socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 3.25
Ὡς οἱ τὰ Μακεδονίου φρονοῦντες καὶ οἱ περὶ Ἀκάκιον ἐν Ἀντιοχείᾳ συνελθόντες τὴν ἐν Νικαίᾳ πίστιν ἐκύρωσαν . Τὰ μέντοι Χριστιανῶν οὐχ ἡσύχαζεν : οἱ γὰρ προεστῶτες τῶν θρησκειῶν προσελεύσεις ἐποίουν τῷ βασιλεῖ , τὴν παῤ αὐτοῦ κατὰ τῶν νομιζομένων αὐτοῖς ἀντιπάλων παρρησίαν ὑπάρχειν νομίζοντες . Καὶ πρῶτοι μὲν οἱ Μακεδονιανοὶ χρηματίσαντες βιβλίον προσφέρουσιν , ἀξιοῦντες ἐξωθεῖσθαι μὲν τῶν ἐκκλησιῶν τοὺς τὸ ἀνόμοιον δογματίζοντας , ἑαυτοὺς δὲ ἀντεισάγεσθαι . Ἦσαν δὲ οἱ τὸ βιβλίον τῶν δεήσεων ἐπιδόντες , Βασίλειος ὁ Ἀγκύρας , Σιλβανὸς Ταρσοῦ , Σωφρόνιος Πομπηϊουπόλεως , Πασίνικος Ζήνων , Λεόντιος Κομάνων , Καλλικράτης Κλαυδιουπόλεως , Θεόφιλος Κασταβάλων . Τούτων δεξάμενος τὸ βιβλίον ὁ βασιλεὺς ἀναποκρίτους αὐτοὺς ἀπέπεμψε , μόνον δὲ τοῦτο ἐφθέγξατο : Ἐγὼ , ἔφη , φιλονεικίαν μισῶ , τοὺς δὲ τῇ ὁμονοίᾳ προστρέχοντας ἀγαπῶ καὶ τιμῶ . Ταῦτα εἰς τὰς ἀκοὰς τῶν ἄλλων διαδοθέντα τὸν τόνον τῶν φιλονεικεῖν αἱρουμένων ἐχαύνωσε : καὶ τοῦτο κατὰ σκοπὸν τοῦ βασιλέως ἐγίνετο . Καὶ γὰρ δὴ τηνικαῦτα καὶ ὁ τῶν περὶ Ἀκάκιον φιλόνεικος τρόπος ἠλέγχετο , καὶ ὡς εἴησαν ἀεὶ πρὸς τοὺς κρατοῦντας ἀποκλίνοντες , φανερῶς ἐπέδειξαν . Συνελθόντες γὰρ ἐν Ἀντιοχείᾳ τῆς Συρίας εἰς λόγους ἔρχονται Μελιτίῳ , ὃς μικρὸν ἔμπροσθεν αὐτῶν χωρισθεὶς τῷ ὁμοουσίῳ προσέθετο . Τοῦτο δὲ ἐποίησαν , ἐπειδὴ τιμώμενον ὑπὸ τοῦ βασιλέως ἑώρων ἐκεῖ τότε διάγοντος . Κοινῇ οὖν γνώμῃ βιβλίον συντάξαντες καθομολογοῦσι τὸ ὁμοούσιον , καὶ τὴν ἐν Νικαίᾳ πίστιν κυρώσαντες τῷ βασιλεῖ προσκομίζουσιν . Ἔστι δὲ τὸ βιβλίον ἐν τοῖσδε : Τῷ εὐσεβεστάτῳ καὶ θεοφιλεστάτῳ δεσπότῃ ἡμῶν Ἰοβιανῷ νικητῇ Αὐγούστῳ , ἡ τῶν ἐν Ἀντιοχείᾳ παρόντων ἐπισκόπων ἐκ διαφόρων ἐπαρχιῶν σύνοδος . Τὴν ἐκκλησιαστικὴν εἰρήνην τε καὶ ὁμόνοιαν ὅτι σοῦ καὶ πρώτη πρεσβεύειν ἐσπούδασεν ἡ εὐσέβεια , εὖ ἴσμεν καὶ αὐτοὶ , θεοφιλέστατε βασιλεῦ . Ὅτι δὲ κεφάλαιον τῆς τοιαύτης ἑνότητος τῆς ἀληθοῦς καὶ ὀρθοδόξου πίστεως καλῶς ὑπείληφας τὸν χαρακτῆρα , οὐδὲ τοῦτο ἀγνοοῦμεν . Ἵνα μὴ τοίνυν μετὰ τῶν παραχαρασσόντων τὸ δόγμα τῆς ἀληθείας τετάχθαι νομιζώμεθα , ἀναφέρομεν τῇ σῇ εὐλαβείᾳ , ὅτι τῆς ἁγίας συνόδου τῆς ἐν Νικαίᾳ πάλαι πρότερον συγκροτηθείσης τὴν πίστιν καὶ ἀποδεχόμεθα καὶ κατέχομεν . Ὁπότε καὶ τὸ δοκοῦν ἐν αὐτῇ τισιν ὄνομα , τὸ τοῦ ὁμοουσίου φαμὲν , ἀσφαλοῦς τετύχηκε παρὰ τοῖς πατράσιν ἑρμηνείας , σημαινούσης ὅτι ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς ἐγεννήθη , καὶ ὅτι ὅμοιος κατ̓ οὐσίαν τῷ Πατρί : οὔτε δὲ ὡς πάθους τινὸς περὶ τὴν ἄρρητον γέννησιν ἐπινοουμένου , οὔτε κατά τινα χρῆσιν Ἑλληνικὴν λαμβάνεται τοῖς πατράσι τὸ ὄνομα τῆς οὐσίας , εἰς ἀνατροπὴν δὲ τοῦ ἐξ οὐκ ὄντων , περὶ τοῦ Χριστοῦ ἀσεβῶς τολμηθέντος παρὰ τοῦ Ἀρείου , ὅπερ καὶ οἱ νῦν ἐπιφοιτήσαντες ἀνόμοιοι ἔτι θρασύτερον καὶ τολμηρότερον ἐπὶ λύμῃ τῆς ἐκκλησιαστικῆς ὁμονοίας ἀναισχύντως παρρησιάζονται . Διὸ συνετάξαμεν τῇδε ἡμῶν τῇ ἀναφορᾷ καὶ τὸ ἀντίγραφον τῆς πίστεως τῆς ἐν Νικαίᾳ ὑπὸ τῶν συγκροτηθέντων ἐπισκόπων ἐκτεθείσης , ἥντινα καὶ ἀγαπῶμεν , ἥτις ἐστίν : Πιστεύομεν εἰς ἕνα Θεὸν Πατέρα παντοκράτορα : καὶ τὰ λοιπὰ τοῦ μαθήματος , πλήρης . Μελίτιος ἐπίσκοπος Ἀντιοχείας ἔδωκα συναινῶν τοῖς προγεγραμμένοις , Εὐσέβιος Σαμοσάτων , Εὐάγριος Σικελῶν , Οὐράνιος Ἀπαμείας , Ζώϊλος Λαρίσων , Ἀκάκιος Καισαρείας , Ἀντίπατρος Ῥώσου , Ἀβράμιος Οὐρίμων , Ἀριστόνικος Σελευκοβήλου , Βαρλαμένος Περγάμου , Οὐράνιος Μελιτινῆς , Μάγνος Χαλκηδόνος , Εὐτύχιος Ἐλευθεροπόλεως , Ἰσακόκις Ἀρμενίας μεγάλης , Τῖτος Βόστρων , Πέτρος Σίππων , Πελάγιος Λαοδικείας , Ἀραβιανὸς Ἄντρου , Πίσων Ἀδάνων διὰ Λαμυδρίωνος πρεσβυτέρου , Σαβινιανὸς Ζεύγματος , Ἀθανάσιος Ἀγκύρων διὰ Ὀρφίτου καὶ Ἀετίου πρεσβυτέρων , Εἰρηνίων Γάζης , Πίσων Αὐγούστης , Πατρίκιος Πάλτου διὰ Λαμυρίωνος πρεσβυτέρου , Ἀνατόλιος Βεροίων , Θεότιμος Ἀράβων , Λουκιανὸς Ἄρκων . Τοῦτο μὲν δὴ τὸ βιβλίον τῇ συναγωγῇ τῶν συνοδικῶν Σαβίνου γεγραμμένον εὑρήκαμεν . Ὁ μέντοι βασιλεὺς πρόθεσιν εἶχε κολακείᾳ καὶ πειθοῖ τῶν διεστώτων τὴν φιλονεικίαν ἐκκόψαι , φήσας μηδενὶ ὀχληρὸς τῶν ὁπωσοῦν πιστευόντων ἔσεσθαι , ἀγαπήσειν δὲ καὶ ὑπερτιμήσειν τοὺς ἀρχὴν τῇ ἑνώσει τῆς ἐκκλησίας παρέξοντας . Ταῦτα δὲ οὕτως αὐτὸν πρᾶξαι καὶ Θεμίστιος φησὶν ὁ φιλόσοφος : ὑπατικὸν γὰρ λόγον εἰς αὐτὸν διελθὼν , θαυμάζει τὸν βασιλέα , ὡς τὸ ἐφεῖναι θρησκεύειν ὡς ἕκαστοι βούλονται νικήσαντα τῶν κολάκων τοὺς τρόπους . Οὓς καὶ διασύρων πάνυ γελοίως ἔφη , ἐλέγχεσθαι αὐτοὺς ἁλουργίδα , οὐ Θεὸν , θεραπεύοντας , μηδέν τε διαφέρειν αὐτοὺς Εὐρίπου , νῦν μὲν ἐπὶ τάδε νῦν δὲ εἰς τοὐναντίον τὰ ῥεύματα μεταβάλλοντος .
Lemmas: ὡς ὁ ὁ Μακεδόνιος φρονέω καί ὁ περί Ἀκάκιος ἐν Ἀντιόχεια συνέρχομαι ὁ ἐν Νίκαια πίστις κυρόω . ὁ μέντοι Χριστιανός οὐ ἡσυχάζω : ὁ γάρ προίστημι ὁ θρησκεία προσέλευσις ποιέω ὁ βασιλεύς , ὁ παρά αὐτός κατά ὁ νομίζω αὐτός ἀντίπαλος παρρησία ὑπάρχω νομίζω . καί πρῶτος μέν ὁ Μακεδονιανός χρηματίζω βιβλίον προσφέρω , ἄξιος ἐξωθέω μέν ὁ ἐκκλησία ὁ ὁ ἀνόμοιος δογματίζω , ἑαυτοῦ δέ ἀντεισάγω . εἰμί δέ ὁ ὁ βιβλίον ὁ δέησις ἐπεῖδον , Βασίλειος ὁ Ἄγκυρα , Σιλβανός Ταρσός , Σωφρόνιος πομπηιουπολις , Πασίνικος Ζήνων , Λεόντιος κομάς , Καλλικράτης Κλαυδιούπολις , Θεόφιλος Καστάβαλα . οὗτος δέχομαι ὁ βιβλίον ὁ βασιλεύς ἀναπόκριτος αὐτός ἀποπέμπω , μόνος δέ οὗτος φθέγγομαι : ἐγώ , φημί , φιλονεικία μισέω , ὁ δέ ὁ ὁμόνοια προστρέχω ἀγαπάω καί τιμάω . οὗτος εἰς ὁ ἀκοή ὁ ἄλλος διαδίδωμι ὁ τόνος ὁ φιλονεικέω αἱρέω χαυνώνω : καί οὗτος κατά σκοπός ὁ βασιλεύς γίγνομαι . καί γάρ δή τηνικαῦτα καί ὁ ὁ περί Ἀκάκιος Φιλόνεικος τρόπος ἐλέγχω , καί ὡς εἰμί ἀεί πρός ὁ κράτος ἀποκλίνω , φανερῶς ἐπιδείκνυμι . συνέρχομαι γάρ ἐν Ἀντιόχεια ὁ Συρία εἰς λόγος ἔρχομαι Μελίτιον , ὅς μικρός ἔμπροσθεν αὐτός χωρίζω ὁ ὁμοούσιος προστίθημι . οὗτος δέ ποιέω , ἐπεί τιμάω ὑπό ὁ βασιλεύς ὁράω ἐκεῖ τότε διάγω . Κοινή οὖν γνώμη βιβλίον συντάσσω καθομολογέω ὁ ὁμοούσιος , καί ὁ ἐν Νίκαια πίστις κυρόω ὁ βασιλεύς προσκομίζω . εἰμί δέ ὁ βιβλίον ἐν ὅδε : ὁ εὐσεβής καί θεοφιλής δεσπότης ἐγώ Ἰοβιανός νικητής Αὔγουστος , ὁ ὁ ἐν Ἀντιόχεια πάρειμι ἐπίσκοπος ἐκ διάφορος ἐπαρχία σύνοδος . ὁ ἐκκλησιαστικός εἰρήνη τε καί ὁμόνοια ὅτι σύ καί πρῶτος πρεσβεύω σπουδάζω ὁ εὐσέβεια , εὕω οἶδα καί αὐτός , θεοφιλής βασιλεύς . ὅτι2 δέ κεφάλαιος ὁ τοιοῦτος ἑνότης ὁ ἀληθής καί ὀρθόδοξος πίστις καλῶς ὑπολαμβάνω ὁ χαρακτήρ , οὐδέ οὗτος ἀγνοέω . ἵνα μή τοίνυν μετά ὁ παραχαράσσω ὁ δόγμα ὁ ἀλήθεια τάσσω νομίζω , ἀναφέρω ὁ σός εὐλάβεια , ὅτι ὁ ἅγιος σύνοδος ὁ ἐν Νίκαια πάλαι πρότερος συγκροτέω ὁ πίστις καί ἀποδέχομαι καί κατέχω . ὁπότε καί ὁ δοκέω ἐν αὐτός τις ὄνομα , ὁ ὁ ὁμοούσιος φημί , ἀσφαλής τυγχάνω παρά ὁ πατήρ ἑρμηνεία , σημαίνω ὅτι ἐκ ὁ οὐσία ὁ πατήρ ὁ υἱός γεννάω , καί ὅτι ὅμοιος κατά οὐσία ὁ πατήρ : οὔτε δέ ὡς πάθος τις περί ὁ ἄρρητος γέννησις ἐπινοέω , οὔτε κατά τις χρῆσις Ἑλληνικός λαμβάνω ὁ πατήρ ὁ ὄνομα ὁ οὐσία , εἰς ἀνατροπή δέ ὁ ἐκ οὐ εἰμί , περί ὁ Χριστός ἀσεβής τολμάω παρά ὁ Ἄρειος , ὅσπερ καί ὁ νῦν ἐπιφοιτάω ἀνόμοιος ἔτι θρασύς καί τολμηρός ἐπί λύμη ὁ ἐκκλησιαστικός ὁμόνοια ἀναίσχυντος παρρησιάζομαι . Διὸ συντάσσω ὅδε ἐγώ ὁ ἀναφορά καί ὁ ἀντίγραφον ὁ πίστις ὁ ἐν Νίκαια ὑπό ὁ συγκροτέω ἐπίσκοπος ἐκτίθημι , ὅστις καί ἀγαπάω , ὅστις εἰμί : πιστεύω εἰς εἷς θεός πατήρ παντοκράτωρ : καί ὁ λοιπάς ὁ μάθημα , πλήρης . Μελίτιος ἐπίσκοπος Ἀντιόχεια δίδωμι συναινέω ὁ προγράφω , Εὐσέβιος Σαμόσατα , Εὐάγριος Σικελός , Οὐράνιος Ἀπάμεια , Ζώϊλος Λαρισών , Ἀκάκιος Καισάρεια , Ἀντίπατρος Ῥῶσος , Ἀβράμιος ουριμα , Ἀριστόνικος σελευκοβηλος , Βαρλαμένος Πέργαμος , Οὐράνιος Μελίτινος , Μάγνος Χαλκηδών , Εὐτύχιος ελευθεροπολις , Ἰσακόκις Ἀρμένιος μέγας , Τῖτος Βόστρα , Πέτρος Σιππᾶς , Πελάγιος Λαοδίκεια , Ἀραβιανός ἄντρον , Πίσων Ἄδανα διά λαμυδριοινος πρέσβυς , Σαβινιανός Ζεῦγμα , Ἀθανάσιος Ἄγκυρα διά Ὄρφιτος καί Ἀέτιος πρέσβυς , Εἰρηνίων Γάζα , Πίσων Αυγούστης , Πατρίκιος Πάλτος διά Λαμυρίων πρέσβυς , Ἀνατόλιος Βέροια , Θεότιμος Ἄραψ , Λουκιάν Ἄρκος . οὗτος μέν δή ὁ βιβλίον ὁ συναγωγή ὁ συνοδικός Σαβῖνος γράφω εὑρίσκω . ὁ μέντοι βασιλεύς πρόθεσις ἔχω κολακεία καί πειθώ ὁ διίστημι ὁ φιλονεικία ἐκκόπτω , φημί μηδείς ὀχληρός ὁ ὁπωσοῦν πιστεύω εἰμί , ἀγαπάω δέ καί υπερτιμώ ὁ ἀρχή ὁ ἕνωσις ὁ ἐκκλησία παρέχω . οὗτος δέ οὕτως αὐτός πράσσω καί Θεμίστιος φημί ὁ φιλόσοφος : ὑπατικός γάρ λόγος εἰς αὐτός διέρχομαι , θαυμάζω ὁ βασιλεύς , ὡς ὁ ἐφίημι θρησκεύω ὡς ἕκαστος βούλομαι νικάω ὁ κόλαξ ὁ τρόπος . ὅς καί διασύρω πάνυ γελοῖος φημί , ἐλέγχω αὐτός ἁλουργίς , οὖον θεός , θεραπεύω , μηδείς τε διαφέρω αὐτός Εὔριπος , νῦν μέν ἐπί ὅδε νῦν δέ εἰς ἐναντίος ὁ ῥεῦμα μεταβάλλω .