socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 2.43
Περὶ Εὐσταθίου τοῦ Σεβαστείας ἐπισκόπου . Εὐστάθιος δὲ ὁ τῆς ἐν Ἀρμενίᾳ Σεβαστείας οὔτε εἰς ἀπολογίαν ἐδέχθη , διότι ὑπὸ Εὐλαλίου τοῦ ἰδίου πατρὸς καὶ ἐπισκόπου Καισαρείας τῆς ἐν Καππαδοκίᾳ ἤδη πρότερον καθῄρητο , ἐπειδὴ ἀνάρμοστον τῇ ἱερωσύνῃ στολὴν ἠμφίεστο . Ἰστέον δὲ ὅτι εἰς τόπον Εὐσταθίου Μελέτιος κατέστη ἐπίσκοπος , περὶ οὗ μικρὸν ὕστερον ἐροῦμεν . Εὐστάθιος μέντοι καὶ μετὰ ταῦτα ἐν τῇ δἰ αὐτὸν γενομένῃ ἐν Γάγγραις τῆς Παφλαγονίας συνόδῳ κατεκρίθη , διότι μετὰ τὸ καθαιρεθῆναι αὐτὸν ἐν τῇ κατὰ Καισάρειαν συνόδῳ πολλὰ παρὰ τοὺς ἐκκλησιαστικοὺς τύπους ἔπραττεν . Γαμεῖν γὰρ ἐκώλυε , καὶ βρωμάτων ἀπέχεσθαι ἐδογμάτιζεν : καὶ διὰ τούτων πολλοὺς μὲν γεγαμηκότας τοῦ συνοικεσίου ἐχώριζε , καὶ τὰς ἐκκλησίας ἐκτρεπομένους ἐπ’ οἰκίας τὴν κοινωνίαν ποιεῖσθαι ἀνέπειθε . Δούλους τε προσχήματι θεοσεβείας τῶν δεσποτῶν ἀπέσπα . Αὐτός τε φιλοσόφου σχῆμα φορῶν , καὶ τοὺς : ἀκολουθοῦντας αὐτῷ ξένῃ στολῇ χρῆσθαι ἐποίει , καὶ τὰς γυναῖκας κείρεσθαι παρεσκεύαζεν . Καὶ τὰς μὲν ὡρισμένας νηστείας ἐκτρέπεσθαι , τὰς Κυριακὰς δὲ νηστεύειν ἐδίδασκεν : ἐν οἴκοις τε γεγαμηκότων εὐχὰς ἐκώλυε γενέσθαι : καὶ πρεσβυτέρου γυναῖκα ἔχοντος , ἣν νόμῳ λαϊκὸς ὢν ἠγάγετο , τὴν εὐλογίαν καὶ τὴν κοινωνίαν ὡς μῦσος ἐκκλίνειν ἐκέλευε . Καὶ ἄλλα πλεῖστα παραπλήσια τούτοις ποιοῦντος αὐτοῦ καὶ διδάσκοντος , σύνοδος , ὡς ἔφην , ἐν Γάγγραις τῆς Παφλαγονίας συναχθεῖσα αὐτόν τε καθεῖλε , καὶ τὰ δόγματα αὐτοῦ ἀνεθεμάτισε . Ταῦτα μὲν οὖν ὕστερον ἐγένετο : τότε δὲ ἐκβληθέντος Μακεδονίου , Εὐδόξιος ἐν δευτέρῳ τὸν Ἀντιοχείας θέμενος θρόνον , τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἀναδείκνυται , τῶν περὶ Ἀκάκιον ἐνθρονισάντων αὐτόν . Οἳ ἐλάνθανον ἑαυτοὺς ἐναντία νομοθετοῦντες τοῖς ὑπ’ αὐτῶν κεκριμένοις : οἱ γὰρ Δρακόντιον καθελόντες , διότι ἐκ Γαλατίας μετέβη εἰς Πέργαμον , οὐκ ἐλογίζοντο , Εὐδόξιον δεύτερον τότε ποιούμενον τὴν μετάβασιν ἐνθρονίζοντες , ὡς ὑπεναντία τοῖς οἰκείοις δόγμασιν ἔπραττον . Ταῦτα κατεργασάμενοι , τὴν μὲν ἀναγνωσθεῖσαν πίστιν εἰς τὴν Ἀρίμινον μετὰ τῆς γενομένης προσθήκης ὡς διορθώσαντες ἐξεπέστειλαν , ἐντειλάμενοι τοὺς μὴ ὑπογράφοντας αὐτῇ ἐξορίζεσθαι κατὰ πρόσταγμα τοῦ βασιλέως . Γνώριμα δὲ καθιστῶσι τὰ ὑπ’ αὐτῶν πεπραγμένα τοῖς τε ἄλλοις τοῖς κατὰ τὴν ἀνατολὴν ὁμοδόξοις , καὶ Πατροφίλῳ τῷ Σκυθοπόλεως : οὗτος γὰρ ἐκ τῆς Σελευκείας ἐπὶ τὴν οἰκείαν εὐθὺς ὥρμησε πόλιν . Εὐδοξίου δὲ ἀναδειχθέντος τῆς μεγαλοπόλεως , τηνικαῦτα ἡ μεγάλη ἐκκλησία ὀνομαζομένη Σοφία ἐνεκαινίσθη , ἐν ὑπατείᾳ Κωνσταντίου τὸ δέκατον , καὶ Ἰουλιανοῦ Καίσαρος τὸ τρίτον , τῇ πεντεκαιδεκάτῃ τοῦ Φεβρουαρίου μηνός . Εὐδόξιος δὲ καθεσθεὶς εἰς τὸν θρόνον αὐτῆς , πρώτην ἐκείνην τὴν πολυθρύλητον ἀφῆκε φωνὴν , φράσας , Ὁ Πατὴρ ἀσεβὴς , ὁ Υἱὸς εὐσεβής . Θορύβου δὲ καὶ στάσεως ἐπὶ τούτῳ γενομένης , Μηδὲν , ἔφη , ταράττεσθε πρὸς τὸ λεχθὲν ὑπ’ ἐμοῦ : ὁ γὰρ Πατὴρ ἀσεβὴς , ὅτι οὐδένα σέβει : ὁ δὲ Υἱὸς εὐσεβὴς , ὅτι σέβει τὸν Πατέρα . Τοιαῦτα δὲ τοῦ Εὐδοξίου εἰπόντος , ὁ μὲν θόρυβος κατεστάλη , γέλως δὲ ἀντὶ θορύβου κατεῖχε πολὺς τὴν ἐκκλησίαν : καὶ μένει τὸ λεχθὲν ἄχρι δεῦρο γελώμενον . Τοιαῦτα γὰρ δὴ οἱ αἱρεσιάρχαι σοφιζόμενοι , καὶ περὶ τοιαύτας ἀσχολούμενοι λέξεις , τὴν ἐκκλησίαν διέσπασαν . Τοῦτο μὲν οὖν τοιοῦτο τέλος καὶ ἡ ἐν Κωνσταντινουπόλει γενομένη σύνοδος ἔσχεν .
Lemmas: περι Εὐστάθιος ὁ Σεβάστεια ἐπίσκοπος . Εὐστάθιος δέ ὁ ὁ ἐν Ἀρμένιος Σεβάστεια οὔτε εἰς ἀπολογία δέχομαι , διότι ὑπό Εὐλάλιος ὁ ἴδιος πατήρ καί ἐπίσκοπος Καισάρεια ὁ ἐν Καππαδοκία ἤδη πρότερος καθαιρέω , ἐπεί ἀνάρμοστος ὁ ἱερωσύνη στολή ἀμφιέννυμι . ἰστέον δέ ὅτι εἰς τόπος Εὐστάθιος Μελέτιος καθίστημι ἐπίσκοπος , περί ὅς μικρός ὕστερος εἴρω . Εὐστάθιος μέντοι καί μετά οὗτος ἐν ὁ διά αὐτός γίγνομαι ἐν Γάγγρα ὁ Παφλαγονία σύνοδος κατακρίνω , διότι μετά ὁ καθαιρέω αὐτός ἐν ὁ κατά Καισάρεια σύνοδος πολύς παρά ὁ ἐκκλησιαστικός τύπος πράσσω . γαμέω γάρ κωλύω , καί βρῶμα ἀπέχω δογματίζω : καί διά οὗτος πολύς μέν γαμέω ὁ συνοικέσιο χωρίζω , καί ὁ ἐκκλησία ἐκτρέπω ἐπί οἰκίον ὁ κοινωνία ποιέω ἀναπείθω . Δοῦλος τε πρόσχημα θεοσέβεια ὁ δεσπότης ἀποσπάω . αὐτός τε φιλόσοφος σχῆμα φορός , καί ὁ : ἀκολουθέω αὐτός ξένος στολή χράω ποιέω , καί ὁ γυνή κείρω παρασκευάζω . καί ὁ μέν ὁρίζω νηστεία ἐκτρέπω , ὁ Κυριακός δέ νηστεύω διδάσκω : ἐν οἶκος τε γαμέω εὐχή κωλύω γίγνομαι : καί πρέσβυς γυνή ἔχω , ὅς νόμος λαικός εἰμί ἄγω , ὁ εὐλογία καί ὁ κοινωνία ὡς μύσος ἐκκλίνω κελεύω . καί ἄλλος πλεῖστος παραπλήσιος οὗτος ποιέω αὐτός καί διδάσκω , σύνοδος , ὡς φημί , ἐν Γάγγρα ὁ Παφλαγονία συνάγω αὐτός τε καθαιρέω , καί ὁ δόγμα αὐτός ἀναθεματίζω . οὗτος μέν οὖν ὕστερος γίγνομαι : τότε δέ ἐκβάλλω Μακεδόνιος , Εὐδόξιος ἐν δύο ὁ Ἀντιόχεια τίθημι θρόνος , ὁ Κωνσταντινούπολις ἀναδείκνυμι , ὁ περί Ἀκάκιος ἐνθρονίζω αὐτός . ὅς λανθάνω ἑαυτοῦ ἐναντίος νομοθετέω ὁ ὑπό αὐτός κρίνω : ὁ γάρ Δρακόντιον καθαιρέω , διότι ἐκ Γαλατία μεταβαίνω εἰς Πέργαμον , οὐ λογίζομαι , Εὐδόξιος δύο τότε ποιέω ὁ μετάβασις ἐνθρονίζω , ὡς ὑπεναντίος ὁ οἰκέω δόγμα πράσσω . οὗτος κατεργάζομαι , ὁ μέν ἀναγιγνώσκω πίστις εἰς ὁ Ἀρίμενον μετά ὁ γίγνομαι προσθήκη ὡς διορθόω ἐκπίπτω , ἐντέλλω ὁ μή ὑπογράφω αὐτός ἐξορίζω κατά πρόσταγμα ὁ βασιλεύς . Γνώριμος δέ καθίστημι ὁ ὑπό αὐτός πράσσω ὁ τε ἄλλος ὁ κατά ὁ ἀνατολή ὁμόδοξος , καί Πατρόφιλος ὁ Σκυθοπόλις : οὗτος γάρ ἐκ ὁ Σελεύκεια ἐπί ὁ οἰκεῖος εὐθύς ὁρμάω πόλις . Ευδοξίου δέ ἀναδείκνυμι ὁ Μεγαλόπολις , τηνικαῦτα ὁ μέγας ἐκκλησία ὀνομάζω Σοφία ἐγκαινίζω , ἐν ὑπατεία Κωνστάντιος ὁ δέκατος , καί Ἰουλιανός Καῖσαρ ὁ τρίτος , ὁ πεντεκαιδέκατος ὁ Φεβρουάριος μείς . Εὐδόξιος δέ καθέζομαι εἰς ὁ θρόνος αὐτός , πρῶτος ἐκεῖνος ὁ πολυθρύλητος ἀφίημι φωνή , φράζω , ὁ πατήρ ἀσεβής , ὁ υἱός εὐσεβής . θόρυβος δέ καί στάσις ἐπί οὗτος γίγνομαι , μηδείς , φημί , ταράσσω πρός ὁ λέγω3 ὑπό ἐγώ : ὁ γάρ πατήρ ἀσεβής , ὅτι οὐδείς σέβομαι : ὁ δέ υἱός εὐσεβής , ὅτι σέβομαι ὁ πατήρ . τοιοῦτος δέ ὁ Ευδοξίου εἶπον , ὁ μέν θόρυβος καταστέλλω , γέλως δέ ἀντί θόρυβος κατέχω πολύς ὁ ἐκκλησία : καί μένω ὁ λέγω3 ἄχρι δεῦρο γελάω . τοιοῦτος γάρ δή ὁ αἱρεσιάρχης σοφίζω , καί περί τοιοῦτος ἀσχολέω λέγω , ὁ ἐκκλησία διασπάω . οὗτος μέν οὖν τοιοῦτος τέλος καί ὁ ἐν Κωνσταντινούπολις γίγνομαι σύνοδος ἔχω .