socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 2.15
Ὡς Ἀθανάσιος καὶ Παῦλος εἰς τὴν Ῥώμην παραγενόμενοι καὶ γράμμασιν ὀχυρωθέντες τοῦ ἐπισκόπου Ἰουλίου κατέλαβον αὖθις τοὺς ἰδίους θρόνους . Ἀθανάσιος μέντοι ὀψέποτε διαβῆναι ἐπὶ τὴν Ἰταλίαν ἐξίσχυσε . Τῶν δὲ ἑσπερίων τηνικαῦτα μερῶν Κώνστας ὁ νεώτερος τῶν Κωνσταντίνου παίδων μόνος ἐκράτει , Κωνσταντίνου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν ἀναιρεθέντος , καθὰ καὶ ἤδη φθάσαντες προείπομεν . Κατ̓ αὐτὸ δὲ καὶ Παῦλος ὁ τῆς Κωνσταντινουπόλεως , καὶ Ἀσκληπᾶς Γάζης , καὶ Μάρκελλος Ἀγκύρας τῆς μικρᾶς Γαλατίας , καὶ Λούκιος Ἀδριανουπόλεως , ἄλλος δἰ ἄλλο κατηγορηθέντες καὶ τῶν ἐκκλησιῶν ἐξελαθέντες , ἐν τῇ βασιλευούσῃ Ῥώμῃ εὑρίσκονται . Γνωρίζουσιν οὖν τῷ ἐπισκόπῳ Ῥώμης Ἰουλίῳ τὰ καθ̓ ἑαυτούς : ὁ δὲ , ἅτε προνόμια τῆς ἐν Ῥώμῃ ἐκκλησίας ἐχούσης , παρρησιαστικοῖς γράμμασιν ὠχύρωσεν αὐτοὺς , καὶ ἐπὶ τὴν ἀνατολὴν ἀποστέλλει τὸν οἰκεῖον ἑκάστῳ τόπον ἀποδιδοὺς , καὶ καθαπτόμενος τῶν προπετῶς καθελόντων αὐτούς . Οἱ δὲ ἀναζεύξαντες ἐκ τῆς Ῥώμης , καὶ τοῖς τύποις τοῦ ἐπισκόπου Ἰουλίου θαρροῦντες , τάς τε ἑαυτῶν ἐκκλησίας καταλαμβάνουσι , καὶ τὰς ἐπιστολὰς πρὸς οὓς ἐγράφησαν διαπέμπονται . Οἱ δὲ δεξάμενοι ὕβριν ἐποιοῦντο τὴν ἐπίπληξιν : καὶ σύνοδον ἐν τῇ Ἀντιοχείᾳ κηρύξαντες , συνελθόντες ἐν αὐτῇ γνώμῃ κοινῇ σφοδρότερον δἰ ἐπιστολῆς ἀντεγκαλοῦσι τῷ Ἰουλίῳ , δηλοῦντες μὴ δεῖν κανονίζεσθαι παῤ αὐτοῦ , εἰ βούλοιντο ἐξελαύνειν τινας τῶν ἐκκλησιῶν : μηδὲ γὰρ αὐτοὺς ἀντειπεῖν , ὅτε Ναύατον τῆς ἐκκλησίας ἤλαυνον . Ταῦτα μὲν οἱ τῆς ἑῴας ἐπίσκοποι τῷ ἐπισκόπῳ Ῥώμης Ἰουλίῳ διεπέμποντο . Ἐπειδὴ δὲ Ἀθανασίου εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν εἰσιόντος , ὠθισμὸς τῶν ὑπὸ Γεωργίου τοῦ Ἀρειανοῦ ἐγένετο , ἐκ δὲ τούτου φασὶ ταραχὰς καὶ διαφθορὰς ἀνθρώπων γεγονέναι , οἵ τε Ἀρειανίζοντες τὴν βλασφημίαν καὶ τὰ ἐκ τούτων ἐγκλήματα ἐπὶ Ἀθανάσιον ὡς αἴτιον ἀναφέρουσι , βραχέα περὶ τούτων λεκτέον . Τὰς μὲν γὰρ ἀληθεῖς αἰτίας ὁ Θεὸς οἶδεν , ὁ αὐτῆς τῆς ἀληθείας κριτής . Ὅτι δὲ ταῦτα κατὰ τὸ πλεῖστον εἴωθε γίνεσθαι ὅταν καθ̓ ἑαυτῶν στασιάζῃ τὰ πλήθη , οὐκ ἄγνωστα τοῖς εὖ φρονοῦσι καθέστηκεν . Ὥστε μάτην Ἀθανασίῳ τὴν αἰτίαν ἀνάπτουσιν οἱ λοιδοροῦντες αὐτὸν , καὶ μάλιστα Σαβῖνος ὁ τῆς Μακεδονίου προεστὼς αἱρέσεως : ὃς εἰ διελογίζετο , πόσα κακὰ κατὰ Ἀθανασίου οἱ Ἀρειανίζοντες καὶ τῶν τὸ ὁμοούσιον φρονούντων εἰργάσαντο , ἢ ὅσαι δἰ Ἀθανάσιον γενόμεναι σύνοδοι ἀπωδύραντο , ἢ ὅσα αὐτὸς ὁ αἱρεσιάρχης Μακεδόνιος κατὰ πασῶν τῶν ἐκκλησιῶν διεπράξατο , ἡσυχίαν ἦγεν ἂν , ἢ φθεγγόμενος εὔφημα ἂν πρὸ τούτων ἐφθέγγετο . Νῦν δὲ ταῦτα πάντα ἀποσιγήσας , ἐκεῖνα διαβάλλει : ἀλλ̓ οὐδ̓ ὅλως τοῦ αἱρεσιάρχου μνήμην πεποίηται , πάντως που τὰ τῆς δραματουργίας αὐτοῦ τολμήματα καλύπτειν βουλόμενος . Καὶ τὸ δὴ θαυμαστότερον , οὓς πέφευγεν Ἀρειανοὺς οὐκ εἶπε κακῶς : ᾧ δὲ ἠκολούθησε Μακεδονίῳ τούτου καὶ τὴν χειροτονίαν ἀπέκρυψεν . Εἰ γὰρ αὐτῆς ἐμέμνητο , ἐμέμνητο ἂν πάντως καὶ τῶν ἀδικημάτων αὐτοῦ , ὡς τὰ ἐπ’ αὐτῆς γενόμενα δείκνυσι . Τοσαῦτα μὲν περὶ τούτου .
Lemmas: ὡς Ἀθανάσιος καί Παῦλος εἰς ὁ Ῥώμη παραγίγνομαι καί γράμμα ὀχυρόω ὁ ἐπίσκοπος Ἰούλιος καταλαμβάνω αὖθις ὁ ἴδιος θρόνος . Ἀθανάσιος μέντοι ὀψέποτε διαβαίνω ἐπί ὁ Ἰταλία ἐξισχύω . ὁ δέ ἑσπέριος τηνικαῦτα μέρος Κώνστας ὁ νέος ὁ Κωνσταντῖνος παῖς μόνος κρατέω , Κωνσταντῖνος ὁ ἀδελφός αὐτός ὑπό ὁ στρατιώτης ἀναιρέω , καθά καί ἤδη φθάνω προεῖπον . κατά αὐτός δέ καί Παῦλος ὁ ὁ Κωνσταντινούπολις , καί Ἀσκληπᾶς Γάζα , καί Μάρκελλος Ἄγκυρα ὁ μικρός Γαλατία , καί Λούκιος Ἁδριανούπολις , ἄλλος διά ἄλλος κατηγορέω καί ὁ ἐκκλησία ἐξελαύνω , ἐν ὁ βασιλεύω Ῥώμη εὑρίσκω . γνωρίζω οὖν ὁ ἐπίσκοπος Ῥώμη Ἰούλιος ὁ κατά ἑαυτοῦ : ὁ δέ , ἅτε προνομία ὁ ἐν Ῥώμη ἐκκλησία ἔχω , παρρησιαστικός γράμμα ὀχυρόω αὐτός , καί ἐπί ὁ ἀνατολή ἀποστέλλω ὁ οἰκέω ἕκαστος τόπος ἀποδίδωμι , καί καθάπτω ὁ προπετῶς καθαιρέω αὐτός . ὁ δέ ἀναζεύγνυμι ἐκ ὁ Ῥώμη , καί ὁ τύπος ὁ ἐπίσκοπος Ἰούλιος θαρσέω , ὁ τε ἑαυτοῦ ἐκκλησία καταλαμβάνω , καί ὁ ἐπιστολή πρός ὅς γράφω διαπέμπω . ὁ δέ δέχομαι ὕβρις ποιέω ὁ ἐπίπληξις : καί σύνοδος ἐν ὁ Ἀντιόχεια κηρύσσω , συνέρχομαι ἐν αὐτός γνώμη κοινός σφοδρός διά ἐπιστολή ἀντεγκαλέω ὁ Ἰούλιος , δηλόω μή δήω κανονίζω παρά αὐτός , εἰμί βούλομαι ἐξελαύνω τις ὁ ἐκκλησία : μηδέ γάρ αὐτός ἀντιλέγω , ὅτε Ναῦτος ὁ ἐκκλησία ἐλαύνω . οὗτος μέν ὁ ὁ ἑῷος ἐπίσκοπος ὁ ἐπίσκοπος Ῥώμη Ἰούλιος διαπέμπω . ἐπεί δέ Ἀθανάσιος εἰς ὁ Ἀλεξάνδρεια εἰσέρχομαι , ὠθισμός ὁ ὑπό Γεώργιος ὁ αρειανός γίγνομαι , ἐκ δέ οὗτος φημί ταραχή καί διαφθορά ἄνθρωπος γίγνομαι , ὁ τε Ἀρειανίζω ὁ βλασφημία καί ὁ ἐκ οὗτος ἔγκλημα ἐπί Ἀθανάσιος ὡς αἴτιος ἀναφέρω , βραχύς περί οὗτος λεκτέος . ὁ μέν γάρ ἀληθής αἴτιος ὁ θεός οἶδα , ὁ αὐτός ὁ ἀλήθεια κριτής . ὅτι2 δέ οὗτος κατά ὁ πλεῖστος εἴωθα γίγνομαι ὅταν κατά ἑαυτοῦ στασιάζω ὁ πλῆθος , οὐ ἄγνωστος ὁ εὕω φρονέω καθίστημι . ὥστε μάτην Ἀθανάσιος ὁ αἴτιος ἀνάπτω ὁ λοιδορέω αὐτός , καί μάλιστα Σαβῖνος ὁ ὁ Μακεδόνιος προίστημι αἵρεσις : ὅς εἰμί διαλογίζομαι , πόσος κακός κατά Ἀθανάσιος ὁ Ἀρειανίζω καί ὁ ὁ ὁμοούσιος φρονέω ἐργάζομαι , ἢ ὅσος διά Ἀθανάσιος γίγνομαι σύνοδος ἀποδύρομαι , ἢ ὅσος αὐτός ὁ αἱρεσιάρχης Μακεδόνιος κατά πᾶς ὁ ἐκκλησία διαπράσσω , ἡσυχία ἄγω εἄν , ἢ φθέγγομαι Εὔφημος εἄν πρό οὗτος φθέγγομαι . νῦν δέ οὗτος πᾶς ἀποσιγάω , ἐκεῖνος διαβάλλω : ἀλλά οὐδέ ὅλως ὁ αἱρεσιάρχης μνήμη ποιέω , πάντως ποῦ ὁ ὁ δραματουργία αὐτός τόλμημα καλύπτω βούλομαι . καί ὁ δή θαυμαστός , ὅς φεύγω αρειανός οὐ εἶπον κακῶς : ὅς δέ ἀκολουθέω Μακεδών οὗτος καί ὁ χειροτονία ἀποκρύπτω . εἰμί γάρ αὐτός μιμνήσκω , μιμνήσκω εἄν πάντως καί ὁ ἀδίκημα αὐτός , ὡς ὁ ἐπί αὐτός γίγνομαι δείκνυμι . τοσοῦτος μέν περί οὗτος .