socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 4.23
Κατάλογος τῶν ἐν τῇ ἐρήμῳ ἁγίων μοναχῶν . Ἐπειδὴ δὲ τῶν ἐν Αἰγύπτῳ μοναστηρίων μνήμην ἐποιησάμην , οὐδὲν κωλύει περὶ αὐτῶν βραχέα διεξελθεῖν . Τὰ ἐν Αἰγύπτῳ ἀσκητήρια ἴσως μὲν ἐκ μακρῶν τῶν χρόνων ἔλαβε τὴν ἀρχήν : ἐπλατύνθη μέντοι καὶ ἐπὶ μεῖζον προέκοψεν ἐξ ἀνδρὸς θεοφιλοῦς , ᾧ ὄνομα ἦν Ἀμμοῦν . Οὗτος νέος ὢν παρῃτεῖτο τὸν γάμον : ὡς δέ τινες τῶν προσηκόντων παρῄνουν μὴ καθυβρίζειν τὸν γάμον , ἀλλὰ γυναῖκα ἄγεσθαι , πείθεται μὲν καὶ ἔρχεται ἐπὶ γάμον . Εὐθὺς δὲ ἀπὸ τῆς παστάδος παραλαβὼν τὴν παρθένον , καὶ ἀγαγὼν ἐπὶ τὸν κοιτῶνα μετὰ τῆς εἰωθυίας πομπῆς , τέλος ἀναχωρησάντων τῶν ἐπιτηδείων , αὐτὸς βιβλίον λαβὼν ἀποστολικὸν , τὴν πρὸς Κορινθίους Παύλου ἐπιστολὴν ἀνεγίνωσκε , καὶ πρὸς τὴν γαμετὴν τὰ τοῦ ἀποστόλου πρὸς τοὺς γεγαμηκότας παραγγέλματα διεξήρχετο . Πολλὰ δὲ καὶ ἔξωθεν αὐτὸς προστιθεὶς ἐδίδασκεν , ὅσα ὁ γάμος ἔχει φορτικὰ , ὅπως τε ἐπώδυνος ἡ μεταξὺ ἀνδρὸς καὶ γυναικὸς συμβίωσις , καὶ οἷαι ὠδῖνες τὴν κυοφοροῦσαν ἐκδέχονται : καὶ τὰ ἐκ τῆς παιδοτροφίας προσετίθει μοχθηρά . Ἐπῆγε δὲ τὰ ἐκ τῆς ἁγνείας χρηστὰ , καὶ ὅπως ὁ καθαρὸς βίος ἐστὶν ἐλεύθερος καὶ ἀμόλυντος καὶ παντὸς ῥύπου ἐκτός : καὶ ὅτι ἡ παρθενία παρὰ Θεὸν εἶναι ποιεῖ . Ταῦτα καὶ πολλὰ τοιαῦτα πρὸς τὴν γαμετὴν παρθένον οὖσαν διεξελθὼν , πείθει αὐτὴν σὺν αὐτῷ πρὸ τοῦ συνελθεῖν ἀποτάξασθαι τῷ βίῳ τῷ κοσμικῷ . Καὶ ταύτας ἄμφω τὰς συνθήκας θέμενοι , ἐπὶ τὸ ὄρος τῆς καλουμένης Νιτρίας χωροῦσιν : ἐκεῖ τε βραχὺν χρόνον καλύβῃ διάγοντες ἀσκητήριον εἶχον κοινὸν , οὐκ ἔχοντες διάκρισιν θηλείας τε καὶ ἄρρενος : ἀλλὰ ὄντες ἓν , κατὰ τὸν ἀπόστολον , ἐν Χριστῷ . Οὐ πολλοῦ δὲ παραδραμόντος καιροῦ , ἡ νεόνυμφος καὶ ἀμόλυντος τοιάδε πρὸς τὸν Ἀμμοῦν ἔλεξεν : Οὐ πρέπον , ἔφη , ἀσκοῦντί σοι σωφροσύνην , ὁρᾷν ἐν τοσούτῳ οἰκήματι θήλειαν : διὸ εἰ δοκεῖ , ἕκαστος ἰδίᾳ τὴν ἄσκησιν ποιησώμεθα . Αὗται πάλιν αἱ συνθῆκαι ἤρεσκον ἀμφοτέροις : καὶ χωρισθέντες ἀπ̓ ἀπ̓ ἀλλήλων , οὕτως τὸ λοιπὸν τοῦ βίου διήνυσαν , ἀπεχόμενοι οἴνου τε καὶ ἐλαίου , μόνον τε ξηρὸν ἄρτον , καὶ αὐτὸν ποτὲ μὲν ὑπὲρ μίαν ἡμέραν , ποτὲ δὲ ὑπὲρ δύο , ἔστι δὲ καὶ ὑπὲρ πλείους ἐσθίοντες . Τούτου τοῦ Ἀμμοῦν τὴν ψυχὴν μετὰ θάνατον ἀναλαμβανομένην ὑπὸ ἀγγέλων ὁ κατ̓ αὐτὸν βιώσας Ἀντώνιος ἐθεάσατο , ὥς φησιν ἐν τῷ βίῳ αὐτοῦ ὁ τῆς Ἀλεξανδρείας ἐπίσκοπος Ἀθανάσιος . Ἐζήλωσαν οὖν τὸν βίον τοῦ Ἀμμοῦν πάνυ πολλοί : καὶ κατὰ μέρος ἐπληρώθη τὸ τῆς Νιτρίας ὄρος , καὶ τὸ τῆς Σκίτεως , ἐκ τοῦ πλήθους τῶν μοναχῶν . Ὧν πάντων τὸν βίον συγγράφειν ἰδίας ἔργον ἐστὶν ὑποθέσεως : ἐπεὶ δὲ ἐγένοντο ἐν αὐτοῖς ἄνδρες θεοφιλεῖς , καὶ ἐν τῇ ἀσκήσει διαπρέψαντες , καὶ ἀποστολικὸν βίον βιώσαντες , χρειώδη τέ τινα καὶ ἄξια τοῦ ἀπομνημονεύεσθαι ἐποίησάν τε καὶ ἔλεξαν , χρήσιμον οἶμαι ἐκ πολλῶν ὀλίγα ἐγκαταμίξαι τῇ ἱστορίᾳ πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἐντυγχανόντων . Λέγεται τοίνυν Ἀμμοῦν οὗτος γυμνὸν ἑαυτὸν μὴ ἑωρακέναι ποτέ : λέγων ἀπρεπὲς εἷναι τῷ μοναχῷ καὶ τὸ ἑαυτοῦ σῶμα γυμνὸν θεωρεῖν . Καί ποτε διαβῆναι ποταμὸν βουλόμενος , ὤκνει ἀποδύσασθαι : ηὔξατό τε τῷ Θεῷ , γενέσθαι αὐτῷ τὴν διάβασιν μὴ ἐγκοπτομένῳ τὴν πρόθεσιν : καὶ ἄγγελος μετέθηκεν αὐτὸν εἰς τὸ πέραν τοῦ ποταμοῦ . Δίδυμος ἄλλος : οὗτος μοναχὸς ἐνενήκοντα ἔτη βιοὺς οὐδενὶ ἀνθρώπων συνέμεινεν ἄχρι τῆς τελευτῆς . Ἀρσήνιος ἄλλος τοὺς τῶν νέων πταίσαντας οὐκ ἀφώριζεν , ἀλλὰ τοὺς προκόψαντας : λέγων ὅτι ὁ νέος ἀφορισθεὶς καταφρονητὴς γίνεται , ὁ δὲ προκόψας τῆς ἐκ τοῦ ἀφορισμοῦ ὀδύνης ταχεῖαν λαμβάνει τὴν αἴσθησιν . Πίωρ περιπατῶν ἤσθιεν : πυθομένου δέ τινος , Διὰ τί οὕτως ἐσθίεις ; Οὐ βούλομαι , ἔφη , ὡς ἔργῳ τῷ βρώματι χρήσασθαι , ἀλλ̓ ὡς παρέργῳ . Πρὸς ἄλλον δὲ περὶ τοῦ αὐτοῦ ἐρωτήσαντα ἀπεκρίνατο : Ἵνα μηδὲ ἐν τῷ ἐσθίειν , φησὶν , ἡδονῆς σωματικῆς αἰσθάνοιτο ἡ ψυχή . Ἰσίδωρος ἔλεγε τεσσαρακοστὸν ἔτος ἔχειν , ἀφ̓ οὗ αἰσθάνεσθαι μὲν τῆς κατὰ διάνοιαν ἁμαρτίας , μηδέ ποτε δὲ συγκατατίθεσθαι μήτε ἐπιθυμίᾳ μήτε θυμῷ . Παμβὼς δὲ ἀγράμματος ὢν προσῆλθέ τινι ἐπὶ τῷ διδαχθῆναι ψαλμόν : ἀκούσας δὲ τὸν πρῶτον στίχον τοῦ λη ψαλμοῦ τοῦ λέγοντος , Εἶπα , φυλάξω τὰς ὁδούς μου , τοῦ μὴ ἁμαρτάνειν με ἐν γλώσσῃ μου , δευτέρου ἀκοῦσαι μὴ ἀνεχόμενος ἀνεχώρησεν : ἀρκεῖσθαι φήσας τούτῳ τῷ ἑνὶ στίχῳ , ἐὰν δυνηθῶ ἔργῳ αὐτὸν ἐκμαθεῖν . Ἐγκαλέσαντος δὲ τοῦ παραδεδωκότος τὸν στίχον , διὰ τί ἑξαμηνιαίου παραδραμόντος χρόνου μὴ ἑωράκει αὐτὸν , ἀπεκρίνατο , Ὅτι τοῦ ψαλμοῦ τὸν στίχον οὔπω τῷ ἔργῳ ἐξέμαθον . Μετὰ ταῦτα δὲ πολλοὺς ἐπιβιοὺς χρόνους , πρός τινα τῶν γνωρίμων ἐρωτήσαντα εἰ τὸν στίχον ἐξέμαθεν , Ἐν ὅλοις , ἔφη , ἐννεακαίδεκα ἔτεσι μόλις αὐτὸν πράττειν ἐξέμαθον . Ὁ αὐτὸς , δεδωκότος τινος χρυσίον εἰς διατροφὴν τῶν πτωχῶν , καὶ εἰπόντος , Ἀρίθμησον ὃ δέδωκα , ἔφη , ἀριθμοῦ οὐ χρῄζειν , ἀλλ̓ ὑγιοῦς διαθέσεως . Οὗτος ὁ Παμβὼς , Ἀθανασίου τοῦ ἐπισκόπου παρακαλέσαντος , κατῆλθεν ἐκ τῆς ἐρήμου εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν . Ἰδὼν δὲ ἐκεῖ γυναῖκα θεατρικὴν , σύνδακρυς ἐγένετο : τῶν δὲ παρόντων πυθομένων διὰ τί ἐδάκρυσε , Δύο , ἔφη , ἐκίνησεν : ἓν μὲν , ἡ ἐκείνης ἀπώλεια : ἕτερον δὲ , ὅτι ἐγὼ οὐ τηλικαύτην ἔχω σπουδὴν πρὸς τὸ ἀρέσαι τῷ Θεῷ , ὅσην αὕτη ἵνα ἀρέσῃ ἀνθρώποις αἰσχροῖς . Ἄλλος δέ τις ἔλεγεν , ὅτι ὁ μοναχὸς εἰ μὴ ἐργάζοιτο , ἐπίσης τῷ πλεονέκτῃ κρίνεται . Πιτ̔??ʼροῦς πολλά τινα φυσικὰ θεωρήματα ἠπίστατο : καὶ συνεχῶς ἄλλοτε ἄλλα πρὸς τοὺς ἐντυγχάνοντας ἔλεγεν : καθ̓ ἕκαστον δὲ τῶν θεωρημάτων ηὔχετο . Ἐγένοντο δὲ ἐν τοῖς μοναχοῖς κατ̓ ἐκεῖνον τὸν χρόνον δύο ἄνδρες θεοφιλεῖς ὁμώνυμοι ἑαυτοῖς , ἑκατέρῳ γὰρ αὐτῶν ὄνομα ἦν Μακάριος . Ὧν ὁ μὲν ἐκ τῆς ἄνω Αἰγύπτου ἦν , ὁ δὲ ἐκ τῆς Ἀλεξανδρέων πόλεως : ἀμφότεροι δὲ πολλῶν ἕνεκεν γεγόνασι περιβόητοι , δἰ ἄσκησιν , διὰ βίον , διὰ τὰ ἐν χερσὶν αὐτῶν γενόμενα θαύματα . Ὁ μὲν οὖν Αἰγύπτιος Μακάριος τοσαύτας θεραπείας ποιησάμενος , καὶ τοσούτους τῶν δαιμονώντων ἐξήλασε δαίμονας , ὡς ἰδίας δεῖσθαι συγγραφῆς , ὧν χάριτι Θεοῦ διεπράξατο : ἦν δὲ μετὰ τοῦ εὐλαβοῦς πρὸς τοὺς ἐντυγχάνοντας αὐστηρός . Ὁ δὲ Ἀλεξανδρεὺς Μακάριος , κατὰ πάντα παραπλήσιος ὢν τῷ Αἰγυπτίῳ , ἐν τούτῳ διήλλασσεν , ὅτι πρὸς τοὺς ἐντυγχάνοντας ἱλαρός τε ἦν , καὶ τῷ χαριεντίζεσθαι τοὺς νέους ἦγεν πρὸς ἄσκησιν . Τούτων Εὐάγριος γενόμενος μαθητὴς τὴν δἰ ἔργων φιλοσοφίαν ἐκτήσατο , πρότερον λόγῳ μόνῳ φιλόσοφος ὤν : ὃς ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει ὑπὸ Γρηγορίου τοῦ Ναζιανζηνοῦ εἰς τὴν τοῦ διακόνου προχειρισθεὶς τάξιν , εἶτα ἅμα αὐτῷ εἰς τὴν Αἴγυπτον κατελθὼν , καὶ τοῖς προλεχθεῖσιν ἐντυχὼν ἀνδράσι , τὸν ἐκείνων βίον ἐζήλωσε . Καὶ τοσαῦτα τεράστια ἐν ταῖς χερσὶν αὐτοῦ γέγονεν , ὅσα καὶ ἐν ταῖς τῶν αὐτοῦ καθηγητῶν . Τούτῳ καὶ βιβλία ἄγαν σπουδαῖα συγγέγραπται : ὧν τὸ μὲν , Μοναχὸς , ἢ περὶ πρακτικῆς , ἐπιγέγραπται : τὸ δὲ , Γνωστικὸς , ἢ πρὸς τὸν καταξιωθέντα γνώσεως , κεφάλαια δὲ αὐτοῦ πεντήκοντα : τὸ δὲ , Ἀντιρρητικὸς ἀπὸ τῶν θείων γραφῶν πρὸς τοὺς πειράζοντας δαίμονας , ἐν ὀκτὼ διῃρημένον μέρεσι κατὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὀκτὼ λογισμῶν . Καὶ ἑξακόσια προγνωστικὰ προβλήματα : ἔτι μὴν καὶ στιχηρὰ δύο , ἓν πρὸς τοὺς ἐν τοῖς κοινοβίοις ἢ ἐν συνοδίαις μοναχοὺς , καὶ ἓν πρὸς τὴν παρθένον : ἅτινα ὅπως ἐστὶ θαυμαστὰ , οἱ ἐντυγχάνοντες εἴσονται . Εὔκαιρον δὲ , ὡς ἡγοῦμαι , μικρὰ τῶν αὐτῷ μνημονευθέντων περὶ τῶν μοναχῶν τούτοις συνάψαι : φησὶ γὰρ κατὰ λέξιν τάδε : Ἀναγκαῖον καὶ τὰς ὁδοὺς τῶν προοδευσάντων μοναχῶν ὀρθῶς διερωτᾷν , καὶ πρὸς αὐτὰς κατορθοῦσθαι : πολλὰ γάρ ἐστιν ὑπ’ αὐτῶν ῥηθέντα τε καὶ πραχθέντα καλῶς . Ἐν οἷς καὶ τοῦτό τις ἔφησεν , ὅτι τὴν ξηροτέραν καὶ μὴ ἀνώμαλον δίαιταν , ἀγάπῃ συζευχθεῖσαν , θᾶττον διάγειν τὸν μοναχὸν εἰς τὸν τῆς ἀπαθείας λιμένα . Ὁ δὲ αὐτὸς ταρασσόμενόν τινα νύκτωρ τῶν ἀδελφῶν τῶν φασμάτων ἀπήλλαξεν , ἀσθενοῦσι μετὰ νηστείας ὑπηρετῆσαι προστάξας : Οὐδενὶ γὰρ οὕτως , ἐρωτηθεὶς ἔφησεν , ὡς ἐλέῳ τὰ τοιαῦτα κατασβέννυται πάθη . Τῷ δικαίῳ Ἀντωνίῳ προσῆλθέν τις τῶν τότε σοφῶν , καὶ , Πῶς δαικαρτερεῖς , εἶπεν , ὦ πάτερ , τῆς ἐκ τῶν βιβλίων παραμυθίας ἐστερημένος ; Τὸ ἐμὸν βιβλίον , ἕφη ὁ Ἀντώνιος , ὦ φιλόσοφε , ἡ φύσις τῶν γεγονότων ἐστι : καὶ πάρεστιν , ὅτε βούλομαι , τοὺς λόγους ἀναγινώσκειν τοὺς τοῦ Θεοῦ . Ἠρώτησέ με τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς , ὁ Αἰγύπτιος γέρων Μακάριος , Τί δή ποτε μνησικακοῦντες μὲν τοῖς ἀνθρώποις τὴν μνημονευτικὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς ἀφανίζομεν , δαίμοσι δὲ μνησικακοῦντες ἀβλαβεῖς διαμένομεν ; Κἀμοῦ πρὸς τὴν ἀπόκρισιν ἀπορήσαντος , καὶ παρακαλοῦντος τὸν λόγον μαθεῖν , Διότι , φησὶν ἐκεῖνος , τὸ μὲν πρότερον πάθος παρὰ φύσιν , τὸ δὲ δεύτερον κατὰ φύσιν ἐστὶ τοῦ θυμοῦ . Παρέβαλλον κατ̓ αὐτὴν τὴν σταθηρὰν μεσημβρίαν τῷ ἁγίῳ πατρὶ Μακαρίῳ , καὶ λίαν ὑπὸ τῆς δίψης φλεγόμενος , ᾔτουν ὕδωρ πιεῖν . Ὁ δέ φησιν , Ἀρκέσθητι τῇ σκιᾷ : πολλοὶ γὰρ ὁδοιποροῦντες νῦν , ἢ καὶ πλέοντες , καὶ ταύτης ἐστέρηνται . Εἶτα λόγους μου πρὸς αὐτὸν περὶ ἐγκρατείας γυμνάζοντος , Θάρσει , φησὶν , ὦ τέκνον : ἐν ὅλοις εἴκοσιν ἔτεσιν , οὔτε ἄρτου οὔτε ὕδατος οὔτε ὕπνου κόρον εἴληφα . Τὸν μὲν γὰρ ἄρτον μου ἤσθιον σταθμῷ , τὸ δὲ ὕδωρ ἔπινον μέτρῳ : τοῖς τοίχοις δὲ ἐμαυτὸν παρανακλίνων μικρόν τι τοῦ ὕπνου μέρος ἀφήρπαζον . Ἐμηνύθη τινι τῶν μοναχῶν θάνατος τοῦ πατρός : ὁ δὲ πρὸς τὸν ἀπαγγείλαντα , Παῦσαι , φησὶ , βλασφημῶν : ὁ γὰρ ἐμὸς Πατὴρ ἀθάνατός ἐστιν . Ἐκέκτητό τις τῶν ἀδελφῶν εὐαγγέλιον μόνον : καὶ τοῦτο πωλήσας , ἔδωκεν εἰς τροφὴν τοῖς πεινῶσιν , ἄξιον μνήμης ἐπιφθεγξάμενος ῥῆμα : Αὐτὸν γὰρ , φησὶ , τὸν λόγον πεπώληκα τὸν λέγοντα , Πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα καὶ δὸς πτωχοῖς . Ἔστι δέ τις περὶ τὴν Ἀλεξάνδρειαν νῆσος κατ̓ αὐτὸ τὸ βόρειον πέραν τῆς λίμνης κειμένη τῆς καλουμένης Μαρίας : προσοικεῖ δὲ αὐτῇ μοναχὸς τῆς Παρεμβολῆς τῶν γνωστικῶν ὁ δοκιμώτατος , ὅστις ἀπεφῄνατο πάντα τὰ πραττόμενα ὑπὸ τῶν μοναχῶν πράττεσθαι δἰ αἰτίας πέντε , διὰ Θεὸν , διὰ φύσιν , διὰ ἔθος , δἰ ἀνάγκην , διὰ ἔργον χειρῶν . Ὁ δὲ αὐτὸς ἔλεγε πάλιν μίαν μὲν εἶναι τῇ φύσει τὴν ἀρετὴν , εἰδοποιεῖσθαι δὲ αὐτὴν ἐν ταῖς δυνάμεσι τῆς ψυχῆς : καὶ γὰρ καὶ τὸ φῶς τὸ ἡλιακὸν ἀσχημάτιστον μὲν , φησὶν , ἐστὶ , ταῖς δὲ δἰ ὦν εἰσβάλλει θυρίσι σχηματίζεσθαι πέφυκεν . Ἄλλος δέ τις τῶν μοναχῶν , Διὰ τοῦτο περιαιρῶ τὰς ἡδονὰς , εἶπεν , ἴνα τὰς τοῦ θυμοῦ περικόψω προφάσεις : οἶδα γὰρ αὐτὸν ἀεὶ μαχόμενον ὑπὲρ τῶν ἡδονῶν , καὶ ἐκταράσσοντά μου τὸν νοῦν , καὶ τὴν γνῶσιν ἀποδιώκοντα . Ἔλεγε δέ τις τῶν γερόντων , ὅτι ἡ ἀγάπη παραθήκας βρωμάτων ἢ χρημάτων τηρεῖν οὐκ ἐπίσταται . Ὁ δὲ αὐτὸς , Οὐκ οἶδα , φησὶν , εἰς ταὐτὸ δὶς ὑπὸ δαιμόνων ἀπατηθείς . Ταῦτα μὲν ὁ Εὐάγριος ἐν τῷ ἐπιγραφομένῳ αὐτοῦ Πρακτικῷ κατὰ λέξιν ἀπεμνημόνευσεν : ἐν δὲ τῷ Γνωστικῷ αὐτοῦ τοιαῦτά φησι : Τέσσαρας ἀρετὰς , καὶ τὰς θεωρίας αὐτῶν , παρὰ τοῦ δικαίου Γρηγορίου μεμαθήκαμεν εἶναι : φρόνησιν καὶ ἀνδρείαν , σωφροσύνην καὶ δικαιοσύνην . Καὶ φρονήσεως μὲν ἔργον ἔλεγεν εἶναι , τὸ θεωρεῖν τὰς νοερὰς καὶ ἁγίας δυνάμεις δίχα τῶν λόγων : τούτους γὰρ ὑπὸ τῆς σοφίας δηλοῦσθαι παραδέδωκεν : ἀνδρείας δὲ , τὸ ἐγκαρτερεῖν τοῖς ἀληθέσι καὶ πολεμούμενον , καὶ μὴ ἐμβατεύειν εἰς τὰ μὴ ὄντα : τὸ δὲ παρὰ τοῦ πρώτου γεωργοῦ δέχεσθαι σπέρμα , καὶ ἀπωθεῖσθαι τὸν ἐπισπορέα , τῆς σωφροσύνης ἴδιον ἀπεκρίνατο εἶναι : δικαιοσύνης δὲ πάλιν , τὸ κατ̓ ἀξίαν ἑκάστου λόγον ἀποδιδόναι , τὰ μὲν σκοτεινῶς ἀπαγγέλλουσαν , τὰ δὲ δἰ αἰνιγμάτων σημαίνουσαν , τινα δὲ καὶ φανεροῦσαν πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἁπλουστέρων . Τῆς ἀληθείας στύλος ὁ Καππαδόκης Βασίλειος , Τὴν μὲν ἀπ̓ ἀνθρώπων , φησὶν , ἐπισυμβαίνουσαν γνῶσιν προσεχὴς μελέτη καὶ γυμνασία κρείσσονα ποιεῖ : τὴν δὲ ἐκ Θεοῦ χάριτος ἐγγινομένην δικαιοσύνη καὶ ἀοργησία καὶ ἔλεος . Καὶ τὴν μὲν προτέραν δυνατὸν καὶ τοὺς ἐμπαθεῖς ὑποδέξασθαι : τῆς δὲ δευτέρας οἱ ἀπαθεῖς μόνοι εἰσὶ δεκτικοὶ , οἳ καὶ παρὰ τὸν καιρὸν τῆς προσευχῆς τὸ οἰκεῖον φέγγος τοῦ νοῦ περιλάμπον αὐτοὺς θεωροῦσι . Τῶν Αἰγυπτίων ὁ ἄγιος φωστὴρ Ἀθανάσιος , Τὴν τράπεζαν , φησὶ , Μωϋσῆς εἰς τὸ βόρειον μέρος στῆσαι προστάσσεται : γινωσκέτωσαν οἱ γνωστικοὶ , τίς ὁ πνέων ἐστὶ κατ̓ αὐτῶν , καὶ πάντα πειρασμὸν γενναίως ὑπομενέτωσαν , καὶ μετὰ προθυμίας τοὺς προσιόντας τρεφέτωσαν . Ἔλεγε δὲ ὁ τῆς Θμουϊτῶν ἐκκλησίας ἄγγελος Σαραπίων ὅτι ὁ νοῦς μὲν πεποκὼς πνευματικὴν γνῶσιν τελείως καθαίρεται : ἀγάπη δὲ τὰ φλεγμαίνοντα μόρια τοῦ θυμοῦ θεραπεύει : πονηρὰς δὲ ἐπιθυμίας ἐπιρρεούσας ἵστησιν ἐγκράτεια . Τοὺς περὶ προνοίας καὶ κρίσεως κατὰ σαυτὸν ἀεὶ γύμναζε λόγους , φησὶν ὁ μέγας καὶ γνωστικὸς διδάσκαλος Δίδυμος , καὶ τούτων τὰς ὕλας διὰ μνήμης φέρειν πειράθητι : ἅπαντες γὰρ σχεδὸν ἐν τούτοις προσπταίουσι . Καὶ τοὺς μὲν περὶ κρίσεως λόγους ἐν τῇ διαφορᾷ τῶν σωμάτων καὶ κατὰ τὸν κόσμον εὑρήσεις : τοὺς δὲ περὶ προνοίας ἐν τοῖς τρόποις τοῖς ἀπὸ κακίας καὶ ἀγνωσίας ἐπὶ τὴν ἀρετὴν ἢ ἐπὶ τὴν γνῶσιν ἡμᾶς ἐπανάγουσι . Τοσαῦτα μὲν ἐκ τῶν Εὐαγρίου ἐνταῦθα παρεθέμεθα . Ἐγένετο δὲ καὶ ἄλλος ἀνὴρ θαυμάσιος ἐν τοῖς μοναχοῖς , ᾧ ὄνομα Ἀμμώνιος , ὅστις οὕτως ἦν ἀπερίεργος , ὥστε ἐν τῇ Ῥώμῃ ἅμα Ἀθανασίῳ γενόμενος μηδὲν ἑλέσθαι ἱστορῆσαι τῶν ἔργων τῆς πόλεως , μόνον δὲ ἰδεῖν τὸ Πέτρου καὶ Παύλου μαρτύριον . Οὗτος ὁ Ἀμμώνιος εἰς ἐπισκοπὴν ἑλκόμενος καὶ διαφυγὼν , τὸ δεξιὸν οὖς αὐτοῦ ἐξέκοψεν , ὅπως ἂν τῷ ἀσχήμῳ τοῦ σώματος τὴν χειροτονίαν ἐκφύγῃ . Ἐπειδὴ δὲ χρόνῳ ὕστερον καὶ Εὐάγριος ὑπὸ Θεοφίλου τοῦ ἐπισκόπου Ἀλεξανδρείας πρὸς ἐπισκοπὴν συλληφθεὶς ἀπέφυγεν , οὐδὲν ἀκρωτηριάσας τοῦ σώματος , περιτυχὼν τῷ Ἀμμωνίῳ χαριεντιζόμενος ἔλεγεν , ὡς κακῶς εἴη πράξας ἐκκόψας τὴν ἀκοήν : καὶ ἔνοχος εἶναι Θεοῦ τοῦτο ποίησας . Ὁ δὲ Ἀμμώνιος πρὸς αὐτὸν , Ἀλλὰ σὺ , ἔφη , Εὐάγριε , οὐκ οἴει δώσειν δίκην τὴν γλῶσσαν ἀποτεμὼν , διὰ φιλαυτίαν τῇ δοθείσῃ χάριτι μὴ χρησάμενος ; Ἐγένοντο μὲν οὖν κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἐν τοῖς μοναστηρίοις καὶ ἄλλοι πλεῖστοι ἄνδρες θαυμαστοὶ καὶ θεοφιλεῖς , ὧν ἐν τῇ προκειμένῃ συγγραφῇ μνημονεύειν μακρὸν ἂν εἴη : ἄλλως τε καὶ ἐκβαίνειν τοῦ προκειμένου ἀνάγκη , εἰ βουλοίμεθα καθ̓ ἕκαστον τῶν ἀνδρῶν τοὺς βίους , καὶ ὅσα ἐποίησαν θαύματα διὰ τὴν προσοῦσαν αὐτοῖς ἁγιότητα , λέγειν . Εἰ δέ τις βούλοιτο τὰ περὶ αὐτῶν μανθάνειν , ὧν τε ἐποίησαν , ὧν τε ἔπραξαν , καὶ ὧν πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἀκουσάντων ἐφθέγξαντο , ὅπως τε αὐτοῖς τὰ θηρία ὑπήκουον , πεπόνηται Παλλαδίῳ τῷ μοναχῷ ἴδιον μονόβιβλον : ὃς Εὐαγρίου μὲν ἦν μαθητὴς , πάντα δὲ ἀκριβῶς περὶ αὐτῶν διεξῆλθεν : ἐν ᾧ καὶ γυναικῶν ἐφάμιλλον τοῖς προειρημένοις ἀνδράσιν ἐπανελομένων βίον μνήμην πεποίηται . Εὐάγριος μὲν οὖν καὶ Παλλάδιος μικρὸν ὕστερον μετὰ τὴν Οὐάλεντος τελευτὴν ἤνθησαν . Ἐπανέλθωμεν δὲ ὅθεν ἐξέβημεν .
Lemmas: Κατάλογος ὁ ἐν ὁ ἐρῆμος ἅγιος μοναχός . ἐπεί δέ ὁ ἐν Αἴγυπτος μοναστήριον μνήμη ποιέω , οὐδείς κωλύω περί αὐτός βραχύς διεξέρχομαι . ὁ ἐν Αἴγυπτος ασκητήριο ἴσως μέν ἐκ μακρός ὁ χρόνος λαμβάνω ὁ ἀρχή : πλατύνω μέντοι καί ἐπί μείζων προκόπτω ἐκ ἀνήρ θεοφιλής , ὅς ὄνομα εἰμί Ἀμμοῦν . οὗτος νέος εἰμί παραιτέομαι ὁ γάμος : ὡς δέ τις ὁ προσήκω παραινέω μή καθυβρίζω ὁ γάμος , ἀλλά γυνή ἄγω , πείθω μέν καί ἔρχομαι ἐπί γάμος . εὐθύς δέ ἀπό ὁ παστάς παραλαμβάνω ὁ παρθένος , καί ἄγω ἐπί ὁ κοιτών μετά ὁ εἴωθα πομπή , τέλος ἀναχωρέω ὁ ἐπιτήδειος , αὐτός βιβλίον λαμβάνω ἀποστολικός , ὁ πρός Κορίνθιος Παῦλος ἐπιστολή ἀναγιγνώσκω , καί πρός ὁ γαμετή ὁ ὁ ἀπόστολος πρός ὁ γαμέω παράγγελμα διεξέρχομαι . Πολύς δέ καί ἔξωθεν αὐτός προστίθημι διδάσκω , ὅσος ὁ γάμος ἔχω φορτικός , ὅπως τε ἐπώδυνος ὁ μεταξύ ἀνήρ καί γυνή συμβίωσις , καί οἷος ὠδίς ὁ κυοφορώ ἐκδέχομαι : καί ὁ ἐκ ὁ παιδοτροφία προστίθημι μοχθηρός . ἐπάγω δέ ὁ ἐκ ὁ ἁγνεία χρηστός , καί ὅπως ὁ καθαρός βίος εἰμί ἐλεύθερος καί ἀμόλυντος καί πᾶς ῥύπος ἐκτός : καί ὅτι ὁ παρθενίη παρά θεός εἰμί ποιέω . οὗτος καί πολύς τοιοῦτος πρός ὁ γαμετή παρθένος εἰμί διεξέρχομαι , πείθω αὐτός σύν αὐτός πρό ὁ συνέρχομαι ἀποτάσσω ὁ βίος ὁ κοσμικός . καί οὗτος ἄμφω ὁ συνθήκη τίθημι , ἐπί ὁ ὄρος ὁ καλέω Νιτρία χωρέω : ἐκεῖ τε βραχύς χρόνος καλύβη διάγω ἀσκητήριον ἔχω κοινός , οὐ ἔχω διάκρισις θῆλυς τε καί ἄρσην : ἀλλά εἰμί εἷς , κατά ὁ ἀπόστολος , ἐν Χριστός . οὖον πολύς δέ παρατρέχω καιρός , ὁ νεόνυμφος καί ἀμόλυντος τοιόσδε πρός ὁ Ἀμμοῦν λέγω : οὖον πρέπω , φημί , ἀσκέω σύ σωφροσύνη , ὁράω ἐν τοσοῦτος οἴκημα θάλλω : διό εἰμί δοκέω , ἕκαστος ἴδιος ὁ ἄσκησις ποιέω . οὗτος πάλιν ὁ συνθήκη ἀρέσκω ἀμφότερος : καί χωρίζω ἀπό ἀπό ἀλλήλων , οὕτως ὁ λοιπός ὁ βίος διανύω , ἀπέχω οἶνος τε καί ἔλαιον , μόνος τε ξηρός ἄρτος , καί αὐτός ποτέ μέν ὑπέρ εἷς ἡμέρα , ποτέ δέ ὑπέρ δύο , εἰμί δέ καί ὑπέρ πλείων ἐσθίω . οὗτος ὁ Ἀμμοῦν ὁ ψυχή μετά θάνατος ἀναλαμβάνω ὑπό ἄγγελος ὁ κατά αὐτός βιόω Ἀντώνιος θεάομαι , ὅς φημί ἐν ὁ βίος αὐτός ὁ ὁ Ἀλεξάνδρεια ἐπίσκοπος Ἀθανάσιος . ζηλόω οὖν ὁ βίος ὁ Ἀμμοῦν πάνυ πολύς : καί κατά μέρος πληρόω ὁ ὁ Νιτρία ὄρος , καί ὁ ὁ Σκῖτις , ἐκ ὁ πλῆθος ὁ μοναχός . ὅς πᾶς ὁ βίος συγγράφω ἴδιος ἔργον εἰμί ὑπόθεσις : ἐπεί δέ γίγνομαι ἐν αὐτός ἀνήρ θεοφιλής , καί ἐν ὁ ἀσκέω διαπρέπω , καί ἀποστολικός βίος βιόω , χρειώδης τε τις καί ἄξιος ὁ ἀπομνημονεύω ποιέω τε καί λέγω , χρήσιμος οἴομαι ἐκ πολύς ὀλίγος ἐγκαταμίγνυμι ὁ ἱστορία πρός ὠφέλεια ὁ ἐντυγχάνω . λέγω τοίνυν Ἀμμοῦν οὗτος γυμνός ἑαυτοῦ μή ὁράω ποτός : λέγω ἀπρεπής ἵημι ὁ μοναχός καί ὁ ἑαυτοῦ σῶμα γυμνός θεωρέω . καί ποτός διαβαίνω ποταμός βούλομαι , ὀκνέω ἀποδύω : εὔχομαι τε ὁ Θεός , γίγνομαι αὐτός ὁ διάβασις μή ἐγκόπτω ὁ πρόθεσις : καί ἄγγελος μετατίθημι αὐτός εἰς ὁ πέραν ὁ ποταμός . Δίδυμος ἄλλος : οὗτος μοναχός ἐνενήκοντα ἔτος βιόω οὐδείς ἄνθρωπος συμμένω ἄχρι ὁ τελευτή . Ἀρσηνίος ἄλλος ὁ ὁ νέος πταίω οὐ ἀφορίζω , ἀλλά ὁ προκόπτω : λέγω ὅτι ὁ νέος ἀφορίζω καταφρονητής γίγνομαι , ὁ δέ προκόπτω ὁ ἐκ ὁ ἀφορισμός ὀδύνη ταχύς λαμβάνω ὁ αἴσθησις . Πίωρ περιπατέω ἐσθίω : πυνθάνομαι δέ τις , Ζεύς τίς οὕτως ἐσθίω ; οὖον βούλομαι , φημί , ὡς ἔργον ὁ βρῶμα χράω , ἀλλά ὡς πάρεργον . πρός ἄλλος δέ περί ὁ αὐτός ἐρωτάω ἀποκρίνω : ἵνα μηδέ ἐν ὁ ἐσθίω , φημί , ἡδονή σωματικός αἰσθάνομαι ὁ ψυχή . Ἰσίδωρος λέγω τεσσαρακοστός ἔτος ἔχω , ἀπό ὅς αἰσθάνομαι μέν ὁ κατά διάνοια ἁμαρτία , μηδέ ποτός δέ συγκατατίθημι μήτε ἐπιθυμία μήτε θυμός . Παμβώ δέ ἀγράμματος εἰμί προσέρχομαι τις ἐπί ὁ διδάσκω ψαλμός : ἀκούω δέ ὁ πρῶτος στίχος ὁ λα ψαλμός ὁ λέγω , εἶπον , φυλάσσω ὁ ὁδός ἐγώ , ὁ μή ἁμαρτάνω ἐγώ ἐν γλῶσσα ἐγώ , δύο ἀκούω μή ἀνέχω ἀναχωρέω : ἀρκέω φημί οὗτος ὁ εἷς στίχος , ἐάν δύναμαι ἔργον αὐτός ἐκμανθάνω . Ἐγκαλέω δέ ὁ παραδίδωμι ὁ στίχος , διά τίς ἑξαμηνιαῖος παρατρέχω χρόνος μή ὁράω αὐτός , ἀποκρίνω , ὅτι2 ὁ ψαλμός ὁ στίχος οὔπω ὁ ἔργον ἐκμανθάνω . μετά οὗτος δέ πολύς ἐπιβιόω χρόνος , πρός τις ὁ γνώριμος ἐρωτάω εἰμί ὁ στίχος ἐκμανθάνω , ἐν ὅλος , φημί , ἐννεακαίδεκα ἔτος μόλις αὐτός πράσσω ἐκμανθάνω . ὁ αὐτός , δίδωμι τις χρυσίον εἰς διατροφή ὁ πτωχός , καί εἶπον , ἀριθμέω ὅς δίδωμι , φημί , ἀριθμός οὖον χρῄζω , ἀλλά ὑγιής διάθεσις . οὗτος ὁ Παμβώ , Ἀθανάσιος ὁ ἐπίσκοπος παρακαλέω , κατέρχομαι ἐκ ὁ ἐρῆμος εἰς ὁ Ἀλεξάνδρεια . εἶδον δέ ἐκεῖ γυνή θεατρικός , σύνδακρυς γίγνομαι : ὁ δέ πάρειμι πυνθάνομαι διά τίς δάκρυ , δύο , φημί , κινέω : εἷς μέν , ὁ ἐκεῖνος ἀπώλεια : ἕτερος δέ , ὅτι ἐγώ οὖον τηλικόσδε ἔχω σπουδή πρός ὁ ἀρέσκω ὁ Θεός , ὅσος οὗτος ἵνα ἀρέσκω ἄνθρωπος αἰσχρός . ἄλλος δέ τις λέγω , ὅτι ὁ μοναχός εἰμί μή ἐργάζομαι , ἐπίσης ὁ πλεονέκτης κρίνω . Πιτ̔??ʼροῦς πολύς τις φυσικός θεώρημα ἐπίσταμαι : καί συνεχῶς ἄλλοτε ἄλλος πρός ὁ ἐντυγχάνω λέγω : κατά ἕκαστος δέ ὁ θεώρημα εὔχομαι . γίγνομαι δέ ἐν ὁ μοναχός κατά ἐκεῖνος ὁ χρόνος δύο ἀνήρ θεοφιλής ὁμώνυμος ἑαυτοῦ , ἑκάτερος γάρ αὐτός ὄνομα εἰμί Μακάριος . ὅς ὁ μέν ἐκ ὁ ἄνω Αἴγυπτος εἰμί , ὁ δέ ἐκ ὁ Ἀλεξανδρεύς πόλις : ἀμφότερος δέ πολύς ἕνεκα γίγνομαι περιβόητος , διά ἄσκησις , διά βίος , διά ὁ ἐν χείρ αὐτός γίγνομαι θαῦμα . ὁ μέν οὖν Αἰγύπτιος Μακάριος τοσοῦτος θεραπεία ποιέω , καί τοσοῦτος ὁ δαιμονάω ἐξελαύνω δαίμων , ὡς ἴδιος δήω συγγραφεύς , ὅς χάρις Θεός διαπράσσω : εἰμί δέ μετά ὁ εὐλαβής πρός ὁ ἐντυγχάνω αὐστηρός . ὁ δέ Ἀλεξανδρεύς Μακάριος , κατά πᾶς παραπλήσιος εἰμί ὁ Αἰγύπτιος , ἐν οὗτος διαλλάσσω , ὅτι πρός ὁ ἐντυγχάνω ἱλαρός τε εἰμί , καί ὁ χαριεντίζομαι ὁ νέος ἄγω πρός ἄσκησις . οὗτος Εὐάγριος γίγνομαι μαθητής ὁ διά ἔργον φιλοσοφία κτάομαι , πρότερος λόγος μόνος φιλόσοφος εἰμί : ὅς ἐν ὁ Κωνσταντινούπολις ὑπό Γρηγόριος ὁ Ναζιανζηνοῦ εἰς ὁ ὁ διάκονος προχειρίζω τάξις , εἶτα ἅμα αὐτός εἰς ὁ Αἴγυπτος κατέρχομαι , καί ὁ προλέγω ἐντυγχάνω ἀνήρ , ὁ ἐκεῖνος βίος ζηλόω . καί τοσοῦτος τεράστιος ἐν ὁ χείρ αὐτός γίγνομαι , ὅσος καί ἐν ὁ ὁ αὐτός καθηγητής . οὗτος καί βιβλίον ἄγαν σπουδαῖος συγγράφω : ὅς ὁ μέν , Μοναχός , ἢ περί πρακτικός , ἐπιγράφω : ὁ δέ , γνωστικός , ἢ πρός ὁ καταξιόω γνῶσις , κεφάλαιος δέ αὐτός πεντήκοντα : ὁ δέ , ἀντιρρητικός ἀπό ὁ θεῖον γραφεύς πρός ὁ πειράζω δαίμων , ἐν ὀκτώ διαιρέω μέρος κατά ὁ ἀριθμός ὁ ὀκτώ λογισμός . καί ἑξακόσιοι προγνωστικός πρόβλημα : ἔτι μήv καί στιχηρός δύο , εἷς πρός ὁ ἐν ὁ κοινόβιος ἢ ἐν συνοδία μοναχός , καί εἷς πρός ὁ παρθένος : ὅστις ὅπως εἰμί θαυμαστός , ὁ ἐντυγχάνω εἶμι . Εὔκαιρον δέ , ὡς ἡγέομαι , μικρός ὁ αὐτός μνημονεύω περί ὁ μοναχός οὗτος συνάπτω : φημί γάρ κατά λέξις ὅδε : ἀναγκαῖος καί ὁ ὁδός ὁ προοδεύω μοναχός ὀρθῶς διερωτάω , καί πρός αὐτός κατορθόω : πολύς γάρ εἰμί ὑπό αὐτός εἴρω τε καί πράσσω καλῶς . ἐν ὅς καί οὗτος τις φημί , ὅτι ὁ ξηρός καί μή ἀνώμαλος δίαιτα , ἀγάπη συζεύγνυμι , ταχύς διάγω ὁ μοναχός εἰς ὁ ὁ ἀπάθεια λιμήν . ὁ δέ αὐτός ταράσσω τις νύκτωρ ὁ ἀδελφός ὁ φάσμα ἀπαλλάσσω , ἀσθενέω μετά νηστεία ὑπηρετέω προστάσσω : οὐδείς γάρ οὕτως , ἐρωτάω φημί , ὡς ἔλεος ὁ τοιοῦτος κατασβέννυμι πάθος . ὁ Δίκαιος Ἀντώνιος προσέρχομαι τις ὁ τότε σοφός , καί , Πῶς δαικαρτερεω , εἶπον , εἰμί πατήρ , ὁ ἐκ ὁ βιβλίον παραμυθία στερέω ; ὁ ἐμός βιβλίον , φημί ὁ Ἀντώνιος , εἰμί φιλόσοφος , ὁ φύσις ὁ γίγνομαι εἰμί : καί πάρειμι , ὅτε βούλομαι , ὁ λόγος ἀναγιγνώσκω ὁ ὁ Θεός . ἐρωτάω ἐγώ ὁ σκεῦος ὁ ἐκλογή , ὁ Αἰγύπτιος γέρων Μακάριος , τις δή ποτός μνησικακέω μέν ὁ ἄνθρωπος ὁ μνημονευτικός δύναμις ὁ Ψυχή ἀφανίζω , δαίμων δέ μνησικακέω ἀβλαβής διαμένω ; ἐγώ πρός ὁ ἀπόκρισις ἀπορέω , καί παρακαλέω ὁ λόγος μανθάνω , διότι , φημί ἐκεῖνος , ὁ μέν πρότερος πάθος παρά φύσις , ὁ δέ δύο κατά φύσις εἰμί ὁ θυμός . παραβάλλω κατά αὐτός ὁ σταθηρὰν μεσημβρία ὁ ἅγιος πατήρ Μακάριος , καί λίαν ὑπό ὁ δίψα φλέγω , αἰτέω ὕδωρ πίνω . ὁ δέ φημί , ἀρκέω ὁ σκιά : πολύς γάρ ὁδοιπορέω νῦν , ἢ καί πλέω , καί οὗτος στερέω . εἶτα λόγος ἐγώ πρός αὐτός περί ἐγκράτεια γυμνάζω , Θάρσος , φημί , εἰμί τέκνον : ἐν ὅλος εἴκοσι ἔτος , οὔτε ἄρτος οὔτε ὕδωρ οὔτε ὕπνος κόρος λαμβάνω . ὁ μέν γάρ ἄρτος ἐγώ ἐσθίω σταθμός , ὁ δέ ὕδωρ πίνω μέτρον : ὁ τοῖχος δέ ἐμαυτοῦ παρανακλίνω μικρός τίς ὁ ὕπνος μέρος ἀφαρπάζω . μηνύω τις ὁ μοναχός θάνατος ὁ πατήρ : ὁ δέ πρός ὁ ἀπαγγέλλω , παύω , φημί , βλασφημέω : ὁ γάρ ἐμός πατήρ ἀθάνατος εἰμί . κτάομαι τις ὁ ἀδελφός εὐαγγέλιον μόνος : καί οὗτος πωλέω , δίδωμι εἰς τροφή ὁ πεινάω , ἄξιος μνήμη ἐπιφθέγγομαι ῥῆμα : αὐτός γάρ , φημί , ὁ λόγος πωλέω ὁ λέγω , πωλέω σύ ὁ ὑπάρχω καί δίδωμι πτωχός . εἰμί δέ τις περί ὁ Ἀλεξάνδρεια νῆσος κατά αὐτός ὁ βόρειος πέραν ὁ λίμνη κεῖμαι ὁ καλέω Μαρία : προσοικέω δέ αὐτός μοναχός ὁ παρεμβολή ὁ γνωστικός ὁ δόκιμος , ὅστις ἀποφῄναμαι πᾶς ὁ πράσσω ὑπό ὁ μοναχός πράσσω διά αἴτιος πέντε , διά θεός , διά φύσις , διά ἔθος , διά ἀνάγκη , διά ἔργον χείρ . ὁ δέ αὐτός λέγω πάλιν εἷς μέν εἰμί ὁ φύσις ὁ ἀρετή , εἰδοποιέω δέ αὐτός ἐν ὁ δύναμις ὁ Ψυχή : καί γάρ καί ὁ φάος ὁ ἡλιακός ἀσχημάτιστος μέν , φημί , εἰμί , ὁ δέ διά οὖν εἰσβάλλω θυρίς σχηματίζω φύω . ἄλλος δέ τις ὁ μοναχός , Ζεύς οὗτος περιαιρέω ὁ ἡδονά , εἶπον , ἵνα ὁ ὁ θυμός περικόπτω πρόφασις : οἶδα γάρ αὐτός ἀεί μάχομαι ὑπέρ ὁ ἡδονή , καί ἐκταράσσω ἐγώ ὁ νόος , καί ὁ γνῶσις ἀποδιώκω . Ἐλέγω δέ τις ὁ γέρων , ὅτι ὁ ἀγάπη παραθήκη βρῶμα ἢ χρῆμα τηρέω οὐ ἐπίσταμαι . ὁ δέ αὐτός , οὐ οἶδα , φημί , εἰς αὐτός δίς ὑπό δαίμων ἀπατάω . οὗτος μέν ὁ Εὐάγριος ἐν ὁ ἐπιγράφω αὐτός πρακτικός κατά λέξις ἀπομνημονεύω : ἐν δέ ὁ γνωστικός αὐτός τοιοῦτος φημί : τέσσαρες ἀρετή , καί ὁ θεωρία αὐτός , παρά ὁ Δίκαιος Γρηγόριος μανθάνω εἰμί : φρόνησις καί ἀνδρεῖος , σωφροσύνη καί δικαιοσύνη . καί φρόνησις μέν ἔργον λέγω εἰμί , ὁ θεωρέω ὁ νοερός καί ἅγιος δύναμις δίχα ὁ λόγος : οὗτος γάρ ὑπό ὁ σοφία δηλόω παραδίδωμι : ἀνδρεῖος δέ , ὁ ἐγκαρτερέω ὁ ἀληθής καί πολεμόω , καί μή ἐμβατεύω εἰς ὁ μή εἰμί : ὁ δέ παρά ὁ πρῶτος γεωργός δέχομαι σπέρμα , καί ἀπωθέω ὁ ἐπισπορεύς , ὁ σωφροσύνη ἴδιος ἀποκρίνω εἰμί : δικαιοσύνη δέ πάλιν , ὁ κατά ἄξιος ἕκαστος λόγος ἀποδίδωμι , ὁ μέν σκοτεινός ἀπαγγέλλω , ὁ δέ διά αἴνιγμα σημαίνω , τις δέ καί φανερόω πρός ὠφέλεια ὁ ἁπλόος . ὁ ἀλήθεια στύλος ὁ Καππαδόκης Βασίλειος , ὁ μέν ἀπό ἄνθρωπος , φημί , ἐπισυμβαίνω γνῶσις προσεχής μελέτη καί γυμνασία κρατύς ποιέω : ὁ δέ ἐκ Θεός χάρις ἐγγίγνομαι δικαιοσύνη καί ἀοργησία καί ἔλεος . καί ὁ μέν πρότερος δυνατός καί ὁ ἐμπαθής ὑποδείκνυμι : ὁ δέ δύο ὁ ἀπαθής μόνος εἰμί δεκτικός , ἕ καί παρά ὁ καιρός ὁ προσευχή ὁ οἰκέω φέγγος ὁ νόος περιλάμπω αὐτός θεωρέω . ὁ Αἰγύπτιος ὁ ἅγιος φωστήρ Ἀθανάσιος , ὁ τράπεζα , φημί , Μωϋσῆς εἰς ὁ βόρειος μέρος ἵστημι προστάσσω : γιγνώσκω ὁ γνωστικός , τίς ὁ πνέω εἰμί κατά αὐτός , καί πᾶς πειρασμός γενναῖος ὑπομένω , καί μετά προθυμία ὁ πρόσειμι τρέφω . Ἐλέγω δέ ὁ ὁ Θμουΐτη ἐκκλησία ἄγγελος Σαραπίων ὅτι ὁ νόος μέν πίνω πνευματικός γνῶσις τέλειος καθαίρω : ἀγάπη δέ ὁ φλεγμαίνω μόριον ὁ θυμός θεραπεύω : πονηρός δέ ἐπιθυμία ἐπιρρέω ἵστημι ἐγκράτεια . ὁ περί πρόνοια καί κρίσις κατά σαυτοῦ ἀεί γυμνάζω λόγος , φημί ὁ μέγας καί γνωστικός διδάσκαλος Δίδυμος , καί οὗτος ὁ Ὕλας διά μνήμη φέρω πειράω : ἅπας γάρ σχεδόν ἐν οὗτος προσπταίω . καί ὁ μέν περί κρίσις λόγος ἐν ὁ διαφορά ὁ σῶμα καί κατά ὁ κόσμος εὑρίσκω : ὁ δέ περί πρόνοια ἐν ὁ τρόπος ὁ ἀπό κακία καί ἀγνωσία ἐπί ὁ ἀρετή ἢ ἐπί ὁ γνῶσις ἐγώ ἐπανάγω . τοσοῦτος μέν ἐκ ὁ Εὐάγριος ἐνταῦθα παρατίθημι . γίγνομαι δέ καί ἄλλος ἀνήρ θαυμάσιος ἐν ὁ μοναχός , ὅς ὄνομα Ἀμμώνιος , ὅστις οὕτως εἰμί ἀπερίεργος , ὥστε ἐν ὁ Ῥώμη ἅμα Ἀθανάσιος γίγνομαι μηδείς αἱρέω ἱστορέω ὁ ἔργον ὁ πόλις , μόνος δέ ὁράω ὁ Πέτρος καί Παῦλος μαρτύριον . οὗτος ὁ Ἀμμώνιος εἰς ἐπισκοπή ἕλκω καί διαφεύγω , ὁ δεξιός οὖς αὐτός ἐκκόπτω , ὅπως εἄν ὁ ἄσχημος ὁ σῶμα ὁ χειροτονία ἐκφεύγω . ἐπεί δέ χρόνος ὕστερος καί Εὐάγριος ὑπό Θεόφιλος ὁ ἐπίσκοπος Ἀλεξάνδρεια πρός ἐπισκοπή συλλαμβάνω ἀποφεύγω , οὐδείς ἀκρωτηριάζω ὁ σῶμα , περιτυγχάνω ὁ Ἀμμώνιος χαριεντίζομαι λέγω , ὡς κακῶς εἰμί πράσσω ἐκκόπτω ὁ ἀκοή : καί ἔνοχος εἰμί Θεός οὗτος ποιέω . ὁ δέ Ἀμμώνιος πρός αὐτός , ἀλλά σύ , φημί , Εὐάγριος , οὐ οἴομαι δίδωμι δίκη ὁ γλῶσσα ἀποτέμνω , διά φιλαυτία ὁ δίδωμι χάρις μή χράω ; γίγνομαι μέν οὖν κατά ὁ αὐτός χρόνος ἐν ὁ μοναστήριον καί ἄλλος πλεῖστος ἀνήρ θαυμαστός καί θεοφιλής , ὅς ἐν ὁ πρόκειμαι συγγράφω μνημονεύω μακρός εἄν εἰμί : ἄλλως τε καί ἐκβαίνω ὁ πρόκειμαι ἀνάγκη , εἰμί βούλομαι κατά ἕκαστος ὁ ἀνήρ ὁ βίος , καί ὅσος ποιέω θαῦμα διά ὁ πρόσειμι αὐτός ἁγιότης , λέγω . εἰμί δέ τις βούλομαι ὁ περί αὐτός μανθάνω , ὅς τε ποιέω , ὅς τε πράσσω , καί ὅς πρός ὠφέλεια ὁ ἀκούω φθέγγομαι , ὅπως τε αὐτός ὁ θηρίον ὑπακούω , πονέω Παλλάδιον ὁ μοναχός ἴδιος μονόβιβλον : ὅς Εὐάγριος μέν εἰμί μαθητής , πᾶς δέ ἀκριβῶς περί αὐτός διεξέρχομαι : ἐν ὅς καί γυνή ἐφάμιλλος ὁ προερέω ἀνήρ ἐπαναιρέομαι βίος μνήμη ποιέω . Εὐάγριος μέν οὖν καί Παλλάδιος μικρός ὕστερος μετά ὁ Οὐάλης τελευτή ἀνθέω . ἐπανέρχομαι δέ ὅθεν ἐκβαίνω .