socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 4.28
Περὶ Ναυάτου καὶ τῶν ἐξ αὐτοῦ Ναυατιανῶν : καὶ ὡς μετέθεσαν οἱ κατὰ τὴν Φρυγίαν ἐξ αὐτῶν οἰκοῦντες τὴν τοῦ Πάσχα ἑορτὴν ὁμοίως τοῖς Ἰουδαίοις . Κατὰ δὲ τὸν χρόνον τόνδε καὶ Ναυατιανῶν οἱ περὶ Φρυγίαν οἰκοῦντες τὴν ἑορτὴν τοῦ Πάσχα μετέθεσαν : πῶς δὲ τοῦτο ἐγένετο λέξω , πρότερον εἰπὼν ὅτου χάριν ἐπικρατεῖ περὶ τὰ Φρυγῶν καὶ Παφλαγόνων ἔθνη ὁ ἀκριβὴς τῆς ἐκκλησίας αὐτῶν κανών . Ναυάτος πρεσβύτερος ὢν τῆς ἐν Ῥώμῃ ἐκκλησίας διεκρίθη , ἐπειδὴ Κορνήλιος ὁ ἐπίσκοπος τοὺς ἐπιθύσαντας πιστοὺς ἐν τῷ διωγμῷ , ὃν ὁ βασιλεὺς Δέκιος κατὰ τῆς ἐκκλησίας ἐκίνησεν , εἰς κοινωνίαν ἐδέξατο . Διὰ ταύτην οὖν τὴν αἰτίαν διακριθεὶς , εἰς ἐπισκοπὴν παρὰ τῶν συμφρονησάντων αὐτῷ ἐπισκόπων προχειρισθεὶς , ταῖς πανταχοῦ ἐκκλησίαις ἔγραφε , μὴ δέχεσθαι τοὺς ἐπιτεθυκότας εἰς τὰ μυστήρια : ἀλλὰ προτρέπειν μὲν αὐτοὺς εἰς μετάνοιαν , τὴν δὲ συγχώρησιν ἐπιτρέπειν Θεῷ , τῷ δυναμένῳ καὶ ἐξουσίαν ἔχοντι συγχωρεῖν ἁμαρτήματα . Τοιαύτας ἐπιστολὰς οἱ κατ̓ ἐπαρχίας δεχόμενοι , πρὸς τὰ οἰκεῖα ἤθη ἐποιοῦντο τῶν δηλουμένων τὰς κρίσεις . Ὡς γὰρ ἐκεῖνος ἐδήλου μὴ δεῖν ἀξιοῦσθαι τῶν μυστηρίων τοὺς μετὰ τὸ βάπτισμα εἰς θάνατον ἁμαρτίαν πεποιηκότας , τοῖς μὲν ἐδόκει πικρὰ καὶ ἀπηνὴς εἶναι τοῦ τοιούτου κανόνος ἡ ἔκθεσις , οἱ δὲ ὡς δίκαιον τὸν κανόνα καὶ ὀρθοῦντα τὴν πολιτείαν ἐδέχοντο . Ἐν τοσούτῳ δὲ τούτου κινουμένου τοῦ ζητήματος , ἐπικαταλαμβάνει τοῦ ἐπισκόπου Κορνηλίου γράμματα καὶ τοῖς μετὰ τὸ βάπτισμα ἡμαρτηκόσιν ἐπαγγελλόμενα τὴν συγχώρησιν . Οὕτω δὲ ἀμφοτέρων ἐπιστελλόντων τὰ ἐναντία , καὶ ἐκ τῶν θείων ὀχυρούντων ἃ ἑκάτερος ἔλεγεν , ἕκαστος κατ̓ ἔθος εἰς τοῦτο ἔτρεψεν εἰς ὃ καὶ πρότερον μᾶλλον ἐπέκλινεν . Ὅσοι γὰρ φιλαμαρτήμονες , δραξάμενοι τῆς τότε δοθείσης συγχωρήσεως , καὶ εἰς τὸν ἔπειτα χρόνον ἐπὶ πάσης ἁμαρτίας αὐτῇ συνεχρήσαντο . Φαίνεται δὲ τὰ Φρυγῶν ἔθνη σωφρονέστερα εἶναι τῶν ἄλλων ἐθνῶν : καὶ γὰρ δὴ καὶ σπανιάκις Φρύγες ὀμνύουσιν . Ἐπικρατεῖ γὰρ τὸ μὲν θυμικὸν παρὰ Σκύθαις καὶ Θρᾳξί : τῷ δὲ ἐπιθυμητικῷ οἱ πρὸς ἀνίσχοντα ἥλιον τὴν οἴκησιν ἔχοντες πλέον δουλεύουσι . Τὰ δὲ Παφλαγόνων καὶ Φρυγῶν ἔθνη πρὸς οὐδέτερον τούτων ἐπιρρεπῶς ἔχει : οὐδὲ γὰρ ἱπποδρομίαι οὐδὲ θέατρα σπουδάζονται νῦν παῤ αὐτοῖς . Διό μοι δοκεῖ μᾶλλον ἐπινενευκέναι τούτους τε καὶ τοὺς οὕτω φρονοῦντας πρὸς τὰ παρὰ Ναυάτου τότε γραφόμενα : ὡς μῦσος γὰρ ἐξαίσιον παῤ αὐτοῖς ἡ πορνεία νομίζεται : καὶ γὰρ τοὺς οἱασδήποτε ἄλλης αἱρέσεως σωφρονέστερον βιοῦντας Φρύγας καὶ Παφλαγόνας ἐστὶν εὑρεῖν . Τὴν δὲ αὐτὴν αἰτίαν καὶ περὶ τοὺς οἰκοῦντας τὰ ἑσπέρια μέρη καὶ Ναυάτῳ πειθαρχήσαντας εἶναι νομίζω . Ναυάτος μὲν οὖν , εἰ καὶ περὶ πολιτείας ἀκριβοῦς διεκρίθη , ἀλλ̓ οὖν γε τὴν τοῦ Πάσχα ἑορτὴν οὐ μετέθηκεν : ἀεὶ γὰρ καθὰ τὰ ἑσπέρια μέρη ἐποίει , καὶ οὗτος ἐπετέλεσε : ποιοῦσι δὲ διαπαντὸς οἱ ἐκεῖ μετ̓ ἰσημερίαν ἀνέκαθεν , ἀφ̓ οὗ καὶ Χριστιανίζουσιν . Ἀλλ̓ οὗτος μὲν ὕστερον ἐπὶ Οὐαλεριανοῦ τοῦ βασιλέως , διωγμὸν κατὰ Χριστιανῶν κινήσαντος , ἐμαρτύρησεν . Οἱ δὲ ἐξ αὐτοῦ ἐν Φρυγίᾳ ἐπώνυμοι κατὰ τὴν κοινωνίαν τούτου συνεχωρήθησαν ἐκτρεπόμενοι , περὶ τόνδε τὸν χρόνον καὶ τὴν ἑορτὴν τοῦ Πάσχα μετέθεσαν . Σύνοδον γὰρ ἐν Πάζῳ κώμῃ , ἔνθα τοῦ Σαγγαρίου ποταμοῦ εἰσὶν αἱ πηγαὶ , ποιήσαντες ὀλίγοι τινες καὶ οὐκ εὔσημοι τῶν περὶ Φρυγίαν Ναυατιανῶν ἐπίσκοποι ὅρον ἐκφέρουσιν , ὥστε Ἰουδαίους ἐπιτηρεῖν ποιοῦντας τὰ ἄζυμα , καὶ σὺν αὐτοῖς τὴν τοῦ Πάσχα ἐπιτελεῖν ἑορτήν . Ταῦτα ἡμῖν ἀνήγγειλέ τις ἀνὴρ παλαιὸς , πρεσβυτέρου μὲν εἶναι λέγων ἑαυτὸν υἱὸν , ἅμα δὲ τῷ πατρὶ παρεῖναι τῇ γενομένῃ συνόδῳ , καθ̓ ἣν οὔτε Ἀγέλιος παρὴν ὁ Κωνσταντινουπόλεως Ναυατιανῶν ἐπίσκοπος , οὐδὲ Μάξιμος ὁ Νικαίας , οὐδὲ ὁ Νικομηδείας , οὐδὲ μὲν ὁ Κοτυαείου : ὑπὸ τούτων γὰρ ἡ Ναυατιανῶν θρησκεία μάλιστα κανονίζεται . Ταῦτα μὲν οὖν οὕτως τότε ἐγένετο : διῃρέθη δὲ μικρὸν ὕστερον καὶ ἡ Ναυατιανῶν ἐκκλησία δἰ ἐκείνην τὴν σύνοδον , ὡς κατὰ χώραν ἐροῦμεν : μετιτέον τε ἐντεῦθεν ἐπὶ τὰ κατ̓ αὐτὸν τὸν χρόνον ἐν τοῖς ἑσπερίοις γενόμενα μέρεσιν .
Lemmas: περι Ναυάτης καί ὁ ἐκ αὐτός Ναυατιανός : καί ὡς μετατίθημι ὁ κατά ὁ Φρυγία ἐκ αὐτός οἰκέω ὁ ὁ Πάσχα ἑορτή ὁμοίως ὁ Ἰουδαῖος . κατά δέ ὁ χρόνος ὅδε καί Ναυατιανός ὁ περί Φρυγία οἰκέω ὁ ἑορτή ὁ Πάσχα μετατίθημι : πῶς δέ οὗτος γίγνομαι λέγω , πρότερος εἶπον ὅστις χάρις ἐπικρατέω περί ὁ Φρύξ καί Παφλαγών ἔθνος ὁ ἀκριβής ὁ ἐκκλησία αὐτός κανών . ναυαατος πρέσβυς εἰμί ὁ ἐν Ῥώμη ἐκκλησία διακρίνω , ἐπεί Κορνήλιος ὁ ἐπίσκοπος ὁ ἐπιθύω πιστός ἐν ὁ διωγμός , ὅς ὁ βασιλεύς Δέκιος κατά ὁ ἐκκλησία κινέω , εἰς κοινωνία δέχομαι . Ζεύς οὗτος οὖν ὁ αἴτιος διακρίνω , εἰς ἐπισκοπή παρά ὁ συμφρονέω αὐτός ἐπίσκοπος προχειρίζω , ὁ πανταχοῦ ἐκκλησία γράφω , μή δέχομαι ὁ ἐπιτίθημι εἰς ὁ μυστήριον : ἀλλά προτρέπω μέν αὐτός εἰς μετάνοια , ὁ δέ συγχώρησις ἐπιτρέπω Θεός , ὁ δύναμαι καί ἐξουσία ἔχω συγχωρέω ἁμάρτημα . Τοιαύτη ἐπιστολή ὁ κατά ἐπαρχία δέχομαι , πρός ὁ οἰκεῖος ἦθος ποιέω ὁ δηλέομαι ὁ κρίσις . ὡς γάρ ἐκεῖνος δηλόω μή δήω ἀξιόω ὁ μυστήριον ὁ μετά ὁ βάπτισμα εἰς θάνατος ἁμαρτία ποιέω , ὁ μέν δοκέω πικρός καί ἀπηνής εἰμί ὁ τοιοῦτος κανών ὁ ἔκθεσις , ὁ δέ ὡς Δίκαιος ὁ κανών καί ὀρθόω ὁ πολιτεία δέχομαι . ἐν τοσοῦτος δέ οὗτος κινέω ὁ ζήτημα , ἐπικαταλαμβάνω ὁ ἐπίσκοπος Κορνήλιος γράμμα καί ὁ μετά ὁ βάπτισμα ἁμαρτάνω ἐπαγγέλλω ὁ συγχώρησις . οὕτως δέ ἀμφότερος ἐπιστέλλω ὁ ἐναντίος , καί ἐκ ὁ θεῖον ὀχυρόω ὁ ἑκάτερος λέγω , ἕκαστος κατά ἔθος εἰς οὗτος τρέπω εἰς ὅς καί πρότερος μᾶλλον ἐπικλίνω . ὅσος γάρ φιλαμαρτήμων , δράσσομαι ὁ τότε δίδωμι συγχώρησις , καί εἰς ὁ ἔπειτα χρόνος ἐπί πᾶς ἁμαρτία αὐτός σύν-χράω2 . φαίνω δέ ὁ Φρύξ ἔθνος σώφρων εἰμί ὁ ἄλλος ἔθνος : καί γάρ δή καί σπανιάκις Φρύξ ὄμνυμι . ἐπικρατέω γάρ ὁ μέν θυμικός παρά Σκύθης καί Θρᾷξ : ὁ δέ ἐπιθυμητικός ὁ πρός ἀνά-ἴσχω ἥλιος ὁ οἴκησις ἔχω πλέω δουλεύω . ὁ δέ Παφλαγών καί Φρύξ ἔθνος πρός οὐδέτερος οὗτος ἐπιρρεπής ἔχω : οὐδέ γάρ ἱπποδρομία οὐδέ θέατρον σπουδάζω νῦν παρά αὐτός . διό ἐγώ δοκέω μᾶλλον ἐπινεύω οὗτος τε καί ὁ οὗτος φρονέω πρός ὁ παρά Ναυάτης τότε γράφω : ὡς μύσος γάρ ἐξαίσιος παρά αὐτός ὁ πορνεία νομίζω : καί γάρ ὁ ὁράω ἄλλος αἵρεσις σώφρων βία Φρύξ καί Παφλαγών εἰμί εὑρίσκω . ὁ δέ αὐτός αἴτιος καί περί ὁ οἰκέω ὁ ἑσπέριος μέρος καί Ναυάτῳ πειθαρχέω εἰμί νομίζω . ναυαατος μέν οὖν , εἰμί καί περί πολιτεία ἀκριβής διακρίνω , ἀλλά οὖν γε ὁ ὁ Πάσχα ἑορτή οὖον μετατίθημι : ἀεί γάρ καθά ὁ ἑσπέριος μέρος ποιέω , καί οὗτος ἐπιτελέω : ποιέω δέ διαπαντός ὁ ἐκεῖ μετά ἰσημερία ἀνέκαθεν , ἀπό ὅς καί Χριστιανίζω . ἀλλά οὗτος μέν ὕστερος ἐπί Ουαλεριάνος ὁ βασιλεύς , διωγμός κατά Χριστιανός κινέω , μαρτυρέω . ὁ δέ ἐκ αὐτός ἐν Φρυγία ἐπώνυμος κατά ὁ κοινωνία οὗτος συγχωρέω ἐκτρέπω , περί ὅδε ὁ χρόνος καί ὁ ἑορτή ὁ Πάσχα μετατίθημι . Σύνοδος γάρ ἐν Πάζος κώμη , ἔνθα ὁ Σαγγάριος ποταμός εἰμί ὁ πηγή , ποιέω ὀλίγος τις καί οὐ εὔσημος ὁ περί Φρυγία Ναυατιανός ἐπίσκοπος ὅρος ἐκφέρω , ὥστε Ἰουδαῖος ἐπιτηρέω ποιέω ὁ ἄζυμος , καί σύν αὐτός ὁ ὁ Πάσχα ἐπιτελέω ἑορτή . οὗτος ἐγώ ἀναγγέλλω τις ἀνήρ παλαιός , πρέσβυς μέν εἰμί λέγω ἑαυτοῦ υἱός , ἅμα δέ ὁ πατήρ πάρειμι ὁ γίγνομαι σύνοδος , κατά ὅς οὔτε Ἀγέλιος πηρός ὁ Κωνσταντινούπολις Ναυατιανός ἐπίσκοπος , οὐδέ Μάξιμος ὁ Νίκαια , οὐδέ ὁ Νικομήδεια , οὐδέ μέν ὁ Κοτυαείου : ὑπό οὗτος γάρ ὁ Ναυατιανός θρησκεία μάλιστα κανονίζω . οὗτος μέν οὖν οὕτως τότε γίγνομαι : διαιρέω δέ μικρός ὕστερος καί ὁ Ναυατιανός ἐκκλησία διά ἐκεῖνος ὁ σύνοδος , ὡς κατά χώρα εἴρω : μετιτέον τε ἐντεῦθεν ἐπί ὁ κατά αὐτός ὁ χρόνος ἐν ὁ ἑσπέριος γίγνομαι μέρος .