socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 1.36
Περὶ Μαρκέλλου τοῦ Ἀγκύρας καὶ Ἀστερίου τοῦ σοφιστοῦ . Οἱ δὲ ἐν Κωνσταντινουπόλει συναχθέντες ἐπίσκοποι καὶ Μάρκελλον τὸν Ἀγκύρας τῆς ἐν τῇ μικρᾷ Γαλατίᾳ καθεῖλον δἰ αἰτίαν τοιαύτην . Ἀστέριός τις ἐν Καππαδοκίᾳ σοφιστικὴν μετιὼν , τὴν μὲν κατέλειπε , Χριστιανίζειν δὲ ἐπηγγέλλετο : ἐπεχείρει δὲ καὶ λόγους συγγράφειν , οἳ μέχρι νῦν φέρονται , δἰ ὧν τὸ Ἀρείου συνίστη δόγμα , τὸν Χριστὸν οὕτω λέγων εἶναι Θεοῦ δύναμιν , ὡς εἴρηται παρὰ Μωϋσῇ τὴν ἀκρίδα καὶ τὴν κάμπην δύναμιν εἶναι Θεοῦ , καὶ ἕτερα τούτοις παραπλήσια . Συνῆν δὲ ὁ Ἀστέριος συνεχῶς καὶ τοῖς ἐπισκόποις τοῖς μάλιστα τὴν Ἀρειανῶν δόξαν μὴ ἀθετοῦσι . Καὶ δὴ καὶ εἰς τὰς συνόδους ἀπήντα , ὑποδῦναι μιᾶς πόλεως ἐπισκοπὴν προθυμούμενος : ἀλλ̓ ἱερωσύνης μὲν ἠστόχησε διὰ τὸ ἐπιτεθυκέναι κατὰ τὸν διωγμόν . Περιϊὼν δὲ τὰς ἐν Συρίᾳ πόλεις οὓς συνέταξε λόγους ἐπεδείκνυτο . Ταῦτα γνοὺς ὁ Μάρκελλος , ἀντιπράττειν αὐτῷ βουλόμενος , κατὰ διάμετρον πολὺ εἰς τὸ ἐναντίον ἐξέπεσε : ψίλον γὰρ ἄνθρωπον , ὡς ὁ Σαμοσατεὺς , ἐτόλμησεν εἰπεῖν τὸν Χριστόν . Ταῦτα γνόντες οἱ τότε ἐν Ἱεροσολύμοις συνελθόντες Ἀστερίου μὲν οὐδένα λόγον ἐτίθεντο , ἐπεὶ μηδὲ εἰς τὸν κατάλογον τῶν ἱερέων ἐτέτακτο : Μάρκελλον δὲ , ὡς ἱερωμένον , λόγον ἀπῄτουν τοῦ συγγραφέντος αὐτῷ βιβλίον . Ὡς δὲ ηὕρισκον αὐτὸν τὰ τοῦ Σαμοσατέως φρονοῦντα , ἐκέλευον αὐτὸν μεταθέσθαι τῆς δόξης : ὁ δὲ καταισχυνθεὶς ἐπηγγέλλετο κατακαύσειν τὸ βιβλίον . Ὡς δὲ σπουδῇ διελύθη ὁ τῶν ἐπισκόπων σύλλογος , τοῦ βασιλέως εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν καλοῦντος αὐτοὺς , τότε δὴ τῶν περὶ Εὐσέβιον ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει παρόντων , αὖθις τὰ κατὰ Μάρκελλον ἀνεζητεῖτο . Ὡς δὲ ὁ Μάρκελλος οὐχ ᾑρεῖτο κατακαῦσαι , καθὰ ὑπέσχετο , τὴν ἄκαιρον συγγραφὴν , οἱ παρόντες τὸν μὲν καθεῖλον , Βασίλειον δὲ ἀντ̓ αὐτοῦ εἰς τὴν Ἄγκυραν ἔπεμψαν . Ἀλλὰ τοῦτο μὲν τὸ σύγγραμμα Εὐσέβιος ἐν τρισὶ βιβλίοις ἀνέτρεψεν , ἐξελέγξας τὴν κακοδοξίαν αὐτοῦ . Μάρκελλος δὲ ὕστερον ἐν τῇ κατὰ Σαρδικὴν συνόδῳ τὴν ἐπισκοπὴν ἀνέλαβεν , εἰπὼν μὴ νενοῆσθαι αὐτοῦ τὸ σύγγραμμα , καὶ διὰ τοῦτο τοῦ Σαμοσατέως δόξαν λαβεῖν . Περὶ μὲν οὖν τούτου κατὰ χώραν ἐροῦμεν .
Lemmas: περι Μάρκελλος ὁ Ἄγκυρα καί Ἀστέριον ὁ σοφιστής . ὁ δέ ἐν Κωνσταντινούπολις συνάγω ἐπίσκοπος καί Μάρκελλος ὁ Ἄγκυρα ὁ ἐν ὁ μικρός Γαλατία καθαιρέω διά αἴτιος τοιοῦτος . Ἀστέριος τις ἐν Καππαδοκία σοφιστικός μέτειμι1 , ὁ μέν καταλείπω , χριστιανίζω δέ ἐπαγγέλλω : ἐπιχειρέω δέ καί λόγος συγγράφω , ἕ μέχρι νῦν φέρω , διά ὅς ὁ Ἄρειος συνίστημι δόγμα , ὁ Χριστός οὗτος λέγω εἰμί Θεός δύναμις , ὡς εἴρω παρά Μωϋσῆς ὁ ἀκρίς καί ὁ κάμπος δύναμις εἰμί Θεός , καί ἕτερος οὗτος παραπλήσιος . σύνειμι δέ ὁ Ἀστέριος συνεχῶς καί ὁ ἐπίσκοπος ὁ μάλιστα ὁ Ἀρειανός δόξα μή ἀθετέω . καί δή καί εἰς ὁ σύνοδος ἀπαντάω , ὑποδύνω εἷς πόλις ἐπισκοπή προθυμέομαι : ἀλλά ἱερωσύνη μέν ἀστοχέω διά ὁ ἐπιτίθημι κατά ὁ διωγμός . περίειμι δέ ὁ ἐν Συρία πόλις ὅς συντάσσω λόγος ἐπιδείκνυμι . οὗτος γιγνώσκω ὁ Μάρκελλος , ἀντιπράσσω αὐτός βούλομαι , κατά διάμετρος πολύς εἰς ὁ ἐναντίος ἐκπίπτω : πτίλον γάρ ἄνθρωπος , ὡς ὁ Σαμοσατεύς , τολμάω εἶπον ὁ Χριστός . οὗτος γιγνώσκω ὁ τότε ἐν Ἱερουσαλήμ συνέρχομαι Ἀστέριον μέν οὐδείς λόγος τίθημι , ἐπεί μηδέ εἰς ὁ κατάλογος ὁ ἱερός τάσσω : Μάρκελλος δέ , ὡς ἱερόω , λόγος ἀπαιτέω ὁ συγγράφω αὐτός βιβλίον . ὡς δέ εὑρίσκω αὐτός ὁ ὁ Σαμοσατεύς φρονέω , κελεύω αὐτός μετατίθημι ὁ δόξα : ὁ δέ καταισχύνω ἐπαγγέλλω κατακαίω ὁ βιβλίον . ὡς δέ σπουδή διαλύω ὁ ὁ ἐπίσκοπος σύλλογος , ὁ βασιλεύς εἰς ὁ Κωνσταντινούπολις καλέω αὐτός , τότε δή ὁ περί Εὐσέβιος ἐν ὁ Κωνσταντινούπολις πάρειμι , αὖθις ὁ κατά Μάρκελλος ἀναζητέω . ὡς δέ ὁ Μάρκελλος οὐ αἱρέω κατακαίω , καθά ὑπισχνέομαι , ὁ ἄκαιρος συγγραφή , ὁ πάρειμι ὁ μέν καθαιρέω , Βασίλειος δέ ἀντί αὐτός εἰς ὁ Ἄγκυρα πέμπω . ἀλλά οὗτος μέν ὁ σύγγραμμα Εὐσέβιος ἐν τρεῖς βιβλίον ἀνατρέπω , ἐξελέγχω ὁ κακοδοξία αὐτός . Μάρκελλος δέ ὕστερος ἐν ὁ κατά Σαρδική σύνοδος ὁ ἐπισκοπή ἀναλαμβάνω , εἶπον μή νοέω αὐτός ὁ σύγγραμμα , καί διά οὗτος ὁ Σαμοσατεύς δόξα λαμβάνω . περι μέν οὖν οὗτος κατά χώρα εἴρω .