socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 2.28
Περὶ τῶν γεγονότων ἐν τῇ Ἀλεξανδρείᾳ ὑπὸ Γεωργίου τοῦ Ἀρειανοῦ , ἐκ τῆς Ἀθανασίου διηγήσεως . Οἷα δὲ τῇ Ἀλεξανδρείᾳ Γεώργιος ὑπὸ τὸν αὐτὸν χρόνον εἰργάζετο , τῆς φωνῆς Ἀθανασίου τοῦ πεπονθότος καὶ παρόντος τοῖς γινομένοις ἐπάκουσον . Ἐν γὰρ τῷ ἀπολογητικῷ περὶ τῆς φυγῆς ἑαυτοῦ λόγῳ κατὰ λέξιν περὶ τῶν ἐκεῖ γεγενημένων φησί : Καὶ γὰρ εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν ἐπεφύησαν ζητοῦντες πάλιν ἡμᾶς ἀποκτεῖναι . Καὶ γέγονε τὰ ὕστερα χείρονα τῶν πρώτων : στρατιῶται γὰρ ἐξαίφνης τὴν ἐκκλησίαν ἐκύκλωσαν , καὶ τὰ πολέμων ἀντὶ τῶν εὐχῶν ἐγίνετο . Εἶτα εἰσελθὼν τῇ Τεσσαρακοστῇ ὁ παῤ αὐτῶν ἀποσταλεὶς ἐκ Καππαδοκίας Γεώργιος ηὔξησεν ἃ παῤ αὐτῶν μεμάθηκε κακά . Μετὰ γὰρ τὰ ἕβδομα τοῦ Πάσχα παρθένοι εἰς δεσμωτήριον ἐβάλλοντο : ἐπίσκοποι ἤγοντο ὑπὸ στρατιωτῶν δεδεμένοι : ὀρφανῶν καὶ χηρῶν ἡρπάζοντο οἰκίαι τε καὶ ἄρτοι : ἔφοδοι κατὰ τῶν οἰκιῶν ἐγίνοντο : καὶ νυκτὸς οἱ Χριστιανοὶ κατεφέροντο : ἐπεσφραγίσθησαν οἰκίαι : καὶ ἀδελφοὶ κληρικῶν ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν ἐκινδύνευον . Καὶ δεινὰ μὲν ταῦτα , δεινότερα δὲ τὰ μετὰ ταῦτα τετολμημένα . Τῇ γὰρ ἑβδομάδι μετὰ τὴν ἁγίαν Πεντηκοστὴν ὁ λαὸς νηστεύσας ἐξῆλθε περὶ τὸ κοιμητήριον εὔξασθαι , διὰ τὸ πάντας ἀποστρέφεσθαι τὴν πρὸς Γεώργιον κοινωνίαν . Ἀλλὰ τοῦτο μαθὼν ὁ παμπόνηρος αὐτὸς παροξύνει τὸν στρατηλάτην Σεβαστιανὸν , Μανιχαῖον ὄντα . Καὶ λοιπὸν αὐτὸς μετὰ πλήθους στρατιωτῶν , ὅπλα καὶ ξίφη γυμνὰ καὶ τόξα καὶ βέλη φερόντων , ὥρμησεν ἐν αὐτῇ τῇ Κυριακῇ κατὰ τῶν λαῶν . Καὶ ὀλίγους εὑρὼν εὐχομένουσ—οἱ γὰρ πλεῖστοι λοιπὸν διὰ τὴν ὥραν ἀναχωρήσαντες ἔτυχον—τοιαῦτα εἰργάσατο , οἷα παῤ αὐτῶν ἔπρεπε πραχθῆναι . Πυρκαϊὰν γὰρ ἅψας , καὶ στήσας παρθένους παρὰ τὸ πῦρ , ἠνάγκαζε λέγειν αὐτὰς τῆς Ἀρείου πίστεως εἶναι . Ὡς δὲ νικώσας αὐτὰς ἔβλεπε καὶ μὴ φροντιζούσας τοῦ πυρὸς , γυμνώσας λοιπὸν οὕτω κατέκοψεν αὐτὰς εἰς τὰ πρόσωπα , ὡς μετὰ χρόνον μόγις ἐπιγνωσθῆναι . Ἄνδρας τε κρατήσας τεσσαράκοντα , καινοτέρῳ τρόπῳ κατέκοψε : ῥάβδους γὰρ τὰς ἀπὸ τῶν φοινίκων εὐθὺς τεμὼν ἐν ἑαυταῖς ἐχούσας ἔτι τοὺς σκόλοπας , τὰ νῶτα τούτων οὕτως ἐξέδειρεν , ὡς τινὰς μὲν πολλάκις χειρουργηθῆναι διὰ τοὺς ἀποπαγέντας ἐν αὐτοῖς σκόλοπας , τινὰς δὲ καὶ μὴ φέροντας ἀποθανεῖν . Πάντας μὲν οὖν τοὺς περιλειφθέντας ἀθρόως καὶ τὴν παρθένον ἐξώρισαν εἰς τὴν μεγάλην Ὄασιν . Τὰ δὲ σώματα τῶν τετελευτηκότων οὐδὲ τοῖς ἰδίοις κατὰ τὴν ἀρχὴν ἀποδοθῆναι συνεχώρησαν : ἀλλ̓ ἔκρυψαν ὡς ἠθέλησαν , ἄταφα βαλόντες ὑπὲρ τοῦ δοκεῖν αὐτοὺς λανθάνειν τὴν τοσαύτην ὠμότητα . Πράττουσι δὲ τοῦτο πεπλανημένοι τῇ διανοίᾳ οἱ παράφρονες . Τῶν γὰρ οἰκείων τῶν τετελευτηκότων χαιρόντων μὲν διὰ τὴν ὁμολογίαν , θρηνούντων δὲ διὰ τὰ σώματα , μεῖζον ἐξηχεῖτο κατ̓ αὐτῶν ὁ τῆς ἀσεβείας καὶ ὠμότητος ἔλεγχος . Καὶ γὰρ εὐθὺς ἀπὸ τῆς Αἰγύπτου καὶ τῶν Λιβύων ἐξώρισαν μὲν ἐπισκόπους Ἀμμώνιον , Θμοῦϊν , Γάϊον , Φίλωνα , Ἑρμῆν , Πλήνιον , Ψενόσιριν , Νειλάμμωνα , Ἀγάθωνα , Ἀνάγαμφον , Μάρκον , Ἀμμώνιον , ἕτερον Μάρκον , Δρακόντιον , Ἀδέλφιον , Ἀθηνόδωρον , καὶ πρεσβυτέρους Ἱέρακα καὶ Διόσκορον . Καὶ οὕτω πικρῶς ἤλασαν αὐτοὺς , ὥς τινας μὲν αὐτῶν ἐν ταῖς ὁδοῖς , τινὰς δὲ ἐν αὐτῷ τῷ ἐξορισμῷ ἀποθανεῖν : ἐφυγάδευσαν δὲ ἐπισκόπους πλείους ἢ τριάκοντα . Σπουδὴ γὰρ ἦν αὐτοῖς κατὰ τὸν Ἀχαὰβ , εἰ δυνατὸν ἐξᾶραι τὴν ἀλήθειαν . Τοιαῦτα μὲν Ἀθανάσιος περὶ τῶν ὑπὸ Γεωργίου κατὰ τὴν Ἀλεξάνδρειαν γενομένων οἰκείαις διεξῆλθε φωναῖς . Ὁ δὲ βασιλεὺς ἐπὶ τὴν Ἰλλυρίδα ἐστρατοπεδεύετο : ἦγε γὰρ αὐτὸν ἐκεῖσε τῶν δημοσίων χρειῶν ἡ ἀνάγκη , μάλιστα δὲ ἡ Βετρανίωνος ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν ἀναγόρευσις . Γενόμενος δὲ ἐν Σιρμίῳ κατὰ συνθήκας ἐντυγχάνει τῷ Βετρανίωνι , κατασκευάζει τε μεταθέσθαι τοὺς ἀνακηρύξαντας αὐτὸν στρατιώτας : οἱ καὶ μεταθέμενοι Κωνστάντιον μόνον ἀνεφώνουν Αὔγουστον καὶ βασιλέα καὶ αὐτοκράτορα : Βετρανίωνος δὲ οὐδαμοῦ μνήμη βοώντων ἐγίνετο . Ὁ δὲ εὐθὺς αἰσθόμενος προδίδοσθαι , παρὰ τοὺς πόδας ἐκυλινδεῖτο τοῦ βασιλέως . Κωνστάντιος δὲ αὐτοῦ περιελὼν τὸν βασιλικὸν στέφανον καὶ τὴν ἁλουργίδα φιλανθρωπεύεται , παραινέσας ἰδιωτικῷ σχήματι ἡσυχέστερον διάγειν : πρέπειν γὰρ τῷ προβεβηκότι τὴν ἡλικίαν ἀπραγμονέστερον βιοῦν ἢ ἔχειν ὄνομα φροντίδων μεστόν . Τὰ μὲν οὖν κατὰ Βετρανίωνα τοιαύτην ἔσχε τὴν ἔκβασιν . Ὁ δὲ βασιλεὺς αὐτῷ παντοίαν δαπάνην ἐκ δημοσίων φόρων ἐκέλευσε δίδοσθαι . Πολλάκις δὲ αὐτῷ ὕστερον ἐν Προύσῃ τῆς Βιθυνίας διάγοντι γράφων ἐδήλου , ὡς εἴη μεγίστων ἀγαθῶν αἴτιος αὐτῷ γεγονὼς , ἀπαλλάξας φροντίδων καὶ ὅσα σύνεστι τῇ βασιλείᾳ κακά : οὐκ εὖ τε πράττειν ἔλεγεν αὐτὸν , ὅτι ὧν ἐκείνῳ παρέσχεν , αὐτὸς οὐκ ἀπέλαυσε . Καὶ τοσαῦτα μὲν περὶ τούτων λελέχθω . Τότε δὲ ὁ βασιλεὺς Γάλλον μὲν ἀνεψιὸν ἑαυτοῦ Καίσαρα καταστήσας , τό τε οἰκεῖον θεὶς αὐτῷ ὄνομα , εἰς τὴν Συρίας Ἀντιοχείαν ἔπεμψε , φρουρεῖσθαι τὰ τῆς ἑῴας μέρη δἰ αὐτοῦ προνοούμενος . Ὅτε καὶ ἐπιστάντος αὐτοῦ τῇ Ἀντιοχέων , τὸ τοῦ Σωτῆρος σημεῖον περὶ τὴν ἀνατολὴν ἐφάνη : στύλος γὰρ σταυροειδὴς ἐν τῷ οὐρανῷ ὀφθεὶς μέγιστον θαῦμα τοῖς ὁρῶσιν ἐγένετο . Τοὺς δὲ ἄλλους αὐτοῦ στρατηγοὺς σὺν δυνάμει πολλῇ κατὰ Μαγνεντίου προὔπεμπε : παρεῖλκέ τε ἐν τῷ Σιρμίῳ προσμένων τὰ ἐκβησόμενα .
Lemmas: περι ὁ γίγνομαι ἐν ὁ Ἀλεξάνδρεια ὑπό Γεώργιος ὁ αρειανός , ἐκ ὁ Ἀθανάσιος διήγησις . οἷος δέ ὁ Ἀλεξάνδρεια Γεώργιος ὑπό ὁ αὐτός χρόνος ἐργάζομαι , ὁ φωνή Ἀθανάσιος ὁ πάσχω καί πάρειμι ὁ γίγνομαι ἐπακούω . ἐν γάρ ὁ ἀπολογητικός περί ὁ φυγή ἑαυτοῦ λόγος κατά λέξις περί ὁ ἐκεῖ γίγνομαι φημί : καί γάρ εἰς ὁ Ἀλεξάνδρεια ἐπιφύω ζητέω πάλιν ἐγώ ἀποκτείνω . καί γίγνομαι ὁ ὕστερος χείρων ὁ πρῶτος : στρατιώτης γάρ ἐξαπίνης ὁ ἐκκλησία κυκλόω , καί ὁ Πολέμων ἀντί ὁ εὖχος γίγνομαι . εἶτα εἰσέρχομαι ὁ τεσσαρακοστός ὁ παρά αὐτός ἀποστέλλω ἐκ Καππαδοκία Γεώργιος αὐξάνω ὁ παρά αὐτός μανθάνω κακός . μετά γάρ ὁ ἕβδομος ὁ Πάσχα παρθένος εἰς δεσμωτήριον βάλλω : ἐπίσκοπος ἄγω ὑπό στρατιώτης δέω : ὀρφανός καί χήρα ἁρπάζω οἰκίον τε καί ἄρτος : ἔφοδος κατά ὁ οἰκίον γίγνομαι : καί νύξ ὁ Χριστιανός καταφέρω : ἐπισφραγίζω οἰκίον : καί ἀδελφός κληρικός ὑπέρ ὁ ἀδελφός κινδυνεύω . καί δεινός μέν οὗτος , δεινός δέ ὁ μετά οὗτος τολμάω . ὁ γάρ ἑβδομάς μετά ὁ ἅγιος Πεντηκοστή ὁ λαός νηστεύω ἐξέρχομαι περί ὁ κοιμητήριον εὔχομαι , διά ὁ πᾶς ἀποστρέφω ὁ πρός Γεώργιος κοινωνία . ἀλλά οὗτος μανθάνω ὁ παμπόνηρος αὐτός παροξύνω ὁ στρατηλάτης Σεβαστιανός , Μανιχαῖος εἰμί . καί λοιπός αὐτός μετά πλῆθος στρατιώτης , ὅπλον καί ξίφος γυμνός καί τόξον καί βέλος φέρω , ὁρμάω ἐν αὐτός ὁ Κυριακός κατά ὁ λαός . καί ὀλίγος εὑρίσκω εὐχομένουσ—οἱ γάρ πλεῖστος λοιπός διά ὁ ὥρα ἀναχωρέω τυγχάνω ἐργάζομαι , οἷος παρά αὐτός πρέπω πράσσω . πυρκαιά γάρ ἅπτω , καί ἵστημι παρθένος παρά ὁ πῦρ , ἀναγκάζω λέγω αὐτός ὁ Ἄρειος πίστις εἰμί . ὡς δέ Νίκη αὐτός βλέπω καί μή φροντίζω ὁ πυρός , γυμνόω λοιπός οὗτος κατακόπτω αὐτός εἰς ὁ πρόσωπον , ὡς μετά χρόνος μόγις ἐπιγιγνώσκω . ἀνήρ τε κρατέω τεσσαράκοντα , καινός τρόπος κατακόπτω : ῥάβδος γάρ ὁ ἀπό ὁ Φοῖνιξ εὐθύς τέμνω ἐν ἑαυτοῦ ἔχω ἔτι ὁ σκόλοψ , ὁ νῶτον οὗτος οὕτως ἐκδέρω , ὡς τις μέν πολλάκις χειρουργέω διά ὁ ἀποπήγνυμι ἐν αὐτός σκόλοψ , τις δέ καί μή φέρω ἀποθνῄσκω . Πᾶς μέν οὖν ὁ περιλείπομαι ἀθρόος καί ὁ παρθένος ἐξορίζω εἰς ὁ μέγας Ὄασις . ὁ δέ σῶμα ὁ τελευτάω οὐδέ ὁ ἴδιος κατά ὁ ἀρχή ἀποδίδωμι συγχωρέω : ἀλλά κρύπτω ὡς ἐθέλω , ἄταφος βάλλω ὑπέρ ὁ δοκέω αὐτός λανθάνω ὁ τοσοῦτος ὠμότης . πράσσω δέ οὗτος πλανάω ὁ διάνοια ὁ παράφρων . ὁ γάρ οἰκέω ὁ τελευτάω χαίρω μέν διά ὁ ὁμολογία , θρηνέω δέ διά ὁ σῶμα , μείζων ἐξηχέω κατά αὐτός ὁ ὁ ἀσέβεια καί ὠμότης ἔλεγχος . καί γάρ εὐθύς ἀπό ὁ Αἴγυπτος καί ὁ Λίβυς ἐξορίζω μέν ἐπίσκοπος Ἀμμώνιος , Θμοῦις , Γάϊος , Φίλων , Ἑρμῆς , πλήνιον , ψενοσιρις , Νειλάμμων , Ἀγάθων , Ἀνάγαμφον , Μᾶρκος , Ἀμμώνιος , ἕτερος Μᾶρκος , Δρακόντιον , Ἀδέλφιος , Ἀθηνόδωρος , καί πρέσβυς Ἱέραξ καί Διόσκορος . καί οὗτος πικρός ἐλαύνω αὐτός , ὅς τις μέν αὐτός ἐν ὁ ὁδός , τις δέ ἐν αὐτός ὁ ἐξορισμός ἀποθνῄσκω : φυγαδεύω δέ ἐπίσκοπος πλείων ἢ τριάκοντα . Σπουδή γάρ εἰμί αὐτός κατά ὁ Ἀχαάβ , εἰμί δυνατός ἐξαίρω ὁ ἀλήθεια . τοιοῦτος μέν Ἀθανάσιος περί ὁ ὑπό Γεώργιος κατά ὁ Ἀλεξάνδρεια γίγνομαι οἰκεῖος διεξέρχομαι φωνή . ὁ δέ βασιλεύς ἐπί ὁ Ἰλλυρίς στρατοπεδεύω : ἄγω γάρ αὐτός ἐκεῖσε ὁ δημόσιος χρεία ὁ ἀνάγκη , μάλιστα δέ ὁ βετρανιοινος ὑπό ὁ στρατιώτης ἀναγόρευσις . Γενόμενος δέ ἐν Σίρμιον κατά συνθήκη ἐντυγχάνω ὁ βετρανιαβρων , κατασκευάζω τε μετατίθημι ὁ ἀνακηρύσσω αὐτός στρατιώτης : ὁ καί μετατίθημι Κωνστάντιος μόνος ἀναφωνέω Αὔγουστος καί βασιλεύς καί αὐτοκράτωρ : βετρανιοινος δέ οὐδαμοῦ μνήμη βοῦς γίγνομαι . ὁ δέ εὐθύς αἰσθάνομαι προδίδωμι , παρά ὁ πούς κυλινδέω ὁ βασιλεύς . Κωνστάντιος δέ αὐτός περιαιρέω ὁ βασιλικός στέφανος καί ὁ ἁλουργίς φιλανθρωπεύομαι , παραινέω ἰδιωτικός σχῆμα ἡσυχής διάγω : πρέπω γάρ ὁ προβαίνω ὁ ἡλικία ἀπράγμων βιόω ἢ ἔχω ὄνομα φροντίς μεστός . ὁ μέν οὖν κατά Βετρανίων τοιοῦτος ἔχω ὁ ἔκβασις . ὁ δέ βασιλεύς αὐτός παντοῖος δαπάνη ἐκ δημόσιος φόρος κελεύω δίδωμι . πολλάκις δέ αὐτός ὕστερος ἐν Προῦσα ὁ Βιθυνία διάγω γράφω δηλόω , ὡς εἰμί μέγας ἀγαθός αἴτιος αὐτός γίγνομαι , ἀπαλλάσσω φροντίς καί ὅσος σύνειμι ὁ βασίλεια κακός : οὐ εὕω τε πράσσω λέγω αὐτός , ὅτι ὅς ἐκεῖνος παρέχω , αὐτός οὐ ἀπολαύω . καί τοσοῦτος μέν περί οὗτος λέγω . τότε δέ ὁ βασιλεύς Γάλλος μέν ἀνεψιός ἑαυτοῦ Καῖσαρ καθίστημι , ὁ τε οἰκέω τίθημι αὐτός ὄνομα , εἰς ὁ Συρία Ἀντιόχειος πέμπω , φρουρέω ὁ ὁ ἑῷος μέρος διά αὐτός προνοέω . ὅτε καί ἐφίστημι αὐτός ὁ Ἀντιοχεύς , ὁ ὁ Σωτήρ σημεῖον περί ὁ ἀνατολή φαίνω : στύλος γάρ σταυροειδής ἐν ὁ οὐρανός ὁράω μέγας θαῦμα ὁ ὁράω γίγνομαι . ὁ δέ ἄλλος αὐτός στρατηγός σύν δύναμις πολύς κατά Μαγνέντιος προπέμπω : παραλέγω τε ἐν ὁ Σίρμιον προσμένω ὁ ἐκβαίνω .