socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 1.13
Περὶ Εὐτυχιανοῦ τοῦ μοναχοῦ . Ἤκουσα δὲ ἐγὼ καὶ περὶ Εὐτυχιανοῦ , θεοφιλοῦς ἀνδρὸς κατὰ τοὺς αὐτοὺς χρόνους ἀκμάσαντος : ὃς καὶ αὐτὸς τῆς ἐκκλησίας τῶν Ναυατιανῶν τυγχάνων , παραπλήσια ἔργα ποιῶν ἐθαυμάζετο . Τίς τε ὁ περὶ τούτου διηγησάμενος , ἐρῶ μετὰ ἀκριβείας , καὶ οὐκ ἀποκρύψομαι , κἂν δόξω τισιν ἀπεχθάνεσθαι . Αὐξάνων τις τῆς Ναυατιανῶν ἐκκλησίας πρεσβύτερος μακροβιώτατος γέγονεν : ὃς καὶ τῇ ἐν Νικαίᾳ συνόδῳ , κομιδῇ νήπιος ὢν , ἅμα τῷ Ἀκεσίῳ παρέβαλλε , καὶ τὰ κατὰ Ἀκέσιον ἐμοὶ διηγήσατο . Οὗτος ἐξ ἐκείνων τῶν χρόνων ἄχρι τῆς βασιλείας τοῦ νέου Θεοδοσίου ἐξέτεινε , καὶ νεωτέρῳ μοι σφόδρα τυγχάνοντι τὰ περὶ Εὐτυχιανοῦ διηγήσατο , πολλὰ μὲν διεξελθὼν περὶ τῆς προσούσης αὐτῷ θείας χάριτὁ??ʼ ἓν δὲ κᾀκεῖνο μνήμης ἄξιον ἐπὶ τοῦ βασιλέως ἔφη Κωνσταντίνὁ??ʼ Τῶν δορυφόρων τις , οὓς οἰκείους καλεῖ ὁ βασιλεὺς , τυραννικά τιν̔??ʼ πράττειν ὑποπτευθεὶς , φυγῇ ἐχρήσατο . Ὁ βασιλεὺς δὲ ἐκέλευσ̔??ʼ ἀπειλῇ ἀναιρεῖσθαι αὐτὸν , ἔνθα ἂν εὑρίσκοιτο . Ὃς περὶ τὃ??ʼ Βιθυνὸν Ὄλυμπον εὑρεθεὶς , βαρυτάτοις καὶ χαλεποῖς σιδήροις ἑ̓??ʼ εἱρκτῇ κατεκέκλειστο περὶ τὰ μέρη τοῦ Ὀλύμπου , ἔνθα ἦν κ̔??ʼ ὁ Εὐτυχιανὸς , τὸν μονήρη βίον ἀσκῶν , πολλῶν τε τὰ σώματα κ̔??ʼ τὰς ψυχὰς ἐθεράπευεν : συνῆν δὲ αὐτῷ καὶ ὁ μακροβιώτατ̔??ʼ Αὐξάνων , νέος ὢν πάνυ , καὶ τὰ τοῦ μοναχικοῦ βίου ὑπ’ αὑ̓??ʼ παιδευόμενος . Παρὰ τοῦτον τὸν Εὐτυχιανὸν ἧκον πολλοὶ , παῥ??ʼ καλοῦντες ῥύεσθαι τὸν δέσμιον βασιλεῖ παρακλήσεις προσφέροντ̔??ʼ Καὶ γὰρ ἐληλύθει εἰς τὰς ἀκοὰς τοῦ βασιλέως τὰ παρὰ τοῦ Εὐτυχἱ??ʼ νοῦ γινόμενα θαύματα . Ὁ δὲ ἑτοίμως ὑπέσχετο παρὰ τὸν βασιλ̔??ʼ πορεύεσθαι . Ἐπεὶ δὲ ὁ δεσμώτης ἐκ τῶν δεσμῶν ἀνήκεστα ἔπασχ̔??ʼ οἱ παρακαλοῦντες ὑπὲρ αὐτοῦ φθάνειν ἔλεγον καὶ τὴν παρὰ βασ̔??ʼ λέως τιμωρίαν καὶ τὰς ὑπὲρ αὐτοῦ παρακλήσεις τὸν ἐκ τῶν δεσμ̔??ʼ ἐπικείμενον θάνατον . Εὐτυχιανὸς δὲ πέμψας παρακαλεῖ τὁ??ʼ δεσμοφύλακας ἀνεῖναι τὸν ἄνθρωπον . Τῶν δὲ λεγόντων κίνδυν̔??ʼ φέρειν αὐτοῖς τὴν ἄνεσιν τοῦ δεσμώτου , αὐτὸς δἰ ἑαυτοῦ ἅμα ʽ??ʼ Αὐξάνοντι πρὸς τὸ δεσμωτήριον παραγίνεται . Ἐκείνων δὲ ʽ??ʼ βουλομένων ἀνοίγειν τὴν εἱρκτὴν , ἡ προσοῦσα χάρις Εὐτυχἱ??ʼ φανερωτέρα ἐγίνετο : αὐτόματοι γὰρ αἱ πύλαι τοῦ δεσμωτηῥ??ʼ ἠνοίγοντο , τῶν δεσμοφυλάκων τὰς κλεῖς ἐχόντων παῤ ἑαυτ̔??ʼ Εἰσελθόντος δὲ τοῦ Εὐτυχιανοῦ ἅμα τῷ Αὐξάνοντι , καὶ πολλ̔??ʼ τοῖς τότε παροῦσιν ἐκπλήξεως γενομένης , αὐτόματοι οἱ δεσμοὶ ʽ??ʼ δεσμώτην ἀπέλιπον . Μετὰ ταῦτα ἐπὶ τὸ πάλαι μὲν Βυζάντἱ??ʼ ὕστερον δὲ Κωνσταντινούπολιν , ἅμα τῷ Αὐξάνοντι παρεγένἑ??ʼ Δεχθείς τε εἰς τὰς βασιλικὰς αὐλὰς τοῦ θανάτου ἐρρύσατο ʽ??ʼ ἄνθρωπον . Ἑτοίμως γὰρ ὁ βασιλεὺς τιμῶν τὸν ἄνδρα κατένἑ??ʼ πρὸς τὴν αἴτησιν . Τοῦτο μὲν οὖν ὕστερον ἐγένετο . Τότε δὲ ἐν τῇ συνόδῳ ἐπίσκοποι καὶ ἄλλα τινὰ ἐγγράψαντες , ἃ κανὅ??ʼ ὀνομάζειν εἰώθασιν , αὖθις κατὰ πόλιν τὴν ἑαυτῶν ἀνεχώρἡ??ʼ Φιλομαθὲς δὲ εἶναι νομίζω καὶ τὰ ὀνόματα τῶν ἐν Νικαίᾳ συν̔??ʼ θόντων ἐπισκόπων , ἃ εὑρεῖν ἐδυνήθημεν , καὶ ἦς ἕκαστος ἐπαρχ̔??ʼ τε καὶ πόλεως ἦν , καὶ τὸν χρόνον ἐν ᾧ συνῆλθον , παραθέσ̔??ʼ ʽ??ʼταῦθα . Ὅσιος ἐπίσκοπος Κουδρούβης Ἱσπανίας . οὕτως πιστεύω ʽ??ʼς προγέγραπται : Ῥώμης Βίτων καὶ Βικεντῖνος πρεσβύτεροι : ʽ??ʼἰγύπτου Ἀλέξανδρος : Ἀντιοχείας τῆς μεγάλης Εὐστάθιος : Ἱερὁ??ʼολύμων Μακάριος : Ἁρποκρατίων Κύνων:ʼ καὶ τῶν λοιπῶν : ὧν ʽ??ʼ πλῆρες τὰ ὀνόματα κεῖται ἐν τῷ Συνοδικῷ Ἀθανασίου τοῦ ʽ??ʼΑλεξανδρείας ἐπισκόπου . Καὶ ὁ χρόνος δὲ τῆς συνόδου , ὡς ἐν ʽ??ʼαρασημειώσεσιν εὕρομεν , ὑπατείας Παυλίνου καὶ Ἰουλιανοῦ τῇ ʽ??ʼκάδι τοῦ Μαΐου μηνός : τοῦτο δὲ ἦν ἑξακοσιοστὸν τριακοστὸν ʽ??ʼτον ἔτος , ἀπὸ τῆς Ἀλεξάνδρου τοῦ Μακεδόνος βασιλείας . Τὰ ʽ??ʼὲν οὖν τῆς συνόδου τέλος εἶχεν : ἰστέον δὲ , ὅτι μετὰ τὴν σύνοδον ʽ??ʼβασιλεὺς ἐπὶ τὰ ἑσπέρια μέρη ἀφίκετο .
Lemmas: περι Εὐτυχιανός ὁ μοναχός . ἀκούω δέ ἐγώ καί περί Εὐτυχιανός , θεοφιλής ἀνήρ κατά ὁ αὐτός χρόνος ἀκμάζω : ὅς καί αὐτός ὁ ἐκκλησία ὁ Ναυατιανός τυγχάνω , παραπλήσιος ἔργον ποιέω θαυμάζω . Τῖς τε ὁ περί οὗτος διηγέομαι , εἴρω μετά ἀκρίβεια , καί οὐ ἀποκρύπτω , κἀν δοκέω τις ἀπεχθάνομαι . Αὐξάνων τις ὁ Ναυατιανός ἐκκλησία πρέσβυς μακρόβιος γίγνομαι : ὅς καί ὁ ἐν Νίκαια σύνοδος , κομιδή νήπιος εἰμί , ἅμα ὁ Ἀκέσιος παραβάλλω , καί ὁ κατά Ἀκέσιος ἐγώ διηγέομαι . οὗτος ἐκ ἐκεῖνος ὁ χρόνος ἄχρι ὁ βασίλεια ὁ νέος Θεοδόσιος ἐκτείνω , καί νέος ἐγώ σφόδρα τυγχάνω ὁ περί Εὐτυχιανός διηγέομαι , πολύς μέν διεξέρχομαι περί ὁ πρόσειμι αὐτός θεῖος χάριτὁ??ʼ εἷς δέ κᾀκεῖνος μνήμη ἄξιος ἐπί ὁ βασιλεύς φημί Κωνσταντί ὁ δορυφόρος τις , ὅς οἰκεῖος καλέω ὁ βασιλεύς , τυραννικός ὅς πράσσω ὑποπτεύω , φυγή χράω . ὁ βασιλεύς δέ ἐκέλευσ̔??ʼ ἀπειλέω ἀναιρέω αὐτός , ἔνθα εἄν εὑρίσκω . ὅς περί ὅς Βιθυνός Ὄλυμπος εὑρίσκω , βαρύς καί χαλεπός σίδηρος ὅς εἱρκτή κατακλείω περί ὁ μέρος ὁ Ὄλυμπος , ἔνθα εἰμί ὅς ὁ Εὐτυχιανός , ὁ μονήρης βίος ἀσκέω , πολύς τε ὁ σῶμα ὅς ὁ ψυχή θεραπεύω : σύνειμι δέ αὐτός καί ὁ μακροβιώτατ̔??ʼ Αὐξάνων , νέος εἰμί πάνυ , καί ὁ ὁ μοναχικός βίος ὑπό αὖ παιδεύω . Παρά οὗτος ὁ Εὐτυχιανός ἥκω πολύς , ὅς καλέω ῥύομαι ὁ δέσμιος βασιλεύς παράκλησις προσφέρω καί γάρ ἔρχομαι εἰς ὁ ἀκοή ὁ βασιλεύς ὁ παρά ὁ Εὐτυχἱ??ʼ νόος γίγνομαι θαῦμα . ὁ δέ ἑτοίμως ὑπισχνέομαι παρά ὁ βασιλ̔??ʼ πορεύω . ἐπεί δέ ὁ δεσμώτης ἐκ ὁ δεσμός ἀνήκεστος ἔπασχ̔??ʼ ὁ παρακαλέω ὑπέρ αὐτός φθάνω λέγω καί ὁ παρά ὅς Λέως τιμωρία καί ὁ ὑπέρ αὐτός παράκλησις ὁ ἐκ ὁ ὅδε ἐπίκειμαι θάνατος . Εὐτυχιανός δέ πέμπω παρακαλέω ὅς δεσμοφύλαξ ἀνίημι ὁ ἄνθρωπος . ὁ δέ λέγω ὅς φέρω αὐτός ὁ ἄνεσις ὁ δεσμώτης , αὐτός διά ἑαυτοῦ ἅμα ʽ??ʼ αὐξάνω πρός ὁ δεσμωτήριον παραγίγνομαι . ἐκεῖνος δέ ʽ??ʼ βούλομαι ἀνοίγω ὁ εἱρκτή , ὁ πρόσειμι χάρις Εὐτυχἱ??ʼ φανερός γίγνομαι : αὐτόματος γάρ ὁ Πύλαι ὁ δεσμωτηῥ??ʼ ἀνοίγω , ὁ δεσμοφύλαξ ὁ κλείς ἔχω παρά ὅς εἰσέρχομαι δέ ὁ Εὐτυχιανός ἅμα ὁ αὐξάνω , καί πολλ̔??ʼ ὁ τότε πάρειμι ἔκπληξις γίγνομαι , αὐτόματος ὁ δεσμός ʽ??ʼ δεσμώτης ἀπολείπω . μετά οὗτος ἐπί ὁ πάλαι μέν Βύζας ὕστερος δέ Κωνσταντινούπολις , ἅμα ὁ αὐξάνω ὁράω δέχομαι τε εἰς ὁ βασιλικός αὐλή ὁ θάνατος ῥύομαι ʽ??ʼ ἄνθρωπος . ἑτοῖμος γάρ ὁ βασιλεύς τιμή ὁ ἀνήρ κατένἑ??ʼ πρός ὁ αἴτησις . οὗτος μέν οὖν ὕστερος γίγνομαι . τότε δέ ἐν ὁ σύνοδος ἐπίσκοπος καί ἄλλος τις ἐγγράφω , ὁ ὅς ὀνομάζω εἴωθα , αὖθις κατά πόλις ὁ ἑαυτοῦ ἀνεχώρἡ??ʼ φιλομαθής δέ εἰμί νομίζω καί ὁ ὄνομα ὁ ἐν Νίκαια ὅς θνῄσκω ἐπίσκοπος , ὁ εὑρίσκω δύναμαι , καί εἰμί ἕκαστος ἔπαρχος τε καί πόλις εἰμί , καί ὁ χρόνος ἐν ὅς συνέρχομαι , ὁράω ʽ??ʼταῦθα . Ὅσιος ἐπίσκοπος κουδρουβος Ἱσπανία . οὕτως πιστεύω ʽ??ʼς προγράφω : Ῥώμη Βίτων καί Βικεντῖνος πρέσβυς : ʽ??ʼἰγύπτου Ἀλέξανδρος : Ἀντιόχεια ὁ μέγας Εὐστάθιος : ιερο??ʼολυμη Μακάριος : Ἁρποκρατίων Κύνων καί ὁ λοιπός : ὅς ʽ??ʼ πλήρης ὁ ὄνομα κεῖμαι ἐν ὁ συνοδικός Ἀθανάσιος ὁ ʽ??ʼΑλεξανδρείας ἐπίσκοπος . καί ὁ χρόνος δέ ὁ σύνοδος , ὡς ἐν ʽ??ʼαρασημειωσις εὑρίσκω , ὑπατεία Παυλῖνος καί Ἰουλιανός ὁ ʽ??ʼκάδι ὁ Μάϊος μείς : οὗτος δέ εἰμί ἑξακοσιοστός τριακοστός ʽ??ʼτον ἔτος , ἀπό ὁ Ἀλέξανδρος ὁ Μακεδών βασίλεια . ὁ ʽ??ʼὲν οὖν ὁ σύνοδος τέλος ἔχω : ἰστέον δέ , ὅτι μετά ὁ σύνοδος ʽ??ʼβασιλαας ἐπί ὁ ἑσπέριος μέρος ἀφικνέομαι .