socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 6.11
Περὶ Σεβηριανοῦ καὶ Ἀντιόχου τῶν Σύρων , ὅπως Ἰωάννου ἀπέστησαν , καὶ διὰ τίνας αἰτίας . Ηὔξησε δὲ τὸ κατὰ Ἰωάννου μῖσος καὶ ἕτερον ἐπισυμβὰν τοιόνδε : δύο ἐπίσκοποι κατ̓ αὐτὸν ἤνθησαν Σύροι ὄντες τὸ γένος , Σεβηριανὸς καὶ Ἀντίοχος . Σεβηριανὸς μὲν Γαβάλων , πόλις δὲ αὕτη τῆς Συρίας : Ἀντίοχος δὲ Πτολεμαΐδος τῆς ἐν Φοινίκῃ ἐκκλησίας προειστήκει . Ἄμφω μὲν οὖν διὰ λόγων ῥητορικῶν ἤχθησαν : Σεβηριανὸς δὲ δοκῶν πεπαιδεῦσθαι , οὐ πάνυ τῇ φωνῇ τὴν Ἑλληνικὴν ἐξετράνου γλῶσσαν : ἀλλὰ καὶ Ἑλληνιστὶ φθεγγόμενος Σύρος ἦν τὴν φωνήν . Ἀντίοχος μὲν οὖν πρότερον ἐκ τῆς Πτολεμαΐδος ἐπὶ τὴν Κωνσταντινούπολιν ἐλθὼν , κατὰ τὰς ἐκκλησίας ἐπὶ χρόνον τινὰ πεπονημένως διδάξας , καὶ πολλὰ ἐκ τούτων χρηματισάμενος , ἐπὶ τὴν ἑαυτοῦ ἀνέδραμε . Σεβηριανὸς δὲ πυθόμενος μετὰ ταῦτα πολλὰ τὸν Ἀντίοχον ἐκ τῆς Κωνσταντινουπόλεως συλλέξαντα , ζηλοῦν καὶ αὐτὸς τοῦτο ἐσπούδασεν . Ἀσκηθείς τε οὖν καὶ συντάξας λόγους συχνοὺς καὶ αὐτὸς ἐπὶ τὴν Κωνσταντινούπολιν ἔρχεται . Καὶ δεχθεὶς ἀσμένως ὑπὸ Ἰωάννου , μέχρι μέν τινος ὑπέτρεχε τὸν ἄνδρα καὶ ἐκολάκευε , καὶ αὐτὸς οὐδὲν ἦττον ἀγαπώμενος καὶ τιμώμενος ἤνθει τε κατὰ τὰς διδασκαλίας , καὶ πολλοῖς τῶν ἐν τέλει καὶ δὴ καὶ αὐτῷ βασιλεῖ γίνεται γνώριμος . Ἐπειδὴ δὲ ἐν τοσούτῳ συνέβη τῆς Ἐφέσου τελευτῆσαι τὸν ἐπίσκοπον , ἀνάγκη κατέλαβε τὸν Ἰωάννην εἰς τὴν Ἔφεσον ἀπελθεῖν ἐπὶ τῷ χειροτονῆσαι ἐπίσκοπον . Καὶ γενόμενος ἐν αὐτῇ , ἄλλον τε ἄλλων προβάλλεσθαι σπουδαζόντων , καὶ σφόδρα διαπληκτιζομένων πρὸς ἑαυτοὺς περὶ ὧν ἕκαστος ἐψηφίζετο , συνιδὼν ὁ Ἰωάννης ἀμφότερα τὰ μέρη φιλονείκως διακείμενα , καὶ ἐν οὐδενὶ πείθεσθαι τῇ παραινέσει αὐτοῦ θέλοντα , ἐσπούδασεν ἀκοπιαστὶ τὴν τούτων ἔριν λῦσαι . Αὐτὸς τοίνυν Ἡρακλείδην τινα διάκονον ἑαυτοῦ , γένει Κύπριον , εἰς τὴν ἐπισκοπὴν προεβάλετο : καὶ οὕτω ἀμφότερα τὰ μέρη παυσάμενα τῆς πρὸς σφᾶς φιλονεικίας ἡσύχασαν . Ἀνάγκη οὖν γέγονε χρονίζειν τὸν Ἰωάννην κατὰ τὴν Ἔφεσον : παρέλκοντος δὲ αὐτοῦ κατ̓ αὐτὴν , ὁ Σεβηριανὸς ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει ἐρασμιώτερος τοῖς ἀκροαταῖς ἐγίνετο . Καὶ ταῦτα οὐκ ἐλάνθανε μὲν τὸν Ἰωάννην , ταχέως γὰρ αὐτῷ τὰ γινόμενα διηγγέλλετο : Σαραπίωνος δὲ , οὗ καὶ πρότερον ἐποιησάμην μνήμην , ὑποβάλλοντος , καὶ ταράττεσθαι λέγοντος ὑπὸ Σεβηριανοῦ τὴν ἐκκλησίαν , πρὸς ζηλοτυπίαν ὁ Ἰωάννης προήχθη . Ὁδοῦ οὖν πάρεργον πολλὰς ἐκκλησίας Ναυατιανῶν καὶ Τεσσαρεσκαιδεκατιτῶν ἀφελὼν , ἐπὶ τὴν Κωνσταντινούπολιν ἔρχεται . Καὶ αὐτὸς μὲν πάλιν τὴν προσήκουσαν κηδεμονίαν τῶν ἐκκλησιῶν ἐποιεῖτο : Σαραπίωνος δὲ τὴν ὀφρῦν καὶ τὴν ἀλαζονείαν οὐδεὶς ὑποφέρειν ἐδύνατο . Ἐπεὶ γὰρ πολλὴν τὴν παρρησίαν παρὰ τῷ ἐπισκόπῳ Ἰωάννῃ ἐκέκτητο , πέρα τοῦ καθήκοντος πᾶσι προσεφέρετο : διὸ καὶ τὸ κατὰ τοῦ ἐπισκόπου μῖσος πλέον ἐξήπτετο . Καί ποτε τοῦ Σεβηριανοῦ παριόντος , τὴν προσήκουσαν ἐπισκόπῳ τιμὴν οὐκ ἀπένειμεν , ἀλλὰ καθήμενος διετέλει , δεικνὺς μικρὰ φροντίζειν τῆς Σεβηριανοῦ παρουσίας . Ταύτην οὐκ ἤνεγκεν ὁ Σεβηριανὸς τὴν τοῦ Σαραπίωνος καταφρόνησιν : καὶ πρὸς τούτοις μέγα ἀνακέκραγεν εἰπὼν , Εἰ Σαραπίων Χριστιανὸς ἀποθάνοι , Χριστὸς οὐκ ἐνηνθρώπησε . Ταύτης τῆς ἀφορμῆς ὁ Σαραπίων δραξάμενος φανερῶς ἐχθρὸν τὸν Σεβηριανὸν τῷ Ἰωάννῃ κατέστησεν , ἀποκρύψας μὲν τὸν προσδιορισμὸν τοῦ εἰ Σαραπίων Χριστιανὸς ἀποθάνοι : μόνον δὲ εἰρηκέναι εἰπὼν τὸν Σεβηριανὸν , ἄρα Χριστὸς οὐκ ἐνηνθρώπησε : καὶ τοῦ στίφους ἑαυτοῦ μάρτυρας , ὡς ἐπὶ εἰρημένῳ τούτῳ , παρῆγε . Μὴ μελλήσας οὖν ὁ Ἰωάννης ἐξελαύνει αὐτὸν τῆς πόλεως : καὶ γνοῦσα ταῦτα ἡ Αὐγοῦστα Εὐδοξία μέμφεται μὲν τῷ Ἰωάννῃ , παρασκευάζει δὲ ᾗ τάχος καλεῖσθαι τὸν Σεβηριανὸν ἐκ τῆς ἐν Βιθυνίᾳ Χαλκηδόνος . Καὶ ὁ μὲν ὅσον οὐδέπω παρῆν : Ἰωάννης δὲ τὴν πρὸς αὐτὸν φιλίαν ἐξέκλινε , καὶ οὐδενὶ παραινοῦντι πειθήνιος ἦν : ὡς καὶ ἡ βασίλισσα Εὐδοξία ἐν τῇ ἐπωνύμῳ τῶν ἀποστόλων ἐκκλησίᾳ τὸν υἱὸν Θεοδόσιον τὸν νῦν εὐτυχῶς βασιλεύοντα , κομιδῆ τότε νήπιον ὄντα , εἰς τὰ γόνατα τοῦ Ἰωάννου ἐμβαλοῦσα , καὶ ὅρκους κατ̓ αὐτοῦ πολλοὺς καθορκώσασα , μόλις τὴν πρὸς Σεβηριανὸν ἔπεισε φιλίαν ἀσπάσασθαι . Τοῦτον μὲν οὖν τὸν τρόπον οὗτοι κατὰ τὸ φανερὸν ἐφιλιώθησαν : ἔμενον δὲ οὐδὲν ἧττον τὴν γνώμην ὕπουλον πρὸς ἀλλήλους φυλάττοντες : ἡ μὲν οὖν ὑπόθεσις τῆς πρὸς Σεβηριανὸν λύπης , τοιαύτη τις ἦν .
Lemmas: περι Σεβηριανός καί Ἀντίοχος ὁ Σύρος , ὅπως Ἰωάννης ἀφίστημι , καί διά τίς αἴτιος . αὐξάνω δέ ὁ κατά Ἰωάννης μῖσος καί ἕτερος ἐπισυμβαίνω τοιόσδε : δύο ἐπίσκοπος κατά αὐτός ἀνθέω Σύρος εἰμί ὁ γένος , Σεβηριανός καί Ἀντίοχος . Σεβηριανός μέν Γάβαλα , πόλις δέ οὗτος ὁ Συρία : Ἀντίοχος δέ Πτολεμαΐς ὁ ἐν Φοινίκη ἐκκλησία προειστήκω . ἄμφω μέν οὖν διά λόγος ῥητορικός ἄγω : Σεβηριανός δέ δοκέω παιδεύω , οὖον πάνυ ὁ φωνή ὁ Ἑλληνικός ἐξετράνου γλῶσσα : ἀλλά καί Ἑλληνιστί φθέγγομαι Σύρος εἰμί ὁ φωνή . Ἀντίοχος μέν οὖν πρότερος ἐκ ὁ Πτολεμαΐς ἐπί ὁ Κωνσταντινούπολις ἔρχομαι , κατά ὁ ἐκκλησία ἐπί χρόνος τις πεπονημένως διδάσκω , καί πολύς ἐκ οὗτος χρηματίζω , ἐπί ὁ ἑαυτοῦ ἀνατρέχω . Σεβηριανός δέ πυνθάνομαι μετά οὗτος πολύς ὁ Ἀντίοχος ἐκ ὁ Κωνσταντινούπολις σύν-λέγω1 , ζηλόω καί αὐτός οὗτος σπουδάζω . ἀσκέω τε οὖν καί συντάσσω λόγος συχνός καί αὐτός ἐπί ὁ Κωνσταντινούπολις ἔρχομαι . καί δέχομαι ἄσμενος ὑπό Ἰωάννης , μέχρι μέν τις ὑποτρέχω ὁ ἀνήρ καί κολακεύω , καί αὐτός οὐδείς ἀίσσω ἀγαπάω καί τιμάω ἀνθέω τε κατά ὁ διδασκαλία , καί πολύς ὁ ἐν τέλος καί δή καί αὐτός βασιλεύς γίγνομαι γνώριμος . ἐπεί δέ ἐν τοσοῦτος συμβαίνω ὁ Ἔφεσος τελευτάω ὁ ἐπίσκοπος , ἀνάγκη καταλαμβάνω ὁ Ἰωάννης εἰς ὁ Ἔφεσος ἀπέρχομαι ἐπί ὁ χειροτονέω ἐπίσκοπος . καί γίγνομαι ἐν αὐτός , ἄλλος τε ἄλλος προβάλλω σπουδάζω , καί σφόδρα διαπληκτίζω πρός ἑαυτοῦ περί ὅς ἕκαστος ψηφίζω , σύν-εἶδον ὁ Ἰωάννης ἀμφότερος ὁ μέρος φιλόνεικος διάκειμαι , καί ἐν οὐδείς πείθω ὁ παραίνεσις αὐτός ἐθέλω , σπουδάζω ἀκοπιαστί ὁ οὗτος Ἔρις λύω . αὐτός τοίνυν Ἡρακλείδης τις διάκονος ἑαυτοῦ , γένος Κύπριος , εἰς ὁ ἐπισκοπή προβάλλω : καί οὗτος ἀμφότερος ὁ μέρος παύω ὁ πρός σφεῖς φιλονεικία ἡσυχάζω . Ἀνάγκη οὖν γίγνομαι χρονίζω ὁ Ἰωάννης κατά ὁ Ἔφεσος : παρέλκω δέ αὐτός κατά αὐτός , ὁ Σεβηριανός ἐν ὁ Κωνσταντινούπολις ἐράσμιος ὁ ἀκροατής γίγνομαι . καί οὗτος οὐ λανθάνω μέν ὁ Ἰωάννης , ταχέως γάρ αὐτός ὁ γίγνομαι διαγγέλλω : Σαραπίων δέ , ὅς καί πρότερος ποιέω μνήμη , ὑποβάλλω , καί ταράσσω λέγω ὑπό Σεβηριανός ὁ ἐκκλησία , πρός ζηλοτυπία ὁ Ἰωάννης προάγω . ὁδός οὖν πάρεργον πολύς ἐκκλησία Ναυατιανός καί Τεσσαρεσκαιδεκατῖται ἀφαιρέω , ἐπί ὁ Κωνσταντινούπολις ἔρχομαι . καί αὐτός μέν πάλιν ὁ προσήκω κηδεμονία ὁ ἐκκλησία ποιέω : Σαραπίων δέ ὁ ὀφρῦς καί ὁ ἀλαζονεία οὐδείς ὑποφέρω δύναμαι . ἐπεί γάρ πολύς ὁ παρρησία παρά ὁ ἐπίσκοπος Ἰωάννης κτάομαι , πέρα ὁ καθήκω πᾶς προσφέρω : διό καί ὁ κατά ὁ ἐπίσκοπος μῖσος πλέω ἐξάπτω . καί ποτός ὁ Σεβηριανός πάρειμι , ὁ προσήκω ἐπίσκοπος τιμή οὐ ἀπονέμω , ἀλλά κάθημαι διατελέω , δείκνυμι μικρός φροντίζω ὁ Σεβηριανός παρουσία . οὗτος οὐ φέρω ὁ Σεβηριανός ὁ ὁ Σαραπίων καταφρόνησις : καί πρός οὗτος μέγας ἀνακράζω εἶπον , εἰμί Σαραπίων Χριστιανός ἀποθνῄσκω , Χριστός οὐ ἐνανθρωπέω . Ταύτη ὁ ἀφορμή ὁ Σαραπίων δράσσομαι φανερῶς ἐχθρός ὁ σεβηριανόν ὁ Ἰωάννης καθίστημι , ἀποκρύπτω μέν ὁ προσδιορισμός ὁ εἰμί Σαραπίων Χριστιανός ἀποθνῄσκω : μόνος δέ εἴρω εἶπον ὁ σεβηριανόν , ἄρα Χριστός οὐ ἐνανθρωπέω : καί ὁ στῖφος ἑαυτοῦ μάρτυς , ὡς ἐπί εἴρω οὗτος , παράγω . μή μέλλω οὖν ὁ Ἰωάννης ἐξελαύνω αὐτός ὁ πόλις : καί γιγνώσκω οὗτος ὁ Αὐγοῦστα Εὐδοξία μέμφομαι μέν ὁ Ἰωάννης , παρασκευάζω δέ ὅς τάχος καλέω ὁ σεβηριανόν ἐκ ὁ ἐν Βιθυνία Χαλκηδών . καί ὁ μέν ὅσος οὐδέπω πάρειμι : Ἰωάννης δέ ὁ πρός αὐτός φίλιος ἐκκλίνω , καί οὐδείς παρανέω πειθήνιος εἰμί : ὡς καί ὁ βασίλισσα Εὐδοξία ἐν ὁ ἐπώνυμος ὁ ἀπόστολος ἐκκλησία ὁ υἱός Θεοδόσιος ὁ νῦν εὐτυχής βασιλεύω , κομιδῇ τότε νήπιος εἰμί , εἰς ὁ γόνυ ὁ Ἰωάννης ἐμβάλλω , καί Ὅρκος κατά αὐτός πολύς καθορκόω , μόλις ὁ πρός σεβηριανόν πείθω φίλιος ἀσπάζομαι . οὗτος μέν οὖν ὁ τρόπος οὗτος κατά ὁ φανερός φιλιόω : μένω δέ οὐδείς κακός ὁ γνώμη ὕπουλος πρός ἀλλήλων φυλάσσω : ὁ μέν οὖν ὑπόθεσις ὁ πρός σεβηριανόν λύπη , τοιοῦτος τις εἰμί .