socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 5.7
Ὡς Γρηγορίου εἰσελθόντος ἐν Κωνσταντινουπόλει , καί τινων ἐπισκόπων ἐπὶ τούτῳ διαγογγυσάντων , αὐτὸς τῆς ἐκκλησίας τὴν προστασίαν παρῃτήσατο : ὁ δὲ βασιλεὺς τῷ Ἀρειανῷ ἐπισκόπῳ Δημοφίλῳ δηλοῖ ἢ προσθέσθαι τῷ ὁμοουσίῳ ἢ τῆς πόλεως ἐξιέναι : ὅπερ μᾶλλον ἐποίησεν . Τότε δὲ Γρηγόριος ὁ Ναζιανζοῦ μετατεθεὶς ἔιδον τῆς πόλεως ἐν μικρῷ εὐκτηρίῳ τὰς συναγωγὰς ἐποιεῖτο : ᾧτινι ὕστερον οἱ βασιλεῖς μέγιστον οἶκον εὐκτήριον προσσυνάψαντες Ἀναστασίαν ὠνόμασαν . Γρηγόριος μὲν οὖν , ἀνὴρ ἐλλόγιμος καὶ εὐλαβείᾳ τοὺς καθ̓ ἑαυτὸν ὑπερβάλλων , γνοὺς διαγογγύζοντάς τινας , ὡς εἴη ὑπερόριος , ἀσμένως τὴν τοῦ βασιλέως παρουσίαν δεξάμενος τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει διαγωγὴν παρῃτήσατο . Ὁ μέντοι βασιλεὺς ἐν τοιαύτῃ καταστάσει τὴν ἐκκλησίαν εὑρὼν , φροντίδα ἐτίθετο , ὅπως οὖν εἰρήνην ποιήσας ὁμόνοιαν κατεργάσηται , καὶ τὰς ἐκκλησίας αὐξήσειε . Δηλοῖ οὖν εὐθὺς τῷ Δημοφίλῳ , ὃς τῆς Ἀρειανῆς θρησκείας προειστήκει , εἰ βούλοιτο πιστεύειν τῇ κατὰ Νίκαιαν συνόδῳ , ἑνοῦν τε τὸν λαὸν καὶ τὴν εἰρήνην ἀσπάζεσθαι . Τοῦ δὲ φυγόντος τὴν πρότασιν : Οὐκοῦν , ἔφη ὁ βασιλεὺς , εἰ τὴν εἰρήνην καὶ τὴν ὁμόνοιαν φεύγεις , φεύγειν σε καὶ τῶν εὐκτηρίων τόπων κελεύω . Ταῦτα ἀκούσας ὁ Δημόφιλος , καὶ λογισάμενος ὡς χαλεπὸν πρὸς κρείσσονας ἀντιπίπτειν , συγκαλεσάμενος ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ τὰ πλήθη , ἐν μέσοις τε ἀναστὰς , τοιάδε δἰ αὐτοῦ πρὸς τοὺς ὑπηκόους ἐφθέγξατο . Ἀδελφοὶ , γέγραπται , φησὶν , ἐν τῷ εὐαγγελίῳ : Ἐὰν ὑμᾶς διώκωσιν ἐκ τῆς πόλεως ταύτης , φεύγετε εἰς τὴν ἄλλην : ἐπεὶ τοίνυν ὁ βασιλεὺς τῶν ἐκκλησιῶν χρῄζει , ἴστε τῇ ἑξῆς συναχθησομένους ἡμᾶς ἔξω τῆς πόλεως . Ταῦτα εἶπε , καὶ ἐξῆλθεν : οὐχ ὡς τὸ τοῦ εὐαγγελίου λόγιον ἔχει τὴν θεωρίαν εἰδὼς , ἐκ τῆς τοῦ κόσμου διαγωγῆς τούτους φεύγοντας ζητεῖν τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ . Ἀλλ̓ ἔξω τῶν πυλῶν τῆς πόλεως τὰς συναγωγὰς τοῦ λοιποῦ ἐποιήσατο . Συνεξῄει δὲ αὐτῷ καὶ Λούκιος ὁ τῆς Ἀλεξανδρείας , ὡς πρότερον ἔφην , ἐκβληθεὶς , φυγῇ τε χρησάμενος , ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει διέτριβεν . Οὕτω μὲν οὖν οἱ Ἀρειανοὶ ἐπὶ τεσσαράκοντα ἔτη τῶν εὐκτηρίων τόπων κρατήσαντες , τὴν τοῦ βασιλέως Θεοδοσίου ὁμόνοιαν φεύγοντες ὑπεξῆλθον τῆς πόλεως , ἐν ὑπατείᾳ Γρατιανοῦ τὸ πέμπτον καὶ Θεοδοσίου τοῦ Αὐγούστου τὸ πρῶτον , μηνὶ Νοεμβρίῳ , εἰκάδι ἕκτῃ . Ἀντεισῄεσαν δὲ καὶ ἀπελάμβανον οἱ τῆς ὁμοουσίου πίστεως τὰς ἐκκλησίας .
Lemmas: ὡς Γρηγόριος εἰσέρχομαι ἐν Κωνσταντινούπολις , καί τίνω ἐπίσκοπος ἐπί οὗτος διαγογγύζω , αὐτός ὁ ἐκκλησία ὁ προστασία παραιτέομαι : ὁ δέ βασιλεύς ὁ Ἀρειανός ἐπίσκοπος Δημόφιλος δηλόω ἢ προστίθημι ὁ ὁμοούσιος ἢ ὁ πόλις ἔξειμι : ὅσπερ μᾶλλον ποιέω . τότε δέ Γρηγόριος ὁ Ναζιανζός μετατίθημι ὁράω ὁ πόλις ἐν μικρός εὐκτήριον ὁ συναγωγή ποιέω : ὅστις ὕστερος ὁ βασιλεύς μέγας οἶκος εὐκτήριον προσυνάπτω Ἀναστασία ὀνομάζω . Γρηγόριος μέν οὖν , ἀνήρ ἐλλόγιμος καί εὐλάβεια ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπερβάλλω , γιγνώσκω διαγογγύζω τις , ὡς εἰμί ὑπερόριος , ἄσμενος ὁ ὁ βασιλεύς παρουσία δέχομαι ὁ ἐν Κωνσταντινούπολις διαγωγή παραιτέομαι . ὁ μέντοι βασιλεύς ἐν τοιοῦτος κατάστασις ὁ ἐκκλησία εὑρίσκω , φροντίς τίθημι , ὅπως οὖν εἰρήνη ποιέω ὁμόνοια κατεργάζομαι , καί ὁ ἐκκλησία αὐξάνω . δηλόω οὖν εὐθύς ὁ Δημόφιλος , ὅς ὁ αρειανός θρησκεία προειστήκω , εἰμί βούλομαι πιστεύω ὁ κατά Νίκαια σύνοδος , ἑνόω τε ὁ λαός καί ὁ εἰρήνη ἀσπάζομαι . ὁ δέ φυγή ὁ πρότασις : οὐκοῦν , φημί ὁ βασιλεύς , εἰμί ὁ εἰρήνη καί ὁ ὁμόνοια φεύγω , φεύγω σύ καί ὁ εὐκτήριος τόπος κελεύω . οὗτος ἀκούω ὁ Δημόφιλος , καί λογίζομαι ὡς χαλεπός πρός κρατύς ἀντιπίπτω , συγκαλέω ἐν ὁ ἐκκλησία ὁ πλῆθος , ἐν μέσος τε ἀνίστημι , τοιόσδε διά αὐτός πρός ὁ ὑπήκοος φθέγγομαι . ἀδελφός , γράφω , φημί , ἐν ὁ εὐαγγέλιον : ἐάν σύ διώκω ἐκ ὁ πόλις οὗτος , φεύγω εἰς ὁ ἄλλος : ἐπεί τοίνυν ὁ βασιλεύς ὁ ἐκκλησία χρῄζω , οἶδα ὁ ἑξῆς συνάγω ἐγώ ἔξω ὁ πόλις . οὗτος εἶπον , καί ἐξέρχομαι : οὐ ὡς ὁ ὁ εὐαγγέλιον λόγιος ἔχω ὁ θεωρία εἰδοί , ἐκ ὁ ὁ κόσμος διαγωγεύς οὗτος φεύγω ζητέω ὁ ἄνω Ἱερουσαλήμ . ἀλλά ἔξω ὁ πύλη ὁ πόλις ὁ συναγωγή ὁ λοιπός ποιέω . συνέξειμι δέ αὐτός καί Λούκιος ὁ ὁ Ἀλεξάνδρεια , ὡς πρότερος φημί , ἐκβάλλω , φυγή τε χράω , ἐν ὁ Κωνσταντινούπολις διατρίβω . οὕτως μέν οὖν ὁ Ἀρειανός ἐπί τεσσαράκοντα ἔτος ὁ εὐκτήριος τόπος κρατέω , ὁ ὁ βασιλεύς Θεοδόσιος ὁμόνοια φεύγω ὑπεξέρχομαι ὁ πόλις , ἐν ὑπατεία Γρατιανός ὁ πέμπτος καί Θεοδόσιος ὁ Αὔγουστος ὁ πρῶτος , μείς Νοέμβριος , εἰκάς ἕκτος . ἀντείσειμι δέ καί ἀπολαμβάνω ὁ ὁ ὁμοούσιος πίστις ὁ ἐκκλησία .