῦ ἀποστόλου Πέτρου ἐπίσκοπος , ὃς καὶ τοῖς ἀποστόλοις αὐτοῖς συνδιέτριψεν , ὀπτασίαν εἶδεν ἀγγέων διὰ τῶν ἀντιφώνων ὕμνων τὴν ἁγίαν Τριάδα ὑμνούντων , καὶ τὸν τρόπον τοῦ ὁράματος τῇ ἐν Ἀντιοχείᾳ ἐκκλησίᾳ παρέδωκεν . Ὅθεν καὶ ἐν πάσαις ταῖς ἐκκλησίαις αὕτη ἡ παράδοσις διεδόθη : οὗτος μὲν οὖν ὁ περὶ τῶν ἀντιφώνων ὕμνων λόγος ἐστίν .
Lemmas: περι ὁ σύναξις ὁ νυκτερινός ὕμνος ὁ Ἀρειανός , καί ὁ ὁ ὁμοούσιος πρεσβεύω , καί περί ὁ γίγνομαι ἐν αὐτός συμβολή : καί ὅτι ὁ ὁ ἀντίφωνος ὑμνῳδία ἀπό Ἰγνάτιος ὁ θεόφορος ὁ ἀρχή ἔχω . ὁ Ἀρειανίζω , ὥσπερ φημί , ἔξω ὁ πόλις ὁ συναγωγή ποιέω . ἡνίκα οὖν ἕκαστος ἑβδομάς ἑορτή καταλαμβάνω , φημί δή ὁ τε σάββατον καί ὁ Κυριακός , ἐν ὅς ὁ συνάγω κατά ὁ ἐκκλησία εἴωθα γίγνομαι , αὐτός ἐντός ὁ ὁ πόλις πύλη περί ὁ στοά ἀθροίζω , καί ἀοιδή ἀντίφωνος πρός ὁ Ἀρειανός δόξα συντίθημι ἀείδω : καί οὗτος ποιέω κατά ὁ πλεῖστος μέρος ὁ νύξ . ὑπό δέ ὄρθρος ὁ τοιοῦτος ἀντίφωνος λέγω διά μέσος ὁ πόλις ἔξειμι ὁ πύλη , καί ὁ τόπος ἔνθα συνάγω καταλαμβάνω . ἐπεί δέ ἐρεθισμός κατά ὁ ὁ ὁμοούσιος φρονέω λέγω οὐ ἐπαύοντο,—πολλάκις γάρ καί τοιοῦτος ἀοιδή λέγω , πός εἰμί ὁ λέγω ὁ τρεῖς εἷς δύναμις ; τότε δή καί Ἰωάννης εὐλαβέομαι , μή τις ὁ ἁπλόος ὑπό ὁ τοιοῦτος ᾠδή ἀφέλκω ὁ ἐκκλησία , ἀντιτίθημι αὐτός ὁ ὁ ἴδιος λαός , ὅπως εἄν καί αὐτός ὁ νυκτερινός ὑμνολογία σχολάζω ἀμαυρόω μέν ὁ ἐκεῖνος περί οὗτος σπουδή , βέβαιος δέ ὁ οἰκεῖος πρός ὁ ἑαυτοῦ πίστις ἐργάζομαι . ἀλλά ὁ μέν σκοπός Ἰωάννης δοκέω εἰμί χρηστός : σύν ταραχή δέ καί κίνδυνος ὁ τέλος δέχομαι . ὡς γάρ λαμπρός ὁ ὁ ὁμοούσιος ὕμνος ἐν ὁ νυκτερινός ὑμνολογία δείκνυμι γάρ παρά αὐτός σταυρός ἀργύρεος φέρω φάος ἐκ ὁ κήρινος λαμπάς , ὁ βασιλίς Εὐδοξία παρέχω ὁ εἰς αὐτός δαπάνην,—πλῆθος εἰμί ὁ Ἀρειανίζω καί ζηλοτυπία λαμβάνω ἀμύνω τε καί Συμπληγάς ἐπιχειρέω ποιέω . ἔτι γάρ ἐκ ὁ παραλαμβάνω δυναστεία ένθερμος τε πρός μάχη εἰμί , καί καταφρονέω αὐτός . μή μέλλω οὖν ἐν εἷς ὁ νύξ συγκρούω : καί βάλλω μέν λίθος κατά μέτωπον Βρίσων ὁ ὁ βασιλίς εὐνοῦχος , συγκροτέω τότε ὁ ὑμνῳδός : ἀπόλλυμι δέ καί τις ὁ λαός ἐκ ἀμφότερος ὁ μέρος . ἐπί ὅς κινέω ὁ βασιλεύς διακωλύω ὁ αρειανός ὁ υμνολόγηση ἐν ὁ δημόσιος ποιέω : καί ὁ μέν λέγω τοιοῦτος εἰμί . λεκτέος δέ καί ὅθεν ὁ ἀρχή λαμβάνω ὁ κατά ὁ ἀντίφωνος ὕμνος ἐν ὁ ἐκκλησία συνήθεια . Ἰγνάτιος ὁ Ἀντιόχεια ὁ Συρία , τρίτος ἀπό ὁ ἀπόστολος Πέτρος ἐπίσκοπος , ὅς καί ὁ ἀπόστολος αὐτός συνδιατρίβω , ὀπτασία ὁράω ἄγγος διά ὁ ἀντίφωνος ὕμνος ὁ ἅγιος Τριάς ὑμνέω , καί ὁ τρόπος ὁ ὅραμα ὁ ἐν Ἀντιόχεια ἐκκλησία παραδίδωμι . ὅθεν καί ἐν πᾶς ὁ ἐκκλησία οὗτος ὁ παράδοσις διαδίδωμι : οὗτος μέν οὖν ὁ περί ὁ ἀντίφωνος ὕμνος λόγος εἰμί .