socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 5.praef
Πρὶν ἀρξώμεθα τῆς ἱστορίας τοῦ πέμπτου βιβλίου , φαμὲν πρὸς τοὺς μέλλοντας ἐντυγχάνειν τῇδε τῇ ὑποθέσει μὴ μέμψασθαι ἡμῖν , ὅτι προθέμενοι ἐκκλησιαστικὴν ἱστορίαν συγγράψασθαι ἐπιμίγνυμεν αὐτῇ καὶ τοὺς κατὰ καιρὸν γενομένους πολέμους , ὅσων τὴν ἱστορίαν μετὰ τῆς ἀληθείας ἐδυνήθημεν γνῶναι . Τοῦτο γὰρ πολλῶν ἕνεκα ποιοῦμεν : τοῦ εἰς γνῶσιν ἄγειν τὰ γινόμενα : ἀλλὰ γὰρ καὶ τοῦ τοὺς ἐντυγχάνοντας μὴ προσκορεῖς γενέσθαι , ἐκ τοῦ σχολάζειν τῇ φιλονεικίᾳ τῶν ἐπισκόπων , καὶ οἷς κατ̓ ἀλλήλων ἐτύρευσαν : πρὸ δὲ τούτων , ἵνα γνωσθῇ ὅπως , τῶν δημοσίων ταραττομένων , ὡς ἔκ τινος συμπαθείας καὶ τὰ τῶν ἐκκλησιῶν ἐταράττετο . Εἰ γάρ τις παρατηρήσει , συνακμάσαντα εὑρήσει τά τε δημόσια κακὰ , καὶ τὰ τῶν ἐκκλησιῶν δυσχερῆ : ἢ γὰρ κατὰ ταὐτὸ κινηθέντα εὑρήσει , ἢ ἐπακολουθοῦντα ἀλλήλοις : καὶ ποτὲ μὲν τὰ τῶν ἐκκλησιῶν ἡγούμενα , εἶτα αὖθις ἐπακολουθοῦντα τὰ δημόσια : ποτὲ δὲ τοὔμπαλιν . Ὥστε μὲ τὴν διαδοχὴν τούτων μὴ ἔκ τινος συντυχίας δύνασθαι νομίζειν , ἀλλ̓ ἐκ τῶν ἡμετέρων πλημμελημάτων λαμβάνειν τὰς ἀρχάς : τιμωρίας δὲ ἕνεκεν ἐπιφέρεσθαι τὰ κακὰ , εἴγε κατὰ τὸν ἀπόστολον , τινῶν ἀνθρώπων αἱ ἁμαρτίαι πρόδηλοί εἰσιν , εἰσάγουσαι εἰς κρίσιν : τισὶ δὲ καὶ ἐπακολουθοῦσιν . Διὰ ταύτην δὴ τὴν αἰτίαν , τῇ ἐκκλησιαστικῇ ἱστορίᾳ καί τινα τῶν δημοσίων πραγμάτων ἐπισυμπλέκομεν . Τὰ μὲν γὰρ ἐπὶ Κωνσταντίνου περὶ τοὺς πολέμους γενόμενα διὰ χρόνου μῆκος εὑρεῖν οὐκ ἰσχύσαμεν . Τῶν δὲ μετὰ ταῦτα , ὅσα παρὰ τῶν ἔτι ζώντων ἐμάθομεν , ἐν ἐπιδρομῇ ποιούμεθα μνήμην . Συνεχῶς δὲ καὶ τοὺς βασιλεῖς τῇ ἱστορίᾳ περιλαμβάνομεν , διότι ἀφ̓ οὗ Χριστιανίζειν ἤρξαντο , τὰ τῆς ἐκκλησίας πράγματα ἤρτητο ἐξ αὐτῶν , καὶ αἱ μέγισται σύνοδοι τῇ αὐτῶν γνώμῃ γεγόνασί τε καὶ γίνονται . Οὐ μὴν ἀλλὰ τοῦ Ἀρειανισμοῦ μνήμην πεποιήμεθα , διότι τὰς ἐκκλησίας ἐτάραξε . Καὶ ταῦτα μὲν ἐν προοιμίῳ αὐτάρκως εἰρήσθω . Ἤδη δὲ τῆς ἱστορίας ἁπτώμεθα .
Lemmas: πρίν ἄρχω ὁ ἱστορία ὁ πέμπτος βιβλίον , φημί πρός ὁ μέλλω ἐντυγχάνω ὅδε ὁ ὑπόθεσις μή μέμφομαι ἐγώ , ὅτι προτίθημι ἐκκλησιαστικός ἱστορία συγγράφω ἐπιμείγνυμι αὐτός καί ὁ κατά καιρός γίγνομαι πόλεμος , ὅσος ὁ ἱστορία μετά ὁ ἀλήθεια δύναμαι γιγνώσκω . οὗτος γάρ πολύς ἕνεκα ποιέω : ὁ εἰς γνῶσις ἄγω ὁ γίγνομαι : ἀλλά γάρ καί ὁ ὁ ἐντυγχάνω μή προσκορής γίγνομαι , ἐκ ὁ σχολάζω ὁ φιλονικία ὁ ἐπίσκοπος , καί ὅς κατά ἀλλήλων τυρεύω : πρό δέ οὗτος , ἵνα γιγνώσκω ὅπως , ὁ δημόσιος ταράσσω , ὡς ἐκ τις συμπάθεια καί ὁ ὁ ἐκκλησία ταράσσω . εἰμί γάρ τις παρατήρησις , συνακμάζω εὑρίσκω ὁ τε δημόσιος κακός , καί ὁ ὁ ἐκκλησία δυσχερής : ἢ γάρ κατά αὐτός κινέω εὑρίσκω , ἢ ἐπακολουθέω ἀλλήλων : καί ποτέ μέν ὁ ὁ ἐκκλησία ἡγέομαι , εἶτα αὖθις ἐπακολουθέω ὁ δημόσιος : ποτέ δέ ἔμπαλιν . ὥστε ἐγώ ὁ διαδοχή οὗτος μή ἐκ τις συντυχία δύναμαι νομίζω , ἀλλά ἐκ ὁ ἡμέτερος πλημμέλημα λαμβάνω ὁ ἀρχή : τιμωρία δέ ἕνεκα ἐπιφέρω ὁ κακός , εἰ κατά ὁ ἀπόστολος , τις ἄνθρωπος ὁ ἁμαρτία πρόδηλος εἰμί , εἰσάγω εἰς κρίσις : τις δέ καί ἐπακολουθέω . Ζεύς οὗτος δή ὁ αἴτιος , ὁ ἐκκλησιαστικός ἱστορία καί τις ὁ δημόσιος πρᾶγμα ἐπισυμπλέκω . ὁ μέν γάρ ἐπί Κωνσταντῖνος περί ὁ πόλεμος γίγνομαι διά χρόνος μῆκος εὑρίσκω οὐ ἰσχύω . ὁ δέ μετά οὗτος , ὅσος παρά ὁ ἔτι ζῶ μανθάνω , ἐν ἐπιδρομή ποιέω μνήμη . συνεχής δέ καί ὁ βασιλεύς ὁ ἱστορία περιλαμβάνω , διότι ἀπό ὅς χριστιανίζω ἄρχω , ὁ ὁ ἐκκλησία πρᾶγμα ἀρτέομαι ἐκ αὐτός , καί ὁ μέγας σύνοδος ὁ αὐτός γνώμη γίγνομαι τε καί γίγνομαι . οὖον μήv ἀλλά ὁ αρειανισμός μνήμη ποιέω , διότι ὁ ἐκκλησία ταράσσω . καί οὗτος μέν ἐν προοίμιον αὐτάρκης εἴρω . ἤδη δέ ὁ ἱστορία ἅπτω .