socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 3.3
Ὡς ὁ βασιλεὺς ἐπὶ τῇ Γεωργίου χαλεπῄνας ἀναιρέσει δἰ ἐπιστολῆς τῶν Ἀλεξανδρέων καθήψατο . Ἐπὶ μὲν οὖν τῇ Γεωργίου ἀναιρέσει χαλεπῄνας ὁ βασιλεὺς , δἰ ἐπιστολῆς τοῦ Ἀλεξανδρέων δήμου καθήψατο . Λόγος δὲ διεδόθη , ὡς ταῦτα εἰς Γεώργιον ἔδρασαν οἱ δἰ Ἀθανάσιον ἀπεχθῶς ἔχοντες πρὸς αὐτόν . Ἐγὼ δὲ ἡγοῦμαι μὲν καὶ τοὺς μισοῦντας ἐν ταῖς στάσεσι συνεπιτίθεσθαι τοῖς ἀδικοῦσιν : ἡ μέντοι τοῦ βασιλέως ἐπιστολὴ τῷ δήμῳ μᾶλλον ἢ Χριστιανοῖς ἐγκαλεῖ . Καὶ φαίνεται δὲ Γεώργιος καὶ πρότερον καὶ μετὰ ταῦτα βαρὺς γεγονὼς καὶ ὀχληρὸς τοῖς πᾶσι : καὶ διὰ τοῦτο ἐξεκαύθη εἰς φιλονεικίαν τὰ πλήθη . Ὅτι δὲ τῷ δήμῳ μᾶλλον ἐγκαλεῖ , αὐτῆς ἐπάκουε τῆς ἐπιστολῆς : Αὐτοκράτωρ Καῖσαρ Ἰουλιανὸς , μέγιστος , σεβαστὸς , Ἀλεξανδρέων τῷ δήμῳ . Εἰ μὴ τὸν Ἀλέξανδρον τὸν οἰκιστὴν ὑμῶν , καὶ πρό γε τούτου τὸν θεὸν τὸν μέγαν , τὸν ἁγιώτατον Σάραπιν αἰδεῖσθε , τοῦ κοινοῦ γοῦν ὑμᾶς καὶ ἀνθρωπίνου καὶ πρέποντος πῶς οὐδεὶς εἰσῆλθε λόγος ; προσθήσω δὲ ὅτι καὶ ἡμῶν , οὓς οἱ θεοὶ πάντες , ἐν πρώτοις δὲ ὁ μέγας Σάραπις , ἄρχειν ἐδικαίωσαν τῆς οἰκουμένης , οἷς πρέπον ἦν τὴν ὑπὲρ τῶν ἠδικηκότων ὑμᾶς φυλάξαι διάγνωσιν . Ἀλλ̓ ὀργὴ τυχὸν ἴσως ὑμᾶς ἐξηπάτησε καὶ θυμὸς , ὅσπερ οὖν εἴωθε τὰ δεινὰ πράττειν , τὰς φρένας μετοικίσας . Εἶτα τῆς ὁρμῆς ἀναστείλαντες , τοῖς παραχρῆμα βεβουλευμένοις καλῶς ὕστερον ἐπηγάγετε τὴν παρανομίαν : οὐδ̓ ᾐσχύνθητε δῆμος ὄντες τολμῆσαι ταῦτα , ἐφ̓ οἷς ἐκείνους ἐμισήσατε δικαίως . Εἴπατε γάρ μοι πρὸς τοῦ Σαράπιδος , ὑπὲρ ποίων ἀδικημάτων ἐχαλεπῄνατε Γεωργίῳ ; Τὸν μακαριώτατον Κωνστάντιον , ἐρεῖτε δήπουθεν , ὅτι καθ̓ ὑμῶν παρώξυνεν . Εἶτα εἰσήγαγεν εἰς τὴν ἱερὰν πόλιν στρατόπεδον : καὶ κατέλαβεν ὁ στρατηγὸς τῆς Αἰγύπτου τὸ ἁγιώτατον τοῦ θεοῦ τέμενος , ἀποσυλήσας ἐκεῖθεν εἰκόνας καὶ ἀναθήματα , καὶ τὸν ἐν τοῖς ἱεροῖς κόσμον . Ὑμῶν δὲ ἀγανακτούντων εἰκότως , καὶ πειρωμένων ἀμύνειν τῷ θεῷ , μᾶλλον δὲ τοῖς τοῦ θεοῦ κτήμασιν , ὁ δὲ ἐτόλμησεν ὑμῖν ἐπιπέμψαι τοὺς ὁπλίτας ἀδίκως καὶ παρανόμως καὶ ἀσεβῶς . Ἴσως Γεώργιον μᾶλλον ἢ τὸν Κωνστάντιον δεδοικὼς , ἑαυτὸν παρεφύλαττεν , εἰ μετριώτερον ὑμῖν καὶ πολιτικώτερον , ἀλλὰ μὴ τυραννικώτερον πόρρωθεν προσεφέρετο . Τούτων οὖν ἕνεκεν ὀργιζόμενοι τῷ θεοῖς ἐχθρῷ Γεωργίῳ , τὴν ἱερὰν αὖθις ἐμιάνατε πόλιν , ἐξὸν ὑποβάλλειν αὐτὸν ταῖς τῶν δικαστῶν ψήφοις . Οὕτω γὰρ ἐγίνετο ἂν οὐ φόνος οὐδὲ παρανομία τὸ πρᾶγμα , δίκη δὲ ἐμμελὴς , ὑμᾶς μὲν ἀθῴους πάντῃ φυλάττουσα , τιμωρουμένη μὲν τὸν ἀνίατα δυσσεβήσαντα , σωφρονίζουσα δὲ τοὺς ἄλλους πάντας , ὅσοι τῶν θεῶν ὀλιγωροῦσι , καὶ προσέτι τὰς τοιαύτας πόλεις καὶ τοὺς ἀνθοῦντας δήμους ἐν οὐδενὶ τίθενται , τῆς ἑαυτῶν δὲ ποιοῦνται πάρεργον δυναστείας τὴν κατ̓ ἐκείνων ὠμότητα . Παραβάλλετε τοίνυν ταύτην μου τὴν ἐπιστολὴν , ᾗ μικρῷ πρώην ἐπέστειλα : καὶ τὸ διάφορον κατανοήσατε , πόσους μὲν ὑμῶν ἐπαίνους ἔγραφον τότε . Νυνὶ δὲ , μὰ τοὺς θεοὺς , ὀφείλων ὑμᾶς ἐπαινεῖν , οὐ δύναμαι διὰ τὴν παρανομίαν . Τολμᾷ δῆμος , ὥσπερ οἱ κύνες , ἄνθρωπον σπαράττειν : εἶτα οὐκ αἰσχύνεται καὶ φυλάττει καθαρὰς τὰς χεῖρας , ὡς προσάγειν πρὸς τοὺς θεοὺς αἵματος καθαρευούσας . Ἀλλὰ Γεώργιος ἄξιος ἦν τοῦ τοιαῦτα παθεῖν : καὶ τούτων ἴσως ἐγὼ φαίην ἂν χείρονα καὶ πικρότερα : καὶ δἰ ὑμᾶς , ἐρεῖτε : σύμφημι καὶ αὐτός : παῤ ὑμῶν δὲ εἰ λέγοιτο τοῦτο , οὐκέτι συγχωρῶ : νόμοι γὰρ ὑμῖν εἰσὶν , οὓς χρὴ τιμᾶσθαι μάλιστα μὲν ὑπὸ πάντων ἰδίᾳ καὶ στέργεσθαι . Πλὴν ἐπειδὴ συμβαίνει τῶν καθ̓ ἕκαστόν τινας παρανομεῖν , ἀλλὰ τὰ κοινὰ γοῦν εὐνομεῖσθαι χρὴ , καὶ πειθαρχεῖν τοῖς νόμοις ὑμᾶς , καὶ μὴ παραβαίνειν ὅσαπερ ἐξ ἀρχῆς ἐνομίσθη καλῶς . Εὐτύχημα γέγονεν ὑμῖν , ἄνδρες Ἀλεξανδρεῖς , ἐπ’ ἐμοῦ πλημμελῆσαι τοιοῦτό τι ὑμᾶς , ὃς αἰδοῖ τῇ πρὸς τὸν θεὸν , καὶ διὰ τὸν πάππον τὸν ἐμὸν καὶ ὁμώνυμον , ὃς ἦρξεν αὐτῆς τε Αἰγύπτου , καὶ τῆς ὑμετέρας πόλεως , ἀδελφικὴν ὑμῖν εὔνοιαν ἀποσώζω . Τὸ γὰρ τῆς ἐξουσίας ἀκαταφρόνητον , καὶ τὸ ἀπηνέστερον καὶ καθαρὸν τῆς ἀρχῆς , οὔποτε ἂν δήμου περιίδοιεν τόλμημα , μὴ , καθάπερ νόσημα χαλεπὸν , πικροτέρῳ διακαθᾶραι φαρμάκῳ . Προσφέρω δὲ ἐγὼ ὑμῖν , δἰ ἅσπερ ἔναγχος ἔφην αἰτίας , τὸ προσηνέστατον , παραίνεσιν καὶ λόγους . Ὑφ̓ ὧν εὖ οἶδ̓ ὅτι πείσεσθε μᾶλλον , εἴπερ ἐστὲ , καθάπερ ἀκούω , τό τε ἀρχαῖον Ἕλληνες , καὶ τὰ νῦν ἔτι τῆς εὐγενείας ἐκείνης ὕπεστιν ὑμῖν ἀξιόλογος καὶ γενναῖος ἐν τῇ διανοίᾳ καὶ τοῖς ἐπιτηδεύμασιν ὁ χαρακτήρ . Προτεθήτω τοῖς ἐμοῖς πολίταις Ἀλεξανδρεῦσιν . Τοιαῦτα μὲν οὖν ὁ βασιλεύς .
Lemmas: ὡς ὁ βασιλεύς ἐπί ὁ Γεώργιος χαλεπαίνω ἀναίρεσις διά ἐπιστολή ὁ Ἀλεξανδρεύς καθάπτω . ἐπί μέν οὖν ὁ Γεώργιος ἀναίρεσις χαλεπαίνω ὁ βασιλεύς , διά ἐπιστολή ὁ Ἀλεξανδρεύς δῆμος καθάπτω . Λόγος δέ διαδίδωμι , ὡς οὗτος εἰς Γεώργιος δράω ὁ διά Ἀθανάσιος ἀπεχθῶς ἔχω πρός αὐτός . ἐγώ δέ ἡγέομαι μέν καί ὁ μισέω ἐν ὁ στάσις συνεπιτίθημι ὁ ἀδικέω : ὁ μέντοι ὁ βασιλεύς ἐπιστολή ὁ δῆμος μᾶλλον ἢ Χριστιανός ἐγκαλέω . καί φαίνω δέ Γεώργιος καί πρότερος καί μετά οὗτος βαρύς γίγνομαι καί ὀχληρός ὁ πᾶς : καί διά οὗτος ἐκκαίω εἰς φιλονεικία ὁ πλῆθος . ὅτι2 δέ ὁ δῆμος μᾶλλον ἐγκαλέω , αὐτός ἐπακούω ὁ ἐπιστολή : Αὐτοκράτωρ Καῖσαρ Ἰουλιανός , μέγας , σεβαστός , Ἀλεξανδρεύς ὁ δῆμος . εἰμί μή ὁ Ἀλέξανδρος ὁ οἰκιστής σύ , καί πρό γε οὗτος ὁ θεός ὁ μέγας , ὁ ἅγιος Σάραπις αἰδέομαι , ὁ κοινός γοῦν σύ καί ἀνθρώπινος καί πρέπω πῶς οὐδείς εἰσέρχομαι λόγος ; προστίθημι δέ ὅτι καί ἐγώ , ὅς ὁ θεός πᾶς , ἐν πρῶτος δέ ὁ μέγας Σάραπις , ἄρχω δικαιόω ὁ οἰκέω , ὅς πρέπω εἰμί ὁ ὑπέρ ὁ ἀδικέω σύ φυλάσσω διάγνωσις . ἀλλά ὀργή τυγχάνω ἴσως σύ ἐξαπατάω καί θυμός , ὅσπερ οὖν εἴωθα ὁ δεινός πράσσω , ὁ φρήν μετοικίζω . εἶτα ὁ ὁρμή ἀναστέλλω , ὁ παραχρῆμα βουλεύω καλῶς ὕστερος ἐπάγω ὁ παρανομία : οὐδέ αἰσχύνω δῆμος εἰμί τολμάω οὗτος , ἐπί ὅς ἐκεῖνος μισέω δικαίως . εἶπον γάρ ἐγώ πρός ὁ Σάραπις , ὑπέρ ποῖος ἀδίκημα χαλεπαίνω Γεώργιος ; ὁ μακάριος Κωνστάντιος , εἴρω δήπουθεν , ὅτι κατά σύ παροξύνω . εἶτα εἰσάγω εἰς ὁ ἱερά πόλις στρατόπεδον : καί καταλαμβάνω ὁ στρατηγός ὁ Αἴγυπτος ὁ ἅγιος ὁ θεός τέμενος , ἀποσυλάω ἐκεῖθεν εἰκών καί ἀνάθημα , καί ὁ ἐν ὁ ἱερός κόσμος . ὑμεῖς δέ ἀγανακτέω εἰκότως , καί πειράω ἀμύνω ὁ θεός , μᾶλλον δέ ὁ ὁ θεός κτῆμα , ὁ δέ τολμάω σύ ἐπιπέμπω ὁ ὁπλίτης ἄδικος καί παρανόμως καί ἀσεβής . Ἴσος Γεώργιος μᾶλλον ἢ ὁ Κωνστάντιος δείδω , ἑαυτοῦ παραφυλάσσω , εἰμί μέτριος σύ καί πολιτικός , ἀλλά μή τυραννικός πόρρωθεν προσφέρω . οὗτος οὖν ἕνεκα ὀργίζω ὁ θεός ἐχθρός Γεώργιος , ὁ ἱερά αὖθις μιαίνω πόλις , ἔξεστι ὑποβάλλω αὐτός ὁ ὁ δικαστής ψῆφος . οὕτως γάρ γίγνομαι εἄν οὖον φόνος οὐδέ παρανομία ὁ πρᾶγμα , δίκη δέ ἐμμελής , σύ μέν ἀθῷος πάντῃ φυλάσσω , τιμωρέω μέν ὁ ἀνίατος δυσσεβέω , σωφρονίζω δέ ὁ ἄλλος πᾶς , ὅσος ὁ θεός ὀλιγωρέω , καί προσέτι ὁ τοιοῦτος πόλις καί ὁ ἀνθέω δῆμος ἐν οὐδείς τίθημι , ὁ ἑαυτοῦ δέ ποιέω πάρεργον δυναστεία ὁ κατά ἐκεῖνος ὠμότης . παραβάλλω τοίνυν οὗτος ἐγώ ὁ ἐπιστολή , ὅς μικρός πρώην ἐπιστέλλω : καί ὁ διάφορος κατανοέω , πόσος μέν σύ ἔπαινος γράφω τότε . νυνί δέ , μά ὁ θεός , ὀφείλω σύ ἐπαινέω , οὖον δύναμαι διά ὁ παρανομία . τολμάω δῆμος , ὥσπερ ὁ κύω , ἄνθρωπος σπαράσσω : εἶτα οὐ αἰσχύνω καί φυλάσσω καθαρός ὁ χείρ , ὡς προσάγω πρός ὁ θεός αἷμα καθαρεύουσα . ἀλλά Γεώργιος ἄξιος εἰμί ὁ τοιοῦτος πάσχω : καί οὗτος ἴσως ἐγώ φημί εἄν χείρων καί πικρός : καί διά σύ , εἴρω : σύμφημι καί αὐτός : παρά σύ δέ εἰμί λέγω οὗτος , οὐκέτι συγχωρέω : νόμος γάρ σύ εἰμί , ὅς χρή τιμάω μάλιστα μέν ὑπό πᾶς ἴδιος καί στέργω . πλήν ἐπεί συμβαίνω ὁ κατά ἕκαστος τις παρανομέω , ἀλλά ὁ κοινός γοῦν εὐνομέομαι χρή , καί πειθαρχέω ὁ νόμος σύ , καί μή παραβαίνω ὅσος ἐκ ἀρχή νομίζω καλῶς . εὐτύχημα γίγνομαι σύ , ἀνήρ Ἀλεξανδρεύς , ἐπί ἐγώ πλημμελέω τοιοῦτος τίς σύ , ὅς αἰδώς ὁ πρός ὁ θεός , καί διά ὁ πάππος ὁ ἐμός καί ὁμώνυμος , ὅς ἄρχω αὐτός τε Αἴγυπτος , καί ὁ ὑμέτερος πόλις , ἀδελφικός σύ εὔνοια ἀποσῴζω . ὁ γάρ ὁ ἐξουσία ἀκαταφρόνητος , καί ὁ ἀπηνής καί καθαρός ὁ ἀρχή , οὔποτε εἄν δῆμος περιοράω τόλμημα , μή , καθάπερ νόσημα χαλεπός , πικρός διακαθαίρω φάρμακον . προσφέρω δέ ἐγώ σύ , διά ὅσπερ ἔναγχος φημί αἴτιος , ὁ προσηνής , παραίνεσις καί λόγος . ὑπό ὅς εὕω οἶδα ὅτι πείθω μᾶλλον , εἴπερ εἰμί , καθάπερ ἀκούω , ὁ τε ἀρχαῖος Ἕλλην , καί ὁ νῦν ἔτι ὁ εὐγένεια ἐκεῖνος ὕπειμι σύ ἀξιόλογος καί γενναῖος ἐν ὁ διάνοια καί ὁ ἐπιτήδευμα ὁ χαρακτήρ . προτίθημι ὁ ἐμέω πολίτης Ἀλεξανδρεύς . τοιοῦτος μέν οὖν ὁ βασιλεύς .