socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 2.46
Περὶ τῶν Ἀπολιναριστῶν καὶ τῆς αἱρέσεως αὐτῶν . Ἐν Λαοδικείᾳ τῆς Συρίας δύο ἦσαν ἄνδρες ὁμώνυμοι , πατήρ τε καὶ παῖς : ἑκατέρῳ γὰρ ἦν ὄνομα Ἀπολινάριος : ὧν ὁ μὲν πατὴρ τοῦ πρεσβυτερίου κατὰ τὴν ἐκκλησίαν ἠξιοῦτο , ὁ δὲ παῖς τὴν τοῦ ἀναγνώστου τάξιν εἶχεν . Ἀμφότεροι δὲ ἦσαν Ἑλληνικῶν λόγων διδάσκαλοι : γραμματικῶν μὲν ὁ πατὴρ , ῥητορικῶν δὲ ὁ υἱός . Ὁ μὲν οὖν πατὴρ Ἀλεξανδρεὺς ὢν τὸ γένος , πρότερον δὲ ἐν τῇ Βηρυτῷ διδάξας , εἶτα μεταστὰς εἰς Λαοδίκειαν καὶ γήμας ἐκεῖ , ἴσχει τὸν υἱὸν Ἀπολινάριον . Ἄμφω δὲ ὅμως τότε συνήκμαζον Ἐπιφανίῳ τῷ σοφιστῇ , καὶ γνήσιοι ὄντες φίλοι συνεκρότουν αὐτόν . Δείσας δὲ Θεόδοτος ὁ τῆς Λαοδικείας ἐπίσκοπος μὴ τῇ συνεχεῖ τἀνδρὸς ὁμιλίᾳ πρὸς τὸν Ἑλληνισμὸν ἀποκλίνωσι , διεκώλυε φοιτᾷν παῤ αὐτόν : οἱ δὲ , μικρὰ τοῦ ἐπισκόπου φροντίσαντες , τὴν τοῦ Ἐπιφανίου φιλίαν ἠσπάζοντο . Μετὰ ταῦτα Γεώργιος ὁ Θεοδότου διάδοχος σπεύσας ἀποστῆσαι αὐτοὺς , καὶ μηδενὶ τρόπῳ πεῖσαι δυνηθεὶς , ἄμφω τῆς κοινωνίας ἐζημίωσεν . Ὕβριν τε ἡγεῖται ὁ παῖς Ἀπολινάριος τὰ γενόμενα , καὶ τῇ ἐννοίᾳ τοῦ σοφιστικοῦ λόγου θαρρῶν καινοτομεῖ καὶ αὐτὸς αἵρεσιν , ἣ νῦν ἐπιπολάζει , τοὔνομα τοῦ εὑρόντος εὔχουσα . Φασὶ δέ τινες διενεχθῆναι αὐτοὺς πρὸς Γεώργιον οὐ τοσοῦτον διὰ τὴν προειρημένην αἰτίαν , ἀλλ̓ ὅτι ἑώρων αὐτὸν ἀλλόκοτα δογματίζοντα , καὶ νῦν μὲν ὅμοιον ὁμολογοῦντα τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ , καθ̓ ὃ ἐν τῇ Σελευκείᾳ συνέθετο , νῦν δὲ εἰς τὴν Ἀρειανὴν ἀποκλίνοντα δόξαν . Διόπερ εὐπροφάσιστον λαβόντες αἰτίαν , ποιοῦνται τὴν ἀναχώρησιν : ὡς δὲ οὐδεὶς αὐτοῖς προσεῖχε , παρεισάγουσι σχῆμα θρησκείας . Καὶ πρότερον μὲν ἔλεγον ἀναληφθῆναι τὸν ἄνθρωπον ὑπὸ τοῦ Θεοῦ Λόγου , ἐν τῇ οἰκονομίᾳ τῆς ἐνανθρωπήσεως , ψυχῆς ἄνευ . Εἶτα ὡς ἐκ μετανοίας ἐπιδιορθούμενοι προσέθεσαν , ψυχὴν μὲν ἀνειληφέναι , νοῦν δὲ οὐκ ἔχειν αὐτὴν , ἀλλ̓ εἶναι τὸν Θεὸν Λόγον ἀντὶ νοῦ εἰς τὸν ἀναληφθέντα ἄνθρωπον . Περὶ τούτου μόνου δὴ λέγουσι διαφέρεσθαι οἱ νῦν ἐξ ἐκείνων τὴν προσωνυμίαν ἔχοντες : τὴν γὰρ Τριάδα ὁμοούσιον εἶναι φασί . Περὶ μὲν οὖν τῶν Ἀπολιναρίων καὶ αὖθις κατὰ χώραν μνημονεύσομεν .
Lemmas: περι ὁ Ἀπολιναριστῶν καί ὁ αἵρεσις αὐτός . ἐν Λαοδίκεια ὁ Συρία δύο εἰμί ἀνήρ ὁμώνυμος , πατήρ τε καί παῖς : ἑκάτερος γάρ εἰμί ὄνομα Ἀπολινάριος : ὅς ὁ μέν πατήρ ὁ πρεσβυτέριον κατά ὁ ἐκκλησία ἀξιόω , ὁ δέ παῖς ὁ ὁ ἀναγνώστης τάξις ἔχω . Ἀμφότερος δέ εἰμί Ἑλληνικός λόγος διδάσκαλος : γραμματικός μέν ὁ πατήρ , ῥητορικός δέ ὁ υἱός . ὁ μέν οὖν πατήρ Ἀλεξανδρεύς εἰμί ὁ γένος , πρότερος δέ ἐν ὁ Βηρυτός διδάσκω , εἶτα μεθίστημι εἰς Λαοδίκεια καί γαμέω ἐκεῖ , ἴσχω ὁ υἱός Ἀπολινάριος . ἄμφω δέ ὅμως τότε συνακμάζω Ἐπιφάνιος ὁ σοφιστής , καί γνήσιος εἰμί φίλος συγκροτέω αὐτός . Δείσας δέ Θεόδοτος ὁ ὁ Λαοδίκεια ἐπίσκοπος μή ὁ συνεχής ἀνήρ ὁμιλία πρός ὁ Ἑλληνισμός ἀποκλίνω , διακωλύω φοιτάω παρά αὐτός : ὁ δέ , μικρός ὁ ἐπίσκοπος φροντίζω , ὁ ὁ Επιφανίου φίλιος ἀσπάζομαι . μετά οὗτος Γεώργιος ὁ Θεόδοτος διάδοχος σπεύδω ἀφίστημι αὐτός , καί μηδείς τρόπος πείθω δύναμαι , ἄμφω ὁ κοινωνία ζημιόω . ὕβρις τε ἡγέομαι ὁ παῖς Ἀπολινάριος ὁ γίγνομαι , καί ὁ ἔννοια ὁ σοφιστικός λόγος θαρσέω καινοτομέω καί αὐτός αἵρεσις , ὅς νῦν ἐπιπολάζω , ὄνομα ὁ εὑρίσκω εὔχομαι . φημί δέ τις διαφέρω αὐτός πρός Γεώργιος οὖον τοσοῦτος διά ὁ προερέω αἴτιος , ἀλλά ὅτι ὁράω αὐτός ἀλλόκοτος δογματίζω , καί νῦν μέν ὅμοιος ὁμολογέω ὁ υἱός ὁ πατήρ , κατά ὅς ἐν ὁ Σελεύκεια συντίθημι , νῦν δέ εἰς ὁ Ἀρειανός ἀποκλίνω δόξα . διόπερ εὐπροφάσιστος λαμβάνω αἴτιος , ποιέω ὁ ἀναχώρησις : ὡς δέ οὐδείς αὐτός προσέχω , παρεισάγω σχῆμα θρησκεία . καί πρότερος μέν λέγω ἀναλαμβάνω ὁ ἄνθρωπος ὑπό ὁ Θεός Λόγος , ἐν ὁ οἰκονομία ὁ ἐνανθρώπησις , Ψυχή ἄνευ . εἶτα ὡς ἐκ μετάνοια ἐπιδιορθόω προστίθημι , ψυχή μέν ἀναλαμβάνω , νόος δέ οὐ ἔχω αὐτός , ἀλλά εἰμί ὁ θεός Λόγος ἀντί νόος εἰς ὁ ἀναλαμβάνω ἄνθρωπος . περι οὗτος μόνος δή λέγω διαφέρω ὁ νῦν ἐκ ἐκεῖνος ὁ προσωνυμία ἔχω : ὁ γάρ Τριάς ὁμοούσιος εἰμί φημί . περι μέν οὖν ὁ Ἀπολινάριος καί αὖθις κατά χώρα μνημονεύω .