socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 5.19
Περὶ τῶν ἐπὶ τῆς μετανοίας πρεσβυτέρων . ὅπως τηνικαῦτα περιῃρέθησαν . Ὑπὸ δὲ τὸν αὐτὸν χρόνον ἔδοξε καὶ τοὺς ἐπὶ τῆς μετανοίας περιελεῖν . πρεσβυτέρους τῶν ἐκκλησιῶν δἰ αἰτίαν τοιαύτην . Ἀφ̓ οὖ Ναυατιανοὶ τῆς ἐκκλησίας διεκρίθησαν , τοῖς ἐπταικόσιν ἐν τῷ ἐπὶ Δεκίου διωγμῷ κοινωνῆσαι μὴ θελήσαντες , οἱ ἐπίσκοποι τῷ ἐκκλησιαστικῷ κανόνι τὸν πρεσβύτερον τὸν ἐπὶ τῆς μετανοίας προσέθεσαν , ὅπως ἂν οἱ μετὰ τὸ βάπτισμα πταίσαντες ἐπὶ τοῦ προβληθέντος τούτου πρεσβυτέρου ἐξομολογῶνται τὰ ἁμαρτήματα . Οὗτος ὁ κανὼν κρατεῖ μέχρι νῦν ἐν ταῖς ἄλλαις αἱρέσεσι : μόνοι δὲ οἱ τοῦ ὁμοουσίου φρονήματος , καὶ οἱ τούτοις κατὰ τὴν πίστιν ὁμόφρονες Ναυατιανοὶ , τὸν ἐπὶ τῆς μετανοίας πρεσβύτερον παρῃτήσαντο . Ναυατιανοὶ μὲν γὰρ οὐδὲ τὴν ἀρχὴν τὴν προσθήκην ταύτην ἐδέξαντο : οἱ δὲ νῦν τῶν ἐκκλησιῶν κρατοῦντες ἕως πολλοῦ φυλάξαντες , ἐπὶ Νεκταρίου τοῦ ἐπισκόπου μετέθεσαν , τοιούτου τινὸς ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν συμβάντος . Γυνή τις τῶν εὐγενῶν προσῆλθεν τῷ ἐπὶ τῆς μετανοίας πρεσβυτέρῳ : καὶ κατὰ μέρος ἐξομολογεῖται τὰς ἁμαρτίας , ἃς ἐπεπράχει μετὰ τὸ βάπτισμα . Ὁ δὲ πρεσβύτερος παρήγγειλε τῇ γυναικὶ νηστεύειν καὶ συνεχῶς εὔχεσθαι , ἵνα σὺν τῇ ὁμολογίᾳ καὶ ἔργον τι δεικνύειν ἔχῃ τῆς μετανοίας ἄξιον . Ἡ δὲ γυνὴ προβαίνουσα καὶ ἄλλο πταῖσμα ἑαυτῆς κατηγόρει : ἔλεγε γὰρ , ὡς εἴη συγκαθευδήσας αὐτῇ τῆς ἐκκλησίας διάκονος . Τοῦτο ἐλεγχθὲν τὸν μὲν διάκονον τῆς ἐκκλησίας ἐκπεσεῖν παρεσκεύασε : ταραχὴ δὲ κατέσχε τὰ πλήθη : ἠγανάκτουν γὰρ οὐ μόνον ἐπὶ τῷ γενομένῳ , ἀλλ̓ ὅτι καὶ τῇ ἐκκλησίᾳ βλασφημίαν ἡ πρᾶξις καὶ ὕβριν προὐξένησεν . Διασυρομένων δὲ ἐκ τούτου τῶν ἱερωμένων ἀνδρῶν , Εὐδαίμων τις τῆς ἐκκλησίας πρεσβύτερος , Ἀλεξανδρεὺς τὸ γένος , γνώμην τῷ ἐπισκόπῳ δίδωσι Νεκταρίῳ περιελεῖν μὲν τὸν ἐπὶ τῆς μετανοίας πρεσβύτερον , συγχωρῆσαι δὲ ἕκαστον τῷ ἰδίῳ συνειδότι τῶν μυστηρίων μετέχειν : οὕτω γὰρ μόνως ἔχειν τὴν ἐκκλησίαν τὸ ἀβλασφήμητον . Ταῦτα παρὰ τοῦ Εὐδαίμονος ἀκούσας ἐγὼ τῇ γραφῇ τῇδε παραδοῦναι ἐθάρρησα : ὡς γὰρ πολλάκις ἔφην πᾶσαν σπουδὴν παῤ ἑκάστου τῶν εἰδότων ἐθέμην μανθάνειν τὰ πράγματα καὶ ἀκριβῶς ἐρευνᾷν , ἵνα μὴ ἔξω τῆς ἀληθείας τι γράφοιμι . Ἐγὼ δὲ πρὸς τὸν Εὐδαίμονα πρότερον ἔφην : Ἡ συμβουλή σου , ὦ πρεσβύτερε , εἰ συνήνεγκεν τῇ ἐκκλησίᾳ , ἢ εἰ μὴ , Θεὸς ἂν εἰδείη : ὁρῶ δὲ ὅτι πρόφασιν παρέσχε τοῦ μὴ ἐλέγχειν ἀλλήλων τὰ ἁμαρτήματα , μηδὲ φυλάττειν τὸ τοῦ ἀποστόλου παράγγελμα τὸ λέγον , Μηδὲ συγκοινωνεῖτε τοῖς ἔργοις τοῖς ἀκάρποις τοῦ σκότους , μᾶλλον δὲ καὶ ἐλέγχετε . Περὶ μὲν οὖν τούτων αὐτάρκως εἰρήσθω .
Lemmas: περι ὁ ἐπί ὁ μετάνοια πρέσβυς . ὅπως τηνικαῦτα περιλέγω . ὑπό δέ ὁ αὐτός χρόνος δοκέω καί ὁ ἐπί ὁ μετάνοια περιαιρέω . πρέσβυς ὁ ἐκκλησία διά αἴτιος τοιοῦτος . ἀπό οὖον Ναυατιανός ὁ ἐκκλησία διακρίνω , ὁ πταίω ἐν ὁ ἐπί Δέκιος διωγμός κοινωνέω μή ἐθέλω , ὁ ἐπίσκοπος ὁ ἐκκλησιαστικός κανών ὁ πρέσβυς ὁ ἐπί ὁ μετάνοια προστίθημι , ὅπως εἄν ὁ μετά ὁ βάπτισμα πταίω ἐπί ὁ προβάλλω οὗτος πρέσβυς ἐξομολογέομαι ὁ ἁμάρτημα . οὗτος ὁ κανών κρατέω μέχρι νῦν ἐν ὁ ἄλλος αἵρεσις : μόνος δέ ὁ ὁ ὁμοούσιος φρόνημα , καί ὁ οὗτος κατά ὁ πίστις ὁμόφρων Ναυατιανός , ὁ ἐπί ὁ μετάνοια πρέσβυς παραιτέομαι . Ναυατιανός μέν γάρ οὐδέ ὁ ἀρχή ὁ προσθήκη οὗτος δέχομαι : ὁ δέ νῦν ὁ ἐκκλησία κράτος ἠώς πολύς φυλάζω , ἐπί Νεκτάριος ὁ ἐπίσκοπος μετατίθημι , τοιοῦτος τις ἐπί ὁ ἐκκλησία συμβαίνω . γυνή τις ὁ εὐγενής πρόσειμι ὁ ἐπί ὁ μετάνοια πρέσβυς : καί κατά μέρος ἐξομολογέομαι ὁ ἁμαρτία , ὅς πράσσω μετά ὁ βάπτισμα . ὁ δέ πρέσβυς παραγγέλλω ὁ γυνή νηστεύω καί συνεχῶς εὔχομαι , ἵνα σύν ὁ ὁμολογία καί ἔργον τίς δείκνυμι ἔχω ὁ μετάνοια ἄξιος . ὁ δέ γυνή προβαίνω καί ἄλλος πταῖσμα ἑαυτοῦ κατηγορέω : λέγω γάρ , ὡς εἰμί συγκαθευδηω αὐτός ὁ ἐκκλησία διάκονος . οὗτος ἐλέγχω ὁ μέν διάκονος ὁ ἐκκλησία ἐκπίπτω παρασκευάζω : ταραχή δέ κατέχω ὁ πλῆθος : ἀγανακτέω γάρ οὖον μόνος ἐπί ὁ γίγνομαι , ἀλλά ὅτι καί ὁ ἐκκλησία βλασφημία ὁ πρᾶξις καί ὕβρις προεκνέω . Διασύρω δέ ἐκ οὗτος ὁ ἱερόω ἀνήρ , Εὐδαίμων τις ὁ ἐκκλησία πρέσβυς , Ἀλεξανδρεύς ὁ γένος , γνώμη ὁ ἐπίσκοπος δίδωμι νεκτάριον περιαιρέω μέν ὁ ἐπί ὁ μετάνοια πρέσβυς , συγχωρέω δέ ἕκαστος ὁ ἴδιος σύνοιδα ὁ μυστήριον μετέχω : οὗτος γάρ μόνος ἔχω ὁ ἐκκλησία ὁ ἀβλασφήμητος . οὗτος παρά ὁ Εὐδαίμων ἀκούω ἐγώ ὁ γράφω ὅδε παραδίδωμι θαρσέω : ὡς γάρ πολλάκις φημί πᾶς σπουδή παρά ἕκαστος ὁ οἶδα τίθημι μανθάνω ὁ πρᾶγμα καί ἀκριβῶς ἐρευνάω , ἵνα μή ἔξω ὁ ἀλήθεια τίς γράφω . ἐγώ δέ πρός ὁ Εὐδαίμων πρότερος φημί : ὁ συμβουλή σύ , εἰμί πρέσβυς , εἰμί συμφέρω ὁ ἐκκλησία , ἢ εἰμί μή , θεός εἄν οἶδα : ὁράω δέ ὅτι πρόφασις παρέχω ὁ μή ἐλέγχω ἀλλήλων ὁ ἁμάρτημα , μηδέ φυλάσσω ὁ ὁ ἀπόστολος παράγγελμα ὁ λέγω , μηδέ συγκοινωνέω ὁ ἔργον ὁ ἄκαρπος ὁ σκότος , μᾶλλον δέ καί ἐλέγχω . περι μέν οὖν οὗτος αὐτάρκης εἴρω .