socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 6.15
Ὡς μετὰ τὸν ἀπόπλουν Ἐπιφανίου λόγον κατὰ γυναικῶν Ἰωάννης δημηγορήσας , καὶ διὰ τοῦτο , σπουδῇ τοῦ βασιλέως καὶ τῆς βασιλίσσης , συνόδου γενομένης ἐν Χαλκηδόνι κατ̓ αὐτοῦ , τῆς ἐκκλησίας ἐξωθεῖται . Ἀποπλεύσαντος γὰρ τοῦ Ἐπιφανίου , πυνθάνεται παρὰ τινῶν ὁ Ἰωάννης , ὡς ἡ βασίλισσα Εὐδοξία τὸν Ἐπιφάνιον ἐξώπλισε κατ̓ αὐτοῦ . Καὶ θερμὸς ὢν τὸ ἦθος καὶ περὶ τὸν λόγον ἕτοιμος , μὴ μελλήσας διέξεισι ψόγον κοινῶς κατὰ πασῶν γυναικῶν ἐπὶ τοῦ λαοῦ . Ἁρπάζει τὸ πλῆθος τὸν λόγον ὡς αἴνιγμα κατὰ τῆς βασιλίδος λεχθέν : καὶ ὁ λόγος ἐκληφθεὶς ὑπὸ τῶν κακουργούντων εἰς γνῶσιν ἄγεται τῶν κρατούντων . Γνοῦσα δὲ ἡ Αὐγοῦστα , πρὸς τὸν βασιλέα τὴν οἰκείαν ὕβριν ὠδύρατο , αὐτοῦ ὕβριν εἶναι λέγουσα τὴν ἑαυτῆς . Παρασκευάζει οὖν τὸν Θεόφιλον ταχεῖαν ποιεῖσθαι σύνοδον κατ̓ αὐτοῦ : συγκατασκευάζει δὲ ταῦτα καὶ Σεβηριανός : ἔτι γὰρ τὴν λύπην ἐφύλαττεν . Οὐ πολὺς οὖν ἐν μέσῳ χρόνος , καὶ παρῆν Θεόφιλος πολλοὺς ἐκ διαφόρων πόλεων ἐπισκόπους κινήσας : τοῦτο δὲ καὶ τοῦ βασιλέως ἐκέλευε πρόσταγμα . Μάλιστα δὲ συνέρρεον , ὅσοι πρὸς Ἰωάννην ἄλλος δἰ ἄλλην αἰτίαν λελύπηντο : παρῆσαν δὲ καὶ ὅσους τῆς ἐπισκοπῆς ἀπεκίνησε . Πολλοὺς γὰρ ὁ Ἰωάννης καθῃρήκει τῶν ἐν Ἀσίᾳ ἐπισκόπων , ὅτε διὰ τὴν Ἡρακλείδου χειροτονίαν ἀπεληλύθει ἐπὶ τὴν Ἔφεσον . Πάντες οὖν συμφωνήσαντες εἰς τὴν Χαλκηδόνα τῆς Βιθυνίας συνήρχοντο : τότε δὲ ἦν ἐπίσκοπος τῆς Χαλκηδόνος Κυρῖνος ὄνομα , γένει Αἰγύπτιος : ὅστις πολλὰ πρὸς τοὺς ἐπισκόπους ἔλεγε , τὸν ἀσεβῆ , τὸν ἀλαζόνα , τὸν ἀγόνατον ἀποκαλῶν : ἥδοντο μὲν οὖν ἐπὶ τοῖς λεγομένοις οἱ ἐπίσκοποι . Μαρουθᾶς δὲ Μεσοποταμίας ἐπίσκοπος ἄκων τὸν πόδα τοῦ Κυρίνου ἐπάτησεν : ὁ δὲ ὀδυνηρῶς ἐκ τούτου διατεθεὶς συνδιαβῆναι τοῖς ἐπισκόποις ἐπὶ τὴν Κωνσταντινούπολιν οὐ δεδύνηται : ἀλλὰ μένει μὲν αὐτὸς ἐν τῇ Χαλκηδόνι : οἱ δὲ ἄλλοι διεπεραιώθησαν . Θεοφίλῳ δὲ οὐδενὸς τῶν τῆς ἐκκλησίας ἀπαντησάντων , οὐδὲ τιμὴν τὴν εἰωθυῖαν παρεσχηκότων , φανερὸς γὰρ ἐχθρὸς ἐγινώσκετο , τῶν Ἀλεξανδρείων τὸ ναυτικὸν,—ἔτυχε γὰρ τότε παρεῖναι τὰ σιτηγοῦντα τῶν πλοίων,—ἀπαντήσαντα σὺν εὐφημίᾳ ἐδέξαντο . Ὁ δὲ παρῃτεῖτο μὲν ἐπὶ τὸν εὐκτήριον οἶκον εἰσελθεῖν : ἐν μιᾷ δὲ τῶν βασιλίδων οἰκίᾳ καταλύει , ᾗ προσωνυμία Πλακιδιαναί . Τότε ἐντεῦθεν ἀνεκινοῦντο κατὰ Ἰωάννου κατηγορίαι πολλαί : καὶ οὐκέτι μὲν τῶν Ὠριγένους βιβλίων μνεία τις ἦν : ἐπὶ ἑτέρας δὲ ἀτόπους κατηγορίας ἐτρέποντο . Τούτων δὲ οὕτω προκατεσκευασμένων , συνελθόντες οἱ ἐπίσκοποι ἐν προαστείῳ Χαλκηδόνος ᾧ ἐπώνυμον Δρῦς , καλοῦσιν εὐθὺς τὸν Ἰωάννην ἀπολογησόμενον περὶ ὧν κατηγορεῖτο . Ἐκέλευον δὲ παρεῖναι ἅμα αὐτῷ Σαραπίωνα , καὶ Τίγριν εὐνοῦχον πρεσβύτερον , καὶ Παῦλον ἀναγνώστην : καὶ γὰρ οὗτοι συγκατηγοροῦντο αὐτῷ . Ἐπεὶ δὲ ὁ Ἰωάννης τοὺς καλοῦντας ὡς ἐχθροὺς παρεγράφετο , οἰκουμενικὴν δὲ ἐπεκαλεῖτο σύνοδον , μὴ μελλήσαντες , τετράκις αὐτὸν ἐκάλεσαν . Τοῦ δὲ μὴ βουληθέντος ἀπαντῆσαι , ἀλλὰ τὰ αὐτὰ λέγοντος , κατεψηφίσαντο καὶ καθεῖλον αὐτὸν , ἄλλο μὲν οὐδὲν αἰτιασάμενοι , μόνον δὲ ὅτι καλούμενος οὐχ ὑπήκουσε . Τοῦτο ἀπαγγελθὲν περὶ ἑσπέραν πρὸς μεγίστην στάσιν ἐξῆπτε τὸ πλῆθος . Καὶ διανυκτερεύοντες οὐ συνεχώρουν ἀφέλκεσθαι τῆς ἐκκλησίας αὐτόν : ἀλλ̓ ἐβόων δεῖν κρίνεσθαι τὰ κατ αὐτὸν ἐπὶ μείζονος συνεδρίου.’ Τοῦ βασιλέως δὲ ἐκέλευε πρόσταγμα , ᾗ τάχος ἐξωθεῖσθαι αὐτὸν , καὶ ἐπ’ ἐξορίαν ἀπάγεσθαι . Τοῦτο γνοὺς ὁ Ἰωάννης τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ μετὰ τὴν καθαίρεσιν περὶ τὸ μεσημβρινὸν ἑαυτὸν ἐξέδωκε , λαθὼν τὸ πλῆθος : ἐφυλάττετο γὰρ μή τις ταραχὴ γένηται δἰ αὐτόν : καὶ ὁ μὲν ἀπήγετο .
Lemmas: ὡς μετά ὁ ἀπόπλοος Επιφανίου λόγος κατά γυνή Ἰωάννης δημηγορέω , καί διά οὗτος , σπουδή ὁ βασιλεύς καί ὁ βασίλισσα , σύνοδος γίγνομαι ἐν Χαλκηδών κατά αὐτός , ὁ ἐκκλησία ἐξωθέω . ἀποπλέω γάρ ὁ Επιφανίου , πυνθάνομαι παρά τις ὁ Ἰωάννης , ὡς ὁ βασίλισσα Εὐδοξία ὁ Ἐπιφάνιος ἐξοπλίζω κατά αὐτός . καί θερμός εἰμί ὁ ἦθος καί περί ὁ λόγος ἑτοῖμος , μή μέλλω διέξειμι ψόγος κοινῶς κατά πᾶς γυνή ἐπί ὁ λαός . ἁρπάζω ὁ πλῆθος ὁ λόγος ὡς αἴνιγμα κατά ὁ βασιλίς λέγω : καί ὁ λόγος ἐκλαμβάνω ὑπό ὁ κακουργέω εἰς γνῶσις ἄγω ὁ κρατέω . γιγνώσκω δέ ὁ Αὐγοῦστα , πρός ὁ βασιλεύς ὁ οἰκεῖος ὕβρις ὀδύρομαι , αὐτός ὕβρις εἰμί λέγω ὁ ἑαυτοῦ . παρασκευάζω οὖν ὁ Θεόφιλος ταχύς ποιέω σύνοδος κατά αὐτός : συγκατασκευάζω δέ οὗτος καί Σεβηριανός : ἔτι γάρ ὁ λύπη φυλάσσω . οὖον πολύς οὖν ἐν μέσος χρόνος , καί πάρειμι Θεόφιλος πολύς ἐκ διάφορος πόλις ἐπίσκοπος κινέω : οὗτος δέ καί ὁ βασιλεύς κελεύω πρόσταγμα . μάλιστα δέ συρρέω , ὅσος πρός Ἰωάννης ἄλλος διά ἄλλος αἴτιος λυπέω : πάρειμι δέ καί ὅσος ὁ ἐπισκοπή ἀποκινέω . Πολύς γάρ ὁ Ἰωάννης καθαιρέω ὁ ἐν Ἀσία ἐπίσκοπος , ὅτε διά ὁ Ἡρακλείδης χειροτονία ἀπέρχομαι ἐπί ὁ Ἔφεσος . πάνετες οὖν συμφωνέω εἰς ὁ Χαλκηδών ὁ Βιθυνία συνέρχομαι : τότε δέ εἰμί ἐπίσκοπος ὁ Χαλκηδών Κυρῖνος ὄνομα , γένος Αἰγύπτιος : ὅστις πολύς πρός ὁ ἐπίσκοπος λέγω , ὁ ἀσεβής , ὁ ἀλαζών , ὁ ἀγόνατος ἀποκαλέω : ἥδομαι μέν οὖν ἐπί ὁ λέγω ὁ ἐπίσκοπος . Μαρούθας δέ Μεσοποταμία ἐπίσκοπος ἄκων ὁ πούς ὁ Κυρῖνος πατέω : ὁ δέ ὀδυνηρός ἐκ οὗτος διατίθημι συνδιαβαίνω ὁ ἐπίσκοπος ἐπί ὁ Κωνσταντινούπολις οὖον δύναμαι : ἀλλά μένω μέν αὐτός ἐν ὁ Χαλκηδών : ὁ δέ ἄλλος διαπεραιόω . Θεόφιλος δέ οὐδείς ὁ ὁ ἐκκλησία ἀπαντάω , οὐδέ τιμή ὁ εἴωθα παρέχω , φανερός γάρ ἐχθρός γιγνώσκω , ὁ Αλεξάνδρεια ὁ ναυτικὸν,—ἔτυχε γάρ τότε πάρειμι ὁ σιτηγέω ὁ πλοίων,—ἀπαντήσαντα σύν Εὐφημία δέχομαι . ὁ δέ παραιτέομαι μέν ἐπί ὁ εὐκτήριον οἶκος εἰσέρχομαι : ἐν εἷς δέ ὁ βασιλίς οἰκίον καταλύω , ὅς προσωνυμία πλακιδιανα . τότε ἐντεῦθεν ἀνακινέω κατά Ἰωάννης κατηγορία πολύς : καί οὐκέτι μέν ὁ Ὠριγένης βιβλίον μνεία τις εἰμί : ἐπί ἕτερος δέ ἄτοπος κατηγορία τρέπω . οὗτος δέ οὗτος προκατασκευάζω , συνέρχομαι ὁ ἐπίσκοπος ἐν προάστειον Χαλκηδών ὅς ἐπώνυμος Δρῦς , καλέω εὐθύς ὁ Ἰωάννης ἀπολογέομαι περί ὅς κατηγορέω . κελεύω δέ πάρειμι ἅμα αὐτός Σαραπίων , καί Τίγρης εὐνοῦχος πρέσβυς , καί Παῦλος ἀναγνώστης : καί γάρ οὗτος συγκατηγορέω αὐτός . ἐπεί δέ ὁ Ἰωάννης ὁ καλέω ὡς ἐχθρός παραγράφω , οἰκουμενικός δέ ἐπικαλέω σύνοδος , μή μέλλω , τετράκις αὐτός καλέω . ὁ δέ μή βούλομαι ἀπαντάω , ἀλλά ὁ αὐτός λέγω , καταψηφίζομαι καί καθαιρέω αὐτός , ἄλλος μέν οὐδείς αἰτιάομαι , μόνος δέ ὅτι καλέω οὐ ὑπακούω . οὗτος ἀπαγγέλλω περί ἑσπέρα πρός μέγας στάσις ἐξάπτω ὁ πλῆθος . καί διανυκτερεύω οὖον συγχωρέω ἀφέλκω ὁ ἐκκλησία αὐτός : ἀλλά βοάω δήω κρίνω ὁ κατά αὐτός ἐπί μείζων συνεδρία ὁ βασιλεύς δέ κελεύω πρόσταγμα , ὅς τάχος ἐξωθέω αὐτός , καί ἐπί ἐξορία ἀπάγω . οὗτος γιγνώσκω ὁ Ἰωάννης ὁ τρίτος ἡμέρα μετά ὁ καθαίρεσις περί ὁ μεσημβρινός ἑαυτοῦ ἐκδίδωμι , λανθάνω ὁ πλῆθος : φυλάσσω γάρ μή τις ταραχή γίγνομαι διά αὐτός : καί ὁ μέν ἀπάγω .