socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 5.8
Περὶ τῶν ρν ἐπισκόπων τῶν συνελθόντων ἐν Κωνσταντινουπόλει : καὶ περὶ ὧν αὐταὶ ἐθέσπισαν , χειροτονήσαντες ἐν αὐτῇ καὶ Νεκτάριον . Μηδὲν δὲ ὁ βασιλεὺς ὑπερθέμενος , σύνοδον ἐπισκόπων τῆς αὐτοῦ πίστεως συγκαλεῖ , ἐπὶ τῷ κρατύναι τὴν ἐν Νικαίᾳ πίστιν καὶ χειροτονῆσαι τῇ Κωνσταντινουπόλει ἐπίσκοπον . Ἐλπίσας δὲ δύνασθαι καὶ τοὺς ἀπὸ Μακεδονίου ἑνῶσαι τοῖς ἑαυτοῦ , καὶ τοὺς ἐκείνης τῆς αἱρέσεως προεστῶτας ἐκάλεσε . Συνῆλθον οὖν τῆς μὲν ὁμοουσίου πίστεως , ἐκ μὲν Ἀλεξανδρείας Τιμόθεος : ἐκ δὲ Ἱεροσολύμων Κύριλλος , τότε ἐκ μεταμελείας τῷ ὁμοουσίῳ προσκείμενος . Μελίτιος δὲ ἐξ Ἀντιοχείας πάλαι παρῆν , ὅτε διὰ τὴν Γρηγορίου κατάστασιν μετεστάλη : καὶ ἐκ Θεσσαλονίκης Ἀσχόλιος , καὶ ἄλλοι πολλοί : πάντες δὲ ἦσαν ἑκατὸν πεντήκοντα . Τοῦ δὲ Μακεδονιανῶν μέρους ἡγεῖτο μὲν Ἐλεύσιος ὁ Κυζίκου , καὶ Μαρκιανὸς Λαμψάκου : πάντες δὲ ἦσαν τριάκοντα ἓξ , ὧν αἱ πλείους τῶν περὶ Ἑλλήσποντον πόλεων ἦσαν . Συνῆλθον οὖν ἐν ὑπατείᾳ Εὐχαρίου καὶ Εὐαγρίου , τῷ Μαΐῳ μηνί . Ὁ οὖν βασιλεὺς , καὶ οἱ τῆς αὐτοῦ πίστεως ἐπίσκοποι , παντοῖοι ἐγένοντο ὁμονοῆσαι αὐτοῖς τοὺς περὶ Ἐλεύσιον , ὑπομιμνήσκοντες τῆς πρεσβείας , ἧς αὐτοὶ πρὸς Λιβέριον πρότερον τὸν Ῥώμης ἐπίσκοπον διὰ τῶν περὶ Εὐστάθιον ἐπεποίηντο : καὶ ὅτι οὐ πρὸ πολλοῦ χρόνου τὴν κοινωνίαν ἑκουσίως ἀδιάκριτον ἐποιήσαντο : μὴ ποιεῖν τε ὅσια τοὺς ἐπιγνόντας τὴν ὁμογνώμονα πίστιν , αὖθις ἐπιχειρεῖν ἀνατρέπειν τὰ καλῶς αὐτοῖς ἐγνωσμένα . Οἱ δὲ , μικρὰ καὶ τῶν παραινέσεων καὶ τῶν ἐλέγχων φροντίσαντες , μᾶλλον ἔφασαν τὴν Ἀρειανὴν αἱρεῖσθαι ὁμολογεῖν δόξαν ἢ τῷ ὁμοουσίῳ συντίθεσθαι . Ταῦτα ἀποκρινάμενοι ἀπηλλάγησαν τῆς Κωνσταντινουπόλεως : ἔγραφον δὲ τοῖς κατὰ πόλεις παρεγγυῶντες , μηδαμῶς ὁμονοῆσαι εἰς τὴν πίστιν τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου . Οἱ δὲ τοῦ ἑτέρου μέρους ἐπιμείναντες περὶ χειροτονίας ἐπισκόπου βουλὴν ἐτίθεντο : Γρηγόριος γὰρ , ὡς μικρὸν ἔμπροσθεν ἔφην , παραιτησάμενος ἐπὶ τὴν Ναζιανζὸν ἀπαίρειν ἐστέλλετο . Ἦν δέ τις Νεκτάριος ὄνομα , συγκλητικοῦ μὲν γένους , ἐπιεικὴς δὲ τὸν τρόπον , δἰ ὅλου θαυμαζόμενος , καίτοι τὴν τοῦ πραίτωρος χειρίζων ἀρχήν : ὃς ἁρπασθεὶς ὑπὸ τοῦ λαοῦ εἰς τὴν ἐπισκοπὴν προεβλήθη , τῶν τότε παρόντων ἑκατὸν πεντήκοντα ἐπισκόπων χειροτονησάντων αὐτόν . Τότε δὴ καὶ ὅρον ἐκφέρουσιν , ὥστε τὸν Κωνσταντινουπόλεως ἐπίσκοπον τὰ πρεσβεῖα ἔχειν τῆς τιμῆς μετὰ τὸν Ῥώμης ἐπίσκοπον , διὰ τὸ εἶναι αὐτὴν νέαν Ῥώμην.ʼ Ἐβεβαίωσάν τε αὖθις τὴν ἐν Νικαίᾳ πίστιν : καὶ πατριάρχας κατέστησαν διανειμάμενοι τὰς ἐπαρχίας , ὥστε τοὺς ὑπὲρ διοίκησιν ἐπισκόπους ταῖς ὑπερορίοις ἐκκλησίαις μὴ ἐπιβαίνειν : τοῦτο γὰρ πρότερον διὰ τοὺς διωγμοὺς ἐγίνετο ἀδιαφόρως . Καὶ κληροῦται Νεκτάριος μὲν τὴν μεγαλόπολιν καὶ τὴν Θρᾴκην : τῆς δὲ Ποντικῆς διοικήσεως Ἑλλάδιος ὁ μετὰ Βασίλειον Καισαρείας τῆς Καππαδοκῶν ἐπίσκοπος , Γρηγόριος ὁ Νύσσης ὁ Βασιλείου ἀδελφὸς , ʽΚαππαδοκίας δὲ καὶ ἥδε πόλις,ʼ καὶ Ὀτρήϊος ὁ τῆς ἐν Ἀρμενίᾳ Μελιτηνῆς τὴν πατριαρχίαν ἐκληρώσατο . Τὴν Ἀσιανὴν δὲ λαγχάνουσιν Ἀμφιλόχιος ὁ Ἰκονίου , καὶ Ὄπτιμος ὁ Ἀντιοχείας τῆς Πισιδίας . Τὰ δὲ κατὰ τὴν Αἴγυπτον Τιμοθέῳ τῷ Ἀλεξανδρείας προσενεμήθη . Τῶν δὲ κατὰ τὴν ἀνατολὴν ἐκκλησιῶν τὴν διοίκησιν τοῖς αὐτῆς ἐπισκόποις ἐπέτρεψαν , Πελαγίῳ τε τῷ Λαοδικείας καὶ Διοδώρῳ τῷ Ταρσοῦ , φυλάξαντες τὰ πρεσβεῖα τῇ Ἀντιοχέων ἐκκλησίᾳ , ἅπερ τότε παρόντι Μελιτίῳ ἔδοσαν . Ὥρισαν δὲ , ὥστε εἰ χρεία καλέσοι , τὰ καθ̓ ἑκάστην ἐπαρχίαν ἵνα ἡ τῆς ἐπαρχίας σύνοδος διοικῇ . Τούτοις καὶ ὁ βασιλεὺς ἐγένετο σύμψηφος . Ἡ μὲν οὖν σύνοδος τοιοῦτον ἔσχε τέλος .
Lemmas: περι ὁ ρ ἐπίσκοπος ὁ συνέρχομαι ἐν Κωνσταντινούπολις : καί περί ὅς αὐτός θεσπίζω , χειροτονέω ἐν αὐτός καί Νεκτάριος . μηδείς δέ ὁ βασιλεύς ὑπερτίθημι , σύνοδος ἐπίσκοπος ὁ αὐτός πίστις συγκαλέω , ἐπί ὁ κρατύνω ὁ ἐν Νίκαια πίστις καί χειροτονέω ὁ Κωνσταντινούπολις ἐπίσκοπος . ἐλπίζω δέ δύναμαι καί ὁ ἀπό Μακεδόνιος ἑνόω ὁ ἑαυτοῦ , καί ὁ ἐκεῖνος ὁ αἵρεσις προίστημι καλέω . συνέρχομαι οὖν ὁ μέν ὁμοούσιος πίστις , ἐκ μέν Ἀλεξάνδρεια Τιμόθεος : ἐκ δέ Ἱερουσαλήμ Κύριλλος , τότε ἐκ μεταμέλεια ὁ ὁμοούσιος πρόσκειμαι . Μελίτιος δέ ἐκ Ἀντιόχεια πάλαι πάρειμι , ὅτε διά ὁ Γρηγόριος κατάστασις μεταστέλλω : καί ἐκ Θεσσαλονίκη Ασχόλιος , καί ἄλλος πολύς : πᾶς δέ εἰμί ἑκατόν πεντήκοντα . ὁ δέ Μακεδονιανός μέρος ἡγέομαι μέν Ἐλεύσιος ὁ Κύζικος , καί Μαρκιανός Λάμψακος : πᾶς δέ εἰμί τριάκοντα ἓξ , ὅς ὁ πλείων ὁ περί Ἑλλήσποντος πόλις εἰμί . συνέρχομαι οὖν ἐν ὑπατεία Εὐχάριος καί Εὐάγριος , ὁ Μάϊος μείς . ὁ οὖν βασιλεύς , καί ὁ ὁ αὐτός πίστις ἐπίσκοπος , παντοῖος γίγνομαι ὁμονοέω αὐτός ὁ περί ἐλεύθω , ὑπομιμνῄσκω ὁ πρέσβυς , ὅς αὐτός πρός Λιβέριος πρότερος ὁ Ῥώμη ἐπίσκοπος διά ὁ περί Εὐστάθιος ποιέω : καί ὅτι οὖον πρό πολύς χρόνος ὁ κοινωνία ἑκούσιος ἀδιάκριτος ποιέω : μή ποιέω τε ὅσιος ὁ ἐπιγιγνώσκω ὁ ὁμογνώμων πίστις , αὖθις ἐπιχειρέω ἀνατρέπω ὁ καλῶς αὐτός γιγνώσκω . ὁ δέ , μικρός καί ὁ παραίνεσις καί ὁ ἐλέγχω φροντίζω , μᾶλλον φημί ὁ Ἀρειανός αἱρέω ὁμολογέω δόξα ἢ ὁ ὁμοούσιος συντίθημι . οὗτος ἀποκρίνω ἀπαλλάσσω ὁ Κωνσταντινούπολις : γράφω δέ ὁ κατά πόλις παρεγγυάω , μηδαμῶς ὁμονοέω εἰς ὁ πίστις ὁ ἐν Νίκαια σύνοδος . ὁ δέ ὁ ἕτερος μέρος ἐπιμένω περί χειροτονία ἐπίσκοπος βουλή τίθημι : Γρηγόριος γάρ , ὡς μικρός ἔμπροσθεν φημί , παραιτέομαι ἐπί ὁ Ναζιανζός ἀπαίρω στέλλω . ἦς δέ τις Νεκτάριος ὄνομα , συγκλητικός μέν γένος , ἐπιεικής δέ ὁ τρόπος , διά ὅλος θαυμάζω , καίτοι ὁ ὁ πραῖτωρ χειρίζω ἀρχή : ὅς ἁρπάζω ὑπό ὁ λαός εἰς ὁ ἐπισκοπή προβάλλω , ὁ τότε πάρειμι ἑκατόν πεντήκοντα ἐπίσκοπος χειροτονέω αὐτός . τότε δή καί ὅρος ἐκφέρω , ὥστε ὁ Κωνσταντινούπολις ἐπίσκοπος ὁ πρεσβεῖον ἔχω ὁ τιμή μετά ὁ Ῥώμη ἐπίσκοπος , διά ὁ εἰμί αὐτός νέος Ῥώμη βεβαιόω τε αὖθις ὁ ἐν Νίκαια πίστις : καί πατριάρχης καθίστημι διανέμω ὁ ἐπαρχία , ὥστε ὁ ὑπέρ διοίκησις ἐπίσκοπος ὁ ὑπερόριος ἐκκλησία μή ἐπιβαίνω : οὗτος γάρ πρότερος διά ὁ διωγμός γίγνομαι ἀδιάφορος . καί κληρόω Νεκτάριος μέν ὁ Μεγαλόπολις καί ὁ Θρᾴκη : ὁ δέ Ποντικός διοίκησις Ἑλλάδιος ὁ μετά Βασίλειος Καισάρεια ὁ Καππαδόκαι ἐπίσκοπος , Γρηγόριος ὁ Νύσσα ὁ Βασίλειος ἀδελφός , Καππαδοκία δέ καί ὅδε Ἔλις καί Ὀτρεύς ὁ ὁ ἐν Ἀρμένιος Μελιτηνή ὁ πατριαρχία κληρόω . ὁ Ἀσιανός δέ λαγχάνω Ἀμφιλόχιος ὁ Ἰκόνιον , καί Ὄπτιμος ὁ Ἀντιόχεια ὁ Πισιδία . ὁ δέ κατά ὁ Αἴγυπτος Τιμόθεος ὁ Ἀλεξάνδρεια προσνέμω . ὁ δέ κατά ὁ ἀνατολή ἐκκλησία ὁ διοίκησις ὁ αὐτός ἐπίσκοπος ἐπιτρέπω , Πελάγιος τε ὁ Λαοδίκεια καί Διόδωρος ὁ Ταρσός , φυλάζω ὁ πρεσβεῖον ὁ Ἀντιοχεύς ἐκκλησία , ὅσπερ τότε πάρειμι Μελίτιον δίδωμι . ὁρίζω δέ , ὥστε εἰμί χρεία καλέω , ὁ κατά ἕκαστος ἐπαρχία ἵνα ὁ ὁ ἐπαρχία σύνοδος διοικέω . οὗτος καί ὁ βασιλεύς γίγνομαι σύμψηφος . ὁ μέν οὖν σύνοδος τοιοῦτος ἔχω τέλος .