socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 2.45
Περὶ τῆς Μακεδονίου αἱρέσεως . Μακεδόνιος δὲ τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐκβληθεὶς , καὶ μὴ φέρων τὴν καταδίκην , ἡσυχάζειν οὐδαμῶς ἠνείχετο : ἀλλὰ ἀποκλίνει μὲν πρὸς τοὺς τοῦ ἑτέρου μέρους , οἳ ἐν τῇ Σελευκείᾳ καθεῖλον τοὺς περὶ Ἀκάκιον : διεπρεσβεύετο δὲ πρός τε Σωφρόνιον καὶ Ἐλεύσιον , ἀντέχεσθαι μὲν τῆς πρότερον ἐν Ἀντιοχείᾳ ἐκτεθείσης πίστεως , μετὰ ταῦτα δὲ ἐν Σελευκείᾳ βεβαιωθείσης , καὶ παρασήμῳ ὀνόματι ὁμοιούσιον τὴν πίστιν ἐπιφημισθῆναι παρῄνεσε . Συνέρρεον οὖν πρὸς αὐτὸν πολλοὶ τῶν γνωρίμων αὐτῷ , οἳ νῦν Μακεδονιανοὶ χρηματίζουσιν ἐξ αὐτοῦ : ὅσοι τε ἐν τῇ κατὰ Σελεύκειαν συνόδῳ τοῖς περὶ Ἀκάκιον διεκρίθησαν , φανερῶς τὸ ὁμοιούσιον ἐδογμάτισαν , τὸ πρότερον ἤδη μὲν οὐκ ἐκτρανοῦντες αὐτό . Φήμη δέ τις παρὰ τοῖς πολλοῖς ἐκράτει , ὡς οὐκ εἴη Μακεδονίου τοῦτο εὕρεμα , Μαραθωνίου δὲ μᾶλλον , ὃν μικρὸν ἔμπροσθεν τῆς Νικομηδείας πεποιήκεισαν ἐπίσκοπον : διὸ καὶ Μαραθωνιανοὺς καλοῦσιν αὐτούς . Τούτοις δὴ προσφεύγει καὶ Εὐστάθιος , ὁ τῆς Σεβαστείας ἐκβληθεὶς διὰ πρόφασιν ἣν μικρῷ πρότερον εἴρηκα . Ὡς δὲ ὁ Μακεδόνιος τὸ Ἄγιον Πνεῦμα συναναλαβεῖν εἰς τὴν θεολογίαν τῆς Τριάδος ἐξέκλινε , τότε δὴ καὶ Εὐστάθιος , Ἐγὼ , ἔφη , οὔτε Θεὸν ὀνομάζειν τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον αἱροῦμαι , οὔτε κτίσμα καλεῖν τολμήσαιμι . Διὰ ταύτην δὲ τὴν αἰτίαν καὶ Πνευματομάχους ἀποκαλοῦσιν αὐτοὺς οἱ τὸ ὁμοούσιον φρονοῦντες . Ὅπως μὲν οὖν οἱ περὶ Μακεδόνιον εἰς τὸν Ἑλλήσποντον πλεονάζουσι , κατὰ χώραν ἐρῶ . Οἱ δὲ περὶ Ἀκάκιον σπουδὴν πεποίηνται αὖθις ἐν τῇ Ἀντιοχείᾳ συνελθεῖν , μεταγνόντες ὅτι ὅλως ὅμοιον εἰρήκασι τὸν Υἱὸν τῷ Πατρί . Τῇ οὖν ἑξῆς ὑπατείᾳ , ἥτις ἐστὶ Ταύρου καὶ Φλωρεντίου , γενόμενοι κατὰ τὴν Συρίας Ἀντιόχειαν , Εὐζωΐου κρατοῦντος τῆς ἐκεῖ ἐκκλησίας , καὶ τοῦ βασιλέως ἐν αὐτῇ διατρίβοντος , ὀλίγοι τινες ἀνεκίνουν αὖθις τὰ δεδογμένα αὐτοῖς , φάσκοντες δεῖν περιαιρεθῆναι τὴν τοῦ ὁμοίου λέξιν ἐκ τῆς ἐκδοθείσης πίστεως ἐν τῇ Ἀριμήνῳ καὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει : οὐκέτι ἐπικρύπτοντες , ἀλλὰ ἀναφανδὸν λέγοντες , ὅτι κατὰ πάντα ἀνόμοιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ , οὐ μόνον κατὰ τὴν οὐσίαν , ἀλλὰ δὴ καὶ κατὰ βούλησιν : ἐξ οὐκ ὄντων τε αὐτὸν , ὡς Ἄρειος ἔλεγε , καὶ αὐτοὶ γενέσθαι ἀπεφῄναντο . Συνελαμβάνοντο δὲ ταύτῃ τῇ δόξῃ οἱ ἐν Ἀντιοχείᾳ τότε τὰ Ἀετίου φρονοῦντες : διόπερ , μετὰ τοῦ ἔχειν τὴν Ἀρειανὴν προσωνυμίαν , ἔτι καὶ Ἀνόμοιοι καὶ Ἐξουκόντιοι ἐκλήθησαν ὑπὸ τῶν ἐν Ἀντιοχείᾳ φρονούντων μὲν τὸ ὁμοούσιον , διῃρημένων δὲ τότε διὰ τὴν ἐπὶ Μελετίῳ γενομένην αἰτίαν , ὥς μοι καὶ πρότερον εἴρηται . Ἐρωτηθέντες δ̓ οὖν ὅμως παῤ ἐκείνων , διὰ τί , ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἑαυτῶν πίστεως Θεὸν ἐκ Θεοῦ τὸν Υἱὸν εἰπόντες , ἀνόμοιόν τε καὶ ἐξ οὐκ ὄντων τολμῶσιν ὀνομάζειν , τοιοῖσδε σοφίσμασιν ἐπεχείρουν τὴν ἀντίθεσιν ἀποδύεσθαι : ὅτι οὕτως , φησὶν , εἴρηται τὸ ἐκ Θεοῦ , ὡς εἴρηται παρὰ τῷ ἀποστόλῳ , Τὰ δὲ πάντα ἐκ τοῦ Θεοῦ : ἓν οὖν τῶν πάντων , καὶ ὁ Υἱός ἐστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ : καὶ διὰ τοῦτο πρόσκειται ἐν ταῖς ἐκδόσεσι τὸ κατὰ τὰς γραφάς . Τούτου δὲ τοῦ σοφίσματος ἀρχηγὸς ἦν Γεώργιος ὁ Λαοδικείας ἐπίσκοπος : ὅστις ἀνάγωγος ὢν τῶν τοιούτων λόγων , ἠγνόησεν ὅπως τὰ τοιαῦτα τοῦ ἀποστόλου ἰδιώματα τοῖς ἀνωτέρω χρόνοις Ὠριγένης πλατύτερον ἐξετάσας ἡρμήνευσεν . Ἀλλ̓ ὅμως , εἰ καὶ τοιαῦτα ἐπεχείρουν σοφίζεσθαι , τοὺς ὀνειδισμοὺς καὶ τὴν κατάγνωσιν οὐ φέροντες , ἀνέγνωσαν τὴν αὐτὴν πίστιν ἣν καὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει : καὶ οὕτως κατὰ πόλεις τὰς ἑαυτῶν ἀνεχώρησαν . Γεώργιος μὲν οὖν ἐπὶ τὴν Ἀλεξάνδρειαν ὁρμήσας τῶν τε ἐκκλησιῶν ἔτι ἐκράτει , Ἀθανασίου ἔτι ἀφανοῦς τυγχάνοντος , καὶ τοὺς ἐν Ἀλεξανδρείᾳ μὴ φρονοῦντας τὰ αὐτοῦ συνήλαυνε . Χαλεπὸς δὲ ἦν καὶ τῷ δήμῳ τῆς πόλεως : τοῖς πλείοσι γὰρ ἦν ἀπεχθής . Ἐν δὲ τοῖς Ἱεροσολύμοις ἀντὶ Κυρίλλου προεχειρίσθη Ἀρρήνιος . Ἰστέον δὲ , ὅτι καὶ μετ̓ ἐκεῖνον Ἡράκλειος κατέστη , καὶ αὖθις Ἱλάριος : ὕστερον δὲ χρόνῳ Κύριλλος ἐπέβη τῶν Ἱεροσολύμων , καὶ τῆς ἐκεῖ ἐκκλησίας ἐγκρατὴς ἐγένετο . Τότε δὲ καὶ ἑτέρα παρεφύη αἵρεσις ἐξ αἰτίας τοιάσδε .
Lemmas: περι ὁ Μακεδόνιος αἵρεσις . Μακεδόνιος δέ ὁ Κωνσταντινούπολις ἐκβάλλω , καί μή φέρω ὁ δίκη , ἡσυχάζω οὐδαμῶς ἀνέχω : ἀλλά ἀποκλίνω μέν πρός ὁ ὁ ἕτερος μέρος , ἕ ἐν ὁ Σελεύκεια καθαιρέω ὁ περί Ἀκάκιος : διαπρεσβεύομαι δέ πρός τε Σωφρόνιος καί ἐλεύθω , ἀντέχω μέν ὁ πρότερος ἐν Ἀντιόχεια ἐκτίθημι πίστις , μετά οὗτος δέ ἐν Σελεύκεια βεβαιόω , καί παράσημον ὄνομα ὁμοιόω ὁ πίστις ἐπιφημίζω παραινέω . συρρέω οὖν πρός αὐτός πολύς ὁ γνώριμος αὐτός , ἕ νῦν Μακεδονιανός χρηματίζω ἐκ αὐτός : ὅσος τε ἐν ὁ κατά Σελεύκεια σύνοδος ὁ περί Ἀκάκιος διακρίνω , φανερῶς ὁ ὁμοιόω δογματίζω , ὁ πρότερος ἤδη μέν οὐ ἐκτρανόω αὐτός . Φήμη δέ τις παρά ὁ πολύς κρατέω , ὡς οὐ εἰμί Μακεδόνιος οὗτος εὕρεμα , Μαραθώνιος δέ μᾶλλον , ὅς μικρός ἔμπροσθεν ὁ Νικομήδεια ποιέω ἐπίσκοπος : διό καί Μαραθωνιανοὺς καλέω αὐτός . οὗτος δή προσφεύγω καί Εὐστάθιος , ὁ ὁ Σεβάστεια ἐκβάλλω διά πρόφασις ὅς μικρός πρότερος εἴρω . ὡς δέ ὁ Μακεδόνιος ὁ ἀγάω πνεῦμα συναναλαμβάνω εἰς ὁ θεολογία ὁ Τριάς ἐκκλίνω , τότε δή καί Εὐστάθιος , ἐγώ , φημί , οὔτε θεός ὀνομάζω ὁ πνεῦμα ὁ Ἅγιον αἱρέω , οὔτε κτίσμα καλέω τολμάω . Ζεύς οὗτος δέ ὁ αἴτιος καί Πνευματομάχος ἀποκαλέω αὐτός ὁ ὁ ὁμοούσιος φρονέω . ὅπως μέν οὖν ὁ περί Μακεδ ́νιος εἰς ὁ Ἑλλήσποντος πλεονάζω , κατά χώρα εἴρω . ὁ δέ περί Ἀκάκιος σπουδή ποιέω αὖθις ἐν ὁ Ἀντιόχεια συνέρχομαι , μεταγιγνώσκω ὅτι ὅλως ὅμοιος εἴρω ὁ υἱός ὁ πατήρ . ὁ οὖν ἑξῆς ὑπατεία , ὅστις εἰμί Ταῦρος καί Φλωρεντίου , γίγνομαι κατά ὁ Συρία Ἀντιόχεια , ευζωον κράτος ὁ ἐκεῖ ἐκκλησία , καί ὁ βασιλεύς ἐν αὐτός διατρίβω , ὀλίγος τις ἀνακινέω αὖθις ὁ δοκέω αὐτός , φάσκω δήω περιαιρέω ὁ ὁ ὁμοιόω λέξις ἐκ ὁ ἐκδίδωμι πίστις ἐν ὁ Ἀρίμηνος καί ἐν Κωνσταντινούπολις : οὐκέτι ἐπικρύπτω , ἀλλά ἀναφανδά λέγω , ὅτι κατά πᾶς ἀνόμοιος ὁ υἱός ὁ πατήρ , οὖον μόνος κατά ὁ οὐσία , ἀλλά δή καί κατά βούλησις : ἐκ οὐ εἰμί τε αὐτός , ὡς Ἄρειος λέγω , καί αὐτός γίγνομαι ἀπέφ-ᾄναμαι . συλλαμβάνω δέ οὗτος ὁ δόξα ὁ ἐν Ἀντιόχεια τότε ὁ Ἀέτιος φρονέω : διόπερ , μετά ὁ ἔχω ὁ Ἀρειανός προσωνυμία , ἔτι καί ἀνόμοιος καί εξουκοντιω καλέω ὑπό ὁ ἐν Ἀντιόχεια φρονέω μέν ὁ ὁμοούσιος , διαιρέω δέ τότε διά ὁ ἐπί Μελέτιος γίγνομαι αἴτιος , ὅς ἐγώ καί πρότερος εἴρω . ἐρωτάω δέ οὖν ὅμως παρά ἐκεῖνος , διά τίς , ἐν ὁ ἔκθεσις ὁ ἑαυτοῦ πίστις θεός ἐκ Θεός ὁ υἱός εἶπον , ἀνόμοιος τε καί ἐκ οὐ εἰμί τολμάω ὀνομάζω , τοιόσδε σόφισμα ἐπιχειρέω ὁ ἀντίθεσις ἀποδύω : ὅτι οὕτως , φημί , εἴρω ὁ ἐκ Θεός , ὡς εἴρω παρά ὁ ἀπόστολος , ὁ δέ πᾶς ἐκ ὁ Θεός : εἷς οὖν ὁ πᾶς , καί ὁ υἱός εἰμί ἐκ ὁ Θεός : καί διά οὗτος πρόσκειμαι ἐν ὁ ἔκδοσις ὁ κατά ὁ γραφεύς . οὗτος δέ ὁ σόφισμα ἀρχηγός εἰμί Γεώργιος ὁ Λαοδίκεια ἐπίσκοπος : ὅστις ἀνάγωγος εἰμί ὁ τοιοῦτος λόγος , ἀγνοέω ὅπως ὁ τοιοῦτος ὁ ἀπόστολος ἰδίωμα ὁ ἀνωτέρω χρόνος Ὠριγένης πλατύς ἐξετάζω ἑρμηνεύω . ἀλλά ὅμως , εἰμί καί τοιοῦτος ἐπιχειρέω σοφίζω , ὁ ὀνειδισμός καί ὁ κατάγνωσις οὖον φέρω , ἀναγιγνώσκω ὁ αὐτός πίστις ὅς καί ἐν Κωνσταντινούπολις : καί οὕτως κατά πόλις ὁ ἑαυτοῦ ἀναχωρέω . Γεώργιος μέν οὖν ἐπί ὁ Ἀλεξάνδρεια ὁρμάω ὁ τε ἐκκλησία ἔτι κρατέω , Ἀθανάσιος ἔτι ἀφανής τυγχάνω , καί ὁ ἐν Ἀλεξάνδρεια μή φρονέω ὁ αὐτός συνελαύνω . χαλεπός δέ εἰμί καί ὁ δῆμος ὁ πόλις : ὁ πλείων γάρ εἰμί ἀπεχθής . ἐν δέ ὁ Ἱερουσαλήμ ἀντί Κύριλλος προχειρίζω Ἀρρήνιος . ἰστέον δέ , ὅτι καί μετά ἐκεῖνος Ἡράκλειος καθίστημι , καί αὖθις Ἱλάριος : ὕστερος δέ χρόνος Κύριλλος ἐπιβαίνω ὁ Ἱερουσαλήμ , καί ὁ ἐκεῖ ἐκκλησία ἐγκρατής γίγνομαι . τότε δέ καί ἕτερος παραφύω αἵρεσις ἐκ αἴτιος τοιόσδε .