socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 7.29
Ὡς μετὰ τὴν τελευτὴν Σισιννίου , Νεστόριον ἐκ τῆς Ἀντιοχείας μεταπεμψάμενοι ἐπίσκοπον Κωνσταντινουπόλεως πεποιήκασιν , ὃς εὐθὺς ἐφωράθη ὁποῖος ἦν . Μετὰ δὲ τὴν τελευτὴν Σισιννίου ἐδόκει τοῖς κρατοῦσι μηδένα μὲν διὰ τοὺς κενοσπουδαστὰς ἐκ τῆς ἐκκλησίας εἰς τὴν ἐπισκοπὴν προχειρίζεσθαι : καίτοι πολλῶν μὲν τὸν Φίλιππον , πολλῶν δὲ τὸν Πρόκλον χειροτονηθῆναι σπευδόντων . Ἐπήλυδα δὲ ἐκ τῆς Ἀντιοχείας καλεῖν ἐβούλοντο : ἦν γάρ τις ἐκεῖ Νεστόριος τοὔνομα , τὸ μὲν γένος Γερμανικεύς : εὔφωνος δὲ ἄλλως καὶ εὔλαλος : διὸ καὶ ὡς προσεπιτήδειον εἰς διδασκαλίαν ἔγνωσαν μεταπέμπεσθαι . Τριμήνου οὖν διαδραμόντος , ἄγεται ἐκ τῆς Ἀντιοχείας ὁ Νεστόριος : ὅστις ἐπὶ σωφροσύνῃ μὲν παρὰ τοῖς πλείστοις ἐκηρύττετο : ὁποῖος δὲ ἦν ἐν τοῖς ἄλλοις τὸ ἦθος , ἀπὸ τῆς πρώτης αὐτοῦ διδασκαλίας τοὺς εὖ φρονοῦντας οὐκ ἔλαθε . Χειροτονηθεὶς γὰρ τῇ δεκάτῃ τοῦ Ἀπριλλίου μηνὸς , ἐν ὑπατείᾳ Φίληκος καὶ Ταύρου , εὐθὺς ἐκείνην τὴν περιβόητον ἀφῆκε φωνὴν , ἐπὶ τοῦ λαοῦ παντὸς πρὸς τὸν βασιλέα τὸν λόγον ποιούμενος . Δός μοι , φησὶν , ὦ βασιλεῦ , καθαρὰν τὴν γῆν τῶν αἱρετικῶν , κἀγώ σοι τὸν οὐρανὸν ἀντιδώσω : συγκάθελέ μοι τοὺς αἱρετικοὺς , κἀγὼ συγκαθελῶ σοι τοὺς Πέρσας . Ταῦτα λεχθέντα , εἰ καί τινες τῶν πολλῶν πρὸς τοὺς αἱρετικοὺς ἀπεχθῶς ἔχοντες ἡδέως ἐδέχοντο , ἀλλ̓ οὖν γε , ὡς ἔφην , τοὺς εἰδότας ἐκ λόγου γνώμην τεκμῄρασθαι οὐκ ἔλαθεν οὐδὲ τὸ κοῦφον τῆς διανοίας , οὐδὲ τὸ θυμικὸν ἐν ταὐτῷ καὶ κενόδοξον : ὅτι μηδὲ τὸ βραχύτατον εἰς ὑπέρθεσιν ἀνασχόμενος εἰς τοιούτους προήχθη λόγους : ἀλλ̓ εἰ δεῖ κατὰ τὴν παροιμίαν εἰπεῖν , μηδὲ τοῦ τῆς πόλεως ὕδατος ἤδη γευσάμενος διάπυρος διώκτης ἐδείκνυτο . Πέμπτῃ γε οὖν μετὰ τὴν χειροτονίαν ἡμέρᾳ εὐκτήριον τῶν Ἀρειανῶν , ἐν ᾧ ἐν παραβύστῳ ηὔχοντο , καθελεῖν βουλόμενος , εἰς ἀπόνοιαν αὐτοὺς ἤλασεν . Ὁρῶντες γὰρ καθαιρούμενον τὸν εὐκτήριον τόπον , πῦρ ἐμβαλόντες ὑφῆψαν αὐτόν : ἐπινεμηθὲν δὲ τὸ πῦρ καὶ τὰς παρακειμένας οἰκίας ἀνήλωσε : θόρυβός τε ἐκ τούτου κατὰ τὴν πόλιν ἐγένετο , καὶ οἱ Ἀρειανοὶ πρὸς ἄμυναν ηὐτρεπίζοντο : ἀλλὰ τὸ μὲν κακὸν προβῆναι εἰς ἔργον οὐ συνεχώρησεν ὁ τὴν πόλιν ἀεὶ φυλάσσων Θεός . Πυρκαϊὰν δὲ τοῦ λοιποῦ ἀπεκάλουν αὐτὸν οὐ μόνον οἱ τῶν αἱρέσεων , ἀλλ̓ ἤδη καὶ οἱ οἰκεῖοι τῆς πίστεως : οὐ γὰρ ἐπαύετο , ἀλλὰ κατὰ τῶν αἱρέσεων τεχναζόμενος , τὸ ἐπ’ αὐτῷ τὴν πόλιν ἀνέτρεψε . Καὶ γὰρ Ναυατιανοὺς σκύλλειν ἐπειρᾶτο , ὑποκνιζόμενος ἐφ̓ οἶς ὁ Ναυατιανῶν ἐπίσκοπος Παῦλος ἐπ’ εὐλαβείᾳ περιβόητος ἦν : ἀλλ̓ οἱ κρατοῦντες παραινέσει κατέστελλον αὐτοῦ τὴν ὁρμήν . Ὅσα δὲ περὶ Ἀσίαν , Λυδίαν τε καὶ Καρίαν κακὰ τοῖς Τεσσαρεσκαιδεκατίταις ἐποίησε , καὶ ὁπόσοι δἰ αὐτὸν πολλοὶ περὶ Μίλητον καὶ Σάρδεις ἐν τῇ γενομένῃ στάσει ἀπέθανον , παραλιπεῖν μοι δοκῶ . Ὁποίαν μὲν οὖν καὶ διὰ ταῦτα καὶ διὰ τὴν ἄθυρον αὐτοῦ γλῶσσαν δίκην ἔδωκε , μετ̓ ὀλίγον ἐρῶ .
Lemmas: ὡς μετά ὁ τελευτή Σισίννιος , Νεστόριος ἐκ ὁ Ἀντιόχεια μεταπέμπω ἐπίσκοπος Κωνσταντινούπολις ποιέω , ὅς εὐθύς φωράω ὁποῖος εἰμί . μετά δέ ὁ τελευτή Σισίννιος δοκέω ὁ κρατέω μηδείς μέν διά ὁ κενοσπουδαστής ἐκ ὁ ἐκκλησία εἰς ὁ ἐπισκοπή προχειρίζω : καίτοι πολύς μέν ὁ Φίλιππος , πολύς δέ ὁ Πρόκλος χειροτονέω σπεύδω . ἔπηλυς δέ ἐκ ὁ Ἀντιόχεια καλέω βούλομαι : εἰμί γάρ τις ἐκεῖ Νεστόριος ὄνομα , ὁ μέν γένος Γερμανικός : εὔφωνος δέ ἄλλως καί Εὔλαλος : διό καί ὡς προσεπιτηδεύω εἰς διδασκαλία γιγνώσκω μεταπέμπω . τρίμηνος οὖν διατρέχω , ἄγω ἐκ ὁ Ἀντιόχεια ὁ Νεστόριος : ὅστις ἐπί σωφροσύνη μέν παρά ὁ πλεῖστος κηρύσσω : ὁποῖος δέ εἰμί ἐν ὁ ἄλλος ὁ ἦθος , ἀπό ὁ πρῶτος αὐτός διδασκαλία ὁ εὕω φρονέω οὐ λανθάνω . χειροτονέω γάρ ὁ δέκατος ὁ Ἀπρίλλιος μείς , ἐν ὑπατεία Φίληκος καί Ταῦρος , εὐθύς ἐκεῖνος ὁ περιβόητος ἀφίημι φωνή , ἐπί ὁ λαός πᾶς πρός ὁ βασιλεύς ὁ λόγος ποιέω . δίδωμι ἐγώ , φημί , εἰμί βασιλεύς , καθαρός ὁ γῆ ὁ αἱρετικός , ἐγώ σύ ὁ οὐρανός ἀντιδίδωμι : συγκαθαιρέω ἐγώ ὁ αἱρετικός , ἐγώ συγκαθαιρέω σύ ὁ Πέρσης . οὗτος λέγω , εἰμί καί τις ὁ πολύς πρός ὁ αἱρετικός ἀπεχθῶς ἔχω ἡδύς δέχομαι , ἀλλά οὖν γε , ὡς φημί , ὁ οἶδα ἐκ λόγος γνώμη τκμῄγρομαι οὐ λανθάνω οὐδέ ὁ κοῦφος ὁ διάνοια , οὐδέ ὁ θυμικός ἐν αὐτός καί κενόδοξος : ὅτι μηδέ ὁ βραχύς εἰς ὑπέρθεσις ἀνέχω εἰς τοιοῦτος προάγω λόγος : ἀλλά εἰμί δεῖ κατά ὁ παροιμία εἶπον , μηδέ ὁ ὁ πόλις ὕδωρ ἤδη γεύω διάπυρος διώκτης δείκνυμι . Πέμπτη γε οὖν μετά ὁ χειροτονία ἡμέρα εὐκτήριον ὁ Ἀρειανός , ἐν ὅς ἐν παράβυστος εὔχομαι , καθαιρέω βούλομαι , εἰς ἀπόνοια αὐτός ἐλαύνω . ὁράω γάρ καθαιρέω ὁ εὐκτήριον τόπος , πῦρ ἐμβάλλω ὑφάπτω αὐτός : ἐπινέμω δέ ὁ πῦρ καί ὁ παράκειμαι οἰκίον ἀναλίσκω : θόρυβος τε ἐκ οὗτος κατά ὁ πόλις γίγνομαι , καί ὁ Ἀρειανός πρός ἄμυνα εὐτρεπίζω : ἀλλά ὁ μέν κακός προβαίνω εἰς ἔργον οὖον συγχωρέω ὁ ὁ πόλις ἀεί φυλάσσω Θεός . πυρκαιά δέ ὁ λοιπός ἀποκαλέω αὐτός οὖον μόνος ὁ ὁ αἵρεσις , ἀλλά ἤδη καί ὁ οἰκεῖος ὁ πίστις : οὖον γάρ παύω , ἀλλά κατά ὁ αἵρεσις τεχνάζω , ὁ ἐπί αὐτός ὁ πόλις ἀνατρέπω . καί γάρ Ναυατιανός σκύλλω πειράω , ὑποκνίζω ἐπί οἶς ὁ Ναυατιανός ἐπίσκοπος Παῦλος ἐπί εὐλάβεια περιβόητος εἰμί : ἀλλά ὁ κράτος παραίνεσις καταστέλλω αὐτός ὁ ὁρμή . ὅσα δέ περί Ἀσία , Λυδία τε καί Καρία κακός ὁ Τεσσαρεσκαιδεκατῖται ποιέω , καί ὁπόσος διά αὐτός πολύς περί Μίλητος καί Σάρδεις ἐν ὁ γίγνομαι στάσις ἀποθνῄσκω , παραλείπω ἐγώ δοκέω . ὁποῖος μέν οὖν καί διά οὗτος καί διά ὁ ἀθύρω αὐτός γλῶσσα δίκη δίδωμι , μετά ὀλίγος εἴρω .