socrates-scholasticus.historia-ecclesiastica-2 3.9
Ὡς μετὰ τὴν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ τῶν τὸ ὁμοούσιον πρεσβευσάντων σύνοδον Εὐσέβιος εἰς Ἀντιόχειαν ὑποστρέψας , καὶ τοὺς ὁμοδόξους διῃρημένους εὑρὼν διὰ τὴν Παυλίνου χειροτονίαν , καὶ τούτους ἑνῶσαι μὴ δυνηθεὶς , ὑπανεχώρησεν . Εὐσέβιος δὲ ὁ Βρεκέλλων ἐπίσκοπος εὐθὺς μετὰ τὴν σύνοδον ἐκ τῆς Ἀλεξανδρείας ἐπὶ τὴν Ἀντιόχειαν ὥρμησεν . Εὑρών τε Παυλῖνον μὲν ὑπὸ Λουκίφερος χειροτονηθέντα , τὰ δὲ πλήθη διεστηκότα , — οἱ γὰρ Μελιτίῳ ἀκολουθήσαντες ἰδίᾳ συνήγοντο,—ταραχθεὶς ὅτι τῇ γενομένῃ χειροτονίᾳ μὴ πάντες συνῄνουν , κατέγνω μὲν καθ̓ ἑαυτὸν τοῦ γενομένου , τῇ δὲ πρὸς Λουκίφερα αἰδοῖ σιωπήσας ἀνεχώρησεν , ἐπαγγειλάμενος ἐν συνεδρίῳ ἐπισκόπων τὰ γενόμενα διορθώσασθαι . Καὶ μετὰ ταῦτα πολλὴν σπουδὴν θέμενος ἑνῶσαι τοὺς διεστῶτας οὐκ ἴσχυσεν . Ἔφθασε δὲ Μελίτιος τῆς ἐξορίας ἐπανελθών : καὶ εὑρὼν ἰδίᾳ συναγομένους τοὺς συνελθόντας αὐτῷ , τούτων προΐστατο : ἀλλὰ τῶν μὲν ἐκκλησιῶν ἐκράτει Εὐζώϊος ὁ τῆς Ἀρειανῆς προεστὼς θρησκείας . Παυλῖνός τε μίαν τῶν μικρῶν ἔνδον τῆς πόλεως ἐκκλησιῶν εἶχεν , ἧς αὐτὸν Εὐζώϊος αἰδοῖ τῇ πρὸς αὐτὸν οὐκ ἐξέβαλε : Μελίτιος δὲ ἔξω τῶν πυλῶν τῆς πόλεως τὰς συναγωγὰς ἐποιεῖτο . Τότε μὲν δὴ οὕτω τῆς Ἀντιοχείας Εὐσέβιος ἀνεχώρησε . Λούκιφερ δὲ πυθόμενος μὴ δέχεσθαι ὑπὸ Εὐσεβίου τὴν χειροτονίαν αὐτοῦ , ὕβριν ἡγεῖτο , καὶ δεινῶς ἠγανάκτει : διεκρίνετο οὖν κοινωνεῖν Εὐσεβίῳ : καὶ τὰ τῇ συνόδῳ ἀρέσαντα ἀποδοκιμάζειν ἐκ φιλονεικίας ἐβούλετο . Ταῦτα ἐν καιρῷ λύπης λεγόμενα πολλοὺς τῆς ἐκκλησίας ἀπέστησε : καὶ γίνεται πάλιν Λουκιφεριανῶν ἑτέρα αἵρεσις . Ἀλλὰ Λούκιφερ τὴν ὀργὴν ἀποπληρῶσαι οὐκ ἴσχυσεν : ἐδέδετο γὰρ ταῖς ἑαυτοῦ ὁμολογίαις , δἰ ὧν , ἀποστείλας τὸν διάκονον , στέρξειν τὰ ὑπὸ τῆς συνόδου τυπούμενα καθυπέσχετο . Διόπερ αὐτὸς μὲν τὰ τῆς ἐκκλησίας φρονῶν εἰς τὴν Σαρδανίαν ἐπὶ τὸν οἰκεῖον θρόνον ἀπεχώρει : οἱ δὲ πρότερον συλλυπηθέντες αὐτῷ ἔτι καὶ νῦν τῆς ἐκκλησίας χωρίζονται . Εὐσέβιος μέντοι , δίκην ἀγαθοῦ ἰατροῦ , κατὰ τὴν ἀνατολὴν τὰς πορείας ποιούμενος , τοὺς ἠσθενηκότας περὶ τὴν πίστιν ἀνελάμβανε , στοιχειῶν καὶ διδάσκων τὰ ἐκκλησιαστικὰ κηρύγματα . Μεταβὰς δὲ ἐκεῖθεν ἐπί τε Ἰλλυριοὺς παραγίνεται , καὶ Ἰταλίας ἐπιβὰς τὰ αὐτὰ διεπράττετο .
Lemmas: ὡς μετά ὁ ἐν Ἀλεξάνδρεια ὁ ὁ ὁμοούσιος πρεσβεύω σύνοδος Εὐσέβιος εἰς Ἀντιόχεια ὑποστρέφω , καί ὁ ὁμόδοξος διαλέγω εὑρίσκω διά ὁ Παυλῖνος χειροτονία , καί οὗτος ἑνόω μή δύναμαι , ὑπαναχωρέω . Εὐσέβιος δέ ὁ Βρεκέλλων ἐπίσκοπος εὐθύς μετά ὁ σύνοδος ἐκ ὁ Ἀλεξάνδρεια ἐπί ὁ Ἀντιόχεια ὁρμάω . εὑρίσκω τε Παυλῖνος μέν ὑπό Λουκιφέρος χειροτονέω , ὁ δέ πλῆθος διΐστημι , — ὁ γάρ Μελίτιον ἀκολουθέω ἴδιος συνήγοντο,—ταραχθεὶς ὅτι ὁ γίγνομαι χειροτονία μή πᾶς συναινέω , καταγιγνώσκω μέν κατά ἑαυτοῦ ὁ γίγνομαι , ὁ δέ πρός Λουκιφέρα αἰδώς σιωπάω ἀναχωρέω , ἐπαγγέλλω ἐν συνέδριον ἐπίσκοπος ὁ γίγνομαι διορθόω . καί μετά οὗτος πολύς σπουδή τίθημι ἑνόω ὁ διίστημι οὐ ἰσχύω . φθάνω δέ Μελίτιος ὁ ἐξορία ἐπανέρχομαι : καί εὑρίσκω ἴδιος συνάγω ὁ συνέρχομαι αὐτός , οὗτος προΐστημι : ἀλλά ὁ μέν ἐκκλησία κρατέω Ευζώιος ὁ ὁ αρειανός προίστημι θρησκεία . Παυλῖνος τε εἷς ὁ μικρός ἔνδον ὁ πόλις ἐκκλησία ἔχω , ὅς αὐτός Ευζώιος αἰδώς ὁ πρός αὐτός οὐ ἐκβάλλω : Μελίτιος δέ ἔξω ὁ πύλη ὁ πόλις ὁ συναγωγή ποιέω . τότε μέν δή οὗτος ὁ Ἀντιόχεια Εὐσέβιος ἀναχωρέω . Λούκιφερ δέ πυνθάνομαι μή δέχομαι ὑπό Εὐσέβιος ὁ χειροτονία αὐτός , ὕβρις ἡγέομαι , καί δεινῶς ἀγανακτέω : διακρίνω οὖν κοινωνέω Εὐσέβιος : καί ὁ ὁ σύνοδος ἀρέσκω ἀποδοκιμάζω ἐκ φιλονεικία βούλομαι . οὗτος ἐν καιρός λύπη λέγω πολύς ὁ ἐκκλησία ἀφίστημι : καί γίγνομαι πάλιν Λουκιφεριανῶν ἕτερος αἵρεσις . ἀλλά Λούκιφερ ὁ ὀργή ἀποπληρόω οὐ ἰσχύω : δήω γάρ ὁ ἑαυτοῦ ὁμολογία , διά ὅς , ἀποστέλλω ὁ διάκονος , στέργω ὁ ὑπό ὁ σύνοδος τυπόω καθυπισχνέομαι . διόπερ αὐτός μέν ὁ ὁ ἐκκλησία φρονέω εἰς ὁ σαρδάνιος ἐπί ὁ οἰκέω θρόνος ἀποχωρέω : ὁ δέ πρότερος συλλυπέω αὐτός ἔτι καί νῦν ὁ ἐκκλησία χωρίζω . Εὐσέβιος μέντοι , δίκη ἀγαθός ἰατρός , κατά ὁ ἀνατολή ὁ πορεία ποιέω , ὁ ἀσθενέω περί ὁ πίστις ἀναλαμβάνω , στοιχειόω καί διδάσκω ὁ ἐκκλησιαστικός κήρυγμα . μεταβαίνω δέ ἐκεῖθεν ἐπί τε Ἰλλυριοί παραγίγνομαι , καί Ἰταλία ἐπιβαίνω ὁ αὐτός διαπράσσω .