socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 2.30
Περὶ τῶν ἐν τῷ Σιρμίῳ ἐκτεθεισῶν πίστεων παρουσίᾳ τοῦ βασιλέως Κωνσταντίου . Ὥσπερ γὰρ καταγινώσκοντες τῶν πάλαι αὐτοῖς περὶ τῆς πίστεως δεδογμένων , αὖθις ἑτέρας περὶ τῆς πίστεως ἐνομοθέτουν ἐκθέσεις : μίαν μὲν ἣν Μάρκος ὁ Ἀρεθούσιος ὑπηγόρευσεν Ἑλλάδι γλώσσῃ : ἄλλας δὲ τῇ Ῥωμαίων φωνῇ , σύμφωνον οὐκ ἐχούσας οὔτε τὴν λέξιν οὔτε τὴν σύνθεσιν , οὔτε πρὸς ἑαυτὰς οὔτε μὴν πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν ἣν ὁ Ἀρεθούσιος ὑπηγόρευσε . Τὴν μὲν οὖν μίαν τῶν Ῥωμαϊκῶν ἐκθέσεων τῇ ὑπὸ Μάρκου συντεθείσῃ συζεύξας ἐνταῦθα ὑποτάξω : τὴν δὲ δευτέραν , ἣν ὕστερον ἐν Σιρμίῳ ἀνέγνωσαν , τῷ οἰκείῳ τάξομεν τόπῳ , ὅτε τὰ ἐν Ἀριμήνῳ γενόμενα ἐκτιθέμεθα . Ἰστέον δὲ ὅτι ἀμφότεραι εἰς Ἑλλάδα μετεβλήθησαν γλῶτταν . Ἔστι δὲ ἡ ὑπὸ Μάρκου ὑπαγορευθεῖσα τῆς πίστεως ἔκθεσις ἥδε . Πιστεύομεν εἰς ἕνα Θεὸν Πατέρα παντοκράτορα , τὸν κτίστην καὶ ποιητὴν τῶν πάντων , ἐξ οὗ πᾶσα πατριὰ ἐν οὐρανοῖς καὶ ἐπὶ γῆς ὀνομάζεται . Καὶ εἰς τὸν μονογενῆ αὐτοῦ Υἱὸν , τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν , τὸν πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα , Θεὸν ἐκ Θεοῦ , φῶς ἐκ φωτὸς , δἰ οὗ ἐγένετο τὰ πάντα , τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς , καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς , τὰ ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα : Λόγον ὄντα , καὶ Σοφίαν , καὶ φῶς ἀληθινὸν , καὶ ζωήν : τὸν ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν δἰ ἡμᾶς ἐνανθρωπήσαντα , καὶ γεννηθέντα ἐκ τῆς ἁγίας παρθένου , καὶ σταυρωθέντα καὶ ἀποθανόντα καὶ ταφέντα , καὶ ἀναστάντα ἐκ νεκρῶν τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ , καὶ ἀναληφθέντα εἰς οὐρανὸν , καὶ καθίσαντα ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρὸς , καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ συντελείᾳ τοῦ αἰῶνος κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς , καὶ ἀποδοῦναι ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτὁ??ʼ , οὗ ἡ βασιλεία ἀκατάπαυστος οὖσα διαμένει εἰς τοὺς ἀπείρους αἰῶνας : ἔσται γὰρ καθεζόμενος ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς , οὐ μόνον ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι . Καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον , τουτέστι τὸν Παράκλητον : ὅπερ ἐπαγγειλάμενος τοῖς ἀποστόλοις μετὰ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον ἀποστεῖλαι , διδάξαι καὶ ὑπομνῆσαι αὐτοὺς πάντα , ἔπεμψεν : δἰ οὗ καὶ ἁγιάζονται αἱ τῶν εἰλικρινῶς εἰς αὐτὸν πεπιστευκότων ψυχαί . Τοὺς δὲ λέγοντας ἐξ οὐκ ὄντων τὸν Υἱὸν ἢ ἐξ ἑτέρας ὑποστάσεως , καὶ μὴ ἐκ τοῦ Θεοῦ , καὶ ὅτι ἦν χρόνος ἢ αἰὼν ὅτε οὐκ ἦν , ἀλλοτρίους οἶδεν ἡ ἁγία καὶ καθολικὴ ἐκκλησία . Πάλιν οὖν ἐροῦμεν , εἴ τις τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν δύο λέγει Θεοὺς , ἀνάθεμα ἔστω : καὶ εἴ τις , λέγων Θεὸν τὸν Χριστὸν πρὸ αἰώνων Υἱὸν τοῦ Θεοῦ , ὑπουργηκότα τῷ Πατρὶ εἰς τὴν τῶν ὅλων δημιουργίαν μὴ ὁμολογοίη , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις τὸν ἀγέννητον , ἢ μέρος αὐτοῦ , ἐκ Μαρίας λέγειν γεγεννῆσθαι τολμᾷ , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις κατὰ πρόγνωσιν τὸν ἐκ Μαρίας λέγοι Υἱὸν εἶναι , καὶ μὴ πρὸ αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς γεγεννημένον πρὸς τὸν Θεὸν εἶναι , καὶ δἰ αὐτοῦ γεγενῆσθαι τὰ πάντα , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ πλατύνεσθαι ἢ συστέλλεσθαι φάσκοι , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις πλατυνομένην τὴν οὐσίαν τοῦ Θεοῦ τὸν Υἱὸν λέγοι ποιεῖν , ἢ τὸν πλατυσμὸν τῆς οὐσίας αὐτοῦ Υἱὸν ὀνομάζοι , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις ἐνδιάθετον ἢ προφορικὸν λόγον λέγοι τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις ἄνθρωπον μόνον λέγοι τὸν Υἱὸν τὸν ἐκ Μαρίας , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις , Θεὸν καὶ ἄνθρωπον τὸν ἐκ Μαρίας λέγων , Θεὸν τὸν ἀγέννητον αὐτὸν νοεῖ , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις τὸ , Ἐγὼ Θεὸς πρῶτος , καὶ ἐγὼ μετὰ ταῦτα , καὶ πλὴν ἐμοῦ οὐκ ἔστι Θεὸς , τὸ ἐπ’ ἀναιρέσει εἰδώλων καὶ τῶν μὴ ὄντων Θεῶν εἰρημένον , ἐπ’ ἀναιρέσει τοῦ μονογενοῦς πρὸ τῶν αἰώνων Θεοῦ Ἰουδαϊκῶς ἐκλαμβάνοι , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις τὸ , Ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο , ἀκούων , τὸν Λόγον εἰς σάρκα μεταβεβλῆσθαι νομίζοι , ἢ τροπὴν ὑπομεμενηκότα ἀνειληφέναι τὴν σάρκα , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις , τὸν μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ἐσταυρωμένον ἀκούων , φθορὰν ἢ πάθος ἢ τροπὴν ἢ μείωσιν ἢ ἀναίρεσιν ὑπομεμενηκέναι λέγοι , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις τὸ , Ποιήσωμεν ἄνθρωπον , μὴ τὸν Πατέρα πρὸς τὸν Υἱὸν λέγειν , ἀλλὰ αὐτὸν πρὸς ἑαυτὸν λέγοι τὸν Θεὸν εἰρηκέναι , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις μὴ τὸν Υἱὸν λέγοι τῷ Ἀβραὰμ ἑωρᾶσθαι , ἀλλὰ τὸν ἀγέννητον Θεὸν , ἢ μέρος αὐτοῦ , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις τῷ Ἰακὼβ μὴ τὸν Υἱὸν ὡς ἄνθρωπον πεπαλαικέναι , ἀλλὰ τὸν ἀγέννητον Θεὸν , ἢ μέρος αὐτοῦ , λέγοι , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις τὸ , Ἔβρεξε Κύριος παρὰ Κυρίου , μὴ ἐπὶ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ ἐκλαμβάνοι , ἀλλ̓ αὐτὸν παῤ ἑαυτοῦ λέγοι βεβρεχέναι , ἀνάθεμα ἔστω : ἔβρεξε γὰρ Κύριος ὁ Υἱὸς , παρὰ Κυρίου τοῦ Πατρός . Εἴ τις ἀκούων Κύριον τὸν Πατέρα , καὶ τὸν Υἱὸν Κύριον , καὶ Κύριον τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν εἴποι , καὶ Κύριος ἐκ Κυρίου λέγων , δύο λέγοι Θεοὺς , ἀνάθεμα ἔστω . Οὐ γὰρ συντάσσομεν τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ , ἀλλ̓ ὑποτεταγμένον τῷ Πατρί : οὔτε γὰρ κατῆλθεν εἰς σῶμα ἄνευ βουλῆς τοῦ Πατρός : οὐδὲ ἔβρεξεν ἀφ̓ ἑαυτοῦ , ἀλλὰ παρὰ Κυρίου αὐθεντοῦντος , δηλαδὴ τοῦ Πατρός . Οὔτε κάθηται ἐκ δεξιῶν ἀφ̓ ἑαυτοῦ , ἀλλ̓ ἀκούει τοῦ Πατρὸς λέγοντος , Κάθου ἐκ δεξιῶν μου [ ἀνάθεμα ἔστω ] . Εἴ τις τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα ἓν πρόσωπον λέγοι , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον Παράκλητον λέγων , τὸν ἀγέννητον λέγοι Θεὸν , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις , ὡς ἐδίδαξεν ἡμᾶς , μὴ ἄλλον λέγει τὸν Παράκλητον παρὰ τὸν Υἱὸν , εἴρηκε γὰρ , Καὶ ἄλλον Παράκλητον πέμψει ὑμῖν ὁ Πατὴρ ὃν ἐγὼ ἐρωτήσω , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις τὸ Πνεῦμα μέρος λέγοι τοῦ Πατρὸς ἢ τοῦ Υἱοῦ , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα τρεῖς λέγοι Θεοὺς , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις βουλήσει τοῦ Θεοῦ , ὡς ἓν τῶν κτισμάτων , γεγονέναι λέγοι τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ , ἀνάθεμα ἔστω . Εἴ τις μὴ θελήσαντος τοῦ Πατρὸς γεγεννῆσθαι τὸν Υἱὸν λέγοι , ἀνάθεμα ἔστω . Οὐ γὰρ μὴ βουλομένου τοῦ Πατρὸς , βιασθεὶς ὁ Πατὴρ ὑπὸ ἀνάγκης φυσικῆς ἀχθεὶς , ὡς οὐκ ἤθελεν , ἐγέννησε τὸν Υἱόν : ἀλλ̓ ἅμα τε ἐβουλήθη , καὶ ἀχρόνως καὶ ἀπαθῶς ἐξ ἑαυτοῦ αὐτὸν γεννήσας ἐπέδειξεν . Εἴ τις ἀγέννητον καὶ ἄναρχον λέγοι τὸν Υἱὸν , ὡς δύο ἄναρχα καὶ δύο ἀγέννητα λέγων , καὶ δύο ποιῶν Θεοὺς , ἀνάθεμα ἔστω . Κεφαλὴ γάρ ἐστι καὶ ἀρχὴ πάντων ὁ Υἱός : κεφαλὴ δὲ ἐστὶ τοῦ Χριστοῦ ὁ Θεός : οὕτω γὰρ εἰς μίαν ἄναρχον τῶν ὅλων ἀρχὴν δἰ Υἱοῦ εὐσεβῶς τὰ πάντα ἀνάγομεν . Καὶ πάλιν οὖν διακριβοῦντες τοῦ Χριστιανισμοῦ τὴν ἔννοιαν λέγομεν ὅτι , εἴ τις Χριστὸν Ἰησοῦν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ πρὸ αἰώνων ὄντα , ὑπουργηκότα τῷ Πατρὶ εἰς τὴν τῶν ὅλων δημιουργίαν μὴ λέγοι , ἀλλ̓ ἐξ οὗ ἐγεννήθη ἐκ Μαρίας , ἔκ τοτε καὶ Υἱὸν καὶ Χριστὸν κεκλῆσθαι , καὶ ἀρχὴν εἰληφέναι τοῦ Θεὸν εἶναι , ἀνάθεμα ἔστω , ὡς ὁ Σαμοσατεύς . Πίστις ἐκτεθεῖσα ἑτέρως ἐν Σιρμίῳ Ῥωμαϊστὶ καὶ ἑρμηνευθεῖσα . Ἐπειδὴ περὶ πίστεως ἔδοξέ τινα διάσκεψιν γεγενῆσθαι , πάντα ἀσφαλῶς ἐζητήθη καὶ διηρμηνεύθη ἐν τῷ Σιρμίῳ ἐπὶ παρουσίᾳ Οὐάλεντος καὶ Οὐρσακίου καὶ Γερμινίου καὶ τῶν λοιπῶν . Συνέστηκεν , ἕνα Θεὸν εἶναι Πατέρα παντοκράτορα , καθὼς καὶ ἐν πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ καταγγέλλεται : καὶ ἕνα μονογενῆ αὐτοῦ Υἱὸν Ἰησοῦν Χριστὸν , τὸν Κύριον καὶ Θεὸν καὶ Σωτῆρα ἡμῶν , ἐξ αὐτοῦ πρὸ αἰώνων γεννηθέντα . Δύο δὲ Θεοὺς μὴ χρῆναι λέγειν , ἐπειδὴ καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος εἴρηκεν , Πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ Πατέρα ὑμῶν , καὶ Θεόν μου καὶ Θεὸν ὑμῶν . Διὰ τοῦτο καὶ πάντων Θεός ἐστι , καθὼς καὶ ὁ ἀπόστολος ἐδίδαξεν , Ἢ Ἰουδαίων ὁ Θεὸς μόνον , οὐχὶ δὲ καὶ ἐθνῶν ; ναὶ καὶ ἐθνῶν : ἐπείπερ εἷς Θεὸς , ὃς δικαιώσει περιτομὴν ἐκ πίστεως : καὶ τὰ μὲν λοιπὰ πάντα συμφωνεῖ , καὶ οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ἔχει . Ἐπεὶ δὲ πολλούς τινας κινεῖ περὶ τῆς λεγομένης Ῥωμαϊστὶ μὲν σουβεσταντίας , Ἑλληνιστὶ δὲ λεγομένης οὐσίας , τουτέστιν ἵνα ἀκριβέστερον γνωσθῇ τὸ ὁμοούσιον , ἤτοι λεγόμενον ὁμοιούσιον , οὐ χρή τινα τούτων παντελῶς μνήμην γενέσθαι , οὐδὲ περὶ τούτων ἐξηγεῖσθαι τῇ ἐκκλησίᾳ διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν καὶ διὰ τοῦτον τὸν λογισμὸν , ὅτι ἐν ταῖς θείαις γραφαῖς οὐ γέγραπται περὶ τούτων , καὶ ὅτι ταῦτα ὑπὲρ τὴν τῶν ἀνθρώπων γνῶσιν καὶ τὸν ἀνθρώπινον νοῦν ἐστίν : καὶ ὅτι οὐδεὶς δύναται τὴν γενεὰν τοῦ Υἱοῦ διηγήσασθαι , καθὼς γέγραπται , Τὴν γενεὰν αὐτοῦ τίς διηγήσεται ; μόνον γὰρ εἰδέναι τὸν Πατέρα φανερόν ἐστι , πῶς τὸν Υἱὸν ἐγέννησε : καὶ πάλιν τὸν Υἱὸν , πῶς αὐτὸς γεγέννηται ἀπὸ τοῦ Πατρός . Οὐδενὶ δὲ ἀμφίβολον ἐστὶ , μείζονα εἶναι τὸν Πατέρα τιμῇ καὶ ἀξίᾳ καὶ θεότητι , καὶ αὐτῷ τῷ ὀνόματι τῷ πατρικῷ μείζονα εἶναι , διαμαρτυρομένου αὐτοῦ τοῦ Υἱοῦ , Ὁ ἐμὲ πέμψας Πατὴρ μείζων μου ἐστί . Καὶ τοῦτο δὲ καθολικὸν εἶναι οὐδεὶς ἀγνοεῖ δύο πρόσωπα εἶναι Πατρὸς καὶ Υἱοῦ : καὶ τὸν μὲν Πατέρα μείζονα , τὸν δὲ Υἱὸν ὑποτεταγμένον μετὰ πάντων ὧν αὐτῷ ὁ Πατὴρ αὐτοῦ ὑπέταξεν . Τὸν δὲ Πατέρα ἀρχὴν μὴ ἔχειν , καὶ ἀόρατον εἶναι , καὶ ἀθάνατον εἶναι , καὶ ἀπαθῆ εἶναι : τὸν δὲ Υἱὸν γεγεννῆσθαι ἐκ τοῦ Πατρὸς Θεὸν ἐκ Θεοῦ , φῶς ἐκ φωτός : καὶ τούτου τὴν γένεσιν , καθὼς προείρηται , μηδένα γινώσκειν , εἰ μὴ μόνον τὸν Πατέρα . Αὐτὸν δὲ τὸν Υἱὸν τὸν Κύριον καὶ Θεὸν ἡμῶν , σάρκα ἤτοι σῶμα , τουτέστιν ἄνθρωπον , εἰληφέναι , καθάπερ καὶ ὁ ἄγγελος εὐηγγελίσατο : καθὼς δὲ καὶ πᾶσαι αἱ γραφαὶ διδάσκουσι , καὶ μάλιστα αὐτὸς ἀπόστολος , ὁ διδάσκαλος τῶν ἐθνῶν , ἄνθρωπον ἀνέλαβεν ὁ Χριστὸς ἀπὸ Μαρίας τῆς παρθένου , δἰ οὗ πέπονθεν . Τὸ δὲ κεφάλαιον πάσης τῆς πίστεως καὶ ἡ βεβαιότης ἐστὶν , ἵνα Τριὰς ἀεὶ φυλάττηται , καθὼς ἀνέγνωμεν ἐν τῷ εὐαγγελίῳ , Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη , βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς , καὶ τοῦ Υἱοῦ , καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος : ἀκέραιος δὲ καὶ τέλειος ἐστὶν ὁ ἀριθμὸς τῆς Τριάδος . Ὁ δὲ Παράκλητος , τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον δἰ Υἱοῦ ἀποσταλὲν , ἦλθε κατὰ τὴν ἐπαγγελίαν , ἵνα τοὺς ἀποστόλους καὶ πάντας τοὺς πιστεύοντας ἁγιάσῃ καὶ ἀναδιδάξῃ . Τούτοις τὸν Φωτεινὸν καὶ μετὰ καθαίρεσιν συνθέσθαι καὶ συνυπογράψαι συμπείθειν ἐπειρῶντο , ἐπαγγειλάμενοι ἀποδώσειν αὐτῷ τὴν ἐπισκοπὴν ἐὰν ἐκ μετανοίας ἀναθεματίσῃ μὲν τὸ παρευρεθὲν αὐτῷ δόγμα , συνθῆται δὲ τῇ αὐτῶν γνώμῃ . Ὁ δὲ τὴν μὲν πρότασιν οὐκ ἐδέξατο , προεκαλεῖτο δὲ αὐτοὺς εἰς διάλεξιν . Ὁρισθείσης δὲ ἡμέρας γνώμῃ καὶ τοῦ βασιλέως συνῆλθον οἵτε παρόντες ἐπίσκοποι καὶ τῶν συγκλητικῶν οὐκ ὀλίγοι , οὓς ἐκέλευσε παρεῖναι τῇ διαλέξει ὁ βασιλεύς . Ἐφ̓ ὧν ἀντικατέστη τῷ Φωτεινῷ Βασίλειος ὁ τῆς ἐν Ἀγκύρᾳ τότε προεστὼς ἐκκλησίας , ὀξυγράφων τε τὰς φωνὰς αὐτῶν γραφόντων . Μεγίστη δὲ μάχη μεταξὺ τῶν παῤ ἑκατέρου λόγων ἐγένετο : ἐν οἷς ὁ Φωτεινὸς ἡττηθεὶς κατεκρίθη , ἐν φυγῇ τε διάγων τοῦ λοιποῦ λόγους συνέγραψεν ἀμφοτέραις γλώσσαις , ἐπεὶ μηδὲ τῆς Ῥωμαϊκῆς ἦν ἄμοιρος . Ἔγραφε δὲ κατὰ πασῶν αἱρέσεων , τὸ οἰκεῖον μόνον δόγμα παρατιθέμενος . Περὶ μὲν οὖν Φωτεινοῦ τοσαῦτα εἰρήσθω . Ἰστέον μέντοι ὅτι οἱ ἐν Σιρμίῳ συνελθόντες ἐπίσκοποι μετέγνωσαν ἐπὶ τῇ Ῥωμαϊκῇ τῆς πίστεως ἐκδόσει : πολλὰ γὰρ μετὰ τὴν ἔκδοσιν ἐναντία ἔχειν αὐτοῖς κατεφαίνετο . Διὸ σπουδὴν ἐτίθεντο παρὰ τῶν ἐγγραψαμένων ἀναλαμβάνειν αὐτήν . Ἐπειδὴ δὲ πολλοὶ ἀπέκρυπτον , ὁ βασιλεὺς διατάγμασιν ἐκέλευσε ζητεῖσθαι τὴν ἔκδοσιν , τιμωρίαν ἀπειλήσας εἴ τις φωραθείη κρύπτων αὐτήν . Ἀλλ̓ οὐδ̓ αἱ ἀπειλαὶ τὴν ἅπαξ ἐκδοθεῖσαν ἀφανίσαι δεδύνηνται τῷ φθάσαι εἰς πλείονας ἐμπεσεῖν . Τοσαῦτα μὲν περὶ τούτου λέλεχθω .
Lemmas: περι ὁ ἐν ὁ Σίρμιον ἐκτίθημι πίστις παρουσία ὁ βασιλεύς Κωνστάντιος . ὥσπερ γάρ καταγιγνώσκω ὁ πάλαι αὐτός περί ὁ πίστις δοκέω , αὖθις ἕτερος περί ὁ πίστις νομοθετέω ἔκθεσις : εἷς μέν ὅς Μάρκος ὁ Ἀρεθούσιος ὑπαγορεύω Ἑλλάς γλῶσσα : ἄλλος δέ ὁ Ῥωμαῖος φωνή , σύμφωνος οὐ ἔχω οὔτε ὁ λέξις οὔτε ὁ σύνθεσις , οὔτε πρός ἑαυτοῦ οὔτε μήv πρός ὁ Ἑλληνικός ὅς ὁ Ἀρεθούσιος ὑπαγορεύω . ὁ μέν οὖν εἷς ὁ Ῥωμαϊκός ἔκθεσις ὁ ὑπό Μᾶρκος συντίθημι συζεύγνυμι ἐνταῦθα ὑποτάσσω : ὁ δέ δύο , ὅς ὕστερος ἐν Σίρμιον ἀναγιγνώσκω , ὁ οἰκεῖος τάσσω τόπος , ὅτε ὁ ἐν Ἀρίμηνος γίγνομαι ἐκτίθημι . ἰστέον δέ ὅτι ἀμφότερος εἰς Ἑλλάς μεταβάλλω γλῶσσα . εἰμί δέ ὁ ὑπό Μᾶρκος ὑπαγορεύω ὁ πίστις ἔκθεσις ὅδε . πιστεύω εἰς εἷς θεός πατήρ παντοκράτωρ , ὁ κτίστης καί ποιητής ὁ πᾶς , ἐκ ὅς πᾶς πατριά ἐν οὐρανός καί ἐπί γῆ ὀνομάζω . καί εἰς ὁ μονογενής αὐτός υἱός , ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ὁ πρό πᾶς ὁ αἰών ἐκ ὁ πατήρ γεννάω , θεός ἐκ Θεός , φάος ἐκ φάος , διά ὅς γίγνομαι ὁ πᾶς , ὁ ἐν ὁ οὐρανός , καί ὁ ἐπί ὁ γῆ , ὁ ὁρατός καί ὁ ἀόρατος : Λόγος εἰμί , καί Σοφία , καί φάος ἀληθινός , καί ζωή : ὁ ἐπί ἔσχατος ὁ ἡμέρα διά ἐγώ ἐνανθρωπέω , καί γεννάω ἐκ ὁ ἅγιος παρθένος , καί σταυρωθείς καί ἀποθνῄσκω καί θάπτω , καί ἀνίστημι ἐκ νεκρός ὁ τρίτος ἡμέρα , καί ἀναλαμβάνω εἰς οὐρανός , καί καθίζω ἐκ δεξιός ὁ πατήρ , καί ἔρχομαι ἐπί συντέλεια ὁ αἰών κρίνω ζῶ καί νεκρός , καί ἀποδίδωμι ἕκαστος κατά ὁ ἔργον αὐτός , ὅς ὁ βασίλειος ἀκατάπαυστος εἰμί διαμένω εἰς ὁ ἤπειρος αἰών : εἰμί γάρ καθέζομαι ἐν δεξιός ὁ πατήρ , οὖον μόνος ἐν ὁ αἰών οὗτος , ἀλλά καί ἐν ὁ μέλλω . καί εἰς ὁ πνεῦμα ὁ Ἅγιον , τουτέστι ὁ Παράκλητος : ὅσπερ ἐπαγγέλλω ὁ ἀπόστολος μετά ὁ εἰς οὐρανός ἄνοδος ἀποστέλλω , διδάσκω καί ὑπομιμνήσκω αὐτός πᾶς , πέμπω : διά ὅς καί ἁγίζω ὁ ὁ εἰλικρινής εἰς αὐτός πιστεύω Ψυχή . ὁ δέ λέγω ἐκ οὐ εἰμί ὁ υἱός ἢ ἐκ ἕτερος ὑπόστασις , καί μή ἐκ ὁ Θεός , καί ὅτι εἰμί χρόνος ἢ αἰών ὅτε οὐ εἰμί , ἀλλότριος οἶδα ὁ ἅγιος καί καθολικός ἐκκλησία . πάλιν οὖν εἴρω , εἰμί τις ὁ πατήρ καί ὁ υἱός δύο λέγω θεός , ἀνάθεμα ἵστημι : καί εἰμί τις , λέγω θεός ὁ Χριστός πρό αἰών υἱός ὁ Θεός , ὑπουργέω ὁ πατήρ εἰς ὁ ὁ ὅλος δημιουργία μή ὁμολογέω , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις ὁ ἀγέννητος , ἢ μέρος αὐτός , ἐκ Μαρία λέγω γεννάω τολμάω , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις κατά πρόγνωσις ὁ ἐκ Μαρία λέγω υἱός εἰμί , καί μή πρό αἰών ἐκ ὁ πατήρ γεννάω πρός ὁ θεός εἰμί , καί διά αὐτός γίγνομαι ὁ πᾶς , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις ὁ οὐσία ὁ Θεός πλατύνω ἢ συστέλλω φάσκω , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις πλατύνω ὁ οὐσία ὁ Θεός ὁ υἱός λέγω ποιέω , ἢ ὁ πλατυσμός ὁ οὐσία αὐτός υἱός ὀνομάζω , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις ἐνδιάθετος ἢ προφορικός λόγος λέγω ὁ υἱός ὁ Θεός , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις ἄνθρωπος μόνος λέγω ὁ υἱός ὁ ἐκ Μαρία , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις , θεός καί ἄνθρωπος ὁ ἐκ Μαρία λέγω , θεός ὁ ἀγέννητος αὐτός νοέω , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις ὁ , ἐγώ θεός πρῶτος , καί ἐγώ μετά οὗτος , καί πλήν ἐγώ οὐ εἰμί θεός , ὁ ἐπί ἀναίρεσις εἴδωλον καί ὁ μή εἰμί θεός εἴρω , ἐπί ἀναίρεσις ὁ μονογενής πρό ὁ αἰών Θεός Ἰουδαϊκῶς ἐκλαμβάνω , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις ὁ , ὁ Λόγος σάρξ γίγνομαι , ἀκούω , ὁ Λόγος εἰς σάρξ μεταβάλλω νομίζω , ἢ τροπή ὑπομένω ἀναλαμβάνω ὁ σάρξ , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις , ὁ μονογενής υἱός ὁ Θεός σταυρόω ἀκούω , φθορά ἢ πάθος ἢ τροπή ἢ μείωσις ἢ ἀναίρεσις ὑπομένω λέγω , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις ὁ , ποιέω ἄνθρωπος , μή ὁ πατήρ πρός ὁ υἱός λέγω , ἀλλά αὐτός πρός ἑαυτοῦ λέγω ὁ θεός εἴρω , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις μή ὁ υἱός λέγω ὁ Ἀβραάμ ὁράω , ἀλλά ὁ ἀγέννητος θεός , ἢ μέρος αὐτός , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις ὁ Ἰακώβ μή ὁ υἱός ὡς ἄνθρωπος παλαίω , ἀλλά ὁ ἀγέννητος θεός , ἢ μέρος αὐτός , λέγω , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις ὁ , βρέχω Κύριος παρά κύριος , μή ἐπί ὁ πατήρ καί ὁ υἱός ἐκλαμβάνω , ἀλλά αὐτός παρά ἑαυτοῦ λέγω βρέχω , ἀνάθεμα ἵστημι : βρέχω γάρ Κύριος ὁ υἱός , παρά κύριος ὁ πατήρ . εἰμί τις ἀκούω κύριος ὁ πατήρ , καί ὁ υἱός κύριος , καί κύριος ὁ πατήρ καί ὁ υἱός εἶπον , καί Κύριος ἐκ κύριος λέγω , δύο λέγω θεός , ἀνάθεμα ἵστημι . οὖον γάρ συντάσσω ὁ υἱός ὁ πατήρ , ἀλλά ὑποτάσσω ὁ πατήρ : οὔτε γάρ κατέρχομαι εἰς σῶμα ἄνευ βουλή ὁ πατήρ : οὐδέ βρέχω ἀπό ἑαυτοῦ , ἀλλά παρά κύριος αὐθεντέω , δηλαδή ὁ πατήρ . οὔτε κάθημαι ἐκ δεξιός ἀπό ἑαυτοῦ , ἀλλά ἀκούω ὁ πατήρ λέγω , κάθημαι ἐκ δεξιός ἐγώ [ ἀνάθεμα ἵστημι ] . εἰμί τις ὁ πατήρ καί ὁ υἱός καί ὁ Ἅγιον πνεῦμα εἷς πρόσωπον λέγω , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις ὁ πνεῦμα ὁ Ἅγιον Παράκλητος λέγω , ὁ ἀγέννητος λέγω θεός , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις , ὡς διδάσκω ἐγώ , μή ἄλλος λέγω ὁ Παράκλητος παρά ὁ υἱός , εἴρω γάρ , καί ἄλλος Παράκλητος πέμπω σύ ὁ πατήρ ὅς ἐγώ ἐρωτάω , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις ὁ πνεῦμα μέρος λέγω ὁ πατήρ ἢ ὁ υἱός , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις ὁ πατήρ καί ὁ υἱός καί ὁ Ἅγιον πνεῦμα τρεῖς λέγω θεός , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις βούλομαι ὁ Θεός , ὡς εἷς ὁ κτίσμα , γίγνομαι λέγω ὁ υἱός ὁ Θεός , ἀνάθεμα ἵστημι . εἰμί τις μή ἐθέλω ὁ πατήρ γεννάω ὁ υἱός λέγω , ἀνάθεμα ἵστημι . οὖον γάρ μή βούλομαι ὁ πατήρ , βιάζω ὁ πατήρ ὑπό ἀνάγκη φυσικός ἄγω , ὡς οὐ ἐθέλω , γεννάω ὁ υἱός : ἀλλά ἅμα τε βούλομαι , καί ἄχρονος καί ἀπαθής ἐκ ἑαυτοῦ αὐτός γεννάω ἐπιδείκνυμι . εἰμί τις ἀγέννητος καί ἄναρχος λέγω ὁ υἱός , ὡς δύο ἄναρχος καί δύο ἀγέννητος λέγω , καί δύο ποιέω θεός , ἀνάθεμα ἵστημι . Κεφαλή γάρ εἰμί καί ἀρχή πᾶς ὁ υἱός : κεφαλή δέ εἰμί ὁ Χριστός ὁ Θεός : οὗτος γάρ εἰς εἷς ἄναρχος ὁ ὅλος ἀρχή διά υἱός εὐσεβής ὁ πᾶς ἀνάγω . καί πάλιν οὖν διακριβόω ὁ χριστιανισμός ὁ ἔννοια λέγω ὅτι , εἰμί τις Χριστός Ἰησοῦς υἱός ὁ Θεός πρό αἰών εἰμί , ὑπουργέω ὁ πατήρ εἰς ὁ ὁ ὅλος δημιουργία μή λέγω , ἀλλά ἐκ ὅς γεννάω ἐκ Μαρία , ἐκ τότε καί υἱός καί Χριστός καλέω , καί ἀρχή λαμβάνω ὁ θεός εἰμί , ἀνάθεμα ἵστημι , ὡς ὁ Σαμοσατεύς . Πίστις ἐκτίθημι ἑτέρως ἐν Σίρμιον Ῥωμαιστί καί ἑρμηνεύω . ἐπεί περί πίστις δοκέω τις διάσκεψις γίγνομαι , πᾶς ἀσφαλῶς ζητέω καί διερμηνεύω ἐν ὁ Σίρμιον ἐπί παρουσία Οὐάλης καί Οὐρσακίου καί Γερμινίου καί ὁ λοιπός . συνίστημι , εἷς θεός εἰμί πατήρ παντοκράτωρ , καθώς καί ἐν πᾶς ὁ οἰκέω καταγγέλλω : καί εἷς μονογενής αὐτός υἱός Ἰησοῦς Χριστός , ὁ κύριος καί θεός καί Σωτήρ ἐγώ , ἐκ αὐτός πρό αἰών γεννάω . δύο δέ θεός μή χρή λέγω , ἐπεί καί αὐτός ὁ Κύριος εἴρω , πορεύω πρός ὁ πατήρ ἐγώ καί πατήρ σύ , καί Θεός ἐγώ καί θεός σύ . Ζεύς οὗτος καί πᾶς Θεός εἰμί , καθώς καί ὁ ἀπόστολος διδάσκω , ἤ Ἰουδαῖος ὁ θεός μόνος , οὐ δέ καί ἔθνος ; ναί καί ἔθνος : ἐπεί εἷς θεός , ὅς δικαιόω περιτομή ἐκ πίστις : καί ὁ μέν λοιπάς πᾶς συμφωνέω , καί οὐδείς ἀμφιβολία ἔχω . ἐπεί δέ πολύς τις κινέω περί ὁ λέγω Ῥωμαιστί μέν σουβεσταντίας , Ἑλληνιστί δέ λέγω οὐσία , τουτέστιν ἵνα ἀκριβής γιγνώσκω ὁ ὁμοούσιος , ἤτοι λέγω ὁμοιόω , οὖον χρή τις οὗτος παντελῶς μνήμη γίγνομαι , οὐδέ περί οὗτος ἐξηγέομαι ὁ ἐκκλησία διά οὗτος ὁ αἴτιος καί διά οὗτος ὁ λογισμός , ὅτι ἐν ὁ θεῖος γραφεύς οὖον γράφω περί οὗτος , καί ὅτι οὗτος ὑπέρ ὁ ὁ ἄνθρωπος γνῶσις καί ὁ ἀνθρώπινος νόος εἰμί : καί ὅτι οὐδείς δύναμαι ὁ γενεά ὁ υἱός διηγέομαι , καθώς γράφω , ὁ γενεά αὐτός τίς διηγέομαι ; μόνος γάρ οἶδα ὁ πατήρ φανερός εἰμί , πῶς ὁ υἱός γεννάω : καί πάλιν ὁ υἱός , πῶς αὐτός γεννάω ἀπό ὁ πατήρ . οὐδείς δέ ἀμφίβολος εἰμί , μείζων εἰμί ὁ πατήρ τιμή καί ἄξιος καί θεότης , καί αὐτός ὁ ὄνομα ὁ πατρικός μείζων εἰμί , διαμαρτύρομαι αὐτός ὁ υἱός , ὁ ἐγώ πέμπω πατήρ μείζων ἐγώ εἰμί . καί οὗτος δέ καθολικός εἰμί οὐδείς ἀγνοέω δύο πρόσωπον εἰμί πατήρ καί υἱός : καί ὁ μέν πατήρ μείζων , ὁ δέ υἱός ὑποτάσσω μετά πᾶς ὅς αὐτός ὁ πατήρ αὐτός ὑποτάσσω . ὁ δέ πατήρ ἀρχή μή ἔχω , καί ἀόρατος εἰμί , καί ἀθάνατος εἰμί , καί ἀπαθής εἰμί : ὁ δέ υἱός γεννάω ἐκ ὁ πατήρ θεός ἐκ Θεός , φάος ἐκ φάος : καί οὗτος ὁ γένεσις , καθώς προερέω , μηδείς γιγνώσκω , εἰμί μή μόνος ὁ πατήρ . αὐτός δέ ὁ υἱός ὁ κύριος καί θεός ἐγώ , σάρξ ἤτοι σῶμα , τουτέστιν ἄνθρωπος , λαμβάνω , καθάπερ καί ὁ ἄγγελος εὐαγγελίζω : καθώς δέ καί πᾶς ὁ γραφή διδάσκω , καί μάλιστα αὐτός ἀπόστολος , ὁ διδάσκαλος ὁ ἔθνος , ἄνθρωπος ἀναλαμβάνω ὁ Χριστός ἀπό Μαρία ὁ παρθένος , διά ὅς πάσχω . ὁ δέ κεφάλαιος πᾶς ὁ πίστις καί ὁ βεβαιότης εἰμί , ἵνα Τριάς ἀεί φυλάσσω , καθώς ἀναγιγνώσκω ἐν ὁ εὐαγγέλιον , πορεύω μαθητεύω πᾶς ὁ ἔθνος , βαπτίζω αὐτός εἰς ὁ ὄνομα ὁ πατήρ , καί ὁ υἱός , καί ὁ ἅγιος πνεῦμα : Ἀκέραιος δέ καί τέλειος εἰμί ὁ ἀριθμός ὁ Τριάς . ὁ δέ Παράκλητος , ὁ πνεῦμα ὁ Ἅγιον διά υἱός ἀποστέλλω , ἔρχομαι κατά ὁ ἐπαγγελία , ἵνα ὁ ἀπόστολος καί πᾶς ὁ πιστεύω ἁγίζω καί ἀναδιδάσκω . οὗτος ὁ Φωτεινός καί μετά καθαίρεσις συντίθημι καί συνυπογράφω συμπείθω πειράω , ἐπαγγέλλω ἀποδίδωμι αὐτός ὁ ἐπισκοπή ἐάν ἐκ μετάνοια ἀναθεματίζω μέν ὁ παρευρίσκω αὐτός δόγμα , συντίθημι δέ ὁ αὐτός γνώμη . ὁ δέ ὁ μέν πρότασις οὐ δέχομαι , προκαλέω δέ αὐτός εἰς διάλεξις . ὁρίζω δέ ἡμέρα γνώμη καί ὁ βασιλεύς συνέρχομαι ὅστε πάρειμι ἐπίσκοπος καί ὁ συγκλητικός οὐ ὀλίγος , ὅς κελεύω πάρειμι ὁ διαλέγω ὁ βασιλεύς . ἐπί ὅς ἀντικαθίστημι ὁ Φωτεινός Βασίλειος ὁ ὁ ἐν Ἄγκυρα τότε προίστημι ἐκκλησία , ὀξυγραφέω τε ὁ φωνή αὐτός γράφω . Μεγίστη δέ μάχη μεταξύ ὁ παρά ἑκάτερος λόγος γίγνομαι : ἐν ὅς ὁ Φωτεινός ἡσσάομαι κατακρίνω , ἐν φυγή τε Διάγων ὁ λοιπός λόγος συγγράφω ἀμφότερος γλῶσσα , ἐπεί μηδέ ὁ Ῥωμαϊκός εἰμί ἄμοιρος . γράφω δέ κατά πᾶς αἵρεσις , ὁ οἰκέω μόνος δόγμα παρατίθημι . περι μέν οὖν Φωτεινός τοσοῦτος εἴρω . ἰστέον μέντοι ὅτι ὁ ἐν Σίρμιον συνέρχομαι ἐπίσκοπος μεταγιγνώσκω ἐπί ὁ Ῥωμαϊκός ὁ πίστις ἔκδοσις : πολύς γάρ μετά ὁ ἔκδοσις ἐναντίος ἔχω αὐτός καταφαίνω . Διὸ σπουδή τίθημι παρά ὁ ἐγγράφω ἀναλαμβάνω αὐτός . ἐπεί δέ πολύς ἀποκρύπτω , ὁ βασιλεύς διάταγμα κελεύω ζητέω ὁ ἔκδοσις , τιμωρία ἀπειλέω εἰμί τις φωράω κρύπτω αὐτός . ἀλλά οὐδέ ὁ ἀπειλή ὁ ἅπαξ ἐκδίδωμι ἀφανίζω δύναμαι ὁ φθάνω εἰς πλείων ἐμπίπτω . τοσοῦτος μέν περί οὗτος λέγω .