socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 3.19
Περὶ τῆς τοῦ βασιλέως ὀργῆς , καὶ περὶ Θεοδώρου τοῦ ὁμολογητοῦ . Τότε δὴ καὶ τὸ κρυπτόμενον ἦθος τοῦ βασιλέως ἐξηλέγχετο : οὐ γὰρ ἔτι κατεῖχεν ἑαυτὸν ὁ πρώην φιλοσοφεῖν ἐπαγγελλόμενος . Ἀλλ̓ ἐκ τῶν ὀνειδιστικῶν ὕμνων εὐέμπτωτος ἦν εἰς ὀργὴν , ἕτοιμός τε ἦν ταῦτα ποιεῖν τοῖς Χριστιανοῖς , οἶα οἱ περὶ Διοκλητιανὸν πρότερον πεποιήκεισαν . Ἐπεὶ δὲ ἡ κατὰ Περσῶν σπουδὴ οὐ παρεῖχε τῇ προθέσει καιρὸν , κελεύει Σαλουστίῳ τῷ ἐπάρχῳ συλλαβεῖν ἐπὶ τὸ κολάσαι τοὺς μάλιστα σπουδαίους τῶν ψαλμῳδῶν . Ὁ δὲ ἔπαρχος , καίτοι Ἕλλην ὢν τὴν θρησκείαν , τὸ μὲν ἐπίταγμα ἡδέως οὐκ ἐδέξατο : ἀντιλέγειν δὲ οὐκ ἔχων , συλλαμβάνει μὲν πολλοὺς τῶν Χριστιανῶν , καί τινας δεσμωτήριον οἰκεῖν προσέταξεν . Ἕνα δὲ νεανίσκον , ὀνόματι Θεόδωρον , αὐτῷ παρὰ τῶν Ἑλληνιζόντων προσαχθέντα , βασάνοις καὶ διαφόροις κολαστηρίοις ὑπέβαλεν , καταξανθῆναι κατὰ παντὸς κελεύσας τοῦ σώματος : καὶ αὐτὸν τότε ἠφίει τῶν βασάνων , ὅτε μηκέτι ζήσεσθαι ᾤετο . Ἀλλὰ Θεὸς ἦν ὁ σώζων τὸν ἄνδρα : ἐπεβίω γὰρ χρόνον μετ̓ ἐκείνην τὴν ὁμολογίαν πολύν . Τούτῳ τῷ Θεοδώρῳ Ῥουφῖνος , ὁ τῇ Ῥωμαίων γλώσσῃ τὴν ἐκκλησιαστικὴν ἱστορίαν συγγράψας , φησὶ μετὰ ταῦτα χρόνῳ ὕστερον πολλῷ συντετυχηκέναι , καὶ ἠρωτηκέναι , εἰ τυπτόμενος καὶ στρεβλούμενος μεγίστης τῆς ὀδύνης ᾐσθάνετο : τὸν δὲ εἰρηκέναι , βραχεῖαν μὲν αὐτῷ σφόδρα γενέσθαι τὴν ἐκ τῶν βασάνων ὀδύνην : παραστῆναι δέ τινα νεανίσκον , καὶ ἀπομάττειν αὐτοῦ τὸν ἐκ τοῦ ἀγῶνος ἱδρῶτα ἐπιγινόμενον , ἐπιρρωννύειν τε αὐτοῦ τὴν ψυχὴν , καὶ τέρψιν αὐτῷ μᾶλλον ἢ ἀγῶνα τὸν χρόνον τῆς βασάνου ποιεῖν . Καὶ περὶ μὲν τοῦ θαυμαστοῦ Θεοδώρου τοσαῦτα εἰρήσθω . Τότε δὲ παρῆσαν πρέσβεις Περσῶν , αἰτοῦντες ἐπὶ φανεροῖς καταθέσθαι τὸν πόλεμον . Ὁ δὲ αὐτοὺς ἀπέπεμψεν εἰπών , Αὐτόν με ὄψεσθε μετ̓ οὐ πολὺ , καὶ οὐδέν μοι δεήσει πρεσβείας .
Lemmas: περι ὁ ὁ βασιλεύς ὀργή , καί περί Θεόδωρος ὁ ὁμολογητής . τότε δή καί ὁ κρύπτω ἦθος ὁ βασιλεύς ἐξελέγχω : οὖον γάρ ἔτι κατέχω ἑαυτοῦ ὁ πρώην φιλοσοφέω ἐπαγγέλλω . ἀλλά ἐκ ὁ ονειδιστικός ὕμνος εὐέμπτωτος εἰμί εἰς ὀργή , ἑτοῖμος τε εἰμί οὗτος ποιέω ὁ Χριστιανός , οἶος ὁ περί Διοκλητιανός πρότερος ποιέω . ἐπεί δέ ὁ κατά Πέρσης σπουδή οὖον παρέχω ὁ πρόθεσις καιρός , κελεύω Σαλούστιος ὁ ἔπαρχος συλλαμβάνω ἐπί ὁ κολάζω ὁ μάλιστα σπουδαῖος ὁ ψαλμῳδός . ὁ δέ ἔπαρχος , καίτοι Ἕλλην εἰμί ὁ θρησκεία , ὁ μέν ἐπίταγμα ἡδύς οὐ δέχομαι : ἀντιλέγω δέ οὐ ἔχω , συλλαμβάνω μέν πολύς ὁ Χριστιανός , καί τις δεσμωτήριον οἰκέω προστάσσω . ἕνος δέ νεανίσκος , ὄνομα Θεόδωρος , αὐτός παρά ὁ ἑλληνίζω προσάσσω , βάσανος καί διάφορος κολαστήριον ὑποβάλλω , καταξαίνω κατά πᾶς κελεύω ὁ σῶμα : καί αὐτός τότε ἀφίημι ὁ βάσανος , ὅτε μηκέτι ζῶ οἴομαι . ἀλλά θεός εἰμί ὁ σῴζω ὁ ἀνήρ : ἐπιβιόω γάρ χρόνος μετά ἐκεῖνος ὁ ὁμολογία πολύς . οὗτος ὁ Θεόδωρος Ῥουφῖνος , ὁ ὁ Ῥωμαῖος γλῶσσα ὁ ἐκκλησιαστικός ἱστορία συγγράφω , φημί μετά οὗτος χρόνος ὕστερος πολύς συντυγχάνω , καί ἐρωτάω , εἰμί τύπτω καί στρεβλόω μέγας ὁ ὀδύνη αἰσθάνομαι : ὁ δέ εἴρω , βραχύς μέν αὐτός σφόδρα γίγνομαι ὁ ἐκ ὁ βάσανος ὀδύνη : παρίστημι δέ τις νεανίσκος , καί ἀπομάσσω αὐτός ὁ ἐκ ὁ ἀγών ἱδρώς ἐπιγίγνομαι , ἐπιρρώννυμι τε αὐτός ὁ ψυχή , καί τέρψις αὐτός μᾶλλον ἢ ἀγών ὁ χρόνος ὁ βάσανος ποιέω . καί περί μέν ὁ θαυμαστός Θεόδωρος τοσοῦτος εἴρω . τότε δέ πάρειμι πρέσβυς Πέρσης , αἰτέω ἐπί φανερόω κατατίθημι ὁ πόλεμος . ὁ δέ αὐτός ἀποπέμπω εἶπον , αὐτός ἐγώ ὁράω μετά οὖον πολύς , καί οὐδείς ἐγώ δήω πρέσβυς .