socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 7.38
Περὶ τῶν ἐν Κρήτῃ Ἰουδαίων , ὅπως ἐχριστιάνισαν τηνικαῦτα πολλοί . Περὶ δὲ τὸν χρόνον τοῦτον πολλοὶ τῶν ἐν Κρήτῃ Ἰουδαίων ἐχριστιάνισαν διὰ πάθος τοιόνδε : ἀπατεών τις Ἰουδαῖος ὑπεκρίνατο εἶναι Μωϋσῆς : πεπέμφθαι δὲ ἔλεγεν ἐκ τῶν οὐρανῶν , ὅπως ἂν τοὺς τὴν νῆσον οἰκοῦντας Ἰουδαίους ἐκβάλῃ διὰ τῆς θαλάσσης ἀγαγών : αὐτὸς γὰρ εἶναι ἔλεγεν ὁ καὶ τὸν Ἰσραὴλ πάλαι διὰ τῆς ἐρυθρᾶς θαλάσσης σώσας . Ἐφ̓ ὅλον οὖν ἐνιαυτὸν περιῄει καθ̓ ἑκάστην τῆς νήσου πόλιν : καὶ τοὺς ἐν αὐταῖς οἰκοῦντας Ἰουδαίους τὰ τοιαῦτα πιστεύειν ἀνέπειθε . Παρῄνει τε πάντα τὰ χρήματα καὶ τὰ κτήματα καταλιπεῖν : ἄξειν γὰρ αὐτοὺς διὰ ξηρᾶς τῆς θαλάσσης εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας ὑπισχνεῖτο . Οἱ δὲ ταῖς τοιαύταις ἐλπίσι βουκολούμενοι πάντων μὲν τῶν ἔργων ἠμέλουν : κατεφρόνουν δὲ καὶ ὧν ἐκέκτηντο , τοῖς ἐπιτυχοῦσιν ἀφέντες λαμβάνειν αὐτά . Ἐπειδὴ δὲ ἦν ἡμέρα ἣν ὁ ἀπατεὼν Ἰουδαῖος σήμαινεν , ἡγεῖτο μὲν αὐτὸς , ἠκολούθουν δὲ οἱ σύμπαντες ἅμα γυναιξὶ καὶ τῇ μικρᾷ ἡλικίᾳ . Ἄγει οὖν αὐτοὺς ἐπί τι ἀκρωτήριον ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἐκνεῦον , καὶ κυβιστᾷν κατ̓ αὐτῆς ἐκέλευε . Τοῦτο οὖν ἐποίουν οἱ πρότεροι τῷ κρημνῷ προσπελάσαντες , καὶ εὐθὺς ἔθνησκον , τοῦτο μὲν τοῖς κρημνοῖς προσρηγνύμενοι , τοῦτο δὲ καὶ εἰς τὸ ὕδωρ ἀποπνιγόμενοι . Καὶ πλείους ἂν διεφθάρησαν , εἰ μὴ Θεοῦ προνοήσαντος παρέτυχον ἄνδρες Χριστιανοὶ , ἁλιεῖς τε καὶ ἔμποροι , οἳ τοὺς μὲν πνιγομένους ἀνέλκοντες ἔσωζον , τότε τῆς ἀνοίας αἴσθησιν ἐν τῷ κακῶς πάσχειν λαμβάνοντας : τοὺς δὲ ἄλλους ἀνεῖργον ῥίπτειν ἑαυτοὺς , μηνύοντες τὴν ἀπώλειαν τῶν πρότερον ῥιψάντων ἑαυτοὺς , οἱ καὶ γνόντες τότε τὴν ἀπάτην , ἐμέμφοντο μὲν τὴν ἄκριτον ἑαυτῶν πίστιν . Τὸν δὲ ψευδομωϋσῆν ἀνελεῖν σπεύδοντες , συλλαβεῖν οὐ δεδύνηνται : ἀφανὴς γὰρ ἐγένετο , ὑπόνοιάν τε παρέσχε τοῖς πλείοσιν , ὡς εἴη δαίμων ἀλάστωρ , ἀνθρώπου σχῆμα ὑποδὺς , ἐπὶ λύμῃ τοῦ ἐκεῖ ἔθνους αὐτῶν . Διὰ δὲ τόδε τὸ πάθος πολλοὶ τότε τῶν ἐν τῇ Κρήτῃ Ἰουδαίων χαίρειν τῷ Ἰουδαϊσμῷ φράσαντες , τῇ πίστει τοῦ Χριστιανισμοῦ προσεχώρησαν .
Lemmas: περι ὁ ἐν Κρήτη Ἰουδαῖος , ὅπως χριστιανίζω τηνικαῦτα πολύς . περι δέ ὁ χρόνος οὗτος πολύς ὁ ἐν Κρήτη Ἰουδαῖος χριστιανίζω διά πάθος τοιόσδε : ἀπατεών τις Ἰουδαῖος ὑποκρίνομαι εἰμί Μωϋσῆς : πέμπω δέ λέγω ἐκ ὁ οὐρανός , ὅπως εἄν ὁ ὁ νῆσος οἰκέω Ἰουδαῖος ἐκβάλλω διά ὁ θάλασσα ἄγω : αὐτός γάρ εἰμί λέγω ὁ καί ὁ Ἰσραήλ πάλαι διά ὁ ἐρυθρός θάλασσα σῴζω . ἐπί ὅλος οὖν ἐνιαυτός περίειμι κατά ἕκαστος ὁ νῆσος πόλις : καί ὁ ἐν αὐτός οἰκέω Ἰουδαῖος ὁ τοιοῦτος πιστεύω ἀναπείθω . παραινέω τε πᾶς ὁ χρῆμα καί ὁ κτῆμα καταλείπω : ἄγω γάρ αὐτός διά ξηρός ὁ θάλασσα εἰς ὁ γῆ ὁ ἐπαγγελία ὑπισχνέομαι . ὁ δέ ὁ τοιοῦτος ἐλπίς βουκολέω πᾶς μέν ὁ ἔργον ἀμελέω : καταφρονέω δέ καί ὅς κτάομαι , ὁ ἐπιτυγχάνω ἀφίημι λαμβάνω αὐτός . ἐπεί δέ εἰμί ἡμέρα ὅς ὁ ἀπατεών Ἰουδαῖος σημαίνω , ἡγέομαι μέν αὐτός , ἀκολουθέω δέ ὁ σύμπας ἅμα γυνή καί ὁ μικρός ἡλικία . Ἄγις οὖν αὐτός ἐπί τίς ἀκρωτήριον ἐπί ὁ θάλασσα ἐκνεύω , καί κυβιστάω κατά αὐτός κελεύω . οὗτος οὖν ποιέω ὁ πρότερος ὁ κρημνός προσπελάζω , καί εὐθύς θνῄσκω , οὗτος μέν ὁ κρημνός προσρήγνυμι , οὗτος δέ καί εἰς ὁ ὕδωρ ἀποπνίγω . καί πλείων εἄν διαφθείρω , εἰμί μή Θεός προνοέω παρατυγχάνω ἀνήρ Χριστιανός , ἁλιεύς τε καί ἔμπορος , ἕ ὁ μέν πνίγω ἀνέλκω σῴζω , τότε ὁ ἄνοια αἴσθησις ἐν ὁ κακῶς πάσχω λαμβάνω : ὁ δέ ἄλλος ἀνείργω ῥίπτω ἑαυτοῦ , μηνύω ὁ ἀπώλεια ὁ πρότερος ῥίπτω ἑαυτοῦ , ὁ καί γιγνώσκω τότε ὁ ἀπάτη , μέμφομαι μέν ὁ ἄκριτος ἑαυτοῦ πίστις . ὁ δέ ψευδομωυσης ἀναιρέω σπεύδω , συλλαμβάνω οὖον δύναμαι : ἀφανής γάρ γίγνομαι , ὑπόνοια τε παρέχω ὁ πλείων , ὡς εἰμί δαίμων ἀλάστωρ , ἄνθρωπος σχῆμα ὑποδύω , ἐπί λύμη ὁ ἐκεῖ ἔθνος αὐτός . Ζεύς δέ ὅδε ὁ πάθος πολύς τότε ὁ ἐν ὁ Κρήτη Ἰουδαῖος χαίρω ὁ Ἰουδαϊσμός φράζω , ὁ πίστις ὁ χριστιανισμός προσχωρέω .