socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 6.5
Ὅτι οὐ πρὸς τοὺς ἐν τῷ κλήρῳ μόνον Ἰωάννης ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἐν τέλει διεφέρετο : καὶ περὶ Εὐτροπίου τοῦ εὐνούχου . Ἕως μὲν οὖν τῷ κλήρῳ μόνῳ προσέκρουεν , ἀσθενὴς ἦν ἡ σκευωρουμένη κατ̓αὐτοῦ μηχανή : ἐπειδὴ δὲ καὶ πολλοὺς τῶν ἐν τέλει πέρα τοῦ προσήκοντος ἐξελέγχειν ἐπειρᾶτο , τηνικαῦτα καὶ ὁ κατ̓ αὐτοῦ φθόνος πλείων ἐξήπτετο . Καὶ πολλὰ μὲν ἐλέγετο κατ̓ αὐτοῦ : τὰ πλεῖστα δὲ λοιπὸν καὶ πίστιν ἐνεποίει τοῖς ἀκούουσι : προσθήκην δὲ τῇ διαβολῇ ἐποίει ἡ κατὰ Εὐτροπίου τότε λεχθεῖσα ὑπ’ αὐτοῦ προσομιλία . Εὐτρόπιος γὰρ εὐνοῦχος , προεστὼς τοῦ βασιλικοῦ κοιτῶνος , καὶ τὴν τοῦ ὑπάτου ἀξίαν πρῶτος εὐνούχων παρὰ βασιλέως λαβὼν , ἀμύνασθαί τινας προσφεύγοντας τῇ ἐκκλησίᾳ βουλόμενος , σπουδὴν πεποίητο νόμον παρὰ τῶν αὐτοκρατόρων προτεθῆναι , κελεύοντα μηδένα προσφεύγειν ταῖς ἐκκλησίαις , ἀλλὰ καὶ τοὺς ἤδη προσφεύγοντας ἀφέλκεσθαι . Δίκη δὲ εὐθὺς ἐπηκολούθει : προὔκειτο γὰρ ὁ νόμος , καὶ μετ̓ οὐ πολὺ προσκρούσας τῷ βασιλεῖ ὁ Εὐτρόπιος ἐν τοῖς πρόσφυξιν ἦν . Ὁ οὖν ἐπίσκοπος , τοῦ Εὐτροπίου ὑπὸ τὸ θυσιαστήριον κειμένου καὶ ἐκπεπληγότος ὑπὸ τοῦ φόβου , καθεσθεὶς ἐπὶ τοῦ ἄμβωνος , ὅθεν εἰώθει καὶ πρότερον ὁμιλεῖν χάριν τοῦ ἐξακούεσθαι , λόγον ἐλεγκτικὸν ἐξέτεινε κατ̓ αὐτοῦ . Ἐφ̓ ᾧ πλέον ἐδόκει προσκρούειν τισὶν , ὅτι τὸν ἀτυχοῦντα οὐ μόνον οὐκ ἠλέει , ἀλλ̓ ἐκ τοῦ ἐναντίου καὶ ἤλεγχεν . Εὐτροπίου μὲν οὖν τότε τὴν ὕπατον ἀξίαν χειρίζοντος , διά τινα πταίσματα ὁ βασιλεὺς τὴν κεφαλὴν ἀποτμηθῆναι ἐκέλευσεν : ἐκ δὲ τοῦ καταλόγου τῶν ὑπάτων περιῃρέθη τὸ ὄνομα , καὶ μόνου τοῦ συνυπατεύσαντος Θεοδώρου ἐγγέγραπται . Λόγος δὲ , ὅτι ὁ ἐπίσκοπος Ἰωάννης καὶ Γαϊνᾶν τὸν τηνικαῦτα στρατηλάτην τῇ συνήθει παρρησίᾳ χρώμενος ἰσχυρῶς περιύβρισεν , ὅτε μίαν ἐκκλησίαν τῶν ἐντὸς τῆς πόλεως προσνεμηθῆναι τοῖς ὁμοθρήσκοις αὐτοῦ Ἀρειανοῖς παρὰ τοῦ βασιλέως αἰτῆσαι ἐτόλμησεν . Ἄλλον τε δἰ ἄλλην αἰτίαν τῶν κρατούντων ἐξήλεγχεν σὺν παρρησίᾳ πολλῇ , δἰ ἣν πολλοῖς διάφορος ἦν . Ὅθεν καὶ Θεόφιλος ὁ Ἀλεξανδρείας ἐπίσκοπος εὐθὺς μετὰ τὴν χειροτονίαν ἐπενόει ὅπως αὐτὸν σκευωρήσηται , καί τισι μὲν τῶν παρόντων περὶ τούτου κρυφαίως διελέγετο : πολλοῖς δὲ καὶ τῶν μακρὰν ἀπόντων τὴν οἰκείαν διήγγειλε βούλησιν . Ἐλύπει γὰρ αὐτὸν οὐ μόνον ἡ ὑπερβάλλουσα Ἰωάννου παρρησία , ἀλλ̓ ὅτι καὶ Ἰσίδωρον τὸν πρεσβύτερον ὑπ’αὐτῷ ταττόμενον εἰς τὴν ἐπισκοπὴν Κωνσταντινουπόλεως προβάλλεσθαι οὐκ ἴσχυσεν . Ἐν τούτοις μὲν τὰ κατὰ Ἰωάννην τὸν ἐπίσκοπον ἦν : καὶ εὐθὺς ἐν ἀρχῇ κατ̓ αὐτοῦ ὤδινε τὸ κακόν : καὶ τὰ μὲν περὶ αὐτοῦ προϊόντες δηλώσομεν .
Lemmas: ὅτι2 οὖον πρός ὁ ἐν ὁ κλῆρος μόνος Ἰωάννης ἀλλά καί πρός ὁ ἐν τέλος διαφέρω : καί περί Εὐτρόπιος ὁ εὐνοῦχος . Ἕως μέν οὖν ὁ κλῆρος μόνος προσκρούω , ἀσθενής εἰμί ὁ σκευωρέομαι Καταυτός μηχανή : ἐπεί δέ καί πολύς ὁ ἐν τέλος πέρα ὁ προσήκω ἐξελέγχω πειράω , τηνικαῦτα καί ὁ κατά αὐτός φθόνος πλείων ἐξάπτω . καί πολύς μέν λέγω κατά αὐτός : ὁ πλεῖστος δέ λοιπός καί πίστις ἐμποιέω ὁ ἀκούω : προσθήκη δέ ὁ διαβολή ποιέω ὁ κατά Εὐτρόπιος τότε λέγω ὑπό αὐτός προσομιλία . Εὐτρόπιος γάρ εὐνοῦχος , προίστημι ὁ βασιλικός κοιτών , καί ὁ ὁ ὕπατος ἄξιος πρῶτος εὐνοῦχος παρά βασιλεύς λαμβάνω , ἀμύνω τις προσφεύγω ὁ ἐκκλησία βούλομαι , σπουδή ποιέω νόμος παρά ὁ αὐτοκράτωρ προτίθημι , κελεύω μηδείς προσφεύγω ὁ ἐκκλησία , ἀλλά καί ὁ ἤδη προσφεύγω ἀφέλκω . Δίκη δέ εὐθύς ἐπακολουθέω : πρόκειμαι γάρ ὁ νόμος , καί μετά οὖον πολύς προσκρούω ὁ βασιλεύς ὁ Εὐτρόπιος ἐν ὁ πρόσφυξις εἰμί . ὁ οὖν ἐπίσκοπος , ὁ Εὐτρόπιος ὑπό ὁ θυσιαστήριον κεῖμαι καί ἐκπλήσσω ὑπό ὁ φόβος , καθέζομαι ἐπί ὁ ἄμβων , ὅθεν εἴωθα καί πρότερος ὁμιλέω χάρις ὁ ἐξακούω , λόγος ἐλεγκτικός ἐκτείνω κατά αὐτός . ἐπί ὅς πλέω δοκέω προσκρούω τις , ὅτι ὁ ἀτυχέω οὖον μόνος οὐ ἐλεέω , ἀλλά ἐκ ὁ ἐναντίος καί ἐλέγχω . Εὐτρόπιος μέν οὖν τότε ὁ ὕπατος ἄξιος χειρίζω , διά τις πταῖσμα ὁ βασιλεύς ὁ κεφαλή ἀποτέμνω κελεύω : ἐκ δέ ὁ κατάλογος ὁ ὕπατος περιαιρέω ὁ ὄνομα , καί μόνος ὁ συνυπατεύω Θεόδωρος ἐγγράφω . Λόγος δέ , ὅτι ὁ ἐπίσκοπος Ἰωάννης καί Γαϊνᾶς ὁ τηνικαῦτα στρατηλάτης ὁ συνήθης παρρησία χράω ἰσχυρῶς περιυβρίζω , ὅτε εἷς ἐκκλησία ὁ ἐντός ὁ πόλις προσνέμω ὁ ὁμόθρησκος αὐτός Ἀρειανός παρά ὁ βασιλεύς αἰτέω τολμάω . ἄλλος τε διά ἄλλος αἴτιος ὁ κρατέω ἐξελέγχω σύν παρρησία πολύς , διά ὅς πολύς διάφορος εἰμί . ὅθεν καί Θεόφιλος ὁ Ἀλεξάνδρεια ἐπίσκοπος εὐθύς μετά ὁ χειροτονία ἐπινοέω ὅπως αὐτός σκευωρέω , καί τις μέν ὁ πάρειμι περί οὗτος κρυφαῖος διαλέγω : πολύς δέ καί ὁ μακράν ἄπειμι ὁ οἰκεῖος διαγγέλλω βούλησις . λυπέω γάρ αὐτός οὖον μόνος ὁ ὑπερβάλλω Ἰωάννης παρρησία , ἀλλά ὅτι καί Ἰσίδωρος ὁ πρέσβυς ὑπ’αὐτῷ τάσσω εἰς ὁ ἐπισκοπή Κωνσταντινούπολις προβάλλω οὐ ἰσχύω . ἐν οὗτος μέν ὁ κατά Ἰωάννης ὁ ἐπίσκοπος εἰμί : καί εὐθύς ἐν ἀρχή κατά αὐτός ὠδίνω ὁ κακός : καί ὁ μέν περί αὐτός πρόειμι δηλόω .