socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 2.21
Ἀπολογία ὑπὲρ Εὐσεβίου τοῦ Παμφίλου . Ἐπειδὴ δέ τινες ἐπεχείρησαν καὶ αὐτὸν λοιδορῆσαι , φημὶ δὴ τὸν Παμφίλου Εὐσέβιον , ὡς Ἀρειανίζοντα ἐν οἶς λόγοις ἐξέδωκε , μικρὰ καὶ περὶ αὐτοῦ εἰπεῖν οὐκ ἄκαιρον ἡγοῦμαι . Πρῶτον μὲν γὰρ τῇ ἐν Νικαίᾳ συνόδῳ τὸ ὁμοούσιον ὁριζούσῃ καὶ παρῆν καὶ συνέθετο : λέγει δὲ καὶ αὐτὸς ἐν τῷ τρίτῳ βιβλίῳ τῷ εἰς τὸν βίον Κωνσταντίνου κατὰ λέξιν ταῦτα : Πάντας δὲ ὁ βασιλεὺς εἰς ὁμόνοιαν ἐλαύνων , εἰς ὅτε ὁμογνώμονας καὶ ὁμοδόξους αὐτοὺς ἐπὶ τοῖς ἀμφισβητουμένοις ἅπασι τὸ ἐπ’ αὐτῷ κατέστησεν : ὡς ὁμόφωνον κρατῆσαι τὴν ʽἐν Νικαίᾳ , σοξ.ʼ πίστιν . Εἰ τοίνυν Εὐσέβιος , τῆς ἐκεῖσε συνόδου μνήμην ποιούμενος , λελύσθαι μὲν τὰ τότε ἀμφισβητούμενα λέγει , πάντας δὲ ὁμοφρονῆσαι καὶ ὁμοδοξῆσαι , πῶς Ἀρειανίζειν αὐτόν τινες ὑπολαμβάνουσιν ; πλανῶνται δὲ καὶ Ἀρειανοὶ φρονεῖν αὐτὸν νομίζοντες τὰ αὐτῶν . Ἀλλ̓ ἐρεῖ τις ὡς ἐν τοῖς λόγοις αὐτοῦ Ἀρειανίζειν δοκεῖ τῷ συνεχῶς λέγειν διὰ Χριστοῦ . Πρὸς ὃν ἀποκρινούμεθα , ὅτι τῇ λέξει ταύτῃ πολλάκις καὶ οἱ τῆς ἐκκλησίας ἐχρήσαντο , καὶ ταῖς ἄλλαις ταῖς μηνυούσαις τὴν οἰκονομίαν τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν . Καὶ πρό γε ἁπάντων τούτων ὁ ἀπόστολος ταῖς λέξεσι ταύταις ἐχρήσατο : καὶ οὐδὲ πώποτε ὡς κακοδοξίας διδάσκαλος ἐνομίσθη . Ἔτι μὴν καὶ Ἀρείου κτίσμα τὸν Υἱὸν ὡς ἓν τῶν ἄλλων τολμήσαντος εἰπεῖν , ἐπάκουσον οἶα Εὐσέβιος περὶ τούτου ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ τῷ πρὸς Μάρκελλον κατὰ λέξιν φησίν : Ὁ μονογενὴς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ μόνος αὐτὸς , καὶ οὐ δὲ ἄλλος ἀνηγόρευταί τε καὶ ἔστιν : ὅθεν εἰκότως ἄν τις μέμψαιτο τοῖς κτίσμα αὐτὸν φᾶναι τετολμηκόσιν , ἐξ οὐκ ὄντων ὅμοιον τοῖς λοιποῖς κτίσμασι γενόμενον . Καὶ πῶς γὰρ ἔτι ἔσται Υἱὸς , πῶς δὲ μονογενὴς τοῦ Θεοῦ , ὁ τὴν αὐτὴν τοῖς λοιποῖς κτίσμασιν ἐπιγραφόμενος φύσιν ; ... τῶν τε πολλῶν γενητῶν ἔσται εἶς , ἅτε τῆς ἐξ οὐκ ὄντων κτίσεως ὁμοίως αὐτοῖς μετασχὼν κοινωνίας : ἀλλ̓ οὐχ ὧδε περὶ αὐτοῦ τὰ θεῖα παιδεύει λόγια . Εἶτα μετ̓ ὀλίγα πάλιν ἐπιφέρει : ὁ τοίνυν γενητὸν ἐξ οὐκ ὄντων καὶ κτίσμα προηγμένον ἐκ τοῦ μὴ ὄντος τὸν Υἱὸν ὁριζόμενος , λέληθε τοὔνομα μὲν αὐτῷ μόνον χαριζόμενος , τὸ δὲ ἀληθῶς , Υἱὸς εἶναι ἀρνούμενος : ὁ γὰρ ἐξ οὐκ ὄντων γεγονὼς οὐκ ἀληθῶς γένοιτ̓ ἂν Υἱὸς τοῦ Θεοῦ , ὅτι μηδὲ ἄλλο τι τῶν γενητῶν . Ἀλλ̓ ἀληθῶς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὁ ἐξ αὐτοῦ , ὡς , ἅτε ἐκ Πατρὸς ἀποτεχθεὶς , εἰκότως ἂν καὶ μονογενὴς καὶ ἀγαπητὸς χρηματίσειε τοῦ Πατρός : οὕτω δὲ , καὶ Θεὸς ἂν εἴη . Τί γὰρ ἂν καὶ Θεοῦ γέννημα , ἢ τὸ τῷ γεγεννηκότι ἀφωμοιωμένον ; Κτίζει μὲν οὖν βασιλεὺς πόλιν , ἀλλ̓ οὐ γεννᾷ πόλιν : γεννᾷν δὲ υἱὸν , ἀλλ̓ οὐ κτίζειν λέγεται . Καὶ τεχνίτης δημιουργὸς , ἀλλ̓ οὐ πατὴρ γένοιτ̓ ἂν τοῦ πρὸς αὐτοῦ δημιουργουμένου : τοῦ δὲ ἐξ αὐτοῦ φύντος υἱοῦ οὐκ ἂν δημιουργὸς λεχθείη . Καὶ δὴ καὶ ὁ τῶν ὅλων Θεὸς τοῦ μὲν Υἱοῦ Πατὴρ , τοῦ δὲ κόσμου κτίστης ἂν εἰκότως καὶ ποιητὴς λέγοιτο . Εἰ δὲ ἅπαξ που τῆς γραφῆς εὑρίσκοι τις εἰρημένον τὸ , Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ , τὸν νοῦν ἐπισκοπεῖν χρὴ τοῦ λόγου , ὃν μικρὸν ὕστερον ἐκθήσομαι , ἀλλὰ μὴ κατὰ Μάρκελλον ἐκ μιᾶς λέξεως τὸ κυριώτατον τῆς ἐκκλησίας παρασαλεύειν δόγμα . Τοιαῦτα μὲν καὶ ἕτερα πλείονα ὁ Παμφίλου Εὐσέβιος ἐν τῷ πρώτῳ λόγῳ τῷ πρὸς Μάρκελλον φησίν . Καὶ ἐν τρίτῳ δὲ ὁ αὐτὸς , διδάσκων πῶς δεῖ τὸ κτίσμα τὴν λέξιν ἐκδέχεσθαι , τοιάδε φησίν : Τούτων τοίνυν ὧδε ἐπικατασκευαζομένων , ἀκόλουθον ἐστὶ μετὰ τῶν προεκτεθέντων ἁπάντων , καὶ τὸ , Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ , λελέχθαι . Εἰ δὲ λέγει ἐκτίσθαι ἑαυτὸν , οὐχ ὡς ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρελθὼν ταῦτα ἂν εἴποι , οὐδ̓ ὡς τοῖς λοιποῖς κτίσμασι καὶ αὐτὸς ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ὁμοίως γεγονὼς , ὅ τινες οὐκ ὀρθῶς ὑπειλήφασιν : ἀλλ̓ ὡς ὑφεστὼς μὲν καὶ ζῶν , προών τε καὶ προϋπάρχων τῆς τοῦ παντὸς κόσμου συστάσεως , ἄρχειν δὲ τῶν ὅλων ὑπὸ τοῦ Κυρίου τοῦ ἑαυτοῦ Πατρὸς κατατεταγμένος : τοῦ ἔκτισεν ἐνταῦθα ἀντὶ τοῦ κατέταξεν ἢ κατέστησεν εἰρημένου . Διαρρήδην οὖν τοὺς ἐν ἀνθρώποις ἄρχοντας καὶ ἡγεμόνας κτίσιν ὠνόμασεν ὁ εἰπὼν ἀπόστολος , Ὑποτάγητε οὖν πάσῃ ἀνθρωπίνῃ κτίσει διὰ τὸν Κύριον , εἴτε βασιλεῖ , ὡς ὑπερέχοντι , εἴτε ἡγεμόσιν , ὡς δἰ αὐτοῦ πεμπομένοις . Καὶ ὁ εἰπὼν δὲ προφήτης , Ἑτοιμάζου τοῦ ἐπικαλεῖσθαι τὸν Θεόν σου Ἰσραήλ : διότι ἰδοὺ στερεῶν βροντὴν , καὶ κτίζων πνεῦμα , καὶ ἀναγγέλλων εἰς ἀνθρώπους τὸν Χριστὸν αὐτοῦ : . . . . τὸ κτίζων οὐκ ἐκ τοῦ γεγονότος ἐξ ἀνυπαρξίας παρείληφεν : οὐ γὰρ τότε ἔκτισεν ὁ Θεὸς τὸ πνεῦμα , ὅτε τὸν Χριστὸν αὐτοῦ πᾶσιν ἀνθρώποις κατήγγειλεν , Οὐδὲν γὰρ πρόσφατον ὑπὸ τὸν ἥλιον : ἀλλ̓ ἦν μὲν καὶ προϋπῆρχεν , ἀπεστέλλετο δὲ καθ̓ ὃν καιρὸν ἦσαν οἱ ἀπόστολοι συνηγμένοι , ὅτε δίκην βροντῆς Ἐγένετο ἦχος ἐκ τοῦ οὐρανοῦ , ὥσπερ φερομένης πνοῆς βιαίας , ἐπληρώθησαν δὲ Πνεύματος Αγίου . Καὶ οὕτως εἰς πάντας ἀνθρώπους τὸν Χριστὸν τοῦ Θεοῦ κατήγγειλαν ἀκολούθως τῇ προφητείᾳ φησάσῃ , Διότι ἰδοὺ στερεῶν βροντὴν , καὶ κτίζων πνεῦμα , καὶ ἀπαγγέλλων εἰς ἀνθρώπους τὸν Χριστὸν αὐτοῦ , τοῦ κτίζων ἀντὶ τοῦ καταπέμπων ἢ κατατάσσων εἰρημένου , τῆς δὲ βροντῆς καθ̓ ἕτερον τρόπον τὸ εὐαγγελικὸν κήρυγμα δηλούσης . Καὶ ὁ λέγων δὲ , Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοὶ ὁ Θεὸς , οὐχ ὡς μὴ ἔχων καρδίαν τοῦτο ἔλεγε , καθαρὰν δὲ αὐτῷ τὴν διάνοιαν ἀποτελεσθῆναι ηὔχετο . Οὕτως εἴρηται καὶ , Ἵνα τοὺς δύο κτίσῃ εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρωπον , ἀντὶ τοῦ συναγάγῃ . Ὅρα μήποτε τοιοῦτόν ἐστι καὶ τὸ , Ἐνδύσασθε τὸν καινὸν ἄνθρωπον , τὸν κατὰ Θεὸν κτισθέντα : καὶ τὸ , Εἴ τις οὖν ἐν Χριστῷ , καινὴ κτίσις : καὶ ὅσα ἄλλα εὕροι τις ἂν τοιούτῳ τρόπῳ τὴν θεόπνευστον γραφὴν διερευνώμενος : μὴ θαυμάσῃς εἰ μεταφορικῶς καὶ ἐν τῷ , Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ , τὸ ἔκτισεν ἀντὶ τοῦ κατέστησεν ἢ κατέταξε . Τοιαῦτα μὲν ὁ Εὐσέβιος ἐν τοῖς πρὸς Μάρκελλον διέξεισιν : ἡμεῖς δὲ αὐτὰ παρεθέμεθα διὰ τοὺς μάτην ἐρεσχελοῦντας καὶ βλασφημεῖν τὸν ἄνδρα ἐπιχειρήσαντας . Οὔτε γὰρ ἔχουσι δεῖξαι ὅτι Εὐσέβιος ἀρχὴν τῆς ὑπάρξεως δίδωσι τῷ Υἱῷ τοῦ Θεοῦ , κὰν ταῖς τῆς οἰκονομίας λέξεσιν ἐν τοῖς βιβλίοις εὑρίσκουσιν αὐτὸν καταχρώμενον : μάλιστα δὲ ὅτι ζηλωτὴς καὶ θαυμαστὴς τῶν Ὠριγένους βιβλίων ἐστὶν , ἐν οἶς πανταχοῦ τὸν Υἱὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα εὑρίσκουσιν οἱ τῶν Ὠριγένους βιβλίων τὸ βάθος κατανοῆσαι δυνάμενοι . Καὶ ταῦτα μὲν ἐν παρεκβάσει διὰ τοὺς λοιδορεῖν ἐπιχειρήσαντας τὸν Εὐσέβιον εἴρηται .
Lemmas: ἀπολογία ὑπέρ Εὐσέβιος ὁ Πάμφιλος . ἐπεί δέ τις ἐπιχειρέω καί αὐτός λοιδορέω , φημί δή ὁ Πάμφιλος Εὐσέβιος , ὡς Ἀρειανίζω ἐν οἶς λόγος ἐκδίδωμι , μικρός καί περί αὐτός εἶπον οὐ ἄκαιρος ἡγέομαι . Πρῶτος μέν γάρ ὁ ἐν Νίκαια σύνοδος ὁ ὁμοούσιος ὁρίζω καί πάρειμι καί συντίθημι : λέγω δέ καί αὐτός ἐν ὁ τρίτος βιβλίον ὁ εἰς ὁ βίος Κωνσταντῖνος κατά λέξις οὗτος : Πᾶς δέ ὁ βασιλεύς εἰς ὁμόνοια ἐλαύνω , εἰς ὅτε ὁμογνώμων καί ὁμόδοξος αὐτός ἐπί ὁ ἀμφισβητέω ἅπας ὁ ἐπί αὐτός καθίστημι : ὡς ὁμόφωνος κρατέω ὁ εἰμί Νίκαια , σοξ.ʼ πίστις . εἰμί τοίνυν Εὐσέβιος , ὁ ἐκεῖσε σύνοδος μνήμη ποιέω , λύω μέν ὁ τότε ἀμφισβητέω λέγω , πᾶς δέ ὁμοφρονέω καί ὁμοδοξέω , πῶς Ἀρειανίζω αὐτός τις ὑπολαμβάνω ; πλανάω δέ καί Ἀρειανός φρονέω αὐτός νομίζω ὁ αὐτός . ἀλλά εἴρω τις ὡς ἐν ὁ λόγος αὐτός Ἀρειανίζω δοκέω ὁ συνεχῶς λέγω διά Χριστός . πρός ὅς ἀποκρίνω , ὅτι ὁ λέγω οὗτος πολλάκις καί ὁ ὁ ἐκκλησία χράω , καί ὁ ἄλλος ὁ μηνύω ὁ οἰκονομία ὁ ἀνθρωπότης ὁ Σωτήρ ἐγώ . καί πρό γε ἅπας οὗτος ὁ ἀπόστολος ὁ λέξις οὗτος χράω : καί οὐδέ πώποτε ὡς κακοδοξία διδάσκαλος νομίζω . ἔτι μήv καί Ἄρειος κτίσμα ὁ υἱός ὡς εἷς ὁ ἄλλος τολμάω εἶπον , ἐπακούω οἶος Εὐσέβιος περί οὗτος ἐν ὁ πρῶτος βιβλίον ὁ πρός Μάρκελλος κατά λέξις φημί : ὁ μονογενής υἱός ὁ Θεός μόνος αὐτός , καί οὖον δέ ἄλλος ἀναγορεύω τε καί εἰμί : ὅθεν εἰκότως ἄν τις μέμφομαι ὁ κτίσμα αὐτός φαίνω τολμάω , ἐκ οὐ εἰμί ὅμοιος ὁ λοιπός κτίσμα γίγνομαι . καί πῶς γάρ ἔτι εἰμί υἱός , πῶς δέ μονογενής ὁ Θεός , ὁ ὁ αὐτός ὁ λοιπός κτίσμα ἐπιγράφω φύσις ; ... ὁ τε πολύς γενητός εἰμί εἰμί , ἅτε ὁ ἐκ οὐ εἰμί κτίσις ὁμοίως αὐτός μετέχω κοινωνία : ἀλλά οὐ ὧδε περί αὐτός ὁ θεῖον παιδεύω λόγιος . εἶτα μετά ὀλίγος πάλιν ἐπιφέρω : ὁ τοίνυν γενητός ἐκ οὐ εἰμί καί κτίσμα προάγω ἐκ ὁ μή εἰμί ὁ υἱός ὁρίζω , λανθάνω ὄνομα μέν αὐτός μόνος χαρίζομαι , ὁ δέ ἀληθής , υἱός εἰμί ἀρνέομαι : ὁ γάρ ἐκ οὐ εἰμί γίγνομαι οὐ ἀληθής γίγνομαι εἄν υἱός ὁ Θεός , ὅτι μηδέ ἄλλος τίς ὁ γενητός . ἀλλά ἀληθής υἱός ὁ Θεός ὁ ἐκ αὐτός , ὡς , ἅτε ἐκ πατήρ ἀποτίκτω , εἰκότως εἄν καί μονογενής καί ἀγαπητός χρηματίζω ὁ πατήρ : οὗτος δέ , καί θεός εἄν εἰμί . τις γάρ εἄν καί Θεός γέννημα , ἢ ὁ ὁ γεννάω ἀφομοιόω ; κτίζω μέν οὖν βασιλεύς πόλις , ἀλλά οὖον γεννάω πόλις : γεννάω δέ υἱός , ἀλλά οὖον κτίζω λέγω . καί τεχνίτης δημιουργός , ἀλλά οὖον πατήρ γίγνομαι εἄν ὁ πρός αὐτός δημιουργέω : ὁ δέ ἐκ αὐτός φύς υἱός οὐ εἄν δημιουργός λέγω . καί δή καί ὁ ὁ ὅλος θεός ὁ μέν υἱός πατήρ , ὁ δέ κόσμος Κτίστης εἄν εἰκότως καί ποιητής λέγω . εἰμί δέ ἅπαξ ποῦ ὁ γραφεύς εὑρίσκω τις εἴρω ὁ , Κύριος κτίζω ἐγώ ἀρχή ὁδός αὐτός εἰς ἔργον αὐτός , ὁ νόος ἐπισκοπέω χρή ὁ λόγος , ὅς μικρός ὕστερος ἐκτίθημι , ἀλλά μή κατά Μάρκελλος ἐκ εἷς λέξις ὁ κύριος ὁ ἐκκλησία παρασαλεύω δόγμα . τοιοῦτος μέν καί ἕτερος πλείων ὁ Πάμφιλος Εὐσέβιος ἐν ὁ πρῶτος λόγος ὁ πρός Μάρκελλος φημί . καί ἐν τρίτος δέ ὁ αὐτός , διδάσκω πῶς δεῖ ὁ κτίσμα ὁ λέξις ἐκδέχομαι , τοιόσδε φημί : οὗτος τοίνυν ὧδε ἐπικατασκευάζω , ἀκόλουθος εἰμί μετά ὁ προεκτίθεμαι ἅπας , καί ὁ , Κύριος κτίζω ἐγώ ἀρχή ὁδός αὐτός εἰς ἔργον αὐτός , λέγω . εἰμί δέ λέγω κτίζω ἑαυτοῦ , οὐ ὡς ἐκ ὁ μή εἰμί εἰς ὁ εἰμί παρέρχομαι οὗτος εἄν εἶπον , οὐδέ ὡς ὁ λοιπός κτίσμα καί αὐτός ἐκ ὁ μή εἰμί ὁμοίως γίγνομαι , ὅς τις οὐ ὀρθῶς ὑπολαμβάνω : ἀλλά ὡς ὑφίστημι μέν καί ζῶ , πρόειμι τε καί προυπάρχω ὁ ὁ πᾶς κόσμος σύστασις , ἄρχω δέ ὁ ὅλος ὑπό ὁ κύριος ὁ ἑαυτοῦ πατήρ κατατάσσω : ὁ κτίζω ἐνταῦθα ἀντί ὁ κατατάσσω ἢ καθίστημι εἴρω . διαρρήδην οὖν ὁ ἐν ἄνθρωπος ἄρχω καί ἡγεμών κτίσις ὀνομάζω ὁ εἶπον ἀπόστολος , ὑποτάσσω οὖν πᾶς ἀνθρώπινος κτίζω διά ὁ κύριος , εἴτε βασιλεύς , ὡς ὑπερέχω , εἴτε ἡγεμών , ὡς διά αὐτός πέμπω . καί ὁ εἶπον δέ προφήτης , ἑτοιμάζω ὁ ἐπικαλέω ὁ Θεός σύ Ἰσραήλ : διότι ἰδού στερεός βροντή , καί κτίζω πνεῦμα , καί ἀναγγέλλω εἰς ἄνθρωπος ὁ Χριστός αὐτός : . . . . ὁ κτίζω οὐ ἐκ ὁ γίγνομαι ἐκ ἀνυπαρξία παραλαμβάνω : οὖον γάρ τότε κτίζω ὁ θεός ὁ πνεῦμα , ὅτε ὁ Χριστός αὐτός πᾶς ἄνθρωπος καταγγέλλω , οὐδείς γάρ πρόσφατος ὑπό ὁ ἥλιος : ἀλλά εἰμί μέν καί προϋπάρχω , ἀποστέλλω δέ κατά ὅς καιρός εἰμί ὁ ἀπόστολος συνάγω , ὅτε δίκη βροντή γίγνομαι ἦχος ἐκ ὁ οὐρανός , ὥσπερ φέρω πνοή βίαιος , πληρόω δέ πνεῦμα Άγιος . καί οὕτως εἰς πᾶς ἄνθρωπος ὁ Χριστός ὁ Θεός καταγγέλλω ἀκόλουθος ὁ προφητεία φημί , διότι ἰδού στερεός βροντή , καί κτίζω πνεῦμα , καί ἀπαγγέλλω εἰς ἄνθρωπος ὁ Χριστός αὐτός , ὁ κτίζω ἀντί ὁ καταπέμπω ἢ κατατάσσω εἴρω , ὁ δέ βροντή κατά ἕτερος τρόπος ὁ εὐαγγελικός κήρυγμα δηλόω . καί ὁ λέγω δέ , Καρδία καθαρός κτίζω ἐν ἐγώ ὁ θεός , οὐ ὡς μή ἔχω Καρδία οὗτος λέγω , καθαρός δέ αὐτός ὁ διάνοια ἀποτελέω εὔχομαι . οὕτως εἴρω καί , ἵνα ὁ δύο κτίζω εἰς εἷς καινός ἄνθρωπος , ἀντί ὁ συνάγω . Ὅρας μήποτε τοιοῦτος εἰμί καί ὁ , ἐνδύω ὁ καινός ἄνθρωπος , ὁ κατά θεός κτίζω : καί ὁ , εἰμί τις οὖν ἐν Χριστός , καινός κτίσις : καί ὅσος ἄλλος εὑρίσκω τις εἄν τοιοῦτος τρόπος ὁ θεόπνευστος γραφή διερευνάω : μή θαυμάζω εἰμί μεταφορικός καί ἐν ὁ , Κύριος κτίζω ἐγώ ἀρχή ὁδός αὐτός , ὁ κτίζω ἀντί ὁ καθίστημι ἢ κατατάσσω . τοιοῦτος μέν ὁ Εὐσέβιος ἐν ὁ πρός Μάρκελλος διεξέρχομαι : ἐγώ δέ αὐτός παρατίθημι διά ὁ μάτην ἐρεσχελέω καί βλασφημέω ὁ ἀνήρ ἐπιχειρέω . οὔτε γάρ ἔχω δείκνυμι ὅτι Εὐσέβιος ἀρχή ὁ ὕπαρξις δίδωμι ὁ υἱός ὁ Θεός , κάν ὁ ὁ οἰκονομία λέξις ἐν ὁ βιβλίον εὑρίσκω αὐτός καταχράομαι : μάλιστα δέ ὅτι ζηλωτής καί θαυμαστής ὁ Ὠριγένης βιβλίον εἰμί , ἐν οἶς πανταχοῦ ὁ υἱός ἐκ ὁ πατήρ γεννάω εὑρίσκω ὁ ὁ Ὠριγένης βιβλίον ὁ βάθος κατανοέω δύναμαι . καί οὗτος μέν ἐν παρέκβασις διά ὁ λοιδορέω ἐπιχειρέω ὁ Εὐσέβιος εἴρω .