socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 7.10
Ὡς κατὰ τόνδε τὸν χρόνον ἡ Ῥώμη ὑπὸ βαρβάροις γέγονεν , Ἀλαρίχου ταύτην πορθήσαντος . Ὑπὸ δὲ τὸν αὐτὸν τοῦτον χρόνον καὶ τὴν Ῥώμην ὑπὸ βαρβάρων ἁλῶναι συνέβη . Ἀλάριχος γάρ τις βάρβαρος , ὑπόσπονδος ὢν Ῥωμαίοις , καὶ τῷ βασιλεῖ Θεοδοσίῳ εἰς τὸν κατὰ Εὐγενίου τοῦ τυράννου πόλεμον συμμαχήσας , καὶ διὰ τοῦτο Ῥωμαϊκῇ ἀξίᾳ τιμηθεὶς , οὐκ ἤνεγκε τὴν εὐτυχίαν . Ἀλλὰ βασιλεύειν μὲν οὐ προείλετο : ἀναχωρήσας δὲ τῆς Κωνσταντινουπόλεως , ἐπὶ τὰ ἑσπέρια μέρη διέβαινε : γενόμενος δὲ ἐπὶ τὰ Ἰλλυριῶν εὐθὺς πάντα ἀνέτρεπε . Διαβαίνοντι δὲ αὐτῷ Θεσσαλοὶ ἀντέστησαν περὶ τὰς ἐκβολὰς τοῦ Πηνειοῦ ποταμοῦ , ὅθεν δἰ ὄρους Πίνδου ἐπὶ Νικόπολιν τῆς Ἠπείρου διαβῆναι ἐστί : καὶ συμβαλόντες περὶ τρισχιλίους ἀνεῖλον οἱ Θεσσαλοί . Μετὰ δὲ ταῦτα πᾶν τὸ παραπεσὸν ἀφανίζοντες οἱ σὺν αὐτῷ , τέλος καὶ τὴν Ῥώμην κατέλαβον : καὶ πορθήσαντες αὐτὴν , τὰ μὲν πολλὰ τῶν θαυμαστῶν ἐκείνων θεαμάτων κατέκαυσαν : τὰ δὲ χρήματα δἰ ἁρπαγῆς ἔλαβον : καὶ πολλοὺς τῆς συγκλήτου βουλῆς διαφόροις δίκαις ὑποβαλόντες ἀπώλεσαν . Καταπαίζων τε τῆς βασιλείας ἀναδείκνυσι βασιλέα , ὀνόματι Ἄτταλον : ὃν μίαν μὲν ἡμέραν ὡς βασιλέα δορυφορούμενον προϊέναι ἐκέλευε , τὴν δὲ ἄλλην ἐν δούλου τάξει φαίνεσθαι παρεσκεύαζεν . Καὶ ταῦτα καταπραξάμενος εἰς φυγὴν ἐτράπη , φήμης αὐτὸν ἐν φόβῳ καταστησάσης , ὡς εἴη ὁ βασιλεὺς Θεοδόσιος δύναμιν ἀποστείλας τὴν αὐτῷ πολεμήσουσαν . Τὰ μὲν οὖν τῆς φήμης οὐκ ἦν πεπλασμένα : ἀληθῶς γὰρ ἡ δύναμις ἐπορεύετο : κἀκεῖνος τὴν φήμην οὐχ ὑπομείνας , ἀλλ̓ , ὡς ἔφην , ἀποδρὰς ᾤχετο . Λέγεται δὲ ὡς ἀπιόντι αὐτῷ ἐπὶ τὴν Ῥώμην εὐλαβής τις ἀνὴρ , μοναχὸς τὸν βίον , παρῄνει , μὴ ἐπιχαίρειν ἐν τηλικούτοις κακοῖς , μηδὲ χαίρειν φόνοις καὶ αἵμασιν . Ὁ δὲ , Οὐκ ἐγὼ , ἔφη , ἐθελοντὴς ἐπὶ τὰ ἐκεῖ πορεύομαι : ἀλλά τις καθ̓ ἑκάστην ὀχλεῖ μοι βασανίζων , καὶ λέγων , Ἄπιθι , τὴν Ῥωμαίων πόρθησον πόλιν . Τοσαῦτα μὲν καὶ περὶ τούτου .
Lemmas: ὡς κατά ὅδε ὁ χρόνος ὁ Ῥώμη ὑπό βάρβαρος γίγνομαι , Ἀλάριχος οὗτος πορθέω . ὑπό δέ ὁ αὐτός οὗτος χρόνος καί ὁ Ῥώμη ὑπό βάρβαρος ἁλίσκομαι συμβαίνω . Ἀλάριχος γάρ τις βάρβαρος , ὑπόσπονδος εἰμί Ῥωμαῖος , καί ὁ βασιλεύς Θεοδόσιος εἰς ὁ κατά Εὐγένιος ὁ τύραννος πόλεμος συμμαχέω , καί διά οὗτος Ῥωμαϊκός ἄξιος τιμάω , οὐ φέρω ὁ εὐτυχία . ἀλλά βασιλεύω μέν οὖον προαιρέω : ἀναχωρέω δέ ὁ Κωνσταντινούπολις , ἐπί ὁ ἑσπέριος μέρος διαβαίνω : γίγνομαι δέ ἐπί ὁ Ἰλλυριός εὐθύς πᾶς ἀνατρέπω . διαβαίνω δέ αὐτός Θεσσαλός ἀνθίστημι περί ὁ ἐκβολή ὁ Πηνειός ποταμός , ὅθεν διά ὄρος Πίνδος ἐπί Νικόπολις ὁ Ἤπειρος διαβαίνω εἰμί : καί συμβάλλω περί τρισχίλιοι ἀναιρέω ὁ Θεσσαλός . μετά δέ οὗτος πᾶς ὁ παραπίπτω ἀφανίζω ὁ σύν αὐτός , τέλος καί ὁ Ῥώμη καταλαμβάνω : καί πορθέω αὐτός , ὁ μέν πολύς ὁ θαυμαστός ἐκεῖνος θέαμα κατακαίω : ὁ δέ χρῆμα διά ἁρπαγεύς λαμβάνω : καί πολύς ὁ σύγκλητος βουλή διάφορος δίκη ὑποβάλλω ἀπόλλυμι . καταπαίζω τε ὁ βασίλεια ἀναδείκνυμι βασιλεύς , ὄνομα Ἄτταλος : ὅς εἷς μέν ἡμέρα ὡς βασιλεύς δορυφορέω προΐημι κελεύω , ὁ δέ ἄλλος ἐν δοῦλος τάξις φαίνω παρασκευάζω . καί οὗτος καταπράσσω εἰς φυγή τρέπω , φήμη αὐτός ἐν φόβος καθίστημι , ὡς εἰμί ὁ βασιλεύς Θεοδόσιος δύναμις ἀποστέλλω ὁ αὐτός πολεμέω . ὁ μέν οὖν ὁ φήμη οὐ εἰμί πλάσσω : ἀληθής γάρ ὁ δύναμις πορεύω : ἐκεῖνος ὁ φήμη οὐ ὑπομένω , ἀλλά , ὡς φημί , ἀποδιδράσκω οἴχομαι . λέγω δέ ὡς ἄπειμι αὐτός ἐπί ὁ Ῥώμη εὐλαβής τις ἀνήρ , μοναχός ὁ βίος , παραινέω , μή ἐπιχαίρω ἐν τηλικόσδε κακός , μηδέ χαίρω φόνος καί αἷμα . ὁ δέ , οὐ ἐγώ , φημί , ἐθελοντής ἐπί ὁ ἐκεῖ πορεύω : ἀλλά τις κατά ἕκαστος ὀχλεύς ἐγώ βασανίζω , καί λέγω , ἄπειμι , ὁ Ῥωμαῖος πορθέω πόλις . τοσοῦτος μέν καί περί οὗτος .