socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 2.18
Ως ὁ τῶν ἑσπερίων βασιλεὺς ἐζήτησε παρὰ τοῦ ἀδελφοῦ πεμφθῆναι τοὺς λόγον δώσοντας περὶ Ἀθανασίου καὶ Παύλου : καὶ ὅτι ἑτέραν οἱ πεμφθέντες ὑπηγόρευσαν ἔκθεσιν πίστεως . Ὁ δὲ τῶν ἑσπερίων μερῶν βασιλεὺς γνοὺς τὰ κατ̓ αὐτοὺς ἰδιοπαθεῖ : καὶ πρὸς τὸν ἀδελφὸν γράμματα διαπέμπεται , δηλῶν τρεῖς ἐπισκόπους πεμφθῆναι παῤ αὐτὸν τοὺς λόγον δώσοντας τῆς Παύλου καὶ Ἀθανασίου καθαιρέσεως . Καὶ πέμπονται Νάρκισσος ὁ Κίλιξ , καὶ Θεόδωρος ὁ Θρᾷξ , καὶ Μάρις Χαλκηδόνος , καὶ Μάρκος ὁ Σύρος : οἵ τινες παραγενόμενοι τοῖς μὲν περὶ Ἀθανάσιον οὐδαμῶς εἰς λόγους ἐλθεῖν κατεδέξαντο : τὴν δὲ ἐν Ἀντιοχείᾳ ἐκτεθεῖσαν πίστιν ἀποκρυψάμενοι , ἑτέραν δὲ συγκαττύσαντες ἐπιδεδώκασι τῷ βασιλεῖ Κώνσταντι ἐν τούτοις οὖσαν τοῖς ῥήμασιν : Ἄλλη ἔκθεσις . Πιστεύομεν εἰς ἕνα Θεὸν Πατέρα παντοκράτορα , κτίστην καὶ ποιητὴν τῶν πάντων , ἐξ οὗ πᾶσα πατριὰ ἐν οὐρανοῖς καὶ ἐπὶ γῆς ὀνομάζεται . Καὶ εἰς τὸν μονογενῆ αὐτοῦ Υἱὸν , τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν , τὸν πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα , Θεὸν ἐκ Θεοῦ , φῶς ἐκ φωτὸς , δἰ οὗ ἐγένετο τὰ πάντα ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ ἐπὶ τῆς γῆς , τά τε ὁρατὰ , καὶ τὰ ἀόρατα , λόγον ὄντα , καὶ σοφίαν , καὶ δύναμιν , καὶ ζωὴν , καὶ φῶς ἀληθινὸν , τὸν ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν δἰ ἡμᾶς ἐνανθρωπήσαντα , καὶ γεννηθέντα ἐκ τῆς ἁγίας παρθένου , τὸν σταυρωθέντα , καὶ ἀποθανόντα , καὶ ταφέντα , ἀναστάντα ἐκ νεκρῶν τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ , καὶ ἀνεληλυθότα εἰς τοὺς οὐρανοὺς , καὶ καθεσθέντα ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς , καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς καὶ ἀποδοῦναι ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ : οὗ ἡ βασιλεία ἀκατάπαυστος οὖσα διαμενεῖ εἰς τοὺς ἀπείρους αἰῶνας : ἔσται γὰρ καθεζόμενος ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς , οὐ μόνον ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι . Καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον , τουτέστι τὸν Παράκλητον , ὅπερ ἐπαγγειλάμενος τοῖς ἀποστόλοις μετὰ τὴν εἰς οὐρανοὺς αὐτοῦ ἄνοδον ἀπέστειλε διδάξαι καὶ ὑπομνῆσαι πάντα , δἰ οὗ καὶ ἁγιασθήσονται αἱ τῶν εἰλικρινῶς εἰς αὐτὸν πεπιστευκότων ψυχαί . Τοὺς δὲ λέγοντας ἐξ οὐκ ὄντων τὸν Υἱὸν , ἢ ἐξ ἑτέρας ὑποστάσεως καὶ μὴ ἐκ τοῦ Θεοῦ , καὶ ἦν ποτε χρόνος ὅτε οὐκ ἦν , ἀλλοτρίους οἶδεν ἡ καθολικὴ ἐκκλησία . Ταῦτα ἐπιδεδωκότες τῷ βασιλεῖ , καὶ πολλοῖς ἑτέροις ἐκδόντες , οὐδὲν πλέον ἀνύσαντες ἀνεχώρησαν . Ἀδιαφόρου τοίνυν ἔτι τυγχανούσης τῆς μεταξὺ τῶν δυτικῶν τε καὶ ἀνατολικῶν κοινωνίας , ἐπεφύη ἐν Σιρμίῳ , πόλις δὲ αὕτη τῶν Ἰλλυριῶν , αἵρεσις ἑτέρα . Φωτεινὸς γὰρ τῶν ἐκεῖ ἐκκλησιῶν προεστὼς , γένος τῆς μικρᾶς Γαλατίας , Μαρκέλλου τε τοῦ καθῃρημένου μαθητὴς , ἀκολουθῶν τῷ διδασκάλῳ , ψιλὸν ἄνθρωπον τὸν Υἱὸν ἐδογμάτισε . Καὶ περὶ μὲν τούτων κατὰ χώραν ἐροῦμεν .
Lemmas: ὡς ὁ ὁ ἑσπέριος βασιλεύς ζητέω παρά ὁ ἀδελφός πέμπω ὁ λόγος δίδωμι περί Ἀθανάσιος καί Παῦλος : καί ὅτι ἕτερος ὁ πέμπω ὑπαγορεύω ἔκθεσις πίστις . ὁ δέ ὁ ἑσπέριος μέρος βασιλεύς γιγνώσκω ὁ κατά αὐτός ἰδιοπαθέω : καί πρός ὁ ἀδελφός γράμμα διαπέμπω , δηλόω τρεῖς ἐπίσκοπος πέμπω παρά αὐτός ὁ λόγος δίδωμι ὁ Παῦλος καί Ἀθανάσιος καθαίρεσις . καί πέμπω Νάρκισσος ὁ Κίλιξ , καί Θεόδωρος ὁ Θρᾷξ , καί Μάρις Χαλκηδών , καί Μάρκος ὁ Σύρος : ὁ τις παραγίγνομαι ὁ μέν περί Ἀθανάσιος οὐδαμῶς εἰς λόγος ἔρχομαι καταδέχομαι : ὁ δέ ἐν Ἀντιόχεια ἐκτίθημι πίστις ἀποκρύπτω , ἕτερος δέ συγκαττύω ἐπιδίδωμι ὁ βασιλεύς Κώνστας ἐν οὗτος εἰμί ὁ ῥῆμα : ἄλλη ἔκθεσις . πιστεύω εἰς εἷς θεός πατήρ παντοκράτωρ , κτίστης καί ποιητής ὁ πᾶς , ἐκ ὅς πᾶς πατριά ἐν οὐρανός καί ἐπί γῆ ὀνομάζω . καί εἰς ὁ μονογενής αὐτός υἱός , ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ὁ πρό πᾶς ὁ αἰών ἐκ ὁ πατήρ γεννάω , θεός ἐκ Θεός , φάος ἐκ φάος , διά ὅς γίγνομαι ὁ πᾶς ἐν ὁ οὐρανός καί ἐπί ὁ γῆ , ὁ τε ὁρατός , καί ὁ ἀόρατος , λόγος εἰμί , καί σοφία , καί δύναμις , καί ζωή , καί φάος ἀληθινός , ὁ ἐπί ἔσχατος ὁ ἡμέρα διά ἐγώ ἐνανθρωπέω , καί γεννάω ἐκ ὁ ἅγιος παρθένος , ὁ σταυρωθείς , καί ἀποθνῄσκω , καί θάπτω , ἀνίστημι ἐκ νεκρός ὁ τρίτος ἡμέρα , καί ἀνέρχομαι εἰς ὁ οὐρανός , καί κατά-ἕζομαι ἐν δεξιός ὁ πατήρ , καί ἔρχομαι ἐπί συντέλεια ὁ αἰών κρίνω ζῶ καί νεκρός καί ἀποδίδωμι ἕκαστος κατά ὁ ἔργον αὐτός : ὅς ὁ βασίλειος ἀκατάπαυστος εἰμί διαμένω εἰς ὁ ἤπειρος αἰών : εἰμί γάρ καθέζομαι ἐν δεξιός ὁ πατήρ , οὖον μόνος ἐν ὁ αἰών οὗτος , ἀλλά καί ἐν ὁ μέλλω . καί εἰς ὁ πνεῦμα ὁ Ἅγιον , τουτέστι ὁ Παράκλητος , ὅσπερ ἐπαγγέλλω ὁ ἀπόστολος μετά ὁ εἰς οὐρανός αὐτός ἄνοδος ἀποστέλλω διδάσκω καί ὑπομιμνήσκω πᾶς , διά ὅς καί ἁγιάζω ὁ ὁ εἰλικρινής εἰς αὐτός πιστεύω Ψυχή . ὁ δέ λέγω ἐκ οὐ εἰμί ὁ υἱός , ἢ ἐκ ἕτερος ὑπόστασις καί μή ἐκ ὁ Θεός , καί εἰμί ποτός χρόνος ὅτε οὐ εἰμί , ἀλλότριος οἶδα ὁ καθολικός ἐκκλησία . οὗτος ἐπιδίδωμι ὁ βασιλεύς , καί πολύς ἕτερος ἐκδίδωμι , οὐδείς πλέω ἀνύω ἀναχωρέω . ἀδιάφορος τοίνυν ἔτι τυγχάνω ὁ μεταξύ ὁ δυτικός τε καί ἀνατολικός κοινωνία , ἐπιφύω ἐν Σίρμιον , πόλις δέ οὗτος ὁ Ἰλλυριός , αἵρεσις ἕτερος . Φωτεινός γάρ ὁ ἐκεῖ ἐκκλησία προίστημι , γένος ὁ μικρός Γαλατία , Μάρκελλος τε ὁ καθαιρέω μαθητής , ἀκολουθέω ὁ διδάσκαλος , ψιλός ἄνθρωπος ὁ υἱός δογματίζω . καί περί μέν οὗτος κατά χώρα εἴρω .