socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 4.18
Περὶ τῶν ἐν Ἐδέσῃ γενομένων , τῆς τε τοῦ ὑπάρχου ὕβρεως , καὶ περὶ τῆς τῶν πολιτῶν πίστεως καὶ παρρησίας , καὶ τῆς θεοφιλοῦς γυναικός . Λεκτέον δὲ οἷα καὶ ἐν Ἐδέσῃ τῆς Μεσοποταμίας ἐγίνετο . Ἐν δὲ τῇδε τῇ πόλει Θωμᾶ τοῦ ἀποστόλου μαρτύριόν ἐστι λαμπρὸν καὶ περιφανὲς , συνεχεῖς τε ἐν αὐτῷ συνάξεις ἐπιτελοῦνται διὰ τὴν τοῦ τόπου ἁγιότητα . Τοῦτο ἱστορῆσαι ὁ βασιλεὺς Οὐάλης θελήσας , καὶ μαθὼν πᾶν τῆς αὐτοῦ ἀπεχθεῖς αἱρέσεως εἶναι τῶν συνερχομένων τὸ πλῆθος , λέγεται τῇ χειρὶ πλῆξαι τὸν ὕπαρχον , ὅτι μὴ προὐνόησε ἐξελάσαι κἀκεῖθεν αὐτούς . Ὡς δὲ ὁ ὕπαρχος περιυβρισθεὶς ἕτοιμος ἦν ἄκων ὑπουργεῖν τῇ βασιλέως ὀργῇ,—οὐ γὰρ ἐβούλετο τοσούτων ἀνδρῶν φόνον ἐργάζεσθαι,—λαθραίως δηλοῖ , ὅπως ἂν μηδεὶς ἐν τῷ μαρτυρίῳ καταληφθῇ . Ἀλλὰ προσεῖχεν οὐδεὶς οὐδὲ τῇ συμβουλῇ οὐδὲ τῇ ἀπειλῇ : πάντες γὰρ τῇ ἑξῆς εἰς τὸν εὐκτήριον τόπον συνέρρεον . Ὡς δὲ ὁ ὕπαρχος σὺν χειρὶ πολλῶν στρατιωτῶν ἐπὶ τὸ μαρτύριον ἔσπευδεν , ἐκπληρώσων τὴν τοῦ βασιλέως ὀργὴν , γυνή τις πενιχρὰ , τὸ ἑαυτῆς παιδίον ἐκ χειρὸς ἕλκουσα , ἐπὶ τὸ μαρτύριον ἔτρεχε , καὶ διακόπτει τὸ τάγμα τῶν δορυφορούντων τὸν ὕπαρχον . Ἀγανακτήσας δὲ ὁ ὕπαρχος προσάγεσθαι αὐτῷ τὴν γυναῖκα κελεύει , καὶ φησὶ πρὸς αὐτὴν , Ὦ ταλαίπωρον γύναιον , ποῦ τρέχεις οὕτως ἀκόσμως ; ἡ δὲ , Ἔνθα , φησὶ , καὶ οἱ ἄλλοι συντρέχουσι . Ὁ δὲ , Οὐκ ἀκήκοας , ἔφη , ὅτι ὁ ὕπαρχος μέλλει πάντας ἀναιρεῖν οὓς ἂν εὑρίσκῃ ; Καὶ ἡ γυνὴ , Ἤκουσα , ἔφη , καὶ διὰ τοῦτο σπεύδω , ὥστε ἐκεῖ εὑρεθῆναι . Καὶ ποῦ τοῦτο τὸ μικρὸν ἕλκεις παιδίον ; φήσαντος τοῦ ὑπάρχου , ἡ γυνὴ φησὶν , Ὥστε καὶ αὐτὸ μαρτυρίου καταξιωθῆναι . Ταῦτα ὡς ἤκουσεν ὁ ἀνὴρ , ἐτεκμῄρατο τῶν συνερχομένων τὴν ἀπόνοιαν : καὶ εὐθὺς παραγενόμενος πρὸς τὸν βασιλέα ἐδίδασκεν αὐτὸν , ὡς εἴησαν πάντες ἕτοιμοι ὑπὲρ τῆς αὐτῶν ἀποθνήσκειν πίστεως : καὶ ἄλογον εἶναι εἰπὼν , τοσούτους ἐν βραχεῖ χρόνῳ ἀνελεῖν , παρέπεισε τὸν βασιλέα παύσασθαι τῆς ὀργῆς . Τοῦτον τὸν τρόπον Ἐδεσηνοὶ τὸ μὴ καταπολεμηθῆναι ὑπὸ τοῦ οἰκείου βασιλέως ἐξέφυγον .
Lemmas: περι ὁ ἐν Ἐδέσῃ γίγνομαι , ὁ τε ὁ ὑπάρχω ὕβρις , καί περί ὁ ὁ πολίτης πίστις καί παρρησία , καί ὁ θεοφιλής γυνή . λεκτέος δέ οἷος καί ἐν Ἐδέσῃ ὁ Μεσοποταμία γίγνομαι . ἐν δέ ὅδε ὁ πόλις Θωμᾶς ὁ ἀπόστολος μαρτύριον εἰμί λαμπρός καί περιφανής , συνεχής τε ἐν αὐτός συνάγω ἐπιτελέω διά ὁ ὁ τόπος ἁγιότης . οὗτος ἱστορέω ὁ βασιλεύς Οὐάλης ἐθέλω , καί μανθάνω πᾶς ὁ αὐτός ἀπεχθής αἵρεσις εἰμί ὁ συνέρχομαι ὁ πλῆθος , λέγω ὁ χείρ πλήσσω ὁ ὕπαρχος , ὅτι μή προνοοῦμαι ἐξελαύνω ἐκεῖθεν αὐτός . ὡς δέ ὁ ὕπαρχος περιυβρίζω ἑτοῖμος εἰμί ἄκων ὑπουργέω ὁ βασιλεύς ὀργάω γάρ βούλομαι τοσοῦτος ἀνήρ φόνος ἐργάζομαι δηλόω , ὅπως εἄν μηδείς ἐν ὁ μαρτύριον καταλαμβάνω . ἀλλά προσέχω οὐδείς οὐδέ ὁ συμβουλή οὐδέ ὁ ἀπειλέω : πᾶς γάρ ὁ ἑξῆς εἰς ὁ εὐκτήριον τόπος συρρέω . ὡς δέ ὁ ὕπαρχος σύν χείρ πολύς στρατιώτης ἐπί ὁ μαρτύριον σπεύδω , ἐκπληρόω ὁ ὁ βασιλεύς ὀργή , γυνή τις πενιχρός , ὁ ἑαυτοῦ παιδίον ἐκ χείρ ἕλκω , ἐπί ὁ μαρτύριον τρέχω , καί διακόπτω ὁ τάγμα ὁ δορυφορέω ὁ ὕπαρχος . ἀγανακτέω δέ ὁ ὕπαρχος προσάγω αὐτός ὁ γυνή κελεύω , καί φημί πρός αὐτός , ὦ ταλαίπωρος γύναιον , ποῦ τρέχω οὕτως ἄκοσμος ; ὁ δέ , ἔνθα , φημί , καί ὁ ἄλλος συντρέχω . ὁ δέ , οὐ ἀκούω , φημί , ὅτι ὁ ὕπαρχος μέλλω πᾶς ἀναιρέω ὅς εἄν εὑρίσκω ; καί ὁ γυνή , ἀκούω , φημί , καί διά οὗτος σπεύδω , ὥστε ἐκεῖ εὑρίσκω . καί ποῦ οὗτος ὁ μικρός ἕλκω παιδίον ; φημί ὁ ὑπάρχω , ὁ γυνή φημί , ὥστε καί αὐτός μαρτύριον καταξιόω . οὗτος ὡς ἀκούω ὁ ἀνήρ , ἐτακμῄρσω ὁ συνέρχομαι ὁ ἀπόνοια : καί εὐθύς παραγίγνομαι πρός ὁ βασιλεύς διδάσκω αὐτός , ὡς εἰμί πᾶς ἑτοῖμος ὑπέρ ὁ αὐτός ἀποθνήσκω πίστις : καί ἄλογος εἰμί εἶπον , τοσοῦτος ἐν βραχύς χρόνος ἀναιρέω , παραπείθω ὁ βασιλεύς παύω ὁ ὀργή . οὗτος ὁ τρόπος Ἐδεσσηνός ὁ μή καταπολεμέω ὑπό ὁ οἰκεῖος βασιλεύς ἐκφεύγω .