socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 4.1
Ὅτι Ἰοβιανοῦ τελευτήσαντος , Οὐαλεντινιανὸν ἀναγορεύουσιν , ὃς δὴ κοινωνὸν τῆς βασιλείας λαμβάνει τὸν ἀδελφὸν Οὐάλεντα : καὶ ὅτι Οὐαλεντινιανὸς μὲν ἦν ὀρθόδοξος , Οὐάλης δὲ Ἀρειανός . Τοῦ δὴ βασιλέως Ἰοβιανοῦ Δαδαστάνοις , ὡς ἔφημεν , τελευτήσαντος τῇ ἑαυτοῦ ὑπατείᾳ καὶ Βαρωνιανοῦ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ , τῇ ἑπτακαιδεκάτῃ τοῦ Φεβρουαρίου μηνὸς , οἱ στρατιῶται ἐκ τῆς Γαλατῶν ἑβδομαῖοι εἰς Νίκαιαν τῆς Βιθυνίας ἐλθόντες κοινῇ ψήφῳ Οὐαλεντινιανὸν ἀνακηρύττουσι βασιλέα , τῇ πέμπτῃ καὶ εἰκάδι τοῦ αὐτοῦ Φεβρουαρίου μηνὸς , ἐν τῇ αὐτῇ ὑπατείᾳ : ὅστις Παννόνιος μὲν ἦν τὸ γένος , πόλεως Κιβάλεως : τάξιν δὲ στρατιωτῶν ἐγχειρισάμενος , πολλὴν ἐπεδείξατο τῶν τακτικῶν ἐπιστήμην . Ἦν δὲ καὶ μεγαλόψυχος ὁ ἀνὴρ , καὶ ἀεὶ τῆς παρούσης τύχης μείζων ἐφαίνετο . Ὡς οὖν αὐτὸν ἀνεστήσαντο βασιλέα , εὐθὺς ἐπὶ τὴν Κωνσταντινούπολιν γενόμενος κοινωνὸν τῆς βασιλείας προσλαμβάνει τὸν ἀδελφὸν Οὐάλεντα , μετὰ τριάκοντα ἡμέρας τῆς αὐτοῦ ἀνακηρύξεως . Ἀλλ̓ ἄμφω μὲν ἦσαν Χριστιανοὶ , διεφώνουν δὲ περὶ τὴν τοῦ Χριστιανισμοῦ πίστιν : Οὐαλεντινιανὸς μὲν γὰρ τὴν πίστιν τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου ἔσεβεν , Οὐάλης δὲ τῷ Ἀρειανῷ δόγματι ἐκ προλήψεως μᾶλλον προσέκειτο . Τὴν δὲ πρόληψιν ἐποιήσατο τὸ ὑπὸ Εὐδοξίου τοῦ προεστῶτος τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἀρειανῆς θρησκείας βεβαπτίσθαι αὐτόν . Καὶ ζῆλον μὲν εἶχον ἄμφω σπουδαῖον περὶ ὃ ἕκαστος ἔσεβε : τῷ δὲ τρόπῳ πολὺ διεστήκεισαν ἀλλήλων γενόμενοι βασιλεῖς . Πρότερον μὲν γὰρ ἐπὶ Ἰουλιανοῦ , ὅτε ὁ μὲν Οὐαλεντινιανὸς χιλίαρχος ἦν , Οὐάλης δὲ ἐν τοῖς οἰκείοις τοῦ βασιλέως ἐστρατεύετο , οἶον εἶχεν ἕκαστος ζῆλον ἐπέδειξαν . Θύειν γὰρ ἀναγκαζόμενοι , τὰς ζώνας τῆς στρατείας μᾶλλον ἀφιέναι ἡροῦντο ἢ ἀφιέναι τὸν Χριστιανισμόν . Ἀλλὰ τότε μὲν Ἰουλιανὸς ὁ βασιλεὺς , χρειώδεις τοὺς ἄνδρας τοῖς δημοσίοις εἰδὼς , οὐδένα τῆς στρατείας ἐκίνει , ὥσπερ οὐδὲ Ἰοβιανὸν τὸν μετ̓ αὐτὸν βασιλεύσαντα . Ὕστερον δὲ βασιλεύσαντες , περὶ μὲν τὴν τῶν δημοσίων πρόνοιαν ἐν ἀρχῇ παραπλήσιοι ἀλλήλοις ὄντες ἐτύγχανον : περὶ δὲ τὸν Χριστιανισμὸν , ὡς ἔφην , διαφωνοῦντες , οὐκέθ̓ ὁμοίῳ τρόπῳ κατὰ τῶν Χριστιανιζόντων ἐκέχρηντο . Οὐαλεντινιανὸς γὰρ τοὺς μὲν οἰκείους συνεκρότει , τοῖς δὲ Ἀρειανίζουσιν οὐδαμῶς ἦν ὀχληρός . Οὐάλης δὲ Ἀρειανοὺς αὐξῆσαι προαιρούμενος , δεινὰ κατὰ τῶν μὴ τοιαῦτα φρονούντων εἰργάσατο , ὡς προϊὼν ὁ τῆς ἱστορίας δηλώσει λόγος . Κατὰ δὴ τὸν χρόνον τόνδε τῆς μὲν ἐν Ῥώμῃ ἐκκλησίας προεστήκει Λιβέριος : ἐν δὲ τῇ Ἀλεξανδρείᾳ , τῆς μὲν ὁμοουσίου πίστεως Ἀθανάσιος , τῆς δὲ Ἀρειανιζούσης Λούκιος , ὃν μετὰ Γεώργιον κατέστησαν οἱ Ἀρειανίζοντες . Τῶν δὲ κατὰ τὴν Ἀντιόχειαν Ἀρειανῶν ἡγεῖτο Εὐζώϊος : διῄρηντο δὲ καὶ οἱ τοῦ ὁμοουσίου : τῶν μὲν γὰρ Παυλῖνος , τῶν δὲ Μελίτιος προειστήκεισαν . Τῶν δὲ περὶ τὰ Ἱεροσόλυμα Κύριλλος αὖθις ἐκράτει . Ἐν δὲ Κωνσταντινουπόλει Εὐδόξιος μὲν τῶν ἐκκλησιῶν ἐκράτει , τὴν Ἀρείου δόξαν διδάσκων : οἱ δὲ τοῦ ὁμοουσίου φρονήματος ἐν μικρῷ οἰκίσκῳ τὰς συναγωγὰς ἐποιοῦντο ἔνδον τῆς πόλεως . Τῆς δὲ Μακεδονιανῆς θρησκείας ἔτι κατὰ τὰς πόλεις ἐκράτουν τῶν εὐκτηρίων οἴκων οἱ ἐν Σελευκείᾳ διακριθέντες τοῖς περὶ Ἀκάκιον . Ἐν τοιαύτῃ μὲν δὴ καταστάσει τὰ τῶν ἐκκλησιῶν ἦν .
Lemmas: ὅτι2 Ἰοβιανός τελευτάω , Οὐαλεντινιανός ἀναγορεύω , ὅς δή κοινωνός ὁ βασίλεια λαμβάνω ὁ ἀδελφός Οὐάλης : καί ὅτι Οὐαλεντινιανός μέν εἰμί ὀρθόδοξος , Οὐάλης δέ Ἀρειανός . ὁ δή βασιλεύς Ἰοβιανός Δαδάστανα , ὡς φημί , τελευτάω ὁ ἑαυτοῦ ὑπατεία καί βαρωνιανω ὁ υἱός αὐτός , ὁ ἑπτακαιδέκατος ὁ Φεβρουάριος μείς , ὁ στρατιώτης ἐκ ὁ Γαλάτης ἑβδομαῖος εἰς Νίκαια ὁ Βιθυνία ἔρχομαι κοινός ψῆφος Οὐαλεντινιανός ἀνακηρύσσω βασιλεύς , ὁ πέμπτος καί εἰκάς ὁ αὐτός Φεβρουάριος μείς , ἐν ὁ αὐτός ὑπατεία : ὅστις Παννόνιος μέν εἰμί ὁ γένος , πόλις Κιβάλεως : τάξις δέ στρατιώτης ἐγχειρίζω , πολύς ἐπιδείκνυμι ὁ τακτικός ἐπιστήμη . ἦς δέ καί μεγαλόψυχος ὁ ἀνήρ , καί ἀεί ὁ πάρειμι τυγχάνω μείζων φαίνω . ὡς οὖν αὐτός ἀνίστημι βασιλεύς , εὐθύς ἐπί ὁ Κωνσταντινούπολις γίγνομαι κοινωνός ὁ βασίλεια προσλαμβάνω ὁ ἀδελφός Οὐάλης , μετά τριάκοντα ἡμέρα ὁ αὐτός ἀνακήρυξις . ἀλλά ἄμφω μέν εἰμί Χριστιανός , διαφωνέω δέ περί ὁ ὁ χριστιανισμός πίστις : Οὐαλεντινιανός μέν γάρ ὁ πίστις ὁ ἐν Νίκαια σύνοδος σέβω , Οὐάλης δέ ὁ Ἀρειανός δόγμα ἐκ πρόληψις μᾶλλον πρόσκειμαι . ὁ δέ πρόληψις ποιέω ὁ ὑπό Ευδοξίου ὁ προίστημι ὁ ἐν Κωνσταντινούπολις αρειανός θρησκεία βαπτίζω αὐτός . καί ζῆλος μέν ἔχω ἄμφω σπουδαῖος περί ὅς ἕκαστος σέβω : ὁ δέ τρόπος πολύς διίστημι ἀλλήλων γίγνομαι βασιλεύς . Πρότερος μέν γάρ ἐπί Ἰουλιανός , ὅτε ὁ μέν Οὐαλεντινιανός χιλίαρχος εἰμί , Οὐάλης δέ ἐν ὁ οἰκέω ὁ βασιλεύς στρατεύω , οἶος ἔχω ἕκαστος ζῆλος ἐπιδείκνυμι . θύω γάρ ἀναγκάζω , ὁ ζώνη ὁ στρατεία μᾶλλον ἀφίημι ἀρόω ἢ ἀφίημι ὁ χριστιανισμός . ἀλλά τότε μέν Ἰουλιανός ὁ βασιλεύς , χρειώδης ὁ ἀνήρ ὁ δημόσιος εἰδοί , οὐδείς ὁ στρατεία κινέω , ὥσπερ οὐδέ Ἰοβιανός ὁ μετά αὐτός βασιλεύω . ὕστερος δέ βασιλεύω , περί μέν ὁ ὁ δημόσιος πρόνοια ἐν ἀρχή παραπλήσιος ἀλλήλων εἰμί τυγχάνω : περί δέ ὁ χριστιανισμός , ὡς φημί , διαφωνέω , οὐκέτι ὅμοιος τρόπος κατά ὁ Χριστιανίζω χράομαι . Οὐαλεντινιανός γάρ ὁ μέν οἰκεῖος συγκροτέω , ὁ δέ Ἀρειανίζω οὐδαμῶς εἰμί ὀχληρός . Οὐάλης δέ αρειανός αὐξάνω προαιρέω , δεινός κατά ὁ μή τοιοῦτος φρονέω ἐργάζομαι , ὡς προέρχομαι ὁ ὁ ἱστορία δήλωσις λόγος . κατά δή ὁ χρόνος ὅδε ὁ μέν ἐν Ῥώμη ἐκκλησία προΐστημι Λιβέριος : ἐν δέ ὁ Ἀλεξάνδρεια , ὁ μέν ὁμοούσιος πίστις Ἀθανάσιος , ὁ δέ Ἀρειανίζω Λούκιος , ὅς μετά Γεώργιος καθίστημι ὁ Ἀρειανίζω . ὁ δέ κατά ὁ Ἀντιόχεια Ἀρειανός ἡγέομαι Ευζώιος : διαιρέω δέ καί ὁ ὁ ὁμοούσιος : ὁ μέν γάρ Παυλῖνος , ὁ δέ Μελίτιος προΐστημι . ὁ δέ περί ὁ Ἱερουσαλήμ Κύριλλος αὖθις κρατέω . ἐν δέ Κωνσταντινούπολις Εὐδόξιος μέν ὁ ἐκκλησία κρατέω , ὁ Ἄρειος δόξα διδάσκω : ὁ δέ ὁ ὁμοούσιος φρόνημα ἐν μικρός οἰκίσκος ὁ συναγωγή ποιέω ἔνδον ὁ πόλις . ὁ δέ Μακεδονιανός θρησκεία ἔτι κατά ὁ πόλις κρατέω ὁ εὐκτήριος οἶκος ὁ ἐν Σελεύκεια διακρίνω ὁ περί Ἀκάκιος . ἐν τοιοῦτος μέν δή κατάστασις ὁ ὁ ἐκκλησία εἰμί .