socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 1.8
Περὶ τῆς γεγενημένης Συνόδου ἐν Νικαίᾳ τῆς Βιθυνίας , καὶ περὶ τῆς ἐκεῖ ἐκτεθείσης πίστεως . Τοιαῦτα μὲν οὖν θαυμαστὰ καὶ σοφίας μεστὰ παρῄνει ἡ τοῦ βασιλέως ἐπιστολή : τὸ δὲ κακὸν ἐπικρατέστερον ἦν καὶ τῆς τοῦ βασιλέως σπουδῆς , καὶ ἀξιοπιστίας τοῦ διακονησαμένου τοῖς γράμμασιν : οὔτε γὰρ Ἀλέξανδρος , οὔτε Ἄρειος ὑπὸ τῶν γραφέντων ἐμαλάσσοντο . Ἀλλά τις ἦν ἄκριτος καὶ παρὰ τοῖς λαοῖς ἔρις καὶ ταραχή : προϋπῆρχε δὲ καὶ ἄλλη τις προτέρα νόσος τοπικὴ , τὰς ἐκκλησίας ταράττουσα , ἡ διαφωνία τῆς τοῦ Πάσχα ἑορτῆς , ἥτις περὶ τὰ τῆς ἑῴας μέρη μόνον ἐγένετο : τῶν μὲν Ἰουδαϊκώτερον ἑορτὴν ποιεῖν ἐσπουδακότων , τῶν δὲ μιμουμένων σύμπαντας τοὺς κατὰ τὴν οἰκουμένην Χριστιανούς . Διαφωνοῦντες δὲ οὕτω περὶ τῆς ἑορτῆς , τῆς κοινωνίας μὲν οὐδαμῶς ἐχωρίζοντο : στυγνοτέραν δὲ τὴν ἑορτὴν τῇ διαφωνίᾳ εἰργάζοντο . Δἰ ἀμφότερα τοίνυν ὁρῶν ὁ βασιλεὺς ταραττομένην τὴν ἐκκλησίαν , σύνοδον οἰκουμενικὴν συνεκρότει , τοὺς πανταχόθεν ἐπισκόπους διὰ γραμμάτων εἰς Νίκαιαν τῆς Βιθυνίας ἀπαντῆσαι παρακαλῶν . Παρῆσάν τε ἐκ πολλῶν ἐπαρχιῶν καὶ πόλεων οἱ ἐπίσκοποι : περὶ ὧν ὁ Παμφίλου Εὐσέβιος ἐν τῷ τρίτῳ βιβλίῳ τῶν εἰς τὸν Κωνσταντίνου βίον , τάδε κατὰ λέξιν φησίν . Τῶν γοῦν ἐκκλησιῶν ἁπασῶν , αἳ τὴν Εὐρώπην ἅπασαν , Λιβύην τε καὶ τὴν Ἀσίαν ἐπλήρουν , ὁμοῦ συνῆκτο τῶν τοῦ Θεοῦ λειτουργῶν τὰ ἀκροθίνια : εἶς τε οἶκος εὐκτήριος , ὥσπερ ἐκ Θεοῦ πλατυνόμενος , ἔνδον ἐχώρει κατὰ τὸ αὐτὸ Σύρους τε καὶ Κίλικας , Φοίνικάς τε καὶ Ἀραβίους , καὶ Παλαιστινοὺς , καὶ ἐπὶ τούτοις Αἰγυπτίους , Θηβαίους , Λίβυας , τούς τε ἐκ μέσης τῶν ποταμῶν ὁρμωμένους : ἤδη δὲ καὶ Πέρσης ἐπίσκοπος τῇ συνόδῳ παρῆν : οὔτε Σκύθης ἀπελιμπάνετο τῆς χορείας : Πόντος τε καὶ Ἀσία , Φρυγία τε καὶ Παμφυλία , τοὺς παῤ αὐτοῖς παρεῖχον ἐκκρίτους . Ἀλλὰ καὶ Θρᾶκες καὶ Μακεδόνες , Ἀχαιοί τε καὶ Ἠπειρῶται , τούτων τε οἱ ἔτι προσωτάτω οἰκοῦντες ἀπήντων , αὐτός τε Ἱσπανῶν ὁ πάνυ βοώμενος εἷς ἦν τοῖς πολλοῖς ἅμα συνεδρεύων : τῆς δέ γε βασιλευούσης πόλεως ὁ μὲν προεστὼς διὰ γῆρας ὑστέρει : πρεσβύτεροι δὲ αὐτοῦ παρόντες τὴν αὐτοῦ τάξιν ἐπλήρουν . Τοιοῦτον μόνος ἐξ αἰῶνος εἷς βασιλεὺς Κωνσταντῖνος Χριστῷ στέφανον δεσμῷ συνάψας εἰρήνης , τῷ αὐτοῦ Σωτῆρι τῆς κατ̓ ἐχθρῶν καὶ πολεμίων νίκης θεοπρεπὲς ἀνετίθη χαριστήριον , εἰκόνα χορείας ἀποστολικῆς ταύτην καθ̓ ἡμᾶς συστησάμενος . Ἐπεὶ κατ̓ ἐκείνους συνῆχθαι λόγος ἀπὸ παντὸς ἔθνους τῶν ὑπὸ τὸν οὐρανὸν ἄνδρας εὐλαβεῖς , ἐν οἶς ἐτύγχανον Πάρθοι καὶ Μῆδοι καὶ Ἐλαμῖται , καὶ οἱ κατοικοῦντες Μεσοποταμίαν , Ἰουδαίαν τε καὶ Καππαδοκίαν , Πόντον τε καὶ τὴν Ἀσίαν , Φρυγίαν τε καὶ Παμφυλίαν , Αἴγυπτον , καὶ τὰ μέρη τῆς Λιβύης τῆς κατὰ Κυρήνην , οἵ τε ἐπιδημοῦντες Ῥωμαῖοι , Ἰουδαῖοί τε καὶ Προσήλυτοι , Κρῆτες καὶ Ἄραβες . Πλὴν ὅσον ἐκείνοις μὲν ὑστέρει , τὸ μὴ ἐκ Θεοῦ λειτουργῶν συνεστάναι τοὺς πάντας : ἐπὶ δὲ τῆς παρούσης χορείας , ἐπισκόπων μὲν πληθὺς τριακοσίων ἀριθμὸν ὑπερακοντίζουσα ἦν : ἑπομένων δὲ τούτοις πρεσβυτέρων καὶ διακόνων , ἀκολούθων τε πλείστων ὅσων ἑτέρων , οὐδὲ ἦν ἀριθμός . Τῶν δὲ τοῦ Θεοῦ λειτουργῶν οἱ μὲν διέπρεπον σοφίας λόγῳ , οἱ δὲ βίου στερρότητι καὶ καρτερίας ὑπομονῇ , οἱ δὲ τῷ μέσῳ τρόπῳ κατεκοσμοῦντο . Ἦσαν δὲ τούτων οἱ μὲν χρόνου μήκει τετιμημένοι , οἱ δὲ νεότητι καὶ ψυχῆς ἀκμῇ διαλάμποντες , οἱ δὲ ἄρτι παρελθόντες ἐπὶ τὸν τῆς λειτουργίας δρόμον . οἷς δὴ πᾶσι βασιλεὺς ἐφ̓ ἑκάστης ἡμέρας τὰ σιτηρέσια δαψιλῶς χορηγεῖσθαι διετάξατο . Καὶ τοιαῦτα μὲν περὶ τῶν ἐκεῖ συνελθόντων Εὐσέβιος . Ἐπιτελέσας δὲ ὁ βασιλεὺς ἐπινίκιον κατὰ Λικιννίου ἑορτὴν , ἀπήντα καὶ αὐτὸς εἰς τὴν Νίκαιαν . Διέπρεπον δὲ ἐν τοῖς ἐπισκόποις Παφνούτιός τε ὁ ἐκ τῆς ἄνω Θηβαΐδος , καὶ Σπυρίδων ὁ ἐκ Κύπρου . Ὅτου χάριν δὲ τούτων ἐμνημονεύσαμεν , μετὰ ταῦτα ἐρῶ . Συμπαρῆσαν δὲ λαϊκοὶ πολλοὶ διαλεκτικῆς ἔμπειροι , ἐν ἑκατέρῳ μέρει συνηγορεῖν προθυμούμενοι : ἀλλὰ τὴν μὲν Ἀρείου δόξαν συνεκρότουν Εὐσέβιός τε Νικομηδεὺς , ὥς μοι καὶ πρότερον εἴρηται , καὶ Θέογνις , καὶ Μάρις : ὧν ὁ μὲν Νικαίας ἐπίσκοπος ἦν , Μάρις δὲ τῆς ἐν Βιθυνίᾳ Χαλκηδόνος : τούτοις δὲ γενναίως ἀντηγωνίζετο Ἀθανάσιος , διάκονος μὲν τῆς Ἀλεξανδρέων ἐκκλησίας : σφόδρα δὲ αὐτὸν διὰ τιμῆς ἦγεν Ἀλέξανδρος ὁ ἐπίσκοπος : διὸ καὶ φθόνος ὡπλίσατο κατ̓ αὐτοῦ , ὡς ὕστερον λέξομεν . Μικρὸν οὖν πρὸ τῆς εἰς ἕνα τόπον συνελεύσεως τῶν ἐπισκόπων , οἱ διαλεκτικοὶ πρὸς τοὺς πολλοὺς προαγῶνας ἐποιοῦντο τῶν λόγων . Ἑλκομένων δὲ πολλῶν πρὸς τὸ τοῦ λόγου τερπνὸν , εἷς τις τῶν ὁμολογητῶν λαϊκὸς , ἀκέραιον ἔχων τὸ φρόνημα , ἀντιπίπτει τοῖς διαλεκτικοῖς , καὶ φησὶ πρὸς αὐτούς : ὡς ἄρα ὁ Χριστὸς , καὶ οἱ Ἀπόστολοι , οὐ διαλεκτικὴν ἡμῖν παρέδοσαν τέχνην , οὐδὲ κενὴν ἀπάτην , ἀλλὰ γυμνὴν γνώμην , πίστει καὶ καλοῖς ἔργοις φυλαττομένην . Ταῦτα εἰπόντος , οἱ μὲν παρόντες πάντες ἐθαύμασαν καὶ ἀπεδέξαντο : οἱ δὲ διαλεκτικοὶ εὐγνωμονέστερον ποιοῦντες ἡσύχασαν , τὸν ἁπλοῦν λόγον τῆς ἀληθείας ἀκούσαντες . Τότε μὲν οὖν οὕτως ὁ ἐκ τῆς διαλεκτικῆς γινόμενος θόρυβος κατεστάλη , τῇ δὲ ἑξῆς , πάντες ἅμα οἱ ἐπίσκοποι εἰς ἕνα τόπον συνήρχοντο . Παρῄει δὲ καὶ ὁ βασιλεὺς μετ̓ αὐτούς : καὶ ἐπεὶ παρῆλθεν , εἰς μέσους ἔστη : καὶ οὐ πρότερον καθίζειν ᾑρεῖτο , πρὶν ἂν οἱ ἐπίσκοποι ἐπινεύσειαν . Τοσαύτη τις εὐλάβεια καὶ αἰδῶς τῶν ἀνδρῶν τὸν βασιλέα κατεῖχεν . Ἐπεὶ δὲ καὶ ἡ πρέπουσα τῷ καιρῷ ἡσυχία ἐγένετο , ἤρξατο ὁ βασιλεὺς αὐτόθεν ἐκ τῆς καθέδρας παραινετικοῖς πρὸς αὐτοὺς χρῆσθαι λόγοις , πρὸς συμφωνίαν καὶ ὁμόνοιαν προτρέπων αὐτούς : καὶ τὴν μὲν ἑκάστου ἰδιάζουσαν λύπην πρὸς τὸν πλησίον , παραχωρεῖν συνεβούλευε : καὶ γὰρ ἀντεγκαλοῦντες ἦσαν ἀλλήλοις οἱ πλείονες : πολλοί τε ἐξ αὐτῶν βιβλία δεήσεων τῷ βασιλεῖ τῇ προτεραίᾳ ἦσαν ὀρέξαντες . Ἐπὶ δὲ τὸ προκείμενον , διὸ καὶ συνεληλύθεισαν , χωρεῖν παρακαλέσας , τὰ βιβλία καυθῆναι ἐκέλευσεν , ἐπειπὼν μόνον : Κελεύει Χριστὸς ἀφιέναι τῷ ἀδελφῷ τὸν ἀφέσεως τυχεῖν ἐπειγόμενον . Τότε οὖν τοὺς περὶ ὁμονοίας καὶ εἰρήνης λόγους εἰς πλάτος διεξελθὼν , αὖθις περὶ τῶν δογμάτων ἐπιμελέστερον ἐπισκέψασθαι τῇ αὐτῶν γνώμῃ ἐπέτρεψεν . Οἷα δὲ καὶ περὶ τούτων ἐν τῷ αὐτῷ τρίτῳ βιβλίῳ τῶν εἰς τὸν βίον Κωνσταντίνου ὁ αὐτός φησιν Εὐσέβιος , ἐπακοῦσαι καλόν : ἔστι δὲ ταῦτα . Πλείστων δὴ τῶν ὑφ̓ ἑκατέρῳ τάγματι προτεινομένων , πολλῆς τε ἀμφιλογίας τὰ πρῶτα συνισταμένης , ἀνεξικάκως ἐπηκροᾶτο ὁ βασιλεὺς τῶν πάντων , σχολῇ τε εὐτόνῳ τὰς προτάσεις ὑπεδέχετο . Ἐν μέρει τε ἀντιλαμβανόμενος τῶν παῤ ἑκατέρου τάγματος λεγομένων , ἠρέμα συνῆγε τοὺς φιλονείκως ἐνισταμένους , πρᾳέως τε ποιούμενος τὰς πρὸς ἕκαστον ὁμιλίας : ἑλληνίζων τε τῇ φωνῇ , ὅτι μηδὲ ταύτης ἀμαθῶς εἶχε , γλυκύτερός τις ἦν καὶ ἡδὺς , τοὺς μὲν συμπείθων , τοὺς δὲ καὶ δυσωπῶν τῷ λόγῳ : τοὺς δὲ εὖ λέγοντας ἐπαινῶν . Πάντας δὲ εἰς ὁμόνοιαν ἐλαύνων , ὁμογνώμονάς τε καὶ ὁμοδόξους αὐτοὺς ἐπὶ τοῖς ἀμφισβητουμένοις ἅπασιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ κατεστήσατο : ὡς ὁμοφώνως μὲν κρατῆσαι τὴν πίστιν , τῆς δὲ σωτηρίου ἑορτῆς τὸν αὐτὸν παρὰ τοῖς πᾶσιν ὁμολογηθῆναι καιρόν . Ἐκυροῦτό τε ἤδη καὶ ἐγγράφως δἰ ὑποσημειώσεως ἑκάστου τὰ κοινῆ δεδογμένα . Τοιαῦτα καὶ περὶ τούτων ταῖς ἑαυτοῦ φωναῖς ὁ Εὐσέβιος ἐγγραφως κατέλιπεν . Ἡμεῖς δὲ οὐκ ἀκαίρως αὐτοῖς ἐχρησάμεθα : ἀλλὰ μάρτυσι χρώμενοι τοῖς ὑπ’ αὐτοῦ λεχθεῖσι , τῇδε αὐτὰ κατετάξαμεν τῇ γραφῇ : ἵν̓ ὅταν τινες τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου ὡς περὶ τὴν πίστιν σφαλείσης καταγινώσκωσι , μὴ αὐτῶν ἀνεχώμεθα , μηδὲ πιστεύσωμεν Σαβίνῳ τῷ Μακεδονιανῷ , ἰδιώτας αὐτοὺς καὶ ἀφελεῖς καλοῦντι τοὺς ἐκεῖ συνελθόντας . Σαβῖνος γὰρ , ὁ τῶν ἐν Ἡρακλείᾳ τῆς Θρᾴκης Μακεδονιανῶν ἐπίσκοπος , συναγωγὴν ὧν διάφοροι ἐπισκόπῶν σύνοδοι ἐγγράφως ἐξέδωκαν ποιησάμενος , τοὺς μὲν ἐν Νικαίᾳ ὡς ἀφελεῖς καὶ ἰδιώτας διέσυρε , μὴ αἰσθανόμενος , ὅτι καὶ αὐτὸν Εὐσέβιον , τὸν μετὰ πολλῆς δοκιμασίας τὴν πίστιν ὁμολογήσαντα , ὡς ἰδιώτην διαβάλλει . Καὶ τινὰ μὲν ἑκὼν παρέλιπεν , τινὰ δὲ παρέτρεψεν : πάντα δὲ πρὸς τὸν οἰκεῖον σκοπὸν μᾶλλον ἐξείληφεν . Καὶ ἐπαινεῖ μὲν τὸν Παμφίλου Εὐσέβιον , ὡς ἀξιόπιστον μάρτυρα : ἐπαινεῖ δὲ καὶ τὸν βασιλέα , ὡς τὰ Χριστιανῶν δογματίζειν δυνάμενον : μέμφεταί τε τῇ ἐκτεθείσῃ ἐν Νικαίᾳ πίστει , ὡς ὑπὸ ἰδιωτῶν καὶ οὐδὲν ἐπισταμένων ἐκδεδομένῃ : καὶ ὃν ὡς σοφὸν καὶ ἀψευδῆ καλεῖ μάρτυρα , τούτου τὰς φωνὰς ἑκουσίως ὑπερορᾷ . Φησὶ γὰρ ὁ Εὐσέβιος , ὅτι τῶν παρόντων ἐν τῇ Νικαίᾳ τοῦ Θεοῦ λειτουργῶν οἱ μὲν διέπρεπον σοφίας λόγῳ , οἱ δὲ βίου στερρότητι : καὶ ὅτι ὁ βασιλεὺς παρὼν , πάντας εἰς ὁμόνοιαν ἄγων , ὁμογνώμονας καὶ ὁμοδόξους κατέστησεν . Ἀλλὰ Σαβίνου μὲν , εἴ που χρεία καλέσοι , ποιησόμεθα μνήμην : ἡ δὲ ἐν Νικαίᾳ παρὰ τῆς μεγάλης συνόδου μεγαλοφώνως ἐξενεχθεῖσα συμφωνία τῆς πίστεως ἔστιν αὕτη . Πιστεύομεν εἰς ἕνα Θεὸν Πατέρα παντοκράτορα , πάντων ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων ποιητήν . Καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ , γεννηθέντα ἐκ τοῦ Πατρὸς , μονογενῆ , τουτέστιν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς , Θεὸν ἐκ Θεοῦ καὶ φῶς ἐκ φωτὸς , Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ : γεννηθέντα , οὐ ποιηθέντα : ὁμοούσιον τῷ Πατρί : δἰ οὗ τὰ πάντα ἐγένετο , τά τε ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ τὰ ἐν τῇ γῇ : δἰ ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν κατελθόντα , καὶ σαρκωθέντα , καὶ ἐνανθρωπήσαντα : παθόντα , καὶ ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ , ἀνελθόντα εἰς τοὺς οὐρανοὺς , ἐρχόμενον κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς . Καὶ εἰς τὸ Ἅγιον Πνεῦμα . Τοὺς δὲ λέγοντας ὅτι ἦν ποτὲ ὅτε οὐκ ἦν , καὶ πρὶν γεννηθῆναι οὐκ ἦν , καὶ ὅτι ἐξ οὐκ ὄντων ἐγένετο , ἢ ἐξ ἑτέρας ὑποστάσεως ἢ οὐσίας φάσκοντας εἶναι , ἢ κτιστὸν , ἢ τρεπτὸν , ἢ ἀλλοιωτὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ , ἀναθεματίζει ἡ ἁγία καθολικὴ καὶ ἀποστολικὴ ἐκκλησία . Ταύτην τὴν πίστιν τριακόσιοι μὲν πρὸς τοῖς δεκαοκτὼ ἔγνωσάν τε καὶ ἔστερξαν : καὶ , ὡς φησὶν ὁ Εὐσέβιος , ὁμοφωνήσαντες καὶ ὁμοδοξήσαντες ἔγραφον : πέντε δὲ μόνοι οὐ προσεδέξαντο , τῆς λέξεως τοῦ ὁμοουσίου ἐπιλαβόμενοι , Εὐσέβιός τε ὁ Νικομηδείας ἐπίσκοπος , καὶ Θέογνις Νικαίας , Μάρις Χαλκηδόνος , Θεωνᾶς Μαρμαρικῆς , Σεκοῦνδος Πτολεμαΐδος . Ἐπεὶ γὰρ ἔφασαν ὁμοούσιον εἶναι , ὃ ἔκ τινος ἐστὶν , ἢ κατὰ μερισμὸν , ἢ κατὰ ῥεῦσιν , ἢ κατὰ προβολήν : κατὰ προβολὴν μὲν , ὡς ἐκ ῥιζῶν βλάστημα : κατὰ δὲ ῥεῦσιν , ὡς οἱ πατρικοὶ παῖδες : κατὰ μερισμὸν δὲ , ὡς βώλου χρυσίδες δύο ἢ τρεῖς : κατ̓ οὐδὲν δὲ τούτων ἔστιν ὁ Υἱός : διὰ τοῦτο οὐ συγκατατίθεσθαι τῇ πίστει ἔλεγον : πολλὰ οὖν τὴν λέξιν τοῦ ὁμοουσίου σκώψαντες , τῇ καθαιρέσει Ἀρείου ὑπογράψαι οὐκ ἠβουλήθησαν . Διόπερ ἡ σύνοδος Ἄρειον μὲν καὶ τοὺς ὁμοδόξους αὐτοῦ ἀνεθεμάτισεν ἅπαντας , προσθέντες μήτε ἐπιβαίνειν τῆς Ἀλεξανδρείας αὐτόν : βασιλέως δὲ πρόσταγμα , καὶ αὐτὸν καὶ τοὺς περὶ Εὐσέβιον καὶ Θέογνιν , εἰς ἐξορίαν ἀπέστειλεν . Εὐσέβιος μὲν οὖν καὶ Θέογνις μικρὸν ὕστερον μετὰ τὴν ἐξορίαν βιβλίον μετανοίας ἐπιδόντες , τῇ πίστει τοῦ ὁμοουσίου συνέθεντο , ὡς προϊόντες δηλώσομεν : τότε δὲ ἐν τῇ συνόδῳ , Εὐσέβιος ὁ τὴν Παμφίλου προσωνυμίαν ἔχων , καὶ τῆς ἐν Παλαιστίνῃ Καισαρείας τὴν ἐπισκοπὴν κεκληρωμένος , μικρὸν ἐπιστήσας , καὶ διασκεψάμενος εἰ δεῖ προσδέξασθαι τὸν ὅρον τῆς πίστεως , οὕτως ἅμα τοῖς πολλοῖς πᾶσι συνῄνεσέν τε καὶ συνυπέγραψεν : και τῷ ὑπ’ αὐτὸν λαῷ ἔγγραφον τὸν ὅρον τῆς πίστεως διεπέμψατο , τὴν τοῦ ὁμοουσίου λέξιν ἑρμηνεύσας , ἵνα μηδὲ ὅλως τις ὑπόνοιαν ἀνθ̓ ὧν ἐπέστησεν ἔχῃ περὶ αὐτοῦ . Ἔστι δὲ αὐτὰ τοῦ Εὐσεβίου τὰ γραφέντα , κατὰ λέξιν τάδε . Τὰ περὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς πίστεως πραγματευθέντα κατὰ τὴν μεγάλην σύνοδον τὴν ἐν Νικαίᾳ συγκροτηθεῖσαν εἰκὸς μὲν καὶ ὑμᾶς , ἀγαπητοὶ , μεμαθηκέναι , τῆς φήμης προτρέχειν εἰωθυίας τὸν περὶ τῶν πραττομένων ἀκριβῆ λόγον . Ἀλλ̓ ἵνα μὴ ἐκ μόνης τοιαύτης ἀκοῆς τὰ τῆς ἀληθείας ἑτεροίως ὑμῖν ἀπαγγέλληται , ἀναγκαίως διεπεμψάμεθα ὑμῖν πρῶτον μὲν τὴν ὑφ̓ ἡμῶν προτεθεῖσαν περὶ τῆς πίστεως γραφὴν , ἔπειτα τὴν δευτέραν , ἣν ταῖς ἡμετέραις φωναῖς προσθήκας ἐπιβαλόντες ἐκδεδώκασι . Τὸ μὲν οὖν παῤ ἡμῶν γράμμα , ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ θεοφιλεστάτου ἡμῶν βασιλέως ἀναγνωσθὲν , εὖ τε ἔχειν καὶ δοκίμως ἀποφανθὲν , τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον : Καθὼς παρελάβομεν παρὰ τῶν πρὸ ἡμῶν ἐπισκόπων , καὶ ἐν τῇ κατηχήσει , καὶ ὅτε τὸ λουτρὸν ἐλαμβάνομεν , καὶ καθὼς ἀπὸ τῶν θείων γραφῶν μεμαθήκαμεν , καὶ ὡς ἐν τῷ πρεσβυτερίῳ , καὶ ἐν αὐτῇ τῇ ἐπισκοπῇ ἐπιστεύσαμέν τε καὶ ἐδιδάσκομεν , οὕτω καὶ νῦν πιστεύοντες , τὴν ἡμετέραν πίστιν ὑμῖν προσαναφέρομεν . Ἔστι δὲ αὕτη : Πιστεύομεν εἰς ἕνα Θεὸν , Πατέρα παντοκράτορα , τὸν τῶν ἁπάντων ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων ποιητήν : καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν , τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον , Θεὸν ἐκ Θεοῦ , φῶς ἐκ φωτὸς , ζωὴν ἐκ ζωῆς , Υἱὸν μονογενῆ , πρωτότοκον πάσης κτίσεως , πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἐκ τοῦ Θεοῦ Πατρὸς γεγεννημένον : δἰ οὗ καὶ ἐγένετο τὰ πάντα , τὸν διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν σαρκωθέντα , καὶ ἐν ἀνθρώποις πολιτευσάμενον : καὶ παθόντα , καὶ ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ : καὶ ἀνελθόντα πρὸς τὸν πατέρα , καὶ ἥξοντα πάλιν ἐν δόξῃ κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς . Πιστεύομεν καὶ εἰς ἓν Πνεῦμα Ἅγιον , Τούτων ἕκαστον εἶναι καὶ ὑπάρχειν πιστεύοντες , Πατέρα ἀληθῶς Πατέρα , καὶ Υἱὸν ἀληθῶς Υἱὸν , καὶ Πνεῦμα Ἅγιον ἀληθὼς Ἅγιον Πνεῦμα : καθὼς καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν ἀποστέλλων εἰς τὸ κήρυγμα τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς , εἶπε : Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη , βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς , καὶ τοῦ Υἱοῦ , καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος . Περὶ ὧν καὶ διαβεβαιούμεθα οὕτως ἔχειν , καὶ οὕτω φρονεῖν , καὶ πάλαι οὕτως ἐσχηκέναι , καὶ μέχρι θανάτου οὕτω σχήσειν , καὶ ἐν αὐτῇ ἐνίστασθαι τῇ πίστει , ἀναθεματίζοντες πᾶσαν αἵρεσιν ἄθεον : ταῦτα ἀπὸ καρδίας καὶ ψυχῆς πάντα πεφρονηκέναι , ἐξ οὗπερ ἴσμεν ἑαυτοὺς , καὶ νῦν φρονεῖν τε καὶ λέγειν ἐξ ἀληθείας , ἐπὶ τοῦ Θεοῦ τοῦ παντοκράτορος , καὶ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μαρτυρούμεθα : δεικνύναι ἔχοντες δἰ ἀποδείξεων , καὶ πείθειν ὑμᾶς , ὅτι καὶ τοὺς παρεληλυθότας χρόνους οὕτως ἐπιστεύομέν τε καὶ ἐκηρύσσομεν ὁμοίως . Ταύτης ὑφ̓ ἡμῶν ἐκτεθείσης τῆς πίστεως , οὐδενὶ παρῆν ἀντιλογίας τόπος . Ἀλλ̓ αὐτός τε πρῶτος ὁ θεοφιλέστατος ἡμῶν βασιλεὺς , ὀρθότατα περιέχειν αὐτὴν ἐμαρτύρησεν : οὕτω τε καὶ ἑαυτὸν φρονεῖν ἐμαρτύρατο , καὶ ταύτῃ τοὺς πάντας συγκαταθέσθαι , καὶ ὑπογράφειν τοῖς δόγμασι , καὶ συμφωνεῖν τούτοις αὐτοῖς παρεκελεύετο , ἑνὸς μόνου προσεγγραφέντος ῥήματος τοῦ ὁμοουσίου . Ὃ καὶ αὐτὸς ἡρμήνευσε λέγων , ὅτι μὴ κατὰ τὰ τῶν σωμάτων πάθη λέγοι τὸ ὁμοούσιον , οὔτε οὖν κατὰ διαίρεσιν , οὔτε κατά τινα ἀποτομὴν ἐκ τοῦ πατρὸς ὑποστῆναι : μήτε γὰρ δύνασθαι τὴν ἄϋλον καὶ νοερὰν καὶ ἀσώματον φύσιν σωματικόν τι πάθος ὑφίστασθαι : θείοις δὲ καὶ ἀπορρήτοις ῥήμασι προσήκει τὰ τοιαῦτα νοεῖν . Καὶ ὁ μὲν σοφώτατος καὶ εὐσεβὴς ἡμῶν βασιλεὺς τοιάδε ἐφιλοσόφει : οἱ δὲ , προφάσει τοῦ ὁμοουσίου , τήνδε τὴν γραφὴν πεποιήκασι . ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ . Πιστεύομεν εἰς ἕνα Θεὸν Πατέρα παντοκράτορα , πάντων ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων ποιητήν : καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν , τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ , γεννηθέντα ἐκ τοῦ Πατρὸς μονογενῆ , τουτέστιν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός : Θεὸν ἐκ Θεοῦ , φῶς ἐκ φωτὸς , Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ : γεννηθέντα , οὐ ποιηθέντα : ὁμοούσιον τῷ Πατρί : δἰ οὗ τὰ πάντα ἐγένετο , τά τε ἐν τῷ οὐρανῷ , καὶ τὰ ἐν τῇ γῇ : τὸν δἰ ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους , καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν κατελθόντα , καὶ σαρκωθέντα , ἐνανθρωπήσαντα , παθόντα , καὶ ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ : ἀνελθόντα εἰς τοὺς οὐρανούς : ἐρχόμενον κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς . Καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον . Τοὺς δὲ λέγοντας , ἦν ποτὲ ὅτε οὐκ ἦν , ἢ οὐκ ἦν πρὶν γεννηθῆναι , ἢ ἐξ οὐκ ὄντων ἐγένετο , ἢ ἐξ ἑτέρας ὑποστάσεως ἢ οὐσίας φάσκοντας εἶναι , ἢ κτιστὸν , ἢ τρεπτὸν , ἢ ἀλλοιωτὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ , τούτους ἀναθεματίζει ἡ καθολικὴ καὶ ἀποστολικὴ τοῦ Θεοῦ ἐκκλησία . Καὶ δὴ ταύτης τῆς γραφῆς ὑπ’ αὐτῶν ὑπαγορευθείσης , ὅπως εἴρηται αὐτοῖς τὸ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς , καὶ τὸ τῷ Πατρὶ ὁμοούσιον , οὐκ ἀνεξέταστον αὐτοῖς καταλιμπάνομεν . Ἐπερωτήσεις τοιγαροῦν καὶ ἀποκρίσεις ἐντεῦθεν ἀνεκινοῦντο , ἐβασάνιζέν τε ὁ λόγος τὴν διάνοιαν τῶν εἰρημένων : καὶ δὴ καὶ τὸ ἐκ τῆς οὐσίας ὡμολόγητο πρὸς αὐτῶν , δηλωτικὸν εἶναι τοῦ ἐκ μὲν τοῦ Πατρὸς εἶναι , οὐ μὴν ὡς μέρος ὑπάρχειν τοῦ Πατρός : ταύτῃ δὲ καὶ ἡμῖν ἐδόκει καλῶς ἔχειν συγκατατίθεσθαι τῇ διανοίᾳ , τῆς εὐσεβοῦς διδασκαλίας ὑπαγορευούσης ἐκ τοῦ Πατρὸς εἶναι τὸν υἱὸν , οὐ μὴν μέρος τῆς οὐσίας αὐτοῦ τυγχάνειν . Διόπερ τῇ διανοίᾳ καὶ αὐτοὶ συντιθέμεθα , οὐδὲ τὴν φωνὴν τοῦ ὁμοουσίου παραιτούμενοι , τοῦ τῆς εἰρήνης σκοποῦ πρὸ ὀφθαλμῶν ἡμῖν κειμένου , καὶ τοῦ μὴ τῆς ὀρθῆς ἐκπεσεῖν διανοίας . Κατὰ τὰ αὐτὰ δὲ , καὶ τὸ γεννηθέντα καὶ οὐ ποιηθέντα κατεδεξάμεθα , ἐπειδὴ τὸ ποιηθὲν κοινὸν ἔφασκον εἶναι πρόσρημα τῶν λοιπῶν κτισμάτων , τῶν διὰ τοῦ Υἱοῦ γενομένων , ὧν οὐδὲν ὅμοιον ἔχειν τὸν Υἱόν : διὸ δὴ μὴ εἶναι αὐτὸν ποίημα , τοῖς δἰ αὐτοῦ γενομένοις ὅμοιον : κρείττονος δὲ ἢ κατὰ πᾶν ποίημα τυγχάνειν οὐσίας , ἣν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεγεννῆσθαι διδάσκει τὰ θεῖα λόγια , τοῦ τρόπου τῆς γεννήσεως ἀνεκφράστου καὶ ἀνεπιλογίστου πάσῃ γενητῇ φύσει τυγχάνοντος . Οὕτω δὲ καὶ τὸ ὁμοούσιον εἶναι τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν ἐξεταζόμενος ὁ λόγος συνίστησιν , οὐ κατὰ τὸν τῶν σωμάτων τρόπον , οὐδὲ τοῖς θνητοῖς ζῴοις παραπλησίως : οὔτε γὰρ κατὰ διαίρεσιν τῆς οὐσίας , οὔτε κατὰ ἀποτομὴν , ἢ ἀλλοίωσιν τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας τε καὶ δυνάμεως : τούτων γὰρ πάντων ἀλλοτρίαν εἶναι τὴν ἀγέννητον φύσιν τοῦ Πατρός : παραστατικὸν δὲ εἶναι τῷ Πατρὶ τὸ ὁμοούσιον , τὸ μηδεμίαν ἐμφέρειαν πρὸς τὰ γενητὰ κτίσματα τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ἐμφαίνειν : μόνῳ δὲ τῷ Πατρὶ τῷ γεγεννηκότι κατὰ πάντα τρόπον ἀφωμοιῶσθαι , καὶ μὴ εἶναι ἐξ ἑτέρας τὲ ὑποστάσεως καὶ οὐσίας , ἀλλ̓ ἐκ τοῦ Πατρός . Ὧι καὶ αὐτῷ τοῦτον ἑρμηνευθέντι τὸν τρόπον , καλῶς ἔχειν ἐφάνη συγκαταθέσθαι : ἐπεὶ καὶ τῶν παλαιῶν τινὰς λογίους καὶ ἐπιφανεῖς ἐπισκόπους καὶ συγγραφέας ἔγνωμεν , ἐπὶ τῆς τοῦ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ θεολογίας τῷ τοῦ ὁμοουσίου συγχρησαμένους ὀνόματι . Ταῦτα μὲν οὖν περὶ τῆς ἐκτεθείσης εἰρήσθω πίστεως , ᾗ συνεφωνήσαμεν οἱ πάντες οὐκ ἀνεξετάστως , ἀλλὰ κατὰ τὰς ἀποδοθείσας διανοίας , ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θεοφιλεστάτου βασιλέως ἐξετασθείσας , καὶ τοῖς εἰρημένοις λογισμοῖς συνομολογηθείσας : καὶ τὸν ἀναθεματισμὸν δὲ τὸν μετὰ τὴν πίστιν πρὸς αὐτῶν ἐκτεθέντα , ἄλυπον εἶναι ἡγησάμεθα , διὰ τὸ ἀπείργειν ἀγράφοις χρήσασθαι φωναῖς : διὸ σχεδὸν ἡ πᾶσα γέγονε σύγχυσίς τε καὶ ἀκαταστασία τῶν ἐκκλησιῶν . Μηδεμιᾶς γοῦν θεοπνεύστου γραφῆς τῷ ἐξ οὐκ ὄντων , καὶ τῷ ἦν ποτὲ ὅτε οὐκ ἦν , καὶ τοῖς ἑξῆς ἐπιλεγομένοις κεχρημένης , οὐκ εὔλογον ἐφάνη ταῦτα λέγειν καὶ διδάσκειν : ᾧ καὶ αὐτῷ καλῶς δόξαντι συνεθέμεθα , ἐπεὶ μηδὲ ἐν τῷ πρὸ τούτου χρόνῳ , τούτοις εἰώθαμεν χρῆσθαι τοῖς ῥήμασι . . . . . Ταῦτα ὑμῖν ἀναγκαίως διεπεμψάμεθα , ἀγαπητοὶ , τὸ κεκριμένον τῆς ἡμετέρας ἐξετάσεώς τε καὶ συγκαταθέσεως φανερὸν ὑμῖν καθιστῶντες : καὶ , ὡς εὐλόγως , τότε μὲν καὶ μέχρι ὑστάτης ὥρας ἐνιστάμεθα , ὅθ̓ ἡμῖν τὰ ἑτεροίως γραφέντα προσέκοπτεν : τότε δὲ ἀφιλονείκως τὰ μὴ λυποῦντα κατεδεξάμεθα , ὅτε ἡμῖν εὐγνωμόνως ἐξετάζουσι τῶν λόγων τὴν διάνοιαν ἐφάνη συντρέχειν τοῖς ὑφ̓ ἡμῶν αὐτῶν ἐν τῇ προεκτεθείσῃ πίστει ὡμολογημένοις . Τοιαῦτα μὲν ὁ τοῦ Παμφίλου Εὐσέβιος εἰς τὴν Παλαιστίνης Καισάρειαν διεπέμψατο . Καὶ τῇ Ἀλεξανδρέων δὲ ἐκκλησίᾳ , καὶ τοῖς ἐν Αἰγύπτῳ καὶ Λιβύῃ καὶ Πενταπόλει , κοινῇ ψήφῳ τάδε ἡ σύνοδος ἔγραψεν .
Lemmas: περι ὁ γίγνομαι Σύνοδος ἐν Νίκαια ὁ Βιθυνία , καί περί ὁ ἐκεῖ ἐκτίθημι πίστις . τοιοῦτος μέν οὖν θαυμαστός καί σοφία μεστός παραινέω ὁ ὁ βασιλεύς ἐπιστολή : ὁ δέ κακός ἐπικρατής εἰμί καί ὁ ὁ βασιλεύς σπουδή , καί ἀξιοπιστία ὁ διακονέω ὁ γράμμα : οὔτε γάρ Ἀλέξανδρος , οὔτε Ἄρειος ὑπό ὁ γράφω μαλάσσω . ἀλλά τις εἰμί ἄκριτος καί παρά ὁ λαός Ἔρις καί ταραχή : προυπάρχω δέ καί ἄλλος τις πρότερος νόσος τοπικός , ὁ ἐκκλησία ταράσσω , ὁ διαφωνία ὁ ὁ Πάσχα ἑορτή , ὅστις περί ὁ ὁ ἑῷος μέρος μόνος γίγνομαι : ὁ μέν Ἰουδαϊκός ἑορτή ποιέω σπουδάζω , ὁ δέ μιμέομαι σύμπας ὁ κατά ὁ οἰκέω Χριστιανός . διαφωνέω δέ οὗτος περί ὁ ἑορτή , ὁ κοινωνία μέν οὐδαμῶς χωρίζω : στυγνός δέ ὁ ἑορτή ὁ διαφωνία ἐργάζομαι . διά ἀμφότερος τοίνυν ὁράω ὁ βασιλεύς ταράσσω ὁ ἐκκλησία , σύνοδος οἰκουμενικός συγκροτέω , ὁ πανταχόθεν ἐπίσκοπος διά γράμμα εἰς Νίκαια ὁ Βιθυνία ἀπαντάω παρακαλέω . πάρειμι τε ἐκ πολύς ἐπαρχία καί πόλις ὁ ἐπίσκοπος : περί ὅς ὁ Πάμφιλος Εὐσέβιος ἐν ὁ τρίτος βιβλίον ὁ εἰς ὁ Κωνσταντῖνος βίος , ὅδε κατά λέξις φημί . ὁ γοῦν ἐκκλησία ἅπας , ὅς ὁ Εὐρώπη ἅπας , Λιβύη τε καί ὁ Ἀσία πληρόω , ὁμοῦ σύνειμι ὁ ὁ Θεός λειτουργός ὁ ἀκροθίνιον : εἰμί τε οἶκος εὐκτήριος , ὥσπερ ἐκ Θεός πλατύνω , ἔνδον χωρέω κατά ὁ αὐτός Σύρος τε καί Κίλιξ , Φοῖνιξ τε καί Ἀράβιος , καί Παλαιστινός , καί ἐπί οὗτος Αἰγύπτιος , Θηβαῖος , Λίβυς , ὁ τε ἐκ μέσος ὁ ποταμός ὁρμάω : ἤδη δέ καί Πέρσης ἐπίσκοπος ὁ σύνοδος πάρειμι : οὔτε Σκύθης ἀπολείπω ὁ χορεία : Πόντος τε καί Ἀσία , Φρυγία τε καί Παμφυλία , ὁ παρά αὐτός παρέχω ἔκκριτος . ἀλλά καί Θρᾷξ καί Μακεδών , Ἀχαιός τε καί Ἠπειρώτης , οὗτος τε ὁ ἔτι προσωτέρω οἰκέω ἀπαντάω , αὐτός τε Ἱσπανός ὁ πάνυ βοάω εἷς εἰμί ὁ πολύς ἅμα συνεδρεύω : ὁ δέ γε βασιλεύω πόλις ὁ μέν προίστημι διά γῆρας ὑστερέω : πρέσβυς δέ αὐτός πάρειμι ὁ αὐτός τάξις πληρόω . τοιοῦτος μόνος ἐκ αἰών εἷς βασιλεύς Κωνσταντῖνος Χριστός στέφανος δεσμός συνάπτω εἰρήνη , ὁ αὐτός Σωτήρ ὁ κατά ἐχθρός καί πολέμιος Νίκη θεοπρεπής ἀνατίθημι χαριστήριος , εἰκών χορεία ἀποστολικός οὗτος κατά ἐγώ συνίστημι . ἐπεί κατά ἐκεῖνος συνάγω λόγος ἀπό πᾶς ἔθνος ὁ ὑπό ὁ οὐρανός ἀνήρ εὐλαβής , ἐν οἶς τυγχάνω Πάρθος καί Μῆδος καί Ἐλαμίτης , καί ὁ κατοικέω Μεσοποταμία , Ἰουδαῖος τε καί Καππαδοκία , Πόντος τε καί ὁ Ἀσία , Φρυγία τε καί Παμφυλία , Αἴγυπτος , καί ὁ μέρος ὁ Λιβύη ὁ κατά Κυρήνη , ὁ τε ἐπιδημέω Ῥωμαῖος , Ἰουδαῖος τε καί προσήλυτος , Κρής καί Ἄραψ . πλήν ὅσος ἐκεῖνος μέν ὑστερέω , ὁ μή ἐκ Θεός λειτουργός συνίστημι ὁ πᾶς : ἐπί δέ ὁ πάρειμι χορεία , ἐπίσκοπος μέν πληθύς τριακόσιοι ἀριθμός ὑπερακοντίζω εἰμί : ἕπομαι δέ οὗτος πρέσβυς καί διάκονος , ἀκόλουθος τε πλεῖστος ὅσος ἕτερος , οὐδέ εἰμί ἀριθμός . ὁ δέ ὁ Θεός λειτουργός ὁ μέν διαπρέπω σοφία λόγος , ὁ δέ βίος στερρότης καί καρτερία ὑπομονή , ὁ δέ ὁ μέσος τρόπος κατακοσμέω . εἰμί δέ οὗτος ὁ μέν χρόνος μῆκος τιμάω , ὁ δέ νεότης καί Ψυχή ἀκμή διαλάμπω , ὁ δέ ἄρτι παρέρχομαι ἐπί ὁ ὁ λειτουργία δρόμος . ὅς δή πᾶς βασιλεύς ἐπί ἕκαστος ἡμέρα ὁ σιτηρέσιον δαψιλής χορηγέω διατάσσω . καί τοιοῦτος μέν περί ὁ ἐκεῖ συνέρχομαι Εὐσέβιος . ἐπιτελέω δέ ὁ βασιλεύς ἐπινίκιος κατά Λικίννιος ἑορτή , ἀπαντάω καί αὐτός εἰς ὁ Νίκαια . διαπρέπω δέ ἐν ὁ ἐπίσκοπος Παφνούτιος τε ὁ ἐκ ὁ ἄνω Θηβαίς , καί Σπυρίδων ὁ ἐκ Κύπρος . ὅστις χάρις δέ οὗτος μνημονεύω , μετά οὗτος εἴρω . συμπάρειμι1 δέ λαικός πολύς διαλεκτική ἔμπειρος , ἐν ἑκάτερος μέρος συνηγορέω προθυμέομαι : ἀλλά ὁ μέν Ἄρειος δόξα συγκροτέω Εὐσέβιος τε Νικομηδεύς , ὅς ἐγώ καί πρότερος εἴρω , καί Θέογνις , καί Μάρις : ὅς ὁ μέν Νίκαια ἐπίσκοπος εἰμί , Μάρις δέ ὁ ἐν Βιθυνία Χαλκηδών : οὗτος δέ γενναῖος ἀνταγωνίζομαι Ἀθανάσιος , διάκονος μέν ὁ Ἀλεξανδρεύς ἐκκλησία : σφόδρα δέ αὐτός διά τιμή ἄγω Ἀλέξανδρος ὁ ἐπίσκοπος : διό καί φθόνος ὁπλίζω κατά αὐτός , ὡς ὕστερος λέγω . μικρός οὖν πρό ὁ εἰς εἷς τόπος συνέλευσις ὁ ἐπίσκοπος , ὁ διαλεκτικός πρός ὁ πολύς προαγών ποιέω ὁ λόγος . ἕλκω δέ πολύς πρός ὁ ὁ λόγος τερπνός , εἷς τις ὁ ομολογητής λαικός , ἀκέραιος ἔχω ὁ φρόνημα , ἀντιπίπτω ὁ διαλεκτικός , καί φημί πρός αὐτός : ὡς ἄρα ὁ Χριστός , καί ὁ ἀπόστολος , οὖον διαλεκτικός ἐγώ παραδίδωμι τέχνη , οὐδέ κενός ἀπάτη , ἀλλά γυμνός γνώμη , πίστις καί καλός ἔργον φυλάσσω . οὗτος εἶπον , ὁ μέν πάρειμι πᾶς θαυμάζω καί ἀποδείκνυμι : ὁ δέ διαλεκτικός εὐγνώμων ποιέω ἡσυχάζω , ὁ ἁπλόος λόγος ὁ ἀλήθεια ἀκούω . τότε μέν οὖν οὕτως ὁ ἐκ ὁ διαλεκτική γίγνομαι θόρυβος καταστέλλω , ὁ δέ ἑξῆς , πᾶς ἅμα ὁ ἐπίσκοπος εἰς εἷς τόπος συνέρχομαι . πάρειμι δέ καί ὁ βασιλεύς μετά αὐτός : καί ἐπεί παρέρχομαι , εἰς μέσος ἵστημι : καί οὖον πρότερος καθίζω αἱρέω , πρίν εἄν ὁ ἐπίσκοπος ἐπινεύω . τοσοῦτος τις εὐλάβεια καί αἰδώς ὁ ἀνήρ ὁ βασιλεύς κατέχω . ἐπεί δέ καί ὁ πρέπω ὁ καιρός ἡσυχία γίγνομαι , ἄρχω ὁ βασιλεύς αὐτόθεν ἐκ ὁ καθέδρα παραινετικός πρός αὐτός χράω λόγος , πρός συμφωνία καί ὁμόνοια προτρέπω αὐτός : καί ὁ μέν ἕκαστος ἰδιάζω λύπη πρός ὁ πλησίος , παραχωρέω συμβουλεύω : καί γάρ ἀντεγκαλέω εἰμί ἀλλήλων ὁ πλείων : πολύς τε ἐκ αὐτός βιβλίον δέησις ὁ βασιλεύς ὁ προτεραῖος εἰμί ὀρέγω . ἐπί δέ ὁ πρόκειμαι , διό καί συνέρχομαι , χωρέω παρακαλέω , ὁ βιβλίον καίω κελεύω , ἐπιλέγω μόνος : κελεύω Χριστός ἀφίημι ὁ ἀδελφός ὁ ἄφεσις τυγχάνω ἐπείγω . τότε οὖν ὁ περί ὁμόνοια καί εἰρήνη λόγος εἰς πλάτος διεξέρχομαι , αὖθις περί ὁ δόγμα ἐπιμελής ἐπισκοπέω ὁ αὐτός γνώμη ἐπιτρέπω . οἷος δέ καί περί οὗτος ἐν ὁ αὐτός τρίτος βιβλίον ὁ εἰς ὁ βίος Κωνσταντῖνος ὁ αὐτός φημί Εὐσέβιος , ἐπακούω καλός : εἰμί δέ οὗτος . Πλείστων δή ὁ ὑπό ἑκάτερος τάγμα προτείνω , πολύς τε ἀμφιλογία ὁ πρῶτος συνίστημι , ἀνεξίκακος ἐπακροάομαι ὁ βασιλεύς ὁ πᾶς , σχολή τε εὔτονος ὁ πρότασις ὑποδέχομαι . ἐν μέρος τε ἀντιλαμβάνω ὁ παρά ἑκάτερος τάγμα λέγω , ἠρέμα συνάγω ὁ φιλόνεικος ἐνίστημι , πρᾶος τε ποιέω ὁ πρός ἕκαστος ὁμιλία : ἑλληνίζω τε ὁ φωνή , ὅτι μηδέ οὗτος ἀμαθής ἔχω , γλυκύς τις εἰμί καί ἡδύς , ὁ μέν συμπείθω , ὁ δέ καί δυσωπέω ὁ λόγος : ὁ δέ εὕω λέγω ἐπαινέω . Πᾶς δέ εἰς ὁμόνοια ἐλαύνω , ὁμογνώμων τε καί ὁμόδοξος αὐτός ἐπί ὁ ἀμφισβητέω ἅπας ἐπί ὁ αὐτός καθίστημι : ὡς ὁμόφωνος μέν κρατέω ὁ πίστις , ὁ δέ σωτήριος ἑορτή ὁ αὐτός παρά ὁ πᾶς ὁμολογέω καιρός . κυρόω τε ἤδη καί ἔγγραφος διά ὑποσημείωσις ἕκαστος ὁ κοινῆ δοκέω . τοιοῦτος καί περί οὗτος ὁ ἑαυτοῦ φωνή ὁ Εὐσέβιος εγγράφως καταλείπω . ἐγώ δέ οὐ ἄκαιρος αὐτός χράω : ἀλλά μάρτυς χράω ὁ ὑπό αὐτός λέγω , ὅδε αὐτός κατατάσσω ὁ γράφω : ἵνα ὅταν τις ὁ ἐν Νίκαια σύνοδος ὡς περί ὁ πίστις σφάλλω καταγιγνώσκω , μή αὐτός ἀνέχω , μηδέ πιστεύω Σαβῖνος ὁ Μακεδονιανός , ἰδιώτης αὐτός καί ἀφελής καλέω ὁ ἐκεῖ συνέρχομαι . Σαβῖνος γάρ , ὁ ὁ ἐν Ἡράκλεια ὁ Θρᾴκη Μακεδονιανός ἐπίσκοπος , συναγωγή ὅς διάφορος ἐπίσκοπος σύνοδος ἔγγραφος ἐκδίδωμι ποιέω , ὁ μέν ἐν Νίκαια ὡς ἀφελής καί ἰδιώτης διασύρω , μή αἰσθάνομαι , ὅτι καί αὐτός Εὐσέβιος , ὁ μετά πολύς δοκιμασία ὁ πίστις ὁμολογέω , ὡς ἰδιώτης διαβάλλω . καί τις μέν ἑκών παραλείπω , τις δέ παρατρέπω : πᾶς δέ πρός ὁ οἰκέω σκοπός μᾶλλον ἐκλαμβάνω . καί ἐπαινέω μέν ὁ Πάμφιλος Εὐσέβιος , ὡς ἀξιόπιστος μάρτυς : ἐπαινέω δέ καί ὁ βασιλεύς , ὡς ὁ Χριστιανός δογματίζω δύναμαι : μέμφομαι τε ὁ ἐκτίθημι ἐν Νίκαια πίστις , ὡς ὑπό ἰδιώτης καί οὐδείς ἐφίστημι ἐκδίδωμι : καί ὅς ὡς σοφός καί ἀψευδής καλέω μάρτυς , οὗτος ὁ φωνή ἑκούσιος ὑπεροράω . φημί γάρ ὁ Εὐσέβιος , ὅτι ὁ πάρειμι ἐν ὁ Νίκαια ὁ Θεός λειτουργός ὁ μέν διαπρέπω σοφία λόγος , ὁ δέ βίος στερρότης : καί ὅτι ὁ βασιλεύς πάρειμι , πᾶς εἰς ὁμόνοια ἄγω , ὁμογνώμων καί ὁμόδοξος καθίστημι . ἀλλά Σαβῖνος μέν , εἰμί ποῦ χρεία καλέω , ποιέω μνήμη : ὁ δέ ἐν Νίκαια παρά ὁ μέγας σύνοδος μεγαλόφωνα ἐκφέρω συμφωνία ὁ πίστις εἰμί οὗτος . πιστεύω εἰς εἷς θεός πατήρ παντοκράτωρ , πᾶς ὁρατής τε καί ἀόρατος ποιητής . καί εἰς εἷς κύριος Ἰησοῦς Χριστός ὁ υἱός ὁ Θεός , γεννάω ἐκ ὁ πατήρ , μονογενής , τουτέστιν ἐκ ὁ οὐσία ὁ πατήρ , θεός ἐκ Θεός καί φάος ἐκ φάος , θεός ἀληθινός ἐκ Θεός ἀληθινός : γεννάω , οὖον ποιέω : ὁμοούσιος ὁ πατήρ : διά ὅς ὁ πᾶς γίγνομαι , ὁ τε ἐν ὁ οὐρανός καί ὁ ἐν ὁ γῆ : διά ἐγώ ὁ ἄνθρωπος καί διά ὁ ἡμέτερος σωτηρία κατέρχομαι , καί σαρκόω , καί ἐνανθρωπέω : πάθος , καί ἀνίστημι ὁ τρίτος ἡμέρα , ἀνέρχομαι εἰς ὁ οὐρανός , ἔρχομαι κρίνω ζῶ καί νεκρός . καί εἰς ὁ Ἅγιον πνεῦμα . ὁ δέ λέγω ὅτι εἰμί ποτέ ὅτε οὐ εἰμί , καί πρίν γεννάω οὐ εἰμί , καί ὅτι ἐκ οὐ εἰμί γίγνομαι , ἢ ἐκ ἕτερος ὑπόστασις ἢ οὐσία φάσκω εἰμί , ἢ κτιστός , ἢ τρεπτός , ἢ ἀλλοιωτός ὁ υἱός ὁ Θεός , ἀναθεματίζω ὁ ἅγιος καθολικός καί ἀποστολικός ἐκκλησία . οὗτος ὁ πίστις τριακόσιοι μέν πρός ὁ δεκαοκτώ γιγνώσκω τε καί στέργω : καί , ὡς φημί ὁ Εὐσέβιος , ὁμοφωνέω καί ὁμοδοξέω γράφω : πέντε δέ μόνος οὖον προσδέχομαι , ὁ λέξις ὁ ὁμοούσιος ἐπιλαμβάνω , Εὐσέβιος τε ὁ Νικομήδεια ἐπίσκοπος , καί Θέογνις Νίκαια , Μάρις Χαλκηδών , Θεωνᾶς Μαρμαρικός , Σεκοῦνδος Πτολεμαΐς . ἐπεί γάρ φημί ὁμοούσιος εἰμί , ὅς ἐκ τις εἰμί , ἢ κατά μερισμός , ἢ κατά ῥεῦσις , ἢ κατά προβολή : κατά προβολή μέν , ὡς ἐκ ῥίζα βλάστημα : κατά δέ ῥεῦσις , ὡς ὁ πατρικός παῖς : κατά μερισμός δέ , ὡς βῶλος χρυσίς δύο ἢ τρεῖς : κατά οὐδείς δέ οὗτος εἰμί ὁ υἱός : διά οὗτος οὖον συγκατατίθημι ὁ πίστις λέγω : πολύς οὖν ὁ λέξις ὁ ὁμοούσιος σκώπτω , ὁ καθαίρεσις Ἄρειος ὑπογράφω οὐ βούλομαι . διόπερ ὁ σύνοδος Ἄρειος μέν καί ὁ ὁμόδοξος αὐτός ἀναθεματίζω ἅπας , προστίθημι μήτε ἐπιβαίνω ὁ Ἀλεξάνδρεια αὐτός : βασιλεύς δέ πρόσταγμα , καί αὐτός καί ὁ περί Εὐσέβιος καί Θέογνις , εἰς ἐξορία ἀποστέλλω . Εὐσέβιος μέν οὖν καί Θέογνις μικρός ὕστερος μετά ὁ ἐξορία βιβλίον μετάνοια ἐπεῖδον , ὁ πίστις ὁ ὁμοούσιος συντίθημι , ὡς πρόειμι δηλόω : τότε δέ ἐν ὁ σύνοδος , Εὐσέβιος ὁ ὁ Πάμφιλος προσωνυμία ἔχω , καί ὁ ἐν Παλαιστίνη Καισάρεια ὁ ἐπισκοπή κληρόω , μικρός ἐφίστημι , καί διασκέπτομαι εἰμί δεῖ προσδέχομαι ὁ ὅρος ὁ πίστις , οὕτως ἅμα ὁ πολύς πᾶς συναινέω τε καί συνυπογράφω : και ὁ ὑπό αὐτός λαός ἔγγραφος ὁ ὅρος ὁ πίστις διαπέμπω , ὁ ὁ ὁμοούσιος λέξις ἑρμηνεύω , ἵνα μηδέ ὅλως τις ὑπόνοια ἀντί ὅς ἐφίστημι ἔχω περί αὐτός . εἰμί δέ αὐτός ὁ Εὐσέβιος ὁ γράφω , κατά λέξις ὅδε . ὁ περί ὁ ἐκκλησιαστικός πίστις πραγματεύομαι κατά ὁ μέγας σύνοδος ὁ ἐν Νίκαια συγκροτέω εἰκός μέν καί σύ , ἀγαπητός , μανθάνω , ὁ φήμη προτρέχω εἴωθα ὁ περί ὁ πράσσω ἀκριβής λόγος . ἀλλά ἵνα μή ἐκ μόνος τοιοῦτος ἀκοή ὁ ὁ ἀλήθεια ἑτεροῖος σύ ἀπαγγέλλω , ἀναγκαῖος διαπέμπω σύ πρῶτος μέν ὁ ὑπό ἐγώ προτίθημι περί ὁ πίστις γραφή , ἔπειτα ὁ δύο , ὅς ὁ ἡμέτερος φωνή προσθήκη ἐπιβάλλω ἐκδίδωμι . ὁ μέν οὖν παρά ἐγώ γράμμα , ἐπί παρουσία ὁ θεοφιλής ἐγώ βασιλεύς ἀναγιγνώσκω , εὕω τε ἔχω καί δόκιμος ἀποφαίνω , οὗτος ἔχω ὁ τρόπος : καθώς παραλαμβάνω παρά ὁ πρό ἐγώ ἐπίσκοπος , καί ἐν ὁ κατηχέω , καί ὅτε ὁ λουτρόν λαμβάνω , καί καθώς ἀπό ὁ θεῖον γραφεύς μανθάνω , καί ὡς ἐν ὁ πρεσβυτέριον , καί ἐν αὐτός ὁ ἐπισκοπέω πιστεύω τε καί διδάσκω , οὗτος καί νῦν πιστεύω , ὁ ἡμέτερος πίστις σύ προσαναφέρω . εἰμί δέ οὗτος : πιστεύω εἰς εἷς θεός , πατήρ παντοκράτωρ , ὁ ὁ ἅπας ὁρατής τε καί ἀόρατος ποιητής : καί εἰς εἷς κύριος Ἰησοῦς Χριστός , ὁ ὁ Θεός Λόγος , θεός ἐκ Θεός , φάος ἐκ φάος , ζωή ἐκ ζωή , υἱός μονογενής , πρωτότοκος πᾶς κτίσις , πρό πᾶς ὁ αἰών ἐκ ὁ Θεός πατήρ γεννάω : διά ὅς καί γίγνομαι ὁ πᾶς , ὁ διά ὁ ἡμέτερος σωτηρία σαρκόω , καί ἐν ἄνθρωπος πολιτεύω : καί πάθος , καί ἀνίστημι ὁ τρίτος ἡμέρα : καί ἀνέρχομαι πρός ὁ πατήρ , καί ἥκω πάλιν ἐν δόξα κρίνω ζῶ καί νεκρός . πιστεύω καί εἰς εἷς πνεῦμα Ἅγιον , οὗτος ἕκαστος εἰμί καί ὑπάρχω πιστεύω , πατήρ ἀληθής πατήρ , καί υἱός ἀληθής υἱός , καί πνεῦμα Ἅγιον ἀληθής Ἅγιον πνεῦμα : καθώς καί ὁ Κύριος ἐγώ ἀποστέλλω εἰς ὁ κήρυγμα ὁ ἑαυτοῦ μαθητής , εἶπον : πορεύω μαθητεύω πᾶς ὁ ἔθνος , βαπτίζω αὐτός εἰς ὁ ὄνομα ὁ πατήρ , καί ὁ υἱός , καί ὁ ἅγιος πνεῦμα . περι ὅς καί διαβεβαιόω οὕτως ἔχω , καί οὗτος φρονέω , καί πάλαι οὕτως ἔχω , καί μέχρι θάνατος οὗτος ἔχω , καί ἐν αὐτός ἐνίστημι ὁ πίστις , ἀναθεματίζω πᾶς αἵρεσις ἄθεος : οὗτος ἀπό Καρδία καί Ψυχή πᾶς φρονέω , ἐκ ὅσπερ οἶδα ἑαυτοῦ , καί νῦν φρονέω τε καί λέγω ἐκ ἀλήθεια , ἐπί ὁ Θεός ὁ παντοκράτωρ , καί ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός μαρτυρέω : δείκνυμι ἔχω διά ἀπόδειξις , καί πείθω σύ , ὅτι καί ὁ παρέρχομαι χρόνος οὕτως πιστεύω τε καί κηρύσσω ὁμοίως . Ταύτη ὑπό ἐγώ ἐκτίθημι ὁ πίστις , οὐδείς πάρειμι ἀντιλογία τόπος . ἀλλά αὐτός τε πρῶτος ὁ θεοφιλής ἐγώ βασιλεύς , ὀρθός περιέχω αὐτός μαρτυρέω : οὗτος τε καί ἑαυτοῦ φρονέω μαρτύρομαι , καί οὗτος ὁ πᾶς συγκατατίθημι , καί ὑπογράφω ὁ δόγμα , καί συμφωνέω οὗτος αὐτός παρακελεύομαι , εἷς μόνος προσγράφω ῥῆμα ὁ ὁμοούσιος . ὅς καί αὐτός ἑρμηνεύω λέγω , ὅτι μή κατά ὁ ὁ σῶμα πάθος λέγω ὁ ὁμοούσιος , οὔτε οὖν κατά διαίρεσις , οὔτε κατά τις ἀποτομή ἐκ ὁ πατήρ ὑφίστημι : μήτε γάρ δύναμαι ὁ ἄϋλος καί νοερός καί ἀσώματος φύσις σωματικός τίς πάθος ὑφίστημι : θεῖον δέ καί ἀπόρρητος ῥῆμα προσήκω ὁ τοιοῦτος νοέω . καί ὁ μέν σοφός καί εὐσεβής ἐγώ βασιλεύς τοιόσδε φιλοσοφέω : ὁ δέ , πρόφασις ὁ ὁμοούσιος , ὅδε ὁ γραφή ποιέω . ὁ μάθημα . πιστεύω εἰς εἷς θεός πατήρ παντοκράτωρ , πᾶς ὁρατής τε καί ἀόρατος ποιητής : καί εἰς εἷς κύριος Ἰησοῦς Χριστός , ὁ υἱός ὁ Θεός , γεννάω ἐκ ὁ πατήρ μονογενής , τουτέστιν ἐκ ὁ οὐσία ὁ πατήρ : θεός ἐκ Θεός , φάος ἐκ φάος , θεός ἀληθινός ἐκ Θεός ἀληθινός : γεννάω , οὖον ποιέω : ὁμοούσιος ὁ πατήρ : διά ὅς ὁ πᾶς γίγνομαι , ὁ τε ἐν ὁ οὐρανός , καί ὁ ἐν ὁ γῆ : ὁ διά ἐγώ ὁ ἄνθρωπος , καί διά ὁ ἡμέτερος σωτηρία κατέρχομαι , καί σαρκόω , ἐνανθρωπέω , πάθος , καί ἀνίστημι ὁ τρίτος ἡμέρα : ἀνέρχομαι εἰς ὁ οὐρανός : ἔρχομαι κρίνω ζῶ καί νεκρός . καί εἰς ὁ πνεῦμα ὁ Ἅγιον . ὁ δέ λέγω , εἰμί ποτέ ὅτε οὐ εἰμί , ἢ οὐ εἰμί πρίν γεννάω , ἢ ἐκ οὐ εἰμί γίγνομαι , ἢ ἐκ ἕτερος ὑπόστασις ἢ οὐσία φάσκω εἰμί , ἢ κτιστός , ἢ τρεπτός , ἢ ἀλλοιωτός ὁ υἱός ὁ Θεός , οὗτος ἀναθεματίζω ὁ καθολικός καί ἀποστολικός ὁ Θεός ἐκκλησία . καί δή οὗτος ὁ γραφεύς ὑπό αὐτός ὑπαγορεύω , ὅπως εἴρω αὐτός ὁ ἐκ ὁ οὐσία ὁ πατήρ , καί ὁ ὁ πατήρ ὁμοούσιος , οὐ ἀνεξέταστος αὐτός καταλιμπάνω . ἐπερώτησις τοιγάρ καί ἀπόκρισις ἐντεῦθεν ἀνακινέω , βασανίζω τε ὁ λόγος ὁ διάνοια ὁ εἴρω : καί δή καί ὁ ἐκ ὁ οὐσία ὁμολογέω πρός αὐτός , δηλωτικός εἰμί ὁ ἐκ μέν ὁ πατήρ εἰμί , οὖον μήv ὡς μέρος ὑπάρχω ὁ πατήρ : οὗτος δέ καί ἐγώ δοκέω καλῶς ἔχω συγκατατίθημι ὁ διάνοια , ὁ εὐσεβής διδασκαλία ὑπαγορεύω ἐκ ὁ πατήρ εἰμί ὁ υἱός , οὖον μήv μέρος ὁ οὐσία αὐτός τυγχάνω . διόπερ ὁ διάνοια καί αὐτός συντίθημι , οὐδέ ὁ φωνή ὁ ὁμοούσιος παραιτέομαι , ὁ ὁ εἰρήνη σκοπός πρό ὀφθαλμός ἐγώ κεῖμαι , καί ὁ μή ὁ ὀρθός ἐκπίπτω διάνοια . κατά ὁ αὐτός δέ , καί ὁ γεννάω καί οὖον ποιέω καταδέχομαι , ἐπεί ὁ ποιέω κοινός φάσκω εἰμί πρόσρημα ὁ λοιπός κτίσμα , ὁ διά ὁ υἱός γίγνομαι , ὅς οὐδείς ὅμοιος ἔχω ὁ υἱός : διό δή μή εἰμί αὐτός ποίημα , ὁ διά αὐτός γίγνομαι ὅμοιος : ἀγαθός δέ ἢ κατά πᾶς ποίημα τυγχάνω οὐσία , ὅς ἐκ ὁ πατήρ γεννάω διδάσκω ὁ θεῖον λόγιος , ὁ τρόπος ὁ γέννησις ανέκφραστος καί ἀνεπιλόγιστος πᾶς γενητός φύσις τυγχάνω . οὕτως δέ καί ὁ ὁμοούσιος εἰμί ὁ πατήρ ὁ υἱός ἐξετάζω ὁ λόγος συνίστημι , οὖον κατά ὁ ὁ σῶμα τρόπος , οὐδέ ὁ θνητός ζῷον παραπλήσιος : οὔτε γάρ κατά διαίρεσις ὁ οὐσία , οὔτε κατά ἀποτομή , ἢ ἀλλοίωσις ὁ ὁ πατήρ οὐσία τε καί δύναμις : οὗτος γάρ πᾶς ἀλλότριος εἰμί ὁ ἀγέννητος φύσις ὁ πατήρ : παραστατικός δέ εἰμί ὁ πατήρ ὁ ὁμοούσιος , ὁ μηδείς ἐμφέρεια πρός ὁ γενητός κτίσμα ὁ υἱός ὁ Θεός ἐμφαίνω : μόνος δέ ὁ πατήρ ὁ γεννάω κατά πᾶς τρόπος ἀφομοιόω , καί μή εἰμί ἐκ ἕτερος τε ὑπόστασις καί οὐσία , ἀλλά ἐκ ὁ πατήρ . ὅς καί αὐτός οὗτος ἑρμηνεύω ὁ τρόπος , καλῶς ἔχω φαίνω συγκατατίθημι : ἐπεί καί ὁ παλαιός τις λόγιος καί ἐπιφανής ἐπίσκοπος καί συγγραφεύς γιγνώσκω , ἐπί ὁ ὁ πατήρ καί υἱός θεολογία ὁ ὁ ὁμοούσιος συγχράομαι ὄνομα . οὗτος μέν οὖν περί ὁ ἐκτίθημι εἴρω πίστις , ὅς συμφωνέω ὁ πᾶς οὐ ἀνεξέταστος , ἀλλά κατά ὁ ἀποδίδωμι διάνοια , ἐπί αὐτός ὁ θεοφιλής βασιλεύς ἐξετάζω , καί ὁ εἴρω λογισμός συνομολογηθείς : καί ὁ ἀναθεματισμός δέ ὁ μετά ὁ πίστις πρός αὐτός ἐκτίθημι , ἄλυπος εἰμί ἡγέομαι , διά ὁ ἀπείργω ἄγραφος χράω φωνή : διό σχεδόν ὁ πᾶς γίγνομαι σύγχυσις τε καί ἀκαταστασία ὁ ἐκκλησία . μηδείς γοῦν θεόπνευστος γραφεύς ὁ ἐκ οὐ εἰμί , καί ὁ εἰμί ποτέ ὅτε οὐ εἰμί , καί ὁ ἑξῆς ἐπιλέγω χράομαι , οὐ εὔλογος φαίνω οὗτος λέγω καί διδάσκω : ὅς καί αὐτός καλῶς δόξα συντίθημι , ἐπεί μηδέ ἐν ὁ πρό οὗτος χρόνος , οὗτος εἴωθα χράω ὁ ῥῆμα . . . . . οὗτος σύ ἀναγκαῖος διαπέμπω , ἀγαπητός , ὁ κρίνω ὁ ἡμέτερος ἐξέτασις τε καί συγκατάθεσις φανερός σύ καθιστάω : καί , ὡς εὔλογος , τότε μέν καί μέχρι ὕστερος ὥρα ἐνίστημι , ὅτι ἐγώ ὁ ἑτεροῖος γράφω προσκόπτω : τότε δέ ἀφιλόνεικος ὁ μή λυπέω καταδέχομαι , ὅτε ἐγώ εὐγνωμόνως ἐξετάζω ὁ λόγος ὁ διάνοια φαίνω συντρέχω ὁ ὑπό ἐγώ αὐτός ἐν ὁ προεκτίθεμαι πίστις ὁμολογέω . τοιοῦτος μέν ὁ ὁ Πάμφιλος Εὐσέβιος εἰς ὁ Παλαιστίνη Καισάρεια διαπέμπω . καί ὁ Ἀλεξανδρεύς δέ ἐκκλησία , καί ὁ ἐν Αἴγυπτος καί Λιβύη καί Πενταπόλει , κοινός ψῆφος ὅδε ὁ σύνοδος γράφω .