socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 7.46
Περὶ τοῦ θανάτου Παύλου τοῦ Ναυατιανῶν ἐπισκόπου , καὶ τοῦ μετ̓ αὐτὸν χειροτονηθέντος Μαρκιανοῦ . Ὀλίγον δὲ μετὰ τὴν τοῦ σώματος Ἰωάννου ἀπόθεσιν καὶ Παῦλος ὁ τῆς τῶν Ναυατιανῶν ἐκκλησίας ἐτελεύτησεν , ἐν ὑπατείᾳ τῇ αὐτῇ , περὶ τὴν μίαν καὶ εἰκάδα τοῦ Ἰουλίου μηνός . Ὃς τῇ ἑαυτοῦ ἐκκομιδῇ πάσας τὰς διαφόρους αἱρέσεις τρόπον τινὰ μίαν ἐκκλησίαν εἰργάσατο . Πᾶσαι γὰρ αὐτοῦ τὸ σῶμα ἄχρι τοῦ μνήματος σὺν ψαλμῳδίαις παρέπεμπον , ἐπείπερ καὶ ζῶν διὰ βίου ὀρθότητα πάσαις ἐπέραστος ἦν . Ἐπεὶ δὲ Παῦλος ἄξιον μνήμης τελευτᾷν μέλλων διεπράξατο , χρειῶδες εἶναι ἡγοῦμαι τῇδε τῇ ἱστορίᾳ αὐτὸ προσθεῖναι , πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἐντυγχανόντων αὐτῇ . Ὅτι μὲν γὰρ ἀρρωστῶν τῇ συνήθει τῆς ἀσκήσεως διαίτῃ ἐχρῆτο , μηδαμῶς παρεκβαίνων αὐτὴν , καὶ ὡς οὐ διέλιπε τὰς εὐχὰς ἀόκνως ἐκτελῶν , παραλιπεῖν μοι δοκῶ , ἵνα μὴ περὶ τοῦτο διατρίβων ἀμαυρώσω τὴν ἀξίαν μνήμης , ὡς ἔφην , καὶ ἐπωφελῆ πρᾶξιν αὐτοῦ . Τίς δέ ἐστιν ἤδη λεκτέον : μέλλων τελευτᾷν , πάντας τοὺς τῶν ὑπ’ αὐτὸν ἐκκλησιῶν ἱερωμένους μεταπεμψάμενος , Φροντίσατε , ἔφη , ἀναδεῖξαί τινα ἐπίσκοπον , ἕως ἔτι ἐν πνέουσιν εἰμί : ἵνα μὴ μετὰ ταῦτα ταραχὴν αἱ ἐκκλησίαι ὑμῶν ὑπομείνωσι . Τῶν δὲ λεγόντων , μὴ αὐτοῖς τὴν περὶ τούτου ψῆφον ἐπιτρέπειν , ἄλλος γὰρ ἄλλο κριτήριον ἔχοντες οὐδαμῶς τὸν αὐτὸν ὀνομάσαιμεν , ἀλλ̓ αὐτόν σε ἀναδεικνύναι ὃν βούλει αἱρούμεθα . Οὐκοῦν , ἔφη ὁ Παῦλος , ἔγγραφόν μοι τὴν ὁμολογίαν ταύτην ἐπίδοτε , ὅτι τοῦτον αἱρεῖσθε , ὃν ἂν ἐγὼ αὐτὸς ψηφισαίμην . Τῶν δὲ τοῦτο ποιησάντων καὶ ὑπογραψάντων , αὐτὸς ἀνακαθίσας τῆς κλίνης καὶ λαθὼν τοὺς παρόντας ἐνέγραψεν ὄνομα Μαρκιανοῦ : ὃς ἐν μὲν τῇ τῶν πρεσβυτέρων τάξει ἐτέτακτο , καὶ ὑπ’ αὐτῷ τὸν ἀσκητικὸν ἐπαιδεύετο βίον , ἀπεδήμει δὲ τηνικαῦτα . Εἶτα σφραγίσας αὐτὸς , καὶ τοὺς πρώτους τοῦ πρεσβυτερίου ἐπισφραγίσαι ποιήσας , παρέθετο τοῦτο τὸ βιβλίον Μάρκῳ , ὅστις ἐν Σκυθίᾳ Ναυατιανῶν ἐπίσκοπος ἦν , τότε δὲ ἐπεδήμει τῇ πόλει : καὶ τάδε ἔφη πρὸς αὐτόν : Εἰ μὲν θέλει Θεὸς ἔτι με περιεῖναι εἰς τόνδε τὸν βίον , τήνδε μοι παρακαταθήκην φυλάξας ἀπόδος : εἰ δέ με δοκεῖ αὐτῷ μεταστῆσαι , ἐν τούτῳ εὑρήσεις τὸν ὑπ’ ἐμοῦ μετ̓ ἐμὲ ψηφισθέντα ἐπίσκοπον . Ταῦτα εἰπὼν ἐτελεύτησε . Τρίτῃ οὖν μετὰ τὴν τελευτὴν ἡμέρᾳ ἀνελίξαντες τὸ βιβλίον ἐπὶ πλήθους πολλοῦ , καὶ εὑρόντες τὸ Μαρκιανοῦ ὄνομα , πάντες μὲν ἄξιον εἶναι ἐβόων : καὶ μὴ μελλήσαντες ἐξαπέστειλαν τοὺς συλληψομένους αὐτόν . Οἱ δὲ δόλῳ ἀγαθῷ ἐν Τιβερίου πόλει τῆς Φρυγίας διάγοντα συλλαβόντες ἄγουσι , καὶ περὶ τὴν μίαν καὶ εἰκάδα τοῦ αὐτοῦ μηνὸς χειροτονηθέντα ἐνθρονίζουσι . Ταῦτα μὲν οὖν ἐπὶ τοσοῦτον εἰρήσθω .
Lemmas: περι ὁ θάνατος Παῦλος ὁ Ναυατιανός ἐπίσκοπος , καί ὁ μετά αὐτός χειροτονέω Μαρκιανός . Ὀλίγος δέ μετά ὁ ὁ σῶμα Ἰωάννης ἀπόθεσις καί Παῦλος ὁ ὁ ὁ Ναυατιανός ἐκκλησία τελευτάω , ἐν ὑπατεία ὁ αὐτός , περί ὁ εἷς καί εἰκάς ὁ Ἰούλιος μείς . ὅς ὁ ἑαυτοῦ ἐκκομιδή πᾶς ὁ διάφορος αἵρεσις τρόπος τις εἷς ἐκκλησία ἐργάζομαι . Πᾶς γάρ αὐτός ὁ σῶμα ἄχρι ὁ μνῆμα σύν ψαλμῳδία παραπέμπω , ἐπεί καί ζῶ διά βίος ὀρθότης πᾶς Ἐπέραστος εἰμί . ἐπεί δέ Παῦλος ἄξιος μνήμη τελευτάω μέλλω διαπράσσω , χρειώδης εἰμί ἡγέομαι ὅδε ὁ ἱστορία αὐτός προστίθημι , πρός ὠφέλεια ὁ ἐντυγχάνω αὐτός . ὅτι2 μέν γάρ ἀρρωστέω ὁ συνήθης ὁ ἄσκησις δίαιτα χράω , μηδαμῶς παρεκβαίνω αὐτός , καί ὡς οὖον διαλείπω ὁ εὐχή ἄοκνος ἐκτελέω , παραλείπω ἐγώ δοκέω , ἵνα μή περί οὗτος διατρίβω ἀμαυρόω ὁ ἄξιος μνήμη , ὡς φημί , καί ἐπωφελής πρᾶξις αὐτός . Τῖς δέ εἰμί ἤδη λεκτέος : μέλλω τελευτάω , πᾶς ὁ ὁ ὑπό αὐτός ἐκκλησία ἱεράομαι μεταπέμπω , φροντίζω , φημί , ἀναδείκνυμι τις ἐπίσκοπος , ἠώς ἔτι ἐν πνέω εἰμί : ἵνα μή μετά οὗτος ταραχή ὁ ἐκκλησία σύ ὑπομένω . ὁ δέ λέγω , μή αὐτός ὁ περί οὗτος ψῆφος ἐπιτρέπω , ἄλλος γάρ ἄλλος κριτήριον ἔχω οὐδαμῶς ὁ αὐτός ὀνομάζω , ἀλλά αὐτός σύ ἀναδείκνυμι ὅς βούλομαι αἱρέω . οὐκοῦν , φημί ὁ Παῦλος , ἐγγράφω ἐγώ ὁ ὁμολογία οὗτος ἐπιδίδωμι , ὅτι οὗτος αἱρέω , ὅς εἄν ἐγώ αὐτός ψηφίζω . ὁ δέ οὗτος ποιέω καί ὑπογράφω , αὐτός ἀνακαθίζω ὁ κλίνη καί λανθάνω ὁ πάρειμι ἐγγράφω ὄνομα Μαρκιανός : ὅς ἐν μέν ὁ ὁ πρέσβυς τάξις τάσσω , καί ὑπό αὐτός ὁ ἀσκητικός παιδεύω βίος , ἀποδημέω δέ τηνικαῦτα . εἶτα σφραγίζω αὐτός , καί ὁ πρῶτος ὁ πρεσβυτέριον ἐπισφραγίζω ποιέω , παρατίθημι οὗτος ὁ βιβλίον Μᾶρκος , ὅστις ἐν Σκυθία Ναυατιανός ἐπίσκοπος εἰμί , τότε δέ ἐπιδημέω ὁ πόλις : καί ὅδε φημί πρός αὐτός : εἰμί μέν ἐθέλω θεός ἔτι ἐγώ περίειμι εἰς ὅδε ὁ βίος , ὅδε ἐγώ παρακαταθήκη φυλάσσω ἀποδίδωμι : εἰμί δέ ἐγώ δοκέω αὐτός μεθίστημι , ἐν οὗτος εὑρίσκω ὁ ὑπό ἐγώ μετά ἐγώ ψηφίζομαι ἐπίσκοπος . οὗτος εἶπον τελευτάω . τρίτη οὖν μετά ὁ τελευτή ἡμέρα ἀνελίσσω ὁ βιβλίον ἐπί πλῆθος πολύς , καί εὑρίσκω ὁ Μαρκιανός ὄνομα , πᾶς μέν ἄξιος εἰμί βοάω : καί μή μέλλω ἐξαποστέλλω ὁ συλλαμβάνω αὐτός . ὁ δέ δόλος ἀγαθός ἐν Τιβέριος πόλις ὁ Φρυγία διάγω συλλαμβάνω ἄγω , καί περί ὁ εἷς καί εἰκάς ὁ αὐτός μείς χειροτονέω ἐνθρονίζω . οὗτος μέν οὖν ἐπί τοσοῦτος εἴρω .