simplicius.in-aristotelis-quattuor-libros-de-caelo-commentaria 2
Τῆς προκειμένης πραγματείας , ὡς εἴρηται μετὰ τόν περὶ τῶν φυσικῶν καὶ σωματικῶν ἀρχῶν λόγον , ὃν ἐν τῇ Φυσικῇ παραδέδωκεν ἀκροάσει , περὶ τῶν ἁπλῶν σωμάτων εἰπεῖν τῶν πρώτων ἐκ τῶν ἀρχῶν συνισταμένων τοῦ τε κυκλοφορητικοῦ καὶ τῶν ὑπὸ σελήνην τεσσάρων ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ , ὅτι πέντε τὰ ἁπλᾶ σώματά ἐστιν , ἀπέδειξεν ἐκ τῶν ἁπλῶν κινήσεων , καὶ ὅτι τὸ κυκλοφορητικὸν οὔτε ἕν τι τῶν τεσσάρων ἐστὶν οὔτε σύνθετον ἐξ αὐτῶν , ἀλλὰ ἀπλοῦν ὑπερέχον τῶν τεσσάρων καὶ οὐσίᾳ , ᾗ καὶ δυνάμει , καὶ ὅτι ἀγένητον καὶ ἄφθαρτόν ἐστι τοῦτο , εἴπερ τὰ μὲν γινόμενα καὶ φθειρόμενα ἐξ ἐναντίων γίνεται καὶ φθείρεται εἰς τὰ ἐναντία , τῷ δὲ κυκλοφορητικῷ σώματι μηδέν ἐστιν ἐναντίον , καὶ ὅτι πεπερασμένον ἐστὶν αὐτό τε καθ’ αὑτὸ καὶ καθόλου δεικνύς , ὅτι οὐδὲν ἔστι σῶμα ἄπειρον , καὶ ἔτι μέντοι ὅτι ἕν , καὶ μηδὲν ἔστιν ἐκτὸς τοῦ οὐρανοῦ μήτε σῶμα μήτε κενόν , ὡς ἀκόλουθον δὲ τῷ τὸν οὐρανὸν εἶναι τοιοῦτον τὸ καὶ τὸν κόσμον ἀγένητόν τε εἶναι καὶ ἄφθαρτον καὶ πεπερασμένον καὶ ἕνα , καὶ ταῦτα συναπέδειξεν , ὅσα διὰ τὸν οὐρανὸν ὁ κόσμος ἔχει , ὥσπερ καὶ τὸ μηδὲν ἐκτὸς ἀπολείπειν ἑαυτοῦ , ἀλλ’ ὅλον ἐξ ὅλων εἶναι τῶν σωματικῶν συστάσεων . ταῦτα οὖν ἀποδείξας καὶ τὸν περὶ τοῦ ἀγενήτου καὶ ἀφθάρτου λόγον ἀναλαβὼν ἔδειξε πολυειδῶς , ὅτι τε ὁ οὐρανὸς καὶ δι’ αὐτὸν ὁ ὅλος κόσμος ἀγένητος καὶ ἄφθαρτός ἐστι καὶ οὔτε γενητὸς μὲν ἄφθαρτος δέ , ὥς τινες ἐδόκουν λέγειν , οὔτε ἀγένητος φθαρτὸς δέ , ἀλλ’ ἐφ’ ἑκάτερα τὸ ἀίδιον ἔχει , καὶ καθόλου δὲ λοιπόν , ὅτι ἀντακολουθοῦσιν ἀλλήλοις τό τε γενητὸν καὶ φθαρτὸν καὶ τὸ ἀγένητον | καὶ ἄφθαρτον . ταῦτα τοίνυν ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ διὰ πολλῶν ἀποδείξας τὸ συμπέρασμα αὐτῶν ἀρχὴν ἐποιήσατο τοῦ δευτέρου βιβλίου , ἐν ᾧ τὰ λοιπὰ περὶ τοῦ οὐρανοῦ προβλήματα διαρθροῖ · πρῶτον μέν , ὅτι ἡ κύκλῳ κίνησις κατὰ φύσιν ὑπάρχει τῷ οὐρανῷ καὶ ἡ ἐν ταὐτῷ μονὴ καὶ οὐ κατά τινα ἀνάγκην , καὶ δεύτερον περὶ τῶν τοπικῶν αὐτοῦ διαστάσεων καὶ τῶν κατ’ αὐτὰς περάτων τοῦ τε ἄνω καὶ τοῦ κάτω καὶ τοῦ δεξιοῦ καὶ ἀριστεροῦ καὶ τοῦ ἔμπροσθεν καὶ ὄπισθεν , τρίτον περὶ τῆς τοῦ πλανωμένου ἀντικινήσεως , διὰ τί γέγονε , καὶ τέταρτον περὶ τοῦ σχήματος , ὅτι σφαιροειδὴς ὁ οὐρανός , καὶ πέμπτον , διὰ τί ἐπὶ ταῦτα κινεῖται ὁ πρῶτος οὐρανός , ἐφ’ ἃ νῦν κινεῖται , ἀλλὰ μὴ ἀνάπαλιν , καὶ ἕκτον , ὅτι ὁμαλής ἐστι καὶ οὐκ ἀνώμαλος ἡ τοῦ πρώτου οὐρανοῦ κίνησις , καὶ ἕβδομον περὶ ἀστέρων οὐσίας τε αὐτῶν καὶ σχήματος καὶ τάξεως καὶ κινήσεως , ὄγδοον , διὰ τί τῆς ἀπλανοῦς μίαν κίνησιν κινουμένης οὐκ ἀεὶ τὰ πλέον ἀπέχοντα αὐτῆς πλείους κινεῖται κινήσεις , ὥσπερ ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη , ἀλλὰ τὰ μεταξὺ πλείστας , ἔνατον , διὰ τί ἑκάστη μὲν τῶν πλανᾶσθαι λεγομένων σφαιρῶν ἓν ἄστρον ἔχει , ἡ δὲ ἀπλανὴς τοσαῦτα , ἐπὶ πᾶσι δὲ δέκατονπερὶ ῥᾶνόν τῆς γῆς , οὐ καθ᾿ εαυτήν , ἀλλὰ περὶ τῆς σχέσεως , ἣν πρὸς τὸν οὐρανὸν ἔχει , ὅτι κέντρου λόγον ἔχουσα ἐν τῷ μέσῳ τε τοῦ οὐρανοῦ κεῖται σφαιροειδὴς οὖσα καὶ αὐτή , καὶ περὶ μένουσαν αὐτὴν ο οὐρανὸς κινεῖται , καὶ μέγεθος ὡς πρὸς τὸν οὐρανὸν παραβαλλομένη βραχύτατον ἔχει . συναιροῦντι δὲ τρία ἂν εἴη τὰ ὁλοσχερῆ τοῦ βιβλίου κεφάλαια περί τε τοῦ οὐρανοῦ καὶ περὶ τῶν ἀστέρων καὶ τρίτον περὶ τῆς γῆς.| p , 283b26 Ὅτι μὲν οὖν οὔτε γέγονεν ὁ πᾶς οὐρανὸς ἕως τοῦς εἰς πίστιν περὶ τῆς ἀθανασίας αὐτοῦ καὶ τῆς ἀιδιότητος . Ὁ μὲν Ἀλέξανδρος τὸ πρῶτον ὅλον βιβλίον περὶ τοῦ ὅλου κόσμου νομίζων εἶναι καὶ τὸ συμπέρασμα τοῦτο περὶ αὐτοῦ λέγεσθαί φησιν , ἤτοι ὅτι οὐ πᾶς γέγονεν ὁ κόσμος δηλοῦν · τὸ γὰρ κυκλοφορητικὸν αὐτοῦ σῶμα , ὅπερ ἐστὶν ἡ πλείστη τοὐ κόσμου μοῖρα , ἀγένητον καὶ ἄφθαρτον ἐδείχθη · ἢ οὐχ ὡς ἀντιδιαστέλλων πρὸς γεγονότα αὐτοῦ τινα μέρη εἴρηκε τὸ ὁ πᾶς οὐρανός ; κἄν γὰρ τὰ ὑπὸ σελήνην στοιχεῖα γίνηται καὶ φθείρηται , ἀλλὰ κατὰ τὴν εἰς ἄλληλα μεταβολὴν ἔχοντα τὴν γένεσιν καὶ τὴν φθορὰν οὐ γίνεται οὕτως ὡς πρότερον μὴ ὄντα , οὐδὲ ἦν , ὅτε οὐκ ἦν , οὕτε αὐτὰ οὔτε τὰ τῶν συνθέτων εἴδη ζῴων τε καὶ φυτῶν · ἀλλ’ εἴπερ ἄρα , πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν ὑπὸ σελήνην ἀτόμων εἴη λεγόμενον τὸ ὁ πᾶς οὐρανός · Σωκράτης γὰρ μὴ πρότερον ὢν γέγονεν · ἀλλὰ ταῦτα οὐκ ἔστιν ἁπλῶς τοῦ κόσμου μέρη , ἀλλ’ οἷον ἀποτελέσματα . εἰ γὰρ ἦν μέρη κυρίως , οὐδέποτε ἄν ὅλος ὁ κόσμος ἦν ἀεί τινων αὐτοῦ φθειρομένων μορίων · ἀλλ’ ἐν ἑστῶσί τισιν εἶναι χρὴ τὴν ὁλότητα αὐτοῦ . τὸ οὖν ὁ πᾶς οὐρανός , ὡς μὲν ὁ Ἀλέξανδρός φησι , περὶ τοῦ ὅλου κόσμου εἴρηται , ἀλλ’ οὐχὶ τοῦ κυκλοφορητικοῦ σώματος . ἔστι δὲ τὸ λεγόμενον , ὅτι ὁ κόσμος οὐ γέγονεν , οὔτε ἐνδέχεται αὐτὸν φθαρῆναι · οὐ γάρ , εἴ τινα τῶν σωμάτων εἰς ἄλληλα μεταβάλλει , διὰ τοῦτο μέρη τινὰ τοῦ κόσμου φθείρεται , ἀλλ’ , ὡς αὐτὸς ἀντιλέγων τοῖς περὶ Ἐμπεδοκλέα καὶ ῾Ηράκλειτον παρὰ μέρος γίνεσθαι λέγουσι καὶ φθείρεσθαι τὸν κόσμον εἶπεν οὐ τὸν κόσμον γίνεσθαι καὶ φθείρεσθαι , ἀλλὰ τοῦτον μὲν διαμένειν ἀίδιον , τὰς δὲ διαθέσεις αὐτοῦ ὑπαλλάσσεσθαι , οὕτως ἄν καὶ ἡμεῖς λέγοιμεν · τὸ γὰρ κόσμῳ αὐτῷ εἶναι τοῦτό ἐστι τὸ τὰ μέν τινα αὐτοῦ ἀεὶ διαμένειν , ὅσα δὲ γενητὰ αὐτοῦ καὶ φθαρτά , ταῦτα δὲ εἰς ἄλληλα μεταβάλλειν · τοὐναντίον γὰρ ἴσως εἴη ἂν ἀληθὲς λέγειν φθείρεσθαι τὸν κόσμον , εἰ μὴ ταῦτα οὕτως ἔχει , ὡς ἐχόντων αὐτῶν ὁ κόσμος ἦν κόσμος . Ταῦτα δὲ ἔστω καλῶς ὑπὸ τοῦ Ἀλεξάνδρου λεγόμενα , εἰ τοῦτο προστεθείη μόνον , ὅτι προηγουμένως τῷ κυκλοφορητικῷ σώματι προσήκει τὰ εἰρημένα πάντα · καὶ γὰρ περὶ ἐκείνου ἦν ὁ προηγούμενος ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ λόγος · καὶ δι’ ἐκεῖνο καὶ τῷ ὅλῳ κόσμῳ ὑπάρχει καὶ τὸ ἀγένητον εἶναι καὶ ἄφθαρτον καὶ τὸ ἕνα καὶ μονογενῆ καὶ αὐτὸν ὑφεστάναι . δηλοῖ δὲ καὶ τὰ ἐφεξῆς λεγόμενα ἀπὸ τοῦ διόπερ καλῶς ἔχει συμπείθειν ἑαυτὸν περὶ τοῦ οὐρανίου λεγόμενα σώματος , καίτοι κατὰ μίαν συνέχειαν προιόντος τοῦ λόγου καὶ μηδαμοῦ μεταβαίνειν δοκοῦντος . ἀλλὰ καὶ τὸ ἀρχὴν καὶ τελευτὴν μὴ ἔχειν | τοῦ παντὸς αἰῶνος , τουτέστι τῆς χρονικῆς τοὐ βίου παρατάσεως · ἑκάστου γὰρ αἰὼν αὕτη λέγεται εἰκών τις οὖσα τοῦ κυρίως αἰῶνος , καθ’ ὅσον συναίρεσίς ἐστι τοῦ ὅλου βίου · καὶ τοῦτο οὖν τὸ ἄναρχον καὶ ἀτελεύτητον προηγουμένως μὲν ὑπάρχει τῷ κυκλοφορητικῷ σώματι , δι’ ἐκεῖνο δὲ καὶ τῷ ὅλῳ κόσμῳ . Πάνυ δὲ ἀκριβῶς τῷ ἀρχὴν καὶ τελευτὴν μὴ ἔχειν τοῦ παντὸς αἰῶνος ἐπήγαγε τὸ ἔχων δὲ καὶ περιέχων ἐν αὑτῷ τὸν ἄπειρον χρόνον . εἰ μὲν γὰρ ἀπ’ ἀρχῆς τινος ἐγεγόνει χρόνου , δῆλον , ὅτι προυπῆρχε τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ χρόνος , καὶ εἰ ἐν μέρει τινὶ χρόνου ἐφθείρετο , ἦν ἄν χρόνος μετὰ τὴν ὑπόστασιν αὐτοῦ · τὸ οὖν μήτε προϋπάρχειν αὐτοῦ χρόνον μήτε μεθυπάρχειν ἐδήλωσε διὰ τοῦ ἔχειν καὶ περιέχειν ἐν αὑτῷ τὸν ἄπειρον χρόνον . καὶ γὰρ μετ’ οὐρανοῦ γεγονὼς ὁ χρόνος , ὥς φησιν ὁ Πλάτων , οὔτε προϋπάρχει οὔτε μεθυπάρχει τοῦ οὐρανοῦ , ἀλλ’ ἡ ἀπειρία αὐτοῦ ἄπειρον ποιεῖ τὴν τοῦ εἶναι τοῦ οὐρανοῦ παράτασιν . ἄπειρον δὲ οὐ τὸν κατ’ ἐνέργειαν ἀκουστέον , ἀλλὰ τὸν ἄπειρον γινόμενον · τοιοῦτος γὰρ ὁ χρόνος ἐν τῷ γίνεσθαι τὸ εἶναι ἔχων . Ἀλλὰ πῶς ἔχεσθαι καὶ περιέχεσθαι τὸν χρόνον ὑπὸ τοῦ οὐρανοῦ φησιν ; ἆρα , ὡς Ἀλέξανδρος οἴεται , ὅτι ποιητής ἐστι τοῦ χρόνου ὁ οὐρανός , τῆς τούτου κινήσεως μέτρον ὁ χρόνος , καὶ οὐκ ἔστι τις χρόνος ἔξω αὐτοῦ , περιέχεται δὲ πως τὸ γινόμενον ὑπὸ του ποιοῦντος ; ἢ τοῦτο ἐπιστάσεως ἄξιον ; εἰ γὰρ μέτρον τῆς κινήσεως ἐστιν ὁ χρόνος , οὐ τὸ μετρούμενον ἄν εἴη τοῦ μετροῦντος αἴτιον , ἀλλ’ ἀνάπαλιν , καὶ εἰ μετ’ οὐρανοῦ ὁ χρόνος , πῶς αἰτία τοῦ χρόνου ἡ τοῦ οὐρανοῦ κίνησις ; μήποτε οὖν πολλῶν ὄντων τῶν συμπληρούντων ἀγαθῶν τόν τε οὐρανὸν καὶ τὸν ὅλον κόσμον ὅν τι τούτων καὶ κυριώτατον ὁ χρόνος , ὃν ὁ δημιουργός , ὥς φησι Πλάτων , ἔτι μᾶλλον ἐξομοιῶσαι τὸν κόσμον τῷ παραδείγματι βουληθεὶς αἰωνίῳ ὄντι εἰκόνα τοῦ αἰῶνος ποιήσας τὸν χρόνον προστέθεικε τῷ κόσμῳ . πλήρωμα οὖν καὶ οὗτος τοῦ κόσμου γεγονὼς εἰκότως οὐ περιέχει τὸν κόσμον , ὥς τινες οἴονται , ὁ χρόνος προυπάρχων ἢ μεθυπάρχων αὐτοῦ , ἀλλ’ ἔχεται ὑπ’ αὐτοῦ καὶ περιέχεται μέρος τι καὶ αὐτὸς συμπληρωτικὸν ὑπάρχων τοῦ οὐρανοῦ ἢ τοῦ ὅλου κόσμου . Ἔκ τε οὖν τῶν ἤδη δεδειγμένων , φησί , πιστὸν γέγονεν , ὅτι ἀγένητος καὶ ἄφθαρτός ἐστιν ὅ τε οὐρανὸς καὶ ὁ ὅλος κόσμος , καὶ ἔτι μέντοι ἐκ τοῦ τοὺς τἀναντία δοξάσαντας καὶ γενητὸν αὐτὸν καὶ φθαρτὸν λέγοντας ἐληλέγχθαι . εἰ γὰρ οὕτω μέν , ὡς ἡμεῖς λέγομεν , τὸ ἀληθὲς ἔχειν ἐνδέχεται , ὥστε ἀγένητον αὐτὸν εἶναι καὶ ἄφθαρτον , ὡς δὲ ἐκεῖνοι λέγουσιν , ἢ γενητὸν καὶ φθαρτὸν ἢ ἀγένητον μὲν φθαρτὸν δὲ ἢ γενητὸν ἄφθαρτον δέ , οὐκ ἐνδέχεται , μεγάλην ἄν ἔχοι καὶ τοῦτο | ῥοπὴν εἰς πίστιν περὶ τῆς ἀθανασίας αὐτοῦ καὶ τῆς ἀιδιότητος . λέγεται δὲ ἡ μὲν ἀθανασία κατὰ τὸ ἀνέκλειπτον τῆς ζωῆς , ἡ δὲ ἀιδιότης κατὰ τὸ ἀνέκλειπτον τῆς οὐσίας , ὡς καὶ ἐν τῷ τοῦ Πλάτωνος Φαίδωνι μεμαθήκαμεν . θαυμαστὴ ὁ ἡ τῶν Ἀριστοτέλους ῥημάτων μετὰ τῆς φιλοσόφου εὐλαβείας ἀκρίβεια · τὰ μὲν γὰρ ὑπ’ αὐτοῦ δειχθέντα ἐνδέχεσθαί φησιν οὕτως ἔχειν , καίτοι οὐκ ἐνδεχόμενα , ἀλλὰ ἀναγκαῖα τὰ περὶ τοῦ ἀγενήτου καὶ ἀφθάρτου συναγαγὼν συμπεράσματα ἐπὶ τοῦ ὅλου οὐρανοῦ καὶ ἐπὶ τοῦ κόσμου , καθ’ ὃν δὲ τρόπον ἐκεῖνοι λέγουσι φησὶν οὐκ ἐνδέχεται · εἰ οὖν μὴ ἐνδέχεται οὕτως ἔχειν , ἀναγκαῖον ἂν εἴη τὸ μὴ οὕτως ἔχειν . πλὴν οὐχ ἡ τῶν ἀλλοτρίων ἀναίρεσις θέσιν τῶν ἡμετέρων εἰσάγει κατὰ ἀνάγκην · διὸ μεγάλην φησὶν ἄν ἔχοι καὶ τοῦτο ῥοπὴν εἰς πίστιν , ἀλλ’ οὐκ ἀπόδειξιν . τί οὖν , οὐκ ἀκριβῶς δέδεικται τὰ περὶ τούτων ἤδη δεδειγμένα ; ἢ ἐφ’ ὧν ἀνάγκη ἢ οὕτως ἢ ἐκείνως ἔχειν . ὁ ἀνελὼν τὸ δύνασθαι , ὡς ἄλλοι λέγουσι , τὸ καταλειπόμενον τίθησιν · εἰ οὗν μήτε γενητὸν εἶναι ἐνδέχεται μήτε ἀγένητον μὲν φθαρτὸν δέ , δῆλον , ὅτι ἀνάγκη ἀγένητον αὐτὸν καὶ ἄφθαρτον εἶναι · ἀλλ’ εἰ καὶ ἐξ ἀνάγκης τῇ ἄλλων ἀναιρέσει τιθέμενον ᾖ τι , οὐκ ἤδη τοῦτο λέγοιτο ἄν δι’ οἰκείων κατασκευῶν καὶ ἀποδείξεων τίθεσθαι · κατὰ συμβεβηκὸς γὰρ οὗτος ὁ τρόπος ἐστὶ καὶ οὐ προηγουμένως γινόμενος . Ὁ δὲ Ἀλέξανδρος ἐπέστησε τῷ οὔτε ἐνδέχεται φθαρῆναι καὶ πλεῖόν τι σημαίνειν αὐτό φησιν τοῦ οὐ φθαρήσεται . ἐπειδὴ γάρ , φησίν , ἐδόκει Πλάτωνι φθαρτὸν μὲν αὐτὸν εἶναι . μὴ φθαρήσεσθαι δὲ διὰ τὴν βούλησιν τοῦ θεοῦ , δείξας τοῦτο ἀδύνατον εἰκότως οὖν τὸ οὔτε ἐνδέχεται φθαρῆναι τίθησι . καίτοι καὶ ὁ Πλάτων εἴποι ἂν μὴ ἐνδέχεσθαι φθαρῆναι , ἀλλὰ διὰ τὴν βούλησιν τοῦ θεοῦ τοῦτο ὑπάρχειν αὐτῷ , οὐ μάτην δὲ ὑπάρχειν αὐτῷ , ἀλλ’ ὅτι , κἀν τῇ ἑαυτοῦ φύσει πεπερασμένος ὢν πεπερασμένην ἔχῃ δύναμιν , ἀλλὰ τῷ προσεχῶς ὑπὸ τοῦ ἀκινήτου αἰτίου παράγεσθαι καὶ πρὸς ἐκεῖνο ἐπεστράφθαι ἐπιτηδείως ἔχει πρὸς ὑποδοχὴν τῆς ἐνδιδομένης ὑπ’ ἐκείνου καὶ δι’ ἐκεῖνο ἀνεκλείπτου κινήσεως . p . 284a2 Διόπερ καλῶς ἔχει συμπείθειν αὑτὸν ἕως τοῦ ἔτι δὲ ἀπαθὴς πάσης θνητῆς δυσχερείας ἐστί . Πάνυ τεχνικῶς καὶ πρὸ τῶν ἀποδείξεων τὰς ἐνδόξους πίστεις τέθεικε τοῦ ἀγένητον εἶναι τὸ οὐράνιον σῶμα , καὶ ὅτε ἔλεγεν ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ “ πάντες γὰρ ἄνθρωποι περὶ θεῶν ἔχουσιν ὑπόληψιν , καὶ πάντες τὸν ἄνω τόπον τῷ θείῳ | ἀποδιδόασι καὶ βάρβαροι καὶ Ἕλληνες , οἵπερ εἶναι νομίζουσι θεούς , δηλονότι ὡς τῷ ἀθανάτῳ τὸ ἀθάναντον συνηρτημένον · ἀδύνατον γὰρ ἄλλως , ” καὶ νῦν πάλιν μετὰ τὰς ἀποδείξεις τὴν ἀπὸ τῶν ἀρχαίων καὶ πατρίων λόγων μαρτυρίαν εἰς πίστιν βεβαιοτέραν προστίθησι . τὰ γὰρ ἀπὸ τῶν ἐνδόξων ἐπιχειρήματα πρὸ μὲν τῶν ἀποδείξεων συντομωτέρους μὲν καὶ συντονωτέρους εἰς τὰς ἀποδείξεις ποεῖ , ὑποψίαν δὲ ὅμως ἐμβάλλει παραλογισμοῦ τινος καὶ ἀποδεικτικῆς ἀδυναμίας , τὰ δὲ μετὰ τὰς ἀποδείζεις τοιαῦτα ἐπιχειρήματα ἀσφαλεστέραν τε ἅμα καὶ συμπαθεστέραν τὴν πίστιν τῶν ἀποδείξεων ἀποτελοῦσι · διὸ καὶ πρὸ τῶν ἀποδείξεων αὐτοῖς καὶ μετὰ τὰς ἀποδείξεις ὁ Ἀριστοτέλης ἐχρήσατο , καὶ ὁ Πλατῶν δὲ μετὰ τὰς ἀποδείξεις τοὺς μύθους εἴωθε παραλαμβάνειν . Λέγει οὖν νῦν , ὅτι καλῶς ἔχει καὶ ταῖς ἀποδείξεσι λοιπὸν θαρροῦντα συμπείθειν ἑαυτὸν ἔτι μᾶλλον τοὺς ἀρχαίους λόγους καὶ τῶν ἀρχαίων μάλιστα τοὺς περὶ θεῶν ὑπὸ πατέρων τοῖς ἐγγόνοις παραδεδομένους ἀληθεῖς εἶναι . οὐ γὰρ πάντες οἱ ἀρχαῖοι λόγοι καὶ πάτριοί εἰσιν , ἀλλ’ οἱ ὑπὸ πατέρων καὶ πατρίδων παραδιδόμενοι , οὗτοι δὲ οἱ περὶ τὸ θεῖον σέβας καὶ τὴν τῶν θεῶν θρησκείαν εἰσὶ μάλιστα , διότι πάντες τούτων μετέχοντες ἄνθρωποι ὡς ἀπὸ θεῶν παραδεδομένα ἀκίνητα διαφυλάττειν σπουδάζουσι . τούτων δέ ἐστι τῶν δοξῶν τὸ τὰ οὐράνια πάντα σώματα κίνησιν ἀφ’ ἑαυτῶν ἔχοντα φυσικά τε εἶναι καὶ ἔμψυχα καὶ θεῖα καὶ ἀνέκλειπτον ἔχοντα τὴν κίνησιν , ὥστε μηθὲν εἶναι πέρας αὐτῆς , καὶ ὡς ἀθάνατα τοῖς θεοῖς προσήκειν · τούτοις οὖν , φησί , καὶ ὁ μετὰ τῶν ἀποδείξεων λόγος μεμαρτύρηκεν ἀγένητον καὶ ἄφθαρτον δείξας τὸν οὐρανόν . Ὅτι δὲ συμφυές ἐστι ταῖς τῶν ἀνθρώπων ψυχαῖς τὰ οὐράνια θεῖα νομίζειν , δηλοῦσι μάλιστα οἱ ὑπὸ προλήψεων ἀθέων πρὸς τὰ οὐράνια διαβλεπόμενοι . καὶ γὰρ καὶ οὗτοι τὸν οὐρανὸν οἰκητήριον εἶναι τοῦ θείου καὶ θρόνον αὐτοῦ λέγουσι καὶ μόνον ἱκανὸν εἶναι τὴν τοῦ θεοῦ δόξαν καὶ ὑπεροχὴν τοῖς ἀξίοις ἀποκαλύπτειν · ὧν τί ἄν εἴη σεμνότερον ; καὶ ὅμως , ὥσπερ ἐπιλανθανόμενοι τούτων , τὰ κοπρίων ἐκβλητότερα τοῦ οὐρανοῦ τιμιώτερα νομίζουσι καὶ ὡς πρὸς ὕβριν τὴν ἑαυτῶν γενόμενον οὕτως ἀτιμάζειν φιλονεικοῦσιν . Ἄπαυστον δὲ καὶ ἀνέκλειπτον τοῦ οὐρανοῦ τὴν κίνησιν ἐνόμισαν ἄνθρωποι τὸ ἀνεξάλλακτον αὐτῆς καὶ ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως ἔχον ταῖς ἐκ διαδοχῆς παραδοθείσαις τηρήσεσι λογιζόμενοι · οὐδὲν γὰρ τῶν ὁτιοῦν φθειρομένων ἐν ταὐτότητι τὸν ἄπειρον πρὸ τοῦ αἰῶνα μένειν δυνατὸν ἦν . ἀρκεῖ δέ , οἶμαι , πρὸς τὸ θεῖα τὰ οὐράνια νομίζειν καὶ τὸ κάλλος αὐτῶν πολλοῖς μέτροις ὑπερανέχον τῶν ὑπὸ σελήνην καλῶν καὶ τάς γε μὴ προδιεφθαρμένας ψυχὰς αὐτοφυῶς ἐπιστρέφον , ἀρκεῖ δὲ καὶ τὸ δραστήριον τῶν ὑπὸ σελήνην καὶ τὸ πάντων περιεκτικὸν σωμάτων · καὶ τοῦτο γὰρ τῆς θείας ὑποδοχῆς ἐξαίρετόν ἐστι | τὸ πάντα γεννᾶν τὰ ὄντα καὶ πάντα ἐν ἑαυτῷ περιέχειν μηδὲν ἐκτιθέμενον τῶν ὑφ’ ἑαυτοῦ παραγομενων . Πῶς δὲ μηδὲν ἔχουσαν πέρας τὴν τοῦ οὐρανοῦ κίνησιν αὐτὴν τῶν ἄλλων πέρας εἶναί φησι · πῶς γὰρ ἄλλη κίνησις ἄλλης ἐστὶ πέρας καὶ μάλιστα ὁλικωτέρα τῆς μερικωτέρας ; πῶς δὲ ἐν δευτέρῳ σχήματι ἐκ δύο καταφατικῶν συλλογίζεσθαι δοκεῖ λέγων · τὸ πέρας περιέχει · ἡ οὐρανία κίνησις τελεία οὖσα περιέχει · ἡ ἄρα οὐρανία κίνησις τελεία οὖσα πέρας ἐστίν ; ἀδόκιμος γὰρ ὁ τρόπος οὗτος τῆς συμπλοκῆς ἐν τῷ δευτέρῳ σχήματι ὡς μηδὲν ἀναγκαῖον συμπέρασμα συνάγων . ἀλλ’ ἐν πρώτῳ σχήματι συνήγαγε τὸν συλλογισμὸν ὁ Ἀριστοτέλης οὕτως · ἡ τοῦ οὐρανοῦ κίνησις τέλειος οὖσα περιέχει τὰν ἄλλας κινήσεις · ἡ περιέχουσα τὰς ἄλλας κινήσεις πέρας ἐστὶ τῶν ἄλλων κινήσεων · τῶν γὰρ περιεχόντων ἐστὶν ἰήιον τὸ πέρας εἶναι τῶν περιεχομένων , ὅπερ αὐτὸς ἐνεδείξατο διὰ τοῦ τὸ γὰρ πέρας τῶν περιεχόντων ἐστίν , οὐκ ἴσον , ὡς οἶμαι , λέγων , ὡς ὁ Ἀλέξανδρός φησιν , τῷ ἐν τοῖς περιέχουσι τὸ πέρας ἐστίν · εἰ γὰρ ἐν τοῖς περιέχουσι τὸ πέρας , μερικώτερον ἄν εἴη τὸ πέρας τῶν περιεχόντων , καὶ οὐκέτι εἰπεῖν ἀληθές , ὅτι τὸ περιέχον πέρας ἐστίν , ὥσπερ οὐδὲ ὅτι τὸ ζῷον ἄνθρωπός ἐστιν , ἐπειδὴ ὁ ἄνθρωπος ἐν τῷ ζῴῳ ἐστίν · οὐ γὰρ κατηγορεῖται τῶν ὁλικωτέρων τὰ μερικώτερα , ἀλλὰ ἀνάπαλιν . ὁ δὲ Ἀλέξανδρος “ οὐ συλλογιζόμενος ” φησὶ “ λέγει τοῦτο , ἀλλ’ ὡς ὁμοιότητά τινα δεικνὺς τῆς τελείου κινήσεως πρὸς τὸ πέρας · ἀμφότερα γὰρ περιέχει καὶ τὸ πέρας καὶ ἡ τέλειος κίνησις ” . ἀλλ’ ὅτι μὲν ἡ τοῦ οὐρανοῦ κίνησις ἄπαυστος οὖσα περιέχει τὰς ἄλλας ἁπάσας κινήσεις τὰς ἀρχὴν καὶ τέλος ἐχούσας , πρόδηλον , εἴπερ προυπάρχει τε αὐτῶν καὶ συνυπάρχει καὶ μεθυπάρχει , καὶ μέρος τι τῆς ὅλης , οἷον ἡ ἐτήσιος περιφορά , μέτρον γίνεται τοῦ ἐτησίου τῶν ἐπικήρων βίου ἢ τῆς ὁποίας αὐτῶν μεταβολῆς . ὡς οὖν τῆς ἡμερησίας ἢ ἐνιαυσίου περιφορᾶς καὶ ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ πέρας ἐν τῇ ὅλῃ περιέχεται , οὕτω καὶ τῶν ὑπὸ σελήνην κινήσεων ἑκάστη , καὶ διὰ τοῦτο καὶ περιέχειν λέγεται τὰς ἄλλας κινήσεις καὶ πέρας αὐτῶν ὑπάρχειν αὐτὴ πέρας οὐκ ἔχουσα . καὶ γὰρ αἱ ἀρχὶ καὶ τὰ πέρατα τῶν προσκαίρων ὑπὸ τῆς ἀνεκλείπτου ὁρίζονται · ἀνέκλειπτος γὰρ ἐκείνη διὰ τὸ πᾶν τὸ ληφθὲν αὐτῆς οὐ μόνον πέρας εἶναι τῆς προηγησαμένης , ἀλλὰ καὶ τῆς ἐσομένης ἀρχήν . ἐν ᾧ δὲ τὸ αὐτὸ πέρας ἐστὶ καὶ ἀρχή , πῶς ἄν εἴη τοῦτό ποτε ἐκλείπειν ἢ ἀρχὴν ὅλως ἢ τέλος ἔχειν ἀφωρισμένα ; τοιαύτη οὖν οὖσα ἡ τοῦ οὐρανοῦ κίνησις εἰκότως τῶν ἄλλων τῶν μὲν αἰτία τῆς ἀρχῆς ἐστι , τῶν δὲ δέχεται τὴν παῦλαν , αἰτία μὲν τῆς ἀρχῆς , διότι ἀπὸ ταύτης πᾶσα ἡ γένεσις , οὐχ ὁμοίως δὲ τῆς παύλας αἰτία , διότι προηγουμένως οὐκ ἔστι φθορᾶς αἰτία ἡ τοῦ οὐρανοῦ κίνησις , ὥσπερ | οὐδὲ ὁ δημιουργὸς θεός , ἀλλ’ ἀναγκαίως ἐπεισῆλθεν ἡ φθορὰ τοῖς ἀεὶ μὴ δυναμένοις ὑποστῆναι , ὥσπερ καὶ ἡ νόσος τοῖς μὴ πεφυκόσιν ὑγιαίνειν ἀεί · δέχεται μέντοι τὴν παῦλαν τῶν παυομένων , καὶ ὅτι , ὥσπερ ἡ ἀρχὴ ἐν αὐτῇ , οὕτω καὶ ἡ παῦλα ἐν αὐτῇ ἐστι , καὶ μᾶλλον ὅτι ἡ ἄλλου φθορὰ ἄλλου γένεσις γίνεται , καὶ τὰ ἐν τοῖς συνθέτοις στοιχεῖα διαλυόμενα ταῖς ἑαυτῶν ὁλότησιν ἀποδίδοται . καί μοι δοκεῖ τὸ Πλατωνκὸν ἐκεῖνο παραξέειν ἐν τούτοις ὁ Ἀριστοτέλης τὸ ἐν Τιμαίῳ ῥηθὲν ὑπὸ τοῦ δημιουργοῦ θεοῦ πρὸς τοὺς οὐρανίους θεοὺς “ τροφήν τε διδόντες αὔξετε καὶ φθίνοντα πάλιν δέχεσθε ” . εἰπὼν οὖν , ὅτι διὰ τὸ ἀνέκλειπτον τῆς κινήσεως καὶ τὸ ἀθάνατον οἱ ἀρχαῖοι τὸν οὐρανὸν τοῖς θεοῖς ἀπένειμαν , ἐπήγαγεν ὁ δὲ νῦν μαρτυρεῖ λόγος , ὡς ἄφθαρτος καὶ ἀγένητος ταῖς ἀναποδείκτοις καὶ αὐτοφυέσιν ἐκείνων ἐννοίαις τὴν ἀποδεικτικὴν ἀκρίβειαν προστιθείς , προσαποδείξας δὲ καί , ὅτι ἀπαθὴς πάσης θνητῆς δυσχερείας ἐστίν · οὐχ ἁπλῶς ἀπαθής · πάσχει γάρ τι ὑπ’ ἀλλήλων τὰ οὐράνια τελειούμενα , ὡς ἐναργῶς δηλοῦσιν οἱ τῆς σελήνης ὑπὸ τοῦ ἡλίου γινόμενοι φωτισμοὶ καὶ τῶν διαφόρων συγκράσεων αἱ διάφοροι εἰς τὰ ὑπὸ σελήνην ἐνέργειαι · ἀλλ’ ἀπαθὴς πάσης θνητῆς δυσχερείας . οὕτω γὰρ αὐτὸν καὶ ἀναλλοίωτον ἔδειξεν ἐν τῷ πρὸ τούτου βιβλίῳ τὰς παθητικὰς ἀλλοιώσεις ἀποφήσας αὐτοῦ τὰς τοῖς γινομένοις καὶ φθειρομένοις συνυπαρχούσας . Ἀλλ᾿ εἰ ἀπαθῆ , φησί , τῶν τοιούτων παθῶν τὰ οὐράνια , πῶς τῆς σεληνιακῆς σφαίρας ὑπὸ τοῦ ἡλίου μὴ θερμαινομένης τὸ ὑπέκκαυμα καὶ ὁ ἀὴρ θερμαίνεται ὑπ’ αὐτοῦ τοὐ μεταξὺ μηδὲν πεπονθότος ; καὶ λύουσι λέγοντες μὴ τὸ τυχὸν τοῦ τοῦ τυχόντος πάσχειν , ἀλλὰ τὸ πεφυκός · τοιγαροῦν οὔτε ἀκοὴ χρωμάτων οὔτε ὀφθαλμοὶ ψόφων ἀντιλαμβάνονται διὰ τὸ ἀπαθεῖς ὑπ’ αὐτῶν εἶναι . ἐναργὲς δὲ τεκμήριον ποιοῦνται τοῦ μὴ τὸ τυχὸν εἰς τὸ τυχὸν δρᾶν μηδὲ τὰ μεταξὺ πάντως πάσχειν τὰ διαδιδόντα τὸ πάθος τὸ ἐπὶ τῆς θαλαττίας νάρκης συμβαῖνον . ὅταν γὰρ εἰς τὸ δίκτυον ἐμπέσῃ , οἱ μὲν ἐχόμενοι τῶν κάλων τοῦ δικτύου ναρκῶσιν ἄνθρωποι , οἱ δὲ κάλοι τοιοῦτον πάσχουσιν οὐδὲν τῷ μὴ εἶναι τούτου τοῦ πάθους δεκτικούς · καὶ τοὺς ὑπερνηχομένους δὲ τῆς νάρκης ἰχθύας ναρκᾶν φασι καὶ καταφέρεσθαι οὐ δήπου τοῦ μεταξὺ ναρκῶντος ὕδατος . οὐδὲν οὗν ἄτοπον καὶ τὸ σῶμα τῆς σεληνιακῆς σφαίρας διαπέμπειν τὴν τοῦ ἡλίου θέρμην εἰς τὰ ὑπὸ σελήνην αὐτὸ μὴ θερμαινόμενον παθητικῶς · φθορὰ γὰρ ἄν τις καὶ γένεσις πάντως τῇ τοιαύτῃ ἀλλοιώσει συνυπῆρχε . ζωτικῶς δὲ καὶ τελεσιουργῶς οὐδὲν κωλύει τὴν σεληνιακὴν σφαῖραν ὑπὸ τοῦ ἡλίου παθοῦσαν διαπέμπειν μὲν εἰς τὸ ὑπὸ σελήνην τὰς ἡλιακὰς ἀκτῖνας , τοῦτο δὲ πάσχειν ὑπ’ αὐτῶν , ὡς αὐτὸ πέφυκε πάσχειν · πέφυκε δὲ θερμαινόμενον παθητικῶς καὶ διακρινόμενον · καὶ | γὰρ καὶ ἄλλων ἀστέρων μεθέξεις οὐκ οὖσαι θερμαὶ ἢ ψυχραὶ κατὰ τὴν παθητικὴν θερμότητα καὶ ψῦξιν τοιαύτας ὅμως τοῖς τῇδε διαθέσεις ἐμποιοῦσι · καὶ φωτιζομένη οὖν ὑπὸ τοῦ ἡλίου ἡ σελήνη καὶ τὸ φῶς εἰς ἡμᾶς διαπέμπουσα αὐτὴ μὲν οὐ θερμαίνεται παθητικῶς οὐδὲ διακρίνεται ὑπὸ τοῦ φωτός , τὰ δὲ ὑπὸ σελήνην παθητικῶς αὐτοῦ μετέχει . Ταῦτα δὲ τὰ νῦν ῥηθέντα καὶ ὁ Ἀλέξανδρος σαφῶς ὡμολόγησε περὶ τοῦ αἰθερίου καὶ κυκλοφορητικοῦ σώματος εἰρῆσθαι καὶ οὐκέτι περὶ τοῦ ὅλου κόσμου . πῶς οὖν τὰ πρὸ αὐτῶν περὶ τοῦ ὅλου κόσμου μόνου νενόμικεν εἰρῆσθαι μιᾶς οὔσης τῆς τῶν λόγων συνεχείας ; τὸν δὲ οὐρανὸν καὶ τὸν ἄνω τόπον εἶπεν , οὐχ ὅτι ταὐτὸν νομίζει τὸ πέριξ καὶ τὸ ἄνω · τὸ γὰρ ἄνω καὶ τὸ κάτω πέρατα τῆς εὐθείας ἐστὶν ἀλλήλοις ἀντικείμενα , καί ἐστιν ὁ ἄνω τόπος , ἐφ’ ὃν φέρεται τὰ κουφότητα ἔχοντα σώματα , ὥσπερ κάτω , ἐφ’ ὃν τὰ βαρέα · ἀλλ’ ἢ τῇ δόξῃ τῶν πολλῶν συνεξέδραμε τὸ πέριξ ἄνω καλούντων , ἢ ὅτι τοῦ ἄνω προσεχῶς τὸ πέριξ ὑπέρκειται , καὶ οὐκ ἀπεικότως ἂν καὶ αὐτὸ λέγοιτο ἄνω . Μέχρι μὲν οὑν τούτου τὰ ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ περί τε τοῦ κυρίως οὐρανοῦ καὶ δευτέρως περὶ τοῦ κόσμου ῥηθέντα συνεπεράνατο . p . 284a14 Πρὸς δὲ τούτοις ἄπονος ἕως τοῦ ἀλλὰ τῶν μὲν τοιούτων τῶν λόγων ἅλις ἔστω τὰ νῦν . Συμπερανάμενος τὰ ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ ἀποδειχθέντα , ὅτι ἀγένητος καὶ ἄφθαρτός ἐστιν ὁ οὐρανὸς καὶ πάσης θνητῆς δυσχερείας ὑπερανέχων , ἐντεῦθεν λοιπὸν δείκνυσιν , ὅτι ἄπονος καὶ φυσικὴ καὶ οὐ βίαιος οὐδὲ ἐξ ἀνάγκης ἐστὶν αὐτῷ ἡ κύκλῳ κίνησις καὶ ἡ ἐν ταὐτῷ μονή . καλῶς δὲ τῷ ἀναγκαίῳ τὸ βίαιον συνέθηκεν , ὅτι μὴ πᾶν τὸ ἀναγκαῖον βίᾳ · τὰ γὰρ ἀίδια ἐξ ἀνάγκης μὲν ἔστιν , οὐ μὴν βίᾳ . δείκνυσι δέ , ὅτι ἄπονον καὶ κατὰ φύσιν ἔχει τὴν κύκλῳ κίνησιν , οὕτως · ὁ οὐρανὸς οὐδεμιᾶς προσδεῖται βιαίας ἀνάγκης , ἥτις φέρεσθαι πεφυκότα αὐτὸν ἄλλως , οἷον ἐπὶ τὸ κάτω , κωλύει ἐκείνην μὲν τὴν ῥοπὴν ἐπέχουσα , κύκλῳ δὲ ποιοῦσα κινεῖσθαι · τὸ μηδεμιᾶς βιαίου ἀνάγκης πρὸς τὴν ἑαυτοῦ κίνησιν δεόμενον ἄπονον ἔχει τὴν κίνησιν · ὁ οὐρανὸς ἄρα ἀπόνως καὶ κατὰ φύσιν κινεῖται τὴν κύκλῳ κίνησιν . καὶ ὅτι μὲν τὸ μηδεμιᾶς ἀνάγκης τοιαύτης προσδεόμενον ἀπόνως κινεῖται , ἔδειξεν ἐκ τοῦ τὸ δεόμενον ἀνάγκης ἐπίπονον εἶναι καὶ διαθέσεως τῆς ἀρίστης ἄμοιρον · ἡ γὰρ ἀρίστη διάθεσις οὐ κατὰ βίαιον ἀνάγκην , ἀλλὰ κατὰ τὴν κατὰ φύσιν ὑπάρχει τελειότητα . οὐ μόνον δὲ τὸ βίαιον ἐπίπονον , ἀλλὰ καὶ τὸ ἐπίπονον ὂν βίαιον · εἰ οὖν τὸ ἐπί . πονον βίαιον , τὸ μὴ δεόμενον βιαίας ἀνάγκης ἄπονον ἄν εἴη . ὅτι δὲ ὁ οὐρανὸς οὐ δεῖται | βιαίας ἀνάγκης , δῆλον μὲν καὶ ἐκ τοῦ θεῖον ὄντα τὴν ἀρίστην ἔχειν διάθεσιν , τὸ δὲ τὴν ἀρίστην ἔχον διάθεσιν μὴ δεῖσθαι βιαίου ἀνάγκης , εἴπερ τὰ βιαίου δεόμενα ἀνάγκης ἄμοιρα τῆς ἀρίστης ἐστὶ διαθέσεως αὐτοφυοῦς οὔσης καὶ οὐ βιαίου . δῆλον δὲ καὶ ἐκ τοῦ τοὺς ἀνάγκην τινὰ τῆς τοιαύτης τῷ οὐρανῷ κινήσεως ἢ τῆς μονῆς αἰτιωμένους δείκνυσθαι μηδὲν λέγοντας ἀκριβές . καὶ γὰρ οἱ μὲν μυθικὴν εἰσάγουσιν ἀνάγκην τοῦ μὴ πίπτειν τὸν οὐρανόν , ἀλλ’ ἄνω μένοντα περιφέρεσθαι , ὥσπερ Ὁμηρος τὸν Ἄτλαντα λέγων · Ἄτλας δ’ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχει κρατερῆς ὑπ’ ἀνάγκης , καὶ ἔχει δέ τε κίονας αὐτὸς μακράς , αἳ γαῖάν τε καὶ οὐρανὸν ἀμφὶς ἔχουσιν . οἱ δὲ φυσικὴν ἀνάγκην αἰτιῶνται τοῦ μὴ φέρεσθαι κάτω τὴν δίνησιν ἐπικρατοῦσαν τῆς οἰκείας ῥοπῆς αὐτοῦ ἐλάττονος οὔσης , ὥσπερ Ἐμπεδοκλὴς λέγει καὶ Ἀναξαγόρας · οἱ δὲ ψυχικὴν τὴν ἀνάγκην φασὶ τῆς ψυχῆς αὐτοῦ ἀναγκαζούσης ἀίδιον μένειν τὴν κίνησιν τὴν τοιαύτην , ὥσπερ ὁ Πλατῶν ἐν Τιμαίῳ λέγειν ἐδόκει περὶ τῆς τοῦ οὐρανοῦ ψυχῆς “ ἡ δὲ ἐκ μέσου πρὸς τὸν ἔσχατον οὐρανὸν πάντῃ διαπλακεῖσα ἤρξατο ἀπαύστου καὶ ἔμφρονος βίου πρὸς τὸν σύμπαντα χρόνον . ” ἀλλ’ ὃ μὲν περὶ Ἄτλαντος , καὶ ὅτι μῦθος , οὐδεμίαν ἀποδεικτικὴν ἀνάγκην εἰσάγει , ὅτι οἱ συστήσαντες αὐτὸν ἐῴκεσαν καὶ αὐτοὶ νομίζειν βάρος ἔχειν γεηρὸν τὰ οὐράνια καὶ διὰ τοῦτο δεῖσθαί τινος ἀνάγκης ἐμψύχου τῆς ἀνεχούσης αὐτά . εἰ τοίνυν δέδεικται μήτε βάρος ἔχοντα μήτε κουφότητα τὰ οὐράνια , δῆλον , ὅτι παρέλκων ἄν εἴη ὁ μῦθος διὰ τὴν τοῦ βάρους ὑποψίαν πλασθείς . ἀλλ’ εἰ μὲν πλάσμα τι ἀνθρώπειον τοῦτο τὸ κατὰ τὸν Ἄτλαντά ἐστιν ἀπὸ τῆς τοῦ βάρους ὑποψίας πλασθέν , ἐλήλεγκται τῷ ὄντι περιττὸν ἐκ τοῦ μήτε βάρος μήτε κουφότητα τοῖς οὐρανίοις ὑπάρχοντα ἀποδεδεῖχθαι , εἰ δὲ μῦθος ὄντως ἐστὶ θεῖόν τι κρύπτων ἐν ἑαυτῷ καὶ σοφόν , λεγέσθω , ὅτι Ἄτλας εἷς μέν ἐστι καὶ αὐτὸς τῶν περὶ τὸν Διόνυσον Τιτάνων , διὰ δὲ τὸ μὴ τελέως ἐξαμαρτεῖν εἰς αὐτόν , τουτέστι μὴ κατὰ τὴν Τιτανικὴν μόνην διάκρισιν ἐνεργῆσαι περὶ τὴν Διονυσιακὴν δημιουργίαν , ἀλλ’ ἀποκλίνειν πως καὶ πρὸς τὴν Διιὸν συνοχὴν κατ’ ἄμφω τὰς ἰδιότητας ἐνεργεῖ περὶ τὰς μεγίστας τοῦ κόσμου μερίδας διακρίνων μὲν καὶ ἀνέχων τὸν οὐρανὸν ἀπὸ τῆς γῆς , ὡς μὴ ἐπισυγχεῖσθαι τὰ ἄνω τοῖς κάτω · ὡς γὰρ ὑπεζωκώς τις , οὐ μὴν νοερός , διακρίνει κατὰ τὸ λόγιον πῦρ πρῶτον καὶ πῦρ ἕτερον σπεύδοντα μιγῆναι · διακρίνει δὲ καὶ ἀνέχει μετὰ τοῦ συνέχειν ἐν ἀλλήλαις αὐτάς · καὶ γὰρ αἱ κίονες τὴν συναμφότερον ἔχουσι δύναμιν διακριτικήν τε ἅμα καὶ συνοχικὴν τῶν ὑπερκειμένων πρὸς τὰ ὑποκείμενα . Ἀλλ᾿ οὐδὲ διὰ τὴν ταχεῖαν τοῦ αἰθερίου σώματος δίνησιν ἐλαττουμέμένης μένῃς τῆς κατὰ τὴν οἰκείαν ῥοπὴν βαρεῖαν οὖσαν φορᾶς αὐτοῦ τε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς ἥ τε τοῦ οὐρανοῦ κύκλῳ κίνησις ἀίδιος μένει καὶ ἡ τῆς γῆς ἐν τῷ μέσῳ στάσις , ὡς Ἐμπεδοκλῆς τε ἐδόκει λέγειν καὶ Ἀναξαγόρας καὶ Δημόκριτος · κἄν γὰρ βάρος ἔχῃ καὶ τὸ αἰθέριον σῶμα καὶ ἡ ἀλλὰ ἀλλὰ ταχυτέρας οὔσης τῆς κυκλοφορίας ἢ κατὰ τὴν ἐπὶ τὸ κάτω ῥοπὴν καὶ ἐπικρατούσης ἐκείνης μένειν ἐν τοῖς αὐτοῖς τόποις τὴν μὲν γῆν ἐπὶ τοῦ μέσου ἑστῶσαν , τὸν δὲ οὐρανὸν ἐπὶ τοῦ πέριξ κινούμενον , ὥσπερ φασὶ τὸ ἐν τῇ φιάλῃ ὕδωρ οὐκ ἐκχεῖσθαι περιδινουμένης τῆς φιάλης , ἐὰν θᾶττον ἡ δίνησις γένηται τῆς ἐπὶ τὸ κάτω τοῦ ὕδατος φορᾶς . καὶ τοῦτο οὖν ἀπίθανον , φησί , τὸ τοσοῦτον χρόνον σώζεσθαι ταῦτα οῦτως ἔχοντα παρὰ φύσιν · ὀλίγον μὲν γὰρ χρόνον εἰκὸς ἦν διαρκέσαι βεβιασμένην τὴν ἐπὶ τὸ κάτω ῥοπήν , εἰς ἀεὶ δὲ ἀδύνατον , ὥστε οὐδὲ κινεῖσθαι διὰ παντὸς οὕτως οἷόν τε ἦν , εἴπερ βάρος ἔχοντα πρὸς τὸ κάτω ρεπειν ἐπεφύκει . Ἀλλ᾿ καὶ τὸ τρίτον ἄλογον τὸ λέγειν ὑπὸ τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς ἀναγκαζόμενον τὸ θεῖον σῶμα μένειν ἀιδίως κινούμενον ἢ ὑπὸ ψυχῆς ἀναγκαζούσης μένειν ἀίδιον τὴν ἐν αὐτῷ κίνησιν . καὶ γὰρ τὸ κατὰ βίαιον ἀνάγκην γινόμενον ἀίδιον εἶναι τῶν ἀδυνάτων ἐστί · παρὰ φύσιν γὰρ τοῦτο , τὸ δὲ παρὰ φύσιν τοῦ κατὰ φύσιν ἔκπτωσις ὂν οὐκ ἀίδιον · δεῖ γὰρ εἶναι καὶ τὸ κατὰ φύσιν , καὶ ἅμα ἄμφω εἶναι ἀδύνατον . οὕτω μὲν ἐπὶ τοῦ κινουμένου τὸ ἀδύνατον ἐνεδείξατο διὰ τοῦ μὴ εὔλογον εἶναι μένειν ἀίδιον ὑπὸ ψυχῆς ἀναγκαζούσης γινόμενον . λοιπὸν δὲ καὶ ἀπὸ τῆς κινούσης ψυχῆς , ὅτι οὐδὲ ταύτης οἷόν τε εἶναι τὴν τοιαύτην ζωὴν ἄλυπον καὶ μακαρίαν , ἀλλὰ ἄσχολον καὶ πάσης ἀπηλλαγμένην ῥᾳσώνης ἔμφρονος , εἴπερ ἄλλως πεφυκότος φέρεσθαι τοῦ πρώτου σώματος , οἷον ἐπὶ τὸ μέσον , ἡ ψυχὴ μετὰ βίας ἄλλως αὐτὸ κινεῖσθαι ἀναγκάζει κυκλοφορούμενον . οὐ γὰρ τὸ κινούμενον μόνον τὴν παρὰ φύσιν καὶ βίαιον κίνησιν κάμνει , ἀλλὰ καὶ τὸ κινοῦν αὐτήν , καὶ μάλιστα εἰ καὶ συνεχῶς καὶ ἀιδίως κινοίη · τὸ μὲν γὰρ πρὸς ἅπαξ , εἰ καὶ ὀχληρόν , ἀλλ’ οἰστὸν ἂν εἴη ταχείας τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ ἐνοχλοῦντος γινομένης , τὸ δὲ συνεχῶς καὶ ἀιδίως ἀφόρητον , καὶ πολλῷ χείρων ὁ τοιοῦτος βίος τοῦ τῶν ἐν τοῖς θνητοῖς ζῴοις ψυχῶν , εἴ γε αὗται μέν , κἄν ἄλλως πεφυκότα κινεῖσθαι τὰ οἰκεῖα σώματα κατὰ τὴν ἐπικρατοῦσαν ῥοπὴν τῶν ἐν αὐτοῖς στοιχείων ἄλλως κινῶσι βαδίζοντα , ἀλλ’ ἀναπαύονταί γε τῆς τοιαύτης ἐνεργείας κατὰ τοὺς ὕπνους καὶ τὰς ἄλλας τῶν ζῴων ἠρεμίας , αἱ δὲ τῶν οὐρανίων ψυχαὶ καὶ ταῦτα θεῖαι οὖσαι οὐδέποτε τοῦ παρὰ φύσιν κινεῖσθαι ἀνοχὴν εςουσιν . Ἔμφρονα δὲ ῥᾳστώνην τὴν θεωρητικὴν ὁ Ἀλέξανδρός φησι , διότι δεῖται ὁ θεωρητικὸς νοῦς καὶ ἡ τοιαύτη φρόνησις ῥᾳστώνης μάλιστα . φαίνεται δὲ τὴν μὲν ῥᾳστώνην τὴν ἐν τῷ κινεῖν τὰ σώματα λέγων ὁ Ἀριστοτέλης , τὸ δὲ ἔμφρονα προσθεὶς διὰ τὸ ὑπὸ Πλάτωνος εἰρημένον τὸ “ ἤρξατο ἀπαύστου καὶ ἔμφρονος βίου πρὸς τὸν σύμπαντα χρόνον ” , ὥσπερ καὶ τὸ Ἰξίονός τινος μοῖραν κατέχειν αὐτὴν ἀίδιον καὶ ἄτρυτον . καὶ γὰρ καὶ τοῦτό μοι δοκεῖ πρὸς ἐκεῖνο τοῦ Πλάτωνος ἀπερρῖφθαι τὸ ῥητὸν τὸ λέγον ἰὴ δὲ ἐκ μέσου πρὸς τὸν ἔσχατον οὐρανὸν πάντῃ διαπλεκεὶσα ἤρξατο ἀπαύστου καὶ ἔμφρονος βίου πρὸς τὸν σύμπαντα χρόνον · ” τοῦτο γάρ μοι δοκεῖ παραξέειν ὁ Ἀριστοτέλης διὰ τοῦ ἀλλ’ ἀναγκαῖον Ἰξίονὸς τινος μοῖραν κατέχειν αὐτὴν ἀίδιον καὶ ἄτρυτον . καὶ ὁ μὲν κατὰ τὸν Ἰξίονα μῦθος ἐπιθέσθαι λέγει τῷ γάμῳ τῆς “ Ηρας τὸν Ἰξίονα , τὴν δὲ νεφέλην μορφώσασαν ἀνθ’ ἑαυτῆς αὐτῷ προσιέναι · μιχθέντος δὲ αὐτοῦ τῇ νεφέλῃ γεννηθῆναι τὸν Κένταυρον · γνόντα δὲ τὸν Δία παρὰ τῆς Ἥρας τροχῷ τὸν Ἰξίονα προσδῆσαι , ὥστε ἀπαύστως ἐπ’ αὐτοῦ φέρεσθαι . τάχα δὲ ἂν σημαίνοι ἂν ὁ μῦθος ἐπιθέσθαι μὲν πολιτικῇ καὶ βασιλικῇ τινι προνοίᾳ τὸν Ἰξίονα · Ἡραῖον δὲ τὸ τοιοῦτον τῆς ζωῆς εἶδος · ἀνάξιον δὲ φανέντα κατὰ δίκην τῆς Ἥρας εἰδώλῳ τινὶ ἐνύλῳ καὶ τεθολωμένῳ τῆς τοιαύτης προστασίας περιπεσεῖν , ὅπερ ἡ νεφέλη δηλοῖ ἀὴρ οὖσα θολώδης καὶ ὑλικώτερος · τούτῳ δ’ οὖν συμπλακέντα τῷ εἴδει γεννῆσαι μὲν συρφετὴν λογικῶν τε καὶ ἀλόγων ἐνέργειαν , ἐνδεθῆναι δὲ ὑπὸ τοῦ τὸ κατ’ ἀξίαν πᾶσιν ἀφορίζοντος δημιουργοῦ θεοῦ ἐν τῷ τῆς εἱμαρμένης τε καὶ γενέσεως τροχῷ , οὗπερ ἀδύνατον ἀπαλλαγῆναι κατὰ τὸν Ὀρφέα μὴ τοὺς θεοὺς ἐκείνους ἱλεωσάμενον “ οἷς ἐπέταξεν ” ὁ Ζεὺς “ κύκλου τ’ ἀλλῆξαι καὶ ἀμψῦξαι κακότητος ” τὰς ἀνθρωπίνας ψυχάς . ἐπειδὴ δὲ ὁ ἐκ τῆς Ἀφροδισιάδος Ἀλέξανδρος ἐν μὲν τοῖς ἄλλοις καλῶς , οἶμαι , καὶ τῶν ἄλλων Περιπατητικῶν καλλιόνως τοῖς Ἀριστοτέλους φαίνεται παρακολουθῶν λόγοις , ἐν δὲ τοῖς πρὸς Πλάτωνα τῷ Ἀριστοτέλει λεγομένοις οὐκέτι μοι δοκεῖ φυλάττειν τὸν σκοπὸν τῆς Ἀριστοτέλους ἀντιλογίας πρὸς τὸ φαινόμενον τῶν Πλάτωνος λόγων ἀποτεινόμενον , ἀλλὰ κακοσχόλως πως ὑπαντῶν πρὸς αὐτὸν οὐ τὸ φαινόμενον μόνον ἐλέγχειν καὶ αὐτὸς πειρᾶται φειδοῖ τῶν ἁπλουστέρων , ὥσπερ καὶ Ἀριστοτέλης ἐποίησεν , ἀλλὰ καὶ τὰς ἐννοίας διαβάλλει τοῦ θείου Πλάτωνος καὶ πορίσματα συνάγειν ἐκ τῶν λόγων ἐπιχειρεῖ οὐδὲ τῷ φαινομένῳ πολλάκις ἀκολουθοῦντα , φέρε κἀνταῦθα τὴν τῷ θεῷ καὶ τῷ Ἀριστοτέλει φίλην ἀλήθειαν προστησάμενος τὰ τοῦ Ἀλεξάνδρου περὶ τῆς <τῆς> ψυχῆς κινήσεως ὡς τῷ Πλάτωνι δοκοῦντα προσθεὶς βασανίσαι πειράσομαι διὰ τοὺς ἐπιπολαιότερον αὐτοῦ τοῖς λόγοις ἐντυγχάνοντας καὶ κινδυνεύοντας ἐξ αὐτῶν διαβεβλημένων ἴσχειν πρὸς τὰ τοῦ Πλάτωνος δόγματα , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν καὶ πρὸς τὰ τοῦ Ἀριστοτέλους καὶ πρὸς τὴν θείαν ἀλήθειαν . λέγει τοίνυν ὁ Ἀλέξανδρος ἐπ’ αὐτῶν τάδε τῶν ῥημάτων · “ ἀκολούθως τῷ | λόγῳ τούτῳ εἴη ἄν δεικνύναι κατὰ Πλάτωνα τὰς τῶν θεῶν ψυχὰς ἐν χείρονι μοίρᾳ τῶν ἐν τοῖς θνητοῖς σώμασιν , ὥστε καὶ τὴν τοῦ κόσμου , εἴ γε ἄμεινον μὲν πάσῃ ψυχῇ χωρὶς σώματος εἶναι , αὕτη δὲ οὐδέποτε χωρὶς σώματος ἔσται ὄντος μετὰ τὴν γένεσιν ἀιδίου καὶ ἄπυστον κίνησιν , ὥς φησι , κινουμένου ὑπ’ αὐτῆς , ὃ δόξει πρὸς βίαν κινεῖν . καὶ γάρ , εἰ μὴ ὅμοιον τὸ τοῦ κόσμου σῶμα τοῖς τῶν ἄλλων ζῴων τῷ ταῦτα εἶναι ἐμπαθέστερα , ἀλλ’ οὖν κάλλιον κἀκείνῃ ἐφ’ ἑαυτῆς εἶναι ἢ μετὰ σώματος . ὅλως δέ , καθ’ οὓς τὸ κυκλοφορητικὸν σῶμα ἢ τῶν τεσσάρων τί ἐστιν ἢ ἐκ τῶν τεσσάρων , ἔπειτα τὴν κίνησιν τὴν κύκλῳ οὐκ οὖσαν αὐτῷ κατὰ φύσιν κατὰ τὴν ψυχὴν κινεῖται , τούτοις τὸ προειρημένον ἕποιτο ἄν ἂτοπον . ” ἐν δὴ τούτοις , εἰ καὶ Ἀριστοτέλης αὐτὸς τὸν οὐρανὸν ἀίδιον ὄντα ἔμψυχον εἶναι βούλεται σαφῶς ἐν τούτῳ τῷ βιβλίῳ λέγων “ ὁ δὲ οὐρανὸς ἔμψυχος καὶ ἔχει κινήσεως ἀρχὴν ” καὶ προελθὼν πάλιν φησὶν “ ἀλλ’ ἡμεῖς ὡς περὶ σωμάτων μόνον αὐτῶν καὶ μονάδων τάξιν μὲν ἐχόντων , ἀψύχων δὲ πάμπαν διανοούμεθα , δεῖ δὲ ὡς μετεχόντων αὐτῶν ὑπολαμβάνειν πράξεως καὶ ζωῆς’’ , καὶ ὁ Ἀλέξανδρος συντίθεται τούτοις , πῶς τέως κατὰ Πλάτωνα τὰς τῶν θεῶν ψυχὰς καὶ τὴν τοῦ κόσμου ἐν χείρονι μοίρᾳ τετάχθαι φησὶ τῶν ἐν τοῖς θνητοῖς σώμασιν , εἴ γε ἄμεινον μὲν τὸ χωρὶς εἶναι σώματος , αὗται δὲ οὐδέποτε χωρὶς σώματος ἔσονται ἀιδίων ὄντων αὐτῶν καὶ ἀεὶ ἐμψύχων ; ταῦτα γὰρ οὐ τῷ Πλάτωνι μόνῳ ἐδόκει , ἀλλά καὶ τῷ γνησιωτάτῳ τῶν Πλάτωνος ἀκροατῶν τῷ Ἀριστοτέλει καὶ τῷ ἐπιμελεστάτῳ τοῦ Ἀριστοτέλους σπουδαστῇ τῷ Ἀλεξάνδρῳ . πῶς δέ , εἰ ἄμεινον χωρὶς εἶναι σωμάτων ταῖς θείαις ψυχαῖς , οὐδέποτε τυγχάνουσι καὶ κατ’ αὐτὸν τοῦ ἀμείνονος , εἴπερ ἀίδια τὰ σώματα αὐτῶν ἐστι : πῶς δὲ ταῖς τῶν θνητῶν ζῴων ψυχαῖς τὰς θείας παραβάλλων ἐν χείρονι μοίρᾳ φησὶν αὐτὰς ἐκείνων εἶναι κατὰ Πλάτωνα ἀεὶ συνεῖναι τὰς θείας ψυχὰς τοῖς σώμασι λέγοντα , εἴ γε καὶ τὰς ψυχὰς τὰς ἐν τοῖς θνητοῖς σώμασιν ἐντελεχείας ἀχωρίστους τῶν σωμάτων οὗτος ὑπολαμβάνει , καὶ τὸν Ἀριστοτέλην πάνυ ἀπιθάνως ἐν τοῖς τοιούτοις παρεξηγούμενος ; ὅτι δὲ οὐχ ὡς ὑπὸ ψυχῆς κινεῖσθαι λέγοντι τὸν οὐρανὸν μέμφεται ὁ Ἀριστοτέλης τῷ Πλάτωνι , δῆλον , εἴπερ καὶ αὐτὸς ἔμψυχον λέγει τὸν οὐρανὸν ἔχοντα κινήσεως ἀρχὴν ἐν ἑαυτῷ , δηλονότι τὴν ψυχήν · περὶ γὰρ ταύτης ἦν ὁ λόγος αὐτῷ . ἀλλ’ εἰπόντος τοὐ Πλάτωνος περὶ τῆς ψυχῆς ἰὴ δὲ ἐκ μέσου πρὸς τὸν ἒσχατον οὐρανὸν πάντῃ διαπλεκεῖσα ἤρξατο ἀπαύστου καὶ ἔμφρονος βίου’’ ηὐλαβήθη , μή τις τῆς συνεκτάσεως καὶ τῆς συνδιαπλοκῆς ἀκούσας σωματικήν τινα καὶ βίαιον κατὰ ὠθισμὸν γινομένην ὑπονοήσῃ τὴν ψυχικὴν κίνησιν οὐ · πεφυκότος οὕτω κινεῖσθαι τοῦ σώματος · διὸ καὶ τὸν Ἰξίονα παρήγαγεν . ἐπεί , ὅτι οὔτε συνεκτετάσθαι τῷ σώματι τὴν ψυχὴν οὔτε συνδιαπεπλέχθαι σωματικῶς ἐνόμιζεν ὁ Πλάτων , δηλοῖ λέγων , ὅτι τὸ σωματτοειδὲς μτοειδὲς ἅπαν ὁ δημιουργὸς ἐντὸς αὐτῆς ἐτεκτήνατο ὡς αὐτὸ τῇ ψυχῇ ἐνιδρυμένον . ὅτι δὲ οὐδὲ βιαίως ὑπὸ τῆς ψυχῆς νομίζει χύκλῳ κινεῖσθαι τὸν οὐρανὸν ὁ Πλατῶν , ἀλλὰ φυσικῶς , κἄν ἐκ τῆς τῶν τεσσάρων στοιχείων ἀκρότητος αὐτὸν συνεστάναι βούλοιτο , μάθοις ἄν ἐκ τοῦ καὶ πρὸ τῆς ψυχώσεως τάδε περὶ τῆς τοῦ σώματος κινήσεως γράψαι · “ κίνησιν γὰρ ἀπένειμεν αὐτῷ τὴν τοῦ σώματος οἰκείαν τῶν ἑπτὰ τὴν περὶ νοῦν καὶ φρόνησιν μάλιστα οὖσαν · διὸ δὴ κατὰ τὰ αὐτὰ ἐν τῷ αὐτῷ καὶ ἐν ἑαυτῷ περιαγαγὼν αὐτὸ ἐποίησε κύκλῳ κινεῖσθαι στρεφόμενον ” . εἰ τοίνυν πρὸ τῆς ψυχώσεως αὐτοῦ ταῦτά φησι , δῆλον , ὅτι τὴν φυσικὴν ἐπιτηδειότητα παρίστησι τοῦ σώματος τοῦ οὐρανίου πρὸς τὴν ἐγκύκλιον κίνησιν . πῶς οὖν ἔτι δυνατὸν ἐγκαλεῖν τῷ Πλάτωνι ὡς ἄλλως πεφυκότα κινεῖσθαι τὸν οὐρανὸν ἄλλως ὑπὸ τῆς ψυχῆς λέγοντι φέρεσθαι ; καὶ πάντων , οἶμαι , μᾶλλον ὁ Ἀριστοτέλης τὴν ἐν Τιμαίῳ περὶ τούτων τοῦ Πλάτωνος γνώμην ἠπίστατο , ὃς καὶ σύνοψιν ἢ ἐπιτομὴν τοῦ Τιμαίου γράφειν οὐκ ἀπηξίωσεν . “ ‘Αλλὰ μὴν οὐδὲ ὑπ’ ἄλλης ψυχῆς’’ , ὁ Ἀλέξανδρός φησιν , “ βίᾳ κινηθήσεται τὸ κύκλῳ κινούμενον σῶμα . δεῖ μὲν γάρ , εἰ μέλλοι ψυχὴ κινήσειν βίᾳ , μετὰ σώματος αὐτὴν εἶναι · ἀδύνατον γὰρ βίᾳ κινεῖσθαι σῶμα ὑπό τινος ἄνευ ἁφῆς τε καὶ ἀντερείσεως , ταῦτα δὲ σωματικά · δεήσει ἄρα μετὰ σώματος αὐτὴν εἶναι , δι’ οὗ κινουμένου καὶ αὐτὴ κινήσει τὸ κύκλῳ παρὰ φύσιν · καὶ δῆλον , ὅτι καὶ τὸ αὐτῆς σῶμα κύκλῳ κινοῖτο ἄν , εἰ μέλλοι συμπεριφέρειν ἐκεῖνο καὶ βιάζεσθαι καὶ μὴ πεφυκὸς οὕτω · μόνως γὰρ οὕτως ὁμαλήν τε καὶ ἀίδιον κίνησιν αὐτὸ κινήσει · κύκλῳ δὲ κινούμενον κατὰ τὴν ἐν αὐτῷ ψυχὴν συνεχῶς τε καὶ κατὰ φύσιν ἀεὶ ἂν κινοῖτο · τὸ γὰρ κατὰ τὴν οἰκείαν ψυχὴν οὕτω κινούμενον κατὰ φύσιν κινεῖται · εἰ δὲ τοῦτο , ἐκεῖνο ἄν εἴη τὸ κυκλοφορητικόν.’ ταῦτα ὁ Ἀλέξανδρος τοῖς ῥήμασι λέγων πῶς οὐκ ἐπέστησεν , ὅτι καὶ τὸ οὐράνιον κατὰ τὴν οἰκείαν ψυχὴν κυκλοφορούμενον οὐδὲν κωλύει κατὰ φύσιν κινεῖσθαι ; Τὰ δὲ ἐφεξῆς ὑπὸ τοῦ Ἀλεξάνδρου λεγόμενα πλείονος ἢ οὐκ ἐλάττονος ἐπιστάσεως τῶν ἤδη ῥηθέντων ἄξια νομίζω . “ ἐζητήσαμεν γάρ ” , φησί , ‘‘κατὰ τούσδε τοὺς τόπους τοῦ δευτέρου γενόμενοι , τίνα κίνησιν ἡ ψυχὴ τὸ κυκλοφορητικὸν σῶμα κινεῖ , εἴ γε τὴν κύκλῳ φύσει κινεῖται . καὶ ἡ μὲν ζήτησις ἀναγκαία καὶ πάντως ὀφείλουσα προβεβλῆσθαι , τὰς δὲ λύσεις ἐπισκεπτέον . Ἰουλιανοῦ μέν , φησί , τοῦ Τραλλιανοῦ δόξα ἦν τῆς ἐπὶ δεξιὰ κινήσεως αἰτίαν αὐτῷ τὴν ψυχὴν εἶναι καὶ τῆς ὁμαλοῦς καὶ τε · ταγμένης . ‘Ερμῖνος δὲ τοῦ εἰς ἄπειρον αὐτὸ κινεῖσθαι τὴν ψυχὴν ἔλεγε αἰτίαν · μηδὲν γὰρ σῶμα πεπερασμένον ἔχειν τῇ ἑαυτοῦ | φύσει δύνα · μιν τῆς ἐπ’ ἄπειρον κινήσεως’’ . καὶ τούτῳ μὲν ἐπέσκηψεν ὁ Ἀλέξανδρος λέγων τοῦ ἐπ’ ἄπειρον κινεῖσθαι μὴ τὴν οἰκείαν ψυχὴν αἰτίαν εἶναι , ἀλλὰ τὸ κινοῦν πρῶτον . καὶ εἰ μέχρι τούτου προήγαγεν τὸν λόγον , καλῶς ἄν , οἶμαι , ἔλεγεν . ὥσπερ γὰρ ἡ κίνησις ἀπὸ ψυχῆς διὰ τὴν αὐτοκίνητον αὐτῆς δύναμιν , οὕτω τὸ ἐπ’ ἄπειρον καὶ ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως καὶ περὶ τὰ αὐτὰ καὶ ἐν τῷ αὐτῷ καὶ ὅσα τοιαῦτα ἀπὸ τῆς ἀκινήτου νοερᾶς αἰτίας ἐφήκει τῷ οὐρανῷ . ὁ δὲ εἰς τὴν οἰκείαν σχολὴν ἀπάγων τὸν λόγον μετὰ τὸ εἰπεῖν , ὅτι τῆς ἐπ’ ἄπειρον κινήσεως τὸ πρῶτον κινοῦν ἐστιν αἴτιον , ἐπάγει · “ ἡ γὰρ οἰκεία ψυχὴ κατὰ τὸ εἶδος καὶ τὴν δύναμιν μᾶλλόν ἐστιν , εἴ γε ἐντελέχεια , ὥστε κατὰ τὰ προειρημένα οὐχ οἷόν τε ταύτην τοῦ εἰς ἄπειρον κινεῖν εἶναι δύναμίν γε οὖσαν τοῦ πεπερασμένου’’ . ἀλλ’ ὅτι μέν , κἄν ἐντελέχειαν λέγῃ τὴν ψυχὴν Ἀριστοτέλης , διττὴν οἶδε τὴν ἐντελέχειαν , τὴν μὲν ἀχώριστον , τὴν δὲ χωριστήν , καὶ τὴν ψυχὴν μάλιστα τὴν λογικὴν ὡς χωριστὴν ἐντελέχειαν λέγει ἐν τοῖς Περὶ ψυχῆς , πολλοῖς ἀνδράσι καὶ κλεινοῖς ἀποδέδεικται . Πρὸς δὲ τὸν Ἰουλιανὸν μηδὲν εἰπόντος τοῦ Ἀλεξάνδρου ῥητέον , ὅτι , εἰ τῆς ἐπὶ δεξιὰ κινήσεως ἡ ψυχὴ τῷ οὐρανῷ αἰτία , δῆλον , ὅτι ἢ τῆς ἀπλανοῦς · αὕτη γὰρ ἡ ἐπὶ δεξιὰ κινουμένη καὶ τὰς ἄλλας ἐπὶ τοῦτο συμπεριάγουσα . αἱ οὖν τῶν πλανᾶσθαι λεγομένων σφαιρῶν ψυχαὶ τίνα κίνησιν αὐτὰς κινοῦσι ; τὴν μὲν γὰρ ἐπὶ δεξιὰ τῇ ἀπλανεῖ συγκινοῦντι , εἰ δὲ τὴν ἐπ’ ἀριστερὰ τὴν οἰκείαν , ἡ ἀπορία μένει ζητοῦσα , ποίαν μὲν ἡ φύσις κινεῖ κίνησιν , ποίαν δὲ ἡ ψυχή , καὶ εἰ τὴν ἐπὶ δεξιὰ κίνησιν τὴν ἀπ’ ἀνατολῶν τὴν τῆς ἀπλανοῦς ἡ ψυχὴ κινεῖ , ποίαν κίνησιν ἡ φύσις ἐκείνην κινήσει . “ ‘Ημεῖς δέ ” , φησὶν ὁ Ἀλέξανδρος , “ έπιχειροῦμεν δεικνύναι τοῦ θείου σώματος οὐκ ἄλλην μὲν τὴν φύσιν οὖσαν , ἄλλην δὲ τὴν ψυχήν , ἀλλ’ ὡς ἡ βαρύτης τῆς γῆς καὶ τοῦ πυρὸς ἡ κουφότης · ὡς γὰρ ταῦτα λέγοντες φύσει κινεῖσθαι κατὰ τὰς δυνάμεις ταύτας κινεῖσθαι λέγομεν , καὶ οὐκ ἂλλη τις αὐτῶν παρὰ τὴν κατὰ φύσιν ἡ κατὰ τὰς οἰκείας δυνάμις κίνησίς ἐστιν , οὕτω καὶ τὴν φύσιν τοῦ θείου σώματος εὔλογον ἐφαίνετο εἶναι καὶ τὴν δύναμιν τὴν ψυχήν · τίς γὰρ ἄν ἄλλη παρὰ ταύτην εἴη φύσις αὐτοῦ ; τελειοτέρα γὰρ φύσεως ἡ ψυχή , εὔλογον δὲ τοῦ τελειοτέρου σώματος καὶ τὴν φύσιν εἶναι τελειοτέραν , καθ’ ἣν φύσιν τε καὶ ψυχήν ἐστι κυκλοφορητικόν . ” τικόν.’’ πῶς οὖν ταῦτα συνᾴδει τοῖς Ἀριστοτελικοῖς δόγμασιν ; εἴπερ ὁ Ἀριστοτέλης σαφῶς ἄλλην μὲν τὴν φύσιν , ἄλλην δὲ τὴν ψυχὴν εἶναι βούλεται , τὴν μὲν ἐν τῷ δευτέρῳ τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως ὁριζόμενος ἀρχὴν κινήσεως καὶ ἠρεμίας , ἐν ᾧ ἔστι , τὴν δὲ ἐν τῷ δευτέρῳ τῆς Περὶ ψυχῆς ἐντελέχειαν σώματος φυσικοῦ ὀργανικοῦ δυνάμει ζωὴν ἔχοντος . εἰ οὖν πᾶσα ψυχὴ | φυσικοῦ σώματός ἐστιν ἐντελέχεια , καὶ ἄλλο μὲν τὸ φυσικὸν σῶμά ἐστιν , ἄλλο δὲ ἡ ἐντελέχεια αὐτὴ καὶ μάλιστα ἡ χωριστή , πῶς ταὐτὸν ἄν εἴη φύσις καὶ ψυχή ; ἀλλ’ οὗτος ἀχώριστον ἐντελέχειαν νομίζων τὴν ψυχήν , ἐπειδὴ καὶ ἡ φύσις ἀχώριστός ἐστι τοῦ φυσικοῦ σώματος καὶ εἰς ταὐτόν πως ἔρχεται τῷ εἲδει , συνέφυρε τὴν φύσιν καὶ τὴν ψυχὴν ἑκατέρᾳ τὸ τῆς ἐντελεχείας ὄνομα προσήκειν οἰόμενος , διὸ καὶ δύναμιν καὶ ψυχὴν καὶ φύσιν τὴν αὐτὴν ἐνόμισεν . οὕτω δὲ σαφῶς εἰπόντος τοῦ Ἀριστοτέλους , ὅτι ἡμεῖς ὡς περὶ σωμάτων μόνον ἀψύχων τῶν οὐρανίων διακείμεθα , δεῖ δὲ ὡς μετεχόντων αὐτῶν ὑπολαμβάνειν πράξεως καὶ ζωῆς , εἰ καὶ τὰ ἄψυχα σώματα φυσικά ἐστιν , ἡ δὲ φύσις ἐπ’ ἐκείνων ψυχή , ὡς οὗτος λέγει , τίς ἦν χρεία προσθεῖναι τὴν πρᾶξιν καὶ τὴν ζωὴν τὴν ψυχικήν ; αὕτη γάρ ἐστιν ἡ πρακτική . Ἀλλὰ ταῦτα μέν , οἶμαι , πρόδηλα , ζητεῖν δὲ οὐδὲν ἧττον περιλείπεται , τίνα μὲν ἡ φύσις κίνησιν κινεῖ τὸ οὐράνιον σῶμα , τίνα δὲ ἡ ψυχή . καὶ ῥητέον , οἶμαι , ὅτι ἡ φύσις καθ’ ἑαυτὴν οὐκ ἔστιν ἱκανὴ κινῆσαι τελείαν καὶ αὐτοφυᾶ τοπικὴν κίνησιν · οὐδὲ γὰρ ἡ τῶν τεσσάρων στοιχείων κατὰ τὴν ἐπὶ τὸ ὅλον ῥοπὴν γινομένη κίνησις τελεία κίνησίς ἐστι καὶ αὐτοφυὴς ὡς ἐνυπάρχοντος τοῦ κινοῦντος , ἀλλὰ πτώσει μᾶλλον ἔοικεν ἢ ὁλκῇ τινι κατὰ τὴν ἀπὸ τῆς ὁλότητος ἐνδιδομένην τῷ μέρει δύναμιν ἐπιτελουμένη . οὐδὲ γὰρ ἔχει ταῦτα ἐν ἑαυτοῖς ὡς φυσικὰ μόνως τὸ κυρίως κινοῦν · ἡ γὰρ φύσις μὴ οὖσα αὐτοκίνητος ἑτέρωθεν κινουμένη κινεῖ , διὸ οὐδὲν μᾶλλον κινεῖν ἢ κινεῖσθαι λέγοιτο ἄν , καὶ τὰ μὲν μόρια τῶν ὅλων ἀποσπασθέντα τῆς μὲν ἐν τῷ ὅλῳ ψυχώσεως καὶ τῆς τελείας φύσεως ἐστέρηται , φύσιν δὲ ἔχειν λέγεται , καθὸ πέφυκε πάλιν συνάπτεσθαι τῷ ὅλῳ κινούμενα , τὸ δὲ ὅλον φυσικόν τε καὶ ἔμψυχον ὑπὸ ψυχῆς κυρίως κινεῖται διὰ μέσης τῆς φύσεως · ἡ γὰρ φύσις ζωή τίς ἐστιν ἐν ὑποκειμένῳ τῷ σώματι ἐπιτηδειότης οὖσα καὶ εὐφυΐα πρὸς τὸ κινεῖσθαι τὰ σώματα ὑπὸ ψυχῆς καὶ διὰ μέσης ἑαυτῆς τὴν τῆς ψυχῆς δύναμιν τὴν κινητικὴν εἰς τὸ σῶμα διαπορθμc-ύουσα . καὶ ταῦτα , οἶμαι , καὶ τῷ Ἀριστοτέλει δοκοῦντα λέγω , εἴπερ τὴν ψυχὴν ἐντελέχειαν σώματος φυσικοῦ φησι , καὶ εἴπερ ἐν τοῖς ἑξῆς , ἐν οἷς φησι “ γὰρ ἄλλων ἐν οὐδενὶ ὁρῶμεν , ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως καὶ πάλιν “ ἡμῖν δὲ ἐπεὶ διώρισται πρότερον , ὅτι ἐν τοῖς ἔχουσιν ἀρχὴν κινήσεως αἱ τοιαῦται δυνάμις ἐνυπάρχουσιν’’ , ἀρχὴν κινήσεως ἔχειν σαφῶς τὰ ψυχὴν ἔχοντα λέγει καὶ οὐ τὰ φυσικά , ὡς καὶ ὁ Ἀλέξανδρος ἐξηγεῖται . καὶ τῷ Πλάτωνι δὲ πρὸ τοῦ Ἀριστοτέλους ταῦτα δοκεῖ , εἴπερ ἐν τῷ δεκάτῳ τῶν Νόμων τὴν ἐνάτην κίνησιν τὴν κινουμένην μὲν ὑφ’ ἑτέρου , κινοῦσαν δὲ ἕτερα , τὴν φύσιν εἶναί φησι κατὰ τὴν τοῦ κινεῖσθαι εὐφυΐαν ἀλλ’ οὐ κατὰ τὸ | κινεῖν ὑφεστῶσαν . ὥστε , εἴ τις ἔροιτο , τίν μὲν τοπικὴν κίνησιν ἡ φύσις , τίν δὲ ἡ ψυχὴ τὸν οὐ . ῥᾶνόν κινεῖ , ἐροῦμεν , ὅτι ἡ ψυχὴ διὰ μέσης τῆς φύσεως κύκλῳ κινεῖσθαι τὸν οὐρανὸν ποιεῖ μιᾶς μὲν οὔσης καὶ τῆς αὐτῆς κινήσεως , ἀλλ’ ἀπὸ μὲν τῆς φύσεως ἐχούσης τὴν αὐτοφυᾶ καὶ ἀβίαστον καὶ κατ’ αὐτὸ τὸ εἶδος ἐπιτηδειότητα πρὸς τὸ κινεῖσθαι , ἀπὸ δὲ τῆς ψυχῆς τὴν μεταβατικὴν ἐνέργειαν , πρὸς ἣν ἐπεφύκει διὰ τὴν φύσιν , ὥσπερ ἀπὸ τοῦ νοῦ τὸ ἀεὶ καὶ κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως καὶ περὶ τὰ αὐτὰ καὶ ἐν τῷ αὐτῷ περιρέρεσθαι ὑπὸ γὰρ τούτων ἀπὸ τοῦ νοῦ χορηγουμένων ἡ ψυχικὴ κίνησις ἡ διὰ τῆς φύσεως ἐνδιδομένη τῷ σώματι συναιρεῖταί τε καὶ εἰς ὁμοιότητα τῆς νοερᾶς ἐνεργείας ἀποκαθίσταται . διὸ καὶ ὁ θεῖος ἐκεῖνος ἐρωτήσας , διότι κυλλῷ · κινεῖται ὁ οὐρανός , ὅτι νοῦν μιμεῖται , φησίν . Ἀλλὰ τῶν μὲν τοιούτων λόγων ἅλις ἔστω τὸ νῦν κατὰ τὸν ‘Αριστοτέλην . δείξας δέ , ὅτι κατ’ οὐδένα τρόπον τῶν εἰρημένων βίαιον εἶναι δυνατὸν τὴν τοῦ οὐρανοῦ κίνησιν , ἀλλὰ κατὰ φύσιν ἔχειν ἀνάγκη , εἴπερ ἀίδιός ἐστιν , ἐπήγαγεν , ὅτι οὐ μόνον τῇ ἀιδιότητι τοῦτο συνᾴδει τοῦ παντὸς τὸ μὴ βίαιον κατὰ φύσιν δὲ ἔχειν τὴν κίνησιν , ἀλλὰ καὶ τῇ μαντείᾳ , ἣν ἔχομεν περὶ παντὸς τοῦ θείου , ὅτι ἄπονον αὐτὸ χρὴ εἶναι καὶ ἐν ῥᾳστώνῃ καὶ μακαριότητι διάγειν , μόνως ἄν οὕτως ἔχοιμεν ἀναμφιλέκτως συμφώνους ἀποδιδόναι τοὺς λόγους , εἰ λέγοιμεν μὴ βίαιον , ἀλλὰ κατὰ φύσιν αὐτοῦ τὴν ἐνέργειαν . μαντείαν δὲ ἐκάλεσε τὴν κοινὴν ταύτην ἔννοιαν . ἣν ἔχομεν περὶ τῆς ἀπονίας καὶ μακαριότητος τοῦ θείου , ὅτι κρειττόνως ἢ κατὰ ἀπόδειξιν ἐνυπάρχουσα βεβαιοτάτη καὶ ἀμετάπειστός ἐστιν · τοιαῦται γὰρ αἱ μαντεῖαι κατὰ θείαν γνῶσιν ὑπὲρ πᾶσαν ἀπόδειξιν προερχόμεναι μετὰ πίστεως ἀμεταθέτου . p . 284 a 6 ἐπειδὴ δέ τινές εἰσιν , οἵ φασιν εἶναι ἓως τοῦ ἐν ἅπασιν ὁμοίως ἐνόμιζον · ὑπάρχειν . εἰπὼν περὶ τοῦ ὅλου οὐρανοῦ , ὅτι ἁπλοῦς , ὅτι τῶν τεσσάρων στοι - χείων ἐξῃρημένος , ὅτι κυκλοφορητικός , ὅτι ἀγένητος καὶ ἄφθαρτος καὶ ἀναυξὴς καὶ ἀναλλοίωτος καὶ ἀπαθὴς πάσης θνητῆς δυσχερείας , εντι δὲ ἄπο · νος ὡς ἀβιάστως καὶ κατὰ φύσιν κινούμενος , καὶ τῶν περὶ αὐτοῦ κοιῶν ἐννοιῶν ὡς περὶ θεοῦ μαντευομένων ὑπομνήσας ἡμᾶς · καὶ γὰρ πρῶτον τὸν οὐρανὸν καὶ τὰ ἐν οὐρανῷ παρὰ τὸ θέειν θεοὺς ἐκάλεσαν ἄνθρωποι καὶ ἀπὸ τούτων εἰς ἐπίγνωσιν ἦλθον τοῦ τε δημιουργοῦ καὶ τῶν ἄλλων θείων τάξεων . ταῦτα οὖν εἰπὼν εἰκότως λοιπὸν περὶ τῶν μερῶν τοῦ οὐρανοῦ προτίθεται διδάξαι . διττὰ δὲ τὰ μέρη , τὰ μὲν καθ’ αὑτά , ὡς αἱ σφαῖραι | καὶ οἱ ἀστέρες , τὰ δὲ πρός τι καὶ κατὰ σχέσιν , ὡς τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν τό τε ἔμπροσθεν καὶ τὸ ὄπισθεν καὶ τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω · διχῶς δὲ καὶ ταῦτα θεωρεῖται κατά τε τὴν θέσιν καὶ κατὰ τὴν κίνησιν . καὶ περὶ πρώτων διαλέγεται τῶν κατὰ σχέσιν , διότι τοῖς μὲν πολλοῖς ἀμφισβητήσιμον ἐδόκει τὸ ἔχειν ὅλως ταῦτα τὸν οὐρανὸν ἁπλοῦν ὄντα καὶ ὁμοιομερῆ , οἱ δὲ Πυθαγόρειοι τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν ἐτίθεσαν ἐν ταῖς δέκα συστοιχίαις , ἃς ἁπάντων κοινὰς ἀρχὰς ἔλεγον , ὥστε καὶ τοῦ οὐρανοῦ . εἴπερ οὖν ὅλως , φησίν , ἐν οὕτως ὁμοιομερεῖ τῷ τοῦ οὐρανοῦ σώματι , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν τῷ τοῦ παντὸς τοῦ κατὰ τὸν οὐρανὸν ὁριζομένου , ταύτας χρὴ τὰς ἀρχὰς ἐνορᾶν τὰς κατὰ τὸ δεξιὸν καὶ ἀριστερόν , σκεπτέον , πότερον τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον , ὡς οἱ Πυθαγόρειοι λέγουσιν αὐτά , ἢ μᾶλλον ἑτέρως , ὡς ἡμεῖς ἐπινοοῦμεν . τριῶν γὰρ οὐσῶν τοῦ σώματος διαστάσεων , μήκους , πλάτους , βάθους , καὶ δύο καθ’ ἑκάστην διάστασιν περάτων τρεῖς γίνονται συζυγίαι διάφοροι ἐν τοῖς τῶν ζῴων σώμασι . τοῦ μὲν γὰρ μήκους πέρατα τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω , τοῦ δὲ πλάτους τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερόν , δὲ βάθους τὸ ἔμπροσθεν καὶ τὸ ὄπισθεν , καί ἐστι τὸ μὲν ἂνω τοῦ μήκους ἀρχή , τὸ δὲ δεξιὸν τοῦ πλάτους , τὸ ἒμπροσθεν τοῦ βάθους . ἀρχαὶ δὲ τῶν κινήσεων αὗται · ἀπὸ γὰρ τούτων ἄρχονται πρῶτον αἱ κινήσεις τοῖς ἔχουσιν αὐτά , τουτέστι τοῖς ζῴοις , ἀπὸ μὲν τοῦ ἂνω ἡ αὔξησις , ἀπὸ δὲ τῶν δεξιῶν ἡ κατὰ τόπον , ἀπὸ δὲ τῶν ἔμπροσθεν ἡ κτὰ τὴν αἴσθησιν καὶ μάλιστα τὴν εἰς τὸ πρόσω τεινομένην · διὸ οὐδὲ ἐν πᾶσι τοῖς σώμασι ζητοῦμεν ταύτας τὰς ἀρχάς , ἀλλ’ ἐν τοῖς ἔχουσιν ἀρχὴν κινήσεως ἐν ἑαυτοῖς ἐπὶ πάσας τὰς διαστάσεις φοιτώσης , ταῦτα δέ ἐστι τὰ ἔμψυχα . τὰ γὰρ ἄψυχα , οἷον βῶλος ἢ σπινθήρ , κἄν ἔχη κινήσεως ἀρχήν , οὐ ψυχικῆς ἔχει τῆς ἐπὶ πάντα ἰούσης , ἀλλὰ φυσικῆς τῆς ἐφ’ ἓν ἀφωρισμένης · ἡ μὲν γὰρ βῶλος ἐπὶ τὸ μέσον μόνον , ὁ δὲ σπινθὴρ ἐπὶ τὸ ἄνω . κἄν λέγωμέν ποτε καὶ ἐπὶ τῶν μορίων τῶν ἐν τοῖς ἀψύχοις τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω καὶ τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν καὶ τὸ ἔμπροσθεν καὶ τὸ ὄπισθεν , πρὸς ἡμᾶς ἀναφέροντες λέγομεν · ἢ γὰρ δεξιὰ λέγομεν τὰ κατὰ τὰ ἡμέτερα δεξιά , ὥσπερ οἱ μάντεις · καὶ γὰρ δεξιὸν ὄρνιν τὸν ἐν τοῖς δεξιοῖς ἡμῶν καὶ σύμβολον δεξιὸν οὕτω λέγομεν · ἢ καθ’ ὁμοιότητα τοῖς ἡμετέροις , ὡς ἐπὶ τῶν ἀνδριάντων δεξιὰν χεῖρα λέγομεν καὶ ἀριστεράν , ἡ τὰ ἐναντίως ἒχοντα τῇ θέσει ὡς ἀντιπρόσωπα δοκεῖν ἡμῖν εἶναι , ὡς ἐν τοῖς κατόπτροις δεξιὸν μὲν τὸ κατὰ τὸ ἡμέτερον ἀριστερόν , ἀριστερὸν δὲ τὸ κατὰ τὸ ἡμέ - τερον δεξιόν · ἐν τοῖς ἀψύχοις δὲ οὐ μίαν ὁρῶμεν κατὰ φύσιν διαφοράν . τὰ γὰρ πρὸς ἡμᾶς λαμβανόμενα ἐὰν ἀνάπαλιν στραφῇ , τὰ ἐναντία τῶν πρότερον ἐροῦμεν δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ καὶ ἄνω καὶ | κάτω καὶ ἒμπροσθεν σθεν καὶ ὄπισθεν . τούτων τὰ πλεῖστα σαφῶς ἡμῖν ὁ Ἀριστοτέλης ἐν τῇ Περὶ πορείας ζῴων παραδέδωκεν , εἰς ἣν πραγματείαν καὶ νῦν τὸν λόγον ἀνέπεμψε . γράφει δὲ ἐν ἐκείνοις οὕτως · ‘ τὸ μὲν ἄνω καὶ κάτω μόριον πάντα ἔχει τὰ ζῶντα · οὐ μόνον γὰρ ἐν τοῖς ζῴοις ἐστὶ τὸ ἄνω καὶ κάτω , ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς’’ · καὶ ὀλίγον προβάς · “ ὃσα δὲ μὴ μόνον ζῇ , ἀλλὰ καὶ ζῷά ἐστι , τοῖς τοιούτοις ὑπάρχει τό τε ἔμπροσθεν καὶ ὂπισθεν · αἴσθησιν γὰρ ἔχει πάντα ταῦτα’’ · καὶ πάλιν ὀλίγον προβάς · “ ὃσα δὲ τῶν ζῴων μὴ μόνον αἰσθήσεως κοινωνεῖ , ἀλλὰ δύναται ποιεῖσθαι τὴν κατὰ τόπον μεταβολὴν αὐτὰ δι’ ἑαυτῶν , ἐν τούτοις δὲ διώρισται πρὸς τοῖς λεχθεῖσι τό τε ἀριστερὸν καὶ τὸ δεξιόν , καὶ ὁμοίως τοῖς πρότερον εἰρημένοις ἔργῳ τινὶ καὶ οὐ θέσει διωρισμένον ἑκάτερον αὐτῶν ” · ἔνια δὲ τῶν ζῴων , ὅσα μὴ κινεῖται κατὰ τόπον , ὡς τὰ ζωόφυτα λεγόμενα , ταῦτ’ οὐκ ὅν ἔχοι τὸ ἀριστερόν τε καὶ δεξιόν . ‘ Ως δὴ τούτων οὕτως ἐχόντων τρία ταῦτα τοῖς Πυθαγορείοις ἐγκαλεῖ ὁ Ἀριστοτέλης · πρῶτον ‘μέν , ὅτι ἓξ οὐσῶν τῶν τοιούτων διαφορῶν δύο μόνας οὗτοι παρέλαβον τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν τἀς τέσσαρας παρραλιπόντεσ τό τε ἄνω καὶ τὸ κάτω καὶ τὸ ἔμπροσθεν καὶ τὸ ὄπισθεν · δεύτερον , ὅτι τὰς κυριωτέρας παραλελοίπασι τό τε ἄνω καὶ τὸ κάτω · τοῦτο δὲ διὰ πλειόνων δείκνυσιν ἐπιχειρημάτων · πρῶτον μέν , ὅτι καὶ ἐν τούτοις διαφοραὶ ἐναργεῖς εἰσιν οὐκ ἔλαττον ἢ τῷ δεξιῷ πρὸς τὸ ἀριστερὸν ἢ τό γε ἀληθὲς καὶ ἔτι μᾶλλον καὶ φυσικώτερον ἐν τούτοις ἤπερ τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερόν · οἷον δεξιὰ χεὶρ καὶ ἀριστερὰ καὶ πόδες ὁμοίως οὐδὲν ἀλλήλων κατὰ τὰ σχήματα διαφέροντα τῇ δυνάμει μόνον διαφέρουσι · χεὶρ μὲν γὰρ δεξιὰ τῆς λαιᾶς ἐρρωμενεστέρα , τῶν δὲ ποδῶν ὁ μὲν λαιὸς πρὸς τὸ στηρίζεσθαι μᾶλλον ἐπιτήδειος , ὁ δὲ δεξιὸς πρὸς τὸ ἄρχειν κινήσεως , καὶ τῶν ὤμων ὁμοίως ὁ μὲν λαιὸς πρὸς τὸ ἀχθοφορεῖν , ὁ δὲ δεξιὸς πρὸς τὸ κινεῖσθαι ἐπιήσδειος , καίτοι κατὰ τὸ σχῆμα μηδὲν ἀλλήλων διαφέροντα · κεφαλὴ δὲ ποδῶν καὶ ἀκρεμόνες ῥιζῶν καὶ ὅλως τὰ ἄνω τῶν κάτω καὶ τὰ ἔμπροσθεν τῶν ὄπισθεν οὐ τῇ δυνάμει μόνον , ἀλλὰ καὶ τῷ σχήματι διενηνόχασι . τοῦτό τε οὖν ἐγκαλεῖ τοῖς Πυθαγορείοις , ὅτι τῶν ἓξ ἀρχῶν οὗτ·οι δύο μόνας παρέλαβον τὰς μᾶλλον διαφερούσας καὶ κυριωτέρας παραλιπόντες , καὶ δεύτερον , ὅτι τὰς κοινοτέρας καὶ καθολικωτέρας παρέλιπον , εἴπερ τὸ μὲν ἂων καὶ τὸ κάτω πᾶσι τοῖς ἐμψύχοις ἔνεστιν ὁμοίως ζώοις τε καὶ φυτοῖς , τὸ δὲ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν οὐκ ἐνυπάρχει τοῖς φυτοῖς · καὶ τρίτον , ὅτι τὰ πρότερα τῇ φύσει παραλιπόντες τὰ ὕστερα παρέλαβον · πρότερον γὰρ τὸ μῆκος τοῦ πλάτους , εἴπερ ἡ γραμμὴ τῆς ἐπιφανείας προτέρα τῇ φύσει καὶ ἀρχοειδεστέρα ὡς καὶ τὸ σημεῖον τῆς γραμμῆς , καὶ εἴπερ ἡ ἐπὶ τὸ μῆκος αὔξησις προτέρα γίνεται τοῖς ζῴοις τῆς ἐπὶ ι τὸ πλάτος , καὶ εἰ συναναιρεῖ μὲν ἡ γραμμή , οὐ συναναιρεῖται δέ . εἰ οὖν μῆκος πλάτους πρότερον τῇ φύσει , τῶν δὲ προτέρων τῇ φύσει καὶ αἱ ἀρχαὶ πρότεραι , αἱ τοῦ μήκους ἄρα ἀρχαί , τουτέστι τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω , τῶν τοῦ πλάτους ἀρχῶν τοῦ τε δεξιοῦ καὶ τοῦ ἀριστεροῦ πρότεραί εἰσι τῇ φύσει . πολλαχῶς δὲ τοῦ προτέρου λεγομένου , ἢ θέσει ὡς ἐπὶ τῶν προκαθημένων ἢ τάξει ὡς τὰ προοίμια τῶν διηγήσεων ἢ δυνάμει καὶ τιμῇ ὡς ὁ ἄρχων τῶν ἀρχομένων ἢ τῇ φύσει ὡς τὸ συναναιροῦν μὲν μὴ συναναιρούμενον δὲ ἢ χρόνῳ καὶ γενέσει ὡς πατὴρ υἱέος , τὸ ἄνω , φησί , τοῦ δεξιοῦ κατὰ γένεσιν ἄν εἴη πρότερον , διότι ἡ ἐπὶ τὸ μῆκος αὔξησις , ὡς εἴρηται , προτέρα γίνεται τοῖς ζῴοις τῆς ἐπὶ τὸ πλάτος . εἰ οὖν πρότερον τὸ μῆκος γίνεται τοῦ πλάτους , ἐστὶ δὲ τοῦ μὲν μήκους ἀρχὴ τὸ ἄνω , τοῦ δὲ πλάτους τὸ δεξιόν , καὶ ἡ ἀρχὴ ἡ τοῦ προτέρου πρότερον ἄν εἴη κατὰ γένεσιν . τέταρτον δὲ πρὸς τούτοις , εἰ τὸ μὲν ἄνω ἐστὶ τὸ ὅθεν ἡ κίνησις ἡ κατὰ αὒξησιν εἰδοποιεῖται , τὸ δὲ δεξιὸν ἀφ’ οὖ ἡ κίνησις ἄρχεται , καὶ τὸ εἰς τὸ πρόσθεν τὸ ἐφ’ ὃ πρόεισιν αὕτη , κυριωτέρα δὲ καὶ οὐσιωδεστέρα ἐστὶν ἡ κατὰ αὔξησιν κίνησις τῷ ζῴῳ τῆς κατὰ τόπον , δῆλον , ὅτι καὶ τὸ ἄνω κυριωτέραν δύναμιν ἀρχῆς ἄν ἔχοι πρὸς τὰς ἄλλας διαφοράς · ἀτόπως οὖν τὸ δεξιὸν καὶ ἀριστερὸν παραλαβόντες τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω παρέλιπον . οὕτω μὲν οὖν κατεσκεύασεν ὁ Ἀριστοτέλης τὸ τὰς κυριωτέρας καὶ ἀρχηγικωτέρας παραλελεῖφθαι διὰ πλειόνων ἐπιχειρημάτων , δυνατὸν δὲ ἀπὸ τῆς διαφορᾶς τῶν προθέσεων τῆς τε ὅθεν καὶ τῆς ἀφ’ οὗ καὶ τῆς ἐφ’ ὃ οὐ πρότερον νῦν τὸ ἄνω τοῦ δεξιοῦ καὶ τοῦ ἔμπροσθεν δεικνύναι , ἀλλ’ ἕτερον μόνον · εἰ γὰρ ἕτεραι αἱ προθέσεις , ἕτεραι καὶ αἱ κατ’ αὐτὰς λεγόμεναι ἀρχαί . τρίτον δὲ αὐτοῖς ἐγκαλεῖ ἢ δεύτερον , εἴ τις ὡς ἓν πάντα τὰ πρῶτα λαμβάνοι τὸ τὰ κυριώτερα παραλελεῖφθαι δι’ αὐτῶν λέγων κατεσκευάσθαι , τρίτον δ’ οὖν αὐτοῖς ἢ δεύτερον ἐπάγει , διότι κοινῶς ἐν ἅπασιν ὑπάρχειν ταύτας τὰς ἀρχὰς ἐνόμιζον τὴν κατὰ τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερόν , καίτοι γε ἐν τοῖς ἀψύχοις μὴ ὑπαρχούσας κατὰ φύσιν · κἄν γὰρ λέγωνται καὶ ἐν ἐκείνοις , κατὰ τὴν πρὸς ἡμᾶς ἀναφορὰν λέγονται , ὡς εἴρηται πρότερον . τὸ δὲ ἐν πᾶσιν αὐτοὺς τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν λέγειν ἔλαβεν ἐκ τοῦ τῶν δέκα συστοιχιῶν , ἃς πάντων κοινὰς ἀρχὰς ἔλεγον , μίαν τὴν κατὰ τὸ δεξιὸν καὶ ἀριστερὸν λαμβάνειν , ἐπεὶ οὐχ ὡς ἐπὶ τοῦ οὐρανοῦ ἰδικῶς ταῦτα θεωρούντων τίς οὖν ὁ τῶν Πυθαγορείων σκοπὸς καὶ πῇ καλῶς ἐκείνων λεγόντων ὁ Ἀριστοτέλης πρὸς τὸ φαινόμενον ἀντεῖπε τοῦ λόγου ; οἱ μὲν οὖν Πυθαγόρειοι εἰς δύο συστοιχίας πάσας τὰς ἀντιθέσεις ἀναγαγόντες , τὴν μὲν χείρονα , τὴν δὲ κρείττονα , ἤτοι τοῦ ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ , καὶ τῇ δεκάδι συμβολικῶς ὡς τῷ παντὶ ἀριθμῷ συμπληρώσαντες ἑκατέραν ἑκάστην ἀντίθεσιν θέσιν τῶν δέκα οὕτω παρέλαβον ὡς πάσας τὰς ἑαυτῆς συγγενείας συνεμφαίνουσαν . καὶ τῶν τοπικῶν οὗν σχέσεων τὸ δεξιὸν καὶ ἀριστερὸν παρέλαβον , ἅμα μὲν ὅτι τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ κακὸν ἐνδείκνυται ταῦτα · δεξιὰν γοῦν φύσιν καὶ δεξιὰν τύχην λέγομεν τὰς ἀγαθὰς δηλοῦντες καὶ λαιὰς τὰς ἐναντίας · ἅμα δὲ ὅτι , ἐν οἷς μὲν τὸ δεξιὸν καὶ ἀριστερόν ἐστιν , ἐν τούτοις καὶ τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω καὶ τὸ ἔμπροσθεν καὶ τὸ ὄπισθεν , ὡς ὁ Ἀριστοτέλης διώρισεν , οὐ μέντοι ἀνάπαλιν · εἰκότως οὖν ἐκ τούτων καὶ τὰς ἄλλας τοπικὰς ἀντιθέσεις ἐδήλωσαν . τὸ γοῦν δεξιὸν καὶ ἄνω καὶ ἔμπροσθεν καὶ ἀγαθὸν ἐκάλουν , τὸ δὲ ἀριστερὸν καὶ κάτω καὶ ὄπισθεν καὶ κακὸν ἔλεγον , ὡς αὐτὸς Ἀριστοτέλης ἱστόρησεν ἐν τῇ τῶν Πυθαγορείοις ἀρεσκόντων συναγωγῇ . ‘Ο μὲν οὖν ὅλος τῶν προκειμένων σκοπὸς εἴρηται , ἐν δὲ τοῖς κατὰ μέρος , ὅταν λέγῃ “ τοῖς μὲν τὰ τοιαῦτα μόρια , λέγω δὲ οἷον τό τε δες̔ιὸν καὶ τὸ ἀριστερόν ” , ἐνδεῖ τῇ λέξει “ τό τε ἔμπροσθεν καὶ τὸ ὄπισθεν καὶ τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω ” , ἅπερ ὡς γνώριμα διὰ τῶν εἰρημένων ἐσόμενα παρῆκεν . ὅταν δὲ λέγῃ “ ταύτας δὲ τὰς διαστάσεις εὔλογον ὑπάρχειν τοῖς σώμασι τοῖς τελείοις ’’ , οὐχὶ τὸ μῆκος λέγει καὶ πλάτος καὶ βάθος · ταῦτα γὰρ παντὶ σώματι ὑπάρχει · ἀλλὰ τὰς τρεῖς ἀντιθέσεις , ἄνω κάτω , πρόσθεν ὄπισθεν , δεξιὸν ἀριστερόν . τέλεια δὲ σώματα λέγει , ὅσα οὐ μόνον ζωὴν ἔχει θρεπτικὴν καὶ αὐξητικήν , ὥσπερ τὰ φυτά , οὐδὲ αἴσθησιν πρὸς τούτοις μόνον , ὥσπερ τὰ ζωόφυτα , ἀλλὰ καὶ ὄρεξιν καὶ τὴν κατὰ τόπον μεταβολήν , ὡς τὰ τέλεια ζῷα · διὸ καὶ ἐπήγαγεν “ ἒστι δὲ τὸ μὲν ἄνω τοῦ μήκους ἀρχὴ’’ καὶ τῇ ἑξῆς . ἐπιστήσαι δὲ χρὴ καὶ τῇ λέξει τῇ λεγούσῃ “ τῶν γὰρ ἀψύχων ἐν οὐδενὶ ὁρῶμεν , ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως ” καὶ τῇ τοῦ Ἀλεξάνδρου ἐξηγήσει λέγοντος ἲς ἀρχὴν δὲ κινήσεως λέγοι ἄν τὴν δύναμιν τὴν κινητικήν . ἔχει μὲν γὰρ καὶ τὰ ἄψυχα ἀρχήν τινα κινήσεως , εἴ γέ ἐστι φυσικὰ σώματα , ἀλλ’ οὐ τὴν κινοῦσαν ἀρχὴν ἔχει οὐδὲ κινητικὴν δύναμιν ἐν αὐτοῖς · ἔξωθεν γάρ ἐστι τὸ κινοῦν αὐτά · ἀλλὰ ἀρχὴν καὶ δύναμιν ἔχει τοῦ κινεῖσθαι τὴν παθητικήν ” , οἷον φύσιν ἔχει τοῦ κινεῖσθαι , οὐκ ἐξ ἑαυτῶν δέ , ἀλλὰ ὑπ’ ἄλλου , ὡς ἔδειξεν ἐν τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει . ὥστε , εἴ τις ζητεῖ , πῶς μὲν ἡ φύσις κινεῖ τὸν οὐρανόν , πῶς δὲ ἡ ψυχή , οὐ ῥητέον , ὡς ὁ Ἀλέξανδρος ἔλεγεν , ὅτι ταὐτόν ἐστιν ἐκεῖ φύσις καὶ ψυχή · πῶς γὰρ ἂν εἴη ταὐτόν , εἴπερ ἡ μὲν φύσις δύναμις παθητικὴ τοῦ κινεῖσθαί ἐστιν ἐν ὑποκειμένῳ οὖσα τῷ κινουμένῳ , ἡ δὲ ψυχὴ τὸ ἔξωθεν κινοῦν ; οὐκ ἄρα ταὐτὸν ῥητέον ψυχὴν καὶ φύσιν ἐπὶ τοῦ οὐρανοῦ , τὴν αὐτὴν μέντοι κίνησιν κατ’ ἄμφω κινεῖσθαι , ἀλλὰ κατὰ μὲν τὴν ψυχὴν ὡς κινοῦσαν ἒξωθεν , κατὰ δὲ τὴν φύσιν ὡς ἀρχὴν τοῦ κινεῖσθαι ἐνυπάρχουσαν . | ὅταν δὲ ἐπὶ τῶν ἀψύχων λέγῃ “ τὰ μὲν γὰρ ὅλως οὐ κινεῖται , τὰ δὲ κινεῖται μέν , ἀλλ’ οὐ πανταχόθεν ὁμοίως ” , μὴ κινεῖσθαι μὲν λέγει τὰ τὸν οἰκεῖον τόπον κατειληφότα ἤδη , ἐν ᾧ μένει λοιπόν , μὴ πανταχόθεν δὲ κινεῖσθαι , τουτέστι μὴ κατὰ τὰς ἓξ διαστάσεις , ἀλλ’ ἢ ἄνω μόνον , ὡς τὸ πῦρ , ἢ κάτω , ὡς ἡ γῆ . Ἀλλ’ ἐπὶ τὰ ἑξῆς ἰτέον . p . 285a27 ‘Ημῖν δὲ ἐπεὶ διώρισται πρότερον ἓως τοῦ καὶ τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερόν . Αἰτιασάμενος τοὺς Πυθαγορείους ὡς τὰς κυριωτέρας ἀρχὰς παραλιπόντας τῶν διαστάσεων καὶ ὡς τὰς μὴ κοινὰς ὡς κοινὰς παραλαβόντας ἐφεξῆς λοιπὸν αὐτὸς ὑφηγεῖται , πῶς ἐπὶ τοῦ οὐρανοῦ χρὴ λαμβάνειν αὐτὰς τὰς ἀντιθέσεις τῶν διαστάσεων . καὶ πρῶτον , ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ οὐρανοῦ χρὴ ζητεῖν αὐτάς , δείκνυσιν οὕτως . ὁ οὐρανὸς ἔμψυχός ἐστι · τὸ ἔμψυχον ἔχει κινήσεως ἀρχὴν ἐν ἑαυτῷ τὴν κατὰ τὸ κινεῖν · τῷ ἔχοντι ἀρχὴν κινήσεως τοιαύτην καὶ αἱ δυνάμεις αὖται ὑπάρχουσι · διώρισται γὰρ πρότερον , ὅτι οὐκ ἐν παντὶ σώματι τὸ ἄνω καὶ κάτω καὶ ἀριστερὸν καὶ δεξιὸν καὶ ἔμπροσθεν καὶ ὄπισθεν ζητητέον , ἀλλ’ ὅσα ἔχει κινήσεως ἀρχὴν ἐν ἑαυτοῖς τὴν κατὰ τὸ κινεῖν ἔμψυχα ὄντα · ὁ ἄρα οὐρανὸς ἔχει ταύτας τὰς δυνάμεις . κἄν γὰρ μὴ ηὔξηται ὁ οὐρανός , οὐ κωλύεται τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω ἔχειν · οὐδὲ γὰρ τῶν αὐξομένων τὰ παυσάμενα τῆς αὐξήσεως εὐθὺς παύεται τοῦ τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω ἔχειν . ἔδειξε δὲ αὐτὸς ἐν τοῖς προλαβοῦσι τὴν κατὰ τὸ μῆκος αὔξησιν ἐπὶ τὸ ἄνω γενομένην , ἐν οἷς γίνεται , χρώμενος ἐναργεῖ τούτῳ σημείῳ τοῦ εἶναί τε τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω ἐν τοῖς ζῴοις καὶ ἄλλο εἶναι τοῦ δεξιοῦ καὶ ἀριστεροῦ . καὶ τούτου οὕτως ἔχοντος δείκνυσι καθόλου , ὅτι , ἐν οἷς τὸ δεξιὸν καὶ ἀριστερόν ἐστι ζῴοις οὖσι τελείοις καὶ ἔχουσιν ἐν ἑαυτοῖς τῆς κατὰ τόπον κινήσεως τὴν τοῦ κινεῖν ἀρχήν , ἐν τούτοις ἐστὶ τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω καὶ τὸ ἔμπροσθεν καὶ τὸ ὄπισθεν · προτέρα γὰρ ἡ αὔξησις , εἶτα ἡ αἴσθησις , εἶτα ἡ ὄρεξις καὶ ἡ κατὰ τὴν ὄρεξιν τοπικὴ κίνησις . ἐπειδὴ δέ τινες τῶν ἐμοὶ προσκυνητῶν φιλοσόφων ἔμψυχον οὕτω λέγεσθαι τὸν οὐρανὸν ὑπὸ τοῦ Ἀριστοτέλους οἴονται ὡς ἔχοντα ζωὴν σύμφυτον τῷ σώματι , καθ’ ἣν ἔχει τὴν τῆς κινήσεως ἀρχήν , ἀλλ’ οὐχ ὡς λογικὴν ἔχοντα ψυχήν , ἀξιῶ αὐτοὺς πρῶτον μὲν ἀποδέχεσθαι τὸν ‘Αριστοτέλην ἄλλα μὲν τὰ ἔμψυχα ἄλλα δὲ τὰ φυσικὰ λέγοντα , ἔπειτα τὸ ἔμψυχον τοῦτο ἀπ’ ἐκείνων κρίνειν τῶν λόγων , ἐν οἷς φησιν ἐν αὐτῷ τούτῳ τῷ βιβλίῳ περὶ τῶν οὐρανίων “ ἀλλ’ ἡμεῖς ὡς περὶ σωμάτων μόνον αὐτῶν καὶ μονάδων διανοούμεθα τάξιν μὲν ἐχόντων , ἀψύχων δὲ πάμπαν · δεῖ δὲ ὡς μετεχόντων ὑπολαμβά|νειν πράξεως καὶ ζωῆς · ” τὸ γὰρ πράττειν λογικῆς ψυχῆς ἐστι καὶ κατ’ αὐτόν . p . 285 a 31 Οὐ δεῖ γὰρ ἀπορεῖν διὰ τὸ σφαιροειδὲς εἶναι ἕως τοῦ κἂν εἰ σταίη , κινηθείη ἂν πάλιν . ‘ Αποδείξας τὸ δεῖν καὶ ἐν τῷ οὐρανῷ ζητεῖν τὰς τοιαύτας ἀρχὰς δύο φερομένας πρὸς τὸν λόγον τοῦτον ἐνστάσεις τίθησί τε καὶ διαλύει τὴν μὲν κοινὴν πρὸς πάσας ταύτας τὰς ἀντιθέσεις τὴν ἀπὸ τῆς ὁμοιότητος τῶν τοῦ οὐρανοῦ μορίων . πῶς γὰρ σφαιροειδὴς ὢν ὁ οὐρανὸς καὶ ὁμοιομερὴς τὸ δεξιὸν ἔχει καὶ τὸ ἀριστερὸν ἢ τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω ἢ τὸ ἔμπροσθεν καὶ τὸ ὄπισθεν καὶ τοῖς σχήμασι τούτων διαφέρειν ὀφειλόντων ; αὐτὸς δὲ τὸ δεξιὸν μόνον καὶ τὸ ἀριστερὸν ὠνόμασεν ἀπὸ τούτων , οἶμαι , καὶ τὰ ἄλλα δηλῶν , διότι τὰ τὸ δεξιὸν καὶ ἀριστερὸν ἔχοντα ζῷα ὄντα καὶ τὰς ἄλλας ἔτι πρότερον ἀντιθέσεις ἔχει . τὴν δὲ ἑτέραν ἔνστασιν πρὸς τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν ἐνισταμένην συντόμως ᾐνίξατο διὰ τοῦ καὶ κινουμένων τὸν ἅπαντα χρόνον . εἰ γὰρ τὸ δεξιὸν ἐν τοῖς ζῴοις τοῦτό ἐστιν , ἀφ’ οὗ ἡ ἀρχὴ ἐπὶ τῆς κατὰ τόπον κινήσεως , ἐπὶ τοῦ ἀεὶ κινουμένου καὶ μηδέποτε τῆς κινήσεως ἀρξαμένου πῶς οἷόν τε λέγειν ἀρχὴν τῆς κατὰ τόπον κινήσεως ; ταύτας δὴ τὰς ἐνστάσεις ὑπενεγκών , τὴν μὲν προτέραν διὰ πλειόνων , ἄμφω δὲ συντόμως διὰ τοῦ ὁμοίων γε ἂντων πάντων τῶν μορίων καὶ κινουμένων τὸν ἅπαντα χρόνον , ἐπιλύεται τὴν μὲν προτέραν , ὅτι οὐκ ἀπὸ τοῦ σχήματος χρὴ λαμβάνειν τὴν διαφοράν , ἀλλ’ ἀπὸ τῆς δυνάμεως · καὶ γὰρ ἐν τοῖς ζῴοις , ἐν οἷς δοκεῖ καὶ κατὰ σχῆμα καὶ κατὰ δύναμιν εἶναι ἡ διαφορά , εἴ τις σφαιρικὸν σχῆμα περιθείη , οὐ διὰ τὴν τοῦ σχήματος ὁμοιότητα τὴν κατὰ τὰς δυνάμεις διαφορὰν ἀναιρεῖ . ἀλλ’ ἐρεῖ τις ἴσως , ὅτι , ἡ περίθεσις τοῦ σφαιρικοῦ σχήματος εἰ μενούσης γίνεται τῆς κατὰ τὸ σχῆμα διαφορᾶς , οὐδὲν θαυμαστόν , εἰ καὶ ἡ κατὰ δυνάμεις παραμένει · ἡ γὰρ σφαιρικὴ περίθεσις οὕτω λέγεσθαι δοκεῖ ὡς με · νούσης ἔνδον τῆς κατὰ τὸ σχῆμα διαφορᾶς . ἀλλὰ μήποτε οὐχ οὕτως ἀκούειν χρὴ τοῦ σφαῖραν περιθεῖναι · τί γὰρ ἄν ἦν τὸ ἔξωθεν ὡς ἱματίῳ περικαλύψαι τῇ σφαίρᾳ ; ἀλλ’ ἀντὶ τῆς ἀνομοιομεροῦς διοργανώσεως εἴ τις σφαῖραν περιθείη τῶν δυνάμεων τῶν διαφόρων μενουσῶν , ἡ διαφορὰ σωθήσεται , καὶ ἐκεῖθεν ἄρξονται αἱ ἐνέργειαι καὶ τῆς αὐξήσεως καὶ τῆς αἰσθήσεως καὶ τῆς κινήσεως , ὅθεν καὶ νῦν ἄρχονται · ὅλως δὲ ἐν τοῖς δεξιοῖς καὶ ἀριστεροῖς οὐδὲ ἔστι διαφορὰ τῶν σχημάτων , ἀλλ’ αἱ δυνάμεις εἰσὶν αἱ ποιοῦσαι τὴν διαφοράν . τὴν δὲ δευτέραν ἔνστασιν λύει ὑποτιθέμενος ἄρξασθαι ἄν ποτε τῆς κινήσεως τὸν οὐρανὸν καὶ ἱστῶν αὐτὸν τῷ λόγῳ καὶ | σκοπῶν , πόθεν ἄν ἄρξαιτο κινεῖσθαι . πολλὰ γὰρ καὶ τῶν ἀδυνάτων ὑποτιθέμεθα τῷ λόγῳ τὴν τῶν πραγμάτων ἀκολουθίαν ζητοῦντες , ὡς ὅταν τὰς ποιότητας καὶ ποσότητας τῆς ἐνύλου οὐσίας χωρίζωμεν οὔτε τῆς ποιότητος καὶ ποσότητος χωρὶς οὐσίας εἶναι δυναμένων οὔτε τῆς οὐσίας τούτων χωρίς . καὶ τοῦτο δὲ Πλατωνικῶς ὁ Ἀριστοτέλης εἶπεν · ἐν γὰρ τῷ δεκάτῳ τῶν Νόμων ὁ Πλάτων · “ εἰ σταίη’ φησὶ “ τὰ πάντα ὁμοῦ γενόμενα , τίνα ἄρα ἐν αὐτοῖς ἀνάγκη πρώτην κίνησιν γενέσθαι τῶν εἰρημένων ” ; Κατὰ δὲ τὴν λέξιν , ὅταν λεγῃ δόξει δὲ οὐ διὰ τὴν ὁμοιότητα τοῦ σχήματος , ἐν τῷ “ δόξει δὲ οὒ ” ὑποστικτέον . p . 285 b 8 Λέγω δὲ μῆκος μὲν αὐτοῦ ἓως τοῦ συμβαίνει δὲ τοὐναντιον . Δείξας , ὅτι καὶ ἐν τῷ οὐρανῷ χρὴ τὰς τοιαύτας διαστάσεις ζητεῖν , καὶ τὰς ἐνστάσεις τὰς πρὸς τοῦτο ἐπιλυσάμενος λοιπὸν διδάσκει , πῶς αὐτὰς ἐπὶ τοῦ οὐρανοῦ χρὴ λαμβάνειν , πρῶτον μὲν τὸ μῆκος εὑρίσκων ἐκ τοῦ μεγέθους τῆς διαστάσεως · μῆκος γὰρ ἐν πᾶσι τοῖς σώμασι λέγεται τὸ μέγιστον ἐν αὐτοῖς διάστημα · εἰ οὖν μέγιστον ἐν σφαίρᾳ τὸ κατὰ τὴν διάμετρον · αὕτη γὰρ μεγίστη τῶν ἐν αὐτῇ εὐθειῶν · ἀπείρους δὲ διαμέτρους δυνατὸν λαβεῖν ἐν τῇ σφαίρᾳ , τὴν ὡρισμένην ληπτέον · ὥρισται δὲ ἡ κατὰ τὸν ἄξονα · τοῦτο ἄρα μῆκος τοῦ οὐρανοῦ . τοῦ δὲ μήκους τὰ πέρατα τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω ἐστίν , ὥσπερ τοῦ πλάτους τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερόν · καὶ τῶν πόλων ἄρα ὁ μὲν ἄνω ἐστίν , ὁ δὲ κάτω · ποῖος δὲ ποτέρως , τέως ἄδηλον . ὅτι δὲ τὴν κατὰ τὸ ἄνω καὶ κάτω διαφορὰν ἐν τοῖς πόλοις ὁρᾶν χρή , δείκνυσιν αὐτὸς καὶ ἐκ τοῦ ἀπείρων λαμβανομένων ἡμισφαιρίων ταῦτα μόνα ὡρισμένα εἶναι , ἐν οἷς οἱ πόλοι , τό τε βόρειόν φημι καὶ τὸ νότιον , τὰ ὑπὸ τοῦ ἰσημερινοῦ κύκλου διοριζόμενα · καὶ γὰρ τὰ μὲν ἄλλα πάντα ἡμισφαίρια , οἷον τὰ τῷ μεσημβρινῷ ἢ τῷ ὁρίζοντι διοριζόμενα , ἄλλα καὶ ἄλλα ἐστίν , ἐπειδὴ καὶ οἱ μεσημβρινοὶ καὶ οἱ ὁρίζοντες διάφοροί εἰσι καὶ ἄλλοι πρὸς ἄλλους · οὐ γὰρ καθ’ αὑτούς εἰσιν , ὥσπερ ὁ ἰσημερινός , ἀλλὰ πρὸς τὰς οἰκήσεις · τὰ δὲ τοὺς πόλους ἔχοντα ἀεὶ τὸν αὐτὸν κατέχοντα τόπον κινεῖται · ὡς γὰρ περὶ κέντρα μένοντα τοὺς πόλους οὕτω κινεῖται . διὸ καὶ Ἀριστοτέλης τὸ μὴ κινεῖσθαι τοὺς πόλους αἴτιον ἔφατο τῆς τῶν ἐχόντων αὐτὰ ἡμισφαιρίων διαφορᾶς · ἀκινήτων γὰρ ἀεὶ τῶν πόλων ὄντων καὶ τὴν αὐτὴν ἀεὶ πρὸς αὐτοὺς ἀπόστασιν φυλαττόντων τῶν περὶ αὐτοὺς κινουμένων ἀνάγκη τὸν αὐτὸν τόπον ἐπέχειν ἀεί . τὸ δὲ αὐτὸ καὶ ἀπὸ τῆς κοινῆς ὑπολήψεως δείκνυσιν . εἰώθαμεν γὰρ πλάγια ἐν τῷ κόσμῳ λέγειν οὐ τοὺς πόλους , ἀλλὰ τὰ παρὰ τοὺς πόλους · εἰ οὖν πλάγιά ἐστι τὰ παρ’ ἑκάτερα τοῦ ἄνω καὶ τοῦ κάτω , πλάγια δὲ τὰ παρ’ ἑκάτερα τῶν πόλων λέγομεν , δῆλον , ὅτι οἱ πόλοι εἰσὶ τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω . ἀσάφειαν δὲ μικρὰν ἐποίησεν ἐν τῷ λόγῳ εἰπὼν οὐ τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν “ οὐ τοὺς πόλους·’’ τούτῳ γὰρ οἰκείως ἐπήγαγε τὸ ἀλλὰ τὸ παρὰ τοὺς πόλους . Δείξας δέ , ὅτι οἱ πόλοι τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω εἰσί , λοιπὸν διορίζει , πότερος ὁ ἄνω καὶ πότερος ὁ κάτω . καὶ τοῦτο ἤδη παρὰ τὴν τῶν πολλῶν ὑπόνοιαν ἀποφαίνεται τὸ ἄνω τοῦ οὐρανοῦ τὸν νότιον λέγων πόλον τὸν ἀεὶ ἡμῖν ἀφανῆ . τοιοῦτος γὰρ ὁ ἐπιστήμων εἰς τὸ ἀληθὲς ἀεὶ βλέμὲν πων καί , εἰ μὲν συνᾴδει τούτῳ ἡ τῶν πολλῶν δόξα , μετὰ τὰς ἀποδείξεις καὶ ταύτην παράγει τοῖς μανθάνουσιν ἀβίαστον καὶ πιθανὴν ποιοῦσαν τὴν τῆς ἀποδείξεως ἀνάγκην , εἰ δὲ ἀπᾴδει πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἡ τῶν πολλῶν δόξα , καταφρονεῖ ταύτης ὡς μηδὲ οὔσης , ὥσπερ καὶ νῦν . τῶν γὰρ πολλῶν ἀπὸ τῆς πρὸς ἡμᾶς σχέσεως ἄνω λεγόντων τοῦ οὐρανοῦ τὸν φανερὸν ἡμῖν ἀεὶ πόλον καὶ μετέωρον ὁρώμενον , κάτω δὲ τὸν ἀεὶ ἀφανῆ , αὐτὸς τὸ κτὰ φύσιν ἄνω καὶ κάτω ζητῶν τοὐναντίον τοῖς πολλοῖς ἀποφαίνεται . οὐδὲ γὰρ ἐπὶ τῶν μερικῶν ζῴων , ἂν κατορύξας τις τὴν κεφαλὴν τοὺς πόδας μετέω · ρίσῃ , διὰ τοῦτο οἱ μὲν πόδες ἄνω κατὰ φύσιν ἔσονται , ἡ δὲ κεφαλὴ κάτω · καὶ τὰ δένδρα δὲ κατὰ φύσιν ἐπὶ τὰς ῥίζας τὸ ἄνω ἔχοντα , διότι ἐκεῖθεν ἡ τροφὴ καὶ ἡ πρώτη αὔξησις , ὡς πρὸς ἡμᾶς τοὺς ἀκρεμόνας ἔχειν ἄνω δοκεῖ . ὁ δὲ Ἀλέξανδρος καὶ τὸν Σολέα Ἄρατον εὐθύνει ὡς καὶ αὐτὸν κατὰ τοὺς πολλοὺς τὸν βόρειον πόλον ἄνω λέγοντα , ἐν οἷς φησι περὶ τοῦ ἄξονος λέγων καί μιν πειραίνουσι δύω πόλοι ἀμφοτέρωθεν · ἀλλ’ ὁ μὲν οὐκ ἐπίοπτος , ὁ δ’ ἀντίος ἐκ Βορέαο , ὑψόθεν Ὠκεανοῖο . καὶ ὁ μὲν Ἀλέξανδρος μόνον παραγράψας τὸ “ ἀλλ’ ὁ μὲν οὐκ ἐπίοπτος’ τῷ ἐπιόπτῳ καὶ μὴ τὸ ἄνω καὶ κάτω σημαίνειν τὸν Ἄρατον φησιν , μᾶλλον δὲ τῷ “ ὑψόθεν ‘Ωκεανοῖο ” τὸ ἄνω δηλοῖ . οὖ χρὴ δὲ τοῦ Ἀράτου καταγινώσκειν · φαινόμενα γὰρ ἐπαγγειλάμενος γράφειν καὶ τὴν πραγματείαν οὕτως ἐπιγράψας εἰκότως ἀπὸ τῆς πρὸς ἡμᾶς σχέσεως τὸ ὕψος ἤτοι τὸ ἄνω του πόλου ἔλαβεν . ὅτι μέντοι ὁ νότιος πόλος ἐστὶν ὁ τὸ τοῖς ἄνω τοῦ οὐρανοῦ κατὰ φύσιν ἐπέχων καὶ ὁ βόρειος τὸ κάτω , κἂν πολλοῖς τοὐναντίον δοκῇ , δείκνυσιν ἐκ τοῦ δεξιὸν μὲν εἶναι τὸ ἀνατολικόν , ἀριστερὸν δὲ τὸ δυτικόν · καὶ εἴπερ οὕτως ἔχει , δῆλον , ὅτι ὁ ἄνω πόλος ὁ νότιός ἐστιν . ὅτι δὲ δεξιὸν τὸ ἀνατολικόν , δείκνυσιν ἐκ τοῦ καὶ ἐν τοῖς μερικοῖς ζῴοις δεξιὰ λέγειν ἐκεῖνα , ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κατὰ τόπον κινήσεως , τοῦ δὲ οὐρανοῦ ἡ ἀρχὴ τῆς περιφορᾶς ἀπὸ τῶν ἀνατολῶν τῶν ἄστρων ἐστί · τὰ οὖν ἀριστερά , ἔνθα αἱ δύσεις . εἰ οὖν καὶ ἄρχεται ἀπὸ τῶν δεξιῶν ἡ κίνησις καὶ | ἐπὶ δεξιὰ περιφέρεται · τοῦτο γὰρ κρεῖττον τοῦ ἐπ’ ἀριστερά · ἐπὶ δεξιὰ δὲ τὸ ἐπὶ τὸ ἔμπροσθεν , ἀνάγκη τὸ ἄνω τὸν νότιον εἶναι πόλον , ὡς εἰ νοήσαι ἄνθρωπον ἐπὶ τοῦ ἄξονος ἐκτεταμένον ὕπτιον τὴν κεφαλὴν ἔχοντα πρὸς τῷ νοτίῳ πόλῳ καὶ συμπαραφερόμενον τῷ οὐρανῷ · ἀπὸ δεξιῶν γὰρ αὐτοῦ καὶ ἐπὶ δεξιὰ ἡ κίνησις ἔσται · εἰ δὲ τὴν κεφαλὴν ἐπὶ τοῦ βορείου πόλου ἔχοι , εἰ μὲν ὕπτιος ἐπὶ τοὐ ἄξονος εἴη εἰς τὸ φανερὸν βλέπων τοῦ οὐρανοῦ , οὔτε ἀπὸ δεξιῶν αὐτοῦ ἡ κίνησις ἔσται οὔτε ἐπὶ δεξιά , ἀλλὰ τἀναντία , εἰ δὲ πρηνῆ · τις αὐτὸν ἐπὶ τοῦ ἄξονος φαντασθείη πρὸς τῷ βορείῳ πόλῳ τὴν κεφαλὴν ἔχοντα , ἀπὸ δεξιῶν μὲν αὐτοῦ δόξει ἡ κίνησις , οὐκ ἐπὶ δεξιὰ δέ · ἡ γὰρ ἐπὶ δεξιὰ πάντως εἰς τὸ ἔμπροσθέν ἐστι . πάνυ οὗν ἀκριβῶς προστέθεικεν ὁ Ἀριστοτέλης τὸ καὶ ἐπὶ δεξιὰ περιφέρεται · ἔδοξε γὰρ ἄν τινι ἀπὸ τῶν δεξιῶν εἶναι τοῦ πρηνοῦς ἐκείνου ἡ ἀπ’ ἀνατολῶν κίνησις , οὐ μέντοι ἐπὶ τὰ δεξιὰ ἐπὶ τὰ ὄπισθεν γινομένη . ὅτι δὲ τὰ δεξιὰ τοῦ παντὸς τὰ ἀνατολικά ἐστι καὶ τὰ ἀριστερὰ τὰ δυτικά , καὶ Ὅμηρος ὁ σοφώτατος μαρτυρεῖ λέγων εἴτ’ ἐπὶ δεξιά ἐστι πρὸς Ἠῶ τ’ Ἠέλιόν τε , εἴτ’ ἐπ’ ἀριστερὰ τοίγε ποτὶ ζόφον ἠερόεντα . συμπεραινόμενος δὲ τὸν λόγον ὁ Ἀριστοτέλης δῆλον τοίνυν , φησίν , ὅτι 6 ἀφανὴς πόλος ἐστὶ τὸ ἄνω καὶ οἱ μὲν ἐκεῖ οἰκοῦντες ἐν τῷ ἄνω εἰσὶν ἡμισφαιρίῳ . Καὶ τὰ μὲν μέχρι τούτου ἀκόλουθα τοῖς δεδειγμένοις ἐστί , τὰ δὲ ἐντεῦθεν ἐνστάσεις ἔχειν δοκεῖ πολλάς . πῶς γὰρ οἱ ἐν τῷ ἄνω ἡμισφαιρίῳ καὶ τοῖς δεξιοῖς εἰσι καὶ οἱ ἐν τῷ κάτω καὶ πρὸς τοῖς ἀριστεροῖς , εἴπερ καὶ τό ἄνω καὶ τὸ κάτω ἴσον ἑκάτερον ἀφέστηκε τοῦ τε δεξιοῦ καὶ τοῦ ἀριστεροῦ ; πῶς δὲ τοὺς Πυθαγορείους ἡμᾶς ἄνω ποιεῖν φησι καὶ ἐν τῷ δεξιῷ , τοὺς δὲ ἐκεῖ κάτω καὶ ἐν τῷ ἀριστερῷ , εἴπερ , ὡς αὐτὸς ἐν τῷ δευτέρῳ τῆς συναγωγῆς τῶν Πυθαγορικῶν ἱστορεῖ , τοῦ ὅλου οὐρανοῦ τὸ μὲν ἄνω λέγουσιν εἶναι , τὸ δὲ κάτω , καὶ τὸ μὲν κάτω τοῦ οὐρανοῦ δεξιὸν εἶναι , τὸ δὲ ἄνω ἀριστερόν , καὶ ἡμάς ἐν τῷ κάτω εἶναι ; ἢ τὸ μὲν ἄνω καὶ πρὸς τοῖς δεξιοῖς ἐνταῦθα λεγόμενον οὐ κατὰ τὸ ἑαυτῷ ἀρέσκον εἶπεν , ἀλλὰ κατὰ τοὺς Πυθαγορείους · ἐκεῖνοι γὰρ τῷ δεξιῷ τὸ ἄνω καὶ τὸ ἔμπροσθεν συνέταττον , τῷ δὲ ἀριστερῷ τὸ κάτω καὶ τὸ ὄπισθεν . τὰ δὲ ἐν τῇ τῶν Πυθαγορικῶν συναγωγῇ μεταγεγράφθαι μᾶλλον ὑπό τινος ὁ Ἀλέξανδρος οἴεται ὀφείλοντα ἔχειν οὕτω “ τὸ μὲν ἄνω τοῦ οὐρανοῦ δεξιὸν εἶναι , τὸ δὲ κάτω ἀριστερόν , καὶ ἡμᾶς ἐν τῷ ἄνω εἶναι ” , οὐχὶ ἐν τῷ κάτω , ὡς γέγραπται · οὕτω γὰρ συνᾴσεται τοῖς ἐνταῦθα λεγομένοις , ὅτι ἡμᾶς κάτω λέγοντες οἰκεῖν καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐν τοῖς ἀριστεροῖς , εἴπερ τῷ ἀριστερῷ τὸ κάτω συντέτακται , ἐναντίως λέγομεν , ἢ ὡς οἱ Πυθαγόρειοι λέγουσιν ἄνω καὶ ἐν τοῖς δεξιοῖς . καὶ τάχα ἔχει λόγον τὸ μεταγε|γράφθαι , εἴπερ οἶδεν ὁ Ἀριστοτέλης τῷ μὲν δεξιῷ τὸ ἄνω , τῷ δὲ ἀριστερῷ τὸ κάτω συντάττοντας . Ὂτι δὲ οἱ πόλοι τὸ ἄνω καὶ κάτω τοῦ οὐρανοῦ εἰσι , καὶ οὕτω δείκνυσιν ὁ Ἀλέξανδρος λαβών , ὅτι ὁ οὐρανὸς ζῷον ὑπάρχων ἔχειν ὤφελε τὰς τῶν διαστάσεων διαφορὰς καὶ μᾶλλον κατὰ τὰ μᾶλλον διαφέροντα ἐν αὐτῷ μόρια · διαφέρουσι δὲ ἀλλήλων μάλιστα οἱ πόλοι μονίμως ἀλλήλων τοῖς τόποις διεστηκότες . ταῦτα οὗν ὑπὸ τοῦ Ἀριστοτέλους προδεδειγμένα λαβὼν συλλογίζεται ἐκ διαιρέσεως οὕτως · ἀνάγκη τοὺς πόλους διαφέρειν μάλιστα αὐτοὺς ὀφείλοντας ἀλλήλων κατά τινα τῶν τριῶν διαστάσεων τῶν ἐν τοῖς ζῴοις διαφέρειν ἢ κατὰ τὸ δεξιὸν καὶ ἀριστερὸν ἢ κτὰ τὸ ἒμπροσθεν καὶ ὄπισθεν ἢ κτὰ τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω . ἀλλὰ κατὰ μὲν τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν λέγειν ἄτοπον , εἴπερ δεξιὸν μὲν ἐν πᾶσίν ἐστιν , ἀφ’ οὗ ἡ κτὰ τόπον κίνησις ἄρχεται , οἱ δὲ πόλοι ἀκίνητοί εἰσιν , ὡς διὰ τούτους καὶ τὸν ὅλον οὐρανὸν ἐν ταὐτῷ περιφέρεσθαι . ἀλλ’ οὐδὲ κατὰ τὸ ἔμπροσθεν καὶ ὄπισθεν λέγειν δυνατόν · ἐφ’ ἃ γὰρ αἱ κινήσεις τοῖς κατὰ φύσιν κινουμένοις , ταῦτα τὰ ἔμπροσθέν ἐστι , τῷ δὲ κόσμῳ ἡ κίνησις ἐπ’ οὐδέτερον τῶν πόλων ἐστίν . εἰ οὖν μήτε κατὰ τὰ δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ διαφέρουσιν ἀλλήλων οἱ πόλοι μήτε κατὰ τὸ ἔμπροσθεν καὶ ὄπισθεν , διαφέρουσι δὲ πλεῖον ἢ τὰ ἄλλα μόρια , εἴη ἄν κατ’ αὐτοὺς τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω τοῦ οὐρανοῦ διάστημα . Ἐτι δὲ καὶ οὕτω δείκν.υσιν ὁ Ἀλέξανδρος · τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω παρὰ τὸ ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κατὰ τόπον κινήσεως ἐστι καὶ παρὰ τὸ τούτῳ ἀντικείμενον , τουτέστι παρὰ τὸ ἀριστερὸν καὶ τὸ δεξιόν · ἐν δὲ τῷ θείῳ σώματι σφαιρικῷ ὄντι καὶ κύκλῳ κινουμένῳ παρὰ τὰ δεξιὰ καὶ τὰ ἀριστερὰ μόνοι οἱ πόλοι λείπονται · ἐν τούτοις ἄρα τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω . Ὀτι δὲ τῆς τοπικῆς κινήσεως ἡ ἀρχὴ τοῖς ζῴοις τοῖς κατὰ φύσιν κινουμένοις ἀπὸ τῶν δεξιῶν , δῆλον ἔκ τε τοῦ τοὺς τρέχειν μέλλοντας τὸν ἀριστερὸν προβάλλεσθαι πόδα , ὥστε περὶ ἐκεῖνον μένοντα τὴν κίνησιν ἀπὸ τοῦ δεξιοῦ ἄρξασθαι , καί ἐστιν ἡ προβολὴ τοῦ ἀριστεροῦ ποδὸς παρασκευὴ τοῦ ἀπὸ τῶν δεξιῶν ἄρξασθαι τῆς ἐπὶ τὸ πρόσω κινήσεως · ἀλλὰ μὴν καὶ τὰ φορτία ἐλαφρῶς τοῖς λαιοῖς ἐπιτίθεμεν ὤμοις τὰ δεξιὰ εὔλυτα ἐῶντες ὡς ἄρχοντα τῆς κινήσεως . καὶ κατὰ λόγον δὲ ἄν εἴη τὸ ἀπὸ τῶν ἰσχυροτέρων κατὰ φύσιν τῆς κατὰ τόπον κινήσεως ἄρχεσθαι · ἰσχυρότερα δὲ φύσει τὰ δεξιὰ καὶ ὡς θερμότερα · συστοιχεῖ γὰρ τοῖς δεξιοῖς τὸ θερμόν , ὡς τοῖς ἀριστεροῖς τὸ ψυχρόν . διότι δὲ τὰ δεξιὰ ἰσχυρότερα φύσει ἐστίν , ὅταν τις καὶ τοῖς ἀριστεροῖς ἰσχύῃ , ἀμφιδέξιον τοῦτον καλοῦμεν . εἰ δὲ τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν ἐκ πλαγίου , τὰ δὲ πλάγια παρὰ τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω , ἐν οἷς ἄρα τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερόν , ἐν τούτοις τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω · ἐν οἷς δὲ ἐξ ἑαυτῶν ἡ τοπικὴ κίνησις , ἐν τούτοις τὸ | δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερόν , εἴπερ δεξιόν ἐστιν , ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κτὰ τόπον κινήσεως · τὸ δὲ θεῖον σῶμα ἐξ ἑαυτοῦ τὴν κύκλῳ κίνησιν κινεῖται τοπικὴν οὖσαν · τὸ ἄρα θεῖον σῶμα ἔχει τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερόν · εἰ δὲ τοῦτο , καὶ τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω . p . 285b28 ‘Αλλὰ τῆς μὲν δευτέρας περιφορᾶς ἕως τοῦ τοσαῦτα εἰρήσθω . Δείξας , ὅτι τὸ μὲν ἄνω τοῦ οὐρανοῦ κτὰ τὸν νότιόν ἐστι πόλον τὸν ἡμῖν ἀεὶ ἀφανῆ , τὸ δὲ κάτω κτὰ τὸν βόρειον , καὶ διὰ τοῦτο οἱ μὲν ἐν τῷ νοτίῳ ἡμισφιρίῳ ἐν τῷ ἄνω οἰκοῦσι καὶ ἐν τῷ δεξιῷ , εἴπερ κτὰ τοὺς Πυθαγορείους τὸ ἄνω δεξιόν ἐστιν , ἡμεῖς δὲ ἐν τῷ κάτω καἰ τῷ ἀριστερῷ , ἀπὸ τοῦ δεξιοῦ καὶ τοῦ ἀριστεροῦ τὸ ἄνω καὶ κάτω συλλογισάμενος καὶ δεξιὸν τοῦ οὐρανοῦ λαβὼν τὸ ἀνατολικόν , ὅτι ἐκεῖθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως , εἰκότως ἐπέστησεν , ὅτι ταῦτα ἐπὶ τῆς ἀπλανοῦς τῆς ἀπ’ ἀνατολῶν κινουμένης καλῶς εἴρηται , ἐπὶ δὲ τῆς τῶν πλανήτων σφαίρας ὡς μιᾶς λαμβανομένης τὰ ἐναντία συμβαίνει . εἰ γὰρ δεξιὸν καὶ ἐπ’ ἐκείνης ἐστὶ τὸ ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως , πρὸς τῇ δύσει τῆς ἀπλανοῦς εἴη ἂν τὸ δεξιὸν τῆς πλανωμένης · εἰ δὲ τοῦτο , ἄνω μὲν ὁ βόρειος πόλος , κάτω δὲ ὁ νότιος , καὶ ἡμεῖς μὲν ἐν τοῖς ἄνω καὶ ἐν τοῖς δεξιοῖς ἐσμεν , ὡς ἄν εἴποιεν οἱ Πυθαγόρειοι , οἱ δὲ ἐν τῷ νοτίῳ ἡμισφαιρίῳ ἐν τοῖς κάτω καὶ τοῖς ἀριστεροῖς . αἴτιον δὲ τὸ ἀνάπαλιν τὴν ἀρχὴν εἶναι τῆς κινήσεως , τουτέστι τὸ δεξιόν , ἐν τῷ πλανωμένῳ · τούτου δὲ αἴτιον τὸ ἀνάπαλιν γίνεσθαι τὰς φοράς . καὶ τί μὲν καὶ τούτου αἴτιον , μετ’ ὀλίγον ζητήσει , ἐναντίας δὲ τὰς φορὰς ἀντὶ τοῦ ἀνάπαλιν γινομένας εἶπεν , ἐπεί , ὅτι τῇ κύκλῳ κινήσει οὐκ ἔστιν ἐναντία κίνησις , καὶ πρότερον αὐτὸς ἔδειξε διὰ πλειόνων καὶ πάλιν ἐρεῖ . εἰ δὲ τὸ μὲν ἄνω καὶ τὸ δεξιὸν ἀρχαί , τὸ μὲν τῆς αὐξήσεως , τὸ δὲ τῆς κατὰ τόπον κινήσεως , τὸ δὲ κάτω καὶ τὸ ἀριστερὸν τέλη τῶν αὐτῶν , συμβαίνει ὡς πρὸς τὴν <τῶν> πλανωμένων σφαῖραν ἡμᾶς μὲν ἐν τῇ ἀρχῇ οἰκεῖν , ἐκείνους δὲ πρὸς τῷ τέλει · ὥστε καὶ οἱ πολλοὶ λέγοντες ἄνω μὲν τὸν βόρειον πόλον εἶναι καὶ ἡμᾶς πρὸς τῷ ἄνω οἰκεῖν , κάτω δὲ τὸν νότιον καὶ ἐκείνους πρὸς τῷ κάτω , εἰ πρὸς τὸ πλανώμενον ἀφορῶντες λέγοιεν , ὀρθῶς λέγουσιν . Επιζητήσοι δὲ ἄν τις εἰκότως , τί δήποτε τῶν διαστάσεων τούτων τὴν κατὰ τὸ δεξιὸν καὶ ἀριστερὸν καὶ ἄνω καὶ κάτω ἀπολογισάμενος τὴν ἔμπροσθεν καὶ ὄπισθεν παρῆκε . καὶ ἒστι μὲν εἰπεῖν , ὅτι ἀπὸ τῶν εἰρημένων εὐσύνοπτος καὶ αὕτη γέγονεν · εἰ γὰρ ἡ ἀπὸ τῶν δεξιῶν ἀρχομένη κίνησις ἐπὶ τὰ πρόσω | γίνεται , δῆλον , ὅτι ἀεὶ τὸ μὲν ὑπὲρ γῆν πρόσω ἐστί , τὸ δὲ ὑπὸ γῆν ὀπίσω , κἄν ἐκεῖνον φαντασθῇς τὸν ἐπὶ τοῦ ἄξονος ἀνακεκλιμένον ὕπτιον καὶ τὴν κεφαλὴν ἔχοντα πρὸς τῷ νοτίῳ πόλῳ , ἒμπροσθεν αὐτοῦ τὸ ἀεὶ ὑπὲρ γῆν ὄψει . καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Ἀριστοτέλης μετὰ τὸν περὶ τοῦ σχήματος τοῦ οὐρανίου λόγον τὴν αἰτίαν τῆς ἐπὶ τοῦτο κινήσεως , ἐφ’ · ὃ κινεῖται , ζητῶν τότε περὶ τοῦ ἔμπροσθεν διαλέξεται οἰκεῖον εὑρὼν τῷ προβλήματι τόπον , ὡς ἐκεῖ μαθησόμεθα . p . 285b33 περὶ μὲν οὗν τῶν κατὰ τὰς διστάσεις τῶν μορίων καὶ τῶν κατὰ τόπον ὡρισμένων τοσαῦτα εἰρήσθω . Συμπερανάμενος λοιπὸν τὰ εἰρημένα τὰ μὲν κατὰ τὰς διαστάσεις τῶν μορίων τὸ μῆκος ἴσως καὶ τὸ πλάτος καὶ τὸ βάθος λέγει , τὰ δὲ κατὰ τόπον ὡρισμένα τὸ ἄνω καὶ κάτω καὶ δεξιὸν καὶ ἀριστερὸν καὶ ἔμπροσθεν καὶ ὄπισθεν · αὗται γάρ εἰσι τόπων διαφοραί . μήποτε δὲ ἄμφω περὶ τῶν αὐτῶν τῶν ἓξ τοπικῶν διαστάσεων λέγεται , ὡς ἐξηγεῖται καὶ ὁ Ἀλέξανδρος . ‘‘διαστάσεις γὰρ τῶν μορίων τὸ ἄνω καὶ κάτω , φησί , καὶ τὰ σύστοιχα τούτοις · κατὰ γὰρ τὰς διαφορὰς ταύτας , φησί , τὰ μόρια διέστηκε · καὶ τὸ τῶν κατὰ τόπον ὡρισμένων εὐλόγως , φησίν , ἐπενήνοχε · τὰ γὰρ προειρημένα τοῖς τόποις ὥρισται . ἔτι δέ , φησί , κατὰ τόπον ὡρίσθη καὶ ἐδείχθη τὸ ἡμᾶς μὲν ἐν τῷ κάτω οἰκεῖν , τοὺς δὲ πρὸς τῷνοτίω πόλῳ ἐν τῶ ἄνω . p . 286a3 ἐπεὶ δὲ οὐκ ἔστιν ἐναντια κίνησις ἡ κύκλῳ τῇ κύκλῳ ἕως τοῦ ἐνθένδε ληπτέα . Καὶ κατὰ τὴν τῶν προβλημάτων τάξιν ἀκόλουθον ἦν μετὰ τὴν σχετικὴν τῶν τοῦ θείου σώματος μορίων διαφορὰν κοινῶς ὑπάρχουσαν ἐν τῷ ἀπλανεῖ καὶ τῷ πλανᾶσθαι λεγομένῳ , καὶ περὶ τῆς κατὰ τὴν κίνησιν αὐτῶν διαφορᾶς ἐπισκέψασθαι , διὰ τί ἀνάπαλιν γίνεται . καὶ μέντοι ἐν τῷ συμπερανθέντι προβλήματι ἐμνημόνευσε τῆς ἀνάπαλιν ταύτης κινήσεως εἰκότως τὸ ἄνω καὶ κάτω διάφορον καθ’ ἑκατέραν τῶν κινήσεων δεικνύς , ἐπειδὴ καὶ τὸ δεξιὸν καὶ ἀριστερὸν διάφορον , ἐξ ὧν τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω ἐλαμβάνετο · τὸ δὲ δεξιὸν καὶ ἀριστερὸν διάφορα , διότι διάφοροι αἱ τῶν κινήσεων ἀρχαί · αὗται δὲ διάφοροι , διότι ἀνάπαλιν αἱ κινήσεις . εἰς ταύτην οὖν τὴν αἰτίαν ἀναχθείσης ἐκείνης τῆς διαφορᾶς ἔδει καὶ ταύτης τὴν αἰτίαν ζητεῖν τὸν φιλομαθῆ , διὰ τίνα αἰτίαν ἡ ἀντικίνησις αὕτη γέγονε . καὶ πρῶτον μέν , ὅτι ἀναγκαία ἡ ζήτησις , δείκνυσιν . εἶτα , ὅτι καὶ χαλεπὴ ἡ εὕρεσις . καὶ τὸ μὲν ἀναγκαῖον δείκνυσιν οὕτω · τῆς ἀπλανοῦς κύκλῳ κινουμένης , εἰ ἦν , φησί , τῇ κύκλῳ κινήσει ἐναντία κίνησις κυκλική , ὥσπερ τῇ ἐπ’ εὐθείας τῇ ἄνω ἡ ἐπ’ εὐθείας ἡ κάτω , ἤρκει τῷ ζητοῦντι , διὰ τί τὸ πλα νώμενον ἀνάπαλιν κινεῖται τῆς ἀπλανοῦς , ἀποκρίνασθαι , ὅτι τῆς κύκλῳ τῆς ἀπλανοῦς κινήσεως ἐχούσης ἐναντίαν ἔδει πάντως καὶ τὴν ἐναντίαν | αὐτῇ ὑφεστηκέναι ταύτης ὑφεστώσης · τῶν γὰρ ἐναντίων ἐὰν τὸ ἕτερον ᾖ κατὰ φύσιν , ἀνάγκη καὶ τὸ ἕτερον εἶναι · πρὸς ἄλληλα γὰρ τὰ ἐναντίῃ τῶν δὲ πρός τι τοῦ ἑτέρου ὄντος ἀνάγκη καὶ θάτερον εἰνὶ · ἐπειδὴ δὲ ἀπεδείχθη , ὅτι τῇ κύκλῳ κινήσει οὐκ ἔστιν ἐναντία κίνησις , ἀργήσει πάντως ἡ ἀπὸ τούτου τῆς ἀντικινήσεως αἰτία , καὶ ἄλλην ζητεῖν ἀνάγκη . καί , ὥς φησιν ὁ καλὸς Ἀλέξανδρος ἐνταῦθα ἀνδριζόμενος , οὐδὲ φυσικὴν ἡ ὑλικὴν ἀνάγκην ἐπὶ τούτων αἰτιάσασθαι δυνατόν · ἡ γὰρ αὐτὴ ἀμφοῖν ὕλη · ἀλλὰ κατά τινα θείαν διοίκησίν τε καὶ διάταξιν ἀπολογίζεσθαι τὴν διαφοράν . τὸ δὲ χαλεπὸν τῆς ἐν τοῖς τοιούτοις αἰτιολογίας ἐδήλωσε διὰ τοῦ πόρρωθεν ἡμᾶς ποιεῖσθαι τὴν ταύτης ζήτησιν , οὐχ ὅτι τῷ τόπῳ πολὺ διεστήκαμεν ἐκείνων , ἀλλ’ ὅτι πολὺ μᾶλλον αὐτῶν διεστήκαμεν τῷ περὶ ὀλίγων συμβεβηκότων αὐτοῖς αἴσθησιν ἔχειν . εἰ γὰρ αἱ μὲν ἀποδείξεις ἐκ τῶν καθ’ αὑτὰ ὑπαρχόντων γίνονται , ἅπερ συμβεβηκότα αὐτὸς ἐκάλεσε , τῶν δὲ περὶ τὰ αἰσθητὰ ἀποδείξεων ἀνάγκη τὰς ἀρχὰς ἐκ τῆς αἰσθήσεως λαμβάνειν , ἐν οἷς ἀδυνατοῦμεν αἰσθάνεσθαι , ἐν τούτοις οὐδὲ ἀποδείξεων ῥᾴδιον εὐπορεῖν , ἀλλ’ , ὡς ὁ Πλάτων φησίν , εἰκότας ἀνάγκη τοὺς περὶ τῶν τοιούτων γίνεσθαι λόγους , τοῦτο ὁ Πλατῶν καὶ καθόλου ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν καὶ εἰκονικῶν εἰπών . πάνυ δὲ ἀκριβῶς εἶπεν , οἶμαι , τὸ πλέον ἡμᾶς τῇ γνώσει διεστάναι ἤπερ τῷ τόπῳ · τὸ μὲν γὰρ μέχρι τοῦ οὐρανοῦ διάστημα κἄν πολλαπλάσιον ᾖ τοῦ μέχρι τινὸς ὁρατοῦ διαστήματος , οἷον τουδὶ τοῦ δένδρου , ἀλλ’ ἐν λόγῳ τινὶ πάντως ἐστίν , ἡ δὲ ἄγνοια τῶν ἐκείνοις ὑπαρχόντων πρὸς τὴν γνῶσιν τῶν ἐν τῷ δένδρῳ φαινομένων ἐν οὐδενὶ λόγῳ ἐστί . τοῦτο δὲ καὶ ἐνταῦθα συμβαίνει · τῶν γὰρ ἀπὸ δέκα σταδίων οὐκ αἰσθανόμεθα ὅλως , ἐὰν μὴ μετέωρα ᾖ · καίτοι τὸ διάστημα πρὸς τὸ τοῦ ὁρωμένου ἡμῖν διάστημα συμβλητόν ἐστιν . p . 286a8 ἕκαστον δέ , ὧν ἔστιν ἔργον ἕως τοῦ ὃ φύσει κινεῖται κύκλω ἀεί . Γὴν αἰτίαν προθέμενος εἰπεῖν τῆς ἀντικινήσεως τῶν οὐρανίων σφαιρῶν ὡς ἀξίωμα προλαμβάνει τὸ ἕκαστον , ὧν ἔστιν ἔργον , ἕνεκα τοῦ ἔργου εἶναι , ἔργον καὶ τὸ ἀποτέλεσμα καὶ τὴν ἐνέργειαν καλῶν , ὡς δηλοῖ ἐπαγαγὼν θεοῦ ἐνέργεια ἀθανασία . καὶ γὰρ αἱ δυνάμεις αἱ κατὰ τὰς τέχνας καὶ τὰς ἐπιστήμας τῶν κατ’ αὐτὰς ἐνεργειῶν ἕνεκέν εἰσιν , ὡς ἔστι προχειριζόμενον ἑκάστας ἰδεῖν καὶ τὰς θεωρητικὰς καὶ τὰς ποιητικὰς καὶ τὰς πρακτικάς . καὶ γὰρ γεωμετρίας τέλος τὸ γνῶναι τὰ τοῖς μεγέθεσιν ὑπάρχοντα καὶ οἰκοδομικῆς τὸ οἰκοδομῆσαι καὶ αὐλητικῆς τὸ αὐλῆσαι καὶ ἐπὶ τῶν φυσικῶν ἔτι μᾶλλον · ἵππος γὰρ τοῦ τρέχειν ἕνεκεν κεν καὶ ἄνθρωπος τοὐ πράττειν καὶ θεωρεῖν . οὕτω δὲ καὶ τῶν ἐν τῷ σώματι μορίων ἕκαστον τῆς ἐνεργείας αὐτοῦ ἔνεικεν ἔστιν , ἧς δεῖται τὸ ζῷον . ἐπεὶ οὖν ἕκαστον , ὧν ἔστιν ἐνέργεια , διὰ τὴν ἐνέργειαν ἔστι , τοῦ δὲ θείου σώματος · τοῦτο γὰρ θεὸν καλεῖ νῦν · ἐνέργεια ἀθανασία ἐστί , τὸ ἄρ θεῖον σῶμα ἀθάνατόν ἐστι καὶ ἐν τούτῳ ἔχει τὸ . εἶναι . ἀληθὲς οὗν εἰπεῖν , ὅτι ὁ οὐρανὸς θεός · ὁ τοιοῦτος θεὸς θεῖον σῶμά ἐστι · τὸ θειον σῶμα ζωὴν ἀίδιον ἔχει · τὸ ζωὴν ἀίδιον ἔχον κίνησιν ἀίδιον ἔχει τὴν κατὰ τόπον · τὸ ἀίδιον κίνησιν τοπικὴν ἔχον ἐγκύκλιον κίνησιν κινεῖται · αὕτη γὰρ μόνη δέδεικται δυναμένη ἀίδιος εἶναι , διότι καὶ συνεχὴς αὕτη μόνη · ἐπ’ εὐθείας γὰρ ἄπειρος μὲν οὐκ ἔστιν , αἱ δὲ πεπρασμέναι ὅταν ἀνακάμπτωσι , στάσει διαλαμβάνονται . Οὕτω μὲν οὖν , ὅτι κύκλῳ κινεῖται ὁ οὐρανός , ἔδειξεν ἐκ τοῦ θεὸν ὄντα καὶ θεῖον ζῷον ἀίδιον ἔχειν τὴν κατὰ τόπον κίνησιν , τοιαύτην δὲ μόνην εἶναι τὴν ἐγκύκλιον . τῶν δὲ λημμάτων ἕκαστον ἐπισκεπτέον καὶ πρῶτόν γε τὸ πρῶτον ἀξίωμα τοῦ λόγου . εἰ γὰρ ἡ οὐσία κρείττων παντακοῦ καὶ οἰστικὴ τῆς ἐνεργείας καὶ ἐπὶ τῶν τεχνῶν καὶ ἐπιστημῶν αἱ ἕξεις τῶν ἐνεργειῶν οἰστικαί , πῶς ἀληθές , ὅτι ἕκαστον , ὧν ἔστιν ἐνέργεια , ἕνεκα τῆς ἐνεργείας ἔστι ; δεύτερον δέ , πῶς ἐνέργεια τοῦ θείου ζώου ἡ ἀθανασία , εἴπερ τῆς οὐσίας αὐτοῦ συστατική ἐστιν , ὡς τὸ θνητὸν τοῦ ἀνθρώπου , καὶ δῆλον , ὅτι διαφορὰ καὶ πάθος τοῦ ἀνθρώπου ἐστίν , ἀλλ’ οὐκ ἐνέργεια ; ἢ πρὸς τοῦτο τέως ῥητέον ἓν μέν , ὅτι οἱ θεοὶ ἀπαθεῖς ὄντες , ὡς πρότερον δέδεικται , τὰς τελειωτικὰς μεθέξεις οὐκ ἔχουσι παθητικάς , ὡς ὁ ἄνθρωπος , ἀλλ’ ἐνεργητικάς . ὡς οὖν τὸ λογικὸν καὶ νοερὸν ἐν αὐτοῖς οὐκ ἔστι παθητικόν , ἀλλ’ ἐνεργητικόν , ἐπειδὴ οὐδὲ ἔξωθεν τὸ ὅλον ἔχουσιν , ἀλλὰ καὶ ἑαυτοῖς ταῦτα παρέχουσιν , οὕτως οὐδὲ ἡ ἀίδιος κίνησις πάθος , ἀλλ’ ἐνέργεια . καὶ ἄλλως δέ , ἐπειδὴ θεῖον σῶμα ὁ οὐρανός , αἱ δὲ τῶν σωμάτων ἐνέργειαι κινήσεις εἰσίν , ὡς θεῖον ἀίδιον ἀνάγκη κίνησιν ἔχειν . ἔπειτα , ὡς ὁ μέγας Συριανὸς ἐπέβαλεν , ὅτι ἐνέργειαν τοῦ θεοῦ τοῦ κόσμου τὴν ἀθανασίαν λέγει , διότι ἐπεστραμμένος πρὸς τὸν νοῦν καὶ ὁρῶν αὐτὸν ἀθάνατον καὶ ἀίδιον ὀρέγεται τῆς ἐν αὐτῷ ἀθανασίας ὡς τέλους καὶ ἀγαθοῦ οἰκείου καὶ τυγχάνων ἐνεργεῖ αὐτὴν ἀιδίως κινούμενος . ἐκ δὴ τούτου τούτου καὶ τὸ πρότερον , οἶμαι , τῶν ζητηθέντων λυτέον · ὧν γὰρ ἔστιν ἐνέργειά τις ὡς τέλος καὶ τὸ ἀγαθόν , ταῦτα τῆς ἐνεργείας ἕνεκεν ἔστι καὶ τοῦ ἔργου ὡς ἀποτελέσματος , ὥσπερ τοῦ θείου ζῴου ἐνέργειά ἐστι καὶ ἔργον τελειωτικὸν ἡ ἀθανασία , καὶ ταύτης ἕνεκεν ἔστιν , ἵνα ᾖ θεῖον ζῷον · ἕκαστον γὰρ ἐν τούτῳ ἐστίν , ἐν ᾧ τὸ εἷναι αὐτῷ , τὸ δὲ εἶναι τῷ θείῳ ζῴῳ ἐν ἀιδίῳ ζωῇ καὶ ἀθανασίᾳ . καὶ αἱ ἐπιστῆμαι δὲ τελειωτικαὶ οὖσαι ἐνέργειαί εἰσι , καὶ ἀληθὲς εἰπεῖν , ὅτι ὁ ἐπιστήμων τέλος ἔχει τὸ κατ’ ἐνέργειαν εἶναι ἐπιστήμων . αἱ δὲ τέχναι διττὰς ἔχουσι τὰς ἐνεργείας τὰς μὲν ἔνδον κατὰ τὴν ἕξιν καὶ τὸ ἐνεργεία · τῆς ἐπιστήμης οὗν ἕνεκεν λέγοιντο ἄν εἶναι τεχνῖται · διὰ γὰρ τὴν τελειότητα καὶ τὸ ἀγαθὸν τό γε ἑαυτοῦ ἔστιν ἕκαστον · τὰς δὲ ἔξω τεινομένας καὶ ἀπὸ τῆς ὀρέξεως προϊουσας · καὶ ὅ γε τοιοῦτος τεχνίτης ὁ εἰς τὸ ἐκτὸς βλέπων εἰκότως ἄν λέγοιτο τῆς ἐνεργείας ἕνεκεν εἶναι καὶ τοῦ ἀποτελέσματος . p . 286a12 Διὰ τί οὖν οὐχ ὅλον τὸ σῶμα τοῦ οὐρανοῦ τοιοῦτον ἕως τοῦ ὕστερον δὲ πειρατέον δεῖξαι . Δείξας , ὅτι θεῖον σῶμα ὢν ὁ οὐρανὸς ἀίδιον κίνησιν κινεῖται καὶ διὰ τοῦτο ἐγκύκλιον , ζητεῖ , διὰ τί μὴ τὸ ὅλον τοῦ οὐρανοῦ σῶμα τοιοῦτόν ἐστι , τουτέστιν κυκλοφορητικόν , μίαν καὶ ἁπλῆν κινούμενον κίνησιν · οὐρανὸν δὲ νῦν τὸν κόσμον λέγει · καὶ ἀποκρίνεται , ὅτι ἀνάγκη μένειν τι τοῦ σώματος τοῦ φερομένου κύκλῳ τὸ ἐπὶ τοῦ μέσου . τὸ γὰρ κύκλῳ κυρίως κινούμενον καὶ μὴ κινούμενον ἔχει τι πάντως ἐν τῷ μέσῳ , περὶ ὃ μένον κινήσεται · καὶ γὰρ καὶ καθόλου , εἰ μέλλοι τι κινεῖσθαι κατὰ τόπον , ἀνάγκη μένειν τι σῶμα , ἀφ’ οὗ κινήσεται ἢ περὶ ὅ , ὡς δέδεικται ἐν τῷ περὶ κινήσεως ζῴων . εἰ γὰρ λέγοι τις , ὅτι περὶ τὸ κέντρον τὸ αὑτοῦ κινήσεται , ἀδύνατα δόξει λέγειν · τὸ γὰρ κέντρον ἀσώματον πέρας ὂν οὐχ οἷόν τε μένειν κινουμένων τούτων , ὧν πέρας ἐστίν · οὐ γὰρ καθ’ αὑτὸ ὑφέστηκε τὸ κέντρον · μὴ μένοντος δὲ τοῦ κέντρου οὐδ’ ἄν τὸ πᾶν ἐν τῷ αὐτῷ περιφέροιτο . Ὁ δὲ Ἀλέξανδρος καὶ ταύτην λέγων τὴν ἐξήγησιν τὴν ὅλον τὸ σῶμα τοῦ οὐρανοῦ τὸν κόσμον λέγεσθαι νομίζουσαν προτιμᾷ ὅμως ὅλον τὸ σῶμα τοὐ οὐρανοῦ τὸ κυκλοφορητικὸν ἀκούειν , ὥστε τούτου ἐν τῷ μέσῳ μένειν τι , περὶ ὃ κινήσεται . καίτοι τὸ μένον καὶ ἐπὶ τῆς τῶν ἄλλων ζῴων κινήσεως αὐτοῦ τί ἐστι τοῦ κινουμένου μέρος , καὶ μέντοι καὶ αὐτὸς ὁ Ἀριστοτέλης νῦν εἶπεν , ὅτι ἀνάγκη τοῦ σώματός τι τοῦ φερομένου μένειν ἐπὶ τοῦ μέσου · ἡ δὲ γῆ τοῦ κόσμου μέρος τί ἐστιν , οὐ μέντοι τοῦ οὐρανοῦ . καὶ τούτῳ καὶ αὐτὸς ἐπιστήσας εἶπε τούτου δὲ οὐθὲν οἷόν τε μένειν μόριον , τούτου λέγων τοῦ κυκλοφορητικοῦ , ἀλλ’ οὐ τοῦ κόσμου , περὶ οὗ τὰ πρῶτα εἴρητο . καὶ κατασκευάζει διὰ πλειόνων , ὅτι οὐκ ἔστι τοῦ οὐρανοῦ μέρος ἡ γῆ , καίτοι τοῦ κινουμένου κύκλῳ μέρος εἶναι βούλεται τὸ μένον ἐν τῷ μέσῳ . καὶ Νικόλαος δὲ ὁ Περιπατητικὸς παραφράζων τὰ ἐνταῦθα λεγόμενα ἐν τοῖς Περὶ τῆς Ἀριστοτέλους φιλοσοφίας οὕτω τέθεικε τὴν λέξιν “ διὰ τί οὖν οὐχ ὅλος ὁ κόσμος τοιοῦτος ; ὅτι ἀνάγκη μένειν τι περὶ τὸ μέσον τοῦ κύκλῳ φερομένου · τὸ δὲ πέμπτον σῶμα οὔτε μένειν ἠδύνατο οὔτε ἐν μέσῳ εἶναι’’ . καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Ἀλέξανδρος καλῶς τῷ Ἀριστοτέλει παρακολουθεῖ δεικνύντι τὸ μένον ἐπὶ τοῦ μέσου μόριόν τι μὴ εἶναι τοῦ κυκλοφορητικοῦ · οὐδὲν γὰρ τούτου μένειν οἷόν τε οὔτε ἀλλαχοῦ που · πάντῃ γὰρ αὐτῷ κίνησις ἀίδιος ὑπάρχει · οὔτε ἔτι μᾶλλον ἐπὶ τοῦ μέσου . εἰ γὰρ ἔμενεν ἐπὶ τοῦ μέσου κατὰ φύσιν , καὶ ἐφέρετο ἂν εἰς τοῦτο κατὰ φύσιν · ἐν ᾧ γάρ τι μένει κατὰ φύσιν , καὶ φέρεται εἰς τοῦτο κατὰ φύσιν · καὶ ἦν αὐτῷ ἡ κατὰ φύσιν κίνησις αὕτη · μία δὲ ἡ κατὰ φύσιν ἑκάστῳ τῶν ἁπλῶν , τούτῳ δὲ ἡ κύκλῳ κίνησις κατὰ φύσιν , εἴπερ ἀίδιος · οὐκ ἄρα ἡ ἐπὶ τὸ μέσον κατὰ φύσιν · οὐδὲ ἄρα ἡ ἐν τῷ μέσῳ μονὴ οὔτε τῷ ὅλῳ οὔτε τῷ μέρει αὐτοῦ κατὰ φύσιν . ἀλλ’ οὐδὲ παρὰ φύσιν · τοῦτο μὲν γὰρ κυκλοφορητικὸν <ὂν> ἀίδιον ἔχει τὴν κίνησιν , τὸ δὲ παρὰ φύσιν οὐκ ἀίδιον · ὕστερον γάρ ἐστιν τοῦ κατὰ φύσιν τὸ παρὰ φύσιν , διότι ἔκστασίς ἐστι τὸ παρὰ φύσιν τοῦ κατὰ φύσιν ἐν τῇ γενέσει , τὸ δὲ ἐξιστάμενόν τινος καὶ παρυφιστάμενον ὕστερόν ἐστιν τούτου , οὗ ἐξίσταται . καὶ ὅλως , εἰ ἐν τῇ γενέσει τὸ παρὰ φύσιν , ἔνθα οὐδὲ τὸ κατὰ φύσιν ἀίδιόν ἐστιν , πῶς ἄν εἴη τὸ παρὰ φύσιν ἀίδιον ; κἂν γὰρ ᾖ ἀεὶ τὸ παρὰ φύσιν ἐν τῇ γενέσει ὥσπερ καὶ τὸ κατὰ φύσιν , ἀλλὰ ἄλλοτε ἄλλο καὶ οὐ τὸ αὐτὸ ἀεί , ὥσπερ ὁ οὐρανὸς κατὰ φύσιν ὁ αὐτὸς τῷ ἀριθμῷ ἀεί . ἀνάγκη τοίνυν τὸ ἐπὶ τοῦ μέσου μηδὲν ὃν τοῦ ἀιδίου σώματος μὴ ἀίδιον εἶναι , ἀλλὰ φθαρτὸν καὶ βαρὺ καὶ μόνιμον καὶ διὰ τοῦτο καὶ ψυχρὸν καὶ ξηρόν · τὰ γὰρ φθαρτὰ ταῖς παθητικαῖς ταύταις ποιότησιν εἰδοποιεῖται · βαρὺ δὲ καὶ ψυχρὸν καὶ ξηρόν ἐστιν ἡ γῆ . καὶ ὅτι ἡ γῆ ἐν τῷ μέσῳ , καὶ ἤδη μὲν ἔδειξε τοῦ βαρέος τὸν μέσον δείξας τόπον οἰκεῖον , ἡ δὲ γῆ τοιοῦτον , δείξει δὲ καὶ ἐπὶ τέλει τούτου τοῦ βιβλίου . Αλλ’ εἰ γῆν , ἀνάγκη , φησί , καὶ πῦρ εἶναι ὢν γὰρ ἐναντίων θάτερον φύσει , ἀνάγκη καὶ θάτερον εἶναι φύσει · τῶν γὰρ ἐνατίων τίων ἡ αὐτὴ ὕλη πρὸς ἄμφω ὁμοίως πεφυκυῖα . εἰ τοίνυν καὶ κατὰ τὰς δραστικὰς τὰς ἐναντίας ποιότητας εἰδοποιοῦνται τὸ πῦρ καὶ ἡ γῆ , τὸ μὲν κατὰ τὴν θερμότητα , ἡ δὲ κατὰ τὴν ψῦξιν , καὶ ἔτι μᾶλλον τὰς τοπικὰς κινήσεις , εἴπερ τὸ μὲν ἐπὶ τὸ πέριξ , τὸ δὲ ἐπὶ τὸ μέσον κινεῖται , τοῖς δὲ φυσικοῖς σώμασιν οὐσιῶδες μάλιστα τὸ κινεῖσθαι κατὰ φύσιν , ὧν φυσικῶν σωμάτων αἱ κινήσεις ἐναντίαι , τούτων αἱ φύσεις ἐναντίαι · ὥστε , κἂν τὸ ὕδωρ κατ’ ἄμφω τὰς ποιότητας ἀντίκειται τῷ πυρὶ ψυχρόν τε ὂν καὶ ὑγρόν , ἡ δὲ γῆ κατὰ τὸ ψυχρὸν μόνον , οὐδὲν θαυμαστόν , εἰ πλείων γἐγονεν πρὸς τὸ πῦρ ἐναντίωσις · τὸ γάρ παχυμερέστερον τῆς γῆς βαρυτέραν αὐτὴν ποιῆσαν πορρωτέρω κατὰ τὸν τόπον διῴκισε . κἄν γὰρ ξηρὸν ἑκάτερον λέγηται καὶ τὸ πῦρ καὶ ἡ γῆ , ἀλλ’ ἅλλο παντελῶς ἑκατέρας ξηρότητος τὸ εἶδος · τὸ μὲν γὰρ κοῦφον καὶ ἀκίνητόν ἐστι καὶ λεπτόν , τὸ δὲ βαρὺ καὶ παχυμερὲς καὶ νενεκρωμένον . Δείξας δὲ ἐκ τῆς κατὰ τὴν ἐναντίωσιν ἀντιθέσεως , ὅτι , εἰ ἔστι τῆ ἀνάγκη καὶ πῦρ τὸ αὐτὸ δείκνυσιν ἐκ τῆς κατὰ στέρησιν καὶ ἕξιν ἀντιθέσεως . εἰ γὰρ ἔστιν ἡ στέρησις , ἀνάγκη προϋπάρχειν τὴν ἕξιν , ἣν αὐτὸς κατάφασιν ἐκάλεσε · στέρησιν δὲ νῦν λέγει τὸ χεῖρον ἐν τῇ τῶν ἐναντίων φύσει , ὡς τὸ ψυχρὸν τοῦ θερμοῦ στέρησις , τὸ δὲ θερμὸν τοῦ ψυχροῦ ἕξις ἢ κατάφασις . οὕτω δὲ καὶ ἡ ἠρεμία καὶ τὸ βαρύ , οἷς ἡ γῆ εἰδοποιεῖται , κατὰ στέρησιν λέγονται κινήσεως καὶ κουφότητος , οἷς εἰδοποιεῖται ποιεῖται τὸ πῦρ . εἰ οὖν ἔστιν ἡ τῆ στέρησις οὖσα , ἀνάγκη καὶ τὸ πῦρ εἶναι ἕξεως ἔχον λόγον , καὶ δῆλον , ὅτι καὶ πρότερον ἀνάγκη φύσει εἶναι τὸ τῦρ , εἴπερ ἡ ἕξις προτέρα τῆς στερήσεως καὶ ἡ κατάφασις τῆς ἀποφάσεως . αὐτὸς δὲ σαφῶς ἐνδείξατο , κατὰ τίνα μάλιστα τὴν ἐναντίωσιν καὶ τὴν στέρησιν τῆς γῆς πρὸς τὸ πῦρ ἔλαβεν , ὅτι κατὰ τὸ ψυχρὸν καὶ βαρὺ καὶ ἠρεμεῖν . τὸ γὰρ πῦρ ἀεὶ κινεῖται · καὶ γὰρ καὶ κάτω ὃν ἐπὶ τὸ ἄνω κινεῖται ἀεὶ καὶ ἄνω γενόμενον τῷ θείῳ σώματι συμπεριφέρεται . καὶ ὅλως τῶν στοιχείων τὰ μὲν ποιητικώτερα καὶ εἴδους ἔχειν λόγον καὶ ἕξεώς φησι , τὰ δὲ παθητικώτερα στερήσεως καὶ ὕλης . εἰ δὲ ἔστι τὰ ἄκρα γῆ καὶ πῦρ , ἀνάγκη καὶ τὰ μέσα εἶναι τό τε ὕδωρ καὶ τὸν ἀέρα , διότι ἑκρατερον τούτων κατ’ ἄμφω τὰς ἑαυτοῦ ποιότητας ἐναντίως ἔχει πρὸς ἑκάτερον ἐκείνων · γῆ μὲν γὰρ ψυχρὰ καὶ ξηρὰ οὖσα ἐναντίως ἔχει πρὸς ἀέρα θερμὸν ὄντα καὶ ὑγρόν , πῦρ δὲ θερμὸν καὶ ξηρὸν ὑπάρχον ἐναντίως ἔχει πρὸς ὕδωρ ψυχρὸν ὂν καὶ ὑγρόν · ἐναντία δὲ καὶ ταῖς κινήσεσίν ἐστι ταῦτα πρὸς ἐκεῖνα · εἴρηται δέ , ὅτι τῶν ἐναντίων , ἂν ᾖ θάτερον , καὶ θάτερον , διότι ἡ αὐτὴ τῶν ἐναντίων ὕλη . Δύναται δέ , φησὶν Ἀλέξανδρος καλῶς , οἶμαι , λέγων , μὴ τὰ μεταξὺ νῦν μόνα τοῖς ἄκροις ἐναντία λέγειν , ἀλλὰ περὶ πάντων εἰρηκέναι · ὃ γὰρ ἂν λάβῃς , εὑρήσεις αὐτὸ ἐναντίωσιν ἔχον πρὸς τὰ λοιπὰ τρία · εἰ δὲ πάντα ἐναντίωσιν ἔχει τινὰ φύσει πρὸς ἄλληλα , πάντα ἀνάγκη εἶναι . καὶ τῷ ὄντι , εἰ τὰ δύο πρὸς τὰ δύο παρέβαλλεν , οὐκ ἦν , οἶμαι , τῆς Ἀριστοτέλους ἑρμηνευτικῆς ἀκριβείας τὸ μὴ ἑκάτερον πρὸς ἑκάτερον εἰπεῖν , ἀλλ’ ἐκαστον πρὸς ἕκαστον . δείξας δὲ καὶ νῦν τὴν μὲν τῆς γῆς ἀναγκαίαν ὑπόστασιν ἐκ τοῦ δεῖν εἶναί τι μέσον ἀκίνητον τοῦ κυκλοφορητικοῦ σώματος , τὴν δὲ τῶν ἄλλων στοιχείων ἐκ τῆς ἐναντιώσεως , ὑποτίθεσθαι ὅμως ταῦτα νῦν φησιν , ὕστερον δὲ δείξειν , ἐπειδὴ καὶ ἐν τῷ τετάρτῳ βιβίῳ καὶ ἐν τῇ περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς · πολὺν περὶ τούτου ποιήσεται λόγον , ὅτι τε ἀνάγκη ταῦτα εἶναι τὰ στοιχεῖα , καὶ ὅτι οὐκ ἔστιν ἄλλα πάρα ταυτα . Ὁ δὲ Πλατῶν ἐν Τιμαίῳ διακοσμια τάδε στοιχεῖα οὕτως ἀπέδειξεν · ἐπεὶ γενητὸς ὁ κόσμος , αἰσθητός · ὁρατὸς οὖν καὶἁπτός , καὶ ὁρατὸς μὲν διὰ τὸ πῦρ , ἁπτὸς δὲ διὰ τὴν γῆν · τούτων δὲ δύο στερεῶν ἐναντίων ὄντων , εἰ μέλλοι | στερεὸς ὁ κόσμος εἶναι καὶ μὴ ἐπίπεδος , δυεῖν μέσων ἀνάλογον χρεία τῶν τὴν στερεὰν ἀναλογίαν συμπληρωσόντων . p . 286a31 τούτων δὲ ὑπαρχόντων ἕως τοῦ εἴπερ καὶ κινεῖσθαί τι ἀεί . Δείξας , ὅτι ἀνάγκη τέσσαρα εἶναι σώματα ἐναντίωσιν ἔχοντα πρὸς ἄλληλα , φανερόν , φησίν , ὅτι ἀνάγκη τούτων ὑπαρχόντων γένεσιν εἶναι καὶ φθοράν . εἰ γὰρ ἐναντία ἐστὶ τὰ τέσσαρα ταῦτα , τὰ δὲ ἐναντία οὐκ ἔστιν ἀίδια , διότι γίνεταί τε ἐξ ἀλλήλων καὶ φθείρεται εἰς ἄλληλα , ἀνάγκη γένεσιν εἶναι καὶ φθοράν . ὅτι δὲ γενητὰ καὶ φθαρτά ἐστι ταῦτα , καὶ ἐκ τῶν κινήσεων αὐτῶν δείκνυσιν · ὧν γὰρ αἱ κατὰ φύσιν κινήσεις οὐκ εἰσὶν ἀίδιοι , ταῦτα οὐδὲ αὐτὰ ἂν εἴη ἀίδια , ὡς ἑκάστου τῶν φυσικῶν σωμάτων τὸ εἶναι ἐν τῇ κινήσει τῇ οἰκείᾳ ἔχοντος , διὸ καὶ τὴν τοῦ θείου σώματος ζωὴν ἀίδιον κίνησιν εἶπε . τὰ δὲ τέσσαρα σώματα κινητὰ ὄντα καὶ ἐπ’ εὐθείας κινούμενα οὐκ ἔχει τὰς κινήσεις ἀιδίους · ἐδείχθη γὰρ ἐν τῷ ογοοῳ τη ς Φυσικῆς ἀκροάσεως οὐδεμία κίνησις ἐπ’ εὐθείας δυναμένη ἀίδιος εἶναι . ὅτι δὲ ἡ ἀίδιος ζωὴ κίνησίς ἐστιν ἀίδιος οὐχ ἁπλῶς πάντων , ἀλλὰ τῶν σώματα ἐχόντων καὶ κινητῶν , ἐδήλωσεν ἐν τούτοις εἰπὼν τούτων τῶν δὲ ἔστι κίνησις · ὡς εἴ γε μὴ ἦν κινητά , οὐκ ἀναγκαῖον ἦν αὐτὰ φθαρτὰ πάντως εἶναι , κἄν μὴ εἶχε κίνησιν ἀίδιον · τὰ γὰρ ἀκίνητα καὶ ἄφθαρτά ἐστι καὶ ζωὴν ἀίδιον ἔχει , τῶν δὲ κινουμένων τὰ ζωὴν ἀίδιον ἔχοντα κίνησιν ἀίδιον ἔχει πάντως . λείπει δὲ τῷ τούτων δὲ ἔστι κίοὕτως τὸ καὶ οὐκ ἀίδιος αὕτη . Οὕτως ὁ Ἀλέξανδρος τοῦτο τὸ χωρίον ἐξηγήσατο τῷ μὲν τὴν ἀίδιον ζωὴν κίνησιν ἀίδιον εἶναι καὶ λέγεσθαι ὑπὸ Ἀριστοτέλους οὐκ ἐπὶ πάντων ἁπλῶς , ἀλλ’ ἐπὶ τῶν κινουμένων , καλῶς , οἶμαι , ἐπιστήσας , τῷ δὲ κινητῷ παρέργως προσεσχηκώς · καὶ γὰρ ἔοικεν ἀντὶ τοῦ κινουμένῳ αὐτοῦ ἀκοῦσαι , ὡς καὶ ἐπὶ τῶν ἀιδίως κινουμένων αὐτὸ δέξασθαι τοῦ Ἀριστοτέλους εἰπόντος οὐκ εὔλογον εἶναί τι κινητὸν ἀίδιον . μήποτε δὲ κινητὸν τὸ δυνάμει ποτὲ ἔχον τὸ κινεῖσθαι λέγει , τοιοῦτον δὲ τό ποτε ἠρεμοῦν , τοιοῦτον δὲ τὸ ἐπ’ εὐθείας κινούμενον . καὶ ὁ Ἀριστοτέλης γὰρ ἐξηγούμενος , πῶς εἶπε τὸ κινητόν , ἐπήγαγεν οὗ μὴ ἐνδέχεται κατὰ φύσιν τὴν κίνησιν εἶναι ἀίδιον · εἰ γὰρ ἦν ἀίδιος , οὐκ ἦν κινητόν , ἀλλὰ κινούμενον . μήποτε δὲ καὶ τὸ τούτων δὲ ἔστι κίνησις οὐκ ἐλλιπῶς εἴρηται , ἀλλ’ ἀντὶ τοῦ “ ταῦτα δὲ ποτὲ καὶ οὐκ ἀεὶ κινεῖται ” , τουτέστι κινητά ἐστι καὶ οὐκ ἀίδιον ἔχοντα κατὰ φύσιν κίνησιν , καὶ διὰ τοῦτο οὐκ εὔλογον αὐτὰ ἀίδια εἶναι , ἀλλὰ γενητὰ καὶ φθαρτά . Δείξας οὖν οὕτως , ὅτι ἀιδίου τῆς κύκλῳ κινήσεως οὔσης ἀνάγκη γένεσιν εἶναι καὶ φθοράν , ἐπάγει , ὅτι , εἰ ταῦτα , ἀνάγκη καὶ ἄλλην κίνησιν εἶναι ἢ μίαν | ἢ πλείους · κατὰ γὰρ τὴν τῶν θείων σωμάτων κίνησιν καὶ ποιὰν πρὸς τὰ ἐν γενέσει σχέσιν ἡ τούτων εἰς ἄλληλα μεταβολὴ γίνεται , καὶ εἴπερ ἦν μία ἡ κίνησις , ὁμοία ἦν ἀεὶ τῶν ἐνθάδε κατάστασις · ἓν γὰρ ἄν ἦν καὶ ἁπλοῦν τὸ ἀεὶ τοῖς τῇδε ἐγγινόμενον πάθος . ἵνα γὰρ τὰς ἀφανεῖς τῶν οὐρανίων εἰς τὰ τῇδε παραλίπω ποιήσεις , αἰ τοῦ ἡλίου καὶ τῆς σελήνης αἱ οὕτως ἐναργῶς τρέπουσαι τὰ ὑπὸ σελήνην ἀεὶ ἄν αἱ αὐταὶ ἦσαν . μιᾶς γὰρ οὔσης τῆς <τῆς> ἀπλανοῦς κινήσεως καὶ τοῦ ἡλίου καὶ τῆς σελήνης ἐν τῇ ἀπλανεῖ πεπηγότων καὶ σὺν ἐκείνῃ κινουμένων οὔτε χειμῶνος καὶ θέρους καὶ τῶν μεταξὺ τροπῶν ἦν ἂν διαφορὰ οὔτε τῆς καθ’ ἡμέραν ἐξαλλαγῆς τὴν αὐτὴν ὁδὸν ἀεὶ τοῦ ἡλίου μετὰ τῆς ἀπλανοῦς διιόντος · εἰ γὰρ ἐν Καρκίνῳ ἔτυχε πεπηγώς , ἀεὶ θερινὴ ἂν ἦν ἡ κατάστασις παρ’ ἡμῖν , εἰ δὲ ἐν Αἰγοκέρωτι , ἀεὶ χειμερινή , καὶ οὐκ ἂν ἦν γένεσις καὶ φθορά , ἀλλ’ οὐδὲ διάφοροι τῆς σελήνης φωτισμοί . εἰ δέ τις τὸν ἥλιον αὐτὸν καθ’ αὑτὸν ἐπὶ τοῦ διὰ μέσων τῶν ζῳδίων κινούμενον ὑποτίθοιτο καὶ τὴν σελήνην ἐπὶ λοξοῦ πρὸς τὸν ζῳδιακὸν κύκλον , ἐπειδὴ ἀπὸ Κριοῦ ἐπὶ Ταῦρον καὶ ἀπὸ Ταύρου ἐπὶ Διδύμους μεταβαίνοντες φαίνονται , πρῶτον μὲν πλειόνων ἔδει κινήσεων , ὡς εἶπεν Ἀριστοτέλης , ἔπειτα δὲ καὶ ἀνάπαλιν γινομένων . Καὶ περὶ τούτου δὲ ἐν τοῖς ἑξῆς ἐρεῖν ἐπαγγέλλεται σαφέστερον · νῦν δε τοδοῦτόν ἐστι , φησί , δῆλον , διὰ τίνα αἰτίαν πλείω τὰ ἐγκύκλιά ἐστι σώματα , ὅπερ προὐβαλόμεθα ζητῆσαι · καὶ συντόμως κάτωθεν καὶ ἀπὸ τῶν ἑπομένων ἀναβαίνων ἐπὶ τὰ ἡγούμενα συντίθησιν ἀναλυτικῶς τὰ τῆς ἀποδείξεως λήμματα · πλείω γάρ ἐστι τὰ ἐγκύκλια καὶ ἀνάπαλιν κινούμενα , διότι ἀνάγκη γένεσιν εἶναι · γένεσιν δέ , εἴπερ ἀνάγκη πῦρ εἶναι ἐναντίωσιν πρὸς ἀέρα καὶ ὕδωρ ἔχον καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐκεῖνα συνεισάγον · πῦρ δὲ καὶ τὰ ἄλλα ἀναγκαῖον εἶναι , εἴπερ καὶ γῆν · ταύτην δὲ ἀνάγκη εἶναι , ὅτι ἀνάγκη μένειν τι ἀεί · τοῦτο δέ , εἴπερ καὶ κινεῖσθαί τι δεῖ ἀεί . αὐτὸς μὲν οὖν συντόμως συνεῖλε τὸ τελευταῖον , τὸ δὲ ἐφεξῆς δοκεῖ εἶναι , ὅτι ἀνάγκη τι μένειν ἐν τῷ μέσῳ , εἴπερ ἀνάγκη κύκλῳ τι κινεῖσθαι , τοῦτο δὲ ἀνάγκη , εἰ ἀεί τι κινεῖσθαι ἀνάγκη · μόνη γὰρ ἀίδιος κίνησις ὡς μόνη συνεχὴς ἡ κυκλοφορία . αὐτὸς δὲ ἀνάγκη μένειν τι ἀεί φησιν , εἴπερ καὶ κινεῖσθαί τι δεῖ ἀεί , καθολικώτερον ποιησάμενος τὸν λόγον · ὡς γὰρ ἔδειξεν ἐν τοῖς Περὶ κινήσεως , πᾶσα κίνησις περί τι μένον γίνεται καὶ οὐ μόνη ἡ κυκλοφορία . τοῦ δὲ εἶναί τι τὸ ἀεὶ κινούμενον τὴν ἀνάγκην ἐν μὲν τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει ἔλαβεν ἀπὸ τοῦ δεῖν ἀεὶ κίνησιν εἷναι , εἴπερ μήτε χρόνου μήτε κινήσεως ἔστιν ἀρχὴν λαβεῖν · εἰ δὲ ἀεὶ δεῖ κίνησιν εἶναι , καὶ τὸ κινούμενον δεῖ ἀεὶ εἶναι · ἡ γὰρ κίνησις ἐν τῷ κινουμένῳ , ὡς ἔδειξεν ἐν Γ τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως · καὶ ἦν οὗτος ὁ τρόπος τῆς τοὐ ἀιδίου σώματος ἀποδείξεως | ἀπὸ τῆς κινήσεως εἰλημμένος οἰκεῖος τοῖς περὶ κινήσεως λόγοις · νῦν δὲ περὶ τοῦ οὐρανίου καὶ θείου σώματος διαλεγόμενος ἀπὸ τούτου τὴν ἀπόδειξιν ἐποιήσατο λέγων , ὅτι ἀνάγκη τὸ θεῖον σῶμα ἀιδίως κινεῖσθαι , εἴπερ ἀίδιον ζωὴν ζῇ · τοῦτο δὲ ἀνάγκη , εἴπερ ἀθάνατον αὐτὸ ἀνάγκη εἶναι · τοῦτο δὲ ἀνάγκη , εἴπερ ἀνάγκη τῷ θείῳ σώματι τὸ εἶναι θείῳ σώματι ὑπάρχειν διὰ τὴν κατ’ ἐνέργειαν ἀθανασίαν . ὥστε , κἂν συνθεῖναι πάλιν βούλει τὸν λόγον , ἐρεῖς · ὁ οὐρανὸς θεῖον σῶμά ἐστι · τὸ θεῖον σῶμα κατ’ ἐνέργειαν ἀθάνατόν ἐστιν · τὸ κατ’ ἐνέργειαν ἀθάνατον ζωὴν ἀίδιον ἔχει · τὸ ζωὴν ἀίδιον ἔχον σῶμα κίνησιν ἀίδιον ἔχει · τὸ ἀιδίως κινούμενον κυκλοφορεῖσθαι ἀνάγκη · κυκλοφορουμένου δὲ ὄντος ἀνάγκη μέσον τι εἶναι σῶμα μένον κατὰ φύσιν ἐν τῷ μέσῳ , οὗ τὰ μέρη ἐπὶ τὸ μέσον φέρεται κατὰ φύσιν βαρέα ὄντα καὶ ψυχρά , τοιοῦτον δὲ ἡ γῆ γῆς δὲ οὔσης ἀνάγκη καὶ πῦρ εἶναι καὶ τὰ μεταξὺ ἐναντίως διακείμενα ἀλλήλοις · τούτων δὲ ὄντων ἀνάγκη καὶ γένεσιν εἶναι καὶ φθοράν · γενέσεως δὲ καὶ φθορᾶς οὔσης ἀνάγκη πλείονας εἶναι τὰς οὐρανίας κινήσεις καὶ ἀνάπαλιν γινομένας . ταύτην δὲ δηλονότι τὴν ἀνάγκην ὡς ἐκ τεκμηρίου συνάγομεν · αἴτιαι γὰρ αἱ τοῦ οὐρανοῦ κινήσεις τῆς γενέσεως καὶ τῆς φθορᾶς , ταῦτα δὲ ἐκείνων τεκμήρια · καὶ τὰ θλᾶ δὲ κατὰ τὸν λόγον συμπεράσματα τὰ μὲν ὡς ἐξ αἰτίων συνῆκται , τὰ δὲ ὡς ἐκ τεκμηρίων . “ εἴη δὲ ἄν , φησὶν ὁ Ἀλέξανδρος , διὰ τούτων ὁ Ἀριστοτέλης καὶ περὶ τοῦ τὰ ἐνταῦθα προνοεῖσθαι εἰρηκώς · οὕτω γάρ , φησίν , ἕπεται τῇ τῶν θεῶν οὐχ ἁπλῇ κινήσει καὶ ἡ τῶν στοιχείων εἰς ἄλληλα μεταβολὴ καὶ ἡ τῶν ζῴων γένεσις . ἐζήτησα δέ , φησὶν ὁ Ἀλέξανδρος , εἰ ὄντων τῶν τεσσάρων στοιχείων καθ’ ὑπόθεσιν ἀναιρεθείη ἡ ποικίλη τοῦ θείου σώματος κίνησις , πότερον ταῦτα μεταβάλλει εἰς ἄλληλα ἢ οὔ . καὶ γὰρ εἰ μὲν μὴ μεταβάλλει , ἀίδια ἔσται , ὅπερ ἀδύνατον · καὶ μέντοι εἰ ἀίδιος ἡ γῆ , οὐδὲν ἔδει τῆς ποικίλης ἐκείνων κινήσεως , εἴ γε γίνεται διὰ τὸ δεῖν ἀεὶ γῆν εἶναι · εἰ δὲ μεταβάλλει εἰς ἄλληλα · φθαρτὰ γάρ ἐστι τῇ ἑαυτῶν φύσει , καὶ ἡ μεταβολὴ τοῖς φθειρομένοις εἰς τὰ ἐναντία , ταῦτα δέ ἐστιν τὰ ἐναντία · τί πάλιν ἔδει τῆς τοῦ θείου σώματος ποικίλης κινήσεως πρὸς τὴν τούτων γένεσιν καὶ φθοράν;’’ ταῦτα τοίνυν ἀπορήσας αὐταῖς λέξεσι λύει λέγων “ ἢ οὔτε τοῦ φθείρεσθαι αὐτὰ οὔτε τοὐ εἰς ἄλληλα μεταβάλλειν ἡ ἐκείνων κίνησίς ἐστιν αἰτία , ἀλλὰ τοῦ τεταγμένως · ἐκ τούτου γὰρ τὸ καὶ πάντα ἀεὶ κατ’ εἶδος σώζεσθαι , ἐπεὶ ὅσον γε ἐπὶ τῇ οἰκείᾳ φύσει αὐτῶν οὐδὲν ἐκώλυεν ἄν εἰς ἕν ποτε πάντα μεταβάλλειν , ὡς λέγουσιν οἱ τὴν ἐκπύρωσιν γίνεσθαι λέγοντες , καὶ πάλιν ἐκ τοῦ ἑνὸς εἰς ἄλλο . οὐ γὰρ συνυπάρχειν ἀναγκαῖον τὰ ἐναντία ὥσπερ τὰ πρός τι , οὐδὲ τοῦτο ἐδείχθη , ἀλλὰ φύσει εἶναι · δύναται δὲ φύσει ὄντα καὶ παρὰ μέρος εἶναι · τούτου δὲ γενομένου ἐνεδέχετο ἄν | ποτε μὴ εἶναι γῆν εἰς πῦρ , ἂν οὕτως τύχῃ , πάντων μεταβαλλόντων · μὴ οὔσης δὲ γῆς οὐδ’ ἄν ἡ ἐν κύκλῳ φορὰ ἦν . τοῦ οὖν ἀεὶ τὰ αὐτὰ διαμένειν τάξει καὶ κατὰ τὰ μέτρα μεταβάλλοντα εἰς ἄλληλα τούτου αἰτία ἡ ποικίλη κίνησις τοὐ θείου σώματος · ἕπεται δὲ τῇ εὐτάκτῳ τῶν ἐνθάδε μεταβολῇ καὶ εὐκρασίᾳ τῶν ζῴων ὕπαρξις.’’ ταῦτα καὶ ἐν τῷ λύειν τὴν ζήτησιν αὐτοῖς τοῖς ῥήμασιν εἰπόντος τοῦ Ἀλεξάνδρου ἐγὼ περὶ τὰς τοιαύτας ζητήσεις , εἰ χρὴ τἀληθὲς εἰπεῖν , λευκή τίς εἰμι στάθμη κατὰ τὴν παροιμίαν . τὸ γὰρ ἀνελόντα τὰ κυρίως αἴτια ζητεῖν τὰ τοῖς ἀποτελέσμασιν ὑπάρχοντα παιζόντων μᾶλλον ἢ σπουδαζόντων μοι δοκεῖ τὸ ἔργον , ὡς εἴ τις ἀνελὼν τῷ λόγῳ τὴν πηγὴν περὶ τοῦ ποταμοῦ τοῦ ἐξ αὐτῆς πυνθάνοιτο φυλάττων αὐτόν , πότερον ῥεῖ ὁ ποταμὸς ἀναιρεθείσης τῆς πηγῆς ἢ οὔ . καὶ εἰ μὲν μὴ ῥεῖ , ἄτοπον εἶναι λέγων ποταμὸν τὸν μὴ ῥέοντα , εἰ δὲ ῥεῖ , ἐπάγων , ὅτι μηδὲν δεῖται τῆς πηγῆς ὁ ποταμὸς πρὸς τὸ εἶναι . καίτοι πρόχειρον εἰπεῖν , ὅτι ἡ ἐξ ἀρχῆς ὑπόθεσις ἄτοπος τὸ μένοντος τοῦ ποταμοῦ τὴν πηγὴν ἀναιρεθῆναι · τούτου δὲ ἀτοπώτερον τὸ μένειν τὰ τέσσαρα στοιχεῖα τῆς τοῦ οὐρανοῦ κινήσεως ἀναιρουμένης , ὑφ’ ἧς γίνεται . ἔστιν μὲν οὖν διὰ ταῦτα καὶ ἡ ζήτησις κατὰ τὴν ἐμὴν δόξαν παρέλκουσα , καὶ ἡ λύσις δὲ τῆς ζητήσεως ἀπᾴδειν μοι δοκεῖ τὸ μὴ εἶναι τῆς τῶν στοιχείων μεταβολῆς αἰτίας τὰς οὐρανίας περιφοράς . τίς γὰρ ἀγνοεῖ , ὅτι πλησιάζων μὲν τῷ κτὰ κορυφὴν ἡμῶν ὁ ἥλιος θερμαίνει τε τὰ περὶ ἡμᾶς καὶ τὰ ὑγρὰ ἐξατμίζει καὶ ἀέρος καὶ πυρὸς γένεσιν ἐξ ὕδατος ποιεῖ , ἀφιστάμενος δὲ τὰ λεπτυνθέντα συγκρίνει πάλιν καὶ ὕδατος γένεσιν ἀπεργάζεται ; ἀλλ’ ἔστω μὲν καὶ τοῦ τάξει καὶ μέτροις ὡρισμένοις μεταβάλλειν αἴτια ἐκεῖνα , πρὸ τούτου δὲ καὶ αὐτοῦ τοῦ μεταβάλλειν ὅλως καὶ τοῦ εἶναι ἐκ τῆς μεταβολῆς γινόμενα οὐδὲν ἄλλο ἢ τὴν οὐρανίαν κίνησιν αἰτιατέον . τούτῳ δὲ καὶ αὐτὸς Ἀλέξανδρος ἐπέστησε δευτέραν λύσιν τῆς ζητήσεως ἐπάγων τοιαύτην · “ εἰ γὰρ πᾶν τὸ γινόμενον , φησίν οὐ μόνον ἔκ τινος γίνεται ἀλλὰ καὶ ὑπό τινος · οὐ γὰρ ἐξ ὕλης μόνον ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ποιοῦντος αἰτίου · οὐκ αὐτάρκη τὰ στοιχεῖα μόνα πρὸς τὴν εἰς ἄλληλα μεταβο΄λυν καὶ γένεσιν ἐξ ἀλλήλων · δεῖ γὰρ τοῦ μεταβάλλοντος αὐτά · αὐτὰ γὰρ ὕλης λόγον ἐπέχει πρὸς ἄλληλα . ” καίτοι τοιαύτα εἰδότα ἐχρῆν τῆς ζητήσεως εὐθὺς τὴν ὑπόθεσιν μέμψασθαι , ὅτι εἶναι τὰ τέσσαρα στοιχεῖα ὑπέθετο ἢ μεταβάλλοντα εἰς ἄλληλα ἢ ἀίδια τῆς οὐρανίας κινήσεως ἀναιρουμένης . πῶς δὲ καὶ τοῦτο λέγει , ὅτι οὐκ ἀναγκαῖον τὰ ἐναντία συνυπάρχειν , ἀλλὰ δύναται καὶ παρὰ μέρος εἶναι , ὡς ἐνδέχεσθαί ποτε μὴ εἶναι γῆν εἰς πῦρ , ἂν οὕτω τύχῃ , πάντων μεταβαλλόντων καὶ πάλιν ἐκ τούτου εἰς ἄλλο ; καὶ γὰρ πρῶτον μέν , εἰ ἐνδέχεται , καὶ γένοιτο ἂν ἐν τῷ ἀπείρῳ χρόνῳ τὸ ἐνδεχόμενον ἀεὶ ὄντων αὐτῶν · ἔπειτα , εἰ τὸ μεταβάλλον οὐ μόνον ἐξ ἐναντίου μεταβάλλει , ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἐναντίου , εἰς ὃ καὶ γίνεται ἡ μεταβολή , μηδενὸς ἄλλου ὄντος πλὴν πυρὸς τί ἔσται τὸ μεταβάλλον αὐτό , ὥστε ἄλλο τι ἐξ ἐκείνου γενέσθαι ; ἀλλὰ ταῦτα καὶ πλέον ἐμοῦ γινώσκοντος τοῦ Ἀλεξάνδρου τῶν ἐφεξῆς ἀντιληπτέον ἐμοί . p.286b10 Σχῆμα δὲ ἀνάγκη σφαιροειδὲς ἔχειν τὸν οὐρανὸν ἕως του καὶ συνεχῆ ἐστι ταῖς σφαίραις . Μετὰ τὸν περὶ τῆς οὐσίας τοῦ οὐρανίου σώματος λόγον , ὃν ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ συνεπεράνατο , δείξας ἐν τῷ προκειμένῳ , ὅτι κατὰ φύσιν ἐστὶν τῷ οὐρανῷ ἡ κύκλῳ κίνησις καὶ οὐ βίᾳ , καὶ ἐφεξῆς περὶ τῶν τοπικῶν σχέσεων ζητήσας , ὧν πρώτην τὴν τοῦ δεξιοῦ καὶ ἀριστεροῦ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς κινήσεως εὑρὼν ἀπὸ ταύτης τὰς λοιπὰς συνελογίσατο , εἶτα τῆς ἀντικινήσεως τὴν αἰτίαν εὑρὼν μετὰ τὰ περὶ τῆς κινήσεως σκέμματα ἐναργεστέρας οὔσης περὶ τοῦ σχήματος λοιπὸν τοῦ οὐρανίου ζητεῖ καὶ σαφῶς καὶ ἀκριβῶς καὶ τεταγμένως διὰ πλειόνων ἐπιχειρημάτων , ὅτι σφαιροειδές ἐστιν , ἀποδείκνυσι . καὶ τό γε πρῶτον τῶν ἐπικειρημάτων ἐπὶ ἀξιώματι πρόεισι τῷ λέγοντι · τὸ πρῶτον φύσει τῶν σχημάτων τοῦ πρώτου φύσει τῶν σωμάτων ἐστί · καὶ ὅτι πρῶτον φύσει τῶν σωμάτων τὸ οὐράνιόν ἐστι . ταῦτα οὖν ἐναργῆ λαβὼν συνάγει τὸν λόγον οὕτω · τὸ σφαιρικὸν σχῆμα πρῶτον τῶν σχημάτων ἐστί · τὸ πρῶτον τῶν σχημάτων τοῦ πρώτου σώματός ἐστι , τουτέστι τοῦ οὐρανίου . ὅτι δὲ πρῶτο , τῶν σχημάτων ἐστὶ τὸ σφαιρικόν , δείκνυσι καθόλου περὶ τῶν σχημάτων διορισάμενος , ποῖόν ἐστι πρῶτον καὶ ἐν ἐπιπέδοις καὶ ἐν στερεοῖς . διελὼν οὖν τὰ ἐπίπεδα σχήματα εἴς τε τὰ εὐθύγραμμα σχήματα καὶ εἰς τὰ περιφερόγραμμα δείκνυσιν , ὅτι τὸ κυρίως περιφερόγραμμον ὁ κύκλος καὶ ἁπλούστερός ἐστιν καὶ τελειότερος τῶν εὐθυγράμμων σχημάτων . καὶ ὅτι μὲν ἁπλούστερός ἐστι , δείκνυσιν ἐκ τῶν ὁρισμῶν · εἰ γὰρ κύκλος μέν ἐστι σχῆμα ἐπίπεδον ὑπὸ μιᾶς γραμμῆς περιεχόμενον , τῶν δὲ εὐθυγράμμων τὸ ἁπλούστατον τὸ τρίγωνον ὑπὸ τριῶν εὐθειῶν περιέχεται γραμμῶν , ἐν ἑκάστῳ δὲ γένει τὸ ἓν τῶν πολλῶν ἁπλούστερόν ἐστι , τὸ δὲ ἁπλοῦν πρότερον ἀεὶ τοῦ συνθέτου , εἴπερ ἐκ τῶν ἁπλῶν τὰ σύνθετα συνέστηκε , πρῶτον ἂν εἴη τῶν ἐπιπέδων ὁ κυλλὸς . ἀλλὰ μὴν καὶ τέλειον τῶν ἐπιπέδων σχημάτων ὁ κύκλος ἐστίν , εἴπερ τέλειόν ἐστιν , οὗ μηδὲν ἔστι λαβεῖν ἔξω τῶν αὐτοῦ μερῶν , ῴ δὲ δύναται οἰκείως προστεθῆναι , ὡς διώρισται πρότερον , τοῦτο οὐ τέλειον , καὶ τῇ μὲν εὐθείᾳ δυνατὸν ἀεὶ προστίθεσθαι , τῇ δὲ τὸν κύκλον περιεχούσῃ γραμμῇ οὐ δυνατόν , περιέχεται δὲ τὰ μὲν εὐθύγραμμα ὑπὸ τῶν οὐδέποτε τελείων εὐθειῶν , ὁ δὲ κύκλος ὑπὸ τῆς ἀεὶ τελείας περιφερείας · δῆλον , ὅτι τέλειον τῶν ἐπιπέδων σχημάτων ὁ κύκλος ἐστί . τὸ δὲ τέλειον πανταχοῦ τοῦ ἀτ·ελοῦς πρότερόν ἐστι τῇ φύσει , εἴπερ τὰ ἀτελῆ ἐκ τῶν τελείων μεταλαγχάνει τελειότατος · καὶ κατὰ τοῦτο ἄρα ὁ κύκλος τῶν εὐθυγράμμων σχημάτων πρότερος . οὐ μόνον δὲ κατὰ τὴν οὐσίαν , ἀλλὰ καὶ τῷ χρόνῳ πρότερόν ἐστι τὸ τέλειον τοῦ ἀτελοῦς · ὅταν μὲν γὰρ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ληφθῇ ἄμφω , ὡς ἐπὶ τῶν ἐν γενέσει , τὸ ἀτελὲς τοῦ τελείου πρότερόν ἐστι τῷ χρόνῳ · πρότερον γὰρ σπέρμα ἐμβρύου καὶ τοῦτο τοῦ βρέφους τῷ χρόνῳ · ἀλλὰ προηγεῖται τῷ χρόνῳ τοῦ σπέρματος ὁ σπερμαίνων καὶ τῶν γινομένων ἑκάστου τό τε γενητὸν καὶ τὸ ἀίδιον αὐτοῦ αἴτιον τέλεια ἀτελοῦς . ὥσπεο δὲ ἐν τοῖς ἐπιπέδοις ἁπλοῦς τέ ἐστιν ὁ κύκλος καὶ τέλειος , οὕτως ἐν τοῖς στερεοῖς ἡ σφαῖρα καὶ διὰ τὰς αὐτὰς αἰτίας · καὶ γὰρ καὶ ἡ σφαῖρα ἐν τοῖς στερεοῖς ὑπὸ μιᾶς ἐπιφανείας περιέχεται τῶν εὐθυγράμμων στερεῶν σχημάτων ὑπὸ πλειόνων ἐπιφανειῶν περιεχομένων , καὶ ἡ περιέχουσα τὴν σφαῖραν ἐπιφάνεια μόνη τέλειός ἐστιν ὡς ἀνεπίδεκτος προσθήκης οἰκείας · ὡς ἄρα ὁ κύκλος ἐν τοῖς ἐπιπέδοις , οὕτως ἡ σφαῖρα ἐν τοῖς στερεοῖς · πρώτη ἄρα ἡ σφαῖρα τῶν στερεῶν σχημάτων κατ’ οὐσίαν καὶ εἰκότως τῷ πρώτῳ κατ’ οὐσίαν τῶν σωμάτων ἐφήρμοσεν . Ὅτι δὲ ἁπλῆ μόνη τῶν στερεῶν σχημάτων ἐστὶν ἡ σφαῖρα , καὶ ταὐτην εἶχον περὶ αὐτῆς ἔννοιαν οἱ φυσικοί , δηλοῦσιν οἱ ἐξ ἐπιπέδων τὰ σώματα γεννῶντες καὶ εἰς τὰ ἐπίπεδα διαιροῦντες αὐτά . οὗτοι γὰρ καίτοι στοιχεῖα καὶ ἀρχὰς τῶν σωμάτων τὰ ἐπίπεδα λέγοντες μόνην ὅμως τῶν στερεῶν οὐ διαιροῦσι τὴν σφαῖραν ὡς οὐκ ἔχουσαν πλείους ἐπιφανείας ἢ μίαν . τί οὖν ; φαίη ἄν τις , οὐκ ἔστι σῶμα καὶ ἡ σφαῖρα καὶ μέρη ἔχει καὶ δύναται διαιρεθῆναι εἰς τὰ μέρη ; ταύτην λύων τὴν ἔνστασιν ὁ Ἀριστοτέλης ἄλλην φησὶν εἶναι τὴν εἰς τὰ ἐπίπεδα διαίρεσιν καὶ ἄλλην εἰς τὰ μέρη · ἡ μὲν γὰρ εἰς τὰ ἐπίπεδα ὡς εἰς ἁπλούστερα καὶ στοιχειωδέστερα καὶ ἄλλα τῷ εἴδει γίνεται · οὐ γὰρ εἰς σώματα , ἀλλ’ εἰς ἀσώματα · τὸ δὲ εἰς τὰ μέρη διαιρούμενον σῶμα εἰς σώματα διαιρεῖται τὴν αὐτὴν οὐσίαν ἔχοντα τῷ ὅλῳ , ὡς ἡ σφαῖρα εἰς ἡμισφαίρια , καὶ ἡ μὲν εἰς τὰ μέρη τοιαύτη διαίρεσις καὶ τοῖς ἁπλοῖς ὑπάρχει , ἡ δὲ εἰς τὰ ἐπίπεδα μόνοις τοῖς συνθέτοις · διὸ τὸ μὴ διαιρεῖσθαι τὴν σφαῖραν εἰς ἐπίπεδα ὑπ’ ἐκείνων τεκμήριον τοὐ ἁπλῆν νομίζεσθαι αὐτήν . Καὶ ἄλλως δὲ δείκνυσιν , ὅτι πρῷ τὸν τῶν σχημάτων ἐν μὲν τοῖς ἐπιπέδοις ὁ κύκλος , ἐν δὲ τοῖς στερεοῖς ἡ σφαῖρα , ἀπὸ τῆς τῶν ἀριθμῶν τάξεως πάλιν . εἰ γὰρ πρότερον τὸ ἓν τοῖν δυοῖν , καί ἐστιν ὁ μὲν κύκλος κατὰ τὸ ἓν ὑπὸ μιᾶς γραμμῆς περιεχόμενος , τὸ δὲ τρίγωνον , ὅπερ ἐστὶ τῶν εὐθυγράμμων σχημάτων τὸ ἁπλούστατον , κατὰ τὰ δύο δυσὶν ὀρθαῖς ἴσας ἔχον τὰς ἐντὸς γωνίας , εἴη ἄν ὁ κύκλος πρῶτον · εἰ δὲ τῷ τριγώνῳ τις τὸ ἓν ἀφορίσοι , ὁ κύκλος ἁπλούστερος ὢν τοῦ τριγώνου οὐκέτι ἄν εἴη σχῆμα · τοῦ γὰρ ἑνὸς οὐδέν ἐστιν ἁπλούστερον . εἰ οὖν ὡς ἐν τοῖς ἐπιπέδοις σχήμασιν ὁ κύκλος ἔχει πρὸς τὰ εὐθύγραμμα , οὕτως ἐν τοῖς στερεοῖς ἡ σφαῖρα , δῆλον , ὅτι πρώτη ἄν εἴη ἡ σφαῖρα . τὴν δὲ ἀναλογίαν ταύτην ὡς σαφῆ παρεὶς προσθεῖναι τὸ συμπέρασμα τῆς ὅλης ἀποδείξεως ἐπήγαγε παρασυναπτικῶς μετὰ τὴν ἀπόδειξιν . ἐπειδὴ γὰρ τὸ πρῶτον σχῆμα , τουτέστι τὸ σφαιρικόν , ὡς ἀποδέδεικται , τοῦ πρώτου σώματός ἐστιν · ἀνάγκη γὰρ εἶναι τὸ πρῶτον τοῦ πρώτου · πρῶτον δὲ σῶμα τὸ τῆς ἀπλανοῦς , ὅπερ εἶπεν ἐν τῇ ἐσχάτῃ περιφορᾷ , τὸ ἄρα σφαιρικὸν σχῆμα τοῦ ἀπλανοῦς οὐρανίου σώματός ἐστι τοῦ τὴν κύκλῳ φορὰν περιφερομενου . εἰ δὲ πρότερον μὲν ἀπὸ τῆς κύκλῳ κινήσεως πρῶτον ἔδειξε τῇ φύσει τὸ οὐράνιον σῶμα · καὶ γὰρ ὅτι ἀίδιον , ἐκ τούτου ἔδειξε · νῦν δὲ ἀπὸ τοῦ πρῶτον εἶναι τῇ φύσει δείκνυσιν , ὅτι σφαιρικόν , μὴ νομιζέτω τις διάλληλον εἶναι τὴν δεῖξιν · οὐ γὰρ ταὐτόν ἐστι τὸ κύκλῳ κινεῖσθαι καὶ τὸ σφαιρικὸν εἶναι · δύναται γάρ τι καὶ σφαῖρα ὂν μὴ κύκλῳ κινεῖσθαι καὶ κύκλῳ κινούμενον μὴ εἶναι σφαῖρα . δεῖξας δὲ τὸ τῆς ἀπλανοῦς σῶμα σφαιροειδὲς ὂν ὡς πρώτῳ σώματι πρώτου σχήματος τοῦ σφαιρικοῦ προσήκοντος δείκνυσιν ἀκολούθως καὶ τὰ περιεχόμενα ὑπ’ αὐτοῦ σώματα καὶ ἁπτόμενα αὐτοῦ πανταχόθεν τῆς κοίλης ἐπιφανείας σφαιρικὰ καὶ αὐτὰ ὄντα · ἢ γὰρ κενὸν ἀνάγκη εἶναι μεταξύ , ὅπερ ἀδύνατον δέδεικται , ἡ , εἰ πάντα πλήρη , ἀνάγκη τὸ πανταχόθεν ἁπτόμενον τῆς κόης ἐπιφανείς τοῦ σφαιρικοῦ σχήματος καὶ αὐτὸ σφαιρικὸν εἶναι , κατὰ δὲ τὴν ἀκολουθίαν τὴν αὐτὴν καὶ μετὰ τὸ θεῖον σῶμα τὰ ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ , ἅπερ ἅμα πάντα ὡς ἓν πρὸς τὸ μέσον ἐκάλεσε , σφαιρικὰ εἶναι καὶ ταῦτα · τὰ γὰρ ὑπὸ τοῦ σφαιροειδοῦς περιεχόμενα καὶ ἁπτόμενα αὐτοῦ πανταχόθεν ὡς μηδὲν κενὸν ἀπολείπεσθαι σφαιροειδῆ καὶ αὐτὰ ἀνάγκη εἶναι , τὰ δὲ ὑπὸ σελήνην ἅπτεται τῆς σεληνιακῆς σφαίρας . Καὶ ὅτι μὲν παντὸς ἅμα τοῦ ἐν γενέσει σώματος ὡς ἑνὸς τὸ σχῆμα σφαιρικόν ἐστιν , ἔδειξε νῦν · ὅτι δὲ καὶ ἑκάστου τῶν τεσσάρων τὸ οἰκεῖον σχῆμα σφαιρικόν ἐστιν , ὀλίγον προελθὼν ἀποδείξει . οὐ γὰρ ἀνάγκη , εἰ τοῦ πυρὸς ἔξωθεν ἐπιφάνεια σφαιρικὴ τῷ ἅπτεσθαι τοιαύτης , καὶ τὴν ἐντὸς ὁμοίαν εἶναι · τοῦτο γὰρ ἐπὶ τῶν κατὰ τὴν ἑαυτῶν οὐσίαν ἐχόντων τὸ σφαιρικὸν ἀναγκαῖόν | ἐστι καὶ οὐκ ἐπὶ τῶν ἄλλοις συντυπουμένων . Μέχρι τούτων τὸ πρῶτον ἐπιχείρημα συνεπληρώθη τὸ δεικνύον , ὅτι σφαιροειδὴς ὁ οὐρανός , ἐκ τοῦ δεῖν τὸ πρῶτον τῶν σχημάτων τῷ πρώτῳ τῶν σωμάτων ὑπάρχειν ὡς κατ’ οὐσίαν αὐτῷ καὶ κατὰ φύσιν προσῆκον · εἰ δὲ οὗτος σφαιροειδής , καὶ ὁ ὅλος κόσμος τοιοῦτος . καλὸν δὲ ἄν εἴη καὶ τῶν τῷ Πλάτωνι περὶ τοῦ κοσμικοῦ σχήματος ῥηθέντων ἀκοῦσαι · “ σχῆμα δὲ ἔδωκεν αὐτῷ τὸ πρέπον καὶ τὸ συγγενές · τῷ δὲ τὰ πάντα ἐν ἑαυτῶ περιέχειν μέλλοντι ζῴῳ πρέπον ἄν εἴη σχῆμα τὸ περιειληφός ἐν ἑαυτῷ πάντα ὅσα σχήματα · διὸ καὶ σφαιροειδὲς ἐκ μέσου πάντῃ πρὸς τελευτὰς ἴσον ἀπέχον κυκλοτερὲς αὐτὸ ἐτορνώσατο , πάντων τελειότατον ὁμοιότατόν τε αὐτὸ ἑαυτῷ σχημάτων νομίσας μυρίῳ κάλλιον ὅμοιον ἀνομοίου’’ . τί τοίνυν διαφέρει πρέπον καὶ συγγενὲς εἰπεῖν τοῦ “ οἰκειότατόν τε τῇ οὐσίᾳ καὶ τῇ φύσει ” ; εἴρηται δὲ καί , ὅτι πάντων τελειότατον σχημάτων τὸ σφαιρικόν ἐστιν . ἐφεξῆς νήσεται . ρ . 287a11 Ἔτι δὲ ἐπεὶ φαίνεται καὶ ὑπόκειται ἕως τοῦ διὰ τὸ μὴ τὴν αὐτὴν χώραν κατέχειν τὸ ὅλον . Δεύτερον ἐπιχείρημα δεικνύον , ὅτι σφαιροειδής ἐστιν ὁ οὐρανός , ἐκ τῶν προαποδεδειγμένων . εἰ γὰρ κύκλῳ περιφέρεται ὁ οὐρανός , ὡς δέδεικται πρότερον , καὶ μήτε κενόν ἐστιν ἐκτὸς αὐτοῦ μήτε τόπος , ὡς καὶ τοῦτο προαποδέδεικται , σφαιρικὸν αὐτὸν εἶναι ἀνάγκη . εἰ γὰρ εὐθύγραμμον εἴη τὸ σχῆμα , οὐκ ἄν περιφερόμενος τὸν αὐτὸν καθέξει τόπον · οὐδὲ γὰρ τὰ μέρη ἐν τοῖς ἀλλήλων τόποις χωρηθήσεται · αἱ γὰρ ἐξοχαὶ τῶν γωνιῶν κινουμένων ποιοῦσιν , ὅπου πρότερον ἦν σῶμα , νῦν οὐκ εἶναι , καὶ οὗ νῦν οὐκ ἔστι , πάλιν εἶναι , μείζονα τῶν εἰσοχῶν τόπον ἐπιλαμβάνουσαι , ὥστε κενὸν ἄν εἴη καὶ τόπος ἐκτὸς ὁ τὰς ἐξοχὰς τῶν γωνιῶν δεχομενος . Τὸ δὲ συμβήσεται καὶ τόπον εἶναι ἔξω καὶ σῶμα καὶ κενὸν ἤτοι ἀντὶ τοῦ ἢ τόπον ἢ σῶμα ἢ κενὸν εἴρηται · πάντως γὰρ ἐν τι τούτων ἔσται ἐκτὸς αὐτοῦ · ἢ μᾶλλον , ὅσα ἀποδέδεικται μὴ εἶναι ἔξω τοῦ οὐρανοῦ , σῶμα , κενόν , τόπος , πάντα ἔσται , ἐὰν κύκλῳ κινούμενος ὁ οὐρανὸς εὐθυγραμμικὸν ἔχῃ τὸ σχῆμα . εἰ γάρ , ὅπου πρότερον ἦν σῶμα , νῦν οὐκ ἔσται , κενὸν ἄν εἴη , καὶ εἰ , οὗ νῦν οὐκ ἔστι , πάλιν ἔσται , σῶμα ἂν εἴη καὶ τόπος ὁ δεκτικὸς αὐτοῦ · τὸ γὰρ τέως κενὸν τόπος ἐγένετο δεξάμενος σῶμα . γίνεται δὲ σῶμα ἐκτὸς αὐτοῦ οὐκ ἄλλο παρὰ τὰ μόρια αὐτοῦ , ἀλλὰ καθ’ ὅσον , καθ’ ὃ μέρος ἐκτὸς αὐτοῦ οὐκ ἦν σῶμα . κατ’ ἐκεῖνο γίνεται σῶμα ἐν τῇ περιφορᾷ . κἂν μὴ εὐθυγραμμικὸν δέ , φησίν , ᾖ τὸ τοῦ οὐρανοῦ σχῆμα , ἀλλά τι ἄλλο μὴ σφαιρικόν · τοῦτο γὰρ ἐδήλωσε διὰ τοῦ | μὴἴισας ἔχον τὰς ἐκ μέσου γραμμάς , ἀλλὰ φακοειδὲς ᾠοειδές · ἐν ἅπασι , φησί , τοῖς τοιούτοις συμβήσεται καὶ τόπον ἔξω καὶ κενὸν εἶναι τῆς περιφορᾶς διὰ τὸ μὴ τὴν αὐτὴν χώραν κατέχειν τὸ ὅλον . ταῦτα τοῦ Ἀριστοτέλους εἰπόντος καὶ ὁ Ἀλέξανδρος ἀνθυπάγει καλῶς , ὅτι οὐχ ἁπλῶς ὑγιὴς ἐπὶ τούτων ὁ λόγος , ἀλλ’ εἰ μὲν φακοειδὲς ὂν τοὺς πόλους ἔχει κατὰ τὰ κέντρα τῶν ἐπιπέδων , τὸν αὐτὸν ἀεὶ καθέξει τόπον περιφερόμενον , εἰ δὲ κατὰ τὴν περιφέρειαν ἔχει τοὺς πόλους , ὥστε ἐπὶ τὸ κυκλικὸν σχῆμα γίνεσθαι τὴν περιφοράν , ἀνάγκη κενὸν ἀπολείπεσθαι καὶ τόπον · ὁμοίως δὲ καὶ εἰ ᾠοειδὲς ὂν μὴ κτὰ τὸ μῆκος ἔχει τοὺς πόλους . ἀλλὰ πλαγίους , ὡς κτὰ τὸ μῆκος γίνεσθαι τὴν περιστροφήν , ἀνάγκη κενὸν ἀπολείπειν , εἰ δὲ κατὰ τὸ μῆκος ἔχοι τοὺς πόλους , οὐκέτι . καὶ ὁ κύλινδρος δὲ καὶ ὁ κῶνος καὶ τὸ ῥομβοειδὲς καλούμενον στερεόν , ὅπερ ἐκ δυοῖν κώνων κατὰ τὰς βάσεις συνημμένων συν - έστηκεν , ἐὰν περὶ τὸν αὑτῶν ἄξον κινῶνται , τὸν αὐτὸν ἀεὶ κατέχουσι τόπον . τί δήποτε οὖν οὕτως ἐχόντων τούτων ἀδιορίστως αὐτὸ τέθεικεν ὁ Ἀριστοτέλης ; ἢ τὸ συμβήσεται νῦν κυρίως ἀκουόμενον λύει τὴν ἀπορίαν ; ἐν ἅπασι γὰρ τούτοις ἄλλως καὶ ἄλλως τῶν πόλων λαμβανομένων συμβήσεται κατά τινα λῆψιν καὶ τόπον ἔξω καὶ κενὸν εἶναι τῆς φορᾶς , τὸ δὲ σφαιρικὸν σχῆμα διὰ τὴν ὁμοιότητα , ὅπως ἄν ληφθῶσιν οἱ πόλοι , ἐν τῷ αὐτῷ ἀεὶ τόπῳ περιστραφήσεται , διότι πάσας ἴσας ἔχει τὰς ἀπὸ τοῦ μέσου · ὁμοιομερὲς γὰρ ὂν τί μᾶλλον τόδε ἢ τόδε πλέον ἢ ἔλαττον διέστηκε του μέσου ; Ὁ μὲν οὖν Ἀριστοτέλης ἐκ τῶν φυσικῶς προαποδεδειγμένων τοῦ τε μηδὲν εἶναι ἔξω τοῦ οὐρανοῦ σῶμα μήτε τόπον μήτε κενὸν συλλογίζεται ἐν δευτέρῳ σχήματι , ὅτι σφαιροειδής ἐστιν ὁ οὐρανός , οὕτως · ὁ οὐρανὸς κύκλῳ κινούμενος τὸν αὐτὸν ἀεὶ τόπον κατέχει · οὐδὲν τῶν ἄλλο σχῆμα ἐχόντων παρὰ τὸ σφαιρικὸν κύκλῳ κινούμενον τὸν αὐτὸν ἀεὶ τόπον κατέχει , ἀλλὰ τὰ μὲν εὐθυγραμμικὰ περιφερόμενα καὶ τόπον ἀπολείπει καὶ κενὸν καὶ σῶμα , ὡς εἴρηται πρότερον , τὰ δὲ περιφερόγραμμα πάντα οὐκ ἀεὶ πληροῖ τὸν τόπον · συμβαίνει γὰρ κατά τινα τῶν πόλων λῆψιν ἀπολείπειν τε καὶ προσλαμβάνειν τοῦ ἔξωθεν τόπου · ὁ ἄρα οὐρανὸς οὐδὲν ἂν ἔχοι τῶν ἄλλων σχημάτων παρὰ τὸ σφαιρικόν . οἱ δὲ ἀστρονόμοι συγχωροῦντές τισι τῶν σχημάτων , οἷον κυλίνδρῳ καὶ κώνῳ καὶ τῷ φακοειδεῖ καὶ ᾠοειδεῖ καὶ τῷ ῥομβοειδεῖ καλουμένῳ στερεῷ , οὕτως ἔχειν τοὺς πόλους , ὡς ἀεὶ τὸν αὐτὸν κατέχειν τόπον , ἐκ τῶν φαινομένων δεικνύουσι μηδὲν ἄλλο σχῆμα τὸν οὐρανὸν ἔχειν δυνάμενον πλὴν τοῦ σφαιρικοῦ . κἄν γὰρ οἱ ἀπλανεῖς ἐπὶ παραλλήλων κύκλων τῶν αὐτῶν ἀεὶ φέρεσθαι δοκοῦντες τὸ αὐτὸ φυλάττουσιν ἀπόστημα πρὸς ἡμᾶς , ἀλλ’ οἵ γε πλανᾶσθαι λεγόμενοι ἐπὶ λοξοῦ κινούμενοι κύκλου καὶ ἐξ ἄλλου παραλ|λήλου εἰς ἄλλον μεταβαίνοντες πλείονα καὶ ἐλάττονα τὴν πρὸς ἡμᾶς ἀπόστασιν ἕξουσιν , οὐ τῷ ἀπόγειοι καὶ περίγειοι γίνεσθαι , ὥσπερ νῦν λέγομεν , ἀλλὰ τῷ ἀνίσους ἐπὶ τῶν ἄλλων σχημάτων εἶναι τὰς ἀπὸ τῆς γῆς ἐπὶ τὰ διάφορα τοῦ οὐρανοῦ μέρη προσπιπτούσας εὐθείας · μείζονες ἄρα καὶ ἐλάττονες ἀλλήλων καὶ αὐτοὶ ἑαυτῶν φανήσονται κατὰ τὰς διαφόρους ἀποστάσεις τὰς πρὸς ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπιφανείας ὄντες . ὁ δὲ Πτολεμαῖος τὸ σφαιρικὸν σχῆμα συνελογίσατο καὶ ἐκ τοῦ μὴ δύνασθαι κατ’ ἄλλην ὑπόθεσιν θέσιν τὰ τῶν ὡροσκοπίων κατασκευὰς συμφωνεῖν , καὶ φυσικῶς δὲ ἐπιβάλλων λῶν ὁ θαυμάσιος τῶν Πλάτωνι ῥηθέντων μέμνηται · “ τῶν σωμάτων , φησί , λεπτομερέστερος καὶ ὁμοιομερέστερός ἐστιν ὁ αἰθήρ , τῶν δὲ ὁμοιομερῶν ὁμοιομερεῖς αἱ ἐπιφάνειαι , <ὁμοιομερεῖς δὲ ἐπιφάνειαι> μόναι ἥ τε κυκλοτερὴς ἐν τοῖς ἐπιπέδοις καὶ τῶν στερεῶν ἡ σφαιρική . ” p . 287a23 Ἕτι δὲ εἰ τῶν μὲν κινήσεων τὸ μέτρον ἕως τοῦ σφαιροειοη αὐτὸν ἀνάγκη εἶναι . τρίτον ἐπιχείρημα τοῦτο δεικνύον , ὅτι σφαιρικόν ἐστι τὸ τοῦ οὐρανοῦ σχῆμα . ἡ δὲ συναγωγὴ τοῦ λόγου τοιαύτη · ἡ τοῦ οὐρανοῦ κίνησις μέτρον κινήσεων ἐστιν · ἡ μετροῦσα δὲ κίνησις ἡ ἐλαχίστη ἐστίν · ἐλαχίστη δὲ ἡ ταχίστη · ταχίστη δὲ κίνησις ἀπὸ τῆς αὐτῆς δυνάμεως ἡ κατὰ τῆς ἐλαχίστης διαστάσεως · ἐλαχίστη δὲ τῶν ἴσον χωρίον περιεχόντων σχημάτων ἐν μὲν τοῖς ἐπιπέδοις ἡ κυκλικὴ γραμμή , ἐν δὲ τοῖς στερεοῖς ἡ σφαιρικὴ ἐπιφάνεια · ἡ ἄρα οὐρανία περιφορὰ σώματός ἐστιν σφαιρικὸν ἔχοντος σχῆμα . τῶν δὲ λημμάτων ἕκαστον τὸ μὲν τὴν οὐρανίαν περιφορὰν μέτρον εἶναι τῶν κινήσεων ἐν τῷ τετάρτῳ τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως ἐν τοῖς περὶ χρόνου λόγοις δέδεικται . καὶ νῦν συντόμως ὑπέμνησται ἡ αἰτία · διὰ γὰρ τὸ εἶναι μόνη κίνησις ὁμαλὴς καὶ συνεχὴς καὶ ἀίδιος . δεῖ γὰρ τὸ μέτρον τῶν κινήσεων κίνησιν εἶναι καὶ αὐτό , ὡς τῶν μεγεθῶν μέγεθος καὶ τῶν μονάδων μονάδα καὶ τῶν χοῶν χοῦν καὶ τῶν ῥοπῶν ῥοπήν . δεῖ δὲ καὶ συνεχῆ εἶναι τὴν τὰς ἄλλας μετροῦσαν κίνησιν · εἰ γὰρ διαλαμβάνοιτο στάσει , πῶς μετρήσει τὰς συνεχεῖς ; δεῖ δὲ καὶ ὁμαλὲς εἶναι τὸ μέτρον · εἰ γὰρ ἐπιτείνοιτο καὶ ἀνίοιτο , πῶς ἄν μετρήσειεν ; ὅμοιον γὰρ ὡς εἰ πῆχύν τις ποτὲ μὲν ἐκτεινόμενον ποτὲ δὲ συστελλόμενον εἰς μέτρον παραλαμβάνοι . δεῖ δὲ καὶ ἀίδιον εἶναι τὴν μετροῦσαν κίνησιν · ἀεὶ γὰρ οὔσης κινήσεως ἀεὶ δεῖ καὶ τὸ μετροῦν αὐτὴν εἶναι . ταῦτα δὲ ἅμα πάντα , τὸ συνεχές , τὸ ὁμαλές , τὸ ἀίδιον , μόνῃ πρόσεστι τῇ τοῦ οὐρανοῦ κινήσει · ὀρθῶς οὖν εἴρηται , ὅτι ἡ τοῦ οὐρανοῦ περιφορὰ μέτρον ἐστὶ τῶν ἄλλων κινήσεων . καθ’ ἕκαστον δὲ γένος τῶν μετρου - μένων τε καὶ | μετρούντων τὸ ἐλάχιστόν ἐστι τὸ μέτρον · εἰ μὲν γὰρ στάδια εἴη , στάδιον , εἰ δὲ μονάδες , μονάς , εἰ κύαθοι , κύαθος , καὶ ἀεὶ τὸ τοῦ ἐλαχίστου μεῖζον , κἄν ἄλλο τι μετρῇ , ἀλλὰ καὶ αὐτὸ ὑπὸ τοῦ ἐλαχίστου μετρεῖται · ὁ γοῦν πῆχυς μέτρον ὢν ὑπὸ τοῦ ποδὸς ὅμως μετρεῖται καὶ ὁ ποὺς ὑπὸ δακτύλου . ἐλαχίστη δὲ κίνησις ἡ ἐν ἐλαχίστῳ χρόνῳ γινομένη · ἐν ἐλαχίστῳ δὲ χρόνῳ τὸ ἴσον περίεισιν ἡ ταχίστη · ταχίστη δὲ ἀπὸ τῆς αὐτῆς δυνάμεως ἡ τὸ ἴσον μὲν περιιοῦσα χωρίον , οἷον δεκά . πλέθρον ἐμβαδόν δι’ ἐλαχίστης δὲ τῆς περιεχούσης αὐτὸ διαστάσεως , ἵνα τῆς αὐτῆς μενούσης τῆς τὸ αὐτὸ χωρίον περιιούσης ἐλαχίστη καὶ ἅμ ταχίστη γένηται ἡ κίνησις καὶ παρὰ τὸν χρόνον καὶ παρὰ τὴν διάστασιν τὴν περιέχουσαν · ἐλαχίστη δὲ τῶν ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ ἐπὶ τὸ αὐτό , τουτέστι τῶν σχῆμα περιεχουσῶν τι καὶ ὁριζουσῶν διαστάσεων , ἐν μὲν ἐπιπέδοις ἡ κυκλική , ἐν δὲ στερεοῖς ἡ σφαιρική , διότι δέδεικται καὶ πρὸ Ἀριστοτέλους μὲν πάντως , εἴπερ αὐτὸς ὡς δεδειγμένῳ συγκέχρηται , καὶ παρὰ Ἀρχιμήδους καὶ παρὰ Ζηνοδώρου πλατύτερον , ὅτι τῶν ἰσοπεριμέτρων σχημάτων πολυχωρητότερός ἐστιν ἐν μὲν τοῖς ἐπιπέδοις ὁ κύκλος , ἐν δὲ τοῖς στερεοῖς ἡ σφαῖρα . τούτῳ δὲ ἀκόλουθόν ἐστι τὸ νῦν ὑπὸ τοῦ Ἀριστοτέλους λεγόμενον τὸ τῶν τὰ ἴσα ἐπίπεδα περιεχουσῶν γραμμῶν ἐλαχίστην εἶναι τὴν κυκλικήν , ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν στερεῶν τὴν σφαῖραν · εἰ γὰρ ἴσων ὄντων τῶν περιεχόντων ἐλάττονά ἐστι τὰ περιεχόμενα , ἐὰν ἴσα γένηται τὰ περιεχόμενα , ἐλάττονα ἄν εἴη τὰ περιέχοντα . δεῖ ἄρα τὸ τὴν ταχίστην καὶ ἐλαχίστην κίνησιν τὴν κύκλῳ κινούμενον , εἰ μὲν ἐπίπεδον εἴη , κυκλικὸν εἶναι , εἰ δὲ στερεόν , σφαιρικόν . εἰ γὰρ ἅλλο τι σχῆμα ἔχον ἴσον εἴη τῷ σφαιρικῷ , ἐπειδὴ ἐν ἴσῳ ὄγκῳ ἐλάττων ἐστὶν ἡ τῆς σφαίρας ἐπιφάνεια τῶν ἅλλως ἐσχηματισμένων , ἐλάττων ἄν εἴη καὶ ἡ κίνησις τῆς σφαίρας δυνάμεως τῆς αὐτῆς οὔσης · μείζων ἄρα ἡ τοῦ ἄλλως ἐσχηματισμένου , ὅπερ ἄτοπον , εἰ μέλλοι μέτρον εἶναι τῆς κινήσεως · ἕκαστον γὰρ τῶν κύκλῳ κινουμένων τὴν αὑτοῦ περίμετρον κινεῖται , ὥσπερ τῶν ἐπ’ εὐθείας κινουμένων ἕκαστον τὴν τοῦ ὑποκειμένου διαστήματος . Ζητεῖ δὲ ὁ Ἀλέξανδρος ἐν τούτοις , πῶς ὁ Ἀριστοτέλης δύναται λέγειν τῶν ἴσων ἐπιπέδων ὑπὸ ἐλαχίστης γραμμῆς περιέχεσθαι τὸν κύκλον , εἴ γε μήπω κατ’ αὐτὸν ὁ τοῦ κύκλου τετραγωνισμὸς ηὑρημένος ἐτύγχανε · τὸ γὰρ τὴν τοῦ κύκλου , φησί , γραμμὴν συμβάλλειν ταῖς εὐθείαις ἤρτηται τοῦ τετραγωνισμοῦ τοῦ κύκλου . καὶ λύει τὴν ζήτησιν λέγων , ἢ ὅτι τούτων γραφομένων ηὕρητό πόσως ὁ τετραγωνισμός · οὐδὲ γὰρ νῦν , φησίν , ὡμολόγηται εὑρῆσθαι , διότι αἱ φερόμεναι δείξεις ἐπὶ ὑποθέσεσι προίασιν · ἢ τὴν σύγκρισιν , φησίν , οὐ πρὸς τὰ εὐθύγραμμα ποιεῖται τοῦ κύκλου νῦν , ἀλλὰ πρὸς τὰ περιφερόγραμμα , οἷον τὴν καλουμένην ἔλλειψιν . καὶ γὰρ οὐ μόνον τῶν εὐθυγράμμων ἴσων , ἀλλὰ καὶ τῶν περιφερογράμμων ὁ κύκλος ἐλαχίστην ἔχει περίμετρον · ὁμοίως δὲ καὶ ἡ σφαῖρα οὐ μόνον τῶν εὐθυγράμμων στερεῶν , ἀλλὰ καὶ τῶν ὑπὸ μιᾶς ἐπιφανείας περιεχομένων , οἷον τοῦ φακοειδοῦς καὶ ᾠοειδοῦς , ἴσων ὄντων ἐλάττονα ἔχει τὴν ἐπιφάνειαν . ὅτι δὲ πρὸς ταῦτα τὴν σύγκρισιν ἐποιήσατο ὁ Ἀριστοτέλης , πιστοῦται ὁ Ἀλέξανδρος ἐκ τοῦ τὸ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ ἐπὶ τὸ αὐτὸ τούτοις μάλιστα προσήκειν τοῖς σχήμασι τοῖς ὑπὸ μιᾶς γραμμῆς ἢ μιᾶς ἐπιφανείας περιεχομένοις . καίτοι προελθὼν ὀλίγον αὐτὸς ὁ Ἀλέξανδρος τοῦτο εἰρῆσθαί φησιν , ἵνα σχήματος δηλώσῃ περίμετρον . σχῆμα γάρ ἐστι τὸ ὑπό τινος ἤ τινων ὅρων περιεχόμενον · τοιοῦτον δὲ ὄν , φησίν , ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἔχει τὰς περιεχούσας γραμμάς · οὐ γὰρ τὴν εὐθεῖάν φησι περίμετρον · οὐ γὰρ ἀπὸ ταὐτοῦ ἐπὶ τὸ αὐτό · ἀλλ’ οὐδὲ τὴν γωνίαν , διὸ οὐδὲ αὕτη σχῆμα · ὥστε κοινῶς τοῦτο περὶ τοῦ σχήματος εἴρηκε καὶ οὐ μόνον τῶν περιφερογράμμων . Καὶ ἄλλως δὲ πειρᾶται δεικνύναι ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι πρὸς τὰ περιφερόγαμμα νῦν τὴν σύγκρισιν ὁ Ἀριστοτέλης ἐποιήσατο , λέγων , ὅτι ἡ πρὸ ταύτης ἐπιχείρησις ἡ εἰς τὸ κενὸν ἀπάγουσα ἐπὶ μὲν τῶν εὐθυγράμμων σχημάτων φανερὰ ἦν διὰ τὰς τῶν γωνιῶν ἐξοχάς , ἐπὶ δὲ τῶν περιφερογρόμμων οὐχ ὁμοίως · διὸ εἴη ἂν ταῦτα περὶ τούτων προστιθείς , ἃ διὰ τῆς προλαβούσης δείξεως οὐκ ἦν ὁμοίως δεδειγμένα . Μήποτε δὲ οὔτε τὸ ζήτημα τοῦ Ἀλεξάνδρου οὔτε ἡ λύσις αὐτοῦ ἔχει τινὰ πρὸς τὰ παρόντα χρείαν , οὐδὲ ἐκεῖνο ὀρθῶς εἴρηκεν , ὅτι τὴν τοῦ κύκλου γραμμὴν συμβάλλειν ταῖς εὐθείαις ἤρτηται τοῦ τετραγωνισμοῦ τοῦ κύλλου . ὁ γὰρ προβαλλόμενος κύκλον τετραγωνίσαι οὐ τοῦτο προβάλλεται τὸ τῇ γραμμῇ τοῦ κύκλου μιᾷ οὔσῃ τέσσαρας εὐθείας ἴσας εὑρεῖν , ἀφ’ ὧν ἄν τὸ τετράγωνον γένοιτο · τοῦτο γὰρ εὕρητο πάλα καὶ πρόπαλαι , ἐξ οὗ ἡ τοῦ κύκλου γραμμὴ τριπλασιεφέβδομεος εὑρέθη τῆς διαμέτρου , καὶ οὐδὲν ἦν χαλεπὸν τριπλασιεφέβδομον τῆς διαμέτρου ποιήσαντα εὐθεῖαν ἴσην οὖσαν τῇ τοῦ κύκλου γραμμῇ εἰς τέσσαρας διελεῖν ἴσας , ἀφ’ ὧν τετράγωνον συνεστήξεται · ἀλλὰ τὸ πρόβλημα τὸ λέγον κύκλῳ ἴσον τετράγωνον θέσθαι ἐπιπέδῳ κυκλικῷ ἐπίπεδον τετραγωνικὸν ἀπαιτεῖ ἴσον , ὡς τῷ δοθέντι τριγώνῳ ἴσον τετράγωνον συστήσασθαι ὁ στοιχειωτὴς προεβάλετο οὐ ταῖς γραμμαῖς τοῦ τριγώνου τὰς τοῦ τετραγώνου γραμμὰς ἐξισῶσαι προθέμενος , ἀλλὰ τῷ ἐμβαδῷ τὸ ἐμβαδόν . ὅταν οὖν λέγῃ ὁ Ἀριστοτέλης , ὅτι τῶν ἀφ’ ἑαυτοῦ ἐφ’ ἑαυτὸ ἐλαχίστη ἐστὶν ἡ τοῦ κύκλου γραμμή , γραμμὰς ἀλλήλαις παραβάλλει , ὁ δὲ λέγων , ὅτι τῶν ἰσοπεριμέτρων σχημάτων μεῖζόν ἐστι τὸ τοῦ κύκλου ἐμβαδὸν τῶν ἄλλων , τὰς περιεχούσας τὰ σχήματα γραμμὰς ἴσας ὑποθέμενος ὡς εὑρεθέντος | τούτου μεῖζον λέγει τὸ τοῦ κύκλου ἐμβαδὸν καὶ τῶν ἄλλων τῶν ὑπὸ ἴσης τῷ κύκλῳ περιμέτρου περιεχομένων καὶ τοῦ τετραγώνου , οὐ μέντοι ἤδη καὶ τὸ ἴσον κατείληπται τῆς τῶν ἐμβάδων συστάσεως . ἐπιστήσαι δὲ χρή , ὅτι καὶ τοῦτο τὸ ἐπιχείρημα Πλατωνικὸν ὂν ὁ Ἀριστοτέλης ἠσπάσατο . εἰ γὰρ τῶν ἐμβάδων ἴσων ὄντων ἐλαχίστη ἐστὶν ἡ τὸ κυκλικὸν περιέχουσα γραμμὴ καὶ διὰ τοῦτο ἐλαχίστη , ὅτι τῶν ἰσοπεριμέτρων πολυχωρητότερος ὁ κύκλος , ὅπερ ὁ Πλάτων ἐδήλωσε διὰ τοῦ περιέχειν πάντα ὁπόσα σχήματα , κἄν ἐνδεικνύηταί τι καὶ ἄλλο διὰ τούτου , δῆλον , ὅτι ἐξ ἐκείνου καὶ τοῦτο εἴληπται . p . 287a30 Λάβοι δὲ ἄν τις καὶ ἐκ τῶν περὶ τὸ μέσον ἕωί τοῦ ὅτι σφαιροειδής ἐστιν ὁ οὐρανός . τέταρτος οὗτος λόγος σφαιροειδῆ δεικνύων τὸν οὐρανὸν ἀπὸ τοῦ σφαιροειδὲς εἶναι τὸ ὕδωρ , καὶ οὐ μόνον τὸν οὐρανόν , ἀλλὰ καὶ τὰ ὑπὲρ τὸ ὕδωρ γενητὰ καὶ φθαρτὰ στοιχεῖα τόν τε ἀέρα καὶ τὸ πῦρ · περὶ γὰρ τῆς γῆς , ὅτι καὶ αὐτὴ σφαιροειδὴς ὡς πρὸς αἴσθησιν , ὕστερον ἀποδείξει . ὁ δὲ λόγος καὶ ἐνταῦθα τοιοῦτος · εἰ ἡ τοῦ ὕδατος ἐπιφάνεια σφαιροειδής , τὸ δὲ τῷ σφαιροειδεῖ συνεχὲς ἡ πανταχόθεν αὐτοῦ ἁπτόμενον ἀνάγκη καὶ αὐτὸ σφαιροειδὲς εἶναι , οὕτω δὲ ἔχει πρὸς τὸ ὕδωρ ὁ ἀὴρ διὰ τὸ μηδὲν εἶναι μεταξὺ κενόν , καὶ ὁ ἀὴρ σφαιροειδὴς ἂν εἴη · διὰ τὰ αὐτὰ δὲ καὶ τὸ τὸν ἀέρα περιέχον πῦρ τοιοῦτον καὶ τὰ ἐφεξῆς καὶ ἁπτόμενα τῶν ὑφ’ ἑαυτὰ κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον μέχρι τῆς ἀπλανοῦς . πρὸς ταύτην δὲ τὴν ἀπόδειξιν ὁ Ἀλέξανδρος ἐνίσταται λέγων , ὅτι τὰς μὲν ἐντὸς ἐπιφανείας τοιαύτας εἶναι δεικνύοι ἂν κατὰ τήνδε τὴν δεῖξιν , οὐ μέντοι γε καὶ τὰς ἐκτός , ἀλλ’ ὄντος μὲν καὶ τοῦ αἰθερίου σώματος σφαιροειδοῦς εἴη ἄν καὶ τὰ ἄλλα τὰ μέχρι τοῦ ὕδατος σφαιροειδῆ , εἴ γε τὴν μὲν ἐκτὸς ἐπιφάνειαν διὰ τὰ ὑπερκείμενα ἔχουσι σφαιροειδῆ , τὴν δὲ ἐντὸς διὰ τὰ ὑποκείμενα . ἴσως δέ , φησίν , ὅσον ἐπὶ τούτοις τοῖς λόγοις , οὔτε ἡ τοῦ ἀέρος ἐκτὸς ἐπιφάνεια οὔτε τοῦ πυρὸς ἡ ἐντὸς ἀνάγκην ἔχουσιν εἶναι σφαιροειδεῖς · ἢ ἀνάγκη ; φησί · καὶ γὰρ ὁ ἀὴρ ὑγρὸς ὢν ὥσπερ τὸ ὕδωρ συρρέων εἰς τὰ κοῖλα σφαιρικὴν ποιεῖ τὴν ἐκτὸς ἐπιφάνειαν , ὥσπερ καὶ τὸ ὕδωρ · εἰ δὲ τοῦτο τοιοῦτον , καὶ ἡ τοῦ πυρὸς ἐπιφάνεια ἡ ἐντὸς εἴη ἄν σφαιρική , ἡ δέ γε ἐκτός , ἄν ᾖ τὸ σῶμα τὸ θεῖον σφαιρικόν , ὡς ἐδείχθη πρότερον . οὕτω δὲ δι’ ἀμφοτέρων , φησί , τῶν δείξεων εἴη δεδειγμένον τὸ τὰ μέσα σώματα ἑκατέραν ἐπιφάνειαν ἔχειν σφαιρικήν , τὴν μὲν ἐκτὸς διὰ τὸ περιέχον , τὴν δὲ ἐντὸς διὰ τὸ περιεχομενον . Ταῦτα μὲν ὁ Ἀλέξαν|δρος , ὁ δὲ Ἀριστοτέλης ὡς διὰ τοῦτον τὸν λόγον σφαιροειδοῦς δεικνυμένου τοῦ οὐρανοῦ καὶ ἀρχόμενος αὐτοῦ ‘τοῦσφαιροειδῆ’ φησιν ‘ἐξ ἀνάγκης εἶναι τὸν οὐρανὸν’ λάβοι ἄν τις τὴν πίστιν καὶ ἐκ τῶν περὶ τὸ μέσον ἱδρυμένων σωμάτων , καὶ συμπεραινόμενος δὲ αὐτὸν ὥστε , φησί , κἄν διὰ τοῦτο φανερὸν εἴη , ὅτι σφαιροειδής ἐστιν ὁ οὐρανός . πῶς οὖν ἡμεῖς τὸ ἥμισυ τῆς ἀποδείξεως μόνον ἐκ τούτου φαμὲν εἰλῆφθαι τοῦ λόγου ; μήποτε οὖν αὐτάρκης καὶ οὗτος καθ’ αὑτόν ἐστιν , εἰ τῇ τοῦ Ἀριστοτέλους ἀκριβείᾳ τὸν νοῦν προσέχοιμεν . εἰ γὰρ ὁ ἀὴρ διὰ μὲν τὸ ὕδωρ σφαιροειδὲς ὂν τὴν ἁπτομένην αὐτοῦ κοίλην ἐπιφάνειαν ἔχει σφαιρικήν , διὰ δὲ τὸ περιρρεῖν πανταχόθεν τῷ ὕδατι σφαιρικῷ ὄντι καὶ ἐκτὸς σφαιροῦται , δῆλον , ὅτι καὶ τοῦ πυρὸς ἡ ἐντὸς σφαιρικὴ ἔσται · ἡ δὲ ἐκτὸς ἀπ’ ἀνατολῆς ἐπὶ δύσιν τῇ ἀπλανεῖ συγκινεῖται , ὡς δηλοῖ τὰ ἐν αὐτῇ συνιστάμενα φάσματα , κομῆται καὶ δοκίαι καὶ τὰ τοιαῦτα , συνανατέλλοντα καὶ συνδύνοντα τοῖς ἀπλανέσιν ἄστροις · τοῦ οὖν τὴν σελήνην φέροντος σώματος ἐπ’ ἀνατολὴν ἀπὸ δύσεως κινουμένου πανταχόθεν ἐφαπτόμενον τοῦ φέροντος τὴν σελήνην σώματος τὸ πῦρ , εἰ μὴ λεῖον εἴη , κωλύοι τε ἄν καὶ κωλύοιτο κινεῖσθαι · ὥστε καὶ διὰ τούτου δῆλον , ὅτι ἡ ἐντὸς ἐπιφάνεια τῆς σελήνης σφαιροειδής ἐστιν . ἀλλὰ μὴν καὶ ἡ ἐκτός · ἰδίαν γὰρ πάλιν ἡ σελήνη κίνησιν κινεῖται παρὰ τὴν τοῦ Ἑρμοῦ , καὶ τοῦτο μέχρι τῆς ἀπλανοῦς ἀνιοῦσιν . ὅλως δὲ τῶν ὑπὸ σελήνην σφαιρικῶν δειχθέντων ἀτοπώτατον ἄν ἦν τὰ οὐράνια χεῖρόν τι τοῦ σφαιρικοῦ σχῆμα ἔχειν . ὀρθῶς οὖν εἶπε καὶ τὰ ἄνω σώματα κτὰ τὸν αὐτὸν λόγον . p . 287b4 Ἀλλὰ μὴν ὅτι γε ἡ τοῦ ὕδατος ἐπιφάνεια ἕως τοῦ σφαιροειδὴς ἄρα ἡ τοῦ ὕδατος ἐπιφάνεια , ἐφ’ ἧς ἡ ΒΕΓ . Τὸ προσεχὲς ἐπιχείρημα ποιησάμενος ἐπὶ ὑποθέσει τῇ λεγούσῃ σφαιροειδὲς εἶναι τὸ ὕδωρ νῦν αὐτὸ τοῦτο προτίθεται δεῖξαι γραμμικὴν ἀκρίτοῦ βειαν τῇ ἀποδείξει προστιθεὶς καὶ γεωμετρῶν ὄντως τὴν φύσιν . λαβὼν τοίνυν καὶ νῦν ὑπόθεσιν , ἀλλ’ ἐκ τῶν φαινομένων ταύτην ἐναργεστάτην , ὅτι πέφυκεν ἀεὶ συρρεῖν τὸ ὕδωρ εἰς τὸ κοιλότερον , κοιλότερος δέ ἐστιν ὁ τόπος ἐκεῖνος ἀεὶ ὁ μᾶλλον πλησιάζων τῇ χώρᾳ , πρὸς ἣν πέφυκε ῥέπειν τὸ ὕδωρ καὶ ἐφ’ ἣν συρρεῖ μὴ κωλυόμενον , τοῦτο τοίνυν κέντρον καλεῖ νῦν μὲν ὡς σημεῖον λαμβάνων τὸ ὡς ἄν εἴποις κοιλότατον , ἐφ’ ὃ συρρεῖ τὸ ὕδωρ , ὀλίγον δὲ ὕστερον κέντρον δειχθησόμενον τῆς τοῦ ὕδατος ἐπιφανείας . καὶ ἀπὸ τούτου τοῦ Α εὐθείας ἴσας ἐκβάλλει τὴν AB καὶ ΑΓ καὶ ἐπιζεύξας τὴν BF τρίγωνον ποιεῖ καὶ ἀπὸ τῆς κορυφῆς ἐπὶ τὴν βάσιν μεταξὺ τῶν Β Γ σημείων ἄγει τὴν ΑΔ · αὕτη τοίνυν ἐλάττων ἐστὶ τῶν ΑΒ ΑΓ · ἐὰν γὰρ κέντρῳ τῷ Α καὶ διαστήματι ὁποτέρῳ τῶν Β Γ κύκλον γράψωμεν , αἱ μὲν ΑΒ ΑΓ ἔσονται ἐκ τοῦ κέντρου ἐφαπτόμεναι τῆς περιφερείας , ἡ δὲ μεταξὺ αὐτῶν ἐπὶ τὴν βάσιν ἀχθεῖσα ΑΔ οὐκ ἐφάψεται καὶ αὕτη ἀπὸ τοῦ κέντρου οὖσα · ἐλάττων ἄρα ἐκείνων ἔσται · πλησιαίτερον ἄρα τοῦ Α τὸ Δ ἔσται ἤπερ τὰ Β Γ · κοιλό - τερος ἄρα ὁ τοῦ Δ τόπος παρὰ τοὺς τῶν Β Γ · ἐπὶ τὸ Δ ἄρα συρρεύσει τὸ ὕδωρ , ἕως ἄν ἐξισωθῇ ταῖς ΑΒ ΑΓ ἡ ΑΔ · τότε γὰρ οὐκ ἔσται ἔτι κοιλότερον τὸ Δ τῶν Β Γ . ἐὰν οὖν προσεκβάλλοντες τὴν ΑΔ ἀφέλωμεν ἀπ’ αὐτῆς τὴν AE ἴσην ταῖς ΑΒ ΑΓ , οὐκέτι ἔσται κοιλότερος τόπος , εἰς ὃν συρρεύσει τὸ ὕδωρ · εἰ γὰρ μεταξύ τις νομίζει τῶν τριῶν εὐθειῶν εἶναι , καὶ δι’ ἐκείνων τῶν σημείων ἀπὸ τοῦ Α ἴσας εὐθείας διαγαγόντες ταῖς τρισὶν ἀναπλρώσομεν τὸ κοῖλον . ἐὰν οὖν ἐπὶ τὰ Α E Γ σημεῖα καὶ εἴ τινα ἄλλα μεταξὺ τούτων πέρατα τῶν ἀπὸ τοῦ Α σημείου ἴσων εὐθειῶν εὑρεθῇ , εἰ μὲν ἐν ἐπιπέδῳ , γράφοιντο αἱ ἀπὸ τοῦ Α εὐθεῖαι , κυκλικὴ ἔσται ἡ ἐπιζευγνυμένη ἐπὶ τὰ πέρατα τῶν εὐθειῶν γραμμή , εἰ δὲ ἐν στερεῶ , σφαιρικὴ ἔσται ἐπιφάνεια ἡ διὰ τῶν περάτων τῶν γραμμῶν ἐκβαλλομένη . ἐὰν γὰρ ἀπό τινος σημείου ἐπὶ τὰ αὐτὰ μέρη πλείους ἢ δύο εὐθεῖαι ἐκβληθῶσιν ἴσαι , εἰ μὲν ἐν τῷ αὐτῷ εἰσιν ἐπιπέδῳ , κυκλικὴ ἔστι γραμμὴ ἡ διὰ τῶν περάτων αὐτῶν ἀγομένη , εἰ δὲ ἐν διαφόροις ἐπιπέδοις , σφαιρικὴ ἔσται ἡ ἐπιφάνεια . εἰ οὖν τὸ ὕδωρ τότε μόνον φυσικῶς ἠρεμεῖ καὶ οὐ συρρεῖ , ὅταν πρὸς τοῖς πέρασι γένηται τῶν ἴσων ἀπὸ τοῦ Α ἐκβαλλομένων εὐθειῶν , τὸ δὲ διὰ τῶν περάτων ἐκείνων ἀγόμενον ἐν στερεῷ σφαιρικὴν ποιεῖ τὴν ἐπιφάνειαν , τὸ ὕδωρ ἄρα σφαιρικὴν ἔχει τὴν ἐπιφάνειαν , καὶ κέντρον αὐτῆς τὸ σημεῖον , οὗ πανταχόθεν ἴσον διέστηκεν ἡ ἐπιφάνει . διὸ καὶ κέντρον αὐτὸ κέκληκεν ὁ Ἀριστοτέλης , εἴτε τὸ τῆς γῆς ἐστι τοῦτο κέντρον εἴτε τοῦ παντὸς εἴτε τὸ τοῦ ὕδατος αὐτοῦ , εἴτε πάντων μὲν τῶν κέντρων ὁ αὐτὸς τόπος , δυνάμεις δὲ διαφόρους ἔχουσιν . ὅτι δὲ σφαιρικὴ ἡ τοῦ ὕδατος ἐπιφάνεια , δηλοῖ καὶ τὸ τὰς ῥανίδας εἰς λεῖον ἐμπιπτούσας τι , οἷον εἰς φύλλον λαχάνου ἢ δένδρου ἢ τῶν Νειλῴων κιβωκιβωρίων , συστρεφομένας καὶ σφαιρουμένας ἠρεμεῖν · εντι δὲ ἐναργέστερον τὸ τοὺς πλέοντας τὰ πελάγη ἀπὸ μὲν τῶν πλοίων αὐτῶν πολλάκις μὴ ὁρᾶν γῆν μηδὲ τὰ ἐν αὐτῇ ἀνεστηκότα , ἐπὶ δὲ τοὺς ἱστοὺς ἀναβαίνοντας ὡς πλησίον ὄντα ὁρᾶν · ἀλλὰ καί , εἰς ποτήριον ἄν τις ὕδωρ ἐμβάλῃ καὶ νομίσματα ἢ ψηφῖδας ἢ ἄλλους ὄγκους τινάς , σφαιροῦται τὸ ὕδωρ καὶ οὐκ ἐκχεῖται , ἕως ἄν ὑπερβάλῃ τὴν σφαιρικὴν ἐπιφάνειαν . p . 2871b14 Ὄτι μὲν οὖν σφαιροειδής ἐστιν ὁ κόσμος ἐωςτοῦ καὶ τὰ πλεῖον ἀεὶ ἀπέχοντα τῶν στοιχείων . To μὲν οὖν πρόβλημα ἦν , ὅτι σφαιρικὸν τὸ οὐράνιον σῶμα , δεικνύνᾶι . ἐπειδὴ δὲ ὁ ὅλος κόσμος κατὰ τὸν οὐρανὸν σφαιρικός ἐστι , καὶ μέντοι κατὰ τὸν λόγον καὶ τῶν ὑπὸ σελήνην τὰ πλεῖστα δέδεικται σφαιρικά , οὐκ ἀπεικότως συμπεραινόμενος τὸν λόγον σφαιροειδῆ τὸν ὅλον κόσμον εἶπεν ἀποδεδεῖχθαι . ἐπειδὴ δὲ πρὸς ἀνθρώπους διαλέγεται τεχνικοῖς καὶ φυσικοῖς σφαιροειδέσι συνειθισuι ἕνους , πάνυ θεοφιλῶς καὶ τὴν κατὰ τὸ σχῆμα πρὸς πάντα τὰ ἄλλα ὑπεροχὴν τοῦ οὐρανίου σώματος ἐπιδείκνυσιν , ὅτι οὐχ ὁλοσχερῶς λέγεται σφαιροειδές , ὡς καὶ τὴν γῆν πρὸς αἴσθησιν σφαιροειδῆ λέγομεν καίτοι τηλικαύτας ἔχουσαν ἐπαναστάσεις τὰς τῶν ὀρῶν καὶ φαραγγώδεις κοιλότητας , ἀλλ’ οὕτω κατὰ ἀκρίβειαν ἔντnρνός ἐστι σφαῖρα , ὡς μηδὲν μήτε τεχνικὸν μήτε φυσικὸν μήτε ὅλως τι τῶν ἡμῖν ἐν ὀφθαλμοῖς φαινομένων μηδὲν παραπλησίως ἔχειν αὐτῷ . ἀλλ’ ἐδεῖτό τινος παραμυθίας ἡ διάστασις αὕτη τοῦ λόγου · κἄν γὰρ σφαιροειδὴς ἀποδέδεικται , ἀλλὰ τό γε ἀκριβὲς τοῦτο μὴ φαινόμενον τῇ αἰσθήσει τάχα ἄν ἀπιστίαν παρέσχετο · δείκνυσιν οὖν , ὅτι οὐδὲν ἄλλο τῶν ἐν τῷ κόσμῳ σωμάτων , ἐξ ὧν ὁ κόσμος τὴν σύστασιν εγͅηφεν , οὕτω δυνατὸν ὁμαλότητα δέξασθαι καὶ ἀκρίβειαν σχήματος , ὡς ἡ τοῦ πέριξ σώματος φύσις . δείκνυσι δὲ αὐτὸ ἐκ τῆς τῶν ὁρωμένων ἡμῖν στοιχείων ἀναλογίας . καὶ γὰρ ὅτι ἡ τοῦ ὕδατος ἐπιφάνεια λειοτέρα τε καὶ ὁμαλωτέρα ἐστὶ τῆς κτὰ τὴν γῆν ἐπιφανείας , παντὶ πρόδηλον . εἰ οὖν ἀνάλογον ἔχουσι πρὸς ἅλληλα τὰ στοιχεῖα , ὥστε εἶναι , ὡς ὕδωρ πρὸς γῆν , οὕτως ἀέρα πρὸς ὕδωρ καὶ πρὸς ἀέρα πῦρ , καὶ τῶν συστοίχων , τουτέστι τῶν διὰ λεπτότητα καὶ καθαρότητα διενήνοχε , δῆλον , ὅτι καὶ τὸ ὑπὲρ τὸ πῦρ σῶμα πρὸς ἀναλογίαν τῆς ἀποστάσεως τὴν λεπτότητα ἔχει καὶ τὴν καθαρότητα καὶ ὁμαλότητα καὶ διὰ ταῦτα τὴν κατὰ τὸ σχῆμα ἀκρίβειαν . ἐπιστῆσαι δὲ χρή , ὅτι καὶ τὸ ἔντορνον ἀπὸ τῆς Πλάτωνος μετείληπται λέξεως τῆς λεγούσης , ὅτι “ σφαιροειδὲς ἐκ μέσου πάντῃ πρὸς τὰς τελευτὰς ἴσον ἀπέχον κυκλοτερὲς αὐτὸ ἐτορνώσατο ” . ὅτι δὲ σφαιροειδῆ τὸν κόσμον εἶπε διὰ τὸ τὸν οὐρανὸν εἶναι σφαιροειδῆ , καὶ νῦν ἐδήλωσε , δι’ ὧν φησι μηδὲν τῶν ἐν τῷ κόσμῳ σωμάτων ὁμαλότητα καὶ ἀκρίβειαν οὕτω δύνασθαι καταδέξασθαι ὡς τὴν τοῦ πέριξ σώματος φύσιν . p . 287b22 ἐπεὶ δὲ ἔστι διχῶς ἐπὶ τοῦ κύκλου κινηθῆναι ἕως του και ταυτην ἐπὶ το τιμιωτερον . Πέμπτον νῦν προβάλλεται ζήτημα περὶ τῆς τοῦ οὐρανοῦ τοῦ πρώτου κινήσεως , ἐπειδὴ κύκλῳ κινούμενον αὐτὸν δυνατὸν ἦν διχῶς κινεῖσθαι ἢ οὕτως , ὡς νῦν κινεῖται , ἢ ἀνάπαλιν , ὥστε τὴν ἀπλανῆ ἀπὸ τῆς νῦν λεγομένης δύσεως κινουμένην ἐκείνην ποιεῖν ἀνατολήν , τὸ δὲ πλανώμενον δηλονότι ἀπὸ τῆς νῦν ἀνατολῆς . καὶ πρῶτον μέν , ὅτι εἰκότως καὶ ταύτην τὴν ζητεῖ , ζητεῖ , δείκνυσιν ἐκ τοῦ εἶναί τινα καὶ τούτου αἰτίαν . εἰ γὰρ ὁ οὐρανὸς ἀίδιος καὶ ἀιδίως κινούμενος , τῶν δὲ ἀιδίων οὐδὲν μάτην οὐδὲ ἐκ ταὐτομάτου γίνεται , δῆλον , ὅτι εἴη ἄν τις αἰτία τοῦ οὕτως ὡς νῦν ἀλλὰ μὴ ἀνάπαλιν κινεῖσθαι . ἐπεὶ οὖν μὴ ἀναίτιόν ἐστι τὸ τοιῶσδε κινεῖσθαι , ἢ ἀρχὴ καὶ αἰτία τοῦτο ἄλλων ἐστίν , ὡς ἡ ἀντικίνησις ἐλέγετο τῆς γενέσεως ἀρχή , ἢ καὶ τούτου ἄλλη τίς ἐστιν ἀρχή , ὡς τοῦ σφαιροειδοῦς τὸ δεῖν τῷ πρώτῳ σώματι τὸ πρῶτον σχῆμα ὑπάρχειν . εἶτα εἰς χαλεπότητα τοῦ ζητήματος ἀποβλέψας διορίζει , τίνας χρὴ τὰ τοιαῦτα προβλήματα καταζητεῖν , ὅτι οὐ τοὺς φιλοτίμους οὐδὲ τοὺς προπετῶς ταῖς ἑαυτῶν φαντασίαις πιστεύοντας , ἀλλὰ τοὺς φιλομαθεῖς καὶ τοὺς εὐλαβεστέραν τὴν ἑαυτῶν συγκατάθεσιν ἔχοντας · τούτοις γὰρ προσήκει καὶ τὸ περὶ ἐνίων τῶν ἀπορωτάτων δοκούντων ἀποφαίνεσθαί τι καὶ τὸ περὶ πάντων πειρᾶσθαι ζητεῖν καὶ παριέναι μηθέν · ἐπὶ γὰρ τούτων οὔτε εὐηθείας οὔτε περιττῆς προθυμίας αἰτίαν ἕξει τὰ τοιαῦτα ζητήματα . εἰπὼν δέ , ὅτι διχῶς ἔστι κυκλικὴν κίνησιν κινεῖσθαι , τὴν μὲν ἀπὸ τοῦ Α ἐπὶ τὸ Β , τὴν δὲ ἀπὸ τοῦ Α ἐπὶ τὸ Γ , ὑπομιμνήσκει , ὅτι οὐ σαλεύεται ἐκ τούτου ὁ λόγος ὁ δείξας , ὅτι τῇ κύκλῳ κινήσει οὐκ ἔστιν ἐναντία κίνησις · οὐδὲ γὰρ ἐναντίαι εἰσὶν αὗται , ἀλλ’ ἀνάπαλιν . γινώσκων δὲ ὕποπτον ἐσομένην πολλοῖς τοῦ ῥηθησομένου λόγου τὴν ἀγωγὴν καὶ μάλιστα ἐκ τοῦ προχείρου σκοποῦσι μετὰ φιλοσόφου εὐλαβείας ὑπὲρ αὐτοῦ προαπολογεῖται λέγων , ὅτι , ὅταν τις ἐντύχῃ τοῖς εὑρίσκουσι τὰς ἀκριβεστέρας ἀκάγκας τῆς ζητουμένης αἰτίας , τότε χάριν αὐτοῖς ἔχειν δεῖ , ἕως δ’ ἂν ἐκείνοις μὴ περιτύχωμεν , τὸ νῦν φαινόμενον τέως ῥητέον . ἀξιώσας οὖν τὴν φύσιν καὶ ἔτι μᾶλλον τὸν δημιουργὸν τῶν ἐνδεχομένων γενέσθαι ἀεὶ τὸ βέλτιστον ποιεῖν , καὶ ὅτι , ὥσπερ ἐπὶ τῆς κατὰ μῆκος φορᾶς ἡ προς τον ανω τοπον τιμιωτερα της προς τον κατω , τον αυτον τροπον καὶ ἡ εἰς τὸ πρόσθεν τιμιωτέρα τῆς εἰς τὸ ὄπισθεν , ἐπειδὴ πρότερον δείξας , ὅτι τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω καὶ τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν ἔχει τὸ πᾶν , περὶ τοῦ ἔμπροσθεν καὶ ὄπισθεν οὐδὲν εἶπε , νῦν δὲ αὐτῷ ὡς ὄντι συνεχρήσατο , εἰκότως | ἀπέδειξεν , ὅτι ἔχει καὶ ταῦτα , εἴπερ ἔχει καὶ τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερόν . εἰ γὰρ δεξιὸν μέν ἐστι τὸ ἀφ’ οὗ ἡ κίνησις , ἔμπροσθεν δὲ τὸ ἐφ’ ὅ , ὄντος δὲ τοῦ ἀφ’ οὗ ἔστι πάντως καὶ τὸ ἐφ’ ὅ , δῆλον , ὅτι ὄντος τοῦ δεξιοῦ ἔστι καὶ τὸ ἔμπροσθεν · τὸ γὰρ ἀρξάμενον κινεῖσθαι ἐπί τι κινεῖται , καὶ οὔσης τῆς ἀρχῆς ἔστι καὶ τὸ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς . μαρτυρεῖ δέ , φησίν , ἡ ῥηθεῖσα ἀπορία · αὕτη δέ ἐστιν ἡ ζητοῦσα , διὰ τί ἐπὶ τάδε κινεῖται ὁ πρῶτος οὐρανός , ἀλλὰ μὴ ἀνάπαλιν · αὕτη οὖν μαρτυρεῖ , ὅτι ἔχει κατὰ τὰς διαστάσεις ὁ οὐρανὸς τὸ κρεῖττον καὶ καταδεέστερον , καί ἐστι τὸ ἔμπροσθεν τοῦ ὄπισθεν κρεῖττον . καὶ πῶς μαρτυρεῖ , ἐπήγαγεν εἰπὼν αὕτη γὰρ ἡ αἰτία λύει τὴν ἀπορίαν . εἰ γὰρ κρεῖττον τὸ ἔμπροσθεν τοῦ ὄπισθεν , ἔχει δὲ ἡ οὐρανία κίνησις ὡς ἐν . δέχεται βελτίστως ὡς ὑπὸ φύσεως καὶ θεοῦ γινομένη , αὕτη ἂν εἴη αἰτία τοῦ ἐπὶ ταῦτα κινεῖσθαι , ἐφ’ ἃ νῦν κινεῖται , καὶ μὴ ἀνάπαλιν · βέλτιον γὰρ πρὸς τῷ ἁπλὴν κίνησιν καὶ ἄπαυστον κινεῖσθαι τὸ καὶ ἐπὶ τὸ τιμιώτερον , τουτέστι τὸ ἔμπροσθεν , ποιεῖσθαι τὴν κίνησιν . ὥστε τῷ ἀποροῦντι , διὰ τί οὕτως ἀλλὰ μὴ ἀνάπαλιν κινεῖται ὁ οὐρανός , ἀποκριτέον , ὅτι βέλτιον αὐτῷ ἐπὶ τὸ ἔμπροσθεν κινεῖσθαι ἤπερ ἐπὶ τὸ ὄπισθεν · πρόσθεν γὰρ τοῦτό ἐστιν , ἐφ’ ὃ ἡ κατὰ φύσιν κίνησις γίνεται . ὁ δὲ Ἀλέξανδρος “ δύναται ” φησὶ “ καὶ ἀπὸ τῶν δεξιῶν τι ἀρχόμενον μὴ πάντως ἐπὶ τὸ ἕμπροσθεν κινεῖσθαι , ὡς οἱ εἰς τοὐπίσω ἀναβαίνοντες ” · εἴποι δὲ ἄν καὶ τοὺς διπλάζοντας τὴν δεξιὰν ἐπὶ τῷ τὰ νῶτα κινήσασθαι · αὗται δέ εἰσιν οὐκ αὐτοφυεῖς αἱ κινήσεις , ἀλλ’ ἐπιτεχνηταί , ὡς τὸ ἀντὶ τοῦ βαδίζειν κυβιστᾶν . ἔστιν οὖν ἡ ὅλη τοῦ προκειμένου ἀπόδειξις τοιαύτη · εἰ ἔχει δεξιὸν ὁ οὐρανὸς τοῦτο , ἀφ᾿ οὕ κινεῖται ἐπὶ τάδε , ἔχοι ἄν καὶ τὸ ἔμπροσθεν τοῦτο , ἐφ’ ὃ κινεῖται · τὸ γὰρ ἔχον τὸ ἀφ’ οὗ ἔχει καὶ τὸ ἐφ’ ὅ . εἰ οὖν κρεῖττον τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἔμπροσθεν τοῦ ἀριστεροῦ καὶ τοῦ ὄπισθεν , τὸ ὡς βέλτιστα διακείμενον , ὥσπερ καὶ ὁ οὐρανὸς διάκειται . ἀπὸ τοῦ κρείττονος ἄν καὶ ἐπὶ τὸ κρεῖττον ποιοῖτο τὴν κίνησιν . ταύτην τὴν ἀπόδειξιν διάλληλον νομίζουσί τινες · εἰ γὰρ δεξιὰ ἕδειξεν ἔχοντα τὸν οὐανὸν ἀπὸ τοῦ ἔχειν ἀρχὴν τῆς ἐπὶ τάδε κινήσεως , τουτέστι τῆς ἐπὶ τὸ ἔμπροσθεν , εἴη ἄν τὸ δεξιὸν ἀπὸ τοῦ ἔμπροσθεν δεδειγμένον · εἰ οὖν νῦν ἔχειν τὸ ἔμπροσθεν καὶ τὸ ὄπισθεν τὸν οὐρανόν φησιν , εἴπερ καὶ τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερόν , διάλληλός ἐστιν ἡ δεῖξις . ὁ δὲ Ἀλέξανδρός φησι μὴ εἶναι διάλληλον τὴν δεῖξιν . δείξας γάρ , ὅτι δεῖ ἔχειν τὸν οὐρανὸν πάσας τὰς διαστάσεις τέλειον ὄντα καὶ ἔμψυχον , τίνα ἐστὶ τὰ δεξιὰ αὐτοῦ , λοιπὸν ἀπὸ τῆς κινήσεως ἔλαβε · τοῦτο γάρ ἐστι τὸ δεξιὸν τὸ ὅθεν ἡ ἀρχὴ τῆς κινήσεως , ἣν κινεῖται . εἰ δὲ καὶ δεξιὸν μέν ἐστι τὸ ἀφ’ οὗ ἡ κίνησις , ἔμπροσθεν δὲ τὸ | ἐφ’ ὃ κατὰ φύσιν ἡ ἀπὸ τοῦ δεξιοῦ κίνησις , καὶ συνυπάρχει πάντως ἀλλήλοις τό τε ἀφ’ οὗ καὶ τὸ ἐφ’ ὅ , τί ἄτοπον τὸ σὺν ἀλλήλοις καὶ τὸ ἀπ’ ἀλλήλων γινώσκεσθαι . Ἀλλὰ τοῦτο μὲν οὐ πολλοῦ τινος , οἶμαι , λόγου ἐστὶν ἄξιον , ἐκεῖνο δὲ μᾶλλον ἀπορητέον , πῶς ζητήσας , διὰ τί ὁ οὐρανὸς ἐπὶ θάτερα φέρεται , ἀλλ’ οὐκ ἐπὶ θάτερα , καὶ εἰπών , ὅτι ἐπὶ τὸ ἔμπροσθεν φέρεται · οὕτω γὰρ ἄμεινον ἦν · λελυκὼς ἄν εἴη τὴν ἀπορίαν . εἰ μὲν γὰρ ἦν τις ἐν τῷ οὐρανίῳ σώματι διαφορὰ ἐμπροσθίων τε καὶ ὀπισθίων , ὡς ἐπὶ τῶν ἐν γενέσει ζῴων ὁρᾶται , ἦν λέγειν , ὅτι ἐπὶ τάδε γέγονεν ἡ κίνησις διὰ τὸ τοῦτο εἶναι τὸ ἔμπροσθεν · ὁμοιομεροῦς δὲ ὄντος τοῦ οὐρανοῦ ἅδηλον , εἴτε διὰ τὸ τοῦτο ἔμπροσθεν εἶναι ἐπ’ αὐτὸ γέγονεν ἡ κίνησις , εἴτε διὰ τὸ τὴν κίνησιν ἐπὶ τάδε γεγονέναι τοῦτο ἔμπροσθέν φαμεν . κἄν γὰρ ἐπὶ θάτερα ἐκινεῖτο , ὡς ἀπὸ τῆς νῦν δύσεως ἀνατέλλειν καὶ δύνειν εἰς τὴν νῦν ἀνατολὴν ὥσπερ καὶ τὸ πλανώμενον , δῆλον , ὅτι δεξιὰ ἦν ἐκεῖνα καὶ ἔμπροσθεν τὸ ἐφ’ ὃ ἡ κίνησις καὶ ἄνω ὁ βόρειος πόλος , ὡς ἐπὶ τῶν πλανωμένων ἔχειν αὐτὸς ἀπεδείκνυε , καὶ τὸ ζήτημα ἦν , διὰ τί μὴ ἡ μὲν ἀπλανὴς ἀπὸ τῆς νῦν λεγομένης δύσεως κινεῖται , τὸ δὲ πλανώτολῆς . μένον ἀντικινεῖσθαι ὀφεῖλον διὰ τὴν εἰρημένην αἰτίαν ἀπὸ τῆς νῦν ἀνατολῆς . δὲ ἀκριβέστερος τῶν ἀπορούντων ἡμῶν τὴν λύσιν ὁ Ἀριστοτέλης ἐθεάσατο · εἰ γὰρ ἀνάγκη τὸ ἔμπροσθεν καὶ τὸ ὄπισθεν ἔχειν κατὰ φύσιν τὸν οὐρανὸν καὶ τὸν ἀπλανῆ καὶ τὸν πλανώμενον , καὶ προνγεῖται ταῦτα φυσικῶς τῆς κινήσεως ἐν τοῖς ζῴοις · δεῖ γὰρ ἔχειν πρῶτον τὸ ἔμπροσθεν καὶ οὕτως ἐπὶ τὸ ἔμπροσθεν κινεῖσθαι , καὶ τῆς μὲν ἐπὶ τὸ ἔμπροσθεν κινήσεως οὔσης ἀνάγκη πάντως εἶναι τὸ ἕμπροσθεν , τοῦ δὲ ἔμπροσθεν ὄντος οὐκ ἀνάγκη τὴν ἐπὶ τὸ ἔμπροσθεν κίνησιν εἶναι · ἀληθὲς εἰπεῖν καὶ ἐπὶ τοῦ ἀπλανοῦς καὶ ἐπὶ τοῦ πλανωμένου , ὅτι διὰ τοῦτο ἐπὶ τάδε ἡ κίνησις , ὅτι τοῦτό ἐστι τὸ ἔμπροσθεν , οὐ μέντοι , διότι ἐπὶ τάδε ἡ κίνησις , διὰ τοῦτο τοῦτό ἐστι τὸ ἔμπροσθεν , ὅπερ ὁ ἀπορῶν ἀξιοῖ λόγος . Ἀλλ’ ὅτι μὲν ἐπὶ τὸ ἔμπροσθεν χρὴ τὴν κατὰ φύσιν γίνεσθαι κίνησιν , οὐδεὶς ἂν ἀμφισβητήσοι , εἴπερ τοῦτό ἐστι πρόσθεν , ἐφ’ ὃ γίνεται κατὰ φύσιν ἡ κίνησις . ὅτι δέ ἐστι τὸ πρόσθεν καὶ τὸ ὄπισθεν κατὰ φύσιν ἐν τῷ οὐρανῶ , καὶ οὕτως , οἶμαι , δυνατὸν ἐπιδεικνύναι · ἐν τοῖς συντεταγ - μένως κινουμένοις πᾶσι πλήθεσιν , οἷον ἐν χορῷ καὶ ἐν πομπῇ καὶ ἐν στρατοπέδῳ , πάντως ἐστὶν ἀναγκαία τις τάξις τῶν τε προηγουμένων καὶ τῶν ἑπομένων · πολλῷ οὖν μᾶλλον τὸ τῶν ἀστέρων πλῆθος ἐν τῷ οὐρανῷ τεταγμένον ἐνίδρυσεν ὁ δημιουργός , ὥστε τοιάνδε θέσιν καὶ τοιούσδε σχηματισμοὺς ἔχειν πρὸς ἀλλήλους , καὶ τούσδε μὲν προηγεῖσθαι κατὰ φύσιν ἐν τῇ κινήσει , τοὺς δὲ ἕπεσθαι , πρὸς τὴν τῆς οὐσίας αὐτῶν καὶ τῆς δυνάμεως καὶ τῆς ἐνεργείας ἀπιδὼν οἰκειό|τητα , καθ’ ἣν καὶ τὰ ὑπὸ σελήνην 189b δημιουργοῦσι . τεταγμένοι οὖν οὕτω κατά τε θέσιν καὶ προήγησιν , ὡς ἦν ἄριστα τετάχθαι , εἰ τὴν ἀνάπαλιν ἐκινοῦντο κίνησιν , τὰ προηγούμενα νῦν ἑπόμενα ἦν ἐξ ἀνάγκης γενέσθαι καὶ τῷ Κριῷ τοὺς Ἰχθύας ἕπεσθαι καὶ τὸν Υδροχόον καὶ τὰ ἐφεξῆς , ἀλλ’ οὐχὶ Ταῦρον καὶ Διδύμους καὶ τὰ ἑξῆς , καὶ μετὰ τὴν ἐν Κριῷ ἰσημερίαν οὐχ ὡς νῦν ἔαρ , ἀλλὰ μετόπωρον ἐγίνετο καὶ θέρος μετὰ τὸν Ζυγόν , καὶ οὕτως ἡ τάξις καὶ ἡ δύναμις τῶν τοῦ ἡλίου συγκράσεων πρός τε τὸν ζῳδιακὸν καὶ τοὺς παρανατέλλοντας καὶ τὰ ὑπὸ σελήνην ἀποτελέσματα ἀλλοίαν ἐλάμβανε τὴν διοίκησιν · ἐν Ἰχθύσι γὰρ ὁ ἥλιος γενόμενος ἀρχὴν ἐποίει φθινοπώρου καὶ οὐχὶ τέλος χειμῶνος ὥσπερ νῦν . εἰ οὖν τῆς κινήσεως ἐπὶ θάτερα γινομένης καὶ τὰς ἐνεργείας ἦν ἀνάγκη τῶν οὐρανίων καὶ τὰς δυνάμεις ἀλλοίας ὑπάρχειν καὶ δηλονότι καὶ τὰς οὐσίας , γινωσκέτω ὁ ἐρωτῶν , διὰ τί ἐπὶ τάδε κινεῖται ὁ οὐρανός , ἀλλὰ μὴ ἐπὶ τάδε , μὴ τοῦτο ἁπλῶς ἐρωτᾶν , ἀλλὰ διὰ τί ὁ κόσμος οὕτως , ὡς νῦν ἔχει , διακεκόσμηται , ἀλλὰ μὴ καθ’ ἕτερόν τινα τρόπον · καίτοι ὡς ἀδιάφορον ὂν οὕτως ἢ ἐκείνως ἡ ἀπορία ἐγίνετο . καλῶς οὖν ὁ Ἀριστοτέλης εἰς τέλος τὸ βέλτιστον ἀνήγαγε τὸν λόγον . Λοιπὸν δὲ ἐνταῦθα δῆλον γέγονε , διὰ . τίνα αἰτίαν , ὅτε τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω καὶ τὸ δεξιὸν καὶ τὸ ἀριστερὸν ἐδείκνυε τοῦ οὐρανοῦ , τὸ ἔμπροσθεν καὶ τὸ ὄπισθεν αὐτοῦ παραλέλοιπεν · ὡς γὰρ ἀπὸ τῆς ἀπορίας ἑτοίμως ἐνταῦθα εὑρεθησόμενον εἰς τοῦτον ἀνεβάλετο τὸν τόπον τὸν περὶ αὐτῶν λόγον . p . 288a13 Περὶ δὲ τῆς κινήσεως αὐτοῦ , ὅτι ὁμαλἠς ἐστιν ἕως τοῦ ἡ γὰρ ἀνωμαλία γίνεται διὰ τὴν ἄνεσιν καὶ ἐπίτασιν . Ἔκτον τοῦτο τὸ πρόβλημα τῶν περὶ τοῦ οὐρανοῦ ἐν τούτῳ τῷ βιβλίῳ προβαλλομένων περὶ τῆς κινήσεως αὐτοῦ , ὅτι ὁμαλής ἐστι καὶ οὐκ ἀνώμαλος , δεικνύον , διότι καὶ τοῦτο πρὸς ὕμνον τοῦ θείου σώματος ἄξιον ἦν παραληφθῆναι , καὶ μέντοι ὅτι προσεχρήσατο αὐτῷ ἐν τῷ περὶ σχήματος τοῦ οὐρανίου λόγῳ εἰπὼν τὴν τοῦ οὐρανοῦ περιφορὰν μέτρον εἶναι τῶν κινήσεων διὰ τὸ συνεχῆ τε εἶναι καὶ ὁμαλῆ καὶ ἀίδιον · ταῦτα δὲ ὑπάρχει μὲν ἑκάστῃ τῶν οὐρανίων σφαιρῶν · θεῖαι γὰρ οὖσαι πᾶσαι καὶ συνεχῆ καὶ ἀίδιον κινοῦνται κίνησιν · ἀλλ’ αὗται μὲν διὰ τὸ πλείονας ἑκάστην κινεῖσθαι κινήσεις , τὴν μὲν οἰκείαν , τὴν δὲ τῇ ἀπλανεῖ συμπεριφερομένην , τὰς δὲ ὑπὸ τῶν ἀνελιττουσῶν καλουμένων σφαιρῶν περιαγομένας , εἰ καὶ μὴ ἀληθῆ , ἀλλὰ φαινομένην γε ἔχουσί τινα ἀνωμαλίαν . καί ἐστι τὸ θαυμαστὸν πρόβλη|μα τῶν ἀστρονόμων τοῦτο τὸ διδομένων αὐτοῖς τινων ὑποθέσεων , τοῖς μὲν πάλαι τοῖς περὶ Εὔδοξον καὶ Κάλλιππον , οἷς καὶ Ἀριστοτέλης ἀκολουθεῖ , τῶν καλουμένων ἀνελιττουσῶν σφαιρῶν , περὶ ὧν αὐτὸς ἐν τῇ Μετὰ τὰ φυσικὰ διδάσκει , τοῖς δὲ μετ’ ἐκείνους ἐκκέντρων τινῶν καὶ ἐπικύκλων , δεῖξαι πάντα τὰ οὐράνια ἐγκύκλιόν τε καὶ ὁμαλῆ φερόμενα κίνησιν , τὴν δὲ δοκοῦσαν ἀνωμαλίαν ἑκάστων ποτὲ μὲν θᾶττον ποτὲ δὲ βραδύτερον κινουμένων καὶ ποτὲ μὲν πρόσω ποτὲ δὲ ὀπίσω καὶ ἄνω καὶ κάτω , ἔστι δὲ ὅτε καὶ ἠρεμεῖν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ τόπου καὶ μείζονας καὶ ἐλάττονας ὁρᾶσθαι τοὺς αὐτοὺς ταῦτα πάντα καὶ τὰ τοιαῦτα φαινόμενα μόνον εἶναι καὶ οὐκ ἀληθῆ . ἀλλὰ τούτων μὲν τὴν ὁμαλότητα δείξει , ὅταν περὶ τῶν ἀνελιττουσῶν σφαιρῶν ἐν τῇ Μετὰ τὰ φυσικὰ λέγῃ , νῦν δὲ περὶ τῆς πρώτης φορᾶς , ὅτι ὁμαλής ἐστι , δείκνυται , φησί , τῶν μὲν ἀποδείξεων πασῶν , οἶμαι , καὶ ταῖς πλανωμέναις ἁρμοττουσῶν , διὰ δὲ τὸ τὴν πρώτην φορὰν καὶ τὸ φαινόμενον ὁμαλὲς ἔχειν καὶ μὴ δεῖσθαί τινων ὑποθέσεων διὰ τοῦτο περὶ ἐκείνης νῦν ἐπαγγέλλεται δεικνύναι . Καί ἐστι τὸ πρῶτον ἐπιχείρημα κατηγορικῶς , οἶμαι , συνηγμένον ἐν δευτέρῳ σχήματι οὕτως · πᾶσα ἀνώμαλος φορὰ ἐπίτασιν ἢ ἀκμὴν ἢ ἄνεσιν ἔχει · ἡ κύκλῳ φορὰ ἐπίτασιν ἢ ἀκμὴν ἢ ἄνεσιν οὐκ ἔχει · ἡ κύκλῳ ἄρα φορὰ ἀνώμαλος οὐκ ἔστι . καὶ τὴν μὲν μείζονα πρότασιν ὡς ἐναργῆ παρέλαβε τὴν λέγουσαν , ὅτι ἡ ἀνώμαλος φορὰ ἐπίτασιν ἔχει ἢ ἀκμὴν ἢ ἄνεσιν · κινήσεως γὰρ διαφοραὶ τὸ θᾶττον καὶ τὸ βραδύτερον , καὶ τοῦ μὲν θάττονος ἡ ἀνωμαλία κατὰ τὴν ἐπίτασιν γίνεται τῆς κινήσεως ἀεὶ μᾶλλον θάττονος γινομένης , τοῦ δὲ βραδυτέρου κατὰ τὴν ἄνεσιν ἀεὶ ἐπὶ τὸ βραδύτερον χωρούσης , ἡ δὲ ἀκμὴ θεωρεῖται κατὰ τὸ τάχιστον , ὥσπερ ἡ παρακμὴ κατὰ τὸ βραδύτατον . τὴν δὲ ἐλάττονα πρότασιν τὴν λέγουσαν , ὅτι ἡ κύκλῳ φορὰ οὔτε ἐπίτασιν ἔχει οὔτε ἀκμὴν οὔτε ἄνεσιν καὶ αὐτὴν ἐν δευτέρῳ σχήματι κατεσκεύασεν οὕτως · τὸ ἀκμὴν ἔχον ἢ ἀρχὴν ἔχει ἢ μέσον ἢ τέλος · ἡ κύκλῳ κίνησις οὔτε ἀρχὴν ἔχει οὔτε μέσον οὔτε τέλος · ἡ ἄρα κύκλῳ κίνησις ἀκμὴν οὐκ ἔχει . εἰ δὲ μὴ ἀκμήν , οὔτε ἄνεσιν οὔτε ἐπίτασιν · ἡ γὰρ ἀκμὴ πέρας τῆς ἐπιτάσεως ἐστιν ἢ ἀρχὴ τῆς ἀνέσεως . πάλιν δὲ τὴν ἐν ταύταις μείζονα πρότασιν τὴν λέγουσαν , ὅτι τὸ ἀκμὴν ἔχον ἀρχὴν ἔχει ἢ μέσον ἢ τέλος , δείκνυσιν ἐκ διαιρέσεως οὕτως · τὰ ἀκμὴν ἔχοντα ἐν ταῖς κινήσεσιν ἢ φυσικά ἐστιν ἢ ἔμψυχα σώματα , τουτέστιν ἢ ἁπλᾶ ἢ μικτά · τῶν δὲ φυσικῶν τὰ μὲν κατὰ φύσιν κινεῖται , τὰ δὲ βίᾳ · καὶ τὰ μὲν κατὰ φύσιν κινούμενα τὴν ἀκμὴν ἔχει πρὸς τῷ τέλει καὶ τῆς κινήσεως , ἣν κινεῖται , καὶ τοῦ τόπου καὶ τοῦ χρόνου · θᾶττον γὰρ κινεῖται πρὸς ταῖς οἰκείαις ὁλότησι γινόμενα , εἰς ἃς ἐλθόντα παύεται τῆς κινήσεως · τὰ δέ γε βίᾳ κινούμενα καὶ παρὰ φύσιν τὴν ἀκμὴν ἐν ἀρχῇ τῆς κινήσεως 190b ἔχει · ἐν ἀρχῇ γὰρ θᾶττον κινεῖται τῆς τοῦ κινοῦντος αὐτὰ δυνάμεως τότε μᾶλλον συνούσης · τοιγαροῦν ἐκείνης κατὰ βραχὺ μειουμένης καὶ ἀπολειπούσης κατὰ τὴν οἰκείαν ῥοπὴν λοιπὸν φέρεται τὸ φερόμενον . τὰ γοῦν ἀκοντιζόμενα ἢ ἀναρριπτούμενα βάρη ἕως τότε φέρεται παρὰ φύσιν , ἕως ἡ τοῦ βιαζομένου δύναμις σύνεστιν , ἐκείνης δὲ ἀπολειπούσης ἐπὶ τὸ κάτω φέρεται λοιπὸν κατὰ τὴν οἰκείαν ῥοπήν . τοῖς δὲ ῥιπτουμένοις , φησίν , ἀνὰ μέσον ἡ ἀκμή . τίνα οὖν ἐστιν τὰ ῥιπτούμενα ; ἦ δῆλον , ὅτι οὐ τὰ ἁπλᾶ καὶ φυσικὰ σώματα · ταῦτα γὰρ ἢ κατὰ φύσιν ἢ παρὰ φύσιν κινούμενα ἤδη ἀποδέδοται · ἀλλὰ τὰ μικτὰ τῶν ζῴων , ἅπερ οὔτε ἄνω κινεῖται διὰ τὸ ἔχειν καὶ τὰ κάτω βρίθοντα οὔτε κάτω διὰ τὰ ὧν ἄνω ἡ φορά , ἀλλ’ εἰς τὸ πλάγιον , ἅτινα ῥιπτούμενα εἶπεν ἢ ἀπὸ τῆς πρὸς τὰ ῥιπτεῖσθαι λεγόμενα μένα βέλη τε καὶ δόρατα ὁμοιότητος , ὅτι καὶ ἐκεῖνα εἰς τὰ πλάγια πεμπόμενα ῥιπτεῖσθαι λέγεται , ἢ ῥιπτούμενα τὰ τῶν ζῴων σώματα καλεῖ ὡς τῆς ἐν αὐτοῖς ψυχῆς ἀκοντιζούσης αὐτὰ ἐπὶ τὰ πλάγια παρὰ τὴν κατὰ φύσιν ἑκάστου τῶν ἐν αὐτοῖς κίνησιν · ἄνευ γοῦν τῆς ψυχικῆς ὁρμῆς κινούμενα οὐ ταύτην κινεῖται τὴν κίνησιν , ἀλλ’ ἐπὶ τὸ κατὰ φύσιν τοῦ ἐπικρατοῦντος ἐν αὐτῷ τῶν ἁπλῶν . ὅτι δὲ τοῖς ἐμψύχοις αἱ κινήσεις τὴν ἀκμὴν ἔχουσι περὶ τὸ μέσον , ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς ἔστι μαθεῖν . καὶ τὰ πτηνὰ γὰρ καὶ τὰ πεζὰ ζῷα ἐν μὲν ἀρχῇ τῆς κινήσεως γυμνασίας δεῖται καὶ παρασκευῆς τῶν μελῶν πρὸς τὴν κίνησιν , πρὸς δὲ τῷ τέλει κεκμηκότα λοιπὸν ἀργότερον κινεῖται ·· δῆλον δὲ τοῦτο καὶ ἐν τοῖς γυμνασίοις ἐστί · τὴν ἀκμὴν δὲ ἔχουσι περὶ τὸ μέσον τῆς κινήσεως . Ὁ δὲ Ἀλέξανδρος μετὰ ταύτην τὴν ἐξήγησιν τὴν ἐπὶ τῶν ζῴων περὶ τὸ μέσον τῆς κινήσεως τὴν ἀκμὴν λέγουσαν ἄλλην ὡς ταύτης πιθανωτέραν ἐπάγει γράφων , ὅτι τοῖς ῥιπτουμένοις ἀνὰ μέσον λέγοι ἄν οὐ τῆς ἰδίας αὐτῶν κινήσεως , ἣν κινοῦνται , τὸ μέσον λαμβάνων , ἀλλὰ τῆς κατὰ τόπον , ἐν ᾧ κινοῦντι . τὰ μὲν γὰρ κατὰ φύσιν καὶ παρὰ φύσιν κινούμενα τῶν ἁπλῶν , οἷον γῆ καὶ πῦρ , τὸ μὲν ἐν τῷ κάτω τὴν ἀκμὴν ἔχει καὶ τῆς κατὰ φύσιν καὶ τῆς παρὰ φύσιν κινήσεως · καὶ γὰρ καὶ ἡ κατὰ φύσιν φερομένη βῶλος πρὸς τῷ κάτω τὴν ἀκμὴν ἔχει καὶ ἡ βίᾳ ἀναρριπτουμένη · ἡ γὰρ τοῦ ῥιπτοῦντος κάτωθεν δύναμις νεαρωτέρα πρὸς τῷ κάτω ἐστί · πλὴν ὅτι τῆς μὲν κατὰ φύσιν κινήσεως ἐν τῷ τέλει τῆς κινήσεως ἐστιν ἡ ἀκμή , τῆς δὲ παρὰ φύσιν ἐν ἀρχῇ · καὶ τὸ πῦρ δὲ ὁμοίως ἄνω τὴν ἀκμὴν ἔχει καὶ τῆς κατὰ φύσιν κινήσεως , ὅταν ἐπὶ τὸ ἄνω φέρηται , καὶ τῆς παρὰ φύσιν , ὅταν ἄνωθεν ἐκθλίβηται βίᾳ . τὰ δέ γε ῥιπτούμενα , φησίν , οὔτε ἄνω οὕτε κάτω κινούμενα , ἀλλ’ ἐπὶ τὸ μέσον , ἐν τούτῳ καὶ τὴν άκ|μὴν ἔχει τῆς κινήσεως · ἐν ᾧ γὰρ κινεῖται ἕκαστον τόπῳ , ἐν τούτῳ καὶ τὴν ἀκμὴν ἴσχει τῆς κινήσεως , κινεῖται δὲ τὰ ῥιπτούμενα ἐν τῷ μεταξὺ τοῦ ἄνω καὶ κάτω · οὕτω γὰρ καὶ τὰ τοξεύματα καὶ τὰ δόρατα . Μήποτε δὲ τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ μέσον καὶ τὸ τέλος οὐ τοπικῶς λαμβάνει μόνον ὁ Ἀριστοτέλης , ἀλλὰ καὶ χρονικῶς καὶ κατὰ τὴν κίνησιν . δηλοῖ δὲ καὶ αὐτὸς τὴν ἐλάττονα πρότασιν τὴν λέγουσαν , ὅτι ἡ κύκλῳ φορὰ οὔτε ἀρχὴν ἔχει οὔτε μέσον οὔτε τέλος , ὑπομιμνήσκων διὰ τοῦ τῷ τε γὰρ χρόνῳ ἀίδιος καὶ τῷ μήκει συνηγμένη καὶ ἅκλαστος · ὥστε μήτε κατὰ τὸν χρόνον ἀρχὴν ἔχειν ἢ μέσον ἢ τέλος μήτε κατὰ τὴν φορὰν ἢ τὸ διάστημα κυκλικὰ ὄντα · τὸ γὰρ τῷ μήκει συνηγμένον καὶ ἄκλαστον καὶ περὶ τῆς κύκλῳ φορᾶς εἴρηται · περὶ γὰρ αὐτῆς ἦν προσεχῶς ὁ λόγος · διὸ καὶ θηλυκῶς προήχθη , κἄν ἀπὸ μεταφορᾶς εἵρηται τοῦ μεγέθους καὶ τοῦ μήκους , ἐφ’ οὗ τὸ συνηγμένον καὶ τὸ ἄκλαστον κυρίως ἐπαληθεύει . τὸ μὲν γὰρ συνηγμένον , ὅτι περιφερὲς καὶ οὐκ εὐθύ · τὸ γὰρ εὐθὺ ἀρχὴν ἔχει καὶ μέσον καὶ τέλος · τὸ δὲ ἄκλαστον , ὅτι οὕτω συνηγμένον ὥστε μὴ κεκλάσθαι , ἵνα μὴ παρὰ τὴν κλάσιν ἐξοχῆς τινος γινομένης καὶ ἀρχή τις ᾖ καὶ τέλος καὶ ἀνωμαλία . καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Ἀλέξανδρος προελθὼν διὰ τούτων , ὧν ἐγὼ παρεθέμην τοῦ Ἀριστοτέλους , δηλοῦσθαί φησιν , ὅτι τὸ μέσον οὐ τὸ μεταξὺ τοῦ ἄνω τε καὶ κάτω λέγει , εἴπερ φησὶ τῷ τε χρόνῳ ἀίδιος καὶ τῷ μήκει συνηγμένη καὶ ἄκλαστος . εἰ τοίνυν ἡ κύκλῳ κίνησις οὔτε ἀρχὴν οὔτε μέσον οὔτε τέλος ἔχει , τὸ δὲ ἀκμὴν ἔχον ἢ ἀρχὴν ἢ μέσον ἢ τέλος ἔχει , ἡ κύκλῳ ἄρα κίνησις ἀκμὴν οὐκ ἔχει · εἰ οὖν τὸ μὴ ἔχον ἀκμὴν οὔτε ἐπίτασιν οὔτε ἄνεσιν ἔχει , εἴπερ ἡ ἀκμὴ πάντως ἢ πέρας ἐστὶ τῆς ἐπιτάσεως ἢ ἀρχὴ τῆς ἀνέσεως , ἡ κυκλοφορία ἄρα οὔτε ἀκμὴν οὔτε ἐπίτασιν οὔτε ἄνεσιν ἔχει · ἡ <δὲ> ἀνώμαλος κίνησις ἀκμὴν ἔχει καὶ ἢ ἐπίτασιν ἢ ἄνεσιν · ἡ κυκλοφορία ἄρα ἀνώμαλον κίνησιν οὐκ ἔχει . Καλῶς δὲ ὁ Ἀλέξανδρος ἐσημειώσατο , ὅτι καὶ ἐξ ὧν ὁ Ἀριστοτέλης λέγει οὐκ ἀνάγκη πᾶν τὸ κινούμενον ἀνωμάλως καὶ ἐν ἐπιτάσει καὶ ἐν ἀκμῇ γίνεσθαι καὶ ἐν ἀνέσει . οὔτε γὰρ τὰ τὴν ἀκμὴν ἔχοντα ἐν τῇ τῆς κινήσεως ἀρχῇ ἔχοι ἄν ἐπίτασιν · ἡ γὰρ ἐπίτασις ὁδός ἐστιν ἐπὶ τὴν ἀκμὴν καὶ πρὸ τῆς ἀκμῆς γίνεται , ταῦτα δὲ ἀπὸ τῆς ἀκμῆς ἄρχεται · οὔτε αὗ πάλιν , ὧν ἡ ἀκμὴ πρὸς τῷ πέρατι , ταῦτα ἄνεσιν καὶ παρακμὴν οἷόν τε ἔχειν · ἡ γὰρ ἄνεσις , ἐν οἷς ἔστι , μετὰ τὴν ἀκμήν ἐστι , τούτοις δὲ ἡ ἀκμὴ πρὸς τῷ τέλει . ὅταν οὖν ὁ Ἀριστοτέλης λέγῃ ἅπασα γὰρ ἡ ἀνώμαλος φορὰ καὶ ἄνεσιν ἔχει καὶ ἐπίτασιν καὶ ἀκμήν , οὐχ ὡς πάσης πάντα ἐχούσης , ἀλλὰ τῆς πάσης τὰ πάντα , ἑκάστης δέ , εἰ καὶ μὴ πάντα , ἀλλὰ ἀκμήν γε πάντως καὶ τῶν λοιπῶν τὴν ἑτέραν . τοῖς μὲν γὰρ κατὰ φύσιν ἐπίτασίς ἐστι καὶ ἀκμή , τοῖς δὲ παρὰ φύσιν ἀκμὴ καὶ ἄνεσις , τοῖς δέ , ὡς λέγει , ῥιπτουμένοις ἐπίτασις καὶ ἀκμὴ καὶ ἄνεσις . Ἀξιῶ δὲ ἐφιστάνειν , εἰ μὴ κατὰ τὰ αὐτὰ λήμματα καὶ τῆς τοῦ πλανωμένου κινήσεως τὸ ἀνώμαλον ἀποφάσκοιτο · καὶ γὰρ καὶ ἐπὶ τούτου ἀληθές , ὅτι καὶ τῷ χρόνῳ ἀίδιος καὶ τῷ μήκει συνηγμένη καὶ ἄκλαστος , ὥστε μήτε κατὰ τὸν χρόνον μήτε κατὰ τὴν κίνησιν μήτε κατὰ τὸ διάστημα ἀρχὴν ἔχειν ἢ μέσον ἢ τέλος · εἰ δὲ μὴ ταῦτα , οὐδὲ ἀκμήν , εἴπερ ἐν ἑνὶ τούτων ἡ ἀκμή · εἰ δὲ μὴ ἀκμήν , οὔτε ἐπίτασιν οὔτε ἄνεσιν · εἰ δὲ μήτε ἀκμὴν μήτε ἐπίτασιν μήτε ἄνεσιν , οὐδὲ ἀνωμαλίαν . ὅτε οὖν ὁ Ἀριστοτέλης περὶ τῆς κινήσεως εἰπών , ὅτι ὁμαλής ἐστιν , ἐπήγαγε λέγω δὲ τοῦτο · περὶ τοῦ πρώτου οὐρανοῦ καὶ περὶ τῆς πρώτης φορᾶς , ὡς ἐπὶ τούτου τὸν λόγον ἐποιήσατο βουλόμενος αὐτῷ καὶ τὰ φαινόμενα μαρτυρεῖν . p . 288a27 ἔτι , ἐπεὶ πᾶν κινούμενον ὑπό τινος κινεῖται ἕως τοῦ ὥστε καὶ τὴν φορὰν ἀδύνατον ἀνώμαλον εἶναι . Δεύτερον ἐπιχείρημα τοῦτο δεικνύον , ὅτι οὐκ ἕστιν ἀνώμαλος ἡ τοῦ πρώτου οὐρανοῦ κίνησις , ἐπὶ δύο ἀξιώμασι περαινόμενον , ἑνὶ μὲν τῷ λέγοντι , ὅτι πᾶν τὸ κινούμενον ὑπό τινος κινεῖται , ὅπερ ἐν τῷ Η τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως οὕτως ἔχον ἀποδέδεικται , δευτέρῳ δὲ τούτῳ ἑπομένῳ τῷ λέγοντι , ὅτι ἡ ἀνωμαλία τῆς κινήσεως ἢ παρὰ τὸ κινοῦν γίνεται , ὅταν ἄλλοτε ἄλλο ἡ τὸ κινοῦν ἢ τὸ αὐτὸ μὲν ᾖ , ἄλλοτε δὲ ἄλλῃ δυνάμει κινῇ , ἢ παρὰ τὸ κινούμενον , ὅταν ἅλλοτε ἄλλως διακείμενον ᾖ καὶ μὴ ἀεὶ δύνα · μένον ὁμοίως ὑπακούειν τῇ τοῦ κινοῦντος δυνάμι , ἥ παρ’ ἄμφω διαφόροις χρώμενα δυνάμεσιν . ἡ οὖν ἀνώμαλος κίνησις γίνεται ἢ τοῦ κινουμένου ἢ τοῦ κινοῦντος ἢ ἀμφοῖν μεταλβαλλόωτων , περὶ δὲ τὸν οὐρανὸν οὐδὲν τοιοῦτον συμβαίνειν δυνατόν · οὔτε γὰρ αὐτὸν οὔτε τὸ κινοῦν αὐτὸν οὔτε ἄμφω μεταβάλλειν δυνατόν · καὶ τὸ συμπέρασμα , ὅτι περὶ τὸν οὐρανὸν ἀνωμαλία γενέσθαι ἀδύνατόν ἐστιν . Ἐν δευτέρῳ σχήματι κἀνταῦθα ἡ συναγωγή , καὶ ἡ μὲν μείζων πρότασις ὡς ἐναργὴς παρείληπται , τὴν δὲ ἐλάττονα τὴν λέγουσαν , ὅτι περὶ τὸν οὐρανὸν οὐκ ἄν γένοιτο οὔτε του κινουμενου οὔτε του κινοῦντος οὔτε ἀμφοῖν μεταβολή , δείκνυσι πρῶτον ἐπὶ τοῦ κινουμένου τοῖς προαποδεδειγμένοις ἐπ’ αὐτοῦ συγχρώμενος . τὸ κινούμενον πρῶτον τῶν σωμάτων ἐστὶ καὶ ἁπλοῦν καὶ ἀγένητον καὶ ἄφθαρτον , ὡς δέδεικται , τὸ δὲ τοιοῦτον ἁπλῶς καὶ τελέως ἀμετάβλητόν ἐστιν , εἶτα , ὅτι καὶ τὸ κινοῦν τὸν οὐρανὸν ἀμετάβλητόν ἐστιν , ἐκ τοῦ μᾶλλον ἐπιχειρῶν δείκνυσιν · εἰ γὰρ τὸ κινοῦν τὸ πρῶτον τῶν κινουμένων καὶ ἁπλοῦν καὶ ἀγένητον | καὶ ἄφθαρτον , καί ἐστι τὸ μὲν κινούμενον σῶμα , τὸ δὲ κινοῦν ἀσώματον , ἀσώματον , πολὺ μᾶλλον τὸ κινοῦν ἀμετάβλητον ἄν εἴη καὶ ἀναλλοίωτον · ἔδειξε δὲ καὶ ἐν τῷ ὀγδόῳ τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως , ὅτι τὸ πρώτως κινοῦν ὰκίνητον παντελῶς ἐστιν . εἰ οὖν ἑκάτερον αὐτῶν ἀμετάβλητόν ἐστι , δῆλον , ὅτι καὶ ἄμφω · ἡ δὲ ἀνώμαλος φορὰ γίνεται ὁποτέρου τούτων ἢ ἀμφοῖν μεταβάλλόντων · ἀδύνατον ἄρα τὴν κυκλοφορίαν ἀνώμαλον εἶναι . Τὸ δὲ εἴτε ἄμφω μεταβάλλοι , οὐδὲν κωλύει ἀνωμάλως κινεῖσθαι ἀσφαλῶς εἴρηται · ἐνδέχεται γάρ ποτε ἀμφοτέρων μεταβαλλόντων ὁμαλῆ κίνησιν γίνεσθαι , ἐὰν κατὰ ἀναλογίαν ἡ μεταβολὴ γίνεται · διὸ οὐδὲν κωλύει εἶπεν · εἰ μὴ ἄρα , κἄν γένηται ὁμαλὴς διὰ τὴν τῆς μεταβολῆς ἀναλογίαν , οὐχ ὁμοία ἡ τοιαύτη κίνησις τῇ πρὸ τῆς μεταβολῆς ἔσται , καὶ οὕτως ἀνώμαλον πάλιν ἀνάγκη γενέσθαι . ἀσφαλῶς δὲ τὴν σύγκρισιν ἐποιήσατο τοῦ κινουμένου σώματος πρὸς τὸ ἀκίνητόν τε καὶ ἀσώματον · σώματι γὰρ κατὰ φύσιν μᾶλλον τὸ μεταβάλλειν ἢ ἀσωμάτῳ καὶ κινουμένῳ ἢ ἀκινήτῳ · καθόλου γὰρ σωμάτων αἱ τοιαῦταί μεταβολαί . Δοκεῖ δὲ καὶ ἄλλην αἰτίαν τῆς ἐν τῇ κινήσει ἀνωμαλίας παραλείπειν τὴν τοῦ μεταξὺ διαφοράν , δι’ οὗ ἡ κίνησις , ἅλλην οὖσαν παρὰ τὸ κινοῦν καὶ κινούμενον . καὶ γὰρ λεπτομεροῦς μὲν ὄντος τοῦ μεταξὺ θάττων ἡ κίνησις γίνεται παρὰ τοῦτο , παχυτέρου δὲ βραδυτέρα . ἀλλὰ συνεχὲς ὂν ἑαυτῷ τὸ οὐράνιον σῶμα καὶ μηδὲ ἐκτὸς ἔχον τι οὐδὲν ἔχει τὸ μεταξύ . Καὶ τοῦτο δὲ τὸ ἐπιχείρημα οὐ μόνον ἐπὶ τοῦ πρώτου οὐρανοῦ φαίνεται ἁρμόττον , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν πλανᾶσθαι λεγομένων . καὶ γὰρ ἐκείνων ἕκαστος ὑπὸ κινοῦντος ἀκινήτου καὶ ὑπὸ ἀσωμάτου αἰτίου κινεῖται καὶ τῆς πρώτης φύσεως ἐστιν καὶ ἁπλοῦς καὶ ἀγένητος καὶ ἄφθαρτος καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἀμετάβλητος , καὶ πολλῷ μᾶλλον τὰ κινοῦντα αὐτὰ ἔχει ταῦτα ἀσώματα καὶ ἀκίνητα ὄντα . εἰ οὖν καὶ ἐπὶ τούτων ἑκάτερον ἀμετάβλητόν ἐστι καὶ τὸ κινοῦν καὶ τὸ κινούμενον , ἀδύνατον καὶ τὴν τούτων κυκλοφορίαν ἀνώμαλον εἶναι , κἂν φαίνηταί τις ἐν ταύταις ἀνωμαλία , φαινομένη μόνον ἐστί . διὸ καὶ οἱ ἀστρονόμοι ὑποθέσεις τινάς , ὡς πρότερον εἶπον , λαβόντες σώζουσι τὰ φαινόμενα ἐγκυκλίως καὶ ὁμαλῶς πάντα τὰ οὐράνια κινεῖσθαι συγχωροῦντες . p . 288 b 7 Καὶ γάρ , εἰ γίνεται ἀνώμαλος ἕως τοῦ εἰ γᾶρ ἐπίτασις , καὶ ἄνεσις . ’Ev τῷ δευτέρῳ ἐπιχειρήματι τῶν δεικνύντων , ὅτι ὁμαλής ἐστιν ἡ κίνησις τοῦ οὐρανοῦ , λαβών , ὅτι πᾶν τὸ κινούμενον | ὑπό τινος κινεῖται , καὶ ὅτι , εἰ ἀνώμαλος ἐν τῷ οὐρανῷ κίνησις , ἢ παρὰ τὸ κινούμενον ἂν ἦν ἢ παρὰ τὸ κινοῦν ἢ παρ’ ἄμφω , καὶ δείξας συντόμως , ὅτι οὔτε παρὰ τὸ κινούμενον δυνατὸν ἀνωμαλίαν εἶναι ἐν τῇ τοῦ οὐρανοῦ οὔτε πολλῷ μᾶλλον παρὰ τὸ κινοῦν , ἐν τούτοις μερίσας ἐκεῖνο τὸ ἐπιχείρημα δι’ ἄλλων ἐπιβολῶν κατὰ μὲν τὸ τρίτον τοῦτο δείκνυσιν , ὅτι παρὰ τὸ κινούμενον οὐκ ἂν γένοιτο ἀνώμαλος ἡ τοῦ οὐρανοῦ κίνησις , κατὰ δὲ τὸ ἐφεξῆς , ὅτι οὐδὲ παρὰ τὸ κινοῦν . καὶ ὅτι μὲν οὐ παρὰ τὸ κινούμενον , δείκνυσιν οὕτως · εἰ γὰρ γίνεται , ἤτοι ἡ ὅλη κίνησις , τουτέστιν ἡ ὅλου τοῦ σώματος , μεταβάλλει καὶ ὁτὲ μὲν γίνεται θάττων ὁτὲ δὲ βραδυτέρα πάλιν , ἢ τὰ μέρη τῆς κινήσεως μεταβάλλει · μέρη δὲ κινήσεως λέγει τὰς τῶν μερῶν τοῦ οὐρανοῦ κινήσεις , ὥσπερ καὶ ὅλην τὴν τοῦ ὅλου · εἰ οὗν δειχθείη μήτε τὸ ὅλον μήτε τὰ μέρη μεταβάλλοντα τὴν κίνησιν ὡς ποτὲ μὲν ἐπιτείνεσθαι ποιὲ δὲ ἀνίεσθαι , οὐκ <ἅν> ἀνωμάλως κινηθείη . καὶ πρῶτον μέν , ὅτι ἐν τοῖς μέρεσιν οὐκ ἔστιν ἀνωμαλία , δείκνυσιν ἐκ τῶν φαινομένων . εἰ γὰρ ἐν τοσαύταις ἐτῶν μυριάσιν , ἀφ’ οὗ μνήμη τῆς τῶν οὐρανίων θέσεως διεσώθη , οὐδεμία φαίνεται παραλλαγὴ γενομένη τῆς πρὸς ἀλλήλους τῶν ἀστέρων σχέσεως οὐδὲ διαφορὰ τῆς διαστάσεως αὐτῶν , ὡς αἱ νὺν σχηματογραφίαι δηλοῦσιν οὐδὲν πρὸς τὰς πάλαι παραλλάττουσαι , δῆλον ὅτι οὐδεμία γέγονεν ἀνωμαλία τῆς τῶν μερῶν πρὸς ἄλληλα κινήσεως , ὥστε τὰ μὲν θᾶττον κινηθῆναι , τὰ δὲ βραδύτερον · πάντως γὰρ ἄν ἠμείβετο καὶ τὰ διαστήματα καὶ τὰ σχήματα πρὸς ἀλλήλους . εἰ γὰρ ἄμα πάντα θᾶττον ἢ ἅμα πάντα βραδύτερον ἐκινεῖτο , ουκ ην των μερων η τοιαύτη ἀνωμαλία , ἀλλὰ τοῦ ὅλου , περὶ ἧς ὅτι καὶ αὕτη ἀδύνατος ἀποδείκνυσιν οὕτως · ἡ ἀνωμαλία τῆς κινήσεως κατὰ ἄνεσιν γίνεται καὶ ἐπίτασιν · ἡ ἄνεσις πανταχοῦ διὰ ἀδυναμίαν συμβαίνει μὴ δυναμένης τῆς οἰκείας δυνάμεως ἐπαρκεῖν πρὸς τὴν ὁμοίαν καὶ ὁμαλῆ διὰ παντὸς ἐνέργειαν · πᾶσα δὲ ἀδυναμία παρὰ φύσιν ἐστί , καὶ τούτου μὲν μαρτύριον τὸ καὶ τὰς ἐν ζῴοις ἀδυναμίας καὶ παρακμὰς παρὰ φύσιν εἶναι , ὡς τὸ γῆρας ὁρῶμεν καὶ τὰς νόσους . προστίθησι δὲ καὶ τὸ αἴτιον τῆς ἐν τοῖς ζῴοις καὶ δηλονότι καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς ἀδυναμίας . ἡ γὰρ σύστασις , φησίν , αὐτῶν ἐκ σωμάτων ἐστὶν οὐδὲ αὐτῶν κατὰ φύσιν ἐχόντων τελέως · ἔστι γὰρ ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων , ὧν ἄλλος ἄλλου κατὰ φύσιν ὁ τόπος ἐστὶ καὶ οὐχ ὁ αὐτὸς πάντων , ἐν ᾧ τὰ ζῷα καὶ τὰ φυτά · οὐθὲν γὰρ τῶν ἐν τούτοις μερῶν ἤτοι στοιχείων τὴν χώραν εἰλικρινῶς κατέχει · οὔτε γὰρ ἐν γῇ κυρίως ἐστὶ ταῦτα οὔτε ἐν ὕδατι οὔτε ἐν ἀέρι καθαρῷ ἢ πυρί , ἀλλ’ ἐν τῷ περὶ τὴν γῆν τόπῳ σύμφυρσιν ἔχοντι τῶν στοιχείων , καὶ ἐν αὐτοῖς δὲ τοῖς τῶν ζῴων μορίοις καὶ τῇ ἄνω καὶ τῇ κάτω συγκέκριται · διὸ παρὰ φύσιν διακείμενα κάμνει καὶ ἀδυναμίας αἴτια τοῖς συγκειμένοις ἀφ’ ἑαυτῶν γίνεται καὶ τῆς παρὰ φύσιν καὶ αὐτοῖς διαθέσεως . καὶ οὐ μάτην νῦν τὴν αἰτίαν τῆς ἀδυναμίας καὶ τοῦ παρὰ φύσιν προστέθεικεν , ἀλλ’ ἵνα δείξῃ , ὅτι τὸ θεῖον σῶμα ἁπλοῦν ὃν καὶ μὴ ἐξ ἐναντίων συνεστηκός , ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ ἑαυτοῦ χώρᾳ ἀεὶ ἱδρυμένον , οὔτε παρὰ φύσιν γίνεταί ποτε οὔτε ἀδυναμεῖ οὔτε ἄνεσιν καὶ ἐπίτασιν ὑφίσταται οὔτε ἀνωμάλως κινεῖται . καὶ συνελόντι φάναι τὸ θεῖον σῶμα παρὰ φύσιν οὐ διατίθεται · τὸ ἀνωμάλως κινούμενον παρὰ φύσιν διατίθεται · τὸ θεῖον ἄρα σῶμα ἀνωμάλως οὐ διατίθεται · ἐν δευτέρῳ σχήματι ἡ συναγωγή . ἐπειδὴ δὲ ἡ ἀδυναμία ἀνέσεως ἐστιν αἰτία προσεχῶς , διὰ τοῦτο εἰπὼν οὐδ’ ἄν ἀδυναμία εἴη ἐπήγαγεν ὥστε οὐδὲ ἄνεσις . ἐπειδὴ δὲ ἡ ἄνεσις μετὰ ἐπίτασίν ἐστιν , οὐ τὴν ὁμαλότητος ἐπίτασιν , ἀλλὰ τὴν πρὸς ἄνεσιν λεγομένην , ἐπήγαγεν οὐδὲ ἐπίτασις · εἰ γὰρ ἐπίτασις , καὶ ἄνεσις · πρὸς ἄλληλα γάρ ἐστι καὶ λέγεται ταῦτα , ὥσπερ τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον καὶ τὸ μεῖζον καὶ τὸ ἔλαττον . 'Aπορεῖ δὲ ὁ Ἀλέξανδρος , πῶς , ἐν οἷς κατὰ τὴν ἀρχήν ἐστιν ἡ ἀκμὴ καὶ μετὰ τὴν ἀκμὴν ἡ ἄνεσις , ὡς ἐπὶ τῶν παρὰ φύσιν κινουμένων εἴρηται , μετὰ τὴν ἐπίτασιν ἡ ἄνεσίς ἐστιν ἐπιτάσεως ὅλως ἐκεῖ μὴ οὔσης , ἢ πῶς , ἐν οἷς ἐπὶ τέλει ἡ ἀκμή , ὡς ἐπὶ τῶν κατὰ φύσιν κινουμένων , μετὰ ἄνεσιν ἡ ἐπίτασις ἀνέσεως ὅλως ἐκεῖ μὴ οὔσης · καὶ λύει τὴν ἀπορίαν λέγων · “ μήποτε οὐ παρὰ μέρος ταῦτα γίνεσθαί φησιν ἐξ ἀνάγκης , ἀλλὰ συνοδεύειν ἀλλήλοις · τό τε γὰρ ἀνιέμενον κατὰ τὴν ἐπίτασιν τὴν ἐνοῦσαν ἐν αὐτῷ ἀνίεται · εἰ γὰρ μὴ ἐνῆν ἐπίτασις αὐτῷ , οὐδὲ ἄν ἀνίεσθαι ἐδύνατο · ὁμοίως καὶ τὸ ἐπιτεινόμενον ἐπιτείνεται , καθ’ ὅσον ἀνέσεως μετέχει , ὡς , εἰ μηδὲν ἦν ἀνειμένον ἐν αὐτῷ , οὐδ’ ἄν ἐπίτασιν ἐχώρει ” . καὶ λέγει καλῶς , εἴπερ ἡ μὲν ἐπίτασις τὸ ἐφεξῆς θᾶττον ἔχει τοῦ προηγησαμένου , ἡ δὲ ἄνεσις τὸ ἀνάπαλιν . δυνατὸν δὲ ἴσως καὶ τοῦτο λέγειν , ὅτι , ἐφ’ ὧν μετὰ τὴν ἀκμὴν ἡ ἄνεσις , ὡς πρὸς ἐπιτεταμένην τὴν ἀκμὴν ἄνεσις λέγεται , καὶ ἐφ’ ὧν πρὸ τῆς ἀκμῆς ἐπίτασις , ὡς ἐπὶ τῶν κατὰ φύσιν , πρὸς τὴν ἀνειμένην ἐν ἀρχῇ διάθεσιν ἡ ἐπὶ τὴν ἀκμὴν ἰοῦσα ἐπιτείνεσθαι λέγεται . Μήποτε δέ , φησὶν ὁ Ἀλέξανδρος , καὶ αἱ κατὰ προαίρεσιν γινόμεναι ἀνέσεις τὴν αὐτὴν αἰτίαν τὴν ἀδυναμίαν ἔχουσι · φόβῳ γὰρ τοῦ καταναλωθῆναι τὴν δύναμιν τῇ ἀνέσει χρώμεθα . p . 288b22 ἔτι δὲ καὶ ἄλογον ἄπειρον χρόνον ἀδύνατον εἶναι ἕως τοῦ ἄπειρον ἀνιέναι χρόνον . Δείξας ἀπὸ τοῦ κινουμένου , ὅτι οὐχ οἷόν τε ἀνωμάλως κινεῖσθαι τὸν οὐρανόν , νῦν ἀπὸ τοῦ κινοῦντος ποιεῖ τὴν ἐπι|χείρησιν ἐκ διαιρέσεως αὐτήν , ὡς ἔοικε , προάγων τοιαύτης · εἰ ἀνωμάλως κινεῖται ὁ οὐρανός , ἤτοι ἄπειρον χρόνον ἀνίεται αὐτοῦ ἡ κίνησις καὶ ἄπειρον ἐπιτείνεται ἢ μόνον ἀνίεται ἢ μόνον ἐπιτείνεται ἐπ’ ἄπειρον ἢ κατά τινας περιόδους ἐναλλὰξ νῦν μὲν ἀνίεται , νῦν δὲ ἐπιτείνεται . καὶ τὸ μὲν πρῶτον δείκνυσιν οὕτως κατὰ τὸν δεύτερον τῶν ὑποθετικῶν · εἰ ἄπειρον χρόνον ἡ τοῦ οὐρανοῦ κίνησις ἀνίεται καὶ ἄπειρον ἐπιτείνεται , ἐπειδὴ τὸ καὶ ἀνίεσθαι καὶ ἐπιτείνεσθαι αὐτὴν παρὰ τὴν ἀδυναμίαν καὶ δύναμιν τοῦ κινοῦντος γίνεται , ἄπειρον ἂν χρόνον τὸ κινοῦν ἀδυναμίαν ἔχοι καὶ ἄπειρον χρόνον δύναμιν · εἰ οὖν ἡ ἀδυναμία παρὰ φύσιν , ἄπειρον ἄν χρόνον τὸ κινοῦν παρὰ φύσιν ἔχοι . ἀλλὰ μὴν τοῦτο ἀδύνατον · οὐθὲν γὰρ φαίνεται ὂν ἄπειρον χρόνον παρὰ φύσιν , εἴπερ ἐκτροπὴ καὶ παρυπόστασίς ἐστι τοῦ κατὰ φύσιν τὸ παρὰ φύσιν . ἀδύνατον ἄρα καὶ τὸ ἡγούμενον , ᾧ τοῦτο ἠκολούἕστιν θησεν · ἦν δὲ τὸ ἄπειρον χρόνον τὴν τοῦ οὐρανοῦ κίνησιν ἀνίεσθαι καὶ ἄπειρον ἐπιτείνεσθαι . καὶ ἄλλο δὲ ἐκ τῶν αὐτῶν λημμάτων συμπέρασμα συνάγει · εἰ γὰρ ἄπειρον χρόνον δυνατόν , τουτέστι κτὰ φύσιν , καὶ ἄπειρον χρόνον ἀδύνατον , τουτέστι παρὰ φύσιν , ἐστὶ τὸ κινοῦν , τὸν ἴσον ἄν χρόνον παρὰ φύσιν εἴη καὶ κατὰ φύσιν , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν , ἀδύνατον καὶ δυνατόν · τοῦτο δὲ ἄτοπον τὸ ἰσοχρόνιον εἶναι τὸ παρὰ φύσιν τῷ κατὰ φύσιν καὶ τὸ ἀδύνατον τῷ δυνατῷ , εἴπερ προηγούμενον μὲν τὸ κατὰ φύσιν καὶ τὸ δυνατόν , ἀποτυχία δὲ τούτων τὸ παρὰ φύσιν καὶ τὸ ἀδύνατον · ὥστε ἅτοπον πάλιν καὶ ἀδύνατον ἄν εἴη καὶ τὸ ἡγούμενον , ᾧ τοῦτο ἠκολούθησε , τὸ ἄπειρον χρόνον ἀνίεσθαι τὴν τοῦ οὐρανοῦ κίνησιν καὶ ἄπειρον ἐπιτείνεσθαι . Λέγει δὲ ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι χρησάμενος τῷ ἄπειρον χρόνον ἐπιτείνεσθαι καὶ ἄπειρον ἀνίεσθαι οὐκ ἀπέδειξε ταῦτα , ἀλλὰ τὸ μὲν τῆς ἐπιτάσεως καὶ τέλειον παρέλειπε , περὶ δὲ τῆς ἀνέσεως τοσοῦτον ἐπήνεγκεν · ἀνάγκη δέ , εἰ ἀνίησιν ἡ κίνησις , ἄπειρον ἀνιέναι χρόνον · εἰ γὰρ τὸ πρῶτόν ἐστι τὸ ταύτην τὴν κίνησιν τὴν ἀδύναμον ἀιδίως κινοῦν , τί τούτου τὴν ἀδυναμίαν ἀναλήψεται ; ὥστε , εἰ ἀεὶ κινεῖ , κατὰ τὴν ἀδυναμίαν ἀεὶ κινεῖ . τὸ δέ , ὅτι καὶ ἡ ἐπίτασις εἰς ἄπειρον , παρῆκε · δῆλον γάρ , ὡς , εἰ ἡ ἀδυναμία εἰς ἄπειρον παρὰ φύσιν οὖσα , καὶ ἡ δύναμις κατὰ φύσιν οὖσα ἔτι μᾶλλον εἰς ἄπειρον · οὐ γὰρ δεῖ τὸ κατὰ φύσιν τοῦ παρὰ φύσιν ἐπ’ ἔλαττον εἶναι , ὅπου γε οὐδὲ ἐπ’ ἴσης . καὶ ταῦτα εἰπὼν ὁ Ἀλέξανδρος ἐφιστάνει καλῶς , ὅτι οὐ προὔκειτο νὺν τῷ Ἀριστοτέλει δεῖξαι , ὅτι , εἰ ἀνωμάλως κινεῖται ἀνιέμενον καὶ ἐπιτεινόμενον , ἐπ’ ἄπειρον ἀνεθήσεται καὶ ἐπ’ ἄπειρον ἐπιταθήσεται , ἀλλ’ ὅτι προθέμενος δείξαι ὁμαλὴν τὴν τοῦ οὐρανοῦ κίνησιν πάντας ἀναιρεῖ τοὺς τῆς ἀνωμαλίας τρόπους ἐκ διαιρέσεως αὐτοὺς λαβών , ἧς ἥδη προεξεθέμην . Ἀσαφεστέρα δέ , φησίν , ἡ λέξις ἐστὶ τῷ μὴ θεῖναι τὴν διαίρεσιν | πρώτην . καὶ ἔοικε τούτῳ τῷ ἐκ διαιρέσεως εἰλῆφθαι τὴν ἀπόδειξιν πρῶτος αὐτὸς ὁ Ἀφροδισιεὺς Ἀλέξανδρος ἐπιστῆσαι · τὴν γοῦν προειρημένην ἐξήγησιν τοῦ ἀναγκαίαν εἶναι τὴν ἐπ’ ἄπειρον ἄνεσιν διὰ τὸ μὴ εἶναι τὸ ἀναληψόμενον τὴν δύναμιν τοῦ πρώτου κινοῦντος καὶ διορθῶσον τὴν ἀδυναμίαν ὡς Ἀλεξάνδρου τοῦ Αἰγαίου παρατίθεται . “ Ἑρμίνου δέ ” , φησίν , “ ἥκουσα , καθὰ ἦν καὶ ἐν τοῖς Ἀσπασίου φερόμενον , εἴ ἔστιν ἄνεσις περὶ τὸ θεῖον σῶμα , ἦν ἐπίτασις πρὸ τοῦ · πᾶσα γὰρ ἄνεσις ἐπιτάσεως . ἀλλὰ μήν , εἰ ἦν ἐπίτασις πρὸ τῆς ἀνέσεως , ἐπ’ ἄπειρον ἦν αὕτη · διὰ τί γὰρ μέχρι τοῦδε ἦν καὶ οὐχὶ καὶ πρὸ ἀπείρου τῆς κινήσεως οὔσης , οὐχ οἷόν τε εὔλογον εἰπεῖν αἰτίαν . ἀλλὰ μήν , εἰ καὶ ἄνεσίς ἐστιν , ἐπ’ ἄπειρον πάλιν ἐστὶν αὕτη · τί γὰρ τὸ αἴτιον τὸ τὴν ἄνεσιν ἀναληψόμενον ταύτην , καὶ διὰ τί μέχρι τοῦδε ἀνίεται , οὐχ οἷόν τε αἰτίαν ἀποδοῦναι εἰς ἄπειρον κινουμένου τοῦ σώματος . ὥστε ἐπ’ ἄπειρον καὶ ἡ ἄνεσίς ἐστιν · ἐπιτάσεως μὲν γὰρ ἡ ἄνεσις ἄνεσις , ἀπείρου δὲ ἐπιτάσεως ἄπειρος ἡ ἅνεσις · διὰ τί γὰρ μέρους τῆς ἐπιτάσεως ἡ ἄνεσις ἔσται , οὐ πάσης δέ ; ἀλλὰ μὴν ἡ ἄνεσις κατὰ ἀδυναμίαν , τοῦτο δὲ παρὰ φύσιν , τὸ δὲ παρὰ φύσιν οὐχ οἷόν τε ἴσον εἶναι τῷ κατὰ φύσιν · ὁδὸς γὰρ ἐπὶ φθορὰν τὸ παρὰ φύσιν · ὥστε οὐκ ἄν εἴη ἄνεσις · εἰ δὲ μὴ ἄνεσις , οὐδὲ ἐπίτασις . ” ταῦτα μὲν οὖν τὰ τοῦ Ἑρμίνου κατὰ τὸν Ἀσπάσιον εἰρημένα . καὶ δῆλον , ὅτι καὶ οὗτοι οὐχ ὡς κατὰ τὴν τῆς διαιρέσεως ἀνάγκην ληφθὲν τὸ ἐπ’ ἄπειρον ἀνιέναι καὶ ἐπ’ ἄπειρον ἐπιτείνεσθαι ἐνόησαν , ἀλλ’ ὡς ἐξ ἀνάγκης , εἴ ἐστιν ἀνώμαλος ἡ κίνησις , ἀνέσεως καὶ ἐπιτάσεως οὔσης . καὶ τοῦτο μὲν δῆλον , ἀλλ’ ὅτι καὶ ὡς ἄπειροι πάντως ἐσόμεναι ἥ τε ἄνεσις καὶ ἡ ἕπίτασις ὑπὸ τοῦ Ἀριστοτέλους ἐλέγχονται · ὅτι δὲ οὐχ οὕτως εἴληπται , δηλοῖ τὰ ἐφεξῆς τμήματα τῆς διαιρέσεως , ἐν οἷς φησιν · ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ἐπιτείνειν ἀεὶ ἢ πάλιν ἀνιέναι δυνατόν , καὶ πάλιν λείπεται δὴ λέγειν ἐναλλὰξ εἶναι τῇ κινήσει τὸ θᾶττον καὶ τὸ βραδύτερον · ἐν γὰρ τούτοις καὶ τὰ ἄλλα τμήματα τῆς διαιρέσεως ἐλέγχει τὰ μὴ ἄπειρον ἐπίτασιν καὶ ἄνεσιν ὑποτιθέμενα , ἀλλ’ ἢ ἀεὶ ἐπίτασιν ἢ ἀεὶ ἄνεσιν ἢ ἐναλλάξ . ἐκεῖνο δὲ ἄξιον ζητεῖν , διὰ τί προστέθεικεν ὁ Ἀριστοτέλης τὸ ἀνάγκη δέ , εἰ ἀνίησιν ἡ κίνησις , ἄπειρον ἀνιέναι χρόνον · τοῦτο γὰρ τὸ ἀνάγκη καὶ τοὺς προτέρους ἐποίησεν ἐξηγητὰς μὴ ὡς ἐκ διαιρέσεως τεθὲν ἀκούειν , ἀλλὰ τὴν αἰτίαν τῆς ἀνάγκης ζητεῖν . ὁ δὲ Ἀλέξανδρος ὁ Ἀφροδισιεὺς ἐπιστήσας τούτῳ “ δεὶ ” φησὶ “ προσυπακούειν τῷ εἰρημένῳ τὸ μετὰ τὴν ἐπ’ ἄπειρον ἐπίτασιν · εἰ γὰρ μετὰ τὴν ἐπ’ ἄπειρον χρόνον ἐπίτασιν ἀνίησιν ἡ κίνησις , καὶ μὴ μόνον ἐπίτασίς ἐστιν , ἀλλὰ καὶ ἄνεσις , ἄπειρον ἀνήσει χρόνον . τοῦτο δὲ ἦν μὲν καὶ ἄλλως ὑποκείμενον , οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἀναγκαίως ἑπόμενον αὐτὸ δείκνυσι τῇ προγεγενημένῃ ἐπ’ ἅπει|ρον ἐπιτάσει · εἰ γὰρ ἡ ἄνεσις δι’ ἀδυναμίαν τοῦ κινοῦντός ἐστιν ἀρξαμένη γίνεσθαι , λοιπὸν ἐπ’ ἄπειρον ἔσται · τί γὰρ τὸ τὴν ἀδυναμίαν ἀναληψόμενον τὴν τοῦ κινοῦντος ἀιδίου τῆς κινήσεως οὔσης καὶ ἐπιτεινομένης ἀεὶ τῆς ἀνέσεως ; καὶ διὰ τοῦτο οὖν ἐπ’ ἄπειρον ἡ ἄνεσις ἔσται , καὶ διότι τῆς ἀπείρου ἐπιτάσεως ἄπειρος ἡ ἄνεσις · οὕτως δὲ ἴσον χρόνον ἔσται τὸ παρὰ φύσιν τῷ κατὰ φύσιν , ὅπερ ἐστὶν ἅτοπον ” . μήποτε δὲ οὐκ ἀνάγκη προσυπακούειν τὸ μετὰ τὴν ἄπειρον ἐπίτασιν · ὁ γὰρ Ἀριστοτέλης ἐκ διαιρέσεως ἀναιρῶν τοὺς τῆς ἀνωμαλίας τρόπους ἀναθεὶς τοῦτον τὸν λέγοντα ἄπειρον χρόνον ἐπιτείνεσθαι καὶ πάλιν ἄλλον χρόνον ἄπειρον ἀνίεσθαι καὶ ἐλέγξας αὐτὸν διχῶς ἔκ τε τοῦ μηδὲν ἅπειρον χρόνον παρὰ φύσιν εἶναι καὶ ἐκ τοῦ μηδὲν τὸν ἴσον χρόνον παρὰ φύσιν καὶ κατὰ φύσιν εἶναι ἐπέστησεν , ὅτι τῷ λέγοντι ἀνίεσθαι ὅλως τὴν τοῦ οὐρανοῦ κίνησιν οὐ καθ’ ὑπόθεσιν μόνον ἀκολουθεῖ τὸ ἄπειρον χρόνον λέγειν ἀνίεσθαι , ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀνάγκης ἕπεται ἀιδίου τῆς κινήσεως ὑποκειμένης διὰ τὸ μηδὲν εἶναι τὸ ἀναληψόμενον τὴν τοῦ πρώτου κινοῦντος ἀδυναμίαν πάντων ὄντος ἐπέκεινα , ἀλλ’ οὐ διὰ τὸ ἄπειρον ἐπίτασιν προηγεῖσθαι τῆς ἀνέσεως · τοῦτο γάρ , κἄν ἀληθὲς ᾖ , οὐ φαίνεται νῦν ὡς ἀναγκαῖον ἀλλ’ ὡς ἐξ ὑποθέσεως ὁ Ἀριστοτέλης λαβών , τῇ δὲ ἀνέσει μόνον ἐπιστήσας , ὅτι ἀνάγκη , εἰ ἀνίησιν ὅλως ἡ κίνησις , ἄπειρον ἀνιέναι χρόνον . p . 288b27 Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ἐπιτείνειν ἀεὶ ἕως τοῦ ἔκ τινος εἴς τι εἶναι καὶ ὡρισμένην . Δείξας , ὅτι τῷ ἀνώμαλον οὕτως ὑποτιθεμένῳ τὴν τοῦ οὐρανοῦ κίνησιν , ὡς ἄπειρον εἶναι τὴν ἄνεσιν καὶ ἄπειρον τὴν ἐπίτασιν , δύο ἄτοπα ἕπεται τό τε ἀίδιον λέγειν τὸ παρὰ φύσιν καὶ ἰσοχρόνιον τὸ παρὰ φύσιν τῷ κατὰ φύσιν , νῦν τὸ δεύτερον τμῆμα τῆς διαιρέσεως προτίθησι τὸ λέγον ἀνώμαλον γίνεσθαι τὴν κίνησιν τῷ τὸ ἕτερον ἐπ’ ἄπειρον ἐν αὐτῇ εἶναι , ὡς ἢ ἀεὶ ἐπιτείνεσθαι ἢ ἀεὶ ἀνίεσθαι , καὶ δείκνυσι καὶ τοῦτο ἀδύνατον οὕτως · πᾶσα κίνησις ἔκ τινος εἴς τι γίνεται καὶ ὥρισται τῷ ποθέν ποι · ἡ δὲ ἀεὶ ἐπιτεινομένη ἢ ἀεὶ ἀνιεμένη οὐχ ὥρισται οὐδὲ ἔχει τὸ ποθέν ποι · οὐδεμία ἄρα κίνησις ἀεὶ ἐπιτείνεται ἢ ἀεὶ ἀνίεται . ὅτι δὲ τὸ ἀεὶ ἐπιτεινόμενον ἀόριστόν ἐστι καὶ οὐκ ἔχει τό ποι , δῆλον ἐντεῦθεν · ἡ ἐπίτασις τοῖς κατὰ φύσιν κινουμένοις γίνεται κατὰ τὸ πλησιάζειν ἀεὶ τῷ ἐφ’ ὃ φέρεται · τῷ δὲ ἐπ’ ἄπειρον ἐπιτεινομένῳ οὐδὲν ἔσται τὸ ἐφ’ ὃ κινεῖται · ἀεὶ γὰρ τό , ἐφ’ ὃ ἐπιτεινόμενον κατὰ τὴν κίνησιν φέρεται , ἄλλο ἔσται τοῦ πρὸ αὐτοῦ , καὶ τῷ ἐπ’ ἄπειρον τοῦτο πάσχειν ἐπ’ ἄπειρον εἰς ἄλλο μεταβήσεται · ὥστε οὐχ ἕξει τὸ ἐφ’ ὃ οὐδὲ τὸ ποθέν ποι οὐδὲ ὥρισται ἡ ἀεὶ ἐπιτεινομένη κίνησις . ἐπ’ ἄπειρον μὲν γὰρ οἷόν τέ τι I κινεῖσθαι ἐν τῷ αὐτῷ κινούμενον τῷ πάλιν καὶ πάλιν κινεῖσθαι τὴν αὐτὴν κίνησιν , ὡς ἐπὶ τῆς ἐγκυκλίου φορᾶς λέγομεν , οὐ μέντοι ἐπ’ ἄπειρον ἐπιτείνεσθαι · οὐ γὰρ ἡ αὐτὴ κίνησις εντι ἔσται , ἀλλ’ ἡ παροῦσα τῆς πρὸ αὐτῆς ἑτέρα τε καὶ ἀνόμοιος ἀεὶ μετὰ προσθήκης γινομένη . καὶ εἰ ἦν τι κυκλικὸν οὕτως ἐπιτεινόμενον , ἢ ἀριθμόν τινα περι - φορῶν ἔσπευδε πληρῶσαι ἢ ἐπὶ πέρας τῆς κατὰ τὴν κίνησιν ταχύτητος ἐλθεῖν , ὧν οὐδέτερον συμβαίνει τῷ ἐπ’ ἄπειρον μετ’ ἐπιτάσεως τοιαύτης κινουμένῳ . ὁ δὲ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῆς ἐπ’ ἄπειρον ἀνέσεως · οὐδὲ γὰρ ἐπὶ τούτων ἐστὶ τό ποι καὶ τὸ ἐφ’ ὃ ἡ κίνησις , εἴπερ πλησίον ἀεὶ τοῦ ἐφ’ ὃ ἡ ἀκμὴ τοῦ τάχους ἐστί , τὰ δὲ ἀεὶ ἀνιέμενα ἀεὶ πορρωτέρω τῆς ἀκμῆς καὶ τοῦ ἐφ’ ὃ γίνεται . εἰ οὖν πᾶσα μὲν κίνησις ἡ κατὰ φύσιν ποθέν ποι , οὐδεμία δὲ ἐπ’ ἄπειρον ἀνιεμένη ποθέν ποι , οὐδεμία ἄρα κίνησις ἐπ’ ἄπειρον ἀνιεμένη ἐστί . τῆς δὲ αὐτῆς οὔσης συναγωγῆς τῶν λόγων καὶ ἐπὶ τῆς ἐπ’ ἄπειρον ἐπιτάσεως καὶ ἐπὶ τῆς ἐπ’ ἄπειρον ἀνέσεως μίαν ὁ Ἀριστοτέλης ἐπ’ ἀμφοῖν ἐποιήσατο . p . 288b30 ἔτι δέ , εἴ τις λάβοι εἶναί χρόνον ἐλάχιστον ἕως τοῦ καὶ ἄπειρον χρόνον . Ἄλλο τοῦτο ἐπιχείρημα τοῦ αὐτοῦ μετὰ πολλῆς ἐναργείας κατασκευαστικὸν τοῦ μὴ δύνασθαι οὕτως ἀνώμαλον εἶναι τὴν τοῦ οὐρανοῦ κίνησιν ὡς ἀεὶ ἐπιτείνεσθαι ἢ ἀεὶ ἀνίεσθαι . προλαμβάνει δὲ ἀξίωμα τὸ εἶναί τινα χρόνον ἐλάχιστον , οὖ οὐκ ἐνδέχεται ἐν ἐλάττονι κινηθῆναι τὸν οὐρανόν , καὶ τοῦτο ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς πιστοῦται τῷ πάσης πράξεως καὶ παντὸς τοῦ κινουμένου εἶναί τινα χρόνον ἐλάχιστον , οὗ οὐχ οἷόν τε ἐν ἐλάττονι κινηθῆναι τὴν κίνησιν τὴν αὐτοῦ , οἷον τοῦ στάδιον δραμεῖν ἢ νόμον τινὰ κιθαρίσαι ἢ ᾆσαι · εἰ δὲ τοῦτο , καὶ τῆς τοῦ οὐρανοῦ περιφορᾶς τῆς ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ ἐπὶ τὸ αὐτὸ εἴη ἄν τις χρόνος ἐλάχιστος , οὗ ἐν ἐλάττονι οὐχ οἷόν τε περιενεχθῆναι . καθόλου μὲν γὰρ οὐκ ἔστι χρόνος ἐλάχιστος διὰ τὸ τὰ συνεχῆ πάντα ἐπ’ ἄπειρον εἶναι διαιρετά , πρός τι δὲ καί τινων ἔστι τις ἐλάχιστος χρόνος , ὥσπερ καὶ τῶν κινήσεων . τούτου οὖν οὕτως ἔχοντος , εἰ τὸ ἐπιτεινόμενον ἐν ἐλάττονι χρόνῳ τὸ αὐτὸ διάστημα κινεῖται , εἴ τι ἀεὶ ἐπιτείνοιτο , ἀεὶ ποιήσει τοῦτο πρὸς ἀναλογίαν τῆς ἐπιτάσεως ἀεὶ συστελλομένου τοῦ χρόνου · εἰ δὲ τοῦτο , ἔσται καὶ τοῦ ἐλαχίστου χρόνου , ἐν ᾧ κινεῖται , ἐλάττων ποτέ , ἐν ᾧ καὶ αὐτῷ κινήσεται , ὅπερ ἀδύνατον · ἀδύνατον ἄρα καί , ᾧ τοῦτο ἠκολούθησε , τοῦτο δὲ ἦν τὸ ἀεὶ ἐπιτείνεσθαι κινούμενον . Δείξας δὲ οὕτως , ὅτι οὐκ ἔστιν ἐπίτασις ἐπ’ ἄπειρον , ἐπάγει , ὅτι , εἰ μὴ ἐπίτασις , οὐδὲ ἄνεσις · ὡς γὰρ ἄν τὸ ἕτερον αὐτῶν ἔχῃ , οὕτως ἔχει καὶ ἀμφότερα , διότι πρὸς | ἄλληλα λέγεταί τε καὶ ἔστιν , ὡς τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον · ἡ γὰρ ἄνεσις ἡ ἄπειρος ἐπιτάσεως ἀπείρου καὶ ἡ ἐπίτασις ἀνέσεως · οὐ γὰρ ἄλλο τι ἀνίεται ἢ τὸ ἐπιτεταμένον , καὶ ἐφ’ ὅσον ἐπιτέταται , ἐπὶ τοσοῦτον ἀνίεται , ὥστε , εἰ δέδεικται τὸ ἐπίτασιν μὴ εἶναι εἰς ἄπειρον , δέδεικται καὶ τὸ μηδὲ ἄνεσιν εἰς ἄπειρον εἶναι . ἐπειδὴ δὲ ἡ μὲν ἐπίτασις κατὰ προσθήκην γίνεται , ἡ δὲ ἄνεσις κατὰ ὑφαίρεσιν , οὐ πᾶσα δὲ προσθήκη ἐπίτασιν ἁπλῶς ποιεῖ , ὥστε καὶ ἄνεσιν ἔχειν , μετὰ τὸ εἰπεῖν , ὅτι ὁμοίως ἄμφω καὶ θάτερον , ἐπάγει , πῶς ἐχούσης τῆς προσθέσεως γίνεται ἡ ἐπίτασις , πρὸς ἣν ἀνάγκη τὴν ἄνεσιν ἀποδίδοσθαι , καὶ ἐφ’ ἧς ἀληθὲς τὸ ὁμοίως ἄμφω καὶ θάτερον . ἀληθὲς γάρ , εἴπερ αἱ προσγινόμεναι προσθῆκαι τῷ λεγομένῳ ἐπιτείνεσθαι ἢ ἴσαι ἀλλήλαις εἰσὶν ἢ μείζων ἡ ἑπομένη τῆς προηγησαμένης · τότε γὰρ κυρίως καὶ μόνως ἐπίτασίς ἐστιν · ἐὰν δὲ αἱ προσθῆκαι ἐπὶ τὸ ἔλαττον προίωσιν , ὡς νῦν μέν , εἰ τύχοι , δέκα δακτύλων τάχος προστίθεσθαι , αὖθις δὲ ἐννέα καὶ ἐφεξῆς οὕτως , πρῶτον μὲν οὐκ ἔστιν ἡ τοιαύτη μόνον ἐπίτασις , ἀλλὰ καὶ ἄνεσις , διὸ οὐδὲ ἄλλη τις ἔστι ταύτης ἄνεσις , ἔπειτα οὐδὲ εἰς ἄπειρον χρόνον ταύτην γίνεσθαι δυνατόν · δαπανηθήσεται γὰρ τὸ προσπιθέμενον τιθέμενον ἀεὶ μειούμενον . διὰ τοῦτο οὖν εἰπὼν ὁμοίως γὰρ ἄμφω καὶ θάτερον ἐπήγαγεν εἴπερ τῷ αὐτῷ ἐπιτείνεται τάχει ἢ μείζονι καὶ ἄπειρον χρόνον . ἡ μέντοι ἄνεσις , κἄν ἴσα ἀλλήλοις ᾖ τὰ ἀφαιρούμενα , κἂν τὸ μὲν μεῖζον , τὸ δὲ ἔλαττον , ἄνεσις μένει . τότε δὲ ἡ ἄνεσις ἀνάλογον ἔχει τῇ ἐπιτάσει , ὅταν αἱ ἀφαιρέσεις ἀνάλογον ταῖς προσθήκαις γίνωνται . p . 289a4 Λείπεται δὴ λέγειν ἐναλλὰξ ἕως τοῦ εὐαισθητότερα γὰρ τὰ παρ’ ἅλληλα τιθέμενα . Τοῦτο τῷ ὄντι λοιπόν ἐστι τὸ τρίτον τῆς διαιρέσεως τμῆμα τὸ λέγον ἀνώμαλον γίνεσθαι τὴν κίνησιν τῷ ἐναλλὰξ ἐν αὐτῇ κεῖσθαι τὸ θᾶττον καὶ τὸ βραδύτερον . ἐλέγχει δὲ καὶ ταύτην τὴν ὑπόθεσιν ἔκ τε τοῦ μὴ ἔχειν εὔλογον εἰπεῖν αἰτίαν τοῦ σήμερον μέν , εἰ τύχοι , θᾶττον , αὔριον δὲ βραδύτερον κινεῖσθαι τὸν οὐρανόν , διότι τὰ ἐν τοῖς λόγοις πλάσματα τὸ μὴ ὂν λέγοντα οὐδὲ αἰτίαν εὔλογον εἰπεῖν ἔχει τοῦ λεγομένου . δεύτερον δὲ ἔλεγχον ἐπάγει τῷ λόγῳ τὸ μὴ ἄν λαθεῖν τοῦτο γινόμενον · τὰ γὰρ διάφορα καὶ ἀνόμοια καὶ ἐναντία παρ’ ἄλληλα τιθέμενα εὐφώρατον ἔχει τὴν διάκρισιν , εἴτε αἰσθητὰ εἴτε νοητὰ τυγχάνει . p . 289a8 Ὅτι μὲν οὖν εἷς τε μόνος ἐστὶν ὁ οὐρανὸς ἕως τοῦ ἐπὶ τοσοῦτον εἰρήσθω . Συμπέρασμα τοῦτο κοινὸν ἐπάγει τῶν τε ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ καὶ τῶν ἐν τούτῳ περὶ τοῦ οὐρανοῦ ῥηθέντων . δέ|δεικται γὰρ περὶ αὐτοῦ , ὅτι ἁπλοῦς καὶ ἁπλῆν κίνησιν κυκλοφορητικὴν κινούμενος καὶ ταύτην ὁμαλήν καὶ ὅτι εἷς μόνος , οὐχ ὅτι μία σφαῖρα · οἶδε γὰρ ἄλλο τὸ πλανώμενον παρὰ τὸ ἀπλανὲς καὶ τοῦ πλανωμένου τὴν εἰς πλείονα διάκρισιν · ἀλλ’ ὅτι ἓν ὀκτάσφαιρον ἑνὸς κόσμου καὶ οὐχὶ πλείονες οὐρανοὶ οὕτως ὡς πλείονας κόσμους ἐμπληροῦντες , καὶ ὅτι οὕτως ἀγένητός ἐστιν , οὐχ ὡς ἀναίτιος , ἀλλ’ ὡς ἀίδιος καὶ μὴ ἐν μέρει χρόνου γενόμενος μηδὲ πρότερον μὲν ὢν ὕστερον δὲ μὴ ὤν . εἰκότως δὲ νῦν τοῦτο τέθεικε τὸ συμπέρασμα , ὅτε τὰ περὶ τοῦ οὐρανίου σώματος συμπληρώσας ἐπὶ τὴν τῶν ἀστέρων θεωρίαν μεταβιβάζει τὸν λόγον . p289a11 Περὶ δὲ τῶν καλουμένων καλουμένων ἀστέρων ἕως τοῦ ὁμοίως καὶ ἡμεῖς λέγομεν . Ἕβδομον μὲν τοῦτο τὸ κεφάλαιόν ἐστι τῶν ἐν τούτῳ τῷ βιβλίῳ προβαλλομένων , μετὰ δὲ τὴν τῶν ὅλων σφαιρῶν θεωρίαν καὶ τὰ συμφυῆ μέρη αὐτῶν τὰ κατὰ τὰς τοπικὰς σχέσεις ἐν αὐτοῖς θεωρούμενα τό τε δεξιὸν καὶ ἀριστερὸν καὶ ἄνω καὶ κάτω καὶ ἔμπροσθεν καὶ ὄπισθεν καὶ τὰ περὶ τῆς κινήσεως αὐτῶν παντοδαπὰ προβλήματα ἐπὶ τὴν θεωρίαν τῶν περιεχομένων ἐν αὐταῖς ἀστέρων μεταβαίνει νῦν μὲν κοινῶς περὶ πάντων τῶν ἀστέρων προβαλλόμενος ζητεῖν , τίνα τε οὐσίαν ἔχουσι καὶ σχῆμα ὁποῖον καὶ κατὰ τίνα τρόπον κινήσεως κινοῦνται , ὕστερον δὲ διαπορήσει τι καὶ περὶ τῆς τῶν πλανωμένων πρὸς τὰς ἀπλανεῖς διαφορᾶς . λέγει οὖν πρῶτον περὶ τῆς οὐσίας αὐτῶν , ὅτι τῆς αὐτῆς οὐσίας εἰσὶν οἱ ἀστέρες καὶ τοῦ αὐτοῦ σώματος ταῖς σφαίραις , ἐν αἷς περιεχόμενοι περιφέρονται . ἑπόμενον δὲ τοῦτο τοῖς εἰρημένοις αὐτῷ φησιν εἶναι , διότι ἀπὸ τῶν ἁπλῶν καὶ πρώτων δύο κινήσεων τῆς τε ἐπ’ εὐθείας καὶ τῆς κύκλῳ δύο κατὰ γένος ὑπέθετο τὰ πρῶτα σώματα , τὸ μὲν κυκλοφορητικὸν οὐράνιον πᾶν , τὸ δὲ εὐθυπορούμενον τὸ ὑπὸ σελήνην · οἱ οὖν ἀστέρες ἐν οὐρανῷ ὄντες καὶ τὴν οὐρανίαν κίνησιν κινούμενοι τῆς οὐρανίας ἄν εἶεν οὐσίας . εἰ δὲ διάφορον ὁρᾶται τὸ τῶν ἀστέρων σῶμα παρὰ τὸ οὐράνιον , οὐκ ἀνάγκη διὰ τοῦτο διάφορον οὐσίαν ἔχειν αὐτούς . καὶ πιστοῦται τοῦτο ἀπὸ τῶν πύρινα τὰ ἄστρα πρὸς τὴν φαντασίαν εἰπόντων διὰ τὸ καὶ τὸν οὐρανὸν πύρινον ὅλον ὑπολαμβάνειν . μήποτε δὲ καὶ τὸν οὐρανὸν πύρινον ἀπὸ τῶν ἄστρων ὑπέλαβον οἱ οὕτως ὑπολαβόντες . ὁ δὲ θεῖος Πλάτων τὸν ὅλον κόσμον ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων συνεστάναι λέγων διὰ τὰς εἰρημένας πρότερον αἰτίας τὸν οὐρανὸν ἐκ τῶν ἀκροτήτων τῶν στοιχείων συνεστάναι βούλεται , καὶ ὥσπερ ἐν τοῖς ἐνταῦθα | σώμασιν ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων καὶ αὐτοῖς συνεστηκόσιν , ἐσχάτοις δὲ οὖσιν , ἐπικρατεῖ τὸ τῶν στοιχείων ἔσχατον τὸ γήινον , οὕτω καὶ ἐν τοῖς θείοις σώμασιν ἐκ τῶν ἀκροτάτων συνεστηκόσιν ἐπικρατεῖ ἡ τοῦ πρώτου τῶν στοιχείων ἀκρότης τοῦ πυρός . γράφει δ’ οὖν ἐν Τιμαίῳ “ τοῦ μὲν οὗν θείου τὴν πλείστην ἰδέαν ἐκ τοῦ πυρὸς ἀπειργάζετο , ὅπως ὅτι λαμπρότατον ἰδεῖν τε κάλλιστον εἵη . ” Ἀπορεῖ δὲ καλῶς ὁ Ἀλέξανδρος , πῶς ἁπλῆς οὔσης τῆς πέμπτης λεγομένης οὐσίας τοῦ κυκλοφορητικοῦ σώματος τοσαύτη φαίνεται διαφορὰ τοῦ τῶν ἄστρων σώματος πρὸς τὸ οὐράνιον · εἰ δὲ διαφέρει ὅλως πυκνότησιν ἢ μανότησιν ἢ κατὰ χρώματα ἢ κατά τινα ἅλλα τοιαῦτα εἴδη , πῶς ἁπλά λέγεται ἢ πῶς ἀπαθῆ , εἴπερ τὰ πάθη κατὰ ταύτας γίνεται τὰς διαφορὰς καί εἰσιν αἱ διαφοραὶ πάθη . καὶ λέγει , ὅτι “ οὐδὲν ἄτοπον , ὥσπερ καὶ πρότερον εἴρηται , εἶναι τοιαύτας διαφορὰς ἐν τῷ οὐρανίῳ σώματι καὶ ποιότητας οὐ διὰ πάθους ἐγγινομένας αὐτοῖς , ἀλλ’ ἐνυπαρχούσας · ἀπαθῆ γὰρ οὐχ ἁπλῶς ἐστιν , ἀλλὰ πάσης θνητῆς δυσχερείας , τοῦτο δὲ αὐτοῖς ὑπάρχει τῷ τῇ οὐσίᾳ αὐτῶν καὶ τῷ εἴδει , καθ’ ὃ ἔστι , μηδὲν ἐναντίον ὑπάρχειν , εἰς ὃ οἷόν τε μεταβάλλοντα φθαρῆναι . τὸ μέντοι συμβεβηκέναι αὐτοῖς τινα ἐναντίωσιν ἕχοντα πρός τινα οὐδὲν ἐπικοινωνοῦντα τῇ οὐσίᾳ αὐτῶν οὐδὲν ἄτοπον . καὶ γὰρ καὶ ἐν τοῖς φθαρτοῖς τε καὶ γενητοῖς σώμασίν ἐστί τινα , οἷς ἔστιν ἐναντία , ὡς τῇ χιόνι τὸ λευκὸν τὸ ψυχρόν · ἔστ’ ἂν γὰρ χιὼν ᾖ , ἀχώριστον αὐτῆς τὸ λευκόν , καὶ οὐ , διότι ἔστι τὸ ἐναντίον αὐτῷ , διὰ τοῦτο μεταβάλλει ἡ χιὼν κατὰ χρῶμα · καὶ γὰρ ἀπλᾶ ἐστιν ὡς σώματα , ὧν οὐδὲν ἁπλῶς ἁπλοῦν , εἴ γε ἐξ ὑποκειμένου καὶ εἵδους ” . ταῦτα τοῦ Ἀλεξάνδρου λέγοντος αὐταῖς λέξεσι τὸ μὲν ὑπάρχειν τινὰς ἐν τοῖς οὐρανίοις ποιότητας ἐχούσας πρὸς ἀλλήλας ἐναντίωσιν κατά τε χρῶμα καὶ κατὰ μέγεθος , ἴσως δὲ καὶ κατὰ σχῆμα · καὶ γὰρ εὐθύγραμμα σχήματά ἐστιν ἐν τοῖς οὐρανίοις σχηματισμοῖς , ὡς τὸ Δελτωτόν , καὶ περιφερόγραμμα , ὡς ὁ Στέφανος · τὸ μὲν οὖν ὑπάρχειν ταύτας τὰς ἐναντιώσεις ἐκεῖ χωρὶς θνητῆς δυσχερείας καὶ φθοροποιοῦ πάθους ἀποδέξαιτο ἄν τις τοῦ Ἀλεξάνδρου , τὸ μέντοι λέγειν · κἄν ἡ ἐναντία τῷ λευκῷ καὶ τῷ ψυχρῷ τῷ ἐν τῇ χιόνι , οὐ διὰ τοῦτο μεταβάλλει ἡ χιὼν κατὰ χρῶμα καὶ ποιότητας · ἐπισκέψεως ἄξιον εἶναί μοι δοκεῖ . εἰ μὲν γὰρ τοῦτο λέγει , ὅτι μένουσα χιὼν οὐκ ἂν μεταβάλλοι κατὰ ταῦτα , λέγει μὲν ἀληθῶς , οὐδὲν δέ , οἶμαι , πρὸς τὸ προκείμενον · οὐδὲ γὰρ ἄλλο τι μένον , ὅπερ ἐστί , μεταβάλλει , ἀλλὰ τὸ ὑποκείμενον ἄλλας ἐξ ἄλλων μεταλαμβάνον διαφορὰς μεταβάλλειν λέγεται . εἰ δέ , ὅτι οὐ μεταβάλλει ὅλως διὰ τὴν ἐναντίωσιν , πῶς ἀληθὴς ὁ λόγος , εἴπερ μέχρι τοῦ νῦν διετελέσαμεν λέγοντες , ὅτι ἐν τοῖς ἐναντίοις εἰσὶν αἱ γενέσεις καὶ φθοραί , διότι καὶ τὰ γινόμενα ἐξ ἐναντίων γίνεται καὶ τὰ φθειρόμενα εἰς ἐναντία φθείρεται . καὶ γὰρ ἡ χιὼν πεπηγὸς οὖσα νέφος ἤδη μὲν μεταβάλλον εἰς ὕδωρ , πολὺ δὲ ἔτι τὸ ἀερῶδες ἔχον καὶ οἷον ἀφρῶδες καὶ διὰ τοῦτο λελευκασμένον , ἐπειδὴ ὑπὸ ψύξεως εἰς τοιοῦτον εἶδος συνεκρίθη , ὅταν θερμότητι πελάσῃ , διακρίνεται πάλιν εἰς ἐκεῖνα , ἐξ ὧν συνέστη , καὶ τὸ μὲν ἐξαεροῦται θερμαινόμενον , ᾧ συναπέρχεται τὸ λευκόν , τὸ δὲ ἐξυδατοῦται χεόμενον · καὶ εἴπερ μὴ τῇ ψύξει θερμότης καὶ τῇ πήξει καὶ συγκρίσει χύσις καὶ διάκρισις ἠναντιοῦντο , οὐκ ἄν ποτε χιὼν διελύθη . μήποτε οὖν ἐκεῖνο ἀληθές ἐστιν , ὅτι τὰ μὲν γινόμενα καὶ φθειρόμενα ἐν τοῖς ἐναντίοις ὑφέστηκε , καὶ ὅπου μὴ ἔστιν ἐναντίωσις , ἐκεῖ γένεσιν ἢ φθορὰν ἀδύνατον εἶναι , οὐ μέντοι καὶ ἐκεῖνο ἔτι ἀληθές , ὅτι , ὅπου ἄν ἐναντίωσις ᾖ , γένεσιν ἀνάγκη καὶ φθορὰν ὑπάρχειν , ἀλλ’ ἐπ’ ἐκείνων μόνων τῶν ἐναντίων τοῦτο ἀληθές , ὅσα ἐν τῷ αὐτῷ ὑποκειμένῳ πεφυκότα γίνεσθαι συνυπάρχειν ἀλλήλοις ἀδυνατεῖ · ταῦτα γὰρ ἀντιποιούμενα τοῦ εἶναι καὶ περὶ τοῦ εἶναι μαχόμενα φθείρειν ἄλληλα πέφυκεν , οἱ δὲ ἐν τῇ ἐπιστήμῃ τῶν ἐναντίων λόγοι , λευκοῦ καὶ μέλανος , θερμοῦ καὶ ψυχροῦ , ἅτε ἀδιάστατοι ἐν ἀδιαστάτῳ ὄντες συνυπάρχειν ἀλλήλοις πεφυκότες οὐ μόνον οὐ φθείρο·υσιν ἀλλήλους , ἀλλὰ καὶ συνιστῶσιν · ἀλλ’ οὐδὲ τὸ ἐν τῇ ἐπιστήμῃ λευκὸν πρὸς τὸ ἐν τῇ ὕλῃ μέλαν μάχεται , οὔτε φθείρει ἄλληλα οὔτε γίνεται ἐξ ἀλλήλων , διότι μὴ πέφυκεν ἐν τῷ αὐτῷ γίνεσθαι ὑποκειμένῳ . οὕτως οὖν καὶ τὸ ἐν οὐρανῷ πυκνόν , εἰ τύχοι , καὶ τὸ ἐνταῦθα μανὸν οὔτε μάχεται πρὸς ἄλληλα οὔτε μεταβάλλει εἰς ἄλληλα διὰ τὸ μὴ πεφυκέναι ἐν τῷ αὐτῷ γίνεσθαι ὑποκειμένῳ ἀλλόφυλα ὄντα . ἀλλ’ οὐδὲ τὸ ἐν τῷ οὐρανῷ πυκνὸν πρὸς τὸ ἐκεῖ μανὸν μάχεται οὐδὲ στάσις πρὸς κίνησιν , ὅτι καὶ τὰ ὑποκείμενα διάφορα κατὰ φύσιν ἐστίν , οἱ πόλοι , φέρε εἰπεῖν , καὶ ὁ ἰσημερινὸς κύκλος , οἱ μὲν πρὸς στάσιν πεφυκότες , ὁ δὲ πρὸς κίνησιν · καὶ ὁ ἥλιος , εἰ τύχοι , καὶ οἱ ἀστέρες πυκνοὶ δοκοῦντες , τὰ δὲ τῶν οὐρανῶν σώματα μανοῖς ἐοικότα οὐ μεταβάλλει εἰς ἄλληλα διά τε τὴν τοῦ ὑποκειμένου φύσιν πρὸς ἓν τὸ αὐτὸ ἀεὶ πεφυκότος εἶδος καὶ διὰ τὴν τοὐ εἵδους ἀμετάβλητον οὐσίαν ὑπὸ ἀκινήτου προσεχῶς αἰτίου γινομένην . Καὶ ταῦτα οὐ διαφέρεται πρὸς τὰ ὑπὸ τοῦ Ἀριστοτέλους ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ δεδειγμένα περὶ τοῦ ἀγένητον καὶ ἄφθαρτον εἶναι τὸν οὐρανόν . λέγει γὰρ ἐν ἐκείνοις γίνεσθαι μὲν ἅπαν τὸ γινόμενον ἐξ ἐναντίου τε καὶ ὑποκειμένου τινὸς καὶ φθείρεσθαι ὡσαύτως ὑποκειμένου τέ τινος καὶ ὑπὸ ἐναντίου καὶ εἰς ἐναντίον , καθάπερ εἴρηται ἐν τοῖς πρώτοις λόγοις . καὶ ταῦτα ὑποθέμενος ἐκ τῶν ἐν τῷ πρώτῳ τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως δεδειγμένων προσαποδείκνυσι λοιπόν , ὅτι τῷ οὐρανίῳ σώματι οὐδὲν ἔστιν | ἐναντίον , εἰς ὃ ἄν μεταβάλλοι , τοῦ αὐτοῦ ὑποκειμένου μένοντος · ἦν γὰρ ἂν καὶ τῇ νῦν κινήσει αὐτοῦ ἐναντία κίνησις , ἣν κατὰ φύσιν ἄν ἐκινεῖτο ἐκεῖνο τὸ ἐξ οὗ καὶ εἰς ὃ μετέβαλε . δείξας οὖν , ὅτι καὶ τῇ κύκλῳ κινήσει , ἣν κινεῖται ὁ οὐρανός , οὐκ ἔστιν ἐναντία κίνησις , συνήγαγεν , ὅτι οὐδὲ σῶμα ἔστι τῷ οὐρανίῳ σώματι ἐναντίον , ἐξ οὗ ἄν καὶ εἰς ὃ μετέβαλεν · ὥστε διὰ πάντων δῆλον , ὅτι ἡ μὲν γένεσις καὶ ἡ φθορὰ ἐν τοῖς ἐναντίοις ἐστὶ πάντως , καὶ ὅπου μὲν οὐκ ἔστιν ἐναντία , οὐκ ἔστι γένεσις οὐδὲ φθορά , οὐ μέντοι , ἔνθα τὰ ἐναντία ἐστίν , ἐκεῖ ἀνάγκη πάντως γένεσιν εἶναι καὶ φθοράν , εἰ μὴ καὶ ὑποκείμενον εἴη τοῖς ἐναντίοις κοινὸν καὶ διάστατον τοῦτο καὶ μεριστόν , ὥστε συνυπάρχειν ἀλλήλοις ἐν αὐτῷ τὰ ἐναντία μὴ δύνασθαι . Ἀλλ’ ἔτι μοι δοκεῖ τὸ τοῦ Ἀλεξάνδρου μένειν ἄπορον . κἄν γὰρ ἀγένητα καὶ ἄφθαρτα μὴ κωλύηται εἶναι τὰ ἄστρα ἐναντίας ἔχοντα ποιότητας , ἀλλὰ τό γε τῆς αὐτῆς οὐσίας εἶναι τοῖς οὐρανίοις σώμασιν , ἐν οἷς φέρεται , πῶς ἀληθὲς δόξει τοσαύτης οὔσης διαφορᾶς ἔν τε χρώμασι καὶ συστάσεσι καὶ δηλονότι καὶ ἐν ταῖς δυνάμεσι καὶ ἐν ταῖς ἐνεργείαις ; μήποτε οὖν ὁ Ἀριστοτέλης ταύτην ἔλυεν αὐτὸς τὴν ἀπορίαν ἐπαγαγὼν τὸ ἐπειδὴ ἔφαμέν τι εἶναι , ὃ κύκλῳ φέρεσθαι πέφυκεν . ὡς γὰρ τὰ ὑπὸ σελήνην ἀπλᾶ σώματα τὰ εὐθυπορούμενα γένος μὲν ἔχει κοινόν , καθὸ εὐθυπορούμενα γενητά τε καὶ φθαρτά ἐστι καὶ εἰς ἄλληλα μεταβάλλοντα εἴδη δὲ τὰ προσεχῆ τοσοῦτον ἀλλήλων διαφέροντα , ὅσον οὐ μόνον ὁ λόγος ἡμῶν ἀλλὰ καὶ ἡ αἴσθησις σημαίνει , οὕτω καὶ τὰ οὐράνια σώματα τὸ κυκλοφορητικὸν ἔχοντα κοινὸν καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὸ ἀγένητον καὶ ἄφθαρτον κατὰ τὰ προσεχῆ εἴδη οὐδὲν κωλύεται πολλὴν ἔχειν τὴν πρὸς ἅλληλα διαφοράν . Ἀλλ’ ἐπὶ τὰ ἑξῆς τῶν τοῦ Ἀριστοτέλους λόγων ἰτέον . p . 289a19 Ἡ δὲ θερμόπτης ἀπ’ αὐτῶν καὶ τὸ φῶς ἕως τοῦ ταῦτα ἡμῖν εἰρήσθω περὶ αὐτῶν . Μνημονεύσας τῶν πύρινα τὰ ἄστρα λεγόντων διότι καὶ ὁ οὐρανὸς πύρινός ἐστι , καὶ τοσοῦτον ἀπὸ τοῦ λόγου λαβὼν εἰς τὴν ἑαυτοῦ δόξαν τὸ καὶ ἐκείνους ὁμοούσια τῷ οὐρανῷ λέγειν τὰ ἄστρα , ἀπαρεσκόμενος δὲ τὸ πύρινα εἶναι , ἀναιρεῖ τοῦτο διελέγχων τὸ πιθανὸν ἐν τῷ λόγῳ δοκοῦν . εἰ γὰρ θερμαίνουσι τὰ τῇδε , τὸ δὲ θερμαίνειν πυρός , πῶς οὐ πύρινα , φασίν , ἐστι τὰ οὐρανία ; καὶ ὅτι μὲν εἰς τοῦτο τείνει ὁ λόγος αὐτῷ , δηλοῖ τὸ συμπέρασμα λέγον · ὅτι μὲν οὖν οὔτε πύρινά ἐστιν οὕτε ἐν πθρὶ φέπεται , ταῦτα ἡμῖν εἰρἠσθω περὶ αὐτῶν . ὅτι δέ , κἅν θερμαίνῃ τὰ τῇδε , οὐκ ἀνάγκη πύρινα ὄντα αὐτὰ θερμαίνειν , ἀλλ’ ἀρκεῖ πρὸς τοῦτο ἡ κίνησις αὐτῶν , πιστοῦται τοῦτο ἐκ τοῦ καὶ τὰ στερεώτατα διὰ κινήσεως ἐξάπτεσθαι · καὶ γὰρ ξύλα καὶ λίθοι καὶ σίδηρος . καὶ τὸ τῶν βελῶν δι’ ἀέρος φερομένων παράδειγμα ἐναργὲς παρατίθεται · ταῦτα γὰρ διὰ τὴν κίνησιν οὕτως ἐκπυροῦται , ὡς καὶ τὰς μολιβδίδας τὰς τὸν σίδηρον ἐν τῷ ξύλῳ συνεχούσας τήκεσθαι καὶ τὸν πέριξ αὐτῶν ἀέρα συνεκπυροῦσθαι . ὡς οὖν ὑπὸ τῆς κινήσεως ἐκπυρουμένου συνεκπυροῦται ὁ παρακείμενος ἀήρ , οὕτως ὑπὸ τῆς οὐρανίου κινήσεως κινουμένου προσεχῶς τοῦ ὑπεκκαύματος καὶ ἐκπυρουμένου εὔλογον τὸν ἀέρα ἐγγυτέρω τοῦ πυρὸς ὄντα θρμαίνεσθαι . ὁ δὲ Ἀλέξανδρος ἀέρα τὸ ὑπέκκαυμα ἀκούει , ὃ ἐν ἄλλοις , φησίν , ὡς στοιχεῖον πῦρ καλεῖ ὁ Ἀριστοτέλης . καίτοι πῶς ἐγγύτερον τοῦ πυρὸς ἔλεγε τὸν ἀέρα , εἴπερ ἀέρα τὸ ὑπέκκαυμα ἐνόμιζε ; πῶς δὲ τὴν πρὸς τὸ βέλος ἀναλογίαν διασώζει , εἴπερ τὸ ἐξάπτον τὸν ἀέρα βέλος ἀνάλογον ἦν τῷ πυρί ; ὅτι καὶ τὸ βέλος ὑπὸ τοῦ ἀέρος παρατριβομένου ἤκουσε θερμαίνεσθαι ὁ Ἀλέξανδρος , ἀλλ’ οὐχὶ τὸν ἀέρα ὑπὸ τοῦ βέλους , καίτοι τοῦ Ἀριστοτέλους εἰπόντος , ὅτι τὰ βέλη αὐτά τε ἐκπυροῦται οὕτως ὑπὸ τῆς κινήσεως ὥστε τήκεσθαι τὰς μολιβδίδας , καὶ ἐπείπερ ἐκπθροῦνται αὖται , ἀνάγκη καὶ τὸν κύκλῳ αὐτῶν ἀέρα τὸ αὐτὸ πάσχειν . καὶ ἴσως ἀπὸ τοῦ ἐφεξῆς λεγομένου ταύτην ἔσχε τὴν ὑπόνοιαν ὁ Ἀλέξανδρος · λέγει δέ , ὅτι τὰ μὲν ἐνταῦθα δι’ ἀέρος φερόμενα ὑπὸ τῆς ἐν αὐτῇ τῇ κινήσει πληγῆς καὶ παρατρίψεως αὐτὰ ἐκπυροῦται , τῶν δὲ ἀστέρων ἕκαστος ἐν τῇ καθ’ ἑαυτὸν τοῦ οὐρανοῦ σφαίρᾳ φερόμενος αὐτὸς μὲν οὐκ ἐκπυροῦται · οὐδὲ γὰρ πέφυκε · τὸν δὲ ἀέρα · νῦν δὲ ἀέρα τὸν ὅλον μετὰ τοῦ ὑπεκκαύματος καλεῖ · τοῦτον οὖν ὑπὸ τὴν σφαῖραν ὄντα τοῦ κυκλοφορητικοῦ σώματος κινουμένης ἐκείνης καὶ συγκινούσης αὐτὸ δῆλον ὅτι ἀνάγκη ἐκθερμαίνεσθαι · καὶ γὰρ οὐ μόνον τὸ ὑπέκκαυμα συγκινεῖται τῷ οὐρανῷ , ἀλλὰ καὶ ὁ πλησιάζων αὐτῷ ἀήρ , καὶ μέχρι σχεδὸν τοῦ περὶ τὴν γῆν τοῦ λιμνάζοντος καὶ ὑπὸ τῶν ἀκρωρειῶν κατεχομένου . ἐπειδὴ δὲ τοῦτο εἰπόντος παντὸς ἦν ἀπορεῖν , διὰ τί τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῶν ἐν αὐτῷ ἀστέρων καὶ ἐν νυξὶν ὁμοίως ὡς ἐν ἡμέρᾳ κινουμένων καὶ ἐν χειμῶσιν ὁμοίως ὡς καὶ ἐν θέρει καὶ τοῦ ὑποκειμένου ἀέρος ὁμοίως ὡς ἑνὸς ἀεὶ συγκινουμένου αἱ ἡμέραι ὅμως τῶν νυκτῶν καὶ τὰ θέρη τῶν χειμώνων ἐστὶ τοσούτῳ θερμότερα , ταύτην λύων τὴν ἔνστασιν προστέθεικεν , ὅτι ταύτῃ μάλιστα ὁ οὐρανὸς περιφερόμενος τὸν ὑποκείμενον ἀέρα θερμαίνει , ᾗ ὁ ἥλιος τετύχηκεν ἐνδεδεμένος , καὶ διὰ τοῦτο ἐν μὲν τῷ θέρει πλησιάζοντος αὐτοῦ τῷ κατὰ κορυφὴν ἡμῶν , ἐν ἡμέρᾳ δὲ ἀνίσχοντος καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὄντος μᾶλλον γίνεται θερμότης . καὶ λέγει ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι οὐκ ἄλογον κατὰ τὸ μέρος τοῦτο τοῦ περιφερομένου σώματος ὡς ἑνός , καθ’ ὃ μέγα σῶμά ἐστιν ἐν | αὐτῷ καὶ πεπιλημένον καὶ μὴ πολὺ ἀφεστώς , μᾶλλον γίνεσθαι καὶ πλείω τὴν ἐκ τῆς κινήσεως θεμότητα ἐν τῷ ὑποκειμένῳ σώματι ἀντιβατικωτέρας πως κατὰ τὸ μέρος τοῦτο διὰ τὴν πυκνότητα καὶ τὸ μέγεθος γινομένης τῆς κατὰ τὴν κίνησιν ἁφῆς · μάλιστα οὖν κατ’ ἐκεῖνο τὸ μέρος διὰ τοῦτο ἡ τοῦ οὐρανοῦ περιφορὰ θερμαίνει τὸν ἀέρα , καθ’ ὃ ὁ ἥλιος ἐνδέδεται . Ἀλλ’ ἔτι μοι δοκεῖ μένειν τὸ ἄπορον , πῶς ὁ ἥλιος σχεδὸν ἴσον ἡμῶν πανταχόθεν ἀφεστώς , εἴπερ καὶ πρὸς τὴν τοῦ ἡλίου σφαῖραν ἡ γῆ σημείου σχεδὸν καὶ κέντρου λόγον ἐπέχει ἐλαχίστης οὔσης τῆς παραλλάξεως , πλέον ἐν θέρει τὸν περὶ ἡμᾶς ἀέρα θερμαίνει ἤπερ ἐν χειμῶνι τοῦ τόπου τούτου μηδὲν σχεδὸν ἔλαττον ἐν θέρει διεστηκώς · πῶς δὲ μεσουρανῶν θερμαίνει μᾶλλον ἢ ἀνατέλλων τε καὶ δύνων τῆς αὐτῆς οὔσης πρὸς τὸ ὑποκείμενον ἀποστάσεως ; πῶς δέ , κἂν μέγα καὶ πυκνὸν ᾖ τὸ τοῦ ἡλίου σῶμα , ἀντιβατικωτέρα ἡ κατὰ τὴν κίνησιν τοῦ οὐρανίου σώματος ἁφὴ πρὸς τὸ ὑπὸ σελήνην κατ’ ἐκεῖνο γίνεται τὸ μέρος τοσούτων ὄντων οὐρανίων μεταξὺ σωμάτων . Ἀλλὰ ταύτην μὲν τὴν ἔνστασιν καὶ πρότερον καὶ νῦν λύων ὁ Ἀλέξανδρος λέγει πολλὰ πάθη πολλοῖς ἐνδίδοσθαι διὰ μέσων τινῶν τῶν μέσων μὴ πασχόντων τὸ αὐτὸ πάθος , διαβιβαζόντων δὲ αὐτὸ πρὸς τὰ πάσχοντα , ὥσπερ , φησί , τὰ ὑπὸ ἡλίου ἐξαπτόμενα φρύγανα τῶν μέσων μὴ ἐξαπτομένων · πρότερον δὲ καὶ τὸ ὑπὸ τῆς θαλασσίας νάρκης τοῖς ἀνθρώποις ἐνδιδόμενον πάθος ἐμαρτύρετο διὰ μέσων τῶν δικτύων μὴ ναρκώντων . μήποτε δὲ ποιότητας μέν τινας οὕτω μεταδίδοσθαι οὐδὲν θαυμαστὸν τῶν μέσων οἷον ἀγγείων τινῶν ἀψύχων γινομένων πρὸς τὴν δεαπόρθμευσιν , σωματικὸν δὲ ὠθισμὸν καὶ ἀντέρεισιν τοιαύτην διὰ μέσου γίνεσθαί τινος μὴ ὡθουμένου καὶ αὐτοῦ καὶ ἀντερείδοντος οὑδὲ πλάσαι νομίζω δυνατόν , ἀλλ’ ἀναγκαῖον ἦν τὸ ὑπὸ τὸν ἥλιον οὐράνιον σῶμα πυκνούμενον καὶ αὐτὸ ὑπὸ τοῦ κατὰ τὸν ἥλιον μέρους καὶ ὠθούμενον οὕτω τὸ πάθος εἰς τὸ ὑπὸ σελήνην διαβιβάζειν . εἰ οὖν τῶν τοιούτων παθῶν ἀνεπίδεκτόν ἐστι τὸ οὐράνιον , ἄλλως χρὴ τὴν τῶν ἀπόρων λύσιν ἀπολογίζεσθαι , καὶ μάλιστα ὅτι οὐδὲ ὁ Ἀριστοτέλης τῇ πυκνώσει καὶ ἀντερείσει προσεχρήσατο πρὸς τὸ θερμαίνειν τὰ τῇδε τὸν ἥλιον , ἀλλὰ τῷ πλησιάζειν ἡμῖν καὶ ὑπὲρ ἡμᾶς γίνεσθαι . ῥητέον τοίνυν ἀπὸ τοῦ ἡλιακοῦ σώματος ἀκτῖνας ἐκδιδομένας σωματικὰς φέρεσθαι διὰ τοῦ οὐρανίου σώματος ἐπὶ τὰ ὑπὸ σελήνην τὸ μὲν οὐρανίον ὡς ἄυλον ἀύλους οὔσας ἀύλως τε καὶ ἀκωλύτως διεξιούσας , διὰ δὲ τοῦ ὑπὸ σελήνην μηκέτι χωρούσας οὕτως , ἅτε τούτου ἐνύλου ὄντος · καὶ γὰρ τὰς ἀσωμάτους τῶν οὐρανίων ἐλλάμψεις τινὲς μὲν ψυχαὶ δι’ ἐπιτηδειότητα δέχονται , τινὲς δὲ τῆς ἐπιτηδειότητος ἀντεμφραττούσης οὐ δέχονται · οὕτω δὲ καὶ τὰ ὑπὸ | σελήνην . ἀλλὰ δι’ ἀέρος μὲν διὰ τῶν πόρων διίασιν , ἀπὸ δὲ τῶν στερεμνίων ἀνακλῶνται πρὸς ἴσας γωνίας · μεσολαβούμενος οὖν ὑπ’ αὐτῶν ὁ ἀὴρ καὶ συγκινούμενος καὶ πρὸς αὑτὸν παρατριβόμενος διὰ τὴν πίλησιν ἐκθερμαίνεται καὶ μάλιστα ἐν ἐκείνοις τοῖς τόποις , ἐν οἷς αἱ ἀκτῖνες πρὸς ἑαυτὰς ἀνακλώμεναι τὸν μεταξὺ ἀέρα πυκνοῦσι · καὶ διὰ τοῦτο τῶν μὲν τροπῶν ἡ θερινὴ θερμοτέρα , ὅτι κὰτ ἐκείνην ὁ ἥλιος , οὐχ ἡμῶν ἁπλῶς γίνεται πλησιέστερος ἀεὶ σχεδόν , ὡς εἶπον , ἴσον ἡμῶν ἀφεστηκώς , ἀλλὰ τῷ κατὰ κορυφὴν ἡμῶν πλησιάζειν τὰς ἀκτῖνας κατὰ τὴν μεσημβρίαν μάλιστα καὶ περὶ ἐκείνην εἰς ἑαυτὰς ἀνακλᾶσθαι ποιῶν τὸν ἀπολαμβανόμενον ἀέρα συμπιλεῖσθαι καὶ συντρίβεσθαι παρασκευάζει · ἐν δὲ τῷ χειμῶνι καὶ καθ’ ἡμέραν πρὸς ἀνατολαῖς καὶ πρὸς δύσει τοῦ ἡλίου ὄντος αἱ ἐπὶ τὴν ἡμετέραν οἴκησιν πεμπόμεναι ἀκτῖνες οὐκέτι ὁμοίως πρὸς ἑαυτὰς ἀνακλώμεναι , ἀλλὰ κεχηνυῖαι μᾶλλον , οὐχ ὁμοίως τὸν ἀέρα συνθλίβουσι . διὰ τοῦτο δὲ καὶ τὰ ὄρη τῶν πεδιάδων ἐστὶ ψυχρότερα , ὅτι πρὸς αὐτῇ τῇ ἀνακλάσει συνημμέναι μᾶλλόν εἰσιν αἱ ἀκτῖνες καὶ μᾶλλον τὸν ἀέρα συνθλίβουσιν , ἀνιοῦσαι δὲ διίστανται μᾶλλον , διόπερ μετεωρότερος ἀὴρ ψυχρότερός ἐστιν . καίτοι εἰ ἄνωθεν διὰ τὴν κίνησιν ἡ ἐκπύρωσις ἤρχετο , θερμότερα ἐχρῆν εἶναι τὰ μετεωρότερα ἅτε ἐγγυτέρω μᾶλλον ὄντα τῶν κινουμένων . ὅταν οὖν λέγῃ ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι γίνεται θερμότης πλησιάζοντος τοῦ ἡλίου καὶ ἀνίσχοντος καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὄντος πλησιάζοντος μὲν λέγει τὸ κατὰ κορυφὴν ἡμῶν , ἀνίσχοντος δὲ ὑπὲρ γῆν ὄντος , ἀλλὰ μὴ ὑπὸ γῆν , ὑπὲρ ἡμῶν δὲ ὄντος τουτέστι μεσημβριάζοντος · τὰ γὰρ τρία ταῦτα συνελθόντα θερμαίνεσθαι τὰ τῇδε μάλιστα ὑπὸ τοῦ ἡλίου ποιεῖ . καὶ ταῦτα μὲν σωματικῶς καὶ φυσικῶς ἀπολελόγισται . λεγέσθω δὲ καί , ὅτι , ὥσπερ ὑγείας καὶ νόσους καὶ πλούτους καὶ πενίας καὶ τέχνας ἄλλοις ἄλλας τῶν ὑπὸ σελήνην παρέχουσι κατὰ τὰς ἑαυτῶν κινήσεις καὶ τοὺς σχηματισμούς , οὕτω δὲ καὶ τὰς κατὰ ποιότητα διαφοράς · εἰ γὰρ μὴ μόνον θερμαίνουσιν , ἀλλὰ ψύχουσιν οἱ κατ᾿ οὐρανόν , οὐ μόνον τὰς κινήσεις , ἀλλὰ πρὸ τούτων τὰς ἰδιότητας αἰτιατέον . Σημειοῦται δὲ ὁ Ἀλέξανδρος , ὡς προέθετο μὲν περὶ τῆς ἀπὸ τῶν ἄστρων θερμότητός τε καὶ τοῦ φωτὸς εἰπεῖν , πῶς γίνεται , ἐπεὶ μὴ πύρινά ἐστιν , εἴρηκε δὲ περὶ τῆς θερμότητος μόνης , ὡς μὲν δόξαι ἄν τισι , διὰ τὸ ἕπεσθαι τῇ θερμότητι καὶ τῇ ἐκπυρώσει τὸ καὶ φωτίζειν τὸ διαφανές · οὐ μὴν οὕτως ἔχει , ἀλλ’ ὅτι μὴ · μόνον τὸ πῦρ φωτίζει , ἀλλὰ καὶ ἄλλα τινὰ καὶ αὐτά γε τὰ θεῖα . ἐρεῖ οὖν περὶ φωτὸς καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ Περὶ ψυχῆς , ὅτι ἐστὶ τὸ φῶς γινόμενον ὑπὸ πυρὸς ἢ τοῦ θείου σώματος ἐν διαφανεῖ · ὥστε τὸ φωτίζειν ἔχει καὶ τὰ ἄστρα αὐτά , εἰ καὶ μὴ τὸ Θερμαίνειν , ὡς ἐν ἄλλοις ἐρεῖ · διὸ νῦν | παρῆλθε τὸν περὶ τούτου λόγον . Ταῦτα τοῦ Ἀλεξάνδρου παρεθέμην ἄλλως ὄντα χρήσιμα , ἐπεὶ θαυμάζω , πῶς λέγει μὴ εἰπεῖν ἐν τούτοις , πῶς ἀπὸ τῶν ἀστέρων γίνεται τὸ φῶς , ἀλλὰ μόνον , πῶς ἡ θερμότης , καίτοι ἀκούων λέγοντος αὐτοῦ ἡ δὲ θερμότης ἀπ’ αὐτῶν καὶ τὸ φῶς γίνεται παρεκτριβομένου τοῦ ἀέρος ὑπὸ τῆς ἐκείνων φορᾶς . εἰ οὖν περὶ τοῦ φωτὸς μηδὲν εἶπε , μηδὲ περὶ θερμότητος εἶπέ τι · οὔ γὰρ ἄλλο τι περὶ αὐτῆς εἶπεν , ἢ ὅτι παρεκτριβομένου τοῦ ἀέρος ὑπὸ τῆς ἐκείνων φορᾶς γίνεται ἡ θερμότης · τὰ γὰρ ἐφεξῆς λεγόμενα πάντα πρὸς τὴν τούτου πίστιν παρείληπται . Παρακείσθω δὲ καὶ ταῦτα τοῦ Ἀλεξάνδρου · εἰπόντος γὰρ τοῦ ’Αριστοτέλους τῇ τρίψει θερμαίνειν τὰ ὑπ’ αὐτὰ τὰ οὐράνια , ” πῶς ἄν εἴη τοῦτο’’ φησὶν ” ἀληθές , εἰ μὴ ἁπτὰ εἴη ; ἐζήτησα οὖν , φησίν , ἐπειδὴ πᾶν ἁπτὸν κατά τινα ἐναντίωσιν τοιοῦτον , καὶ τά γε πρῶτα κατὰ τὰς πρώτας , πρῶται δὲ ἁπταὶ ἐναντιώσεις δείκνυνται ἐν τῷ δευτέρῳ Περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς θερμότης καὶ ψυχρότης καὶ ξηρότης καὶ ὑγρότης , εἰ κατὰ ταύτας εἰδοποιεῖται καὶ τὸ κυκλοφορητικὸν ἢ κατ’ ἄλλας · εἰ μὲν γὰρ κατὰ τούτων τινάς , τῶν τεσσάρων τινάς , εἰ δὲ κατὰ ἄλλας , πρῶτον μὲν ἄτοπον δόξει τὸ μὴ κατὰ τὰς πρώτας τὸ πρῶτον τῶν σωμάτων · ἔπειτα καὶ οὕτως , εἰ κατά τινα ἁπτὴν ἐναντίωσιν , οὐκ ἀίδιον · ἔσται γάρ τι αὐτῷ ἐναντίον . μήποτε οὖν , φησί , ῥητέον ἁπτὸν μὲν αὐτὸ εἶναι καὶ εἰδοποιεῖσθαι καὶ αὐτὸ κατὰ ἁπτὴν ποιότητα , οὐ μὴν κατὰ ἐναντίωσιν . τὰ μὲν γὰρ ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ κατὰ ἁπτὰς ἐναντιώσεις , ὅτι ἔνυλά τε καὶ μεταβαλεῖν αὐτὰ εἰς ἄλληλα ἀνάγκη , τοῦτο δὲ οὐ τοιοῦτον , εἰδοποιεῖται δὲ ποιότητι ἁπτῇ τῇ κυκλοφορίᾳ , ᾗ οὐδέν ἐστιν ἐναντίον . εἰ γὰρ ἡ βαρύτης καὶ ἡ κουφότης ἁπταί εἰσι ποιότητες , ὡς εἶπεν ἐξαριθμούμενος τὰς ἁπτὰς ἐναντιώσεις , εἴη ἂν καὶ ἡ κυκλοφορία ἁπτή ἥ ἐστιν εἶδος ἐκείνου τοῦ σώματος . ἡ μὲν οὖν βαρύτης καὶ ἡ κουφότης οὐκ ἦν εἴδη τῶν ἐν γενέσει σωμάτων , ὅτι μήτε ποιητικὰ μήτε παθητικὰ ταῦτα · οὐ γὰρ τῷ ποιεῖν ἢ πάσχειν ὑφ’ ἑτέρου λέγονται , ὡς εἶπε · τὰ δὲ ἐν γενέσει σώματα ποιητικὰ καὶ παθητικὰ ὑπ’ ἀλλήλων · ἡ δὲ κυκλοφορία ποιητικὴ μὲν οὖσα , οὐκέτι δὲ καὶ παθητικὴ τῷ μὴ ἔχειν τι ἐναντίον , ὑφ’ οὗ πείσεται · οὐδὲ γὰρ τὰ πάσχοντα ὑπ’ αὐτῆς ὡς ἐναντία πάσχει · εἰκότως εἶδός ἐστιν ἐκείνου τοῦ σώματος . εἴη δ’ ἄν καὶ μανὸν τοῦτο ὡς ἀραιὸν λεγόμενον , ᾧ ἐναντίον τὸ πυκνὸν ἦν , καὶ ἧττον καὶ μᾶλλον ἄν ἔχοι τοῦτο , μᾶλλον μὲν αἱ σφαῖραι , ἧττον δὲ τὰ ἄστρα · δοκεῖ γὰρ ταῦτα πεπιλῆσθαι μᾶλλον , ἥτις πίλησις οὐδὲ ἐξίστησιν ἀυτὰ τῆς οὐσίας τῷ ἕπεσθαι μὲν τὴν τοιαύτην μάνωσιν καὶ πύκνωσιν τῇ κυκλοφορίᾳ , ταύτην δὲ ἀμετάβλητον εἶναι · χροὶ δὲ καὶ εἴ τινα τοιαῦτα ὑπάρχει αὐτοῖς , ὡς συμβεβηκότα ἄν καὶ ἔξωθεν | καὶ ἑπόμενα ἐκείνῃ τῇ ποιότητι ὑπάρχοι ” . καὶ ταῦτα μὲν τοῦ Ἀλεξάνδρου . πολλοῖς δὲ ἄν τις , οἶμαι , τῶν ὑπ’ αὐτοῦ ῥηθέντων ἐπιστήσειε , καὶ πρῶτόν γε τῷ τὰ οὐράνια τῇ τρίψει θερμαίνειν τὰ ὑπὸ σελήνην ὡς αὐτὰ τοῖς ὑπὸ σελήνην παρατριβόμενα . οὐ γὰρ τοῦτο οἶμαι λέγειν τὸν Ἀριστοτέλην , ἀλλ’ ὅτι ὁ ἀὴρ τῇ τοὐ οὐρανοῦ κινήσει συγκινούμενος αὐτὸς πρὸς ἑαυτὸν παρατρίβεται . οὐ γὰρ εἰκὸς οὕτως ἀντιτυπεῖν τὸ σῶμα τὸ οὐράνιον , ὥστε τρίβειν τὸ πλησιάζον · εἰ δὲ τοῦτο οὕτως εἶχε , θερμότερα ἂν ἦν τοῦ ἀέρος τὰ τῷ οὐρανῷ πλησιάζοντα μᾶλλον , νῦν δὲ τοὐναντίον φαίνεται τὰ πρὸς τῇ γῇ θερμότερα τῶν ὑψηλοτέρων . δεύτερον δὲ ἐπιστήσοι ἄν τις τῷ πᾶν ἁπτὸν κατὰ τὰς τέσσαρας ποιότητας χαρακτηρίζεσθαι . ἅπτονται μὲν γὰρ ἀλλήλων καὶ αἱ οὐράνιαι σφαῖραι · οὐ γὰρ ἔστι τι μεταξὺ τὸ διεῖργον · εἰ δὲ τῶν τεσσάρων στοιχείων ἐξῄρηται τὸ οὐράνιον , οὐκ ἄν τὸ ἁπτὸν κατὰ ταύτας ἔχοι τὰς διαφοράς . εἰ δὲ κατὰ τὸ γήινον μὲν ἔχει τὸ ἁπτόν , κατὰ δὲ τὸ πύρινόν τὸ ὁρατόν , ὥς φησιν ὁ Πλάτων , οὔτι γε κατὰ ταῦτα τὰ ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ τὰ μεταβάλλοντα εἰς ἄλληλα , ἀλλὰ κατὰ τὰς ἀκρότητας αὐτῶν τὰς ὁμονοητικῶς ἀλλήλαις προυπαρχούσας καὶ διὰ τοῦτο τὴν ἰδιότητα τοῦ οὐρανοῦ μὴ βλαπτούσας · εἴρηται γὰρ καὶ πρότερον , ὅτι οὐ πάντα τὰ ἐξ ἐναντίων συγκείμενα γίνεσθαι καὶ φθείρεσθαι ἀνάγκη , εἰ μὴ ὡς μὴ δύνασθαι συνυπάρχειν ἀλλήλοις , καὶ τὸ ὑποκείμενον αὐτοῖς τοιοῦτον , ὡς παρὰ μέρος ἑκάτερον δέχεσθαι πεφυκός , ὥσπερ καὶ αὐτὸς ὁ Ἀλέξανδρος βούλεται . τρίτον δέ , πῶς ἁπτὴν ποιότητα λέγων τὴν κυκλοφορίαν οὐ βούλεται αὐτὴν ἔχειν ἐναντίον , εἴπερ πᾶσαι αἱ ποιότητες διαφοραὶ οὖσαι κτὰ ἀντίθεσιν ἀπὸ τοῦ γένους διαιροῦνται ; τέταρτον , πῶς τὴν μάνωσιν καὶ τὴν πύκνωσιν ἐν τοῖς οὐρανίοις ἐνορᾷ ἐναντίας οὔσας , εἰ νομίζει πᾶσαν ἐναντίωσιν γενέσεως εἶναι καὶ φθορᾶς αἰτίαν ; πῶς δὲ αὐτὰς ἕπεσθαι τῇ κυκλοφορίᾳ φησίν , εἴπερ καὶ ἐν τοῖς ὑπὸ σελήνην ἔστι μάνωσίς τε καὶ πύκνωσις ; πέμπτον δέ , πῶς τὰς χροᾶς καὶ τὰ τοιαῦτα συμβεβηκότα καὶ ἔξωθεν ἐν τοῖς οὐρανίοις ὑπολαμβάνων οὐκ ἀναγκάζεται κατὰ πάθος αὐτὰς ἐγγίνεσθαι λέγειν , ὥστε κἀν μὴ γενέσεως αὐτοῖς καὶ φθορᾶς , ἀλλὰ πάντως ἀλλοιώσεως αἰτίας γίνεσθαι παθητικῆς καὶ τῇ θνητῇ δυσχερείᾳ πρεπούσης ; καίτοι καὶ τὸ συμβεβηκότα καὶ ἔξωθεν ἐπ’ ἐκείνων λέγειν ἀτοπώτατον , οἶμαι , πάντων τῶν ἐν αὐτοῖς οὐσιώδη καὶ εἰδοποιὸν δύναμιν ἐχόντων . p . 289b1 ’Επερὶ δὲ φαίνεται καὶ τὰ ἄστρα μεθιστάμενα ἕως τοῦ οὐδὲ τὸ πανταχοῦ καὶ πᾶσιν ὑπάρχον τῆς τύχης . Δεύτερον τοῦτο περὶ τῶν ἄστρων πάντων τῶν τε ἀπλανῶν καὶ πλανωμένων πρόβλημα ζητοῦν ἡ φαινομένη κίνησις | αὐτῶν καὶ μετάβασις πότερον καθ’ αὑτα κινουμένων ἔστιν ἢ ἄλλον τρόπον τινὰ συμβαίνει . ἐκ διαιρέσεως δὲ προάγει τὴν ζήτησιν ὁμολογούμενον λαβὼν τὸ φαινόμενον , ὅτι καὶ τὰ ἄστρα μεθίσταται καὶ ὁ ὅλος οὐρανός . ὅλον δὲ λέγει μεθίστασθαι , οὐχ ὅτι καθ’ ὅλον ἀμείβει τόπον ἐκ τόπου , ἀλλ’ ὅτι τὸ τοῦ οὐρανοῦ σῶμα κινεῖται ὅλον ὡς πρὸς τοὺς ἀστέρας λεγόμενον · κινεῖται δὲ κατὰ μέρη , ὡς δῆλον ἐκ τοῦ ἄλλοτε ἄλλα τοῦ ἰσημερινοῦ κύκλου καὶ τοῦ ζῳδιακοῦ καὶ τῶν ἐν αὐτῷ τῷ οὐρανίῳ σώματι ὄντων ἀνατέλλοντά τε καὶ μεσουρανοῦντα καὶ δύνοντα ἐκ τῶν ὀργάνων καταλαμβάνεσθαι . τῆς οὖν ἀμφοῖν μεταβάσεως φαινομένης τοῦ τε ἀπλανοῦς οὐρανοῦ καὶ τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων · περὶ γὰρ τούτων νῦν ὁ λόγος · ἀναγκαῖον ἤτοι ἠρεμούντων ἀμφοτέρων γινεσθαι τὴν μεταβολὴν ἢ κινουμένων ἀμφοτέρων ἢ τοῦ μὲν ἠρεμοῦντος τοῦ δὲ κινουμένου , καὶ παρὰ ταῦτα οὐκ ἔστιν . ὑποθέσεως δὲ ἠξίωσε καὶ τὸ ἀμφοτέρων ἠρεμούντων , καίτοι ἀπεμφαῖνον δοκοῦν τὸ σώζεσθαι τὴν φαινομένην αὐτῶν μετάβασιν ἀμφοτέρων ἠρεμούντων , διὰ τὸ γεγονέναι τινάς , ὧν ῾Ηρακλείδης τε ὁ Ποντικὸς ἦν καὶ Ἀρίσταρχος , νομίζοντας σώζεσθαι τὰ φαινόμενα τοῦ μὲν οὐρανοῦ καὶ τῶν ἄστρων ἠρεμούνγίνεσθαι τῶν , τῆς δὲ γῆς περὶ τοὺς τοῦ ἰσημερινοῦ πόλους ἀπὸ δυσμῶν κινουμένης ἑκάστης ἡμέρας μίαν ἔγγιστα περιστροφήν · τὸ δὲ ἔγγιστα πρόσκειται διὰ τὴν τοῦ ἡλίου τῆς μιᾶς μοίρας ἐπικίνησιν · ὡς , εἴ γε μὴ κινοῖτο ἡ γῆ , ὅπερ μετ’ ὀλίγον μὲν ἀποδείξει , νῦν δὲ ὡς ὑπόθεσιν ἔλαβεν , ἀδύνατον τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῶν ἄστρων ἠρεμούντων σωθῆναι τὰ φαινόμενα . πῶς γὰρ ἄν ἡ μετάβασις σώζοιτο πάντων ἀκινήτων λαμβανομένων ; καὶ τοῦτο μὲν τὸ τμῆμα τῆς διαιρέσεως ἀκίνητον τὴν γῆν ὑποθέμενος οὕτω διέλυσεν . ὅτι δὲ οὐδὲ ἀμφότερα κινοῦνται ὅ τε οὐρανὸς καὶ οἱ ἐν αὐτῷ ἀστέρες , δείκνυσιν οὕτως . ἐπειδὴ ἕκαστος τῶν ἀστέρων κατὰ κύκλον φαίνεται κινούμενος , οἱ μὲν πρὸς τοῖς πόλοις κατὰ ἐλάττονας , οἱ δὲ πρὸς τῷ ἰσημερινῷ κατὰ μείζονας , ἐὰν ἀμφότερα ὑποτεθῇ κινούμενα καὶ οἱ ἀστέρες καὶ ὁ οὐρανός , ἀνάγκη τὸν ἀστέρα καὶ τὸν κύκλον , καθ’ οὗ φέρεται ὁ ἀστήρ , ἰσοταχῶς κινεῖσθαι · καὶ τὴν αἰτίαν τῆς ἀνάγκης προστίθησιν , ὅτι φαίνονται οἱ ἀστέρες ἅμα τοῖς κύκλοις εἰς τὸ αὐτὸ ἀποκαθιστάμενοι · ὁ γὰρ τῇ πρώτῃ τοῦ Κριοῦ μοίρᾳ σήμερον συνανατέλλων ἀπλανὴς ἀστὴρ καὶ τῇ ἑξῆς αὐτῇ συνανατέλλει . οὕτω δὲ χρὴ φαντασθῆναι τὴν ἀμφοῖν κίνησιν , ὡς εἴ τις ἐφ’ ἵππου καθίσας μακροσκελὴς ἀναστὰς ἰσοταχῶς συμβαδίζει τῷ ἵππῳ τοῦ αὐτοῦ μήκους ὑπ’ ἀμφοῖν ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ ἀνυομένου · οὕτω γὰρ καὶ ὁ ἀστὴρ ἀμφοτέρων κινουμένων τὸν αὐτὸν ἀεὶ τόπον ἐπέχων τοῦ κύκλου ἰσοταχῶς κινηθήσεται τῷ κύκλῳ . εἰ γὰρ ἐφαπτόμενος τοῦ κύκλου ὁ ἀστὴρ καὶ ἰδίαν κίνησιν κινούμενος ἐπ’ αὐτοῦ ἰσοταχῶς | κινοῖτο , προστιθεμένης τῆς τοῦ ἀστέρος κινήσεως ἀνάγκη δὶς ἀποκαθίστασθαι τὸν ἀστέρα , ἕως οὗ ὁ κύκλος ἅπαξ ἀποκαθίσταται , ὥστε ὑπὲρ γῆς φαίνεσθαι γινόμενον τὸν ἀστέρα · μὴ ἐφαπτόμενος δέ , εἰ μὲν θᾶττον τοῦ κύκλου κινοῖτο , προσεπιλαμβάνει τι αὐτοῦ , εἰ δὲ βραδύτερον , ὑπολείπει . τοῦτο δὲ οὐκ εὔλογον , φησί , τὸ ἰσοταχεῖς εἶναι τοὺς ἀστέρας τοῖς κύκλοις · ἐπειδὴ γὰρ ἐν τῇ σφαίρᾳ οἱ μείζονες καὶ ἐλάττονες κύκλοι περὶ τὸ αὐτὸ κέντρον ἢ περὶ τὸν αὐτὸν πόλον ὄντες συναποκαθίστανται μέν , ἀλλ’ οἱ μὲν μείζονες θᾶττον κινούμενοι , οἱ δὲ ἐλάττονες βραδύτερον . εἰ καὶ οἱ ἀστέρες συναποκαθίστανται τοῖς κύκλοις , ἐφ’ ὧν κινοῦνται , ἀνάλογον ἕξει τὰ τάχη τῶν ἀστέρων πρὸς τὰ μεγέθη τῶν κύκλων , ὥστε , ὅσῳ μείζων ὁ ἰσημερινὸς τοῦ ἀεὶ φανεροῦ , τοσούτῳ θάττων ὁ ἐπὶ τοῦ ἰσημερινοῦ ἀστὴρ τοῦ ἐπὶ τοῦ ἀεὶ φανεροῦ · καὶ γὰρ ὁ ἰσημερινὸς τοῦ ἀεὶ φανεροῦ τοσούτῳ θάττων . ἀλλὰ τοὺς μὲν κύκλους ἀνάλογον ἔχειν τοῖς μεγέθεσι τὰ τάχη οὐ μόνον εὔλογον , ἀλλὰ καὶ ἀναγκαῖον , εὔλογον μέν , ὅτι κατὰ λόγον καὶ ἀναλογίαν τὰ τάχη συνήρμοσται τοῖς μεγέθεσιν , εἴπερ οἱ μείζους θᾶττον κινοῦνται , ἀναγκαῖον δέ , ὅτι οἱ κύκλοι οὐκ εἰσὶν αὐτοὶ καθ’ αὑτοὺς ἀπολελυμένοι τῆς σφαίρας καὶ κινούμενοι · συνεχὲς γὰρ ἐκεῖνο τὸ σῶμα · ἀλλὰ τῆς σφαίρας κινουμένης καὶ ἀποκαθισταμένης ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ οἱ κύκλοι , καθ’ ὧν φέρεται τὰ ἄστρα , συναποκαθίστανται πάντες οἵ τε μείζονες καἰ οἱ ἐλάττονες · πῶς γὰρ οἷόν τε τῆς σφαίρας συνεχοῦς οὔσης καὶ κύκλῳ περιενεχθείσης τὸ μέν τι ἤδη αὐτῆς ἀποκαθεστάναι , τὸ δὲ μήπω ; ἐπὶ δὲ τῶν ἀστέρων καθ’ αὑτοὺς κινουμένων οὐκέτι εὔλογον τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν ὑπάρχειν τοῦ τάχους αὐτῶν πρὸς τὸ τάχος , ἣν ἔχει τὰ μεγέθη τῶν κύκλων πρὸς ἄλληλα · ἀνάγκη γὰρ ἢ τοὺς κύκλους αἰτίους εἶναι τῆς τοιαύτης ἀναλογίας , ὡς ἐξ ἀνάγκης τὸν ἐπὶ τοῦ μείζονος κύκλου κινούμενον θᾶττον κινεῖσθαι , ἢ τῶν ἀστέρων αὐτῶν δι’ ἑαυτοὺς ὁ μὲν θάττων ἐστίν , ὁ δὲ βραδύτερος . ἀλλ’ , εἰ μὲν οἱ · κύκλοι αἴτιοι , ἀνάγκη μετατεθέντας κατ’ ἐπίνοιαν τοὺς ἀστέρας τὸν μὲν πρότερον τάχιστον τῷ ἐπὶ τοῦ μεγίστου καὶ ταχίστου κύκλου κινεῖσθαι βραδύτατον γίνεσθαι τῷ ἐπὶ τοῦ ἐλαχίστου καὶ βραδυτάτου κεῖσθαι κύκλου καὶ ἀνάπαλιν · οὕτω δὲ οὐκέτι ἄν εἶεν οἰκείαν κίνησιν κινούμενοι οἱ ἀστέρες , ἀλλ’ ὑπὸ τῶν κύκλων περιφερόμενοι . εἰ δὲ δι’ αὑτοὺς οἱ ἀστέρες , οἱ μὲν θάττονες ὄντες , οἱ δὲ βραδύτεροι , συνδιῃρέθησαν οἰκείως τοῖς κύκλοις , οἱ μὲν θάττονες τοῖς μείζοσι καὶ θάττοσιν , οἱ δὲ βραδύτεροι τοῖς βραδυτέροις καὶ βραχυτέροις , ἢ κατὰ φυσικόν τινα καὶ προηγούμενον λόγον τοῦτο γέγονεν ἢ ἐκ ταὐτομάτου συνέπεσεν . ἀλλὰ τὸ μὲν κατὰ φυσικὸν λόγον προδήλως ἐστὶν ἀδύνατον , διὸ καὶ παρῆκεν ἴσως | τοῦτο τὸ τμῆμα τῆς διαιρέσεως · εἰ γὰρ ἐν πᾶσι τοῖς κατὰ φύσιν τὸ μεῖζον σῶμα θᾶττον φέρεται τὴν αὑτοῦ φοράν , ὡς αὐτὸς μετ’ ὀλίγον ἐρεῖ · καὶ γὰρ ἡ μείζων βῶλος θᾶττον ἐπὶ τὸ κάτω φέρεται καὶ τὸ μεῖζον πῦρ θᾶττον ἐπὶ τὸ ἄνω · οὐκ ἄν οἱ μείζονες ἀστέρες κατὰ φυσικὸν λόγον βραδύτεροι γινόμενοι τοῖς βραχυτέροις καὶ βραδυτέροις κύκλοις συνηρμόζοντο . ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ἐκ ταὐτομάτου συνέπεσεν , ὥστε ἐν ἅπασιν ἅμα τόν τε κύκλον εἶναι μείζω καὶ τὴν φορὰν θάττονα τοῦ ἐν αὐτῷ ἀστέρος , διότι τὰ ἐκ ταὐτομάτου ἐπ’ ἔλαττόν ἐστι , καὶ εἴπερ ἓν ἢ δύο οὕτως εἶχεν , οὐδὲν ἄτοπον ἐδόκει λέγειν ἐκ ταὐτομάτου , τὸ δὲ πάντα ὁμοίως ἔχειν εἰ ἐκ ταὐτομάτου λέγει τις , πλάσματι ἔοικε , πλάσμα δέ ἐστι τὸ κατὰ τὴν ἡμετέραν φαντασίαν ἀσυμφώνως πρὸς τὰ ὄντα λεγόμενον · ὥστε συλλιγίσασθαι οὕτως · τὰ ἐκ ταὐτομάτου καὶ τύχης οὐ πανταχοῦ οὐδὲ ἐν πᾶσιν · ἡ τῶν ἄστρων ἄρα πρὸς τοὺς κύκλους ἀναλογία οὐκ ἐκ ταὐτομάτου οὐδὲ ἀπὸ τύχης . καὶ ἄλλον δέ τινα τοιοῦτον συλλογισμὸν τέθεικε · τὰ πανταχοῦ καὶ ἐν πᾶσι κατὰ φύσιν ἐστί · τὰ κατὰ φύσιν οὔτε ὡς ἔτυχεν οὔτε ἀπὸ τύχης ἐστίν · εἰ οὖν ἡ ἐν τοῖς ἄστροις πρὸ τοὺς κύκλους ἀναλογία πανταχοῦ καὶ ἐν πᾶσίν ἐστιν , οὐκ ἄν οὔτε ἀπὸ τύχης οὔτε ὡς ἔτυχεν εἴη . ῾Ο δὲ ’Αλέξανδρος τὸ ἅμα δὲ οὐκ ἔστιν ἐν τοῖς φύσει τὸ ὡς ἔτυχεν , οὐδὲ τὸ πανταχοῦ καὶ πᾶσιν ὑπάρχον ἀπὸ τύχης οὕτως ἐξηγήσατο · οὔτε ἐν τοῖς φύσει τὸ ὡς ἔτυχε καὶ ἀπὸ τύχης · τὰ γὰρ φύσει γινόμενα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον γίνεται , οὐ σπανίως · οὔτε ἐν τοῖς ἐξ ἀνάγκης · τὸ γὰρ πανταχοῦ καὶ πᾶσιν ὑπάρχον ἀναγκαῖον · τὸ γὰρ ἀντικείμενον αὐτοῦ ἀδύνατον · τὰ δὲ κατὰ τὸν οὐρανὸν καὶ φύσει καὶ ἐξ ἀνάγκης συνέστηκε , τὰ δὲ ὡς ἔτυχε καὶ ἀπὸ τύχης καὶ ἐπ’ ἔλαττον καὶ σπάνια , ὥστε οὐκ εὔλογον οὕτω συμπεσεῖν . Εἰ τοίνυν συναποκαθισταμένων τῶν ἀστέρων τοῖς κύκλοις , ὡς ἐκ τῶν φαινομένων δῆλον , ἀκολουθεῖ τοῖς λέγουσι κινεῖσθαι τοὺς ἀστέρας τὸ ἰσοταχῶς αὐτοὺς κινεῖσθαι τοῖς κύκλοις , ἐφ’ ὧν κινοῦνται , τούτῳ δὲ ἀκολουθεῖ τὸ ἢ δι’ ἀνάγκης τῶν κύκλων καὶ μὴ δι’ αὑτοὺς κινεῖσθαι τοὺς ἀστέρας , ἤ , εἰ δι’ ἑαυτοὺς κινοῖντο , ἢ κατὰ φύσιν ἡ ἀναλογία διασώζεται τῶν ἀστέρων πρὸς τοὺς κύκλους ἢ ἐκ ταὐτομάτου καὶ ἀπὸ τύχης , εἰ οὖν ἄμφω ἀδύνατα ἐδείχθη , καὶ ταῦτα ἠκολούθησε τῷ ἄμφω κινεῖσθαι καὶ τοὺς κύκλους καὶ τοὺς ἀστέρας , δῆλον , ὅτι ἀδύνατος ἡ ὑπόθεσις . Λέγει δὲ ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι δύναται τὰ εἰρημένα καὶ ταῖς σφαίραις ἐφαρμόζειν , ὡς κύκλους αὐτῶν τὰς σφαίρας εἰρηκέναι · καὶ γὰρ τῇ τῶν πλανωμένων σφαιρῶν περιφορᾷ συναποκαθιστάμενα φαίνεται τὰ ἐν αὐταῖς ἄστρα , ὥστε ἕκαστον ἄν αὐτῶν ἰσοταχῶς κινοῖτο τῇ σφαίρᾳ , ἐφ’ ἧς ἔστιν · ὧν σφαιρῶν αἱ μέν εἰσι μείζους , αἱ δὲ ἐλάττους · αἱ γὰρ ἐξωτέρω καὶ περιέχουσαι μείζους τῶν ἐνδοτέρων καὶ | περιεχομένων καὶ εἴη ἄν τὸ τοὺς μὲν κύκλους οὐδὲν ἄτοπον ἀλλὰ καὶ ἀναγκαῖον ἀνάλογον ἔχειν τὰ τάχη τοῖς μεγέθεσιν ἴσον τῷ τὰς μὲν γὰρ σφαίρας ἀναγκαῖον ἀνάλογον ἔχειν τὰ τάχη τοῖς μεγέθεσιν · ἡ γὰρ μείζων αὐτῶν ἐν πλείονι κινεῖται χρόνῳ · διὸ ἡ μὲν τοῦ Κρόνου ἐν τριάκοντα ἔτεσιν , ἡ δὲ τοῦ Δῖός ἐν δώδεκα , ἄλλη δὲ ἐν ἄλλῳ . Μήποτε δὲ ὁ μὲν Ἀριστοτέλης τοὺς κύκλους ἀνάλογον ἔχειν τὰ τάχη τοῖς μεγέθεσιν εἶπεν ὡς τῶν μειζόνων κύλλων θᾶττον κινουμένων , εἴπερ συναποκαθίστανται τοῖς βραχυτέροις , ὁ δὲ Ἀλέξανδρος ἐπὶ τῶν σφαιρῶν τὸ ἐναντίον λέγει , ὅτι ἡ μείζων ἐν πλείονι κινεῖται χρόνῳ . ὅλως δὲ περὶ τῶν συναποκαθισταμένων λέγει κύκλων , αἱ δὲ πλανώμεναι σφαῖραι οὐ συναποκαθίστανται , καὶ τοῦτο καὶ αὐτὸς ὁ Ἀλέξανδρος προϊὼν ἐφιστάνει . Προστίθησι δὲ καὶ τοῦτο ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι ἀμφοτέρων κινουμένων τῶν τε κύκλων καὶ τῶν ἀστέρων καὶ ἅμα ἀποκαθισταμένων ἡ ἑτέρα κίνησις μάτην οὖσα φαίνεται , οὐδὲν δὲ μάτην ἐστὶν ἐν τοῖς φύσει γινομένοις . καὶ θαυμάζω , πῶς τοῦτο λέγει · κἄν γὰρ συναποκαθιστῶνται οἵ τε κύκλοι καὶ οἱ ἀστέρες , ἑκάτεροι οὐσίας καὶ δυνάμεις ἔχοντες οἰκείας κατ’ αὐτὰς ἐνεργοῦσιν . p . 289b27 Ἀλλὰ μὴν πάλιν εἰ οἱ μὲν κύκλοι μένουσιν ἕως τοῦ καὶ τὰ τάχη εἶναι . Δείξας , ὅτι οὔτε ἀμφότερα οἷόν τε ἠρεμεῖν τούς τε κύκλους καὶ τοὺς ἀστέρας οὔτε ἀμφότερα κινεῖσθαι , νῦν δείκνυσιν , ὅτι οὐδὲ τὰ μὲν ἄστρα κινεῖσθαι εὔλογον , μένειν δὲ τοὺς κύκλους · τὰ αὐτὰ γὰρ ἔσται ἄλογα καὶ ὁμοίως συναγόμενα . κἀν γὰρ οἱ ἀστέρες ὑποτεθῶσι κινούμενοι τῶν κύκλων ἠρεμούντων , συμβήσεται καὶ οὕτω τὸν ἐπὶ τοῦ μείζονος κύκλου θᾶττον κινεῖσθαι καὶ ἀνάλογον ἔχειν τὰ τάχη τῶν ἀστέρων πρὸς τὰ μεγέθη τῶν κύκλων , ἐφ’ ὧν κινοῦνται , ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον · οὔτε γὰρ φυσικῶς τοῦτο συμβῆναι δυνατόν , εἴπερ κατὰ φύσιν τὰ μείζονα μεγέθη τὰς ὁμοίας κινήσεις θᾶττον κινεῖται τῶν βραχυτέρων . ἀνάγκη οὖν ἢ τοὺς κύκλους αἰτίους εἶναι τῆς τοιαύτης ἀναλογίας , καὶ οὕτως οὐκ ἔσονται οἱ ἀστέρες κινούμενοι καθ’ αὑτούς · οὐ γὰρ ὁ βραχύτερος ἀστὴρ ἐπὶ τοῦ μείζονος ἐκινεῖτο κύκλου · ἢ ἐκ ταὐτομάτου καὶ ἀπὸ τύχης συνέπεσεν , ὅπερ ἄλογον ἐπὶ τῶν φυσικῶν εἰπεῖν καὶ μάλιστα τῶν θείων . κατ’ οὐδένα οὖν τρόπον τῶν ἀστέρων κινουμένων τὰ τάχη τῶν ἀστέρων ἀνάλογον ἔχειν τοῖς μεγέθεσι τῶν κύκλων δυνατόν , ὥστε τὰ αὐτὰ καὶ ὁμοίως ἔσται ἄλογα καὶ ἐπὶ ταύτης τῆς ὑποθέσεως . εἰπόντος τοῦ Ἀριστοτέλους , ὅτι συμβήσεται θᾶττον κινεῖσθαι τὰ ἔξω , τουτέστι τὰ πορρωτέρω τῶν πόλων , καὶ τὰ τάχη εἶναι κατὰ τὰ μεγέθη τῶν κύκλων , ἐπέστησεν | ἐνταῦθα ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι οὐκ ἂν λέγοι τὴν συναποκατάστασιν τῶν πλανήτων · οὐ γὰρ συναποκαθίστανται οὗτοί γε · ἀλλ’ ἕκαστον αὐτῶν ἐν διαφόροις ἀποκαθίστασθαι χρόνοις κατὰ τὴν οἰκείαν κίνησιν · εἰ δὲ μὴ συναποκαθίστανται , οὐδὲ αἱ τῶν ταχῶν αὐτοῖς διαφοραὶ γενήσονται κατὰ τὴν τοῦ μεγέθους , ἐφ’ ὧν κινοῦνται , διαφοράν · ὥστε εὔλογον , φησίν , ὡς ἔφαμεν , τάσδε τὰς δείξεις ἐπὶ τοῦ παρόντος λέγειν αὐτὸν περὶ τῶν ἐν τῇ ἀπλανεῖ σφαίρᾳ ἀστέρων . p . 289b30 Ἐπειδὴ τοίνυν οὔτε ἀμφότερα κινεῖσθαι εὔλογον ἕως τοῦ καὶ ὅτι δέδεικται συνεχὲς ὂν τὸ ὅλον . τεσσάρων ὄντων τῆς διαιρέσεως τμημάτων τῆς λεγούσης , κατὰ πόσους τρόπους δυνατὸν σώζεσθαι τὴν φαινομένην τῶν ἀστέρων μετάβασιν , δείξας , ὅτι οὔτε ἄμφω ἠρεμεῖν οὔτε ἄμφω κινεῖσθαι εὔλογον τούς τε κύκλους καὶ τοὺς ἀστέρας οὔτε τὸ ἕτερον μόνον , δηλαδὴ τοὺς ἀστέρας · περὶ τούτων γὰρ προσεχῶς ἔδειξεν · ἐπάγει εἰκότως , ὅτι λείπεται τοὺς μὲν κύκλους κινεῖσθαι , τὰ δὲ ἄστρα ἠρεμεῖν καὶ ἐνδεδεμένα φέρεσθαι · τοῦτο γάρ ἐστι τὸ λοιπὸν τῆς διαιρέσεως τμῆμα . καὶ μόνως οὕτως , φησίν , οὐδὲν ἄλογον συμβαίνει , καὶ δείκνυσι λοιπόν , ὅτι τὸ μὲν ταῖς ἄλλαις ὑποθέσεσιν ἄλογον ἀκολουθῆσαν τὸ ἀνάλογον εἶναι τὰ τάχη τῶν ἀστέρων τοῖς μεγέθεσι τῶν κύκλων ταύτῃ οὐκ ἀκολουθεῖ , τὸ δὲ ταύτῃ ἑπόμενον τὸ θᾶττον εἶναι τοῦ μείζονος κύκλου τὸ τάχος τῶν περὶ τὸ αὐτὸ κέντρον ἐνδεδεμένων τοῦτο οὐ μόνον οὐκ ἄλογον , ἀλλὰ καὶ ἀναγκαῖον κατὰ δύο τρόπους , καθ’ ἕνα μέν , ὅτι , ὥσπερ ἐν τοῖς ἄλλοις φθσικοῖς μεγέθεσι τὸ μεῖζον σῶμα θᾶττον φέρεται τοῦ ἐλάττονος τὴν οἰκείαν αὐτοῖς κατὰ φύσιν φοράν · ἡ γὰρ μείζων βῶλος τῆς βραχυτέρας καὶ τὸ μεῖζον πῦρ τοῦ ἐλάττονος · οὕτω καὶ ἐν τοῖς ἐγκυκλίοις τὸ μεῖζον θᾶττον φέρεται . εἰ γὰρ ἐκ τοῦ κέντρου τῶν ὁμοκέντρων κύκλων ἐκβαλλόμεναι εὐθεῖαι ἐπὶ τὰς τῶν κύκλων περιφερείας ὅμοια τμήματα τῶν κύκλων ἀφαιροῦσιν , οἷον τεταρτημόρια ἢ ἡμικύκλια ἢ ὁποιαοῦν , ὅταν κινουμένων τῶν κύκλων μία εὐθεῖα τῶν ἐκ τοῦ κέντρου συγκινουμένη καὶ αὐτὴ κατ’ ἐπίνοιαν τοῖς κύκλοις ἐφαρμόσῃ τῇ ἑτέρα μενούσῃ κατ’ ἐπίνοιαν , τότε τὰ ὅμοια τμήματα τῶν κύκλων ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ τὰ μὲν μεῖζον , τὰ δὲ ἔλαττον διάστημα τὸ καθ’ ἑαυτὸ κεκίνηται ἕκαστον · ὥστε εὐλόγως καὶ οἱ ὅλοι κύκλοι οἱ μείζονες καὶ οἱ ἐλάττονες ἐν τῷ ἴσῳ χρόνῳ περιοισθήσονται . τοῦτό τε οὖν ἀναγκαίως συμβαίνει τῷ ἀνάλογον εἶναι τὰ τάχη τοῖς μεγέθεσι τὸ τοὺς μείζονας καὶ ἐλάττονας κύκλους ἐν τῷ ἴσῳ χρόνῳ συναποκαθί|στασθαι καὶ ἔτι τὸ μὴ διασπᾶσθαι τὸν οὐρανόν · a τοῦτο γὰρ ὑπάρχει μὲν αὐτῷ μάλιστα , διότι δέδεικται συνεχὲς τὸ ὅλον , συμβαίνει δὲ καὶ διὰ τὴν ἀναλογίαν τῶν κατὰ τὰ μέρη αὐτοῦ κινήσεων πρὸς τὰ μεγέθη · εἰ γὰρ ἰσοταχῶς ὁ μείζων κύκλος ἐκινεῖτο τῷ ἐλάττονι , οἷον ὁ ἰσημερινὸς τῷ ἀεὶ φανερῷ , μὴ συναποκαθισταμένων ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ , διέσπαστο ἄν ἡ τοῦ ὅλου συνέχεια . Ἐπιστῆσαι δὲ χρή , ὅτι πρὸς τὸν τε ἐκεῖνον τὸν λέγοντα τό τε γὰρ θᾶττον εἶναι τοῦ μείζονος μείζονος κύκλου τὸ τάχος ἀποδέδοται οὗτος τε ὁ λέγων τό τε μὴ διασπᾶσθαι τὸν οὐρανόν . ῾Ο δὲ Ἀλέξανδρος ἀκούσας αὐτοῦ λέγοντος περὶ τὸ αὐτὸ κέντρον ἐνδεδεμένων ‘‘δύναται’’ φησὶ “ τοῦτο ὡς ἐπὶ τῶν σφαιρῶν ἀκούεσθαι , καὶ εἴη ἄν διὰ τούτου ἀναιρῶν τὴν δόξαν τῶν κατὰ ἐκκεντρότητα τὴν κίνησιν τοῖς πλάνησιν ἀποδιδόντων καὶ οὕτω τὰ φαινόμενα σώζειν πειρωμένων . καὶ τὸ ἐφεξῆς δέ ” , φησί , “ τὸ μεῖζον γὰρ τῶν τῶν ἀφαιρουμένων ὑπὸ τῶν τοῦ κέντρου τὸ τοῦ μείζονος κύκλου τμῆμα εἴη ἄν ὡς ἐπ’ εὐθειῶν λεγόμενον · ἀλλὰ τὸ μὲν μείζονα’’ , φησίν , “ ἀφαιρεῖσθαι τὰ τῶν ἐξωτέρω κύκλων τμήματα ἀληθές , οὐ μὴν τεκμήριον τοῦ εὐλόγως τὸν μείζονα κύκλον κινεῖσθαι θᾶττον , ἀλλ’ εἴπερ , κατ’ ἐκεῖνο μᾶλλον , ὅτι τὸ μεῖζον σῶμα θᾶττον κινεῖται τὴν κατὰ φύσιν κίνησιν’’ . ἀλλ’ ὅτι μὲν οὐ τοῖς πλανωμένοις , ἀλλὰ τοῖς ἐν τῇ ἀπλανεῖ κύκλοις ταῦτα προσήκει , καὶ αὐτὸς ἐπέστησε · τὸ γὰρ ἐν τῷ ἴσῳ χρόνῳ τὸν μείζονα κύκλον τῷ ἐλάττονι ἀποκαθίστασθαι ἐπὶ μὲν τῶν ἐν τῇ ἀπλανεῖ κύκλων ἀληθές , ἐπὶ δὲ τῶν πλανωμένων σφαιρῶν οὐκέτι ἀληθὲς οὔτε κατὰ τὴν οἰκείαν αὐτῶν κίνησιν · ἄλλη γὰρ ἐν ἄλλῳ χρόνῳ ἀποκαθίσταται · οὔτε κατὰ τὴν μετὰ τοῦ παντός · καὶ γὰρ ὑπ’ ἐκείνης ὑπολείπεται τοσοῦτον ἑκάστη , ὅσον κατὰ τὴν οἰκείαν κίνησιν κινεῖται ἔμπαλιν τῷ παντί · διὸ καὶ τὰ ἐν αὐταῖς ἄστρα φαίνονται μὴ συναποκαθιστάμενα τοῖς ἀπλανέσιν , οἷς ἔτυχον συνοδεύοντα , ἀλλ’ ὑπολειπόμενα . τὸ δὲ περὶ τὸ αὐτὸ κέντρον ἐνδεδεμένων ὡς ἐπὶ κέντρου κυρίως ἀκούων “ ἴσον ” φησὶ “ τῷ ἐν τῇ σφαίρᾳ ὄντων’’ . μήποτε δέ , ἐπειδὴ καὶ αἱ ἐκ τοῦ κέντρου ἐκβαλλόμεναι εὐθεῖαι καὶ αἱ ἐκ τοῦ πόλου ἐκβαλλόμεναι περιφέρειαι ἀνάλογον τέμνουσι τούς τε μείζονας καὶ τοὺς ἐλάττονας κύκλους , δεῖται μὲν τῶν ἐκ τοῦ πόλου νῦν , σημαίνει δὲ καὶ αὐτὰς ἀπὸ τῶν ἐκ τοῦ κέντρου · ἐναργέστερον γὰρ ἐπὶ τούτων τὸ θεώρημα καὶ πρὸ τῶν σφαιρικῶν μαθημάτων ἐν τοῖς ἐπιπέδοις παραδιδόμενον . διὰ τί δὲ τὴν ἀνάλογον ταύτην τομὴν ὁ Ἀλέξανδρος λέγει μὴ εἶναι τεκμήριον τοῦ εὐλόγως τὸν μείζονα κύκλον θᾶττον κινεῖσθαι ; εἰ γὰρ ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ τό τε τοῦ μείζονος κύκλου τμῆμα καὶ τὸ ἀνάλογον αὐτῷ τοῦ ἐλάττονος τὰς μεταξὺ τῶν ἐκ τοῦ κέντρου εὐθειῶν διαστάσεις τὸ μὲν τὴν μείζονα , τὸ δὲ τὴν ἐλάττονα κινοῦνται , πῶς οὐκ ἄν εἴη τεκμήριον ἐναργές ; | οὐκ οἶδα δέ διὰ τί ὁ Ἀλέξανδρος οὐκ εὐθείας βούλεται τὰς ἐκ τοῦ κέντρου , ἀλλ’ ἐπίπεδα διὰ τοῦ κέντρου ἀγόμενα διαιρεῖν ἀνάλογον τοὺς κύκλους , καίτοι τοῦ Ἀριστοτέλους ἐκ τοῦ κέντρου ἀλλ’ οὐ διὰ τοῦ κέντρου εἰπόντος καὶ κύκλους εἶναι τοὺς ἀνάλογον διαιρουμένους ἀλλ’ οὐ σφαίρας . εἰπόντος δὲ τοῦ Ἀριστοτέλους τό τε μὴ διασπᾶσθαι τὸν οὐρανὸν διά τε τοῦτο συμβήσεται , καὶ ὅτι δέδεικται συνεχὲς τὸ ὅλον , ὁ Ἀλέξανδρος ἐφιστάνει καλῶς , ὅτι καὶ ἐκ ταύτης τῆς λέξεως δῆλον τὸ ἐπὶ τῆς τῶν ἀπλανῶν σφαίρας ταῦτα λέγεσθαι · ἐπὶ γὰρ συνεχοῦς λέγεται , αἱ δὲ πλανώμεναι οὐ συνεχεῖς , ἀλλ’ ἅπτονται ἀλλήλων καὶ ἐν ταύταις οὐκ ἄν ἦν διασπασμὸς διαφόρως κινουμέναις . καὶ ταῦτα μὲν εἴρηται τῷ Ἀλεξάνδρῳ καλῶς , τὸ δὲ ἐφεξῆς λεγόμενον ἐπισκεπτέον . “ ἐπὶ γὰρ ἑκάστης σφαίρας ” , φησί , “ διασπασμὸς γίνεται συνεχοῦς ὄντος τοῦ ἑκάστης αὐτῶν σώματος , ἄν οἱ ἀστέρες ὦσι συγκινούμενοι μενουσῶν τῶν σφαιρῶν · οὐκέτι γὰρ συνεχῆ τὰ σώματα αὐτῶν , εἴ γε οἱ ἀστέρες μέρη ὄντες αὐτῶν τόπον ἐκ τόπου μεταβαίνουσιν ” . μήποτε δὲ οὐ τοῦτο νὺν πρόκειται λέγειν · ἤδη γὰρ δέδεικται , ὅτι οὐ κινοῦνται οἱ ἀστέρες μενουσῶν τῶν σφαιρῶν · ἀλλ’ ὅτι τὸ ἀνάλογον εἶναι τὰ τάχη τῶν κύκλων πρὸς τὰ μεγέθη αἴτιόν ἐστι τοῦ ἐν ἴσῳ χρόνῳ συναποκαθισταμένων τῶν μειζόνων καὶ τῶν ἐλαττόνων κύκλων μὴ διασπᾶσθαι τὸν οὐρανόν · τοιγαροῦν οὐδαμοῦ μνήμη γέγονεν ἐνταῦθα ἀστέρος . ῾Ο δὲ Ἀλέξανδρος ἐπιμένων τῇ αὐτῇ γνώμῃ “ δύναται ” φησὶ “ τοῦτο ἐπὶ πασῶν τῶν σφαιρῶν ἀκούεσθαι , οὐχ ὡς ἀλλήλαις συνεχῶν , ἀλλ’ ὡς τοῖς ἄστροις τοῖς ἐν αὐταῖς , ὧν κινουμένων ἑκάστη ἄν αὐτῶν διεσπᾶτο ” . καίτοι καλῶς πρὸ ὀλίγου συνελογίζετο , ὅτι τοὺς πλανωμένους ἀδύνατον συναποκαθίστασθαι ἢ ἀλλήλοις ἢ τῇ ἀπλανεῖ . Νῦν οὖν τοῦτο συνεπεράνατο ὁ Ἀριστοτέλης , ὅτι τῶν ἄλλων τῆς διαιρέσεως τμημάτων ἀλόγων ὄντων περιλείπεται τὸ λέγον τοὺς μὲν κύκλους κινεῖσθαι , τὰ δὲ ἄστρα ἠρεμεῖν . ἀλλὰ τίνες εἰσὶν οὗτοι οἱ κύκλοι , ζητεῖν ἄξιον . ὁ μὲν γὰρ ἰσημερινὸς καὶ ὁ ζῳδιακὸς ὡς διχοτομοῦντες τὴν σφαῖραν εἰκότως ἐνυπάρχειν δοκοῦσι κατ’ οὐσίαν τὰ ἡμισφαίρια διορίζοντες , οἱ δὲ ἄλλοι κύκλοι μήποτε κατ’ ἐπίνοιαν τὴν ἡμετέραν εἰσὶ κέντρῳ μὲν τῷ πόλῳ , διαστήματι δὲ ἑκάστῳ τῶν ἀστέρων κύκλους γραφόντων ἡμῶν · ἢ οὐ κατὰ τὴν ἡμετέραν ἐπίνοιάν εἰσιν οἱ τῶν κινήσεων κύκλοι , ἀλλὰ τῆς ὅλης σφαίρας περὶ τοὺς αὐτοὺς πόλους ἀεὶ τοὺς τοῦ ἰσημερινοῦ κινουμένης ἕκαστος τῶν ἐν αὐτῇ ἀστέρων ἐν τῷ αὐτῷ μένων ἀεὶ τόπῳ καὶ ὑπὸ τῆς ὅλης σφαίρας περιφερόμενος τὸ ἴσον ἀεὶ διάστημα τοῦ πόλου ἀπέχων κυκλικὴν ἔχει τὴν κίνησιν . κἂν μὴ ἐγκεχαραγμένοι οὖν ὦσιν οὖτοι οἱ κύκλοι τῇ σφαίρᾳ , ἀλλ᾿ ἐπειδὴ πᾶσα κίνησις κατὰ διάστημά τι γίνεται , τῆς κινήσεως κυκλικῆς οὔσης ἀνάγκη καὶ τὸ διά|στημα φυσικῶς κυκλικὸν εἶναι , ἐν ᾧ οἱ ἴσον ἀπέχοντες τοῦ πόλου ἀστέρες ἐνεστηρίχθησαν ὑπὸ τοῦ δημιουργοῦ θεοῦ . καὶ οὗτοι οἱ ἀνάλογον ἔχοντες τὰ τάχη τοῖς μεγέθεσιν . p . 290a7 Ἔτι δέ , ἐπεὶ σφαιροειδῆ τὰ ἄστρα ἕως τοῦ οὐθὲν γὰρ διαφέρει κινεῖν τὴν ὄψιν ἢ τὸ ὁρώμενον . Μετὰ τὴν ἐκ διαιρέσεως ἀπόδειξιν τὴν περὶ τῆς κινήσεως ἢ τῆς ἀκινησίας τῶν ἄστρων ἄλλον τρόπον ἀποδείξεως ἐπάγει περὶ τοῦ μὴ κινεῖσθαι τὰ ἄστρα ὑποθέμενος αὐτὰ σφαιροειδῆ εἶναι καὶ νῦν μὲν τὸ πιθανὸν τῆς ὑποθέσεως πιστούμενος ἔκ τε τῆς τῶν ἄλλων δόξης οὕτως οἰομένων περὶ αὐτῶν καὶ ἐκ τοῦ δεῖν τῆς αὐτῆς οὐσίας ὄντας αὐτοὺς τῷ οὐρανίῳ σώματι καὶ σχῆμα τὸ αὐτὸ ἔχειν , μετ’ ὀλίγον δὲ καὶ τοῦτο καθ’ αὑτὸ προβαλλόμενος δείξει σφαιρικὸν ὑπάρχον τῶν ἄστρων τὸ σχῆμα . ὑποθέμενος οὖν , ὅτι σφαιρικὰ τὰ ἄστρα , καὶ προλαβών , ὅτι τῶν σφαιρικῶν σωμάτων , καθ’ ὃ σφαιρικά ἐστι , δύο εἰσὶν αἱ κινήσεις ἥ τε δίνησις καὶ ἡ κύλισις · γίνεται δὲ ἡ μὲν δίνησις ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ περὶ τὸν οἰκεῖον ἄξονα στρεφομένης τῆς σφαίρας , ἡ δὲ κύλισις ἀμειβούσης τοὺς τόπους · καὶ δείξας μηδετέραν τούτων ἀῶν κινήσεων προσήκειν τοῖς ἄστροις ἠρεμουσῶν τῶν σφαιρῶν λοιπόν , ὅτι μὴ κινεῖται αὐτὰ τὰ ἄστρα , κατεσκεύασεν , ὥς φησιν ὁ Ἀλέξανδρος . καὶ ὅτι μὲν μὴ δινεῖται , δείκνυσιν ἐκ τοῦ μεθιστάμενα φαίνεσθαι καὶ μὴ ἐν τῷ αὐτῷ μένοντα τόπῳ · εἰ γὰρ τὰ μὲν δινούμενα ἐν τῷ αὐτῷ μένει τόπῳ · τοιοῦτον γὰρ τὸ δινεῖσθαι · τὰ δὲ ἄστρα οὐκ ἐν τῷ αὐτῷ μένει τόπῳ , ἀλλὰ μεταβάλλει τὸν τόπον , ὡς καὶ τὰ φαινόμενα μαρτυρεῖ καὶ ἡ κοινὴ πάντων δόξα , δῆλον , ὅτι ἐν δευτέρῳ σχήματι συνάγεται τὸ τὰ ἄστρα μὴ δινεῖσθαι ἢ τό γε ἀληθέστερον τὸ τὰ ἄστρα μὴ κατὰ δίνησιν ταύτην ἔχειν τὴν ὁρωμένην ἐπ’ αὐτῶν μετάβασιν . εἶτα ἔνστασιν λύει τὴν λέγουσαν , ὅτι καὶ ὁ ἥλιος δινούμενος φαίνεται · εἰκὸς οὖν καὶ τὰ ἄστρα οὕτω κινεῖσθαι . καὶ λύει τὴν ἔνστασιν πολλαχῶς , πρῶτον μὲν ἐκ τοῦ εὔλογον μὲν εἶναι πάντα τὴν αὐτὴν κινεῖσθαι κίνησιν οὐσίαν τὴν αὐτὴν ἔχοντα , μόνον δὲ δινούμενον ὁρᾶσθαι τὸν ἥλιον , δεύτερον δὲ ἐκ τοῦ μηδὲ τὸν ἥλιον πανταχοῦ φαίνεσθαι δινούμενον , ἀλλ’ ἀνατέλλοντα μόνον καὶ δύνοντα , καὶ τρίτον ἐκ τοῦ τὴν αἰτίαν ἀποδοῦναι τῆς κατὰ δὀνησιν φανταζομένης τοῦ ἡλίου κινήσεως παρ’ ἡμᾶς οὖσαν καὶ οὐ παρὰ τὸν ἥλιον . ἡ γὰρ ὄψις , φησίν , ἀποτεινομένη μακρὰν καὶ ἀσθενοῦσα διὰ τὸ μῆκος κραδαίνεται · τοῦτο γὰρ τὰ ἀσθενῆ κινούμενα πάσχει · ὁ δὲ κραδασμὸς οὗτος καὶ ὁ τρόμος καὶ ἡ περιέλιξις τοῦ ὁρῶντος δίνησις εἶναι δοκεῖ τοῦ ὁρωμένου · οὐδὲν γὰρ διαφέρει πρὸς τὴν τοιαύτην φαντασίαν τὸ τὴν ὄψιν ὑποθέσθαι κινουμένην ἢ τὸ ὁρώμενον · οἱ γοῦν τοὺς αἰγιαλοὺς παραπέμποντες κινεῖσθαι τὴν γῆν καὶ τὰ ὄρη νομίζουσι τῆς ὄψεως κινουμένης καὶ τὸ οἰκεῖον πάθος τῷ ὁρατῷ περιτιθείσης . ὅτι δὲ τοῦτο αἴτιον τοῦ δινούμενον φαίνεσθαι τὸν ἥλιον , πιστοῦται καὶ ἐκ τοῦ τοὺς μὲν ἀπλανεῖς ἀστέρας στίλβοντας φαίνεσθαι · τούτους γὰρ λέγει τοὺς ἐνδεδεμένους ὡς πρὸς τοὺς πλανᾶσθαι δοκοῦντας ἀντιδιαστέλλων αὐτοὺς ἢ ὡς τῇ ἀπλανεῖ σφαίρᾳ , περὶ ἧς ὁ λόγος , ἐνδεδεμένους · τοὺς δὲ πλάνητας μηκέτι πάσχειν δοκεῖ τοῦτο . οἱ μὲν γὰρ πλάνητες , φησίν , ἐγγύς εἰσιν , ὥστε ἐγχρατὴς ἑαυτῆς ἔτι καὶ ἐρρωμένη ἀφικνεῖται πρὸς αὐτοὺς ἡ ὄψις , καὶ διὰ τοῦτο μηδὲν αὐτὴ πάσχουσα οὐδὲ ἐκείνων τι κατηγορεῖ πάθος , πρὸς δὲ τοὺς ἀπλανεῖς , οὓς μένοντας διὰ τοῦτο καλεῖ ὡς ἀπλανεῖς , πορρωτέρω ὄντας ἀποτεινομένη κραδαίνεται διὰ τὸ πολὺ μῆκος ἀτονοῦσα , καὶ ὁ τρόμος αὐτῆς ἐπὶ μὲν τοὐ ἡλίου τὴν δίνησιν , ἐπὶ δὲ τῶν ἀπλανῶν τὴν στιλβηδόν φαίνεσθαι ποιεῖ . Ἀλλ’ ὅτι μὲν καὶ στιλβηδὼν ἐπὶ τοῦ ἡλίου φαίνεται , πρόδηλον · διὰ τί δέ , φαίη ἄν τις , ἡ δίνησις ἐπὶ τοῦ ἡλίου μόνου φαίνεται καὶ μὴ καὶ τῶν ἐπέκεινα τοῦ ἡλίου , πρὸς οὓς πορρωτέρω ὄντας ἀποτεινομένη ἡ ὄψις μᾶλλον ἄν κραδαίνοιτο καὶ τρέμοι διὰ τὴν μᾶλλον ἀσθένειαν ; καὶ λέγει πρὸς ταύτην τὴν ἀπορίαν ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι ἴσως μέν τι γίνεται καὶ παρὰ τὴν τοῦ ἡλίου λαμπρότητα , ἴσως δέ τι γίνεται καὶ παρὰ τὴν γῆν , διὸ παρ’ αὐτὴν ὁρᾶται δινούμενος · ἀνατέλλων τε γὰρ καὶ δύνων · τὰς γὰρ δύο κινήσεις αὐτοῦ , καθ’ ἥν τε μετὰ τοῦ παντὸς περιφέρεται καὶ ἣν καθ’ αὑτὸν ἀνάπαλιν κινεῖται , συμβαίνει πως ὁρᾶσθαι τῷ παρὰ τὴν γῆν ἠρεμοῦσαν βλέπεσθαι , καὶ οὕτω κραδαίνεσθαι δοκεῖ καὶ διὰ τοῦτο ἀνατέλλων μόνον καὶ δυόμενος τοιοῦτος ἡμῖν ὁρᾶται · καὶ μόνος ἄν ὁ ἥλιος , φησί , ταῦτα πάσχοι τῷ μέγιστος εἶναι τῶν πλησίον καὶ λαμπρότατός τε καὶ φανερώτατος . τὸ δὲ ἡ γὰρ ὄψις ἀποτεινομένη μακρὰν οὐχ ὡς κατ’ ἔκχυσιν ἀκτίνων , φησὶν ὁ Ἀλέξανδρος , ὁρώντων ἡμῶν εἴρηκεν · οὐ γὰρ δοκεῖ τοῦτο αὐτῷ · ἀλλὰ τὸ διαφανὲς τὸ μεταξὺ ὄψιν ἄρτι κέκληκεν , ὃ τῷ διὰ πολλοῦ τοῦ μεταξὺ διαστήματος τὸ εἶδος ἡμῖν ἀναγγέλλειν οὐκέτι ὁμοίως τῷ πλησίον τῆς ἡμετέρας ὄψεως ἀναμάττεται τὸ εἶδος τοῦ ὁρωμένου οὐδὲ κατακρατεῖ αὐτοῦ διὰ τὴν ἐκ μακροῦ διάδοσιν . ἀλλὰ καὶ τὸ ὥστε ἐγκρατὴς οὖσα πρὸς αὐτοὺς ἀφικνεῖται ἡ ὄψις ἡ μετέρα , φησίν , Ἀριστοτέλης ἐπὶ τοῦ μεταξὺ διαφανοῦς ἤκουεν . αἰσθόμενος δὲ ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι λίαν ἀπίθανον ἦν τὸ διαφανὲς ὄψιν καλέσαι καὶ λέγειν αὐτὸ ἑλίσσεσθαι δι’ ἀσθένειαν , κἄν ἐπὶ τῆς ὄψεως , φησί , λέγῃ καὶ τῶν ἀκτίνων , οὐχ ὡς ἀρεσκόμενος λέγοι ἄν , | ἀλλὰ τῷ τὰ αὐτὰ μὲν γίνεσθαι 205a πάθη , ἄν τε τὸ διαφανὲς καὶ τὸ μεταξύ ἐστι τὸ πάσχον ἀπὸ τοῦ αἰσθητοῦ καὶ ἀναγγέλλον τῇ ὄψει , ἄν τε ἀπὸ τῆς ὄψεως ἐκπέμπονται ἀκτῖνες · συνηθέστερον δὲ εἶναι τὸ τοιοῦτον διὰ τὸ τοὺς μαθηματικοὺς οὕτω λέγειν · ἐν πολλοῖς γοῦν αὐτῷ καίτοι μὴ ἀρεσκόμενος προσχρῆται ; ὅτι δὲ οὐχ οἷόν τε οὕτως ἔχειν , ἐν τῷ Περὶ αἰσθήσεως καὶ αἰσθητῶν δείξει . Ὅταν δὲ λέγῃ τοὺς δὲ πλάνητας μὴ στίλβειν καίτοι τοῦ ἡλίου ἑνὸς ὄντος τῶν πλανήτων καὶ στίλβοντος , ἢ τοὺς ἄλλους παρὰ τὸν ἥλιόν φησιν ἢ πλάνητας ἰδίως λέγοι ἄν τοὺς πέντε τοὺς παρὰ τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην . καὶ δῆλον , ὅτι καὶ τοῦτο κατὰ τὸ ἐπικρατοῦν εἶπεν · ὅτι γὰρ καὶ ὁ ῾Ερμῆς ἐν τοῖς πλάνησι στίλβει , δηλοῖ καὶ τὸ ὄνομα τοῦτο προσκείμενον αὐτῷ , τισὶ δὲ καὶ ὁ τῆς Ἀφροδίτης ἀστὴρ δοκεῖ τοιοῦτος . καὶ κάλλιον εἰς τὰς ἰδιότητας μᾶλλον ταῦτα τῶν ἀστέρων ἀναφέρειν , ὥσπερ τὰ χρώματα . ἐπειδὴ δὲ οἱ τὸν Ἀριστοτέλην τοῦ Πλάτωνος διοικίζειν φιλονεικοῦντες ὡς καὶ τοῦτο διάφωνον αὐτῶν δόγμα παρατίθενται τὸ τὸν μὲν Πλάτωνα λέγειν τοὺς ἀπλανεῖς ἀστέρας δύο κινεῖσθαι κινήσεις τὴν μὲν ὑπὸ τοῦ οὐρανοῦ περιφεφομένους , τὴν δὲ οἰκείαν περὶ τὰ ἑαυτῶν κέντρα κυκλιζομένους καὶ δινουμένους , τὸν δὲ Ἀριστοτέλην τὴν δίνησιν ἀναιρεῖν , ἴδωμεν , εἰ δοκεῖ , τὴν ἑκατέρου γνώμην , καὶ πρῶτον τῶν ὑπὸ τοῦ Πλάτωνος ῥηθέντων ἀκούσωμεν γράφοντος ἐν Τιμαίῳ τάδε · “ τοῦ μὲν οὖν θείου τὴν πλείστην ἰδέαν ἐκ πυρὸς ἀπειργάσατο , ὅπως ὅτι λαμπρότατον ἰδεῖν τε κάλλιστον εἴη · τῷ δὲ παντὶ προσεικάζων εὔκυκλον ἐποίει τίθησί τε εἰς τὴν τοῦ κρα - τίστου φρόνησιν ἐκείνῳ ξυνεπόμενον νείμας περὶ πάντα κύκλῳ τὸν οὐρανὸν κόσμον ἀληθινὸν αὐτῷ πεποικιλμένον εἶναι καὶ καθ’ ὅλον κινήσεις δύο προσῆψεν ἑκάστῳ τὴν μὲν ἐν ταὐτῷ κατὰ ταὐτὸ δινουμένῳ , τὴν δὲ εἰς τὸ πρόσθεν ὑπὸ τῆς ταὐτοῦ καὶ ὁμοίου περιφορᾶς κρατουμένῳ , τὰς δὲ πέντε κινήσεις ἀκίνητον καὶ ἑστώς , ἵνα ὅτι μάλιστα καὶ αὐτῶν ἕκαστον γένοιτο ὡς ἄριστον . ἐξ ἧς δὴ τῆς αἰτίας γέγονεν , ὅσα ἀπλανῆ τῶν ἄστρων θεῖ ὄντα . καὶ διὰ ταῦτα ἐν ταὐτῷ στρεφόμενα ἀεὶ μένει · τὰ δὲ τρεπόμενα καὶ πλάνην τοιαύτην ἴσχοντα , καθάπερ ἐν τοῖς πρόσθεν ἐρρήθη . κατ’ ἐκεῖνα γέγονεν’ ἐν δὴ τούτοις ὁ Πλατῶν δύο κινήσεις ἕκαστον τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων κινεῖσθαί φησι τὴν μὲν οἰκείαν περὶ τὸ ἑαυτοῦ κέντρον ἐν ταὐτῷ μένοντα , τὴν δὲ εἰς τὸ πρόσθεν ὑπὸ τοῦ περιέχοντος αὐτοὺς οὐρανοῦ γινομένην . ὁ δὲ Ἀριστοτέλης ὅτι μὲν ἀναιρεῖ τὴν δίνησιν , δῆλον · ἀναιρεῖ δὲ αὐτὴν οὐχ ὡς μηδὲ ὅλως οὖσαν ἐν αὐτοῖς , ἀλλ’ ὡς μὴ μόνην οὖσαν ἀτρεμουσῶν τῶν σφαιρῶν μηδὲ τῆς φαινομένης αὐτῶν κατὰ τόπον μεταβάσεως οὖσαν αἰτίαν . λέγει γοῦν δινούμενα γὰρ | ἄν ἔμενεν ἐν τῷ αὐτῷ καὶ οὐ μετέβαλε τόπον , ὅπερ φαίνεταί τε καὶ πάντες φασί · καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς δὲ τὴν φύσιν ὥσπερ ἐπίτηδες ἀφελεῖν αὐτῶν φησι πάντα , δι’ ὧν ἐνεδέχετο προιέναι καθ’ αὑτά , τὸ δὲ σφαιροειδὲς αὐτοῖς ἀπολείπειν , ὅπερ πρὸς τὴν ἐν ἑαυτῷ κίνησιν χρησιμώτερον ὁμολογεῖ . “ οὕτω γὰρ ἄν,’’ φησί , “ καὶ τάχιστα κινοῖτο καὶ μάλιστα κατέχει τὸν αὐτὸν τόπον ” , ἅπερ ἄμφω τοῖς δινουμένοις ἐστὶν οἰκεῖα . ἀλλὰ καὶ πρὸς τῷ πέρατι τοῦ λόγου “ ἐπεὶ οὖν δεῖ ” φησὶ “ τὸν μὲν οὐρανὸν κινεῖσθαι τὴν ἐν αὑτῷ κίνησιν , τὰ δὲ ἄλλα ἄστρα μὴ προιέναι δι’ ἑαυτῶν , εὐλόγως ἄν ἑκάτερον εἴη σφαιροειδές · οὕτω γὰρ μάλιστα τὸ μὲν κινήσεται , τὸ δὲ ἠρεμήσει’’ . ὥστε πανταχοῦ τὸ μὴ προιέναι δι’ ἑαυτῶν ἀναιρεῖ τὴν τοιαύτην κίνησιν , ἀλλ’ οὐχ ἁπλῶς τὸ κινεῖσθαι . καὶ τὸν μὲν οὐρανὸν κινεῖσθαι λέγει ὡς τῶν μερῶν αὐτοῦ διὰ τὸ μέγεθος αἰσθητὴν ἐχόντων τὴν μετάβασιν , τοὺς δὲ ἀστέρας ἠρεμεῖν ὡς τῆς μὲν τῶν μερῶν αὐτῶν μεταβάσεως κατὰ τὴν περὶ τὰ οἰκεῖα κέντρα κίνησιν μὴ ὁρωμένης , τῆς δὲ ὁλότητος αὐτῶν τὸν αὐτὸν ἀεὶ τοῦ οὐρανοῦ κατεχούσης τόπον . ὅλως δέ , εἰ φυσικὰ ὄντα καὶ τὰ ἄστρα οὐσίας τε τῆς αὐτῆς ἐστὶ τῷ οὐρανῷ τῆς πέμπτης καὶ σχήματι τῷ αὐτῷ μεμόρφωται τῷ σφαιρικῷ , πῶς οὐχὶ καὶ κίνησιν ἄν ἔχοι τὴν αὐτὴν φυσικά γε ὄντα ; εἰ δέ , ὡς ἐν τοῖς ἐφεξῆς λέγει , καὶ πράξεως καὶ ζωῆς , ἔμψυχα δηλονότι , ὅλα μετέχει τὰ οὐράνια , πῶς ἄν ἀκίνητα εἴη καθ’ αὑτὰ τὰ ἄστρα ; κἄν γὰρ μέρη ᾗ τοῦ οὐρανοῦ , ἀλλὰ τοιαῦτα μέρη , ὡς καὶ ὁλότητα οἰκείαν ἔχειν καὶ περιγραφὴν ἀφωρισμένην · ἔτι δὲ εἰ καὶ πρὸς μονὴν ἐπιτήδειόν ἐστι τὸ σφαιρικὸν σχῆμα , οὐδὲν ἄν εἴη σῶμα φύσει κυκλοφορητικόν . Προσεκτέον δὲ καὶ τῷ ὅλῳ ἐπιχειρήματι . σφαιρικὰ γὰρ ὄντα , φησί , τὰ ἄστρα , εἴπερ κινεῖται δι’ ἑαυτῶν , ἢ κατὰ δίνησιν ἢ κατὰ κύλισιν κινηθήσεται τὴν κίνησιν , ἣν κινούμενα φαίνεται · ἀλλ’ οὔτε κατὰ δίνησίν ἐστιν αὕτη · τὰ γὰρ δινούμενα ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ μένει · οὔτε κατὰ κύλισιν , ὡς δείξει . οὐκ ἄρα ταύτην τὴν μεταβάλλουσαν τὸν τόπον κίνησιν δι’ ἑαυτῶν κινεῖται . οὐ μέντοι τοῦτο ἔδειξεν , ὅτι ταύτην μόνην ἔχει τὴν μεταβατικὴν κίνησιν τὰ ἄστρα τὴν ὑπὸ τοῦ οὐρανοῦ γινομένην ἄλλην μὴ ἔχοντα , εἰ μὴ ἄρα τῷ δεικνύναι τὸν ἥλιον μὴ δινούμενον πρὸς τῷ ὁρίζοντι δοκεῖ τελέως τὴν δίνησιν ἀναιρεῖν . ἀλλ’ εἰ καθ’ αὑτὴν τὴν δίνησιν ἀνῄρει , οὐκ ἂν ἀπὸ τοῦ μεταβαίνειν αὐτὴν ἀνῄρει λέγων δινούμενα γὰρ ἂν ἔμενεν ἐν τῷ αὐτῷ · ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ἥλιος δινούμενος ἀνατέλλειν δοκεῖ καὶ δύνειν τῆς ἡμετέρας ὄψεως ἑλισσομένης , ὡς δοκεῖν κατὰ δίνησιν μεταβάλλειν τὸν τόπον , διὰ τοῦτο τὴν ἀπὸ τοῦ ἡλίου ἔνστασιν ἔλυσε βοηθῶν τῷ τὸ δινούμενον ἐν τῷ αὐτῷ μένειν καὶ δεικνύς , ὅτι ἡ ἐν τῇ ἀνατολικῇ καὶ δυτικῇ προόδῳ τοῦ ἡλίου φαινομένη δίνησις οὐκ αὐτοῦ ἐστι τοῦ ἡλίου , ἀλλὰ τῆς | ἡμετέρας ὄψεως . ἀκοῦσαι δὲ χρὴ καὶ τοῦ ἀρίστου τῶν ἀστρονόμων τοῦ Πτολεμαίου λέγοντος ἐν τῷ δευτέρῳ βιβλίῳ τῶν ῾Υποθέσεων “ ὥστε εὐλογώτερον εἶναι τὸ κινεῖν μὲν τῶν ἄστρων ἕκαστον , ὅτι τοῦτό ἐστι καὶ δύναμις καὶ ἐνέργεια αὐτῶν , κατὰ τὸν ἴδιον μέντοι τόπον καὶ περὶ τὸ αὑτοῦ μέσον ὁμαλῶς πάλιν καὶ ἐγκυκλίως · ὑπάρχειν γὰρ αὐτῷ πρώτῳ δίκαιον , ὃ καὶ ἐν ταῖς περιεχούσαις αὐτὸ συστάσεσι περιποιεῖ ” . p . 290a24 Ἀλλὰ μήν , ὅτι οὐδὲ κυλίεται τὰ ἄστρα ἕως τοῦ δῆλον ὅτι οὐκ ἄν κινοῖντο δι’ ἑαυτῶν . Δείξας , ὅτι ἡ φαινομένη τῶν ἄστρων κίνησις οὐ κατὰ δίνησίν ἐστι . δινούμενα γὰρ ἄν ἔμενεν ἐν τῷ αὐτῷ · καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ ἡλίου ἔν - στάσιν λύσας ἐφεξῆς δείκνυσιν , ὅτι οὐδὲ κυλιόμενα τὰ ἄστρα ποιεῖται τὴν φαινομένην μετάβασιν . κἄν γὰρ μεταβαίνῃ , ὥσπερ τὰ κυλιόμενα , ἀλλ’ ὅτι μὴ κατὰ κύλισιν μεταβαίνει , κἄν οἰκεία τῷ σφαιρικῷ σώματι ᾖ ἡ κύλισις , δείκνυσιν ἀπὸ τοῦ τὸ φαινόμενον τῆς σελήνης πρόσωπον τὴν αὐτὴν ἀεὶ θέσιν ἔχον ὁρᾶσθαι · οὐκ ἄν δὲ τοῦτο συνέβαινε τοῦ ἐν ᾧ ἔστιν ὁ τύπος ἄλλοτε ἄλλως περιφερομένου τε καὶ μετακυλιομένου . δῆλον δέ , ὅτι ὁ λόγος οὗτος ὡς ἐπὶ ἀξιώματι πρόεισι τῷ λέγοντι , ὡς ἐφ’ ἑνός , οὕτω δὴ καὶ ἐπὶ πάντων ἔχειν · καὶ ἔχει λόγον ἐπὶ τῶν θείων τὸ ἀξίωμα . ἀλλ’ εἰ μὲν τὸ ἐμφαινόμενον πρόσωπον διαφορά τις οὐσιώδης ἐστὶ τοῦ σεληνιακοῦ σώματος ἢ παραδειγματικῶς περιέχοντος τὸ πολυειδὲς καὶ διάφορον τῆς γενέσεως , ὡς Ἰάμβλιχός φησιν , ἢ διὰ τὸ μεσότης εἶναι τῶν οὐρανίων καὶ τῶν ὑπὸ σελήνην τὸ μὲν εὐφώτιστον ἔχει , τὸ δὲ σκιερώτερον κατ’ οὐσίαν , ὡς ἄλλοις ἀρέσκει , ἰσχυρὸν δοκεῖ πρὸς ἀπόδειξιν τὸ εἰρημένον · πῶς γὰρ τοῦ ὅλου σώματος κυλιομένου τὴν αὐτὴν ἐκεῖνο θέσιν ἐφύλαττε συνεχὲς ὂν πρὸς τὸ ὅλον ; εἰ δέ , ὥς τινες λέγουσιν , ἔμφασίς τίς ἐστιν ὡς ἐν κατόπτρῳ ἤτοι τῆς γῆς ἢ τῆς θαλάσσης ἢ τῶν ὀρῶν , δύναται , φησὶν ὁ Ἀλέξανδρος , καὶ κυλιομένης αὐτῆς ὁμοία μένειν ἡ ἔμφασις τῷ καὶ ταῦτα ἀφ’ ὧν ἡ ἔμφασις τὰ αὐτὰ μένειν κἀκείνην πρὸς τὸ δέχεσθαι τὴν τοιαύτην ἔμφασιν κατὰ πάντα αὐτῆς μέρη ὁμοίαν ἔχειν ἐπιτηδειότητα καὶ κατὰ τὴν τοῦ σώματος φύσιν καὶ κατὰ τὴν τοῦ σχήματος ὁμοιότητα . ἀλλ’ εἰ μὲν ἡ ἔμφασις κατὰ τὴν ἀπὸ τοῦ κατόπτρου τῶν ἀκτίνων ἀνάκλασιν ἐπὶ τὸ ἐμφαινόμενον γίνεται , ὡς τοῖς πολλοῖς δοκεῖ , οὐκ ἂν ἀπὸ παντὸς τόπου ὁρῶντι τὸ αὐτὸ ἂν ἐμφαίνοιτο , ὥσπερ νῦν τὸ τῆς σελήνης πρόσωπον καὶ ἀπὸ μεσημβρινωτάτων τόπων καὶ ἀπὸ βορειοτάτων καὶ ἀπὸ ἀνατολικῶν καὶ δυτικῶν ὁρῶντι τὸ αὐτὸ φαίνεται . εἰ μέντοι ἀπόρροιαι τῶν ὑπὸ σελήνην ἀναθέουσαι ἄλλαι ἀπ’ ἄλλων ἀεὶ περὶ τὸ στιλπνὸν τῆς σελήνης τοιαύτην λαμβάνουσι σύστασιν , | ὡς καὶ ἐν τοῖς κατόπτροις εἰδώλων ἔμφασιν συνίστασθαι λέγουσί τινες , δυνατὸν ἄν εἴη καὶ κυλιομένης καὶ δινουμένης τὴν αὐτὴν ἔμφασιν ὁρᾶσθαι ἀπὸ παντὸς τόπου . ἐπιστῆσαι δὲ χρή , διὰ τί μὴ καὶ ἐπὶ τῆς δινήσεως ἐχρήσατο τῷ ἀπὸ τοῦ τῆς σελήνης προσώπου ὁ Ἀριστοτέλης · καὶ γὰρ καὶ τὸ δινούμενον ἄλλοτε ἄλλην θέσιν ἴσχον οὐκ ἄν τὴν αὐτὴν ἔμφασιν ἐδείκνυε τοῦ προσώπου , εἰ κατ’ οὐσίαν ἦν ἐν τῇ σελήνῃ τοῦ σώματος ἡ τοιαύτη δια - φορά . ἤ ἄρα δυνατὸν ἦν τῆς σφαίρας , ἐν ᾖ ἐνδέδεται , ἐπὶ τἀναντία τῆς δίνης κινουμένης καὶ περιαγούσης αὐτὴν ἀντανίσωσιν ἀεὶ ἐγγίνεσθαι τῆς τοῦ προσώπου θέσεως ; Δείξας δέ , ὅτι οὔτε κατὰ δίνησιν οὔτε κατὰ κύλισιν δυνατὸν κινεῖσθαι τοὺς ἀστέρας ταύτην , ἣν φαίνονται κινούμενοι κίνησιν , ἐπειδὴ δι’ ἑαυτῶν ἄλλως ἀδύνατον ἦν αὐτοὺς κινεῖσθαι , συμπεραίνεται λοιπόν , ὅτι οὐκ ἄν κινοῖτο δι’ αὑτῶν . p . 290a29 Πρὸς δὲ τούτοις ἄλογον ἕως τοῦ οὕτω γὰρ μάλιστα τὸ μὲν κινήσεται , τὸ δὲ ἠρεμήσει . Δείξας , ὅτι μὴ δι’ ἑαυτῶν οἱ ἀστέρες κινοῦνται ταύτην , ἣν φαίνονται κινούμενοι κίνησιν , διότι μήτε κατὰ δίνησιν αὐτὴν μήτε κατὰ κύλισιν κινοῦνται , κατ’ ἄλλην ἐπιβολὴν πάλιν δείκνυσιν τὸ μὴ δι’ ἑαυτῶν κινεῖσθαι ταύτην τὴν μεταβατικὴν κίνησιν . ὁ δὲ συλλογισμὸς δυνάμει τοιοῦτος · τὰ δι’ αὑτῶν κινούμενα τὴν μεταβατικὴν κίνησιν ἀπηρτημένα ἔχει μόρια καὶ προέχοντα , ὥσπερ τοὺς πόδας τὰ ζῷα · ὁ οὐρανὸς καὶ οἱ ἀστέρες σφαιρικὰ ὄντα οὔτε ἀπηρτημένα οὔτε προέχοντα ἔχουσι μόρια · καὶ συμπέρασμα ἐν δευτέρῳ σχήματι , ὅτι ὁ οὐρανὸς καὶ οἱ ἀστέρες οὐ δι’ ἑαυτῶν κινοῦνται μεταβατικὴν κίνησιν , ἀλλ’ ὁ μὲν οὐρανὸς δῆλον ὅτι οὐδὲ ὅλως μεταβαίνε τόπον ἐκ τόπου , οἱ δὲ ἀστέρες μεταβαίνουσι μέν , ἀλλ’ οὐκ ἐξ ἑαυτῶν . Ἐπειδὴ δὲ ἀπὸ τῆς πρὸς τὰ ἄλλα ζῷα ὁμοιότητος τὴν ἐπιχείρησιν ἐποιήσατο , πρῶτον δείκνυσιν , ὅτι ἄλογόν ἐστι τὴν φύσιν μηδὲν μάτην ποιοῦσαν τοῖς μὲν ἀτιμοτέροις ζῴοις , ἃ καὶ ἰδίως ὡς γνώριμα ζῷα κέκληκεν , ὄργανα πρὸς τὴν μεταβατικὴν κίνησιν παρασχεῖν , τῶν δὲ τιμιωτέρων ἀμελῆσαι . εἰ οὗν τοῦτο ἄτοπον , ἐκεῖνο μᾶλλον ἀληθὲς καὶ πρέπον τὸ τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῶν ἀστέρων ὥσπερ ἐπίτηδες ἀφελεῖν πάντα , δι’ ὧν ἐνεδέχετο καθ’ ἑαυτὰ προϊέναι , τουτέστι μεταβατικὴν κινεῖσθαι κίνησιν , καὶ ὅ τι πλεῖστον ἀποστῆσαι αὐτὰ τῶν ἐχόντων ὄργανα πρὸς μεταβατικὴν κίνησιν , σφαιροειδῆ δὲ καὶ τὸν οὐρανὸν ποιῆσαι καὶ ἕκαστον τῶν ἀστέρων , διότι πρὸς μὲν τὴν ἐν τῷ αὐτῷ κίνησιν , εἶπεν , ἐπιτηδειότατόν ἐστι τὸ σφαιρικὸν σχῆμα · οὕτω γὰρ καὶ τάχιστα ἂν κινοῖτο καὶ ὁμαλῶς | ὁ οὐρανὸς μέτρον κινήσεως πάσης ὑπάρχων . καὶ μάλιστα κατέχοι τὸν αὐτὸν τόπον τῷ μηδὲν ἐκτὸς ἑαυτοῦ ἔχειν . τάχιστα μὲν γὰρ κινεῖται , διότι τῶν ἰσοπεριμέτρων χωρίων ἐλαχίστη ἡ περιφερής , τῶν δὲ τῇ αὐτῇ δυνάμει κινουμένων θᾶττον κινεῖται τὸ τὴν ἐλάττονα περίμετρον διιόν · ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ λεῖον τῆς ἐπιφανείας καὶ πανταχόθεν ὅμοιον καὶ ἰσόρροπον καί , ὥς φησιν ὁ Πλατῶν “ ἐπὶ σμικροτάτου ποδὸς ἀεὶ βαῖνον’’ εὐκινητότατόν τέ ἐστι τὸ σφαιρικὸν καὶ ὁμαλὴν ἔχει τὴν κίνησιν , ἅτε μὴ κατὰ τὰς γωνίας ἀντικόπτον καὶ ἐμποδιζόμενον καὶ ἀνωμάλως φερόμενον . τὰ γὰρ γεγωνιωμένα τῶν σχημάτων καὶ διὰ τὴν ἐξοχὴν τῶν γωνιῶν καὶ διὰ τὴν ἀνομοιότητα τοῦ σχήματος ἀνώμαλον ἔχει τὴν κίνησιν καὶ κατὰ μὲν τῆς γωνίας ἐρεισθὲν θᾶττον περιφέρεται , ὡς καὶ τὸ σφαιρικὸν ἀεὶ καθ’ ἑνὸς σημείου βαῖνον , κατὰ δὲ τοῦ ἐπιπέδου βραδύτατα . ἀλλὰ καὶ τὸν αὐτὸν ἀεὶ τόπον κατέχει τὸ σφαιρικὸν σχῆμα δινούμενον διὰ τὸ μηδεμίαν ἔχειν ἐξοχήν , ἥτις ἐν τῇ περιφορᾷ ἄλλοτε ἄλλον ἐπιλαμβάνειν τε καὶ ἀπολείπειν τόπον ἀναγκάζεται . οὕτω μὲν οὖν τὸ σφαιρικὸν σχῆμα πρός τε τὴν ἐν ἑαυτῷ κίνησιν τὴν κατὰ ἀντιπαραχώρησιν τῶν μορίων γινομένην καὶ πρὸς τὴν ἐν ταὐτῷ μονὴν χρησιμώτατόν ἐστι , πρὸς δὲ τὴν εἰς τὸ πρόσθεν πρόοδον ἀχρηστότατον , εἴπερ ἀνόμοιόν ἐστι πάντῃ τοῖς δι’ ἑαυτῶν κινουμένοις τὴν μεταβατικὴν κίνησιν · ἀνόμοιον δέ , εἴπερ ἐκεῖνα εὐθύγραμμα ὄντα καὶ οὐ σφαιρικὰ προκείμενά τινα ἔχει μόρια καὶ ἀπηρτημένα , οἷς ὀργάνοις χρῆται πρὸς τὴν μετάβασιν , ἵνα μὴ τοῖς κυριωτάτοις αὐτῶν μορίοις ἐφάπτηται τοῦ ὑποκειμένου , ἡ δὲ σφαῖρα , εἰ μεταβαίνοι καὶ κυλίοιτο , παντὶ ἄν τῷ σώματι πρὸς τὴν μετάβασιν ἐχρῆτο . εἰ οὖν πρὸς τὴν εἰς τὸ πρόσθεν πρόοδον ἀχρηστότατόν ἐστι τὸ σφαιρικὸν σχῆμα , δῆλον , ὅτι ἡ κύλισις οὐκ ἔστιν αὐτῷ κατὰ φύσιν . ἐφιστάνει δὲ ὁ Ἀλέξανδρος , πῶς λέγει τὸν ἀπλανῆ οὐρανὸν κατέχειν τὸν αὐτὸν τόπον μὴ ὄντα ὅλως ἐν τόπῳ κατ’ αὐτόν , καὶ λέγει , ὅτι τόπον νῦν κοινότερον τὸ διάστημα καλεῖ . ποῖον δὲ ἄρα διάστημα ; εἰ μὲν γὰρ τὸ αὐτοῦ τοῦ σώματος λέγει , καὶ τοῖς μεταβατικοῖς ὑπάρχει τοῦτο τὸ εἶναι ἐν τῷ τοῦ οἰκείου σώματος διαστήματι , εἰ δὲ διάστημα τὴν χώραν λέγομεν , τοῦτο νῦν συγχωροῦμεν , ὅπερ ἐν τοῖς περὶ τόπου λόγοις ἀναιρεῖν ἐπιχειροῦμεν . Συμπεραινόμενος δὲ τὸν λόγον ὁ Ἀριστοτέλης ἐπεὶ οὖν δεῖ φησὶ τὸν μὲν οὐρανὸν κινεῖσθαι τὴν ἐν αὑτῷ κίνησιν ἤτοι τὴν ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ λέγων , ἐπειδὴ συνεχώρησε κατέχειν τὸν αὐτὸν τόπον , ἢ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῆς ἐν τόπῳ κινήσεως ἐπὶ τοῦ μὴ ὄντος ἐν τόπῳ εἶπε τὴν ἐν ἑαυτῷ κίνησιν · τὰ δὲ ἄλλα οὐράνια σώματα , τουτέστι τὰ ἄστρα . μὴ προϊέναι δι’ αὑτῶν εἰς τὸ πρόσω , ὥσπερ τά πορευόμενα καὶ μεταβάλλοντα τὸν τόπον · | εὐλόγως ἄν ἑκάτερον εἴη σφαιροειδές · οὕτω γὰρ μάλιστα τὸ μὲν οὐράνιον σῶμα κινηθήσεται τὴν ἐν αὑτῷ κίνησιν τὴν καὶ ὁρωμένην , τὰ δὲ ἄστρα τὸν αὐτὸν τόπον ἀεὶ καθέξει . Γράφεται δὲ καὶ τὸ μὲν κινήσει , τὸ δὲ ἠρεμήσει , καί ἐστιν αὕτη σαφεστέρα ἡ γραφή , εἴπερ ὁ μὲν οὐρανὸς περιφέρει τὰ ἄστρα , αὐτὰ δὲ ἐν τῶ αὐτῶ μένει τόπω . Καὶ ὅρα , ὅτι τὰ ἄστρα οὐκ εἶπε δεῖν ἁπλῶς μὴ κινεῖσθαι , ἀλλὰ μὴ προιέναι δι’ ἑαυτῶν , ὅπερ καὶ ὁ οὐρανὸς ἔχει · ἐπίτηδες γάρ φησιν ἡ φύσις ἀφεῖλεν αὐτῶν τὰ ὄργανα , δι’ ὧν ἐνεδέχετο προϊέναι καθ’ αὑτά . ἀμφοῖν δὲ ἐχόντων καὶ τὸ μένειν ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ καὶ τὸ κυκλικῶς κινεῖσθαι , ἡμῶν δὲ ὁρώντων τοῦ μὲν οὐρανοῦ τὴν κυκλικὴν κίνησιν ἀπὸ τῆς τῶν ἄστρων περιφορᾶς , τῶν δὲ ἄστρων τὴν ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ τοῦ οὐρανοῦ μονήν , ἑκάτερον ἀπὸ τοῦ παρ’ ἡμῶν ὁρωμένου χαρακτηρίσας οὕτω γὰρ φησὶ τὸ μὲν κινήσεται , τὸ δὲ ἠρεμήσει . Καὶ ἐπιστῆσαι χρή , ὅτι καὶ τοῦτο ὅλον τὸ ἐπιχείρημα πρὸς ἐκεῖνο τείνει τὸ δεῖξαι , ὅτι τὴν μεταβατικὴν ταύτην κίνησιν τὴν φαινομένην , καθ’ ἣν ἑκάστης ἡμέρας ἀνατέλλοντα φαίνεται καὶ μεσουρανοῦντα καὶ δύνοντα , οὐ καθ’ αὑτὰ προιόντα κινεῖται , ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ οὐρανοῦ περιφέρεται ἐν τῷ αὐτῷ τοῦ οὐρανοῦ τόπῳ ἀεὶ ἠρεμοῦντα . ἐπειδὴ δὲ διαφανῆ ὄντα τὰ τῶν οὐρανίων σφαιρῶν σώματα ἡμῖν οὐχ ὁρᾶται , μόνους δὲ τοὺς ἀστέρας βλέπομεν , πόθεν δῆλον , ὅτι ἔστιν ὅλως οὐράνια σώματα καὶ μὴ καθ’ αὑτοὺς οἱ ἀστέρες ἐν τῷ αἰθέρι τὴν φαινομένην ταύτην κίνησιν κινοῦνται : πῶς δὲ τοῦτο παρῆκεν ὁ Ἀριστοτέλης ζητεῖν ὁ ἐκ τῶν ἐναργῶς φαινομένων ἀποδείξεις πανταχοῦ ποριζόμενος ; ἢ οὐ παρῆκεν , ἀλλ’ ἔδειξεν ἐναργῶς , ὅτε τὰ τάχη τῶν ἀστέρων ἐδείκνυ τὴν ἀναλογίαν ἔχοντα πρὸς τὰ μεγέθη τῶν οὐρανίων κύκλων , ἐν οἷς περιφέρονται , δεῖν μὲν λέγων , ὡς καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις , τὸ μεῖζον σῶμα θᾶττον φέρεσθαι τὴν αὑτοῦ φοράν , εἰ δὲ ἐν τοῖς ἄστροις καὶ βραχύτερά τινα μειζόνων θάττονα φαίνεται μείζονας κύκλους ἐν τῷ ἴσῳ χρόνῳ διανύοντα , δῆλον , ὅτι ἡ ἀναλογία κατὰ τὰ μεγέθη τῶν σωμάτων ἐστίν , ἐν οἷς περιφέρονται , ταῦτα δέ ἐστι τὰ οὐράνια τὴν ἀναλογίαν τοῦ τάχους ἔχοντα πρὸς τὸ μέγεθος . ὅλως δέ , εἰ δέδεικται , ὅτι οὐ δι’ ἑαυτῶν κινοῦνται τὴν φαινομένην ταύτην κίνησιν οἱ ἀστέρες , ἀλλ’ ὑπὸ σφαιρικῶν ἄλλων σωμάτων περιφερόμενοι , δέδεικται καὶ ὑπὸ Ἀριστοτέλους τὸ εἶναι τὰς οὐρανίας σφαίρας . καὶ ἐν ἀρχῇ δὲ τῆς πραγματείας ἔδειξεν ἐκ τοῦ δύο εἶναι τὰς ἁπλᾶς γραμμὰς τὸ δύο εἶναι τὰς ἁπλᾶς κινήσεις , ἐκ τούτου δὲ τὸ δύο εἶναι τὰ ἁπλᾶ σώματα τὰς ἁπλᾶς κινήσεις κινούμενα τό τε κυκλοφορητικὸν καὶ τὸ εὐθυπορούμενον . ἡ δὲ τῶν ἀστέρων αὕτη κίνησις τόπον ἐκ τόπου μεταβαινόντων οὐκ ἔστι κυρίως κυκλική , κἄν ἐπὶ κύκλου γίνηται · ἡ γὰρ κυκλικὴ κίνησις ἐν | τῷ αὐτῷ τόπῳ μένοντός ἐστι · δεῖ ἄρα εἶναι σῶμα ὁλικώτερον τῶν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον περιφερομένων ἀστέρων . οὕτω μὲν οὖν ὁ Ἀριστοτέλης κατὰ πολλοὺς τρόπους ἀπέδειξε τὴν τοῦ οὐρανίου σώματος ὑπόστασιν . ἐρωτητέον δέ , τὸ μεταξὺ τῶν ἀστέρων τί ποτε ἂν εἴη ; κενὸν μὲν γὰρ οὐκ ἔστι · τοῦτο γὰρ δέδεικται μὴ ὄν . εἰ οὖν σῶμα , ἢ τὸ ἀίδιον τοῦτο , ὅπερ ζητοῦμεν , τὸ οὐράνιον , ἢ γινόμενόν τι καὶ φθειρόμενον , οἷον ὁ ἀήρ , ἡ τι αἰθερῶδες ὑπέκκαυμα . καὶ πῶς δυνατὸν τῶν κατ’ οὐσίαν τοσοῦτον διαφερόντων τῶν τε ἀστέρων , φημί , ἀιδίων ὄντων καὶ τοῦ μεταξὺ σώματος , εἴπερ εἴη γενητὸν καὶ φθαρτόν , τὸν αὐτὸν εἶναι κατὰ φύσιν τόπον ; πῶς δὲ ἔχει λόγον τῶν μὲν γενητῶν καὶ φθαρτῶν σωμάτων τὰς ὁλότητας συνεχεῖς εἶναι καὶ ἡνωμένας , τὸ δὲ ἀίδιον σῶμα διακεκριμένον εἶναι καὶ διεσπασμένον μὴ ἔχον σωματικὴν μίαν ὁλότητα ; ἀπὸ δὲ τῶν ἐν ἀστρονομίᾳ δεικνυμένων τὸ εἶναι τὸ οὐράνιον σῶμα δειχθήσεται διὰ τῆς τῶν ἐκλειπτικῶν συνδέσμων κινήσεως τοῦ τε ἡλίου καὶ τῆς σελήνης . ἐπὶ λοξῶν γὰρ πρὸς ἀλλήλους κύκλων κινουμένων τῶν δύο φωστήρων αἱ κατὰ διάμετρον τῶν κύκλων συμβολαὶ οἱ ἐκλειπτικοὶ σύνδεσμοί εἰσι · καὶ γὰρ ἀμφοῖν μὲν τοῖν φωτοῖν ἐν τῇ αὐτῇ συμβολῇ γενομένων ἡλίου γίνεται ἔκλειψις , διαμετρησάντων δὲ ἄλληλα ἐπὶ τῶν συμβολῶν ἡ σελήνη ἐκλείπει . ἐπεὶ οὖν αἰ συμβολαὶ κινούμεναι φαίνονται ὁμαλῶς , διόπερ οὐ κτὰ τὸν αὐτὸν ἀεὶ τόπον αἱ ἐλλείψεις γίνονται , ὁ δὲ ἥλιος δέδεικται κατὰ τοῦ αὐτοῦ κύκλου τοῦ διὰ μέσων τῶν ζῳδίων ἀεὶ κινούμενος , ἒν ἡ σελήνη λοξῶς πρὸς αὐτὸν κινουμένη δι’ ἑαυτῆς κινεῖται ταύτην τὴν κίνησιν ἄλλοτε κατ’ ἄλλο σημεῖον τῷ ἡλιακῷ κύκλῳ συμβάλλουσα , οὐκέτι κτὰ κύκλον κινηθήσεται , ἀλλ’ ἕλικα γράψει · ὅπερ ἐστὶν ἄτοπον , εἴ γε χρὴ τῆς πέμπτης οὐσίας ὄντα ἁπλῆν καὶ κυκλικὴν ἔχειν τὴν κίνησιν · ἔστιν οὖν ὁ λοξὸς τῆς σελήνης κύκλος , οὗ κατὰ τὴν κίνησιν οἱ σύνδεσμοι μεταβαίνουσι · κύκλος δὲ καθ’ αὑτὸν οὔτε ἔστιν οὔτε κινεῖται , ἀλλ’ ἐν σφαίρᾳ τὸ εἶναι ἔχων τῇ σφαίρᾳ συγκινεῖται · ἔστιν ἄρα καὶ σεληνιακὸς καὶ ἡλιακὸς οὐρανός , εἰ δὲ οὗτοι , καὶ οἱ τῶν ἄλλων ἄστρων περιεκτικοί . Ἀλλὰ τοῦτο μὲν καὶ δι’ ἄλλων ἀποδείξεων πιθανωτέρων ἴσως τις ἀποδείξειε , τοσοῦτον δὲ προσθετέον τοῖς εἰρημένοις , ὅτι ἡ μὲν ἀπλανὴς καλουμένη σφαῖρα , εἴπερ ὄντως ἀπλανὴς εἴη καὶ μὴ δέχεται τις ἐπ’ αὐτῆς τὴν ῾Ιππάρχου καὶ Πτολεμαίου τήρησιν , ὡς δι’ ἑκατὸν ἐτῶν μίαν μοῖραν καὶ αὐτῆς ἀνάπαλιν κινουμένης , μίαν ἄν κινοῖτο κίνησιν καὶ ταύτην ἁπλῆν , οἱ δὲ ἐν αὐτῇ ἀστέρες δύο τήν τε ἑαυτῶν δίνησιν καὶ τὴν τοῦ παντός , οἱ δὲ πλανώμενοι τρεῖς τήν τε οἰκείαν καὶ τὴν τῶν περιεχουσῶν αὐτοὺς σφαιρῶν καὶ τὴν τοῦ παντός . ἐπειδὴ δὲ καὶ ὁ ἡμέτερος καθηγεμὼν Ἀμμώνιος ἐμοῦ παρόντος ἐν τῇ Ἀλεξανδρείᾳ τηρή|σας διὰ τοῦ στερεοῦ ἀστρολάβου τὸν Ἀρκτοῦρον ηὗρε πρὸς τὴν κατὰ Πτολεμαῖον ἐποχὴν αὐτοῦ τοσοῦτον ἐπικινηθέντα , ὅσον ἐχρῆν κατὰ ἑκατὸν ἔτη μίαν μοῖραν ἀντικινούμενον , ἀληθέστερον ἴσως ἄν εἴη λέγειν , ὅτι ἡ μὲν ἄναστρος σφαῖρα ἡ πάσας περιέχουσα , ἧς οὔπω γνῶσις ἦν , ὡς ἔοικεν , ἐν τοῖς κατὰ Ἀριστοτέλην χρόνοις , μίαν καὶ ἁπλῆν τὴν ἀπ’ ἀνατολῆς κινουμένην κίνησιν τὰς ἄλας πάσας ταύτην συμπεριάγει , ἡ δὲ ἀπλανὴς παρ’ ἡμῶν λεγομένη δύο κινεῖται κινήσεις τήν τε ἀπ’ ἀνατολῶν τοῦ παντὸς οὖσαν καὶ τὴν ἀπὸ δύσεως οἰκείαν , οἱ δὲ ἐν αὐτῇ ἀστέρες ταύτας τε τὰς δύο καὶ τὴν οἰκείαν δίνησιν , ὁμοίως δὲ καὶ αἱ ἐφεξῆς σφαῖραι καὶ οἱ ἐν αὐταῖς ἀστέρες αἱ μὲν δύο τὰς αὐτάς , αἰ δὲ τρεῖς τὰς αὐτὰς κινοῦνται κινήσεις . ἐπισημαντέον δὲ καί , ὅτι τοῦ Ἀριστοτέλους εἰπόντος ἄλογον εἶναι τὸ τὴν φύσιν τῶν μὲν ζῴων φροντίσαι , τῶν δὲ οὕτω τιμίων ὑπεριδεῖν , ὁ Ἀλέξανδρος ζῷα τὰ ἐν γενέσει κληθῆναί φησι , διότι ἴδιον μὲν ζῴων τὸ αἰσθητικόν ἐστιν , ἐν δὲ τοῖς θείοις οὐκ ἔστιν ἡ δύναμις αὕτη τῆς ψυχῆς , ὥσπερ οὐδὲ ἡ θρεπτική , ὥστε οὐδ’ ἄν ζῷα εἴη ὄντα ἔμψυχα , εἰ μὴ ὁμώνυμα . θαυμαστὸν μήν , εἰ αἰσθητόν ἐστι καὶ ἁπτὸν τὸ θεῖον , ὡς αὐτὸς λέγει , αἰσθητικὸν δὲ οὐκ ἔστιν . ἆρα ὡς κρεῖττον ὂν σώματι τὸ μὴ αἰσθάνεσθαι ; καίτοι τοῦτο τοῖς ἐσχάτοις καὶ ἀτιμοτάτοις τοῖς ἀψύχοις τῶν σωμάτων ὑπάρχει . μήποτε οὖν τὰς μὲν ἐνύλους αἰσθήσεις καὶ μάλιστα παθητικὰς ἀφαιρετέον ὄσφρησιν καὶ γεῦσιν , τὰς δὲ ἄλλας ἀκριβεστάτας δοτέον · ἁπτόμενα γὰρ ἀλλήλων οὐκ ἀναισθήτως ἅπτεται , καὶ πάντα ἐφορῶσι καὶ πάντα ἀκούουσιν . p . 290b12 Φανερὸν δὲ ἐκ τούτων , ὅτι καὶ τὸ φάναι γίνεσθαι φερομένων ἁρμονίαν ἔως τοῦ καὶ τοῖς ἀνθρώποις τὸ αὐτὸ συμβαίνειν . Τὸ μὲν προκείμενόν ἐστιν ἐλέγξαι τοὺς λέγοντας ἐκ τῆς κινήσεως τῶν ἀστέρων ψόφον γίνεσθαι καὶ τοῦτον ἐναρμόνιον . ἔστι δὲ καὶ καθ’ αὑτὸ μὲν οἰκεῖον τὸ πρόβλημα τοῖς περὶ τῆς κινήσεως τῶν ἀστέρων λόγοις , ἐξ ἀκολουθίας δὲ ἀνασκευαστικὸν καὶ τοῦ προσεχῶς ἐλεγχθέντος λόγου τοῦ λέγοντος κινεῖσθαι δι’ ἑαυτῶν τοὺς ἀστέρας . εἰ γὰρ κινουμένους οὕτως ἀναγκαῖον ἦν ψοφεῖν , δειχθείη δέ , ὅτι μὴ ψοφοῦσι , δῆλον , ὅτι οὐδὲ κινοῦνται ταύτην τὴν κίνησιν . καὶ ἔστι μὲν ὁ λόγος τῶν Πυθαγορείων · οὗτοι γὰρ καὶ αἰσθάνεσθαι τὸν Πυθαγόραν ἔλεγον τοῦ ἐναρμονίου ψόφου του γινομένου ἐκ τῆς τῶν οὐρανίων σωμάτων κινήσεως . παραστὰς δὲ πρῶτον τῷ λόγῳ πιθανῶς ὁ Ἀριστοτέλης οὕτως ἐλέγχειν πειρᾶται αὐτόν · ὑπο|θέμενοι γάρ , φησίν , ἐκεῖνοι γίνεσθαι ψόφον ἀπὸ τῆς τῶν οὐρανίων σωμάτων κινήσεως καὶ πιστωσάμενοι τὴν ὑπόθεσιν ἐκ τοῦ καὶ παρ’ ἡμῖν κινουμένων σωμάτων γίνεσθαι ψόφον μήτε τὸ μέγεθος ἴσον ἐχόντων ἐκείνοις νήτε τοιούτῳ τάχει φερομένων · πολλῷ οὖν μᾶλλον ἡλίου καὶ σελήνης καὶ τῶν θλῶν ἄστρων ἐν τοσούτῳ πλήθει καὶ μεγέθει καὶ τάχει φορᾶς τοιούτῳ κινουμένων , ὡς ἐν τέτρασι καὶ εἴκοσιν ὥραις τὸ τηλικοῦτον τοῦ οὐρανοῦ περιιέναι διάστημα , ἀδύνατον μὴ γίνεσθαι ψόφον ἀμήχανόν τινα τὸ μέγεθος · οὕτως οὖν πιθανῶς τὸ γίνεσθαι ψόφον ὑποθέμενοι καὶ τὰς ἀποστάσεις αὐτῶν τὰς πρὸς τὴν γῆν ἐν ἁρμονικοῖς οὔσας λόγοις καταλαβόντες εἶτα ἐκ τῶν ἀποστάσεων τὰ μεγέθη συλλογισάμενοι ἐν τῷ αὐτῷ λόγῳ τῶν ἀποστάσεων ὄντα · μείζονα γὰρ ἀεὶ τὰ περιέχοντα τῶν περιεχομένων καὶ τοσούτῳ μείζονα , ὅσῳ πλησιαίτερον ἢ πορρώτερον περιέχει · εἶτα καὶ τὰς ταχύτητας τῶν κινήσεων ἐν τῷ αὐτῷ λόγῳ τῶν μεγεθῶν εὑρόντες , διότι τὸ μεῖζον σῶμα θᾶττον φέρεται τὴν αὑτοῦ φοράν , ὡς αὐτὸς εἶπε , καὶ τοσούτῳ θᾶττον , ὅσῳ καὶ μεῖζόν ἐστιν , ἐπειδὴ αἱ μὲν ταχύτεραι κινήσεις ὀξυτέρους ποιοῦσι τοὺς ψόφους , αἰ δὲ βραδύτεραι βαρυτέρους , ἐν δὲ ὀξύτησι καὶ βαρύτησίν εἰσιν οἱ τῶν ἐναρμονίων λόγοι , εἰκότως τούτους ἐν ταῖς ἀποστάσεσιν εὑρηκότες καὶ διὰ τὰς ἀποστάσεις ἐν τοῖς μεγέθεσιν ἀνάλογον ἔχουσι ταῖς ἀποστάσεσι καὶ διὰ τὰ μεγέθη ἐν ταῖς ταχύτησι καὶ βραδυτῆσι τῆς αὐτῆς ἀναλογίας φυλαττομένης ἐναρμόνιον γίνεσθαί φασι τὴν φωνὴν ἤτοι τὸν ψόφον φερομένων κύκλῳ τῶν ἀστέρων . καὶ ὅρα , ὅτι τῶν ἀποστάσεων καὶ τῶν μεγεθῶν ἡλίου καὶ σελήνης καὶ τῶν ἐν τούτοις λόγων γεωμετρικαῖς ἀποδείξεσι καταληφθέντων , ὡς ἐν τοῖς περὶ μεγεθῶν καὶ ἀποστημάτων ἀστρονομικοῖς θεωρήμασιν ἔγνωμεν , εἰ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἀστέρων τῶν ἀνωτέρω τοῦ ἡλίου οἱ λόγοι τῶν ἀποστημάτων καὶ τῶν μεγεθῶν ὑπ’ αὐτῶν ἔτυχον κατειλημμένοι μέχρι νῦν τοῖς ἄλλοις ἀγνοούμενοι , ἐπειδὴ τοῖς μὲν ἀποστήμασι τὰ μεγέθη , τοῖς δὲ μεγέθεσιν αἱ ταχύτητες καὶ βραδυτῆτες τῶν κινήσεων ἀνάλογον ἀκολουθοῦσι καὶ ταύταις αἱ ὀξύτητες καὶ βαρύτητες τῶν ψόφων , ἀνάγκη πάντως ἐναρμόνιον εἶναι τὴν ἀπήχησιν . ἐπειδὴ δὲ ἄλογον ἐδόκει τὸ μὴ συνακούειν ἡμὰς τῆς φωνῆς , λύουσι τὴν ἔνστασιν ταύτην ἐκ τοῦ γινομένοις ἡμῖν εὐθὺς ὑπάρχειν τὸν ψόφον συνεχῆ ὄντα καὶ μὴ διαλείποντα · διά τε γὰρ τὴν συνήθειαν καὶ συντροφίαν οὐκ αἰσθανόμεθα αὐτοῦ καὶ διὰ τὴν συνέχειαν · φωνὴ γὰρ καὶ σιγὴ τῇ πρὸς ἄλληλα παραθέσει διαγινώσκονται μάλιστα , ὥσπερ καὶ κίνησις καὶ ἠρεμία καὶ λευκὸν καὶ μέλαν καὶ ἁ ἄλλα ἀντικείμενα · οὐκ αἰσθανόμεθα οὖν διὰ τὸ μὴ διάδηλον εἶναι τὸν ψόφον πρὸς ἐναντίαν σιγὴν παραβαλλόμενον , ὥστε , καθάπερ τοὺς χαλκοτύπους ὁ κτύπος οὐκ ἐπιστρέφει διὰ τὴν συνήθειαν οὐδὲ ἐν διαφορᾷ τινι δοκοῦσιν εἶναι κατακτυπούμενοι , οὕτω καὶ ἔτι μᾶλλον ἡμῖν διὰ τὴν συνέχειαν ἀναίσθητος ὁ ψόφος ἐκεῖνος γίνεται . ταῦτα τοίνυν . ἅτε ὄντα πιθανά , κομψῶς εἰρῆσθαί φησι , τουτέστιν εὐπρεπῶς , καὶ περιττῶς δέ , τουτέστιν εὑρετικῶς καὶ έπινενοημένως . p . 230b30 Tαῦτα δή , καθάπερ εἴρηται πρότερον ἕως τοῦ ὅτι μὲν οὖν σφαιροειδῆ τὰ ἄστρα , καὶ ὅτι οὐ κινεῖται δι’ αὑτῶν , εἴρηται . Πιθανῶς ἐκθέμενος τὸν λόγον πρότερον μὲν κομψῶς εἰρῆσθαι καὶ περιττῶς εἶπε , ἐμμελῶς καὶ μουσικῶς , οἰκείοις τούτοις ὀνόμασι χρησάμενος εἰρωνικῶς , καὶ λοιπὸν ὑπαντᾷ πρὸς αὐτὸν τοῖς μὲν ἄλλοις συγχωρῶν πᾶσι τοῖς κατὰ τὴν ἀναλογίαν ὡς τῷ ὄντι μουσικῶς εἰρημένοις · ἀνάγκη γὰρ ἀνάλογον ἔχειν τοῖς ἀποστήμασι τὰ μεγέθη καὶ τοῖς μεγέθεσι τὰ τάχη τῶν κινήσεων καὶ τούτοις , εἰ καθ’ αὑτὰ γίνοιτο , τὰς ὀξύτητας καὶ βαρύτητας τῶν ψόφων . αἰτιᾶται δὲ τὴν ἐξ ἀρχῆς ὑπόθεσιν τὴν λέγουσαν ψόφον ἀμήχανόν τινα τὸ μέγεθος ἀπὸ τῆς ἐκείνων κινήσεως γίνεσθαι · ἀδύνατον γὰρ τοῦτο , φησίν , οὐ μόνον , ὅτι ἄτοπόν ἐστι τὸ τηλικούτου ψόφου γινομένου μηδὲν ἀκούειν , περὶ οὗ , τουτέστι τοῦ μηθὲν ἀκούειν , ἀκούειν , λύειν ἐπιχειροῦσι τὴν αἰτίαν δεικνύντες , ὅτι οὐκ ἔστιν αἰτία ἀτοπίας τὸ μηθὲν ἀκούειν · ἔστι γάρ τι ἄλλο τοῦ μηθὲν ἀκούειν αἴτιον τὸ σύνηθες · οὐ μέντοι λύουσιν · ἔδει γάρ , εἰ διὰ συνήθειαν μὴ αἰσθανόμεθα τῶν τηλικούτων ψόφων , μηδὲ τῶν ἐλαττόνων ἀντιλαμβάνεσθαι · οὐδὲ γὰρ ὁ χαλκοτύπος ἐμπίδος πετομένης ἀκούει · καὶ μέντοι τὰ διὰ συνήθειαν ἀναίσθητα ἐφιστανόντων ἡμῶν αἰσθητὰ γίνεται · οὐ μόνον οὖν διὰ ταῦτα ἀδύνατόν φησι τὸ ὑπ’ ἐκείνων εἰρημένον , ἀλλὰ καὶ τὸ νομίζειν μόνα τὰ αἰσθανόμενα πάσχειν ὑπὸ τῶν ψόφων ἀκούοντα αὐτῶν · διὰ τοῦτο γὰρ τοῦ μὴ ἀκούειν αἰτίαν εἰπόντες ἐκφεύγειν τὸ ἄτοπον ὑπολαμβάνουσιν . ἔδει δὲ ἐννοεῖν , ὅτι οἱ ὑπερβάλλοντες ψόφοι διακναίουσι καὶ τῶν ἀψύχων καὶ μὴ αἰσθανομένων σωμάτων τοὺς ὄγκους · ὁ γὰρ τῆς βροντῆς ψόφος διίστησι λίθους λίθους πολλάκις καὶ τὰ καρτερώτατα τῶν σωμάτων . εἰ οὖν βροντῆς μιᾶς ψόφος τηλικαῦτα δρᾷ , τοσούτων ἄρα κινουμένων καὶ τηλικούτων σωμάτων τῶν ἀστέρων τοῦ ψόφου διιόντος εἰς τὰ τῇδε πρὸς ἀναλογίαν τοῦ κινουμένου μεγέθους πολλαπλάσιον καὶ τῆς μεγίστης βροντῆς ψόφου μέγεθος ἀναγκαῖον ἀφικνεῖσθαι δεῦρο , κἄν μὴ ἀκούωμεν , ὥς φασι , διὰ συντροφίαν · ὥστε καὶ τὴν ἰσχὺν τῆς βίας αὐτοῦ ἀμήχανον εἶναι , ὡς πάντα ἄν διαφθεῖραι τὰ τῇδε . ἀλλ’ εὐ|λόγως , φησίν , οὔτε ἀκούομεν οὔτε πάσχοντα φαίνεται τὰ τῇδε σώματα βίαιον οὐθὲν πάθος διὰ τὸ μὴ ψοφεῖν . εἰ γὰρ ἐψόφει , καὶ ἀκούειν ἦν ἀνάγκη καὶ διαφθείρεσθαι τὰ τῇδε , εἰ δὲ μηδὲν τούτων γίνεται , δῆλον , ὅτι οὐ ψοφεῖ ἐκεῖνα . τὸ δὲ αἴτιον , φησί , τοῦ μὴ ψοφεῖν τὰ ἄστρα κινούμενα δῆλον γενόμενον ἅμα καὶ μαρτύριον τῶν εἰρημένων ἡμῖν λόγων ἐστίν , ὥς εἰσιν ἀληθεῖς . ἐλέγομεν δέ , ὅτι οὐ κινεῖται καθ’ αὑτὰ τὰ ἄστρα · τὸ γὰρ ἀπορηθέν , διὰ τί οὐκ ἀκούομεν , καὶ τὸ ποιῆσαν τοὺς Πυθαγορείους φάναι γίνεσθαι συμφωνίας τῶν ἐν οὐρανῷ κινουμένων ἡμῖν ἐστι τεκμήριον τοὐ μὴ καθ’ αὑτὰ κινεῖσθαι τὰ ἄστρα . εἰ γὰρ κινεῖται μέν , καὶ τοῦτο τοὺς Πυθαγορείους ἐποίησε συμφωνίας φάναι τῶν κινουμένων , μὴ ἀκούομεν δὲ ψόφου , δῆλον , ὅτι οὐ καθ’ αὑτὰ κινεῖται · ὅσα μὲν γὰρ καθ’ αὑτὰ φέρεται , ποιεῖ ψόφον πλήττοντα , ὅσα δὲ κατὰ συμβεβηκὸς τῷ ἐν τῷ φερομένῳ εἶναι ἢ μέρη τοῦ φερομένου , καθάπερ ἐν τῷ πλοίῳ τὰ μόρια , ταῦτα οὐχ οἷόν τε ψοφεῖν , κἄν ψοφῇ τὸ πλοῖον δι’ ὕδατος ἱσταμένου ἢ ἀντικινουμένου κινούμενον . ἀλλ’ οὐδὲ αὐτὸ τὸ πλοῖον , εἰ κατὰ ῥοῦν φέροιτο , ψοφεῖ · ὡς γὰρ μόριόν πως καὶ ὡς ἐν ἀγγείῳ γίνεται τῷ ὕδατι τοῦ ποταμοῦ ἡ ναῦς . λέγει δὲ καὶ ἐν τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει , ὅτι ὡς μὲν ἐν τόπῳ ἡ ναῦς ἐν τῷ τοῦ ὅλου ποταμοῦ τόπῳ ἐστί · καὶ γὰρ τῶν ἐν ἀγγείῳ τόπος οὗτος , ὃς καὶ τοῦ ἀγγείου ἐστίν · ὡς δὲ ἐν ἀγγείῳ τῷ τοῦ ποταμοῦ ὕδατι . ἐναργῶς δὲ καὶ χαριέντως τὴν ἀπορίαν εἰς τὰ μέρη τοῦ πλοίου καὶ τὸ πλοῖον μεταγαγὼν ἐπήγαγε τὸ δὲ ἐν μὴ φερομένῳ φερόμενον ποιεῖ ψόφον , ὡς ἡ ναῦς διὰ τοῦ ἑστηκότος ὕδδατος ἢ τὸ δι’ ἀέρος ἑστηκότος φερόμενον · τὸ δὲ συνημμένον τῷ φερομένῳ , ὅπερ συνεχὲς καλεῖ , οἷον ὁ ἱστὸς ἐν τῇ νηὶ ἢ τὸ ὕδωρ ἐν τῷ κεράμῳ ἢ τὸ πλοῖον ἐν τῷ ῥέοντι ποταμῷ , καὶ μὴ καθ’ αὑτὸ πλῆττον ἀδύνατον ψ·οφεῖν . ὥστε ἐνταῦθα , φησί , λεκτέον κατὰ τὸν δεύτερον τῶν ὑποθετικῶν τὸν διὰ τριῶν καλούμενον τρόπον , ὡς , εἵπερ ἐφέροντο τὰ σώματα τῶν ἀστέρων εἴτε ἐν ἀέρος πλήθει κεχυμένῳ μέχρι τῶν ἀνωτάτω εἴτε πυρός · τοῦτο γὰρ μᾶλλον ἀκολουθότερον δοκεῖ διὰ τὸ ἐπιπολάζειν τῷ ἀέρι τὸ πῦρ · ἀναγκαῖον ποιεῖν ὑπερφυᾶ τῷ μεγέθει τὸν ψόφον , εἰ δὲ γένοιτο ὁ ψόφος , ἀναγκαῖον δεῦρο ἀφικνεῖσθαι αὐτὸν καὶ διακναίειν τὰ τῇδε . εἰ οὖν μὴ φαίνεται συμβαῖνον τὸ ἐξ ἀνάγκης ἄν ἀκολουθῆσον τῷ κινεῖσθαι τοὺς ἀστέρας καθ’ ἑαυτοὺς τὸ δεῦρό τε ἀφικνεῖσθαι τὸν ψόφον καὶ διακναίειν τὰ τῇδε , δῆλον , ὅτι ψεῦδος ἄν εἴη τὸ ἡγούμενον · ὥστε οὐκ ἄν καθ’ αὑτοὺς οἱ ἀστέρες κινοῖντο οὔτε καθ’ ὁρμὴν οἰκείαν , ὡς τὰ ἔμψυχα , οὔτε βίᾳ ῥιπτούμενα ὑπό τινος ἢ ὠθούμενα ἢ ἑλκόμενα . τοῦτο δέ , φησί , γέγονεν ὥσπερ τὸ μέλλον προνοούσης καὶ προαναλογισαμένης τῆς φύσεως , ὅτι μὴ τοῦτον τὸν τρόπον κινουμένων τῶν ἀστέρων , ὥσπερ νῦν κινοῦνται ἐν τοῖς οὐρανίοις σώμασι συγκινούμενοι , ἀλλὰ καθ’ αὑτοὺς κινομένων , οὐθὲν ὅν ἦν τῶν περὶ τὸν δεῦρο τόπον ὁμοίως ἔχον , ὡς νῦν ἔχει , πάντων ὑπὸ τοῦ ψόφου καὶ τοῦ ῥοίζου τῆς κινήσεως διαφθαρέντων . Καλῶς δὲ ἐν τούτοις ὁ Ἀλέξανδρος ἐφιστάνει , ὅτι τὸ νῦν εἰρημένον δεικτικόν ἐστι τοῦ εὐλόγως μηδὲ τὰς σφαίρας αὐτὰς κινουμένας ἦχον ποιεῖν · οὐδὲν γὰρ διαιροῦσι σῶμα τῇ κινήσει μένον αὐτό , δι’ οὗ κινεῖται · οὐδὲ γὰρ ἔστι τι σῶμα τοιοῦτον ἐκεῖ · ἀλλ’ αὐταὶ κινοῦνται ἐν ἑαυταῖς , ὡς πολλαχοῦ ὁ Ἀριστοτέλης εἶπεν , ἁπτόμεναι ἀλλήλων κατὰ τὴν ἐπιφάνειαν μηδενὸς μεσιτεύοντος ἄλλου σώματος οὐκ ἔχοντος τοῦ σώματος αὐτῶν ἀντιτυπίαν ἢ τραχύτητά τινα ἢ ὅλως ἐξοχήν . δεύτερον δὲ ἐφιστάνει καὶ τούτῳ καλῶς , ὅτι ἐκ τῶν ἐνθάδε λεγομένων δῆλός ἐστιν ὁ Ἀριστοτέλης πρόνοιαν ἐναργῶς καὶ τῶν ἐνταῦθα ἡγούμενος · τὴν γὰρ φύσιν φησὶ προνοουμένην τῶν τῇδε ποιεῖσθαι τὰς σφαίρας κινουμένας , ἀλλ’ οὐ τὰ ἄστρα · τὸ γὰρ ποιοῦν αἴτιον τοῦτο καὶ προνοεῖ . δῆλον δέ , ὅτι φύσιν νῦν τὸν θεὸν καλεῖ ὁ Ἀριστοτέλης · ἡ γὰρ κυρίως παρ’ αὐτοῦ λεγομένη φύσις ἡ ἀρχὴ κινήσεως καὶ ἠρεμίας , ἐν ᾧ ἔστιν , οὐ μόνον προνοεῖν οὐκ ἰσχύει , ἀλλ’ οὐδὲ νοεῖν ἡ γινώσκειν ὅλως πέφυκεν οὐδὲ αἰσθάνεσθαι ἐν τοῖς ἀναισθήτοις σώμασι πρώτως ἐμπεφυκυῖα . ἐφεξῆς δὲ ὁ Ἀλέξανδρος καὶ δι’ οἰκείου ἐπιχειρήματος πειρᾶται δεικνύναι προσεχέστερον , ὅτι οὐ κινεῖται τὰ ἄστρα καθ’ αὑτὰ τῶν σφαιρῶν μενουσῶν . εἰ γὰρ κινεῖται , φησίν , οὕτως , ἤτοι ἐν τῷ βάθει τῶν σφαιρῶν ὄντα κινεῖται ἢ ἐν τῇ ἐπιφανείᾳ · ἀλλ’ εἰ ἐν τῷ βάθει , ἢ δι’ αὐτοῦ τοῦ οὐρανίου σώματος κινεῖται διαιροῦντα τὸ ἐπιπροσθοῦν αὐτοῦ ἢ δι’ ἄλλου γενητοῦ τινος σώματος ὄντος ἐκεῖ ἢ διὰ κενοῦ τοῦ ἐνυπάρχοντος . ἀλλὰ κενὸν μὲν οὔτε ἀλλαχοῦ οὔτε πολλῷ μᾶλλον ἐν τῷ οὐρανῷ δυνατὸν εἶναι · ἀλλ’ οὐδὲ ἄλλο τι σῶμα φθαρτόν ἐστιν ἐν τῷ θείῳ καὶ ἀιδίῳ σώματι · παρὰ φύσιν γὰρ ἄν εἴη · εἰ οὖν δι’ αὐτοῦ τοῦ οὐρανίου σώματος κινεῖται τέμνον αὐτό , τὸ δὲ μετὰ τὴν τομὴν συγχεῖται πάλιν , παθητόν τε ἄν εἴη τὸ σῶμα σιαιρούμενον καὶ μέντοι καὶ ὑγρόν · αὕτη γὰρ ὑγροῦ φύσις . εἰ οὖν τὸ ὑγρὸν ξηρῷ ἐναντίον , ἡ δὲ αὐτὴ ὕλη τῶν ἐναντίων , δυνήσεται αὐτὴ καὶ τὸ ξηρὸν δέξασθαι · εἰ δὲ τοῦτο , οὐκ ἀίδιον οὐδὲ ἄφθαρτον τῇ αὑτοῦ φύσει τὸ οὐράνιον σῶμα . εἰ δὲ ἐπικείμενα ἐν τῇ ἐπιφανείᾳ τῶν οἰκείων σφαιρῶν καὶ ἐξέχοντα κινεῖται , τῶν παρακειμένων τὸ ἐπιπροσθοῦν ἀεὶ διαιρεῖ ἢ φθαρτόν τι σῶμα ἢ οὐράνιον ἢ διὰ κενοῦ χωρεῖ , καὶ πάλιν οἱ αὐτοὶ λόγοι ῥηθήσονται · εἰ δὲ εἴη ἄλλο τι ἐκεῖ σῶμα , οὐκ ἔσται σφαιρικὸν ἔτι καθ’ αὑτὸ τὸ θεῖον σῶμα οὐδέ , ὡς αὐτὸς ἔφη , πρὸς ἀκρίβειαν ἔντορνον . Δῆλον δέ ἐστιν , ὅτι καὶ τὰ ὑπὸ | τοῦ Ἀλεξάνδρου λεγόμενα πρὸς τοὺ λέγοντας αὐτὰ καθ’ αὑτὰ τὰ ἄστρα μεταβατικὰ κινεῖσθαι τὴν ὑπάντησιν ποιεῖται , καὶ οὐδὲν τῶν Πλάτωνος ἐνοχλοῦσι λόγων τῶν λεγόντων καὶ τοὺς ἀστέρας ὁμοίως ταῖς ὅλαις σφαίραις περὶ τὰ ἑαυτῶν κέντρα κυκλικῶς περιφέρεσθαι · οὔτε γὰρ μετὰ τῶν σφαιρῶν καὶ ἐν ταῖς σφαίραις περιφερόμενοι ψοφήσουσιν οὔτε ἐν ἑαυτοῖς κινούμενοι ὥσπερ αἱ σφαῖραι · οὐδὲ γὰρ αἱ σφαῖραι ψοφοῦσι κατ’ αὐτούς . οἱ δὲ Πυθαγόρειοι ἐναρμόνιον ἦχον ἀπὸ τῆς τῶν οὐρανίων σωμάτων κινήσεως ἔλεγον ἀποτελεῖσθαι καὶ ἐκ τῆς τῶν ἀποστημάτων αὐτῶν ἀναλογίας μετ’ ἐπιστήμης συνελογίζοντο , εἴπερ οὐ μόνον Ἡλίου καὶ Σελήνης καὶ Ἀφροδίτης καὶ Ἐρμοῦ , ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ἀστέρων οἱ λόγοι τῶν ἀποστημάτων ὑπ’ αὐτῶν κατελήφθησαν . ‘Η μέντοι τοῦ μὴ ἀκούειν ἡμάς ἀποδοθεῖσα αἰτία ἡ διὰ συντροφίαν καὶ συνήθειαν λέγουσα θαυμάζω εἰ τοῖς Πυθαγορείοις ἐπιπρέπει τὸν Πυθακαὶ ἱστοροῦσιν ἀκοῦσαί ποτε τῆς τοιαύτης ἁρμονίας · καίτοι καὶ ἐκείνῳ σύντροφος ἦν , ὥσπερ τοῖς ἄλλοις ἀνθρώποις . μήποτε οὖν κατὰ τὴν τῶν ἀνδρῶν φιλοσοφίαν λυτέον τὴν ἔνστασιν λέγοντα , ὅτι οὐ πάντα ἀλλήλοις ἐστὶ σύμμετρα , οὐδὲ πᾶν παντί ἐστιν αἰσθητὸν οὐδὲ παρ’ ἡμῖν · δηλοῦσι δὲ οἱ κύνες ὀσφραινόμενοι τῶν ζῴων πόρρωθεν , ὧν οἱ ἄνθρωποι οὐκ ὀσφραίνονται . πόσῳ δὴ μᾶλλον ἐπὶ τῶν τοσοῦτον τῇ φύσει διεστηκότων , ὅσον τὰ ἄφθαρτα τῶν φθαρτῶν καὶ τὰ οὐράνια τῶν ἐπιγείων , ἀληθὲς εἰπεῖν , ὅτι ὁ τῶν θείων σωμάτων ἦχος ταῖς ἐπικήροις ἀκοαῖς οὐκ ἔστιν ἀκουστός . εἰ δέ τις καὶ τοῦτο τὸ σῶμα τὸ ἐπίκηρον ἐξηρτημένος τὸ αὐτοειδὲς αὐτοῦ καὶ οὐράνιον ὄχημα καὶ τὰς ἐν αὐτῷ αἰσθήσεις κεκαθαρμένας σχοίη ἢ δι’ εὐμοιρίαν ἢ δι’ εὐζωίαν ἢ πρὸς τούτοις διὰ ἱερατικὴν τελεσιουργίαν , οὗτος ἂν ἴδοι τὰ τοῖς ἄλλοις ἀόρατα καὶ ἀκούσοι τῶν τοῖς ἄλλοις μὴ ἀκουομένων , ὥσπερ · ὁ Πυθαγόρας ἱστόρηται . θείων δὲ καὶ ἀύλων σωμάτων κἄν εἰ γίνηταί τις ψόφος , οὔτε πληκτικὸς οὔτε ἀποκναίων γίνεται , ἀλλὰ τῶν γενεσιουργῶν ἤχων διεγείρει τὰς δυνάμεις καὶ τὰς ἐνεργείας καὶ τὴν σύστοιχον αἴσθησιν τελειοῖ · καὶ ἀναλογίαν μὲν ἔχει τινὰ πρὸς τὸν ψόφον τὸν συνεδρεύαντα τῇ κινήσει τῶν ἐπικήρων σωμάτων , ἐνέργεια δέ τίς ἐστι τῆς ἐκείνων κινήσεως ἀπαθὴς τοῦ ψόφου παρ’ ἡμῖν γινομένου διὰ τὴν ἠχητικὴν τοῦ ἀέρος φύσιν · εἰ οὖν ἐκεῖ ἀὴρ παθητικὸς οὐκ ἔστι , δῆλον , ὅτι οὐδὲ ψόφος ἄν εἴη . ἀλλ’ ἔοικεν ὁ Πυθαγόρας οὕτω λέγεσθαι τῆς ἁρμονίας ἐκείνης ἀκούειν , ὡς εἰ καὶ τοὺς ἐν τοῖς ἀριθμοῖς ἁρμονικοὺς λόγους ἐννοῶν καὶ τὸ ἐν αὐτοῖς ἀκουστὸν ἀκούειν ἔλεγε τῆς ἁρμονίας . Ἀπορήσοι δὲ ἄν τις εἰκότως , διὰ τί αὐτὰ μὲν τὰ ἄστρα ταῖς ὁρατικαῖς ἡμῶν αἰσθήσεσιν ὁρᾶται , ὁ δὲ ἦχος αὐτῶν ταῖς ἀκοαῖς ἡμῶν οὐκ ἀκούεται . καὶ ῥητέον , ὅτι οὐδὲ τὰ | ἄστρα αὐτὰ ὁρῶμεν · οὐδὲ γὰρ τὰ μεγέθη αὐτῶν οὔτε τὰ σχήματα οὔτε τὰ ὑπεραίροντα κάλλη , ἀλλ’ οὐδὲ τὴν κίνησιν , δι’ ἣν ὁ ψόφος , ἀλλ’ οἷον ἔκλαμψίν τινα αὐτῶν ὁρῶμεν τοιαύτην , οἷον καὶ τὸ τοῦ ἡλίου περὶ γῆν φῶς , οὐκ αὐτὸς ὁ ἥλιος ὁρᾶται . τάχα δὲ οὐκ ἂν εἴη θαυμαστὸν τὴν μὲν ὀπτικὴν αἴσθησιν ἅτε ἀυλοτέραν καὶ κατ’ ἐνέργειαν μᾶλλον ἱσταμένην ἤπερ κατὰ πάθος καὶ πολὺ τῶν ἄλλων ὑπερέχουσαν τῆς αἴγλης καὶ ἐκλάμψεως τῶν οὐρανίων ἀξιοῦσθαι , τὰς δὲ ἄλλας αἰσθήσεις μηδὲ πρὸς ταύτας ἐπιτηδείως ἔχειν . Ἀλλὰ τούτων μὲν καὶ τῶν τοιούτων εἴ τις ἄλλας πιθανωτέρας αἰτίας ἀποδιδοίη , φίλος ὤν , ἀλλ’ οὐκ ἐχθρὸς κρατεῖ . χρὴ δὲ μηδὲ ἐκεῖνο παραπαντὸς δραμεῖν , πῶς αἱ βρονταὶ τοὺς λίθους καὶ τὰ καρτερώτατα τῶν σωμάτων παχυτέρων νεφῶν ἢ κατὰ συγκρουσμόν , καθ’ ἑκάτερον τῶν τρόπων πνεῦμα βιαίως ἀπ’ ἐκείνων ἐκδίδοται τῶν νεφῶν · τοῦτο οὖν μετὰ ῥοίζου καὶ βίας φερόμενον διίστησι τὰ προσπίπτοντα . ὅσην δὲ δύναμιν ἔχει τὰ πνεύματα βιαίως κινούμενα , καὶ οἱ ἄνεμοι δηλοῦσι καὶ οἱ σεισμοὶ καὶ αἱ τῆς θαλάσσης ἀμπώτεις τε καὶ ἐπικλύσεις . Συμπεραινόμενος δὲ ὁ Ἀριστοτέλης τὰ περὶ τῶν ἄστρων εἰρημένα , ὅτι τε σφαιροειδῆ , φησίν , εἴρηται · τοῦτο δὲ καὶ μετ’ ὀλίγον ἀκριβέστερον ἀποδείξει · καὶ ὅτι οὐ κινεῖται δι’ ἑαυτῶν , τὴν μεταβατικὴν δηλονότι ταύτην κίνησιν τὴν ὁρωμένην , περὶ ἧς ἀποδεικνὺς διετέλεσε . καὶ δῆλον ἐντεῦθεν , ὅτι καὶ τὸ μὴ ψοφεῖν καὶ ὡς καθ’ αὑτὸ τοῖς προκειμένοις οἰκεῖον ὑπάρχον ἀπέδειξε καὶ μέντοι ὡς καὶ ἐκ τούτου τὸ μὴ κινείσθω σουλλογιζόμενος . συνήργησε δὲ αὐτῷ πρὸς τὸ ἀπὸ τοῦ μὴ ψοφεῖν τὸ μὴ κινεῖσθαι συναγαγεῖν τὸ τοὺς Πυθαγορείους , ὥς φησιν , ἢ οὐκ οἶδα τίνας · οὐ γὰρ σαφῶς τοῦτο περὶ τῶν Πυθαγορείων λέγει · δοκεῖν ἀναγκαῖον εἶναι τηλικούτων σωμάτων φερομένων γίνεσθαι ψόφον · εἰ οὖν κινούμενα ἀνάγκη ψοφεῖν , ἐὰν μὴ ψοφῇ , οὐδὲ κινεῖται . δῆλον δέ , ὅτι ὡς ἐκείνοις ἀκόλουθον ἐπῆκται τοῦτο τοῖς λέγουσι κινούμενα αὐτὰ ψοφεῖν · εἰ μέντοι μήτε μεταβατικήν τις αὐτὰ κίνησιν λέγοι κινεῖσθαι μήτε διὰ σωμάτων ψοφητικῶν , οὐκέτι ἀληθὲς εἰπεῖν , εἰ μὴ ψοφεῖ , μηδὲ κινεῖσθαι · καὶ γὰρ τὰς σφαίρας ὁ Ἀριστοτέλης κινεῖσθαι λέγων οὐ φησὶ ψοφεῖν οὐδὲ τὸ μὴ ψοφεῖν αὐτὰς τεκμήριον τοῦ μὴ κινεῖσθαι ποιεῖται διὰ τὸ ἐν αὑταῖς ἀλλὰ μὴ δι’ ἄλλου σώματος μεταβατικῶς κινεῖσθαι . καὶ οἱ ἀστέρες τοίνυν , εἰ ἐν αὑτοῖς ὁμοίως ταῖς σφαίραις κινοῖντο , οὐκ ἀναγκάζονται ψοφεῖν οὐδέ , εἰ μὴ ψοφοῦσιν , ἤδη διὰ τοῦτο οὐδὲ κινοῦνται . p . 291a29 Περὶ δὲ τῆς τάξεως αὐτῶν ἕως τοῦ | ὥσπερ καὶ δεικνύουσιν οἱ μαθηματικοί . Tῷ περὶ τῶν οὐρανίων λέγοντι ἀναγκαῖον ἦν καὶ περὶ τῆς κατὰ τὴν θέσιν τάξεως τῶν τε σφαιρῶν καὶ τῶν ἀστέρων εἰπεῖν , τίνα μὲν πρότερα καὶ τῇ ἀπλανεῖ προσεχέστερα , τίνα δὲ ὕστερα καὶ περιγειότερα , καὶ ἔτι μέντοι πῶς ἔχει πρὸς ἄλληλα τοῖς ἀποστήμασι τοῖς ὡς πρὸς τὴν γῆν παρα - οὖν , φησίν , ἐκ τῶν περὶ ἀστρολογίαν θεωρείσθω · καὶ γὰρ ἐκεῖ περῖ τῆς τάξεως τῶν πλανωμένων καὶ περὶ μεγεθῶν καὶ ἀποστημάτων ἀποδέδεικται Ἀναξιμάνδρου πρώτου τὸν περὶ μεγεθῶν καὶ ἀποστημάτων λόγον εὑρηκότος , ὡς Εὔδημος ἱστορεῖ τὴν τῆς θέσεως τάξιν εἰς τοὺς Πυθαγορείους πρώτους ἀναφέρων . τὰ δὲ μεγέθη καὶ τὰ ἀποστήματα Ἡλίου καὶ Σελήνης μέχρι νῦν ἔγνωσται ἀπὸ τῶν ἐκλείψεων τὴν ἀφορμὴν τῆς καταλήψεως λαβόντα , καὶ εἰκὸς ἦν ταῦτα καὶ τὸν Ἀναξίμανδρον εὑρηκέναι , καὶ Ἑρμοῦ δὲ καὶ Ἀφροδίτης ἀπὸ τῆς πρὸς τούτους μεταπαραβολῆς , ὧνπερ τὰ μεγέθη καὶ τὰ ἀποστήματα ὑπὸ τῶν μετὰ Ἀριστοτέλην πλέον ἠκριβώθη καὶ τελεώτατά γε ὑπὸ τῶν περὶ Ἵππαρχον καὶ Ἀρίσταρχον καὶ Πτολεμαῖον . κατὰ δὲ τὴν τῶν ἀποστημάτων , φησίν , ἀναλογίαν συμβαίνει γίνεσθαι τὰς κινήσεις διὰ τὸ θᾶττον μὲν κινεῖσθαι τὰ περιγειότερα , ὥσπερ τὴν Σελήνην , βραδύτερον δὲ τὰ πορρωτέρω κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῶν ἀποστημάτων . τοῦτο τοίνυν οἰκείως ἐπαχθὲν τῷ περὶ τῆς τάξεως καὶ τῶν ἀποστημάτων λόγῳ ἀπορίαν ἐκίνει δικαίως , διὰ τί θᾶττον κινεῖται τἂ περὶ τὴν γῆν , βραδύτερον δὲ τὰ ἀνωτέρω καὶ μᾶλλον τῇ ἀπλανεῖ πλησιάζοντα , ὥσπερ ὁ τοῦ Κρόνου διὰ τριάκοντα ἐτῶν ἀποκαθιστάμενος τῆς Σελήνης διὰ μηνὸς περιιούσης . καὶ ἡ ἀπορία διχόθεν ἄν ὁρμηθείη ἀπό τε τοῦ μεγέθους · τὸ γὰρ μεῖζον σῶμα θᾶττον φέρεται τὴν οἰκείαν φοράν , ὡς αὐτὸς εἶπεν ὁ Ἀριστοτέλης , μεῖζον δὲ ἀεὶ τὸ περιέχον τοῦ περιεχομένου · πῶς οὖν οὐ θᾶττον μᾶλλον αἱ ἐξώτεραι κατὰ λόγον τοῦ μεγέθους καὶ τοῦ ἀποστήματος , ἀλλὰ τοὐναντίον βραδύτερον φέρονται ; καὶ μέντοι καὶ ἀπὸ τῆς πρὸς τὴν ἀπλανῆ γειτνιάσεως ἢ ἀποστάσεως ἀπορεῖν ἀνάγκη · εἰ γὰρ ταχίστην κίνησιν πασῶν τῶν σφαιρῶν ἡ ἀπλανὴς κινεῖται , ἀκόλουθον τὰ προσεχέστερα αὐτῇ θάττον κινεῖσθαι τῶν πορρωτέρω κατὰ τὸν λόγον τῆς ἀποστάσεως , καὶ εἰ ἡ γῆ ἀκίνητος κτὰ φύσιν ἐστί , βραδύτερα ἐχρῆν εἶναι τὰ μᾶλλον τῇ γῇ πλησιάζοντα τῶν μᾶλλον διεστηκότων καὶ τοῦτο πάλιν κατὰ τὸν λόγον τῆς ἀποστάσεως . ταύτας οὖν τὰς ἀπορίας εὐμηχάνως λύων λέγει , ὅτι τῆς ἀπλανοῦς μίαν καὶ ταχίστην κίνησιν τὴν ἀπ’ ἀνατολῶν κινουμένης , τῶν δὲ πλανωμένων ταύτην τε καὶ τὴν ἐναντίαν , εὔλογον ἦν τὸ | μὲν ἐγγυτάτω τῆς ταχίστης περιφορᾶς ἐν πλείστῳ χρόνῳ διιέναι τὴν |ἐναντίαν αὐτῇ περιφορὰν ἅτε κρατούμενον ὑπ’ αὐτῆς καὶ ἀντικοπτόμενον , τὸ δὲ πορρώτατον πάντων ἥκιστα κρατούμενον διὰ τὴν ἀπόστασιν θᾶττον κινεῖσθαι τῶν ἄλλων , τὰ δὲ μεταξὺ κατὰ λόγον ἤδη τῆς ἀποστάσεως , ὥσπερ καὶ δεικνύουσιν οἱ μαθἡματικοί . τί οὖν ; βιαζόμεναι ὑπὸ τῆς ἀπλανοῦς αἱ πλησιάζουσαι μᾶλλον αὐτῇ βραδύτερον κινοῦνται ; καίτοι εἰ βία , πάντως καὶ παρὰ φύσιν · ὥστε ἄμφω τὰς κινήσεις καὶ τὴν ἀπ’ ἀνατολῶν , ἣν τῇ ἀπλανεῖ συμπεριφέρονται , καὶ τὴν ἀπὸ δυσμῶν τὴν οἰκείαν αὐτῶν βίᾳ καὶ παρὰ φύσιν κινηθήσονται . καλῶς δὴ πρὸς ταύτην τὴν ἀπορίαν ὑπήντησεν ὁ Ἀλέξανδρος λέγων , ὅτι ἡ τῆς ἀπλανοῦς ταχίστη κίνησις αἰτία μέν ἐστι τῇ τοῦ Κρόνου σφαίρᾳ τῆς βραδυτέρας ἀποκαταστάσεως , οὐκ ἀκούσῃ μέντοι οὐδὲ αὐτῇ · καὶ γὰρ προαιροῖτο ἄν καὶ βούλοιτο ἄν ταῦτα · οὐδὲν γὰρ ἦν αὐταῖς βέλτιον οὐδὲ αἱρετώτερον τῆς τοιαύτης διακοσμήσεως . ἅμα οὖν καὶ ἡ κατὰ τὸ ἀναγκαῖον καὶ ἡ κατὰ τὸ ἄριστον αἰτία συνδεδραμήκασιν · ἀναγκαῖον γὰρ οὐ τὸ βίαιον μόνον · καὶ διότι μὲν ἄριστον οὕτως ἔχειν , ἑκουσίως , διότι δὲ πλησίον τῆς ἀντιφερομένης , ἐξ ἀνάγκης . οὐ γὰρ παρὰ φύσιν αὐταῖς αἱ ὑπ’ ἀλλήλων κινήσεις τῷ μηδὲ εἶναί τινα κίνησιν αὐταῖς παρὰ φύσιν , ὅτι μηδὲ ἐναντίον . οὖσαι δὲ αὐταῖς , ἃς κινοῦνται , πᾶσαι κατὰ φύσιν οὕτως ἂν εἶεν , ὡς τὰς μὲν ἐξ αὐτῶν γίνεσθαι , τὰς δὲ ὑπ’ ἀλλήλων · ὥστε καὶ ἐπὶ τῆς φορᾶς , ἣν φέρονται τῇ ἀπλανεῖ συγκινούμεναι , τὰ αὐτὰ ῥητέον , ὅτι οὐδὲ αὕτη παρὰ φύσιν αὐταῖς . Μήποτε δὲ ἔτι μένει τὸ ἄπορον . ἔστω γὰρ μήτε βίᾳ μήτε παρὰ φύσιν , ἀλλ’ ἑκουσίως κινεῖσθαι τἀς ὑπ’ ἀλλήλων κινήσεις · ἆρα οὐκ ἔδει πάντως καὶ οἰκείας ἔχειν κινήσεις κατὰ φύσιν τὰς σφαίρας ἐμψύχους οὔσας καὶ πράξεως μετεχούσας , ὡς αὐτὸς ἐρεῖ ; εἰ δὲ δύο μέν εἰσιν αἱ κινήσεις , ἃς κινοῦνται , ἥ τε ἀπ’ ἀνατολῶν καὶ ἡ ἀπὸ δυσμῶν , ἐπεὶ τὴν μὲν ἀπ’ ἀνατολῶν τῆς ἀπλανοῦς οὖσαν κινοῦνται · ἐκείνῃ γὰρ αὐτὴν συμπεριφέρονται · τὴν δὲ ἀπὸ δυσμῶν καὶ αὐτὴν ὑπὸ τῆς ἀπλανοῦς κρατουμένην ἔχουσι καὶ ἀντικοπτομένην , τίνα ἄν ἔχοιεν οἰκείαν κατὰ φύσιν κίνησιν ; ὥστε ὁ τοῦ Ἀριστοτέλους λόυος τὰς μὲν ἀπορίας οὐκ ἔλυσε , πῶς ἔτι ἀληθὲς τὸ τὸ μεῖζον σῶμα θᾶττον φέρεσθαι τὴν οἰκείαν φοράν , πῶς δὲ τὸ μὲν τῇ ἀπλανεῖ γειτνιάζον τῇ ταχίστην ἐχούσῃ τὴν κίνησιν καὶ συγγενέστερον δηλονότι πρὸς αὐτὴν ὑπάρχον · κατὰ γὰρ τὴν τῆς οὐσίας συγγένειαν ὁ τῶν τόπων ἀπεδόθη πλησιασμός · βραδυτέραν ἔχει τὴν κίνησιν , τὸ δὲ τῇ ἀκινήτῳ γῇ προσεχὲς θάττονα · ταῦτα οὖν οὐκ ἔλυσεν , ὡς οἶμαι , ἀλλὰ ἄλλην αἰτίαν ἐπενόησε τὸ βίαιον οὐ τελέως ἐκφεύγουσαν . καὶ γὰρ τὴν ἀπ’ ἀντολῶν κίνησιν τῇ ἀπλανεῖ συγκινούμεναι κἂν ἀλλοτρίαν ταύτην κινῶνται , ἀλλ’ οὐδὲν κωλύει | ἑκουσίως αὐτὴν φέρεσθαι , διότι καὶ τὴν οἰκείαν κίνησιν νῆσιν τὴν κατ’ οἰκείαν ὁρμὴν γινομένην ἀνεμπόδιστον ἔχουσι καὶ κατὰ φύσιν προϊοῦσαν , ὡς εἰ μηδὲ συμπεριφέροιντο τῇ ἀπλανεῖ . εἰ δὲ ἡ οἰκεία καὶ κατὰ φύσιν ὡς ἀντικοπτομένη κρατεῖται , πῶς ἀβίαστος ἔσται ; εἰ μὴ ἄρα λέγοι τις τὰς πλησιαζούσας τῇ ἀπλανεῖ , καθ’ ὅσον μὲν συγγενεῖς πρὸς αὐτήν εἰσιν , οἰκείαν ἔχειν καὶ αὐτὰς τὴν ἀπ’ ἀνατολῆς κίνησιν καὶ θάττον ἀεὶ φέρεσθαι τὴν μείζονα ἐν τῷ αὐτῷ λόγῳ τοῦ τε μεγέθους ὄντος καὶ τοῦ τάχους τῆς κινήσεως μιᾶς οὔσης πασῶν τῶν σφαιρῶν ἐν ἑνὶ τῷ σώματι τῷ οὐρανίῳ συνδέσεως , καθ’ ὅσον δὲ τῆς ἀντικινουμένοις εἰσὶ φύσεως , αἱ μὲν ἐπ’ ὀλίγον εἰς αὐτὴν ὑπελθοῦσαι διὰ τὸ μένειν μᾶλλον ἐν τῇ τῆς ἀπλανοῦς ἰδιότητι τὴν μὲν ἐκείνῃ συγγενῆ κίνησιν θάττον κινοῦνται , τὴν δὲ τῆς ἀντιφερομένης φύσεως βραδύτερον * * * ἅτε μηδὲ εἰλικρινῶς πως κατ’ ἐκείνην ἱστάμεναι , ὥσπερ ἡ τῆς σελήνης σφαῖρα πορρωτέρα μὲν τῆς ἀπλανοῦς οὐ τῷ τόπῳ μόνον , ἀλλὰ καὶ τῇ οὐσίᾳ γενομένη , ἐγγύτερα δὲ τῆς γενέσεως , τὴν μὲν τῆς ἀπλανοῦς κίνησιν βραδύτερον ὡς βραχυτέρα κινεῖται , τὴν δὲ ἀντιπεριφορὰν θάττον · ὡς εἰ νοήσαις ἐν τῷ ὑπὸ σελήνην σύστασιν οὐσίας τινὰ ἐξ ἀέρος εἰς ὕδωρ μεταβαλούσης · ἐν ταύτῃ γὰρ ἡ μὲν ἐπ’ ὀλίγον τοῦ ἀέρος ἐξελθοῦσα τὴν μὲν τῷ ἀέρι συγγενῆ κίνησιν τὴν ἐπὶ τὸ ἄνω θάττονα τῶν μᾶλλον ἐξελθουσῶν τοῦ ἀέρος ἔχει , τὴν δὲ ἐπὶ τὸ κάτω βραδυτέραν , καὶ ἐφεξῆς ἀνάλογον τῇ πρὸς τὸν ἀέρα συγγενείᾳ τὸ τάχος ἔχουσι καὶ τὴν βραδυτῆτα οὐδαμοῦ βίας ἐμφαινομένης , ἀλλὰ τῆς φύσεως αὐτῆς ἑκάτερον ἐχούσης . ἀλλ’ ἐνταῦθα μὲν καὶ κατὰ μεταβολὴν καὶ κατὰ ἐναντίωσιν ἡ τοιαύτη μῖξις τῆς οὐσίας ὑφίσταται , ἐκεῖ δὲ κατὰ πρόοδον καὶ ὕφεσιν καὶ εἴδους ἐξαλλαγὴν χωρὶς ἐναντιώσεως · ἐδείχθη γάρ , ὅτι οὐκ εἰσὶν ἐναντίαι κινήσεις ἥ τε ἀπὸ δυσμῶν ἥ τε ἀπ’ ἀνατολῶν · διὸ καὶ ἅμα ἄμφω δυνατὸν ἴσως ταύτας κινεῖσθαι τὰς κινήσεις τὸ αὐτὸ κατὰ μίαν τινὰ φύσιν τὴν κατὰ πρόοδον ὑφισταμένην , εἴπερ λέγει τι ἀληθὲς ἐν τοῖς ἀπορωτάτοις ὁ λόγος οὗτος · οὕτω γὰρ ἥ τε τοῦ μεγέθους πρὸς τὸ τάχος ἀναλογία ἀπὸ τῶν ἄνω μέχρι τῶν κάτω ὡς ἐν ἑνὶ τῷ ὅλω διασωθήσεται , καὶ ἡ τῶν πλανωμένων πάλιν ὡς πλανωμένων κίνησις οἰκεία καὶ αὐτὴ οὖσα οὐκέτι κατὰ τὸ μέγεθος ἕξει τὴν τοῦ τάχους ἀναλογίαν , ἀλλὰ κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ἐμφαίνειν τοῦ πλανωμένου τὴν ἰδιότητα . Ὁ δὲ Ἀλέξανδρος τὸ ταχυτέρας μὲν εἶναι τὰς μείζονας σφαίρας κατὰ τὴν αὐτῶν φύσιν , βραδύτερον δὲ τὰς ἀνωτέρω κινεῖσθαι ὡς ὑπὸ τῆς ἀπλανοῦς ἐμποδιζομένας πιστοῦται καὶ ἐκ τοῦ τὰς τοῦ Ἄρεος καὶ τοῦ Ἑρμοῦ , ὥς φησι , σφαίρας ἀνωτέρας οὔσας , ὡς λέγει , τῆς Ἀφροδισιακῆς καὶ διὰ τοῦτο καὶ μείζονας ἰσοταχῶς ἀλλήλαις τε καὶ τῇ τῆς | Ἀφροδίτης ἀποκαθίστασθαι · καθίστασθαι · οὐκέτι γὰρ ὁμοίως ἐμποδιζόμεναι ὑπὸ τῆς ἐσχάτης περιφορᾶς αἱ ἐλάττους διὰ τὸ ἀπόστημα ἰσοταχῶς κινοῦνται ταῖς μείζοσιν αὐτῶν . ἀλλὰ τὸ μὲν τὴν τοῦ Ἑρμοῦ σφαῖραν ὑπὲρ τὴν Ἀφροδίτης εἰπεῖν ἢ γραφικόν ἐστι πταῖσμα ἀντὶ Ἡλίου τὸν Ἑρμῆν ἔχον ἢ κατὰ τὴν τῶν παλαιῶν εἴρηται δόξαν , καθ’ ἣν καὶ ὁ Πλατῶν ἐν Πολιτείᾳ σφαιροποιεῖ λέγων ἕκτον μὲν ἄνωθεν τὸν τῆς Ἀφροδίτης δεύτερον ὄντα λευκότητι μετὰ τὸν Δία , ἕβδομον δὲ Ἥλιον καὶ ὀγδόην τὴν Σελήνην · ὥστε ὑπὲρ τὴν Ἀφροδίτην τετάχθαι τὸν Ἐρμῆν . ὅτι δὲ ὁ Ἑρμῆς ὑπὸ τὴν Ἀφροδίτην κατείληπται δηλοῦσι καὶ αἱ τηρήσεις , ἐν αἷς ὁ τοῦ Ἑρμοῦ ἀστὴρ ὑποδραμὼν τὸν τῆς Ἀφροδίτης ἱστόρηται . δέδεικται δὲ τοῦτο καὶ ἀπὸ τοῦ λόγου τῆς τῶν ἀπογείων καὶ περιγείων αὐτῶν ἀποστάσεως · τὸ γὰρ μέγιστον ἀπόστημα τῆς Ἀφροδίτης τὸ αὐτό πως δέδεικται τῷ τοῦ Ἡλίου ἀποστήματι , ὡς πλησίον εἶναι τοὐ Ἡλίου τὴν Ἀφροδίτην , καὶ τὸ μέγιστον δὲ τοῦ Ἑρμοῦ ἐγγύς πως τῷ ἐλαχίστῳ τῆς Ἀφροδίτης καὶ τὸ τῆς Σελήνης μέγιστον ἐγγὺς τῷ ἐλαχίστῳ τοῦ Ἐρμοῦ · ταῦτα γὰρ δέδεικται ἐν τῇ Πτολεμαίου Συντάξει μεταφερομένου τοῦ λόγου τῆς τῶν ἀστέρων ἐκκεντρότητος εἰς τὸν λόγον τῆς ἐκ τοῦ κέντρου τῆς γῆς . Ἀλλὰ τοῦτο μέν , ὡς εἴρηται , ἢ γραφικὸν πταῖσμα ὑπάρχον ἢ κατὰ παλαιοτέραν σφαιροποιίαν εἰρημένον οὐ πολλοῦ δεῖται λόγου · καὶ ἄλλην δὲ αἰτίαν ὁ Ἀλέξανδρος λέγει τοῦ τὰ πλησιαίτερον τῆς ἀπλανοῦς βραδύτερον ἀποκαθίστασθαι τὸ μείζονας εἶναι τὰς ἀνωτέρω σφαίρας . καὶ ὅτι μὲν μείζονες αἱ περιέχουσαι τῶν περιεχομένων , δῆλον · μὴ καταληφθέντων δὲ ἐκεῖ τῶν λόγων τῆς ἀποστάσεως καὶ τῶν μεγεθῶν οὐκ ἔστιν εἰπεῖν , ὅτι τοῖς μεγέθεσιν ἀνάλογον ἔχουσι τὰ τάχη , ἐπειδὴ γάρ ἡ μὲν τοῦ Κρόνου σφαῖρα ἐν τριάκοντα ἔτεσιν ἀποκαθίσταται , τουτέστιν ἐν μησὶ τριακοσίοις ἑξήκοντα , ἡ δὲ σελήνη ἐν ἑνὶ μηνὶ ὑποκείσθω παχυμερέστερον , εἴπερ ἦν τὸ μέγεθος τῆς Κρονίας σφαίρας μεῖζον ἢ τριακοσιεξηκονταπλάσιον τοῦ τῆς σεληνιακῆς , ἦν ἀποφήνασθαι , ὅτι θᾶττον ἡ τοῦ Κρόνου σφαῖρα κινεῖται τῆς σεληνιακῆς · τὸ γὰρ ἐν ἴσῳ χρόνῳ μεῖζον διάστημα κινούμενον ἀνάγκη θᾶττον κινεῖσθαι μάλιστα ἐν τοῖς ὁμαλῶς κινουμένοις . οὐ μόνον δὲ ὁ Ἀριστοτέλης , ἀλλὰ καὶ ὁ Πλατῶν θᾶττον οἴεται κινεῖσθαι τὰ τοὺς ἐλάττονας κύκλους κινούμενα τῶν τοὺς μείζονας κινουμένων . λέγει γοῦν ἐν τιμίῳ · “ κατὰ δὴ τὴν θατέρου φορὰν πλαγίαν οὖσαν διὰ τῆς τοῦ αὐτοῦ φορᾶς ἰούσης τε καὶ κρατουμένης τὸ μὲν μείζονα αὐτῶν , τὸ δὲ ἐλάττω κύκλον ἰόν , θᾶττον μὲν τὰ τὸν ἐλάττω , τὰ δὲ τὸν μείζω βραδύτερον περιίεται ” · ἐν δὲ τῇ Πολιτείᾳ εἰπὼν περὶ τῆς τάξεως αὐτῶν καὶ πρώτην μὲν τάξας τὴν ἀπλανῆ , ὀγδόην δὲ τὴν σελήνην καὶ μεταξὺ τοὺς ἄλλους ἐπάγει |“αὐτῶν δὲ τούτων τάχιστα μὲν τὸν ὄγδοον , δεύτερον δὲ καὶ ἅμα ἀλλήλοις τόν τε ἕβδομον καὶ ἕκτον καὶ πέμπτον , τρίτον δὲ φορᾷ ἰέναι τὸν τέταρτον , τέταρτον δὲ τὸν τρίτον καὶ πέμπτον τὸν δεύτερον . ” ἀλλ’ ὁ μὲν Πλατῶν δύναιτο ἂν θᾶττον λέγειν κινεῖσθαι τὰ κατωτέρω εἰς τὸν χρόνον μόνον τῆς ἀποκαταστάσεως ἀποβλέπων , ὅτι ἐν ἐλάττονι ἀποκαθίστανται , οὐ μέντοι καὶ πρὸς τὸν τοῦ μεγέθους λόγον · ἐὰν γάρ , ὡς εἴρηται , ὁ τοὐ μεγέθους λόγος ὑπεραίρῃ τὸν λόγον τοῦ χρόνου τῆς κινήσεως , δυνατὸν τὸν ἐν ἐλάττονι χρόνῳ ἀποκαθιστάμενον βραδύτερον εἶναι . ὁ μέντοι Ἀριστοτέλης ὡς αὐτῆς τῆς κινήσεως τῶν περιγειοτέρων θάττονος οὔσης οὕτω δοκεῖ τὴν λύσιν τῆς ἀπορίας ἐξευρίσκειν . εἰ γὰρ τὸ κρατεῖσθαι καὶ ἀντικόπτεσθαι ὑπὸ τῆς ἀπλανοῦς αὐτὴν ἐμποδίζει τὴν κίνησιν καὶ βραδυτέραν ποιεῖ , δῆλον , ὅτι καθ’ αὑτὴν καὶ οὐ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν ἡ τῶν περιγειοτέρων κίνησις θάττων ἐστίν , εἰ μὴ ἄρα λέγοι τις , ὅτι τὴν μείζονα περιφορὰν θάττονα οὖσαν καὶ νῦν καὶ δυναμένην ὅσον ἐφ’ ἑαυτῇ συναποκαθίστασθαι τῇ ἐλάττονι οὐ ποιεῖ τοσοῦτον φαίνεσθαι θάττονα ἡ τῆς ἀπλανοῦς κράτησις , καὶ τούτου ἄν εἴη τὴν αἰτίαν ὁ Ἀριστοτέλης ἀποδούς , οὐ τοῦ βραδυτέρας ἁπλῶς εἶναι τὰς πλησίον τῆς ἀπλανοῦς , ἀλλὰ τοῦ βραδυτέρας φαίνεσθαι ἤπερ εἰσί · μέλλουσαι γὰρ ὅσον ἐφ’ ἑαυταῖς συναποκαθίστασθαι ταῖς ἐλάττοσιν , εἰ τύχοι , τοσοῦτον ἀπολείπονται τοῦ συναποκαθίστασθαι διὰ τὴν τῆς ἀπλανοῦς κράτησιν · οὕτω γὰρ καὶ ὁ λόγος ἀσάλευτος μένει τοῦ τὰ μείζονα θᾶττον φέρεσθαι τὴν κατὰ φύσιν κίνησιν καὶ τοσούτῳ , ὅσῳ ἂν ᾖ μείζονα . καὶ οὐδὲν ἄτοπον εἴδους τινὸς ἐπιτηδειότητα τοιαύτην εἶναι , ὡς δι’ ἑαυτὸ μὲν εἶναι τόδε , διὰ δὲ τὴν τοῦ κρείττονος κράτησιν τοιόνδε γίνεσθαι , ὥσπερ δι’ ἑαυτὸ μὲν πεπερασμένην ἔχει δύναμιν , διὰ δὲ τὸ ἀκίνητον αἴτιον ἐπ’ ἄπειρον ἔστι καὶ κινεῖται . Oἱ δὲ πάσας τὰς σφαίρας τὴν αὐτὴν λέγοντες κίνησιν τὴν ἀπ’ ἀνατολῶν κινεῖσθαι καθ’ ὑπόληψιν . ὥστε τὴν μὲν Κρονίαν σφαῖραν συναποκαθίστασθαι καθ’ ἡμέραν τῇ ἀπλανεῖ παρ’ ὀλίγον , τὴν δὲ τοῦ Δῖός παρὰ πλέον καὶ ἐφεξῆς οὕτως , οὗτοι πολλὰς μὲν ἄλλας ἀπορία ἐκφεύγουσι · καὶ γὰρ ἡ κίνησις ἀνάλογον ἔξει τὰ τάχη τοῖς μεγέθεσι , καὶ τῆς αὐτῆς οὐσίας ὄντα τὴν αὐτὴν ποιήσεται κίνησιν · ἀδύνατος δὲ ἡ τοιαύτη ὑπόθεσις ἐδείχθη · τὴν γὰρ τοῦ πλανωμένου περιφορὰν κατὰ κύκλον τε γίνεσθαι ἀνάγκη καὶ τοῦτον ἀεὶ τὸν αὐτόν , εἴπερ τεταγμένη ἔσται αὐτῶν ἡ κίνησις , ἵνα καὶ καταληπτὴ ἡ . τοῦτον οὖν τὸν κύκλον , ἐφ’ οὗ ποιεῖσθαί φασι τῶν πλανωμένων ἕκαστον τὴν ἀπ’ ἀνατολῶν ἐπὶ δυσμὰς κίνησιν , πότερον ἕνα τῶν παραλλήλων ἐροῦσιν ἡ λοξὸν πρὸς αὐτούς ; εἰ μὲν γὰρ ἦν τῶν παραλλήλων , οὐκ ἐχρῆν αὐτοὺς γίνεσθαι νοτιωτέρους καὶ βορειοτέρους οὐδὲ κατ’ ἄλλον καὶ ἄλλον τόπον τοῦ | ὁρίζοντος ἀνατέλλειν τε καὶ δύνειν · εἰ δὲ λοξόν , ἀναγκαῖον ἦν ἕκαστον τῶν πλανωμένων ἑκάστης ἡμέρας φαίνεσθαι νοτιώτερον καὶ βορειότερον γινόμενον ἅτε πάντα τὸν λοξὸν κύκλον περιιόντα , ὥς φασι , καθ’ ἑκάστην τοῦ παντὸς περιφορὰν πλὴν τῶν μοιρῶν , ἃς ὑπολειπόμενα φαίνεται · ταῦτα δὲ ἄμφω παρὰ τὰ ἐναργῆ . ἐπιστήσαι δὲ ἄξιον , ὅτι κατὰ πάσαν ὑπόθεσιν τὸ περὶ τῶν ἰσοδρόμων ἀστέρων ἀπορούμενον , πῶς αἱ περιέχουσαι καὶ περιεχόμεναι σφαῖραι , ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν αἱ μείζονες καὶ ἐλάττονες , ἐν ἴσῳ χρόνῳ ἀποκαθίστανται , ἔτι μένει ἄπορον . εἴτε γὰρ καθ’ ὑπόληψίν τις ἀπὸ τῶν αὐτῶν καὶ τὴν ἀπλανῆ λέγει κινεῖσθαι καὶ τὰς πλανωμένας εἴτε τὰς πλησιαζούσας τῇ ἀπλανεῖ ὑπ’ αὐτῆς κρατουμένας βραδύτερον φέρεσθαι , οὐδετέρως σώζεται ἐπὶ τῶν ἰσο - δρόμων ἡ τῶν μεγεθῶν πρὸς τὰ τάχη ἀναλογία μήτε τῶν πλησιαίτερον τῆς ἀπλανοῦς ἐν αὐτοῖς μήτε τῶν βραχυτέρων θᾶττον κινουμένων . p . 291b11 Tὸ σχῆμα τῶν ἀστέρων ἑκάστου ἕως τοῦ δῆλον , ὅτι σφαιροειδῆ ἄν εἴη τὸν ὄγκον . Εἶπε μὲν καὶ ἤδη σφαιροειδῆ εἶναι τὰ ἄστρα , διότι τῆς αὐτῆς οὐσίας ἐστὶ τῷ οὐρανίῳ σώματι , καὶ διὰ τοῦ σφαιροειδῆ εἶναι ἀκίνητα αὐτὰ ἐδείκνυ τὴν μεταβατικὴν κίνησιν , μᾶλλον δὲ ἐξ ὑποθέσεως ἐλάμβανε τὸ σφαιροειδῆ αὐτὰ εἶναι , διὸ καὶ οὕτως εἶπεν “ ἔτι δέ , ἐπεὶ σφαιροειδῆ τὰ ἄστρα , καθάπερ οἱ τε ἄλλοι φασὶ καὶ ἡμῖν ὁμολογούμενον . ” οὐχ ὑποθετικῷ δὲ ἁπλῶς , ἀλλὰ παρασυναπτικῷ τῷ ἐπεὶ χρησάμενος εἰκότως τὴν προχειροτέραν πίστιν ἐπήγαγε διὰ τοῦ “ εἴπερ ἐξ ἐκείνου γε τοῦ σώματος γεννῶσιν.’’ ἐκεῖ οὖν διὰ τὴν κίνησιν μνημονεύσας νῦν προηγουμένως δείκνοσιν , ὅτι σφαιρικὰ τὰ ἄστρα , οὖσι χρώμενος χρωμενος ὧν τὸ δεύτερόν ἐστι διπλοῦν . πρῶτον δέ ἐστι τὸ ἐκ τοῦ μὴ κινεῖσθαι τὴν δι’ αὑτῶν κίνησιν · ταύτην δὲ λέγει τὴν δι’ ἑαυτῶν μεταβατικὴν ἀπὸ τόπου εἰς τόπον , οἵα ἐστὶν ἡ πορευτική . λαβὼν οὖν ἀξίωμα πάλιν τὸ τὴν φύσιν μηδὲν ἀλόγως ποιεῖν καὶ προαποδεδειγμένον ἔχων , ὅτι ἀκίνητα τὰ ἄστρα τὴν δι’ ἑαυτῶν μεταβατικὴν κίνησιν , συλλογίζεται δυνάμει οὕτω · τὰ ἄστρα ἀκίνητά ἐστι τὴν δι’ ἑαυτῶν μεταβατικὴν κίνησιν · τὰ τοιαῦτα οὐδὲν ἔχει ὄργανον πρὸς τὴν τοιαύτην κίνησιν διὰ τὸ μηδὲν ἀλόγως τὴν φύσιν ποιεῖν · τὰ δὲ μηδὲν ὄργανον ἔχοντα πρὸς κίνησιν ἅτε μηδεμίαν ἐξοχὴν ἔχοντα σφαιρικά ἐστιν · ὥστε δῆλον , ὅτι σφαιροειδῆ ἂν εἴη τὰ ἄστρα τὸν ὄγκον , τουτέστι τὸ σῶμα . Ἀλλ’ εἰ πρότερον τὸ μὴ κινεῖσθαι μεταβατικῶς διὰ τοῦ σφαιροειδῆ εἶναι ἔδειξεν ἐκ διαιρέσεως τὴν τῶν σφαιρικῶν οἰκείαν κίνησιν έπισκεψάμενος , νῦν δὲ ἐκ τοῦ μὴ κινεῖσθαι τὸ | σφαιρικὰ εἶναι δείκνυσι , πῶς οὐ διάλληλος ἡ δεῖξις ; λέγουσιν οὖν πρὸς τοῦτο , ὅτι οὔτε τὸ μὴ κινεῖσθαι διὰ μόνου τοῦ σφαιροειδοῦς ἔδειξεν οὔτε τὸ σφαιροειδὲς διὰ μόνου τοῦ μὴ κινεῖσθαι , ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνο καὶ τοῦτο διὰ πλειόνων δέδεικται λόγων · καὶ διὰ τοῦτο , φησὶν ὁ Ἀλέξανδρος , οὐκ ἔστι διάλληλος ἡ δεῖξις . πῶς δὲ ταύτην τὴν ἀπόδειξιν ποιεῖ μὴ εἶναι διάλληλον τὸ καὶ δι’ ἄλλων ἐπιχειρημάτων τὸ αὐτὸ δουῆκθαι συμπέρασμα ; τοῦ μὲν γὰρ μὴ ἀνατρέπεσθαι τοὺς λόγους τεκμήριον ἄν εἴη καὶ αἴτιον τὸ μὴ διὰ τούτων μόνον τῶν διαλλήλων , ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλων ἀποδεδεῖχθαι , τοῦ δὲ μὴ εἶναι διαλλήλους ταύτας τὰς δείξεις πῶς ἄν εἴη τοῦτο τεκμήριον ἢ αἴτιον ; μήποτε οὖν ὡς ἀντιστρέφοντα λαβὼν ὁ Ἀριστοτέλης τὸ σφαιρικὸν καὶ τὸ μὴ ἔχον ὄργανον πρὸς τὴν μεταβατικὴν κίνησιν , ᾧ ἕπεται ἐξ ἀνάγκης τὸ μὴ κινεῖσθαι μεταβατικῶς , εἰκότως ἀφ’ ἑκατέρου τὸ ἕτερον ἀπέδειξεν , ὡς εἴ τις ἐκ τοῦ τετοκέναι τὸ γάλα ἔχειν συλλογίζοιτο καὶ ἐκ τοῦ γάλα ἔχειν τὸ τετοκέναι ἢ ἐκ τοῦ ζῷον λογικὸν θνητόν , ὅτι ἄνθρωπος , καὶ ἐκ τοῦ ἀνθρώπου τὸν ὁρισμόν · αἱ γὰρ οὕτω διάλληλοι δείξεις οὐκ εἰσὶν ἀπόβλητοι . ἐπιστῆσαι δὲ χρὴ καὶ ἐκ τούτων , τίνα κίνησιν ἀποφάσκει τῶν ἄστρων ὁ Ἀριστοτέλης , ὅτι τὴν τοῖς σφαιρικοῖς σχήμασιν ἀνοίκειον τὴν δι’ ὀργάνων μεταβατικήν · τὴν γὰρ τοιαύτην κίνησιν ἥκιστα κινητικὸν εἶναί φησι τὸ σφαιρικὸν σχῆμα καὶ τὴν αἰτίαν προστίθησι διὰ τὸ μηδὲν ἔχειν ὄργανον πρὸς τὴν κίνησιν · ἐπεὶ τὴν ἐν ἑαυτῷ κίνησιν τῶν σφαιρικῶν οἰκειοτάτην ἔλεγεν , οὐ τοὐ οὐρανοῦ μόνον , ἀλλὰ καὶ τῶν ἄστρων , ὅτε ταῦτα ἔγραφε · ἔραφε · καὶ εὐλόγως ἄν δόξειεν ὅ τε ὅλος οὐρανὸς σφαιροειδὴς εἶναι καὶ ἕκαστον τῶν ἄστρων . πρὸς μὲν γὰρ τὴν ἐν ἑαυτῷ κίνησιν ἡ σφαῖρα τῶν σχημάτων χρησιμώτατον · οὕτω γὰρ ἄν καὶ τάχιστα κινοῖτο καὶ μάλιστα κατέχοι τὸν αὐτὸν τόπον . πρὸς δὲ τὴν εἰς τὸ πρόσθεν άχρηστότατον · ἥκιστα γὰρ ὅμοιον τοῖς δι’ αὑτῶν κινουμένοις · οὐδὲν γὰρ ἀπηρτημένον ἔχει οὐδὲ προέχον , ὥσπερ τὸ εὐρύγραμμον . ” καὶ συμφωνεῖ τούτοις καὶ τὰ ἐνταῦθα λεγόμενα τὴν μὲν φαινομένην ταύτην κατὰ τόπον μετάβασιν μὴ δι’ ἑαυτῶν λέγοντος τοὺ Ἀριστοτέλους ποιεῖσθαι τοὺς ἀστέρας , τὴν δὲ ἐν ἑαυτοῖς ὡς οἰκείαν τοῦ σφαιρικοῦ σχήματος σαφῶς διδόντος . διὸ καὶ ἀμφότερα λέγει περὶ τοῦ σφαιρικοῦ σχήματος , καὶ ὅτι ἥκιστά ἐστι κινητικὸν τὴν δι’ ἑαυτοῦ μεταβατικὴν κίνησιν , καὶ ὅτι πρὸς τὴν ἐν ἑαυτῷ κίνησιν ἡ σφαῖρα τῶν σχημάτων χρησιμώτατον . p . 291b17 Ἔτι δέ , ὁμοίως μὲν ἅπαντα καὶ ἓν ἕως τοῦ ὅτι καὶ τὰ ἄλλα εἴη ἄν σφαιρειδῆ . | Δεύτερον ἐπιχείρημα τοῦτο τοῦ σφαιρικοῦ τῶν ἀστέρων δεικτικὸν ἀξιώματι καὶ αὐτὸ προσχρώμενον τῷ λέγοντι ὁμοίως ἔχειν κατὰ τὸ σχῆμα ἓν ὁποιονοῦν τῶν ἄστρων καὶ πάντα , εἴπερ ἁπλῆς οὔσης τῆς αὐτῆς οὐσίας ἐστὶν ἅπαντα · εἰ οὖν ἡ σελήνη ἐκ τῶν ὁρωμένων αὐτῆς φωτισμῶν σφαιροειδῆς δείκνυται , δῆλον , ὅτι καὶ τὰ ἄλλα εἴη ἄν σφαιροειδῆ . εἰ γὰρ μὴ σφαιροειδὴς ἦν , ἀλλὰ τυμπανοειδής , εἰ τύχοι , ἢ φακοειδής , οὐκ ἂν οἱ φωτισμοὶ τοιοῦτοι ἐγίνοντο , ὡς αὐξανομένην , φησί , καὶ φθίνουσαν τὰ μὲν πλεῖστα μηνοειδῆ φαίνεσθαι ἢ ἀμφίκυρτον , ἅπαξ δὲ διχότομον . ἀλλ’ εἰ μὲν διχότομον τὴν πανσέληνον ἔλεγεν , ὡς διχόμηνον αὐτὴν ἐκάλεσεν Ἀρατος διὰ τὸ διχῇ τέμνειν τὸν μῆνα , καὶ τὰ ἄλλα συνεφώνει καὶ τὸ πλεονάκις μηνοειδῆ φαίνεσθαι · καὶ γὰρ αὐξανομένη καὶ φθίνουσα · καὶ ἀμφίκυρτος ὁμοίως . ἐπειδὴ δὲ μετ’ ὀλίγον διχότομον τὴν καὶ παρ’ ἡμῖν λεγομένην ὀνομάζει , ὅταν λέγῃ “ τὴν γὰρ σελήνην ἑωράκαμεν διχότομον μὲν οὖσαν , ὑπελθοῦσαν δὲ τῶν ἀστέρων τὸν τοῦ Ἄρεος καὶ ἀποκρυβέντα μὲν κατὰ τὸ μέλαν αὐτῆς , ἐξελθόντα δὲ κατὰ τὸ φανερὸν καὶ λαμπρόν , ” καλῶς ἐξηγοῦνται τὸ ἅπαξ διχότομον · καὶ γὰρ αὐξομένη καὶ φθίνουσα καὶ μηνοειδὴς καὶ ἀμφίκυρτος ἐπὶ χρόνον γίνεται πλείονα · ἔστι γὰρ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἐν τούτοις τοῖς σχήμασι · διχότομος δὲ κἄν γίνηται καὶ αὐτὴ καὶ αὐξομένης καὶ φθινούσης , ἀλλ’ οὐκ ἐπὶ χρόνον τινά , οὐδὲ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἔστιν ἐν τούτῳ τῷ σχήματι , ἀλλ’ ἀκαριαῖός ἐστιν αὐτοῦ χρόνος , ὅπερ τὸ ἅπαξ δηλοῖ . τοῦ δὲ σφαιρικοῦ ἴδια τυγχάνει ταῦτα τὰ τῶν φωτισμῶν σχήματα , διότι ἡμισφαιρίου ἀεὶ φωτιζομένου , ὅταν μὲν κατὰ τὴν αὐτὴν οὖσα μοῖραν ὑποτρέχῃ τὸν ἥλιον ἡ σελήνη , τὸ μὲν πρὸς τῷ ἡλίῳ μέρος αὐτῆς φωτίζεται , τὸ δὲ πρὸς ἡμᾶς σκιερόν ἐστιν , ἀφισταδέ , μένῃς δὲ τοῦ ἡλίου τὸ φωτιζόμενον ἀεὶ ἡμισφαίριον , ὅσον ἀπολείπει τοῦ ἄλλου μέρους , τοσοῦτον ἀπολαμβάνει τοῦ πρὸς ἡμᾶς · διὸ μέχρι μὲν τοῦ ἡμίσεως μηνοειδὴς φαίνεται , τοῦ δὲ ἡμίσεως τοῦ ἄνω καὶ τοῦ ἡμίδρβς τοῦ πρὸς ἡμᾶς φωτιζομένου διχότομος ὁρᾶται , ὅταν τετραγωνικὴν διάστασιν ἀποστῇ τοῦ ἡλίου , τὸ δὲ ἐκεῖθεν μέχρι τῆς διαμέτρου ἀμφίκυρτος φαίνεται · διαμετρήσασα δὲ τὸ μὲν πρὸς ἡμᾶς ὅλον ἡμισφαίριον ἔχει πεφωτισμένον , τὸ δὲ ἄνω νεῦον ἀφώτιστον , καὶ πάλιν προσιοῦσα τῷ ἡλίῳ ἀμφίκυρτόν τε ἴσχει πρὸς ἡμᾶς καὶ διχότομον καὶ μηνοειδὲς καὶ ἐν τῇ συνόδῳ σκιερόν . αἴτιον δέ , ὅπερ εἶπον , τὸ ἡμισφαίριον αὐτῆς ἀεὶ φωτίζεσθαι σφαιρικῆς οὔσης · ὡς , εἴ γε τυμπανοειδὴς ἢ φακοειδὴς ἦν , ἐν μὲν ταῖς συνόδοις καὶ ταῖς πανσελήνοις ὁμοίως ἂν εἶχεν ὥσπερ καὶ νῦν , ἀποστᾶσα δὲ ὁσονοῦν τοῦ ἡλίου ἐφ’ ἑκάτερα οὐκέτι μηνοειδὴς ἢ διχότομος ἢ ἀμφίκυρτος ἦν , ἀλλ’ ὅλον ἐφωτίζετο τὸ πρὸς ἡμάς διὰ τὸ μηδὲν | εἶναι τὸ ἀντιβαῖνον ταῖς ἀκτῖσιν ἐπὶ τοῦ τυμπανοειδοῦς · ἐπὶ δὲ τοῦ φακοειδοῦς ὀλίγου τοῦ ἐν μέσῳ ἀναστήματος ὄντος ἀλλοῖον ἄν ἐγίνετο τὸ σχῆμα τοῦ φωτισμοῦ . Eἶτα καὶ ἄλλην ἀπόδειξιν ἀπὸ τῆς ἀστρονομίας ἐπάγει , ὅτι οὐκ ἂν ἦσαν αἰτοῦ ἡλίου ἐκλείψεις μηνοειδεῖς , ὥσπερ νῦν ὁρῶνται , εἰ μὴ σφαιροειδὴς ἦν ἡ ὑποτρέχουσα αὐτὸν σελήνη . δέδεικται γάρ , ὅτι , ὅταν σφαῖρα ὑπὸ σφαίρας ἐπισκοτῆται , τοιαῦται γίνονται αἱ ἀποτομαί . μήποτε δὲ καὶ τὰ ἄλλα κυκλοτερῆ σκιάζοντα , οἷον τυμπανοειδῆ καὶ φακοειδῆ , μηνοειδεῖς τἀς ἀποτομὰς ποιοῦσιν · εἰ μέντοι κινεῖσθαι ὑποτεθείη περὶ τὰ ἑαυτῶν κέντρα , οὐκέτι κατὰ πᾶσαν θέσιν τὰ τυμπανοειδῆ ἢ φακοειδῆ τὰς ἀποτομάς ποιήσεται . p . 291b24 Δυοῖν δ’ ἀποριῶν οὐσῶν ἕως τοῦ οὐδὲν ἂν ἄλογον εἶναι δόξειε τὸ νῦν · ἀπορούμενον . Δύο λοιπὰς ἀπορίας περὶ τῶν οὐρανίων ἀπορωτάτας ὄντως προβάλλεται , λεται , ὧν ἡ πρώτη τοιαύτη · διὰ τί τῆς ἀπλανοῦς μίαν κινουμένης φορὰν τὸ πλησιαίτατον αὐτῆς , οἷον ἡ τοῦ Κρόνου σφαῖρα , οὐκ ἐλαχίστας κινεῖται κινήσεις , οἷον δύο , τὸ δὲ μετ’ ἐκείνην τρεῖς ἢ κατ’ ἄλλην τινὰ τῶν ἀριθμῶν ἀνάλογον τάξιν , ὥστε ἀεὶ τὰ πορρώτερον πλείονας κινεῖσθαι , ἀλλὰ τοὐναντίον συμβέβηκεν . ὁ γὰρ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη κατωτέρω τῶν ἄλλων ὄντες . καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς τὸν ἥλιον προσεχῶς ὑπὲρ τὴν σελήνην ὑποτίθεται , ὥσπερ καὶ ὁ Πλατῶν · ἐλάττους κινοῦνται κινήσεις ἢ τῶν πλανωμένων · ἄστρων ἔνια · καὶ γὰρ ἁπλουστάτη μὲν ἐν τοῖς πλανωμένοις ἡ τοῦ ἡλίου κίνησις , ἡ δὲ τῆς σελήνης τῶν ἄλλων ἁπλουστέρα . καίτοι ἐχρῆν τοὺς ἀνωτέρω πορρώτερον ὄντας τοῦ μέσου καὶ πλησιαίτερον τῆς ἀπλανοῦς , ἣν πρῶτον σῶμα καλεῖ , ἁπλουστέρας τοῦ ἡλίου καὶ τῆς σελήνης ἔχειν τὰς κινήσεις . καὶ ὅτι τῶν ἄλλων κατωτέρω ἐστὶν ἡ σελήνη , δείκνυσιν ἐκ τῶν ἱστορημένων αὐτῆς ὑποδρομῶν , ὧν μίαν καὶ αὐτὸς ἑωρακέναι φησὶ τὴν τοῦ Ἄρεος · διχότομον γὰρ οὖσαν ὑπελθεῖν φησι τὸν τοῦ Ἄρεος , καὶ ἀποκρυφθῆναι μὲν αὐτὸν κατὰ τὸ μέλαν αὐτῆς , ἐξελθεῖν δὲ κατὰ τὸ λαμπρόν , ὡς αὐξομένην αὐτὴν εἶναι διχότομον . ἀλλὰ τοῦτο μὲν αὐτὸς ἐθεάσατο , καὶ περὶ τοὺς ἄλλους δὲ ἀστέρας τὸ αὐτὸ συμβὰν τοὺς ἀνωτέρω ἐτήρησαν Αἰγύπτιοί τε καὶ Βαβυλώνιοι , ὡς πολλὰς αὐτῶν περὶ ἑκάστου τῶν ἀστέρων τηρήσεις παραδεδόσθαι . Eἶτα καὶ τὴν δευτέραν ἀπορίαν ἐπάγει , διὰ τίνα ποτὲ αἰτίαν ἐν μὲν τῇ ἀπλανεῖ τοσοῦτόν ἐστιν ἀστέρων πλῆθος , ὥστε τῶν ἀναριθμήτων εἶναι δοκεῖν , ἐν ἑκάστῃ δὲ τῶν ὑπ’ αὐτὴν σφαιρῶν οὐ φαίνεται πλέον ἑνὸς ὑπάρχον ἄστρου . καὶ τότε πρὸς τὸ | παράβολον τῆς ζητήσεως ἀπιδὼν καὶ φοβερὰν αὐτὴν εἶναι διὰ τὸ μέγεθος τῶν ἀποριῶν λογισάμενος παραμυθεῖται λέγων περὶ μὲν δὴ τούτων ζητεῖν μὲν καλῶς ἔχει καὶ τὴν ἐπὶ πλέον σύνεσιν ἀποδέχεσθαι ἢ μᾶλλον ἀπαιτεῖν · τούτῳ γὰρ μᾶλλον ἐλλείπειν τὸν λόγον οἴεται ὁ Ἀλέξανδρος , δ·ιότι τὸ ἐπιφερόμενον τούτῳ μᾶλλον κατάλληλον εἶναι δοκεῖ . μήποτε δὲ οὐκ ἐλλειπτικῶς ὁ λόγος εἴρηται · οὐδὲ γὰρ εἴωθεν ὁ Ἀριστοτέλης , κἂν βραχύλογος ᾖ , ἐλλειπτικῶς ἑρμηνεύειν · ἀλλὰ τοὺς μάλιστα συνετούς φησι δεῖν τὰ τοιαῦτα ζητεῖν καὶ οὐ τοὺς τυχόντας καὶ μὴ ἀποδειλιᾶν , κἄν μικρὰς ἔχωσιν ἀφορμὰς περὶ αὐτῶν καὶ πλέον τῆς κατὰ τόπον διαστάσεως , ὡς εἶπεν ἀλλαχοῦ , τῶν περὶ αὐτὰ συμβεβηκότων ἀφεστήκωσιν · ὅμως δέ , κἄν τοῦτο οὕτως ἔχῃ , ἐκ τῶν ῥηθησομένων λογισμῶν οὐκ ἄν ἄλογον δόξοι τὸ νῦν ἀπορούμενον . p . 292a18 Ἀλλ’ ἡμεῖς ὡς περὶ σωμάτων μόνον αὐτῶν ἕως τοῦ ἢ καὶ τὰ πολλὰ πάντα πρὸ ὁδοῦ ἐστι πρὸς ἄριστον . Tὰ μὲν εἰρημένα μέχρι τοῦ νῦν περὶ τῶν δύο ἀποριῶν εἴρηται , ἐντεῦθεν δὲ ἐπὶ τὴν λύσιν τῆς προτέρας ὁρμήσας τὴν αἰτίαν πρῶτον λέγει , δι’ ἣν ἀπορώτατος ὁ λόγος δοκεῖ , καὶ ὅτι οὐ παρὰ τὸ ζητούμενον , ἀλλὰ παρὰ τοὺς ζητοῦντας . ὡς γὰρ περὶ σωμάτων ἀψύχων αὐτῶν καὶ οἷον τῶν ἐν τοῖς ἀριθμοῖς μονάδων τάξιν μόνον ἐχουσῶν πρὸς ἀλλήλας , ἀψύχων δὲ τὸ πάμπαν οὐσῶν , οὕτω περὶ τῶν οὐρανίων διανοούμενοι ἄλυτον τὴν ἀπορίαν νομίζομεν · καὶ γὰρ ἦν ἄν ἄλυτος οὕτως ἐχόντων μηδεμιᾶς ἀπ’ αὐτῶν ἀφοφμῆς πρὸς λύσιν εὑρισκομένης . δεῖ δὲ ὡς περὶ ἐμψύχων αὐτῶν διανοεῖσθαι λογικὴν ψυχὴν ἐχόντων , ὥστε καὶ πράξεως καὶ ζωῆς πρακτικῆς μετέχειν · τὸ μὲν γὰρ ποιεῖν καὶ ἐπὶ τῶν ἀλόγων ψυχῶν λέγομεν καὶ ἐπὶ τῶν ἀψύχων σωμάτων , τὸ δὲ πράττειν ἰδίως ἐπὶ τῶν λογικῶν ψυχῶν κατηγοροῦμεν . ἐὰν οὖν οὕτως αὐτὰ νοήσωμεν ἔχοντα , οὐδὲν παρά . λόγον <ἄν> δόξειεν εἶναι τὸ περὶ τὰς κινήσεις τῶν οὐρανίων συμβαῖνον . ἐπειδὴ γὰρ πρακτικὰ ταῦτά ἐστι , πᾶσα δὲ πρᾶξις διὰ κινήσεως τοῦ ἀγαθοῦ ἕνεκα γίνεται , δῆλον , ὅτι τῷ μὲν ἄριστα ἔχοντι καὶ ἢ αὐτοαγαθῷ ὄντι ἢ συνηνωμένῳ κατ’ οὐσίαν τῷ αὐτοαγαθῷ , οἷον τὸ πρῶτον κινοῦν · τοιοῦτος δὲ ὁ πολυτίμητος νοῦς · ταῦτα χωρὶς πράξεως καὶ κινήσεως ἐστί τε καὶ ἔχει τὸ ἀγαθόν , ἤ , ὡς αὐτός φησι , τὸ μὲν ἔχει , τὸ δὲ μετέχει τοῦ ἀγαθοῦ προσεχῶς , τῷ δὲ ἐγγυτάτω δι’ ὀλίγης καὶ μιᾶς κινήσεως ὑπάρχει τὸ ἀγαθόν , ὥσπερ τῇ ἀπλανεῖ , τοῖς δὲ πορρωτέρω διὰ πλειόνων , ὡς τοῖς πλάνησι , τὰ δὲ οὐδὲ τυχεῖν ἀμέσως ἐκείνου δύναται , ἀλλὰ ἀγαπᾷ πλησιάζειν τοῖς τυγχάνουσιν , ὥσπερ ἡ γῆ , καὶ διὰ τοῦτο ἀκίνητός ἐστιν , ᾗ καὶ τὸ ὑπὸ σελήνην πᾶν , εἴπερ ἡ μὲν ἐπ’ εὐθείας ἀτελῶν ὄντων ἐστίν , ἡ δὲ κύκλῳ τῷ πυρὶ καὶ τῷ ἄνω ἀέρι μετὰ τοῦ οὐρανοῦ . εἶτα παραδείγματι τῷ σώματι καὶ τῇ ὑγείᾳ χρησάμενος , τὸ μέν , φησί , σῶμα καὶ χωρὶς τοῦ γυμνάσασθαι εὖ ἔχει διὰ τὸ ἄριστα συνεστάναι , ὅπερ ἀναλογεῖ τῷ ἀκινήτῳ , τὸ δὲ μικρὰ περιπατῆσαν , ὅπερ τῇ ἀπλανεῖ προσείκασε , τῷ δὲ πλειόνων δεῖ γυμνασίων πρὸς τὸ ὑγιαίνειν οἷον δρόμου καὶ πάλης καὶ τῆς ἐν τῷ παλαίειν γυμναστικῆς διατριβῆς · τοιαύτη γὰρ ἡ κόνισις διὰ τὸ ἐν κόνει γυμνάζεσθαι τὰ παλαιστρικά · τοῦτο δὲ ὡς τῷ πλανωμένῳ ἀναλογοῦν παρείληπται · τῷ δὲ ἐσχάτως διακειμένῳ οὐδὲ οὐδὲ πονοῦντι τὸ εἰλικρινὲς τῆς ὑγείας ἀγαθὸν ὑπάρχει , ὅπερ τῷ ὑπὸ σελήνην ἀπείκασεν ἀμέσως μετέχειν τῆς θείας ἀγαθότητος μὴ δυναμένῳ καὶ διὰ τοῦτο μὴ κινουμένῳ καθ’ αὑτό . Αἰσθανόμενος δὲ ἔτι ἐλλιπῶς τὸν λόγον ἔχειν · μὴ γὰρ εἰρῆσθαι τὴν αἰτίαν τῆς ἐν τῷ πλανωμένῳ διαφορᾶς , διὰ τί ἡ μὲν σελήνη καὶ ὁ ἥλιος ἐλάττους κινοῦνται κινήσεις , τὰ δὲ ἀνωτέρω πλείονας · ἀναπληροῖ τὸ λεῖπον λέγων τὰ τιμιώτερα πλείονα πράττειν διὰ τὸ πολλῶν τῶν εὖ δύνασθαι τυχεῖν , καὶ τούτοις μᾶλλον προσήκειν τὸ πολλὰ ἢ τὸ πολλάκις κατορθοῦν , ὅπερ ἐστὶ χαλεπώτατον · οἷον μυρίους ἀστραγάλους Χίους βαλεῖν ἀστραγαλίζοντα ἢ Κῴους · γράφεται γὰρ καὶ οὕτως ὡς μεγάλων ἀστραγάλων ἐν ἀμφοτέραις γινομένων ταῖς νήσοις · οὐ μόνον δύσκολον , ἀλλὰ καὶ ἀδύνατόν ἐστιν , ἀλλ’ ἕνα ἢ δύο ῥᾷον · τοῦτο δὲ τοῖς ἰσχυροτέροις προσήκει καὶ τὸ διὰ πλειόνων τοὺ τελικωτάτου ἀγαθοῦ τυγχάνειν , οἷον εἰ τοδὶ μὲν δέοι τοῦδε ἕνεκα ποιῆσαι , τοῦτο δὲ ἄλλου καὶ τοῦτο ἑτέρου , ὡς τὸ γράμματα μαθεῖν διὰ τὸ καὶ μαθημάτων δύνασθαι μετασχεῖν καὶ τοῦτο διὰ τὸ φιλοσοφῆσαι καὶ τοῦτο διὰ τὴν πρὸς τὸ θεῖον ὁμοίωσιν · καὶ γὰρ ἐν μὲν ἑνὶ ἢ δυσὶ ῥᾴδιον καὶ τῷ ἀσθενεστέρῳ ἐπιτυχεῖν , ὅσῳ δ’ ἄν διὰ πλειόνων , χαλεπώτερον . ὡς οὖν ἐν τοῖς γενητοῖς ζῴοις αἱ τοῦ ἀνθρώπου πράξεις πλεῖσταί εἰσι διὰ τὸ πολλῶν τῶν εὖ δύνασθαι τυγχάνειν τὸν ἄνθρωπον , ὅς γε πολλὰ πράττει καὶ ἄλλων ἕνεκα πολιτευόμενος καὶ τὸ ἐκείνων ἀγαθὸν εἰς ἑαυτὸν ἀναφέρων , οὕτω δεῖ νομίζειν καὶ τὴν τῶν ἄστρων πρᾶξιν καὶ κίνησιν ποικιλωτέραν εἶναι πολλάκις ἄλλων παρ’ ἄλλα διὰ τὸ πλειόνων ἀγαθῶν δύνασθαι τυγχάνειν · καὶ γὰρ καὶ ὁ ἄνθρωπος τιμιώτερόν ἐστι τῶν ἄλλων ζῴων τῷ πλείονα πράττειν . εἴη δ’ ἄν ὁ πᾶς λόγος τοιοῦτος · εἰ μὲν τιμιώτερα εἴη τὰ πλείω κινούμενα , διὰ τὸ πλείω κατορθοῦν πλείω κινοῦνται , εἰ δὲ καταδεέστερα διὰ τὸ μὴ δύνασθαι δι’ ἁπλῆς κινήσεως τοῦ Ι ἀρίστου τυχεῖν · ὥστε κἂν τοῖς αὐτοῖς τἀναντία κἄν τοῖς ἐναντίοις τὰ αὐτὰ ὑπάρχῃ , οὐκ ἀπορήσομεν λύσεως , ἀλλὰ προσφόρως τοῖς πράγμασι τὰς αἰτίας ἀποδώσομεν . λέγει οὖν ταῦτα ὁ Ἀριστοτέλης οὐ διαιτῶν τῇ ἀξίᾳ τῶν θεῶν · ἐπισφαλὴς γὰρ ὁ λόγος · ἀλλὰ ἀφορμὰς διδοὺς λύσεως , καθ’ ἅς , κἄν τὰ τιμιώτερα ἧττον ἐνεργῇ , οὐ θαυμασόμεθα , κἂν τὰ καταδεέστερα . εἰπὼν δὲ περὶ τοῦ ἀνθρώπου , ὅτι πολλὰ πράττει καὶ οὕτω πολλά , ὥστε καὶ ἄλλων ἕνεκα πράττειν , ἵνα μὴ τοῦτο τὸ ἄριστόν τις ὑπολάβῃ , ἐπήγαγε τῷ δὲ ἴσως ἄριστα ἔχοντι οὐδὲν δεῖ πράξεως καὶ τὴν αἰτίαν προστέθεικε , μᾶλλον δὲ καὶ τὴν ὅλην ἀπόδειξιν , εἰπών , ὅτι τὸ ἄριστα ἔχον τοῦτό ἐστιν , ᾧ τὸ εἶναι τοῦτό ἐστι τὸ οὗ ἕνεκα εἶναι · τὸ γὰρ ἄριστον τὸ πάντων τέλος ἐστὶ καὶ οὗ ἕνεκα πάντα , τὸ δὲ πρᾶττον ἄλλο ἐστὶ παρὰ τὸ οὗ ἕνεκα . καὶ ταύτης πάλιν τῆς προτάσεως τὴν αἰτίαν ἐπήγαγεν εἰπών · ἡ γὰρ πρᾶξις ἐν δυσίν , ὅταν καὶ οὗ ἕνεκα ᾖ καὶ τὸ τούτου ἕνεκα . εἰ γὰρ πᾶν τὸ πρᾶττον δι’ ἀγαθοῦ ἔφεσιν πράττει , ὃ πράττει , ἄλλο ἂν εἴη τὸ ἀγαθὸν καὶ ἄλλο τὸ πρᾶττον · συνάγεται οὖν ἐν δευτέρῳ σχήματι , ὅτι τὸ ἄριστα ἔχον οὐ δεῖται πράξεως , εἴπερ τὸ μὲν ἄριστα ἔχον τὸ οὗ ἕνεκά ἐστι , τὸ δὲ πρᾶττον οὐκ ἔστι τὸ οὗ ἕνεκα . καὶ εἰπὼν διὰ μέσου τὰ περὶ τοῦ ἀρίστου συνάπτει τῷ περὶ τοῦ ἀνθρώπου προειρημένῳ τὸ καὶ δὴ καὶ τῶν ἄλλων ζῴων ἐλάττους καὶ τὰ ἑξῆς . Μικρὰν δὲ λέγει τὴν τῶν φυτῶν πρᾶξιν καὶ μίαν τὴν περὶ τὴν τροφὴν ἴσως ὡς μὴ δυναμένων αὐτῶν ἐν πολλοῖς κατορθοῦν . κοινότερον δὲ τὴν ἐνέργειαν τοῦ φυτοῦ πρᾶξιν ἐκάλεσεν , ἐπεὶ ἥ γε κυρίως πρᾶξις κατὰ λόγον ἐνέργειά ἐστι . τὸ δὲ ἐφεξῆς τὸ ἢ γὰρ ἕν τί ἐστιν , οὗ τύχοι ἂν ἢ οὐ περὶ τῶν φυτῶν λέγοι ἄν , ἀλλὰ καθόλου περὶ τῶν πρασσόντων , ὅτι ἢ ἕν τί ἐστι τῷ πράσσοντι προκείμενον , οὗ καὶ τύχοι ἄν , ὥσπερ καὶ ὁ ἄνθρωπος τῶν αὐτῷ προκειμένων πλειόνων ὄντων , ἢ εἰ καὶ μὴ ἕν ἐστιν , ἀλλὰ πλείω τὰ προκείμενα , ὡς καὶ τῷ ἀνθρώπῳ , ἀλλ’ οὖν τὰ πολλὰ ταῦτα πρὸ ὁδοῦ ἐστι πρὸς τὸ ἄριστον τῷ πάντα τὰ ἄλλα πρὸς ἐκεῖνο νεύειν καὶ δι’ ἐκεῖνο αἱρετὰ εἶναι . δύναται δὲ τὸ ἢ γὰρ ἕν τί ἐστι καὶ ἐπὶ τῶν φυτῶν εἰρῆσθαι πρὸς τὸ μικρά τις καὶ μία . ἴσως ἀποδιδόμενον καὶ λέγον , ὅτι · ἢ γὰρ ἕν τί ἐστιν ἀγαθὸν τοῦ φυτοῦ , οὗ τύχοι ἄν , ὥσπερ καὶ ὁ ἄνθρωπος ἑκάστου τῶν πολλῶν ἑαυτοῦ ἀγαθῶν , ἢ εἰ καὶ πολλὰ εἶναι δοκεῖ τὰ ἀγαθὰ αὐτοῦ , οἷον τὸ τρέφεσθαι , τὸ αὐξάνεσθαι , τὸ γεννᾶν , πάντα ταῦτα πρὸ ὁδοῦ ἐστι πρὸς τὸ ἓν αὐτοῦ καὶ τελικώτατον ἀγαθὸν ἀπεστενωμένον ὂν πρὸς τὸ ἀνθρώπινον . p . 292b10 Τὸ μὲν οὖν ἔχει καὶ μετέχει τοῦ ἀρίστου ἕως τοῦ | διὰ πλείονων δὲ ἀφικνεῖται τῶν κινήσεων . εἰπών , ὅτι χρὴ περὶ τῶν οὐρανίων μὴ ὡς περὶ ἀψύχων ἀλλ’ ὡς περὶ ἐμψύχων καὶ πρακτικῶν διανοεῖσθαι , καὶ τὰς διαφορὰς τῶν πραττόντων παραδοὺς ἐπὶ τὸ προκείμενον ἔρχεται τὴν λύσιν τοῦ ἀπορηθέντος ἀποδιδούς , ὡς μὲν ὁ Ἀλέξανδρος λέγει , τῷ πρώτῳ ῥηθέντι πρὸς τὴν τῆς αἰτίας ἀπόδοσιν χρώμενος τῷ τοῖς μὲν ἄριστα ἔχουσι μὴ δεῖν πράξεως , τοῖς δὲ ὀλίγης δεῖν πρὸς τὸ τυχεῖν τοῦ ἀρίστου , τοῖς δὲ πλείονος . μήποτε δὲ καὶ τὸν δεύτερον μίγνυσι διορισμὸν τὸν τὴν ὀλίγην κίνησιν μὴ ἀεὶ κρείττονα , ἀλλὰ καὶ χείρονά ποτε δεικνύντα τῆς πλείονος . λέγει οὖν , ὅτι τῶν ὄντων οὔτε τὸ πρῶτον δεῖται πράξεως οὔτε τὸ ἔσχατον , τὸ μὲν ἔσχατον , ὅτι μηδὲ τυγχάνει προσεχῶς τοῦ τέλους , τὸ δὲ πρῶτον , ὅτι οὐ διώρισται τοῦ ἀγαθοῦ , ἀλλὰ κατὰ τὴν ἑαυτοῦ οὐσίαν ἔχει αὐτὸ καὶ μετέχει αὐτοῦ . καὶ εἴη ἄν τὸ μὲν ἔχειν ἐπὶ τῆς ὑπερουσίου λέγων ἀγαθότητος καὶ τοῦ ἑνός , τὸ δὲ μετέχειν ἐπὶ τοῦ νοῦ τοῦ προσεχῶς ἡνωμένου τῷ ἀγαθῷ καὶ μετέχοντος αὐτοῦ · τὸ μὲν γὰρ κατὰ τὴν ἑαυτοῦ τι προβεβλημένον οὐσίαν ἔχειν λέγεται , τὸ δὲ ἀπ’ ἄλλου λαμβάνον μετέχειν · ὅτι γὰρ ἐννοεῖ τι καὶ ὑπὲρ τὸν νοῦν καὶ τὴν οὐσίαν ὁ Ἀριστοτέλης , δῆλός ἐστι πρὸς τοῖς πέρασι τοὐ Περὶ εὐχῆς βιβλίου σαφῶς εἰπών , ὅτι ὁ θεὸς ἢ νοῦς ἐστιν ἢ καὶ ἐπέκεινά τι τοῦ νοῦ . τὸ δὲ δι’ ὀλίγων κινήσεων ἀφικνεῖται πρὸς τὸ ἑαυτοῦ τέλος · διττὸν δὲ τὸ τέλος , τὸ μὲν πάντων ἄριστον καὶ τελικώτατον , τὸ δὲ μερικώτερον · καὶ ἡ ὀλίγη κίνησις διττή , ἡ μὲν ὡς συνῃρηκυῖα τὸ πλῆθος τῶν κινήσεων καὶ ἐν αὑτῇ καὶ διὰ τοῦτο τοῦ κοινοῦ καὶ ὅλου τυγχάνουσα τέλους , ἡ δὲ μέρος οὖσα τῶν πολλῶν καὶ διὰ τοῦτο πρὸς μερικὸν ἀνατεινομένη . καὶ δῆλον , ὅτι ἡ μὲν κρείττων ἐστὶ τῶν πολλῶν κινήσεων , ἡ δὲ καταδεεστέρα , ὥστε τὸ διὰ πλειόνων πράξεων καὶ ἐνεργειῶν τυγχάνον τοῦ τέλους μέσον ἄν εἴη τοῦ δι’ ὀλίγων . καὶ διὰ τοῦτο λύεται ἡ ἀπορία · διὰ τί γὰρ τῆς ἀπλανοῦς μίαν κίνησιν κινουμένης τὰ πορρώτερα αὐτῆς , ἥλιος καὶ σελήνη , ὀλιγωτέρας κινήσεις κινεῖται τῶν ἀνωτέρω καὶ τῇ ἀπλανεῖ μᾶλλον πλησιαζόντων , ταῦτα δὲ πλείονας ; ὅτι τῶν ὀλίγας , φησί , κινήσεις κινουμένων τὰ μὲν κρείττονα τῶν πλείους κινουμένων ἐστί , τὰ δὲ καταδεέστερα · εἴρηται δέ , πότερα ποτέρως · τὸ δὲ ἔσχατον οὐδὲ ἐγχειρεῖ ἀμέσως τοῦ τέλους τυχεῖν , διὸ οὐδὲ κινεῖται , ἀλλ’ ἱκανὸν αὐτῷ εἰς τὸ ἐγγὺς τοῦ τέλους ἐλθεῖν . Εἶτα διὰ τοῦ τῆς ὑγείας παραδείγματος σαφηνίσας τὰ εἰρημένα , ἐν ᾧ τὸ ἰσχνανθῆναι τὸ ἀπέριττον γενέσθαι δηλοῖ , καὶ εἰπών , ὅτι ἄριστον μέν ἐστι τὸ τοῦ τελικωτάτου τέλους τυχεῖν , εἰ δὲ μή , τοῦ ὡς ὅτι ἐγγυτάτω ἐκείνου , ἐφαρμόττει λοιπὸν τὰ προκείμενα τοῖς εἰρημένοις ἀπὸ τῶν ἐσχάτων ἐπὶ τὰ πρῶτα χω|ρῶν καὶ τότε τὰ μέσα περιλαμβάνων · διὰ τοῦτο γάρ 218b φησιν ἡ μὲν γῆ ὅλως οὐ κινεῖται , οὐ διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν ἔχουσα τὸ ἀκίνητον , δι’ ἣν τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ οὗ ἕνεκα · ἐκεῖνο μὲν γὰρ ἦν τὸ οὗ ἕνεκα κινεῖται τὰ κινούμενα καὶ οὐκ ἐδεῖτο ἐπ’ αὐτὸ κινεῖσθαι , ἡ δὲ γῆ ἐσχάτη οὖσα οὐκ ἐκείνου πέφυκεν ἀμέσως μετέχειν , ἀλλὰ διὰ τὸ πλησιάζειν τοῖς ἐκείνου προσεχῶς μετέχουσιν , ὡς δυνατὸν αὐτῇ , καὶ ἐκείνου μεταλαμβάνει . τὰ δὲ ἐγγὺς τῆς γῆς ὀλίγας κινήσεις κινεῖται , διότι οὐκ ἀφικνεῖται πρὸς τὸ ἔσχατον τέλος , τουτέστι τὸ πρῶτον καὶ τὸ παντελὲς ἀγαθόν , ἀπομερισθέντα αὐτοῦ , ἀλλὰ μέχρι τοσούτου κινεῖται , μέχρις οὗ δύναται μετασχεῖν τῆς θειοτάτης ἀρχῆς · δύναται δὲ μερικῶς . καὶ εἰ μὲν γῆν λέγοι τὴν κυρίως γῆν , ἐγγὺς ἂν αὐτῆς λέγοι τὰ ὑπὲρ τὴν γῆν ὑποσέληνα στοιχεῖα , εἰ δὲ γῆν λέγοι τὸ ὑπὸ σελήνην πᾶν , ἐγγὺς ἄν εἴη λέγων τὴν σελήνην καὶ τὸν ἥλιον ὀλίγας κινουμένους κινήσεις , καὶ τοῦτο μᾶλλον οἰκεῖον τοῖς εἰρημένοις · περὶ γὰρ τούτων καὶ ἡ ἀπορία κεκίνηται , διὰ τί τῆς ἀπλανοῦς μίαν κίνησιν κινουμένης οὐχὶ τὰ πορρώτερον αὐτῆς πλείονας ἀεὶ κινεῖται κινήσεις , ἥλιος καὶ σελήνη , ἀλλ’ οὗτοι μὲν ὀλίγας , τὰ δὲ μέσα πλείονας . εἰ οὗν τὸ ὀλίγας κινήσεις μὴ περὶ ἡλίου λέγοι καὶ σελήνης , ἐλλείποι ἂν τῇ λύσει τῆς ἀπορίας τὸ κυριώτατον · εἰ δὲ περὶ ἡλίου καὶ σελήνης λέγοι , σκληρὸν δοκεῖ τὸ οὐ γὰρ ἀφικνεῖται πρὸς τὸ ἔσχατον , εἰ μὴ ἄρα τοῦτο λέγοι , ὅτι οὐ παρισοῦται τῇ ἐκείνου παντελείᾳ μερικώτερα γίνόμενα · ἐπεί , ὅτι μετέχει τῆς πρώτης ἀρχῆς κατὰ τὰ ἐαυτῶν μέτρα , σαφως εἶπε · μέχρι γὰρ οὗ δύναται , φησί , μετέχει τῆς θειοτάτης ἀρχῆς . Ὁ δὲ πρῶτος , φησίν , οὐρανὸς εὐθύς , τουτέστιν ἀμέσως , τυγχάνει τῆς πρώτης ἀρχῆς διὰ μιᾶς τῷ εἴδει κινήσεως , ὅτι ἡ μία αὕτη πασῶν ἐστι τῶν κινήσεων περιεκτικὴ καὶ ἀπογεννητκὴ καὶ συναιρετική · πρῶτος γὰρ κινηθεὶς ὁ πρῶτος οὐρανὸς τὸ παντελὲς τοῦ ἀκινήτου διὰ τῆς παντελοῦς κινήσεως ἐμιμήσατο , καὶ ὅπερ ἐστὶν ἐκεῖνο κατὰ τὸ αἰώνιον ἀεί , τοῦτο γίνεται οὗτος , φαίη ἄν ὁ Πλατῶν , κατὰ τὸν σύμπαντα χρόνον τῶν ὑπ’ αὐτὸν μερισαμένων τὴν ἐκείνου ταὐτότητα . καὶ εἴ τῳ φίλον καὶ τοῖς θείοις ἐπαναπαύεσθαι μύθοις , ἐννοείτω κἀν τούτοις τὸν μετὰ τὸν πρῶτον οὐρανὸν τὸν μέγιστον Κρόνον διακρίσεως ἄρξαι καὶ μερισμοῦ . ’Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν ἄλλοις . τὰ δὲ ἐν μέσῳ , φησί , τοῦ πρώτου καὶ τῶν ἐσχάτων , πρῶτον μὲν τὸν ἀπλανῆ λέγων οὐρανόν , ἔσχατα δὲ τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην · ταῦτα γὰρ ἄκρα τοῦ θείου σώματος · τὰ οὖν ἐν μέσῳ τούτων , φησίν , ὁλικώτερα ὄντα ἀφικνεῖται μὲν τῶν ἐσχάτων μᾶλλον πρὸς τὸ παντελὲς τῆς ἀρχῆς , διὰ μερισμοῦ δὲ τῶν κινήσεων ἀφικνεῖται καὶ οὐ διὰ μιᾶς κινήσεως , ὡς ὁ πρῶτος οὐρανός · διὰ πλειόνων οὖν τῶν τὴν | μίαν μεριζομένων τελείως · διὸ καὶ ἀφικνεῖσθαι λέγονται , ὅπου καὶ ἡ μία κίνησις ἀνάγει . καί μοι δοκεῖ ὁ Ἀριστοτέλης τὰς οὐρανίας πάσας κινήσεις ἐπισκεψάμενος τὰς τὴν παντότητα διατεινούσας τῆς ἀκινήτου ἑνώσεως εὑρεῖν τὴν μὲν ἀπλανῆ μίαν κίνησιν κινουμένην πασῶν περιεκτικήν , τὰς δὲ μετ’ αὐτὴν πάσας μεμερισμένως , ἥλιον δὲ καὶ σελήνην οὐ πάσας · οὔτε γὰρ στηριγμοὺς οὔτε ὑποποδισμοὺς οὔτε φάσεις διαφόρους οὗτοι φαίνονται ποιούμενοι οὔτε προηγήσεις καὶ ἀκολουθήσεις , διὸ καὶ ἁπλουστέραις ὑποθέσεσιν ἠρκέσθησαν οἱ ἀστρονόμοι τῶν φαινομένων τὰς αἰτίας ἀποδιδόντες . πρακτικὰς οὖν τὰς κινήσεις ὑποθέμενος καὶ διὰ τὴν πρὸς τἀγαθὸν ὁμοίωσιν γινομένας τὸν μὲν πρῶτον οὐρανὸν διὰ μιᾶς παντελοῦς κινήσεως προσεχῶς τυγχάνειν φησὶ τῆς παντελοῦς πρὸς τὸ ἀκίνητον ὁμοιώσεως , τὰς δὲ μετ’ αὐτὸν σφαίρας διὰ πασῶν τῶν μεμερισμένων κινήσεων ἀφικνεῖσθαι πρὸς τὴν παντελῆ ὁμοίωσιν , τὸν δὲ ἥλιον καὶ τὴν σε - λήνην οὐ πάσας κινουμένους τὰς κινήσεις , ἐφ’ ὅσον δυνατόν , αὐτῆς μεταλαμβάνειν . οὕτω μὲν οὖν ὁ Ἀριστοτέλης τὴν λύσιν τῆς ἀπορίας ἀποδέδωκεν ἐνδοὺς τῇ ἀπορίᾳ καὶ συγχωρήσας τοὺς πλάνητας πολλὰς κινεῖσθαι κινήσεις τῷ εἴδει διὰ τοὺς φαινομένους αὐτῶν οὐ μόνον προποδισμούς , ἀλλὰ καὶ ὑποποδισμοὺς καὶ στηριγμοὺς καὶ φάσεις διαφόρους καὶ προηγήσεις καὶ ἀκολουθήσεις καὶ πολυειδεῖς ἀνωμαλίας · διὰ γὰρ τὸ ταύτας σώζεσθαι πλείονας καθ’ ἕκαστον κινήσεις παραλαμβάνουσιν , οἱ μὲν ἐκκέντρους καὶ ἐπικύκλους , οἱ δὲ ὁμοκέντρους τὰς ἀνελιττούσας καλουμένας ὑποτιθέμενοι . ὁ δέ γε ἀληθὴς λόγος οὔτε στηριγμοὺς αὐτῶν ἢ ὑποποδισμοὺς αὐτῶν οὔτε προσθέσεις ἢ ἀφαιρέσεις τῶν ἐν ταῖς κινήσεσιν ἀριθμῶν παραδεχόμενος , κἄν οὕτω φαίνωνται κινούμενοι , οὐδὲ τὰς ὑποθέσεις ὡς οὕτως ἐχούσας προσίεται , ἀλλὰ ἁπλᾶς καὶ ἐγκυκλίους καὶ ὁμαλεῖς καὶ τεταγμένας τὰς οὐρανίας κινήσεις ἀπὸ τῆς οὐσίας αὐτῶν τεκμαιρόμενος ἀποδείκνυσι . · μὴ δυνάμενοι δὲ δι’ ἀκριβείας ἑλεῖν , πῶς αὐτῶν διακειμένων φαντασία μόνον ἐστὶ καὶ οὐκ ἀλήθεια τὰ συμβαίνοντα , ἠγάπησαν εὑρεῖν , τίνων ὑποτεθέντων δι’ ὁμαλῶν καὶ τεταγμένων καὶ ἐγκυκλίων κινήσεων δυνήσεται διασωθῆναι τὰ περὶ τὰς κινήσεις τῶν πλανᾶσθαι λεγομένων φαινόμενα . καὶ πρῶτος τῶν ῾Ελλήνων Εὔδοξος ὁ Κνίδιος , ὡς Εὔδημός τε ἐν τῷ δευτέρῳ τῆς ’Αστρολογικῆς ἱστορίας ἀπεμνημόνευσε καὶ Σωσιγένης παρὰ Εὐδήμου τοῦτο λαβών , ἅψασθαι λέγεται τῶν τοιούτων ὑποθέσεων Πλάτωνος , ὥς φησι Σωσιγένης , πρόβλημα τοῦτο ποιησαμένου τοῖς περὶ ταῦτα ἐσπουδακόσι , τίνων ὑποτεθεισῶν ὁμαλῶν καὶ τεταγμένων κινήσεων διασωθῇ τὰ περὶ τὰς κινήσεις τῶν πλανωμένων φαινόμενα . Εἰ οὖν ὑποθέσεις εἰσὶν αἱ πλείονες καθ’ ἕκαστον τῶν πλανωμένων πλειόνων οὖσαι σωμάτων κινήσεις καὶ οὐχ ὡς κατὰ ἀλήθειαν οὕτως ἔχουσαι ἀπο|δείκνυνται , ὡς δηλοῖ τὸ ἄλλον ἄλλως αὐτὰς ὑποθέσθαι , τίς ἀνάγκη ὡς κατὰ ἀλήθειαν πλειόνων ὄντων σωμάτων περὶ ἕκαστον τῶν ἀπλανῶν καὶ διὰ τοῦτο πλειόνων κινήσεων οὕτως αἰτίαν ζητεῖν , διὰ τί οἱ προσεχεῖς τῇ ἀπλανεῖ πλάνητες πλείονας φέρονται φορὰς τῶν ἐσχάτων ; μήποτε δέ , εἰ χρὴ τολμᾶν ὅλως ἡμᾶς τοιαύτας ποιεῖσθαι συγκρίσεις , οὐ πρὸς τὴν τῶν τόπων διαφορὰν τὰς ἀξίας αὐτῶν ἀφορίζειν ἀνάγκη , ἀλλ’ ἐκεῖ λέγειν ἕκαστον τετάχθαι , ἔνθα λυσιτελεῖ τῷ παντί . τῶν οὖν ὑπὸ σελήνην μὴ ἐχόντων οἰκεῖον φῶς , ἀλλ᾿ ἔξωθεν φωτιζομένων , εἰκότως , φαίη ἄν τις , οἱ δύο τοῦ κόσμου φωστῆρες ὑπὲρ αὐτὰ προσεχῶς ἐτάχθησαν τὸ ἁπλοῦν ἴσως τῶν κινήσεων κατὰ τὸ κρεῖττον ἔχοντες τοῦ συνθέτου . δέ γε Πλατῶν ἐν μὲν τοῖς Νόμοις δοκεῖ λέγειν , ὅτι φαίνονται μὲν οὕτω ποικίλως κινούμενοι οἱ πλάνητες , οὐ μὴν κατὰ ἀλήθειαν οὕτω κινοῦται , ἐν δὲ τῷ Τιμαίῳ ποικιλωτέραν αὐτῶν εἷναι τὴν κίνησιν συγχωρεῖ ὡς μέσων ὄντων τῶν τε πάντῃ τεταγμένων καὶ τῶν πάντῃ ἀτάκτων καὶ διὰ τοῦτο τεταγμένην ἐχόντων ἀνωμαλίαν . διὸ καὶ ἐν τοῖς Νόμοις καταβοᾷ τῶν μόνην πλάνην αὐτῶν κατηγορούντων καὶ μὴ οἰομένων καὶ ταύτην τάξεως μετέχειν καὶ εἶναι κατὰ φύσιν αὐτοῖς . ἐπειδὴ δὲ ὁ Ἀλέξανδρος ἐν τούτοις ἀνέδην ἄψυχα τὰ τέσσαρα στοιχεῖά φησιν εἶναι τὰ ὑπὸ σελήνην καὶ πράξεως ἄμοιρα , τίς οὐκ ἂν θαυμάσοι , εἰ τὰ μὲν ἐξ ἐλαχίστης αὐτῶν μοίρας συγκείμενα ζῷα ἔμψυχά ἐστιν ἐφήμερον ἔχοντα τὴν οὐσίαν καὶ εἰς βραχὺ κομιδῇ συνεσταλμένην , αἱ δὲ τηλικαῦται τοῦ παντὸς μοῖραι ἀίδιοι οὖσαι ταῖς ὁλότησιν οὐκ ἄν ψυχῆς ὑπὸ τοῦ δημιουργοῦ κατηξιώθησαν ; κἄν γὰρ ἁπλᾶ ᾖ , οὐκ ἦν ἀνάγκη ἄψυχα αὐτὰ εἶναι , εἴπερ καὶ ὁ οὐρανὸς ἁπλοῦς ὢν ἐψύχωται , ὁπότε καὶ τούτων ἕκαστον ἐκ τῶν τεσσάρων συγκείμενον κατ’ ἐπικράτειαν ἑνός ἐστι τοῦτο , ὃ λέγεται . εἰ δὲ διὰ τοῦτο πράξεως οὐ μετέχει , ὅτι μὴ ἄλλοτε ἄλλα ἐνεργεῖ ὥσπερ τὰ μερικὰ ζῷα , καὶ ὁ οὐρανὸς ἀεὶ τὴν αὐτὴν ἔχει τάξιν τῶν ἐνεργειῶν · εἰ δέ , ὅτι κατὰ τόπον ἀκίνητος ἡ γῆ , διὰ τοῦτο ἄζως αὐτῷ δοκεῖ καὶ ἄψυχος , πρῶτον μὲν αἰσχύνεσθαι δεῖ , εἰ τὰ μὲν φυτὰ τὰ ὑπὸ τῆς γῆς ζωούμενα ζῆν λέγομεν καὶ ἔμψυχα εἶναι , αὐτὴν δὲ τὴν γῆν ἄζων καὶ ἄψυχον · ἔπειτα ζῆν λέγων καὶ τὸν νοῦν καὶ τὴν ψυχὴν ὁ Ἀριστοτέλης οὐκ ἀναγκάζει κατὰ τόπον αὐτὰ κινεῖσθαι · κἂν ἕστηκεν ἡ γῆ ἑστία τοῦ παντὸς οὖσα , ταύτην ἔχει πρᾶξιν καὶ ἐνέργειαν · ὡς γὰρ τὸ κινεῖσθαι ζωτικῶς , οὕτως καὶ τὸ ἑστάναι ζωτικῶς πρᾶξίς ἐστι καὶ ἐνέργεια ἔμψυχος · διὸ τὰ μὲν οὐράνια κινεῖται , ἡ δὲ γῆ ἕστηκε , τὰ δὲ μερικὰ ζῷα καὶ κινεῖται καὶ ἔστηκε . p . 292b25 Περὶ δὲ τῆς ἀπορίας ἕως τοῦ | πολλὴν ὑπεροχὴν εἷναι τῆς πρώτης πρὸς τὰς ἄλλας . Δύο προθεὶς ἀπορίας καὶ τὴν πρώτην διαλύσας ἐπὶ τὴν δευτέραν μέτεισι τὴν ζητοῦσαν , διὰ τί ἡ μὲν ἀπλανὴς μία οὖσα σφαῖρα καὶ μίαν κινουμένη φορὰν τοσοῦτον ἔχει πλῆθος ἀστέρων ὡς ἀνάριθμον δοκεῖν πάντων μίαν κίνησιν τὴν τῆς ἀπλανοῦς κινουμένων , τῶν δὲ πλανᾶσθαι λεγομένων ἕκαστον ἰδίαν κίνησιν εἴληφε κατὰ τὴν σφαῖραν , ἐν ᾗ μόνον αὐτό ἐστι . ταύτην οὖν τὴν ἀπορίαν τρισὶν ἢ δυοῖν ἐπιχειρήμασι λύων τὸ πρῶτον εἴρηκεν ἀπὸ τῆς ὑπεροχῆς , ἣν ἔχει πρὸς τὰς ἄλλας σφαίρας ἡ ἀπλανής · κἄν γὰρ πᾶσαι καὶ ζωὴν καὶ ἀρχικὸν ἀξίωμα ἔχωσιν , ἐννοῆσαι χρὴ πολλὴν ὑπεροχὴν εἶναι καὶ ζωῆς καὶ ἀρχῆς τῆς πρώτης πρὸς τὰς ἄλλας . δηλοῖ δὲ τὴν ὑπεροχὴν τῆς δυνάμεως ἥ τε ἄμεσος συγγένεια πρός τὸ πρῶτον ποιοῦν τε καὶ κινοῦν αἴτιον καὶ τὸ πάντων τῶν ἄλλων εἶναι περιεκτικὴν καὶ τὸ συμπεριφέρειν ἑαυτῇ τὰς ἄλλας καὶ ἔτι μέντοι τὸ διὰ μιᾶς καὶ ἁπλῆς κινήσεως καὶ σχεδὸν ἀχρόνου , εἴ τις ἐννοήσοι τὸ μέγεθος , ὁλοκλήρου τυγχάνειν τοῦ τελεωτάτου ἀγαθοῦ · ὥστε τάχα ἄν τις δικαιότερον τὸ ἐναντίον θαυμάσειεν , εἰ τοσοῦτον ὑπερφέρουσα λόγον ὅμως ἀριθμητικόν τινα δυνάμεως ἔχει πρὸς τὰς ἄλλας , ὃν τὸ πλῆθος τῶν ὑπ’ αὐτῆς κινουμένων ἀστέρων πρὸς ἓν ἕκαστον τῶν ἐν ταῖς ἄλλαις ἐνδεδεμένων . p . 292b30 Εἴη δ’ ἂν ἥδε συμβαίνουσα κατὰ λόγον ἕως τοῦ τῷ δὲ ἑνὶ σώματι πολλὰς φοράς . Τοῦτο οὐ χρή , φασί , τοῖς ἐπάνω συνάπτοντας συγχεῖν τοὺς λόγους , ἀλλ’ ὡς δεύτερον ἐπιχείρημα ἀποδέχεσθαι . λέγει γάρ , ὅτι ἡ μὲν πρώτη φορὰ ἡ τῶν ἀπλανῶν μία οὖσα πολλὰ κινεῖ τῶν θείων σωμάτων κατὰ τὴν μίαν ἑαυτῆς κίνησιν , αἱ δὲ τῶν πλανωμένων φοραὶ καθ’ ἕκαστον ἀστέρα πολλαὶ οὖσαι πολλῶν σφαιρῶν ἓν σῶμα πολλὰς κινοῦσι κινήσεις · ἕκαστον γὰρ τῶν πλανωμένων ἄστρων πλείους φέρεται φορὰς ὑπὸ πλειόνων τῶν ἀνελιττουσῶν καλουμένων φερόμενον . ταύτῃ οὖν , φησί , καὶ τὴν τοσαύτην ὑπεροχὴν ἀνισάζει ἡ φύσις καὶ ποιεῖ τινα τάξιν τῇ μὲν μιᾷ φορᾷ τῆς ἀπλανοῦς πολλὰ ἀποδοῦσα σώματα τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων , τῷ δὲ ἑνὶ σώματι τοῦ πλανωμένου ἀστέρος πολλὰς κινήσεις . καὶ οἱ μὲν ἐξηγηταὶ ὡς ἴδιον αὐτόθεν τοῦτο τάττοντες ἐπιχείρημα μὴ συνάπτειν αὐτὸ τῷ προτέρῳ παρακελεύονται · μήποτε δέ , εἰ μὴ συνάπτοιτο ἐκείνῳ , ἀδιανόητόν ἐστι τὸ εἴη δ’ ἂν ἥδε συμβαίνουσα κατὰ λόγον . τίς γὰρ ἥδε , εἰ μὴ πρὸς τὴν ὑπεροχὴν ἀποδέδωκε ; τὸ γὰρ λέγειν ἥδε ἡ θέσις καὶ ἡ τάξις καὶ ἡ δοκοῦσα ἀνισύτης , ὡς ὁ Ἀλέξανδρός φησι , πολὺ τὸ ἐλλειπτικὸν ἔχει τῆς ἑρμηνείας . μήποτε οὖν πολλὴν | εἰπὼν τὴν ὑπεροχὴν τῆς ἀπλανοῦς πρὸς τὰς πλανωμένας καὶ διὰ τούτου λύσας τὴν ἀπορίαν ἐφεξῆς δείκνυσιν , ὅτι καὶ ἥδε ἡ ὑπεροχὴ ἀνισάζεταί πως διὰ τῆς ἀναλογίας ὑπὸ τῆς θείας δημιουργίας . ὡς γὰρ ἡ μία κίνησις τῆς ἀπλανοῦς ἔχει πρὸς τὰ πολλὰ ὑπ’ αὐτῆς κινούμενα ἄστρα , οὕτω τὸ πλανώμενον ἓν ἄστρον πρὸς τὰς κινουμένας αὐτῷ πολλὰς κινήσεις . εἰ γὰρ μὴ οὕτως τις ἀποδέξαιτο τὸ εἰρημένον , ἀλλ’ ὡς ἴδιον καθ’ αὑτὸ τελέως ἐπιχείρημα , μήποτε καὶ ἀνατρεπτικόν ἐστι τοῦ πρὸ αὐτοῦ ῥηθέντος , εἴπερ ἐκεῖνο μὲν τὴν ὑπεροχήν , τοῦτο δὲ τὴν ἀνίσωσιν ᾐτιάσατο . p . 293a4 Καὶ ἔτι διὰ τοῦτο ἓν ἔχουσι σῶμα αἱ ἄλλαι σφαῖραι ἓως τοῦ παντὸς δὲ πεπερασμένου σώματος πρὸς πεπερασμένον ἡ δύναμίς ἐστιν . Ἂλλο τοῦτο ἐπιχείρημα ἢ δεύτερον ἢ τρίτον τὴν αἰτίαν ἀπὸ τῶν ἀνελιττουσῶν καλουμένων σφαιρῶν ἀποδιδὸν τοῦ τὰς μὲν πλανωμένας ἓν ἄστρον ἔχειν ἑκάστην , τὴν δὲ ἀπλανῆ τοσαῦτα . λέγει οὖν , ὅτι ἡ σφαῖρα ἡ τὸ ἓν ἄστρον ἔχουσα τὸ πλανᾶσθαι λεγόμενον ἐν πολλαῖς σφαίραις ταῖς ἀνελιττούσαις καλουμέναις ἤ , ὡς ὁ Θεόφραστος αὐτὰς καλεῖ , ταῖς ἀνάστροις ἐνδεδεμένη φέρεται τελευταία οὖσα τῆς ὅλης αὐτῶν συντάξεως , οἷον τῶν τὸν Κρόνον ἢ τὸν Δία ἢ τῶν ἄλλων τινὰ κινουσῶν · καὶ ἑκάστῃ μέντοι τούτων τῶν σφαιρῶν τῇ τε ἄστρον ἐχούσῃ καὶ ταῖς ταύτην περιεχούσαις ἴδιόν ἐστι κατὰ φύσιν ἁπλῆ κίνησις , ἡ δὲ ποικιλία καὶ ἀνωμαλία τοῦ ἀστέρος προποδίζειν τε καὶ ὑποποδίζειν δοκοῦντος καὶ προστιθέναι καὶ ἀφαιρεῖν τοῖς ἀριθμοῖς καὶ στηρίζειν ἔξωθεν πρόσκειται · ὑπὸ γὰρ τῶν ἀνελιττουσῶν γίνεται κινουμένης μὲν ἑκάστης αὐτῶν , ὡς εἴρηται , κατὰ τὴν ἑαυτῆς ἰδίαν κίνησιν , κινούσης δὲ τὴν τὸ ἄστρον ἔχουσαν ἄλλης ἄλλως κατὰ τὴν ἑαυτῆς οἰκείαν κίνησιν . ἐπειδὴ οὖν ἑκάστη σφαῖρα σῶμα τυγχάνει ὄν , τῇ δὲ ἐξωτάτω καθ’ ἑκάστην σύνταξιν σὺν τῇ ἀπλανεῖ κινουμένῃ πρὸς τῇ ἰδίᾳ κινήσει πρόσκειται τὸ καὶ τὰς ἄλλας τὰς ὑφ’ ἑαυτῆς περιεχομένας κινεῖν κοινῶς τὴν αὐτὴν κίνησιν πάσας , ἣν αὐτὴ κινεῖται , ἐργῶδες ἄν ἦν αὐτῇ κινεῖν καὶ σφαίρας σωματικὰς τοσαύτας καὶ τὴν τὸ ἓν ἄστρον ἔχουσαν μηκέτι ἓν ἔχουσαν ἀλλὰ πολλά , ὥσπερ καὶ τῇ ἀπλανεῖ . τὸ δὲ ἐργῶδες ἔδειξεν ὁ Ἀριστοτέλης διὰ τοῦ εἰπεῖν παντὸς δὲ πεπερασμένου σώματος πρὸς πεπερασμένον ἡ δύναμίς ἐστιν . εἰ μὲν γὰρ ἄπειρον εἶχε δύναμιν τὸ κινοῦν , οὐδὲν ἄν ἦν πρᾶγμα ὁσαοῦν ὑποβάλλειν αὐτῷ πρὸς τὸ κινεῖσθαι , ἐπειδὴ δὲ σῶμα ὂν πεπερασμένον πεπερασμένην ἔχει δύναμιν , πρὸς πεπερασμένον ἄν εἴη αὕτη · ἡ δύναμις καὶ σύμμετρον αὐτῇ καὶ οὐ πρὸς ὁποιονοῦν . εἰ οὖν ὑπεραίρει τὴν τῆς μιᾶς σφαίρας κινητικὴν δύναμιν πρὸς τὸ I κινεῖσθαι ὑπ’ αὐτῆς τὰ τοσαῦτα σώματα , εἰ καὶ πολλοὺς εἶχεν ἀστέρας ἡ τὸν ἕνα ἔχουσα σφαῖρα , ἐργῶδες ἂν ὄντως ἦν τὸ ἐπίταγμα . Δοκεῖ δέ μοι ὁ λόγος οὗτος ὡς ἐπ’ ἐκείνῳ προ·ιέναι τῷ λέγοντι πολλὴν ὑπεροχὴν εἶναι τῆς ἀπλανοῦς πρὸς τὰς πλανωμένας · ἐπεὶ τί ἐκώλυεν , ὥσπερ ἡ ἀπλανὴς τούς τε ἐν αὑτῇ πάντας ἀστέρας καὶ τὰς περιεχομένας ὑφ’ αὑτῆς σφαίρας πάσας ἑαυτῇ συγκινεῖ , οὕτω καὶ τὴν ἐξωτάτω τῶν ἀνελιττουσῶν τάς τε ὑφ’ ἑαυτὴν ἀνελιττούσας κινεῖν καὶ τὴν τὸ ἄστρον μηκέτι ἓν ἀλλὰ πολλὰ ἔχουσαν ; εἰ μὴ ἄρα τι διάφορον ἔχει τὸ τὴν μὲν ἀπλανῆ μετὰ τῶν ἄστρων ὑφεστῶσαν καὶ κινουμένην τὴν ἑαυτῆς κίνησιν οὕτω τὰς περιεχομένας ὑπ’ αὐτῆς συμπεριάγειν , τὴν δὲ τὸ πλανώμενον ἄστρον ἔχουσαν , εἰ πλῆθος εἶχεν ἀστέρων , τὴν ὑπ’ ἄλλου κίνησιν ἐργωδεστέραν ποιεῖν τῷ κινοῦντι . τὸ δὲ ἐργῶδες , οὐχ ὅτι βάρος ἔχει τὰ σώματα ἐκεῖνα · τοῦτο γὰρ ἀποδεικτικῶς ὁ Ἀριστοτέλης ἀπέφησεν · ἀλλ’ ὅτι χρὴ πάντως καὶ ἐν ἐκείνοις συμμετρίαν τοῦ κινοῦντος πρὸς τὸ κινούμενον εἶναι , δι’ ὃ τὴν ἀπόδειξιν ἀπὸ ταύτης ὁ Ἀριστοτέλης πεποίηται . ἐπιστῆσαι δὲ χρή , ὅτι καὶ τοῦτο τὸ ἐπιχείρημα ὡς ἐπὶ ἀληθῶς ὑφεστώσαις προῆλθε ταῖς κατὰ τὰς ἀνελιττούσας ἀστρολογικαῖς ὑποθέσεσιν οὐδεμίαν ἐχούσαις ἀνάγκην , ὡς καὶ πρότερον εἶπον , εἴπερ καὶ ἄλλοι δι’ ἄλλων ὑποθέσεων ἔσωσαν τὰ φαινόμενα . οἰκεῖον δὲ ἂν εἴη τοῖς περὶ τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῶν οὐρανίων κινήσεων λόγοις τὸ καὶ περὶ τῶν ὑποθέσεων τούτων βραχέα διαλεχθῆναι , ὧν ὑποτεθεισῶν ἕκαστοι σώζειν τὰ φαινόμενα διετείνοντο . καὶ εἴρηται καὶ πρότερον , ὅτι ὁ Πλατῶν ταῖς οὐρανίαις κινή - σεσι τὸ ἐγκύκλιον καὶ ὁμαλὲς καὶ τεταγμένον ἀνενδοιάστως ἀποδιδοὺς πρόβλημα τοῖς μαθηματικοῖς προὔτεινε , τίνων ὑποτεθέντων δι’ ὁμαλῶν καὶ ἐγκυκλίων καὶ τεταγμένων κινήσεων δυνήσεται διασωθῆναι τὰ περὶ τοὺς πλανωμένους φαινόμενα , καὶ ὅτι πρῶτος Εὔδοξος ὁ Κνίδιος ἐπέβαλε ταῖς διὰ τῶν ἀνελιττουσῶν καλουμένων σφαιρῶν ὑποθέσεσι . Κάλλιππος δὲ ὁ Κυζικηνὸς Πολεμάρχῳ συσχολάσας τῷ Εὐδόξου γνωρίμῳ μετ’ ἐκεῖνον εἰς Ἀθήνας ἐλθὼν τῷ Ἀριστοτέλει συγκατεβίω τὰ ὑπὸ τοῦ Εὐδόξου εὑρεθέντα σὺν τῷ Ἀριστοτέλει διορθούμενός τε καὶ προσαναπληρῶν · τῷ γὰρ Ἀριστοτέλει νομίζοντι δεῖν τὰ οὐράνια πάντα περὶ τὸ μέσον τοῦ παντὸς κινεῖσθαι ἤρεσκεν ἡ τῶν ἀνελιττουσῶν ὑπόθεσις ὡς ὁμοκέντρους τῷ παντὶ τὰς ἀνελιττούσας ὑποτιθεμένη καὶ οὐκ ἐκκέντρους , ὥσπερ οἱ ὕστερον . Εὀδόξῳ τοίνυν καὶ τοῖς πρὸ αὐτοῦ τρεῖς ὁ ἥλιος ἐδόκει κινεῖσθαι κινήσεις τῇ τε τῶν ἀπλανῶν σφαίρᾳ ἀπ’ ἀνατολῶν ἐπὶ δυσμὰς συμπεριαγόμενος καὶ αὐτὸς τὴν ἐναντίαν διὰ τῶν δώδεκα ζῳδίων φερόμενος καὶ τρίτον ἐπὶ τοῦ διὰ μέσων τῶν ζῳδίων εἰς τὰ πλάγια παρεκτρεπόμνος · καὶ γὰρ καὶ τοῦτο κατείληπτο ἐκ τοῦ μὴ κατὰ τὸν αὐτὸν | ἀεὶ τόπον ἐν ταῖς τροπαῖς ταῖς θεριναῖς καὶ ταῖς χειμεριναῖς ἀνατέλλειν . διὰ τοῦτο οὖν ἐν τρισὶν αὐτὸν φέρεσθαι ἔλεγον σφαίραις , ἃς ὁ Θεόφραστος ἀνάστρους ἐκάλει ὡς μηδὲν ἐχούσας ἄστρον καὶ ἀνταναφερούσας μὲν πρὸς τὰς κατωτέρω , ἀνελισσούσας δὲ πρὸς τὰς ἀνωτέρω . τριῶν γὰρ οὐσῶν περὶ αὐτὸν κινήσεων ἀδύνατον ἦν τὰς ἐναντίας ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ κινεῖσθαι , εἴ γε μὴ καθ’ αὑτὸν μήτε ὁ ἥλιος μήτε ἡ σελήνη μήτε ἄλλο τι τῶν ἄστρων κινεῖται , πάντα δὲ ἐνδεδεμένα φέρεται τῷ κυκλικῷ σώματι . εἰ μὲν δὴ τήν τε κατὰ μῆκος περίοδον καὶ τὴν εἰς πλάτος παραχώρησιν ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ χρόνῳ ἐποιεῖτο , αὐτάρκεις ἄν ἦσαν δύο σφαῖραι , μία μὲν ἡ τῶν ἀπλανῶν ἐπὶ δυσμὰς περιιοῦσα , ἑτέρα δὲ πρὸς ἕω περὶ ἄξονα στρεφομένη ἐνδεδεμένον μὲν τῇ προτέρᾳ , πρὸς ὀρθὰς δὲ ὄντα λοξῷ κύκλῳ , καθ’ οὗ τὴν πορείαν ἔδοξεν ἄν ποιεῖσθαι ὁ ἥλιος . ἐπεὶ δὲ οὐχ οὕτως ἔχει , ἀλλὰ τὸν μὲν κύκλον ἐν ἅλῳ χρόνῳ περίεισι , τὴν δὲ κατὰ πλάτος παραχώρησιν ἐν ἄλλῳ τῳ ποιεῖται , ἀνάγκη καὶ τρίτην προσλαβεῖν σφαῖραν , ὅπως ἑκάστη κίνησις ἑκάστην τῶν φαινομένων περὶ αὐτὸν ἀποδιδῷ . ταύτῃ τοίνυν τριῶν οὐσῶν τῶν σφαιρῶν καὶ πασῶν ὁμοκέντρων ἀλλήλαις τε καὶ τῷ παντὶ τὴν μὲν τὰς δύο περιέχουσαν περὶ τοὺς τοῦ κόσμου πόλους ὑπετίθετο στρέφεσθαι ἐπὶ ταὐτὰ τῇ τῶν ἀπλανῶν καὶ ἰσοχρονίως ταύτῃ ἀποκαθισταμένην , τὴν δὲ ταύτης μὲν ἐλάττω , μείζω δὲ τῆς λοιπῆς , ἐπιστρέφεσθαι περὶ ἄξονα , καθάπερ εἴρηται , πρὸς ὀρθὰς ὄντα τῷ τοῦ διὰ μέσων τῶν ζῳδίων ἐπιπέδῳ ἀπὸ δυσμῶν ἐπὶ ἀνατολάς , τὴν δὲ ἐλαχίστην καὶ αὐτὴν μὲν ἐπιστρέφεσθαι ἐπὶ ταὐτὰ τῇ δευτέρᾳ , περὶ ἄξονα μέντοι ἕτερον , ὃς νοοῖτο ἄν ὀρθὸς πρός τινος κύκλου ἐπίπεδον μεγίστου καὶ λοξοῦ , ὃν ὁ ἥλιος τῷ ἑαυτοῦ κέντρῳ γράφειν δοκεῖ φερόμενος ὑπὸ τῆς ἐλαχίστης σφαίρας , ἐν ᾗ καὶ ἐνδέδεται . τὴν δ’ οὖν ὑπόλειψιν τῆς σφαίρας ταύτης βραδυτέραν πολλῷ τίθεται ἢ τὴν τῆς περιεχούσης αὐτήν , μέσης δὲ οὔσης τῷ τε μεγέθει καὶ τῇ θέσει , ὥς ἐστι δῆλον ἐκ τοῦ Περὶ ταχῶν αὐτῷ γεγραμμένου συγγράμματος . ἡ μὲν οὖν μεγίστη τῶν σφαιρῶν ἐπὶ ταὐτὰ τοῖς ἀπλανέσιν ἄμφω τὰς λοιπὰς ἐπιστρέφει διὰ τὸ τῆς μὲν φέρειν ἐν ἑαυτῇ ὄντας τοὺς πόλους , ἐκείνην δὲ τοὺς τῆς τρίτης τῆς φερούσης τὸν ἥλιον , ὁμοίως δὲ ἔχουσαν ἐν ἑαυτῇ τοὺς πόλους μεθ’ ἑαυτῆς , ἐφ’ ἃ περιάγεται , συνεπιστρέφειν καὶ ταύτην καὶ ἅμα ταύτῃ τὸν ἥλιον , οὕτω τε φαίνεσθαι αὐτὸν ἀπ’ ἀνατολῶν ἐπὶ δυσμὰς φερόμενον συμβαίνει . καὶ εἰ μέν γε ἀκίνητοι ἦσαν καθ’ ἑαυτὰς αἱ δύο σφαῖραι ἥ τε μέση καὶ ἡ ἐλαχίστη , ἰσοχρόνιος κόσμου στροφῇ γίνοιτο ἄν ἡ τοῦ ἡλίου περιαγωγή , νῦν δέ , ἐπεὶ πρὸς τοὐναντίον αὗται ἀποστρέφονται , ὑστερεῖ τοῦ εἰρημένου χρόνου ἡ ἀπ’ ἀνατολῆς ἐπὶ τὴν ἑξῆς ἀνατολὴν τοῦ ἡλίου ἀπονόστησις . Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τὸν | ἥλιον , περὶ δὲ τὴν σελήνην τὰ μὲν κατὰ ταὐτά , τὰ δὲ οὐ κατὰ ταὐτὰ διετάξατο · τρεῖς μὲν γὰρ σφαίρας καὶ ταύτην εἶναι τὰς φερούσας , διότι καὶ τρεῖς αὐτῆς ἐφαίνοντο εἶναι κινήσεις , τούτων δὲ μίαν μὲν τὴν ὁμοίως κινουμένην τῇ τῶν ἀπλανῶν , ἑτέραν δὲ ἐναντίως μὲν ταύτῃ , περὶ ἄξονα δὲ στρεφομένην πρὸς ὀρθὰς ὄντα τῷ ἐπιπέδῳ τοῦ διὰ μέσου τῶν ζῳδίων , καθάπερ καὶ ἐφ’ ἡλίου , τρίτην δὲ οὐκέτι καθάπερ ἐφ’ ἡλίου , ὅτι κατὰ μὲν τὴν θέσιν ὁμοίως , κατὰ δέ γε τὴν κίνησιν οὐχ ὁμοίως , ἀλλ’ ἐναντίως μὲν τῇ δευτέρα , τῇ δὲ πρώτῃ φερομένην ἐπὶ ταὐτὰ βραδεῖαν μὲν κίνησιν κινουμένην , περὶ ἄξονα δ’ οὖν στρεφομένην ὀρθὸν πρὸς τὸ ἐπίπεδον τοὐ κύκλου , ὃς ἐπινοηθείη ἄν ὑπὸ τοῦ κέντρου τῆς σελήνης γραφόμενος ἐγκεκλιμένος πρὸς τὸν διὰ μέσων τῶν ζῳδίων τοσοῦτον , ὅσον ἡ πλείστη κατὰ πλάτος τῇ σελήνῃ παραχώρησις γίνεται · φανερὸν δέ , ὅτι οἱ τῆς τρίτης σφαίρας πόλοι ἀπὸ τῶν τῆς δευτέρας διεστῶτες ἄν εἶεν περιφέρειαν ἐπὶ τοῦ δι’ ἀμφοῖν νοουμένου μεγίστου κύκλου , ἡλίκη ἐστὶν ἡ ἡμίσεια τοῦ πλάτους , ὃ κινεῖται ἡ σελήνη . τὴν μὲν οὖν πρώτην ὑπέθετο σφαῖραν διὰ τὴν ἀπ’ ἀνατολῶν αὐτῆς ἐπὶ δυσμὰς περίοδον , τὴν δὲ δευτέραν διὰ τὴν ὑπὸ τὰ ζῴδια φαινομένην αὐτῆς ὑπόλειψιν , τὴν τρίτην δὲ διὰ τὸ μὴ ἐν τοῖς αὐτοῖς τοῦ ζῳδιακοῦ σημείοις βορειοτάτην τε καὶ νοτιωτάτην φαίνεσθαι γινομένην , ἀλλὰ μεταπίπτειν τὰ τοιαῦτα σημεῖα τῶν ζῳδίων ἀεὶ ἐπὶ τὰ προηγούμενα . διὸ δὴ καὶ τὴν σφαῖραν ταύτην ἐπὶ ταὐτὰ τῇ τῶν ἀπλανῶν κινεῖσθαι , τῷ δὲ τὴν μετάπτωσιν παντάπασιν ὀλίγην γίνεσθαι καθ’ ἕκαστον μῆνα τῶν εἰρημένων σημείων βραδεῖαν αὐτῆς τὴν ἐπὶ δυσμῶν κίνησιν ὑπεστήσατο . τοσαῦτα μὲν δὴ καὶ περὶ σελήνης , περὶ δὲ τῶν πέντε πλανήτων τὴν δόξαν ἐκτιθέμενος αὐτοῦ ὁ Ἀριστοτέλης διὰ τεττάρων σφαιρῶν τούτους κινεῖσθαί φησιν , ὧν ἡ πρώτη τε καὶ ἡ δευτέρα αἰ αὐταὶ καὶ τὴν αὐτὴν ἔχουσαι θέσιν ταῖς ἐπί τε ἡλίου καὶ σελήνης πρώταις δύο · ἥ τε γὰρ ἁπάσας περιέχουσα καθ’ ἕκαστον αὐτῶν ἐστι σφαῖρα περὶ τὸν ἄξονα τοῦ κόσμου στρεφομένη ἐπὶ δυσμὰς ἀπ’ ἀνατολῶν ἰσοχρονίως τῇ τῶν ἀπλανῶν , καὶ ἡ δευτέρα τοὺς πόλους ἐν τῇ πρώτῃ ἔχουσα περὶ ἄξονα καὶ πόλους τοῦ διὰ μέσων τῶν ζῳδίων ἔμπαλιν τὴν στροφὴν ποιεῖται ἀπὸ δυσμῶν ἐπ’ ἀνατολάς , ἐν ᾧ χρόνῳ ἕκαστος αὐτῶν δοκεῖ τὸν ζῳδιακὸν κύκλον διεξτέναι · διὸ ἐπὶ μὲν τοῦ τε ‘Ερμοῦ ἀστέρος καὶ τοῦ ‘Εωσφόρου ἐνιαυτῷ φησι τὴν τῆς δευτέρας σφαίρας συντελεῖσθαι , ἐπὶ δὲ τοῦ Ἄρεος ἔτεσι δυσίν , ἐπὶ δὲ τοῦ Δῖός δώδεκα ἔτεσι , ἐπὶ δὲ τοῦ Κρόνου τριάκοντα , ὃν ‘Ηλίου ἀστέρα οἱ παλαιοὶ προσηγόρευον . αἱ δὲ λοιπαὶ δύο ὧδέ πως ἔχουσιν · ἡ μὲν τρίτη καθ’ ἕκαστον τοὺς πόλους ἔχουσα ἐπὶ τοῦ διὰ μέσων τῶν ζῳδίων τοῦ ἐν τῇ καθ’ ἕκαστον δευτέρᾳ σφαίρα νοουμένου ἀπὸ μεσημβρίας ἐπὶ τὰς ἄρκτους ἐπιστρέφεται , ἐν ᾧ ἕκαστος χρόνῳ ἀπὸ φάσεως ἐπὶ τὴν ἐφεξῆς φάσιν παραγίνεται τὰς πρὸς ἥλιον ἁπάσας σχέσεις διεξιών , ὃν καὶ διεξόδου χρόνον οἱ ἀπὸ τῶν μαθημάτων καλοῦσιν . ἔστι δὲ οὗτος ἄλλῳ ἄλλος , διὸ καὶ οὐκ ἰσοχρόνιος ἅπασιν ἡ τῆς τρίτης σφαίρας στροφή , ἀλλά , καθάπερ Εὔδοξος ᾤετο , τῷ μὲν Ἀφροδίτης ἀστέρι ἐν μησὶν ἐννεακαίδεκα , τῷ δὲ τοῦ ‘Ερμοῦ ἐν ἡμέραις δέκα καὶ ἑκατόν , τῷ δὲ τοῦ Ἄρεος ἐν μησὶν ὀκτὼ καὶ ἡμέραις εἴκοσι , τῷ δὲ τοῦ Δῖός καὶ τῷ τοὐ Κρόνου ἑκατέρῳ ἔγγιστα ἐν μησὶ τρισκαίδεκα . ἡ μὲν οὖν τρίτη σφαῖρα οὕτω καὶ ἐν τοσούτῳ χρόνῳ κινεῖται · ἡ δὲ τετάρτη σφαῖρα , ἥτις καὶ τὸ ἄστρον φέρει , περὶ λοξοῦ τινος κύκλου στρέφεται πόλους ἰδίους καθ’ ἕκαστον , ἐν ἴσῳ μέντοι χρόνῳ τὴν στροφὴν τῇ τρίτῃ ποιεῖται ἐναντίως ἐκείνῃ κινουμένη ἀπ’ ἀνατολῶν ἐπὶ δυσμάς · ὁ δὲ λοξὸς οὗτος κύκλος ἐγκεκλίσθαι πρὸς τὸν μέγιστον τῶν ἐν τῇ τρίτῃ σφαίρᾳ παραλλήλων λέγεται ὑπ’ αὐτοῦ οὐκ ἴσον οὐδὲ ταὐτὸν ἐφ’ ἁπάντων . φανερὸν οὖν , ὅτι ἡ μὲν ὁμοίως τῇ τῶν ἀπλανῶν στρεφομένη πάσας τὰς λοιπάς , ἅτε ἐν ἀλλήλαις τοὺς πόλους ἐχούσας , ἐπιστρέφει ἐπὶ ταὐτά , ὥστε καὶ τὴν τὸ ἄστρον φέρουσαν καὶ αὐτὸ τὸ ἄστρον · καὶ διὰ ταύτην δὴ τὴν αἰτίαν ἀνατέλλειν τε καὶ δύνειν ὑπάρξει ἑκάστῳ αὐτῶν . ἡ δὲ δευτέρα σφαῖρα τὴν ὑπὸ τὰ δώδεκα ζῴδια πάροδον αὐτῷ παρέξεται · στρέφεται γὰρ περὶ τοὺς τοῦ διὰ μέσων τῶν ζῳδίων πόλους καὶ συνεπιστρέφει τάς τε λοιπὰς δύο σφαίρας καὶ τὸν ἀστέρα ἐπὶ τὰ ἑπόμενα τῶν ζῳδίων , ἐν ᾧ χρόνῳ ἕκαστος δοκεῖ τὸν ζῳδιακὸν διανύειν κύκλον . ἡ δὲ τρίτη σφαῖρα τοὺς πόλους ἔχουσα ἐπὶ τοὐ ἐν τῇ δευτέρᾳ διὰ μέσων τῶν ζῳδίων ἀπὸ μεσημβρίας τε πρὸς ἄρκτον στρεφομένη καὶ ἀπ’ ἄρκτου πρὸς μεσημβρίαν συνεπιστρέψει τὴν τετάρτην καὶ ἐν αὑτῇ τὸν ἀστέρα ἔχουσαν καὶ δὴ τῆς κατὰ πλάτος κινήσεως ἕξει τὴν αἰτίαν · οὐ μὴν αὐτὴ μόνη · ὅσον γὰρ ἐπὶ ταύτῃ καὶ πρὸς τοὺς πόλους τοῦ διὰ μέσων τῶν ζῳδίων ἧκεν ἂν ὁ ἀστὴρ καὶ πλησίον τῶν τοῦ κόσμου πόλων ἐγίνετο · νυνὶ δὲ ἡ τετάρτη σφαῖρα περὶ τοὺς τοὺ <τοὺ> ἀστέρος λοξοῦ κύκλου στρεφομένη πόλους ἐπὶ τἀναντία τῇ τρίτῃ ἀπ’ ἀνατολῶν ἐπὶ δυσμὰς καὶ ἐν ἴσῳ χρόνῳ τὴν στροφὴν αὐτῶν ποιουμένη τό τε ἐπὶ πλέον ὑπερβάλλειν τὸν διὰ μέσων τῶν ζῳδίων παραιτήσεται καὶ τὴν λεγομένην ὑπὸ Εὐδόξου ἱπποπέδην περὶ τὸν αὐτὸν τουτονὶ κύκλον τῷ ἀστέρι γράφειν παρέξεται , ὥστε , ὁπόσον τὸ τῆς γραμμῆς ταύτης πλάτος , τοσοῦτον καὶ ὁ ἀστὴρ εἰς πλάτος δόξει παραχωρεῖν , ὅπερ ἐγκαλοῦσι τῷ Εὐδόξῳ . Αὕτη μὲν ἡ κατὰ Εὔδοξον σφαιροποιία εἴκοσι καὶ ἓξ τὰς πάσας ἐπὶ τῶν ἑπτὰ παραλαμβάνουσα ἓξ μὲν ἐπὶ ἡλίου καὶ σελήνης , εἴκοσι δὲ ἐπὶ τῶν πέντε . περὶ δὲ Καλλίππου τάδε γέγραφεν ὁ Ἀριστοτέλης ἐν τῷ Α τῆς Μετὰ τὰ φυσικά · “ Κάλλιππος δὲ τὴν μὲν θέσιν τῶν σφαιρῶν τὴν αὐτὴν ἐτίθετο Εὐδόξῳ , τουτέστι τῶν ἀποστημάτων τὴν τάξιν , τὸ δὲ πλῆθος τῷ μὲν τοῦ Δῖός καὶ τῷ τοῦ Κρόνου τὸ αὐτὸ ἐκείνῳ ἀπεδίδου , τῷ δὲ ἡλίῳ καὶ τῇ σελήνῃ δύο ᾤετο προσθετέας εἶναι σφαίρας , τὰ φαινόμενα εἰ μέλλοι τις ἀποδώσειν , τοῖς δὲ λοιποῖς τῶν πλανήτων ἑκάστῳ ἀνὰ μίαν ” . ὡς εἶναι κατὰ Κάλλιππον τὰς πάσας πεντάκις πέντε καὶ δὶς τέσσαρας , τουτέστι τριάκοντα καὶ τρεῖς σφαίρας . οὔτε δὲ Καλλίππου φέρεται σύγγραμμα τὴν αἰτίαν τῶν προσθετέων τούτων σφαιρῶν λέγον , οὔτε Ἀριστοτέλης αὐτὴν προσέθηκεν , Εὔδημος δὲ συντόμως ἱστόρησε , τίνων φαινομένων ἕνεκα ταύτας προσθετέας εἶναι τὰς σφαίρας ᾤετο . λέγειν γὰρ αὐτόν φησιν , ὡς , εἴπερ οἱ μεταξὺ τροπῶν τε καὶ ἰσημεριῶν χρόνοι τοσοῦτον διαφέρουσιν , ὅσον Εὐκτήμονι καὶ Μέτωνι ἐδόκει , οὐχ ἱκανὰς εἶναι τὰς τρεῖς σφαίρας ἑκατέρῳ πρὸς τὸ σώζειν τὰ φαινόμενα διὰ τὴν ἐπιφαινομένην δηλονότι ταῖς κινήσεσιν αὐτῶν ἀνωμαλίαν . τὴν δὲ μίαν , ἣν ἐν ἑκάστῳ τῶν τριῶν πλανήτων Ἄρεος καὶ Ἀφροδίτης καὶ ‘Ερμοῦ προσετίθει , σφαῖραν , τίνος ἕνεκεν προσετίθει , συντόμως καὶ σαφῶς ὁ Εὔδημος ἱστόρησεν . ὁ δὲ Ἀριστοτέλης μετὰ τὸ ἱστορῆσαι τὴν τοῦ Καλλίππου δόξαν περὶ τῶν ἀνελιττουσῶν ἐπήγαγεν “ ἀναγκαῖον δέ , εἰ μέλλουσι συντεθεῖσαι πᾶσαι τὰ φαινόμενα ἀποδώσειν , καθ’ ἕκαστον τῶν πλανωμένων ἑτέρας σφαίρας μιᾷ ἐλάττονας εἶναι τὰς ἀνελιττούσας καὶ εἰς ταὐτὸν ἀποκαθιστώσας τῇ θέσει τὴν πρώτην σφαῖραν ἀεὶ τοῦ ὑποκάτω τεταγμένου ἄστρου · οὕτω γὰρ μόνως ἐνδέχεται τὴν τῶν πλανήτων φορὰν ἅπαντα ποιεῖσθαι . ” ταῦτα τοίνυν τοῦ Ἀριστοτέλους συντόμως οὕτως σαφῶς εἰρηκότος ὁ Σωσιγένης ἐγκωμιάσας τὴν ἀγχίνοιαν αὐτοῦ ἐπεχείρησεν εὑρεῖν τὴν χρείαν τῶν ὑπ’ αὐτοῦ προστιθεμένων σφαιρῶν καὶ λέγει , ὅτι δυοῖν ἕνεκα ταύτας , ἃς ἀνελιττούσας καλεῖ , φησὶν ἀναγκαῖον εἶναι προσγενέσθαι ταῖς ὑποθέσεσιν , ἵνα τε θέσις ἡ οἰκεία εἴη τῇ τε καθ’ ἕκαστον ἀπλανεῖ καὶ ταῖς ὑπ’ αὐτῇ , καὶ ὅπως τάχος τὸ . οἰκεῖον ἐν πάσαις ὑπάρχοι · ἔδει γὰρ τήν γε ὁμοίαν τῇ τῶν ἀπλανῶν ἢ ἄλλῃ τινὶ σφαίρᾳ περί τε τὸν αὐτὸν ἄξονα ἐκείνῃ φέρεσθαι καὶ χρόνῳ ἴσῳ αὐτὴν περιστρέφεσθαι , ὧν οὐδὲν ἄνευ τῆς προσθέσεως τῶν ὑπὸ Ἀριστοτέλους λεγομένων σφαιρῶν ὑπάρξαι δυνατόν . ποιώμεθα δέ , φησί , τὸν λόγον τοῦ σαφοῦς ἕνεκα ἐπὶ τῶν φερουσῶν τὸν τοῦ Δῖός σφαιρῶν . εἰ τοίνυν ἐν τῇ τελευταίᾳ τῶν τοῦ Κρόνου τεττάρων , ἐν ᾖ καὶ αὐτὸς ἐνδέδεται , τοὺς πόλους τῆς πρώτης τῶν τοῦ Δῖός ἐναρμόσαιμεν , τίνα τρόπον οὗτοι μένειν δύναιντο ἂν ἐπὶ τοῦ ἄξονος τῆς τῶν ἀπλανῶν σφαίρας , ὅτε γε ἡ φέρουσα αὐτοὺς περὶ ἄλλον ἄξονα στρέφεται πλάγιον ; ἀλλὰ μὴν δεῖ | γε μένειν αὐτοὺς ἐπὶ τοῦ εἰρημένου ἄξονος ἐπὶ τῆς ἐξωτάτης φορᾶς , εἴπερ μέλλοι τὴν τάξιν τῆς τῶν ἀπλανῶν σφαίρας δέχεσθαι ἡ στρεφομένη σφαῖρα περὶ αὐτούς . ἔτι τοίνυν , ἐπειδὴ τῶν φερουσῶν τὸν τοῦ Κρόνου σφαιρῶν αἱ τρεῖς ὑπ’ ἀλλήλων τε καὶ τῆς πρώτης συνεπιστρέφονται , ἔχουσαι μέντοι καὶ αὐταὶ οἰκεῖόν τι τάχος , εἴη ἄν περὶ τὴν τετάρτην οὐχ ἁπλῆ τις ἡ κίνησις , ἀλλὰ πασῶν τῶν ὑπεράνω μετέχουσα · δειχθήσεται γάρ , ὅτι τῶν μὲν ἀντιφερομένων ἀφαιρεῖταί τι τοῦ διὰ τὴν συνεπιστρέφουσαν αὐταῖς τάχους ὑπάρχοντος , τῶν δὲ συνεπιστρεφομένων προστίθεταί τι τῇ διικνουμένῃ εἰς αὐτὰς κινήσει ἐκ τῆς ὑπεράνω σφαίρας διὰ τὴν ἴδιον αὐτῶν κίνησιν , ὥστε , εἴπερ ἐνδεθείη τῇ φερούσῃ τὸν τοῦ Κρόνου σφαίρα ἡ πρώτη τῶν τοῦ Δῖός καὶ τάχος οἰκεῖον ἔχοι , ὡς ἐν κόσμου περιστροφῇ ἐπὶ ταὐτὸν πάλιν ἀναπολεῖν , αἱ τῶν ὑπεράνω σφαιρῶν κινήσεις οὐκ ἐάσουσι τουτὶ τὸ τάχος αὐτῇ παρεῖναι , ἀλλ’ ἔσται τις πρόσθεσις · φέρονται γὰρ ἐπὶ δυσμὰς καὶ αὗται φερομένης καὶ αὐτῆς ἐκείνης ἐπὶ ταὐτά . ὁ δὲ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῶν ἐφεξῆς · ἥ τε γὰρ κίνησις μᾶλλον καὶ μᾶλλον συντεθήσεται καὶ τὴν οἰκείαν θέσιν παραλλάξουσιν αὐτῶν οἱ πόλοι · δεῖ δέ , καθάπερ ἔφαμεν , οὐδέτερον τούτων συμβαίνειν . ὅπως οὖν τοῦτο μὴ γένοιτο μηδὲ ἀπαντῴη τι τούτου γε ἕνεκα πλημμελές , ἐπενόησε “ τὰς ἀνελιττούσας καὶ εἰς ταὐτὸν ἀποκαθιστώσας τῇ θέσει τὴν πρώτην σφαῖραν ἀεὶ τοῦ ὑποκάτω τεταγμένου ἄστρου’’ · οὕτω γὰρ δὴ καὶ κατὰ λέξιν εἶπεν ἄμφω μηνύων , ὧν ἕνεκα παρεισήγαγεν αὐτά , διὰ μὲν τοῦ φάναι ἀνελιττούσας τὴν τῆς κινήσεως ἀποκατάστασιν εἰς τὸ τάχος τὸ οἰκεῖον , διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν “ εἰς ταὐτὸν ἀποκαθιστώσας τῇ θέσει τὴν πρώτην σφαῖραν ἀεὶ τοῦ ὑποκάτω τεταγμένου ἄστρου’’ τὴν τῶν πόλων ἐν τῷ προσήκοντι μονήν · κατὰ τούτους γὰρ ἡ τῶν φερομένων σφαιρῶν θέσις νοεῖται , εἴπερ μόνοι μένουσι . τὴν δὲ πρώτην ἔφη σφαῖραν ὑπ’ αὐτῶν ἀποκαθίστασθαι τοῦ ὑποκάτω τεταγμένου ἄστρου , ἐπειδὴ ταύτης τήν τε οἰκείαν θέσιν καὶ τὸ οἰκεῖον τάχος διὰ τὴν ἀνείλησιν λαβούσης τὰ τῶν ἑξῆς σφ·αιρῶν ἅπαντα διασώζεται . Ὀτι δὲ ταῦτα συμβαίνει , ἔδειξεν ὁ Σωσιγένης προεκθέμενός τινα χρήσιμα πρὸς τὸν λόγον , ὧν ἡ σύντομος ἔκθεσίς ἐστι τοιαύτη . δύο σφαιρῶν ὁμοκέντρων οὐσῶν , οἷον τῶν ΔΕ ΖΗ , καὶ περιεχομένων ἔξωθεν ὑπ’ ἄλλης εἴτε μενούσης εἴτε περιειλούσης ἐκείνας , ἐκείνων δὲ ἐναντίως κινουμένων ἀλλήλαις καὶ δι’ ἴσου χρόνου , τουτέστιν ἰσοταχῶς , πάντα τὰ ἐν τῇ περιεχομένῃ σημεῖα κατὰ ταὐτὸν ἀεὶ ἔσται πρὸς τὴν περιέχουσαν , ὡς ἄν εἰ καὶ μένουσα ἐτύγχανε . τῆς γὰρ.ΔE κινουμένης ὡς ἀπὸ τοῦ Α ἐπὶ τὸ Β , εἰ μὲν ἡ ἐλάσσων ἡ ZH συνεπεστρέφετο μόνον καὶ μὴ ἀντεφέρετο , ὤφθη ἄν . ὡς | τὸ Δ ποτε ὑπὸ τὸ Β , οὕτω καὶ τὸ Z συμφερόμενον τῷ Δ καὶ ἐν τῷ ἴσῳ χρόνῳ · ἐπειδὴ δὲ καὶ συμφέρονται , καὶ ἀντιφέρεται τῇ AE ἡ ZH , ὅσον συμφερομένη προστίθησιν , ἀντιφερομένη τοσοῦτον ἀναλύει , καὶ γίνεται , ὅτε τὸ Δ ὑπὸ τὸ B , τὸ Z ὑπὸ τὸ Α , καθάπερ ἐξ ἀρχῆς ἐφαίνετο · ὥστε ἀληθὲς τὸ προτεθέν . μενούσης μὲν οὖν τῆς ΑΒ δῆλον τὸ δειχθὲν καὶ † ὅπως ἀμφοτέρων ὑπαρχόντων τὸ τὴν ἐντὸς συμπεριφερομένην καὶ ἀντιφερομένην τῇ ἐκτὸς τοῖς αὐτοῖς ἀεὶ σημείοις τὴν ἔχειν θέσιν καὶ οὔτε μόνον συμφερομένην οὔτε μόνον ἀντιφερομένην . εἰ δὲ δὴ καὶ ἐκινεῖτο ἡ ΑΒ εἴτε ἐναντίως εἴτε ἐπὶ ταὐτὰ τῇ δευτέρᾳ σφαίρᾳ τῇ ΔΕ , τὰ αὐτὰ συμβήσεται περὶ τὰ σημεῖα τῆς τρίτης τῆς ZH συμφερομένης τῇ ΔΕ καὶ ἀντιφερομένης ὁμοίως . εἰ γὰρ τῆς ΑΒ σφαίρας ἀπὸ τοῦ Α ὡς ἐπὶ τὸ Β στραφείσης καὶ συνεπισπώσης τὴν ΔΕ , ὡς τὸ Δ ἐπὶ τὸ E ἐλθεῖν , ἡ μέση σφαῖρα αὐτὴ ἡ ΔΕ ἐπὶ τὰ ἐναντία ἢ ταὐτὰ φέροιτο τῇ ΑΒ ᾡτινιοῦν τάχει πρὸς τὴν ΑΒ , πρὸς δὲ τὴν ZH ἰσοχρονίως , καὶ διὰ τὸ συνεπιστρέφειν τὴν τρίτην τὸ Z σημεῖον ποιεῖ παραλλάττειν τὸ Α ἀλλ’ ἡ τρίτη σφαῖρα ἀντικινουμένη πάλιν ὑπὸ τὸ Α ποιήσει τὸ Ζ , καὶ ἀεὶ τούτου γινομένου πάντα τὰ ἐπὶ τῆς ΖΗ σφαίρας σημεῖα ὑπὸ ταὐτὰ ἔσται σημεῖα τῆς AB σφαίρας . Νῦν μὲν οὖν ὡς περὶ τὸν αὐτὸν ἄξονα κινουμένων τῶν σφαιρῶν δέδεικται τὸ προτεθέν , ὁ αὐτὸς δὲ λόγος , κἄν μὴ περὶ τὸν αὐτὸν ἄξονα κινῶνται · οὐ γὰρ διὰ τὴν κατὰ τῶν αὐτῶν παραλλήλων κίνησιν ἡ τῶν σημείων ὑπὸ τὰ αὐτὰ σημεῖα συμβαίνει θέσις , ἀλλὰ διὰ τὴν τῆς περιεχομένης συμπεριαγωγὴν πρὸς τὴν περιέχουσαν καὶ ἀντιπεριαγωγήν , ὅσον προσέθηκεν , ἀφαιροῦσαν εἴτε ἐπὶ λοξοῦ κύκλου εἴτε ἐπὶ ὀρθοῦ τῆς τε περιαγωγῆς γινομένης καὶ τῆς ἀντιπεριαγωγῆς . Πἀλιν δὲ δύο σφαιρῶν ὁμοκέντρων ἐπὶ τὰ αὐτὰ κινουμένων ἑκατέρα ἐν τάχει τινὶ καὶ τῆς ἐλάσσονος οὐ μόνον συμφερομένης τῇ μείζονι , ἀλλὰ καὶ ἰδίαν ἐπὶ τὰ αὐτὰ κινουμένης κίνησιν , εἰ μὲν ἴσα τὰ τάχη , ἡ συγκειμένη κίνησις διπλάσιον δείξει τὸ τάχος , εἰ δὲ διπλάσιον τὸ τῆς ἑτέρας τάχος , τριπλάσιον ἔσται τὸ τῆς συγκειμένης καὶ ἑξῆς ὡσαύτως · εἰ γὰρ ἡ μείζων κινεῖ τὴν ἐλάσσονα τεταρτημόριον , καὶ αὕτη δὲ ἰσοταχὴς οὖσα τεταρτημόριον κινεῖται , δὶς ἔσται κεκινημένη τεταρτημόριον , ὥστε ἡ ἐξ ἀμφοῖν διπλασία τῆς ἑτέρας κινήσεως . ταῦτα δὲ λέγομεν , φησίν , εἰ περὶ τοὺς αὐτοὺς εἶεν πόλους αἱ κινήσεις · εἰ δὲ μὴ περὶ τοὺς αὐτούς , ἄλλο τι συμβήσεται διὰ τὴν λοξότητα τῆς ἑτέρας σφαίρας · οὐ γὰρ οὕτω συγκείσεται τὰ τάχη , ἀλλ’ ὡς ἐπὶ τοῦ παραλληλογράμμου δείκνυσθαι εἴωθεν τῆς ἐπὶ τῆς διαμέτρου κινήσεως ἀποτελουμένης ἐκ δύο κινήσεων , μιᾶς μὲν σημείου τινὸς ἐπὶ τοῦ μήκους τοῦ παραλληλογράμμου κινουμένου , μιᾶς δὲ τούτου αὐτοῦ τοῦ μήκους καταγομένου ἰσοχρονίως διὰ τοῦ πλάτους τοῦ παραλληλογράμμου · ἔσται γὰρ ὁμοῦ τό τε σημεῖον ἐπὶ θατέρου πέρατος τῆς διαμέτρου καὶ ἡ τοῦ μήκους πλευρὰ κατηγμένη , καὶ οὐκ ἔστιν ἡ διάμετρος ἀμφοτέραις ἴση ταῖς περὶ αὐτὴν κεκλασμέναις , ἀλλ’ ἐλάσσων , ὥστε καὶ τὸ τάχος ἔλασσον μὲν τοῦ ἐξ ἀμφοῖν , σύγκειται δὲ ὅμως ἐξ ἀμφοῖν . τούτοις τοίνυν κἀκεῖνο λέγεται παραπλήσιον · δύο σφαιρῶν ὁμοκέντρων οὐσῶν εἴτε περὶ τοὺς αὐτοὺς πόλους εἴτε περὶ ἑτέρους , ἐναντίως δὲ ἀλλήλαις λαὶς περιαγομένων καὶ ἐλάσσονα τῆς ἐλάσσονος ἀντικινουμένας , συμπεριφερομένης δὲ ὑπὸ τῆς μείζονος , τὰ ἐν τῇ ἐλάσσονι σημεῖα ἐν πλείονι χρόνῳ ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἥξει , ἢ εἰ ἐνδεδεμένη μόνως ἐτύγχανεν ἡ ἐλάσσων σφαῖρα ἐν τῇ μείζονι · διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ἡ τοῦ ἡλίου αὐτοῦ ἀπ’ ἀνατολῆς ἐπ’ ἀνατολὴν ἀποκατάστασις βραδυτέρα ἐστὶ τῆς τοῦ κόσμου περιστροφῆς , διότι ἐπὶ τἀναντία κινεῖται τῷ παντὶ βραδύτερον , ὡς , εἴπερ ἴσον ἐκινεῖτο τῇ ἀπλανεῖ ἀντιπεριαγόμενος ἀεὶ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἀποκαθιστάμενος , ἔμελλεν ἀεὶ τῷ αὐτῷ σημείῳ συνανατέλλειν . τούτων οὖν προληφθέντων ὁ Σωσιγένης ἐλθὼν ἐπὶ τὰ ὑπὸ τοῦ Αριστοτέλους εἰρημένα περὶ τοῦ δεῖν καθ’ ἕκαστον τῶν πλανωμένων ἑτέρας ἀνελιττούσας εἶναι σφαίρας μιᾷ ἐλάττους , εἰ μέλλοι τὰ φαινόμενα ἀποδοθήσεσθαι , ἐκτίθεται τὴν θεωρίαν τῆς κατὰ τὸν Ἀριστοτέλην σφαιροποιίας λέγων “ ἦν τοίνυν τῶν τὸν Κρόνον φερουσῶν σφαιρῶν ἡ μὲν πρώτη κατὰ τὴν τῶν ἀπλανῶν φερομένη , ἡ δὲ δευτέρα κατὰ τὸν διὰ μέσων τῶν ζῳδίων ὑπολειπομένη , τρίτη δὲ ἡ κατὰ τὸν πρὸς ὀρθὰς τῷ διὰ μέσων τῶν ζῳδίων κύκλῳ , ἥτις παρέφερεν αὐτὸν κατὰ τὸ πλάτος ἀπὸ μεσημβρίας πρὸς ἄρκτους · πρὸς ὀρθὰς δὲ ἦν ὁ κύκλος οὗτος τῷ διὰ μέσων , διότι ἐπ’ αὐτοῦ τοὺς πόλους εἶχεν , οἱ δὲ διὰ τῶν πόλων τέμνοντες καὶ πρὸς ὀρθὰς τέμνουσιν · ἡ δὲ τετάρτη ἡ τὸν ἀστέρα ἔχουσα κατὰ λοξοῦ κύκλου τινὸς αὐτὸν ἐκίνει τοῦ τὸ πλάτος τῆς ἐκτροπῆς ὁρίζοντος ἐπὶ τὴν ἄρκτον , ἵνα μὴ πλησίον γένηται τῶν τοῦ κόσμου πόλων . δεῖ τοίνυν νοῆσαι πέμπτην σφαῖραν ἄλλην πρὸ τῶν φερουσῶν τὴν διὰ τεττάρων περὶ πόλους τοὺς αὐτοὺς τῇ τετάρτῃ κινουμένην , ἐναντίως δὲ αὐτῇ καὶ ἐν ἴσῳ χρόνῳ στρεφομένην · αὕτη γὰρ ἀφαιρήσει τὴν τῆς τετάρτης κίνησιν διὰ τὸ περὶ τοὺς αὐτοὺς αὐτῇ φέρεσθαι πόλους , ἐναντίως μέντοι καὶ ἰσοχρονίως · τοῦτο γὰρ δέδεικται · καὶ μειώσει κατὰ τὸ φαινόμενον τὸ τάχος . μετὰ δὲ τὴν πέμπτην ἄλλην νοητέον ἕκτην τῇ μὲν τρίτῃ τοὺς πόλους τοὺς αὐτοὺς ἔχουσαν , ἀνελίσσουσαν δὲ αὐτὴν καὶ ἰσοχρονίως καὶ ἐναντίως κινουμένην , ἵνα σωθῇ τὰ φαινόμενα , καὶ τὰ σημεῖα τὰ ἐπὶ τῆς τρίτης ἀεὶ κατὰ τὴν αὐτὴν ἐπὶ τῆς πέμπτης φαίνηται κάθετον . μετὰ δὲ ταύτην ἑβδόμην προσθετέον τὴν ἀνε|λίττουσαν τὴν δευτέραν ἐνηρμοσμένην περὶ τοὺς πόλους τοῦ διὰ μέσων , περὶ οὓς καὶ ἐκείνη ἐκινεῖτο , ἐναντίως μέντοι καὶ ἰσοχρονίως τῇ δευτέρᾳ στρεφομένην , ἀφαιροῦσαν τὴν κίνησιν καὶ τὸ τάχος τὸ ἀπ’ αὐτῆς διικνούμενον εἰς τὰς ὑπ’ αὐτὴν σφαίρας · καὶ γὰρ ἡ δευτέρα συγκινουμένη τῇ ἀπλανεῖ προσετίθει τῷ τάχει τῶν ὑπ’ αὐτὴν τῷ ἀπ’ ἀνατολῶν ἐπὶ δυσμάς · στραφήσεται μὲν οὖν οὕτως ὁμοίως κινουμένη τῇ ἀπλανεῖ , οὐ μέντοι καὶ τὴν τάξιν ἕξει τῆς ἀπλανοῦς περὶ ἄλλους στρεφομένη πόλους καὶ οὐ τοὺς τῆς ἀπλανοῦς , ἀπ’ ἀνατολῶν δὲ ὅμως ἐπὶ δυσμάς.’’ μετὰ δὲ ταύτην ὀγδόην λοιπὸν νοητέον τὴν πρώτην τοῦ Δῖός , ὀρθῶς τοῦ Σωσιγένους ἐπιστήσαντος , ὡς οὐκ ἔστιν ἡ τελευταία τῶν τριῶν ἀνελιττουσῶν πρώτη τῶν τοῦ Δῖός , ὅπερ τινὲς ᾠήθησαν , ὅτι ἡ τελευταία τῶν τὰς ἐπάνω φορὰς ἀνελιττουσῶν πρώτη ἔσται τῶν τὸν ὑποκάτω ἀστέρα φερουσῶν , ὡς εἶναι τὴν αὐτὴν ἑβδόμην τε καὶ ἣν ἡμεῖς φαμεν ὀγδόην πρώτην οὖσαν τῶν τοῦ Δῖός · τοῦτο γὰρ συμβαίνει αὐτοῖς δὶς τὴν αὐτὴν ἀριθμεῖν σώζειν πειρωμένοις τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀνελιττουσῶν τὸν ὑπὸ τοῦ Ἀριστοτέλους λεγόμενον . δεῖ γὰρ μιᾷ ἐλάττους εἶναι καθ’ ἕκαστον ἀστέρα τῶν φερουσῶν τὰς ἀνελισσούσας , ὥστε ἐπὶ μὲν Κρόνου καὶ ἐπὶ Δῖός τεττάρων καθ’ ἑκάτερον οὐσῶν τῶν φερουσῶν τρεῖς εἶναι τὰς ἀνελιττούσας , ἐπὶ δὲ τῶν λοιπῶν τεττάρων , Ἄρεος , Ἀφροδίτης , Ἑρμοῦ , ἡλίου , πέντε καθ’ ἕκαστον οὐσῶν τῶν φερουσῶν τέτταρας . γίνονται οὗν αἱ πᾶσαι ἀνελίπουσαι δὶς μὲν τρεῖς αἱ Κρόνου καὶ Δῖός , τετράκις δὲ τέτταρες αἱ Ἄρεος , Ἀφροδίτης , Ερμοῦ , ἡλίου , ὥστε πᾶσαι δύο καὶ εἴκοσιν . ἦσαν δὲ αἱ φέρουσαι ὀκτὼ μὲν αἱ Κρόνου καὶ Δῖός , πέντε δὲ καὶ εἴκοσι τῶν λοιπῶν πέντε · τριῶν οὖν τούτων καὶ τριάκοντα ταῖς δύο καὶ εἴκοσι συντεθεισῶν ἀνελιττούσαις αἱ πᾶσαί εἰσι πέντε καὶ πεντήκοντα · ταῖς γὰρ τὴν σελήνην φερούσαις οὐδὲν δεῖ ἀνελιττουσῶν ἐσχάτης οὔσης τοῦτο καὶ τοῦ Ἀριστοτέλους εἰπόντος , ὅτι μόνας οὐ δεῖ ἀνελιχθῆναι , ἐν αἷς φέρεται τὸ κάτω τεταγμένον αστπον . Ἀλλ’ ὅτι μὲν ὁ πασῶν ἀριθμὸς τοσοῦτος , δῆλον . ἐπειδὴ δὲ ἑπήνεγκεν ὁ Ἀριστοτέλης , ὅτι , εἴ τις μὴ προσθείη τῷ ἡλίῳ καὶ τῇ σελήνῃ , ἃς εἴπομεν κινήσεις , ἑπτὰ καὶ τεσσαράκοντα ἔσονται πᾶσαι , τοῦτο ταραχὴν ἐποίησεν . ἐὰν γὰρ ἀφέλωμεν τὰς τοὺ ἡλίου δύο καὶ τῆς σελήνης δύο , ἃς προσέθηκε Κάλλιππος , καὶ δηλονότι καὶ δύο ἄλλας ἀπὸ ἡλίου τὰς ἀνε λιπούσας ἐκείνας · ἀφαιρουμένων γὰρ ἐκείνων δεῖ συναφαιρεῖν καὶ τὰς μελλούσας αὐτὰς ἀνελίττειν · ἓξ μὲν ἔσονται ἀφῃρημέναι δύο φέρουσαι τὸν ἥλιον καὶ δύο αἱ ταύτας ἀνελίττουσαι πρὸς ταῖς δύο ταῖς τῇ σελήνῃ προστεθείσαις ὑπὸ Καλλίππου , οὐκέτι δὲ συμβαίνει τούτων ἀφαιρεθεισῶν ἀπὸ τῶν πέντε καὶ πεντήκοντα λοιπὰς εἶναι πάσας ἑπτὰ καὶ τεσσαράκοντα , ἀλλὰ ἐννέα ἐννέα καὶ τεσσαράκοντα . λέγει δὲ ὁ Ἀριστοτέλης ἑπτὰ καὶ τεσσαράκοντα καταλιμπάνεσθαι ἢ ὡς ἐπιλελησμένος , ὅτι τῆς σελήνης ἀλλὰ δύο μόνας ἀφεῖλεν · εἰ μὴ ἄρα δεῖ λέγειν , ὅτι τοῦ μὲν ἡλίου τὰς τέσσαρας ἀφεῖλεν , ἃς αὐτὸς προστέθεικεν ἀνελιττούσας , καὶ ἀμφοτέρων , ἃς ὁ Κάλλιππος , καὶ οὕτως ὀκτὼ τῶν ἀφαιρεθεισῶν οὐσῶν ἀπὸ τῶν πεντήκοντα καὶ πέντε αἱ λοιπαί εἰσιν αἱ ἑπτὰ καὶ τεσσαράκοντα . συμβαίνει μὲν οὕτως ὁ ἀριθμός , διὰ τί δὲ τοῦ ἡλίου τὰς δύο τὴν δευτέραν καὶ τὴν τρίτην οὐκ ἀνελίξουσί τινες , οὐχ ἕξομεν λέγειν , καὶ ταῦτα εἰπόντος αὐτοῦ μόνον τὸ κάτω κείμενον μὴ ἀνελίττεσθαι . καίτοι καὶ τοῦτο καλῶς ὁ Σωσιγένης ἐπέστησεν , ὅτι καὶ ἐπὶ σελήνης ἀναγκαῖον ὑποθέσθαι τὰς ἀνελιττούσας , λιπούσας , ἵν μὴ τὸ ἀπὸ τῶν ἀνωτέρω κινήσεων τάχος ταῖς φερούσαις αὐτὴν προστιθέμνον ποιῇ μηκέτι τῇ ἀπλανεῖ ἰσοταχῶς ἐπὶ δυσμὰς αὐτὴν παραχωρεῖν . ἀλλ’ οὖν καὶ τούτου δοθέντος τοῦ μόνην αὐτὴν μὴ ἔχειν ἀνελίττουσαν οὐ συμβαίνει ὁ ἀριθμός , καὶ τοῦτο τόν τε Ἀλέξανδρον καὶ τὸν Πορφύριον ἐτάραξεν ἐν ταῖς εἰς τὸ Α τῆς Μεταφυσικῆς σχολαῖς . Σωσιγένη δὲ ἐπιστήσας βέλτιον εῖναί φησι τοῦ ἀριθμοῦ παρόραμα νομίζειν τοῖς γράφουσι γεγονέναι ἢ τὰς αὐτὰς ἑβδόμας καὶ ὀγδόας σφαίρας ποιεῖν οὐδέ , εἰ τοῦτο γένοιτο , συνᾴδοντος τοῦ ἀριθμοῦ ταῖς ῥήσεσιν · οὐ γὰρ ἔτι ἔσονται αἱ πᾶσαι πέντε καὶ πεντήκοντα , καθάπερ αὐτός φησι . Προστίθησι δὲ καὶ τοῦτο ὁ Σωσιγένης δῆλον εἷναι λέγων ἐκ τῶν εἰρημένων , ὅτι κατ’ ἄλλο μὲν ἀνελιττούσας αὐτὰς ὁ Ἀριστοτέλης προσαγορεύει , κατ’ ἄλλο δὲ Θεόφραστος ἀνταναφερούσς · ἔστι γὰρ ἄμφω περὶ αὐτάς · ἀνελίττουσι γὰρ τὰς τῶν ὑπεράνω κινήσεις καὶ ἀνταναφέρουσι τοὺς τῶν ὑπ’ αὐτοὺς σφαιρῶν πόλους , τὰς μὲν ἀφαιροῦσαι , τὰς δὲ εἰς τὸ δέον καθιστῶσαι . δεῖ γὰρ τὰς μὲν ἄνωθεν κινήσεις μὴ διικνεῖσθαι πρὸς τὰς τῶν κατωτέρων διαφορὰς ἄστρων , τοὺς δὲ τῶν ὑποκάτω πόλους ὑπὸ τὴν ἀυτὴν κα θέτον τοῖς τῶν ὁμοίων σφαιρῶν πίπτειν πόλοις , ὅπως εἰς ταὐτὸν εἶεν ἀποκαθεστηκυῖαι τῇ θέσει , καθάπερ φησίν , αἱ πρῶται σφαῖραι τῶν ὑποκάτω τεταγμένων ἄστρων καὶ δηλονότι διὰ τὰς πρώτας καὶ αἱ μετ’ αὐτάς · οὕτως γὰρ μόνως , φησίν , ἐνδέχεται τὴν τῶν ἀπλανῶν φορὰν ἅπαντα ποιεῖσθαι , καθάπερ ἤδη ἔφαμεν , εὖ λέγων . τοιαύτη τίς ἐστιν ἡ διὰ τῶν ἀνελιττουσῶν σφαιροποιία μὴ δυνηθεῖσα διασῶσαι τὰ φαινόμενα , ὡς καὶ ὁ Σωσιγένης ἐπισκήπτει λέγων · “ οὐ μὴν αἵ γε τῶν περὶ Εὔδοξον σώζουσι τὰ φαινόμενα , οὐχ ὅπως τὰ ὕστερον καταληφθέντα , ἀλλ’ οὐδὲ τὰ πρότερον γνωσθέντα καὶ ὑπ’ αὐτῶν ἐκείνων πιστευθέντα . καὶ τί δεῖ περὶ τῶν ἄλλων λέγειν , ὧν ἔνια καὶ Κάλλιππος ὁ Κυζικηνὸς Εὐδόξου μὴ δυνηθέντος ἐπειράθη διασῶσαι , εἴπερ ἄρα καὶ διέσωσεν ; ἀλλ’ αὐτό γε τοῦτο , ὅπερ καὶ τῇ ὄψει πρόδηλόν ἐστιν , οὐδεὶς | αὐτῶν μέχρι καὶ Αὐτολύκου τοῦ Πιταναίου ἐπεβάλετο διὰ τῶν ὑποθέσεων ἐπιδεῖξαι , καίτοι οὐδὲ αὐτὸς Αὐτόλυκος ἠδυνήθη · δηλοῖ δὲ ἡ πρὸς τὸν Ἀριστόθηρον αὐτοῦ διαφορά . ἔστι δέ , ὃ λέγω , τὸ ποτὲ μὲν πλησίον , ἔστι δὲ ὅτε ἀποκεχωρηκότα ἡμῶν αὐτοὺς φαντάζεσθαι . καὶ γὰρ τῇ ὄψει συμφανὲς ἐπ’ ἐνίων τοῦτό ἐστιν · ὅ τε γὰρ τῆς Ἀφροδίτης λεγόμενος ἀστὴρ καὶ δὴ καὶ ὁ τοῦ Ἄρεος κατὰ μέσας τὰς προηγήσεις αὐτῶν πολλαπλάσιοι φαίνονται , ὥστε ὅ γε τῆς Ἀφροδίτης ἐν ἀσελήνοις νυξὶ σκιὰς πίπτειν ἀπὸ τῶν σωμάτων ποιεῖ , ἥ τε αὖ σελήνη καὶ ἐν αὐτῇ μὲν τῇ ὄψει συμφανής ἐστιν οὐκ ἀεὶ τὸ ἴσον ἡμῶν ἀφισταμένη διὰ τὸ μὴ ἀεὶ τὸ ἴσον ἔχουσα μέγεθος ἡμῖν φαίνεσθαι τῶν αὐτῶν περὶ τὸ δι’ οὗ θεωρεῖται καθεστώτων · οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὀργανικώτερον παραφυλάττουσι τὸ αὐτὸ συνδοκεῖ διὰ τὸ τότε μὲν ἑνδεκαδάκτολον , τότε δ’ αὖ δωδεκαδάκτυλον τύμπανον ἐξ ἴσης ἀποστάσεως τοῦ θεωμένου τιθέμενον ἀντιφράττειν αὐτοῦ τῇ ὄψει , ὥστε μὴ πίπτειν ἐπ’ αὐτήν . πρὸς δὲ τούτοις καὶ τὰ περὶ τὰς τοῦ ἡλίου παντελεῖς ἐκλείψεις συμβαίνοντα τῷ λελεγμένῳ μαρτυρεῖ καὶ ἔστι γε τεκμήρια τῆς περὶ τοῦτο ἀληθείς · ὅτε γὰρ τύχοι κτὰ στάθμην ὄντα τό τε κέντρον αὐτοῦ καὶ τὸ τῆς σελήνης καὶ δὴ καὶ ἡ ἡμετέρα ὄψις , οὐχ ὅμοια τὰ συμβαίνοντα ἀεὶ φαίνεται , ἀλλ’ ὁτὲ μὲν τῷ περιλαμβάνοντι τὴν σελήνην κώνῳ , κορυφὴν δὲ ἔχοντι τὴν ἡμετέραν ὄψιν καὶ αὐτὸς ὁ ἥλιος συμπεριλαμβάνεται , ὅτε καὶ διατελεῖ χρόνον τινὰ μὴ φαινόμενος ἡμῖν , ὁτὲ δὲ αὖ τοσοῦτον ἀποδεῖ τούτου , ὥστε καὶ ἔξωθεν ἴτυν αὐτοῦ τινα περιφαινομένην ἀπολείπεσθαι κατὰ τὸν μέσον τῆς ἐκλείψεως χρόνον · ὥστε ἀναγκαῖον ἄν εἴη τὴν περὶ τὰ μεγέθη αὐτῶν διαφορὰν φαίνεσθαι διὰ τὴν τῶν ἀποστάσεων ἀνισότητα τητᾷ τῶν περὶ τὸν ἀέρα παραπλησίων ὄντων . ὅπερ δὲ ἐπὶ τούτων συμβαῖνον καὶ τῇ ὄψει καταφανές ἐστιν , εἰκὸς καὶ τοῖς ἄλλοις συμβαίνειν , κἂν εἰ μὴ τῇ ὄψει πρόδηλον εἴη , καὶ οὐ μόνον εἰκός , ἀλλὰ καὶ ἀληθές , εἴπερ ἡ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν κίνησις αὐτῶν ἀνώμαλος φαίνεται · ἀλλὰ περὶ τὰ φανταζόμενα αὐτῶν μεγέθη οὐ προσπίπτει τις διαφορὰ διὰ τὸ μηδὲ πολὺ διαφέρειν τὴν εἰς ὕψος τε καὶ τοὐναντίον μετάστασιν , ἣν δὴ καὶ κατὰ βάθος κίνησιν οἱ ἀπὸ τῶν μαθημάτων καλεῖν εἰώθασι . τοῦτο τοίνυν οὐδαμῶς ἐπειράθησαν διασῶσαι , ὥστε μὴ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν παραλλάττουσαν ἐπιδεικνύναι , καίτοι τοῦ προβλήματος τοῦτο ἀξιοῦντος . ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ἐλελήθει γε αὐτοὺς ἡ ἀνισότης τῶν ἀποστημάτων ἑκάστου πρὸς ἑαυτόν , ἐνδέχεται λέγειν . Πολέμαρχος γὰρ ὁ Κυζικηνὸς γνωρίζων μὲν αὐτὴν φαίνεται , ὀλιγωρῶν δὲ ὡς οὐκ αἰσθητῆς οὔσης διὰ τὸ ἀγαπᾶν μᾶλλον τὴν περὶ αὐτὸ τὸ μέσον ἐν τῷ παντὶ τῶν σφαιρῶν αὐτῶν θέσιν · δηλοῖ δὲ καὶ Ἀριστοτέλης ἐν τοῖς Φυσικοῖς προβλήμασι προσαπορῶν ταῖς τῶν ἀστρολόγων λόγων ὑποθέσεσιν ἐκ τοῦ μηδὲ ἴσα τὰ μεγέθη τῶν πλανήτων φαίνεσθαι . οὕτως οὐ παντάπασιν ἠρέσκετο ταῖς ἀνελιττούσαις , κἂν τὸ οὔσας τῷ παντὶ περὶ τὸ μέσον αὐτοῦ κινεῖσθαι ἐπηγάγετο αὐτόν.’’ καὶ μέντοι καὶ ἐξ ὧν ἐν τῷ Λ τῶν Μετὰ τὰ φυσικά φησι , φανερός ἐστιν ἡγούμενος αὐταρκῶς ὑπὸ τῶν μέχρι καὶ καθ’ αὑτὸν ἀστρολόγων εἰρῆσθαι τὰ περὶ τὰς κινήσεις τῶν πλανωμένων . λέγει γοῦν ὧδέ πως · νὺν μὲν οὖν ἡμεῖς , ἃ λέγουσι τῶν μαθηματικῶν τινες , ἐννοίας χάριν λέγομεν , ὅπως ᾖ τι τῇ διανοίᾳ πλῆθος ὡρισμένον ὑπολαμβάνειν , τὸ δὲ λοιπὸν τὰ μὲν ζη - τοῦντας αὐτοὺς δεῖ , τὰ δὲ πυνθανομένους τῶν ζητούντων , ἐάν τι φαίνηται παρὰ τὰ νῦν εἰρημένα τοῖς ταῦτα παργματευομένοις , φιλεῖν μὲν πείθεσθαι δὲ τοῖς ἀκριβεστέροις.’’ ἀλλὰ καὶ καταριθμησάμενος ἐν τῷ αὐτῷ βιβλίῳ τὰς συμπάσας φορὰς ἐπάγει “ τὸ μὲν πλῆθος τῶν ἔστω τοσοῦτον , ὥστε καὶ τὰς οὐσίας καὶ τὰς ἀρχὰς τὰς ἀκινήτους καὶ τὰς αἰσθητὰς τοσαύτας εὔλογον ὑπολαβεῖν · τὸ γὰρ ἀναγκαῖον ἀφείσθω τοῖς ἰσχυροτέροις λέγειν . ” τό τε οὖν ἔστω καὶ τὸ εὔλογον καὶ τὸ ἄλλοις ἱσχυροτέροις καταλείπειν τὸν περὶ αὐτὰ ἐνδοιασμὸν ἐνδείκνυται . τῷ οὖν Ἀριστοτέλει πειθομένους ἀκολουθεῖν χρὴ μᾶλλον τοῖς μεταγενεστέροις ὡς μᾶλλον σώζουσι τὰ φαινόμενα , κἀν εἰ μηδὲ οὗτοι τελέως διασώζωσιν , ἐκείνων μήτε τοσαῦτα ἐπισταμένων φαινόμενα διὰ τὸ μήπω τὰς ὑπὸ Καλλισθένους σθένους ἐκ Βαβυλῶνος ἐκπεμφθείσας τηρήσεις ἥκειν εἰς τὴν Ἑλλάδα Ἀριστοτέλους τοῦτο ἐπισκήψαντος αὐτῷ , ἃς ἱστορεῖ Πορφύριος ἐτῶν χιλίων καὶ μυριάδων τριῶν ἕως τῶν Ἀλεξάνδρου τοῦ Μακεδόνος σωζομένας χρόνων , μήτε , ὁπόσα ἠπίσταντο , διὰ τῶν ὑποθέσεων ἐπιδεικνύναι δυναμένων . μένων . ἐγκαλεῖ δὲ αὐτοῖς ὁ Πτολεμαῖος καὶ ὡς πολὺ πλῆθος σφαιρῶν εἰσάγουσι μόνης ἕνεκα τῆς συναποκαταστάσεως τῶν ἑπτὰ πλανήτων τὴν περιφορὰν τῆς ἀπλανοῦς καὶ τὸ λέγειν τὰς περιεχομένας ταῖς περιεχούσαις καὶ τὰς ἐσχάτας ταῖς ὑπὲρ αὐτὰς αἰτίας εἶναι τῆς συναποκαταστάσεως , στάσεως , καίτοι τῆς φύσεως ἀεὶ τὰ ἀνωτέρω τοῖς κατωτέρω αἴτια ποιούσης τῆς κινήσεως · καὶ γὰρ ἐφ’ ἡμῶν ἄνωθεν ἀπὸ τοῦ ἠγεμονοῦντος μορίου τὰς ὁρμὰς τῆς κινήσεως διὰ τῶν νεύρων εἰς πάντα τὰ ὄργανα διαδίδοσθαι . ἐγὼ δὲ ἀγνοῶ , τί δήποτε καθ’ ἕκαστον ἀστέρα τὴν πρώτην σφαῖραν τάττουσιν ὁμοίως τῇ ἀπλανεῖ καὶ ἰσοταχῶς κινουμένην καὶ τὰς μεθ’ ἑαυτὴν πάσας μέχρι τῆς τὸν ἀστέρα ἐχούσης τῇ ἀπλανεῖ συναποκαθιστῶσαν · εἰ γὰρ διαδίδωσιν ἡ ὑπερκειμένη ταῖς ὑποκειμέναις τὸ τῆς οἰκείας κινήσεως εἶδος , διὰ τί μὴ τὴν ἀπλανῆ λέγομεν ἰσχυροτάτην καὶ ἐπικρατεστάτην πασῶν οὖσαν πάσας τὰς ὑφ’ ἑαυτὴν ἑαυτῇ συναποκαθιστάνειν ; τὰς μὲν γὰρ τὴν κατὰ μῆκος καὶ κατὰ πλάτος κίνησιν φερούσας , ἐπειδὴ διάφοροι αὗται καθ’ ἕκαστον ἀστέρα , ἀναγκαῖον ἦν διαφόρους εἶναι · ἡ δὲ μετὰ τῆς ἀπλανοῦς συναποκατάστασις ἡ αὐτὴ οὖσα πασῶν τῶν σφαιρῶν πῶς οὐκ ἠρκέσθη τῇ τῆς ἀπλανοῦ συμπεριαγωγῇ , ἀλλ᾿ ἐδεήθη τῶν ταύτην τὴν κίνησιν φερουσῶν ἕκαστον ἀστέρα καὶ τῶν ἐκείνας ἀνελιττουσῶν κατὰ τὸν Ἀριστοτέλην ; λέγοιεν δὲ ἂν ἴσως , ὅτι , κἄν συναποκαθιστῶνται τῇ ἀπλανεῖ τὴν αὐτὴν αὐτῇ κίνησιν τὴν ἀπ’ ἀνατολῶν κινούμεναι , ἀλλὰ διάφορον ἔχουσι τὸ μέγεθος διάφορον πάντως καὶ τὸ τάχος ἔχουσι τῆς κινήσεως · πῶς οὖν ἦν εἰκὸς ἀπολελυμένας αὐτὰς καὶ μὴ συνδεδεμένας ὑπὸ μιᾶς τῆς ἀπλανοῦς τὰς διαφόρους κινεῖσθαι κινήσεις ; Κατεγνωκότες οὖν τῆς τῶν ἀνελιττουσῶν ὑποθέσεως οἱ μεταγενέστεροι μάλιστα διὰ τὸ τὴν κατὰ βάθος διαφορὰν καὶ τὴν ἀνωμαλίαν τῶν κινήσεων μὴ ἀποσώζειν τὰς μὲν ὁμοκέντρους ἀνελιττούσας δέ καὶ ἐπικύκλους ὑπέθεντο · εἰ μὴ ἄρα ἡ τῶν ἐκκέντρων κύκλων ὑπόθεσις ὑπὸ τῶν Πυθαγορείων ἐπενοήθη , ὡς ἄλλοι τέ τινες ἱστοροῦσι καὶ Νικόμαχος καὶ Νικομάχῳ κατακολουθῶν Ἰάμβλιχος . ἵνα δὲ καὶ τούτων τῶν ὑποθέσεων τῆς χρείας ἔννοιάν τινα λάβωμεν περὶ οὐρανοῦ τὴν πραγματείαν ποιούμενοι , ἐκκείσθω πρῶτον ὡς ἐπὶ καταγραφῆς ἡ κατὰ τὸν ἔκκεντρον ὑπόθεσις τῇ κατὰ τὸν ὁμόκεντρον παραβαλλομένη . Νοείσθω ὁ διὰ μέσων τῶν ζῳδίων κύκλος ὁμόκεντρος ὁ ΑΒΓΔ περὶ κέντρον τὸ E , ἐφ’ οὗ ὑποκείσθω ἡ ἡμετέρα ὄψις , καὶ διάμετρον τὴν ΑΕΓ . εἰ μὲν οὖν ὁ ἀστὴρ ὡς ἀπὸ τοῦ Α ἐπὶ τὸ Β ποιεῖται τὴν ὁμαλὴν πάροδον ἐπὶ τοῦ ΑΒΓΔ κύκλου φανερόν , ὅτι τῆς ὄψεως πρὸς τῷ E κέντρῳ τυγχανούσης , ἐὰν νοήσωμεν τὴν ἀπ’ αὐτῆς ἐπὶ τὸν ἀστέρα πίπτουσαν ἀκτῖνα ὡς τὴν ΑΕ εὐθεῖαν , καὶ αὕτη ὁμαλῶς συμπεριενεχθήσεται , καὶ φανήσεται δηλαδὴ ὁ ἀστὴρ καὶ ὁμαλὴν ποιούμενος τὴν πάροδον καὶ ἀπόστασιν ἀεὶ τὴν ἴσην ἡμῶν ἀπέχων . ἀλλ’ ἐπεὶ οὐχ οὕτως ὁρῶνται , ἀλλὰ πάντοτε ἀνώμαλον ποιούμενοι τὴν πάροδον καὶ ἄλλοτε ἄλλην ἀπόστασιν ἀφεστῶτες , ὡς δῆλον γίνεται ἐκ τῆς τῶν μεγεθῶν διαφορᾶς , ὑποκείσθω ὁ ΑΒΓΔ κύκλος μηκέτι ὁμόκεντρος τῷ ζῳδιακῷ , οἷον ἵνα μηκέτι ἐπὶ τοῦ E τυγχάνῃ τὸ τοῦ ζῳδιακοῦ κέντρον , ἐφ’ οὗ φαμεν τὴν ὄψιν εἶναι , ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ καὶ γίνεσθαι τὸν ΑΒΓΔ μηκέτι ὁμόκεντρον τῷ διὰ μέσων τῶν ζῳδίων κύκλῳ , ἀλλ’ ἔκκεντρον πρὸς αὐτόν , καὶ ἀπογειότατον μὲν αὐτοῦ τὸ Α , τουτέστι τὸ μέγιστον ἀπὸ τῆς κατὰ τὸ Z ὄψεως ἀπέχον , περιγειότατον δὲ τὸ Γ τὸ ἐλάχιστον τῆς κατὰ τὸ Z ὄψεως ἀπέχον . ἐὰν οὖν νοήσωμεν ἐπὶ τοῦ ΑΒΓΔ ἐκκέντρου κύκλου τὸν ἀστέρα ὁμοίως ἀπὸ τοῦ Α ἀπογείου ἐπὶ τὸ Β τὴν ΑΒ περιφέρειαν ὁμαλῶς κινούμενον καὶ εὐθεῖάν τινα ἀπὸ τοῦ ἐκκίντρου συμπερια|γομένην αὐτῷ , καὶ αὕτη ὁμαλῶς περιενεχθήσεται . ἔστω οὖν ὡς ἡ EB . συμβήσεται οὖν ἐπιζευχθείσης ἀπὸ τῆς κατὰ τὸ Z ὄψεως ἐπὶ τὸν ἀστέρα τῆς ZB ὁμαλῶς μὲν κεκινῆσθαι τὸν ἀστέρα τὴν ὑπὸ AEB γωνίαν , πεφηνέναι δὲ ἐλάττονα τὴν ὑπὸ ΑZB · ἡ γὰρ πρὸς τῷ E γωνία ἐκτὸς οὖσα τοῦ ΒΕΖ τριγώνου μείζων ἐστὶ τῆς ἐντὸς καὶ ἀπεναντίον τῆς πρὸς τῷ Z . ἐὰν δὲ ὡς ἀπὸ τοῦ Γ περιγείου ποιούμενος τὴν πάροδον κινηθῇ ὁμαλῶς τὴν ΓΔ περιφέρειαν , ὥστε καὶ τὴν ΕΔ εὐθεῖαν ὁμαλῶς συμπεριενεχθῆναι , καὶ ἐπιζεύξωμεν πάλιν ἀπὸ τῆς κατὰ τὸ Z ὄψεως τὴν ΖΔ εὐθεῖαν , ἔσται πάλιν ἡ μὲν ὁμαλὴ ἀπὸ τοῦ περιγείου πάροδος περιεχομένη ὑπὸ τῆς ὑπὸ TEA γωνίας , ἡ δὲ ἀνώμαλος καὶ φαινομένη ὑπὸ τῆς ὑπὸ ΓΖΔ , καὶ μείζων ἔσται δηλονότι κατὰ τὴν ἀπὸ τοῦ Ζ περιγείου ἡ φαινομένη τῆς ὁμαλῆς διὰ τὸ μείζονα εἶναι τὴν πρὸς τῷ Z γωνίαν τῆς πρὸς τῷ Ε · καὶ ἔσται ἐπὶ μὲν τῆς κατὰ τὸ Β τοῦ θέσεως ὁμαλὴ μὲν ἡ ὑπὸ AEB , φαινομένη δὲ ἡ ὑπὸ ΑΖΒ , διαφορὰ δὲ ἡ ὑπὸ EBZ , ἐπὶ δὲ τῆς κατὰ τὸ Δ τοῦ ἀστέρος θέσεως ὁμαλὴ μὲν ἡ ὑπὸ ΓΕΔ , φαινομένη δὲ ἡ ὑπὸ ΓΖΔ , διαφορὰ δὲ ἡ ὑπὸ ΕΔΖ . ταύτης οὖν τῆς ὑποθέσεως κατὰ τὸ ἁπλούστερον ἁρμοζούσης τῷ εἰρημένῳ σκοπῷ τοῦ μαθηματικοῦ καὶ ἑτέραν ἐξεῦρον τὰ αὐτὰ τῇ προειρημένῃ δυναμένην ἐπιδεικνύναι , τουτέστιν ὥστε ὁμαλῶς τῶν ἀστέρων κινουμένων μένων ἀνωμάλως αὐτοὺς φαίνεσθαι διεξιόντας τὰς τοῦ διὰ μέσων τῶν ζῳδίων κύκλου περιφερείας . Νοείσθω γὰρ πάλιν ὁ ΑΒΓΔ κύκλος ὁμόκεντρος πρὸς τὸ διὰ μέσων περὶ κέντρον τὸ E , ἐφ’ οὗ πάλιν ἡ ἡμετέρα ὄψις , ὁ δὲ ἀστὴρ μὴ ἐπ αὐτοῦ ποιούμενος τὴν κίνησιν , ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ΖΗΘΚ κυκλικοῦ καλουμένου ἐπικύκλου τὸ Α κέντρον πάντοτε ἔχοντος ἐπὶ τῆς τοῦ ΑΒΓΔ κύκλου περιφερείας , ὥστε κατὰ μὲν τοῦ Ζ ἀπογειότατον ὁμοίως γίνεσθαι τὸν ἀστέρα , κατὰ δὲ τοῦ Θ περιγειότατον · καὶ δῆλον , ὅτι , ὅταν μὲν ὁ ἐπίκυκλος τὴν AB τεριφέρειαν ὁμαλῶς κινηθεὶς γένηται κατὰ τὸ B συμπεριαγομένης πάλιν καὶ τῆς EB ὁμαλῶς , ὁ δὲ ἀστὴρ ἀπὸ τοῦ Ζ ἀπογείου ὡς ἐπὶ τὸ Η ποιούμενος τὴν πάροδον τὴν ΖΗ πάλιν ὁμαλῶς κινηθῇ , καὶ ἐπιζεύξωμεν ἀπὸ τῆς κατὰ τὸ E ὄψεως τὴν EH εὐθεῖαν , ὁμαλῶς μὲν πάλιν ὁ ἀστὴρ περιενεχθεὶς ἔσται ὑπὸ τοῦ ἐπικύκλου τὴν ΑΒ περιφέρειαν , Τουτέστι τὴν ὑπὸ ΑΕΒ γωνίαν , φαίνεται δὲ τὴν ὑπὸ ΑΕΗ μείζονα τῆς ὁμαλῆς , διαφορὰ δὲ αὐτῶν γίνεται ἡ ὑπὸ ΒΕΗ γωνία . ὅταν δὲ ἀπὸ τοῦ Ζ ἀπογείου μὴ ὡς ἐπὶ τὸ Η ποιῆται τὴν πάροδον , ἀλλ᾿ ὡς ἐπὶ τὸ Κ , ἡ μὲν ὑπὸ ΑΕΒ γωνία πάλιν ἔσται τῆς ὁμαλῆς παρόδου , ἡ δὲ ὑπό ΑΕΚ Τῆς φαινομένης ἐλάττονος τῆς ὁμαλῆς , διαφορὰ δὲ αὐτῶν ἡ ὑπὸ ΚΕΒ · ὥστε ἡ τοιαύτη ὑπόθεσις δύναται πρὸς τοῖς ἀπογειοτέροις τὰς τῶν ἀστέρων παρόδους καὶ μείζονας καὶ ἐλάττονας ἐπιδεικνύναι , | μείζονας μὲν δηλονότι , ὅταν ὁ ἀστὴρ ἀπὸ τοῦ ἀπογείου τοῦ ἐπικύκλου ἐπὶ τὰ αὐτὰ τῷ κύκλῳ ποιῆται τὴν πάροδον , ἐλάττονας δέ , ὅταν ἐπὶ τὰ ἐναντία , ἡ δὲ κατ᾿ ἔκκεντρον ἀεὶ τὴν πρὸς τῷ ἀπογειοτέρῳ φαινομένην ἐλάττονα τῆς ὁμαλῆς , ἐπεὶ καὶ πάντοτε ἡ ὑπὸ ΑΖΒ φαινομένη ἐλάττων ἐστὶ τῆς ὑπὸ ΑΕΒ ὁμαλῆς . Τούτων τῶν ὑποθέσεων ἑκατέρα τὸν ἀστρολογικὸν σκοπὸν ἀποδίδωσιν ἰδίᾳ λαμβανομένη , πλὴν ὅτι ἐπὶ τῆς σελήνης ἀμφοῖν δέονται συντιθεμένων · τὸν γὰρ φέροντα τὴν σελήνην ἐπίκυκλον ἐπὶ ἐκκέντρου κύκλου περιαγόμενον ὑποτίθενται , ἵνα σωθῇ τὰ φαινόμενα ὑπ᾿ αὐτῆς . Αὗται δὲ αἱ ὑποθέσεις καὶ ἁπλούστεραι τῶν προτέρων εἰσὶν οὐ δεόμεναι τοσαῦτα σώματα οὐράνια ἀναπλάττειν καὶ σώζουσι τὰ φαινόμενα τά τε ἄλλα καὶ μάλιστα τὰ περὶ τὸ βάθος καὶ τὴν ἀνωμαλίαν , οὔτε δὲ τὸ ἀξίωμα τοῦ Ἀριστοτέλους φυλάττουσι τὸ βουλόμενον πᾶν κυκλοφορητικὸν σῶμα περὶ τὸ τοῦ παντὸς Μέσον κινεῖσθαι , ἀλλ᾿ οὐδὲ ἡ τῆς ἀπορίας λύσις ἡ εἰρημένη χώραν ἔχει Λοιπόν , δι᾿ ἣν οἱ λόγοι πάντες οὗτοι κεκίνηνται · οὐδὲ γὰρ ὁ ἀνισασμὸς ἔτι χώραν ἔχει , εἴπερ μηκέτι ἀληθὲς τὸ εἰρημένον , ὅτι ἡ μὲν πρώτη φορὰ μία οὖσα πολλὰ κινεῖ τῶν θείων σωμάτων , αἱ δὲ πολλαὶ οὖσαι ἓν μόνον ἑκάστη · οὐ γὰρ πολλὰ σώματα κινοῦσιν αἱ πρὸ τῆς τελευταίας καὶ τῆς ἓν ἄστρον ἐχούσης . Καὶ ταῦτα τὰ ἄτοπα ἐπάγει ταύταις ταῖς ὑποθέσεσιν ὁ Σωσιγένης οὐδὲ τῇ τῶν ἀνελιττουςῶν ἀρεσκόμενος διὰ τὰς εἰρημένας καὶ τοὺς ἀστέρας ἐμψύχους ὄντας ἔχειν ἰδίαν κίνησιν · οὐδὲ γὰρ μέρη μόνον εἰσὶ τοῦ οὐρανοῦ , ἀλλὰ καὶ ὅλος καθ᾿ αὑτὸν ἕκαστος . ἀληθὲς οὖν ἂν Μᾶλλον ἀξίωμα εἴη τὸ λέγον , ὅτι πᾶν κυκλοφορητικὸν σῶμα περὶ τὸ ἑαυτοῦ κέντρον κινεῖται , διό , ὅσα μὲν τῶν οὐρανίων σωμάτων μέσον ἔχει τὸ τοῦ παντὸς μέσον , ἀληθὲς εἰπεῖν περὶ τὸ μέσον τοῦ παντὸς κινεῖσθαι , ὅσα δὲ ἐκτὸς ἐκείνου τοῦ μέσου ἐστὶ μερικώτερα ὄντα , περὶ τὸ ἑαυτῶν κινεῖται μέσον , ὥσπερ οἱ ἀστέρες καὶ οἱ ἐπίκυκλοι καὶ οἱ ἔκκεντροι , εἴπερ ἔστι καὶ τοιαῦτα ἐν τῷ οὐρανῷ σώματα . ταῦτα δὲ κινεῖται περὶ τὸ τοῦ παντὸς μέσον , κἀν μὴ τὴν ἰδίαν κίνησιν , ἀλλὰ τὴν τῆς φερούσης αὐτὰ σφαίρας ὁμοκέντρου τῷ παντὶ οὔσης . καὶ ταύτῃ γε καὶ ὁ τοὐ Ἀριστοτέλους λόγος ἀληθὴς ἄν εἴη , ὅτι πᾶν κυκλοφορητικὸν σῶμα περὶ τὸ μέσον φέρεται τοῦ παντός , εἰ μὴ προσθείη τις , ὅτι κατὰ τὴν ἰδίαν κίνησιν φέρεται . ἡ δὲ λύσις τῆς ἀπορίας μερικῶς ἕξει χώραν καὶ ἐπὶ τούτων τῶν ὑποθέσεων · καὶ γὰρ ἐπὶ τούτων ἀληθές πως εἰπεῖν , ὅτι ἀνισάζει ἡ φύσις καὶ ποιεῖ τινα τάξιν τῇ μὲν μιᾷ φορᾷ πολλὰ ἀποδοῦσα σώματα , τῷ δὲ ἑνὶ σώματι πολλὰς φοράς · κἀν γὰρ μίαν ἕκαστον τὴν ἰδίαν κινῆται κίνησιν , ἀλλὰ καὶ τὴν τῆς ἀπλανοῦς πάντα κινεῖται τὰ ὑπ’ αὐτὴν καὶ οἱ ἑπίκυκλοι κύκλοι ταύτην τε καὶ τὴν τῶν ὁμοκέντρων ἢ ἐκκέντρων καὶ ὁ ἀστήρ , ὃν ἓν σῶμα εἶπε , τήν τε τοῦ ἐπικύκλου καὶ τοῦ ὁμοκέντρου ἢ ἐκκέντρου καὶ τὴν τῆς ἀπλανοῦς . ἔτι δὲ οἱ ἔκκεντροι κύκλοι οὐκ ἄν εἶεν κύκλῳ κινούμενοι , μένοι , εἴπερ μὴ περὶ μέσον , ἀλλὰ περὶ τὸ ἔξω τοῦ μέσου κινοῦνται , ἔν τε τῷ στρέφεσθαι ἐπιλαμβάνοντες τόπον καὶ καταλιπόντες κενὸν ἀναγκάζουσιν εἶναι , τό τε σχῆμα αὐτῶν ἀλλόκοτον ἔσται τοὐ ἐντὸς ἀεὶ μέρος τοὐ ἐκτὸς ἀποτέμνοντος . μήποτε δὲ πάντα διαφευξόμεθα ταῦτα ἐκκέντρους σφαίρας ἐν όμοκέντροις ἐναρμόζοντες καὶ τὴν ὁμόκεντρον περὶ τὸ ἑαυτῆς κέντρον κινουμένην περιάγειν λέγοντες τὴν ἔκκεντρον καὶ αὐτὴν περὶ τὸ αὑτῆς κέντρον κινουμένην · καὶ πάσας τελείας ἐροῦμεν σφαίρας μὴ δεδοικότες ἐπ’ ἐκείνων τὸ σῶμα διὰ σώματος χωρεῖν . Καὶ ἄλλας δὲ ἀστρονομικὰς ἀπορίας οὐκ ὀλίγας ὁ Σωσιγένης ἀπορεῖ καὶ πρὸς ταύτας τὰς ὑποθέσεις εὐφυῶς , ἃς ἄλλης ἄν εἴη σχολῆς ἐπισκέπτεσθαι . νῦν δὲ ἐδόκει τοὺς περὶ τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῶν οὐρανίων κινήσεων λόγους ἀνερευνῶντα καὶ τὰς ἀποδείξεις βεβαιωσάμενον , δι’ ὧν ἐγκύκλιοί τε καὶ ὁμαλεῖς καὶ τεταγμένοι ἐδείχθησαν , ἐπειδὴ φαίνονται ἀνώμαλοί τε καὶ ἀνόδους ἔχουσαι καὶ καθόδους , ἔννοιαν παρασχεῖν , τίνων ὑποτεθέντων δι’ ὁμαλῶν καὶ ἐγκυκλίων καὶ τεταγμένων κινήσεων οἵ τε παλαιοὶ ἀστρονόμοι καὶ οἱ μεταγενέστεροι σώζουσι τὰ φαινόμενα . εἰ οὖν μᾶλλον τοῖς περὶ τοῦ οὐρανοῦ λόγοις τοῦτο προσήκει ἤπερ τοῖς περὶ τῆς πρώτης φιλοσοφίας , σοφίας , μηδεὶς ἡμῶν αἰτιάσεται τὴν πλείονα τοῦ λόγου παρέκβασιν , εἰ κατὰ καιρὸν εἴη γεγενημένη . ἀλλ’ ἐπὶ τὰ ἑξῆς τῶν τοῦ Ἀριστοτέλους λόγων γῶν ἰτέον . p . 293a 15 Λοιπὸν δὲ περὶ τῆς γῆς εἰπεῖν ἕως τοῦ καὶ πειρώμενοι συγκοσμεῖν . ἐπὶ τὸ δέκατον καὶ τελευταῖον τοῦ βιβλίου κεφάλιον τὸ περὶ τῆς γῆς μέτεισιν οἰκεῖον καὶ αὐτὸ τοῖς περὶ τοῦ οὐρανοῦ λόγοις ὑπάρχον . μνημονεύσας γὰρ πρότερον τῆς γῆς καὶ ὡς ἐν μέσῳ κειμένης τοῦ παντὸς οὐρανοῦ καὶ ὡς ἀκινήτου καὶ κέντρου λόγον πρὸς αὐτὸν ἐχούσης καὶ ἀπὸ τοῦ σφαιροειδοῦς αὐτῆς τὸ τοῦ οὐρανοῦ σφαιροειδὲς ἀποδείξας καὶ ἁπλῶς τὰ κατὰ τὴν πρὸς τὸν οὐρανὸν αὐτῆς σχέσιν ἐξ ὑποθέσεως λαβὼν ταῦτα νῦν ἀποδείκνυσιν , ἵνα τέλεος ὁ περὶ τοῦ οὐρανοῦ λόγος ᾖ · καὶ γὰρ καὶ οἱ ἀστρονόμοι περὶ οὐρανοῦ καὶ τῶν οὐρανίων πραγματευόμενοι περὶ τῆς γῆς καὶ αὐτοὶ ταῦτα δεικνύουσιν , ὅτι ἐν μέσῳ τοῦ οὐρανοῦ καὶ ὅτι ἀκίνητος κέντρου λόγον ἔχουσα πρὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὸ σχῆμα σφαιροειδής . πάντα γὰρ αὐτῇ ταῦτα κατὰ τὴν σχέσιν ὑπάρχει τὴν πρὸς τὸν οὐρανόν , τὰ δὲ ἄλλα , ὅσα ὑπάρχει τῇ γῇ κατὰ τὴν πρὸς τὰ ἄλλα τρία στοιχεῖα δύνταξιν , ἐν τοῖς δυσὶ βιβλίοις τοῖς ἐφεξῆς ἐρεῖ . τρία οὖν περὶ αὐτῆς προβαλλόμενος περί τε τῆς θέσεως αὐτῆς , ὅπου κειμένη τυγχάνει , καὶ δεύτερον , πότερον τῶν ἠρεμούντων ἐστὶν ἢ τῶν κινουμένων , καὶ τρίτον περὶ τοῦ σχήματος αὐτῆς , τὰς προκαταβεβλημένας καὶ περ ) τούτων δόξας πρῶτον ἐκτίθεται καὶ πρὸς αὐτὰς ὑπαντήσας οὕτω τὰ δοκοῦντα ἑαυτῷ περὶ τούτων συλλογίζεται . πρῶτον δὲ περὶ τῆς θέσεως λέγει , ὅτι οἱ μὲν ἄπειρον τὸν κόσμον λέγοντες οὐδ’ ἄν ζητοῖεν τὴν ἐν τῷ παντὶ θέσιν αὐτῆς · ἐν γὰρ ἀπείρῳ οὔτε ἀρχὴ οὔτε μέσον οὔτε τέλος ἐστί · τῶν δὲ πεπερασμένον τὸν κόσμον λεγόντων οἱ μὲν πλεῖστοι ἐπὶ τοῦ μέσου κεῖσθαι λέγουσι τὴν γῆν , ὥσπερ Ἑμπεδοκλῆς καὶ Ἀναξίμανδρος καὶ Ἀναξιμένης καὶ Ἀναξαγόρας καὶ Δημόκριτος καὶ Πλάτων · ἀντιφάσκουσι δὲ οἱ Πυθαγόρειοι · τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ ἐναντίως · οὐ περὶ τὸ μέσον λέγοντες αὐτήν , ἀλλ’ ἐν τῷ μέσῳ τοῦ παντὸς πῦρ εἶναί φασι , περὶ δὲ τὸ μέσον τὴν ἀντίχθονα φέρεσθαί φασι γῆν οὖσαν καὶ αὐτήν , ἀντίχθονα δὲ καλουμένην διὰ τὸ ἐξ ἐναντίας τῇδε τῇ γῇ εἶναι , μετὰ δὲ τὴν ἀντίχθονα ἡ γῆ ἥδε φερομένη καὶ αὐτὴ περὶ τὸ μέσον , μετὰ δὲ τὴν γῆν ἡ σελήνη · οὕτω γὰρ αὐτὸς ἐν τῷ περὶ τῶν Πυθαγορικῶν ἱστορεῖ · τὴν δὲ γῆν ὡς ἓν τῶν ἄστρων οὖσαν κινουμένην περὶ τὸ μέσον κατὰ τὴν πρὸς τὸν ἥλιον σχέσιν νύκτα καὶ ἡμέραν ποιεῖν · ἡ δὲ ἀντίχθων κινουμένη περὶ τὸ μέσον καὶ ἑπομένη τῇ γῇ ταύτῃ οὐχ ὁρᾶται ὑφ’ ἡμῶν διὰ τὸ ἐπιπροσθεῖν ἡμῖν ἀεὶ τὸ τῆς γῆς σῶμα . ταῦτα δέ , φησί , λέγουσιν οὐ πρὸς τὰ ἐναργῆ πράγματα τοὺς λόγους καὶ τὰς ἀιτίας ἁρμοδίως σητοῦντες , ἀλλὰ πρός τινας ἐαυτῶν δόξας καὶ λόγους τὰ φαινόμενα πράγματα προσέλκοντες καὶ πειρώμενοι ἐκείνοις ταῦτα συναρμόττειν , ὅπερ ἐστὶν ἀτοπώτατον · τέλειον γὰρ ἀριθμὸν ὑποθέμενοι τὴν δεκάδα ἐβούλοντο καὶ τῶν κυκλοφορητικῶν σωμάτων τὸν ἀριθμὸν εἰς δεκάδα συνάγειν . θέντες οὖν , φησί , τὴν ἀπλανῆ μίαν καὶ τὰς πλανωμένας ἑπτὰ καὶ τὴν γῆν ταύτην τῇ ἀντίχθονι τὴν δεκάδα συνεπλήρωσαν . Καὶ οὕτω · μὲν αὐτὸς τὰ τῶν Πυθαγορείων ἀπεδέξατο · οἱ δὲ γνησιώτερον αὐτῶν μετασχόντες πῦρ μὲν ἐν τῷ μέσῳ λέγουσι τὴν δημιουργικὴν δύναμιν τὴν ἐκ μέσου πᾶσαν τὴν γῆν ζωογονοῦσαν καὶ τὸ ἀπεψυγμένον αὐτῆς ἀναθάλπουσαν · διὸ οἱ μὲν χηνὸς πύργον αὐτὸ ὡς αὐτὸς ἐν τοῖς Πυθαγορικοῖς ἱστόρησεν , οἱ δὲ Δῖός φυλακήν , ὡς τούτοις , οἱ δὲ Δῖός θρόνον , ὡς ἄλλοι φασίν . ἄστρον δὲ τὴν γῆν ἔλεγον ὡς ὄργανον καὶ αὐτὴν χρόνου · ἡμερῶν γάρ ἐστιν αὕτη καὶ νυκτῶν αἰτία · ἡμέραν μὲν γὰρ ποιεῖ τὸ πρὸς τῷ ἡλίῳ μέρος καταλαμπομένη , νύκτα κατὰ τὸν κῶνον τῆς γινο|μένης ἀπ’ αὐτῆς σκιᾶς . ἀντίχθονα δὲ τὴν σελήνην ἐκάλουν οἱ Πυθαγόρειοι , ὥσπερ καὶ “ αἰθερίαν γῆν , ” καὶ ὡς ἀντιφράττουσαν τῷ ἡλιακῷ φωτί , ὅπερ ἴδιον γῆς , καὶ ὡς ἀποπερατοῦσαν τὰ οὐράνια , καθάπερ ἡ . δελήνην . τὸ ὑπὸ σελήνην . p . 293.127 Πολλοῖς δὲ ἂν καὶ ἑτέροις συνδόξειεν ἕως τοῦ τὸ ταύτην ἔχον τὴν χώραν πῦρ . Ἔμελε καὶ τῷ Πλάτωνι καὶ κατὰ ζῆλον ἐκείνου τῷ Ἀριστοτέλει τὸ μὴ δοκεῖν ἐρήμην τῶν ἀρχαίων λόγων καταψηφίζεσθαι , διὸ παρίσταντο πρότερον αὐτοῖς , ὡς δυνατὸν ἦν , πιθανῶς · ὅπερ καὶ νῦν ὁ Ἀριστοτέλης ποιεῖ λέγων , ὅτι πολλοῖς ἂν καὶ ἄλλοις συνδόξειε μὴ τὴν μέσην χώραν ἀποδιδόναι τῇ γῇ , εἰ τὸ πιστὸν μὴ ἐκ τῆς τῶν πραγμάτων φύσεως τις λαμβάνει , ἀλλ’ ἐκ τῆς τῶν λόγων πιθανότητος . καὶ γὰρ δυνατὸν πιθανῶς κατασκευάζειν , ὅτι τὸ πῦρ ἐν τῷ μέσῳ ἐστίν , ἀλλ’ οὐχ ἡ γῆ · καὶ ἐκτίθεται πιθανὸν λόγον ἀξίωμα προλαμβάνων , ὅτι τῷ τιμιωτάτῳ τῶν σωμάτων τῶν ὑπὸ σελήνην ἡ τιμιωτάτη τῶν ὑπὸ σελήνην προσήκει χώρα , καὶ συλλογιζόμενος ἐν πρώτῳ σχήματι οὕτω · τὸ πῦρ τῶν σωμάτων τιμιώτατον , τοῦ τιμιωτάτου τῶν σωμάτων οἰκεῖος ὁ τιμιώτατος τόπος · καὶ συμπέρασμα , ὅτι τοῦ πυρὸς οἰκεῖος τόπος ὁ τιμιώτατος · ἀλλὰ μὴν τιμιώτατος τῶν τόπων ὁ μέσος · τὸ γὰρ πέρας τιμιώτατον , ἐν δὲ τῷ κόσμῳ τὸ ἔσχατόν τε καὶ τὸ μέσον πέρατα · ὥστε καὶ τόπος ὑπὸ σελήνην ὁ μέσος τόπος · εἰ οὖν τοῦ πυρὸς ὁ τιμιώτατος τόπος οἰκεῖος , τιμιώτατος δὲ ὑπὸ σελήνην ὁ μέσος , τοῦ πυρὸς ἄρα οἰκεῖος τόπος ὁ μέσος . ταύτης δὲ τῆς δόξης νεώτερος μὲν τοῦ Ἀριστοτέλους Ἀρχέδημος γέγονε , πρὸ δὲ Ἀριστοτέλους τίνες οὕτως ἐδόξασαν , ἐκ τῆς ἱστορίας , φησὶν Ἀλέξανδρος , ζητητέον . μήποτε δὲ οὐχ ὡς ἄλλων τινῶν παρὰ τοὺς Πυθαγορείους δοξασάντων οὕτως εἶπε πολλοῖς δ’ ἄν καὶ ἑτέροις συνδόξειεν , ἀλλ’ ὅτι καὶ ἄλλοις ἄν τοῦτο συνδόξειε πιθανῶς πως ἐκτιθεμένου τοῦ λόγου · διὸ καὶ ἐφεξῆς τὴν τῶν Πυθαγορείων ἀπόδειξιν ἐκτίθεται ὡς καὶ ταύτην πιθανῶς ἐπιχειρηθεῖσαν . οἱ γὰρ Πυθαγόρειοι , φησίν , οὐ μόνον διὰ τὸ τὴν δεκάδα τῶν κυκλοφορητικῶν σωμάτων συμπληρῶσαι τὴν μὲν γῆν περὶ τὸ μέσον ἔλεγον κινεῖσθαι , τὸ δὲ πῦρ ἐν τῷ μέσῳ ἱδρῦσθαι , ἀλλ’ ἔτι καὶ διὰ τοῦτο τὸ πῦρ ἐν τῷ μέσῳ ἱδρῦσθαι ἔλεγον διὰ τὸ μάλιστα προσήκειν φυλάττεσθαι τὸ κυριώτατον τοῦ παντός , τὸ δὲ μέσον , τουτέστι τὸ ἐν τῷ μέσῳ , τοιοῦτον εἶναι ὡς φυλάττεσθαι , ἅτε μηδενὸς ἀλλοτρίου πλησιάζοντος καὶ τῆς συνοχικῆς καὶ φρουρητικῆς ἰδιότητος τῶν θεῶν ἀπολαύοντος μά|λιστα τοῦ κέντρου . διότι οὗν φυλάττεται ἐν τῷ μέσῳ τὸ πῦρ , διὰ τοῦτο Δῖός φυλακὴν αὐτὸ καλοῦσιν ὡς φυλαττόμενον ὑπὸ τῆς ἐν τῷ κέντρῳ δημιουργικῆς συνοχῆς . δυνατὸν δὲ καὶ κυριώτατον μὲν τοῦ παντὸς τὸ μέσον αὐτὸ λέγειν , ὅπερ καὶ τιμιώτατον τὸν ὡς ἔσχατον ἔλεγε πρότερον , καὶ τοῦτο μάλιστα προσήκειν φυλάττεσθαι , τὸ δὲ φυλάττον εἶναι τὸ ταύτην ἔχον τὴν χώραν πῦρ , ὃ διὰ τὸ φυλάττειν ἀλλ’ οὐ διὰ τὸ φυλάττεσθαι φυλακὴν Δῖός ὀνομάζουσιν · ὥστε τὸ μὲν πρότερον ἐπιχείρημα τὸ πῦρ ἐν τῷ μέσῳ τιθέναι ὡς τιμιώτερον ἐν χώρᾳ τιμιωτέρᾳ , τοῦτο δὲ ὡς φυλακτικὸν ἐν τῷ μάλιστα φυλάττεσθαι ὀφείλοντι . κατὰ δὲ τὴν αὐτὴν ἐξήγησιν τὸ Δῖός φυλακὴν ὀνομάζουσι καὶ τὸ ἑξῆς ἀπηρτημένον ἀνάγκη λαμβάνειν , ταύτῃ δὲ μᾶλλον τῇ ἐξηγήσει τῇ τὸ κυριώτατον τὸ μέσον λαμβανούσῃ ἀλλ’ οὐ τὸ πῦρ ἔοικε τὰ ἑξῆς λεγόμενα συμφωνεῖν . p . 293b4 Ὄσπερ τὸ μέσον ἀπλῶς λεγόμενον ἔως τοῦ περί μἐν οὖν τοῦ τόπου τῆς γῆς ταύτην ἔχουσί τινες τὴν δόξαν . Καὶ τοῦ προτέρου ἐπιχειρήματος καὶ τοῦ προσεχῶς εἰρημένου τοῦ μὲν τιμιωτάτην χώραν τὸ μέσον λαβόντος , τοῦ δὲ κυριώτατον τοῦ παντὸς τὸ μέσον , καὶ ἐκ τούτου συναγαγόντος ἑκατέρου , ὅτι τὸ πῦρ μέσον ἐστίν , ἐλέγχει τὸν λόγον ἐκ τῆς τοῦ μέσου ὁμωνυμίας καὶ λέγει , ὅτι οὕτως ἐπεχείρησεν ὁ λόγος ὡς μοναχῶς τοῦ μέσου λεγομένου καὶ μηδὲν διαφέροντος τοῦ κατὰ τὸ μέγεθος μέσου καὶ τοῦ κατὰ τὴν τοῦ πράγματος φύσιν . καίτοι ἐν τοῖς ζῴοις οὐ ταὐτὸν ἑκάτερον , ἀλλὰ τοῦ μὲν σωματικοῦ μεγέθους ἐν αὐτοῖς μέσον ἐστίν , ἀφ’ οὗ τὸ ἑκατέρωθεν μέγεθος ἴσον ἐστίν , οἷον ὁ ὀμφαλός , τὸ δὲ κατὰ φύσιν μέσον ἐκεῖνό ἐστιν , ἐν ᾧ τὸ τιμιώτατόν ἐστι καὶ ἡ κατὰ τὸ εἶναι ἀρχή , οἷος ὁ περὶ τὴν καρδίαν ἐστὶ τόπος , ἔνθα ἄν ᾖ αὕτη ἢ τὸ ταύτῃ ἀνάλογον . οὕτως οὖν καὶ περὶ τὸν ὅλον κόσμον ὡς μὲν μεγέθους καὶ σώματος σφαιρικοῦ συμβαίνει μέσον τὸ κέντρον εἶναι , ὡς δὲ τὸ τιμιώτατον καὶ τὸ τῇ καρδίᾳ ἀναλογοῦν ἄλλο τι χρὴ ζητεῖν τὸ μέσον καὶ οὐ τὸ κέντρον , ἀλλὰ τὴν ἀπλανῆ μᾶλλον σφαῖραν ὡς ἀρχὴν τοῦ εἶναι τῷ κόσμῳ καὶ συμπεριφέρουσαν τὰς ἄλλας καὶ περιέχουσαν τὴν ὅλην σωματικὴν φύσιν . ἐνταῦθα οὖν ἐχρῆν ζητεῖν τὸ τιμιώτατον , ὅπου μηδὲ φυλακῆς ἐστι χρεία καὶ μὴ τὸ κέντρον λέγοντας θορυβεῖσθαι περὶ αὐτῷ ὡς φυλακῆς δεομένῳ καὶ διὰ τοῦτο τὸ πῦρ φυλακῆί τοῦ Δῖός καλοῦντας εἰσάγειν ἐπὶ τὸ κέντρον · ὥστε καὶ πρότερον , ὅτε ἔλεγε μάλιστα κειν φυλάττεσθαι τὸ κυριώτατον τοῦ παντός , φυλάττεσθαι μὲν τὸ μέσον ἔλεγε , φυλάττειν δὲ τὸ πῦρ . Λέγει δὲ καὶ τοῦτο , ὅτι διχῶς λεγομένου τοῦ μέσου τὸ μὲν κατὰ 230b τὴν φύσιν ἀρχὴ καὶ τίμιον ὄντως ἐστί . τὸ δὲ τοῦ τόπου μέσον τελευτῇ μᾶλλον ἔοικεν ἢ ἀρχῇ . ταῦτα δὲ δείκνυσιν οὕτως · τὸ κατὰ τὸν τόπον μέσον καὶ μάλιστα ἐν τοῖς σφαιρικοῖς σχήμασιν ὁρίζεται καὶ περιέχεται ὑπὸ τῆς ἀρχῆς περαινόμενον , ἡ δὲ ἀρχὴ ὁρίζει καὶ περιέχει · εἰ οὖν τὸ μὲν ὁριζόμενον καὶ περαινόμενον ὕλῃ ἀναλογεῖ , τὸ δὲ ὁρίζον καὶ περαῖνον εἴδει καὶ τῷ εἶναι , τιμιώτερον δὲ τὸ εἶδος καὶ ἡ οὐσία τῆς ὕλης ἐστί , τιμιώτερον ἄρα ἡ ἀρχὴ τοῦ μέσου . ὅλως δὲ τὰς παραβόλους ταύτας συγκρίσεις αἰρούμενός μένος τις ποιεῖσθαι καὶ τοῦτο ἂν εἴποι , ὅτι ἄνωθεν ἀπὸ τῆς ἀπλανοῦς ἡ δημιουργία προιοῦσα ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ πρὸς τὸ ὑπὸ σελήνην ὑπῆλθε καὶ ἐνταῦθα τὰ ἀνώτερα στοιχεῖα κρείττονα τῶν ὑποκάτω παράγουσα , ὡς εἰς ἐσχάτην ἀποτελευτῆσαι τὴν γῆν καὶ τὸ τοῦ παντὸς κέντρον . μήποτε δὲ τὸν ὅλον οὐρανὸν τελείαν σφαῖραν μέχρι τοῦ κέντρου χρὴ νοεῖν καὶ οὕτω τὸ ἀμερὲς τοῦ κέντρου καὶ τὸ συνεκτικὸν καὶ τὸ ἀρχικὸν σεβόμενον ἀντιπλεονεκτεῖν ἐν τῷ οὐρανῷ λέγειν τό τε μέσον αὐτοῦ καὶ τὸ πέριξ καὶ τοὺς Πυθαγορείους ἴσως τὸ ἐν τῷ κέντρῳ θεῖον λανθάνον τοὺς πονηροὺς ἐμφαίνειν προθυμηθῆναι . ὅλως δὲ ὅτι τιμιώτερον τὸ κέντρον λέγει , ὡς ἀρχὴν καὶ αὐτὸ <καὶ> πέρας ὄν , ὥσπερ καὶ ὁ οὐρανός , τιμιώτερον τοῦ μεταξὺ διὸ καὶ τὸ πρῶτον ἐπιχείρημα οὕτω συνελογίζετο · τὸ πέρας τοῦ μεταξὺ τιμιώτερον · τὸ δὲ ἔσχατον καὶ τὸ μέσον πέρας · ὥστε οὐ πρὸς τὸν οὐρανὸν ἡ σύγκρισις ἐγίνετο τοῦ κέντρου , ἀλλὰ ἀμφοῖν πρὸς τὸ μεταξύ . καὶ γὰρ καὶ ὁ Πλατῶν πρώτην καὶ πρεσβυτάτην τὴν γῆν ἐν τῷ μέσῳ οὖσαν οὐχὶ τοῦ οὐρανοῦ φησιν , ἀλλ’ ὅσοι ἐντὸς οὐρανοῦ γεγόνασιν . p . 293b 16 Ὁμοίως δὲ καὶ περὶ μονῆς καὶ κινήσεως ἕως τοῦ τὴν ἡμίσειαν ἀπεχόντων ἡμῶν τῆς διαμέτρου . Μετὰ τὴν περὶ τῆς θέσεω·ς τῆς γῆς ἱστορίαν καὶ τὰς περὶ τῆς κινήσεως νήσεως αὐτῆς καὶ μονῆς ἱστορεῖ δόξας καὶ λέγει , ὅτι , ὅσοι μὴ ἐπὶ τοῦ μέσου κεῖσθαι λέγουσι τὴν γῆν , οὗτοι κινεῖσθαι κύκλῳ φασὶν αὐτὴν περὶ τὸ μέσον , ὥσπερ οἱ Πυθαγόρειοι , καὶ οὐ μόνον τὴν γῆν , ἀλλὰ καὶ τὴν ἀντίχθονα κινεῖσθαι περὶ τὸ μέσον λέγουσιν ] · ἐνίοις δὲ δοκεῖ μὴ τὴν ἀντίχθονα μίαν οὖσαν , ἀλλὰ πλείω σώματα τοιαῦτα ἐνδέχεσθαι φέρεσθαι περὶ τὸ μέσον , ὥσπερ δὲ τὴν ἀντίχθονα ἄδηλον ἡμῖν ἔλεγον οἱ Πυθαγόρειοι διὰ τὴν τῆς γῆς ἐπιπρόσθησιν , οὕτω καὶ ταῦτα διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν μὴ ὁρᾶσθαι πρὸς ἡμῶν . τίνων δὲ ἡ τοιαύτη δόξα , οὐκ εἶπε . λέγει δὲ ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι δύναται τοῦτο καὶ ὡς Πυθαγορείων τινῶν ἐπὶ ταύτης γενομένων τῆς δόξης ἀκούεσθαι . τεκμή|ριον δὲ ἐποιοῦντο τοῦ λόγου τοῦδε τὸ τὴν σελήνην πολλάκις ἐκλείπειν καὶ πρὸς τὸν ἥλιον · διὰ γὰρ τὸ μὴ μόνον ὑπὸ τῆς γῆς , ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τῶν ἄλλων τούτων σωμάτων τῶν περὶ τὸ μέσον κινουμένων ἀντιφράττεσθαι πολλάκις αὐτὴν ἐκλείπειν , ἐπειδὴ δὲ τοῖς μὴ ἐπὶ τοῦ μέσου λέγουσι τὴν γῆν , ἀλλ’ ἔξω τοῦ μέσου ἢ ἑστάναι ἢ κινεῖσθαι , ἀντέπιπτε τὸ τὰ φαινόμενα ὡς κέντρου λόγον ἐχούσης τῆς γῆς καὶ ἐν τῷ μέσῳ οὔσης οὕτω συμβαίνειν · εἰ γὰρ μὴ μέση τοῦ παντὸς ἐτύγχανεν ἡ γῆ κέντρου λόγον ἔχουσα πρὸς τὸν οὐρανόν , οὐκ ἄν τοῖς ἀπὸ διαφόρων τόπων τηροῦσιν οἱ αὐτοὶ ἀστέρες ἰσομεγέθεις ἐφαίνοντο , ὡς εἰ ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ ἐτύγχανον οἱ τηροῦντες · ἀλλὰ καὶ τὰ διὰ τῆς ὄψεως ἡμῶν ἐκβαλλόμενα ἐπίπεδα , ἃ καλοῦμεν ὁρίζοντας , διχοτομοῦντα φαίνεται πάντοτε τὴν οὐρανίαν σφαῖραν καὶ τοὺς ἐν αὐτῇ μεγίστους κύκλους , ὡς ἓξ μὲν ἀεὶ ζῴδια τοῦ ζῳδιακοῦ κύκλου ὑπὲρ γῆς ἡμῖν φαίνεσθαι , ἓξ δὲ ὑπὸ γῆν μένειν , ὅπερ οὐ συνέβαινεν , εἰ μέγεθός τι αἰσθητὸν εἶχε πρὸς τὸν οὐρανὸν ἡ γῆ ἢ μὴ ἐν τῷ μέσῳ ἦν · ταύτας οὖν καὶ τὰς τοιαύτας ἐνστάσεις ὡς ἀπ’ ἐκείνων λύων ὁ Ἀριστοτέλης δύνασθαί φησι τὰ · φαινόμενα σώζεσθαι καὶ · κατὰ τὴν τοιαύτην δόξαν ὡς καὶ κατὰ τοὺς ἐν μέσῳ λέγοντας εἶναι τὴν γῆν . οὐδὲ γὰρ οἱ ἐν μέσῳ λέγοντες κέντρον αὐτὴν τοῦ παντὸς λέγουσιν · οὐ γὰρ ἀμερής ἐστιν , ὥσπερ τὸ κέντρον , τοσοῦτον ἔχουσα μέγεθος · ἀλλὰ καὶ κατὰ τούτους τὸ τοὐ παντὸς κέντρον οὐχὶ ἡ γῆ ὅλη ἐστίν , ἀλλὰ τὸ τῆς γῆς κέντρον . οὕτω δὲ ἔσται ἡ τῆς γῆς ἐπιφάνεια , ἀφ’ ἧς αἵ τε τηρήσεις γίνονται καὶ τὰ ἐπίπεδα τῶν ὁριζόντων ἐκβάλλεται , τὸ ἡμισφαίριον ὅλον τῆς γῆς ἀπέχουσα ἀπὸ τοῦ κέντρου τοῦ παντός . εἰ οὖν τὸ ἡμισφαίριον ἡμῖν ἀπέχουσι τοῦ κέντρου τοῖς ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας τῆς γῆς οἰκοῦσιν οὐδεμία γίνεται παραλλαγὴ πρὸς τὰ φαινόμενα , ὡς εἰ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ κέντρου ἦμεν , κἄν ὅλην τὴν σφαῖραν ἀπέχειν τις ὑπόθηται τοῦ κέντρου τὴν γῆν , ὡς οἱ ἐκτὸς τοῦ κέντρου λέγοντες αὐτὴν εἶναι , οὐδὲν κωλύει σώζεσθαι τὰ φαινόμενα . εἰ μὲν γὰρ ἐν τῷ μέσῳ τῆς γῆς οὔσης ἐν τῷ κέντρω ἡμεῖς ᾠκοῦμεν , ἦν ἂν πολλὴ παραλλαγὴ πρὸς τοὺς λέγοντας ἔξω τοῦ μέσου τὴν γῆν εἶναι , εἰ δὲ καὶ ἐν τῷ μέσῳ τῆς γῆς ὑποτιθεμένης οὐκ ἐν τῷ κέντρῳ οἰκοῦμεν , ἀλλ’ ἐν τῇ ἐπιφανείᾳ , οὐ πολλὴν ἕξει παραλλαγὴν ἡ τῆς γῆς ἐπιφάνεια , κἀν ἐν τῷ μέσῳ ἡ γῆ κεῖται κἄν ἔξω τοῦ μέσου . καὶ γὰρ τῆς ἐκτὸς καὶ τῆς ἐν τῷ μέσῳ κειμένης γῆς αἱ πρὸς ἀλλήλας νεύουσαι ἐπιφάνειαι ἐν τῷ αὐτῷ σχεδὸν εἶναι τόπῳ δύνανται . p . 293b30 ἔνιοι δὲ καὶ κειμένην ἐπὶ τοῦ κέντρου ἔως τοῦ | ὥσπερ ἐν τῷ τιμίῳ γέγραπται . εἰπὼν περὶ τῶν λεγόντων ἔξω τοῦ κέντρου κειμένην τὴν γῆν περὶ τὸ κέντρον κινεῖσθαι ἐπάγει , ὅτι ἔνιοι καὶ κειμένην αὐτὴν ἐπὶ τοῦ κέντρου λέγουσιν ἴλλεσθαι καὶ κινεῖσθαι , ὥσπερ ἐν τῷ Πλάτωνος Τιμαίῳ γέγραπται . ἀλλ’ ἡ μὲν ἐν Τιμαίῳ ῥῆσις τοῦ Πλάτωνος οὕτως ἔχει · “ γῆν δὲ τροφὸν ἡμετέραν , ἰλλομένην δὲ περὶ τὸν διὰ παντὸς τεταμένον πόλον φύλακα καὶ δημιουργὸν νυκτός τε καὶ ἡμέρας ἐμηχανήσατο πρώτην καὶ πρεσβυτάτην θεῶν , ὅσοι ἐντὸς οὐρανοῦ γεγόνασιν ’’ . διὰ παντὸς δὲ τεταμένον πόλον τὸν ἄξονα λέγει νῦν · τρία γὰρ τοῦ πόλου σημαινόμενα παρὰ Πλάτωνι · καὶ γὰρ τὸν οὐρανὸν ἐν Φαίδωνι πόλον καλεῖ καὶ τὰ πέρατα τοῦ ἄξονος , περὶ ἃ πολεύει ὁ οὐρανός , ἐν τῷ Τιμαίῳ καὶ νῦν τὸν ἄξονα . τὸ δὲ ἰλλομένην , εἴτε διὰ τοῦ ἰῶτα γράφοιτο , τὸ δεδεσμημένην δηλοῖ , καὶ οὕτως καὶ ὁ Ἀπολλώνιος ὁ ποιητής “ δεσμοῖς ἰλλόμενον μεγάλων ἀπεσείσατο νώτων’’ καὶ Ὅμηρος “ ἰλλάσιν ἰλλάσιν οὐκ ἐθέλοντα βίῃ δήσαντες ἄγουσιν ” , εἴτε διὰ τῆς εἰ διφθόγγου γράφοιτο , καὶ οὕτως εἰργομένην δηλοῖ , ὡς καὶ Αἰσχύλος ἐν Βασσάραις · καὶ ὅτι τὸ ἰλλομένην οὕτως ὑπὸ τοῦ Πλάτωνος εἴρηται , δηλοῖ τὰ ἐν Φαίδωνι περὶ τῆς γῆς εἰρημένα , ἐν οἷς φησιν “ ἰσόρροπον γὰρ πρᾶγμα ὁμοίου τινὸς ἐν μέσῳ τεθὲν οὐχ ἕξει μᾶλλον οὐδὲ ἧττον οὐδαμόσε κλιθῆναι , ” δηλοῖ δὲ καὶ τὸ Τιμαίου ῥητόν , ὅπερ ὁ Πλατῶν ἐν τούτοις παρέξεσεν , οὕτως ἔχον “ γᾶ δὲ ἐν μέσῳ ἱδρυμένα ἑστία θεῶν ὅρος τ’ ὄρφνας καὶ αὐγᾶς γίνεται δύσιάς τε καὶ ἀντολὰς γεννῶσα κατὰ ἀποτομὰς τῶν ὁριζόντων · πρεσβίστα δὲ ἐντὶ τῶν ἐντὸς ὠρανῶ σωμάτων’’ . εἶτα ὀλίγα εἰπὼν περὶ τῶν ἄλλων στοιχείων ἐπάγει “ ὥστε ῥίζα πάντων καὶ βάσις τῶν ἄλλων ἁ γᾶ καὶ ἐρήρεισται ἐπὶ τᾶς αὐτᾶς ῥοπᾶς’’ . ῾Ο δὲ ᾿Αλέξανδρος “ τοῦ᾿ Ἀριστοτέλους’’ φησὶν “ οὕτω λέγοντος εἰρῆσθαι ἐν τιμίῳ καὶ τῆς λέξεως αὐτῆς τῆς ἰλλομένης σημαινούσης τὸ βιάζεσθαι ὡς οὐχ οὕτως εἰρημένου πρὸς ἰδίας ὑποθέσεις τὰ λεγόμενα μεταφερόντων ἐστί · καὶ γὰρ τὸ στρεφομένην’’ , φησίν , ἱείς ὃ μεταλαμβάνουσι τὸ ἰλλομένην , καὶ αὐτὸ κινήσεως ἐστι σημαντικόν . εἰ δὲ ἀλλαχοῦ’’ , φησίν , “ ó Πλατῶν ἄλλως λέγει’’ , ὑπὸ τοῦ ἐν Φαίδωνι δηλονότι νυττόμενος , “ οὐδὲν τοῦτο’’ , φησί , “ πρὸς τὸν λόγον · ὁ γὰρ Ἀριστοτέλης τὸ ἐν Τιμαίῳ εὐθύνει , εἴτε ἀρεσκόμενος αὐτῷ Πλατῶν οὕτω λέγει εἴτε καὶ ὡς Τιμαίου δόξαν’’ . Ταῦτα τοῦ Ἀλεξάνδρου λέγοντος , ἵνα ἀπὸ τοῦ τελευταίου τῶν ῥηθέντων ἄρξωμαι , ὅτι ὁ Τίμαιος ἱδρῦσθαι τὴν γῆν ἐν τῷ μέσῳ λέγει καὶ βεβηκέναι καὶ ἐρηρεῖσθαι , πρόδηλον ἐκ τῶν παρα|τεθέντων αὐτοῦ ῥημάτων . τῆς δὲ λέξεως δηλούσης μὲν ὡς ἐπίπαν τὸ δεδεμένην , ὡς αἱ παρατεθεῖσαι χρήσεις ἐσήμαινον , δηλούσης δὲ καὶ τὸ συστρεφομένην , ὅταν διὰ τῆς εἰ διφθόγγου γραφῇ , πρῶτον μὲν δι’ ἑνὸς τοῦ λ γράφεται , ἔπειτα καὶ ἐπὶ τῶν κυκλικῶν σχημάτων λέγεται τὸ συνεστράφθαι , κἂν ἀκίνητα ῇ · δὲ τούτοις , κἄν ἑκάτερον ἡ λέξις σημαίνῃ καὶ τὸ δεδεμένη καὶ τὸ κινουμένη , πῶς ἔδει τοῦ Πλάτωνος ἀποδέχεσθαι τὸν λόγον τοῦ τὰ Τιμαίου παραξέοντος οὕτως ἔχοντα , τοῦ τὴν ἠρεμίαν ἀποδείξαντος τῆς γῆς ; ἆρα ὡς δεδεμένην ἢ ὡς κινουμένην σημαίνοντος ; ἀλλ’ Ἀριστοτέλους , φησίν , οὕτω λέγοντος εἰρῆσθαι οὐκ εὔλογον ἀντειπεῖν · τῷ γὰρ ὄντι οὔτε τὴν τῆς λέξεως σημασίαν εἰκὸς ἦν ἀγνοεῖν αὐτὸν οὔτε τὸν τοῦ Πλάτωνος νοῦν . μήποτε οὖν εἰς πάντα ἀποβλέψαντας καλῶς ἔχει λέγειν , ἢ ὅτι τῆς λέξεως καὶ τὸ συστρεφομένην δηλούσης εἰς τοῦτο μετέλαβεν αὐτὴν ὁ Ἀριστοτέλης , ὥσπερ εἴωθε καὶ τὸ φαινόμενον τῶν λόγων διελέγχειν σπουδάζειν διὰ τοὺς ἐπιπολαιότερον λαιότερον ἐκδεχομένους , ὡς ἂν εἰ ἔλεγε μετὰ τοὺς περὶ τὸ μέσον κινεῖσθαι ταύτην λέγοντας · εἴ τις νομίζοι τὸν Πλάτωνα ἐν τῷ μέσῳ λέγειν αὐτὴν κινεῖσθαι τὸ ἰλλομένην ὡς κινουμένην ἐκδεχόμενος , ἅμα μὲν ἔσται τις καὶ ἄλλη ὑπόθεσις τῶν κινεῖσθαι λεγόντων τὴν γῆν · ἢ γὰρ περὶ τὸ μέσον ἢ ἐν τῷ μέσῳ ὑποτεθήσεται κινουμένη · ἅμα δὲ καὶ ὁ τὰ τοῦ Πλάτωνος οὕτως ἀποδεχόμενος ἐλεγχθήσεται . ἢ οὖν τοῦτο ῥητέον ἢ ὅτι τὸ καὶ κινεῖσθαι νεῖσθαι τῷ ἴλλεσθαι ὕστερον ὑπό τινος προσετέθη , ὁ δὲ Ἀριστοτέλης προθέμενος ἐν ἀρχῇ ζητεῖν περὶ τῆς γῆς , πότερον τῶν ἠρεμούντων ἐστὶν ἢ τῶν κινουμένων , καὶ ἱστορήσας τοὺς κινεῖσθαι λέγοντας αὐτὴν περὶ τὸ μέσον ἐπήγαγε καὶ τοῦ δεδέσθαι καὶ τοῦ ἠρεμεῖν ἐν τῷ μέσῳ μαρτυρίαν ἀπὸ τοῦ Πλάτωνος Τιμαίου · μὴ προσκειμένου γὰρ τοῦ καὶ κινεῖσθαι δυνατὸν καὶ οὕτως ἐκδέχεσθαι τὸν λόγον . ὅτι γὰρ τῶν ἀντικειμένων ἐποιήσατο τὴν ἱστορίαν καὶ οὐ μόνον τοῦ κινεῖσθαι , ἀλλὰ καὶ τοῦ μένειν , δηλοῖ καὶ τὰ περὶ τοῦ σχήματος ἐπαγόμενα , ὅτι παραπλησίως τοῖς ἐπὶ τῆς κινήσεως καὶ τῆς μονῆς καὶ τὸ σχῆμα οἱ μὲν σφαιροειδές , οἱ δὲ τυμπανοιδὲς λέγουσιν . Ἐν τῷ κέντρῳ δὲ οὖσαν τὴν γῆν καὶ κύκλῳ κινουμένην , τὸν δὲ οὐρανὸν ἠρεμεῖν Ἡρακλείδης ὁ Ποντικὸς ὑποθέμενος σώζειν ᾤετο τὰ φαινουενα . p . 293b32 Παραπλησίως δὲ καὶ περὶ τοῦ σχήματος ἀμφισβητεῖται . Καὶ περὶ τοῦ σχήματος διάφορον εἶναι τὴν ἱστορίαν φησὶ τῶν μὲν σφαιροειδῆ λεγόντων τὴν γῆν , τῶν δὲ πλατεῖαν καὶ τυμπανοειδῆ . οἱ δὲ τυμπανοειδῆ λέγοντες , φησί , τεκμήριον τούτου ποιοῦνται , ὅτι δύνων καὶ ἀνατέλλων ὁ ἥλιος εὐθεῖαν ἔχων φαίνεται τὴν · διορίζουσαν τό τε φαινόμενον αὐτοῦ καὶ τὸ ἀφανές · καίτοι , εἰ σφαιροειδὴς ἦν , φασίν , ἡ γῆ ἐπιπροσθοῦσα τῷ ἡλίῳ , ἡ ἀποτομὴ μηνοειδὴς ἢ ἀμφίκυρτος ἐγίνετο , ὡς ἐπὶ τῶν ἐκλείψεων ὁρᾶται τῶν ἡλιακῶν καὶ σεληνιακῶν , ἐπὶ μὲν τῶν ἡλιακῶν τῆς σελήνης ἀντιφραττούσης , ἐπὶ δὲ τῶν σεληνιακῶν τοῦ κώνου τῆς νῦν δέ , φασίν , ἐν τῷ ἐπιπέδῳ τοῦ τυμπανοειδοῦς σχήματος ὄντες εὐθείας τὰς ἀποτομὰς ὁρῶμεν · ἐὰν γὰρ ἐν τῷ αὐτῷ ἐπιπέδῳ τῷ ὄμματι κύκλου περιφέρεια τεθῇ , εὐθεῖα φανήσεται , ὡς ἐν τοῖς ὀπτικοῖς δέδεικται . δὴ τοὺς ταῦτα λέγοντας ὁ Ἀριστοτέλης φησίν , ὅτι οὐ προσλογίζονται τό τε ἀπόστημα τοῦ ἡλίου πολὺ ὂν πρὸς τὴν γῆν καὶ τὸ τοῦ ἡλιακοῦ σώματος μέγεθος μικρότατον φαινόμενον ὡς πρὸς τὸ ἀπόστημα , καὶ ὅτι οἱ ἐν τοῖς μικροῖς φαινομένοις σώμασι κύκλοι ἀπὸ πλείονος διαστήματος εὐθεῖαι φαίνονται · καὶ γὰρ αἱ σφαιρικαὶ ἐπιφάνειαι πόρρωθεν ἐπίπεδοι δοκοῦσιν , ἡ τοῦ ἡλίου καὶ τῆς σελήνης . ἀλλ’ εἰ τὸ ἀπόστημα καὶ ἡ φαινομένη σμικρότης τοῦ μεγέθους αἰτία τοῦ εὐθεῖαν τὴν ἀποτομὴν φαίνεσθαι , διὰ τί μὴ τοῦτο συμβαίνει καὶ ἐπὶ τῶν ἐκλείψεων τῶν ἡλιακῶν καὶ σεληνιακῶν ; καὶ γὰρ τὸ ἀπόστημα τὸ αὐτὸ καὶ τὰ φαινόμενα μεγέθη . τάχα οὖν ῤητέον , ὅτι , εἰ μὲν ἔξω τῆς γῆς ὄντες ἑωρῶμεν τὸν ἥλιον μερικῶς ἐπιπροσθούμενον ὑπὸ τῆς γῆς , πάντως ἂν περιφερεῖς ἡμῖν ἐφαίνοντο αἱ ἀποτομαί , ὥσπερ καὶ αἱ τοῦ ἡλίου ἐν ταῖς ἡλιακαῖς ἐκλείψεσιν ὑπὸ τῆς σελήνης ἐπιπροσθουμένου ἢ τῆς σελήνης ὑπὸ τοῦ κώνου τῆς σκιᾶς · νῦν δέ , ἐπειδὴ ἐν αὐτῇ ὄντες ὁρῶμεν τὸν ἥλιον ἀνατέλλοντα καὶ δύνοντα διὰ τοῦ ὁρίζοντος , ὁρίζων δέ ἐστι τὸ διὰ τῆς ἐπιφανείας τῆς γῆς καὶ τῆς ὄψεως ἡμῶν ἐκβαλλόμενον ἐπίπεδον , συμβαίνει τὴν ἡλιακὴν σφαῖραν κατὰ κύκλον ὑπὸ τοὐ ὁρίζοντος τέμνεσθαι · ὁ δὲ κύκλος ἐν τῷ αὐτῷ ἐπιπέδῳ ὢν τῷ ἡμετέρῳ ὄμματι εὐθεῖα φαίνεται . ὁ δὲ Ἀριστοτέλης διαβαλὼν τὸ ἀπὸ τοῦ ἡλίου τεκμήριον ὡς οὐχ ἱκανὸν πρὸς τὸ νομίζειν μὴ εἶναι κυκλοτερῆ τὴν γῆν λέγει , ὅτι καὶ ἄλλην αἰτίαν προστιθέασι τοὐ τυμπανοειδῆ τὴν γῆν εἶναι ἀναγκαῖον λέγοντες τὸ σχῆμα τοῦτο ἔχειν αὐτὴν διὰ τὴν ἠρεμίαν · διὰ γὰρ τοῦτο ἠρεμεῖν αὐτήν · καὶ γὰρ τὸ μὲν σφαιρικὸν σχῆμα εὐκίνητόν ἐστι , τὸ δὲ τυμπανοειδὲς πρὸς μονὴν ἐπιτήδειον ὅλῳ τῷ ἐπιπέδῳ βαῖνον ἐπὶ τοῦ ὑποκειμένου ἢ καὶ ἐπιπωμάζον , ὥς φασι , τὸν κάτωθεν ἀέρα · εἰπὼν δὲ μόνιμον εἶναι τὴν γῆν διὰ τὸ τυμπανοειδὲς σχῆμα ἐπήγαγεν , ὅτι πολλοὶ τυγχάνουσιν εἰρημένοι τρόποι τῆς κατὰ τὴν γῆν διαθέσεως , ὧν τινὲς μὲν πρὸς κίνησιν αὐτήν , τινὲς δὲ πρὸς | μονὴν ἐπιτηδείαν εἶναι λέγουσιν , ὥσπερ ὁ νῦν εἰρημένος πρὸς μονήν . p . 294a11 To μὲν οὖν ἀπορῆσαι πᾶσιν ἀναγκαῖον ἐπελθεῖν ἕως τοῦ θαυμάσειεν ἄν τις . Ἱστορήσας πρότερον τάς τε περὶ τῆς θέσεως τῆς γῆς καὶ τῆς κινήσεως καὶ τοῦ σχήματος αὐτῆς δόξας καὶ πρὸς ὀλίγα ἀντειπών , τῶν δὲ πολλῶν ὡς ἀπεμφαινόντων καταφρονήσας μετάγει τὸν λόγον λοιπὸν ἐπὶ τοὺς μένειν μὲν τὴν γῆν λέγοντας , τὴν δὲ αἰτίαν τῆς μονῆς οὐ καλῶς ἀποδιδόντας . καὶ πρῶτον μνημονεύει τῶν μένειν λεγόντων διὰ τὸ ἄπειρον αὐτὴν εἶναι , ὥσπερ Ξενοφάνης ὁ Κολοφώνιος , δεύτερον δὲ τῶν ἐφ’ ὕδατος ὀχουμένην μένειν , ὡς Θαλῆς ὁ Μιλήσιος , τρίτον δὲ τῶν λεγόντων μένειν αὐτὴν ἀνεχομένην ὑπὸ τοῦ ὑποκειμένου ἀέρος , ὃν ἐπιπωματίζει πλατεῖα οὖσα καὶ τυμπανοειδὴς ἡ 77 ; καὶ οὐ συγχωρεῖ ἀναχωρεῖν · οὕτω δὲ Ἁναξιμένης καὶ Ἀναξαγόρας καὶ Δημόκριτος ἐδόκουν λέγειν · τέταρτον δὲ τῶν περὶ Ἐμπεδοκλέα τὴν δίνην τοῦ οὐρανοῦ τῆς μονῆς τῆς γῆς αἰτιωμένων , καὶ πέμπτον τῶν τὴν ὁμοιότητα καὶ τὴν ἰσορροπίαν αἰτίαν τῆς μονῆς λε - γόντων , ὡς Ἀναξίμανδρος καὶ Πλάτων , πρῶτον δὲ συνίστησι τὴν ἐπὶ τῇ μονῇ τῆς γῆς ἀπορίαν , ὅτι ἀναγκαῖον τὸ πᾶσιν ἐπελθεῖν ἀπορῆσαι τὸ πῶς μένει ἡγῇ · τάχα γὰρ ἀλυποτέρας , τουτέστιν ἀργοτέρας , διανοίας μὴ θαυμάζειν , πῶς μικρὸν μὲν μόριον τῆς γῆς , ἐὰν μετεωρισθὲν ἀφεθῇ , φέρεται κάτω καὶ μένειν οὐκ ἐθέλει , καὶ τὸ μεῖζον ἀεὶ θᾶτ·τον φέρεται , πᾶσαν δὲ τὴν γῆν εἴ τις μετεωρίσας ἀφῇ , οὐκ ἄν φέροιτο κάτω · τεκμήριον γὰρ ἱκανὸν τοῦ μὴ ἄν ἐνεχθῆναι ἀφεθεῖσαν τὸ καὶ νῦν μετέωρον οὖσαν ἠρεμεῖν τοσοῦτον ἔχουσαν βάρος . καὶ τοῦτο δὲ ἄξιον ἀπορίας περὶ τοῦ αὐτοῦ φησι , πῶς ἄνωθεν καταφερομένων μορίων τῆς γῆς , εἴ τις πρὸ τοὐ πεσεῖν αὐτὰ ὑποσπῴη ἀεὶ τὴν ὑποκειμένην γῆν , μένει φερόμενα , ἕως ἄν ἀντερείσῃ τι αὐτοῖς , ἡ δὲ ὅλη γῆ μηδενὸς κάτω ἀντερείδοντος οὐ φέρεται , ἀλλ’ ἠρεμεῖ . διὰ ταῦτα μὲν γάρ , φησί , τὸ ἀπορεῖν περὶ τῆς γῆς ἐγένετο φιλοσόφημα πᾶσι · φιλόσοφον γὰρ ὄντως ἐστὶ τὸ τὰς αἰτίας τῶν ὄντων ζητεῖν · τὸ δὲ περὶ τὰς περὶ τούτου λύσεις μὴ μᾶλλον ἀτόπους εἶναι δοκεῖν φυλάξασθαι τῆς ἀπορίας θαυμάσειεν ἄν τις · δοκεῖν γὰρ λύειν τὴν ὲν τούτοις ἀπορίαν βουληθέντες πλείονος ἀπορίας ἀξίοις προσχρῶνται . οὕτω μὲν οὖν ὁ Ἀλέξανδρος ἐξηγήσατο τὴν λέξιν οὕτω γράψας · τὸ δὲ περὶ τὰς τούτου λύσεις μὴ μᾶλλον ἀτόπους εἶναι δοκεῖν καὶ ὡς ἐλλειπούσης τὸ πλῆρες , ὡς εἴρηται , ἀποδούς . μήποτε δέ , κἂν οὕτως ἔχῃ ἡ λέξις , συντόμως , οὐ μέντοι ἐλλιπῶς ἀπήγγελται · εἰπὼν γάρ , ὅτι τὸ μὲν ἀπορεῖν εἰκότως ἐγένετο φιλοσόφημα πᾶσιν , ἐπάγει τὸ δὲ περὶ τὰς τούτου λύσεις μὴ μᾶλλον ἀτόπους εἶναι δοκεῖν τῆς τοὺς οὕτω λύοντας δηλονότι θαυμάσειεν ἄν τις · ὥστε τὸ ἀτόπους μὴ πρὸς τὰς λύσεις ἀκούειν , ἀλλὰ πρὸς τοὺς λύοντας . ἐγὼ μέντοι πολλὰ τῶν ἀντιγράφων ηὗρον οὕτως ἔχοντα · τὸ δὲ τὰς περὶ τούτων λύσεις μὴ μᾶλλον ἀτόπους εἶναι δοκεῖν · καί ἐστιν οὕτω καταλληλότερον . Ταῦτα εἰπὼν λοιπόν , τίνες τῶν παλαιῶν τίνας τοὐ μένειν τὴν γῆν ἀποδεδώκασιν αἰτίας , λέγει . p . 294a21 Οἱ μὲν γὰρ διὰ ταῦτα ἄπειρον τὸ κάτω τῆς γῆς εἷναί φασιν ἔως τοῦ πάσας τεθεωρηκέναι τὰς διαφοράς . Υπὸ τῆς ἀπορίας , φησί , κινούμενοι πάντες , μὴ βουλόμενοι δὲ πράγματα ἔχειν μέχρι τοσούτου ζητοῦντες , ἕως οὗ εὕρωσι τὴν κυριωτάτην αἰτίαν , ἕκαστος τὸ προχείρως ἐπελθὸν ἀπεφήνατο , ὥσπερ Ξενοφάνης ὁ Κολοφώνιος τὸ ἄπειρον τὸ κάτω τῆς γῆς εἶναι καὶ διὰ τοῦτο μένειν αὐτήν . ἀγνοῶ δὲ ἐγὼ τοῖς Ξενοφάνους ἔπεσι τοῖς περὶ τούτου μὴ ἐντυχών , πότερον τὸ κάτω μέρος τῆς γῆς ἄπειρον εἶναι λέγων διὰ τοῦτο μένειν αὐτήν φησιν ἢ τὸν ὑποκάτω τῆς γῆς τόπον καὶ αἰθέρα ἄπειρον καὶ διὰ τοῦτο ἐπ’ ἄπειρον καταφερομένην τὴν γῆν δοκεῖν ἠρεμεῖν · οὔτε γὰρ ὁ Ἀριστοτέλης διεσάφησεν οὔτε τὰ Ἐμπεδοκλέους ἔπη διορίζει σαφῶς · “ γῆς ” “ βάθη ” λέγοιτο ἄν καὶ ἐκεῖνα , εἰς ἃ κάτεισιν . Ἀλλὰ ταύτην μὲν οὐδὲ ἀντιλογίας ἠξίωσε τὴν δόξαν ὡς παντελῶς ἀπίθανον , ἐπ’ αὐτῇ δὲ τὴν Θαλοῦ τοῦ Μιλησίου τίθησιν ἐφ’ ὕδατος λέγοντος ὀχεῖσθαι τὴν γῆν ὥσπερ ξύλον ἢ ἄλλο τι τῶν ἐπινήχεσθαι τῷ ὕδατι πεφυκότων . πρὸς ταύτην δὲ τὴν δόξαν ὁ Ἀριστοτέλης ἀντιλέγει μᾶλλον ἴσως ἐπικρατοῦσαν διὰ τὸ καὶ παρ’ Αἰγυπτίοις οὕτως ἐν μύθου σχήματι λέγεσθαι καὶ τὸν Θαλῆν ἴσως ἐκεῖθεν τὸν λόγον κεκομικέναι . τρία δὲ τῆς ἀντιλογίας ἐστὶν ἐπιχειρήματα , ἓν μὲν χαριέντως ἅμα ἐπισκῶπτον ὡς οὐδὲν ἧττον ἀπόρῳ τὸ ἄπορον λύειν ἐπιχειροῦντας · τὸ γὰρ αὐτὸ ἄν τις καὶ περὶ τοῦ ὕδατος τοῦ ὑποκειμένου τῇ γῇ ζητήσοι , ἐπὶ τίνος αὐτὸ βεβηκὸς ὀχεῖ τὴν γῆν · οὐδὲ τὸ ὕδωρ πέφυκε μένειν μετέωρον ὥσπερ οὐδὲ ἡ γῆ . δεύτερον δέ ἐστι τοιοῦτον · εἰ τὰ κουφότερα πέφυκε τοῖς βαρυτέροις ἐπιπολάζειν , τὰ δὲ βαρύτερα τοῖς κουφοτέροις ὑφίστασθαι , καί ἐστιν ὥσπερ ἀὴρ ὕδατος οὕτως ὕδωρ γῆς κουφότερον , πῶς οἷόν τε τὸ κουφότερον κατωτέρω κεῖσθαι τοῦ βαρυτέρου τὴν φύσιν ; τρί · τὸν δὲ κατὰ τὴν σὺν ἀντιθέσει λεγομένην ἀντιστροφήν · εἰ ὅλη πέφυκε μένειν ἐφ’ ὕδατος ἡ γῆ , δῆλον , ὅτι καὶ τῶν μορίων αὐτῆς ἕκαστον δυνατὸν ἐποχεῖσθαι τῷ ὕδατι · ἀλλὰ μὴν οὐ φαίνεται τοῦτο γινόμενον · τὸ γὰρ τυχὸν μόριον ἐμβληθὲν εἰς ὕδωρ οὐχ ἵσταται , ἕως ἂν εἰς τὸν πυθμένα τοῦ ὕδατος ἔλθῃ · τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ βυθίζεται · καὶ θᾶττον φέρεται τὸ μεῖζον , ἐξ οὗ δῆλον , ὅτι , εἴπερ ὑπέθου τῇ γῇ ὕδωρ , ἡ ὅλη γῆ θᾶττον ἄν παντὸς μορίου καταβυθισθείη · ὥστε καὶ ἡ ἐπιφορὰ τοῦ συλλογισμοῦ δηλονότι · οὐκ ἄρ πέφυκεν ἡ ὅλη γῆ μένειν ἐφ’ ὕδατος . εἰπὼν δὲ ταῦτα τὴν αἰτίαν ἡμῖν καθόλου τοῦ μὴ καλῶς λύειν τὰς ἀπορίας θαυμαστῶς παρεγύμνωσεν · ἐοίκασι γάρ , φησί , μέχρι ἀλλ’ οὐ μέχρι τοσούτου τῆς ἀπορίας , μέχρις οὗ δυνατὸν ἦν ἐπαπορεῖν ταῖς τοιαύταις λύσεσι · διὸ τὴν τυχοῦσαν λύσιν εἰπόντες ἠρκέσθησαν . ὅτι δὲ τοῦτο οὕτως ἔχει , πιστοῦται ἐκ τοὺ πᾶσιν ἡμῖν σύνηθες εἶναι μὴ πρὸς τὸ πρᾶγμα τὸ προτιθέμενον ποιεῖσθαι τὴν ζήτησιν , ἀλλὰ πρὸς τὸν τὰ ἐναντία λέγοντα · ἐὰν γὰρ τοῦτον ἀποπλήσωμεν , ἀρκούμεθα , κἄν μὴ πάσας ἡμῖν τὰς ἀπορίας προήγαγεν , ὅσαι τοῦ πράγματός εἰσιν οἰκεῖαι . καὶ τοῦτο πάλιν ὅτι οὕτως ἔχει , πιστοῦται , ἐξ ὧν αὐτός τις ἕκαστος ἡμῶν ἑαυτῷ πάσχοντι σύνοιδεν ἐν ταῖς ζητήσεσι · καὶ γὰρ μέχρι τοσούτου καθ’ ἑαυτὸν ἕκαστος περὶ τοῦ προτιθεμένου ζητεῖ , ἕως ἄν μηκέτι ἔχῃ ἀντιλέγειν αὐτὸς ἑαυτῷ · τότε γὰρ μηδὲν ἄπορον ἔτι νομίζομεν ὑπολείπεσθαι . διὰ τοῦτο οὖν δεῖ τὸν μέλλοντα καλῶς ζητήσειν πάσας ἐπεσκέφθαι τὰς ἀπορίας τὰς οἰκείας τῷ προκειμένῳ πράγματι καὶ κατὰ πάσας ἐνίστασθαι , εἴτε πρὸς ἑαυτὸν εἴτε πρὸς ἄλλον ποιεῖται τὴν ζήτησιν · οὕτω γὰρ αἱ τῶν ἀποριῶν λύσ.εις τὸ τέλειον ἕξουσιν . οἰκείας δὲ ἐνστάσεις λέγει τὰς ἀπ’ αὐτοῦ τοῦ πράγματος εἰλημμένας καὶ μὴ σοφιστικάς . ἀπορήσομεν δὲ καὶ ἐνστησόμεθα κατὰ πάσας τὰς οἰκείας τῷ πράγματι ἐνστάσεις , ἐὰν ὦμεν πάσας τὰς διαφοράς , αἷς διαφέρει τῶν ἄλλων τὸ προκείμενον εἰς ζήτησιν , ἐπεσκεμμένοι · καὶ γὰρ τῷ τὴν διαφορὰν τῆς γῆς μὴ διεγνωκέναι ‘τὴν πρὸς τὸ ξύλον ἠπατήθησαν οἱ τὴν γῆν ἐπινήχεσθαι τῷ ὕδατι λέγοντες , διότι τὸ ξύλον ἑώρων ἐπινηχόμενον . τοῦτο δὲ καὶ ἐν τῷ πρώτῳ τῶν τοπικῶν εἶπε χρήσιμον εἶναι ἓν τῶν πρὸς εὐπορίαν ἐπιχειρημάτων τὸ τὰς διαφορὰς ἐγνωκέναι πάσας τὰς πρὸς ἄλληλα μάλιστα τῶν κοινωνεῖν ἀλλήλοις δοκούντων . Τοῦτο δὲ νῦν εἰπὼν ἡμῖν παρῆκε συννοεῖν , ὅτι καὶ τὰς κοινωνίας πάσας δεῖ τεθεωρηκέναι τῶν διαφερόντων · καὶ γὰρ ἀπὸ τούτων ἀπορίαι κινοῦνται πολλαί . ἔστι δὲ τὰ ἐν τοῖς τοπικοῖς πρὸς εὐπορίαν συλλογισμῶν εἰρημένα συντελεῖν τὸ προτάσεις εὑρεῖν , ἡ τοῦ πολλαχῶς λεγομένου διαίρεσις , τὸ τὰς οἰκείας διαφορὰς εὑρεῖν τοῦ προκειμένου , ἡ τοῦ ὁμοίου θεωρία.| p . 294b13 Ἀναξιμένης δὲ Ἀναξαγόρας καὶ Δημόκριτος ἕως τοῦ τεκμήρια πολλὰ λέγουσι . τρίτους προχειρίζεται τοὺς λέγοντας αἴτιον εἶναι τοῦ μένειν τὴν γῆν τὸ πλάτος αὐτῆς · τοῦτο γάρ , κἄν ἐπεφύκει φέρεσθαι ἐπὶ τὸ κάτω , μὴ δύνασθαι τέμνειν τὸν ὑποκείμενον ἀέρα , ἀλλ’ ἐπιπωμάζειν αὐτόν , ὅπερ φαίνονται τὰ πλάτος ἔχοντα σώματα ποιοῦντα · ἐπιπωμάζοντα γὰρ ὁρᾶται · καὶ ὥσπερ τὰ πλάτη ἔχοντα σώματα δυσκινήτως ἔχει πρὸς τοὺς ἀνέμους διὰ τὸ ἀποφράττειν καὶ ἀντερείδειν αὐτοῖς · ἀποφραχθεὶς γὰρ ὁ ἄνεμος καὶ διέξοδον μὴ ἔχων ἀκίνητος μένει ὡς ἐπὶ τῶν οἴκων τῶν μὴ ἐχόντων διάπνοιαν , καὶ διὰ τοῦτο δυσκίνητά ἐστιν ὑπ’ αὐτοῦ τὰ πλατύτερα · τὸ αὐτὸ οὖν τοῦτο καὶ ἡ γῆ τῷ πλάτει ποιεῖ πρὸς τὸν ὑποκείμενον ἀέρα , ὁ δὲ ἀὴρ μὴ ἔχων ἱκανὸν τόπον πρὸς τὸ μεταστῆναι ἀναγκάζεται ἀθρόῳ ἑαυτοῦ μέρει τῷ κάτωθεν καὶ μὴ κινουμένῳ ἠρεμεῖν · τοῦ γὰρ πρὸς τῇ γῇ μέρους μὴ ἔχοντος διέξοδον τὸ ὑπ’ ἐκεῖνο ὂν ἀθρόον μένει . καὶ ὁ ὅλος οὖν ἀὴρ ἀθρόῳ τῷ κάτωθεν ἠρεμεῖ · ἠρεμοῦντος δὲ αὐτοῦ καὶ μὴ διακρινομένου μένειν ἀνάγκη ἐπ’ αὐτοῦ τὴν γῆν . Τοῦ δὲ μένειν ἀκίνητον τὸν ὑποκάτω ἀέρα τοῦ πλησιάζοντος τῇ γῇ ἀέρος μὴ ἔχοντος πάροδον διὰ τῆς γῆς παράδειγμα φέρει τὸ ἐν ταῖς κλεψύδραις ὕδωρ . κλεψύδρα δέ ἐστιν ἀγγεῖον στενόστομον πλατυτέραν ἔχον βάσιν μικραῖς ὀπαῖς κατατετρημένον , ὃ νὺν ὑδράρπαγα καλοῦσι · καθ - ιεμένου γὰρ εἰς ὕδωρ τοῦ ἀγγείου ἐπληφθέντος ἐπιληφθέντος τοῦ ἄνω εἴσεισι τὸ ὕδωρ διὰ τῶν ὀπῶν διὰ τὸ ἀθρόον τὸν ἀέρα τὸν ἐν αὐτῷ ἀντερείδειν τῷ ὕδατι καὶ κωλύειν τὴν ἄνω πάροδον αὐτοῦ τῷ μὴ ἔχειν , ὅπου αὐτὸς μετασταίη · ἀφαιρεθέντος δὲ τοὺ ἐπειληφότος τὸ ἄνω στόμιον τὸ ὕδωρ τοῦ ἀέρος ὑπεξισταμένου αὐτῷ . καὶ κατὰ τοῦτο οὖν ἔοικε τὸ παράδειγμα τοῦ μὲν ὕδατος ἀνάλογον τῇ γῇ ληφθέντος τῇ μὴ χωρούσῃ διὰ τοῦ ὑποκειμένου ἀέρος , τοῦ δὲ ἐν τῇ κλεψύδρᾳ ἀναλογοῦντος τῷ ὑποκειμένῳ κειμένῳ τῇ γῇ ἀέρι καὶ ἀντερείδοντι πρὸς αὐτήν . ἀλλὰ καὶ πληρωθείσης τῆς κλεψύδρας ὕδατος , ἐὰν ἐπιλάβῃ τις τὸ ἄνω στόμιον ὡς μὴ εἰσιέναι , οὐκ ἐκρεῖ διὰ τῶν ὀπῶν τὸ ὕδωρ , ἵνα μὴ κενὸν μείνῃ τὸ ἄγγος μὴ εἰσιόντος ἀέρος μήτε διὰ τοῦ ἄνω στομίου ἐπειλημμένου ὄντος μήτε διὰ τῶν κάτω ὀπῶν τὴν δίοδον τοῦ ὕδατος ἐχουσῶν δι’ ὅλου τοῦ ἑαυτῶν ἀνοίγμαλέγουσιν τος · ὡς οὖν τοῦ ἀέρος μὴ εἰσιόντος μένει τὸ ὕδωρ τὸ ἐν τῇ κλεψύδρᾳ , οὕτω καὶ ὁ ὑπὸ τὴν γῆν ἀὴρ τῷ μὴ ἔχειν πάροδον μένει · τούτου δὲ μένοντος καὶ ὁ ὑπ’ αὐτὸν ἀθρόως μένει , οὗ μένοντος παντὸς καὶ τὴν γῆν ὀχεῖσθαί τε καὶ ἀνέχεσθαι ὑπ’ αὐτοῦ συμβαίνει . Τοῦ δὲ Ἀριστοτέλους εἰ πόντος , ὅτι πολλὰ τεκμήρια λέγουσι τοῦ δύνασθαι πολὺ βάρος φέρειν ἀπολαμβανόμενον τὸν ἀέρα καὶ μένοντα , μὴ προσθέντος δὲ τὰ τεκμήρια ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι ἰσχυρός ἐστιν ὁ ἀήρ , φησί , δῆλον ἐκ τῶν σεισμῶν καὶ τῶν ἀνέμων καὶ τοῦ ῥήγνυσθαι τὰ καρτερώτατα ἐνσεισθέντος αὐτοῖς τοῦ ἀπὸ τῶν βροντῶν ψόφου . ταῦτα δὲ δῆλον ὅτι κινουμένου ἔργα καὶ οὐκ ἠρεμοῦντός ἐστι τοῦ πνεύματος · κάλλιον οὖν , ὅπερ ἐφεξῆς παρέθετο , τὸ ἀπὸ τῶν ἀσκῶν παράδειγμα · φυσηθέντες γὰρ οὗτοι καὶ ἐφ’ ὕδατος ὀχούμενοι βαρέα φέρουσι φορτία , ὡς ἐπειράθην καὶ ἐγὼ κατὰ τὸν Ἀβόραν ποταμόν . p . 294b23 Πρῶτον μὲν οὖν , εἰ μὴ πλατὺ τὸ σχῆμα ταύτης ἐστὶν ἔως τοῦ τὰ γὰρ αὐτὰ τῶν αὐτῶν ἀναγκαῖον εἶναι αἴτιον τοῖς αὐτοῖς . Πιθανῶς ὡς δυνατὸν συνηγορήσας τοῖς διὰ τὸ πλάτος τὴν γῆν ἠρεμεῖν λέγουσιν ἐντεθὲν ἀντιλέγει πρὸς αὐτοὺς καὶ πρώτῳ χρῆται ἐπιχειρήματι τοιούτῳ · εἰ διὰ τὸ πλάτος τις καὶ τὸ τοιοῦτον σχῆμα ἠρεμεῖν λέγει τὴν γῆν , ἐὰν δειχθῇ μὴ οὖδα πλατεῖα ἀλλὰ σφαιρική , οὐκ ἄν εἴη τὸ πλάτος αἴτιον αὐτῇ τῆς ἠρεμίαις · ἀνάγκη οὖν τὸν οὕτως δεικνύντα δεῖξαι πρότερον , ὅτι πλατεῖά ἐστιν ἡ γῆ , καὶ οὕτως , ὅτι διὰ τὸ πλάτος ἠρεμεῖ . μήποτε δὲ συλλογισμὸν ἀντέστρεψεν ὀ Ἀριστοτέλης ὑπ’ ἐκείνων λεγόμενον τοιοῦτον · εἰ μενει η πλατεῖά ἐστι καὶ διὰ τὸ πλάτος μένει . λέγει οὖν αὐτός · εἰ μὴ πλατεῖα ἡ γῆ ἐστιν , οὐκ ἂν διὰ τὸ πλάτος ἠρεμοίη · ὥστε τῷ δειχθῆναι , ὅτι οὐκ ἔστι πλαγία , συναποδείκνυται καὶ τὸ μὴ διὰ τὸ πλάτος τος ἠρεμεῖν . Δεύτερον δέ , ὅτι , κἄν ὐπὸ τοῦ ἀέρος τοὐ ὑποκειμένου ἀνεχομένη ἡ γῆ μένῃ , οὐ τὸ πλάτος αἴτιον αὐτῇ τῆς μονῆς , ἐξ ὧν λέγουσι , φαίνεται ἀλλὰ τὸ μέγεθος μᾶλλον . εἰ γάρ πολύς ὢν ὁ ἀὴρ καὶ πᾶσαν πληρῶν τὴν χώραν στενοχωρεῖται διὰ τὸ ὑπὸ μεγέθους πολλοῦ περιλαμβάνεσθαι τοῦ τῆς γῆς , οὐκ ἄν ἐν αὐτῇ κινοῖτο τῇ χώρᾳ · εἰ δὲ καὶ πάροδον μὴ ἔχει πανταχόθεν ἐπιπωματιζόμενος , οὐδ’ ἄν διεξιὼν κινοῖτο · ἀλλὰ ταῦτα δύναται ὑπάρχειν , κἀν μὴ πλατεῖα , ἀλλὰ σφαιρειδὴς μὲν ᾖ ἡ γῆ , τηλικαύτη δὲ τὸ μέγεθος , ὡς πανταχόθεν ἐπιπωματίζειν τὸν ἀέρα · μένει γὰρ καὶ οὕτως ὁ ἀὴρ ἀκίνητος κατὰ τὸν ἐκείνων λόγον καὶ ἡ γῆ ἐπ’ αὐτοῦ . δυνάμενοι οὖν διὰ τοῦ μεγέθους ταύτην ἀποδιδόναι τὴν αἰτίαν , κἂν σφαιροειδὴς ἐτύγχανεν οὖσα , ἀπεστένωσαν αὐτὴν εἰς τὸ πλάτος τοῦ σχήματος . οὔτε οὖν ἐκεῖνοι δεόντως , οὔτε ὁ σφαιροειδῆ δεικνὺς τὴν γῆν ἀνῄρηκε τὴν ἀπὸ τοῦ ὑποκειμένου ἀέρος τῆς μονῆς αἰτίαν . οὕτως οὖν περιτρέψας αὐτοῖς τὸν λόγον τρίτον ἐπιχείρημα τίθησιν ἐκ τῶν φυσικῶν ἀρχῶν καθολικῶς ὡρμημένον · ὅλως γάρ , φησὶ πρὸς τοὺς οὕτω λέγοντας περὶ τῆς κινήσεως τῆς γῆς ὡς οὐκ ἐχούσης κίνησιν , οὐ περὶ τῆς γῆς αὐτῆς ἐστιν ἡ ἀμφισβήτησις μορίου οὕσης τοῦ παντός , ἀλλὰ περὶ ὅλης τῆς τῶν φυσικῶν σωμάτων συστάσεως · ὡς γὰρ ἔχει τὰ ἄλλα , οὕτως ἔχειν καὶ τὴν γῆν ἀνάγκη . ἐξ ἀρχῆς οὖν διοριστέον ; πότερον ἔστι τοῖς σώμασι φύσει κίνησις ἢ οὐδεμία ἔστι , καὶ εἰ μὴ φύσει ἔστιν , ἆρα βίαιος ἔστιν ἢ οὐδὲ αὕτη . καὶ διελὼν οὕτως ὑπομιμνήσκει ἡμᾶς τῶν ἔν τε τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει καὶ τῷ πρὸ τούτου βιβλίῳ ῥηθέντων , ἐν οἷς δέδεικται , ὅτι , εἰ μηδεμία φύσει κίνησις ἔ.στιν , οὐδὲ βίαιος ἔσται · βίαιος γάρ ἐστιν ἡ παρὰ φύσιν , παρὰ φύσιν δέ ἐστιν ἡ τῇ κατὰ φύσιν ἀντικειμένη · εἰ οὖν τὸ παρὰ φύσιν ἐκτροπὴ τοῦ κατὰ φύσιν ἐστί , μὴ οὔσης κατὰ φύσιν κινήσεως οὕτε παρὰ φύσιν οὔτε βίαιος ἂν εἴη · ὥστε , εἰ μὴ εἴη κατὰ φύσιν κίνησις , οὐδὲν ὅλως κινηθήσεται . τὰ δὲ αὐτὰ καὶ ἐπὶ τῆς ἠρεμίας δέδεικται , ὅτι , εἰ ἔστι παρὰ φύσιν , ἀνάγκη καὶ κατὰ φύσιν εἶναι , εἰ δὲ μὴ ἔστι κατὰ φύσιν , οὐδὲ παρὰ φύσιν , οὐδὲ ἠρεμεῖ τι ὅλως τῶν σωμάτων . ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἐδείχθη , ὅτι , εἰ μὴ κινεῖταί τι κατὰ φύσιν , οὐδὲ ἠρεμεῖ κατὰ φύσιν , ἀλλ’ οὐδὲ παρὰ φύσιν . ἡ γὰρ κατὰ φύσιν ἠρεμία πέρας ἐστὶ τῆς κατὰ φύσιν κινήσεως καὶ ἡ παρὰ φύσιν τῆς παρὰ φύσιν , ὥστε , εἰ μὴ ἔστι κατὰ φύσιν κίνησις , οὔτε κινεῖταί τι οὔτε ἠρεμεῖ . εἰ οὖν ταῦτα ἄτοπα · φαίνεται γὰρ καὶ κινούμενα πολλὰ καὶ ἠρεμοῦντα · δῆλον , ὅτι ἔστιν ἡ κατὰ φύσιν κίνησις τῶν σωμάτων . εἰ δὲ εἴη αὕτη , οὐκ ἄν ἡ βίαιος εἴη φορὰ μόνον οὐδὲ ἠρέμησις · ὥστε , εἰ βίᾳ νῦν ἡ τῆ μένει ἐν τῷ μέσῳ κατὰ τοὺς ὑπερείδειν αὐτὴν τὸν ἀέρα νομίζοντας , δῆλον , ὅτι καὶ φέρεται εἰς τὸ μέσον βιαίως , ὡς λέγουσιν οἱ διὰ τὴν δίνην αὐτὴν εἰς τοῦτο συνωθοῦντες . Εἶτα μεταξὺ εἰπών , ὅτι διὰ τὴν δίνην τοὺ οὐρανοῦ εἰς τὸ μέσον συνελθεῖν τὴν γῆν λέγουσι πάντες οἱ γένεσιν τοῦ κόσμου παραδιδόντες · οὐ γὰρ ’Eμπεδοκλ̣ῆς μόνος , ἀλλὰ καὶ οἱ περὶ Ἀναξαγόραν καὶ ἄλλοι · καὶ ὅτι πρὸς τοῦτο ἠνέχθησαν ἐκ τοῦ καὶ τὰς ἐν ὕδατι καὶ τὰς ἐν ἀέρι γινομένας συστροφὰς τὰ μείζω καὶ βαρύτερα τῶν σωμάτων πρὸς τὸ μέσον συνωθεῖν καὶ τοῦ μὲν ἐνεχθῆναι κατ’ ἀρχὰς τὴν δίνην αἰτιῶνται , τοῦ δὲ μένειν ἐπιζοῦντες οἱ μὲν τὸ πλάτος αἴτιόν φασιν , ὡς εἴρηται πρότερον , οἱ δὲ καὶ τούτου τὴν δίνην , ὥσπερ Ἑμπεδοκλῆς · τὴν γὰρ τοῦ οὐρανοῦ φορὰν κύκλῳ διαθέουσαν καὶ θᾶττον φερομένην ἢ κατὰ τὴν τῆς γῆς φορὰν κωλύειν αὐτήν , καθάπερ τὸ ἐν τοῖς κυάθοις ὕδωρ · περιφερομένων γὰρ σφοδρῶς τῶν κυάθων ὑπὸ τῶν θαυματοποιῶν , ὡς νῦν τῶν ποτηρίων , κάτω τοῦ χαλκοῦ πολλάκις ἐπὶ τῶν κυάθων ἢ τοῦ ποτηρίου γινόμενον τὸ ὕδωρ ὅμως οὐ φέρεται κάτω διὰ τὴν δίνησιν καίτοι πεφυκὸς φέρεσθαι , ἀλλ’ ἡ δίνη θάττων οὖσα τῆς κατὰ φύσιν τοῦ ὕδατος ῥοπῆς κωλύει φέρεσθαι αὐτό · ταῦτα μεταξὺ εἰπὼν περὶ τοῦ βίᾳ τὴν γῆν καὶ συνελθεῖν εἰς τὸ μέσον καὶ μένειν ἐν τῷ μέσῳ κατὰ τοὺς τὴν δίνην καὶ τὸ πλάτος αἰτιωμένους ἐπάγει λοιπὸν τὰ τοῖς προτέροις ἀκόλουθα . εἰ γὰρ καὶ συνῆλθε πρὸς τὸ μέσον βίᾳ ἡ γῆ καὶ μένει βίᾳ , ἐὰν καθ’ ὑπόθεσιν ἀφαιρεθῇ ἡ βία μήτε τῆς δίνης κωλυούσης μήτε τοῦ πλάτους , ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀέρος τοῦ ὑπερείδοντος ἐκστάντος . ποῦ λοιπὸν κατὰ φύσιν οἰσθήσεται ; πρὸς μὲν γὰρ τὸ μέσον βίᾳ συνῆλθε καὶ μένει βιαίως , φασίν , ἀναγκαῖον δὲ διὰ τὰ δεδειγμένα καὶ κατὰ φύσιν εἶναί τινα αὐτῆς φοράν · αὕτη οὗν ἄνω ἢ κάτω ἢ ποῦ ἔστιν ; εἶναι γὰρ ἀναγκαῖόν τινα . εἰ οὖν πανταχόθεν ἐπὶ τὸ μέσον βίᾳ ἠνέχθη , καὶ πάντοσε κατὰ φύσιν ἀπὸ τοῦ μέσου κινηθήσεται · εἰ δὲ μηδὲν μᾶλλον κάτω ἢ ἄνω διὰ τὸ πανταχόσε , ὁ δὲ ἀὴρ μὴ κωλύει τὴν ἄνω φοράν · οὐ γὰρ τὸν ἀέρα αἰτιῶνται τὸν ὑπερκείμενον αὐτῆς τοῦ μὴ κινεῖσθαι αὐτὴν ἄνω · οὐδὲ τοῦ κάτω μὴ κινεῖσθαι αἴτιος ἄν ὁ ἀὴρ εἴη · τὰ γὰρ αὐτὰν αὐτῶν ἀναγκαῖον εἶναι αἴτια τοῖς αὐτοῖς . εἰ οὖν ὁμοίως ἄνω καὶ κάτω κατὰ φύσιν ἡ γῆ πέφυκε κινεῖσθαι , ὅπερ ἠκολούθησε τοῖς πρὸς τὸ μέσον βίᾳ φέρεσθαι λέγουσι καὶ βίᾳ μένειν ἐν τῷ μέσῳ , ὅπερ αἴτιόν ἐστι τοῦ μὴ φέρεσθαι ἄνω πεφυκυῖαν αὐτήν , τοῦτο ἂν εἴη αἴτιον τοῦ μηδὲ κάτω φέρεσθαι . εἰπὼν δὲ τῆς μὲν εἰς τὸ μέσον συνελεύσεως τὸ αὐτὸ λέγειν αἴτιον τὴν δίνην καὶ τοὺς περὶ Ἀναξαγόραν καὶ Ἐμπεδοκλέα , τῆς δὲ μονῆς τοὺς μὲν τὸ πλάτος , τὸν δὲ τὴν δίνην αἰτιᾶσθαι , ἀντειπὼν πρὸς τοὺς τὴν δίνην καὶ τὸ πλάτος καὶ τὸν ἀντερείδοντα ἀέρα τῆς μονῆς αἰτιωμένους τρέπει πάλιν ἐπὶ τὸν Ἐμπεδοκλέα τὸν λόγον . p . 295a29 ἔτι δὲ πρὸς Ἐμπεδοκλέα καὶ ἕως τοῦ οὐ γὰρ δὴ καὶ τότε αἰτιάσεται τὴν δίνην . εἰπὼν κοινῶς πρότερον πρός τε τοὺς τὴν δίνην καὶ πρὸς τοὺς τὸ πλάτος τῆς μονῆς αἰτιωμένους ἔτι φησὶ πρὸς Ἐμπεδοκλέα κἀκεῖνό τις εἴποι ἂν ἄλλην προστιθεὶς πρὸς αὐτὸν ἀντιλογίαν . τέτρασι δὲ χρῆται ἐπιχειρήμασιν ὧν τὸ πρῶτον ἀσαφῶς ἀπηγγέλθαι δοκεῖ . ὅτε γάρ . φησί , τὰ στοιχεῖα διειστήκει χωρὶς τοῦ Νείκους,τίς αἰτία τῇ γῇ τῆς μονῆς ἢν ; οὐ γὰρ δὴ καὶ τότε αἰτιάσεται τὴν δίνην . δοχεῖ τοίνυν λέγειν ὅτε τὰ στοιχεῖα διειστήκει ὑπὸ τοῦ Νείκους ὡς ἄλλην τινὰ κατάστασιν παρὰ τὴν νῦν ἐκείνην λέγων τὴν ὑπὸ τοῦ Νείκους γινομένην . καίτοι ὑπὸ τοῦ Νείκους διακρίνοντος τὰ στοιχεῖα τοῦτον λέγει γίνεσθαι τὸν κόσμον ὁ ’Eμπεδοκλλς , ὥσπερ ὑπὸ τῆς Φιλίας συναγούσης καὶ ἑνούσης αὐτὰ τὸν σφαῖρον . πῶς δὲ ἐν τῇ τοῦ Νείκους ἐπικρατείᾳ , εἴ|περ αὕτη ἐστίν , οὐ φησὶν εἶναι τὴν δίνην ; ὁ μὲν οὖν Ἀλέξανδρος οὕτω πως εὐθετίζειν οἴεται τὸ λεγόμενον · ὅτε τὰ στοιχεῖα , φησί , διειστήκει ὑπὸ τοῦ Νείκους χωρὶς μήπω γεγονότα , τουτέστι μηδέπω κεχωρισμένα καὶ διακεκριμένα εἰς τήνδε τὴν διακόσμησιν , ἐν ᾗ ἡ δίνη αἰτία τῆς ἐν τῷ μέσῳ μονῆς , ἀλλ’ ἦν ἅμα τῆς Φιλίας κρατούσης , τότε τῆς μονῆς τῇ γῇ τί ποτε ἦν τὸ αἴτιον ; οὐ γὰρ δὴ καὶ τότε ἡ δίνη · τότε γὰρ τὰ στοιχεῖα εἱστήκει μηδέπω χωρὶς ὑπὸ τοῦ Νείκους οὕτω διακεκριμένα . ἢ οὖν οὕτω , φησί , ῥητέον ἢ χωρὶς ὑπὸ τοῦ Νείκους , τουτέστι τοῦ Νείκους αὐτῶν κεχωρισμένου · τὸ γὰρ Νεῖκος αὐτῷ αἴτιον κεῖται τῆς τῶν στοιχείων τοιᾶσδε διακοσμήσεως , ὁποία ἐστὶν ἡ νῦν , καὶ τῆς δίνης τοῦ πέριξ ἀέρος , ὅν φησι πρῶτον ἀποκριθέντα φέρεσθαι κύκλῳ . καὶ ὅτι μὲν ἀπιθάνως ἐξέλαβε καὶ συνέταξε τὰ εἰρημένα , παντὶ πρόδηλον , χωρὶς μήπω γεγονότα ἀκούων , καὶ τοῦ Ἀριστοτέλους σαφῶς λέγοντος ὅτε διειστήκει χωρὶς ὑπὸ τοῦ Νείκους αὐτὸς βιαζόμενος εἰς τὴν τῆς Φιλίας ἐπικράτειαν ἀπάγειν ἐκεῖνον τὸν χρόνον πειρᾶται · τὸ δὲ διειστήκει χωρὶς ὑπὸ τοῦ Νείκους τίς ἂν εἶπεν ἀντὶ τοῦ Νείκους αὐτῶν κεχωρισμένου ; ἀλλ’ ἐβιάζετο , μᾶλλον δὲ ἐβιάσθη νομίζων τὸν κόσμον τοῦτον ὑπὸ μόνου τοῦ Νείκους κατὰ τὸν Ἐμπεδοκλέα γενέσθαι . μήποτε δέ , κἂν ἐπικρατῇ ἐν τούτῳ τὸ Νεῖκος ὥσπερ ἐν τῷ σφαίρῳ ἡ Φιλία , ἀλλ’ ἄμφω ὑπ’ ἀμφοῖν λέγονται γίνεσθαι . καὶ τάχα οὐδὲν κωλύει παραθέσθαι τινὰ τῶν τοῦ Ἐμπεδοκλέους ἐπῶν τοῦτο δηλοῦντα · Αὐτὰρ ἐγὼ παλίνορσος ἐλεύσομαι ἐς πόρον ὕμνων , τὸν πρότερον κατέλεξα , λόγῳ λόγον ἐξοχετεύων κεῖνον · ἐπεὶ Νεῖκος μὲν ἐνέρτατον ἵκετο βένθος δίνης , ἐν δὲ μέσῃ Φιλότης στροφάλιγγι γένηται , ἐν τῇ δὴ τάδε πάντα συνέρχεται ἓν μόνον εἶναι , οὐκ ἄφαρ , ἀλλὰ θελημὰ συνιστάμεν’ ἄλλοθεν ἄλλα . τῶν δέ τε μισγομένων χεῖτ’ ἔθνεα μυρία θνητῶν · πολλὰ δ’ ἄμιχθ’ ἕστηκε κεραιομένοισιν ἐναλλάξ , ὅσσ’ ἔτι Νεῖκος ἔρυκε μετάρσιον · οὐ γὰρ ἀμεμφέως πὼ πᾶν ἐξέστηκεν ἐπ’ ἔσχατα τέρματα κύκλου , ἀλλὰ τὰ μέν τ’ ἐνέμιμνε μελέων , τὰ δέ τ’ ἐξεβεβήκει . ὅσσον δ’ αἰὲν ὑπεκπροθέοι , τόσον αἰὲν ἐπῄει ἠπιόφρων Φιλότητος ἀμεμφέος ἄμβροτος ὁρμή . αἶψα δὲ θνήτ’ ἐφύοντο , τὰ πρὶν μάθον ἀθάνατ’ εἶναι , ὦρα τε τὰ πρὶν ἄκρητα διαλλάξαντα κελεύθους . ἐν τούτοις δηλοῦται , ὅτι ἐν τῇ ἁπλῇ διακοσμήσει ὑποστέλλεται μὲν τὸ Νεῖκος , ἡ δὲ Φιλότης ἐπικρατεῖ , ὅταν ἐν μέσῃ τῇ στροφάλιγγι , τουτέστι τῇ δίνῃ , γένηται , ὥστε καὶ τῆς Φιλότητος ἐπικρατούσης ἔστιν ἡ δίνη , καὶ ὅτι τὰ μὲν τῶν στοιχείων ἄμικτα μένει ὑπὸ τοὐ Νείκους , τὰ δὲ μιγνύμενα ποιεῖ τὰ θνητὰ καὶ ζῷα καὶ φυτά , διότι πάλιν διαλύεται τὰ μιγνύμενα . ἀλλὰ καὶ περὶ γενέσεως τῶν ὀφθαλμῶν τῶν σωματικῶν τούτων λέγων ἐπήγαγεν ἐξ ὧν ὄμματ’ ἔπηξεν ἀτειρέα δῖ' Ἀφροδίτη , καὶ μετ’ ὀλίγον γόμφοις ἀσκήσασα καταστόργοις Ἀφροδίτη , καὶ τὴν αἰτίαν λέγων τοῦ τοὺς μὲν ἐν ἡμέρᾳ , τοὺς δὲ ἐν νυκτὶ κάλλιον ὁρᾶν Κύπριδος , φησίν , ἐν παλάμῃσιν ὅτε ξὺμ πρῶτ’ ἐφύοντο . ὅτι δὲ περὶ τούτων λέγει τῶν ἐν τούτω τῷ κόσμῳ , ἄκουε τούτων τῶν ἐπῶν · εἰ δέ τί σοι περὶ τῶνδε λιπόξυλος ἔπλετο πίστις , πῶς ὕδατος γαίης τε καὶ αἰθέρος ἠελίου τε κιρναμένων εἴδη τε γενοίατο χροιά τε θνητῶν , τοῖ’ ὅσα νῦν γεγάασι συναρμοσθέντ’ Ἀφροδίτῃ , καὶ μετ’ ὀλίγα ὣς δὲ τότε χθόνα Κύπρις , ἐπεί τ’ ἐδίηνεν ἐν ὄμβρῳ , αἰθέρ’ ἐπιπνείουσα θοῷ πυρὶ δῶκε κρατῦναι καὶ πάλιν τῶν δ’ ὅσ’ ἔσω μὲν πυκνά , τὰ δ’ ἔκτοθι μανὰ πέπηγεν , Κύπριδος ἐν παλάμῃσι πλάδης τοιῆσδε τυχόντα . ταῦτ’ ἐξ ὀλίγων τῶν εὐθὺς προσπεσόντων ἐπῶν ἀναλεξάμενος παρεθέμην . μήποτε δὲ τοῦ Ἐμπεδοκλέους ὡς ποιητοῦ μυθικώτερον παρὰ μέρος τὴν ἐπικράτειαν αὐτῶν λέγοντος ἄλλοτε μὲν Φιλότητι συνερχόμεν’ εἰς ἓν ἅπαντα , ἄλλοτε δ’ αὖ δίχ’ ἕκαστα φορεύμενα Νείκεος ἔχθει ὁ Ἀριστοτέλης τῷ μυθικωτέρῳ τούτῳ ἀποχρησάμενος ἐρωτᾷ τοὺς τὴν δίνην τῆς μονῆς τῆς γῆς αἰτιωμένους · ὅτε τὰ στοιχεῖα διειστήκει χωρὶς ὑπὸ τοῦ Νείκους , ἐπειδὴ τότε ἀμίκτων ὄντων οὐκ ἦν σύνταξις τῷ οὐρανῷ πρὸς τὴν γῆν , μᾶλλον δὲ ἀμίκτων ὄντων τῶν στοιχείων οὔπω οὐδὲ ὁ οὐρανὸς ἦν κατὰ τὴν τοιαύτην ὑπόθεσιν , ἡ δὲ γῆ ἦν , εἴπερ ἀίδια τὰ στοιχεῖα , ὡς ὑποτίθενται , τίς αἰτία τότε τῇ γῇ ἦς μονῆς ἦν ; οὐ γὰρ δὴ καὶ τότε αἰτιάσεται τὴν δίνην . εἴποι δὲ ἄν , οἶμαι , Ἐμπεδοκλῆς , ὅτι οὐκ ὅτε χωρὶς διειστήκει τὰ στοιχεῖα μὴ καὶ τῆς πρὸς ἄλληλα συντάξεως αὐτῶν οὔσης · οὐ γὰρ ἂν ἦν στοιχεῖα · ἀλλ’ ὁ λόγος τὴν φύσιν πραγμάτων ἀναπτύξαι βουλόμενος , καὶ γένεσιν τῶν ἀγενήτων καὶ διάκρι σιν τῶν ἡνωμένων καὶ ἕνωσιν τῶν διακεκριμένων ὑποτίθεται . p . 295a32 Ἄτοπον δὲ καὶ τὸ μὴ συννοεῖν ἕως τοῦ οἱ μὲν οὖν πλεῖστος περὶ τὰς αἰτίας ταύτας διατρίβουσι . Δεύτερον ἐπιχείρημα πάλιν , ἐξ ὧν αὐτοὶ λέγουσιν , ἐπάγει . οἱ γὰρ τὸν κόσμον γεννῶντες ἐξ ἀρχῆς ὑπὸ τῆς δίνης εἰς τὸ μέσον ἀπωσθεῖσαν τῶν τὴν γῆν , ὡς τὰ κάρφη τὰ ἐν τοῖς δινου|μένοις ὕδασι , 〈 φασὶ 〉 μένειν λοιπὸν ἐν τῷ μέσῳ βίᾳ . ἄτοπον οὖν , φησί , τὸ μὴ συννοεῖν αὐτούς , διὰ τίνα αἰτίαν νῦν τὰ βάρος ἔχοντα φέρεται πρὸς τὴν γῆν · διὰ μὲν γὰρ τὴν δίνην οὐκ ἄν εἴποις · κἄν γὰρ ᾖ καὶ νῦν , ἀλλ’ οὐ πλησιάζει ἡμῖν ἡ δίνη . δι’ ἣν δὲ αἰτίαν καὶ νῦν φέρεται τὰ βαρέα πρὸς τὸ μέσον , διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν καὶ τότε ἡ γη ἠνέχθη , εἴπερ ἦν ἀρχὴ τῆς φοράς αὐτῆς . τρίτον δὲ ἐπιχείρημα ἐπάγει τοιοῦτον · εἰ τὸ πῦρ ἄνω φέρεται μὴ διὰ τὴν δίνην , ἀλλ’ ὅτι πέφυκεν οὕτως · ἡ γὰρ δίνη τοῖς βαρέσιν , ὥς αἰτία τῆς ἐπὶ τὸ μέσον φορᾶς · διὰ τί μὴ καὶ τὴν γῆν λέγομεν ἐπὶ τὸ μέσον φέρεσθαι πεφυκυῖαν οὕτως ; εἰ μὴ ἄρα λέγοι τις τῶν βαρέων ἐπὶ τὸ μέσον φερομένων διὰ τὴν δίνην τὰ κουφότερα ἐκείνοις ἐξ ἀνάγκης ἐπιπολάζειν λάζειν καὶ τοῦτο αἴτιον εἶναι τῷ πυρὶ τῆς ἐπὶ τὸ ἄνω φορᾶς · καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς ὁ Ἀριστοτέλης ἐρεῖ , ὅτι τὰ μὲν εἰς τὸ μέσον ἔρχεται , τὰ ἐπιπολάζει διὰ τὴν κίνησιν . τέταρτον δὲ ἐπιχείρημα ἐπάγει καὶ ἐν τούτῳ τὸ ἄτοπον , ἐξ ὧν ἐκεῖνοι λέγουσι , συνάγων . εἰ γὰρ λέγουσιν , ὅτι ἡ δίνη τὰ βαρέα συνωθεῖ εἰς τὸ μέσον , ἐχρῆν ἐπιστῆσαι , ὅτι ἡ δίνη οὐκ ἔστιν αἰτία τῆς βαρύτητος ἢ τῆς κουφότητος τοῖς σώμασιν κατ’ αὐτούς , ἀλλὰ προὐπαρχόντων τῶν μὲν βαρέων τῶν δὲ κούφων , διότι κατὰ τὰς ῥοπὰς διέφερε , διὰ τοῦτο ἐν τῇ δίνῃ τὰ μὲν ἐπὶ τόδε τὰ δὲ ἐπὶ τόδε ἐφέρετο . εἰ οὖν κατὰ τὴν αὐτῶν φύσιν καὶ πρὸ τῆς δίνης τὰ μὲν ἦν βαρέα τὰ δὲ κοῦφα πῶς διεκέκριτο ἀπ’ ἀλλήλων ; καὶ τίς ἦν οἰκεῖος ἑκάστου τόπος καὶ ἐπὶ τί ἡ κατὰ φύσιν κίνησις αὐτοῖς ; οὐ γὰρ δὴ ὁ αὐτός · ἦν γὰρ ἄν ταὐτὸν τὸ βαρεῖ καὶ κούφῳ εἶναι , οὕτω δὲ ἐχόντων οὐδ’ ἂν ἡ δίνη διεχώριζεν αὐτὰ τὰ αὐτὰ ὄντα , ἀλλ’ ἐπὶ τὰ αὐτὰ ἄν καὶ ὑπὸ τῆς δίνης ἐφέρετο . εἰ δὲ δοίη τις αὐτοῖς κατὰ φύσιν οἰκείους τόπους , ἔχει τὴν αἰτίαν τῆς κατὰ φύσιν κινήσεως καὶ μονῆς , ἀλλ’ οὐ πάντες τοῦτο παρέχουσιν . ἀπείρου γὰρ ὄντος τοῦ παντός , ὡς Ἀναξίμανδρος καὶ Ἀναξιμένης δοκοῦσι λέγειν , ἀδύνατον εἶναι τὸ ἄνω καὶ τὸ κάτω , τούτων δὲ μὴ ὄντων οὐδὲ τὸ βαρὺ καὶ κοῦφον , εἴπερ βαρὺ μὲν τὸ ἐπὶ τὸ κάτω κατὰ φύσιν κινούμενον , κοῦφον δὲ τὸ ἐπὶ τὸ ἄνω . p . 295b10 εἰσὶ δέ τινες , οἳ διὰ τὴν ὁμοιότητά φασιν αὐτὴν μένειν ἕως τοῦ σχεδὸν ταῦτά ἐστι . ταύτης μὲν οὖν τῆς δόξης καὶ Πλάτων ἐστίν , ἐν οἷς ἐν Φαίδωνι λέγει ‘ἰσόρροπον γὰρ πρᾶγμα ὁμοίου τινὸς ἐν μέσῳ τεθὲν οὐχ ἕξει μᾶλλον οὐδὲ ἧττον οὐδαμόσε κλιθῆναι.’’ ἀλλ’ ὅ γε Ἀριστοτέλης εὑρὼν προειλημμένην αὐτὴν ὑπὸ Ἀναξι|μάνδρου ἐμμελέστερον οἴεται τὸ τοῦτον ἐλέγχειν τοῦ ἀντιλέγειν πρὸς Πλάτωνα ἤ , ὥς φησί τις τῶν διιστώντων τοὺς φιλοσόφους , ἐπειδὴ ἀνωτέρω ἴλλεσθαι καὶ κινεῖσθαι τὴν γῆν ἔφη λέγειν τὸν Πλάτωνα περὶ τὸν διὰ παντὸς τεταμένον πόλον , διὰ τοῦτο τὴν περὶ τῆς μονῆς δόξαν οὐκ ἀνήγαγεν εἰς τὸν Πλάτωνα . ὁ δὲ Ἀλέξανδρος , διὰ τοῦ εἰπεῖν , φησίν , ὥσπερ τῶν ἀρχαίων Ἀναξίμανδρος ἐδήλωσεν ὡς καὶ ἄλλων ὄντων οὐκ ἀρχαίων ταύτης τῆς δόξης · ἢ καὶ ἄδηλον , φησίν , ὅσον ἐπὶ τῇ λέξει ταύτῃ , πότερον καὶ ἠρεμεῖ ἐν τῷ μέσῳ οὖσα ἡ μένει μὲν ἐν τῳ μέσῳ διά τε τὴν ἰσορροπίαν τὴν οἰκείαν καὶ τὴν τοῦ περιέχοντος ὁμοιότητα , μένουσα δὲ ἴλλεται καὶ κινεῖται περὶ τὸν διὰ παντὸς πόλον τεταμένον ; Ἀναξιμάνδρῳ δὲ ἐδόκει καὶ διὰ τὸν ἀέρα τὸν ἀνέχοντα μένειν ἡ γῆ καὶ διὰ τὴν ἰσορροπίαν καὶ ὁμοιότητα . πρὸς ταύτην τοίνυν ἀντειπεῖν τὴν δόξαν προθέμενος τὸν συνιστῶντα αὐτὴν πρῶτον λόγον , ὥσπερ εἴωθεν , ἐκτίθεται . τὸ γὰρ ἐπὶ τοὐ μέσου ἱδρυμένον καὶ ὁμοίως πρὸς τὰ ἔσχατα ἔχον διά τε τὴν ἑαυτοῦ πανταχόθεν ἰσορροπίαν καὶ ὁμοιότητα αὐτοῦ τε καὶ τοῦ περιέχοντος οὐθὲν μᾶλλον ἄνω ἢ κάτω ἢ εἰς τὰ πλάγια προσήκει φέρεσθαι · ἀλλὰ καὶ ἅμα εἰς τὰ ἐναντία ποιεῖσθαι τὴν κίνησιν ἀδύνατόν ἐστιν · εἰ οὖν μήτε ἅμα μήτε παρὰ μέρος κινεῖσθαι ταύτην δυνατόν , ἀνάγκη ἠρεμεῖν . τοῦτον οὖν τὸν λόγον κομψῶς μὲν εἰρῆσθαί φησι , τουτέστι πιθανῶς , οὐκ ἀληθῶς δέ · τὸ γὰρ ὁμοίως ἔχειν πρὸς τὰ ἔσχατα οὐκ ἔστιν ἴδιον τῆς γῆς , ἀλλὰ καὶ πυρὶ καὶ τοῖς ἄλλοις στοιχείοις ὑπάρχει · καὶ τούτων γὰρ ἕκαστον διά τε τὴν ἑαυτοῦ καὶ τὴν τοῦ περιέχοντος όμοιομέρειαν ὁμοίως ἔχει πρὸς αὐτό · ὥστε κατὰ τοῦτον τὸν λόγον ἀναγκαῖον , ὃ ἄν τεθῇ ἐπὶ τοῦ μέσου , μένειν · ὥστε καὶ τὸ πῦρ τεθὲν ἐπὶ τοῦ μέσου ἠρεμήσει . οὕτως οὖν ἀντιπαραστὰς πρὸς τὸν λόγον καὶ συγχωρήσας τὴν ἀρχὴν αἰτίαν εἶναι τὴν ὁμοιότητα ἐλέγχει αὐτὸν ἐκ τοὐ καὶ τοῖς ἄλλοις αἰτίαν ὀφείλειν τοῦ αὐτοῦ γίνεσθαι καὶ τότε λοιπὸν ἐνίσταται , ὅτι οὐκ ἀναγκαῖον τῇς μονῆς τὴν ὁμοιότητα αἰτίαν εἶναι , ἀλλ’ ἐκεῖνο μᾶλλον , ὃ καὶ τῆς φορᾶς αἴτιόν ἐστι τῆς πρὸς τὸ μέσον · οὐ γὰρ μόνον φαίνεται μένουσα ἐπὶ τοῦ μέσου , ἀλλὰ καὶ φερομένη πρὸς τὸ μέσον . εἶτα , ἐπειδὴ τῇ αἰσθήσει οὐ φαίνεται ἡ ὅλη γῆ φερομένη πρὸς τὸ μέσον , κατεσκεύασεν αὐτὸ διὰ τοῦ ὅπου γὰρ ὁτιοῦν φέρεται μόριον αὐτῆς , ἀναγκαῖον ἐνταῦθα φέρεσθαι καὶ τὴν ὅλην ὁμοιομερῆ οὖσαν . ἀλλὰ μήν , ὅπου φέρεταί τι κτὰ φύσιν , καὶ μένει ἐνταῦθα κατὰ φύσιν · τοῦτο γὰρ δέδεικται πρότερον . εἰ οὖν τὸ μὲν ὁμοίως ἔχειν πρὸς τὰ ἔσχατα κοινὸν καὶ τοῖς ἄλλοις στοιχείοις ἐστί , τὸ δὲ κατὰ φύσιν πρὸς τὸ μέσον φέρεσθαι τῆς γῆς ἴδιον , τοῦτο ἄν εἴη αἴτιον , ἡ πρὸς τὸ μέσον συγγένεια , δι’ ἣν καὶ φέρεται πρὸς τὸ μέσον καὶ μένει ἐν τῷ μέσῳ , καὶ οὐχὶ ἡ ὁμοιότης . Καὶ τοῦτο δέ , φησίν , ἄτοπον ποιοῦσιν οἱ περὶ τῆς μονῆς τῆς γῆς ζητοῦντες τὸ περὶ μὲν ταύτης ζητεῖν , διὰ τί ποτε μένει ἡ γῆ ἐπὶ τοῦ μέσου , τὸ δὲ πῦρ μὴ ζητεῖν διὰ τί ἐπὶ τοῦ ἐσχάτου μένει · κατὰ γὰρ τοῦ κοινοῦ τὸ μένει · ὁδὸς γὰρ ἦν αὐτοῖς καὶ ἐπὶ τὴν περὶ τῆς γῆς εὕρεσιν αὕτη . εἰ γὰρ εὕροιεν , ὅτι κατὰ φύσιν τοῦτο τῷ πυρὶ τὸ ἐπὶ τοῦ ἐσχάτου μένειν , δῆλον , ὅτι ἀναγκαῖον εἶναι καὶ τῇ γῇ φύσει τινὰ τόπον , ἐν ᾧ μένει · εἰ δὲ μὴ τῷ πυρὶ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ ἔσχατος τόπος , οὐδὲ τῇ γῇ ἄν εἴη κατὰ φύσιν ὁ μέσος , καὶ τότε , εἰ ἄρα , ἐχρῆν τὴν ἀνάγκην τῆς ὁμοιότητος αἰτιᾶσθαι . καίτοι πλασματώδης ὁ λόγος καὶ ὅμοιος ἐκείνῳ τῷ περὶ τῆς τριχός · λέγουσι γὰρ οἱ σοφισταί , ὅτι , ἐὰν θρὶξ ὁμοιομερὴς οὖσα ἰσχυρῶς ταθῇ καὶ ὁμοία γένηται δι’ ὅλης ἡ τάσις , οὐ ῥαγήσεται · τί γὰρ μᾶλλον κατὰ τόδε τὸ μέρος ἢ τόδε τῆς τε τριχὸς ὁμοίας οὔσης κατὰ πάντα τὰ μέρη καὶ τῆς τάσεως αὐτῆς ὁμοίας γινομένης ; ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ πεινῶντος καὶ διψῶντος σφόδρα , ὁμοίως δὲ ἑκάτερον , καὶ ὁμοίως ἐνδέοντος τροφῆς τε καὶ πόματος καὶ διὰ τοῦτο ὁμοίως ὀρεγομένου · καὶ τοῦτον γὰρ ἠρεμεῖν ἀναγκαῖον ἐπὶ μηδέτερον κινούμενον . διὰ τί γὰρ ἐπὶ τόδε πρῶτον , ἀλλὰ μὴ ἐπὶ τόδε , ὁμοίας οὔσης τῆς τε ἐνδείας καὶ τῆς ὀρέξεως ; εἰ οὖν μὴ κατὰ φύσιν οἱ τόποι , ἀλλὰ διὰ τὴν ἀνάγκην τῆς ὁμοιότητος μένει ἡ γῆ , ὅπερ ὅμοιόν ἐστι τοῖς εἰρημένοις πλάσμασι , ζητητέον αὐτοῖς περὶ τῆς τοῦ πυρὸς ἐν τῷ ἄνω μονῆς . εἰ γὰρ μὴ κατὰ φύσιν μένει , ἄπορος ὁ λόγος καὶ τοῦ περὶ τῆς γῆς ἀπορώτερος , εἴπερ μὴ ἔστιν ἐπὶ τούτου τὴν ὁμοιότητα αἰτιάσασθαι · εἰ δὲ κατὰ φύσιν , καὶ τῆς γῆς ἂν εἴη τὸ αὐτὸ αἴτιον . θαυμαστὴ δὲ ἡ τῶν παραδειγμάτων τῆς ὁμοιότητος εὐπορία μετὰ σκωπτικῇς χάριτος · δῆλον δέ , ὅτι διαρρήγνυται ἡ πλάσμα γὰρ τὸ οὕτως ὁμοιομερῆ αὐτὴν ὑποθέσθαι · ἀλλὰ καὶ ἡ ὁμοία τάσις ἀδύνατος τῶν ἄκρων καὶ τοῦ μέσου . ἐπὶ δὲ τοῦ ἑτέρου παραδείγματος , κἄν ἴσον ἀπέχῃ , κατεπείγει μᾶλλον τὸ δίψος · εἰ δὲ μηδὲν μᾶλλον τοῦτο ἢ ἐκεῖνο κατεπείγει , ὁπότερον ἄν τύχῃ , αἱρήσεται , ὡς δύο ὄψων ἡδέων προκειμένων ὁμοίως , ὅπερ ἄν τύχῃ , πρῶτον ἀναιρούμεθα · ἡ γὰρ ὁμοιότης οὐ παντελῶς κωλύει τὴν αἵρεσιν , ἀλλ᾿ ἀργοτέραν ποιεῖ τὴν ἐπιδρομὴν ὑπὸ του ἑτέρου περισπωμένην . Θαυμαστὸν δέ , φησί , καὶ τὸ περὶ μέν τῆς μονῆς τῆς γῆς ζητεῖν , περὶ δὲ τῆς φορᾶς μὴ ζητεῖν , διὰ τίνα αἰτίαν τὸ μὲν ἄνω φέρεται , τὸ δὲ ἐπὶ τὸ μέσον , μηδενὸς κωλύοντος · ἡ γὰρ εὕρεσις τῆς τοῦ μένειν αἰτίας ἀκολουθεῖ τῇ περὶ τῆς κινήσεως , ὥσπερ καὶ ἀνάπαλιν · συνυπάρχουσι γὰρ ἀλλήλαις . δείξας δὲ πρότερον , ὅτι πρὸς τὴν τῆς γῆς μονὴν οὐκ ἔστιν ἀναγκαῖος ὁ ἀπὸ τῆς ὁμοιότητος λόγος ἄλλης οὔσης αἰτίας προχειροτέρας τῆς τοῦ κατὰ φύσιν · εἰ γὰρ φέρεται κατὰ φύσιν πρὸς τὸ μέσον , δῆλον , ὅτι καὶ μένει κατὰ φύσιν · νῦν δείκνυσιν , ὅτι οὐδὲ ἀληθὲς ὅλως ἐστὶ καθ’ αὑτὸ τὸ λεγόμενον , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς ἀληθὲς τὸ ἀναγκαῖον μένειν ἐπὶ τοῦ μέσου πᾶν , ᾧ μηθὲν μᾶλλον δεῦρο ἢ δεῦρο κινεῖσθαι προσήκει · ᾧ γὰρ κατὰ φύσιν ἐστὶ τὸ μένειν ἐπὶ τοῦ μέσου , τούτῳ ἀνάγκη μένειν ἐπὶ τοῦ μέσου , ᾧ δὲ ἀνάγκη μένειν ἐπὶ τοῦ μέσου , τούτῳ συμβέβηκε τὸ μηδὲν μᾶλλον ἐπὶ τάδε ἢ ἐπὶ τάδε κινεῖσθαι . κἀν ἀληθὲς οὖν εἰπεῖν , ὅτι ἀνάγκη μένειν ἐπὶ τοῦ μέσου , ᾧ μηδὲν μᾶλλον δεῦρο ἡ δεῦρο κινεῖσθαι προσήκει , ἀλλ’ οὐχ ὅτι αἴτιον τοῦτο τοῦ μένειν ἐστίν , ἀλλ’ ὅτι τῷ ἐξ ἀνάγκης μένοντι συμβέβηκεν · ἐπεὶ ὅτι οὐκ ἔστιν αἴτιον τοῦτο τοῦ μένειν , δηλοῖ τὸ ὅσον ἐπὶ τούτῳ μηδὲν κωλύειν κινεῖσθαι τὸ τοιοῦτον , οὐ μέντοι ὅλον ἅμα , ἀλλὰ διασπώμενον . καὶ γὰρ τὸ πῦρ ἐὰν ἐν τῷ μέσῳ τεθῇ , ὅσον μὲν ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς ὁμοιότητος μένειν αὐτὸ ἐπὶ τοῦ μέσου ἀνάγκη · ὁμοίως γὰρ ἔχει καὶ αὐτὸ πρὸς πᾶν τὸ ἔσχατον ὁμοιομερὲς ὄν · ἀλλ’ ὁρῶμεν , ὅτι οὐ μένει τὸ πῦρ , ἀλλὰ πάντῃ φέρεται ἀπὸ τοῦ μέσου πρὸς τὸ ἔσχατον , ἂν μή τι κωλύῃ , πλὴν οὐχ ὅλον πρὸς ἓν σημεῖον , ἀλλὰ τὸ ἀνάλογον μόριον τοῦ πυρὸς πρὸς τὸ ἀνάλογον τοῦ ἐσχάτου , οἷον τὸ τέταρτον τοῦ πυρὸς μέρος πρὸς τὸ τέταρτον τοῦ περιέχοντος · καὶ γὰρ δυνατὸν ἀνάλογον διαιρεῖσθαι , ἐπεὶ μηδὲν τῶν σωμάτων ἀμερές ἐστι · τοῦτο γὰρ ἡ στιγμὴ δηλοῖ . τοῦτο δέ φησι μόνον ἀναγκαῖον συμβαίνειν ἐκ τῆς ὁμοιότητος τὸ μὴ ὅλον σῶμα πρὸς ἓν σημεῖον χωρεῖν , οὐ μέντοι τὸ μὴ κινεῖσθαι . εἰπὼν οὖν , ὅτι ὅσον ἐπὶ τῇ ὁμοιότητι , ὥσπερ τὸ πῦρ , εἰ ὑποτεθείη ἐν τῷ μέσω κείμενον , οὐκ ἐκωλύετο διὰ τὴν ὁμοιότητα κατὰ μέρη κινηθῆναι , οὕτω καὶ ἡ γῆ , προστίθησι καὶ ἄλλον κινήσεως τρόπον · ἐδύνατο γάρ , φησί , μανουμένη καὶ ἐξ ἐλάττονος μείζων γινομένη κινεῖσθαι ἀπὸ τοῦ μέσου μηδὲν τῆς ὁμοιότητος κωλυούσης τὸν τρόπον τοῦτον τῆς κινήσεως , εἰ μὴ · φύσει τῆς γῆς ὁ τόπος οὗτος ἦν , διὸ οὐδὲ αὐξομένη ὑπερογκοῦται . Ταῦτα μὲν οὖν τοῦ Ἀριστοτέλους , καὶ τάχα ἄν τις ὑπονοήσοι τῷ ὄντι μὴ πρὸς τὴν Πλατωνικὴν ἀπόδειξιν αὐτὸν ἁπλῶς ἀποτείνασθαι · τοὐ γὰρ Πλάτωνος τὴν ἰσορροπίαν καὶ τὴν ὁμοιότητα αἰτιωμένου ὁ Ἀριστοτέλης οὐδαμοῦ φαίνεται τῆς ἰσορροπίας μνησθείς , κἂν ὁ Ἀλέξανδρος ἀντὶ τῆς ὁμοιότητος πανταχοῦ τὴν ἰσορροπίαν παραλαμβάνῃ . πλὴν κἂν πρὸς ἐκεῖνον ἀποτείνηται τὸν λόγον ὁ Ἀριστοτέλης , ῥητέον , ὅτι ὁ Σωκράτης ἐξ ὑποθέσεως προάγει τὸν λόγον , ὡς , εἰ ἔστιν ἡ γῆ ἐν μέσω τῷ οὐρανῷ περιφερὴς οὖσα , οὐδενὸς αὐτῇ δεῖ πρὸς τὸ μὴ πεσεῖν οὔτε ἀέρος οὗτε δινήσεως · ἡ γὰρ κατὰ φύσιν ἰσορροπία οὐχ ἡ τυχοῦσα , ἀλλ’ ἡ πανταχόθεν αὐτὴν εἰς τὸ κέντρον συνάγουσα ὁμοίως ὁμοιομερῆ οὖσαν καὶ ἡ τοῦ οὐρανοῦ ὁμοιομέρεια καὶ ἰσορροπία αὐτάρκης πρὸς τὴν τῆς γῆς μονήν . οὔτε γὰρ αὐτή ποτε ἑκοῦσα ἐκστήσεται οὔτε ὅλη οὔτε κατὰ μέρος · τί γὰρ μᾶλλον τῇδε ἢ τῇδε ὁμοίως ἔχουσα πρὸς ὅλον τὸν οὐρανόν ; ἀλλ’ οὐδὲ κατὰ μέρη κατὰ φύσιν ὄντος αὐτῇ τούτου τοῦ τόπου . ἀλλ’ οὐδὲ ὁ οὐρανὸς αὐτήν ποτε βιάσεται οὔτε κατὰ μέρος ἑαυτοῦ ὁμοιομερὴς ὅλος ὢν οὔτε καθ’ ὅλον ἑαυτὸν ἀεὶ ὁ αὐτὸς ὢν καὶ τὴν αὐτὴν ἀεὶ πρὸς τὴν γῆν ἔχων σχέσιν . τὸ δὲ πῦρ , κἄν ᾖ ὁμοίως τῇ γῇ ὁμοιομερές τε καὶ ἰσόρροπον , ἀλλ’ οὐ πρὸς τὸ κέντρον ἔχει τὴν ἰσορροπίαν , ἀλλὰ πρὸς τὸ πέριξ · διό ὅταν ἐν ἀλλοτρίῳ τόπῳ τῷ κέντρῳ τεθῇ τὸ πῦρ , σπουδάζει διὰ τῆς συντομωτάτης ὁδοῦ πρὸς τὸ οἰκεῖον ἀναθεῖν , καὶ τῷ ὄντι εἴ τις ὅλον τὸ πῦρ τέθεικε πρὸς τῷ κέντρῳ , διασπασθῆναι ἦν αὐτὸ ἀνάγκη · τὸ δὲ αὐτὸ ἄν ἔπαθε καὶ ἡ γῆ ἐν τῷ πέριξ τεθεῖσα . οὐδὲ δὲ τὸ πῦρ ἀπὸ τοῦ πέριξ κατὰ φύσιν ὄντος αὐτῷ καὶ ὁμοίως πρὸς αὐτὸ τοῦ οὐρανοῦ ἔχοντος κινηθείη ἄν οὔτε καθ’ ὅλον οὔτε κατὰ μέρη , πλὴν εἰ μή τι αὐτοῦ μεταβάλλει , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τούτου του ἀληθὲς εἰπεῖν “ ἰσόρροπον γὰρ πρᾶγμα ὁμοίου τινὸς πλησίον τεθὲν οὐχ ἕξει μᾶλλον οὐδὲ ἧττον οὐδαμόσε κλιθῆναι’’ . ἀλλὰ τὸ μὲν πῦρ ἅτε πλησιάζον τῷ οὐρανῷ καὶ μᾶλλον αὐτῷ ἡνωμένον μετὰ τοῦ φυλάττειν τὸν ἑαυτοῦ τόπον ὥσπερ ὁ οὐρανὸς καὶ συγκινεῖται αὐτῷ , ἡ δὲ 77 ; τῷ κέντρῳ συγγενὴς ὑποστᾶσα μένει περὶ αὐτό . ὅρα οὖν , ὅτι , ὅπερ ὁ Ἀριστοτέλης αἴτιον εἶναί φησι τῆς μονῆς τῇ γῇ τὸ κατὰ φύσιν αὐτῇ τοῦτον εἶναι τὸν τόπον . τοῦτο ὑποθέμενος ὁ Σωκράτης τὴν αἰτίαν προστίθησι φυσικήν , δι’ ἣν ἐν τοῖς οἰκείοις τόποις ὄντα οὐ δεῖταί τινος ἄλλης περιεργείας , οἷον ἀέρος ἢ δίνης , πρὸς τὸ μὴ κινηθῆναι ἐκεῖθεν ἀρκούσης αὐτοῖς τῆς τε ἰσορροπίας καὶ τῆς τοῦ περιέχοντος ὁμοιότητος . ὁ δὲ Ἀριστοτέλης πρὸς τοὺς οἰομένους ἀπαντᾷ τὴν ὁμοιότητα καὶ τὴν ἰσορροπίαν ἀρκεῖν πρὸς τὸ μὴ κινεῖσθαι καὶ τοῖς ἐν ἀλλοτρίῳ τόπῳ κειμένοις , διὸ ἀπὸ τῆς τοῦ πυρὸς παραθέσεως ἐλέγχειν πειρᾶται τὸν λόγον τοῦ ἐνταῦθα τιθεμένου καὶ πανταχοῦ τὴν αἰτίαν εἰς τὸ κατὰ φύσιν εἶναι τὸν τόπον περιάγει αὐτάρκη ταύτην ἀρχὴν εἶναι νομίζων · ὁ δέ γε Σωκράτης καὶ τούτου τὴν αἰτίαν ἀποδέδωκε . καί μοι δοκεῖ καὶ περὶ τὰς τῶν στοιχείων ἀρχὰς τοιοῦτόν τι συμβῆναι τῷ Ἀριστοτέλει . αὐτὸς μὲν γὰρ ἠρκέσθη ταῖς ποιότησι θερμῷ καὶ ξηρῷ καὶ τοῖς ἐναντίοις , ὁ δὲ Τίμαιος καὶ τούτων τὰς ἀρχὰς ἀναζητῶν ἀνῆλθεν εἰς τὰ σχήματα . Συμπερανάμενος δὲ τὴν περὶ τοῦ σχήματος καὶ τῆς θέσεως καὶ τῆς μονῆς τῆς γῆς ἱστορίαν ἐπὶ τὰ ἑαυτῷ περὶ τούτων δοκοῦντα λοιπὸν μέτεισιν . p . 296a24 Ἡμεῖς δὲ λέγομεν πρῶτον , πότερον ἔχει κίνησιν ἢ μένει ἕως του φανερὸν ἐκ τούτων . Πρῶτον προτίθεται δεῖξαι , ὅτι οὐ κινεῖται ἡ γῆ κύκλῳ οὔτε περὶ τὸ μέσον , ὡς ἓν τῶν ἄστρων οὖσα , ὡς ἔλεγον οἱ Πυθαγόρειοι , οὔτε ὡς ἐν τῷ μέσῳ περὶ τὸν ἄξονα τοῦ παντὸς ἰλλομένη . καὶ δείκνυσιν , ὅτι ἀδύνατον αὐτὴν οὕτω κινεῖσθαι κατὰ τὸν δεύτερον τῶν ὑποθετικῶν τρόπον οὕτως · εἰ κινεῖται κύκλῳ ἡ γῆ , βίᾳ κινεῖται ταύτην τὴν κίνησιν . ἀλλὰ μὴν ἀδύνατον αὐτὴν βίᾳ κινεῖσθαι καὶ παρὰ φύσιν · ἀδύνατον ἄρα κύκλῳ κινεῖσθαι τὴν γῆν . καὶ τὸ μὲν συνημμένον δείκνυσιν οὕτως · εἰ μὴ βίᾳ κινεῖται τὴν κύκλῳ κίνησιν ἡ γῆ , κατὰ φύσιν αὐτὴν κινεῖται · ἀνάγκη γὰρ τὸ κινούμενον ἢ βίᾳ ἢ κατὰ φύσιν κινεῖσθαι · ἀλλ’ εἰ κατὰ φύσιν ἐκινεῖτο κύκλῳ , καὶ τῶν μορίων ἕκαστον αὐτῆς ταύτην εἶχε τὴν φοράν · ἀλλὰ μὴν τὰ μόρια οὐ κινεῖται κύκλῳ , ἀλλ’ ἐπ’ εὐθείας φέρεται πρὸς τὸ μέσον . οὐκ ἄρα κατὰ φύσιν ἡ γῆ κινεῖται τὴν κύκλῳ κίνησιν · βίᾳ ἄρα . τὴν δὲ ἀντιστροφήν τὴν λέγουσαν · ἀλλὰ μὴν βίᾳ οὐ κινεῖται · κατεσκεύασε δυνάσει ἐν δευτέρῳ σχήματι κατηγορικῶς οὕτως · ἡ γῆ ἀίδιος · τὸ βίᾳ καὶ παρὰ φύσιν κινούμενον οὐκ ἀίδιον · ἡ ἄρα γῆ οὐ κινεῖται βιαίως . ὅτι δὲ ἡ γῆ ἀίδιος , παρέδειξεν ἐκ τοῦ τὴν τοῦ κόσμου τάξιν ἀίδιον εἶναι , ὥστε καὶ ἡ γῆ ἀίδιος . Εἶτα καὶ δεύτερον ἐπιχείρημα ἐπάγει τοιοῦτον · εἰ κύκλῳ κινεῖται ἡ γῆ εἴτε περὶ τὸ μέσον εἴτε ἐπὶ τοῦ μέσου , ἀναγκαῖον αὐτὴν δύο κινεῖσθαι κινήσεις , ὥσπερ τὰ ἄλλα πάντα τὰ μετὰ τὴν ἀπλανῆ τήν τε τῆς ἀπλανοῦς κινοῦνται καὶ τὴν ἰδίαν τὴν περὶ τοὺς τοῦ ζῳδιακοῦ πόλους ἀνάπαλιν τῇ ἀπλανεῖ γινομένην , δι’ ἣν καὶ ὑπολείπονται τῆς ἀπλανοῦς . εἰ γὰρ ἀνατέλλοι σήμερον ὁποιοσοῦν τῶν πλανωμένων μετὰ τοῦ ἐπὶ τῆς καρδίας τοῦ Λέοντος , εἰ τύχοι , κινηθεὶς ἐπὶ τὰ ἑπόμενα ὁ πλανώμενος δύο μοίρας , εἰ τύχοι , ὥστε κατὰ τὴν πέμπτην μοῖραν γενέσθαι τοῦ Λέοντος , τῇ ἑξῆς προανατέλλοντος τοῦ ἐπὶ τῆς καρδίας καὶ προδύνοντος ὐπολειπόμενος φαίνεται ὁ πλανώμενος . εἰ οὖν κινεῖται κύκλῳ ἡ γῆ , δῆλον , ὅτι καὶ αὐτὴ τὴν ἐναντίαν τε τῇ ἀπλανεῖ κινηθήσεται ἰδίαν κίνησιν , διὸ καὶ ὑπολειφθήσεται τῆς ἀπλανοῦς , καὶ ἔτι μέντοι περὶ τοὺς τοῦ ζῳδιακοῦ πόλους , καθάπερ καὶ αἱ τῶν πλανωμένων αἱ τιμιώτεραι αὐτῆς . εἰ δὲ τοῦτο , οὐκέτι τὰ ἀπλανῆ ἄστρα κατὰ τὰ αὐτὰ σημεῖα τοῦ ὁρίζοντος ἀνατέλλοντα καὶ δύνοντα φανήσεται ἡμῖν ὥσπερ νῦν , ἀλλὰ μᾶλλον τὰ πλανώμενα ὡς περὶ τοὺς αὐτοὺς αὐτὰ πόλους κινούμενα , ὧν πᾶν τοὐναντίον φαίνεται . λοιπὸν δέ , ἐὰν ἡ κίνησις · αὐτῆς ἰσοταχὴς γένηται τῶν πλανωμένων τινί , ἐκεῖνος κατὰ τὸ αὐτὸ σημεῖον ὀφθήσεται οὔτε ἀνατέλλων οὔτε δύνων , ὅπερ ἐναργῶς ἄλογον . Χρὴ οὖν τούτῳ ἐφιστάνειν , ὅτι τῷ ἐξομοιῶσαι τὴν ἐγκύκλιον κίνησιν τῆς γῆς , εἰ γίνοιτο , ταῖς ἄλλαις ἐγκυκλίοις κινήσεσι ταῖς περὶ τὴν ἀπλανῆ ἐνεδείξατο , ὅτι καὶ περὶ τοὺς τοῦ ζῳδιακοῦ πόλους κινηθήσεται , καὶ μέντοι καὶ ἐκ τοῦ ἐπαγομένου ἀτόπου · οὔτε γὰρ τῷ κινεῖσθαι τὴν γῆν ἁπλῶς οὔτε τῷ ὑπολείπεσθαι αἱ παραλλαγαὶ τῶν ἀνατολῶν καὶ δύσεων ἀκολουθοῦσιν , εἰ μὴ καὶ περὶ τοὺς τοῦ ζῳδιακοῦ πόλους ἢ ἄλλους παρὰ τοὺς τοῦ ἰσημερινοῦ ἐκινεῖτο ἡ γῆ . τρίτον δὲ ἐπιχείρημα ἐπάγει ὡς ἐπὶ ἀξιώματι προειλημμένῳ τοιούτῳ · ἐφ’ ὃ φέρεταί τι κατὰ φύσιν , ἐν τούτῳ καὶ μένει κατὰ φύσιν · εἰ οὖν ἡ φορὰ τῶν μορίων τῆς γῆς καὶ ὅλης αὐτῆς ἡ κατὰ φύσιν ἐπὶ τὸ μέσον τοῦ παντός ἐστιν , ἐφ’ ὃ δὲ φέρεταί τι κατὰ φύσιν , ἐν τούτῳ καὶ μένει κατὰ φύσιν , μένει ἄρα ἐν τῷ μέσῳ τοῦ παντός · καὶ γὰρ καὶ τὸ πῦρ πρὸς τὸ πέριξ φερόμενον , ὅσον ἐφ’ ἑαυτῷ μένει ἐκεῖ . τάχα δὲ καὶ τοῦτο ἐνδείκνυται , ὅτι ἡ τῆς γῆς κίνησις ἐπὶ τὸ μέσον ἐστίν , οὐ περὶ τὸ μέσον · καὶ γὰρ ἡ φορὰ τῶν μορίων καὶ ὅλης αὐτῆς ἐπὶ τὸ μέσον ἐστὶ τοῦ παντός . εἰπὼν δέ , ὅτι ἡ φορὰ τῆς γῆς ἐπὶ τὸ τοῦ παντός ἐστι μέσον , ἐπάγει ὅτι , κἄν μὴ κινῆται ἡ γῆ , ὥς τινες λέγουσιν , ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ κέντρου τυγχάνῃ κειμένη , τοῦτο ἄν τις ἀπορήσειεν · ἐπειδὴ ταὐτὸν τῷ ὑποκειμένω τὸ μέσον ἐστὶν ἀμφοτέρων τοῦ τε παντὸς καὶ τῆς γῆς , ὡς πρὸς πότερον μέσον φέρεταο τὰ βάρος ἔχοντα καὶ τὰ μόρια τῆς γῆς κατὰ φύσιν ; πότερον ὅτι τοῦ παντός ἐστι μέσον ἢ διότι τῆς γῆς ; τοῦτο οὖν ἀπορήσας λέγει , ὅτι ἀνάγκη πρὸς τὸ τοῦ παντὸς φέρεσθαι , καὶ δείκνυσιν αὐτὸ ἐκ τοῦ πυρὸς καὶ ὅλως τῶν κούφων · ταῦτα γὰρ εἰς τὸ ἐναντίον τοῖς βαρέσι φερόμενα ὡς ἐναντία ἐκείνοις , οἷον τὸ πῦρ , οὐ φέρεται ἐπὶ τὸ ἑαυτῶν ἄνω , ἀλλ’ ἐπὶ τὸ τοῦ παντός · ὥστε καὶ ἡ 77 ) τὴν ἐναντίαν τῷ πυρὶ κινουμένη καὶ εἰς τοὐναντίον ἐπὶ τὸ τοῦ παντὸς κάτω τε καὶ μέσον κινοῖτο . Τὸ δὲ πρός τὸ ἔσχατον φέρεται τοῦ περιέχοντος τόπου τὸ μέσον ὁ μὲν Ἀλέξανδρος ἴσον εἶναί φησι τῷ πρὸς τὸ τοῦ παντὸς ἔσχατον καὶ ἄνω τὸν οὐρανόν , ὑφ’ οὗ τὸ κάτω τε καὶ μέσον περιέχεται τὸ ὑπὸ σελήνην . μήποτε δὲ ἔσχατον λέγει τοῦ περιέχοντος τόπου τὸ μέσον τὸ ἀνωτάτω τοῦ ἀέρος , ἐφ’ ὃ φέρεται τὸ πῦρ , ἵνα ᾖ ὁ περιέχων τόπος τὸ μέσον τὸ τοὐ ἀέρος πέρας τὸ πρὸς τῇ γῇ , ἔσχατον δὲ αὐτοῦ τὸ ἄνω μέρος , εἰς ὃ φέρεται καὶ ὁ ἀὴρ ὁ καθαρώτατος καὶ τὸ πῦρ . Δείξας οὖν , ὅτι πρὸς τὸ τοῦ παντὸς κέντρον φέρεται τὰ βαρέα , ἐπάγει , ὅτι καὶ πρὸς τὸ τῆς γῆς , καὶ δείκνυσι τοῦτο ἐκ τοῦ μὴ παράλληλα φέρεσθαι τὰ βάρη · εἰ γὰρ παράλληλα κατεφέρετο , οὐκ ἂν εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον ἄμφω συνένευε τὸ κέντρον . ὅτι δὲ οὐ φέρεται παράλληλα , ἀλλὰ πρὸς τὸ κέντρον συννεύει , δείκνυσιν ἐκ τοῦ πρὸς ὁμοίας γωνίας φέρεσθαι . ὁμοίας δὲ ἐκάλουν τὰς ἴσας γωνίας οἱ τὴν γωνίαν ὑπὸ τὸ ποιὸν ἀνάγοντες . ἴσαι δὲ δηλονότι ἢ ὅμοιαί εἰσιν , ὅταν ὀρθὴ ᾖ ἑκατέρα · ὅταν γὰρ εὐθεῖα ἐπ’ εὐθεῖαν σταθεῖσα τὰς ἐφεξῆς γωνίας ἴσας ἀλλήλαις ποιήσῃ , ὀρθὴ ἑκατέρα τῶν ἴσων γωνιῶν ἐστιν , ὡς ἐν τοῖς Στοιχείοις ἐμάθομεν . καὶ ὅτι μὲν πρὸς ὀρθὰς γωνίας καταφέρεται τὰ βάρη φυσικῶς ἐπὶ τὴν γῆν , δηλοῖ τὸ μὴ ἄλλως ἵστασθαι κίονα ἢ τοῖχον ἢ ἄλλο τι βάρος , εἰ μὴ ὀρθὴν ποιεῖ τὴν πρὸς τὸ ἐπίπεδον γωνίαν . ὅτι δὲ αἱ πρὸς ὀρθὰς καταφερόμεναι πρὸς τὸ κέντρον συννεύουσιν , ἐμάθομεν ἀπὸ τοῦ ιθ' θεωρήματος τοὺ τρίτου βιβλίου τῶν Στοιχείων , οὗ ἡ πρότασίς ἐστι τοιαύτη · ἐὰν κύκλου ἐφάπτηταί τις εὐθεῖα , ἀπὸ δὲ τῆς ἁφῆς τῇ ἐφαπτομένῃ πρὸς ὀρθὰς γωνίας ἀχθῇ εὐθεῖα ἐπὶ τῆς ἀχθείσης ἔσται τὸ κέντρον τοὐ κύκλου · καὶ τὸ πρὸ αὐτοῦ δὲ τὸ αὐτὸ δείκνυσι πρότασιν ἔχον τοιαύτην · ἐὰν κύκλου ἐφάπτηταί τις εὐθεῖα , ἀπὸ δὲ τοῦ κέντρου ἐπὶ τὴν ἁφὴν ἐπιζευχθῇ τις εὐθεῖα , ἡ ἐπιζευχθεῖσα κάθετος ἔσται ἐπὶ τὴν ἐφαπομένην . ἀλλ’ ἐν μὲν τοῖς Στοιχείοις δέδεικται ἐπὶ τῆς πρὸς ὀρθὰς τῇ ἐφαπτομένῃ τὸ κέντρον καὶ ἡ διὰ τοῦ κέντρου πρὸς ὁρθὰς οὖσα τῇ ἐφαπτομένῃ , νῦν δὲ πρόκειται τὴν τῷ ἐπιπέδῳ τῆς γῆς πρὸς ὀρθὰς οὖσαν δεῖξαι ἐπὶ τὸ κέντρον συννεύουσαν . δεικτέον , ὅτι ἡ τῇ ἐφαπτομένῃ πρὸς πρὸς οὖσα καὶ τῷ ἐπιπέδῳ τῆς γῆς πρὸς ὀρθάς ἐστιν . ἔστω δὴ μέγιστος κύκλος ἐν τῇ ἐπιφανείᾳ τῆς γῆς ὁ ΑΒΓ , καὶ ἤχθω ἐφαπτομένη τοῦ κύκλου εὐθεῖα ἡ ΔΕ , καὶ ἔστω βάρος τι τὸ Ζ φερόμενον ἐπὶ τὴν ἐφαπτομένην κατὰ τὴν ΖΑ εὐθεῖαν , ὥστε ἴσας εἶναι τὰς ὑπὸ ΖΑΔ ΖΑΕ γωνίας ἀλλήλαις . λέγω , ὅτι καὶ πᾶσα ἡ ὑπὸ ZAB γωνία η τῇ ὑπὸ ΖΑΓ γωνίᾳ ἴση εστιν · αὗται οε εἰσιν αἰ πρὸς τὼ επιπεοω τῆς γῆς ὑπὸ τοῦ καταφερομένου βάρους γινόμεναι . ἐκβεβλήσθω ἡ ΖΑ ἐπὶ τὸ κέντρον τοῦ κύκλου τὸ Η . δέδεικται γάρ , ὅτι ἐπὶ τῆς πρὸς ὀρθὰς τῇ ἐφαπτομένῃ ἐστὶ τὸ κέντρον . ἐπεὶ οὖν ἴσαι εἰσὶν αἱ ΔΑΗ ΕΑΗ γωνίαι · ὀρθὴ γὰρ ἑκατέρα · ὧν ἡ ΗΑΓ τῇ ΗΑΒ ἴση ἐστὶ τῶν ἡμικυκλίων οὖσαι τοῦ ΑΒΓ κύκλου , καὶ λοιπαὶ ἄρα αἱ πρὸς τῷ Α κερατοειδεῖς ἴσαι ἀλλήλαις εἰσίν · εἰσὶ δὲ καὶ αἱ ὑπὸ ΖΑΔ ΖΑΕ ἴσαι · καὶ ὅλη ἄρα ἡ ὑπὸ ΖΑΓ ὅλῃ τῇ ὑπὸ ΖΑΒ ἴση ἐστί , καί εἰσιν αἱ πρὸς τῇ τῆς γῆς ἐπιφανείᾳ . Ὁ δὲ Πτολεμαῖος ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς Συντάξεως ὑποθέμενος τὰ βάρη βάρη πρὸς ἴσας γωνίας καταφέρεσθαι διὸ καὶ μένειν ἀκλινῆ καὶ οὐ πίπτειν , δείκνυσι καί , ὅτι πάντα ἐπὶ τὸ κέντρον ἐπείγεται . τοῦ γὰρ ΖΑ πρὸς ἴσας γωνίας ἑστῶτος , οἷον κίονός τινος , ἐὰν ἀπὸ τοῦ κέντρου ἐπὶ τὸ Α ἐπιζεύξωμεν εὐθεῖαν καὶ ἀπὸ τοῦ Α τῇ ΑΗ διαμέτρῳ πρὸς ὀρθὰς ἀναστήσωμεν τὴν ΔΕ ἔστι ἡ ZA τῇ AH ἐπ’ εὐθείας . ἐπεὶ γὰρ ὅλη ἡ ὑπὸ ZAB ὅλῃ τῇ ὑπὸ ΖΑΓ ὑπόκειται ἴση , ὧν ἡ κερατοειδὴς τῇ κερατοειδεῖ ἴση , διότι καὶ αἱ τῶν ἡμικυκλίων ἴσαι , καὶ λοιπὴ ἄρα ἡ ΖΑΔ ἴτη τῇ ΖΑΕ · ὀρθὴ ἄρα ἑκατέρα . ὀρθαὶ δὲ καὶ αἱ ὑπὸ ΔΑΗ ΕΑΗ · δύο ἄρα ὀρθαὶ αἱ ὑπὸ ΖΑΔ ΔΑΗ · ὥστε υἷα εὐθεῖα ἡ ΖΑΗ διὰ τὸ ιδ΄ τοῦ πρώτου τῶν Στοιχείων , οὗ ἡ πρότασίς ἐστι τοιαύτη · | ἐὰν πρός τινι εὐθείᾳ καὶ τῷ πρὸς αὐτῇ σημείῳ δύο εὐθεῖαι μὴ ἐπὶ τὰ αὐτὰ μέρη κείμεναι τὰς ἐφεξῆς γωνίας δυσὶν ὀρθαῖς ἴσας ποιῶσιν , ἐπ’ εὐθείας ἔσονται ἀλλήλαις <αἱ> εὐθεῖαι . τὸ ἄρα Z βάρος ἐπὶ τὸ κέντρον οἰσθήσεται . Ὅλως δέ , εἰ μὴ πρὸς τὸ κέντρον συνένευε τὰ βάρη πάντα , ἀλλὰ καὶ παράλληλα ἐφέρετο , οὐκ ἂν πάντα ἐπὶ τὴν γῆν ἐφέρετο , ἀλλὰ παρήλλασσέ τινα τὴν γῆν · οὐ γὰρ παντὶ τῷ μεταξὺ παρεκτείνεται ἡ γῆ ἐν μέσῳ οὖσα . εἰ οὖν φέρεται κατὰ φύσιν ἐπὶ τὸ μέσον ἡ γῆ , καὶ μένει ἐν τῷ μέσῳ κάτα φύσιν . Εἶτα καὶ ἄλλην ἀπόδειξιν ἐναργεστέραν προστίθησιν τοῦ μὴ κινεῖσθαι τὴν γῆν ὅλως μήτε περὶ τὸ μέσον μήτε ἀπὸ τοῦ μέσου · εἰ γὰρ τὰ βία ῥιπτούμενα ἄνω βάρη εἰς τὸν αὐτὸν πάλιν τόπον κατὰ στάθμην καταφέρεται , κἄν εἰς ἄπειρον ἡ δύναμις ἀναρριπτῇ , ὥστε καὶ χρόνον πολὺν γενέσθαι μεταξὺ τῆς ἀναρρίψεως καὶ τῆς πτώσεως , οὐ κινεῖται ἡ τῆ . εἰ γὰρ ἡ τῆ ἐκινεῖτο , καὶ τόπον ἐκ τόπου παρήλλασσε τὰ μόρια αὐτῆς , ἐπ’ ἄλλον τόπον ἂν κατεφέρετο τὸ ἀναρριφθὲν καὶ οὐκ εἰς ἐκεῖνον , ἀφ’ οὗ ἀνερρίφθη . Δείξας δὲ ἄμφω τὰ προβλήματα , καὶ ὅτι ἐν τῷ μέσῳ ἐστὶν ἡ γῆ καὶ ὅτι ἀκίνητος οὔτε κύκλῳ περὶ τὸ μέσον οὔτε ἐπ’ εὐθείας κινουμένη , κοινὸν ἐπήγαγε συμπέρασμα φανερὸν εἶναι λέγων ἐκ τῶν εἰρημένων , ὅτι οὔτε κινεῖται οὔτε ἐκτὸς κεῖται τοῦ μέσου , ὃ ταὐτόν ἐστι τῷ καὶ ἐν τῷ μέσῳ κεῖσθαι καὶ ἠρεμεῖν . p . 296b26 Πρὸς δὲ τούτοις δῆλον ἐκ τῶν εἰρημένων τὸ αἴτιον ἕως τοῦ ἀναγκαῖον μένειν αὐτὴν ἐπὶ τοῦ μέσου . Δείξας , ὅτι ἐπὶ τοῦ μέσου ἠρεμεῖ ἡ γῆ , ἐφεξῆς καὶ τὴν αἰτίαν διδάσκει , δι’ ἣν ἠρεμεῖ , ὅτι οὔτε διὰ τὸν ὑποκείμενον ἀέρα οὔτε διὰ τὴν δίνην , ἀλλ’ ὅτι κατὰ φύσιν ἐστὶν αὐτῇ τὸ μένειν ἐπὶ τοῦ μέσου . ὁ δὲ λόγος ἐστὶ τοιοῦτος · εἰ φύσει φέρεται τὰ μόρια αὐτῆς πάντοθεν πρὸς τὸ μέσον , ὥσπερ φαίνεται , διότι καὶ τὸ πῦρ ἀπὸ τοῦ μέσου πρὸς τὸ ἔσχατον , ἀδύνατον ἐνεχθῆναι ὁτιοῦν μόριον αὐτῆς ἀπὸ τοῦ μέσου μὴ βιασθέν · οὐ γὰρ δυνατὸν φύσει καὶ ἀπὸ τοῦ μέσου καὶ ἐπὶ τὸ μέσον φέρεσθαι , διότι μία φορὰ κατὰ φύσιν τοῦ ἑνὸς σώματος καὶ ἁπλῆ τοῦ ἁπλοῦ , ἀλλ’ οὐχ αἱ ἐναντίαι · ἡ δὲ ἀπὸ τοῦ μέσου τὸ μέσον ἐναντία · ὥστε , εἰ ἡ ἐπὶ τὸ μέσον κατὰ φύσιν ἐστίν , ἡ ἀπὸ τοῦ μέσου οὐκ ἄν εἴη κατὰ φύσιν , ἀλλ’ , εἴπερ ἄρα , βίᾳ . εἰ οὖν ἀδύνατον ὁτιοῦν μόριον ἐνεχθῆναι ἀπὸ τοῦ μέσου κατὰ φύσιν , καὶ τὴν ὅλην ἀδυνατώτερον . εἰ οὖν κατὰ φύσιν ἐπὶ τὸ μέσον φέρεται , ἀδύνατον ἀπὸ τοῦ μέσου κατὰ φύσιν φέρεσθαι · εἰ δὲ τοῦτο ἀδύνατον , ἀναγκαῖον μένειν αὐτὴν ἐπὶ τοῦ μέσου . ἀλλὰ μὴν τὸ ἡγούμενον ἀληθὲς τὸ κατὰ φύσιν τὰ μόρια τῆς γῆς πανταχόθεν πρὸς τὸ μέσον φέρεσθαι · καὶ τὸ λῆγον ἄρα ἀληθὲς τὸ κατὰ φύσιν μένειν αὐτὴν ἐπὶ τοῦ μέσου · αὕτη ἄρα αἰτία τοῦ μένειν ἐπὶ τοῦ μέσου τὴν γῆν τὸ πεφυκέναι οὕτω , καὶ ἄλλην οὐ χρὴ ζητεῖν . p . 297a2 Μαρτυρεῖ δὲ τούτοις ἕως τοῦ τοσαῦτα εἰρήσθω περὶ αυτης . Τοῦ τὴν γῆν ἐπὶ τοῦ μέσου κεῖσθαι καὶ ἠρεμεῖν μαρτύριον φέρει τὸ καὶ τοὺς ἀστρολόγους δεικνύναι τὰ φαινόμενα περὶ τὸν οὐρανὸν οὕτως συμβαίνειν ὡς ἐπὶ τοῦ μέσου τῆς γῆς κειμένης καὶ ἠρεμούσης . τὸ δὲ ἑξῆς τῆς λέξεως τοιοῦτον · τὰ φαινόμενα μεταβαλλόντων τῶν σχημάτων , οἷς ὥρισται τῶν ἄστρων ἡ τάξις , συμβαίνει ὡς ἐπὶ τοῦ μέσου κειμένης τῆς γῆς · ἡ γὰρ τάξις τῶν ἄστρων κατὰ τοὺς σχηματισμοὺς ὥρισται τοὺς κατὰ τὰς κινήσεις γινομένους . εἰ γὰρ μὴ μέση τοῦ οὐρανοῦ ἦν ἡ 77 ] , τῶν ἀστέρων ἀνατολικῶν γινομένων , εἶτα ἐπὶ τοῦ μεσημβρινοῦ καὶ τελευταῖον πρὸς δυσμὰς οὐκ ἄν τὰ μεγέθη τῶν αὐτῶν ἀεὶ ἴσα ἐφαίνετο , ἀλλ’ εἰ μὲν πρὸς δυσμὰς ἡ γῆ παρεκεχωρήκει , μείζονα ἐφαίνετο τὰ αὐτὰ δύνοντα ἤπερ ἀνατέλλοντα , εἰ δὲ πρὸς ἀνατολάς , τοὐναντίον , καὶ τὰ μεταξὺ αὐτῶν διαστήματα ὁμοίως . οὐδ’ ἄν αἱ τῆς σελήνης ἐκλείψεις τοιαύτην εἶχον τάξιν τῶν σχηματισμῶν , ὥστε κατὰ τὴν <κατὰ> διάμετρον αὐτῆς ἀεὶ πρὸς τὸν ἥλιον στάσιν ἀποτελεῖσθαι , ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς ἐλάττοσι τοῦ ἡμικυκλίου διαστήμασι . τοῦτο δὲ ἄν συνέβαινε , καὶ εἰ μεταβατικὴν ἐποιεῖτο κίνησιν ἡ γῆ · εἰ δὲ κύκλῳ περὶ τὸ κέντρον , ὡς Ἡρακλείδης ὁ Ποντικὸς ὑπετίθετο , τῶν οὐρανίων ἠρεμούντων , εἰ μὲν πρὸς δύσιν , ἐκεῖθεν ἄν ἐφάνη τὰ ἄστρα θ’ ἀνατέλλοντα , εἰ δὲ πρὸς ἀνατολάς , εἰ μὲν περὶ τοὺς τοῦ ἰσημερινοῦ πόλους , οὐκ ἄν ἀπὸ διαφόρων ὁρίζοντος τόπων ὁ ἥλιος καὶ οἱ ἄλλοι πλάνητες ἀνέτελλον , εἰ δὲ περὶ τοὺς τοῦ ζῳδιακοῦ , οὐκ ἂν οἱ ἀπλανεῖς ἀπὸ τῶν αὐτῶν ἀεὶ τόπων ἀνέτελλον , ὥσπερ νῦν · εἴτε δὲ περὶ τοὺς τοῦ ἰσημηρινοῦ εἴτε περὶ τοὺς τοῦ ζῳδιακοῦ , πῶς ἄν ἐσώθη τῶν πλανωμένων ἡ εἰς τὰ ἑπόμενα ζῴδια μετάβασις ἀκινήτων τῶν οὐρανίων ὄντων ; ὃ δὴ λέγει καὶ ὁ Πτολεμαῖος , ὅτι πάντα ἂν τὰ μὴ βεβηκότα μίαν ἀεὶ τὴν ἐναντίαν τῇ γῇ κίνησιν ἐφαίνετο ποιούμενα καὶ οὔτ’ ἄν νέφος ποτὲ ἐδείκνυτο παροδεῦον πρὸς ἀνατολὰς οὔτε ἄλλο τι τῶν ἱπταμένων ἢ βαλλομένων φθανούσης ἀεὶ πάντα τῷ τάχει τῆς γῆς , εἴπερ τοσαύτην ἐν βραχεῖ χρόνῳ ποιεῖται τὴν ἀποκατάστασιν . Συμπερανάμενος δὲ τὰ εἰρημένα περί τε τῆς θέσεως τῆς γῆς , ὅτι ἐν τῳ μέσῳ , καὶ περὶ τῆς μόνης καὶ κινήσεως , ὅτι μένει καὶ οὐ κινεῖται , ἐφεξῆς ἐπὶ τὸν περὶ τοῦ σχήματος μεταβαίνει λόγον . | p . 297a8 Σχῆμα δὲ ἔχειν σφαιροειδὲς ἀναγκαῖον αὐτὴν ἕως τοῦ κατὰ τοῦτον δὴ τὸν λόγον ἀναγκαῖον εἶναι τὸ σχῆμα σφαιροειοες αὐτῆς . Οτι σφαιροειδὴς ἡ γῆ , διὰ πέντε δείκνυσιν ἐπιχειρημάτων , ὧν τὸ πρῶτον ἀποδείκνυσι προλαβών , ὅτι τὰ τῆς γῆς μόρια μέχρι ἰοῦ μέσου πέφυκε κινεῖσθαι · τοῦτο γὰρ σημαίνει διὰ τοῦ βάρος ἔχει μέχρι πρὸς τὸ μέσον · τὸ γὰρ βάρος ἔχον καὶ κατὰ βάρος κινούμενον ἕως τοῦ μέσου τοῦ παντὸς κινεῖται μὴ κωλυόμενον . πάντων δὲ τῶν μορίων πρὸς τὸ μέσον ῥεπόντων καὶ τῶν ἐλαττόνων ὑπὸ τῶν μειζόνων ὠθουμένων καὶ θλιβομένων διὰ τὴν ἰσχυροτέραν τῶν μειζόνων ἀεὶ πρὸς τὸ μέσον ῥοπὴν καὶ παραχωρούντων ἄλλων ἄλλοις πανταχόθεν τὸ σφαιροειδὲς γίνεται σχῆμα , ὡς ἐπὶ τοῦ εἰς σφαῖραν πλαττομένου κηροῦ τὸ ἐξέχον ἀεὶ πρὸς τὸ μέσον ὠθεῖται . εἶτα καὶ τὴν φαντασίαν ἡμῶν διορθοῖ τὴν ἄλλο μόριον ἐπ’ ἄλλο τιθεῖσαν εἰς ὕψος πολύ , ἕως ἄν ἐκπεσὸν τῆς ἐπὶ τὸ μέσον σπουδῆς ἀλλαχοῦ που ἐνεχθῇ · οὐ γὰρ κυμαίνει , φησί , τουτέστιν οὐκ ὀγκοῦται , μέχρι τοῦ ὑπερεκχεῖσθαι · οὔτε γὰρ τὸ ὠθοῦν οὔτε τὸ ὠθούμενον πρὸς ἄλλο τι τὴν ῥοπὴν ἔχουσιν ἢ πρὸς τὸ μέσον . ἢ τὸ οὐχ οἷόν τε κυμαίνειν εἶπεν ἀντὶ τοῦ ὑποχωρεῖν καὶ ἀντιπεριίστασθαι τῷ πλείονι τὸ ἔλαττον . τοῦτο γὰρ τὰ ὑγρὰ πάσχει , ἐπὶ δὲ τῶν τῆς γῆς μορίων πιέζεται μᾶλλον τὸ ἔλαττον ὑπὸ τοῦ μείζονος καὶ συμπλάττεται ἢ συγχωρεῖ ἕτερον ἑτέρῳ , ἕως ἂν ἔλθῃ ἐπὶ τὸ μέσον τὸ βαρύτερον , ἀλλὰ μὴ ὑπερεκχυθῇ ὀγκούμενα ὡς τὰ κύματα . εἰς ἐνάργειαν δὲ φέρων τὸ λεγόμενον ὑποτίθεται τὴν γῆν γινομένην , καθάπερ καὶ τῶν φυσιολόγων τινὲς καὶ αὐτοὶ τὴν παράταξιν τῶν ἐν τῷ κόσμῳ πρώτων καὶ ὑστέρων διὰ τῆς γενέσεως ἐνδεικνύμενοι · ἀλλ’ ἐκεῖνοι μὲν τὴν δίνην αἰτιώμενοι βιαίως αὐτὴν πρὸς τὸ μέσον φέρεσθαι λέγουσι , βέλτιον δὲ καὶ ἀληθέστερον τὸ λέγειν τοῦτο γίνεσθαι διὰ τὸ φύσιν ἔχειν φέρεσθαι τὸ βάρος ἔχον πρὸς τὸ μέσον . ὑποθέμενος οὗν τὴν γῆν μεμιγμένην τέως τοῖς ἄλλοις , εἶτα διακρινομένην , ὡς Ἀναξαγόρας ἐδόκει λέγειν , καὶ ἐνεργείᾳ ἐκ τοῦ δυνάμει γινομένην καὶ φερομένην ἐπὶ τὸ μέσον , εἰ μὲν πανταχόθεν ἀπὸ τῶν ἐσχάτων ἴσα φέροιτο τὰ βαρέα ἐπὶ τὸ μέσον ἓν ὄν , ἀνάγκη πανταχόθεν ἴσου προστιθεμένου ἴσον ἀπέχειν τοῦ μέσου τὸ ἔσχατον · τοῦτο δὲ τὸ σχῆμα σφαιροειδές ἐστιν · κἄν μὴ πανταχόθεν δὲ ὁμοίως συνέθει πρὸς τὸ μέσον τὰ μόρια αὐτῆς , ἀλλ’ ὅθεν μὲν πλέον , ὅθεν δὲ ἔλαττον , τὸ αὐτὸ συμβαίνει · καὶ οὕτω γὰρ σφαιρικὸν ἀνάγκη τὸ σχῆμα γίνεσθαι · καθὸ γὰρ μείζων ἡ προσθήκη γένηται , κατὰ τοῦτο τοῦ βάρους αὐξανομένου τὸ ὑποκείμενον ἔλαττον ὂν καὶ κουφότερον ἐξωθήσεται ὑπὸ τοῦ βαρυτέρου . ἕως | ἄν ἐξωθούμενα τὰ κουφότερα ὑπὸ τῶν βαρυτέρων ἐπὶ θάτερα τοῦ κέντρου ἀθροισθέντα ἰσόρροπα τοῖς ἐξωθοῦσι πρὸς τὴν ἐπὶ τὸ κέντρον σπουδὴν ὁμοίαν γένηται . οὕτω μὲν καὶ ὁ Ἀλέξανδρος , οὐχ ὅτι ὑπερβαίνειν τὸ κέντρον οἴεταί τι βάρος ὠθούμενον · τὸ γὰρ ἐξιστάμενον ἀπὸ τοῦ κέντρου πρὸς τὸ ἄνω δηλονότι χωρεῖ καὶ τὸ ὠθοῦν αὐτὸ πρὸς τὸ ἄνω ὠθεῖ · πῶς οὖν τὸ βαρύτερον ἐπὶ τὸ ἄνω ἐξωθήσει κατὰ φύσιν ; ὅλως γὰρ πρὸς τῷ κέντρῳ γενόμενον οὐδὲ βάρος ἔτι λοιπὸν ἕξει ὥστε ὠθεῖν . καὶ ὁ Ἀριστοτέλης δὲ σαφῶς τὰ βαρύτερα μέχρι τοῦ μέσου ὠθεῖν φησιν , ἀλλ’ οὐχ ὑπερωθεῖν τοῦ μέσου . τὸ οὖν λεγόμενόν ἐστιν , ὅτι τὸ πλέον τὸ πρὸ αὐτοῦ ἔλαττον προωθεῖ καὶ τοῦτο ἄχρι τοῦ μέσου . συμβαίνει οὖν ὁ προωθισμὸς ἄλλου ἄλλο ὠθοῦντος καὶ συμπιλοῦντος τῶν παρ’ ἑκατέρου συγχωρούντων , ὡς εἶπε , καὶ ὀγκουμένων διὰ τὴν στενοχωρίαν · οὕτω γὰρ εἰς μίαν ἐπιφάνειαν καθίσταται . ἀλλὰ καὶ τὸ ἐξέχον ἀεὶ καὶ πορρώτερον τοὺ κέντρου γενόμενον σπουδάζον αὐτῷ πλησιάζειν ἐπικαταφέρεται τῷ κοιλοτέρῳ , καὶ οὕτως ἡ σφαίρωσις γίνεται . Καὶ διὰ τῆς καθ’ ὑπόθεσιν οὗν γενέσεως τὴν γῆς τὴν σφαίρωσιν αὐτῆς ἐνδειξάμενος καὶ ὅτι τὸ μέσον αὐτῆς πανταχόθεν ἴσον ἀπέχει τῶν περάτων , ἀπορίαν ἐπάγει τινὰ ἀπὸ τῶν κεντροβαρικῶν παρὰ τοῖς μηχανικοῖς λεγομένων ἀναφυομένην . τὰ μὲν οὖν κεντροβαρικά , οἷα πολλὰ καὶ χαριέστατα ὅ τε Ἀρχιμήδης καὶ ἄλλοι γεγράφασι πολλοί , σκοπὸν ἔχει , πῶς τοῦ δοθέντος βάρους τὸ κέντρον εὑρεθείη , τουτέστι σημεῖόν τι ἐπὶ τοῦ σώματος , ἀφ’ οὗ σπάρτου τινὸς ἐξαφθείσης μετεωριζόμενον ἀκλινὲς ἔσται τὸ σῶμα · δῆλον δέ , ὅτι οὐ πάντως τὸ αὐτὸ έσται μέσον τοῦ τε μεγέθους καὶ τοῦ βάρους . ἡ δὲ ἀπορία τοιαύτη · εἰ τῆς γῆς ἐπὶ τοῦ μέσου οὔσης καὶ σφαιροειδοῦς οὔσης πολλαπλάσιόν τι βάρος ἐπιγίνοιτο πρὸς θάτερον ἡμισφαίριον , δῆλον , ὅτι οὐκέτι τὸ αὐτὸ μέσον τῆς γῆς ἔσται καθ’ ἓν μέρος πολλαπλασίῳ τοῦ ἐξ ἀρχῆς μεγέθει προσαυξηθείσης , ὥσπερ καὶ πρότερον τῷ γῆς ἦν μέσον τὸ αὐτὸ καὶ τοῦ κόσμου ὑπάρχον · ὥστε οὐκ ἠρεμήσει τότε ἡ 77 ) ἐπὶ τοῦ μέσου · οὐ γὰρ ἔτι ἐν τῷ μέσῳ τοῦ παντός ἐστι προσαυξηθεῖσα τοσοῦτον ἐφ’ ἓν μέρος , ἢ εἴπερ καὶ οὕτως ἔχουσα ἠρεμεῖ , ὅπερ διὰ τῆς ἐν τῷ ἢ εἴπερ ὑποστιγμῆς δηλοῦται , ἠρεμήσει καὶ νῦν καὶ ἔξω τοῦ μέσου τοῦ παντὸς κειμένη καὶ μὴ μέσον ἔχουσα τὸ τοῦ παντὸς μέσον , κἀν μηδὲν αὐτῇ βάρος κατὰ τὸ ἕτερον μέρος προστεθῇ , εἴπερ προστεθέντος ἔξω τοῦ μέσου γενόμενον διὰ τὴν προσθήκην ὅμως ἠρεμεῖν ὑποτίθεται . εἰπὼν δὲ ἠρεμήσει γε καὶ νῦν καὶ μὴ τὸ μέσον ἔχουσα ἐπήγαγεν ᾗ πέφυκε κινεῖσθαι . λέγει δέ , ὅτι κατ’ ἐκεῖνο ἠρεμήσει τὸ ἔξω τοῦ μέσου , καθ’ ὃ οὐχὶ ἠρεμεῖν ἀλλὰ κινεῖσθαι πέφυκεν · ἄτοπον δὲ τὸ ἐν ἐκείνῳ ἠρεμεῖν , καθ’ ὃ πέφυκε κινεῖσθαι . πολλαπλάσιον δὲ | τὸ προστιθέμενον βάρος ὑπέθετο , ἵνα τὸ νῦν μέσον τοῦ βάρους αὐτῆς πορρωτάτω γένηται τοῦ μέσου . τοῦτο οὗν ἀπορήσας ἀπὸ τῆς ἐν τῇ γενέσει τῆς γῆς ὑποτεθείσης προσθή - κης , ὅτι κτὰ τὸ ἕτερον μέρος προσαυξηθείσης τῆς γῆς πολλαπλασίῳ ἑαυτῆς μεγέθει ἀνάγκη τοῦ μέσου αὐτῆς ἀμειφθέντος τοῦ κατὰ τὸ βάρος ῥέπειν εἰς ἐκεῖνο τὸ μέρος , εἰς ὃ γέγονεν ἡ τοῦ βάρους προσθήκη , καὶ μηκέτι μένειν ἐπὶ τοῦ μέσου , ἢ εἴπερ οὕτως ἔχουσα , ὡς διὰ τὴν προσθήκην ἐκ - τὸς εἶναι τοῦ μέσου , ἐδύνατο μένειν , ἠρεμήσει γε καὶ νῦν χωρὶς τῆς προσθήκης τὸ μὴ μέσον ἐπέχουσα , καθ’ ὃ οὐ μένειν ἀλλὰ κινεῖσθαι πέφυκεν · ὅπερ ἄτοπον · οὐδὲν γὰρ ἠρεμεῖ ἐκεῖ , ᾗ πέφυκε κινεῖσθαι , ἀλλ’ ἐκεῖ , ὅθεν οὐ πέφυκε κινεῖσθαι · τὸ μὲν οὖν ἀπορούμενον , φησί , τοῦτό ἐστιν , οὐ χαλεπὸν δὲ ἰδεῖν καὶ ἐπιστῆσαι τῇ ἀπορίᾳ καὶ τῇ λύσει μικρὸν ἐπιτείναντας , τὴν διάνοιαν δηλονότι , ἢ μᾶλλον τὸν πρότερον λόγον ἐπιτείναντας τὸν τὴν γένεσιν τῆς γῆς ὑποθέμενον , καὶ διορισαμένους , πῶς ἀξιοῦμεν ὁποσονοῦν μέγεθος βάρος ἔχον φέρεσθαι πρὸς τὸ μέσον . τότε μὲν γὰρ ἀδιορίστως ἐλέγετο · φύσιν ἔχειν φέρεσθαι τὸ βάρος ἔχον πρὸς τὸ μέσον , νῦν δὲ διοριζέσθω , ὅτι οὐ μέχρι τούτου μόνον φέρεται τὸ βάρος ἔχον πρὸς τὸ κέντρον μέχρι τοῦ τῷ ἑαυτοῦ ἐσχάτῳ ἅψασθαι τοῦ κέντρου καὶ οἷον ἐπιστῆναι αὐτῷ , ἀλλὰ τὸ πλέον ἀεὶ βάρος τοῦ ἐλάττονος κρατοῦν καὶ ἢ ἐξωθοῦν αὐτὸ ἢ συμπιλοῦν καὶ ἑνούμενον αὐτῷ μέχρι τοσούτου φέρεται πρὸς τὸ μέσον , ἕως ἄν ὡς δυνατὸν ἐνταθὲν καὶ σφαιρωθὲν τῷ ἑαυτοῦ μέσῳ , τουτέστι τῇ κοίλῃ ἐπιφανείᾳ , περιλάβῃ τὸ τοῦ παντὸς μέσον · μέχρι γὰρ τούτου τὴν ῥοπὴν ἔχει · ὥστε , κἄν προστεθῇ τῇ γῇ βάρος , οἷον ὁ ἀπορῶν ὑπέθετο λόγος , οὐ μένει ἐξέχον , ἀλλὰ γενήσεται καὶ αὐτὸ σφαιρικὸν καὶ περιλήψεται τὴν τῆς γῆς ἐπιφάνειαν , καὶ ἔσται πάλιν τὸ ἐξ ἀρχῆς μέσον καὶ τοῦ μετὰ τῆς προσθήκης μέσον · ἀνάγκη γὰρ καὶ τοῦτο γήινον ὂν καθ’ ὅλον ἐθέλειν ἑαυτὸ πελάζειν τῷ μέσῳ · μέχρι τούτου γὰρ ἔχει τὴν ῥοπήν . εἰ γὰρ ἔτι κινοῖτο παραλλάξαν τῷ ἑαυτοῦ μέσῳ τὸ τοῦ παντὸς μέσον , ἄνω ἄν φέροιτο καὶ παρὰ φύσιν . Oὐδὲν δέ , φησί , διαφέρει , κἄν ἐπὶ μέρους τις τῆς γῆς κἄν ἐπὶ ὅλης ποιοῖτο τὸν λόγον · οὐ γὰρ διὰ μικρότητα ἢ μέγεθος συμβαίνει τὸ εἰρημένον , ἀλλὰ διὰ τὴν φυσικὴν ἐπὶ τὸ μέσον ῥοπήν , ὥστε , εἴτε ὅλη ποθὲν ἐφέρετο , ὥς φασιν οἱ διακριθεῖσάν ποτε αὐτὴν ἀπὸ τοῦ μίγματος εἰς τὸ μέσον εἰπόντες ἐνεχθῆναι , εἴτε κατὰ μέρος , ἀναγκαῖον μέχρι τούτου φέρεσθαι , ἕως ἄν πανταχόθεν περιχεομένη ὁμοίως λάβῃ τὸ μέσον τῶν ἐλαττόνων ἀεὶ τὴν ἴσην ἐπιφάνειαν τοῖς μείζοσι λαμβανόντων · τῶν γὰρ μειζόνων καὶ βαρυτέρων ἐπὶ τὸ κάτω μᾶλλον χωρούντων τὰ ἐλάττονα τῇ προώσει τῆς ῥοπῆς ταύτης παρ’ ἑκάτερα τῶν μειζόνων ἐξωθούμενα βίᾳ πρὸς τὸ | ἄνω ἴσην αὐτοῖς ἀπολαμβάνει τὴν ἐπιφάνειαν . Ἀντὶ δὲ τοῦ ἀναγκαῖον μέχρι τοῦδε φέρεσθαι λέγει ὁ Ἀλέξανδρός τινας γράφειν ἀναγκαῖον μετὰ τούτου φέρεσθαι , τουτέστι τῆς ἐπὶ τὸ μέσον ῥοπῆς , ἀποδέχεται δὲ τὴν ἑτέραν γραφήν . Συμπεραινόμενος δὲ τὸ ἐπιχείρημα ὁ Ἀριστοτέλης , εἴτε ἐγένετο , φησίν , ἡ γῆ , ἀναγκαῖον οὕτω γενέσθαι , ὡς εἴρηται , κατὰ τὴν πρὸς τὸ μέσον ῥοπήν , ὥστε σφαιροειδές ἐστιν αὐτῆς τὸ σχῆμα , εἴτε ἀίδιος οὖσα διατελεῖ , τὸν αὐτὸν ἔχει τρόπον , ὅνπερ καὶ γινομένη τὸ πρῶτον ἐγένετο ἄν · ὥστε καὶ οὕτως ἀναγκαῖον αὐτὴν σφαιροειδῆ εἶναι . p . 297b18 Καὶ ὅτι πάντα φέρεται τὰ βάρη πρὸς ὁμοίας γωνίας ἕως τοῦ ἀλλὰ μὴ βίᾳ καὶ παρὰ φύσιν . Δεύτερον τοῦτο ἐπιχείρημα ἐκ τοῦ πρὸς ὁμοίας ἤτοι πρὸς ἴσας γωνίας φέρεσθαι τὰ βάρη δεικνύον , ὅτι σφαιρικόν ἐστι τὸ τῆς γῆς σχῆμα . πάντων γὰρ ἐπὶ ταὐτὸ πανταχόθεν συννευόντων καὶ ἄλλοις ἄλλων ἀεὶ προστιθεμένων κατὰ τὴν ὁμοίαν ῥοπὴν ἴσας ἀνάγκη γίνεσθαι τὰς ἀπὸ τοῦ το μέσου , ἐφ’ ὃ πάντα συννεύει , πρὸς τὰ ἔσχατα , τοῦτο δὲ σφαιροειδές ἐστι τὸ σχῆμα · διὸ τὸ πρὸς ὁμοίας γωνίας καταφέρεσθαι τὰ βάρη καὶ μὴ παράλληλα πρὸς τὸ φύσει σφαιροειδὲς πέφυκε · πανταχόθεν γὰρ οὐχ οἷόν τε πρὸς ὁμοίας φέρεσθαι γωνίας τὰ φερόμενα βάρη μὴ τὸ πρὸς ὃ φέρεται σφαιρικὴν ἔχον τὴν ἐπιφάνειαν . ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἀπηκρίβωται τὸ σφαιρικὸν τῆς γῆς σχῆμα διὰ τὰς ἐξοχὰς τῶν ὀρῶν καὶ τὰς κοιλότητας , ἢ σφαιροειδής , φησίν , ἐστιν ἡ γῆ , εἴ τις τὴν τοιαύτην διαφορὰν ἐλαχίστην οὖσαν προσλογίζοιτο · οὐδὲ γάρ , εἰ κέγχρον τις ἐπιθείη μεγάλῃ σφαίρᾳ κηρίνῃ , ὀκνήσοι ἄν αὐτὴν καλεῖν σφαῖραν διὰ τὴν τῆς κέγχρου ἐπανάστασιν · ἡ εἴ τις ἀκριβολογεῖται , καὶ οὕτω φύσει γε σφαιροειδής ἐστι · φύσει γὰρ πανταχόθεν συννεύει πρὸς τὸ μέσον , ὡς δηλοῖ πάντων τῶν βαρῶν ἡ πρὸς ὁμοίας γωνίας καταφορά . εἰ οὖν δεῖ ἕκαστον τοιοῦτον εἶναι λέγειν οἷον εἶναι καὶ ὑπάρχειν φύσει βούλεται , ἀλλὰ μὴ ὃ βίᾳ καὶ παρὰ φύσιν , δῆλον , ὅτι σφαιροειδὴς ἄν εἰκότως ἡ γῆ λέγοιτο . Φιλοκάλως δὲ ὁ Ἀλέξανδρος τὴν αἰτίαν προστίθησι τοὐ μὴ ἀκριβῶς σφαιροειδὲς εἶναι τὸ τῆς γῆς σχῆμα τὸ ἀνομοιομερὲς τῆς γῆς αἰτιώμενος καὶ ἀνισόρροπον . οὐ γὰρ ἐπὶ πάντων , φησί , τῶν βαρέων σωμάτων τὸ μέσον τῆς ῥοπῆς καὶ τοῦ βάρους τοῦτο μέσον ἀκριβῶς καὶ τοῦ μεγέθους ἐστίν , ἀλλ’ ἐπ’ ἐνίων παραλλάσσει · οὐ γὰρ πάντα τὰ βαρέα ἰσοβαρῆ ἐστι , σπεύδει δὲ τὰ βαρέα τῷ τῆς ῥοπῆς τῆς οἰκείας μέσῳ λαβέσθαι τοῦ μέσου , οὐ τῷ τοῦ μεγέθους μέσῳ . διόπερ οὐδὲν κωλύει τοῦ μέσου τῆς γῆς τοῦ κατὰ τὴν ῥοπὴν ὄντος ἐν | τῷ τοῦ παντὸς μέσῳ τὰς τοὐ μεγέθους τῆς γῆς ἀποστάσεις τὰς ἀπὸ τοῦ μέσου μὴ πάντῃ ἴσας εἶναι . p . 297b23 Ἔτι δὲ καὶ διὰ τῶν φαινομένων ἕως σφαιροειδὴς οὖσα . Tρίτον τοῦτο ἐπιχείρημα ἐναργὲς ἀπὸ τῶν τῇ αἰσθήσει φαινομένων περὶ τὴν τῆς σελήνης ἔκλειψιν · οὐ γὰρ ἄν αἱ τῆς σελήνης ἐκλείψεις ἐφαί - νοντο κυρτὴν ἀεὶ τὴν γραμμὴν ἔχουσαι τὴν ὁρίζουσαν τό τε φωτεινὸν καὶ τὸ σκιερὸν τῆς σελήνης , εἰ μὴ σφαιροειδὴς ἦν ἡ γῆ · εἰ γὰρ ἡ τῆς σελήνης ἔκλειψις συμβαίνει ἐμπιπτούσης εἰς τὴν ἀπὸ τῆς γῆς γινομένην σκιάν , ἀνάγκη τὴν σκιὰν κωνικὴν εἶναι ἢ κυλινδρικὴν ἢ καλαθοειδῆ · ἄλλου γὰρ οὖσα σχήματος οὐκ ἂν κυρτὴν ἐποίει τὴν ἀποτομὴν ἀεὶ τῆς σεληνιακῆς σφαίρας . πάντα δὲ τὰ τοιαῦτα τῶν σκιῶν σχήματα ἀπὸ σφαι - ρικοῦ σχήματος γινόμενα δέδεικται . μείζονος γὰρ ὄντος τοῦ ἡλίου τῆς γῆς κωνοειδὴς <ἡ> σκιὰ γενήσεται , ἴσων δὲ ἀμφοῖν ὄντων κυλινδροειδής , εἰ δὲ ἐλάττων ἦν ὁ ἥλιος , καλαθοειδὴς καὶ οἷον κόλουρος κῶνος τὸ στενώτερον πρὸς τῇ γῇ ἔχων . εἰ οὗν ἡ διορίζουσα κυρτὴ ἀεί , ἡ δὲ ἀεὶ κυρτὴ ὑπὸ τῆς τοιαύτης προσγίνεται , σκιαὶ δὲ τοιαῦται πᾶσαι ἀπὸ σφαιρικοῦ γίνονται σώματος , σφαιρικὸν ἄν ἔχοι τὸ σχῆμα ἡ γῆ · κατὰ μὲν γάρ τινα θέσιν τοῦ ἡλίου πρὸς τὴν γῆν καὶ τυμπανοειδὴς οὖσα ἡ γῆ τοιαύτην σκιὰν ἀπέδωκεν ἄν , ἀεὶ δὲ καὶ κατὰ πᾶσαν θέσιν οὐκ ἄν , εἰ μὴ σφαιροειδὴς ἦν . ὅτι δὲ οὐ παρὰ τὴν σελήνην μὴ πεφυκυῖαν κατ’ εὐθεῖαν γραμμὴν ἀποτέμνεσθαι συμβαίνει τὸ ἐν ταῖς ἐκλείψεσι κυρτὴν ἀεὶ τὴν διορίζουσαν εἶναι , ἀλλὰ παρὰ τὴν σκιάν , ὑπέμνησεν ἐκ τοῦ τὴν σελήνην ἐν μὲν τοῖς κατὰ μῆνα σχηματισμοῖς , ἐν οἷς οὐδὲν εἰς αὐτὴν ἡ σκιὰ δρᾷ , πάσας λαμβάνειν τὰς διαιρέσεις · καὶ γὰρ εὐθεῖα γίνεται ἡ διαίρεσις ἐν ταῖς διχοτόμοις φάσεσι καὶ ἀμφίκυρτος ἐν ταῖς ἀμφικύρτοις καὶ κοίλη ἐν ταῖς μηνοειδέσιν , ἐν δὲ ταῖς ἐκλείψεσιν ἀεὶ κυρτὴν ἔχει τὴν ὁρίζουσαν γραμμήν . p . 297b30 Ἔτι δὲ διὰ τὰς τῶν ἄστρων φαντασίας ἕως τοῦ πεπονθότων . Tέταρτον ἐπιχείρημα τοῦτο τῶν σφαιροειδῆ τὴν γῆν ἀποδεικνύντων , ὅπερ ἤδη καὶ περὶ τοῦ μεγέθους αὐτῆς ἀποδείκνυσιν , ὅτι σημείου λόγον ἔχει πρὸς τὸν οὐρανόν . εἰ γὰρ πρὸς ἄρκτον μὲν ἡμῶν μεταβαινόντων ὁ μὲν Κάνωβος ἀστὴρ καλούμενος οὐ φαίνεται ὅλως , οἱ δὲ τῆς Ἄρκτου ἀστέρες ὑπὲρ κεφαλῆς εἶναι δοκοῦσιν ἀεί , τοῖς δὲ ἐν Διοσ|πόλει τῇ Θηβαίᾳ ὁ μὲν Κάνωβος μετέωρος φαίνεται , ὁ δὲ ἔσχατος ἀστὴρ τῆς μεγάλης Ἄρκτου δύνων φαίνεται καὶ ἀνατέλλων , δῆλον , ὅτι καὶ πρὸς ὀλίγον μεθισταμένοις διάφοροι γίνονται οἱ ὁρίζοντες . τοῦτο δὲ διὰ τὸ σφαιροειδῆ τὴν γῆν εἶναι συμβαίνει . εἰ γὰρ τυμπανοειδὴς ἦν , ἀπὸ τῶν περάτων ἐπὶ τὰ πέρατα κινηθεῖσιν ἡμῖν ὁ αὐτὸς ἔμενεν ὁρίζων τῷ ἐν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ μένειν ἐπιπέδῳ προϊόντας ἡμᾶς , καὶ τὰ αὐτὰ ἂν ἐφαίνετο ἀεὶ περὶ τὴν τῶν ἄστρων θέσιν . εἰ οὖν διάφοροι οἱ ὁρίζοντες , καὶ σφαιροειδὴς ἡ γῆ καὶ οὐ μεγάλη , εἴπερ καὶ μὴ πολὺ προελθόντων ἐπιδήλως ἀμείβονται · μεγάλης γάρ τινος οὔσης σφαίρας οὐκ ἄν εὐσύνοπτος εὐθὺς ἦν ἡ τῶν ὁριζόντων παραλλαγή . εἰ δὲ μὴ πάνυ μεγάλη , φησίν , ἐστὶν ἡ 77 ; , οὐ χρὴ νομίζειν ἄπιστα λέγειν τοὺς ὑπολαμβάνοντας τὸν δυτικώτατον καὶ τὸν ἀνκωνοειδὴς τολικώτατον τῶν ἐγνωσμένων ἡμῖν τόπων τόν τε περὶ τὰ Γάδειρα καὶ τὰς Ἡρακλείους στήλας ὃν Ἡράκλειαν ἐκάλεσε , καὶ τὸν περὶ τὴν Ἰνδικὴν συνάπτειν ἀλλήλοις οὐ πόρρωθεν , καὶ οὕτως εἶναι τὴν θάλατταν μίαν τήν τε Ἐρυθρὰν καλουμένην καὶ τὴν παρ’ ἡμῖν . τεκμαίρονται δέ , ὅτι μὴ πολύ τι διεστήκασιν ἀλλήλων οἱ εἰρημένοι τόποι τῷ ἐν ἀμφοτέροις ἐσχάτοις οὖσι τῆς ἡμετέρας οἰκήσεως τὸ τῶν ἐλεφάντων εἶναι γένος , ὡς τῶν ἐσχάτων τούτων διὰ τὸ συνῆφθαι ἀλλήλοις πεπονθότων τοῦτο τὸ φέρειν ἐλέφαντας τῇδε κἀκεῖσε τοὺς αὐτούς , ὡς ἔοικε , νεμομένους · οὐ γὰρ ὁμοιότητα τῶν τόπων ἐπιδεῖξαι βούλεται , ὡς οἶμαι , διὰ τούτων , ἀλλὰ γειτνίασιν · ἡ γὰρ ὁμοιότης ἠδύνατο καὶ τοῖς πόρρω διεστηκόσιν ὑπάρχειν τῆς αὐτῆς οὔσης τῶν ἀέρων σχεδὸν καταστάσεως τοῖς ὑπὸ τὸν αὐτὸν παράλληλον οἰκοῦσι . p . 298a15 Καὶ τῶν μαθηματικῶν δέ , ὅσοι τὸ μέγεθος ἀναλογίζεσθαι πειρῶνται ἕως τοῦ τέλους . Καὶ ταύτην τελευταίαν πίστιν ἀπὸ τῆς τῶν μαθηματικῶν μαρτυρίας παράγει τοῦ καὶ σφαιρικὴν εἶναι τὴν γῆν καὶ μὴ μεγάλην ὡς πρὸς τὸ μέγεθος τῶν ἄστρων παραβαλλουμένην · καὶ γὰρ ὡς σφαιρικῆς οὕσης τὰ μέτρα παραδεδώκασι καὶ οὐ λίαν μεγάλης , εἴπερ εἰς στάδια τοσαῦτα συναγόμενον τὸ μέγεθος αὐτῆς συνελογίσαντο . ἀλλὰ καὶ τὸν ἥλιον αὐτὸν ἑκατοντοεβδομηκονταπλάσιον ἐγγὺς τῆς γῆς ἀπέδειξαν κατὰ τὸ μέγεθος ποδιαῖον φαινόμενον διὰ τὴν ἀπόστασιν , ὡς , εἴ γε τὴν γῆν ἀπὸ τοῦ ἡλίου τις ἑώρα , τὸ ἑκατοστοεβδομηκοστὸν ἄν μέρος ἔχουσαν αὐτὴν τοῦ ποδιαίου διαστήματος ἐθεάσατο . εἰ δὲ καὶ τῶν ἀπλανῶν τινες μείζονες ὄντες τοῦ ἡλίου τοσούτῳ βραχύτεροι φαίνονται διὰ τὴν ἀπόστασιν , καὶ πρὸς τούτους ἡ γῆ παραβαλλομένη ἐλάχιστον ἂν ἐμφαίνοι τὸ μέγεθος . τῶν δὲ ἄλλων ἄστρων εἶπεν , ὅτι | καὶ τὴν γῆν ἓν τῶν ἄστρων συμβολικῶς ἔλεγον οἱ Πυθαγόρειοι . εἰ μέντοι πρὸς τὴν ἀπλανῆ τις ὅλην σφαῖραν παραβάλλοι τὴν γῆν , ὄντως ἀδιάστατος καὶ τοῦ κυρίως κέντρου λόγον ἔχουσα φανήσεται πρὸς αὐτήν . ἐναργὲς δὲ τοῦτο καὶ ἀπὸ τοῦ τὰ κέντρα τῶν πρὸς ἀστρονομίαν παραλαμβανομένων ὀργάνων τοῦ τε μετεωροσκόπου καὶ τῶν ἀστρολάβων ἐν παντὶ μέρει τῆς γῆς τιθέμενα τῷ κέντρῳ τοῦ παντὸς ἀναλογεῖν . Ἐπειδὴ δὲ τοὐ μέτρου τῆς γῆς ἐμνημόνευσεν ὁ Ἀριστοτέλης τετταράκοντα μυριάδων αὐτῆς λέγεσθαι τὴν περιφέρειαν εἰπών , καλῶς ἄν ἔχοι καὶ διὰ τοὺς ἀπιστοῦντας τῇ σοφίᾳ τῶν παλαιῶν ἀνδρῶν τὴν μέθοδον τῆς μετρήσεως συντόμως προσαναγράψαι . λαβόντες ἀπὸ διόπτρας δύο τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων μοιριαῖον ἀλλήλων ἀπέχοντας διάστημα , τουτέστιτριαμέρος τοῦ μεγίστου ἐν τῇ ἀπλανεῖ κύκλου καὶ εὑρόντες ἀπὸ διόπτρας τόπους , οἷς κατὰ κορυφήν εἰσιν οἱ δύο ἀστέρες , καὶ τὸ μεταξὺ διάστημα διὰ ὁδομέτρου μετρήσαντες , πεντακοσίων ηὗρον αὐτὸ σταδίων · ἐξ οὗ συνάγεται , ὅτι ὁ μέγιστος τῶν ἐν τῇ γῇ κύκλων περίμετρον ἔχει μυριάδων δεκαοκτώ , ὡς ὁ Πτολεμαῖος ἐν τῇ Γεωγραφίᾳ ἀνελογίσατο . ἐπεὶ δὲ δείκνυται ὑπὸ Ἀρχιμήδους ἡ περίμετρος τοῦ κύκλου τριπλασίων τῆς διαμέτρου καὶ ἔτι ἑβδόμῳ μέρει αὐτῆς ὑπερέχουσα , ἔσται ἡ διάμετρος μυριάδων πέντε καὶ ἑπτακισχιλίων διακοσίων ἑβδομήκοντα τριῶν . δείκνυται δὲ πάλιν τὸ ὑπὸ τῆς διαμέτρου καὶ τοῦ τετάρτου μέρους τῆς περιμέτρου ἴσον τῷ ἐμβαδῷ τοῦ κύκλου , ὡς γίνεσθαι τὸ ἐπίπεδον τοῦ κύκλου μυιάδων διπλῶν ἐμβάδων εἴκοσι πέντε καὶ ἁπλῶν ἑπτακισχιλίων ἑπτακοσίων εἰκοσιοκτὼ καὶ ἔτι σταδίων πεντακισχιλίων . πάλιν δὲ δείκνυται , ὅτι ἡ ὅλη τῆς σφαίρας ἐπιφάνεια τετραπλασίων ἐστὶ τοῦ ἐμβαδοῦ τοῦ ἐν αὐτῇ μεγίστου κύκλου , ὡς συνάγεσθαι τὸ τῆς ἐπιφανείας μέγεθος σταδίων μυριάδων διπλῶν ἑκατὸν τριῶν καὶ <ἁπλῶν> ἐννακοσίων δεκατεσσάρων . ἵνα δὲ καὶ τὸ στερεὸν εὑρεθῇ τῆς γῆς μέγεθος , ὁ μέγιστος κύκλος ὁ ἔχων μυριάδας διπλᾶς εἴκοσι πέντε καὶ ἁπλᾶς ἑπτακισχιλίας ἑπτακοσίας ἑπτακοσίας καὶ ἔτι πεντακισχιλίας μονάδας πολλαπλασιάζεται ἐπὶ τὴν διάμετρον καὶ γίνεται κύλινδρος ὁ βάσιν μὲν ἔχων ἴσην τῷ μεγίστῳ κύκλῳ , ὕψος δὲ ἴσον τῇ διαμέτρῳ , μυριάδων τριπλῶν ἑκατὸν τεσσαράκοντα ἑπτὰ καὶ διπλῶν ἑξακισχιλίων ὀγδοήκοντα ὀκτὼ καὶ ἁπλῶν τετρακισχιλίων τριακοσίων ὀγδοήκοντα καὶ ἔτι πεντακισχιλίων μονάδων . καὶ ἐπειδὴ ὁ οὕτως ἔχων κύλινδρος ἡμιόλιός ἐστι τῆς σφαίρας , ἀφαιρῶ τούτων τὸ τρίτον καὶ τὸν καταλειπόμενον ἀριθμὸν ἔχω τοῦ στερεοῦ τῇς σφαίρας τῆς γῆς μυριάδων τριπλῶν ἐνενήκοντα ὀκτὼ καὶ διπλῶν τετρακισχιλίων ἑξήκοντα τριῶν καὶ ἁπλῶν ἑξακισχιλίων τετρακοσίων τεσσαράκοντα ἓξ καὶ ἔτι μονάδων | ἐννακισχιλίων πεντακοσίων τριῶν . πρὸς δὲ τὸ τοσοῦτον μέγεθος τῆς γῆς τὰ τῶν ὀρῶν ἀναστήματα οὐκ ἔστιν ἱκανὰ τὸ σφαιρικὸν αὐτῆς ἀφελέσθαι σχῆμα οὐδὲ τὰ μέτρα τὰ ὡς σφαιρικῆς οὔσης αὐτῆς συναχθέντα διαβάλλειν . ὁ γὰρ Ἐρατοσθένης τὴν ἀπὸ τῶν ὑψηλοτάτων ὀρῶν ἐπὶ τὰ χθαμαλώτατα πίπτουσαν κάθετον δείκνυσι διὰ τῶν ἐξ ἀποστημάτων μετρουσῶν διοπτρῶν σταδίων οὖσαν δέκα . Εἰ δὲ ὁ Ἀριστοτέλης τὸ τῆς περιφερείας τῆς γῆς μέγεθος εἰς τεσσαράκοντα μυριάδας συλλογίζεσθαι τοὺς μαθηματικούς φησι περιφέ|ρειαν πάντως τὴν ἐπιφάνειαν αὐτῆς λέγων , ἐπειδὴ μὴ προστέθεικε σταδίων εἶναι τοῦτο τὸ μέτρον , ἄδηλον , εἰ διαφωνεῖ πρὸς τὸν ὕστερον συλλογισθέντα τῆς ἐπιφανείας τῆς γῆς τῶν σταδίων ἀριθμόν . κἂν διαφωνῇ δέ , θαυμαστὸν οὐδέν . οὔπω γὰρ ηὕρητο τὰ ὑπὸ Ἀρχιμήδους πορισθέντα θεωρήματα πρὸς τὴν ἀκαμπῆ τοῦ προκειμένου κατάληψιν . μήποτε δὲ οὐδὲ ὁ Ἀριστοτέλης φαίνεται ὡς ἀκριβὲς τοῦτο τὸ μέτρον ἀποδεχόμενος , ἀλλὰ τοσοῦτον ἔλαβεν ἐξ αὐτοῦ μόνον , ὅτι οὐ λίαν ἐστὶ μεγάλη τοσούτων οὖσα μέτρων .
Lemmas: ὁ πρόκειμαι πραγματεία , ὡς εἴρω μετά ὁ περί ὁ φυσικός καί σωματικός ἀρχή λόγος , ὅς ἐν ὁ φυσικός παραδίδωμι ἀκροάομαι , περί ὁ ἁπλόος σῶμα εἶπον ὁ πρῶτος ἐκ ὁ ἀρχή συνίστημι ὁ τε κυκλοφορητικός καί ὁ ὑπό σελήνη τέσσαρες ἐν ὁ πρῶτος βιβλίον , ὅτι πέντε ὁ ἁπλόος σῶμα εἰμί , ἀποδείκνυμι ἐκ ὁ ἁπλόος κίνησις , καί ὅτι ὁ κυκλοφορητικός οὔτε εἷς τίς ὁ τέσσαρες εἰμί οὔτε συντίθημι ἐκ αὐτός , ἀλλά ἀπολόω ὑπερέχω ὁ τέσσαρες καί οὐσία , ὅς καί δύναμις , καί ὅτι ἀγένητος καί ἄφθαρτος εἰμί οὗτος , εἴπερ ὁ μέν γίγνομαι καί φθείρω ἐκ ἐναντίος γίγνομαι καί φθείρω εἰς ὁ ἐναντίος , ὁ δέ κυκλοφορητικός σῶμα μηδείς εἰμί ἐναντίος , καί ὅτι περαίνω εἰμί αὐτός τε κατά ἑαυτοῦ καί καθόλου δείκνυμι , ὅτι οὐδείς εἰμί σῶμα ἤπειρος , καί ἔτι μέντοι ὅτι εἷς , καί μηδείς εἰμί ἐκτός ὁ οὐρανός μήτε σῶμα μήτε κενός , ὡς ἀκόλουθος δέ ὁ ὁ οὐρανός εἰμί τοιοῦτος ὁ καί ὁ κόσμος ἀγένητος τε εἰμί καί ἄφθαρτος καί περαίνω καί εἷς , καί οὗτος συναποδείκνυμι , ὅσος διά ὁ οὐρανός ὁ κόσμος ἔχω , ὥσπερ καί ὁ μηδείς ἐκτός ἀπολείπω ἑαυτοῦ , ἀλλά ὅλος ἐκ ὅλος εἰμί ὁ σωματικός σύστασις . οὗτος οὖν ἀποδείκνυμι καί ὁ περί ὁ ἀγένητος καί ἄφθαρτος λόγος ἀναλαμβάνω δείκνυμι πολυειδῶς , ὅτι τε ὁ οὐρανός καί διά αὐτός ὁ ὅλος κόσμος ἀγένητος καί ἄφθαρτος εἰμί καί οὔτε γενητός μέν ἄφθαρτος δέ , ὅς τις δοκέω λέγω , οὔτε ἀγένητος φθαρτός δέ , ἀλλά ἐπί ἑκάτερος ὁ ἀίδιος ἔχω , καί καθόλου δέ λοιπός , ὅτι ἀντακολουθέω ἀλλήλων ὁ τε γενητός καί φθαρτός καί ὁ ἀγένητος | καί ἄφθαρτος . οὗτος τοίνυν ἐν ὁ πρῶτος βιβλίον διά πολύς ἀποδείκνυμι ὁ συμπέρασμα αὐτός ἀρχή ποιέω ὁ δύο βιβλίον , ἐν ὅς ὁ λοιπάς περί ὁ οὐρανός πρόβλημα διαρθρόω · πρῶτος μέν , ὅτι ὁ κύκλος κίνησις κατά φύσις ὑπάρχω ὁ οὐρανός καί ὁ ἐν αὐτός μονή καί οὖον κατά τις ἀνάγκη , καί δύο περί ὁ τοπικός αὐτός διάστασις καί ὁ κατά αὐτός πέρας ὁ τε ἄνω καί ὁ κάτω καί ὁ δεξιός καί ἀριστερός καί ὁ ἔμπροσθεν καί ὄπισθεν , τρίτος περί ὁ ὁ πλανάω ἀντικίνησις , διά τίς γίγνομαι , καί τέταρτος περί ὁ σχῆμα , ὅτι σφαιροειδής ὁ οὐρανός , καί πέμπτος , διά τίς ἐπί οὗτος κινέω ὁ πρῶτος οὐρανός , ἐπί ὁ νῦν κινέω , ἀλλά μή ἀνάπαλιν , καί ἕκτος , ὅτι ὁμαλής εἰμί καί οὐ ἀνώμαλος ὁ ὁ πρῶτος οὐρανός κίνησις , καί ἕβδομος περί ἀστήρ οὐσία τε αὐτός καί σχῆμα καί τάξις καί κίνησις , ὄγδοος , διά τίς ὁ ἀπλανής εἷς κίνησις κινέω οὐ ἀεί ὁ πλέω ἀπέχω αὐτός πλείων κινέω κινέω , ὥσπερ ὁ ἥλιος καί ὁ σελήνη , ἀλλά ὁ μεταξύ πλεῖστος , ἔνατος , διά τίς ἕκαστος μέν ὁ πλανάω λέγω σφαῖρα εἷς ἄστρον ἔχω , ὁ δέ ἀπλανής τοσοῦτος , ἐπί πᾶς δέ δέκατονπερὶ ῥαίνω ὁ γῆ , οὖον κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά περί ὁ σχέσις , ὅς πρός ὁ οὐρανός ἔχω , ὅτι κέντρον λόγος ἔχω ἐν ὁ μέσος τε ὁ οὐρανός κεῖμαι σφαιροειδής εἰμί καί αὐτός , καί περί Μένων αὐτός ὁ οὐρανός κινέω , καί μέγεθος ὡς πρός ὁ οὐρανός παραβάλλω βραχύς ἔχω . συναιρέω δέ τρεῖς εἄν εἰμί ὁ ὁλοσχερής ὁ βιβλίον κεφάλαιος περί τε ὁ οὐρανός καί περί ὁ ἀστήρ καί τρίτος περί ὁ γῆς.| p , 283b26 ὅτι2 μέν οὖν οὔτε γίγνομαι ὁ πᾶς οὐρανός ἠώς ὁ εἰς πίστις περί ὁ ἀθανασία αὐτός καί ὁ ἀιδιότης . ὁ μέν Ἀλέξανδρος ὁ πρῶτος ὅλος βιβλίον περί ὁ ὅλος κόσμος νομίζω εἰμί καί ὁ συμπέρασμα οὗτος περί αὐτός λέγω3 φημί , ἤτοι ὅτι οὖον πᾶς γίγνομαι ὁ κόσμος δηλόω · ὁ γάρ κυκλοφορητικός αὐτός σῶμα , ὅσπερ εἰμί ὁ πλεῖστος ὁ κόσμος μοῖρα , ἀγένητος καί ἄφθαρτος δείκνυμι · ἢ οὐ ὡς ἀντιδιαστέλλω πρός γίγνομαι αὐτός τις μέρος εἴρω ὁ ὁ πᾶς οὐρανός ; ἄν γάρ ὁ ὑπό σελήνη στοιχεῖον γίγνομαι καί φθείρω , ἀλλά κατά ὁ εἰς ἀλλήλων μεταβολή ἔχω ὁ γένεσις καί ὁ φθορά οὖον γίγνομαι οὕτως ὡς πρότερος μή εἰμί , οὐδέ εἰμί , ὅτε οὐ εἰμί , ἵημι αὐτός οὔτε ὁ ὁ συντίθημι εἶδος ζῷον τε καί φυτός · ἀλλά εἴπερ ἄρα , πρός ἀντιδιαστολή ὁ ὑπό σελήνη ἄτομος εἰμί λέγω ὁ ὁ πᾶς οὐρανός · Σωκράτης γάρ μή πρότερος εἰμί γίγνομαι · ἀλλά οὗτος οὐ εἰμί ἁπλόος ὁ κόσμος μέρος , ἀλλά οἷος ἀποτέλεσμα . εἰμί γάρ εἰμί μέρος κύριος , οὐδέποτε ἄν ὅλος ὁ κόσμος εἰμί ἀεί τίνω αὐτός φθείρω μόριον · ἀλλά ἐν ἵστημι τις εἰμί χρή ὁ ὁλότης αὐτός . ὁ οὖν ὁ πᾶς οὐρανός , ὡς μέν ὁ Ἀλέξανδρος φημί , περί ὁ ὅλος κόσμος εἴρω , ἀλλά οὐ ὁ κυκλοφορητικός σῶμα . εἰμί δέ ὁ λέγω , ὅτι ὁ κόσμος οὖον γίγνομαι , οὔτε ἐνδέχομαι αὐτός φθείρω · οὖον γάρ , εἰμί τις ὁ σῶμα εἰς ἀλλήλων μεταβάλλω , διά οὗτος μέρος τις ὁ κόσμος φθείρω , ἀλλά , ὡς αὐτός ἀντιλέγω ὁ περί Ἐμπεδοκλῆς καί Ἡράκλειτος παρά μέρος γίγνομαι λέγω καί φθείρω ὁ κόσμος εἶπον οὖον ὁ κόσμος γίγνομαι καί φθείρω , ἀλλά οὗτος μέν διαμένω ἀίδιος , ὁ δέ διάθεσις αὐτός ὑπαλλάσσω , οὕτως ἄν καί ἐγώ λέγω · ὁ γάρ κόσμος αὐτός εἰμί οὗτος εἰμί ὁ ὁ μέν τις αὐτός ἀεί διαμένω , ὅσος δέ γενητός αὐτός καί φθαρτός , οὗτος δέ εἰς ἀλλήλων μεταβάλλω · ἐναντίος γάρ ἴσως εἰμί εἄν ἀληθής λέγω φθείρω ὁ κόσμος , εἰμί μή οὗτος οὕτως ἔχω , ὡς ἔχω αὐτός ὁ κόσμος εἰμί κόσμος . οὗτος δέ ἵστημι καλῶς ὑπό ὁ Ἀλέξανδρος λέγω , εἰμί οὗτος προστίθημι μόνος , ὅτι προηγουμένως ὁ κυκλοφορητικός σῶμα προσήκω ὁ εἴρω πᾶς · καί γάρ περί ἐκεῖνος εἰμί ὁ προηγούμενος ἐν ὁ πρῶτος βιβλίον λόγος · καί διά ἐκεῖνος καί ὁ ὅλος κόσμος ὑπάρχω καί ὁ ἀγένητος εἰμί καί ἄφθαρτος καί ὁ εἷς καί μονογενής καί αὐτός ὑφίστημι . δηλόω δέ καί ὁ ἐφεξῆς λέγω ἀπό ὁ διόπερ καλῶς ἔχω συμπείθω ἑαυτοῦ περί ὁ οὐράνιος λέγω σῶμα , καίτοι κατά εἷς συνέχεια πρόειμι1 ὁ λόγος καί μηδαμοῦ μεταβαίνω δοκέω . ἀλλά καί ὁ ἀρχή καί τελευτή μή ἔχω | ὁ πᾶς αἰών , τουτέστι ὁ χρονικός ὁ βίος παράτασις · ἕκαστος γάρ αἰών οὗτος λέγω εἰκών τις εἰμί ὁ κύριος αἰών , κατά ὅσος συναίρεσις εἰμί ὁ ὅλος βίος · καί οὗτος οὖν ὁ ἄναρχος καί ἀτελεύτητος προηγουμένως μέν ὑπάρχω ὁ κυκλοφορητικός σῶμα , διά ἐκεῖνος δέ καί ὁ ὅλος κόσμος . πάνυ δέ ἀκριβῶς ὁ ἀρχή καί τελευτή μή ἔχω ὁ πᾶς αἰών ἐπάγω ὁ ἔχω δέ καί περιέχω ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἤπειρος χρόνος . εἰμί μέν γάρ ἀπό ἀρχή τις γίγνομαι χρόνος , δῆλος , ὅτι προυπαρχω ὁ ὑπόστασις αὐτός χρόνος , καί εἰμί ἐν μέρος τις χρόνος φθείρω , εἰμί ἄν χρόνος μετά ὁ ὑπόστασις αὐτός · ὁ οὖν μήτε προυπάρχω αὐτός χρόνος μήτε μεθυπάρχω δηλόω διά ὁ ἔχω καί περιέχω ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἤπειρος χρόνος . καί γάρ μετά οὐρανός γίγνομαι ὁ χρόνος , ὅς φημί ὁ Πλάτων , οὔτε προυπάρχω οὔτε μεθυπάρχω ὁ οὐρανός , ἀλλά ὁ ἀπειρία αὐτός ἤπειρος ποιέω ὁ ὁ εἰμί ὁ οὐρανός παράτασις . ἤπειρος δέ οὖον ὁ κατά ἐνέργεια ἀκούω , ἀλλά ὁ ἤπειρος γίγνομαι · τοιοῦτος γάρ ὁ χρόνος ἐν ὁ γίγνομαι ὁ εἰμί ἔχω . ἀλλά πῶς ἔχω καί περιέχω ὁ χρόνος ὑπό ὁ οὐρανός φημί ; ἆρα , ὡς Ἀλέξανδρος οἴομαι , ὅτι ποιητής εἰμί ὁ χρόνος ὁ οὐρανός , ὁ οὗτος κίνησις μέτρον ὁ χρόνος , καί οὐ εἰμί τις χρόνος ἔξω αὐτός , περιέχω δέ πως ὁ γίγνομαι ὑπό ὁ ποιέω ; ἢ οὗτος ἐπίστασις ἄξιος ; εἰμί γάρ μέτρον ὁ κίνησις εἰμί ὁ χρόνος , οὖον ὁ μετρέω ἄν εἰμί ὁ μετρέω αἴτιος , ἀλλά ἀνάπαλιν , καί εἰμί μετά οὐρανός ὁ χρόνος , πῶς αἰτία ὁ χρόνος ὁ ὁ οὐρανός κίνησις ; μήποτε οὖν πολύς εἰμί ὁ συμπληρόω ἀγαθός ὁ τε οὐρανός καί ὁ ὅλος κόσμος ὅς τίς οὗτος καί κύριος ὁ χρόνος , ὅς ὁ δημιουργός , ὅς φημί Πλάτων , ἔτι μᾶλλον ἐξομοιόω ὁ κόσμος ὁ παράδειγμα βούλομαι αἰώνιος εἰμί εἰκών ὁ αἰών ποιέω ὁ χρόνος προστίθημι ὁ κόσμος . πλήρωμα οὖν καί οὗτος ὁ κόσμος γίγνομαι εἰκότως οὖον περιέχω ὁ κόσμος , ὅς τις οἴομαι , ὁ χρόνος προϋπαρχή ἢ μεθυπάρχω αὐτός , ἀλλά ἔχω ὑπό αὐτός καί περιέχω μέρος τίς καί αὐτός συμπληρωτικός ὑπάρχω ὁ οὐρανός ἢ ὁ ὅλος κόσμος . ἐκ τε οὖν ὁ ἤδη δείκνυμι , φημί , πιστόν γίγνομαι , ὅτι ἀγένητος καί ἄφθαρτος εἰμί ὅς τε οὐρανός καί ὁ ὅλος κόσμος , καί ἔτι μέντοι ἐκ ὁ ὁ τἀναντία δοξάζω καί γενητός αὐτός καί φθαρτός λέγω ἐλέγχω . εἰμί γάρ οὗτος μέν , ὡς ἐγώ λέγω , ὁ ἀληθής ἔχω ἐνδέχομαι , ὥστε ἀγένητος αὐτός εἰμί καί ἄφθαρτος , ὡς δέ ἐκεῖνος λέγω , ἢ γενητός καί φθαρτός ἢ ἀγένητος μέν φθαρτός δέ ἢ γενητός ἄφθαρτος δέ , οὐ ἐνδέχομαι , μέγας ἄν ἔχω καί οὗτος | ῥοπή εἰς πίστις περί ὁ ἀθανασία αὐτός καί ὁ ἀιδιότης . λέγω δέ ὁ μέν ἀθανασία κατά ὁ ἀνέκλειπτος ὁ ζωή , ὁ δέ ἀιδιότης κατά ὁ ἀνέκλειπτος ὁ οὐσία , ὡς καί ἐν ὁ ὁ Πλάτων Φαίδων μανθάνω . θαυμαστός ὁ ὁ ὁ Ἀριστοτέλης ῥῆμα μετά ὁ φιλόσοφος εὐλάβεια ἀκρίβεια · ὁ μέν γάρ ὑπό αὐτός δείκνυμι ἐνδέχομαι φημί οὕτως ἔχω , καίτοι οὐ ἐνδέχομαι , ἀλλά ἀναγκαῖος ὁ περί ὁ ἀγένητος καί ἄφθαρτος συνάγω συμπέρασμα ἐπί ὁ ὅλος οὐρανός καί ἐπί ὁ κόσμος , κατά ὅς δέ τρόπος ἐκεῖνος λέγω φημί οὐ ἐνδέχομαι · εἰμί οὖν μή ἐνδέχομαι οὕτως ἔχω , ἀναγκαῖος εἄν εἰμί ὁ μή οὕτως ἔχω . πλήν οὐ ὁ ὁ ἀλλότριος ἀναίρεσις θέσις ὁ ἡμέτερος εἰσάγω κατά ἀνάγκη · διό μέγας φημί ἄν ἔχω καί οὗτος ῥοπή εἰς πίστις , ἀλλά οὐ ἀπόδειξις . τίς οὖν , οὐ ἀκριβῶς δείκνυμι ὁ περί οὗτος ἤδη δείκνυμι ; ἢ ἐπί ὅς ἀνάγκη ἢ οὕτως ἢ ἐκείνως ἔχω . ὁ ἀναιρέω ὁ δύναμαι , ὡς ἄλλος λέγω , ὁ καταλείπω τίθημι · εἰμί ἐν μήτε γενητός εἰμί ἐνδέχομαι μήτε ἀγένητος μέν φθαρτός δέ , δῆλος , ὅτι ἀνάγκη ἀγένητος αὐτός καί ἄφθαρτος εἰμί · ἀλλά εἰμί καί ἐκ ἀνάγκη ὁ ἄλλος ἀναίρεσις τίθημι εἰμί τίς , οὐ ἤδη οὗτος λέγω ἄν διά οἰκέω κατασκευή καί ἀπόδειξις τίθημι · κατά συμβαίνω γάρ οὗτος ὁ τρόπος εἰμί καί οὖον προηγουμένως γίγνομαι . ὁ δέ Ἀλέξανδρος ἐφίστημι ὁ οὔτε ἐνδέχομαι φθείρω καί πλέω τίς σημαίνω αὐτός φημί ὁ οὖον φθείρω . ἐπεί γάρ , φημί , δοκέω Πλάτων φθαρτός μέν αὐτός εἰμί . μή φθείρω δέ διά ὁ βούλησις ὁ θεός , δείκνυμι οὗτος ἀδύνατος εἰκότως οὖν ὁ οὔτε ἐνδέχομαι φθείρω τίθημι . καίτοι καί ὁ Πλάτων εἶπον εἄν μή ἐνδέχομαι φθείρω , ἀλλά διά ὁ βούλησις ὁ θεός οὗτος ὑπάρχω αὐτός , οὖον μάτην δέ ὑπάρχω αὐτός , ἀλλά ὅτι , ἐν ὁ ἑαυτοῦ φύσις περαίνω εἰμί περαίνω ἔχω δύναμις , ἀλλά ὁ προσεχῶς ὑπό ὁ ἀκίνητος αἴτιος παράγω καί πρός ἐκεῖνος ἐπιστρέφω ἐπιτηδείως ἔχω πρός ὑποδοχή ὁ ἐνδίδωμι ὑπό ἐκεῖνος καί διά ἐκεῖνος ἀνεκλείπτου κίνησις . p . 284a2 διόπερ καλῶς ἔχω συμπείθω ἑαυτοῦ ἠώς ὁ ἔτι δέ ἀπαθής πᾶς θνητός δυσχέρεια εἰμί . πάνυ τεχνικός καί πρό ὁ ἀπόδειξις ὁ ἔνδοξος πίστις τίθημι ὁ ἀγένητος εἰμί ὁ οὐράνιος σῶμα , καί ὅτε λέγω ἐν ὁ πρῶτος βιβλίον “ πᾶς γάρ ἄνθρωπος περί θεός ἔχω ὑπόληψις , καί πᾶς ὁ ἄνω τόπος ὁ θεῖον | ἀποδίδωμι καί βάρβαρος καί Ἕλλην , ὅσπερ εἰμί νομίζω θεός , δηλονότι ὡς ὁ ἀθάνατος ὁ ἀθάναντον συναρτάω · ἀδύνατος γάρ ἄλλως , ” καί νῦν πάλιν μετά ὁ ἀποδείκνυμι ὁ ἀπό ὁ ἀρχαῖος καί πάτριος λόγος μαρτυρία εἰς πίστις βέβαιος προστίθημι . ὁ γάρ ἀπό ὁ ἔνδοξος ἐπιχείρημα πρό μέν ὁ ἀπόδειξις σύντομος μέν καί σύντονος εἰς ὁ ἀποδείκνυμι ποιέω , ὑποψία δέ ὅμως ἐμβάλλω παραλογισμός τις καί ἀποδεικτικός ἀδυναμία , ὁ δέ μετά ὁ ἀποδείκνυμι τοιοῦτος ἐπιχείρημα ἀσφαλής τε ἅμα καί συμπαθής ὁ πίστις ὁ ἀπόδειξις ἀποτελέω · διό καί πρό ὁ ἀπόδειξις αὐτός καί μετά ὁ ἀποδείκνυμι ὁ Ἀριστοτέλης χράω , καί ὁ Πλάτος δέ μετά ὁ ἀποδείκνυμι ὁ μῦθος εἴωθα παραλαμβάνω . λέγος οὖν νῦν , ὅτι καλῶς ἔχω καί ὁ ἀπόδειξις λοιπός θαρσέω συμπείθω ἑαυτοῦ ἔτι μᾶλλον ὁ ἀρχαῖος λόγος καί ὁ ἀρχαῖος μάλιστα ὁ περί θεός ὑπό πατήρ ὁ ἔγγονος παραδίδωμι ἀληθής εἰμί . οὖον γάρ πᾶς ὁ ἀρχαῖος λόγος καί πάτριος εἰμί , ἀλλά ὁ ὑπό πατήρ καί πατρίς παραδίδωμι , οὗτος δέ ὁ περί ὁ θέω σέβας καί ὁ ὁ θεός θρησκεία εἰμί μάλιστα , διότι πᾶς οὗτος μετέχω ἄνθρωπος ὡς ἀπό θεός παραδίδωμι ἀκίνητος διαφυλάσσω σπουδάζω . οὗτος δέ εἰμί ὁ δόξα ὁ ὁ οὐράνιος πᾶς σῶμα κίνησις ἀπό ἑαυτοῦ ἔχω φυσικός τε εἰμί καί ἔμψυχος καί θεῖον καί ἀνέκλειπτος ἔχω ὁ κίνησις , ὥστε μηδείς εἰμί πέρας αὐτός , καί ὡς ἀθάνατος ὁ θεός προσήκω · οὗτος οὖν , φημί , καί ὁ μετά ὁ ἀπόδειξις λόγος μαρτυρέω ἀγένητος καί ἄφθαρτος δείκνυμι ὁ οὐρανός . ὅτι2 δέ συμφυής εἰμί ὁ ὁ ἄνθρωπος Ψυχή ὁ οὐράνιος θεῖον νομίζω , δηλόω μάλιστα ὁ ὑπό πρόληψις ἄθεος πρός ὁ οὐράνιος διαβλέπω . καί γάρ καί οὗτος ὁ οὐρανός οἰκητήριον εἰμί ὁ θεῖον καί θρόνος αὐτός λέγω καί μόνος ἱκανός εἰμί ὁ ὁ θεός δόξα καί ὑπεροχή ὁ ἄξιος ἀποκαλύπτω · ὅς τίς ἄν εἰμί σεμνός ; καί ὅμως , ὥσπερ ἐπιλανθάνομαι οὗτος , ὁ Κοπρίων ἔκβλητος ὁ οὐρανός τίμιος νομίζω καί ὡς πρός ὕβρις ὁ ἑαυτοῦ γίγνομαι οὕτως ἀτιμάζω φιλονεικέω . ἄπαυστος δέ καί ἀνέκλειπτος ὁ οὐρανός ὁ κίνησις νομίζω ἄνθρωπος ὁ ἀνεξάλλακτος αὐτός καί ἀεί κατά ὁ αὐτός καί ὡσαύτως ἔχω ὁ ἐκ διαδοχή παραδίδωμι τήρησις λογίζομαι · οὐδείς γάρ ὁ ὁστισοῦν φθείρω ἐν ταὐτότης ὁ ἤπειρος πρό ὁ αἰών μένω δυνατός εἰμί . ἀρκέω δέ , οἴομαι , πρός ὁ θεῖον ὁ οὐράνιος νομίζω καί ὁ κάλλος αὐτός πολύς μέτρον ὑπερανέχω ὁ ὑπό σελήνη καλός καί ὁ γε μή προδιαφθείρω ψυχή αὐτοφυής ἐπιστρέφω , ἀρκέω δέ καί ὁ δραστήριος ὁ ὑπό σελήνη καί ὁ πᾶς περιεκτικός σῶμα · καί οὗτος γάρ ὁ θεῖος ὑποδοχή ἐξαιρετός εἰμί | ὁ πᾶς γεννάω ὁ εἰμί καί πᾶς ἐν ἑαυτοῦ περιέχω μηδείς ἐκτίθημι ὁ ὑπό ἑαυτοῦ παράγω . Πῶς δέ μηδείς ἔχω πέρας ὁ ὁ οὐρανός κίνησις αὐτός ὁ ἄλλος πέρας εἰμί φημί · πῶς γάρ ἄλλος κίνησις ἄλλος εἰμί πέρας καί μάλιστα ὁλικός ὁ μερικός ; πῶς δέ ἐν δύο σχῆμα ἐκ δύο καταφατικός συλλογίζομαι δοκέω λέγω · ὁ πέρας περιέχω · ὁ Οὐρανία κίνησις τέλειος εἰμί περιέχω · ὁ ἄρα Οὐρανία κίνησις τέλειος εἰμί πέρας εἰμί ; ἀδόκιμος γάρ ὁ τρόπος οὗτος ὁ συμπλοκή ἐν ὁ δύο σχῆμα ὡς μηδείς ἀναγκαῖος συμπέρασμα συνάγω . ἀλλά ἐν πρῶτος σχῆμα συνάγω ὁ συλλογισμός ὁ Ἀριστοτέλης οὕτως · ὁ ὁ οὐρανός κίνησις τέλειος εἰμί περιέχω ὁ ἄλλος κινέω · ὁ περιέχω ὁ ἄλλος κινέω πέρας εἰμί ὁ ἄλλος κίνησις · ὁ γάρ περιέχω εἰμί ἰήιος ὁ πέρας εἰμί ὁ περιέχω , ὅσπερ αὐτός ἐνδείκνυμι διά ὁ ὁ γάρ πέρας ὁ περιέχω εἰμί , οὐ ἴσος , ὡς οἴομαι , λέγω , ὡς ὁ Ἀλέξανδρος φημί , ὁ ἐν ὁ περιέχω ὁ πέρας εἰμί · εἰμί γάρ ἐν ὁ περιέχω ὁ πέρας , μερικός ἄν εἰμί ὁ πέρας ὁ περιέχω , καί οὐκέτι εἶπον ἀληθής , ὅτι ὁ περιέχω πέρας εἰμί , ὥσπερ οὐδέ ὅτι ὁ ζῷον ἄνθρωπος εἰμί , ἐπεί ὁ ἄνθρωπος ἐν ὁ ζῷον εἰμί · οὖον γάρ κατηγορέω ὁ ὁλικός ὁ μερικός , ἀλλά ἀνάπαλιν . ὁ δέ Ἀλέξανδρος “ οὖον συλλογίζομαι ” φημί “ λέγω οὗτος , ἀλλά ὡς ὁμοιότης τις δείκνυμι ὁ τέλειος κίνησις πρός ὁ πέρας · ἀμφότερος γάρ περιέχω καί ὁ πέρας καί ὁ τέλειος κίνησις ” . ἀλλά ὅτι μέν ὁ ὁ οὐρανός κίνησις ἄπαυστος εἰμί περιέχω ὁ ἄλλος ἅπας κινέω ὁ ἀρχή καί τέλος ἔχω , πρόδηλος , εἴπερ προυπάρχω τε αὐτός καί συνυπάρχω καί μεθυπάρχω , καί μέρος τίς ὁ ὅλος , οἷος ὁ ἐτήσιος περιφορά , μέτρον γίγνομαι ὁ ετήσιος ὁ ἐπικηρος βίος ἢ ὁ ὁποῖος αὐτός μεταβολεύς . ὡς οὖν ὁ ἡμερήσιος ἢ ἐνιαύσιος περιφορά καί ὁ ἀρχή καί ὁ πέρας ἐν ὁ ὅλος περιέχω , οὗτος καί ὁ ὑπό σελήνη κίνησις ἕκαστος , καί διά οὗτος καί περιέχω λέγω ὁ ἄλλος κινέω καί πέρας αὐτός ὑπάρχω αὐτός πέρας οὐ ἔχω . καί γάρ ὁ ἀρχίς καί ὁ πέρας ὁ πρόσκαιρος ὑπό ὁ ἀνεκλείπτου ὁρίζω · ἀνέκλειπτος γάρ ἐκεῖνος διά ὁ πᾶς ὁ λαμβάνω αὐτός οὖον μόνος πέρας εἰμί ὁ προηγέομαι , ἀλλά καί ὁ εἰμί ἀρχή . ἐν ὅς δέ ὁ αὐτός πέρας εἰμί καί ἀρχή , πῶς ἄν εἰμί οὗτος ποτός ἐκλείπω ἢ ἀρχή ὅλως ἢ τέλος ἔχω ἀφορίζω ; τοιοῦτος οὖν εἰμί ὁ ὁ οὐρανός κίνησις εἰκότως ὁ ἄλλος ὁ μέν αἰτία ὁ ἀρχή εἰμί , ὁ δέ δέχομαι ὁ παῦλα , αἰτία μέν ὁ ἀρχή , διότι ἀπό οὗτος πᾶς ὁ γένεσις , οὐ ὁμοίως δέ ὁ παῦλα αἰτία , διότι προηγουμένως οὐ εἰμί φθορά αἰτία ὁ ὁ οὐρανός κίνησις , ὥσπερ | οὐδέ ὁ δημιουργός θεός , ἀλλά ἀναγκαῖος ἐπεισέρχομαι ὁ φθορά ὁ ἀεί μή δύναμαι ὑφίστημι , ὥσπερ καί ὁ νόσος ὁ μή φύω ὑγιαίνω ἀεί · δέχομαι μέντοι ὁ παῦλα ὁ παύω , καί ὅτι , ὥσπερ ὁ ἀρχή ἐν αὐτός , οὗτος καί ὁ παῦλα ἐν αὐτός εἰμί , καί μᾶλλον ὅτι ὁ ἄλλος φθορά ἄλλος γένεσις γίγνομαι , καί ὁ ἐν ὁ σύνθετος στοιχεῖον διαλύω ὁ ἑαυτοῦ ὁλότης ἀποδίδωμι . καί ἐγώ δοκέω ὁ Πλατωνικός ἐκεῖνος παραξέω ἐν οὗτος ὁ Ἀριστοτέλης ὁ ἐν Τίμαιος ἐρώ ὑπό ὁ δημιουργός θεός πρός ὁ οὐράνιος θεός “ τροφή τε δίδωμι αὐξάνω καί φθίω πάλιν δέχομαι ” . εἶπον οὖν , ὅτι διά ὁ ἀνέκλειπτος ὁ κίνησις καί ὁ ἀθάνατος ὁ ἀρχαῖος ὁ οὐρανός ὁ θεός ἀπονέμω , ἐπάγω ὁ δέ νῦν μαρτυρέω λόγος , ὡς ἄφθαρτος καί ἀγένητος ὁ ἀναπόδεικτος καί αὐτοφυής ἐκεῖνος ἔννοια ὁ ἀποδεικτικός ἀκρίβεια προστίθημι , προσαποδείκνυμι δέ καί , ὅτι ἀπαθής πᾶς θνητός δυσχέρεια εἰμί · οὐ ἁπλόος ἀπαθής · πάσχω γάρ τίς ὑπό ἀλλήλων ὁ οὐράνιος τελειόω , ὡς ἐναργής δηλόω ὁ ὁ σελήνη ὑπό ὁ ἥλιος γίγνομαι φωτισμός καί ὁ διάφορος σύγκρασις ὁ διάφορος εἰς ὁ ὑπό σελήνη ἐνέργεια · ἀλλά ἀπαθής πᾶς θνητός δυσχέρεια . οὗτος γάρ αὐτός καί ἀναλλοίωτος δείκνυμι ἐν ὁ πρό οὗτος βιβλίον ὁ παθητικός ἀλλοιόω ἀπόφημι αὐτός ὁ ὁ γίγνομαι καί φθείρω συνυπάρχω . ἀλλά εἰμί ἀπαθής , φημί , ὁ τοιοῦτος πάθος ὁ οὐράνιος , πῶς ὁ σεληνιακός σφαῖρα ὑπό ὁ ἥλιος μή θερμαίνω ὁ ὑπέκκαυμα καί ὁ ἀήρ θερμαίνω ὑπό αὐτός ὁ μεταξύ μηδείς πάσχω ; καί λύω λέγω μή ὁ τυγχάνω ὁ ὁ τυγχάνω πάσχω , ἀλλά ὁ φύω · τοιγάρ οὔτε ἀκοή χρῶμα οὔτε ὀφθαλμός ψόφος ἀντιλαμβάνω διά ὁ ἀπαθής ὑπό αὐτός εἰμί . ἐναργής δέ τεκμήριον ποιέω ὁ μή ὁ τυγχάνω εἰς ὁ τυγχάνω δράω μηδέ ὁ μεταξύ πάντως πάσχω ὁ διαδίδωμι ὁ πάθος ὁ ἐπί ὁ θαλάσσιος νάρκη συμβαίνω . ὅταν γάρ εἰς ὁ δίκτυον ἐμπίπτω , ὁ μέν ἔχω ὁ καλός ὁ δίκτυον ναρκόω ἄνθρωπος , ὁ δέ καλός τοιοῦτος πάσχω οὐδείς ὁ μή εἰμί οὗτος ὁ πάθος δεκτικός · καί ὁ ὑπερφέρω δέ ὁ νάρκη ἰχθύς ναρκάω φημί καί καταφέρω οὖον δήπου ὁ μεταξύ ναρκάω ὕδωρ . οὐδείς ἐν ἄτοπος καί ὁ σῶμα ὁ σεληνιακός σφαῖρα διαπέμπω ὁ ὁ ἥλιος θέρμη εἰς ὁ ὑπό σελήνη αὐτός μή θερμαίνω παθητικός · φθορά γάρ ἄν τις καί γένεσις πάντως ὁ τοιοῦτος ἀλλοιόω συνυπάρχω . ζωτικός δέ καί τελεσιουργός οὐδείς κωλύω ὁ σεληνιακός σφαῖρα ὑπό ὁ ἥλιος πάθος διαπέμπω μέν εἰς ὁ ὑπό σελήνη ὁ ἡλιακός ἀκτίς , οὗτος δέ πάσχω ὑπό αὐτός , ὡς αὐτός φύω πάσχω · φύω δέ θερμαίνω παθητικός καί διακρίνω · καί | γάρ καί ἄλλος ἀστήρ μετέχω οὐ εἰμί θερμός ἢ ψυχρός κατά ὁ παθητικός θερμότης καί ψῦξις τοιοῦτος ὅμως ὁ ὅδε διάθεσις ἐμποιέω · καί φωτίζω οὖν ὑπό ὁ ἥλιος ὁ σελήνη καί ὁ φάος εἰς ἐγώ διαπέμπω αὐτός μέν οὖον θερμαίνω παθητικός οὐδέ διακρίνω ὑπό ὁ φάος , ὁ δέ ὑπό σελήνη παθητικός αὐτός μετέχω . οὗτος δέ ὁ νῦν εἴρω καί ὁ Ἀλέξανδρος σαφῶς ὁμολογέω περί ὁ αἰθέριος καί κυκλοφορητικός σῶμα εἴρω καί οὐκέτι περί ὁ ὅλος κόσμος . πῶς οὖν ὁ πρό αὐτός περί ὁ ὅλος κόσμος μόνος νομίζω εἴρω εἷς εἰμί ὁ ὁ λόγος συνέχεια ; ὁ δέ οὐρανός καί ὁ ἄνω τόπος εἶπον , οὐ ὅτι αὐτός νομίζω ὁ πέριξ καί ὁ ἄνω · ὁ γάρ ἄνω καί ὁ κάτω πέρας ὁ εὐθύς εἰμί ἀλλήλων ἀντίκειμαι , καί εἰμί ὁ ἄνω τόπος , ἐπί ὅς φέρω ὁ κουφότης ἔχω σῶμα , ὥσπερ κάτω , ἐπί ὅς ὁ βαρύς · ἀλλά ἢ ὁ δόξα ὁ πολύς συνεκτρέχω ὁ πέριξ ἄνω καλέω , ἢ ὅτι ὁ ἄνω προσεχῶς ὁ πέριξ ὑπέρκειμαι , καί οὐ ἀπεικότως εἄν καί αὐτός λέγω ἄνω . μέχρι μέν ἐν οὗτος ὁ ἐν ὁ πρῶτος βιβλίον περί τε ὁ κύριος οὐρανός καί δύο περί ὁ κόσμος εἴρω συμπεραίνω . p . 284a14 πρός δέ οὗτος ἄπονος ἠώς ὁ ἀλλά ὁ μέν τοιοῦτος ὁ λόγος ἅλις ἵστημι ὁ νῦν . συμπεραίνω ὁ ἐν ὁ πρῶτος βιβλίον ἀποδείκνυμι , ὅτι ἀγένητος καί ἄφθαρτος εἰμί ὁ οὐρανός καί πᾶς θνητός δυσχέρεια ὑπερανέχω , ἐντεῦθεν λοιπός δείκνυμι , ὅτι ἄπονος καί φυσικός καί οὖον βίαιος οὐδέ ἐκ ἀνάγκη εἰμί αὐτός ὁ κύκλος κίνησις καί ὁ ἐν αὐτός μονή . καλῶς δέ ὁ ἀναγκαῖος ὁ βίαιος συντίθημι , ὅτι μή πᾶς ὁ ἀναγκαῖος βία · ὁ γάρ ἀίδιος ἐκ ἀνάγκη μέν εἰμί , οὖον μήv βία . δείκνυμι δέ , ὅτι ἄπονος καί κατά φύσις ἔχω ὁ κύκλος κίνησις , οὕτως · ὁ οὐρανός οὐδείς προσδέω βίαιος ἀνάγκη , ὅστις φέρω φύω αὐτός ἄλλως , οἷος ἐπί ὁ κάτω , κωλύω ἐκεῖνος μέν ὁ ῥοπή ἐπέχω , κύκλος δέ ποιέω κινέω · ὁ μηδείς βίαιος ἀνάγκη πρός ὁ ἑαυτοῦ κίνησις δήω ἄπονος ἔχω ὁ κίνησις · ὁ οὐρανός ἄρα ἄπονος καί κατά φύσις κινέω ὁ κύκλος κίνησις . καί ὅτι μέν ὁ μηδείς ἀνάγκη τοιοῦτος προσδέω ἄπονος κινέω , δείκνυμι ἐκ ὁ ὁ δήω ἀνάγκη ἐπίπονος εἰμί καί διάθεσις ὁ ἀγαθός ἄμοιρος · ὁ γάρ ἀγαθός διάθεσις οὖον κατά βίαιος ἀνάγκη , ἀλλά κατά ὁ κατά φύσις ὑπάρχω τελειότης . οὖον μόνος δέ ὁ βίαιος ἐπίπονος , ἀλλά καί ὁ ἐπίπονος εἰμί βίαιος · εἰμί οὖν ὁ ἐπί . πόνος βίαιος , ὁ μή δήω βίαιος ἀνάγκη ἄπονος ἄν εἰμί . ὅτι δέ ὁ οὐρανός οὖον δήω | βίαιος ἀνάγκη , δῆλος μέν καί ἐκ ὁ θέω εἰμί ὁ ἀγαθός ἔχω διάθεσις , ὁ δέ ὁ ἀγαθός ἔχω διάθεσις μή δήω βίαιος ἀνάγκη , εἴπερ ὁ βίαιος δήω ἀνάγκη ἄμοιρος ὁ ἀγαθός εἰμί διάθεσις αὐτοφυής εἰμί καί οὖον βίαιος . δῆλος δέ καί ἐκ ὁ ὁ ἀνάγκη τις ὁ τοιοῦτος ὁ οὐρανός κίνησις ἢ ὁ μονή αἰτιάομαι δείκνυμι μηδείς λέγω ἀκριβής . καί γάρ ὁ μέν μυθικός εἰσάγω ἀνάγκη ὁ μή πίπτω ὁ οὐρανός , ἀλλά ἄνω Μένων περιφέρω , ὥσπερ Ὅμηρος ὁ Ἄτλας λέγω · Ἄτλας δέ οὐρανός εὐρύς ἔχω καρτερός ὑπό ἀνάγκη , καί ἔχω δέ τε κίων αὐτός μακρός , ὅς γαῖα τε καί οὐρανός ἀμφίς ἔχω . ὁ δέ φυσικός ἀνάγκη αἰτιάομαι ὁ μή φέρω κάτω ὁ δίνη ἐπικρατέω ὁ οἰκεῖος ῥοπή αὐτός μικρός εἰμί , ὥσπερ Ἐμπεδοκλῆς λέγω καί Ἀναξαγόρας · ὁ δέ ψυχικός ὁ ἀνάγκη φημί ὁ Ψυχή αὐτός ἀναγκάζω ἀίδιος μένω ὁ κίνησις ὁ τοιοῦτος , ὥσπερ ὁ Πλάτος ἐν Τίμαιος λέγω δοκέω περί ὁ ὁ οὐρανός Ψυχή “ ὁ δέ ἐκ μέσος πρός ὁ ἔσχατος οὐρανός πάντῃ διαπλέκω ἄρχω ἄπαυστος καί ἔμφρων βίος πρός ὁ σύμπας χρόνος . ” ἀλλά ὅς μέν περί Ἄτλας , καί ὅτι μῦθος , οὐδείς ἀποδεικτικός ἀνάγκη εἰσάγω , ὅτι ὁ συνίστημι αὐτός ἔοικα καί αὐτός νομίζω βάρος ἔχω γεηρός ὁ οὐράνιος καί διά οὗτος δέομαι τις ἀνάγκη ἐμψυχόω ὁ ἀνέχω αὐτός . εἰμί τοίνυν δείκνυμι μήτε βάρος ἔχω μήτε κουφότης ὁ οὐράνιος , δῆλος , ὅτι παρέλκω ἄν εἰμί ὁ μῦθος διά ὁ ὁ βάρος ὑποψία πλάσσω . ἀλλά εἰμί μέν πλάσμα τίς ἀνθρώπειος οὗτος ὁ κατά ὁ Ἄτλας εἰμί ἀπό ὁ ὁ βάρος ὑποψία πλάσσω , ἐλέγχω ὁ εἰμί περισσός ἐκ ὁ μήτε βάρος μήτε κουφότης ὁ οὐράνιος ὑπάρχω ἀποδείκνυμι , εἰμί δέ μῦθος εἰμί εἰμί θεῖος1 τίς κρύπτω ἐν ἑαυτοῦ καί σοφός , λέγω , ὅτι Ἄτλας εἷς μέν εἰμί καί αὐτός ὁ περί ὁ Διόνυσος Τιτάν , διά δέ ὁ μή τέλειος ἐξαμαρτάνω εἰς αὐτός , τουτέστι μή κατά ὁ τιτανικός μόνος διάκρισις ἐνεργέω περί ὁ διονυσιακός δημιουργία , ἀλλά ἀποκλίνω πως καί πρός ὁ δίειμι συνοχή κατά ἄμφω ὁ ἰδιότης ἐνεργέω περί ὁ μέγας ὁ κόσμος μερίς διακρίνω μέν καί ἀνέχω ὁ οὐρανός ἀπό ὁ γῆ , ὡς μή ἐπισυγχέω ὁ ἄνω ὁ κάτω · ὡς γάρ ὑποζώννυμι τις , οὖον μήv νοερός , διακρίνω κατά ὁ λόγιος πῦρ πρῶτος καί πῦρ ἕτερος σπεύδω μίγνυμι · διακρίνω δέ καί ἀνέχω μετά ὁ συνόχωκα ἐν ἀλλήλων αὐτός · καί γάρ ὁ κίων ὁ συναμφότεροι ἔχω δύναμις διακριτικός τε ἅμα καί συνοχικός ὁ ὑπέρκειμαι πρός ὁ ὑπόκειμαι . ἀλλά οὐδέ διά ὁ ταχύς ὁ αἰθέριος σῶμα δίνη ἐλασσόω μένω ὁ κατά ὁ οἰκεῖος ῥοπή βαρύς εἰμί φορός αὐτός τε ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ ὅς τε ὁ οὐρανός κύκλος κίνησις ἀίδιος μένω καί ὁ ὁ γῆ ἐν ὁ μέσος στάσις , ὡς Ἐμπεδοκλῆς τε δοκέω λέγω καί Ἀναξαγόρας καί Δημόκριτος · ἄν γάρ βάρος ἔχω καί ὁ αἰθέριος σῶμα καί ὁ ἀλλά ἀλλά ταχύς εἰμί ὁ κυκλοφορία ἢ κατά ὁ ἐπί ὁ κάτω ῥοπή καί ἐπικρατέω ἐκεῖνος μένω ἐν ὁ αὐτός τόπος ὁ μέν γῆ ἐπί ὁ μέσος ἵστημι , ὁ δέ οὐρανός ἐπί ὁ πέριξ κινέω , ὥσπερ φημί ὁ ἐν ὁ φιάλη ὕδωρ οὐ ἐκχέω περιδινέω ὁ φιάλη , ἐάν ταχύς ὁ δίνησις γίγνομαι ὁ ἐπί ὁ κάτω ὁ ὕδωρ φορός . καί οὗτος οὖν ἀπίθανος , φημί , ὁ τοσοῦτος χρόνος σῴζω οὗτος οὕτως ἔχω παρά φύσις · ὀλίγος μέν γάρ χρόνος εἰκός εἰμί διαρκέω βεβιασμένος ὁ ἐπί ὁ κάτω ῥοπή , εἰς ἀεί δέ ἀδύνατος , ὥστε οὐδέ κινέω διά πᾶς οὕτως οἷος τε εἰμί , εἴπερ βάρος ἔχω πρός ὁ κάτω ῥέπω φύω . ἀλλά καί ὁ τρίτος ἄλογος ὁ λέγω ὑπό ὁ ἑαυτοῦ Ψυχή ἀναγκάζω ὁ θέω σῶμα μένω ἀίδιος κινέω ἢ ὑπό Ψυχή ἀναγκάζω μένω ἀίδιος ὁ ἐν αὐτός κίνησις . καί γάρ ὁ κατά βίαιος ἀνάγκη γίγνομαι ἀίδιος εἰμί ὁ ἀδύνατος εἰμί · παρά φύσις γάρ οὗτος , ὁ δέ παρά φύσις ὁ κατά φύσις ἔκπτωσις εἰμί οὐ ἀίδιος · δεῖ γάρ εἰμί καί ὁ κατά φύσις , καί ἅμα ἄμφω εἰμί ἀδύνατος . οὗτος μέν ἐπί ὁ κινέω ὁ ἀδύνατος ἐνδείκνυμι διά ὁ μή εὔλογος εἰμί μένω ἀίδιος ὑπό Ψυχή ἀναγκάζω γίγνομαι . λοιπός δέ καί ἀπό ὁ κινέω Ψυχή , ὅτι οὐδέ οὗτος οἷος τε εἰμί ὁ τοιοῦτος ζωή ἄλυπος καί μακάριος , ἀλλά ἄσχολος καί πᾶς ἀπαλλάσσω ῥᾳσώνης ἔμφρων , εἴπερ ἄλλως φύζω φέρω ὁ πρῶτος σῶμα , οἷος ἐπί ὁ μέσος , ὁ ψυχή μετά Βίας ἄλλως αὐτός κινέω ἀναγκάζω κυκλοφορέομαι . οὖον γάρ ὁ κινέω μόνος ὁ παρά φύσις καί βίαιος κίνησις κάμνω , ἀλλά καί ὁ κινέω αὐτός , καί μάλιστα εἰμί καί συνεχῶς καί ἀίδιος κινέω · ὁ μέν γάρ πρός ἅπαξ , εἰμί καί ὀχληρός , ἀλλά οἰστός εἄν εἰμί ταχύς ὁ ἀπαλλαγή ὁ ἐνοχλέω γίγνομαι , ὁ δέ συνεχῶς καί ἀίδιος ἀφόρητος , καί πολύς χείρων ὁ τοιοῦτος βίος ὁ ὁ ἐν ὁ θνητός ζῷον Ψυχή , εἰμί γε οὗτος μέν , ἄν ἄλλως φύω κινέω ὁ οἰκεῖος σῶμα κατά ὁ ἐπικρατέω ῥοπή ὁ ἐν αὐτός στοιχεῖον ἄλλως κινέω βαδίζω , ἀλλά ἀναπαύω γε ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια κατά ὁ ὕπνος καί ὁ ἄλλος ὁ ζῷον ἠρεμία , ὁ δέ ὁ οὐράνιος ψυχή καί οὗτος θεῖος εἰμί οὐδέποτε ὁ παρά φύσις κινέω ἀνοχή εςους . ἔμφρων δέ ῥᾳστώνη ὁ θεωρητικός ὁ Ἀλέξανδρος φημί , διότι δήω ὁ θεωρητικός νόος καί ὁ τοιοῦτος φρόνησις ῥᾳστώνη μάλιστα . φαίνω δέ ὁ μέν ῥᾳστώνη ὁ ἐν ὁ κινέω ὁ σῶμα λέγω ὁ Ἀριστοτέλης , ὁ δέ ἔμφρων προστίθημι διά ὁ ὑπό Πλάτων εἴρω ὁ “ ἄρχω ἄπαυστος καί ἔμφρων βίος πρός ὁ σύμπας χρόνος ” , ὥσπερ καί ὁ Ἰξίων τις μοῖρα καταχέω αὐτός ἀίδιος καί ἄτρυτος . καί γάρ καί οὗτος ἐγώ δοκέω πρός ἐκεῖνος ὁ Πλάτων ἀπορρίπτω ὁ ῥητός ὁ λέγω ἰή δέ ἐκ μέσος πρός ὁ ἔσχατος οὐρανός πάντῃ διαπλέκω ἄρχω ἄπαυστος καί ἔμφρων βίος πρός ὁ σύμπας χρόνος · ” οὗτος γάρ ἐγώ δοκέω παραξέω ὁ Ἀριστοτέλης διά ὁ ἀλλά ἀναγκαῖος Ἰξίων τις μοῖρα καταχέω αὐτός ἀίδιος καί ἄτρυτος . καί ὁ μέν κατά ὁ Ἰξίων μῦθος ἐπιτίθημι λέγω ὁ γάμος ὁ “ ἀείρω ὁ Ἰξίων , ὁ δέ νεφέλη μορφόω ἀντί ἑαυτοῦ αὐτός πρόσειμι · μείγνυμι δέ αὐτός ὁ νεφέλη γεννάω ὁ Κένταυρος · γιγνώσκω δέ ὁ Ζεύς παρά ὁ Ἥρα τροχός ὁ Ἰξίων προσδέω , ὥστε ἄπαυστος ἐπί αὐτός φέρω . τάχα δέ εἄν σημαίνω εἄν ὁ μῦθος ἐπιτίθημι μέν πολιτικός καί βασιλικός τις πρόνοια ὁ Ἰξίων · Ἡραῖος δέ ὁ τοιοῦτος ὁ ζωή εἶδος · ἀνάξιος δέ φαίνω κατά δίκη ὁ Ἥρα εἴδωλον τις ἔνυλος καί θολόω ὁ τοιοῦτος προστασία περιπίπτω , ὅσπερ ὁ νεφέλη δηλόω ἀήρ εἰμί θολώδης καί ὑλικός · οὗτος δέ οὖν συμπλέκω ὁ εἶδος γεννάω μέν συρφετός λογικός τε καί ἄλογος ἐνέργεια , ἐνδέω δέ ὑπό ὁ ὁ κατά ἄξιος πᾶς ἀφορίζω δημιουργός θεός ἐν ὁ ὁ μείρομαι τε καί γένεσις τροχός , ὅσπερ ἀδύνατος ἀπαλλάσσω κατά ὁ Ὀρφεύς μή ὁ θεός ἐκεῖνος ἱλεόω “ ὅς ἐπιτάσσω ” ὁ Ζεύς “ κύκλος τε ἀλλάσσω καί ἀμύσσω κακότης ” ὁ ἀνθρώπινος Ψυχή . ἐπεί δέ ὁ ἐκ ὁ Ἀφροδισιάς Ἀλέξανδρος ἐν μέν ὁ ἄλλος καλῶς , οἴομαι , καί ὁ ἄλλος περιπατητικός καλῶς ὁ Ἀριστοτέλης φαίνω παρακολουθέω λόγος , ἐν δέ ὁ πρός Πλάτων ὁ Ἀριστοτέλης λέγω οὐκέτι ἐγώ δοκέω φυλάσσω ὁ σκοπός ὁ Ἀριστοτέλης ἀντιλογία πρός ὁ φαίνω ὁ Πλάτων λόγος ἀποτείνω , ἀλλά κακόσχολος πως ὑπαντάω πρός αὐτός οὖον ὁ φαίνω μόνος ἐλέγχω καί αὐτός πειράω φειδώ ὁ ἁπλόος , ὥσπερ καί Ἀριστοτέλης ποιέω , ἀλλά καί ὁ ἔννοια διαβάλλω ὁ θεῖον Πλάτων καί πόρισμα συνάγω ἐκ ὁ λόγος ἐπιχειρέω οὐδέ ὁ φαίνω πολλάκις ἀκολουθέω , φέρω ἐνταῦθα ὁ ὁ θεός καί ὁ Ἀριστοτέλης φίλος ἀλήθεια προΐστημι ὁ ὁ Ἀλέξανδρος περί ὁ ὅς Ψυχή κίνησις ὡς ὁ Πλάτων δοκέω προστίθημι βασανίζω πειράζω διά ὁ ἐπιπόλαιος αὐτός ὁ λόγος ἐντυγχάνω καί κινδυνεύω ἐκ αὐτός διαβάλλω ἴσχω πρός ὁ ὁ Πλάτων δόγμα , αὐτός δέ εἶπον καί πρός ὁ ὁ Ἀριστοτέλης καί πρός ὁ θεῖος ἀλήθεια . λέγω τοίνυν ὁ Ἀλέξανδρος ἐπί αὐτός ὅδε ὁ ῥῆμα · “ ἀκόλουθος ὁ | λόγος οὗτος εἰμί ἄν δείκνυμι κατά Πλάτων ὁ ὁ θεός ψυχή ἐν χείρων μοῖρα ὁ ἐν ὁ θνητός σῶμα , ὥστε καί ὁ ὁ κόσμος , εἰμί γε ἀγαθός μέν πᾶς Ψυχή Χωρὶς σῶμα εἰμί , οὗτος δέ οὐδέποτε Χωρὶς σῶμα εἰμί εἰμί μετά ὁ γένεσις ἀίδιος καί ἄπυστος κίνησις , ὅς φημί , κινέω ὑπό αὐτός , ὅς δοκέω πρός βία κινέω . καί γάρ , εἰμί μή ὅμοιος ὁ ὁ κόσμος σῶμα ὁ ὁ ἄλλος ζῷον ὁ οὗτος εἰμί ἐμπαθής , ἀλλά οὖν καλός ἐκεῖνος ἐπί ἑαυτοῦ εἰμί ἢ μετά σῶμα . ὅλως δέ , κατά ὅς ὁ κυκλοφορητικός σῶμα ἢ ὁ τέσσαρες τίς εἰμί ἢ ἐκ ὁ τέσσαρες , ἔπειτα ὁ κίνησις ὁ κύκλος οὐ εἰμί αὐτός κατά φύσις κατά ὁ ψυχή κινέω , οὗτος ὁ προερέω ἕπω ἄν ἄτοπος . ” ἐν δή οὗτος , εἰμί καί Ἀριστοτέλης αὐτός ὁ οὐρανός ἀίδιος εἰμί ἔμψυχος εἰμί βούλομαι σαφῶς ἐν οὗτος ὁ βιβλίον λέγω “ ὁ δέ οὐρανός ἔμψυχος καί ἔχω κίνησις ἀρχή ” καί προέρχομαι πάλιν φημί “ ἀλλά ἐγώ ὡς περί σῶμα μόνος αὐτός καί μόνος τάξις μέν ἔχω , ἄψυχος δέ πάμπαν διανοέομαι , δεῖ δέ ὡς μετέχω αὐτός ὑπολαμβάνω πρᾶξις καί ζωή , καί ὁ Ἀλέξανδρος συντίθημι οὗτος , πῶς τέως κατά Πλάτων ὁ ὁ θεός ψυχή καί ὁ ὁ κόσμος ἐν χείρων μοῖρα τάσσω φημί ὁ ἐν ὁ θνητός σῶμα , εἰμί γε ἀγαθός μέν ὁ Χωρὶς εἰμί σῶμα , οὗτος δέ οὐδέποτε Χωρὶς σῶμα εἰμί ἀίδιος εἰμί αὐτός καί ἀεί ἔμψυχος ; οὗτος γάρ οὖον ὁ Πλάτων μόνος δοκέω , ἀλλά καί ὁ γνήσιος ὁ Πλάτων ἀκροατής ὁ Ἀριστοτέλης καί ὁ ἐπίμελος ὁ Ἀριστοτέλης σπουδαστής ὁ Ἀλέξανδρος . πῶς δέ , εἰμί ἀγαθός Χωρὶς εἰμί σῶμα ὁ θεῖος Ψυχή , οὐδέποτε τυγχάνω καί κατά αὐτός ὁ ἀγαθός , εἴπερ ἀίδιος ὁ σῶμα αὐτός εἰμί : πῶς δέ ὁ ὁ θνητός ζῷον Ψυχή ὁ θεῖος παραβάλλω ἐν χείρων μοῖρα φημί αὐτός ἐκεῖνος εἰμί κατά Πλάτων ἀεί συνίημι ὁ θεῖος ψυχή ὁ σῶμα λέγω , εἰμί γε καί ὁ ψυχή ὁ ἐν ὁ θνητός σῶμα ἐντελέχεια ἀχώριστος ὁ σῶμα οὗτος ὑπολαμβάνω , καί ὁ Ἀριστοτέλης πάνυ ἀπίθανος ἐν ὁ τοιοῦτος παρεξηγώ ; ὅτι δέ οὐ ὡς ὑπό Ψυχή κινέω λέγω ὁ οὐρανός μέμφομαι ὁ Ἀριστοτέλης ὁ Πλάτων , δῆλος , εἴπερ καί αὐτός ἔμψυχος λέγω ὁ οὐρανός ἔχω κίνησις ἀρχή ἐν ἑαυτοῦ , δηλονότι ὁ Ψυχή · περί γάρ οὗτος εἰμί ὁ λόγος αὐτός . ἀλλά εἶπον ὁ Πλάτων περί ὁ Ψυχή ἰή δέ ἐκ μέσος πρός ὁ ἔσχατος οὐρανός πάντῃ διαπλέκω ἄρχω ἄπαυστος καί ἔμφρων βιόω εὐλαβέομαι , μή τις ὁ συνέκτασις καί ὁ συνδιαπλοκή ἀκούω σωματικός τις καί βίαιος κατά ὠθισμός γίγνομαι ὑπονοέω ὁ ψυχικός κίνησις οὖον · φύζω οὗτος κινέω ὁ σῶμα · διό καί ὁ Ἰξίων παράγω . ἐπεί , ὅτι οὔτε συνεκτείνω ὁ σῶμα ὁ ψυχή οὔτε συνδιαπλέκω σωματικός νομίζω ὁ Πλάτων , δηλόω λέγω , ὅτι ὁ σωματοειδής μτοοραω ἅπας ὁ δημιουργός ἐντός αὐτός τεκταίνομαι ὡς αὐτός ὁ Ψυχή ἐνιδρύω . ὅτι δέ οὐδέ βίαιος ὑπό ὁ Ψυχή νομίζω χύκλῳ κινέω ὁ οὐρανός ὁ Πλάτος , ἀλλά φυσικός , ἄν ἐκ ὁ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ἀκρότητος αὐτός συνίστημι βούλομαι , μανθάνω ἄν ἐκ ὁ καί πρό ὁ ψύχωσις ὅδε περί ὁ ὁ σῶμα κίνησις γράφω · “ κίνησις γάρ ἀπονέμω αὐτός ὁ ὁ σῶμα οἰκεῖος ὁ ἑπτά ὁ περί νόος καί φρόνησις μάλιστα εἰμί · διό δή κατά ὁ αὐτός ἐν ὁ αὐτός καί ἐν ἑαυτοῦ περιάγω αὐτός ποιέω κύκλος κινέω στρέφω ” . εἰμί τοίνυν πρό ὁ ψύχωσις αὐτός οὗτος φημί , δῆλος , ὅτι ὁ φυσικός ἐπιτηδειότης παρίστημι ὁ σῶμα ὁ οὐράνιος πρός ὁ ἐγκύκλιος κίνησις . πῶς οὖν ἔτι δυνατός ἐγκαλέω ὁ Πλάτων ὡς ἄλλως φύω κινέω ὁ οὐρανός ἄλλως ὑπό ὁ Ψυχή λέγω φέρω ; καί πᾶς , οἴομαι , μᾶλλον ὁ Ἀριστοτέλης ὁ ἐν Τίμαιος περί οὗτος ὁ Πλάτων γνώμη ἐπίσταμαι , ὅς καί σύνοψις ἢ ἐπιτομή ὁ Τίμαιος γράφω οὐ ἀπαξιόω . “ Αλλά μήv οὐδέ ὑπό ἄλλος ψυχή , ὁ Ἀλέξανδρος φημί , “ βία κινέω ὁ κύκλος κινέω σῶμα . δεῖ μέν γάρ , εἰμί μέλλω ψυχή κινέω βία , μετά σῶμα αὐτός εἰμί · ἀδύνατος γάρ βία κινέω σῶμα ὑπό τις ἄνευ ἁφή τε καί ἀντέρεισις , οὗτος δέ σωματικός · δήω ἄρα μετά σῶμα αὐτός εἰμί , διά ὅς κινέω καί αὐτός κινέω ὁ κύκλος παρά φύσις · καί δῆλος , ὅτι καί ὁ αὐτός σῶμα κύκλος κινέω ἄν , εἰμί μέλλω συμπεριφέρω ἐκεῖνος καί βιάζομαι καί μή φύω οὗτος · μόνος γάρ οὕτως ὁμαλός τε καί ἀίδιος κίνησις αὐτός κινέω · κύκλος δέ κινέω κατά ὁ ἐν αὐτός ψυχή συνεχῶς τε καί κατά φύσις ἀεί εἄν κινέω · ὁ γάρ κατά ὁ οἰκεῖος ψυχή οὗτος κινέω κατά φύσις κινέω · εἰμί δέ οὗτος , ἐκεῖνος ἄν εἰμί ὁ κυκλοφορητικός οὗτος ὁ Ἀλέξανδρος ὁ ῥῆμα λέγω πῶς οὐ ἐφίστημι , ὅτι καί ὁ οὐράνιος κατά ὁ οἰκεῖος ψυχή κυκλοφορέομαι οὐδείς κωλύω κατά φύσις κινέω ; ὁ δέ ἐφεξῆς ὑπό ὁ Ἀλέξανδρος λέγω πλείων ἢ οὐ μικρός ἐπίστασις ὁ ἤδη εἴρω ἄξιος νομίζω . “ ζητέω γάρ ” , φημί , άκατος ὅδε ὁ τόπος ὁ δύο γίγνομαι , τίς κίνησις ὁ ψυχή ὁ κυκλοφορητικός σῶμα κινέω , εἰμί γε ὁ κύκλος φύσις κινέω . καί ὁ μέν ζήτησις ἀναγκαῖος καί πάντως ὀφείλω προβάλλω , ὁ δέ λύω ἐπισκεπτέος . Ἰουλιανός μέν , φημί , ὁ Τραλλιανός δόξα εἰμί ὁ ἐπί δεξιός κίνησις αἴτιος αὐτός ὁ ψυχή εἰμί καί ὁ ὁμαλής καί τε · ταγμένος . Ἑρμῖνος δέ ὁ εἰς ἤπειρος αὐτός κινέω ὁ ψυχή λέγω αἴτιος · μηδείς γάρ σῶμα περαίνω ἔχω ὁ ἑαυτοῦ | φύσις δύναμαι · ὅς ὁ ἐπί ἤπειρος κίνησις . καί οὗτος μέν ἐπισκήπτω ὁ Ἀλέξανδρος λέγω ὁ ἐπί ἤπειρος κινέω μή ὁ οἰκεῖος ψυχή αἴτιος εἰμί , ἀλλά ὁ κινέω πρῶτος . καί εἰμί μέχρι οὗτος προάγω ὁ λόγος , καλῶς ἄν , οἴομαι , λέγω . ὥσπερ γάρ ὁ κίνησις ἀπό Ψυχή διά ὁ αὐτοκίνητον αὐτός δύναμις , οὗτος ὁ ἐπί ἤπειρος καί ἀεί κατά ὁ αὐτός καί ὡσαύτως καί περί ὁ αὐτός καί ἐν ὁ αὐτός καί ὅσος τοιοῦτος ἀπό ὁ ἀκίνητος νοερός αἴτιος ἐφήκω ὁ οὐρανός . ὁ δέ εἰς ὁ οἰκεῖος σχολή ἀπάγω ὁ λόγος μετά ὁ εἶπον , ὅτι ὁ ἐπί ἤπειρος κίνησις ὁ πρῶτος κινέω εἰμί αἴτιος , ἐπάγω · “ ὁ γάρ οἰκεῖος ψυχή κατά ὁ εἶδος καί ὁ δύναμις μάλα εἰμί , εἰμί γε ἐντελέχεια , ὥστε κατά ὁ προερέω οὐ οἷος τε οὗτος ὁ εἰς ἤπειρος κινέω εἰμί δύναμις γε εἰμί ὁ περαίνω . ἀλλά ὅτι μέν , ἄν ἐντελέχεια λέγω ὁ ψυχή Ἀριστοτέλης , δισσός οἶδα ὁ ἐντελέχεια , ὁ μέν ἀχώριστος , ὁ δέ χωριστής , καί ὁ ψυχή μάλιστα ὁ λογικός ὡς χωριστός ἐντελέχεια λέγω ἐν ὁ περι Ψυχή , πολύς ἀνήρ καί κλεινός ἀποδείκνυμι . πρός δέ ὁ Ἰουλιανός μηδείς εἶπον ὁ Ἀλέξανδρος ῥητέος , ὅτι , εἰμί ὁ ἐπί δεξιός κίνησις ὁ ψυχή ὁ οὐρανός αἰτία , δῆλος , ὅτι ἢ ὁ ἀπλανής · οὗτος γάρ ὁ ἐπί δεξιός κινέω καί ὁ ἄλλος ἐπί οὗτος συμπεριάγω . ὁ οὖν ὁ πλανάω λέγω σφαῖρα ψυχή τίς κίνησις αὐτός κινέω ; ὁ μέν γάρ ἐπί δεξιός ὁ ἀπλανής συγκινέω , εἰμί δέ ὁ ἐπί ἀριστερός ὁ οἰκεῖος , ὁ ἀπορία μένω ζητέω , ποῖος μέν ὁ φύσις κινέω κίνησις , ποῖος δέ ὁ ψυχή , καί εἰμί ὁ ἐπί δεξιός κίνησις ὁ ἀπό ἀνατολή ὁ ὁ ἀπλανής ὁ ψυχή κινέω , ποῖος κίνησις ὁ φύσις ἐκεῖνος κινέω . “ Ἡμεῖς δέ ” , φημί ὁ Ἀλέξανδρος , “ ἐπιχειρέω δείκνυμι ὁ θεῖον σῶμα οὐ ἄλλος μέν ὁ φύσις εἰμί , ἄλλος δέ ὁ Ψυχή , ἀλλά ὡς ὁ βαρύτης ὁ γῆ καί ὁ πυρός ὁ κουφότης · ὡς γάρ οὗτος λέγω φύσις κινέω κατά ὁ δύναμις οὗτος κινέω λέγω , καί οὐ ἄλλος τις αὐτός παρά ὁ κατά φύσις ὁ κατά ὁ οἰκεῖος δύναμις κίνησις εἰμί , οὗτος καί ὁ φύσις ὁ θεῖον σῶμα εὔλογος φαίνω εἰμί καί ὁ δύναμις ὁ Ψυχή · τίς γάρ ἄν ἄλλος παρά οὗτος εἰμί φύσις αὐτός ; τέλειος γάρ φύσις ὁ ψυχή , εὔλογος δέ ὁ τέλειος σῶμα καί ὁ φύσις εἰμί τέλειος , κατά ὅς φύσις τε καί Ψυχή εἰμί κυκλοφορητικός . ” τίκος πῶς οὖν οὗτος συνᾴδω ὁ Ἀριστοτελικός δόγμα ; εἴπερ ὁ Ἀριστοτέλης σαφῶς ἄλλος μέν ὁ φύσις , ἄλλος δέ ὁ ψυχή εἰμί βούλομαι , ὁ μέν ἐν ὁ δύο ὁ φυσικός ἀκρόασις ὁρίζω ἀρχή κίνησις καί ἠρεμία , ἐν ὅς εἰμί , ὁ δέ ἐν ὁ δύο ὁ περι Ψυχή ἐντελέχεια σῶμα φυσικός ὀργανικός δύναμις ζωή ἔχω . εἰμί οὖν πᾶς ψυχή | φυσικός σῶμα εἰμί ἐντελέχεια , καί ἄλλος μέν ὁ φυσικός σῶμα εἰμί , ἄλλος δέ ὁ ἐντελέχεια αὐτός καί μάλιστα ὁ χωριστός , πῶς αὐτός ἄν εἰμί φύσις καί ψυχή ; ἀλλά οὗτος ἀχώριστος ἐντελέχεια νομίζω ὁ Ψυχή , ἐπεί καί ὁ φύσις ἀχώριστος εἰμί ὁ φυσικός σῶμα καί εἰς αὐτός πως ἔρχομαι ὁ εἶδος , συμφύρω ὁ φύσις καί ὁ ψυχή ἑκάτερος ὁ ὁ ἐντελέχεια ὄνομα προσήκω οἴομαι , διό καί δύναμις καί ψυχή καί φύσις ὁ αὐτός νομίζω . οὗτος δέ σαφῶς εἶπον ὁ Ἀριστοτέλης , ὅτι ἐγώ ὡς περί σῶμα μόνος ἄψυχος ὁ οὐράνιος διάκειμαι , δεῖ δέ ὡς μετέχω αὐτός ὑπολαμβάνω πρᾶξις καί ζωή , εἰμί καί ὁ ἄψυχος σῶμα φυσικός εἰμί , ὁ δέ φύσις ἐπί ἐκεῖνος ψυχή , ὡς οὗτος λέγω , τίς εἰμί χρεία προστίθημι ὁ πρᾶξις καί ὁ ζωή ὁ ψυχικός ; οὗτος γάρ εἰμί ὁ πρακτικός . ἀλλά οὗτος μέν , οἴομαι , πρόδηλος , ζητέω δέ οὐδείς κακός περιλείπομαι , τίς μέν ὁ φύσις κίνησις κινέω ὁ οὐράνιος σῶμα , τίς δέ ὁ ψυχή . καί ῥητέος , οἴομαι , ὅτι ὁ φύσις κατά ἑαυτοῦ οὐ εἰμί ἱκανός κινέω τέλειος καί αὐτοφυής τοπικός κίνησις · οὐδέ γάρ ὁ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον κατά ὁ ἐπί ὁ ὅλος ῥοπή γίγνομαι κίνησις τέλειος κίνησις εἰμί καί αὐτοφυής ὡς ἐνυπάρχω ὁ κινέω , ἀλλά πτῶσις μᾶλλον ἔοικα ἢ ὁλκός τις κατά ὁ ἀπό ὁ ὁλότης ἐνδίδωμι ὁ μέρος δύναμις ἐπιτελέω . οὐδέ γάρ ἔχω οὗτος ἐν ἑαυτοῦ ὡς φυσικός μόνος ὁ κύριος κινέω · ὁ γάρ φύσις μή εἰμί αὐτοκίνητος ἑτέρωθεν κινέω κινέω , διό οὐδείς μᾶλλον κινέω ἢ κινέω λέγω ἄν , καί ὁ μέν μόριον ὁ ὅλος ἀποσπάω ὁ μέν ἐν ὁ ὅλος ψύχωσις καί ὁ τέλειος φύσις στερέω , φύσις δέ ἔχω λέγω , καθό φύω πάλιν συνάπτω ὁ ὅλος κινέω , ὁ δέ ὅλος φυσικός τε καί ἔμψυχος ὑπό Ψυχή κύριος κινέω διά μέσος ὁ φύσις · ὁ γάρ φύσις ζωή τίς εἰμί ἐν ὑπόκειμαι ὁ σῶμα ἐπιτηδειότης εἰμί καί εὐφυΐα πρός ὁ κινέω ὁ σῶμα ὑπό Ψυχή καί διά μέσος ἑαυτοῦ ὁ ὁ Ψυχή δύναμις ὁ κινητικός εἰς ὁ σῶμα διαπορθμc-υειμι . καί οὗτος , οἴομαι , καί ὁ Ἀριστοτέλης δοκέω λέγω , εἴπερ ὁ ψυχή ἐντελέχεια σῶμα φυσικός φημί , καί εἴπερ ἐν ὁ ἑξῆς , ἐν ὅς φημί “ γάρ ἄλλος ἐν οὐδείς ὁράω , ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ κίνησις καί πάλιν “ ἐγώ δέ ἐπεί διά-ὁρίζω πρότερος , ὅτι ἐν ὁ ἔχω ἀρχή κίνησις ὁ τοιοῦτος δύναμις ἐνυπάρχω , ἀρχή κίνησις ἔχω σαφῶς ὁ ψυχή ἔχω λέγω καί οὖον ὁ φυσικός , ὡς καί ὁ Ἀλέξανδρος ἐξηγέομαι . καί ὁ Πλάτων δέ πρό ὁ Ἀριστοτέλης οὗτος δοκέω , εἴπερ ἐν ὁ δέκατος ὁ Νόμων ὁ νάω κίνησις ὁ κινέω μέν ὑπό ἕτερος , κινέω δέ ἕτερος , ὁ φύσις εἰμί φημί κατά ὁ ὁ κινέω εὐφυΐα ἀλλά οὖον κατά ὁ | κινέω ὑφίστημι . ὥστε , εἰμί τις ἔρομαι , ὅς μέν τοπικός κίνησις ὁ φύσις , ὅς δέ ὁ ψυχή ὁ οὖον . ῥαίνω κινέω , εἴρω , ὅτι ὁ ψυχή διά μέσος ὁ φύσις κύκλος κινέω ὁ οὐρανός ποιέω εἷς μέν εἰμί καί ὁ αὐτός κίνησις , ἀλλά ἀπό μέν ὁ φύσις ἔχω ὁ αὐτοφυής καί ἀβίαστος καί κατά αὐτός ὁ εἶδος ἐπιτηδειότης πρός ὁ κινέω , ἀπό δέ ὁ Ψυχή ὁ μεταβατικός ἐνέργεια , πρός ὅς φύω διά ὁ φύσις , ὥσπερ ἀπό ὁ νόος ὁ ἀεί καί κατά ὁ αὐτός καί ὡσαύτως καί περί ὁ αὐτός καί ἐν ὁ αὐτός περιρρέω ὑπό γάρ οὗτος ἀπό ὁ νόος χορηγέω ὁ ψυχικός κίνησις ὁ διά ὁ φύσις ἐνδίδομαι ὁ σῶμα συναιρέω τε καί εἰς ὁμοιότης ὁ νοερός ἐνέργεια ἀποκαθίστημι . διό καί ὁ θεῖος ἐκεῖνος ἐρωτάω , διότι κυλλός · κινέω ὁ οὐρανός , ὅτι νόος μιμέομαι , φημί . ἀλλά ὁ μέν τοιοῦτος λόγος ἅλις ἵστημι ὁ νῦν κατά ὁ Αριστοτέλης . δείκνυμι δέ , ὅτι κατά οὐδείς τρόπος ὁ εἴρω βίαιος εἰμί δυνατός ὁ ὁ οὐρανός κίνησις , ἀλλά κατά φύσις ἔχω ἀνάγκη , εἴπερ ἀίδιος εἰμί , ἐπάγω , ὅτι οὖον μόνος ὁ ἀιδιότης οὗτος συνᾴδω ὁ πᾶς ὁ μή βίαιος κατά φύσις δέ ἔχω ὁ κίνησις , ἀλλά καί ὁ μαντεῖος , ὅς ἔχω περί πᾶς ὁ θεῖον , ὅτι ἄπονος αὐτός χρή εἰμί καί ἐν ῥᾳστώνη καί μακαριότης διάγω , μόνος ἄν οὕτως ἔχω ἀναμφίλογος σύμφωνος ἀποδίδωμι ὁ λόγος , εἰμί λέγω μή βίαιος , ἀλλά κατά φύσις αὐτός ὁ ἐνέργεια . μαντεῖος δέ καλέω ὁ κοινός οὗτος ἔννοια . ὅς ἔχω περί ὁ ἀπονία καί μακαριότης ὁ θεῖον , ὅτι κρατύς ἢ κατά ἀπόδειξις ἐνυπάρχω βέβαιος καί αμετάπειστος εἰμί · τοιοῦτος γάρ ὁ μαντεῖος κατά θεῖος γνῶσις ὑπέρ πᾶς ἀπόδειξις προέρχομαι μετά πίστις ἀμετάθετος . p . 284 a 6 ἐπεί δέ τις εἰμί , ὁ φημί εἰμί ἕως ὁ ἐν ἅπας ὁμοίως νομίζω · ὑπάρχω . εἶπον περί ὁ ὅλος οὐρανός , ὅτι ἁπλόος , ὅτι ὁ τέσσαρες στος - χέω ἐξαιρέω , ὅτι κυκλοφορητικός , ὅτι ἀγένητος καί ἄφθαρτος καί ἀναυξής καί ἀναλλοίωτος καί ἀπαθής πᾶς θνητός δυσχέρεια , εἰμί δέ ἀπό · Μύκονος ὡς ἀβιάστως καί κατά φύσις κινέω , καί ὁ περί αὐτός ποῖος ἔννοια ὡς περί θεός μαντεύομαι ὑπομιμνῄσκω ἐγώ · καί γάρ πρῶτος ὁ οὐρανός καί ὁ ἐν οὐρανός παρά ὁ θέω θεός καλέω ἄνθρωπος καί ἀπό οὗτος εἰς ἐπίγνωσις ἔρχομαι ὁ τε δημιουργός καί ὁ ἄλλος θεῖον τάξις . οὗτος οὖν εἶπον εἰκότως λοιπός περί ὁ μέρος ὁ οὐρανός προτίθημι διδάσκω . δισσός δέ ὁ μέρος , ὁ μέν κατά ἑαυτοῦ , ὡς ὁ σφαῖρα | καί ὁ ἀστήρ , ὁ δέ πρός τίς καί κατά σχέσις , ὡς ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός ὁ τε ἔμπροσθεν καί ὁ ὄπισθεν καί ὁ ἄνω καί ὁ κάτω · διχῶς δέ καί οὗτος θεωρέω κατά τε ὁ θέσις καί κατά ὁ κίνησις . καί περί πρῶτος διαλέγω ὁ κατά σχέσις , διότι ὁ μέν πολύς ἀμφισβητήσιμος δοκέω ὁ ἔχω ὅλως οὗτος ὁ οὐρανός ἁπλόος εἰμί καί ὁμοιομερής , ὁ δέ Πυθαγόρειος ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός τίθημι ἐν ὁ δέκα συστοιχία , ὅς ἅπας κοινός ἀρχή λέγω , ὥστε καί ὁ οὐρανός . εἴπερ οὖν ὅλως , φημί , ἐν οὕτως ὁμοιομερής ὁ ὁ οὐρανός σῶμα , αὐτός δέ εἶπον ὁ ὁ πᾶς ὁ κατά ὁ οὐρανός ὁρίζω , οὗτος χρή ὁ ἀρχή ἐνοράω ὁ κατά ὁ δεξιός καί ἀριστερός , σκεπτέος , πότερος οὗτος ἔχω ὁ τρόπος , ὡς ὁ Πυθαγόρειος λέγω αὐτός , ἢ μᾶλλον ἑτέρως , ὡς ἐγώ ἐπινοέω . τρεῖς γάρ εἰμί ὁ σῶμα διάστασις , μῆκος , πλάτος , βάθος , καί δύο κατά ἕκαστος διάστασις πέρας τρεῖς γίγνομαι συζυγία διάφορος ἐν ὁ ὁ ζῷον σῶμα . ὁ μέν γάρ μῆκος πέρας ὁ ἄνω καί ὁ κάτω , ὁ δέ πλάτος ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός , δέ βάθος ὁ ἔμπροσθεν καί ὁ ὄπισθεν , καί εἰμί ὁ μέν ἄνω ὁ μῆκος ἀρχή , ὁ δέ δεξιός ὁ πλάτος , ὁ ἔμπροσθεν ὁ βάθος . ἀρχή δέ ὁ κίνησις οὗτος · ἀπό γάρ οὗτος ἄρχω πρῶτος ὁ κινέω ὁ ἔχω αὐτός , τουτέστι ὁ ζῷον , ἀπό μέν ὁ ἄνω ὁ αὔξησις , ἀπό δέ ὁ δεξιός ὁ κατά τόπος , ἀπό δέ ὁ ἔμπροσθεν ὁ κτάομαι ὁ αἴσθησις καί μάλιστα ὁ εἰς ὁ πρόσω τείνω · διό οὐδέ ἐν πᾶς ὁ σῶμα ζητέω οὗτος ὁ ἀρχή , ἀλλά ἐν ὁ ἔχω ἀρχή κίνησις ἐν ἑαυτοῦ ἐπί πᾶς ὁ διάστασις φοιτάω , οὗτος δέ εἰμί ὁ ἔμψυχος . ὁ γάρ ἄψυχος , οἷος βῶλος ἢ σπινθήρ , ἄν χάω κίνησις ἀρχή , οὖον ψυχικός ἔχω ὁ ἐπί πᾶς εἶμι , ἀλλά φυσικός ὁ ἐπί εἷς ἀφορίζω · ὁ μέν γάρ βῶλος ἐπί ὁ μέσος μόνος , ὁ δέ σπινθήρ ἐπί ὁ ἄνω . ἄν λέγω ποτός καί ἐπί ὁ μόριον ὁ ἐν ὁ ἄψυχος ὁ ἄνω καί ὁ κάτω καί ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός καί ὁ ἔμπροσθεν καί ὁ ὄπισθεν , πρός ἐγώ ἀναφέρω λέγω · ἢ γάρ δεξιός λέγω ὁ κατά ὁ ἡμέτερος δεξιός , ὥσπερ ὁ μάντις · καί γάρ δεξιός ὄρνις ὁ ἐν ὁ δεξιός ἐγώ καί σύμβολον δεξιός οὗτος λέγω · ἢ κατά ὁμοιότης ὁ ἡμέτερος , ὡς ἐπί ὁ ἀνδριάς δεξιά χείρ λέγω καί ἀριστερός , ὁ ὁ ἐναντίος ἔχω ὁ θέσις ὡς ἀντιπρόσωπος δοκέω ἐγώ εἰμί , ὡς ἐν ὁ κάτοπτρον δεξιός μέν ὁ κατά ὁ ἡμέτερος ἀριστερός , ἀριστερός δέ ὁ κατά ὁ ἡμός - τέρος δεξιός · ἐν ὁ ἄψυχος δέ οὖον εἷς ὁράω κατά φύσις διαφορά . ὁ γάρ πρός ἐγώ λαμβάνω ἐάν ἀνάπαλιν στρέφω , ὁ ἐναντίος ὁ πρότερος εἴρω δεξιός καί ἀριστερός καί ἄνω καί | κάτω καί ἔμπροσθεν ς καί ὄπισθεν . οὗτος ὁ πλεῖστος σαφῶς ἐγώ ὁ Ἀριστοτέλης ἐν ὁ περι πορεία ζῷον παραδίδωμι , εἰς ὅς πραγματεία καί νῦν ὁ λόγος ἀναπέμπω . γράφω δέ ἐν ἐκεῖνος οὕτως · ‘ ὁ μέν ἄνω καί κάτω μόριον πᾶς ἔχω ὁ ζῶ · οὖον μόνος γάρ ἐν ὁ ζῷον εἰμί ὁ ἄνω καί κάτω , ἀλλά καί ἐν ὁ φυτός · καί ὀλίγος προβαίνω · “ ὅσος δέ μή μόνος ζῶ , ἀλλά καί ζῷον εἰμί , ὁ τοιοῦτος ὑπάρχω ὁ τε ἔμπροσθεν καί ὄπισθεν · αἴσθησις γάρ ἔχω πᾶς ταῦτα’’ · καί πάλιν ὀλίγος προβαίνω · “ ὅσος δέ ὁ ζῷον μή μόνος αἴσθησις κοινωνέω , ἀλλά δύναμαι ποιέω ὁ κατά τόπος μεταβολή αὐτός διά ἑαυτοῦ , ἐν οὗτος δέ διά-ὁρίζω πρός ὁ λέγω ὁ τε ἀριστερός καί ὁ δεξιός , καί ὁμοίως ὁ πρότερος εἴρω ἔργον τις καί οὖον θέσις διορίζω ἑκάτερος αὐτός ” · ἔνιοι δέ ὁ ζῷον , ὅσος μή κινέω κατά τόπος , ὡς ὁ ζωόφυτο λέγω , αὐτός οὐ ὅς ἔχω ὁ ἀριστερός τε καί δεξιός . ‘ ὡς δή οὗτος οὕτως ἔχω τρεῖς οὗτος ὁ Πυθαγόρειος ἐγκαλέω ὁ Ἀριστοτέλης · πρῶτος μένος , ὅτι ἓξ εἰμί ὁ τοιοῦτος διαφορά δύο μόνος οὗτος παραλαμβάνω ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός εἰς τέσσαρες παραλείπω ὁ τε ἄνω καί ὁ κάτω καί ὁ ἔμπροσθεν καί ὁ ὄπισθεν · δύο , ὅτι ὁ κύριος παραλείπω ὁ τε ἄνω καί ὁ κάτω · οὗτος δέ διά πλείων δείκνυμι ἐπιχείρημα · πρῶτος μέν , ὅτι καί ἐν οὗτος διαφορά ἐναργής εἰμί οὐ μικρός ἢ ὁ δεξιός πρός ὁ ἀριστερός ἢ ὁ γε ἀληθής καί ἔτι μᾶλλον καί φυσικός ἐν οὗτος ἤ2 ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός · οἷος δεξιός χείρ καί ἀριστερός καί πούς ὁμοίως οὐδείς ἀλλήλων κατά ὁ σχῆμα διαφέρω ὁ δύναμις μόνος διαφέρω · χείρ μέν γάρ δεξιός ὁ λαιός ἐρρωμένος , ὁ δέ πούς ὁ μέν λαιός πρός ὁ στηρίζω μᾶλλον ἐπιτήδειος , ὁ δέ δεξιός πρός ὁ ἄρχω κίνησις , καί ὁ ὦμος ὁμοίως ὁ μέν λαιός πρός ὁ ἀχθοφορέω , ὁ δέ δεξιός πρός ὁ κινέω ἐπιήσδειος , καίτοι κατά ὁ σχῆμα μηδείς ἀλλήλων διαφέρω · κεφαλή δέ πούς καί ἀκρεμών ῥίζα καί ὅλως ὁ ἄνω ὁ κάτω καί ὁ ἔμπροσθεν ὁ ὄπισθεν οὖον ὁ δύναμις μόνος , ἀλλά καί ὁ σχῆμα διαφέρω . οὗτος τε οὖν ἐγκαλέω ὁ Πυθαγόρειος , ὅτι ὁ ἓξ ἀρχή οὗτ·οι δύο μόνος παραλαμβάνω ὁ μᾶλλον διαφέρω καί κύριος παραλείπω , καί δύο , ὅτι ὁ κοινός καί καθολικός παραλείπω , εἴπερ ὁ μέν ἀάω καί ὁ κάτω πᾶς ὁ ἔμψυχος ἔνειμι ὁμοίως ζῷον τε καί φυτός , ὁ δέ δεξιός καί ὁ ἀριστερός οὐ ἐν-ὑπάρχω ὁ φυτός · καί τρίτος , ὅτι ὁ πρότερος ὁ φύσις παραλείπω ὁ ὕστερος παραλαμβάνω · πρότερος γάρ ὁ μῆκος ὁ πλάτος , εἴπερ ὁ γραμμή ὁ ἐπιφάνεια πρότερος ὁ φύσις καί ἀρχοειδής ὡς καί ὁ σημεῖον ὁ γραμμή , καί εἴπερ ὁ ἐπί ὁ μῆκος αὔξησις πρότερος γίγνομαι ὁ ζῷον ὁ ἐπί ι ὁ πλάτος , καί εἰμί συναναιρέω μέν ὁ γραμμή , οὖον συναναιρέω δέ . εἰμί οὖν μῆκος πλάτος πρότερος ὁ φύσις , ὁ δέ πρότερος ὁ φύσις καί ὁ ἀρχή πρότερος , ὁ ὁ μῆκος ἄρα ἀρχή , τουτέστι ὁ ἄνω καί ὁ κάτω , ὁ ὁ πλάτος ἀρχή ὁ τε δεξιός καί ὁ ἀριστερός πρότερος εἰμί ὁ φύσις . πολλαχῶς δέ ὁ πρότερος λέγω , ἢ θέσις ὡς ἐπί ὁ προκάθημαι ἢ τάξις ὡς ὁ προοίμιον ὁ διήγησις ἢ δύναμις καί τιμή ὡς ὁ ἄρχω ὁ ἄρχω ἢ ὁ φύσις ὡς ὁ συναναιρέω μέν μή συναναιρέω δέ ἢ χρόνος καί γένεσις ὡς πατήρ υἱός , ὁ ἄνω , φημί , ὁ δεξιός κατά γένεσις ἄν εἰμί πρότερος , διότι ὁ ἐπί ὁ μῆκος αὔξησις , ὡς εἴρω , πρότερος γίγνομαι ὁ ζῷον ὁ ἐπί ὁ πλάτος . εἰμί οὖν πρότερος ὁ μῆκος γίγνομαι ὁ πλάτος , εἰμί δέ ὁ μέν μῆκος ἀρχή ὁ ἄνω , ὁ δέ πλάτος ὁ δεξιός , καί ὁ ἀρχή ὁ ὁ πρότερος πρότερος ἄν εἰμί κατά γένεσις . τέταρτος δέ πρός οὗτος , εἰμί ὁ μέν ἄνω εἰμί ὁ ὅθεν ὁ κίνησις ὁ κατά αὔξησις εἰδοποιέω , ὁ δέ δεξιός ἀπό οὖον ὁ κίνησις ἄρχω , καί ὁ εἰς ὁ πρόσθεν ὁ ἐπί ὅς πρόειμι οὗτος , κύριος δέ καί οὐσιώδης εἰμί ὁ κατά αὔξησις κίνησις ὁ ζῷον ὁ κατά τόπος , δῆλος , ὅτι καί ὁ ἄνω κύριος δύναμις ἀρχή ἄν ἔχω πρός ὁ ἄλλος διαφορά · ἄτοπος οὖν ὁ δεξιός καί ἀριστερός παραλαμβάνω ὁ ἄνω καί ὁ κάτω παραλείπω . οὗτος μέν οὖν κατασκευάζω ὁ Ἀριστοτέλης ὁ ὁ κύριος καί ἀρχηγικός παραλείπω διά πλείων ἐπιχείρημα , δυνατός δέ ἀπό ὁ διαφορά ὁ πρόθεσις ὁ τε ὅθεν καί ὁ ἀπό ὅς καί ὁ ἐπί ὅς οὖον πρότερος νῦν ὁ ἄνω ὁ δεξιός καί ὁ ἔμπροσθεν δείκνυμι , ἀλλά ἕτερος μόνος · εἰμί γάρ ἕτερος ὁ πρόθεσις , ἕτερος καί ὁ κατά αὐτός λέγω ἀρχή . τρίτος δέ αὐτός ἐγκαλέω ἢ δύο , εἰμί τις ὡς εἷς πᾶς ὁ πρῶτος λαμβάνω ὁ ὁ κύριος παραλείπω διά αὐτός λέγω κατασκευάζω , τρίτος δέ οὖν αὐτός ἢ δύο ἐπάγω , διότι κοινῶς ἐν ἅπας ὑπάρχω οὗτος ὁ ἀρχή νομίζω ὁ κατά ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός , καίτοι γε ἐν ὁ ἄψυχος μή ὑπάρχω κατά φύσις · ἄν γάρ λέγω καί ἐν ἐκεῖνος , κατά ὁ πρός ἐγώ ἀναφορά λέγω , ὡς εἴρω πρότερος . ὁ δέ ἐν πᾶς αὐτός ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός λέγω λαμβάνω ἐκ ὁ ὁ δέκα συστοιχία , ὅς πᾶς κοινός ἀρχή λέγω , εἷς ὁ κατά ὁ δεξιός καί ἀριστερός λαμβάνω , ἐπεί οὐ ὡς ἐπί ὁ οὐρανός ἰδικός οὗτος θεωρέω τίς οὖν ὁ ὁ Πυθαγόρειος σκοπός καί πῇ καλῶς ἐκεῖνος λέγω ὁ Ἀριστοτέλης πρός ὁ φαίνω ἀντιλέγω ὁ λόγος ; ὁ μέν οὖν Πυθαγόρειος εἰς δύο συστοιχία πᾶς ὁ ἀντίθεσις ἀνάγω , ὁ μέν χείρων , ὁ δέ ἀγαθός , ἤτοι ὁ ἀγαθός καί κακός , καί ὁ δεκάς συμβολικός ὡς ὁ πᾶς ἀριθμός συμπληρόω ἑκάτερος ἕκαστος ἀντίθεσις θέσις ὁ δέκα οὗτος παραλαμβάνω ὡς πᾶς ὁ ἑαυτοῦ συγγένεια συμφαίνω . καί ὁ τοπικός ἐν σχέσις ὁ δεξιός καί ἀριστερός παραλαμβάνω , ἅμα μέν ὅτι ὁ ἀγαθός καί ὁ κακός ἐνδείκνυμι οὗτος · δεξιά γοῦν φύσις καί δεξιά Τύχη λέγω ὁ ἀγαθός δηλόω καί λαιαί ὁ ἐναντίος · ἅμα δέ ὅτι , ἐν ὅς μέν ὁ δεξιός καί ἀριστερός εἰμί , ἐν οὗτος καί ὁ ἄνω καί ὁ κάτω καί ὁ ἔμπροσθεν καί ὁ ὄπισθεν , ὡς ὁ Ἀριστοτέλης διά-ὁρίζω , οὖον μέντοι ἀνάπαλιν · εἰκότως οὖν ἐκ οὗτος καί ὁ ἄλλος τοπικός ἀντίθεσις δηλόω . ὁ γοῦν δεξιός καί ἄνω καί ἔμπροσθεν καί ἀγαθός καλέω , ὁ δέ ἀριστερός καί κάτω καί ὄπισθεν καί κακός λέγω , ὡς αὐτός Ἀριστοτέλης ἱστορέω ἐν ὁ ὁ Πυθαγόρειος ἀρέσκω συναγωγή . ‘Ο μέν οὖν ὅλος ὁ πρόκειμαι σκοπός εἴρω , ἐν δέ ὁ κατά μέρος , ὅταν λέγω “ ὁ μέν ὁ τοιοῦτος μόριον , λέγω δέ οἷος ὁ τε πεδινός καί ὁ ἀριστερός ” , ἐνδέω ὁ λέγω “ ὁ τε ἔμπροσθεν καί ὁ ὄπισθεν καί ὁ ἄνω καί ὁ κάτω ” , ὅσπερ ὡς γνώριμος διά ὁ εἴρω εἰμί παρίημι . ὅταν δέ λέγω “ οὗτος δέ ὁ διάστασις εὔλογος ὑπάρχω ὁ σῶμα ὁ τέλειος ’’ , οὐ ὁ μῆκος λέγω καί πλάτος καί βάθος · οὗτος γάρ πᾶς σῶμα ὑπάρχω · ἀλλά ὁ τρεῖς ἀντίθεσις , ἄνω κάτω , πρόσθεν ὄπισθεν , δεξιός ἀριστερός . τέλειος δέ σῶμα λέγω , ὅσος οὖον μόνος ζωή ἔχω θρεπτικός καί αὐξητικός , ὥσπερ ὁ φυτός , οὐδέ αἴσθησις πρός οὗτος μόνος , ὥσπερ ὁ ζωόφυτο , ἀλλά καί ὄρεξις καί ὁ κατά τόπος μεταβολή , ὡς ὁ τέλειος ζῷον · διό καί ἐπάγω “ εἰμί δέ ὁ μέν ἄνω ὁ μῆκος ἀρχή καί ὁ ἑξῆς . ἐφίστημι δέ χρή καί ὁ λέγω ὁ λέγω “ ὁ γάρ ἄψυχος ἐν οὐδείς ὁράω , ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ κίνησις ” καί ὁ ὁ Ἀλέξανδρος ἐξήγησις λέγω ἴς ἀρχή δέ κίνησις λέγω ἄν ὁ δύναμις ὁ κινητικός . ἔχω μέν γάρ καί ὁ ἄψυχος ἀρχή τις κίνησις , εἰμί γε εἰμί φυσικός σῶμα , ἀλλά οὖον ὁ κινέω ἀρχή ἔχω οὐδέ κινητικός δύναμις ἐν αὐτός · ἔξωθεν γάρ εἰμί ὁ κινέω αὐτός · ἀλλά ἀρχή καί δύναμις ἔχω ὁ κινέω ὁ παθητικός ” , οἷος φύσις ἔχω ὁ κινέω , οὐ ἐκ ἑαυτοῦ δέ , ἀλλά ὑπό ἄλλος , ὡς δείκνυμι ἐν ὁ φυσικός ἀκροάομαι . ὥστε , εἰμί τις ζητέω , πῶς μέν ὁ φύσις κινέω ὁ οὐρανός , πῶς δέ ὁ ψυχή , οὖον ῥητέος , ὡς ὁ Ἀλέξανδρος λέγω , ὅτι αὐτός εἰμί ἐκεῖ φύσις καί ψυχή · πῶς γάρ εἄν εἰμί αὐτός , εἴπερ ὁ μέν φύσις δύναμις παθητικός ὁ κινέω εἰμί ἐν ὑπόκειμαι εἰμί ὁ κινέω , ὁ δέ ψυχή ὁ ἔξωθεν κινέω ; οὐ ἄρα αὐτός ῥητέος ψυχή καί φύσις ἐπί ὁ οὐρανός , ὁ αὐτός μέντοι κίνησις κατά ἄμφω κινέω , ἀλλά κατά μέν ὁ ψυχή ὡς κινέω ἔξωθεν , κατά δέ ὁ φύσις ὡς ἀρχή ὁ κινέω ἐνυπάρχω . | ὅταν δέ ἐπί ὁ ἄψυχος λέγω “ ὁ μέν γάρ ὅλως οὖον κινέω , ὁ δέ κινέω μέν , ἀλλά οὖον πανταχόθεν ὁμοίως ” , μή κινέω μέν λέγω ὁ ὁ οἰκέω τόπος καταλαμβάνω ἤδη , ἐν ὅς μένω λοιπός , μή πανταχόθεν δέ κινέω , τουτέστι μή κατά ὁ ἓξ διάστασις , ἀλλά ἢ ἄνω μόνος , ὡς ὁ πῦρ , ἢ κάτω , ὡς ὁ γῆ . ἀλλά ἐπί ὁ ἑξῆς εἶμι . p . 285a27 ‘Ημῖν δέ ἐπεί διά-ὁρίζω πρότερος ἕως ὁ καί ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός . αἰτιάομαι ὁ Πυθαγόρειος ὡς ὁ κύριος ἀρχή παραλείπω ὁ διάστασις καί ὡς ὁ μή κοινός ὡς κοινός παραλαμβάνω ἐφεξῆς λοιπός αὐτός ὑφηγέομαι , πῶς ἐπί ὁ οὐρανός χρή λαμβάνω αὐτός ὁ ἀντίθεσις ὁ διάστασις . καί πρῶτος , ὅτι καί ἐπί ὁ οὐρανός χρή ζητέω αὐτός , δείκνυμι οὕτως . ὁ οὐρανός ἔμψυχος εἰμί · ὁ ἔμψυχος ἔχω κίνησις ἀρχή ἐν ἑαυτοῦ ὁ κατά ὁ κινέω · ὁ ἔχω ἀρχή κίνησις τοιοῦτος καί ὁ δύναμις αὔτης ὑπάρχω · διά-ὁρίζω γάρ πρότερος , ὅτι οὐ ἐν πᾶς σῶμα ὁ ἄνω καί κάτω καί ἀριστερός καί δεξιός καί ἔμπροσθεν καί ὄπισθεν ζητητέος , ἀλλά ὅσος ἔχω κίνησις ἀρχή ἐν ἑαυτοῦ ὁ κατά ὁ κινέω ἔμψυχος εἰμί · ὁ ἄρα οὐρανός ἔχω οὗτος ὁ δύναμις . ἄν γάρ μή αὐξάνω ὁ οὐρανός , οὖον κωλύω ὁ ἄνω καί ὁ κάτω ἔχω · οὐδέ γάρ ὁ αὐξάνω ὁ παύω ὁ αὔξησις εὐθύς παύω ὁ ὁ ἄνω καί ὁ κάτω ἔχω . δείκνυμι δέ αὐτός ἐν ὁ προλαμβάνω ὁ κατά ὁ μῆκος αὔξησις ἐπί ὁ ἄνω γίγνομαι , ἐν ὅς γίγνομαι , χράω ἐναργής οὗτος σημεῖον ὁ εἰμί τε ὁ ἄνω καί ὁ κάτω ἐν ὁ ζῷον καί ἄλλος εἰμί ὁ δεξιός καί ἀριστερός . καί οὗτος οὕτως ἔχω δείκνυμι καθόλου , ὅτι , ἐν ὅς ὁ δεξιός καί ἀριστερός εἰμί ζῷον εἰμί τέλειος καί ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ὁ κατά τόπος κίνησις ὁ ὁ κινέω ἀρχή , ἐν οὗτος εἰμί ὁ ἄνω καί ὁ κάτω καί ὁ ἔμπροσθεν καί ὁ ὄπισθεν · πρότερος γάρ ὁ αὔξησις , εἶτα ὁ αἴσθησις , εἶτα ὁ ὄρεξις καί ὁ κατά ὁ ὄρεξις τοπικός κίνησις . ἐπεί δέ τις ὁ ἐγώ προσκυνητής φιλόσοφος ἔμψυχος οὗτος λέγω ὁ οὐρανός ὑπό ὁ Ἀριστοτέλης οἴομαι ὡς ἔχω ζωή συμφύω ὁ σῶμα , κατά ὅς ἔχω ὁ ὁ κίνησις ἀρχή , ἀλλά οὐ ὡς λογικός ἔχω Ψυχή , ἀξιόω αὐτός πρῶτος μέν ἀποδέχομαι ὁ Αριστοτέλης ἄλλος μέν ὁ ἔμψυχος ἄλλος δέ ὁ φυσικός λέγω , ἔπειτα ὁ ἔμψυχος οὗτος ἀπό ἐκεῖνος κρίνω ὁ λόγος , ἐν ὅς φημί ἐν αὐτός οὗτος ὁ βιβλίον περί ὁ οὐράνιος “ ἀλλά ἐγώ ὡς περί σῶμα μόνος αὐτός καί μόνος διανοέομαι τάξις μέν ἔχω , ἄψυχος δέ πάμπαν · δεῖ δέ ὡς μετέχω ὑπολαμβάνω πρᾶξις καί ζωή · ” ὁ γάρ πράσσω λογικός Ψυχή εἰμί καί κατά αὐτός . p . 285 a 31 οὖον δεῖ γάρ ἀπορέω διά ὁ σφαιροειδής εἰμί ἠώς ὁ κἀν εἰμί ἵστημι , κινέω εἄν πάλιν . ‘ ἀποδείκνυμι ὁ δήω καί ἐν ὁ οὐρανός ζητέω ὁ τοιοῦτος ἀρχή δύο φέρω πρός ὁ λόγος οὗτος ἔνστασις τίθημι τε καί διαλύω ὁ μέν κοινός πρός πᾶς οὗτος ὁ ἀντίθεσις ὁ ἀπό ὁ ὁμοιότης ὁ ὁ οὐρανός μόριον . πῶς γάρ σφαιροειδής εἰμί ὁ οὐρανός καί ὁμοιομερής ὁ δεξιός ἔχω καί ὁ ἀριστερός ἢ ὁ ἄνω καί ὁ κάτω ἢ ὁ ἔμπροσθεν καί ὁ ὄπισθεν καί ὁ σχῆμα οὗτος διαφέρω ὀφείλω ; αὐτός δέ ὁ δεξιός μόνος καί ὁ ἀριστερός ὀνομάζω ἀπό οὗτος , οἴομαι , καί ὁ ἄλλος δηλόω , διότι ὁ ὁ δεξιός καί ἀριστερός ἔχω ζῷον εἰμί καί ὁ ἄλλος ἔτι πρότερος ἀντίθεσις ἔχω . ὁ δέ ἕτερος ἔνστασις πρός ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός ἐνίστημι σύντομος αἰνίζω διά ὁ καί κινέω ὁ ἅπας χρόνος . εἰμί γάρ ὁ δεξιός ἐν ὁ ζῷον οὗτος εἰμί , ἀπό ὅς ὁ ἀρχή ἐπί ὁ κατά τόπος κίνησις , ἐπί ὁ ἀεί κινέω καί μηδέποτε ὁ κίνησις ἄρχω πῶς οἷος τε λέγω ἀρχή ὁ κατά τόπος κίνησις ; οὗτος δή ὁ ἔνστασις ὑποφέρω , ὁ μέν πρότερος διά πλείων , ἄμφω δέ σύντομος διά ὁ ὅμοιος γε Ἄντων πᾶς ὁ μόριον καί κινέω ὁ ἅπας χρόνος , ἐπιλύω ὁ μέν πρότερος , ὅτι οὐ ἀπό ὁ σχῆμα χρή λαμβάνω ὁ διαφορά , ἀλλά ἀπό ὁ δύναμις · καί γάρ ἐν ὁ ζῷον , ἐν ὅς δοκέω καί κατά σχῆμα καί κατά δύναμις εἰμί ὁ διαφορά , εἰμί τις σφαιρικός σχῆμα περιτίθημι , οὖον διά ὁ ὁ σχῆμα ὁμοιότης ὁ κατά ὁ δύναμις διαφορά ἀναιρέω . ἀλλά εἴρω τις ἴσως , ὅτι , ὁ περίθεσις ὁ σφαιρικός σχῆμα εἰμί Μένων γίγνομαι ὁ κατά ὁ σχῆμα διαφορά , οὐδείς θαυμαστός , εἰμί καί ὁ κατά δύναμις παραμένω · ὁ γάρ σφαιρικός περίθεσις οὗτος λέγω δοκέω ὡς ἐγώ · νέω ἔνδον ὁ κατά ὁ σχῆμα διαφορά . ἀλλά μήποτε οὐ οὕτως ἀκούω χρή ὁ σφαῖρα περιτίθημι · τίς γάρ ἄν εἰμί ὁ ἔξωθεν ὡς ἱμάτιον περικαλύπτω ὁ σφαῖρα ; ἀλλά ἀντί ὁ ἀνομοιομερής διοργάνωσις εἰμί τις σφαῖρα περιτίθημι ὁ δύναμις ὁ διάφορος Μένων , ὁ διαφορά σῴζω , καί ἐκεῖθεν ἄρχω ὁ ἐνέργεια καί ὁ αὔξησις καί ὁ αἴσθησις καί ὁ κίνησις , ὅθεν καί νῦν ἄρχω · ὅλως δέ ἐν ὁ δεξιός καί ἀριστερός οὐδέ εἰμί διαφορά ὁ σχῆμα , ἀλλά ὁ δύναμις εἰμί ὁ ποιέω ὁ διαφορά . ὁ δέ δύο ἔνστασις λύω ὑποτίθημι ἄρχω ἄν ποτός ὁ κίνησις ὁ οὐρανός καί ἱστός αὐτός ὁ λόγος καί | σκοπός , πόθεν ἄν ἄρχω κινέω . πολύς γάρ καί ὁ ἀδύνατος ὑποτίθημι ὁ λόγος ὁ ὁ πρᾶγμα ἀκολουθία ζητέω , ὡς ὅταν ὁ ποιότης καί ποσότης ὁ ἔνυλος οὐσία χωρίζω οὔτε ὁ ποιότης καί ποσότης Χωρὶς οὐσία εἰμί δύναμαι οὔτε ὁ οὐσία οὗτος χωρίς . καί οὗτος δέ πλατωνικός ὁ Ἀριστοτέλης εἶπον · ἐν γάρ ὁ δέκατος ὁ Νόμων ὁ Πλάτων · “ εἰμί σταίω φημί “ ὁ πᾶς ὁμοῦ γίγνομαι , τίς ἄρα ἐν αὐτός ἀνάγκη πρῶτος κίνησις γίγνομαι ὁ εἴρω ” ; κατά δέ ὁ λέξις , ὅταν λέγω δοκέω δέ οὖον διά ὁ ὁμοιότης ὁ σχῆμα , ἐν ὁ “ δοκέω δέ οὖον ” ὑποστικτέον . p . 285 b 8 λέγω δέ μῆκος μέν αὐτός ἕως ὁ συμβαίνω δέ τουναντίον . δείκνυμι , ὅτι καί ἐν ὁ οὐρανός χρή ὁ τοιοῦτος διάστασις ζητέω , καί ὁ ἔνστασις ὁ πρός οὗτος ἐπιλύω λοιπός διδάσκω , πῶς αὐτός ἐπί ὁ οὐρανός χρή λαμβάνω , πρῶτος μέν ὁ μῆκος εὑρίσκω ἐκ ὁ μέγεθος ὁ διάστασις · μῆκος γάρ ἐν πᾶς ὁ σῶμα λέγω ὁ μέγας ἐν αὐτός διάστημα · εἰμί οὖν μέγας ἐν σφαῖρα ὁ κατά ὁ διάμετρος · οὗτος γάρ μέγας ὁ ἐν αὐτός εὐθύς · ἤπειρος δέ διάμετρος δυνατός λαμβάνω ἐν ὁ σφαῖρα , ὁ ὁρίζω ληπτέος · ὁρίζω δέ ὁ κατά ὁ ἄγω · οὗτος ἄρα μῆκος ὁ οὐρανός . ὁ δέ μῆκος ὁ πέρας ὁ ἄνω καί ὁ κάτω εἰμί , ὥσπερ ὁ πλάτος ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός · καί ὁ πόλος ἄρα ὁ μέν ἄνω εἰμί , ὁ δέ κάτω · ποῖος δέ πότερος , τέως ἄδηλος . ὅτι δέ ὁ κατά ὁ ἄνω καί κάτω διαφορά ἐν ὁ πόλος ὁράω χρή , δείκνυμι αὐτός καί ἐκ ὁ ἤπειρος λαμβάνω ἡμισφαίριον οὗτος μόνος ὁρίζω εἰμί , ἐν ὅς ὁ πόλος , ὁ τε βόρειος φημί καί ὁ Νότιον , ὁ ὑπό ὁ ἰσημερινός κύκλος διορίζω · καί γάρ ὁ μέν ἄλλος πᾶς ἡμισφαίριον , οἷος ὁ ὁ μεσημβρινός ἢ ὁ ὁρίζων διορίζω , ἄλλος καί ἄλλος εἰμί , ἐπεί καί ὁ μεσημβρινός καί ὁ ὁρίζων διάφορος εἰμί καί ἄλλος πρός ἄλλος · οὖον γάρ κατά ἑαυτοῦ εἰμί , ὥσπερ ὁ ἰσημερινός , ἀλλά πρός ὁ οἰκέω · ὁ δέ ὁ πόλος ἔχω ἀεί ὁ αὐτός κατέχω τόπος κινέω · ὡς γάρ περί κέντρον Μένων ὁ πόλος οὗτος κινέω . διό καί Ἀριστοτέλης ὁ μή κινέω ὁ πόλος αἴτιος φημί ὁ ὁ ἔχω αὐτός ἡμισφαίριον διαφορά · ἀκίνητος γάρ ἀεί ὁ πόλος εἰμί καί ὁ αὐτός ἀεί πρός αὐτός ἀπόστασις φυλάσσω ὁ περί αὐτός κινέω ἀνάγκη ὁ αὐτός τόπος ἐπέχω ἀεί . ὁ δέ αὐτός καί ἀπό ὁ κοινός ὑπόληψις δείκνυμι . εἴωθα γάρ πλάγιος ἐν ὁ κόσμος λέγω οὖον ὁ πόλος , ἀλλά ὁ παρά ὁ πόλος · εἰμί οὖν πλάγιος εἰμί ὁ παρά ἑκάτερος ὁ ἄνω καί ὁ κάτω , πλάγιος δέ ὁ παρά ἑκάτερος ὁ πόλος λέγω , δῆλος , ὅτι ὁ πόλος εἰμί ὁ ἄνω καί ὁ κάτω . ἀσάφεια δέ μικρός ποιέω ἐν ὁ λόγος εἶπον οὖον ὁ ἄνω καί ὁ κάτω ἀντί ὁ εἶπον “ οὖον ὁ πόλος οὗτος γάρ οἰκεῖος ἐπάγω ὁ ἀλλά ὁ παρά ὁ πόλος . δείκνυμι δέ , ὅτι ὁ πόλος ὁ ἄνω καί ὁ κάτω εἰμί , λοιπός διορίζω , πότερος ὁ ἄνω καί πότερος ὁ κάτω . καί οὗτος ἤδη παρά ὁ ὁ πολύς ὑπόνοια ἀποφαίνω ὁ ἄνω ὁ οὐρανός ὁ Νότιον λέγω πόλος ὁ ἀεί ἐγώ ἀφανής . τοιοῦτος γάρ ὁ Ἐπιστήμων εἰς ὁ ἀληθής ἀεί βλέμα πάω καί , εἰμί μέν συνᾴδω οὗτος ὁ ὁ πολύς δόξα , μετά ὁ ἀποδείκνυμι καί οὗτος παράγω ὁ μανθάνω ἀβίαστος καί πιθανός ποιέω ὁ ὁ ἀπόδειξις ἀνάγκη , εἰμί δέ ἀπᾴδω πρός ὁ ἀλήθεια ὁ ὁ πολύς δόξα , καταφρονέω οὗτος ὡς μηδέ εἰμί , ὥσπερ καί νῦν . ὁ γάρ πολύς ἀπό ὁ πρός ἐγώ σχέσις ἄνω λέγω ὁ οὐρανός ὁ φανερός ἐγώ ἀεί πόλος καί μετέωρος ὁράω , κάτω δέ ὁ ἀεί ἀφανής , αὐτός ὁ κτάομαι φύσις ἄνω καί κάτω ζητέω ἐναντίος ὁ πολύς ἀποφαίνω . οὐδέ γάρ ἐπί ὁ μερικός ζῷον , εἄν κατορύσσω τις ὁ κεφαλή ὁ πούς μέτειμι · Ρίση , διά οὗτος ὁ μέν πούς ἄνω κατά φύσις εἰμί , ὁ δέ κεφαλή κάτω · καί ὁ δένδρον δέ κατά φύσις ἐπί ὁ ῥίζα ὁ ἄνω ἔχω , διότι ἐκεῖθεν ὁ τροφή καί ὁ πρῶτος αὔξησις , ὡς πρός ἐγώ ὁ ἀκρεμών ἔχω ἄνω δοκέω . ὁ δέ Ἀλέξανδρος καί ὁ Σολεύς Ἄρατος εὐθύνω ὡς καί αὐτός κατά ὁ πολύς ὁ βόρειος πόλος ἄνω λέγω , ἐν ὅς φημί περί ὁ ἄγω λέγω καί ὅς περαίνω δύο πόλος ἀμφοτέρωθεν · ἀλλά ὁ μέν οὐ ἐπίοπτος , ὁ δέ ἀντίος ἐκ Βορέας , ὑψόθεν Ὠκεανός . καί ὁ μέν Ἀλέξανδρος μόνος παραγράφω ὁ “ ἀλλά ὁ μέν οὐ ἐπίοπτος ὁ ἐπίοπτος καί μή ὁ ἄνω καί κάτω σημαίνω ὁ Ἄρατος φημί , μᾶλλον δέ ὁ “ ὑψόθεν Ὠκεανός ” ὁ ἄνω δηλόω . οὖον χρή δέ ὁ Ἄρατος καταγιγνώσκω · φαίνω γάρ ἐπαγγέλλω γράφω καί ὁ πραγματεία οὕτως ἐπιγράφω εἰκότως ἀπό ὁ πρός ἐγώ σχέσις ὁ ὕψος ἤτοι ὁ ἄνω ὁ πόλος λαμβάνω . ὅτι μέντοι ὁ νότιος πόλος εἰμί ὁ ὁ ὁ ἄνω ὁ οὐρανός κατά φύσις ἐπέχω καί ὁ βόρειος ὁ κάτω , κἀν πολύς ἐναντίος δοκέω , δείκνυμι ἐκ ὁ δεξιός μέν εἰμί ὁ ἀνατολικός , ἀριστερός δέ ὁ δυτικός · καί εἴπερ οὕτως ἔχω , δῆλος , ὅτι ὁ ἄνω πόλος ὁ νότιος εἰμί . ὅτι δέ δεξιός ὁ ἀνατολικός , δείκνυμι ἐκ ὁ καί ἐν ὁ μερικός ζῷον δεξιός λέγω ἐκεῖνος , ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ κατά τόπος κίνησις , ὁ δέ οὐρανός ὁ ἀρχή ὁ περιφορά ἀπό ὁ ἀνατολή ὁ ἄστρον εἰμί · ὁ οὖν ἀριστερός , ἔνθα ὁ δύσις . εἰμί οὖν καί ἄρχω ἀπό ὁ δεξιός ὁ κίνησις καί | ἐπί δεξιός περιφέρω · οὗτος γάρ ἀγαθός ὁ ἐπί ἀριστερός · ἐπί δεξιός δέ ὁ ἐπί ὁ ἔμπροσθεν , ἀνάγκη ὁ ἄνω ὁ Νότιον εἰμί πόλος , ὡς εἰμί νοέω ἄνθρωπος ἐπί ὁ ἄγω ἐκτείνω ὕπτιος ὁ κεφαλή ἔχω πρός ὁ νότιος πόλος καί συμπαραφέρω ὁ οὐρανός · ἀπό δεξιός γάρ αὐτός καί ἐπί δεξιός ὁ κίνησις εἰμί · εἰμί δέ ὁ κεφαλή ἐπί ὁ βόρειος πόλος ἔχω , εἰμί μέν ὕπτιος ἐπί ὁ ἄγω εἰμί εἰς ὁ φανερός βλέπω ὁ οὐρανός , οὔτε ἀπό δεξιός αὐτός ὁ κίνησις εἰμί οὔτε ἐπί δεξιός , ἀλλά τἀναντία , εἰμί δέ πρηνής · τις αὐτός ἐπί ὁ ἄγω φαντάζω πρός ὁ βόρειος πόλος ὁ κεφαλή ἔχω , ἀπό δεξιός μέν αὐτός δοκέω ὁ κίνησις , οὐ ἐπί δεξιός δέ · ὁ γάρ ἐπί δεξιός πάντως εἰς ὁ ἔμπροσθεν εἰμί . πάνυ ἐν ἀκριβῶς προστίθημι ὁ Ἀριστοτέλης ὁ καί ἐπί δεξιός περιφέρω · δοκέω γάρ ἄν τις ἀπό ὁ δεξιός εἰμί ὁ πρηνής ἐκεῖνος ὁ ἀπό ἀνατολή κίνησις , οὖον μέντοι ἐπί ὁ δεξιός ἐπί ὁ ὄπισθεν γίγνομαι . ὅτι δέ ὁ δεξιός ὁ πᾶς ὁ ἀνατολικός εἰμί καί ὁ ἀριστερός ὁ δυτικός , καί Ὅμηρος ὁ σοφός μαρτυρέω λέγω ἔτι ἐπί δεξιός εἰμί πρός Ἠώς τε ἠέλιος τε , ἔτι ἐπί ἀριστερός σύγε πρός ζόφος ἠερόεις . συμπεραίνω δέ ὁ λόγος ὁ Ἀριστοτέλης δῆλος τοίνυν , φημί , ὅτι 6 ἀφανής πόλος εἰμί ὁ ἄνω καί ὁ μέν ἐκεῖ οἰκέω ἐν ὁ ἄνω εἰμί ἡμισφαίριον . καί ὁ μέν μέχρι οὗτος ἀκόλουθος ὁ δείκνυμι εἰμί , ὁ δέ ἐντεῦθεν ἔνστασις ἔχω δοκέω πολύς . πῶς γάρ ὁ ἐν ὁ ἄνω ἡμισφαίριον καί ὁ δεξιός εἰμί καί ὁ ἐν ὁ κάτω καί πρός ὁ ἀριστερός , εἴπερ καί ὁ ἄνω καί ὁ κάτω ἴσος ἑκάτερος ἀφίστημι ὁ τε δεξιός καί ὁ ἀριστερός ; πῶς δέ ὁ Πυθαγόρειος ἐγώ ἄνω ποιέω φημί καί ἐν ὁ δεξιός , ὁ δέ ἐκεῖ κάτω καί ἐν ὁ ἀριστερός , εἴπερ , ὡς αὐτός ἐν ὁ δύο ὁ συναγωγή ὁ Πυθαγορικός ἱστορέω , ὁ ὅλος οὐρανός ὁ μέν ἄνω λέγω εἰμί , ὁ δέ κάτω , καί ὁ μέν κάτω ὁ οὐρανός δεξιός εἰμί , ὁ δέ ἄνω ἀριστερός , καί ἡμέτερος ἐν ὁ κάτω εἰμί ; ἢ ὁ μέν ἄνω καί πρός ὁ δεξιός ἐνταῦθα λέγω οὖον κατά ὁ ἑαυτοῦ ἀρέσκω εἶπον , ἀλλά κατά ὁ Πυθαγόρειος · ἐκεῖνος γάρ ὁ δεξιός ὁ ἄνω καί ὁ ἔμπροσθεν συντάσσω , ὁ δέ ἀριστερός ὁ κάτω καί ὁ ὄπισθεν . ὁ δέ ἐν ὁ ὁ Πυθαγορικός συναγωγή μεταγράφω μᾶλλον ὑπό τις ὁ Ἀλέξανδρος οἴομαι ὀφείλω ἔχω οὗτος “ ὁ μέν ἄνω ὁ οὐρανός δεξιός εἰμί , ὁ δέ κάτω ἀριστερός , καί ἐγώ ἐν ὁ ἄνω εἰμί ” , οὐ ἐν ὁ κάτω , ὡς γράφω · οὗτος γάρ συνᾴδω ὁ ἐνταῦθα λέγω , ὅτι ἐγώ κάτω λέγω οἰκέω καί διά οὗτος καί ἐν ὁ ἀριστερός , εἴπερ ὁ ἀριστερός ὁ κάτω συντάσσω , ἐναντίος λέγω , ἢ ὡς ὁ Πυθαγόρειος λέγω ἄνω καί ἐν ὁ δεξιός . καί τάχα ἔχω λόγος ὁ μεταγράφω , εἴπερ οἶδα ὁ Ἀριστοτέλης ὁ μέν δεξιός ὁ ἄνω , ὁ δέ ἀριστερός ὁ κάτω συντάσσω . ὅστις δέ ὁ πόλος ὁ ἄνω καί κάτω ὁ οὐρανός εἰμί , καί οὗτος δείκνυμι ὁ Ἀλέξανδρος λαμβάνω , ὅτι ὁ οὐρανός ζῷον ὑπάρχω ἔχω ὀφείλω ὁ ὁ διάστασις διαφορά καί μᾶλλον κατά ὁ μᾶλλον διαφέρω ἐν αὐτός μόριον · διαφέρω δέ ἀλλήλων μάλιστα ὁ πόλος μόνιμος ἀλλήλων ὁ τόπος διΐστημι . οὗτος ἐν ὑπό ὁ Ἀριστοτέλης προδείκνυμι λαμβάνω συλλογίζομαι ἐκ διαίρεσις οὕτως · ἀνάγκη ὁ πόλος διαφέρω μάλιστα αὐτός ὀφείλω ἀλλήλων κατά τις ὁ τρεῖς διάστασις ὁ ἐν ὁ ζῷον διαφέρω ἢ κατά ὁ δεξιός καί ἀριστερός ἢ κτάομαι ὁ ἔμπροσθεν καί ὄπισθεν ἢ κτάομαι ὁ ἄνω καί ὁ κάτω . ἀλλά κατά μέν ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός λέγω ἄτοπος , εἴπερ δεξιός μέν ἐν πᾶς εἰμί , ἀπό ὅς ὁ κτάομαι τόπος κίνησις ἄρχω , ὁ δέ πόλος ἀκίνητος εἰμί , ὡς διά οὗτος καί ὁ ὅλος οὐρανός ἐν αὐτός περιφέρω . ἀλλά οὐδέ κατά ὁ ἔμπροσθεν καί ὄπισθεν λέγω δυνατός · ἐπί ὁ γάρ ὁ κινέω ὁ κατά φύσις κινέω , οὗτος ὁ ἔμπροσθεν εἰμί , ὁ δέ κόσμος ὁ κίνησις ἐπί οὐδέτερος ὁ πόλος εἰμί . εἰμί οὖν μήτε κατά ὁ δεξιός καί ἀριστερός διαφέρω ἀλλήλων ὁ πόλος μήτε κατά ὁ ἔμπροσθεν καί ὄπισθεν , διαφέρω δέ πλείων ἢ ὁ ἄλλος μόριον , εἰμί ἄν κατά αὐτός ὁ ἄνω καί ὁ κάτω ὁ οὐρανός διάστημα . ἔτι δέ καί οὗτος δείκνυμι ὁ Ἀλέξανδρος · ὁ ἄνω καί ὁ κάτω παρά ὁ ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ κατά τόπος κίνησις εἰμί καί παρά ὁ οὗτος ἀντίκειμαι , τουτέστι παρά ὁ ἀριστερός καί ὁ δεξιός · ἐν δέ ὁ θεῖον σῶμα σφαιρικός εἰμί καί κύκλος κινέω παρά ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός μόνος ὁ πόλος λείπω · ἐν οὗτος ἄρα ὁ ἄνω καί ὁ κάτω . ὅτι δέ ὁ τοπικός κίνησις ὁ ἀρχή ὁ ζῷον ὁ κατά φύσις κινέω ἀπό ὁ δεξιός , δῆλος ἐκ τε ὁ ὁ τρέχω μέλλω ὁ ἀριστερός προβάλλω πούς , ὥστε περί ἐκεῖνος Μένων ὁ κίνησις ἀπό ὁ δεξιός ἄρχω , καί εἰμί ὁ προβολή ὁ ἀριστερός πούς παρασκευή ὁ ἀπό ὁ δεξιός ἄρχω ὁ ἐπί ὁ πρόσω κίνησις · ἀλλά μήv καί ὁ φορτίον ἐλαφρός ὁ λαιός ἐπιτίθημι ὦμος ὁ δεξιός εὔλυτος ἐάω ὡς ἄρχω ὁ κίνησις . καί κατά λόγος δέ ἄν εἰμί ὁ ἀπό ὁ ἰσχυρός κατά φύσις ὁ κατά τόπος κίνησις ἄρχω · ἰσχυρός δέ φύσις ὁ δεξιός καί ὡς θερμός · συστοιχώ γάρ ὁ δεξιός ὁ θερμός , ὡς ὁ ἀριστερός ὁ ψυχρός . διότι δέ ὁ δεξιός ἰσχυρός φύσις εἰμί , ὅταν τις καί ὁ ἀριστερός ἰσχύω , ἀμφιδέξιος οὗτος καλέω . εἰμί δέ ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός ἐκ πλάγιος , ὁ δέ πλάγιος παρά ὁ ἄνω καί ὁ κάτω , ἐν ὅς ἄρα ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός , ἐν οὗτος ὁ ἄνω καί ὁ κάτω · ἐν ὅς δέ ἐκ ἑαυτοῦ ὁ τοπικός κίνησις , ἐν οὗτος ὁ | δεξιός καί ὁ ἀριστερός , εἴπερ δεξιός εἰμί , ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ κτάομαι τόπος κίνησις · ὁ δέ θέω σῶμα ἐκ ἑαυτοῦ ὁ κύκλος κίνησις κινέω τοπικός εἰμί · ὁ ἄρα θέω σῶμα ἔχω ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός · εἰμί δέ οὗτος , καί ὁ ἄνω καί ὁ κάτω . p . 285b28 Αλλά ὁ μέν δύο περιφορά ἠώς ὁ τοσοῦτος εἴρω . δείκνυμι , ὅτι ὁ μέν ἄνω ὁ οὐρανός κτάομαι ὁ νότιος εἰμί πόλος ὁ ἐγώ ἀεί ἀφανής , ὁ δέ κάτω κτάομαι ὁ βόρειος , καί διά οὗτος ὁ μέν ἐν ὁ νότιος ημισφιριον ἐν ὁ ἄνω οἰκέω καί ἐν ὁ δεξιός , εἴπερ κτάομαι ὁ Πυθαγόρειος ὁ ἄνω δεξιός εἰμί , ἐγώ δέ ἐν ὁ κάτω καίω ὁ ἀριστερός , ἀπό ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός ὁ ἄνω καί κάτω συλλογίζομαι καί δεξιός ὁ οὐρανός λαμβάνω ὁ ἀνατολικός , ὅτι ἐκεῖθεν ὁ ἀρχή ὁ κίνησις , εἰκότως ἐφίστημι , ὅτι οὗτος ἐπί ὁ ἀπλανής ὁ ἀπό ἀνατολή κινέω καλῶς εἴρω , ἐπί δέ ὁ ὁ πλάνης σφαῖρα ὡς εἷς λαμβάνω ὁ ἐναντίος συμβαίνω . εἰμί γάρ δεξιός καί ἐπί ἐκεῖνος εἰμί ὁ ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ κίνησις , πρός ὁ δύο ὁ ἀπλανής εἰμί εἄν ὁ δεξιός ὁ πλανάω · εἰμί δέ οὗτος , ἄνω μέν ὁ βόρειος πόλος , κάτω δέ ὁ νότιος , καί ἐγώ μέν ἐν ὁ ἄνω καί ἐν ὁ δεξιός εἰμί , ὡς ἄν εἶπον ὁ Πυθαγόρειος , ὁ δέ ἐν ὁ νότιος ἡμισφαίριον ἐν ὁ κάτω καί ὁ ἀριστερός . αἴτιος δέ ὁ ἀνάπαλιν ὁ ἀρχή εἰμί ὁ κίνησις , τουτέστι ὁ δεξιός , ἐν ὁ πλανάω · οὗτος δέ αἴτιος ὁ ἀνάπαλιν γίγνομαι ὁ φορός . καί τίς μέν καί οὗτος αἴτιος , μετά ὀλίγος ζητέω , ἐναντίος δέ ὁ φορά ἀντί ὁ ἀνάπαλιν γίγνομαι εἶπον , ἐπεί , ὅτι ὁ κύκλος κινέω οὐ εἰμί ἐναντίος κίνησις , καί πρότερος αὐτός δείκνυμι διά πλείων καί πάλιν εἴρω . εἰμί δέ ὁ μέν ἄνω καί ὁ δεξιός ἀρχή , ὁ μέν ὁ αὔξησις , ὁ δέ ὁ κατά τόπος κίνησις , ὁ δέ κάτω καί ὁ ἀριστερός τέλος ὁ αὐτός , συμβαίνω ὡς πρός ὁ ὅς πλανάω σφαῖρα ἐγώ μέν ἐν ὁ ἀρχή οἰκέω , ἐκεῖνος δέ πρός ὁ τέλος · ὥστε καί ὁ πολύς λέγω ἄνω μέν ὁ βόρειος πόλος εἰμί καί ἐγώ πρός ὁ ἄνω οἰκέω , κάτω δέ ὁ Νότιον καί ἐκεῖνος πρός ὁ κάτω , εἰμί πρός ὁ πλανάω ἀφοράω λέγω , ὀρθῶς λέγω . Ἐπιζητέω δέ ἄν τις εἰκότως , τίς δήποτε ὁ διάστασις οὗτος ὁ κατά ὁ δεξιός καί ἀριστερός καί ἄνω καί κάτω ἀπολογίζομαι ὁ ἔμπροσθεν καί ὄπισθεν παρίημι . καί εἰμί μέν εἶπον , ὅτι ἀπό ὁ εἴρω εὐσύνοπτος καί οὗτος γίγνομαι · εἰμί γάρ ὁ ἀπό ὁ δεξιός ἄρχω κίνησις ἐπί ὁ πρόσω | γίγνομαι , δῆλος , ὅτι ἀεί ὁ μέν ὑπέρ γῆ πρόσω εἰμί , ὁ δέ ὑπό γῆ ὀπίσω , ἄν ἐκεῖνος φαντάζω ὁ ἐπί ὁ ἄγω ἀνακλίνω ὕπτιος καί ὁ κεφαλή ἔχω πρός ὁ νότιος πόλος , ἔμπροσθεν αὐτός ὁ ἀεί ὑπέρ γῆ ὁράω . καί αὐτός δέ ὁ Ἀριστοτέλης μετά ὁ περί ὁ σχῆμα ὁ οὐράνιος λόγος ὁ αἴτιος ὁ ἐπί οὗτος κίνησις , ἐπί · ὅς κινέω , ζητέω τότε περί ὁ ἔμπροσθεν διαλέγω οἰκέω εὑρίσκω ὁ πρόβλημα τόπος , ὡς ἐκεῖ μανθάνω . p . 285b33 περί μέν ἐν ὁ κατά ὁ διστάζω ὁ μόριον καί ὁ κατά τόπος ὁρίζω τοσοῦτος εἴρω . συμπεραίνω λοιπός ὁ εἴρω ὁ μέν κατά ὁ διάστασις ὁ μόριον ὁ μῆκος ἴσως καί ὁ πλάτος καί ὁ βάθος λέγω , ὁ δέ κατά τόπος ὁρίζω ὁ ἄνω καί κάτω καί δεξιός καί ἀριστερός καί ἔμπροσθεν καί ὄπισθεν · οὗτος γάρ εἰμί τόπος διαφορά . μήποτε δέ ἄμφω περί ὁ αὐτός ὁ ἓξ τοπικός διάστασις λέγω , ὡς ἐξηγέομαι καί ὁ Ἀλέξανδρος . διαστάζω γάρ ὁ μόριον ὁ ἄνω καί κάτω , φημί , καί ὁ σύστοιχος οὗτος · κατά γάρ ὁ διαφορά οὗτος , φημί , ὁ μόριον διΐστημι · καί ὁ ὁ κατά τόπος ὁρίζω εὔλογος , φημί , ἐπιφέρω · ὁ γάρ προερέω ὁ τόπος ὁρίζω . ἔτι δέ , φημί , κατά τόπος ὁρίζω καί δείκνυμι ὁ ἐγώ μέν ἐν ὁ κάτω οἰκέω , ὁ δέ πρός τόνος πόλος ἐν ὁ ἄνω . p . 286a3 ἐπεί δέ οὐ εἰμί ἐναντίος κίνησις ὁ κύκλος ὁ κύκλος ἠώς ὁ ἐνθένδε ληπτέος . καί κατά ὁ ὁ πρόβλημα τάξις ἀκόλουθος εἰμί μετά ὁ σχετικός ὁ ὁ θεῖον σῶμα μόριον διαφορά κοινῶς ὑπάρχω ἐν ὁ ἀπλανής καί ὁ πλανάω λέγω , καί περί ὁ κατά ὁ κίνησις αὐτός διαφορά ἐπισκοπέω , διά τίς ἀνάπαλιν γίγνομαι . καί μέντοι ἐν ὁ συμπεραίνω πρόβλημα μνημονεύω ὁ ἀνάπαλιν οὗτος κίνησις εἰκότως ὁ ἄνω καί κάτω διάφορος κατά ἑκάτερος ὁ κίνησις δείκνυμι , ἐπεί καί ὁ δεξιός καί ἀριστερός διάφορος , ἐκ ὅς ὁ ἄνω καί ὁ κάτω λαμβάνω · ὁ δέ δεξιός καί ἀριστερός διάφορος , διότι διάφορος ὁ ὁ κίνησις ἀρχή · οὗτος δέ διάφορος , διότι ἀνάπαλιν ὁ κινέω . εἰς οὗτος οὖν ὁ αἴτιος ἀνάγω ἐκεῖνος ὁ διαφορά ἐσθίω καί οὗτος ὁ αἴτιος ζητέω ὁ φιλομαθής , διά τίς αἴτιος ὁ ἀντικίνησις οὗτος γίγνομαι . καί πρῶτος μέν , ὅτι ἀναγκαῖος ὁ ζήτησις , δείκνυμι . εἶτα , ὅτι καί χαλεπός ὁ εὕρεσις . καί ὁ μέν ἀναγκαῖος δείκνυμι οὗτος · ὁ ἀπλανής κύκλος κινέω , εἰμί εἰμί , φημί , ὁ κύκλος κινέω ἐναντίος κίνησις κυκλικός , ὥσπερ ὁ ἐπί εὐθύς ὁ ἄνω ὁ ἐπί εὐθύς ὁ κάτω , ἀρκέω ὁ ζητέω , διά τίς ὁ πλάω νάω ἀνάπαλιν κινέω ὁ ἀπλανής , ἀποκρίνω , ὅτι ὁ κύκλος ὁ ἀπλανής κίνησις ἔχω ἐναντίος ἐσθίω πάντως καί ὁ ἐναντίος | αὐτός ὑφίστημι οὗτος ὑφίστημι · ὁ γάρ ἐναντίος ἐάν ὁ ἕτερος εἰμί κατά φύσις , ἀνάγκη καί ὁ ἕτερος εἰμί · πρός ἀλλήλων γάρ ὁ ἐναντίος ὁ δέ πρός τίς ὁ ἕτερος εἰμί ἀνάγκη καί ἕτερος ἐν · ἐπεί δέ ἀποδείκνυμι , ὅτι ὁ κύκλος κινέω οὐ εἰμί ἐναντίος κίνησις , ἀργέω πάντως ὁ ἀπό οὗτος ὁ ἀντικίνησις αἰτία , καί ἄλλος ζητέω ἀνάγκη . καί , ὅς φημί ὁ καλός Ἀλέξανδρος ἐνταῦθα ἀνδρίζω , οὐδέ φυσικός ὁ ὑλικός ἀνάγκη ἐπί οὗτος αἰτιάομαι δυνατός · ὁ γάρ αὐτός ἄμφω ὕλη · ἀλλά κατά τις θεῖος διοίκησις τε καί διάταξις ἀπολογίζομαι ὁ διαφορά . ὁ δέ χαλεπός ὁ ἐν ὁ τοιοῦτος αἰτιολογία δηλόω διά ὁ πόρρωθεν ἐγώ ποιέω ὁ οὗτος ζήτησις , οὐ ὅτι ὁ τόπος πολύς διΐστημι ἐκεῖνος , ἀλλά ὅτι πολύς μᾶλλον αὐτός διΐστημι ὁ περί ὀλίγος συμβεβηκός αὐτός αἴσθησις ἔχω . εἰμί γάρ ὁ μέν ἀποδείκνυμι ἐκ ὁ κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω γίγνομαι , ὅσπερ συμβεβηκός αὐτός καλέω , ὁ δέ περί ὁ αἰσθητός ἀπόδειξις ἀνάγκη ὁ ἀρχή ἐκ ὁ αἴσθησις λαμβάνω , ἐν ὅς ἀδυνατέω αἰσθάνομαι , ἐν οὗτος οὐδέ ἀπόδειξις ῥᾴδιος εὐπορέω , ἀλλά , ὡς ὁ Πλάτων φημί , ἔοικα ἀνάγκη ὁ περί ὁ τοιοῦτος γίγνομαι λόγος , οὗτος ὁ Πλάτος καί καθόλου ἐπί ὁ αἰσθητής καί εἰκονικός εἶπον . πάνυ δέ ἀκριβῶς εἶπον , οἴομαι , ὁ πλέω ἐγώ ὁ γνῶσις διίστημι ἤ2 ὁ τόπος · ὁ μέν γάρ μέχρι ὁ οὐρανός διάστημα ἄν πολλαπλάσιον εἰμί ὁ μέχρι τις ὁρατής διάστημα , οἷος ὅδε ὁ δένδρον , ἀλλά ἐν λόγος τις πάντως εἰμί , ὁ δέ ἄγνοια ὁ ἐκεῖνος ὑπάρχω πρός ὁ γνῶσις ὁ ἐν ὁ δένδρον φαίνω ἐν οὐδείς λόγος εἰμί . οὗτος δέ καί ἐνταῦθα συμβαίνω · ὁ γάρ ἀπό δέκα στάδιος οὐ αἰσθάνομαι ὅλως , ἐάν μή μετέωρος εἰμί · καίτοι ὁ διάστημα πρός ὁ ὁ ὁράω ἐγώ διάστημα συμβλητός εἰμί . p . 286a8 ἕκαστος δέ , ὅς εἰμί ἔργον ἠώς ὁ ὅς φύσις κινέω κύκλος ἀεί . γή αἴτιος προτίθημι εἶπον ὁ ἀντικίνησις ὁ οὐράνιος σφαῖρα ὡς ἀξίωμα προλαμβάνω ὁ ἕκαστος , ὅς εἰμί ἔργον , ἕνεκα ὁ ἔργον εἰμί , ἔργον καί ὁ ἀποτέλεσμα καί ὁ ἐνέργεια καλός , ὡς δηλόω ἐπάγω θεός ἐνέργεια ἀθανασία . καί γάρ ὁ δύναμις ὁ κατά ὁ τέχνη καί ὁ ἐπιστήμη ὁ κατά αὐτός ἐνέργεια ἕνεκα εἰμί , ὡς εἰμί προχειρίζω ἕκαστος ὁράω καί ὁ θεωρητικός καί ὁ ποιητικός καί ὁ πρακτικός . καί γάρ γεωμετρία τέλος ὁ γιγνώσκω ὁ ὁ μέγεθος ὑπάρχω καί οἰκοδομικός ὁ οἰκοδομέω καί αὐλητικός ὁ αὐλέω καί ἐπί ὁ φυσικός ἔτι μᾶλλον · ἵππος γάρ ὁ τρέχω ἕνεκα ἄν καί ἄνθρωπος ὁ πράσσω καί θεωρέω . οὗτος δέ καί ὁ ἐν ὁ σῶμα μόριον ἕκαστος ὁ ἐνέργεια αὐτός φέρω εἰμί , ὅς δήω ὁ ζῷον . ἐπεί οὖν ἕκαστος , ὅς εἰμί ἐνέργεια , διά ὁ ἐνέργεια εἰμί , ὁ δέ θεῖον σῶμα · οὗτος γάρ θεός καλέω νῦν · ἐνέργεια ἀθανασία εἰμί , ὁ ἄρα θέω σῶμα ἀθάνατος εἰμί καί ἐν οὗτος ἔχω ὁ . εἰμί . ἀληθής ἐν εἶπον , ὅτι ὁ οὐρανός θεός · ὁ τοιοῦτος θεός θέω σῶμα εἰμί · ὁ θεῖον σῶμα ζωή ἀίδιος ἔχω · ὁ ζωή ἀίδιος ἔχω κίνησις ἀίδιος ἔχω ὁ κατά τόπος · ὁ ἀίδιος κίνησις τοπικός ἔχω ἐγκύκλιος κίνησις κινέω · οὗτος γάρ μόνος δείκνυμι δύναμαι ἀίδιος εἰμί , διότι καί συνεχής οὗτος μόνος · ἐπί εὐθύς γάρ ἤπειρος μέν οὐ εἰμί , ὁ δέ πιπράσκω ὅταν ἀνακάμπτω , στάσις διαλαμβάνω . οὕτως μέν οὖν , ὅτι κύκλος κινέω ὁ οὐρανός , δείκνυμι ἐκ ὁ θεός εἰμί καί θέω ζῷον ἀίδιος ἔχω ὁ κατά τόπος κίνησις , τοιοῦτος δέ μόνος εἰμί ὁ ἐγκύκλιος . ὁ δέ λῆμμα ἕκαστος ἐπισκεπτέος καί πρότερος γε ὁ πρῶτος ἀξίωμα ὁ λόγος . εἰμί γάρ ὁ οὐσία ἀγαθός παντακοῦ καί οἰστικός ὁ ἐνέργεια καί ἐπί ὁ τέχνη καί ἐπιστήμη ὁ ἔχω ὁ ἐνέργεια οἰστικός , πῶς ἀληθής , ὅτι ἕκαστος , ὅς εἰμί ἐνέργεια , ἕνεκα ὁ ἐνέργεια εἰμί ; δύο δέ , πῶς ἐνέργεια ὁ θεῖον ζῷον ὁ ἀθανασία , εἴπερ ὁ οὐσία αὐτός συστατικός εἰμί , ὡς ὁ θνητός ὁ ἄνθρωπος , καί δῆλος , ὅτι διαφορά καί πάθος ὁ ἄνθρωπος εἰμί , ἀλλά οὐ ἐνέργεια ; ἢ πρός οὗτος τέως ῥητέος εἷς μέν , ὅτι ὁ θεός ἀπαθής εἰμί , ὡς πρότερος δείκνυμι , ὁ τελειωτικός μετέχω οὐ ἔχω παθητικός , ὡς ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά ἐνεργητικός . ὡς οὖν ὁ λογικός καί νοερός ἐν αὐτός οὐ εἰμί παθητικός , ἀλλά ἐνεργητικός , ἐπεί οὐδέ ἔξωθεν ὁ ὅλος ἔχω , ἀλλά καί ἑαυτοῦ οὗτος παρέχω , οὕτως οὐδέ ὁ ἀίδιος κίνησις πάθος , ἀλλά ἐνέργεια . καί ἄλλως δέ , ἐπεί θέω σῶμα ὁ οὐρανός , ὁ δέ ὁ σῶμα ἐνέργεια κινέω εἰμί , ὡς θέω ἀίδιος ἀνάγκη κίνησις ἔχω . ἔπειτα , ὡς ὁ μέγας Συριανός ἐπιβάλλω , ὅτι ἐνέργεια ὁ θεός ὁ κόσμος ὁ ἀθανασία λέγω , διότι ἐπιστρέφω πρός ὁ νόος καί ὁράω αὐτός ἀθάνατος καί ἀίδιος ὀρέγω ὁ ἐν αὐτός ἀθανασία ὡς τέλος καί ἀγαθός οἰκεῖος καί τυγχάνω ἐνεργέω αὐτός ἀίδιος κινέω . ἐκ δή οὗτος οὗτος καί ὁ πρότερος , οἴομαι , ὁ ζητέω λυτέος · ὅς γάρ εἰμί ἐνέργεια τις ὡς τέλος καί ὁ ἀγαθός , οὗτος ὁ ἐνέργεια ἕνεκα εἰμί καί ὁ ἔργον ὡς ἀποτέλεσμα , ὥσπερ ὁ θεῖον ζῷον ἐνέργεια εἰμί καί ἔργον τελειωτικός ὁ ἀθανασία , καί οὗτος ἕνεκα εἰμί , ἵνα εἰμί θέω ζῷον · ἕκαστος γάρ ἐν οὗτος εἰμί , ἐν ὅς ὁ ἵημι αὐτός , ὁ δέ εἰμί ὁ θεῖον ζῷον ἐν ἀίδιος ζωή καί ἀθανασία . καί ὁ ἐπιστήμη δέ τελειωτικός εἰμί ἐνέργεια εἰμί , καί ἀληθής εἶπον , ὅτι ὁ Ἐπιστήμων τέλος ἔχω ὁ κατά ἐνέργεια εἰμί Ἐπιστήμων . ὁ δέ τέχνη δισσός ἔχω ὁ ἐνέργεια ὁ μέν ἔνδον κατά ὁ ἕξις καί ὁ ἐνέργεια · ὁ ἐπιστήμη ἐν ἕνεκα λέγω ἄν εἰμί τεχνίτης · διά γάρ ὁ τελειότης καί ὁ ἀγαθός ὁ γε ἑαυτοῦ εἰμί ἕκαστος · ὁ δέ ἔξω τείνω καί ἀπό ὁ ὄρεξις πρόειμι · καί ὅς γε τοιοῦτος τεχνίτης ὁ εἰς ὁ ἐκτός βλέπω εἰκότως ἄν λέγω ὁ ἐνέργεια ἕνεκα εἰμί καί ὁ ἀποτέλεσμα . p . 286a12 Ζεύς τίς οὖν οὐ ὅλος ὁ σῶμα ὁ οὐρανός τοιοῦτος ἠώς ὁ ὕστερος δέ πειρατέον δείκνυμι . δείκνυμι , ὅτι θέω σῶμα εἰμί ὁ οὐρανός ἀίδιος κίνησις κινέω καί διά οὗτος ἐγκύκλιος , ζητέω , διά τίς μή ὁ ὅλος ὁ οὐρανός σῶμα τοιοῦτος εἰμί , τουτέστιν κυκλοφορητικός , εἷς καί ἁπλόος κινέω κίνησις · οὐρανός δέ νῦν ὁ κόσμος λέγω · καί ἀποκρίνω , ὅτι ἀνάγκη μένω τίς ὁ σῶμα ὁ φέρω κύκλος ὁ ἐπί ὁ μέσος . ὁ γάρ κύκλος κύριος κινέω καί μή κινέω ἔχω τίς πάντως ἐν ὁ μέσος , περί ὅς μένω κινέω · καί γάρ καί καθόλου , εἰμί μέλλω τίς κινέω κατά τόπος , ἀνάγκη μένω τίς σῶμα , ἀπό ὅς κινέω ἢ περί ὅς , ὡς δείκνυμι ἐν ὁ περί κίνησις ζῷον . εἰμί γάρ λέγω τις , ὅτι περί ὁ κέντρον ὁ αὐτός κινέω , ἀδύνατος δοκέω λέγω · ὁ γάρ κέντρον ἀσώματος πέρας εἰμί οὐ οἷος τε μένω κινέω οὗτος , ὅς πέρας εἰμί · οὖον γάρ κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι ὁ κέντρον · μή Μένων δέ ὁ κέντρον οὐδέ ἄν ὁ πᾶς ἐν ὁ αὐτός περιφέρω . ὁ δέ Ἀλέξανδρος καί οὗτος λέγω ὁ ἐξήγησις ὁ ὅλος ὁ σῶμα ὁ οὐρανός ὁ κόσμος λέγω νομίζω προτιμάω ὅμως ὅλος ὁ σῶμα ὁ οὐρανός ὁ κυκλοφορητικός ἀκούω , ὥστε οὗτος ἐν ὁ μέσος μένω τίς , περί ὅς κινέω . καίτοι ὁ μένω καί ἐπί ὁ ὁ ἄλλος ζῷον κίνησις αὐτός τίς εἰμί ὁ κινέω μέρος , καί μέντοι καί αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης νῦν εἶπον , ὅτι ἀνάγκη ὁ σῶμα τίς ὁ φέρω μένω ἐπί ὁ μέσος · ὁ δέ γῆ ὁ κόσμος μέρος τίς εἰμί , οὖον μέντοι ὁ οὐρανός . καί οὗτος καί αὐτός ἐφίστημι εἶπον οὗτος δέ οὐδείς οἷος τε μένω μόριον , οὗτος λέγω ὁ κυκλοφορητικός , ἀλλά οὖον ὁ κόσμος , περί ὅς ὁ πρῶτος εἴρω . καί κατασκευάζω διά πλείων , ὅτι οὐ εἰμί ὁ οὐρανός μέρος ὁ γῆ , καίτοι ὁ κινέω κύκλος μέρος εἰμί βούλομαι ὁ μένω ἐν ὁ μέσος . καί Νικόλαος δέ ὁ περιπατητικός παραφράζω ὁ ἐνταῦθα λέγω ἐν ὁ περι ὁ Ἀριστοτέλης φιλοσοφία οὗτος τίθημι ὁ λέξις “ διά τίς οὖν οὐ ὅλος ὁ κόσμος τοιοῦτος ; ὅτι ἀνάγκη μένω τίς περί ὁ μέσος ὁ κύκλος φέρω · ὁ δέ πέμπτος σῶμα οὔτε μένω δύναμαι οὔτε ἐν μέσος εἰμί . καί αὐτός δέ ὁ Ἀλέξανδρος καλῶς ὁ Ἀριστοτέλης παρακολουθέω δείκνυμι ὁ μένω ἐπί ὁ μέσος μόριον τίς μή εἰμί ὁ κυκλοφορητικός · οὐδείς γάρ οὗτος μένω οἷος τε οὔτε ἀλλαχοῦ ποῦ · πάντῃ γάρ αὐτός κίνησις ἀίδιος ὑπάρχω · οὔτε ἔτι μᾶλλον ἐπί ὁ μέσος . εἰμί γάρ μένω ἐπί ὁ μέσος κατά φύσις , καί φέρω εἄν εἰς οὗτος κατά φύσις · ἐν ὅς γάρ τίς μένω κατά φύσις , καί φέρω εἰς οὗτος κατά φύσις · καί εἰμί αὐτός ὁ κατά φύσις κίνησις οὗτος · εἷς δέ ὁ κατά φύσις ἕκαστος ὁ ἁπλόος , οὗτος δέ ὁ κύκλος κίνησις κατά φύσις , εἴπερ ἀίδιος · οὐ ἄρα ὁ ἐπί ὁ μέσος κατά φύσις · οὐδέ ἄρα ὁ ἐν ὁ μέσος μονή οὔτε ὁ ὅλος οὔτε ὁ μέρος αὐτός κατά φύσις . ἀλλά οὐδέ παρά φύσις · οὗτος μέν γάρ κυκλοφορητικός ὕω ἀίδιος ἔχω ὁ κίνησις , ὁ δέ παρά φύσις οὐ ἀίδιος · ὕστερος γάρ εἰμί ὁ κατά φύσις ὁ παρά φύσις , διότι ἔκστασις εἰμί ὁ παρά φύσις ὁ κατά φύσις ἐν ὁ γένεσις , ὁ δέ ἐξίστημι τις καί παρυφίστημι ὕστερον εἰμί οὗτος , ὅς ἐξίστημι . καί ὅλως , εἰμί ἐν ὁ γένεσις ὁ παρά φύσις , ἔνθα οὐδέ ὁ κατά φύσις ἀίδιος εἰμί , πῶς ἄν εἰμί ὁ παρά φύσις ἀίδιος ; κἀν γάρ εἰμί ἀεί ὁ παρά φύσις ἐν ὁ γένεσις ὥσπερ καί ὁ κατά φύσις , ἀλλά ἄλλοτε ἄλλος καί οὖον ὁ αὐτός ἀεί , ὥσπερ ὁ οὐρανός κατά φύσις ὁ αὐτός ὁ ἀριθμός ἀεί . ἀνάγκη τοίνυν ὁ ἐπί ὁ μέσος μηδείς ὅς ὁ ἀίδιος σῶμα μή ἀίδιος εἰμί , ἀλλά φθαρτός καί βαρύς καί μόνιμος καί διά οὗτος καί ψυχρός καί ξηρός · ὁ γάρ φθαρτός ὁ παθητικός οὗτος ποιότης εἰδοποιέω · βαρύς δέ καί ψυχρός καί ξηρός εἰμί ὁ γῆ . καί ὅτι ὁ γῆ ἐν ὁ μέσος , καί ἤδη μέν δείκνυμι ὁ βαρύς ὁ μέσος δείκνυμι τόπος οἰκέω , ὁ δέ γῆ τοιοῦτος , δείκνυμι δέ καί ἐπί τέλος οὗτος ὁ βιβλίον . ἀλλά εἰμί γῆ , ἀνάγκη , φημί , καί πῦρ εἰμί εἰμί γάρ ἐναντίος ἕτερος φύσις , ἀνάγκη καί ἕτερος εἰμί φύσις · ὁ γάρ Ἐνατίων τίω ὁ αὐτός ὕλη πρός ἄμφω ὁμοίως φύω . εἰμί τοίνυν καί κατά ὁ δραστικός ὁ ἐναντίος ποιότης ειδοποιώ ὁ πῦρ καί ὁ γῆ , ὁ μέν κατά ὁ θερμότης , ὁ δέ κατά ὁ ψῦξις , καί ἔτι μᾶλλον ὁ τοπικός κινέω , εἴπερ ὁ μέν ἐπί ὁ πέριξ , ὁ δέ ἐπί ὁ μέσος κινέω , ὁ δέ φυσικός σῶμα οὐσιώδης μάλιστα ὁ κινέω κατά φύσις , ὅς φυσικός σῶμα ὁ κινέω ἐναντίος , οὗτος ὁ φύσις ἐναντίος · ὥστε , κἀν ὁ ὕδωρ κατά ἄμφω ὁ ποιότης ἀντίκειμαι ὁ πῦρ ψυχρός τε εἰμί καί ὑγρός , ὁ δέ γῆ κατά ὁ ψυχρός μόνος , οὐδείς θαυμαστός , εἰμί πλείων γίγνομαι πρός ὁ πῦρ ἐναντίωσις · ὁ γάρ παχυμερής ὁ γῆ βαρύς αὐτός ποιέω πρόσω κατά ὁ τόπος διοικίζω . ἄν γάρ ξηρός ἑκάτερος λέγω καί ὁ πῦρ καί ὁ γῆ , ἀλλά ἄλλος παντελῶς ἑκάτερος ξηρότης ὁ εἶδος · ὁ μέν γάρ κοῦφος καί ἀκίνητος εἰμί καί λεπτός , ὁ δέ βαρύς καί παχυμερής καί νεκρόω . δείκνυμι δέ ἐκ ὁ κατά ὁ ἐναντίωσις ἀντίθεσις , ὅτι , εἰμί εἰμί τῆ ἀνάγκη καί πῦρ ὁ αὐτός δείκνυμι ἐκ ὁ κατά στέρησις καί ἕξις ἀντίθεσις . εἰμί γάρ εἰμί ὁ στέρησις , ἀνάγκη προυπάρχω ὁ ἕξις , ὅς αὐτός κατάφασις καλέω · στέρησις δέ νῦν λέγω ὁ χείρων ἐν ὁ ὁ ἐναντίος φύσις , ὡς ὁ ψυχρός ὁ θερμός στέρησις , ὁ δέ θερμός ὁ ψυχρός ἕξις ἢ κατάφασις . οὗτος δέ καί ὁ ἠρεμία καί ὁ βαρύς , ὅς ὁ γῆ εἰδοποιέω , κατά στέρησις λέγω κίνησις καί κουφότης , ὅς εἰδοποιέω ποιέω ὁ πῦρ . εἰμί οὖν εἰμί ὁ τῆ στέρησις εἰμί , ἀνάγκη καί ὁ πῦρ εἰμί ἕξις ἔχω λόγος , καί δῆλος , ὅτι καί πρότερος ἀνάγκη φύσις εἰμί ὁ Τυρ , εἴπερ ὁ ἕξις πρότερος ὁ στέρησις καί ὁ κατάφασις ὁ ἀπόφασις . αὐτός δέ σαφῶς ἐνδείκνυμι , κατά τίς μάλιστα ὁ ἐναντίωσις καί ὁ στέρησις ὁ γῆ πρός ὁ πῦρ λαμβάνω , ὅτι κατά ὁ ψυχρός καί βαρύς καί ἠρεμέω . ὁ γάρ πῦρ ἀεί κινέω · καί γάρ καί κάτω ὅς ἐπί ὁ ἄνω κινέω ἀεί καί ἄνω γίγνομαι ὁ θεῖον σῶμα συμπεριφέρω . καί ὅλως ὁ στοιχεῖον ὁ μέν ποιητικός καί εἶδος ἔχω λόγος καί ἕξις φημί , ὁ δέ παθητικός στέρησις καί ὕλη . εἰμί δέ εἰμί ὁ ἄκρος γῆ καί πῦρ , ἀνάγκη καί ὁ μέσος εἰμί ὁ τε ὕδωρ καί ὁ ἀήρ , διότι καρτερός οὗτος κατά ἄμφω ὁ ἑαυτοῦ ποιότης ἐναντίος ἔχω πρός ἑκάτερος ἐκεῖνος · γῆ μέν γάρ ψυχρός καί ξηρός εἰμί ἐναντίος ἔχω πρός ἀήρ θερμός εἰμί καί ὑγρός , πῦρ δέ θερμός καί ξηρός ὑπάρχω ἐναντίος ἔχω πρός ὕδωρ ψυχρός εἰμί καί ὑγρός · ἐναντίος δέ καί ὁ κίνησις εἰμί οὗτος πρός ἐκεῖνος · εἴρω δέ , ὅτι ὁ ἐναντίος , εἄν εἰμί ἕτερος , καί ἕτερος , διότι ὁ αὐτός ὁ ἐναντίος ὕλη . δύναμαι δέ , φημί Ἀλέξανδρος καλῶς , οἴομαι , λέγω , μή ὁ μεταξύ νῦν μόνος ὁ ἄκρος ἐναντίος λέγω , ἀλλά περί πᾶς εἴρω · ὅς γάρ εἄν λαμβάνω , εὑρίσκω αὐτός ἐναντίωσις ἔχω πρός ὁ λοιπάς τρεῖς · εἰμί δέ πᾶς ἐναντίωσις ἔχω τις φύσις πρός ἀλλήλων , πᾶς ἀνάγκη εἰμί . καί ὁ εἰμί , εἰμί ὁ δύο πρός ὁ δύο παραβάλλω , οὐ εἰμί , οἴομαι , ὁ Ἀριστοτέλης ἑρμηνευτικός ἀκρίβεια ὁ μή ἑκάτερος πρός ἑκάτερος εἶπον , ἀλλά ἕκαστος πρός ἕκαστος . δείκνυμι δέ καί νῦν ὁ μέν ὁ γῆ ἀναγκαῖος ὑπόστασις ἐκ ὁ δήω εἰμί τίς μέσος ἀκίνητος ὁ κυκλοφορητικός σῶμα , ὁ δέ ὁ ἄλλος στοιχεῖον ἐκ ὁ ἐναντίωσις , ὑποτίθημι ὅμως οὗτος νῦν φημί , ὕστερος δέ δείκνυμι , ἐπεί καί ἐν ὁ τέταρτος βίβιος καί ἐν ὁ περί γένεσις καί φθορά · πολύς περί οὗτος ποιέω λόγος , ὅτι τε ἀνάγκη οὗτος εἰμί ὁ στοιχεῖον , καί ὅτι οὐ εἰμί ἄλλος πάρα Ούτος . ὁ δέ Πλάτος ἐν Τίμαιος διακοσμιος ὅδε στοιχεῖον οὕτως ἀποδείκνυμι · ἐπεί γενητός ὁ κόσμος , αἰσθητός · ὁρατός οὖν καὶἁπτός , καί ὁρατός μέν διά ὁ πῦρ , ἁπτός δέ διά ὁ γῆ · οὗτος δέ δύο στερεός ἐναντίος εἰμί , εἰμί μέλλω | στερεός ὁ κόσμος εἰμί καί μή ἐπίπεδος , δύο μέσος ἀνάλογος χρεία ὁ ὁ στερεός ἀναλογία συμπληρόω . p . 286a31 οὗτος δέ ὑπάρχω ἠώς ὁ εἴπερ καί κινέω τίς ἀεί . δείκνυμι , ὅτι ἀνάγκη τέσσαρες εἰμί σῶμα ἐναντίωσις ἔχω πρός ἀλλήλων , φανερός , φημί , ὅτι ἀνάγκη οὗτος ὑπάρχω γένεσις εἰμί καί φθορά . εἰμί γάρ ἐναντίος εἰμί ὁ τέσσαρες οὗτος , ὁ δέ ἐναντίος οὐ εἰμί ἀίδιος , διότι γίγνομαι τε ἐκ ἀλλήλων καί φθείρω εἰς ἀλλήλων , ἀνάγκη γένεσις εἰμί καί φθορά . ὅτι δέ γενητός καί φθαρτός εἰμί οὗτος , καί ἐκ ὁ κίνησις αὐτός δείκνυμι · ὅς γάρ ὁ κατά φύσις κινέω οὐ εἰμί ἀίδιος , οὗτος οὐδέ αὐτός εἄν εἰμί ἀίδιος , ὡς ἕκαστος ὁ φυσικός σῶμα ὁ εἰμί ἐν ὁ κινέω ὁ οἰκεῖος ἔχω , διό καί ὁ ὁ θεῖον σῶμα ζωή ἀίδιος κίνησις εἶπον . ὁ δέ τέσσαρες σῶμα κινητός εἰμί καί ἐπί εὐθύς κινέω οὐ ἔχω ὁ κινέω ἀίδιος · δείκνυμι γάρ ἐν ὁ ογοοῳ ὅς Σ φυσικός ἀκρόασις οὐδείς κίνησις ἐπί εὐθύς δύναμαι ἀίδιος εἰμί . ὅτι δέ ὁ ἀίδιος ζωή κίνησις εἰμί ἀίδιος οὐ ἁπλόος πᾶς , ἀλλά ὁ σῶμα ἔχω καί κινητής , δηλόω ἐν οὗτος εἶπον οὗτος ὁ δέ εἰμί κίνησις · ὡς εἰμί γε μή εἰμί κινητής , οὐ ἀναγκαῖος εἰμί αὐτός φθαρτός πάντως εἰμί , ἄν μή ἔχω κίνησις ἀίδιος · ὁ γάρ ἀκίνητος καί ἄφθαρτος εἰμί καί ζωή ἀίδιος ἔχω , ὁ δέ κινέω ὁ ζωή ἀίδιος ἔχω κίνησις ἀίδιος ἔχω πάντως . λείπω δέ ὁ οὗτος δέ εἰμί κίω ὁ καί οὐ ἀίδιος οὗτος . οὕτως ὁ Ἀλέξανδρος οὗτος ὁ χωρίον ἐξηγέομαι ὁ μέν ὁ ἀίδιος ζωή κίνησις ἀίδιος εἰμί καί λέγω ὑπό Ἀριστοτέλης οὐ ἐπί πᾶς ἁπλόος , ἀλλά ἐπί ὁ κινέω , καλῶς , οἴομαι , ἐφίστημι , ὁ δέ κινητός πάρεργον προσέχω · καί γάρ ἔοικα ἀντί ὁ κινέω αὐτός ἀκούω , ὡς καί ἐπί ὁ ἀίδιος κινέω αὐτός δέχομαι ὁ Ἀριστοτέλης εἶπον οὐ εὔλογος εἰμί τίς κινητός ἀίδιος . μήποτε δέ κινητός ὁ δύναμις ποτέ ἔχω ὁ κινέω λέγω , τοιοῦτος δέ ὁ ποτός ἠρεμέω , τοιοῦτος δέ ὁ ἐπί εὐθύς κινέω . καί ὁ Ἀριστοτέλης γάρ ἐξηγέομαι , πῶς εἶπον ὁ κινητός , ἐπάγω ὅς μή ἐνδέχομαι κατά φύσις ὁ κίνησις εἰμί ἀίδιος · εἰμί γάρ εἰμί ἀίδιος , οὐ εἰμί κινητός , ἀλλά κινέω . μήποτε δέ καί ὁ οὗτος δέ εἰμί κίνησις οὐ ἐλλιπῶς εἴρω , ἀλλά ἀντί ὁ “ οὗτος δέ ποτέ καί οὐ ἀεί κινέω ” , τουτέστι κινητής εἰμί καί οὐ ἀίδιος ἔχω κατά φύσις κίνησις , καί διά οὗτος οὐ εὔλογος αὐτός ἀίδιος εἰμί , ἀλλά γενητός καί φθαρτός . δείκνυμι οὖν οὕτως , ὅτι ἀίδιος ὁ κύκλος κίνησις εἰμί ἀνάγκη γένεσις εἰμί καί φθορά , ἐπάγω , ὅτι , εἰμί οὗτος , ἀνάγκη καί ἄλλος κίνησις εἰμί ἢ εἷς | ἢ πλείων · κατά γάρ ὁ ὁ θεῖον σῶμα κίνησις καί ποιός πρός ὁ ἐν γένεσις σχέσις ὁ οὗτος εἰς ἀλλήλων μεταβολή γίγνομαι , καί εἴπερ εἰμί εἷς ὁ κίνησις , ὅμοιος εἰμί ἀεί ὁ ἐνθάδε κατάστασις · εἷς γάρ ἄν εἰμί καί ἁπλόος ὁ ἀεί ὁ ὅδε ἐγγίγνομαι πάθος . ἵνα γάρ ὁ ἀφανής ὁ οὐράνιος εἰς ὁ ὅδε παραλείπω ποιέω , ὁ ὁ ἥλιος καί ὁ σελήνη ὁ οὕτως ἐναργής τρέπω ὁ ὑπό σελήνη ἀεί ἄν ὁ αὐτός εἰμί . εἷς γάρ εἰμί ὁ ὅς ἀπλανής κίνησις καί ὁ ἥλιος καί ὁ σελήνη ἐν ὁ ἀπλανής πήγνυμι καί σύν ἐκεῖνος κινέω οὔτε χειμών καί θέρος καί ὁ μεταξύ τροπή εἰμί εἄν διαφορά οὔτε ὁ κατά ἡμέρα ἐξαλλαγή ὁ αὐτός ὁδός ἀεί ὁ ἥλιος μετά ὁ ἀπλανής δίειμι · εἰμί γάρ ἐν Κάρκινος τυγχάνω πήγνυμι , ἀεί θερινός εἄν εἰμί ὁ κατάστασις παρά ἐγώ , εἰμί δέ ἐν Αἰγοκέρως , ἀεί χειμερινός , καί οὐ εἄν εἰμί γένεσις καί φθορά , ἀλλά οὐδέ διάφορος ὁ σελήνη φωτισμός . εἰμί δέ τις ὁ ἥλιος αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἐπί ὁ διά μέσος ὁ ζῴδιον κινέω ὑποτίθημι καί ὁ σελήνη ἐπί λοξός πρός ὁ ζῳδιακός κύκλος , ἐπεί ἀπό Κριός ἐπί Ταῦρος καί ἀπό Ταῦρος ἐπί Δίδυμος μεταβαίνω φαίνω , πρῶτος μέν πλείων ἐσθίω κίνησις , ὡς εἶπον Ἀριστοτέλης , ἔπειτα δέ καί ἀνάπαλιν γίγνομαι . καί περί οὗτος δέ ἐν ὁ ἑξῆς εἴρω ἐπαγγέλλω σαφής · νῦν δέ τοδουος εἰμί , φημί , δῆλος , διά τίς αἴτιος πλείων ὁ ἐγκύκλιος εἰμί σῶμα , ὅσπερ προβάλλω ζητέω · καί σύντομος κάτωθεν καί ἀπό ὁ ἕπομαι ἀναβαίνω ἐπί ὁ ἡγέομαι συντίθημι ἀναλυτικῶς ὁ ὁ ἀπόδειξις λῆμμα · πλείων γάρ εἰμί ὁ ἐγκύκλιος καί ἀνάπαλιν κινέω , διότι ἀνάγκη γένεσις εἰμί · γένεσις δέ , εἴπερ ἀνάγκη πῦρ εἰμί ἐναντίωσις πρός ἀήρ καί ὕδωρ ἔχω καί διά οὗτος καί ἐκεῖνος συνεισάγω · πῦρ δέ καί ὁ ἄλλος ἀναγκαῖος εἰμί , εἴπερ καί γῆ · οὗτος δέ ἀνάγκη εἰμί , ὅτι ἀνάγκη μένω τίς ἀεί · οὗτος δέ , εἴπερ καί κινέω τίς δεῖ ἀεί . αὐτός μέν οὖν σύντομος συναιρέω ὁ τελευταῖος , ὁ δέ ἐφεξῆς δοκέω εἰμί , ὅτι ἀνάγκη τίς μένω ἐν ὁ μέσος , εἴπερ ἀνάγκη κύκλος τίς κινέω , οὗτος δέ ἀνάγκη , εἰμί ἀεί τίς κινέω ἀνάγκη · μόνος γάρ ἀίδιος κίνησις ὡς μόνος συνεχής ὁ κυκλοφορία . αὐτός δέ ἀνάγκη μένω τίς ἀεί φημί , εἴπερ καί κινέω τίς δεῖ ἀεί , καθολικός ποιέω ὁ λόγος · ὡς γάρ δείκνυμι ἐν ὁ περι κίνησις , πᾶς κίνησις περί τίς μένω γίγνομαι καί οὖον μόνος ὁ κυκλοφορία . ὁ δέ εἰμί τίς ὁ ἀεί κινέω ὁ ἀνάγκη ἐν μέν ὁ φυσικός ἀκροάομαι λαμβάνω ἀπό ὁ δήω ἀεί κίνησις ἵημι , εἴπερ μήτε χρόνος μήτε κίνησις εἰμί ἀρχή λαμβάνω · εἰμί δέ ἀεί δεῖ κίνησις εἰμί , καί ὁ κινέω δεῖ ἀεί εἰμί · ὁ γάρ κίνησις ἐν ὁ κινέω , ὡς δείκνυμι ἐν Γ ὁ φυσικός ἀκρόασις · καί εἰμί οὗτος ὁ τρόπος ὁ ὁ ἀίδιος σῶμα ἀπόδειξις | ἀπό ὁ κίνησις λαμβάνω οἰκεῖος ὁ περί κίνησις λόγος · νῦν δέ περί ὁ οὐράνιος καί θεῖον σῶμα διαλέγω ἀπό οὗτος ὁ ἀπόδειξις ποιέω λέγω , ὅτι ἀνάγκη ὁ θέω σῶμα ἀίδιος κινέω , εἴπερ ἀίδιος ζωή ζῶ · οὗτος δέ ἀνάγκη , εἴπερ ἀθάνατος αὐτός ἀνάγκη εἰμί · οὗτος δέ ἀνάγκη , εἴπερ ἀνάγκη ὁ θεῖον σῶμα ὁ εἰμί θεῖον σῶμα ὑπάρχω διά ὁ κατά ἐνέργεια ἀθανασία . ὥστε , κἀν συντίθημι πάλιν βούλομαι ὁ λόγος , εἴρω · ὁ οὐρανός θέω σῶμα εἰμί · ὁ θέω σῶμα κατά ἐνέργεια ἀθάνατος εἰμί · ὁ κατά ἐνέργεια ἀθάνατος ζωή ἀίδιος ἔχω · ὁ ζωή ἀίδιος ἔχω σῶμα κίνησις ἀίδιος ἔχω · ὁ ἀίδιος κινέω κυκλοφορέω ἀνάγκη · κυκλοφορέω δέ εἰμί ἀνάγκη μέσος τίς εἰμί σῶμα μένω κατά φύσις ἐν ὁ μέσος , ὅς ὁ μέρος ἐπί ὁ μέσος φέρω κατά φύσις βαρύς εἰμί καί ψυχρός , τοιοῦτος δέ ὁ γῆ γῆ δέ εἰμί ἀνάγκη καί πῦρ εἰμί καί ὁ μεταξύ ἐναντίος διάκειμαι ἀλλήλων · οὗτος δέ εἰμί ἀνάγκη καί γένεσις εἰμί καί φθορά · γένεσις δέ καί φθορά εἰμί ἀνάγκη πλείων εἰμί ὁ οὐράνιος κινέω καί ἀνάπαλιν γίγνομαι . οὗτος δέ δηλονότι ὁ ἀνάγκη ὡς ἐκ τεκμήριον συνάγω · αἴτιος γάρ ὁ ὁ οὐρανός κινέω ὁ γένεσις καί ὁ φθορά , οὗτος δέ ἐκεῖνος τεκμήριον · καί ὁ θλάω δέ κατά ὁ λόγος συμπέρασμα ὁ μέν ὡς ἐκ αἴτιος συνάγω , ὁ δέ ὡς ἐκ τεκμήριον . “ εἰμί δέ ἄν , φημί ὁ Ἀλέξανδρος , διά οὗτος ὁ Ἀριστοτέλης καί περί ὁ ὁ ἐνταῦθα προνοέω εἴρω · οὗτος γάρ , φημί , ἕπω ὁ ὁ θεός οὐ ἁπλόος κινέω καί ὁ ὁ στοιχεῖον εἰς ἀλλήλων μεταβολή καί ὁ ὁ ζῷον γένεσις . ζητέω δέ , φημί ὁ Ἀλέξανδρος , εἰμί εἰμί ὁ τέσσαρες στοιχεῖον κατά ὑπόθεσις ἀναιρέω ὁ ποικίλος ὁ θεῖον σῶμα κίνησις , πότερος οὗτος μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων ἢ οὖον . καί γάρ εἰμί μέν μή μεταβάλλω , ἀίδιος εἰμί , ὅσπερ ἀδύνατος · καί μέντοι εἰμί ἀίδιος ὁ γῆ , οὐδείς ἐσθίω ὁ ποικίλος ἐκεῖνος κίνησις , εἰμί γε γίγνομαι διά ὁ δήω ἀεί γῆ εἰμί · εἰμί δέ μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων · φθαρτός γάρ εἰμί ὁ ἑαυτοῦ φύσις , καί ὁ μεταβολή ὁ φθείρω εἰς ὁ ἐναντίος , οὗτος δέ εἰμί ὁ ἐναντίος · τίς πάλιν ἐσθίω ὁ ὁ θεῖον σῶμα ποικίλος κίνησις πρός ὁ οὗτος γένεσις καί φθείρω οὗτος τοίνυν ἀπορέω αὐτός λέξις λύω λέγω “ ἢ οὔτε ὁ φθείρω αὐτός οὔτε ὁ εἰς ἀλλήλων μεταβάλλω ὁ ἐκεῖνος κίνησις εἰμί αἰτία , ἀλλά ὁ τεταγμένως · ἐκ οὗτος γάρ ὁ καί πᾶς ἀεί κατά εἶδος σῴζω , ἐπεί ὅσος γε ἐπί ὁ οἰκεῖος φύσις αὐτός οὐδείς κωλύω ἄν εἰς εἷς ποτός πᾶς μεταβάλλω , ὡς λέγω ὁ ὁ ἐκπύρωσις γίγνομαι λέγω , καί πάλιν ἐκ ὁ εἷς εἰς ἄλλος . οὖον γάρ συνυπάρχω ἀναγκαῖος ὁ ἐναντίος ὥσπερ ὁ πρός τίς , οὐδέ οὗτος δείκνυμι , ἀλλά φύσις εἰμί · δύναμαι δέ φύσις εἰμί καί παρά μέρος εἰμί · οὗτος δέ γίγνομαι ἐνδέχομαι ἄν | ποτός μή εἰμί γῆ εἰς πῦρ , εἄν οὕτως τυγχάνω , πᾶς μεταβάλλω · μή εἰμί δέ γῆ οὐδέ ἄν ὁ ἐν κύκλος φορά εἰμί . ὁ οὖν ἀεί ὁ αὐτός διαμένω τάξις καί κατά ὁ μέτρον μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων οὗτος αἰτία ὁ ποικίλος κίνησις ὁ θεῖον σῶμα · ἕπω δέ ὁ εὔτακτος ὁ ἐνθάδε μεταβολή καί εὐκρασία ὁ ζῷον ὑπάρχω οὗτος καί ἐν ὁ λύω ὁ ζήτησις αὐτός ὁ ῥῆμα εἶπον ὁ Ἀλέξανδρος ἐγώ περί ὁ τοιοῦτος ζητέω , εἰμί χρή ἀληθής εἶπον , λευκός τίς εἰμί στάθμη κατά ὁ παροιμία . ὁ γάρ ἀναιρέω ὁ κύριος αἴτιος ζητέω ὁ ὁ ἀποτέλεσμα ὑπάρχω παίζω μᾶλλον ἢ σπουδάζω ἐγώ δοκέω ὁ ἔργον , ὡς εἰμί τις ἀναιρέω ὁ λόγος ὁ πηγή περί ὁ ποταμός ὁ ἐκ αὐτός πυνθάνομαι φυλάσσω αὐτός , πότερος ῥέω ὁ ποταμός ἀναιρέω ὁ πηγή ἢ οὖον . καί εἰμί μέν μή ῥέω , ἄτοπος εἰμί λέγω ποταμός ὁ μή ῥέω , εἰμί δέ ῥέω , ἐπάγω , ὅτι μηδείς δήω ὁ πηγή ὁ ποταμός πρός ὁ εἰμί . καίτοι πρόχειρον εἶπον , ὅτι ὁ ἐκ ἀρχή ὑπόθεσις ἄτοπος ὁ Μένων ὁ ποταμός ὁ πηγή ἀναιρέω · οὗτος δέ ἄτοπος ὁ μένω ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ὁ ὁ οὐρανός κίνησις ἀναιρέω , ὑπό ὅς γίγνομαι . εἰμί μέν οὖν διά οὗτος καί ὁ ζήτησις κατά ὁ ἐμός δόξα παρέλκω , καί ὁ λύσις δέ ὁ ζήτησις ἀπᾴδω ἐγώ δοκέω ὁ μή εἰμί ὁ ὁ στοιχεῖον μεταβολεύς αἴτιος ὁ οὐράνιος περιφορά . τίς γάρ ἀγνοέω , ὅτι πλησιάζω μέν ὁ κτάομαι κορυφή ἐγώ ὁ ἥλιος θερμαίνω τε ὁ περί ἐγώ καί ὁ ὑγρός ἐξατμίζω καί ἀήρ καί πυρός γένεσις ἐκ ὕδωρ ποιέω , ἀφίστημι δέ ὁ λεπτύνω συγκρίνω πάλιν καί ὕδωρ γένεσις ἀπεργάζομαι ; ἀλλά ἵστημι μέν καί ὁ τάξις καί μέτρον ὁρίζω μεταβάλλω αἴτιος ἐκεῖνος , πρό οὗτος δέ καί αὐτός ὁ μεταβάλλω ὅλως καί ὁ εἰμί ἐκ ὁ μεταβολεύς γίγνομαι οὐδείς ἄλλος ἢ ὁ οὐράνιος κίνησις αἰτιατέον . οὗτος δέ καί αὐτός Ἀλέξανδρος ἐφίστημι δύο λύσις ὁ ζήτησις ἐπάγω τοιοῦτος · “ εἰμί γάρ πᾶς ὁ γίγνομαι , φημί οὖον μόνος ἐκ τις γίγνομαι ἀλλά καί ὑπό τις · οὖον γάρ ἐκ ὕλη μόνος ἀλλά καί ὑπό ποιέω αἴτιος · οὐ αὐτάρκης ὁ στοιχεῖον μόνος πρός ὁ εἰς ἀλλήλων μεταβο΄λυν καί γένεσις ἐκ ἀλλήλων · δεῖ γάρ ὁ μεταβάλλω αὐτός · αὐτός γάρ ὕλη λόγος ἐπέχω πρός ἀλλήλων . ” καίτοι τοιοῦτος οἶδα χρή ὁ ζήτησις εὐθύς ὁ ὑπόθεσις μέμφομαι , ὅτι εἰμί ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ὑποτίθημι ἢ μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων ἢ ἀίδιος ὁ οὐράνιος κίνησις ἀναιρέω . πῶς δέ καί οὗτος λέγω , ὅτι οὐ ἀναγκαῖος ὁ ἐναντίος συνυπάρχω , ἀλλά δύναμαι καί παρά μέρος εἰμί , ὡς ἐνδέχομαι ποτός μή εἰμί γῆ εἰς πῦρ , εἄν οὗτος τυγχάνω , πᾶς μεταβάλλω καί πάλιν ἐκ οὗτος εἰς ἄλλος ; καί γάρ πρῶτος μέν , εἰμί ἐνδέχομαι , καί γίγνομαι εἄν ἐν ὁ ἤπειρος χρόνος ὁ ἐνδέχομαι ἀεί εἰμί αὐτός · ἔπειτα , εἰμί ὁ μεταβάλλω οὖον μόνος ἐκ ἐναντίος μεταβάλλω , ἀλλά καί ὑπό ἐναντίος , εἰς ὅς καί γίγνομαι ὁ μεταβολή , μηδείς ἄλλος εἰμί πλήν πυρός τίς εἰμί ὁ μεταβάλλω αὐτός , ὥστε ἄλλος τίς ἐκ ἐκεῖνος γίγνομαι ; ἀλλά οὗτος καί πλέω ἐγώ γιγνώσκω ὁ Ἀλέξανδρος ὁ ἐφεξῆς ἀντιληπτέον ἐγώ . p.286b10 σχῆμα δέ ἀνάγκη σφαιροειδής ἔχω ὁ οὐρανός ἠώς ὁ καί συνεχής εἰμί ὁ σφαῖρα . μετά ὁ περί ὁ οὐσία ὁ οὐράνιος σῶμα λόγος , ὅς ἐν ὁ πρῶτος βιβλίον συμπεραίνω , δείκνυμι ἐν ὁ πρόκειμαι , ὅτι κατά φύσις εἰμί ὁ οὐρανός ὁ κύκλος κίνησις καί οὖον βία , καί ἐφεξῆς περί ὁ τοπικός σχέσις ζητέω , ὅς πρῶτος ὁ ὁ δεξιός καί ἀριστερός ἀπό ὁ ἀρχή ὁ κίνησις εὑρίσκω ἀπό οὗτος ὁ λοιπάς συλλογίζομαι , εἶτα ὁ ἀντικίνησις ὁ αἴτιος εὑρίσκω μετά ὁ περί ὁ κίνησις σκέμμα ἐναργής εἰμί περί ὁ σχῆμα λοιπός ὁ οὐράνιος ζητέω καί σαφῶς καί ἀκριβῶς καί τεταγμένως διά πλείων ἐπιχείρημα , ὅτι σφαιροειδής εἰμί , ἀποδείκνυμι . καί ὁ γε πρῶτος ὁ επικειρημα ἐπί ἀξίωμα πρόειμι ὁ λέγω · ὁ πρῶτος φύσις ὁ σχῆμα ὁ πρῶτος φύσις ὁ σῶμα εἰμί · καί ὅτι πρῶτος φύσις ὁ σῶμα ὁ οὐράνιος εἰμί . οὗτος οὖν ἐναργής λαμβάνω συνάγω ὁ λόγος οὗτος · ὁ σφαιρικός σχῆμα πρῶτος ὁ σχῆμα εἰμί · ὁ πρῶτος ὁ σχῆμα ὁ πρῶτος σῶμα εἰμί , τουτέστι ὁ οὐράνιος . ὅτι δέ πρῶτο , ὁ σχῆμα εἰμί ὁ σφαιρικός , δείκνυμι καθόλου περί ὁ σχῆμα διορίζω , ποῖος εἰμί πρῶτος καί ἐν ἐπίπεδος καί ἐν στερεός . διαιρέω οὖν ὁ ἐπίπεδος σχῆμα εἰς τε ὁ εὐθύγραμμος σχῆμα καί εἰς ὁ περιφερόγραμμα δείκνυμι , ὅτι ὁ κύριος περιφερόγραμμος ὁ κύκλος καί ἁπλόος εἰμί καί τέλειος ὁ εὐθύγραμμος σχῆμα . καί ὅτι μέν ἁπλόος εἰμί , δείκνυμι ἐκ ὁ ὁρισμός · εἰμί γάρ κύκλος μέν εἰμί σχῆμα ἐπίπεδος ὑπό εἷς γραμμή περιέχω , ὁ δέ εὐθύγραμμος ὁ ἁπλόος ὁ τρίγωνος ὑπό τρεῖς εὐθύς περιέχω γραμμή , ἐν ἕκαστος δέ γένος ὁ εἷς ὁ πολύς ἁπλόος εἰμί , ὁ δέ ἁπλόος πρότερος ἀεί ὁ σύνθετος , εἴπερ ἐκ ὁ ἁπλόος ὁ σύνθετος συνίστημι , πρῶτος εἄν εἰμί ὁ ἐπίπεδος ὁ κυλλός . ἀλλά μήv καί τέλειος ὁ ἐπίπεδος σχῆμα ὁ κύκλος εἰμί , εἴπερ τέλειος εἰμί , ὅς μηδείς εἰμί λαμβάνω ἔξω ὁ αὐτός μέρος , ὦ δέ δύναμαι οἰκεῖος προστίθημι , ὡς διά-ὁρίζω πρότερος , οὗτος οὖον τέλειος , καί ὁ μέν εὐθύς δυνατός ἀεί προστίθημι , ὁ δέ ὁ κύκλος περιέχω γραμμή οὖον δυνατός , περιέχω δέ ὁ μέν εὐθύγραμμος ὑπό ὁ οὐδέποτε τέλειος εὐθύς , ὁ δέ κύκλος ὑπό ὁ ἀεί τέλειος περιφέρεια · δῆλος , ὅτι τέλειος ὁ ἐπίπεδος σχῆμα ὁ κύκλος εἰμί . ὁ δέ τέλειος πανταχοῦ ὁ ἀτελής πρότερος εἰμί ὁ φύσις , εἴπερ ὁ ἀτελής ἐκ ὁ τέλειος μεταλαγχάνω τέλειος · καί κατά οὗτος ἄρα ὁ κύκλος ὁ εὐθύγραμμος σχῆμα πρότερος . οὖον μόνος δέ κατά ὁ οὐσία , ἀλλά καί ὁ χρόνος πρότερος εἰμί ὁ τέλειος ὁ ἀτελής · ὅταν μέν γάρ ἐπί ὁ αὐτός λαμβάνω ἄμφω , ὡς ἐπί ὁ ἐν γένεσις , ὁ ἀτελής ὁ τέλειος πρότερος εἰμί ὁ χρόνος · πρότερος γάρ σπέρμα ἔμβρυον καί οὗτος ὁ βρέφος ὁ χρόνος · ἀλλά προηγέομαι ὁ χρόνος ὁ σπέρμα ὁ σπερμαίνω καί ὁ γίγνομαι ἕκαστος ὁ τε γενητός καί ὁ ἀίδιος αὐτός αἴτιος τέλειος ἀτελής . ὥσπεο δέ ἐν ὁ ἐπίπεδος ἁπλόος τε εἰμί ὁ κύκλος καί τέλειος , οὕτως ἐν ὁ στερεός ὁ σφαῖρα καί διά ὁ αὐτός αἴτιος · καί γάρ καί ὁ σφαῖρα ἐν ὁ στερεός ὑπό εἷς ἐπιφάνεια περιέχω ὁ εὐθύγραμμος στερεός σχῆμα ὑπό πλείων ἐπιφάνεια περιέχω , καί ὁ περιέχω ὁ σφαῖρα ἐπιφάνεια μόνος τέλειος εἰμί ὡς ἀνεπίδεκτος προσθήκη οἰκεῖος · ὡς ἄρα ὁ κύκλος ἐν ὁ ἐπίπεδος , οὕτως ὁ σφαῖρα ἐν ὁ στερεός · πρῶτος ἄρα ὁ σφαῖρα ὁ στερεός σχῆμα κατά οὐσία καί εἰκότως ὁ πρῶτος κατά οὐσία ὁ σῶμα ἐφαρμόζω . ὅτι2 δέ ἁπλόος μόνος ὁ στερεός σχῆμα εἰμί ὁ σφαῖρα , καί ταὐτος ἔχω περί αὐτός ἔννοια ὁ φυσικός , δηλόω ὁ ἐκ ἐπίπεδος ὁ σῶμα γεννάω καί εἰς ὁ ἐπίπεδος διαιρέω αὐτός . οὗτος γάρ καίτοι στοιχεῖον καί ἀρχή ὁ σῶμα ὁ ἐπίπεδος λέγω μόνος ὅμως ὁ στερεός οὖον διαιρέω ὁ σφαῖρα ὡς οὐ ἔχω πλείων ἐπιφάνεια ἢ εἷς . τίς οὖν ; φημί ἄν τις , οὐ εἰμί σῶμα καί ὁ σφαῖρα καί μέρος ἔχω καί δύναμαι διαιρέω εἰς ὁ μέρος ; οὗτος λύω ὁ ἔνστασις ὁ Ἀριστοτέλης ἄλλος φημί εἰμί ὁ εἰς ὁ ἐπίπεδος διαίρεσις καί ἄλλος εἰς ὁ μέρος · ὁ μέν γάρ εἰς ὁ ἐπίπεδος ὡς εἰς ἁπλόος καί στοιχειώδης καί ἄλλος ὁ εἶδος γίγνομαι · οὖον γάρ εἰς σῶμα , ἀλλά εἰς ἀσώματος · ὁ δέ εἰς ὁ μέρος διαιρέω σῶμα εἰς σῶμα διαιρέω ὁ αὐτός οὐσία ἔχω ὁ ὅλος , ὡς ὁ σφαῖρα εἰς ἡμισφαίριον , καί ὁ μέν εἰς ὁ μέρος τοιοῦτος διαίρεσις καί ὁ ἁπλόος ὑπάρχω , ὁ δέ εἰς ὁ ἐπίπεδος μόνος ὁ σύνθετος · διό ὁ μή διαιρέω ὁ σφαῖρα εἰς ἐπίπεδος ὑπό ἐκεῖνος τεκμήριον ὁ ἁπλόος νομίζω αὐτός . καί ἄλλως δέ δείκνυμι , ὅτι πρωΐ ὁ ὁ σχῆμα ἐν μέν ὁ ἐπίπεδος ὁ κύκλος , ἐν δέ ὁ στερεός ὁ σφαῖρα , ἀπό ὁ ὁ ἀριθμός τάξις πάλιν . εἰμί γάρ πρότερος ὁ εἷς ὁ δύο , καί εἰμί ὁ μέν κύκλος κατά ὁ εἷς ὑπό εἷς γραμμή περιέχω , ὁ δέ τρίγωνος , ὅσπερ εἰμί ὁ εὐθύγραμμος σχῆμα ὁ ἁπλόος , κατά ὁ δύο δύο ὀρθός ἴσος ἔχω ὁ ἐντός γωνία , εἰμί ἄν ὁ κύκλος πρῶτος · εἰμί δέ ὁ τρίγωνος τις ὁ εἷς ἀφορίζω , ὁ κύκλος ἁπλόος εἰμί ὁ τρίγωνος οὐκέτι ἄν εἰμί σχῆμα · ὁ γάρ εἷς οὐδείς εἰμί ἁπλόος . εἰμί οὖν ὡς ἐν ὁ ἐπίπεδος σχῆμα ὁ κύκλος ἔχω πρός ὁ εὐθύγραμμος , οὕτως ἐν ὁ στερεός ὁ σφαῖρα , δῆλος , ὅτι πρῶτος ἄν εἰμί ὁ σφαῖρα . ὁ δέ ἀναλογία οὗτος ὡς σαφής παρίημι προστίθημι ὁ συμπέρασμα ὁ ὅλος ἀπόδειξις ἐπάγω παρασυναπτικῶς μετά ὁ ἀπόδειξις . ἐπεί γάρ ὁ πρῶτος σχῆμα , τουτέστι ὁ σφαιρικός , ὡς ἀποδείκνυμι , ὁ πρῶτος σῶμα εἰμί · ἀνάγκη γάρ εἰμί ὁ πρῶτος ὁ πρῶτος · πρῶτος δέ σῶμα ὁ ὁ ἀπλανής , ὅσπερ εἶπον ἐν ὁ ἔσχατος περιφορά , ὁ ἄρα σφαιρικός σχῆμα ὁ ἀπλανής οὐράνιος σῶμα εἰμί ὁ ὁ κύκλος φορά περιφέρω . εἰμί δέ πρότερος μέν ἀπό ὁ κύκλος κίνησις πρῶτος δείκνυμι ὁ φύσις ὁ οὐράνιος σῶμα · καί γάρ ὅτι ἀίδιος , ἐκ οὗτος δείκνυμι · νῦν δέ ἀπό ὁ πρῶτος εἰμί ὁ φύσις δείκνυμι , ὅτι σφαιρικός , μή νομίζω τις διάλληλος εἰμί ὁ δεῖξις · οὖον γάρ αὐτός εἰμί ὁ κύκλος κινέω καί ὁ σφαιρικός εἰμί · δύναμαι γάρ τίς καί σφαῖρα εἰμί μή κύκλος κινέω καί κύκλος κινέω μή εἰμί σφαῖρα . δείκνυμι δέ ὁ ὁ ἀπλανής σῶμα σφαιροειδής εἰμί ὡς πρῶτος σῶμα πρῶτος σχῆμα ὁ σφαιρικός προσήκω δείκνυμι ἀκόλουθος καί ὁ περιέχω ὑπό αὐτός σῶμα καί ἅπτω αὐτός πανταχόθεν ὁ κοῖλος ἐπιφάνεια σφαιρικός καί αὐτός εἰμί · ἢ γάρ κενός ἀνάγκη εἰμί μεταξύ , ὅσπερ ἀδύνατος δείκνυμι , ὁ , εἰμί πᾶς πλήρης , ἀνάγκη ὁ πανταχόθεν ἅπτω ὁ Κόης ἐπιφαίνω ὁ σφαιρικός σχῆμα καί αὐτός σφαιρικός εἰμί , κατά δέ ὁ ἀκολουθία ὁ αὐτός καί μετά ὁ θέω σῶμα ὁ ἐν γένεσις καί φθορά , ὅσπερ ἅμα πᾶς ὡς εἷς πρός ὁ μέσος καλέω , σφαιρικός εἰμί καί οὗτος · ὁ γάρ ὑπό ὁ σφαιροειδής περιέχω καί ἅπτω αὐτός πανταχόθεν ὡς μηδείς κενός ἀπολείπω σφαιροειδής καί αὐτός ἀνάγκη εἰμί , ὁ δέ ὑπό σελήνη ἅπτω ὁ σεληνιακός σφαῖρα . καί ὅτι μέν πᾶς ἅμα ὁ ἐν γένεσις σῶμα ὡς εἷς ὁ σχῆμα σφαιρικός εἰμί , δείκνυμι νῦν · ὅτι δέ καί ἕκαστος ὁ τέσσαρες ὁ οἰκέω σχῆμα σφαιρικός εἰμί , ὀλίγος προέρχομαι ἀποδείκνυμι . οὖον γάρ ἀνάγκη , εἰμί ὁ πυρός ἔξωθεν ἐπιφάνεια σφαιρικός ὁ ἅπτω τοιοῦτος , καί ὁ ἐντός ὅμοιος εἰμί · οὗτος γάρ ἐπί ὁ κατά ὁ ἑαυτοῦ οὐσία ἔχω ὁ σφαιρικός ἀναγκαῖον | εἰμί καί οὐ ἐπί ὁ ἄλλος συντυπόω . μέχρι οὗτος ὁ πρῶτος ἐπιχείρημα συμπληρόω ὁ δείκνυμι , ὅτι σφαιροειδής ὁ οὐρανός , ἐκ ὁ δήω ὁ πρῶτος ὁ σχῆμα ὁ πρῶτος ὁ σῶμα ὑπάρχω ὡς κατά οὐσία αὐτός καί κατά φύσις προσήκω · εἰμί δέ οὗτος σφαιροειδής , καί ὁ ὅλος κόσμος τοιοῦτος . καλός δέ ἄν εἰμί καί ὁ ὁ Πλάτων περί ὁ κοσμικός σχῆμα εἴρω ἀκούω · “ σχῆμα δέ δίδωμι αὐτός ὁ πρέπω καί ὁ συγγενής · ὁ δέ ὁ πᾶς ἐν ἑαυτοῦ περιέχω μέλλω ζῷον πρέπω ἄν εἰμί σχῆμα ὁ περιλαμβάνω ἐν ἑαυτοῦ πᾶς ὅσος σχῆμα · διό καί σφαιροειδής ἐκ μέσος πάντῃ πρός τελευτή ἴσος ἀπέχω κυκλοτερής αὐτός τορνόομαι , πᾶς τέλειος ὅμοιος τε αὐτός ἑαυτοῦ σχῆμα νομίζω μυρίος καλός ὅμοιος ἀνόμοιος . τίς τοίνυν διαφέρω πρέπω καί συγγενής εἶπον ὁ “ οἰκεῖος τε ὁ οὐσία καί ὁ φύσις ” ; εἴρω δέ καί , ὅτι πᾶς τέλειος σχῆμα ὁ σφαιρικός εἰμί . ἐφεξῆς νέος . ρ . 287a11 ἔτι δέ ἐπεί φαίνω καί ὑπόκειμαι ἠώς ὁ διά ὁ μή ὁ αὐτός χώρα καταχέω ὁ ὅλος . δεύτερος ἐπιχείρημα δείκνυμι , ὅτι σφαιροειδής εἰμί ὁ οὐρανός , ἐκ ὁ προαποδείκνυμι . εἰμί γάρ κύκλος περιφέρω ὁ οὐρανός , ὡς δείκνυμι πρότερος , καί μήτε κενός εἰμί ἐκτός αὐτός μήτε τόπος , ὡς καί οὗτος προαποδείκνυμι , σφαιρικός αὐτός εἰμί ἀνάγκη . εἰμί γάρ εὐθύγραμμος εἰμί ὁ σχῆμα , οὐ ἄν περιφέρω ὁ αὐτός κατέχω τόπος · οὐδέ γάρ ὁ μέρος ἐν ὁ ἀλλήλων τόπος χωρέω · ὁ γάρ ἐξοχή ὁ γωνία κινέω ποιέω , ὅπου πρότερος εἰμί σῶμα , νῦν οὐ εἰμί , καί ὅς νῦν οὐ εἰμί , πάλιν εἰμί , μείζων ὁ εἰσοχή τόπος ἐπιλαμβάνω , ὥστε κενός ἄν εἰμί καί τόπος ἐκτός ὁ ὁ ἐξοχή ὁ γωνία δέχομαι . ὁ δέ συμβαίνω καί τόπος εἰμί ἔξω καί σῶμα καί κενός ἤτοι ἀντί ὁ ἢ τόπος ἢ σῶμα ἢ κενός εἴρω · πάντως γάρ ἐν τίς οὗτος εἰμί ἐκτός αὐτός · ἢ μᾶλλον , ὅσος ἀποδείκνυμι μή εἰμί ἔξω ὁ οὐρανός , σῶμα , κενός , τόπος , πᾶς εἰμί , ἐάν κύκλος κινέω ὁ οὐρανός εὐθυγραμμικός ἔχω ὁ σχῆμα . εἰμί γάρ , ὅπου πρότερος εἰμί σῶμα , νῦν οὐ εἰμί , κενός ἄν εἰμί , καί εἰμί , ὅς νῦν οὐ εἰμί , πάλιν εἰμί , σῶμα εἄν εἰμί καί τόπος ὁ δεκτικός αὐτός · ὁ γάρ τέως κενός τόπος γίγνομαι δέχομαι σῶμα . γίγνομαι δέ σῶμα ἐκτός αὐτός οὐ ἄλλος παρά ὁ μόριον αὐτός , ἀλλά κατά ὅσος , κατά ὅς μέρος ἐκτός αὐτός οὐ εἰμί σῶμα . κατά ἐκεῖνος γίγνομαι σῶμα ἐν ὁ περιφορά . κἀν μή εὐθυγραμμικός δέ , φημί , εἰμί ὁ ὁ οὐρανός σχῆμα , ἀλλά τίς ἄλλος μή σφαιρικός · οὗτος γάρ δηλόω διά ὁ | μισέω ἔχω ὁ ἐκ μέσος γραμμή , ἀλλά φακοειδής ᾠοειδής · ἐν ἅπας , φημί , ὁ τοιοῦτος συμβαίνω καί τόπος ἔξω καί κενός εἰμί ὁ περιφορά διά ὁ μή ὁ αὐτός χώρα καταχέω ὁ ὅλος . οὗτος ὁ Ἀριστοτέλης εἶπον καί ὁ Ἀλέξανδρος ἀνθυπάγω καλῶς , ὅτι οὐ ἁπλόος ὑγιής ἐπί οὗτος ὁ λόγος , ἀλλά εἰμί μέν φακοειδής εἰμί ὁ πόλος ἔχω κατά ὁ κέντρον ὁ ἐπίπεδος , ὁ αὐτός ἀεί κατέχω τόπος περιφέρω , εἰμί δέ κατά ὁ περιφέρεια ἔχω ὁ πόλος , ὥστε ἐπί ὁ κυκλικός σχῆμα γίγνομαι ὁ περιφορά , ἀνάγκη κενός ἀπολείπω καί τόπος · ὁμοίως δέ καί εἰμί ᾠοειδής εἰμί μή κτάομαι ὁ μῆκος ἔχω ὁ πόλος . ἀλλά πλάγιος , ὡς κτάομαι ὁ μῆκος γίγνομαι ὁ περιστροφή , ἀνάγκη κενός ἀπολείπω , εἰμί δέ κατά ὁ μῆκος ἔχω ὁ πόλος , οὐκέτι . καί ὁ κύλινδρος δέ καί ὁ κῶνος καί ὁ ῥομβοειδής καλέω στερεός , ὅσπερ ἐκ δύο κῶνος κατά ὁ βάσις συνάπτω σῦς - ἵστημι , ἐάν περί ὁ ἑαυτοῦ ἄγω κινέω , ὁ αὐτός ἀεί κατέχω τόπος . τίς δήποτε οὖν οὕτως ἔχω οὗτος ἀδιορίστως αὐτός τίθημι ὁ Ἀριστοτέλης ; ἢ ὁ συμβαίνω νῦν κύριος ἀκούω λύω ὁ ἀπορία ; ἐν ἅπας γάρ οὗτος ἄλλως καί ἄλλως ὁ πόλος λαμβάνω συμβαίνω κατά τις λῆψις καί τόπος ἔξω καί κενός εἰμί ὁ φορός , ὁ δέ σφαιρικός σχῆμα διά ὁ ὁμοιότης , ὅπως ἄν λαμβάνω ὁ πόλος , ἐν ὁ αὐτός ἀεί τόπος περιστρέφω , διότι πᾶς ἴσος ἔχω ὁ ἀπό ὁ μέσος · ὁμοιομερής γάρ εἰμί τίς μᾶλλον ὅδε ἢ ὅδε πλέω ἢ μικρός διΐστημι ὁ μέσος ; ὁ μέν οὖν Ἀριστοτέλης ἐκ ὁ φυσικός προαποδείκνυμι ὁ τε μηδείς εἰμί ἔξω ὁ οὐρανός σῶμα μήτε τόπος μήτε κενός συλλογίζομαι ἐν δύο σχῆμα , ὅτι σφαιροειδής εἰμί ὁ οὐρανός , οὕτως · ὁ οὐρανός κύκλος κινέω ὁ αὐτός ἀεί τόπος κατέχω · οὐδείς ὁ ἄλλος σχῆμα ἔχω παρά ὁ σφαιρικός κύκλος κινέω ὁ αὐτός ἀεί τόπος κατέχω , ἀλλά ὁ μέν εὐθυγραμμικός περιφέρω καί τόπος ἀπολείπω καί κενός καί σῶμα , ὡς εἴρω πρότερος , ὁ δέ περιφερόγραμμα πᾶς οὐ ἀεί πληρόω ὁ τόπος · συμβαίνω γάρ κατά τις ὁ πόλος λῆψις ἀπολείπω τε καί προσλαμβάνω ὁ ἔξωθεν τόπος · ὁ ἄρα οὐρανός οὐδείς εἄν ἔχω ὁ ἄλλος σχῆμα παρά ὁ σφαιρικός . ὁ δέ ἀστρονόμος συγχωρέω τις ὁ σχῆμα , οἷος κύλινδρος καί κῶνος καί ὁ φακοειδής καί ᾠοειδής καί ὁ ῥομβοειδής καλέω στερεός , οὕτως ἔχω ὁ πόλος , ὡς ἀεί ὁ αὐτός καταχέω τόπος , ἐκ ὁ φαίνω δείκνυμι μηδείς ἄλλος σχῆμα ὁ οὐρανός ἔχω δύναμαι πλήν ὁ σφαιρικός . ἄν γάρ ὁ ἀπλανής ἐπί παράλληλος κύκλος ὁ αὐτός ἀεί φέρω δοκέω ὁ αὐτός φυλάσσω ἀπόστημα πρός ἐγώ , ἀλλά ὁ γε πλανάω λέγω ἐπί λοξός κινέω κύκλος καί ἐκ ἄλλος παράλληλος εἰς ἄλλος μεταβαίνω πλείων καί μικρός ὁ πρός ἐγώ ἀπόστασις ἔχω , οὖον ὁ ἀπόγειος καί περίγειος γίγνομαι , ὥσπερ νῦν λέγω , ἀλλά ὁ ἄνισος ἐπί ὁ ἄλλος σχῆμα εἰμί ὁ ἀπό ὁ γῆ ἐπί ὁ διάφορος ὁ οὐρανός μέρος προσπίπτω εὐθύς · μείζων ἄρα καί μικρός ἀλλήλων καί αὐτός ἑαυτοῦ φαίνω κατά ὁ διάφορος ἀπόστασις ὁ πρός ἐγώ καί ἐπί ὁ αὐτός ἐπιφάνεια εἰμί . ὁ δέ Πτολεμαῖος ὁ σφαιρικός σχῆμα συλλογίζομαι καί ἐκ ὁ μή δύναμαι κατά ἄλλος ὑπόθεσις θέσις ὁ ὁ ὡροσκοπεῖον κατασκευή συμφωνέω , καί φυσικός δέ ἐπιβάλλον λάω ὁ θαυμάσιος ὁ Πλάτων εἴρω μιμνήσκω · “ ὁ σῶμα , φημί , λεπτομερέστερος καί ὁμοιομερής εἰμί ὁ αἰθήρ , ὁ δέ ὁμοιομερής ὁμοιομερής ὁ ἐπιφάνεια , ὁμοιομερής δέ ἐπιφαίνω μόνος ὅς τε κυκλοτερής ἐν ὁ ἐπίπεδος καί ὁ στερεός ὁ σφαιρικός . ” p . 287a23 ἔτι δέ εἰμί ὁ μέν κίνησις ὁ μέτρον ἠώς ὁ σφαιροειοη αὐτός ἀνάγκη εἰμί . τρίτος ἐπιχείρημα οὗτος δείκνυμι , ὅτι σφαιρικός εἰμί ὁ ὁ οὐρανός σχῆμα . ὁ δέ συναγωγή ὁ λόγος τοιοῦτος · ὁ ὁ οὐρανός κίνησις μέτρον κίνησις εἰμί · ὁ μετρέω δέ κίνησις ὁ μικρός εἰμί · μικρός δέ ὁ ταχύς · ταχύς δέ κίνησις ἀπό ὁ αὐτός δύναμις ὁ κατά ὁ μικρός διάστασις · μικρός δέ ὁ ἴσος χωρίον περιέχω σχῆμα ἐν μέν ὁ ἐπίπεδος ὁ κυκλικός γραμμή , ἐν δέ ὁ στερεός ὁ σφαιρικός ἐπιφάνεια · ὁ ἄρα Οὐρανία περιφορά σῶμα εἰμί σφαιρικός ἔχω σχῆμα . ὁ δέ λῆμμα ἕκαστος ὁ μέν ὁ οὐράνιος περιφορά μέτρον εἰμί ὁ κίνησις ἐν ὁ τέταρτος ὁ φυσικός ἀκρόασις ἐν ὁ περί χρόνος λόγος δείκνυμι . καί νῦν σύντομος ὑπομιμνῄσκω ὁ αἰτία · διά γάρ ὁ εἰμί μόνος κίνησις ὁμαλής καί συνεχής καί ἀίδιος . δεῖ γάρ ὁ μέτρον ὁ κίνησις κίνησις εἰμί καί αὐτός , ὡς ὁ μέγεθος μέγεθος καί ὁ μόνος μόνος καί ὁ χοῦς χόω καί ὁ ῥοπή ῥοπή . δεῖ δέ καί συνεχής εἰμί ὁ ὁ ἄλλος μετρέω κίνησις · εἰμί γάρ διαλαμβάνω στάσις , πῶς μετρέω ὁ συνεχής ; δεῖ δέ καί ὁμαλής εἰμί ὁ μέτρον · εἰμί γάρ ἐπιτείνω καί ἀνίημι , πῶς ἄν μετρέω ; ὅμοιος γάρ ὡς εἰμί πῆχυς τις ποτέ μέν ἐκτείνω ποτέ δέ συστέλλω εἰς μέτρον παραλαμβάνω . δεῖ δέ καί ἀίδιος εἰμί ὁ μετρέω κίνησις · ἀεί γάρ εἰμί κίνησις ἀεί δεῖ καί ὁ μετρέω αὐτός εἰμί . οὗτος δέ ἅμα πᾶς , ὁ συνεχής , ὁ ὁμαλής , ὁ ἀίδιος , μόνος πρόσειμι ὁ ὁ οὐρανός κινέω · ὀρθῶς οὖν εἴρω , ὅτι ὁ ὁ οὐρανός περιφορά μέτρον εἰμί ὁ ἄλλος κίνησις . κατά ἕκαστος δέ γένος ὁ μέτρον - Μένων τε καί | μετρέω ὁ ἐλάχιστος εἰμί ὁ μέτρον · εἰμί μέν γάρ στάδιος εἰμί , στάδιον , εἰμί δέ μόνος , μόνος , εἰμί κύαθος , κύαθος , καί ἀεί ὁ ὁ μικρός μείζων , ἄν ἄλλος τίς μετρέω , ἀλλά καί αὐτός ὑπό ὁ μικρός μετρέω · ὁ γοῦν πῆχυς μέτρον εἰμί ὑπό ὁ πούς ὅμως μετρέω καί ὁ πούς ὑπό δάκτυλος . μικρός δέ κίνησις ὁ ἐν μικρός χρόνος γίγνομαι · ἐν μικρός δέ χρόνος ὁ ἴσος περίειμι ὁ ταχύς · ταχύς δέ ἀπό ὁ αὐτός δύναμις ὁ ὁ ἴσος μέν περίειμι χωρίον , οἷος δέκα . πλέθρον ἐμβαδόν διά μικρός δέ ὁ περιέχω αὐτός διάστασις , ἵνα ὁ αὐτός Μένων ὁ ὁ αὐτός χωρίον περίειμι μικρός καί ἅμα ταχύς γίγνομαι ὁ κίνησις καί παρά ὁ χρόνος καί παρά ὁ διάστασις ὁ περιέχω · μικρός δέ ὁ ἀπό ὁ αὐτός ἐπί ὁ αὐτός , τουτέστι ὁ σχῆμα περιέχω τίς καί ὁρίζω διάστασις , ἐν μέν ἐπίπεδος ὁ κυκλικός , ἐν δέ στερεός ὁ σφαιρικός , διότι δείκνυμι καί πρό Ἀριστοτέλης μέν πάντως , εἴπερ αὐτός ὡς δείκνυμι συγχράω , καί παρά Ἀρχιμήδης καί παρά Ζηνόδωρος πλατύς , ὅτι ὁ ἰσοπερίμετρος σχῆμα πολύχωρος εἰμί ἐν μέν ὁ ἐπίπεδος ὁ κύκλος , ἐν δέ ὁ στερεός ὁ σφαῖρα . οὗτος δέ ἀκόλουθος εἰμί ὁ νῦν ὑπό ὁ Ἀριστοτέλης λέγω ὁ ὁ ὁ ἴσος ἐπίπεδος περιέχω γραμμή μικρός εἰμί ὁ κυκλικός , ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ στερεός ὁ σφαῖρα · εἰμί γάρ ἴσος εἰμί ὁ περιέχω ἐλαχύς εἰμί ὁ περιέχω , ἐάν ἴσος γίγνομαι ὁ περιέχω , μικρός ἄν εἰμί ὁ περιέχω . δεῖ ἄρα ὁ ὁ ταχύς καί μικρός κίνησις ὁ κύκλος κινέω , εἰμί μέν ἐπίπεδος εἰμί , κυκλικός εἰμί , εἰμί δέ στερεός , σφαιρικός . εἰμί γάρ ἄλλος τίς σχῆμα ἔχω ἴσος εἰμί ὁ σφαιρικός , ἐπεί ἐν ἴσος ὄγκος μικρός εἰμί ὁ ὁ σφαῖρα ἐπιφάνεια ὁ ἄλλως σχηματίζω , μικρός ἄν εἰμί καί ὁ κίνησις ὁ σφαῖρα δύναμις ὁ αὐτός εἰμί · μείζων ἄρα ὁ ὁ ἄλλως σχηματίζω , ὅσπερ ἄτοπος , εἰμί μέλλω μέτρον εἰμί ὁ κίνησις · ἕκαστος γάρ ὁ κύκλος κινέω ὁ αὐτός περίμετρον κινέω , ὥσπερ ὁ ἐπί εὐθύς κινέω ἕκαστος ὁ ὁ ὑπόκειμαι διάστημα . ζητέω δέ ὁ Ἀλέξανδρος ἐν οὗτος , πῶς ὁ Ἀριστοτέλης δύναμαι λέγω ὁ ἴσος ἐπίπεδος ὑπό μικρός γραμμή περιέχω ὁ κύκλος , εἰμί γε μήπω κατά αὐτός ὁ ὁ κύκλος τετραγωνισμός εὑρίσκω τυγχάνω · ὁ γάρ ὁ ὁ κύκλος , φημί , γραμμή συμβάλλω ὁ εὐθύς ἀρτέομαι ὁ τετραγωνισμός ὁ κύκλος . καί λύω ὁ ζήτησις λέγω , ἢ ὅτι οὗτος γράφω εὑρίσκω πόσος ὁ τετραγωνισμός · οὐδέ γάρ νῦν , φημί , ὁμολογέω εὑρίσκω , διότι ὁ φέρω δείκνυμι ἐπί ὑπόθεσις πρόειμι · ἢ ὁ σύγκρισις , φημί , οὖον πρός ὁ εὐθύγραμμος ποιέω ὁ κύκλος νῦν , ἀλλά πρός ὁ περιφερόγραμμα , οἷος ὁ καλέω ἔλλειψις . καί γάρ οὖον μόνος ὁ εὐθύγραμμος ἴσος , ἀλλά καί ὁ περιφερόγραμμος ὁ κύκλος μικρός ἔχω περίμετρον · ὁμοίως δέ καί ὁ σφαῖρα οὖον μόνος ὁ εὐθύγραμμος στερεός , ἀλλά καί ὁ ὑπό εἷς ἐπιφάνεια περιέχω , οἷος ὁ φακοειδής καί ᾠοειδής , ἴσος εἰμί μικρός ἔχω ὁ ἐπιφάνεια . ὅτι δέ πρός οὗτος ὁ σύγκρισις ποιέω ὁ Ἀριστοτέλης , πιστόω ὁ Ἀλέξανδρος ἐκ ὁ ὁ ἀπό ὁ αὐτός ἐπί ὁ αὐτός οὗτος μάλιστα προσήκω ὁ σχῆμα ὁ ὑπό εἷς γραμμή ἢ εἷς ἐπιφάνεια περιέχω . καίτοι προέρχομαι ὀλίγος αὐτός ὁ Ἀλέξανδρος οὗτος λέγω φημί , ἵνα σχῆμα δηλόω περίμετρον . σχῆμα γάρ εἰμί ὁ ὑπό τις ἤ τίνω ὁράω περιέχω · τοιοῦτος δέ εἰμί , φημί , ἀπό ὁ αὐτός ἐπί ὁ αὐτός ἔχω ὁ περιέχω γραμμή · οὖον γάρ ὁ εὐθύς φημί περίμετρον · οὖον γάρ ἀπό αὐτός ἐπί ὁ αὐτός · ἀλλά οὐδέ ὁ γωνία , διό οὐδέ οὗτος σχῆμα · ὥστε κοινῶς οὗτος περί ὁ σχῆμα εἴρω καί οὖον μόνος ὁ περιφερόγραμμος . καί ἄλλως δέ πειράω δείκνυμι ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι πρός ὁ περιφερόγαμμα νῦν ὁ σύγκρισις ὁ Ἀριστοτέλης ποιέω , λέγω , ὅτι ὁ πρό οὗτος ἐπιχείρησις ὁ εἰς ὁ κενός ἀπάγω ἐπί μέν ὁ εὐθύγραμμος σχῆμα φανερός εἰμί διά ὁ ὁ γωνία ἐξοχή , ἐπί δέ ὁ περιφερογρόμμων οὐ ὁμοίως · διό εἰμί εἄν οὗτος περί οὗτος προστίθημι , ὁ διά ὁ προλαμβάνω δεῖξις οὐ εἰμί ὁμοίως δείκνυμι . μήποτε δέ οὔτε ὁ ζήτημα ὁ Ἀλέξανδρος οὔτε ὁ λύσις αὐτός ἔχω τις πρός ὁ πάρειμι χρεία , οὐδέ ἐκεῖνος ὀρθῶς εἴρω , ὅτι ὁ ὁ κύκλος γραμμή συμβάλλω ὁ εὐθύς ἀρτέομαι ὁ τετραγωνισμός ὁ κυλλός . ὁ γάρ προβάλλω κύκλος τετραγωνίζω οὖον οὗτος προβάλλω ὁ ὁ γραμμή ὁ κύκλος εἷς εἰμί τέσσαρες εὐθύς ἴσος εὑρίσκω , ἀπό ὅς ἄν ὁ τετράγωνος γίγνομαι · οὗτος γάρ εὑρίσκω πάλη καί πρόπαλαι , ἐκ ὅς ὁ ὁ κύκλος γραμμή τριπλασιεφέβδομος εὑρίσκω ὁ διάμετρος , καί οὐδείς εἰμί χαλεπός τριπλασιεφέβδομος ὁ διάμετρος ποιέω εὐθύς ἴσος εἰμί ὁ ὁ κύκλος γραμμή εἰς τέσσαρες διαιρέω ἴσος , ἀπό ὅς τετράγωνος συνίστημι · ἀλλά ὁ πρόβλημα ὁ λέγω κύκλος ἴσος τετράγωνος τίθημι ἐπίπεδος κυκλικός ἐπίπεδος τετραγωνικός ἀπαιτέω ἴσος , ὡς ὁ δίδωμι τρίγωνος ἴσος τετράγωνος συνίστημι ὁ στοιχειωτής προβάλλω οὖον ὁ γραμμή ὁ τρίγωνος ὁ ὁ τετράγωνος γραμμή ἐξισόω προτίθημι , ἀλλά ὁ ἐμβαδόν ὁ ἐμβαδόν . ὅταν οὖν λέγω ὁ Ἀριστοτέλης , ὅτι ὁ ἀπό ἑαυτοῦ ἐπί ἑαυτοῦ μικρός εἰμί ὁ ὁ κύκλος γραμμή , γραμμή ἀλλήλων παραβάλλω , ὁ δέ λέγω , ὅτι ὁ ἰσοπερίμετρος σχῆμα μέγας εἰμί ὁ ὁ κύκλος ἐμβαδόν1 ὁ ἄλλος , ὁ περιέχω ὁ σχῆμα γραμμή ἴσος ὑποτίθημι ὡς εὑρίσκω | οὗτος μείζων λέγω ὁ ὁ κύκλος ἐμβαδόν1 καί ὁ ἄλλος ὁ ὑπό ἴσος ὁ κύκλος περίμετρον περιέχω καί ὁ τετράγωνος , οὖον μέντοι ἤδη καί ὁ ἴσος καταλαμβάνω ὁ ὁ ἐμβάς σύστασις . ἐφίστημι δέ χρή , ὅτι καί οὗτος ὁ ἐπιχείρημα πλατωνικός εἰμί ὁ Ἀριστοτέλης ἀσπάζομαι . εἰμί γάρ ὁ ἐμβάς ἴσος εἰμί μικρός εἰμί ὁ ὁ κυκλικός περιέχω γραμμή καί διά οὗτος μικρός , ὅτι ὁ ἰσοπερίμετρος πολύχωρος ὁ κύκλος , ὅσπερ ὁ Πλάτων δηλόω διά ὁ περιέχω πᾶς ὁπόσος σχῆμα , ἄν ἐνδείκνυμι τίς καί ἄλλος διά οὗτος , δῆλος , ὅτι ἐκ ἐκεῖνος καί οὗτος λαμβάνω . p . 287a30 λαμβάνω δέ ἄν τις καί ἐκ ὁ περί ὁ μέσος ἵημι ὁ ὅτι σφαιροειδής εἰμί ὁ οὐρανός . τέταρτος οὗτος λόγος σφαιροειδής δείκνυμι ὁ οὐρανός ἀπό ὁ σφαιροειδής εἰμί ὁ ὕδωρ , καί οὖον μόνος ὁ οὐρανός , ἀλλά καί ὁ ὑπέρ ὁ ὕδωρ γενητός καί φθαρτός στοιχεῖον ὁ τε ἀήρ καί ὁ πῦρ · περί γάρ ὁ γῆ , ὅτι καί αὐτός σφαιροειδής ὡς πρός αἴσθησις , ὕστερος ἀποδείκνυμι . ὁ δέ λόγος καί ἐνταῦθα τοιοῦτος · εἰμί ὁ ὁ ὕδωρ ἐπιφάνεια σφαιροειδής , ὁ δέ ὁ σφαιροειδής συνεχής ὁ πανταχόθεν αὐτός ἅπτω ἀνάγκη καί αὐτός σφαιροειδής εἰμί , οὗτος δέ ἔχω πρός ὁ ὕδωρ ὁ ἀήρ διά ὁ μηδείς εἰμί μεταξύ κενός , καί ὁ ἀήρ σφαιροειδής εἄν εἰμί · διά ὁ αὐτός δέ καί ὁ ὁ ἀήρ περιέχω πῦρ τοιοῦτος καί ὁ ἐφεξῆς καί ἅπτω ὁ ὑπό ἑαυτοῦ κατά ὁ αὐτός λόγος μέχρι ὁ ἀπλανής . πρός οὗτος δέ ὁ ἀπόδειξις ὁ Ἀλέξανδρος ἐνίστημι λέγω , ὅτι ὁ μέν ἐντός ἐπιφάνεια τοιοῦτος εἰμί δείκνυμι εἄν κατά ὅδε ὁ δεῖξις , οὖον μέντοι γε καί ὁ ἐκτός , ἀλλά εἰμί μέν καί ὁ αἰθέριος σῶμα σφαιροειδής εἰμί ἄν καί ὁ ἄλλος ὁ μέχρι ὁ ὕδωρ σφαιροειδής , εἰμί γε ὁ μέν ἐκτός ἐπιφάνεια διά ὁ ὑπέρκειμαι ἔχω σφαιροειδής , ὁ δέ ἐντός διά ὁ ὑπόκειμαι . ἴσως δέ , φημί , ὅσος ἐπί οὗτος ὁ λόγος , οὔτε ὁ ὁ ἀήρ ἐκτός ἐπιφάνεια οὔτε ὁ πυρός ὁ ἐντός ἀνάγκη ἔχω εἰμί σφαιροειδής · ἢ ἀνάγκη ; φημί · καί γάρ ὁ ἀήρ ὑγρός εἰμί ὥσπερ ὁ ὕδωρ συρρέω εἰς ὁ κοῖλος σφαιρικός ποιέω ὁ ἐκτός ἐπιφάνεια , ὥσπερ καί ὁ ὕδωρ · εἰμί δέ οὗτος τοιοῦτος , καί ὁ ὁ πυρός ἐπιφάνεια ὁ ἐντός εἰμί ἄν σφαιρικός , ὁ δέ γε ἐκτός , ἄν εἰμί ὁ σῶμα ὁ θέω σφαιρικός , ὡς δείκνυμι πρότερος . οὗτος δέ διά ἀμφότερος , φημί , ὁ δεῖξις εἰμί δείκνυμι ὁ ὁ μέσος σῶμα ἑκάτερος ἐπιφάνεια ἔχω σφαιρικός , ὁ μέν ἐκτός διά ὁ περιέχω , ὁ δέ ἐντός διά ὁ περιέχω . οὗτος μέν ὁ Ἀλέξανδρος , ὁ δέ Ἀριστοτέλης ὡς διά οὗτος ὁ λόγος σφαιροειδής δείκνυμι ὁ οὐρανός καί ἄρχω αὐτός ‘τοῦσφαιροειδῆ’ φημί ‘ἐξ ἀνάγκη εἰμί ὁ οὐρανός λαμβάνω ἄν τις ὁ πίστις καί ἐκ ὁ περί ὁ μέσος ἱδρύω σῶμα , καί συμπεραίνω δέ αὐτός ὥστε , φημί , ἄν διά οὗτος φανερός εἰμί , ὅτι σφαιροειδής εἰμί ὁ οὐρανός . πῶς οὖν ἐγώ ὁ ἥμισυς ὁ ἀπόδειξις μόνος ἐκ οὗτος φημί λαμβάνω ὁ λόγος ; μήποτε οὖν αὐτάρκης καί οὗτος κατά ἑαυτοῦ εἰμί , εἰμί ὁ ὁ Ἀριστοτέλης ἀκρίβεια ὁ νόος προσέχω . εἰμί γάρ ὁ ἀήρ διά μέν ὁ ὕδωρ σφαιροειδής εἰμί ὁ ἅπτω αὐτός κοῖλος ἐπιφάνεια ἔχω σφαιρικός , διά δέ ὁ περιρρέω πανταχόθεν ὁ ὕδωρ σφαιρικός εἰμί καί ἐκτός σφαιρόω , δῆλος , ὅτι καί ὁ πυρός ὁ ἐντός σφαιρικός εἰμί · ὁ δέ ἐκτός ἀπό ἀνατολή ἐπί δύσις ὁ ἀπλανής συγκινέω , ὡς δηλόω ὁ ἐν αὐτός συνιστάω φάσμα , κομέω καί δοκίας καί ὁ τοιοῦτος , συνανατέλλω καί συνδύω ὁ ἀπλανής ἄστρον · ὁ οὖν ὁ σελήνη φέρω σῶμα ἐπί ἀνατολή ἀπό δύσις κινέω πανταχόθεν ἐφάπτω ὁ φέρω ὁ σελήνη σῶμα ὁ πῦρ , εἰμί μή λεῖος εἰμί , κωλύω τε ἄν καί κωλύω κινέω · ὥστε καί διά οὗτος δῆλος , ὅτι ὁ ἐντός ἐπιφάνεια ὁ σελήνη σφαιροειδής εἰμί . ἀλλά μήv καί ὁ ἐκτός · ἴδιος γάρ πάλιν ὁ σελήνη κίνησις κινέω παρά ὁ ὁ Ἑρμῆς , καί οὗτος μέχρι ὁ ἀπλανής ἀνέρχομαι . ὅλως δέ ὁ ὑπό σελήνη σφαιρικός δείκνυμι ἄτοπος ἄν εἰμί ὁ οὐράνιος κακός τίς ὁ σφαιρικός σχῆμα ἔχω . ὀρθῶς οὖν εἶπον καί ὁ ἄνω σῶμα κτάομαι ὁ αὐτός λόγος . p . 287b4 ἀλλά μήv ὅτι γε ὁ ὁ ὕδωρ ἐπιφάνεια ἠώς ὁ σφαιροειδής ἄρα ὁ ὁ ὕδωρ ἐπιφάνεια , ἐπί ὅς ὁ ΒΕΓ . ὁ προσεχής ἐπιχείρημα ποιέω ἐπί ὑπόθεσις ὁ λέγω σφαιροειδής εἰμί ὁ ὕδωρ νῦν αὐτός οὗτος προτίθημι δείκνυμι γραμμικός ἄκριτος βειαν ὁ ἀποδείκνυμι προστίθημι καί γεωμέτρης εἰμί ὁ φύσις . λαμβάνω τοίνυν καί νῦν ὑπόθεσις , ἀλλά ἐκ ὁ φαίνω οὗτος ἐναργής , ὅτι φύω ἀεί συρρέω ὁ ὕδωρ εἰς ὁ κοῖλος , κοῖλος δέ εἰμί ὁ τόπος ἐκεῖνος ἀεί ὁ μᾶλλον πλησιάζω ὁ χώρα , πρός ὅς φύω ῥέπω ὁ ὕδωρ καί ἐπί ὅς συρρέω μή κωλύω , οὗτος τοίνυν κέντρον καλέω νῦν μέν ὡς σημεῖον λαμβάνω ὁ ὡς ἄν εἶπον κοῖλος , ἐπί ὅς συρρέω ὁ ὕδωρ , ὀλίγος δέ ὕστερος κέντρον δείκνυμι ὁ ὁ ὕδωρ ἐπιφάνεια . καί ἀπό οὗτος ὁ Α εὐθύς ἴσος ἐκβάλλω ὁ AB καί ΑΓ καί ἐπιζεύγνυμι ὁ BF τρίγωνος ποιέω καί ἀπό ὁ κορυφή ἐπί ὁ βάσις μεταξύ ὁ Β Γ σημεῖον ἄγω ὁ ΑΔ · οὗτος τοίνυν μικρός εἰμί ὁ ΑΒ ΑΓ · ἐάν γάρ κέντρον ὁ Α καί διάστημα ὁπότερος ὁ Β Γ κύκλος γράφω , ὁ μέν ΑΒ ΑΓ εἰμί ἐκ ὁ κέντρον ἐφάπτω ὁ περιφέρεια , ὁ δέ μεταξύ αὐτός ἐπί ὁ βάσις ἄγω ΑΔ οὐ ἐφάπτω καί οὗτος ἀπό ὁ κέντρον εἰμί · μικρός ἄρα ἐκεῖνος εἰμί · πλησίος ἄρα ὁ Α ὁ δ εἰμί ἤ2 ὁ Β Γ · κοιλό - τέρος ἄρα ὁ ὁ δ τόπος παρά ὁ ὁ Β Γ · ἐπί ὁ δ ἄρα σύρρευσις ὁ ὕδωρ , ἠώς ἄν ἐξισόω ὁ ΑΒ ΑΓ ὁ ΑΔ · τότε γάρ οὐ εἰμί ἔτι κοῖλος ὁ δ ὁ Β Γ . ἐάν οὖν προσεκβάλλω ὁ ΑΔ ἀφαιρέω ἀπό αὐτός ὁ AE ἴσος ὁ ΑΒ ΑΓ , οὐκέτι εἰμί κοῖλος τόπος , εἰς ὅς σύρρευσις ὁ ὕδωρ · εἰμί γάρ μεταξύ τις νομίζω ὁ τρεῖς εὐθύς εἰμί , καί διά ἐκεῖνος ὁ σημεῖον ἀπό ὁ Α ἴσος εὐθύς διάγω ὁ τρεῖς ἀναπληρόω ὁ κοῖλος . ἐάν οὖν ἐπί ὁ Α E Γ σημεῖον καί εἰμί τις ἄλλος μεταξύ οὗτος πέρας ὁ ἀπό ὁ Α σημεῖον ἴσος εὐθύς εὑρίσκω , εἰμί μέν ἐν ἐπίπεδος , γράφω ὁ ἀπό ὁ Α εὐθύς , κυκλικός εἰμί ὁ ἐπιζεύγνυμι ἐπί ὁ πέρας ὁ εὐθύς γραμμή , εἰμί δέ ἐν στερεός , σφαιρικός εἰμί ἐπιφάνεια ὁ διά ὁ πέρας ὁ γραμμή ἐκβάλλω . ἐάν γάρ ἀπό τις σημεῖον ἐπί ὁ αὐτός μέρος πλείων ἢ δύο εὐθύς ἐκβάλλω Ἴσαι , εἰμί μέν ἐν ὁ αὐτός εἰμί ἐπίπεδος , κυκλικός εἰμί γραμμή ὁ διά ὁ πέρας αὐτός ἄγω , εἰμί δέ ἐν διάφορος ἐπίπεδος , σφαιρικός εἰμί ὁ ἐπιφάνεια . εἰμί οὖν ὁ ὕδωρ τότε μόνος φυσικός ἠρεμέω καί οὖον συρρέω , ὅταν πρός ὁ πέρας γίγνομαι ὁ ἴσος ἀπό ὁ Α ἐκβάλλω εὐθύς , ὁ δέ διά ὁ πέρας ἐκεῖνος ἄγω ἐν στερεός σφαιρικός ποιέω ὁ ἐπιφάνεια , ὁ ὕδωρ ἄρα σφαιρικός ἔχω ὁ ἐπιφάνεια , καί κέντρον αὐτός ὁ σημεῖον , ὅς πανταχόθεν ἴσος διΐστημι ὁ ἐπιφανής . διό καί κέντρον αὐτός καλέω ὁ Ἀριστοτέλης , εἴτε ὁ ὁ γῆ εἰμί οὗτος κέντρον εἴτε ὁ πᾶς εἴτε ὁ ὁ ὕδωρ αὐτός , εἴτε πᾶς μέν ὁ κέντρον ὁ αὐτός τόπος , δύναμις δέ διάφορος ἔχω . ὅτι δέ σφαιρικός ὁ ὁ ὕδωρ ἐπιφάνεια , δηλόω καί ὁ ὁ ῥανίς εἰς λεῖος ἐμπίπτω τίς , οἷος εἰς φύλλον λάχανον ἢ δένδρον ἢ ὁ Νειλῷος κιβωκιβωρίων , συστρέφω καί σφαιρόω ἠρεμέω · εἰμί δέ ἐναργής ὁ ὁ πλέω ὁ πέλαγος ἀπό μέν ὁ πλοῖον αὐτός πολλάκις μή ὁράω γῆ μηδέ ὁ ἐν αὐτός ἀνίστημι , ἐπί δέ ὁ ἱστός ἀναβαίνω ὡς πλησίος εἰμί ὁράω · ἀλλά καί , εἰς ποτήριον ἄν τις ὕδωρ ἐμβάλλω καί νόμισμα ἢ ψηφίς ἢ ἄλλος ὄγκος τις , σφαιρόω ὁ ὕδωρ καί οὐ ἐκχέω , ἠώς ἄν ὑπερβάλλω ὁ σφαιρικός ἐπιφάνεια . p . 2871b14 ὅστις μέν οὖν σφαιροειδής εἰμί ὁ κόσμος ἐωςτοῦ καί ὁ πλείων ἀεί ἀπέχω ὁ στοιχεῖον . To μέν οὖν πρόβλημα εἰμί , ὅτι σφαιρικός ὁ οὐράνιος σῶμα , δείκνυμι . ἐπεί δέ ὁ ὅλος κόσμος κατά ὁ οὐρανός σφαιρικός εἰμί , καί μέντοι κατά ὁ λόγος καί ὁ ὑπό σελήνη ὁ πλεῖστος δείκνυμι σφαιρικός , οὐ ἀπεικότως συμπεραίνω ὁ λόγος σφαιροειδής ὁ ὅλος κόσμος εἶπον ἀποδείκνυμι . ἐπεί δέ πρός ἄνθρωπος διαλέγω τεχνικός καί φυσικός σφαιροειδής συνειθισuι ἕνος , πάνυ θεοφιλῶς καί ὁ κατά ὁ σχῆμα πρός πᾶς ὁ ἄλλος ὑπεροχή ὁ οὐράνιος σῶμα ἐπιδείκνυμι , ὅτι οὐ ὁλοσχερῶς λέγω σφαιροειδής , ὡς καί ὁ γῆ πρός αἴσθησις σφαιροειδής λέγω καίτοι τηλικόσδε ἔχω ἐπανάστασις ὁ ὁ ὄρος καί φαραγγώδης κοιλότης , ἀλλά οὗτος κατά ἀκρίβεια ἔντρανος εἰμί σφαῖρα , ὡς μηδείς μήτε τεχνικός μήτε φυσικός μήτε ὅλως τίς ὁ ἐγώ ἐν ὀφθαλμός φαίνω μηδείς παραπλήσιος ἔχω αὐτός . ἀλλά δέομαι τις παραμυθία ὁ διάστασις οὗτος ὁ λόγος · ἄν γάρ σφαιροειδής ἀποδείκνυμι , ἀλλά ὁ γε ἀκριβής οὗτος μή φαίνω ὁ αἴσθησις τάχα ἄν ἀπιστία παρέχω · δείκνυμι οὖν , ὅτι οὐδείς ἄλλος ὁ ἐν ὁ κόσμος σῶμα , ἐκ ὅς ὁ κόσμος ὁ σύστασις εγͅηφεν , οὗτος δυνατός ὁμαλότης δέχομαι καί ἀκρίβεια σχῆμα , ὡς ὁ ὁ πέριξ σῶμα φύσις . δείκνυμι δέ αὐτός ἐκ ὁ ὁ ὁράω ἐγώ στοιχεῖον ἀναλογία . καί γάρ ὅτι ὁ ὁ ὕδωρ ἐπιφάνεια λεῖος τε καί ὁμαλός εἰμί ὁ κτάομαι ὁ γῆ ἐπιφάνεια , πᾶς πρόδηλος . εἰμί οὖν ἀνάλογος ἔχω πρός ἀλλήλων ὁ στοιχεῖον , ὥστε εἰμί , ὡς ὕδωρ πρός γῆ , οὕτως ἀήρ πρός ὕδωρ καί πρός ἀήρ πῦρ , καί ὁ σύστοιχος , τουτέστι ὁ διά λεπτότης καί καθαρότης διαφέρω , δῆλος , ὅτι καί ὁ ὑπέρ ὁ πῦρ σῶμα πρός ἀναλογία ὁ ἀπόστασις ὁ λεπτότης ἔχω καί ὁ καθαρότης καί ὁμαλότης καί διά οὗτος ὁ κατά ὁ σχῆμα ἀκρίβεια . ἐφίστημι δέ χρή , ὅτι καί ὁ ἔντορνος ἀπό ὁ Πλάτων μεταλαμβάνω λέξις ὁ λέγω , ὅτι “ σφαιροειδής ἐκ μέσος πάντῃ πρός ὁ τελευτή ἴσος ἀπέχω κυκλοτερής αὐτός τορνόομαι ” . ὅτι δέ σφαιροειδής ὁ κόσμος εἶπον διά ὁ ὁ οὐρανός εἰμί σφαιροειδής , καί νῦν δηλόω , διά ὅς φημί μηδείς ὁ ἐν ὁ κόσμος σῶμα ὁμαλότης καί ἀκρίβεια οὗτος δύναμαι καταδέχομαι ὡς ὁ ὁ πέριξ σῶμα φύσις . p . 287b22 ἐπεί δέ εἰμί διχῶς ἐπί ὁ κύκλος κινέω ἠώς ὁ και οὗτος ἐπί ὁ τίμιος . Πέμπτος νῦν προβάλλω ζήτημα περί ὁ ὁ οὐρανός ὁ πρῶτος κίνησις , ἐπεί κύκλος κινέω αὐτός δυνατός εἰμί διχῶς κινέω ἢ οὕτως , ὡς νῦν κινέω , ἢ ἀνάπαλιν , ὥστε ὁ ἀπλανῆ ἀπό ὁ νῦν λέγω δύσις κινέω ἐκεῖνος ποιέω ἀνατολή , ὁ δέ πλανάω δηλονότι ἀπό ὁ νῦν ἀνατολή . καί πρῶτος μέν , ὅτι εἰκότως καί οὗτος ὁ ζητέω , ζητέω , δείκνυμι ἐκ ὁ εἰμί τις καί οὗτος αἴτιος . εἰμί γάρ ὁ οὐρανός ἀίδιος καί ἀίδιος κινέω , ὁ δέ ἀίδιος οὐδείς μάτην οὐδέ ἐκ αὐτόματος γίγνομαι , δῆλος , ὅτι εἰμί ἄν τις αἰτία ὁ οὕτως ὡς νῦν ἀλλά μή ἀνάπαλιν κινέω . ἐπεί οὖν μή ἀναίτιος εἰμί ὁ τοιῶσδε κινέω , ἢ ἀρχή καί αἰτία οὗτος ἄλλος εἰμί , ὡς ὁ ἀντικίνησις λέγω ὁ γένεσις ἀρχή , ἢ καί οὗτος ἄλλος τίς εἰμί ἀρχή , ὡς ὁ σφαιροειδής ὁ δήω ὁ πρῶτος σῶμα ὁ πρῶτος σχῆμα ὑπάρχω . εἶτα εἰς χαλεπότης ὁ ζήτημα ἀποβλέπω διορίζω , τίς χρή ὁ τοιοῦτος πρόβλημα καταζητέω , ὅτι οὖον ὁ φιλότιμος οὐδέ ὁ προπετῶς ὁ ἑαυτοῦ φαντασία πιστεύω , ἀλλά ὁ φιλομαθής καί ὁ εὐλαβής ὁ ἑαυτοῦ συγκατάθεσις ἔχω · οὗτος γάρ προσήκω καί ὁ περί ἔνιοι ὁ ἄπορος δοκέω ἀποφαίνω τίς καί ὁ περί πᾶς πειράω ζητέω καί πάρειμι μηδείς · ἐπί γάρ οὗτος οὔτε εὐήθεια οὔτε περισσός προθυμία αἴτιος ἔχω ὁ τοιοῦτος ζήτημα . εἶπον δέ , ὅτι διχῶς εἰμί κυκλικός κίνησις κινέω , ὁ μέν ἀπό ὁ Α ἐπί ὁ Β , ὁ δέ ἀπό ὁ Α ἐπί ὁ Γ , ὑπομιμνῄσκω , ὅτι οὖον σαλεύω ἐκ οὗτος ὁ λόγος ὁ δείκνυμι , ὅτι ὁ κύκλος κινέω οὐ εἰμί ἐναντίος κίνησις · οὐδέ γάρ ἐναντίος εἰμί οὗτος , ἀλλά ἀνάπαλιν . γιγνώσκω δέ ὕποπτος εἰμί πολύς ὁ λέγω λόγος ὁ ἀγωγή καί μάλιστα ἐκ ὁ πρόχειρος σκοπέω μετά φιλόσοφος εὐλάβεια ὑπέρ αὐτός προαπολογέομαι λέγω , ὅτι , ὅταν τις ἐντυγχάνω ὁ εὑρίσκω ὁ ἀκριβής ἀκάγκας ὁ ζητέω αἴτιος , τότε χάρις αὐτός ἔχω δεῖ , ἠώς δέ εἄν ἐκεῖνος μή περιτυγχάνω , ὁ νῦν φαίνω τέως ῥητέος . ἀξιόω οὖν ὁ φύσις καί ἔτι μᾶλλον ὁ δημιουργός ὁ ἐνδέχομαι γίγνομαι ἀεί ὁ ἀγαθός ποιέω , καί ὅτι , ὥσπερ ἐπί ὁ κατά μῆκος φορός ὁ προς ὁ ἄνω τόπος τίμιος ὁ προς ὁ κάτω , ὁ αὐτός τρόπος καί ὁ εἰς ὁ πρόσθεν τίμιος ὁ εἰς ὁ ὄπισθεν , ἐπεί πρότερος δείκνυμι , ὅτι ὁ ἄνω καί ὁ κάτω καί ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός ἔχω ὁ πᾶς , περί ὁ ἔμπροσθεν καί ὄπισθεν οὐδείς εἶπον , νῦν δέ αὐτός ὡς εἰμί συγχράω , εἰκότως | ἀποδείκνυμι , ὅτι ἔχω καί οὗτος , εἴπερ ἔχω καί ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός . εἰμί γάρ δεξιός μέν εἰμί ὁ ἀπό ὅς ὁ κίνησις , ἔμπροσθεν δέ ὁ ἐπί ὅς , εἰμί δέ ὁ ἀπό ὅς εἰμί πάντως καί ὁ ἐπί ὅς , δῆλος , ὅτι εἰμί ὁ δεξιός εἰμί καί ὁ ἔμπροσθεν · ὁ γάρ ἄρχω κινέω ἐπί τίς κινέω , καί εἰμί ὁ ἀρχή εἰμί καί ὁ ἀπό ὁ ἀρχή . μαρτυρέω δέ , φημί , ὁ εἴρω ἀπορία · οὗτος δέ εἰμί ὁ ζητέω , διά τίς ἐπί ὅδε κινέω ὁ πρῶτος οὐρανός , ἀλλά μή ἀνάπαλιν · οὗτος οὖν μαρτυρέω , ὅτι ἔχω κατά ὁ διάστασις ὁ οὐρανός ὁ ἀγαθός καί καταδεής , καί εἰμί ὁ ἔμπροσθεν ὁ ὄπισθεν ἀγαθός . καί πῶς μαρτυρέω , ἐπάγω εἶπον οὗτος γάρ ὁ αἰτία λύω ὁ ἀπορία . εἰμί γάρ ἀγαθός ὁ ἔμπροσθεν ὁ ὄπισθεν , ἔχω δέ ὁ Οὐρανία κίνησις ὡς ἐν . δέχομαι βελτίστος ὡς ὑπό φύσις καί θεός γίγνομαι , οὗτος εἄν εἰμί αἰτία ὁ ἐπί οὗτος κινέω , ἐπί ὁ νῦν κινέω , καί μή ἀνάπαλιν · ἀγαθός γάρ πρός ὁ ἁπλός κίνησις καί ἄπαυστος κινέω ὁ καί ἐπί ὁ τίμιος , τουτέστι ὁ ἔμπροσθεν , ποιέω ὁ κίνησις . ὥστε ὁ ἀφοράω , διά τίς οὕτως ἀλλά μή ἀνάπαλιν κινέω ὁ οὐρανός , ἀποκριτέον , ὅτι ἀγαθός αὐτός ἐπί ὁ ἔμπροσθεν κινέω ἤ2 ἐπί ὁ ὄπισθεν · πρόσθεν γάρ οὗτος εἰμί , ἐπί ὅς ὁ κατά φύσις κίνησις γίγνομαι . ὁ δέ Ἀλέξανδρος “ δύναμαι ” φημί “ καί ἀπό ὁ δεξιός τίς ἄρχω μή πάντως ἐπί ὁ ἕμπροσθεν κινέω , ὡς ὁ εἰς τοὐπίσω ἀναβαίνω ” · εἶπον δέ ἄν καί ὁ διπλάζω ὁ δεξιά ἐπί ὁ ὁ νῶτον κινέω · οὗτος δέ εἰμί οὐ αὐτοφυής ὁ κινέω , ἀλλά ἐπιτεχνητός , ὡς ὁ ἀντί ὁ βαδίζω κυβιστάω . εἰμί οὖν ὁ ὅλος ὁ πρόκειμαι ἀπόδειξις τοιοῦτος · εἰμί ἔχω δεξιός ὁ οὐρανός οὗτος , ἀπό ἕ κινέω ἐπί ὅδε , ἔχω ἄν καί ὁ ἔμπροσθεν οὗτος , ἐπί ὅς κινέω · ὁ γάρ ἔχω ὁ ἀπό ὅς ἔχω καί ὁ ἐπί ὅς . εἰμί οὖν ἀγαθός ὁ δεξιός καί ὁ ἔμπροσθεν ὁ ἀριστερός καί ὁ ὄπισθεν , ὁ ὡς ἀγαθός διάκειμαι , ὥσπερ καί ὁ οὐρανός διάκειμαι . ἀπό ὁ ἀγαθός ἄν καί ἐπί ὁ ἀγαθός ποιέω ὁ κίνησις . οὗτος ὁ ἀπόδειξις διάλληλος νομίζω τις · εἰμί γάρ δεξιός δείκνυμι ἔχω ὁ οὐανὸν ἀπό ὁ ἔχω ἀρχή ὁ ἐπί ὅδε κίνησις , τουτέστι ὁ ἐπί ὁ ἔμπροσθεν , εἰμί ἄν ὁ δεξιός ἀπό ὁ ἔμπροσθεν δείκνυμι · εἰμί οὖν νῦν ἔχω ὁ ἔμπροσθεν καί ὁ ὄπισθεν ὁ οὐρανός φημί , εἴπερ καί ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός , διάλληλος εἰμί ὁ δεῖξις . ὁ δέ Ἀλέξανδρος φημί μή εἰμί διάλληλος ὁ δεῖξις . δείκνυμι γάρ , ὅτι δεῖ ἔχω ὁ οὐρανός πᾶς ὁ διάστασις τέλειος εἰμί καί ἔμψυχος , τίς εἰμί ὁ δεξιός αὐτός , λοιπός ἀπό ὁ κίνησις λαμβάνω · οὗτος γάρ εἰμί ὁ δεξιός ὁ ὅθεν ὁ ἀρχή ὁ κίνησις , ὅς κινέω . εἰμί δέ καί δεξιός μέν εἰμί ὁ ἀπό ὅς ὁ κίνησις , ἔμπροσθεν δέ ὁ | ἐπί ὅς κατά φύσις ὁ ἀπό ὁ δεξιός κίνησις , καί συνυπάρχω πάντως ἀλλήλων ὁ τε ἀπό ὅς καί ὁ ἐπί ὅς , τίς ἄτοπος ὁ σύν ἀλλήλων καί ὁ ἀπό ἀλλήλων γιγνώσκω . ἀλλά οὗτος μέν οὖον πολύς τις , οἴομαι , λόγος εἰμί ἄξιος , ἐκεῖνος δέ μᾶλλον ἀπορητέον , πῶς ζητέω , διά τίς ὁ οὐρανός ἐπί ἕτερος φέρω , ἀλλά οὐ ἐπί ἕτερος , καί εἶπον , ὅτι ἐπί ὁ ἔμπροσθεν φέρω · οὗτος γάρ ἀγαθός εἰμί · λύω ἄν εἰμί ὁ ἀπορία . εἰμί μέν γάρ εἰμί τις ἐν ὁ οὐράνιος σῶμα διαφορά ἐμπρόσθιος τε καί ὀπίσθιος , ὡς ἐπί ὁ ἐν γένεσις ζῷον ὁράω , εἰμί λέγω , ὅτι ἐπί ὅδε γίγνομαι ὁ κίνησις διά ὁ οὗτος εἰμί ὁ ἔμπροσθεν · ὁμοιομερής δέ εἰμί ὁ οὐρανός ἄδηλος , εἴτε διά ὁ οὗτος ἔμπροσθεν εἰμί ἐπί αὐτός γίγνομαι ὁ κίνησις , εἴτε διά ὁ ὁ κίνησις ἐπί ὅδε γίγνομαι οὗτος ἔμπροσθεν φημί . ἄν γάρ ἐπί ἕτερος κινέω , ὡς ἀπό ὁ νῦν δύσις ἀνατέλλω καί δύο εἰς ὁ νῦν ἀνατολή ὥσπερ καί ὁ πλανάω , δῆλος , ὅτι δεξιός εἰμί ἐκεῖνος καί ἔμπροσθεν ὁ ἐπί ὅς ὁ κίνησις καί ἄνω ὁ βόρειος πόλος , ὡς ἐπί ὁ πλανάω ἔχω αὐτός ἀποδείκνυμι , καί ὁ ζήτημα εἰμί , διά τίς μή ὁ μέν ἀπλανής ἀπό ὁ νῦν λέγω δύσις κινέω , ὁ δέ πλανώτολῆς . μένω ἀντικινέω ὀφείλω διά ὁ εἴρω αἴτιος ἀπό ὁ νῦν ἀνατολή . δέ ἀκριβής ὁ ἀπορέω ἐγώ ὁ λύσις ὁ Ἀριστοτέλης θεάομαι · εἰμί γάρ ἀνάγκη ὁ ἔμπροσθεν καί ὁ ὄπισθεν ἔχω κατά φύσις ὁ οὐρανός καί ὁ ἀπλανῆ καί ὁ πλανάω , καί προγίγνομαι οὗτος φυσικός ὁ κίνησις ἐν ὁ ζῷον · δεῖ γάρ ἔχω πρῶτος ὁ ἔμπροσθεν καί οὕτως ἐπί ὁ ἔμπροσθεν κινέω , καί ὁ μέν ἐπί ὁ ἔμπροσθεν κίνησις εἰμί ἀνάγκη πάντως εἰμί ὁ ἕμπροσθεν , ὁ δέ ἔμπροσθεν εἰμί οὐ ἀνάγκη ὁ ἐπί ὁ ἔμπροσθεν κίνησις εἰμί · ἀληθής εἶπον καί ἐπί ὁ ἀπλανής καί ἐπί ὁ πλανάω , ὅτι διά οὗτος ἐπί ὅδε ὁ κίνησις , ὅτι οὗτος εἰμί ὁ ἔμπροσθεν , οὖον μέντοι , διότι ἐπί ὅδε ὁ κίνησις , διά οὗτος οὗτος εἰμί ὁ ἔμπροσθεν , ὅσπερ ὁ ἀπορέω ἀξιόω λόγος . ἀλλά ὅτι μέν ἐπί ὁ ἔμπροσθεν χρή ὁ κατά φύσις γίγνομαι κίνησις , οὐδείς εἄν ἀμφισβητέω , εἴπερ οὗτος εἰμί πρόσθεν , ἐπί ὅς γίγνομαι κατά φύσις ὁ κίνησις . ὅτι δέ εἰμί ὁ πρόσθεν καί ὁ ὄπισθεν κατά φύσις ἐν ὁ οὐρανός , καί οὕτως , οἴομαι , δυνατός ἐπιδείκνυμι · ἐν ὁ συντάσσω - μένος κινέω πᾶς πλῆθος , οἷος ἐν χορός καί ἐν πομπή καί ἐν στρατόπεδον , πάντως εἰμί ἀναγκαῖος τις τάξις ὁ τε προηγούμενος καί ὁ ἕπομαι · πολύς οὖν μᾶλλον ὁ ὁ ἀστήρ πλῆθος ἐν ὁ οὐρανός τάσσω ἐνιδρύω ὁ δημιουργός , ὥστε τοιόσδε θέσις καί τοιόσδε σχηματισμός ἔχω πρός ἀλλήλων , καί ὅδε μέν προηγέομαι κατά φύσις ἐν ὁ κινέω , ὁ δέ ἕπω , πρός ὁ ὁ οὐσία αὐτός καί ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια ἀφοράω οἰκειότης , κατά ὅς καί ὁ ὑπό σελήνη 189b δημιουργέω . τάσσω οὖν οὗτος κατά τε θέσις καί προήγησις , ὡς εἰμί ἀγαθός τάσσω , εἰμί ὁ ἀνάπαλιν κινέω κίνησις , ὁ προηγούμενος νῦν ἕπομαι εἰμί ἐκ ἀνάγκη γίγνομαι καί ὁ Κριός ὁ Ἰχθύας ἕπω καί ὁ Ὑδροχόος καί ὁ ἐφεξῆς , ἀλλά οὐ Ταῦρος καί Δίδυμος καί ὁ ἑξῆς , καί μετά ὁ ἐν Κριός ἰσημερία οὐ ὡς νῦν ἔαρ , ἀλλά μετόπωρον γίγνομαι καί θέρος μετά ὁ ζυγόν , καί οὕτως ὁ τάξις καί ὁ δύναμις ὁ ὁ ἥλιος σύγκρασις πρός τε ὁ ζῳδιακός καί ὁ παρανατέλλω καί ὁ ὑπό σελήνη ἀποτέλεσμα ἀλλοῖος λαμβάνω ὁ διοίκησις · ἐν ἰχθύς γάρ ὁ ἥλιος γίγνομαι ἀρχή ποιέω φθινόπωρον καί οὐ τέλος χειμών ὥσπερ νῦν . εἰμί οὖν ὁ κίνησις ἐπί ἕτερος γίγνομαι καί ὁ ἐνέργεια εἰμί ἀνάγκη ὁ οὐράνιος καί ὁ δύναμις ἀλλοῖος ὑπάρχω καί δηλονότι καί ὁ οὐσία , γιγνώσκω ὁ ἐρωτάω , διά τίς ἐπί ὅδε κινέω ὁ οὐρανός , ἀλλά μή ἐπί ὅδε , μή οὗτος ἁπλόος ἐρωτάω , ἀλλά διά τίς ὁ κόσμος οὕτως , ὡς νῦν ἔχω , διακοσμέω , ἀλλά μή κατά ἕτερος τις τρόπος · καίτοι ὡς ἀδιάφορος εἰμί οὕτως ἢ ἐκείνως ὁ ἀπορία γίγνομαι . καλῶς οὖν ὁ Ἀριστοτέλης εἰς τέλος ὁ ἀγαθός ἀνάγω ὁ λόγος . λοιπός δέ ἐνταῦθα δῆλος γίγνομαι , διά . τίς αἴτιος , ὅτε ὁ ἄνω καί ὁ κάτω καί ὁ δεξιός καί ὁ ἀριστερός δείκνυμι ὁ οὐρανός , ὁ ἔμπροσθεν καί ὁ ὄπισθεν αὐτός παραλείπω · ὡς γάρ ἀπό ὁ ἀπορία ἑτοίμως ἐνταῦθα εὑρίσκω εἰς οὗτος ἀναβάλλω ὁ τόπος ὁ περί αὐτός λόγος . p . 288a13 περι δέ ὁ κίνησις αὐτός , ὅτι ὁμαλός εἰμί ἠώς ὁ ὁ γάρ ἀνωμαλία γίγνομαι διά ὁ ἄνεσις καί ἐπίτασις . ἕκτος οὗτος ὁ πρόβλημα ὁ περί ὁ οὐρανός ἐν οὗτος ὁ βιβλίον προβάλλω περί ὁ κίνησις αὐτός , ὅτι ὁμαλής εἰμί καί οὐ ἀνώμαλος , δείκνυμι , διότι καί οὗτος πρός ὕμνος ὁ θεῖον σῶμα ἄξιος εἰμί παραλαμβάνω , καί μέντοι ὅτι προσχράω αὐτός ἐν ὁ περί σχῆμα ὁ οὐράνιος λόγος εἶπον ὁ ὁ οὐρανός περιφορά μέτρον εἰμί ὁ κίνησις διά ὁ συνεχής τε εἰμί καί ὁμαλεύς καί ἀίδιος · οὗτος δέ ὑπάρχω μέν ἕκαστος ὁ οὐράνιος σφαῖρα · θεῖος γάρ εἰμί πᾶς καί συνεχής καί ἀίδιος κινέω κίνησις · ἀλλά οὗτος μέν διά ὁ πλείων ἕκαστος κινέω κινέω , ὁ μέν οἰκεῖος , ὁ δέ ὁ ἀπλανής συμπεριφέρω , ὁ δέ ὑπό ὁ ἀνελίσσω καλέω σφαῖρα περιάγω , εἰμί καί μή ἀληθής , ἀλλά φαίνω γε ἔχω τις ἀνωμαλία . καί εἰμί ὁ θαυμαστός πρόβλημα ὁ ἀστρονόμος οὗτος ὁ δίδωμι αὐτός τίνω ὑπόθεσις , ὁ μέν πάλαι ὁ περί Εὔδοξος καί Κάλλιππος , ὅς καί Ἀριστοτέλης ἀκολουθέω , ὁ καλέω ἀνελίσσω σφαῖρα , περί ὅς αὐτός ἐν ὁ Μετά ὁ φυσικός διδάσκω , ὁ δέ μετά ἐκεῖνος ἔκκεντρος τις καί ἐπίκυκλος , δείκνυμι πᾶς ὁ οὐράνιος ἐγκύκλιος τε καί ὁμαλεύς φέρω κίνησις , ὁ δέ δοκέω ἀνωμαλία ἕκαστος ποτέ μέν ταχύς ποτέ δέ βραδύς κινέω καί ποτέ μέν πρόσω ποτέ δέ ὀπίσω καί ἄνω καί κάτω , εἰμί δέ ὅτε καί ἠρεμέω ἐπί ὁ αὐτός τόπος καί μείζων καί μικρός ὁράω ὁ αὐτός οὗτος πᾶς καί ὁ τοιοῦτος φαίνω μόνος εἰμί καί οὐ ἀληθής . ἀλλά οὗτος μέν ὁ ὁμαλότης δείκνυμι , ὅταν περί ὁ ἀνελίσσω σφαῖρα ἐν ὁ μετά ὁ φυσικός λέγω , νῦν δέ περί ὁ πρῶτος φορός , ὅτι ὁμαλής εἰμί , δείκνυμι , φημί , ὁ μέν ἀπόδειξις πᾶς , οἴομαι , καί ὁ πλανάω ἁρμόζω , διά δέ ὁ ὁ πρῶτος φορά καί ὁ φαίνω ὁμαλής ἔχω καί μή δέομαι τίνω ὑπόθεσις διά οὗτος περί ἐκεῖνος νῦν ἐπαγγέλλω δείκνυμι . καί εἰμί ὁ πρῶτος ἐπιχείρημα κατηγορικός , οἴομαι , σύνειμι ἐν δύο σχῆμα οὕτως · πᾶς ἀνώμαλος φορά ἐπίτασις ἢ ἀκμή ἢ ἄνεσις ἔχω · ὁ κύκλος φορά ἐπίτασις ἢ ἀκμή ἢ ἄνεσις οὐ ἔχω · ὁ κύκλος ἄρα φορά ἀνώμαλος οὐ εἰμί . καί ὁ μέν μείζων πρότασις ὡς ἐναργής παραλαμβάνω ὁ λέγω , ὅτι ὁ ἀνώμαλος φορά ἐπίτασις ἔχω ἢ ἀκμή ἢ ἄνεσις · κίνησις γάρ διαφορά ὁ ταχύς καί ὁ βραδύς , καί ὁ μέν ταχύς ὁ ἀνωμαλία κατά ὁ ἐπίτασις γίγνομαι ὁ κίνησις ἀεί μᾶλλον ταχύς γίγνομαι , ὁ δέ βραδύς κατά ὁ ἄνεσις ἀεί ἐπί ὁ βραδύς χωρέω , ὁ δέ ἀκμή θεωρέω κατά ὁ ταχύς , ὥσπερ ὁ παρακμή κατά ὁ βραδύς . ὁ δέ μικρός πρότασις ὁ λέγω , ὅτι ὁ κύκλος φορά οὔτε ἐπίτασις ἔχω οὔτε ἀκμή οὔτε ἄνεσις καί αὐτός ἐν δύο σχῆμα κατασκευάζω οὕτως · ὁ ἀκμή ἔχω ἢ ἀρχή ἔχω ἢ μέσος ἢ τέλος · ὁ κύκλος κίνησις οὔτε ἀρχή ἔχω οὔτε μέσος οὔτε τέλος · ὁ ἄρα κύκλος κίνησις ἀκμή οὐ ἔχω . εἰμί δέ μή ἀκμή , οὔτε ἄνεσις οὔτε ἐπίτασις · ὁ γάρ ἀκμή πέρας ὁ ἐπίτασις εἰμί ἢ ἀρχή ὁ ἄνεσις . πάλιν δέ ὁ ἐν οὗτος μείζων πρότασις ὁ λέγω , ὅτι ὁ ἀκμή ἔχω ἀρχή ἔχω ἢ μέσος ἢ τέλος , δείκνυμι ἐκ διαίρεσις οὕτως · ὁ ἀκμή ἔχω ἐν ὁ κίνησις ἢ φυσικός εἰμί ἢ ἔμψυχος σῶμα , τουτέστιν ἢ ἁπλόος ἢ μικτός · ὁ δέ φυσικός ὁ μέν κατά φύσις κινέω , ὁ δέ βία · καί ὁ μέν κατά φύσις κινέω ὁ ἀκμή ἔχω πρός ὁ τέλος καί ὁ κίνησις , ὅς κινέω , καί ὁ τόπος καί ὁ χρόνος · ταχύς γάρ κινέω πρός ὁ οἰκεῖος ὁλότης γίγνομαι , εἰς ὅς ἔρχομαι παύω ὁ κίνησις · ὁ δέ γε βία κινέω καί παρά φύσις ὁ ἀκμή ἐν ἀρχή ὁ κίνησις 190b ἔχω · ἐν ἀρχή γάρ ταχύς κινέω ὁ ὁ κινέω αὐτός δύναμις τότε μᾶλλον σύνειμι · τοιγάρ ἐκεῖνος κατά βραχύς μειόω καί ἀπολείπω κατά ὁ οἰκεῖος ῥοπή λοιπός φέρω ὁ φέρω . ὁ γοῦν ἀκοντίζω ἢ ἀναρρίπτω βάρος ἠώς τότε φέρω παρά φύσις , ἠώς ὁ ὁ βιάζομαι δύναμις σύνειμι , ἐκεῖνος δέ ἀπολείπω ἐπί ὁ κάτω φέρω λοιπός κατά ὁ οἰκεῖος ῥοπή . ὁ δέ ῥίπτω , φημί , ἀνά μέσος ὁ ἀκμή . τίς οὖν εἰμί ὁ ῥίπτω ; εἰμί δῆλος , ὅτι οὖον ὁ ἁπλόος καί φυσικός σῶμα · οὗτος γάρ ἢ κατά φύσις ἢ παρά φύσις κινέω ἤδη ἀποδίδωμι · ἀλλά ὁ μικτός ὁ ζῷον , ὅσπερ οὔτε ἄνω κινέω διά ὁ ἔχω καί ὁ κάτω βρίθω οὔτε κάτω διά ὁ ὅς ἄνω ὁ φορός , ἀλλά εἰς ὁ πλάγιος , ὅστις ῥίπτω εἶπον ἢ ἀπό ὁ πρός ὁ ῥίπτω λέγω Μένα βέλος τε καί δόρυ ὁμοιότης , ὅτι καί ἐκεῖνος εἰς ὁ πλάγιος πέμπω ῥίπτω λέγω , ἢ ῥίπτω ὁ ὁ ζῷον σῶμα καλέω ὡς ὁ ἐν αὐτός Ψυχή ἀκοντίζω αὐτός ἐπί ὁ πλάγιος παρά ὁ κατά φύσις ἕκαστος ὁ ἐν αὐτός κίνησις · ἄνευ γοῦν ὁ ψυχικός ὁρμή κινέω οὖον οὗτος κινέω ὁ κίνησις , ἀλλά ἐπί ὁ κατά φύσις ὁ ἐπικρατέω ἐν αὐτός ὁ ἁπλόος . ὅτι δέ ὁ ἔμψυχος ὁ κινέω ὁ ἀκμή ἔχω περί ὁ μέσος , ἐκ ὁ ἐπαγωγή εἰμί μανθάνω . καί ὁ πτηνός γάρ καί ὁ πεζός ζῷον ἐν μέν ἀρχή ὁ κίνησις γυμνασία δήω καί παρασκευή ὁ μέλος πρός ὁ κίνησις , πρός δέ ὁ τέλος κάμνω λοιπός ἀργός κινέω ·· δῆλος δέ οὗτος καί ἐν ὁ γυμνάσιον εἰμί · ὁ ἀκμή δέ ἔχω περί ὁ μέσος ὁ κίνησις . ὁ δέ Ἀλέξανδρος μετά οὗτος ὁ ἐξήγησις ὁ ἐπί ὁ ζῷον περί ὁ μέσος ὁ κίνησις ὁ ἀκμή λέγω ἄλλος ὡς οὗτος πιθανός ἐπάγω γράφω , ὅτι ὁ ῥίπτω ἀνά μέσος λέγω ἄν οὖον ὁ ἴδιος αὐτός κίνησις , ὅς κινέω , ὁ μέσος λαμβάνω , ἀλλά ὁ κατά τόπος , ἐν ὅς κινέω . ὁ μέν γάρ κατά φύσις καί παρά φύσις κινέω ὁ ἁπλόος , οἷος γῆ καί πῦρ , ὁ μέν ἐν ὁ κάτω ὁ ἀκμή ἔχω καί ὁ κατά φύσις καί ὁ παρά φύσις κίνησις · καί γάρ καί ὁ κατά φύσις φέρω βῶλος πρός ὁ κάτω ὁ ἀκμή ἔχω καί ὁ βία ἀναρρίπτω · ὁ γάρ ὁ ῥίπτω κάτωθεν δύναμις νεαρός πρός ὁ κάτω εἰμί · πλήν ὅτι ὁ μέν κατά φύσις κίνησις ἐν ὁ τέλος ὁ κίνησις εἰμί ὁ ἀκμή , ὁ δέ παρά φύσις ἐν ἀρχή · καί ὁ πῦρ δέ ὁμοίως ἄνω ὁ ἀκμή ἔχω καί ὁ κατά φύσις κίνησις , ὅταν ἐπί ὁ ἄνω φέρω , καί ὁ παρά φύσις , ὅταν ἄνωθεν ἐκθλίβω βία . ὁ δέ γε ῥίπτω , φημί , οὔτε ἄνω ἵημι κάτω κινέω , ἀλλά ἐπί ὁ μέσος , ἐν οὗτος καί ὁ ἄκμη ἔχω ὁ κίνησις · ἐν ὅς γάρ κινέω ἕκαστος τόπος , ἐν οὗτος καί ὁ ἀκμή ἴσχω ὁ κίνησις , κινέω δέ ὁ ῥίπτω ἐν ὁ μεταξύ ὁ ἄνω καί κάτω · οὗτος γάρ καί ὁ τόξευμα καί ὁ δόρυ . μήποτε δέ ὁ ἀρχή καί ὁ μέσος καί ὁ τέλος οὖον τοπικός λαμβάνω μόνος ὁ Ἀριστοτέλης , ἀλλά καί χρονικός καί κατά ὁ κίνησις . δηλόω δέ καί αὐτός ὁ μικρός πρότασις ὁ λέγω , ὅτι ὁ κύκλος φορά οὔτε ἀρχή ἔχω οὔτε μέσος οὔτε τέλος , ὑπομιμνήσκω διά ὁ ὁ τε γάρ χρόνος ἀίδιος καί ὁ μῆκος σύνειμι καί ἄκλαστος · ὥστε μήτε κατά ὁ χρόνος ἀρχή ἔχω ἢ μέσος ἢ τέλος μήτε κατά ὁ φορά ἢ ὁ διάστημα κυκλικός εἰμί · ὁ γάρ ὁ μῆκος σύνειμι καί ἄκλαστος καί περί ὁ κύκλος φορός εἴρω · περί γάρ αὐτός εἰμί προσεχῶς ὁ λόγος · διό καί θηλυκός προάγω , ἄν ἀπό μεταφορά λέγω ὁ μέγεθος καί ὁ μῆκος , ἐπί ὅς ὁ σύνειμι καί ὁ ἄκλαστος κύριος ἐπαληθεύω . ὁ μέν γάρ σύνειμι , ὅτι περιφερής καί οὐ εὐθύς · ὁ γάρ εὐθύς2 ἀρχή ἔχω καί μέσος καί τέλος · ὁ δέ ἄκλαστος , ὅτι οὗτος σύνειμι ὥστε μή κλάω , ἵνα μή παρά ὁ κλάσις ἐξοχή τις γίγνομαι καί ἀρχή τις εἰμί καί τέλος καί ἀνωμαλία . καί αὐτός δέ ὁ Ἀλέξανδρος προέρχομαι διά οὗτος , ὅς ἐγώ παρατίθημι ὁ Ἀριστοτέλης , δηλόω φημί , ὅτι ὁ μέσος οὖον ὁ μεταξύ ὁ ἄνω τε καί κάτω λέγω , εἴπερ φημί ὁ τε χρόνος ἀίδιος καί ὁ μῆκος σύνειμι καί ἄκλαστος . εἰμί τοίνυν ὁ κύκλος κίνησις οὔτε ἀρχή οὔτε μέσος οὔτε τέλος ἔχω , ὁ δέ ἀκμή ἔχω ἢ ἀρχή ἢ μέσος ἢ τέλος ἔχω , ὁ κύκλος ἄρα κίνησις ἀκμή οὐ ἔχω · εἰμί οὖν ὁ μή ἔχω ἀκμή οὔτε ἐπίτασις οὔτε ἄνεσις ἔχω , εἴπερ ὁ ἀκμή πάντως ἢ πέρας εἰμί ὁ ἐπίτασις ἢ ἀρχή ὁ ἄνεσις , ὁ κυκλοφορία ἄρα οὔτε ἀκμή οὔτε ἐπίτασις οὔτε ἄνεσις ἔχω · ὁ <δὲ> ἀνώμαλος κίνησις ἀκμή ἔχω καί ἢ ἐπίτασις ἢ ἄνεσις · ὁ κυκλοφορία ἄρα ἀνώμαλος κίνησις οὐ ἔχω . καλῶς δέ ὁ Ἀλέξανδρος σημειόω , ὅτι καί ἐκ ὅς ὁ Ἀριστοτέλης λέγω οὐ ἀνάγκη πᾶς ὁ κινέω ἀνώμαλος καί ἐν ἐπίτασις καί ἐν ἀκμή γίγνομαι καί ἐν ἄνεσις . οὔτε γάρ ὁ ὁ ἀκμή ἔχω ἐν ὁ ὁ κίνησις ἀρχή ἔχω ἄν ἐπίτασις · ὁ γάρ ἐπίτασις ὁδός εἰμί ἐπί ὁ ἀκμή καί πρό ὁ ἀκμή γίγνομαι , οὗτος δέ ἀπό ὁ ἀκμή ἄρχω · οὔτε αὗ πάλιν , ὅς ὁ ἀκμή πρός ὁ πέρας , οὗτος ἄνεσις καί παρακμή οἷος τε ἔχω · ὁ γάρ ἄνεσις , ἐν ὅς εἰμί , μετά ὁ ἀκμή εἰμί , οὗτος δέ ὁ ἀκμή πρός ὁ τέλος . ὅταν οὖν ὁ Ἀριστοτέλης λέγω ἅπας γάρ ὁ ἀνώμαλος φορά καί ἄνεσις ἔχω καί ἐπίτασις καί ἀκμή , οὐ ὡς πᾶς πᾶς ἔχω , ἀλλά ὁ πᾶς ὁ πᾶς , ἕκαστος δέ , εἰμί καί μή πᾶς , ἀλλά ἀκμή γε πάντως καί ὁ λοιπός ὁ ἕτερος . ὁ μέν γάρ κατά φύσις ἐπίτασις εἰμί καί ἀκμή , ὁ δέ παρά φύσις ἀκμή καί ἄνεσις , ὁ δέ , ὡς λέγω , ῥίπτω ἐπίτασις καί ἀκμή καί ἄνεσις . Ἀξιός δέ ἐφιστάνω , εἰμί μή κατά ὁ αὐτός λῆμμα καί ὁ ὁ πλανάω κίνησις ὁ ἀνώμαλος ἀποφάσκω · καί γάρ καί ἐπί οὗτος ἀληθής , ὅτι καί ὁ χρόνος ἀίδιος καί ὁ μῆκος σύνειμι καί ἄκλαστος , ὥστε μήτε κατά ὁ χρόνος μήτε κατά ὁ κίνησις μήτε κατά ὁ διάστημα ἀρχή ἔχω ἢ μέσος ἢ τέλος · εἰμί δέ μή οὗτος , οὐδέ ἀκμή , εἴπερ ἐν εἷς οὗτος ὁ ἀκμή · εἰμί δέ μή ἀκμή , οὔτε ἐπίτασις οὔτε ἄνεσις · εἰμί δέ μήτε ἀκμή μήτε ἐπίτασις μήτε ἄνεσις , οὐδέ ἀνωμαλία . ὅτε οὖν ὁ Ἀριστοτέλης περί ὁ κίνησις εἶπον , ὅτι ὁμαλής εἰμί , ἐπάγω λέγω δέ οὗτος · περί ὁ πρῶτος οὐρανός καί περί ὁ πρῶτος φορός , ὡς ἐπί οὗτος ὁ λόγος ποιέω βούλομαι αὐτός καί ὁ φαίνω μαρτυρέω . p . 288a27 ἔτι , ἐπεί πᾶς κινέω ὑπό τις κινέω ἠώς ὁ ὥστε καί ὁ φορά ἀδύνατος ἀνώμαλος εἰμί . δεύτερος ἐπιχείρημα οὗτος δείκνυμι , ὅτι οὐ ἕστiν ἀνώμαλος ὁ ὁ πρῶτος οὐρανός κίνησις , ἐπί δύο ἀξίωμα περαίνω , εἷς μέν ὁ λέγω , ὅτι πᾶς ὁ κινέω ὑπό τις κινέω , ὅσπερ ἐν ὁ ὁ ὁ φυσικός ἀκρόασις οὕτως ἔχω ἀποδείκνυμι , δύο δέ οὗτος ἕπομαι ὁ λέγω , ὅτι ὁ ἀνωμαλία ὁ κίνησις ἢ παρά ὁ κινέω γίγνομαι , ὅταν ἄλλοτε ἄλλος ὁ ὁ κινέω ἢ ὁ αὐτός μέν εἰμί , ἄλλοτε δέ ἄλλος δύναμις κινέω , ἢ παρά ὁ κινέω , ὅταν ἄλλοτε ἄλλως διάκειμαι εἰμί καί μή ἀεί δύναμαι · μένω ὁμοίως ὑπακούω ὁ ὁ κινέω δύναμις , ὅς παρά ἄμφω διάφορος χράω δύναμις . ὁ οὖν ἀνώμαλος κίνησις γίγνομαι ἢ ὁ κινέω ἢ ὁ κινέω ἢ ἄμφω μεταλβαλλοους , περί δέ ὁ οὐρανός οὐδείς τοιοῦτος συμβαίνω δυνατός · οὔτε γάρ αὐτός οὔτε ὁ κινέω αὐτός οὔτε ἄμφω μεταβάλλω δυνατός · καί ὁ συμπέρασμα , ὅτι περί ὁ οὐρανός ἀνωμαλία γίγνομαι ἀδύνατος εἰμί . ἐν δύο σχῆμα ἐνταῦθα ὁ συναγωγή , καί ὁ μέν μείζων πρότασις ὡς ἐναργής παραλαμβάνω , ὁ δέ μικρός ὁ λέγω , ὅτι περί ὁ οὐρανός οὐ ἄν γίγνομαι οὔτε ὁ κινώ οὔτε ὁ κινέω οὔτε ἄμφω μεταβολή , δείκνυμι πρῶτος ἐπί ὁ κινέω ὁ προαποδείκνυμι ἐπί αὐτός συγχράομαι . ὁ κινέω πρῶτος ὁ σῶμα εἰμί καί ἁπλόος καί ἀγένητος καί ἄφθαρτος , ὡς δείκνυμι , ὁ δέ τοιοῦτος ἁπλόος καί τέλειος ἀμετάβλητος εἰμί , εἶτα , ὅτι καί ὁ κινέω ὁ οὐρανός ἀμετάβλητος εἰμί , ἐκ ὁ μᾶλλον ἐπιχειρέω δείκνυμι · εἰμί γάρ ὁ κινέω ὁ πρῶτος ὁ κινέω καί ἁπλόος καί ἀγένητος | καί ἄφθαρτος , καί εἰμί ὁ μέν κινέω σῶμα , ὁ δέ κινέω ἀσώματος , ἀσώματος , πολύς μᾶλλον ὁ κινέω ἀμετάβλητος ἄν εἰμί καί ἀναλλοίωτος · δείκνυμι δέ καί ἐν ὁ ὄγδοος ὁ φυσικός ἀκρόασις , ὅτι ὁ πρῶτος κινέω ἀκίνητος παντελῶς εἰμί . εἰμί οὖν ἑκάτερος αὐτός ἀμετάβλητος εἰμί , δῆλος , ὅτι καί ἄμφω · ὁ δέ ἀνώμαλος φορά γίγνομαι ὁπότερος οὗτος ἢ ἄμφω μεταβάλλω · ἀδύνατος ἄρα ὁ κυκλοφορία ἀνώμαλος εἰμί . ὁ δέ εἴτε ἄμφω μεταβάλλω , οὐδείς κωλύω ἀνώμαλος κινέω ἀσφαλῶς εἴρω · ἐνδέχομαι γάρ ποτός ἀμφότερος μεταβάλλω ὁμαλεύς κίνησις γίγνομαι , ἐάν κατά ἀναλογία ὁ μεταβολή γίγνομαι · διό οὐδείς κωλύω εἶπον · εἰμί μή ἄρα , ἄν γίγνομαι ὁμαλής διά ὁ ὁ μεταβολεύς ἀναλογία , οὐ ὅμοιος ὁ τοιοῦτος κίνησις ὁ πρό ὁ μεταβολεύς εἰμί , καί οὕτως ἀνώμαλος πάλιν ἀνάγκη γίγνομαι . ἀσφαλῶς δέ ὁ σύγκρισις ποιέω ὁ κινέω σῶμα πρός ὁ ἀκίνητος τε καί ἀσώματος · σῶμα γάρ κατά φύσις μᾶλλον ὁ μεταβάλλω ἢ ἀσώματος καί κινέω ἢ ἀκίνητος · καθόλου γάρ σῶμα ὁ τοιοῦτος μεταβολή . δοκέω δέ καί ἄλλος αἴτιος ὁ ἐν ὁ κινέω ἀνωμαλία παραλείπω ὁ ὁ μεταξύ διαφορά , διά ὅς ὁ κίνησις , ἄλλος εἰμί παρά ὁ κινέω καί κινέω . καί γάρ λεπτομερής μέν εἰμί ὁ μεταξύ ταχύς ὁ κίνησις γίγνομαι παρά οὗτος , παχύς δέ βραδύς . ἀλλά συνεχής εἰμί ἑαυτοῦ ὁ οὐράνιος σῶμα καί μηδέ ἐκτός ἔχω τίς οὐδείς ἔχω ὁ μεταξύ . καί οὗτος δέ ὁ ἐπιχείρημα οὖον μόνος ἐπί ὁ πρῶτος οὐρανός φαίνω ἁρμόζω , ἀλλά καί ἐπί ὁ πλανάω λέγω . καί γάρ ἐκεῖνος ἕκαστος ὑπό κινέω ἀκίνητος καί ὑπό ἀσώματος αἴτιος κινέω καί ὁ πρῶτος φύσις εἰμί καί ἁπλόος καί ἀγένητος καί ἄφθαρτος καί διά οὗτος καί ἀμετάβλητος , καί πολύς μᾶλλον ὁ κινέω αὐτός ἔχω οὗτος ἀσώματος καί ἀκίνητος εἰμί . εἰμί οὖν καί ἐπί οὗτος ἑκάτερος ἀμετάβλητος εἰμί καί ὁ κινέω καί ὁ κινέω , ἀδύνατος καί ὁ οὗτος κυκλοφορία ἀνώμαλος εἰμί , κἀν φαίνω τις ἐν οὗτος ἀνωμαλία , φαίνω μόνος εἰμί . διό καί ὁ ἀστρονόμος ὑπόθεσις τις , ὡς πρότερος εἶπον , λαμβάνω σῴζω ὁ φαίνω ἐγκύκλιος καί ὁμαλός πᾶς ὁ οὐράνιος κινέω συγχωρέω . p . 288 b 7 καί γάρ , εἰμί γίγνομαι ἀνώμαλος ἠώς ὁ εἰμί γάρ ἐπίτασις , καί ἄνεσις . ’Ev ὁ δύο ἐπιχείρημα ὁ δείκνυμι , ὅτι ὁμαλής εἰμί ὁ κίνησις ὁ οὐρανός , λαμβάνω , ὅτι πᾶς ὁ κινέω | ὑπό τις κινέω , καί ὅτι , εἰμί ἀνώμαλος ἐν ὁ οὐρανός κίνησις , ἢ παρά ὁ κινέω εἄν εἰμί ἢ παρά ὁ κινέω ἢ παρά ἄμφω , καί δείκνυμι σύντομος , ὅτι οὔτε παρά ὁ κινέω δυνατός ἀνωμαλία εἰμί ἐν ὁ ὁ οὐρανός οὔτε πολύς μᾶλλον παρά ὁ κινέω , ἐν οὗτος μερίζω ἐκεῖνος ὁ ἐπιχείρημα διά ἄλλος ἐπιβολή κατά μέν ὁ τρίτος οὗτος δείκνυμι , ὅτι παρά ὁ κινέω οὐ εἄν γίγνομαι ἀνώμαλος ὁ ὁ οὐρανός κίνησις , κατά δέ ὁ ἐφεξῆς , ὅτι οὐδέ παρά ὁ κινέω . καί ὅτι μέν οὖον παρά ὁ κινέω , δείκνυμι οὕτως · εἰμί γάρ γίγνομαι , ἤτοι ὁ ὅλος κίνησις , τουτέστιν ὁ ὅλος ὁ σῶμα , μεταβάλλω καί ὁτὲ μέν γίγνομαι ταχύς ὁτὲ δέ βραδύς πάλιν , ἢ ὁ μέρος ὁ κίνησις μεταβάλλω · μέρος δέ κίνησις λέγω ὁ ὁ μέρος ὁ οὐρανός κινέω , ὥσπερ καί ὅλος ὁ ὁ ὅλος · εἰμί ἐν δείκνυμι μήτε ὁ ὅλος μήτε ὁ μέρος μεταβάλλω ὁ κίνησις ὡς ποτέ μέν ἐπιτείνω ποιός δέ ἀνίημι , οὐ ὅς ἀνώμαλος κινέω . καί πρῶτος μέν , ὅτι ἐν ὁ μέρος οὐ εἰμί ἀνωμαλία , δείκνυμι ἐκ ὁ φαίνω . εἰμί γάρ ἐν τοσοῦτος ἔτος μυριάς , ἀπό ὅς μνήμη ὁ ὁ οὐράνιος θέσις διασῴζω , οὐδείς φαίνω παραλλαγή γίγνομαι ὁ πρός ἀλλήλων ὁ ἀστήρ σχέσις οὐδέ διαφορά ὁ διάστασις αὐτός , ὡς ὁ νῦν σχηματογραφία δηλόω οὐδείς πρός ὁ πάλαι παραλλάσσω , δῆλος ὅτι οὐδείς γίγνομαι ἀνωμαλία ὁ ὁ μέρος πρός ἀλλήλων κίνησις , ὥστε ὁ μέν ταχύς κινέω , ὁ δέ βραδύς · πάντως γάρ ἄν ἀμείβω καί ὁ διάστημα καί ὁ σχῆμα πρός ἀλλήλων . εἰμί γάρ ἄμη πᾶς ταχύς ἢ ἅμα πᾶς βραδύς κινέω , οὐ ἐάν ὁ μέρος ὁ τοιοῦτος ἀνωμαλία , ἀλλά ὁ ὅλος , περί ὅς ὅτι καί οὗτος ἀδύνατος ἀποδείκνυμι οὕτως · ὁ ἀνωμαλία ὁ κίνησις κατά ἄνεσις γίγνομαι καί ἐπίτασις · ὁ ἄνεσις πανταχοῦ διά ἀδυναμία συμβαίνω μή δύναμαι ὁ οἰκεῖος δύναμις ἐπαρκέω πρός ὁ ὅμοιος καί ὁμαλεύς διά πᾶς ἐνέργεια · πᾶς δέ ἀδυναμία παρά φύσις εἰμί , καί οὗτος μέν μαρτύριον ὁ καί ὁ ἐν ζῷον ἀδυναμία καί παρακμή παρά φύσις εἰμί , ὡς ὁ γῆρας ὁράω καί ὁ νόσος . προστίθημι δέ καί ὁ αἴτιος ὁ ἐν ὁ ζῷον καί δηλονότι καί ἐν ὁ φυτός ἀδυναμία . ὁ γάρ σύστασις , φημί , αὐτός ἐκ σῶμα εἰμί οὐδέ αὐτός κατά φύσις ἔχω τέλειος · εἰμί γάρ ἐκ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , ὅς ἄλλος ἄλλος κατά φύσις ὁ τόπος εἰμί καί οὐ ὁ αὐτός πᾶς , ἐν ὅς ὁ ζῷον καί ὁ φυτός · οὐδείς γάρ ὁ ἐν οὗτος μέρος ἤτοι στοιχεῖον ὁ χώρα εἰλικρινής κατέχω · οὔτε γάρ ἐν γῆ κύριος εἰμί οὗτος οὔτε ἐν ὕδωρ οὔτε ἐν ἀήρ καθαρός ἢ πῦρ , ἀλλά ἐν ὁ περί ὁ γῆ τόπος σύμφυρσις ἔχω ὁ στοιχεῖον , καί ἐν αὐτός δέ ὁ ὁ ζῷον μόριον καί ὁ ἄνω καί ὁ κάτω συγκρίνω · διό παρά φύσις διάκειμαι κάμνω καί ἀδυναμία αἴτιος ὁ σύγκειμαι ἀπό ἑαυτοῦ γίγνομαι καί ὁ παρά φύσις καί αὐτός διάθεσις . καί οὖον μάτην νῦν ὁ αἴτιος ὁ ἀδυναμία καί ὁ παρά φύσις προστίθημι , ἀλλά ἵνα δείκνυμι , ὅτι ὁ θέω σῶμα ἁπλόος ὅς καί μή ἐκ ἐναντίος συνίστημι , ἀλλά καί ἐν ὁ ἑαυτοῦ χώρα ἀεί ἱδρύω , οὔτε παρά φύσις γίγνομαι ποτός οὔτε ἀδυναμέω οὔτε ἄνεσις καί ἐπίτασις ὑφίστημι οὔτε ἀνώμαλος κινέω . καί συναιρέω φαίνω ὁ θέω σῶμα παρά φύσις οὖον διατίθημι · ὁ ἀνώμαλος κινέω παρά φύσις διατίθημι · ὁ θέω ἄρα σῶμα ἀνώμαλος οὖον διατίθημι · ἐν δύο σχῆμα ὁ συναγωγή . ἐπεί δέ ὁ ἀδυναμία ἄνεσις εἰμί αἰτία προσεχῶς , διά οὗτος εἶπον οὐδέ ἄν ἀδυναμία εἰμί ἐπάγω ὥστε οὐδέ ἄνεσις . ἐπεί δέ ὁ ἄνεσις μετά ἐπίτασις εἰμί , οὖον ὁ ὁμαλότης ἐπίτασις , ἀλλά ὁ πρός ἄνεσις λέγω , ἐπάγω οὐδέ ἐπίτασις · εἰμί γάρ ἐπίτασις , καί ἄνεσις · πρός ἀλλήλων γάρ εἰμί καί λέγω οὗτος , ὥσπερ ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός καί ὁ μείζων καί ὁ μικρός . 'aπορεω δέ ὁ Ἀλέξανδρος , πῶς , ἐν ὅς κατά ὁ ἀρχή εἰμί ὁ ἀκμή καί μετά ὁ ἀκμή ὁ ἄνεσις , ὡς ἐπί ὁ παρά φύσις κινέω εἴρω , μετά ὁ ἐπίτασις ὁ ἄνεσις εἰμί ἐπίτασις ὅλως ἐκεῖ μή εἰμί , ἢ πῶς , ἐν ὅς ἐπί τέλος ὁ ἀκμή , ὡς ἐπί ὁ κατά φύσις κινέω , μετά ἄνεσις ὁ ἐπίτασις ἄνεσις ὅλως ἐκεῖ μή εἰμί · καί λύω ὁ ἀπορία λέγω · “ μήποτε οὖον παρά μέρος οὗτος γίγνομαι φημί ἐκ ἀνάγκη , ἀλλά συνοδεύω ἀλλήλων · ὁ τε γάρ ἀνίημι κατά ὁ ἐπίτασις ὁ ἔνειμι ἐν αὐτός ἀνίημι · εἰμί γάρ μή ἐν-εἰμί ἐπίτασις αὐτός , οὐδέ ἄν ἀνίημι δύναμαι · ὁμοίως καί ὁ ἐπιτείνω ἐπιτείνω , κατά ὅσος ἄνεσις μετέχω , ὡς , εἰμί μηδείς εἰμί ἀνίημι ἐν αὐτός , οὐδέ ἄν ἐπίτασις χωρέω ” . καί λέγω καλῶς , εἴπερ ὁ μέν ἐπίτασις ὁ ἐφεξῆς ταχύς ἔχω ὁ προηγέομαι , ὁ δέ ἄνεσις ὁ ἀνάπαλιν . δυνατός δέ ἴσως καί οὗτος λέγω , ὅτι , ἐπί ὅς μετά ὁ ἀκμή ὁ ἄνεσις , ὡς πρός ἐπιτείνω ὁ ἀκμή ἄνεσις λέγω , καί ἐπί ὅς πρό ὁ ἀκμή ἐπίτασις , ὡς ἐπί ὁ κατά φύσις , πρός ὁ ἀνίημι ἐν ἀρχή διάθεσις ὁ ἐπί ὁ ἀκμή εἶμι ἐπιτείνω λέγω . μήποτε δέ , φημί ὁ Ἀλέξανδρος , καί ὁ κατά προαίρεσις γίγνομαι ἄνεσις ὁ αὐτός αἴτιος ὁ ἀδυναμία ἔχω · φόβος γάρ ὁ καταναλίσκω ὁ δύναμις ὁ ἄνεσις χράω . p . 288b22 ἔτι δέ καί ἄλογος ἤπειρος χρόνος ἀδύνατος εἰμί ἠώς ὁ ἤπειρος ἀνέρχομαι χρόνος . δείκνυμι ἀπό ὁ κινέω , ὅτι οὐ οἷος τε ἀνώμαλος κινέω ὁ οὐρανός , νῦν ἀπό ὁ κινέω ποιέω ὁ ἐπιχείρησις ἐκ διαίρεσις αὐτός , ὡς ἔοικα , προάγω τοιοῦτος · εἰμί ἀνώμαλος κινέω ὁ οὐρανός , ἤτοι ἤπειρος χρόνος ἀνίημι αὐτός ὁ κίνησις καί ἤπειρος ἐπιτείνω ἢ μόνος ἀνίημι ἢ μόνος ἐπιτείνω ἐπί ἤπειρος ἢ κατά τις περίοδος ἐναλλάξ νῦν μέν ἀνίημι , νῦν δέ ἐπιτείνω . καί ὁ μέν πρῶτος δείκνυμι οὕτως κατά ὁ δύο ὁ ὑποθετικός · εἰμί ἤπειρος χρόνος ὁ ὁ οὐρανός κίνησις ἀνίημι καί ἤπειρος ἐπιτείνω , ἐπεί ὁ καί ἀνίημι καί ἐπιτείνω αὐτός παρά ὁ ἀδυναμία καί δύναμις ὁ κινέω γίγνομαι , ἤπειρος εἄν χρόνος ὁ κινέω ἀδυναμία ἔχω καί ἤπειρος χρόνος δύναμις · εἰμί οὖν ὁ ἀδυναμία παρά φύσις , ἤπειρος ἄν χρόνος ὁ κινέω παρά φύσις ἔχω . ἀλλά μήv οὗτος ἀδύνατος · οὐδείς γάρ φαίνω εἰμί ἤπειρος χρόνος παρά φύσις , εἴπερ ἐκτροπή καί παρυπόστασις εἰμί ὁ κατά φύσις ὁ παρά φύσις . ἀδύνατος ἄρα καί ὁ ἡγέομαι , ὅς οὗτος ηκολουειμι Θῆσε · εἰμί δέ ὁ ἤπειρος χρόνος ὁ ὁ οὐρανός κίνησις ἀνίημι καί ἤπειρος ἐπιτείνω . καί ἄλλος δέ ἐκ ὁ αὐτός λῆμμα συμπέρασμα συνάγω · εἰμί γάρ ἤπειρος χρόνος δυνατός , τουτέστι κτάομαι φύσις , καί ἤπειρος χρόνος ἀδύνατος , τουτέστι παρά φύσις , εἰμί ὁ κινέω , ὁ ἴσος ἄν χρόνος παρά φύσις εἰμί καί κατά φύσις , αὐτός δέ εἶπον , ἀδύνατος καί δυνατός · οὗτος δέ ἄτοπος ὁ ἰσοχρόνιος εἰμί ὁ παρά φύσις ὁ κατά φύσις καί ὁ ἀδύνατος ὁ δυνατός , εἴπερ προηγούμενος μέν ὁ κατά φύσις καί ὁ δυνατός , ἀποτυχία δέ οὗτος ὁ παρά φύσις καί ὁ ἀδύνατος · ὥστε ἄτοπος πάλιν καί ἀδύνατος ἄν εἰμί καί ὁ ἡγέομαι , ὅς οὗτος ἀκολουθέω , ὁ ἤπειρος χρόνος ἀνίημι ὁ ὁ οὐρανός κίνησις καί ἤπειρος ἐπιτείνω . λέγος δέ ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι χράω ὁ ἤπειρος χρόνος ἐπιτείνω καί ἤπειρος ἀνίημι οὐ ἀποδείκνυμι οὗτος , ἀλλά ὁ μέν ὁ ἐπίτασις καί τέλειος παραλείπω , περί δέ ὁ ἄνεσις τοσοῦτος ἐπιφέρω · ἀνάγκη δέ , εἰμί ἀνίημι ὁ κίνησις , ἤπειρος ἀνέρχομαι χρόνος · εἰμί γάρ ὁ πρότερος εἰμί ὁ οὗτος ὁ κίνησις ὁ ἀδύναμος ἀίδιος κινέω , τίς οὗτος ὁ ἀδυναμία ἀναλαμβάνω ; ὥστε , εἰμί ἀεί κινέω , κατά ὁ ἀδυναμία ἀεί κινέω . ὁ δέ , ὅτι καί ὁ ἐπίτασις εἰς ἤπειρος , παρίημι · δῆλος γάρ , ὡς , εἰμί ὁ ἀδυναμία εἰς ἤπειρος παρά φύσις εἰμί , καί ὁ δύναμις κατά φύσις εἰμί ἔτι μᾶλλον εἰς ἤπειρος · οὖον γάρ δεῖ ὁ κατά φύσις ὁ παρά φύσις ἐπί μικρός εἰμί , ὅπου γε οὐδέ ἐπί ἴσος . καί οὗτος εἶπον ὁ Ἀλέξανδρος ἐφιστάνω καλῶς , ὅτι οὖον πρόκειμαι νῦν ὁ Ἀριστοτέλης δείκνυμι , ὅτι , εἰμί ἀνώμαλος κινέω ἀνίημι καί ἐπιτείνω , ἐπί ἤπειρος ἀνίημι καί ἐπί ἤπειρος ἐπιτείνω , ἀλλά ὅτι προτίθημι δείκνυμι ὁμαλός ὁ ὁ οὐρανός κίνησις πᾶς ἀναιρέω ὁ ὁ ἀνωμαλία τρόπος ἐκ διαίρεσις αὐτός λαμβάνω , ὅς ἥδη προεκτίθεμαι . ἀσαφής δέ , φημί , ὁ λέξις εἰμί ὁ μή τίθημι ὁ διαίρεσις | πρῶτος . καί ἔοικα οὗτος ὁ ἐκ διαίρεσις λαμβάνω ὁ ἀπόδειξις πρῶτος αὐτός ὁ Ἀφροδισιεύς Ἀλέξανδρος ἐφίστημι · ὁ γοῦν προερέω ἐξήγησις ὁ ἀναγκαῖος εἰμί ὁ ἐπί ἤπειρος ἄνεσις διά ὁ μή εἰμί ὁ ἀναλαμβάνω ὁ δύναμις ὁ πρῶτος κινέω καί διορθόω ὁ ἀδυναμία ὡς Ἀλέξανδρος ὁ Αἰγαῖον παρατίθημι . “ Ἑρμίνος δέ ” , φημί , “ ἥκω , καθά εἰμί καί ἐν ὁ Ἀσπάσιος φέρω , εἰμί εἰμί ἄνεσις περί ὁ θέω σῶμα , εἰμί ἐπίτασις πρό ὁ · πᾶς γάρ ἄνεσις ἐπίτασις . ἀλλά μείς , εἰμί εἰμί ἐπίτασις πρό ὁ ἄνεσις , ἐπί ἤπειρος εἰμί οὗτος · διά τίς γάρ μέχρι ὅδε εἰμί καί οὐ καί πρό ἤπειρος ὁ κίνησις εἰμί , οὐ οἷος τε εὔλογος εἶπον αἴτιος . ἀλλά μείς , εἰμί καί ἄνεσις εἰμί , ἐπί ἤπειρος πάλιν εἰμί οὗτος · τίς γάρ ὁ αἴτιος ὁ ὁ ἄνεσις ἀναλαμβάνω οὗτος , καί διά τίς μέχρι ὅδε ἀνίημι , οὐ οἷος τε αἴτιος ἀποδίδωμι εἰς ἤπειρος κινέω ὁ σῶμα . ὥστε ἐπί ἤπειρος καί ὁ ἄνεσις εἰμί · ἐπίτασις μέν γάρ ὁ ἄνεσις ἄνεσις , ἤπειρος δέ ἐπίτασις ἤπειρος ὁ ἄνεσις · διά τίς γάρ μέρος ὁ ἐπίτασις ὁ ἄνεσις εἰμί , οὖον πᾶς δέ ; ἀλλά μήv ὁ ἄνεσις κατά ἀδυναμία , οὗτος δέ παρά φύσις , ὁ δέ παρά φύσις οὐ οἷος τε ἴσος εἰμί ὁ κατά φύσις · ὁδός γάρ ἐπί φθορά ὁ παρά φύσις · ὥστε οὐ ἄν εἰμί ἄνεσις · εἰμί δέ μή ἄνεσις , οὐδέ ἐπίτασις . ” οὗτος μέν οὖν ὁ ὁ Ἑρμίνος κατά ὁ Ἀσπάσιος εἴρω . καί δῆλος , ὅτι καί οὗτος οὐ ὡς κατά ὁ ὁ διαίρεσις ἀνάγκη λαμβάνω ὁ ἐπί ἤπειρος ἀνέρχομαι καί ἐπί ἤπειρος ἐπιτείνω νοέω , ἀλλά ὡς ἐκ ἀνάγκη , εἰμί εἰμί ἀνώμαλος ὁ κίνησις , ἄνεσις καί ἐπίτασις εἰμί . καί οὗτος μέν δῆλος , ἀλλά ὅτι καί ὡς ἤπειρος πάντως εἰμί ὅς τε ἄνεσις καί ὁ ἐπίτασις ὑπό ὁ Ἀριστοτέλης ἐλέγχω · ὅτι δέ οὐ οὕτως λαμβάνω , δηλόω ὁ ἐφεξῆς τμῆμα ὁ διαίρεσις , ἐν ὅς φημί · ἀλλά μήv οὐδέ ἐπιτείνω ἀεί ἢ πάλιν ἀνέρχομαι δυνατός , καί πάλιν λείπω δή λέγω ἐναλλάξ εἰμί ὁ κινέω ὁ ταχύς καί ὁ βραδύς · ἐν γάρ οὗτος καί ὁ ἄλλος τμῆμα ὁ διαίρεσις ἔλεγχος ὁ μή ἤπειρος ἐπίτασις καί ἄνεσις ὑποτίθημι , ἀλλά ἢ ἀεί ἐπίτασις ἢ ἀεί ἄνεσις ἢ ἐναλλάξ . ἐκεῖνος δέ ἄξιος ζητέω , διά τίς προστίθημι ὁ Ἀριστοτέλης ὁ ἀνάγκη δέ , εἰμί ἀνίημι ὁ κίνησις , ἤπειρος ἀνέρχομαι χρόνος · οὗτος γάρ ὁ ἀνάγκη καί ὁ πρότερος ποιέω ἐξηγητής μή ὡς ἐκ διαίρεσις τίθημι ἀκούω , ἀλλά ὁ αἴτιος ὁ ἀνάγκη ζητέω . ὁ δέ Ἀλέξανδρος ὁ Ἀφροδισιεύς ἐφίστημι οὗτος “ δεῖ ” φημί “ προσυπακούω ὁ εἴρω ὁ μετά ὁ ἐπί ἤπειρος ἐπίτασις · εἰμί γάρ μετά ὁ ἐπί ἤπειρος χρόνος ἐπίτασις ἀνίημι ὁ κίνησις , καί μή μόνος ἐπίτασις εἰμί , ἀλλά καί ἄνεσις , ἤπειρος ἀνίημι χρόνος . οὗτος δέ εἰμί μέν καί ἄλλως ὑπόκειμαι , οὖον μήv ἀλλά καί ἀναγκαῖος ἕπω αὐτός δείκνυμι ὁ προγίγνομαι ἐπί ἅπειρος ἐπίτασις · εἰμί γάρ ὁ ἄνεσις διά ἀδυναμία ὁ κινέω εἰμί ἄρχω γίγνομαι , λοιπός ἐπί ἤπειρος εἰμί · τίς γάρ ὁ ὁ ἀδυναμία ἀναλαμβάνω ὁ ὁ κινέω ἀίδιος ὁ κίνησις εἰμί καί ἐπιτείνω ἀεί ὁ ἄνεσις ; καί διά οὗτος οὖν ἐπί ἤπειρος ὁ ἄνεσις εἰμί , καί διότι ὁ ἤπειρος ἐπίτασις ἤπειρος ὁ ἄνεσις · οὕτως δέ ἴσος χρόνος εἰμί ὁ παρά φύσις ὁ κατά φύσις , ὅσπερ εἰμί ἄτοπος ” . μήποτε δέ οὐ ἀνάγκη προσυπακούω ὁ μετά ὁ ἤπειρος ἐπίτασις · ὁ γάρ Ἀριστοτέλης ἐκ διαίρεσις ἀναιρέω ὁ ὁ ἀνωμαλία τρόπος ἀνατίθημι οὗτος ὁ λέγω ἤπειρος χρόνος ἐπιτείνω καί πάλιν ἄλλος χρόνος ἤπειρος ἀνίημι καί ἐλέγχω αὐτός διχῶς ἐκ τε ὁ μηδείς ἄπειρος χρόνος παρά φύσις εἰμί καί ἐκ ὁ μηδείς ὁ ἴσος χρόνος παρά φύσις καί κατά φύσις εἰμί ἐφίστημι , ὅτι ὁ λέγω ἀνίημι ὅλως ὁ ὁ οὐρανός κίνησις οὖον κατά ὑπόθεσις μόνος ἀκολουθέω ὁ ἤπειρος χρόνος λέγω ἀνίημι , ἀλλά καί ἐκ ἀνάγκη ἕπω ἀίδιος ὁ κίνησις ὑπόκειμαι διά ὁ μηδείς εἰμί ὁ ἀναλαμβάνω ὁ ὁ πρῶτος κινέω ἀδυναμία πᾶς εἰμί ἐπέκεινα , ἀλλά οὖον διά ὁ ἤπειρος ἐπίτασις προηγέομαι ὁ ἄνεσις · οὗτος γάρ , ἄν ἀληθής εἰμί , οὖον φαίνω νῦν ὡς ἀναγκαῖος ἀλλά ὡς ἐκ ὑπόθεσις ὁ Ἀριστοτέλης λαμβάνω , ὁ δέ ἄνεσις μόνος ἐφίστημι , ὅτι ἀνάγκη , εἰμί ἀνίημι ὅλως ὁ κίνησις , ἤπειρος ἀνέρχομαι χρόνος . p . 288b27 ἀλλά μήv οὐδέ ἐπιτείνω ἀεί ἠώς ὁ ἐκ τις εἰς τίς εἰμί καί ὁρίζω . δείκνυμι , ὅτι ὁ ἀνώμαλος οὕτως ὑποτίθημι ὁ ὁ οὐρανός κίνησις , ὡς ἤπειρος εἰμί ὁ ἄνεσις καί ἤπειρος ὁ ἐπίτασις , δύο ἄτοπος ἕπω ὁ τε ἀίδιος λέγω ὁ παρά φύσις καί ἰσοχρόνιος ὁ παρά φύσις ὁ κατά φύσις , νῦν ὁ δύο τμῆμα ὁ διαίρεσις προτίθημι ὁ λέγω ἀνώμαλος γίγνομαι ὁ κίνησις ὁ ὁ ἕτερος ἐπί ἤπειρος ἐν αὐτός εἰμί , ὡς ἢ ἀεί ἐπιτείνω ἢ ἀεί ἀνίημι , καί δείκνυμι καί οὗτος ἀδύνατος οὕτως · πᾶς κίνησις ἐκ τις εἰς τίς γίγνομαι καί ὁρίζω ὁ πίνω ποῖ · ὁ δέ ἀεί ἐπιτείνω ἢ ἀεί ἀνίημι οὐ ὁρίζω οὐδέ ἔχω ὁ πίνω ποῖ · οὐδείς ἄρα κίνησις ἀεί ἐπιτείνω ἢ ἀεί ἀνίημι . ὅτι δέ ὁ ἀεί ἐπιτείνω ἀόριστος εἰμί καί οὐ ἔχω ὁ ποῖ , δῆλος ἐντεῦθεν · ὁ ἐπίτασις ὁ κατά φύσις κινέω γίγνομαι κατά ὁ πλησιάζω ἀεί ὁ ἐπί ὅς φέρω · ὁ δέ ἐπί ἤπειρος ἐπιτείνω οὐδείς εἰμί ὁ ἐπί ὅς κινέω · ἀεί γάρ ὁ , ἐπί ὅς ἐπιτείνω κατά ὁ κίνησις φέρω , ἄλλος εἰμί ὁ πρό αὐτός , καί ὁ ἐπί ἤπειρος οὗτος πάσχω ἐπί ἤπειρος εἰς ἄλλος μεταβαίνω · ὥστε οὐ ἔχω ὁ ἐπί ὅς οὐδέ ὁ πίνω ποῖ οὐδέ ὁρίζω ὁ ἀεί ἐπιτείνω κίνησις . ἐπί ἤπειρος μέν γάρ οἷος τε τίς I κινέω ἐν ὁ αὐτός κινέω ὁ πάλιν καί πάλιν κινέω ὁ αὐτός κίνησις , ὡς ἐπί ὁ ἐγκύκλιος φορός λέγω , οὖον μέντοι ἐπί ἤπειρος ἐπιτείνω · οὖον γάρ ὁ αὐτός κίνησις εἰμί εἰμί , ἀλλά ὁ πάρειμι ὁ πρό αὐτός ἕτερος τε καί ἀνόμοιος ἀεί μετά προσθήκη γίγνομαι . καί εἰμί εἰμί τίς κυκλικός οὕτως ἐπιτείνω , ἢ ἀριθμός τις περί - φορός σπεύδω πληρόω ἢ ἐπί πέρας ὁ κατά ὁ κίνησις ταχύτης ἔρχομαι , ὅς οὐδέτερος συμβαίνω ὁ ἐπί ἤπειρος μετά ἐπίτασις τοιοῦτος κινέω . ὁ δέ αὐτός λόγος καί ἐπί ὁ ἐπί ἤπειρος ἄνεσις · οὐδέ γάρ ἐπί οὗτος εἰμί ὁ ποῖ καί ὁ ἐπί ὅς ὁ κίνησις , εἴπερ πλησίος ἀεί ὁ ἐπί ὅς ὁ ἀκμή ὁ τάχος εἰμί , ὁ δέ ἀεί ἀνίημι ἀεί πρόσω ὁ ἀκμή καί ὁ ἐπί ὅς γίγνομαι . εἰμί οὖν πᾶς μέν κίνησις ὁ κατά φύσις πίνω ποῖ , οὐδείς δέ ἐπί ἤπειρος ἀνίημι πίνω ποῖ , οὐδείς ἄρα κίνησις ἐπί ἤπειρος ἀνίημι εἰμί . ὁ δέ αὐτός εἰμί συναγωγή ὁ λόγος καί ἐπί ὁ ἐπί ἤπειρος ἐπίτασις καί ἐπί ὁ ἐπί ἤπειρος ἄνεσις εἷς ὁ Ἀριστοτέλης ἐπί ἄμφω ποιέω . p . 288b30 ἔτι δέ , εἰμί τις λαμβάνω εἰμί χρόνος μικρός ἠώς ὁ καί ἤπειρος χρόνος . ἄλλος οὗτος ἐπιχείρημα ὁ αὐτός μετά πολύς ἐνάργεια κατασκευαστικός ὁ μή δύναμαι οὕτως ἀνώμαλος εἰμί ὁ ὁ οὐρανός κίνησις ὡς ἀεί ἐπιτείνω ἢ ἀεί ἀνίημι . προλαμβάνω δέ ἀξίωμα ὁ εἰμί τις χρόνος μικρός , οὖον οὐ ἐνδέχομαι ἐν μικρός κινέω ὁ οὐρανός , καί οὗτος ἐκ ὁ ἐπαγωγή πιστόω ὁ πᾶς πρᾶξις καί πᾶς ὁ κινέω εἰμί τις χρόνος μικρός , ὅς οὐ οἷος τε ἐν μικρός κινέω ὁ κίνησις ὁ αὐτός , οἷος ὁ στάδιον τρέχω ἢ νόμος τις κιθαρίζω ἢ ἀείδω · εἰμί δέ οὗτος , καί ὁ ὁ οὐρανός περιφορά ὁ ἀπό ὁ αὐτός ἐπί ὁ αὐτός εἰμί ἄν τις χρόνος μικρός , ὅς ἐν μικρός οὐ οἷος τε περιφέρω . καθόλου μέν γάρ οὐ εἰμί χρόνος μικρός διά ὁ ὁ συνεχής πᾶς ἐπί ἤπειρος εἰμί διαιρετός , πρός τίς δέ καί τίνω εἰμί τις μικρός χρόνος , ὥσπερ καί ὁ κίνησις . οὗτος οὖν οὕτως ἔχω , εἰμί ὁ ἐπιτείνω ἐν μικρός χρόνος ὁ αὐτός διάστημα κινέω , εἰμί τίς ἀεί ἐπιτείνω , ἀεί ποιέω οὗτος πρός ἀναλογία ὁ ἐπίτασις ἀεί συστέλλω ὁ χρόνος · εἰμί δέ οὗτος , εἰμί καί ὁ μικρός χρόνος , ἐν ὅς κινέω , μικρός ποτός , ἐν ὅς καί αὐτός κινέω , ὅσπερ ἀδύνατος · ἀδύνατος ἄρα καί , ὅς οὗτος ἀκολουθέω , οὗτος δέ εἰμί ὁ ἀεί ἐπιτείνω κινέω . δείκνυμι δέ οὕτως , ὅτι οὐ εἰμί ἐπίτασις ἐπί ἤπειρος , ἐπάγω , ὅτι , εἰμί μή ἐπίτασις , οὐδέ ἄνεσις · ὡς γάρ ἄν ὁ ἕτερος αὐτός ἔχω , οὕτως ἔχω καί ἀμφότερος , διότι πρός | ἀλλήλων λέγω3 τε καί εἰμί , ὡς ὁ μᾶλλον καί ὁ κακός · ὁ γάρ ἄνεσις ὁ ἤπειρος ἐπίτασις ἤπειρος καί ὁ ἐπίτασις ἄνεσις · οὖον γάρ ἄλλος τίς ἀνίημι ἢ ὁ ἐπιτείνω , καί ἐπί ὅσος ἐπιτείνω , ἐπί τοσοῦτος ἀνίημι , ὥστε , εἰμί δείκνυμι ὁ ἐπίτασις μή εἰμί εἰς ἤπειρος , δείκνυμι καί ὁ μηδέ ἄνεσις εἰς ἤπειρος εἰμί . ἐπεί δέ ὁ μέν ἐπίτασις κατά προσθήκη γίγνομαι , ὁ δέ ἄνεσις κατά ὑφαίρεσις , οὖον πᾶς δέ προσθήκη ἐπίτασις ἁπλόος ποιέω , ὥστε καί ἄνεσις ἔχω , μετά ὁ εἶπον , ὅτι ὁμοίως ἄμφω καί ἕτερος , ἐπάγω , πῶς ἔχω ὁ πρόσθεσις γίγνομαι ὁ ἐπίτασις , πρός ὅς ἀνάγκη ὁ ἄνεσις ἀποδίδωμι , καί ἐπί ὅς ἀληθής ὁ ὁμοίως ἄμφω καί ἕτερος . ἀληθής γάρ , εἴπερ ὁ προσγίγνομαι προσθήκη ὁ λέγω ἐπιτείνω ἢ Ἴσαι ἀλλήλων εἰμί ἢ μείζων ὁ ἕπω ὁ προηγέομαι · τότε γάρ κύριος καί μόνος ἐπίτασις εἰμί · ἐάν δέ ὁ προσθήκη ἐπί ὁ μικρός προΐημι , ὡς νῦν μέν , εἰμί τυγχάνω , δέκα δάκτυλος τάχος προστίθημι , αὖθις δέ ἐννέα καί ἐφεξῆς οὕτως , πρῶτος μέν οὐ εἰμί ὁ τοιοῦτος μόνος ἐπίτασις , ἀλλά καί ἄνεσις , διό οὐδέ ἄλλος τις εἰμί οὗτος ἄνεσις , ἔπειτα οὐδέ εἰς ἤπειρος χρόνος οὗτος γίγνομαι δυνατός · δαπανάω γάρ ὁ προσπίνω τίθημι ἀεί μειόω . διά οὗτος οὖν εἶπον ὁμοίως γάρ ἄμφω καί ἕτερος ἐπάγω εἴπερ ὁ αὐτός ἐπιτείνω τάχος ἢ μείζων καί ἤπειρος χρόνος . ὁ μέντοι ἄνεσις , ἄν ἴσος ἀλλήλων εἰμί ὁ ἀφαιρέω , κἀν ὁ μέν μείζων , ὁ δέ μικρός , ἄνεσις μένω . τότε δέ ὁ ἄνεσις ἀνάλογος ἔχω ὁ ἐπίτασις , ὅταν ὁ ἀφαίρεσις ἀνάλογος ὁ προσθήκη γίγνομαι . p . 289a4 λείπω δή λέγω ἐναλλάξ ἠώς ὁ εὐαίσθητος γάρ ὁ παρά ἀλλήλων τίθημι . οὗτος ὁ εἰμί λοιπός εἰμί ὁ τρίτος ὁ διαίρεσις τμῆμα ὁ λέγω ἀνώμαλος γίγνομαι ὁ κίνησις ὁ ἐναλλάξ ἐν αὐτός κεῖμαι ὁ ταχύς καί ὁ βραδύς . ἔλεγχος δέ καί οὗτος ὁ ὑπόθεσις ἐκ τε ὁ μή ἔχω εὔλογος εἶπον αἴτιος ὁ σήμερον μέν , εἰμί τυγχάνω , ταχύς , αὔριον δέ βραδύς κινέω ὁ οὐρανός , διότι ὁ ἐν ὁ λόγος πλάσμα ὁ μή εἰμί λέγω οὐδέ αἴτιος εὔλογος εἶπον ἔχω ὁ λέγω . δύο δέ ἔλεγχος ἐπάγω ὁ λόγος ὁ μή ἄν λανθάνω οὗτος γίγνομαι · ὁ γάρ διάφορος καί ἀνόμοιος καί ἐναντίος παρά ἀλλήλων τίθημι εὐφώρατος ἔχω ὁ διάκρισις , εἴτε αἰσθητός εἴτε νοητός τυγχάνω . p . 289a8 ὅτι2 μέν οὖν εἷς τε μόνος εἰμί ὁ οὐρανός ἠώς ὁ ἐπί τοσοῦτος εἴρω . συμπέρασμα οὗτος κοινός ἐπάγω ὁ τε ἐν ὁ πρῶτος βιβλίον καί ὁ ἐν οὗτος περί ὁ οὐρανός εἴρω . δείκνυμι γάρ περί αὐτός , ὅτι ἁπλόος καί ἁπλόος κίνησις κυκλοφορητικός κινέω καί οὗτος ὁμαλός καί ὅτι εἷς μόνος , οὐ ὅτι εἷς σφαῖρα · οἶδα γάρ ἄλλος ὁ πλανάω παρά ὁ ἀπλανής καί ὁ πλανάω ὁ εἰς πλείων διάκρισις · ἀλλά ὅτι εἷς ὀκτάσφαιρος εἷς κόσμος καί οὐ πλείων οὐρανός οὕτως ὡς πλείων κόσμος ἐμπληρόω , καί ὅτι οὕτως ἀγένητος εἰμί , οὐ ὡς ἀναίτιος , ἀλλά ὡς ἀίδιος καί μή ἐν μέρος χρόνος γίγνομαι μηδέ πρότερος μέν εἰμί ὕστερος δέ μή εἰμί . εἰκότως δέ νῦν οὗτος τίθημι ὁ συμπέρασμα , ὅτε ὁ περί ὁ οὐράνιος σῶμα συμπληρόω ἐπί ὁ ὁ ἀστήρ θεωρία μεταβιβάζω ὁ λόγος . p289a11 περι δέ ὁ καλέω καλέω ἀστήρ ἠώς ὁ ὁμοίως καί ἐγώ λέγω . Ἕβδομος μέν οὗτος ὁ κεφάλαιος εἰμί ὁ ἐν οὗτος ὁ βιβλίον προβάλλω , μετά δέ ὁ ὁ ὅλος σφαῖρα θεωρία καί ὁ συμφυής μέρος αὐτός ὁ κατά ὁ τοπικός σχέσις ἐν αὐτός θεωρέω ὁ τε δεξιός καί ἀριστερός καί ἄνω καί κάτω καί ἔμπροσθεν καί ὄπισθεν καί ὁ περί ὁ κίνησις αὐτός παντοδαπός πρόβλημα ἐπί ὁ θεωρία ὁ περιέχω ἐν αὐτός ἀστήρ μεταβαίνω νῦν μέν κοινῶς περί πᾶς ὁ ἀστήρ προβάλλω ζητέω , τίς τε οὐσία ἔχω καί σχῆμα ὁποῖος καί κατά τίς τρόπος κίνησις κινέω , ὕστερος δέ διαπόρησις τίς καί περί ὁ ὁ πλανάω πρός ὁ ἀπλανής διαφορά . λέγω οὖν πρῶτος περί ὁ οὐσία αὐτός , ὅτι ὁ αὐτός οὐσία εἰμί ὁ ἀστήρ καί ὁ αὐτός σῶμα ὁ σφαῖρα , ἐν ὅς περιέχω περιφέρω . ἕπω δέ οὗτος ὁ εἴρω αὐτός φημί εἰμί , διότι ἀπό ὁ ἁπλόος καί πρῶτος δύο κίνησις ὁ τε ἐπί εὐθύς καί ὁ κύκλος δύο κατά γένος ὑποτίθημι ὁ πρῶτος σῶμα , ὁ μέν κυκλοφορητικός οὐράνιος πᾶς , ὁ δέ εὐθυπορέω ὁ ὑπό σελήνη · ὁ οὖν ἀστήρ ἐν οὐρανός εἰμί καί ὁ οὐράνιος κίνησις κινέω ὁ οὐράνιος ἄν ἄγω οὐσία . εἰμί δέ διάφορος ὁράω ὁ ὁ ἀστήρ σῶμα παρά ὁ οὐράνιος , οὐ ἀνάγκη διά οὗτος διάφορος οὐσία ἔχω αὐτός . καί πιστόω οὗτος ἀπό ὁ πύρινος ὁ ἄστρον πρός ὁ φαντασία εἶπον διά ὁ καί ὁ οὐρανός πύρινος ὅλος ὑπολαμβάνω . μήποτε δέ καί ὁ οὐρανός πύρινος ἀπό ὁ ἄστρον ὑπολαμβάνω ὁ οὕτως ὑπολαμβάνω . ὁ δέ θεῖος Πλάτων ὁ ὅλος κόσμος ἐκ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον συνίστημι λέγω διά ὁ εἴρω πρότερος αἴτιος ὁ οὐρανός ἐκ ὁ ἀκρότης ὁ στοιχεῖον συνίστημι βούλομαι , καί ὥσπερ ἐν ὁ ἐνταῦθα | σῶμα ἐκ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον καί αὐτός συνίστημι , ἔσχατος δέ εἰμί , ἐπικρατέω ὁ ὁ στοιχεῖον ἔσχατος ὁ γήινος , οὗτος καί ἐν ὁ θεῖον σῶμα ἐκ ὁ ἄκρος συνίστημι ἐπικρατέω ὁ ὁ πρῶτος ὁ στοιχεῖον ἀκρότης ὁ πῦρ . γράφω δέ οὖν ἐν Τίμαιος “ ὁ μέν ἐν θεῖον ὁ πλεῖστος ἰδέα ἐκ ὁ πυρός ἀπεργάζομαι , ὅπως ὅτι λαμπρός ὁράω τε καλῶς ἵημι . ” ἀπορέω δέ καλῶς ὁ Ἀλέξανδρος , πῶς ἁπλόος εἰμί ὁ πέμπτος λέγω οὐσία ὁ κυκλοφορητικός σῶμα τοσοῦτος φαίνω διαφορά ὁ ὁ ἄστρον σῶμα πρός ὁ οὐράνιος · εἰμί δέ διαφέρω ὅλως πυκνότης ἢ μανότης ἢ κατά χρῶμα ἢ κατά τις ἄλλος τοιοῦτος εἶδος , πῶς ἁπλόος λέγω ἢ πῶς ἀπαθής , εἴπερ ὁ πάθος κατά οὗτος γίγνομαι ὁ διαφορά καί εἰμί ὁ διαφορά πάθος . καί λέγω , ὅτι “ οὐδείς ἄτοπος , ὥσπερ καί πρότερος εἴρω , εἰμί τοιοῦτος διαφορά ἐν ὁ οὐράνιος σῶμα καί ποιότης οὖον διά πάθος ἐγγίγνομαι αὐτός , ἀλλά ἐνυπάρχω · ἀπαθής γάρ οὐ ἁπλόος εἰμί , ἀλλά πᾶς θνητός δυσχέρεια , οὗτος δέ αὐτός ὑπάρχω ὁ ὁ οὐσία αὐτός καί ὁ εἶδος , κατά ὅς εἰμί , μηδείς ἐναντίος ὑπάρχω , εἰς ὅς οἷος τε μεταβάλλω φθείρω . ὁ μέντοι συμβαίνω αὐτός τις ἐναντίωσις ἔχω πρός τις οὐδείς ἐπικοινωνέω ὁ οὐσία αὐτός οὐδείς ἄτοπος . καί γάρ καί ἐν ὁ φθαρτός τε καί γενητός σῶμα εἰμί τις , ὅς εἰμί ἐναντίος , ὡς ὁ χιών ὁ λευκός ὁ ψυχρός · ἔστω εἄν γάρ χιών εἰμί , ἀχώριστος αὐτός ὁ λευκός , καί οὖον , διότι εἰμί ὁ ἐναντίος αὐτός , διά οὗτος μεταβάλλω ὁ χιών κατά χρῶμα · καί γάρ ἀπολάω εἰμί ὡς σῶμα , ὅς οὐδείς ἁπλόος ἁπλόος , εἰμί γε ἐκ ὑπόκειμαι καί εἶδος ” . οὗτος ὁ Ἀλέξανδρος λέγω αὐτός λέξις ὁ μέν ὑπάρχω τις ἐν ὁ οὐράνιος ποιότης ἔχω πρός ἀλλήλων ἐναντίωσις κατά τε χρῶμα καί κατά μέγεθος , ἴσως δέ καί κατά σχῆμα · καί γάρ εὐθύγραμμος σχῆμα εἰμί ἐν ὁ οὐράνιος σχηματισμός , ὡς ὁ Δελτωτόν , καί περιφερόγραμμα , ὡς ὁ Στέφανος · ὁ μέν οὖν ὑπάρχω οὗτος ὁ ἐναντίωσις ἐκεῖ Χωρὶς θνητός δυσχέρεια καί φθοροποιός πάθος ἀποδείκνυμι ἄν τις ὁ Ἀλέξανδρος , ὁ μέντοι λέγω · ἄν ὁ ἐναντίος ὁ λευκός καί ὁ ψυχρός ὁ ἐν ὁ χιών , οὖον διά οὗτος μεταβάλλω ὁ χιών κατά χρῶμα καί ποιότης · ἐπίσκεψις ἄξιος εἰμί ἐγώ δοκέω . εἰμί μέν γάρ οὗτος λέγω , ὅτι μένω χιών οὐ εἄν μεταβάλλω κατά οὗτος , λέγω μέν ἀληθής , οὐδείς δέ , οἴομαι , πρός ὁ πρόκειμαι · οὐδέ γάρ ἄλλος τίς μένω , ὅσπερ εἰμί , μεταβάλλω , ἀλλά ὁ ὑπόκειμαι ἄλλος ἐκ ἄλλος μεταλαμβάνω διαφορά μεταβάλλω λέγω . εἰμί δέ , ὅτι οὖον μεταβάλλω ὅλως διά ὁ ἐναντίωσις , πῶς ἀληθής ὁ λόγος , εἴπερ μέχρι ὁ νῦν διατελέω λέγω , ὅτι ἐν ὁ ἐναντίος εἰμί ὁ γένεσις καί φθορά , διότι καί ὁ γίγνομαι ἐκ ἐναντίος γίγνομαι καί ὁ φθείρω εἰς ἐναντίος φθείρω . καί γάρ ὁ χιών πήγνυμι εἰμί νέφος ἤδη μέν μεταβάλλω εἰς ὕδωρ , πολύς δέ ἔτι ὁ ἀερώδης ἔχω καί οἷος ἀφρώδης καί διά οὗτος λευκαίνω , ἐπεί ὑπό ψῦξις εἰς τοιοῦτος εἶδος συγκρίνω , ὅταν θερμότης πελάζω , διακρίνω πάλιν εἰς ἐκεῖνος , ἐκ ὅς συνίστημι , καί ὁ μέν ἐξαερόω θερμαίνω , ὅς συναπέρχομαι ὁ λευκός , ὁ δέ ἐξυδατόω χέω · καί εἴπερ μή ὁ ψύχω θερμότης καί ὁ πήγνυμι καί σύγκρισις χύσις καί διάκρισις ἐναντιόομαι , οὐ ἄν ποτός χιών διαλύω . μήποτε οὖν ἐκεῖνος ἀληθής εἰμί , ὅτι ὁ μέν γίγνομαι καί φθείρω ἐν ὁ ἐναντίος ὑφίστημι , καί ὅπου μή εἰμί ἐναντίωσις , ἐκεῖ γένεσις ἢ φθορά ἀδύνατος εἰμί , οὖον μέντοι καί ἐκεῖνος ἔτι ἀληθής , ὅτι , ὅπου ἄν ἐναντίωσις εἰμί , γένεσις ἀνάγκη καί φθορά ὑπάρχω , ἀλλά ἐπί ἐκεῖνος μόνος ὁ ἐναντίος οὗτος ἀληθής , ὅσος ἐν ὁ αὐτός ὑπόκειμαι φύω γίγνομαι συνυπάρχω ἀλλήλων ἀδυνατέω · οὗτος γάρ ἀντιποιέω ὁ εἰμί καί περί ὁ εἰμί μάχομαι φθείρω ἀλλήλων φύω , ὁ δέ ἐν ὁ ἐπιστήμη ὁ ἐναντίος λόγος , λευκός καί μέλας , θερμός καί ψυχρός , ἅτε ἀδιάστατος ἐν ἀδιάστατος εἰμί συνυπάρχω ἀλλήλων φύω οὖον μόνος οὖον φθείρο·υσιν ἀλλήλων , ἀλλά καί συνίστημι · ἀλλά οὐδέ ὁ ἐν ὁ ἐπιστήμη λευκός πρός ὁ ἐν ὁ ὕλη μέλας μάχομαι , οὔτε φθείρω ἀλλήλων οὔτε γίγνομαι ἐκ ἀλλήλων , διότι μή φύω ἐν ὁ αὐτός γίγνομαι ὑπόκειμαι . οὕτως οὖν καί ὁ ἐν οὐρανός πυκνός , εἰμί τυγχάνω , καί ὁ ἐνταῦθα μανός οὔτε μάχομαι πρός ἀλλήλων οὔτε μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων διά ὁ μή φύω ἐν ὁ αὐτός γίγνομαι ὑπόκειμαι ἀλλόφυλος εἰμί . ἀλλά οὐδέ ὁ ἐν ὁ οὐρανός πυκνός πρός ὁ ἐκεῖ μανός μάχομαι οὐδέ στάσις πρός κίνησις , ὅτι καί ὁ ὑπόκειμαι διάφορος κατά φύσις εἰμί , ὁ πόλος , φέρω εἶπον , καί ὁ ἰσημερινός κύκλος , ὁ μέν πρός στάσις φύω , ὁ δέ πρός κίνησις · καί ὁ ἥλιος , εἰμί τυγχάνω , καί ὁ ἀστήρ πυκνός δοκέω , ὁ δέ ὁ οὐρανός σῶμα μανός ἔοικα οὖον μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων διά τε ὁ ὁ ὑπόκειμαι φύσις πρός εἷς ὁ αὐτός ἀεί φύζω εἶδος καί διά ὁ ὁ εἶδος ἀμετάβλητος οὐσία ὑπό ἀκίνητος προσεχῶς αἴτιος γίγνομαι . καί οὗτος οὖον διαφέρω πρός ὁ ὑπό ὁ Ἀριστοτέλης ἐν ὁ πρῶτος βιβλίον δείκνυμι περί ὁ ἀγένητος καί ἄφθαρτος εἰμί ὁ οὐρανός . λέγω γάρ ἐν ἐκεῖνος γίγνομαι μέν ἅπας ὁ γίγνομαι ἐκ ἐναντίος τε καί ὑπόκειμαι τις καί φθείρω ὡσαύτως ὑπόκειμαι τε τις καί ὑπό ἐναντίος καί εἰς ἐναντίος , καθάπερ εἴρω ἐν ὁ πρῶτος λόγος . καί οὗτος ὑποτίθημι ἐκ ὁ ἐν ὁ πρῶτος ὁ φυσικός ἀκρόασις δείκνυμι προσαποδείκνυμι λοιπός , ὅτι ὁ οὐράνιος σῶμα οὐδείς εἰμί | ἐναντίος , εἰς ὅς ἄν μεταβάλλω , ὁ αὐτός ὑπόκειμαι Μένων · εἰμί γάρ εἄν καί ὁ νῦν κινέω αὐτός ἐναντίος κίνησις , ὅς κατά φύσις ἄν κινέω ἐκεῖνος ὁ ἐκ ὅς καί εἰς ὅς μεταβάλλω . δείκνυμι οὖν , ὅτι καί ὁ κύκλος κινέω , ὅς κινέω ὁ οὐρανός , οὐ εἰμί ἐναντίος κίνησις , συνάγω , ὅτι οὐδέ σῶμα εἰμί ὁ οὐράνιος σῶμα ἐναντίος , ἐκ ὅς ἄν καί εἰς ὅς μεταβάλλω · ὥστε διά πᾶς δῆλος , ὅτι ὁ μέν γένεσις καί ὁ φθορά ἐν ὁ ἐναντίος εἰμί πάντως , καί ὅπου μέν οὐ εἰμί ἐναντίος , οὐ εἰμί γένεσις οὐδέ φθορά , οὖον μέντοι , ἔνθα ὁ ἐναντίος εἰμί , ἐκεῖ ἀνάγκη πάντως γένεσις εἰμί καί φθορά , εἰμί μή καί ὑπόκειμαι εἰμί ὁ ἐναντίος κοινός καί διίστημι οὗτος καί μεριστός , ὥστε συνυπάρχω ἀλλήλων ἐν αὐτός ὁ ἐναντίος μή δύναμαι . ἀλλά ἔτι ἐγώ δοκέω ὁ ὁ Ἀλέξανδρος μένω ἄπορος . ἄν γάρ ἀγένητος καί ἄφθαρτος μή κωλύω εἰμί ὁ ἄστρον ἐναντίος ἔχω ποιότης , ἀλλά ὁ γε ὁ αὐτός οὐσία εἰμί ὁ οὐράνιος σῶμα , ἐν ὅς φέρω , πῶς ἀληθής δοκέω τοσοῦτος εἰμί διαφορά ἐν τε χρῶμα καί σύστασις καί δηλονότι καί ἐν ὁ δύναμις καί ἐν ὁ ἐνέργεια ; μήποτε οὖν ὁ Ἀριστοτέλης οὗτος λύω αὐτός ὁ ἀπορία ἐπάγω ὁ ἐπεί φημί τίς εἰμί , ὅς κύκλος φέρω φύω . ὡς γάρ ὁ ὑπό σελήνη ἀπολάω σῶμα ὁ εὐθυπορέω γένος μέν ἔχω κοινός , καθό εὐθυπορέω γενητός τε καί φθαρτός εἰμί καί εἰς ἀλλήλων μεταβάλλω εἶδος δέ ὁ προσεχής τοσοῦτος ἀλλήλων διαφέρω , ὅσος οὖον μόνος ὁ λόγος ἐγώ ἀλλά καί ὁ αἴσθησις σημαίνω , οὗτος καί ὁ οὐράνιος σῶμα ὁ κυκλοφορητικός ἔχω κοινός καί διά οὗτος καί ὁ ἀγένητος καί ἄφθαρτος κατά ὁ προσεχής εἶδος οὐδείς κωλύω πολύς ἔχω ὁ πρός ἀλλήλων διαφορά . ἀλλά ἐπί ὁ ἑξῆς ὁ ὁ Ἀριστοτέλης λόγος εἶμι . p . 289a19 ὁ δέ θερμόπτης ἀπό αὐτός καί ὁ φάος ἠώς ὁ οὗτος ἐγώ εἴρω περί αὐτός . μνημονεύω ὁ πύρινος ὁ ἄστρον λέγω διότι καί ὁ οὐρανός πύρινος εἰμί , καί τοσοῦτος ἀπό ὁ λόγος λαμβάνω εἰς ὁ ἑαυτοῦ δόξα ὁ καί ἐκεῖνος ὁμοούσιος ὁ οὐρανός λέγω ὁ ἄστρον , ἀπαρέσκω δέ ὁ πύρινος εἰμί , ἀναιρέω οὗτος διελέγχω ὁ πιθανός ἐν ὁ λόγος δοκέω . εἰμί γάρ θερμαίνω ὁ ὅδε , ὁ δέ θερμαίνω πῦρ , πῶς οὖον πύρινος , φημί , εἰμί ὁ Οὐρανία ; καί ὅτι μέν εἰς οὗτος τείνω ὁ λόγος αὐτός , δηλόω ὁ συμπέρασμα λέγω · ὅτι μέν οὖν οὔτε πύρινον εἰμί ἵημι ἐν πρίς ἐφέπω , οὗτος ἐγώ εἴρω περί αὐτός . ὅτι δέ , κἄν θερμαίνω ὁ ὅδε , οὐ ἀνάγκη πύρινος εἰμί αὐτός θερμαίνω , ἀλλά ἀρκέω πρός οὗτος ὁ κίνησις αὐτός , πιστόω οὗτος ἐκ ὁ καί ὁ στερεός διά κίνησις ἐξάπτω · καί γάρ ξύλον καί λίθος καί σίδηρος . καί ὁ ὁ βέλος διά ἀήρ φέρω παράδειγμα ἐναργής παρατίθημι · οὗτος γάρ διά ὁ κίνησις οὕτως ἐκπυρόω , ὡς καί ὁ μολιβδιδαις ὁ ὁ σίδηρος ἐν ὁ ξύλον συνέχω τήκω καί ὁ πέριξ αὐτός ἀήρ συνεκπυρόω . ὡς οὖν ὑπό ὁ κίνησις ἐκπυρόω συνεκπυρόω ὁ παράκειμαι ἀήρ , οὕτως ὑπό ὁ οὐράνιος κίνησις κινέω προσεχῶς ὁ ὑπέκκαυμα καί ἐκπυρόω εὔλογος ὁ ἀήρ ἐγγυτέρω ὁ πυρός εἰμί θρμαινω . ὁ δέ Ἀλέξανδρος ἀήρ ὁ ὑπέκκαυμα ἀκούω , ὅς ἐν ἄλλος , φημί , ὡς στοιχεῖον πῦρ καλέω ὁ Ἀριστοτέλης . καίτοι πῶς ἐγγύς ὁ πυρός λέγω ὁ ἀήρ , εἴπερ ἀήρ ὁ ὑπέκκαυμα νομίζω ; πῶς δέ ὁ πρός ὁ βέλος ἀναλογία διασῴζω , εἴπερ ὁ ἐξάπτω ὁ ἀήρ βέλος ἀνάλογος εἰμί ὁ πῦρ ; ὅτι καί ὁ βέλος ὑπό ὁ ἀήρ παρατρίβω ἀκούω θερμαίνω ὁ Ἀλέξανδρος , ἀλλά οὐ ὁ ἀήρ ὑπό ὁ βέλος , καίτοι ὁ Ἀριστοτέλης εἶπον , ὅτι ὁ βέλος αὐτός τε ἐκπυρόω οὕτως ὑπό ὁ κίνησις ὥστε τήκω ὁ μολιβδιδαις , καί ἐπεί ἐκπέρθω αὔτης , ἀνάγκη καί ὁ κύκλος αὐτός ἀήρ ὁ αὐτός πάσχω . καί ἴσως ἀπό ὁ ἐφεξῆς λέγω οὗτος ἔχω ὁ ὑπόνοια ὁ Ἀλέξανδρος · λέγω δέ , ὅτι ὁ μέν ἐνταῦθα διά ἀήρ φέρω ὑπό ὁ ἐν αὐτός ὁ κινέω πληγή καί παράτριψις αὐτός ἐκπυρόω , ὁ δέ ἀστήρ ἕκαστος ἐν ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁ οὐρανός σφαῖρα φέρω αὐτός μέν οὐ ἐκπυρόω · οὐδέ γάρ φύω · ὁ δέ ἀήρ · νῦν δέ ἀήρ ὁ ὅλος μετά ὁ ὑπέκκαυμα καλέω · οὗτος οὖν ὑπό ὁ σφαῖρα εἰμί ὁ κυκλοφορητικός σῶμα κινέω ἐκεῖνος καί συγκινέω αὐτός δῆλος ὅτι ἀνάγκη ἐκθερμαίνω · καί γάρ οὖον μόνος ὁ ὑπέκκαυμα συγκινέω ὁ οὐρανός , ἀλλά καί ὁ πλησιάζω αὐτός ἀήρ , καί μέχρι σχεδόν ὁ περί ὁ γῆ ὁ λιμνάζω καί ὑπό ὁ ἀκρώρεια κατέχω . ἐπεί δέ οὗτος εἶπον πᾶς εἰμί ἀπορέω , διά τίς ὁ οὐρανός καί ὁ ἐν αὐτός ἀστήρ καί ἐν νύξ ὁμοίως ὡς ἐν ἡμέρα κινέω καί ἐν χειμών ὁμοίως ὡς καί ἐν θέρος καί ὁ ὑπόκειμαι ἀήρ ὁμοίως ὡς εἷς ἀεί συγκινέω ὁ ἡμέρα ὅμως ὁ νύξ καί ὁ θέρος ὁ χειμών εἰμί τοσοῦτος θερμός , οὗτος λύω ὁ ἔνστασις προστίθημι , ὅτι οὗτος μάλιστα ὁ οὐρανός περιφέρω ὁ ὑπόκειμαι ἀήρ θερμαίνω , ὅς ὁ ἥλιος τυγχάνω ἐνδέω , καί διά οὗτος ἐν μέν ὁ θέρος πλησιάζω αὐτός ὁ κατά κορυφή ἐγώ , ἐν ἡμέρα δέ ἀνίσχω καί ὑπέρ ἐγώ εἰμί μᾶλλον γίγνομαι θερμότης . καί λέγω ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι οὐ ἄλογος κατά ὁ μέρος οὗτος ὁ περιφέρω σῶμα ὡς εἷς , κατά ὅς μέγας σῶμα εἰμί ἐν | αὐτός καί πιλέω καί μή πολύς ἀφίστημι , μᾶλλον γίγνομαι καί πλείων ὁ ἐκ ὁ κίνησις θεμοτηταω ἐν ὁ ὑπόκειμαι σῶμα ἀντιβατικός πως κατά ὁ μέρος οὗτος διά ὁ πυκνότης καί ὁ μέγεθος γίγνομαι ὁ κατά ὁ κίνησις ἁφή · μάλιστα οὖν κατά ἐκεῖνος ὁ μέρος διά οὗτος ὁ ὁ οὐρανός περιφορά θερμαίνω ὁ ἀήρ , κατά ὅς ὁ ἥλιος ἐνδέω . ἀλλά ἔτι ἐγώ δοκέω μένω ὁ ἄπορος , πῶς ὁ ἥλιος σχεδόν ἴσος ἐγώ πανταχόθεν ἀφίστημι , εἴπερ καί πρός ὁ ὁ ἥλιος σφαῖρα ὁ γῆ σημεῖον σχεδόν καί κέντρον λόγος ἐπέχω μικρός εἰμί ὁ παράλλαξις , πλέω ἐν θέρος ὁ περί ἐγώ ἀήρ θερμαίνω ἤ2 ἐν χειμών ὁ τόπος οὗτος μηδείς σχεδόν μικρός ἐν θέρος διΐστημι · πῶς δέ μεσουρανέω θερμαίνω μᾶλλον ἢ ἀνατέλλω τε καί δύο ὁ αὐτός εἰμί πρός ὁ ὑπόκειμαι ἀπόστασις ; πῶς δέ , κἀν μέγας καί πυκνός εἰμί ὁ ὁ ἥλιος σῶμα , ἀντιβατικός ὁ κατά ὁ κίνησις ὁ οὐράνιος σῶμα ἁφή πρός ὁ ὑπό σελήνη κατά ἐκεῖνος γίγνομαι ὁ μέρος τοσοῦτος εἰμί οὐράνιος μεταξύ σῶμα . ἀλλά οὗτος μέν ὁ ἔνστασις καί πρότερος καί νῦν λύω ὁ Ἀλέξανδρος λέγω πολύς πάθος πολύς ἐνδίδομαι διά μέσος τις ὁ μέσος μή πάσχω ὁ αὐτός πάθος , διαβιβάζω δέ αὐτός πρός ὁ πάσχω , ὥσπερ , φημί , ὁ ὑπό ἥλιος ἐξάπτω φρύγανον ὁ μέσος μή ἐξάπτω · πρότερος δέ καί ὁ ὑπό ὁ θαλάσσιος νάρκη ὁ ἄνθρωπος ἐνδίδομαι πάθος μαρτύρομαι διά μέσος ὁ δίκτυον μή ναρκάω . μήποτε δέ ποιότης μέν τις οὗτος μεταδίδωμι οὐδείς θαυμαστός ὁ μέσος οἷος ἀγγεῖον τις ἄψυχος γίγνομαι πρός ὁ δεαπόρθμευσιν , σωματικός δέ ὠθισμός καί ἀντέρεισις τοιοῦτος διά μέσος γίγνομαι τις μή ὁράω καί αὐτός καί ἀντερείδω οὐδός πλάσσω νομίζω δυνατός , ἀλλά ἀναγκαῖος εἰμί ὁ ὑπό ὁ ἥλιος οὐράνιος σῶμα πυκνόω καί αὐτός ὑπό ὁ κατά ὁ ἥλιος μέρος καί ὠθέω οὗτος ὁ πάθος εἰς ὁ ὑπό σελήνη διαβιβάζω . εἰμί οὖν ὁ τοιοῦτος πάθος ἀνεπίδεκτος εἰμί ὁ οὐράνιος , ἄλλως χρή ὁ ὁ ἄπορος λύσις ἀπολογίζομαι , καί μάλιστα ὅτι οὐδέ ὁ Ἀριστοτέλης ὁ πύκνωσις καί ἀντέρεισις προσχράω πρός ὁ θερμαίνω ὁ ὅδε ὁ ἥλιος , ἀλλά ὁ πλησιάζω ἐγώ καί ὑπέρ ἐγώ γίγνομαι . ῥητέος τοίνυν ἀπό ὁ ἡλιακός σῶμα ἀκτίς ἐκδίδωμι σωματικός φέρω διά ὁ οὐράνιος σῶμα ἐπί ὁ ὑπό σελήνη ὁ μέν οὐράνιος ὡς ἄυλος ἄυλος εἰμί ἄυλος τε καί ἀκωλύτως διεξέρχομαι , διά δέ ὁ ὑπό σελήνη μηκέτι χωρέω οὕτως , ἅτε οὗτος ἔνυλος εἰμί · καί γάρ ὁ ἀσώματος ὁ οὐράνιος ἐλλάμπω τις μέν ψυχή διά ἐπιτηδειότης δέχομαι , τις δέ ὁ ἐπιτηδειότης αντεμφραττουω οὖον δέχομαι · οὗτος δέ καί ὁ ὑπό | σελήνη . ἀλλά διά ἀήρ μέν διά ὁ πόρος δίειμι , ἀπό δέ ὁ στερέμνιος ἀνακλάω πρός ἴσος γωνία · μεσολαβέω οὖν ὑπό αὐτός ὁ ἀήρ καί συγκινέω καί πρός ἑαυτοῦ παρατρίβω διά ὁ πίλησις ἐκθερμαίνω καί μάλιστα ἐν ἐκεῖνος ὁ τόπος , ἐν ὅς ὁ ἀκτίς πρός ἑαυτοῦ ἀνακλάω ὁ μεταξύ ἀήρ πυκνόω · καί διά οὗτος ὁ μέν τροπή ὁ θερινός θερμός , ὅτι κατά ἐκεῖνος ὁ ἥλιος , οὐ ἐγώ ἁπλόος γίγνομαι πλησιέστερος ἀεί σχεδόν , ὡς εἶπον , ἴσος ἐγώ ἀφίστημι , ἀλλά ὁ κατά κορυφή ἐγώ πλησιάζω ὁ ἀκτίς κατά ὁ μεσημβρία μάλιστα καί περί ἐκεῖνος εἰς ἑαυτοῦ ἀνακλάω ποιέω ὁ ἀπολαμβάνω ἀήρ συμπιλέω καί συντρίβω παρασκευάζω · ἐν δέ ὁ χειμών καί κατά ἡμέρα πρός ἀνατολή καί πρός δύο ὁ ἥλιος εἰμί ὁ ἐπί ὁ ἡμέτερος οἴκησις πέμπω ἀκτίς οὐκέτι ὁμοίως πρός ἑαυτοῦ ἀνακλάω , ἀλλά χάσκω μᾶλλον , οὐ ὁμοίως ὁ ἀήρ συνθλίβω . διά οὗτος δέ καί ὁ ὄρος ὁ πεδιάδα εἰμί ψυχρός , ὅτι πρός αὐτός ὁ ἀνάκλασις συνάπτω μάλα εἰμί ὁ ἀκτίς καί μᾶλλον ὁ ἀήρ συνθλίβω , ἀνέρχομαι δέ διίστημι μᾶλλον , διόπερ μετέωρος ἀήρ ψυχρός εἰμί . καίτοι εἰμί ἄνωθεν διά ὁ κίνησις ὁ ἐκπύρωσις ἄρχω , θερμός χρή εἰμί ὁ μετέωρος ἅτε ἐγγυτέρω μᾶλλον εἰμί ὁ κινέω . ὅταν οὖν λέγω ὁ Ἀριστοτέλης ὅτι γίγνομαι θερμότης πλησιάζω ὁ ἥλιος καί ἀνίσχω καί ὑπέρ ἐγώ εἰμί πλησιάζω μέν λέγω ὁ κατά κορυφή ἐγώ , ἀνίσχω δέ ὑπέρ γῆ εἰμί , ἀλλά μή ὑπό γῆ , ὑπέρ ἐγώ δέ εἰμί τουτέστι μεσημβριάζω · ὁ γάρ τρεῖς οὗτος συνέρχομαι θερμαίνω ὁ ὅδε μάλιστα ὑπό ὁ ἥλιος ποιέω . καί οὗτος μέν σωματικός καί φυσικός ἀπολογίζομαι . λέγω δέ καί , ὅτι , ὥσπερ ὑγεία καί νόσος καί πλοῦτος καί πενία καί τέχνη ἄλλος ἄλλος ὁ ὑπό σελήνη παρέχω κατά ὁ ἑαυτοῦ κινέω καί ὁ σχηματισμός , οὗτος δέ καί ὁ κατά ποιότης διαφορά · εἰμί γάρ μή μόνος θερμαίνω , ἀλλά ψύχω ὁ κατά οὐρανός , οὖον μόνος ὁ κινέω , ἀλλά πρό οὗτος ὁ ἰδιότης αἰτιατέον . σημειόω δέ ὁ Ἀλέξανδρος , ὡς προτίθημι μέν περί ὁ ἀπό ὁ ἄστρον θερμότης τε καί ὁ φάος εἶπον , πῶς γίγνομαι , ἐπεί μή πύρινον εἰμί , εἴρω δέ περί ὁ θερμότης μόνος , ὡς μέν δόξα ἄν τις , διά ὁ ἕπω ὁ θερμότης καί ὁ ἐκπύρωσις ὁ καί φωτίζω ὁ διαφανής · οὖον μήv οὕτως ἔχω , ἀλλά ὅτι μή · μόνος ὁ πῦρ φωτίζω , ἀλλά καί ἄλλος τις καί αὐτός γε ὁ θεῖον . εἴρω οὖν περί φάος καί ἐν ὁ δύο περι Ψυχή , ὅτι εἰμί ὁ φάος γίγνομαι ὑπό πυρός ἢ ὁ θεῖον σῶμα ἐν διαφανής · ὥστε ὁ φωτίζω ἔχω καί ὁ ἄστρον αὐτός , εἰμί καί μή ὁ θερμαίνω , ὡς ἐν ἄλλος εἴρω · διό νῦν | παρέρχομαι ὁ περί οὗτος λόγος . οὗτος ὁ Ἀλέξανδρος παρατίθημι ἄλλως εἰμί χρήσιμος , ἐπεί θαυμάζω , πῶς λέγω μή εἶπον ἐν οὗτος , πῶς ἀπό ὁ ἀστήρ γίγνομαι ὁ φάος , ἀλλά μόνος , πῶς ὁ θερμότης , καίτοι ἀκούω λέγω αὐτός ὁ δέ θερμότης ἀπό αὐτός καί ὁ φάος γίγνομαι παρεκτρίβω ὁ ἀήρ ὑπό ὁ ἐκεῖνος φορός . εἰμί οὖν περί ὁ φάος μηδείς εἶπον , μηδέ περί θερμότης εἶπον τίς · οὖον γάρ ἄλλος τίς περί αὐτός εἶπον , ἢ ὅτι παρεκτρίβω ὁ ἀήρ ὑπό ὁ ἐκεῖνος φορός γίγνομαι ὁ θερμότης · ὁ γάρ ἐφεξῆς λέγω πᾶς πρός ὁ οὗτος πίστις παραλαμβάνω . παράκειμαι δέ καί οὗτος ὁ Ἀλέξανδρος · εἶπον γάρ ὁ ’αριστοτελος ὁ τρίβω θερμαίνω ὁ ὑπό αὐτός ὁ οὐράνιος , ” πῶς ἄν εἰμί τοῦτος φημί ” ἀληθής , εἰμί μή ἁπτός εἰμί ; ζητέω οὖν , φημί , ἐπεί πᾶς ἁπτός κατά τις ἐναντίωσις τοιοῦτος , καί ὁ γε πρῶτος κατά ὁ πρῶτος , πρῶτος δέ ἁπτός ἐναντίωσις δείκνυμι ἐν ὁ δύο περι γένεσις καί φθορά θερμότης καί ψυχρότης καί ξηρότης καί ὑγρότης , εἰμί κατά οὗτος εἰδοποιέω καί ὁ κυκλοφορητικός ἢ κατά ἄλλος · εἰμί μέν γάρ κατά οὗτος τις , ὁ τέσσαρες τις , εἰμί δέ κατά ἄλλος , πρῶτος μέν ἄτοπος δοκέω ὁ μή κατά ὁ πρῶτος ὁ πρῶτος ὁ σῶμα · ἔπειτα καί οὕτως , εἰμί κατά τις ἁπτός ἐναντίωσις , οὐ ἀίδιος · εἰμί γάρ τίς αὐτός ἐναντίος . μήποτε οὖν , φημί , ῥητέος ἁπτός μέν αὐτός εἰμί καί εἰδοποιέω καί αὐτός κατά ἁπτός ποιότης , οὖον μήv κατά ἐναντίωσις . ὁ μέν γάρ ἐν γένεσις καί φθορά κατά ἁπτός ἐναντίωσις , ὅτι ένυλος τε καί μεταβάλλω αὐτός εἰς ἀλλήλων ἀνάγκη , οὗτος δέ οὖον τοιοῦτος , εἰδοποιέω δέ ποιότης Απτή ὁ κυκλοφορία , ὅς οὐδείς εἰμί ἐναντίος . εἰμί γάρ ὁ βαρύτης καί ὁ κουφότης ἁπτός εἰμί ποιότης , ὡς εἶπον ἐξαριθμέω ὁ ἁπτός ἐναντίωσις , εἰμί εἄν καί ὁ κυκλοφορία ἁπτός ὅς εἰμί εἶδος ἐκεῖνος ὁ σῶμα . ὁ μέν οὖν βαρύτης καί ὁ κουφότης οὐ εἰμί εἶδος ὁ ἐν γένεσις σῶμα , ὅτι μήτε ποιητικός μήτε παθητικός οὗτος · οὖον γάρ ὁ ποιέω ἢ πάσχω ὑπό ἕτερος λέγω , ὡς εἶπον · ὁ δέ ἐν γένεσις σῶμα ποιητικός καί παθητικός ὑπό ἀλλήλων · ὁ δέ κυκλοφορία ποιητικός μέν εἰμί , οὐκέτι δέ καί παθητικός ὁ μή ἔχω τίς ἐναντίος , ὑπό ὅς πείθω · οὐδέ γάρ ὁ πάσχω ὑπό αὐτός ὡς ἐναντίος πάσχω · εἰκότως εἶδος εἰμί ἐκεῖνος ὁ σῶμα . εἰμί δέ ἄν καί μανός οὗτος ὡς ἀραιός λέγω , ὅς ἐναντίος ὁ πυκνός εἰμί , καί κακός καί μᾶλλον ἄν ἔχω οὗτος , μᾶλλον μέν ὁ σφαῖρα , κακός δέ ὁ ἄστρον · δοκέω γάρ οὗτος πιλέω μᾶλλον , ὅστις πίλησις οὐδέ ἐξίστημι αὐτός ὁ οὐσία ὁ ἕπω μέν ὁ τοιοῦτος μάνωσις καί πύκνωσις ὁ κυκλοφορία , οὗτος δέ ἀμετάβλητος εἰμί · χρώς δέ καί εἰμί τις τοιοῦτος ὑπάρχω αὐτός , ὡς συμβεβηκός ἄν καί ἔξωθεν | καί ἕπομαι ἐκεῖνος ὁ ποιότης ὑπάρχω ” . καί οὗτος μέν ὁ Ἀλέξανδρος . πολύς δέ ἄν τις , οἴομαι , ὁ ὑπό αὐτός εἴρω ἐφίστημι , καί πρότερος γε ὁ ὁ οὐράνιος ὁ τρίβω θερμαίνω ὁ ὑπό σελήνη ὡς αὐτός ὁ ὑπό σελήνη παρατρίβω . οὖον γάρ οὗτος οἴομαι λέγω ὁ Ἀριστοτέλης , ἀλλά ὅτι ὁ ἀήρ ὁ ὁ οὐρανός κινέω συγκινέω αὐτός πρός ἑαυτοῦ παρατρίβω . οὖον γάρ εἰκός οὕτως ἀντιτυπέω ὁ σῶμα ὁ οὐράνιος , ὥστε τρίβω ὁ πλησιάζω · εἰμί δέ οὗτος οὕτως ἔχω , θερμός εἄν εἰμί ὁ ἀήρ ὁ ὁ οὐρανός πλησιάζω μᾶλλον , νῦν δέ ἐναντίος φαίνω ὁ πρός ὁ γῆ θερμός ὁ ὑψηλός . δύο δέ ἐφίστημι ἄν τις ὁ πᾶς ἁπτός κατά ὁ τέσσαρες ποιότης χαρακτηρίζω . ἅπτω μέν γάρ ἀλλήλων καί ὁ οὐράνιος σφαῖρα · οὖον γάρ εἰμί τίς μεταξύ ὁ διείργω · εἰμί δέ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ἐξαιρέω ὁ οὐράνιος , οὐ ἄν ὁ ἁπτός κατά οὗτος ἔχω ὁ διαφορά . εἰμί δέ κατά ὁ γήινος μέν ἔχω ὁ ἁπτός , κατά δέ ὁ πύρινος ὁ ὁρατός , ὅς φημί ὁ Πλάτων , οὔτις γε κατά οὗτος ὁ ἐν γένεσις καί φθορά ὁ μεταβάλλω εἰς ἀλλήλων , ἀλλά κατά ὁ ἀκρότης αὐτός ὁ ὁμονοητικός ἀλλήλων προϋπάρχων καί διά οὗτος ὁ ἰδιότης ὁ οὐρανός μή βλάπτω · εἴρω γάρ καί πρότερος , ὅτι οὖον πᾶς ὁ ἐκ ἐναντίος σύγκειμαι γίγνομαι καί φθείρω ἀνάγκη , εἰμί μή ὡς μή δύναμαι συνυπάρχω ἀλλήλων , καί ὁ ὑπόκειμαι αὐτός τοιοῦτος , ὡς παρά μέρος ἑκάτερος δέχομαι φύω , ὥσπερ καί αὐτός ὁ Ἀλέξανδρος βούλομαι . τρίτος δέ , πῶς ἁπτός ποιότης λέγω ὁ κυκλοφορία οὖον βούλομαι αὐτός ἔχω ἐναντίος , εἴπερ πᾶς ὁ ποιότης διαφορά εἰμί κτάομαι ἀντίθεσις ἀπό ὁ γένος διαιρέω ; τέταρτος , πῶς ὁ μάνωσις καί ὁ πύκνωσις ἐν ὁ οὐράνιος ἐνοράω ἐναντίος εἰμί , εἰμί νομίζω πᾶς ἐναντίωσις γένεσις εἰμί καί φθορά αἴτιος ; πῶς δέ αὐτός ἕπω ὁ κυκλοφορία φημί , εἴπερ καί ἐν ὁ ὑπό σελήνη εἰμί μάνωσις τε καί πύκνωσις ; πέμπτος δέ , πῶς ὁ χρώς καί ὁ τοιοῦτος συμβεβηκός καί ἔξωθεν ἐν ὁ οὐράνιος ὑπολαμβάνω οὐ ἀναγκάζω κατά πάθος αὐτός ἐγγίγνομαι λέγω , ὥστε ἐν μή γένεσις αὐτός καί φθορά , ἀλλά πάντως ἀλλοίωσις αἴτιος γίγνομαι παθητικός καί ὁ θνητός δυσχέρεια πρέπω ; καίτοι καί ὁ συμβεβηκός καί ἔξωθεν ἐπί ἐκεῖνος λέγω ἄτοπος , οἴομαι , πᾶς ὁ ἐν αὐτός οὐσιώδης καί εἰδοποιός δύναμις ἔχω . p . 289b1 ’Επερὶ δέ φαίνω καί ὁ ἄστρον μεθίστημι ἠώς ὁ οὐδέ ὁ πανταχοῦ καί πᾶς ὑπάρχω ὁ τυγχάνω . Δεύτερος οὗτος περί ὁ ἄστρον πᾶς ὁ τε ἀπλανής καί πλανάω πρόβλημα ζητέω ὁ φαίνω κίνησις | αὐτός καί μετάβασις πότερος κατά αὐτός κινέω εἰμί ἢ ἄλλος τρόπος τις συμβαίνω . ἐκ διαίρεσις δέ προάγω ὁ ζήτησις ὁμολογέω λαμβάνω ὁ φαίνω , ὅτι καί ὁ ἄστρον μεθίστημι καί ὁ ὅλος οὐρανός . ὅλος δέ λέγω μεθίστημι , οὐ ὅτι κατά ὅλος ἀμείβω τόπος ἐκ τόπος , ἀλλά ὅτι ὁ ὁ οὐρανός σῶμα κινέω ὅλος ὡς πρός ὁ ἀστήρ λέγω · κινέω δέ κατά μέρος , ὡς δῆλος ἐκ ὁ ἄλλοτε ἄλλος ὁ ἰσημερινός κύκλος καί ὁ ζῳδιακός καί ὁ ἐν αὐτός ὁ οὐράνιος σῶμα εἰμί ἀνατέλλω τε καί μεσουρανέω καί δύω ἐκ ὁ ὄργανον καταλαμβάνω . ὁ οὖν ἄμφω μετάβασις φαίνω ὁ τε ἀπλανής οὐρανός καί ὁ ἀπλανής ἀστήρ · περί γάρ οὗτος νῦν ὁ λόγος · ἀναγκαῖος ἤτοι ἠρεμέω ἀμφότερος γίγνομαι ὁ μεταβολή ἢ κινέω ἀμφότερος ἢ ὁ μέν ἠρεμέω ὁ δέ κινέω , καί παρά οὗτος οὐ εἰμί . ὑπόθεσις δέ ἀξιόω καί ὁ ἀμφότερος ἠρεμέω , καίτοι ἀπεμφαίνω δοκέω ὁ σῴζω ὁ φαίνω αὐτός μετάβασις ἀμφότερος ἠρεμέω , διά ὁ γίγνομαι τις , ὅς Ἡρακλείδης τε ὁ Ποντικός εἰμί καί Ἀρίσταρχος , νομίζω σῴζω ὁ φαίνω ὁ μέν οὐρανός καί ὁ ἄστρον ηρεμουνγινω ὁ , ὁ δέ γῆ περί ὁ ὁ ἰσημερινός πόλος ἀπό δυσμή κινέω ἕκαστος ἡμέρα εἷς ἔγγιστος περιστροφή · ὁ δέ ἔγγιστος πρόσκειμαι διά ὁ ὁ ἥλιος ὁ εἷς μοῖρα ἐπικίνησις · ὡς , εἰμί γε μή κινέω ὁ γῆ , ὅσπερ μετά ὀλίγος μέν ἀποδείκνυμι , νῦν δέ ὡς ὑπόθεσις λαμβάνω , ἀδύνατος ὁ οὐρανός καί ὁ ἄστρον ἠρεμέω σῴζω ὁ φαίνω . πῶς γάρ ἄν ὁ μετάβασις σῴζω πᾶς ἀκίνητος λαμβάνω ; καί οὗτος μέν ὁ τμῆμα ὁ διαίρεσις ἀκίνητος ὁ γῆ ὑποτίθημι οὗτος διαλύω . ὅτι δέ οὐδέ ἀμφότερος κινέω ὅς τε οὐρανός καί ὁ ἐν αὐτός ἀστήρ , δείκνυμι οὕτως . ἐπεί ἕκαστος ὁ ἀστήρ κατά κύκλος φαίνω κινέω , ὁ μέν πρός ὁ πόλος κατά μικρός , ὁ δέ πρός ὁ ἰσημερινός κατά μείζων , ἐάν ἀμφότερος ὑποτίθημι κινέω καί ὁ ἀστήρ καί ὁ οὐρανός , ἀνάγκη ὁ ἀστήρ καί ὁ κύκλος , κατά ὅς φέρω ὁ ἀστήρ , ἰσοταχής κινέω · καί ὁ αἴτιος ὁ ἀνάγκη προστίθημι , ὅτι φαίνω ὁ ἀστήρ ἅμα ὁ κύκλος εἰς ὁ αὐτός ἀποκαθίστημι · ὁ γάρ ὁ πρῶτος ὁ Κριός μοῖρα σήμερον συνανατέλλω ἀπλανής ἀστήρ καί ὁ ἑξῆς αὐτός συνανατέλλω . οὗτος δέ χρή φαντάζω ὁ ἄμφω κίνησις , ὡς εἰμί τις ἐπί ἵππος καθίζω μακροσκελής ἀνίστημι ἰσοταχής συμβαδίζω ὁ ἵππος ὁ αὐτός μῆκος ὑπό ἄμφω ἐν ὁ αὐτός χρόνος ἀνύω · οὗτος γάρ καί ὁ ἀστήρ ἀμφότερος κινέω ὁ αὐτός ἀεί τόπος ἐπέχω ὁ κύκλος ἰσοταχής κινέω ὁ κύκλος . εἰμί γάρ ἐφάπτω ὁ κύκλος ὁ ἀστήρ καί ἴδιος κίνησις κινέω ἐπί αὐτός ἰσοταχής | κινέω , προστίθημι ὁ ὁ ἀστήρ κίνησις ἀνάγκη δίς ἀποκαθίστημι ὁ ἀστήρ , ἠώς ὅς ὁ κύκλος ἅπαξ ἀποκαθίστημι , ὥστε ὑπέρ γῆ φαίνω γίγνομαι ὁ ἀστήρ · μή ἐφάπτω δέ , εἰμί μέν ταχύς ὁ κύκλος κινέω , προσεπιλαμβάνομαι τίς αὐτός , εἰμί δέ βραδύς , ὑπολείπω . οὗτος δέ οὐ εὔλογος , φημί , ὁ ἰσοταχής εἰμί ὁ ἀστήρ ὁ κύκλος · ἐπεί γάρ ἐν ὁ σφαῖρα ὁ μείζων καί μικρός κύκλος περί ὁ αὐτός κέντρον ἢ περί ὁ αὐτός πόλος εἰμί συναποκαθίστημι μέν , ἀλλά ὁ μέν μείζων ταχύς κινέω , ὁ δέ μικρός βραδύς . εἰμί καί ὁ ἀστήρ συναποκαθίστημι ὁ κύκλος , ἐπί ὅς κινέω , ἀνάλογος ἔχω ὁ τάχος ὁ ἀστήρ πρός ὁ μέγεθος ὁ κύκλος , ὥστε , ὅσος μείζων ὁ ἰσημερινός ὁ ἀεί φανερός , τοσοῦτος ταχύς ὁ ἐπί ὁ ἰσημερινός ἀστήρ ὁ ἐπί ὁ ἀεί φανερός · καί γάρ ὁ ἰσημερινός ὁ ἀεί φανερός τοσοῦτος ταχύς . ἀλλά ὁ μέν κύκλος ἀνάλογος ἔχω ὁ μέγεθος ὁ τάχος οὖον μόνος εὔλογος , ἀλλά καί ἀναγκαῖος , εὔλογος μέν , ὅτι κατά λόγος καί ἀναλογία ὁ τάχος συναρμόζω ὁ μέγεθος , εἴπερ ὁ μείζων ταχύς κινέω , ἀναγκαῖος δέ , ὅτι ὁ κύκλος οὐ εἰμί αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἀπολύω ὁ σφαῖρα καί κινέω · συνεχής γάρ ἐκεῖνος ὁ σῶμα · ἀλλά ὁ σφαῖρα κινέω καί ἀποκαθίστημι ἀπό ὁ αὐτός ἐπί ὁ αὐτός καί ὁ κύκλος , κατά ὅς φέρω ὁ ἄστρον , συναποκαθίστημι πᾶς ὁ τε μείζων καίω ὁ μικρός · πῶς γάρ οἷος τε ὁ σφαῖρα συνεχής εἰμί καί κύκλος περιφέρω ὁ μέν τίς ἤδη αὐτός ἀποκαθίστημι , ὁ δέ μήπω ; ἐπί δέ ὁ ἀστήρ κατά ἑαυτοῦ κινέω οὐκέτι εὔλογος ὁ αὐτός ἀναλογία ὑπάρχω ὁ τάχος αὐτός πρός ὁ τάχος , ὅς ἔχω ὁ μέγεθος ὁ κύκλος πρός ἀλλήλων · ἀνάγκη γάρ ἢ ὁ κύκλος αἴτιος εἰμί ὁ τοιοῦτος ἀναλογία , ὡς ἐκ ἀνάγκη ὁ ἐπί ὁ μείζων κύκλος κινέω ταχύς κινέω , ἢ ὁ ἀστήρ αὐτός διά ἑαυτοῦ ὁ μέν ταχύς εἰμί , ὁ δέ βραδύς . ἀλλά , εἰμί μέν ὁ · κύκλος αἴτιος , ἀνάγκη μετατίθημι κατά ἐπίνοια ὁ ἀστήρ ὁ μέν πρότερος ταχύς ὁ ἐπί ὁ μέγας καί ταχύς κύκλος κινέω βραδύς γίγνομαι ὁ ἐπί ὁ μικρός καί βραδύς κεῖμαι κύκλος καί ἀνάπαλιν · οὗτος δέ οὐκέτι ἄν ἄγω οἰκεῖος κίνησις κινέω ὁ ἀστήρ , ἀλλά ὑπό ὁ κύκλος περιφέρω . εἰμί δέ διά ἑαυτοῦ ὁ ἀστήρ , ὁ μέν ταχύς εἰμί , ὁ δέ βραδύς , συνδιαιρέω οἰκεῖος ὁ κύκλος , ὁ μέν ταχύς ὁ μείζων καί ταχύς , ὁ δέ βραδύς ὁ βραδύς καί βραχύς , ἢ κατά φυσικός τις καί προηγούμενος λόγος οὗτος γίγνομαι ἢ ἐκ αὐτόματος συμπίπτω . ἀλλά ὁ μέν κατά φυσικός λόγος πρόδηλος εἰμί ἀδύνατος , διό καί παρίημι ἴσως | οὗτος ὁ τμῆμα ὁ διαίρεσις · εἰμί γάρ ἐν πᾶς ὁ κατά φύσις ὁ μείζων σῶμα ταχύς φέρω ὁ αὐτός φορός , ὡς αὐτός μετά ὀλίγος εἴρω · καί γάρ ὁ μείζων βῶλος ταχύς ἐπί ὁ κάτω φέρω καί ὁ μείζων πῦρ ταχύς ἐπί ὁ ἄνω · οὐ ἄν ὁ μείζων ἀστήρ κατά φυσικός λόγος βραδύς γίγνομαι ὁ βραχύς καί βραδύς κύκλος συναρμόζω . ἀλλά μήv οὐδέ ἐκ αὐτόματος συμπίπτω , ὥστε ἐν ἅπας ἅμα ὁ τε κύκλος εἰμί μείζων καί ὁ φορά ταχύς ὁ ἐν αὐτός ἀστήρ , διότι ὁ ἐκ αὐτόματος ἐπί ἐλάσσων εἰμί , καί εἴπερ εἷς ἢ δύο οὕτως ἔχω , οὐδείς ἄτοπος δοκέω λέγω ἐκ αὐτόματος , ὁ δέ πᾶς ὁμοίως ἔχω εἰμί ἐκ αὐτόματος λέγω τις , πλάσμα ἔοικα , πλάσμα δέ εἰμί ὁ κατά ὁ ἡμέτερος φαντασία ἀσυμφώνως πρός ὁ εἰμί λέγω · ὥστε συλλιγισαω οὕτως · ὁ ἐκ αὐτόματος καί τυγχάνω οὖον πανταχοῦ οὐδέ ἐν πᾶς · ὁ ὁ ἄστρον ἄρα πρός ὁ κύκλος ἀναλογία οὐ ἐκ αὐτόματος οὐδέ ἀπό τυγχάνω . καί ἄλλος δέ τις τοιοῦτος συλλογισμός τίθημι · ὁ πανταχοῦ καί ἐν πᾶς κατά φύσις εἰμί · ὁ κατά φύσις οὔτε ὡς τυγχάνω οὔτε ἀπό τυγχάνω εἰμί · εἰμί οὖν ὁ ἐν ὁ ἄστρον πρό ὁ κύκλος ἀναλογία πανταχοῦ καί ἐν πᾶς εἰμί , οὐ ἄν οὔτε ἀπό τυγχάνω οὔτε ὡς τυγχάνω εἰμί . Οὖ δέ Αλέξανδρος ὁ ἅμα δέ οὐ εἰμί ἐν ὁ φύσις ὁ ὡς τυγχάνω , οὐδέ ὁ πανταχοῦ καί πᾶς ὑπάρχω ἀπό τυγχάνω οὕτως ἐξηγέομαι · οὔτε ἐν ὁ φύσις ὁ ὡς τυγχάνω καί ἀπό τυγχάνω · ὁ γάρ φύσις γίγνομαι ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος γίγνομαι , οὖον σπανίως · οὔτε ἐν ὁ ἐκ ἀνάγκη · ὁ γάρ πανταχοῦ καί πᾶς ὑπάρχω ἀναγκαῖος · ὁ γάρ ἀντίκειμαι αὐτός ἀδύνατος · ὁ δέ κατά ὁ οὐρανός καί φύσις καί ἐκ ἀνάγκη συνίστημι , ὁ δέ ὡς τυγχάνω καί ἀπό τυγχάνω καί ἐπί μικρός καί σπάνις , ὥστε οὐ εὔλογος οὗτος συμπίπτω . εἰμί τοίνυν συναποκαθίστημι ὁ ἀστήρ ὁ κύκλος , ὡς ἐκ ὁ φαίνω δῆλος , ἀκολουθέω ὁ λέγω κινέω ὁ ἀστήρ ὁ ἰσοταχής αὐτός κινέω ὁ κύκλος , ἐπί ὅς κινέω , οὗτος δέ ἀκολουθέω ὁ ἢ διά ἀνάγκη ὁ κύκλος καί μή διά ἑαυτοῦ κινέω ὁ ἀστήρ , ἤ , εἰμί διά ἑαυτοῦ κινέω , ἢ κατά φύσις ὁ ἀναλογία διασῴζω ὁ ἀστήρ πρός ὁ κύκλος ἢ ἐκ αὐτόματος καί ἀπό τυγχάνω , εἰμί οὖν ἄμφω ἀδύνατος δείκνυμι , καί οὗτος ἀκολουθέω ὁ ἄμφω κινέω καί ὁ κύκλος καί ὁ ἀστήρ , δῆλος , ὅτι ἀδύνατος ὁ ὑπόθεσις . λέγος δέ ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι δύναμαι ὁ εἴρω καί ὁ σφαῖρα ἐφαρμόζω , ὡς κύκλος αὐτός ὁ σφαῖρα εἴρω · καί γάρ ὁ ὁ πλανάω σφαῖρα περιφορά συναποκαθίστημι φαίνω ὁ ἐν αὐτός ἄστρον , ὥστε ἕκαστος ἄν αὐτός ἰσοταχής κινέω ὁ σφαῖρα , ἐπί ὅς εἰμί · ὅς σφαῖρα ὁ μέν εἰμί μείζων , ὁ δέ μικρός · ὁ γάρ ἔξω καί περιέχω μείζων ὁ ἐνδοτέρω καί | περιέχω καί εἰμί ἄν ὁ ὁ μέν κύκλος οὐδείς ἄτοπος ἀλλά καί ἀναγκαῖος ἀνάλογος ἔχω ὁ τάχος ὁ μέγεθος ἴσος ὁ ὁ μέν γάρ σφαῖρα ἀναγκαῖος ἀνάλογος ἔχω ὁ τάχος ὁ μέγεθος · ὁ γάρ μείζων αὐτός ἐν πλείων κινέω χρόνος · διό ὁ μέν ὁ Κρόνος ἐν τριάκοντα ἔτος , ὁ δέ ὁ Δῖος ἐν δώδεκα , ἄλλος δέ ἐν ἄλλος . μήποτε δέ ὁ μέν Ἀριστοτέλης ὁ κύκλος ἀνάλογος ἔχω ὁ τάχος ὁ μέγεθος εἶπον ὡς ὁ μείζων Κύλλων ταχύς κινέω , εἴπερ συναποκαθίστημι ὁ βραχύς , ὁ δέ Ἀλέξανδρος ἐπί ὁ σφαῖρα ὁ ἐναντίος λέγω , ὅτι ὁ μείζων ἐν πλείων κινέω χρόνος . ὅλως δέ περί ὁ συναποκαθίστημι λέγω κύκλος , ὁ δέ πλανάω σφαῖρα οὖον συναποκαθίστημι , καί οὗτος καί αὐτός ὁ Ἀλέξανδρος προέρχομαι ἐφιστάνω . προστίθημι δέ καί οὗτος ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι ἀμφότερος κινέω ὁ τε κύκλος καί ὁ ἀστήρ καί ἅμα ἀποκαθίστημι ὁ ἕτερος κίνησις μάτην εἰμί φαίνω , οὐδείς δέ μάτην εἰμί ἐν ὁ φύσις γίγνομαι . καί θαυμάζω , πῶς οὗτος λέγω · ἄν γάρ συναποκαθίστημι ὁ τε κύκλος καί ὁ ἀστήρ , ἑκάτερος οὐσία καί δύναμις ἔχω οἰκεῖος κατά αὐτός ἐνεργέω . p . 289b27 ἀλλά μήv πάλιν εἰμί ὁ μέν κύκλος μένω ἠώς ὁ καί ὁ τάχος εἰμί . δείκνυμι , ὅτι οὔτε ἀμφότερος οἷος τε ἠρεμέω ὁ τε κύκλος καί ὁ ἀστήρ οὔτε ἀμφότερος κινέω , νῦν δείκνυμι , ὅτι οὐδέ ὁ μέν ἄστρον κινέω εὔλογος , μένω δέ ὁ κύκλος · ὁ αὐτός γάρ εἰμί ἄλογος καί ὁμοίως συνάγω . ἐν γάρ ὁ ἀστήρ ὑποτίθημι κινέω ὁ κύκλος ἠρεμέω , συμβαίνω καί οὗτος ὁ ἐπί ὁ μείζων κύκλος ταχύς κινέω καί ἀνάλογος ἔχω ὁ τάχος ὁ ἀστήρ πρός ὁ μέγεθος ὁ κύκλος , ἐπί ὅς κινέω , ὅσπερ εἰμί ἀδύνατος · οὔτε γάρ φυσικός οὗτος συμβαίνω δυνατός , εἴπερ κατά φύσις ὁ μείζων μέγεθος ὁ ὅμοιος κινέω ταχύς κινέω ὁ βραχύς . ἀνάγκη οὖν ἢ ὁ κύκλος αἴτιος εἰμί ὁ τοιοῦτος ἀναλογία , καί οὕτως οὐ εἰμί ὁ ἀστήρ κινέω κατά ἑαυτοῦ · οὖον γάρ ὁ βραχύς ἀστήρ ἐπί ὁ μείζων κινέω κύκλος · ἢ ἐκ αὐτόματος καί ἀπό τυγχάνω συμπίπτω , ὅσπερ ἄλογος ἐπί ὁ φυσικός εἶπον καί μάλιστα ὁ θεῖον . κατά οὐδείς οὖν τρόπος ὁ ἀστήρ κινέω ὁ τάχος ὁ ἀστήρ ἀνάλογος ἔχω ὁ μέγεθος ὁ κύκλος δυνατός , ὥστε ὁ αὐτός καί ὁμοίως εἰμί ἄλογος καί ἐπί οὗτος ὁ ὑπόθεσις . εἶπον ὁ Ἀριστοτέλης , ὅτι συμβαίνω ταχύς κινέω ὁ ἔξω , τουτέστι ὁ πρόσω ὁ πόλος , καί ὁ τάχος εἰμί κατά ὁ μέγεθος ὁ κύκλος , ἐφίστημι | ἐνταῦθα ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι οὐ εἄν λέγω ὁ συναποκατάστασις ὁ πλάνης · οὖον γάρ συναποκαθίστημι οὗτος γε · ἀλλά ἕκαστος αὐτός ἐν διάφορος ἀποκαθίστημι χρόνος κατά ὁ οἰκεῖος κίνησις · εἰμί δέ μή συναποκαθίστημι , οὐδέ ὁ ὁ τάχος αὐτός διαφορά γίγνομαι κατά ὁ ὁ μέγεθος , ἐπί ὅς κινέω , διαφορά · ὥστε εὔλογος , φημί , ὡς φημί , ὅδε ὁ δείκνυμι ἐπί ὁ πάρειμι λέγω αὐτός περί ὁ ἐν ὁ ἀπλανής σφαῖρα ἀστήρ . p . 289b30 ἐπεί τοίνυν οὔτε ἀμφότερος κινέω εὔλογος ἠώς ὁ καί ὅτι δείκνυμι συνεχής εἰμί ὁ ὅλος . τέσσαρες εἰμί ὁ διαίρεσις τμῆμα ὁ λέγω , κατά πόσος τρόπος δυνατός σῴζω ὁ φαίνω ὁ ἀστήρ μετάβασις , δείκνυμι , ὅτι οὔτε ἄμφω ἠρεμέω οὔτε ἄμφω κινέω εὔλογος ὁ τε κύκλος καί ὁ ἀστήρ οὔτε ὁ ἕτερος μόνος , δηλαδή ὁ ἀστήρ · περί οὗτος γάρ προσεχῶς δείκνυμι · ἐπάγω εἰκότως , ὅτι λείπω ὁ μέν κύκλος κινέω , ὁ δέ ἄστρον ἠρεμέω καί ἐνδέω φέρω · οὗτος γάρ εἰμί ὁ λοιπός ὁ διαίρεσις τμῆμα . καί μόνος οὕτως , φημί , οὐδείς ἄλογος συμβαίνω , καί δείκνυμι λοιπός , ὅτι ὁ μέν ὁ ἄλλος ὑπόθεσις ἄλογος ἀκολουθέω ὁ ἀνάλογος εἰμί ὁ τάχος ὁ ἀστήρ ὁ μέγεθος ὁ κύκλος οὗτος οὐ ἀκολουθέω , ὁ δέ οὗτος ἕπω ὁ ταχύς εἰμί ὁ μείζων κύκλος ὁ τάχος ὁ περί ὁ αὐτός κέντρον ἐνδέω οὗτος οὖον μόνος οὐ ἄλογος , ἀλλά καί ἀναγκαῖος κατά δύο τρόπος , κατά εἷς μέν , ὅτι , ὥσπερ ἐν ὁ ἄλλος φθίω μέγεθος ὁ μείζων σῶμα ταχύς φέρω ὁ μικρός ὁ οἰκεῖος αὐτός κατά φύσις φορός · ὁ γάρ μείζων βῶλος ὁ βραχύς καί ὁ μείζων πῦρ ὁ μικρός · οὗτος καί ἐν ὁ ἐγκύκλιος ὁ μείζων ταχύς φέρω . εἰμί γάρ ἐκ ὁ κέντρον ὁ ὁμόκεντρος κύκλος ἐκβάλλω εὐθύς ἐπί ὁ ὁ κύκλος περιφέρεια ὅμοιος τμῆμα ὁ κύκλος ἀφαιρέω , οἷος τεταρτημόριον ἢ ἡμικύκλιον ἢ ὁποιοσοῦν , ὅταν κινέω ὁ κύκλος εἷς εὐθύς ὁ ἐκ ὁ κέντρον συγκινέω καί αὐτός κατά ἐπίνοια ὁ κύκλος ἐφαρμόζω ὁ ἕτερος Μένων κατά ἐπίνοια , τότε ὁ ὅμοιος τμῆμα ὁ κύκλος ἐν ὁ αὐτός χρόνος ὁ μέν μείζων , ὁ δέ μικρός διάστημα ὁ κατά ἑαυτοῦ κινέω ἕκαστος · ὥστε εὔλογος καί ὁ ὅλος κύκλος ὁ μείζων καί ὁ μικρός ἐν ὁ ἴσος χρόνος περιφέρω . οὗτος τε οὖν ἀναγκαῖος συμβαίνω ὁ ἀνάλογος εἰμί ὁ τάχος ὁ μέγεθος ὁ ὁ μείζων καί μικρός κύκλος ἐν ὁ ἴσος χρόνος συναποκαθίστημι καί ἔτι ὁ μή διασπάω ὁ οὐρανός · a οὗτος γάρ ὑπάρχω μέν αὐτός μάλιστα , διότι δείκνυμι συνεχής ὁ ὅλος , συμβαίνω δέ καί διά ὁ ἀναλογία ὁ κατά ὁ μέρος αὐτός κίνησις πρός ὁ μέγεθος · εἰμί γάρ ἰσοταχής ὁ μείζων κύκλος κινέω ὁ μικρός , οἷος ὁ ἰσημερινός ὁ ἀεί φανερός , μή συναποκαθίστημι ἐν ὁ αὐτός χρόνος , διασπάω ἄν ὁ ὁ ὅλος συνέχεια . ἐφίστημι δέ χρή , ὅτι πρός ὁ τε ἐκεῖνος ὁ λέγω ὁ τε γάρ ταχύς εἰμί ὁ μείζων μείζων κύκλος ὁ τάχος ἀποδίδωμι οὗτος τε ὁ λέγω ὁ τε μή διασπάω ὁ οὐρανός . Οὖ δέ Ἀλέξανδρος ἀκούω αὐτός λέγω περί ὁ αὐτός κέντρον ἐνδέω δύναμαι φημί “ οὗτος ὡς ἐπί ὁ σφαῖρα ἀκούω , καί εἰμί ἄν διά οὗτος ἀναιρέω ὁ δόξα ὁ κατά ἐκκεντρότης ὁ κίνησις ὁ πλάνης ἀποδίδωμι καί οὗτος ὁ φαίνω σῴζω πειράω . καί ὁ ἐφεξῆς δέ ” , φημί , “ ὁ μείζων γάρ ὁ ὁ ἀφαιρέω ὑπό ὁ ὁ κέντρον ὁ ὁ μείζων κύκλος τμῆμα εἰμί ἄν ὡς ἐπί εὐθύς λέγω · ἀλλά ὁ μέν μείζων , φημί , “ ἀφαιρέω ὁ ὁ ἔξω κύκλος τμῆμα ἀληθής , οὖον μήv τεκμήριον ὁ εὔλογος ὁ μείζων κύκλος κινέω ταχύς , ἀλλά εἴπερ , κατά ἐκεῖνος μᾶλλον , ὅτι ὁ μείζων σῶμα ταχύς κινέω ὁ κατά φύσις κινέω . ἀλλά ὅτι μέν οὖον ὁ πλανάω , ἀλλά ὁ ἐν ὁ ἀπλανής κύκλος οὗτος προσήκω , καί αὐτός ἐφίστημι · ὁ γάρ ἐν ὁ ἴσος χρόνος ὁ μείζων κύκλος ὁ μικρός ἀποκαθίστημι ἐπί μέν ὁ ἐν ὁ ἀπλανής κύκλος ἀληθής , ἐπί δέ ὁ πλανάω σφαῖρα οὐκέτι ἀληθής οὔτε κατά ὁ οἰκεῖος αὐτός κίνησις · ἄλλος γάρ ἐν ἄλλος χρόνος ἀποκαθίστημι · οὔτε κατά ὁ μετά ὁ πᾶς · καί γάρ ὑπό ἐκεῖνος ὑπολείπω τοσοῦτος ἕκαστος , ὅσος κατά ὁ οἰκεῖος κίνησις κινέω ἔμπαλιν ὁ πᾶς · διό καί ὁ ἐν αὐτός ἄστρον φαίνω μή συναποκαθίστημι ὁ ἀπλανής , ὅς τυγχάνω συνοδεύω , ἀλλά ὑπολείπω . ὁ δέ περί ὁ αὐτός κέντρον ἐνδέω ὡς ἐπί κέντρον κύριος ἀκούω “ ἴσος ” φημί “ ὁ ἐν ὁ σφαῖρα ὄνομαι . μήποτε δέ , ἐπεί καί ὁ ἐκ ὁ κέντρον ἐκβάλλω εὐθύς καί ὁ ἐκ ὁ πόλος ἐκβάλλω περιφέρεια ἀνάλογος τέμνω ὁ τε μείζων καί ὁ μικρός κύκλος , δήω μέν ὁ ἐκ ὁ πόλος νῦν , σημαίνω δέ καί αὐτός ἀπό ὁ ἐκ ὁ κέντρον · ἐναργής γάρ ἐπί οὗτος ὁ θεώρημα καί πρό ὁ σφαιρικός μάθημα ἐν ὁ ἐπίπεδος παραδίδωμι . διά τίς δέ ὁ ἀνάλογος οὗτος τομή ὁ Ἀλέξανδρος λέγω μή εἰμί τεκμήριον ὁ εὔλογος ὁ μείζων κύκλος ταχύς κινέω ; εἰμί γάρ ἐν ὁ αὐτός χρόνος ὁ τε ὁ μείζων κύκλος τμῆμα καί ὁ ἀνάλογος αὐτός ὁ μικρός ὁ μεταξύ ὁ ἐκ ὁ κέντρον εὐθύς διάστασις ὁ μέν ὁ μείζων , ὁ δέ ὁ μικρός κινέω , πῶς οὐ ἄν εἰμί τεκμήριον ἐναργής ; | οὐ οἶδα δέ διά τίς ὁ Ἀλέξανδρος οὐ εὐθύς βούλομαι ὁ ἐκ ὁ κέντρον , ἀλλά ἐπίπεδος διά ὁ κέντρον ἄγω διαιρέω ἀνάλογος ὁ κύκλος , καίτοι ὁ Ἀριστοτέλης ἐκ ὁ κέντρον ἀλλά οὖον διά ὁ κέντρον εἶπον καί κύκλος εἰμί ὁ ἀνάλογος διαιρέω ἀλλά οὖον σφαῖρα . εἶπον δέ ὁ Ἀριστοτέλης ὁ τε μή διασπάω ὁ οὐρανός διά τε οὗτος συμβαίνω , καί ὅτι δείκνυμι συνεχής ὁ ὅλος , ὁ Ἀλέξανδρος ἐφιστάνω καλῶς , ὅτι καί ἐκ οὗτος ὁ λέξις δῆλος ὁ ἐπί ὁ ὁ ἀπλανής σφαῖρα οὗτος λέγω · ἐπί γάρ συνεχής λέγω , ὁ δέ πλανάω οὖον συνεχής , ἀλλά ἅπτω ἀλλήλων καί ἐν οὗτος οὐ ἄν εἰμί διασπασμός διάφορος κινέω . καί οὗτος μέν εἴρω ὁ Ἀλέξανδρος καλῶς , ὁ δέ ἐφεξῆς λέγω ἐπισκεπτέος . “ ἐπί γάρ ἕκαστος σφαῖρα ” , φημί , “ διασπασμός γίγνομαι συνεχής εἰμί ὁ ἕκαστος αὐτός σῶμα , ἄν ὁ ἀστήρ εἰμί συγκινέω Μένων ὁ σφαῖρα · οὐκέτι γάρ συνεχής ὁ σῶμα αὐτός , εἰμί γε ὁ ἀστήρ μέρος εἰμί αὐτός τόπος ἐκ τόπος μεταβαίνω ” . μήποτε δέ οὖον οὗτος νῦν πρόκειμαι λέγω · ἤδη γάρ δείκνυμι , ὅτι οὖον κινέω ὁ ἀστήρ Μένων ὁ σφαῖρα · ἀλλά ὅτι ὁ ἀνάλογος εἰμί ὁ τάχος ὁ κύκλος πρός ὁ μέγεθος αἴτιος εἰμί ὁ ἐν ἴσος χρόνος συναποκαθίστημι ὁ μείζων καί ὁ μικρός κύκλος μή διασπάω ὁ οὐρανός · τοιγάρ οὐδαμοῦ μνήμη γίγνομαι ἐνταῦθα ἀστήρ . Οὖ δέ Ἀλέξανδρος ἐπιμένω ὁ αὐτός γνώμη “ δύναμαι ” φημί “ οὗτος ἐπί πᾶς ὁ σφαῖρα ἀκούω , οὐ ὡς ἀλλήλων συνεχής , ἀλλά ὡς ὁ ἄστρον ὁ ἐν αὐτός , ὅς κινέω ἕκαστος ἄν αὐτός διασπάω ” . καίτοι καλῶς πρό ὀλίγος συλλογίζομαι , ὅτι ὁ πλανάω ἀδύνατος συναποκαθίστημι ἢ ἀλλήλων ἢ ὁ ἀπλανής . νῦν οὖν οὗτος συμπεραίνω ὁ Ἀριστοτέλης , ὅτι ὁ ἄλλος ὁ διαίρεσις τμῆμα ἄλογος εἰμί περιλείπομαι ὁ λέγω ὁ μέν κύκλος κινέω , ὁ δέ ἄστρον ἠρεμέω . ἀλλά τίς εἰμί οὗτος ὁ κύκλος , ζητέω ἄξιος . ὁ μέν γάρ ἰσημερινός καί ὁ ζῳδιακός ὡς διχοτομέω ὁ σφαῖρα εἰκότως ἐν-ὑπάρχω δοκέω κατά οὐσία ὁ ἡμισφαίριον διορίζω , ὁ δέ ἄλλος κύκλος μήποτε κατά ἐπίνοια ὁ ἡμέτερος εἰμί κέντρον μέν ὁ πόλος , διάστημα δέ ἕκαστος ὁ ἀστήρ κύκλος γράφω ἐγώ · ἢ οὖον κατά ὁ ἡμέτερος ἐπίνοια εἰμί ὁ ὁ κίνησις κύκλος , ἀλλά ὁ ὅλος σφαῖρα περί ὁ αὐτός πόλος ἀεί ὁ ὁ ἰσημερινός κινέω ἕκαστος ὁ ἐν αὐτός ἀστήρ ἐν ὁ αὐτός Μένων ἀεί τόπος καί ὑπό ὁ ὅλος σφαῖρα περιφέρω ὁ ἴσος ἀεί διάστημα ὁ πόλος ἀπέχω κυκλικός ἔχω ὁ κίνησις . κἀν μή ἐγχαράσσω οὖν εἰμί οὗτος ὁ κύκλος ὁ σφαῖρα , ἀλλά ἐπεί πᾶς κίνησις κατά διάστημα τίς γίγνομαι , ὁ κίνησις κυκλικός εἰμί ἀνάγκη καί ὁ διάστημα φυσικός κυκλικός εἰμί , ἐν ὅς ὁ ἴσος ἀπέχω ὁ πόλος ἀστήρ ἐνστηρίζω ὑπό ὁ δημιουργός θεός . καί οὗτος ὁ ἀνάλογος ἔχω ὁ τάχος ὁ μέγεθος . p . 290a7 ἔτι δέ , ἐπεί σφαιροειδής ὁ ἄστρον ἠώς ὁ οὐδείς γάρ διαφέρω κινέω ὁ ὄψις ἢ ὁ ὁράω . μετά ὁ ἐκ διαίρεσις ἀπόδειξις ὁ περί ὁ κίνησις ἢ ὁ ἀκινησία ὁ ἄστρον ἄλλος τρόπος ἀπόδειξις ἐπάγω περί ὁ μή κινέω ὁ ἄστρον ὑποτίθημι αὐτός σφαιροειδής εἰμί καί νῦν μέν ὁ πιθανός ὁ ὑπόθεσις πιστόω ἐκ τε ὁ ὁ ἄλλος δόξα οὕτως οἴομαι περί αὐτός καί ἐκ ὁ δήω ὁ αὐτός οὐσία εἰμί αὐτός ὁ οὐράνιος σῶμα καί σχῆμα ὁ αὐτός ἔχω , μετά ὀλίγος δέ καί οὗτος κατά ἑαυτοῦ προβάλλω δείκνυμι σφαιρικός ὑπάρχω ὁ ἄστρον ὁ σχῆμα . ὑποτίθημι οὖν , ὅτι σφαιρικός ὁ ἄστρον , καί προλαμβάνω , ὅτι ὁ σφαιρικός σῶμα , κατά ὅς σφαιρικός εἰμί , δύο εἰμί ὁ κινέω ὅς τε δίνησις καί ὁ κύλισις · γίγνομαι δέ ὁ μέν δίνησις ἐν ὁ αὐτός τόπος περί ὁ οἰκέω ἄγω στρέφω ὁ σφαῖρα , ὁ δέ κύλισις ἀμείβω ὁ τόπος · καί δείκνυμι μηδέτερος οὗτος ἠϊών κίνησις προσήκω ὁ ἄστρον ἠρεμέω ὁ σφαῖρα λοιπός , ὅτι μή κινέω αὐτός ὁ ἄστρον , κατασκευάζω , ὅς φημί ὁ Ἀλέξανδρος . καί ὅτι μέν μή δινέω , δείκνυμι ἐκ ὁ μεθίστημι φαίνω καί μή ἐν ὁ αὐτός Μένων τόπος · εἰμί γάρ ὁ μέν δινεύω ἐν ὁ αὐτός μένω τόπος · τοιοῦτος γάρ ὁ δινέω · ὁ δέ ἄστρον οὐ ἐν ὁ αὐτός μένω τόπος , ἀλλά μεταβάλλω ὁ τόπος , ὡς καί ὁ φαίνω μαρτυρέω καί ὁ κοινός πᾶς δόξα , δῆλος , ὅτι ἐν δύο σχῆμα συνάγω ὁ ὁ ἄστρον μή δινέω ἢ ὁ γε ἀληθής ὁ ὁ ἄστρον μή κατά δίνη οὗτος ἔχω ὁ ὁράω ἐπί αὐτός μετάβασις . εἶτα ἔνστασις λύω ὁ λέγω , ὅτι καί ὁ ἥλιος δινέω φαίνω · εἰκός οὖν καί ὁ ἄστρον οὗτος κινέω . καί λύω ὁ ἔνστασις πολλαχῶς , πρῶτος μέν ἐκ ὁ εὔλογος μέν εἰμί πᾶς ὁ αὐτός κινέω κίνησις οὐσία ὁ αὐτός ἔχω , μόνος δέ δινέω ὁράω ὁ ἥλιος , δύο δέ ἐκ ὁ μηδέ ὁ ἥλιος πανταχοῦ φαίνω δινέω , ἀλλά ἀνατέλλω μόνος καί δύω , καί τρίτος ἐκ ὁ ὁ αἴτιος ἀποδίδωμι ὁ κατά ὄνησις φαντάζω ὁ ἥλιος κίνησις παρά ἐγώ εἰμί καί οὖον παρά ὁ ἥλιος . ὁ γάρ ὄψις , φημί , ἀποτείνω μακράν καί ἀσθενέω διά ὁ μῆκος κραδαίνω · οὗτος γάρ ὁ ἀσθενής κινέω πάσχω · ὁ δέ κραδασμός οὗτος καί ὁ τρόμος καί ὁ περιέλιξις ὁ ὁράω δίνησις εἰμί δοκέω ὁ ὁράω · οὐδείς γάρ διαφέρω πρός ὁ τοιοῦτος φαντασία ὁ ὁ ὄψις ὑποτίθημι κινέω ἢ ὁ ὁράω · ὁ γοῦν ὁ αἰγιαλός παραπέμπω κινέω ὁ γῆ καί ὁ ὄρος νομίζω ὁ ὄψις κινέω καί ὁ οἰκέω πάθος ὁ ὁρατός περιτίθημι . ὅτι δέ οὗτος αἴτιος ὁ δινέω φαίνω ὁ ἥλιος , πιστόω καί ἐκ ὁ ὁ μέν ἀπλανής ἀστήρ στίλβω φαίνω · οὗτος γάρ λέγω ὁ ἐνδέω ὡς πρός ὁ πλανάω δοκέω ἀντιδιαστέλλω αὐτός ἢ ὡς ὁ ἀπλανής σφαῖρα , περί ὅς ὁ λόγος , ἐνδέω · ὁ δέ πλάνης μηκέτι πάσχω δοκέω οὗτος . ὁ μέν γάρ πλάνης , φημί , ἐγγύς εἰμί , ὥστε ἐγχρατὴς ἑαυτοῦ ἔτι καί ῥώννυμι ἀφικνέομαι πρός αὐτός ὁ ὄψις , καί διά οὗτος μηδείς αὐτός πάσχω οὐδέ ἐκεῖνος τίς κατηγορέω πάθος , πρός δέ ὁ ἀπλανής , ὅς μένω διά οὗτος καλέω ὡς ἀπλανής , πρόσω εἰμί ἀποτείνω κραδαίνω διά ὁ πολύς μῆκος ἀτονέω , καί ὁ τρόμος αὐτός ἐπί μέν ὁ ἥλιος ὁ δίνη , ἐπί δέ ὁ ἀπλανής ὁ στιλβηδόν φαίνω ποιέω . ἀλλά ὅτι μέν καί στιλβηδών ἐπί ὁ ἥλιος φαίνω , πρόδηλος · διά τίς δέ , φημί ἄν τις , ὁ δίνησις ἐπί ὁ ἥλιος μόνος φαίνω καί μή καί ὁ ἐπέκεινα ὁ ἥλιος , πρός ὅς πρόσω εἰμί ἀποτείνω ὁ ὄψις μᾶλλον ἄν κραδαίνω καί τρέμω διά ὁ μᾶλλον ἀσθένεια ; καί λέγω πρός οὗτος ὁ ἀπορία ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι ἴσως μέν τίς γίγνομαι καί παρά ὁ ὁ ἥλιος λαμπρότης , ἴσως δέ τίς γίγνομαι καί παρά ὁ γῆ , διό παρά αὐτός ὁράω δινέω · ἀνατέλλω τε γάρ καί δύο · ὁ γάρ δύο κινέω αὐτός , κατά ὅς τε μετά ὁ πᾶς περιφέρω καί ὅς κατά ἑαυτοῦ ἀνάπαλιν κινέω , συμβαίνω πως ὁράω ὁ παρά ὁ γῆ ἠρεμέω βλέπω , καί οὗτος κραδαίνω δοκέω καί διά οὗτος ἀνατέλλω μόνος καί δύο τοιοῦτος ἐγώ ὁράω · καί μόνος ἄν ὁ ἥλιος , φημί , οὗτος πάσχω ὁ μέγας εἰμί ὁ πλησίος καί λαμπρός τε καί φανερός . ὁ δέ ὁ γάρ ὄψις ἀποτείνω μακράν οὐ ὡς κατά ἔκχυσις ἀκτίς , φημί ὁ Ἀλέξανδρος , ὁράω ἐγώ εἴρω · οὖον γάρ δοκέω οὗτος αὐτός · ἀλλά ὁ διαφανής ὁ μεταξύ ὄψις ἄρτι καλέω , ὅς ὁ διά πολύς ὁ μεταξύ διάστημα ὁ εἶδος ἐγώ ἀναγγέλλω οὐκέτι ὁμοίως ὁ πλησίος ὁ ἡμέτερος ὄψις ἀναμάσσω ὁ εἶδος ὁ ὁράω οὐδέ κατακρατέω αὐτός διά ὁ ἐκ μακρός διάδοσις . ἀλλά καί ὁ ὥστε ἐγκρατής εἰμί πρός αὐτός ἀφικνέομαι ὁ ὄψις ὁ μετεράω , φημί , Ἀριστοτέλης ἐπί ὁ μεταξύ διαφανής ἀκούω . αἰσθάνομαι δέ ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι λίαν ἀπίθανος εἰμί ὁ διαφανής ὄψις καλέω καί λέγω αὐτός ἑλίσσω διά ἀσθένεια , ἄν ἐπί ὁ ὄψις , φημί , λέγω καί ὁ ἀκτίς , οὐ ὡς ἀρέσκω λέγω ἄν , | ἀλλά ὁ ὁ αὐτός μέν γίγνομαι 205a πάθος , ἄν τε ὁ διαφανής καί ὁ μεταξύ εἰμί ὁ πάσχω ἀπό ὁ αἰσθητής καί ἀναγγέλλω ὁ ὁράω , ἄν τε ἀπό ὁ ὄψις ἐκπέμπω ἀκτίς · συνήθης δέ εἰμί ὁ τοιοῦτος διά ὁ ὁ μαθηματικός οὗτος λέγω · ἐν πολύς γοῦν αὐτός καίτοι μή ἀρέσκω προσχράομαι ; ὅτι δέ οὐ οἷος τε οὕτως ἔχω , ἐν ὁ περι αἴσθησις καί αἰσθητής δείκνυμι . ὅταν δέ λέγω ὁ δέ πλάνης μή στίλβω καίτοι ὁ ἥλιος εἷς εἰμί ὁ πλάνης καί στίλβω , ἢ ὁ ἄλλος παρά ὁ ἥλιος φημί ἢ πλάνης ἰδίως λέγω ἄν ὁ πέντε ὁ παρά ὁ ἥλιος καί ὁ σελήνη . καί δῆλος , ὅτι καί οὗτος κατά ὁ ἐπικρατέω εἶπον · ὅτι γάρ καί ὁ ῾Ερμῆς ἐν ὁ πλάνης στίλβω , δηλόω καί ὁ ὄνομα οὗτος πρόσκειμαι αὐτός , τις δέ καί ὁ ὁ Ἀφροδίτη ἀστήρ δοκέω τοιοῦτος . καί καλός εἰς ὁ ἰδιότης μᾶλλον οὗτος ὁ ἀστήρ ἀναφέρω , ὥσπερ ὁ χρῶμα . ἐπεί δέ ὁ ὁ Ἀριστοτέλης ὁ Πλάτων διοικίζω φιλονεικέω ὡς καί οὗτος διάφωνος αὐτός δόγμα παρατίθημι ὁ ὁ μέν Πλάτων λέγω ὁ ἀπλανής ἀστήρ δύο κινέω κινέω ὁ μέν ὑπό ὁ οὐρανός περιφέρω , ὁ δέ οἰκεῖος περί ὁ ἑαυτοῦ κέντρον κυκλίζω καί δινέω , ὁ δέ Ἀριστοτέλης ὁ δίνη ἀναιρέω , ὁράω , εἰμί δοκέω , ὁ ἑκάτερος γνώμη , καί πρῶτος ὁ ὑπό ὁ Πλάτων εἴρω ἀκούω γράφω ἐν Τίμαιος ὅδε · “ ὁ μέν οὖν θεῖον ὁ πλεῖστος ἰδέα ἐκ πυρός ἀπεργάζομαι , ὅπως ὅτι λαμπρός ὁράω τε καλῶς εἰμί · ὁ δέ πᾶς προσεικάζω εὔκυκλος ποιέω τίθημι τε εἰς ὁ ὁ Κρής - τίστου φρόνησις ἐκεῖνος συνέπομαι νέμω περί πᾶς κύκλος ὁ οὐρανός κόσμος ἀληθινός αὐτός ποικίλλω εἰμί καί κατά ὅλος κινέω δύο προσάπτω ἕκαστος ὁ μέν ἐν αὐτός κατά αὐτός δινεύω , ὁ δέ εἰς ὁ πρόσθεν ὑπό ὁ αὐτός καί ὁμοιόω περιφορά κρατέω , ὁ δέ πέντε κινέω ἀκίνητος καί ἵστημι , ἵνα ὅτι μάλιστα καί αὐτός ἕκαστος γίγνομαι ὡς ἀγαθός . ἐκ ὅς δή ὁ αἴτιος γίγνομαι , ὅσος ἀπλανῆ ὁ ἄστρον θέω εἰμί . καί διά οὗτος ἐν αὐτός στρέφω ἀεί μένω · ὁ δέ τρέπω καί πλάνη τοιοῦτος ἴσχω , καθάπερ ἐν ὁ πρόσθεν εἴρω . κατά ἐκεῖνος γίγνομαι ἐν δή οὗτος ὁ Πλάτος δύο κινέω ἕκαστος ὁ ἀπλανής ἀστήρ κινέω φημί ὁ μέν οἰκεῖος περί ὁ ἑαυτοῦ κέντρον ἐν αὐτός Μένων , ὁ δέ εἰς ὁ πρόσθεν ὑπό ὁ περιέχω αὐτός οὐρανός γίγνομαι . ὁ δέ Ἀριστοτέλης ὅτι μέν ἀναιρέω ὁ δίνη , δῆλος · ἀναιρέω δέ αὐτός οὐ ὡς μηδέ ὅλως εἰμί ἐν αὐτός , ἀλλά ὡς μή μόνος εἰμί ἀτρεμέω ὁ σφαῖρα μηδέ ὁ φαίνω αὐτός κατά τόπος μετάβασις εἰμί αἴτιος . λέγω γοῦν δινεύω γάρ | ἄν μένω ἐν ὁ αὐτός καί οὖον μεταβάλλω τόπος , ὅσπερ φαίνω τε καί πᾶς φημί · καί ἐν ὁ ἑξῆς δέ ὁ φύσις ὥσπερ ἐπίτηδες ἀφαιρέω αὐτός φημί πᾶς , διά ὅς ἐνδέχομαι προίημι κατά ἑαυτοῦ , ὁ δέ σφαιροειδής αὐτός ἀπολείπω , ὅσπερ πρός ὁ ἐν ἑαυτοῦ κίνησις χρήσιμος ὁμολογέω . “ οὗτος γάρ ἄνος φημί , “ καί ταχύς κινέω καί μάλιστα κατέχω ὁ αὐτός τόπος ” , ὅσπερ ἄμφω ὁ δινέω εἰμί οἰκεῖος . ἀλλά καί πρός ὁ πέρας ὁ λόγος “ ἐπεί οὖν δεῖ ” φημί “ ὁ μέν οὐρανός κινέω ὁ ἐν ἑαυτοῦ κίνησις , ὁ δέ ἄλλος ἄστρον μή προίημι διά ἑαυτοῦ , εὔλογος ἄν ἑκάτερος εἰμί σφαιροειδής · οὗτος γάρ μάλιστα ὁ μέν κινέω , ὁ δέ ἠρεμέω . ὥστε πανταχοῦ ὁ μή προίημι διά ἑαυτοῦ ἀναιρέω ὁ τοιοῦτος κίνησις , ἀλλά οὐ ἁπλόος ὁ κινέω . καί ὁ μέν οὐρανός κινέω λέγω ὡς ὁ μέρος αὐτός διά ὁ μέγεθος αἰσθητός ἔχω ὁ μετάβασις , ὁ δέ ἀστήρ ἠρεμέω ὡς ὁ μέν ὁ μέρος αὐτός μετάβασις κατά ὁ περί ὁ οἰκεῖος κέντρον κίνησις μή ὁράω , ὁ δέ ὁλότης αὐτός ὁ αὐτός ἀεί ὁ οὐρανός κατέχω τόπος . ὅλως δέ , εἰμί φυσικός εἰμί καί ὁ ἄστρον οὐσία τε ὁ αὐτός εἰμί ὁ οὐρανός ὁ πέμπτος καί σχῆμα ὁ αὐτός μορφόω ὁ σφαιρικός , πῶς οὐ καί κίνησις ἄν ἔχω ὁ αὐτός φυσικός γε εἰμί ; εἰμί δέ , ὡς ἐν ὁ ἐφεξῆς λέγω , καί πρᾶξις καί ζωή , ἔμψυχος δηλονότι , ὅλος μετέχω ὁ οὐράνιος , πῶς ἄν ἀκίνητος εἰμί κατά ἑαυτοῦ ὁ ἄστρον ; ἄν γάρ μέρος ὅς ὁ οὐρανός , ἀλλά τοιοῦτος μέρος , ὡς καί ὁλότης οἰκεῖος ἔχω καί περιγραφή ἀφορίζω · ἔτι δέ εἰμί καί πρός μονή ἐπιτήδειος εἰμί ὁ σφαιρικός σχῆμα , οὐδείς ἄν εἰμί σῶμα φύσις κυκλοφορητικός . προσεκτέος δέ καί ὁ ὅλος ἐπιχείρημα . σφαιρικός γάρ εἰμί , φημί , ὁ ἄστρον , εἴπερ κινέω διά ἑαυτοῦ , ἢ κατά δίνη ἢ κατά κύλισις κινέω ὁ κίνησις , ὅς κινέω φαίνω · ἀλλά οὔτε κατά δίνη εἰμί οὗτος · ὁ γάρ δινεύω ἐν ὁ αὐτός τόπος μένω · οὔτε κατά κύλισις , ὡς δείκνυμι . οὐ ἄρα οὗτος ὁ μεταβάλλω ὁ τόπος κίνησις διά ἑαυτοῦ κινέω . οὖον μέντοι οὗτος δείκνυμι , ὅτι οὗτος μόνος ἔχω ὁ μεταβατικός κίνησις ὁ ἄστρον ὁ ὑπό ὁ οὐρανός γίγνομαι ἄλλος μή ἔχω , εἰμί μή ἄρα ὁ δείκνυμι ὁ ἥλιος μή δινέω πρός ὁ ὁρίζων δοκέω τέλειος ὁ δίνη ἀναιρέω . ἀλλά εἰμί κατά ἑαυτοῦ ὁ δίνη ἀναιρέω , οὐ εἄν ἀπό ὁ μεταβαίνω αὐτός ἀναιρέω λέγω δινεύω γάρ εἄν μένω ἐν ὁ αὐτός · ἀλλά ἐπεί ὁ ἥλιος δινέω ἀνατέλλω δοκέω καί δύο ὁ ἡμέτερος ὄψις ἑλίσσω , ὡς δοκέω κατά δίνη μεταβάλλω ὁ τόπος , διά οὗτος ὁ ἀπό ὁ ἥλιος ἔνστασις λύω βοηθός ὁ ὁ δινέω ἐν ὁ αὐτός μένω καί δείκνυμι , ὅτι ὁ ἐν ὁ ἀνατολικός καί δυτικός πρόοδος ὁ ἥλιος φαίνω δίνησις οὐ αὐτός εἰμί ὁ ἥλιος , ἀλλά ὁ | ἡμέτερος ὄψις . ἀκούω δέ χρή καί ὁ ἀγαθός ὁ ἀστρονόμος ὁ Πτολεμαῖος λέγω ἐν ὁ δύο βιβλίον ὁ Ὑπόθεσις “ ὥστε εὔλογος εἰμί ὁ κινέω μέν ὁ ἄστρον ἕκαστος , ὅτι οὗτος εἰμί καί δύναμις καί ἐνέργεια αὐτός , κατά ὁ ἴδιος μέντοι τόπος καί περί ὁ αὐτός μέσος ὁμαλός πάλιν καί ἐγκύκλιος · ὑπάρχω γάρ αὐτός πρῶτος Δίκαιος , ὅς καί ἐν ὁ περιέχω αὐτός σύστασις περιποιέω ” . p . 290a24 ἀλλά μείς , ὅτι οὐδέ κυλίω ὁ ἄστρον ἠώς ὁ δῆλος ὅτι οὐ ἄν κινέω διά ἑαυτοῦ . δείκνυμι , ὅτι ὁ φαίνω ὁ ἄστρον κίνησις οὖον κατά δίνη εἰμί . δινεύω γάρ ἄν μένω ἐν ὁ αὐτός · καί ὁ ἀπό ὁ ἥλιος ἐν - στάσις λύω ἐφεξῆς δείκνυμι , ὅτι οὐδέ κυλίω ὁ ἄστρον ποιέω ὁ φαίνω μετάβασις . ἄν γάρ μεταβαίνω , ὥσπερ ὁ κυλίω , ἀλλά ὅτι μή κατά κύλισις μεταβαίνω , ἄν οἰκεῖος ὁ σφαιρικός σῶμα εἰμί ὁ κύλισις , δείκνυμι ἀπό ὁ ὁ φαίνω ὁ σελήνη πρόσωπον ὁ αὐτός ἀεί θέσις ἔχω ὁράω · οὐ ἄν δέ οὗτος συμβαίνω ὁ ἐν ὅς εἰμί ὁ τύπος ἄλλοτε ἄλλως περιφέρω τε καί μετακυλίω . δῆλος δέ , ὅτι ὁ λόγος οὗτος ὡς ἐπί ἀξίωμα πρόειμι ὁ λέγω , ὡς ἐπί εἷς , οὗτος δή καί ἐπί πᾶς ἔχω · καί ἔχω λόγος ἐπί ὁ θεῖον ὁ ἀξίωμα . ἀλλά εἰμί μέν ὁ ἐμφαίνω πρόσωπον διαφορά τις οὐσιώδης εἰμί ὁ σεληνιακός σῶμα ἢ παραδειγματικός περιέχω ὁ πολυειδής καί διάφορος ὁ γένεσις , ὡς Ἰάμβλιχος φημί , ἢ διά ὁ μεσότης εἰμί ὁ οὐράνιος καί ὁ ὑπό σελήνη ὁ μέν εὐφώτιστος ἔχω , ὁ δέ σκιερός κατά οὐσία , ὡς ἄλλος ἀρέσκω , ἰσχυρός δοκέω πρός ἀπόδειξις ὁ εἴρω · πῶς γάρ ὁ ὅλος σῶμα κυλίω ὁ αὐτός ἐκεῖνος θέσις φυλάσσω συνεχής εἰμί πρός ὁ ὅλος ; εἰμί δέ , ὅς τις λέγω , ἔμφασις τίς εἰμί ὡς ἐν κάτοπτρον ἤτοι ὁ γῆ ἢ ὁ θάλασσα ἢ ὁ ὄρος , δύναμαι , φημί ὁ Ἀλέξανδρος , καί κυλιόμενος αὐτός ὅμοιος μένω ὁ ἔμφασις ὁ καί οὗτος ἀπό ὅς ὁ ἔμφασις ὁ αὐτός μένω ἐκεῖνος πρός ὁ δέχομαι ὁ τοιοῦτος ἔμφασις κατά πᾶς αὐτός μέρος ὅμοιος ἔχω ἐπιτηδειότης καί κατά ὁ ὁ σῶμα φύσις καί κατά ὁ ὁ σχῆμα ὁμοιότης . ἀλλά εἰμί μέν ὁ ἔμφασις κατά ὁ ἀπό ὁ κάτοπτρον ὁ ἀκτίς ἀνάκλασις ἐπί ὁ ἐμφαίνω γίγνομαι , ὡς ὁ πολύς δοκέω , οὐ εἄν ἀπό πᾶς τόπος ὁράω ὁ αὐτός εἄν ἐμφαίνω , ὥσπερ νῦν ὁ ὁ σελήνη πρόσωπον καί ἀπό μεσημβρινός τόπος καί ἀπό βόρειος καί ἀπό ἀνατολικός καί δυτικός ὁράω ὁ αὐτός φαίνω . εἰμί μέντοι ἀπόρροια ὁ ὑπό σελήνη ἀναθέω ἄλλος ἀπό ἄλλος ἀεί περί ὁ στιλπνός ὁ σελήνη τοιοῦτος λαμβάνω σύστασις , | ὡς καί ἐν ὁ κάτοπτρον εἴδωλον ἔμφασις συνίστημι λέγω3 τις , δυνατός ἄν εἰμί καί κυλιόμενος καί δινόω ὁ αὐτός ἔμφασις ὁράω ἀπό πᾶς τόπος . ἐφίστημι δέ χρή , διά τίς μή καί ἐπί ὁ δίνησις χράω ὁ ἀπό ὁ ὁ σελήνη πρόσωπον ὁ Ἀριστοτέλης · καί γάρ καί ὁ δινέω ἄλλοτε ἄλλος θέσις ἴσχω οὐ ἄν ὁ αὐτός ἔμφασις δείκνυμι ὁ πρόσωπον , εἰμί κατά οὐσία εἰμί ἐν ὁ σελήνη ὁ σῶμα ὁ τοιοῦτος διά - φορός . ἤ ἄρα δυνατός εἰμί ὁ σφαῖρα , ἐν εἰμί ἐνδέω , ἐπί τἀναντία ὁ δίνη κινέω καί περιάγω αὐτός ἀντανίσωσις ἀεί ἐγγίγνομαι ὁ ὁ πρόσωπον θέσις ; δείκνυμι δέ , ὅτι οὔτε κατά δίνη οὔτε κατά κύλισις δυνατός κινέω ὁ ἀστήρ οὗτος , ὅς φαίνω κινέω κίνησις , ἐπεί διά ἑαυτοῦ ἄλλως ἀδύνατος εἰμί αὐτός κινέω , συμπεραίνω λοιπός , ὅτι οὐ ἄν κινέω διά ἑαυτοῦ . p . 290a29 πρός δέ οὗτος ἄλογος ἠώς ὁ οὗτος γάρ μάλιστα ὁ μέν κινέω , ὁ δέ ἠρεμέω . δείκνυμι , ὅτι μή διά ἑαυτοῦ ὁ ἀστήρ κινέω οὗτος , ὅς φαίνω κινέω κίνησις , διότι μήτε κατά δίνη αὐτός μήτε κατά κύλισις κινέω , κατά ἄλλος ἐπιβολή πάλιν δείκνυμι ὁ μή διά ἑαυτοῦ κινέω οὗτος ὁ μεταβατικός κίνησις . ὁ δέ συλλογισμός δύναμις τοιοῦτος · ὁ διά ἑαυτοῦ κινέω ὁ μεταβατικός κίνησις ἀπαρτάω ἔχω μόριον καί προέχω , ὥσπερ ὁ πούς ὁ ζῷον · ὁ οὐρανός καί ὁ ἀστήρ σφαιρικός εἰμί οὔτε ἀπαρτάω οὔτε προέχω ἔχω μόριον · καί συμπέρασμα ἐν δύο σχῆμα , ὅτι ὁ οὐρανός καί ὁ ἀστήρ οὖον διά ἑαυτοῦ κινέω μεταβατικός κίνησις , ἀλλά ὁ μέν οὐρανός δῆλος ὅτι οὐδέ ὅλως μεταβαίνω τόπος ἐκ τόπος , ὁ δέ ἀστήρ μεταβαίνω μέν , ἀλλά οὐ ἐκ ἑαυτοῦ . ἐπεί δέ ἀπό ὁ πρός ὁ ἄλλος ζῷον ὁμοιότης ὁ ἐπιχείρησις ποιέω , πρῶτος δείκνυμι , ὅτι ἄλογος εἰμί ὁ φύσις μηδείς μάτην ποιέω ὁ μέν ἄτιμος ζῷον , ὁ καί ἰδίως ὡς γνώριμος ζῷον καλέω , ὄργανον πρός ὁ μεταβατικός κίνησις παρέχω , ὁ δέ τίμιος ἀμελέω . εἰμί ἐν οὗτος ἄτοπος , ἐκεῖνος μᾶλλον ἀληθής καί πρέπω ὁ ὁ οὐρανός καί ὁ ἀστήρ ὥσπερ ἐπίτηδες ἀφαιρέω πᾶς , διά ὅς ἐνδέχομαι κατά ἑαυτοῦ προΐημι , τουτέστι μεταβατικός κινέω κίνησις , καί ὅς τίς πλεῖστος ἀφίστημι αὐτός ὁ ἔχω ὄργανον πρός μεταβατικός κίνησις , σφαιροειδής δέ καί ὁ οὐρανός ποιέω καί ἕκαστος ὁ ἀστήρ , διότι πρός μέν ὁ ἐν ὁ αὐτός κίνησις , εἶπον , ἐπιτήδειος εἰμί ὁ σφαιρικός σχῆμα · οὗτος γάρ καί ταχύς εἄν κινέω καί ὁμαλός | ὁ οὐρανός μέτρον κίνησις πᾶς ὑπάρχω . καί μάλιστα κατέχω ὁ αὐτός τόπος ὁ μηδείς ἐκτός ἑαυτοῦ ἔχω . ταχύς μέν γάρ κινέω , διότι ὁ ἰσοπερίμετρος χωρίον μικρός ὁ περιφερής , ὁ δέ ὁ αὐτός δύναμις κινέω ταχύς κινέω ὁ ὁ μικρός περίμετρον δίειμι · ἀλλά καί διά ὁ λεῖος ὁ ἐπιφάνεια καί πανταχόθεν ὅμοιος καί ἰσόρροπος καί , ὅς φημί ὁ Πλάτος “ ἐπί μικρός πούς ἀεί βαίνω εὐκίνητος τε εἰμί ὁ σφαιρικός καί ὁμαλός ἔχω ὁ κίνησις , ἅτε μή κατά ὁ γωνία ἀντικόπτω καί ἐμποδίζω καί ἀνώμαλος φέρω . ὁ γάρ γωνιόομαι ὁ σχῆμα καί διά ὁ ἐξοχή ὁ γωνία καί διά ὁ ἀνομοιότης ὁ σχῆμα ἀνώμαλος ἔχω ὁ κίνησις καί κατά μέν ὁ γωνία ἐρείδω ταχύς περιφέρω , ὡς καί ὁ σφαιρικός ἀεί κατά εἷς σημεῖον βαίνω , κατά δέ ὁ ἐπίπεδος βραδύς . ἀλλά καί ὁ αὐτός ἀεί τόπος κατέχω ὁ σφαιρικός σχῆμα δινέω διά ὁ μηδείς ἔχω ἐξοχή , ὅστις ἐν ὁ περιφορά ἄλλοτε ἄλλος ἐπιλαμβάνω τε καί ἀπολείπω τόπος ἀναγκάζω . οὗτος μέν οὖν ὁ σφαιρικός σχῆμα πρός τε ὁ ἐν ἑαυτοῦ κίνησις ὁ κατά ἀντιπαραχώρησις ὁ μόριον γίγνομαι καί πρός ὁ ἐν αὐτός μονή χρήσιμος εἰμί , πρός δέ ὁ εἰς ὁ πρόσθεν πρόοδος ἄχρηστος , εἴπερ ἀνόμοιος εἰμί πάντῃ ὁ διά ἑαυτοῦ κινέω ὁ μεταβατικός κίνησις · ἀνόμοιος δέ , εἴπερ ἐκεῖνος εὐθύγραμμος εἰμί καί οὖον σφαιρικός πρόκειμαι τις ἔχω μόριον καί ἀπαρτάω , ὅς ὄργανον χράω πρός ὁ μετάβασις , ἵνα μή ὁ κύριος αὐτός μόριον ἐφάπτω ὁ ὑπόκειμαι , ὁ δέ σφαῖρα , εἰμί μεταβαίνω καί κυλίω , πᾶς ἄν ὁ σῶμα πρός ὁ μετάβασις χράω . εἰμί οὖν πρός ὁ εἰς ὁ πρόσθεν πρόοδος ἄχρηστος εἰμί ὁ σφαιρικός σχῆμα , δῆλος , ὅτι ὁ κύλισις οὐ εἰμί αὐτός κατά φύσις . ἐφιστάνω δέ ὁ Ἀλέξανδρος , πῶς λέγω ὁ ἀπλανῆ οὐρανός καταχέω ὁ αὐτός τόπος μή εἰμί ὅλως ἐν τόπος κατά αὐτός , καί λέγω , ὅτι τόπος νῦν κοινός ὁ διάστημα καλέω . ποῖος δέ ἄρα διάστημα ; εἰμί μέν γάρ ὁ αὐτός ὁ σῶμα λέγω , καί ὁ μεταβατικός ὑπάρχω οὗτος ὁ εἰμί ἐν ὁ ὁ οἰκεῖος σῶμα διάστημα , εἰμί δέ διάστημα ὁ χώρα λέγω , οὗτος νῦν συγχωρέω , ὅσπερ ἐν ὁ περί τόπος λόγος ἀναιρέω ἐπιχειρέω . συμπεραίνω δέ ὁ λόγος ὁ Ἀριστοτέλης ἐπεί οὖν δεῖ φημί ὁ μέν οὐρανός κινέω ὁ ἐν ἑαυτοῦ κίνησις ἤτοι ὁ ἐν ὁ αὐτός τόπος λέγω , ἐπεί συγχωρέω καταχέω ὁ αὐτός τόπος , ἢ πρός ἀντιδιαστολή ὁ ἐν τόπος κίνησις ἐπί ὁ μή εἰμί ἐν τόπος εἶπον ὁ ἐν ἑαυτοῦ κίνησις · ὁ δέ ἄλλος οὐράνιος σῶμα , τουτέστι ὁ ἄστρον . μή προΐημι διά ἑαυτοῦ εἰς ὁ πρόσω , ὥσπερ ὁ πορεύω καί μεταβάλλω ὁ τόπος · | εὔλογος ἄν ἑκάτερος εἰμί σφαιροειδής · οὗτος γάρ μάλιστα ὁ μέν οὐράνιος σῶμα κινέω ὁ ἐν ἑαυτοῦ κίνησις ὁ καί ὁράω , ὁ δέ ἄστρον ὁ αὐτός τόπος ἀεί κατέχω . γράφω δέ καί ὁ μέν κινέω , ὁ δέ ἠρεμέω , καί εἰμί οὗτος σαφής ὁ γραφεύς , εἴπερ ὁ μέν οὐρανός περιφέρω ὁ ἄστρον , αὐτός δέ ἐν ὁ αὐτός μένω τόπος . καί ὁράω , ὅτι ὁ ἄστρον οὐ εἶπον δήω ἁπλόος μή κινέω , ἀλλά μή προίημι διά ἑαυτοῦ , ὅσπερ καί ὁ οὐρανός ἔχω · ἐπίτηδες γάρ φημί ὁ φύσις ἀφαιρέω αὐτός ὁ ὄργανον , διά ὅς ἐνδέχομαι προΐημι κατά ἑαυτοῦ . ἄμφω δέ ἔχω καί ὁ μένω ἐν ὁ αὐτός τόπος καί ὁ κυκλικός κινέω , ἐγώ δέ ὁράω ὁ μέν οὐρανός ὁ κυκλικός κίνησις ἀπό ὁ ὁ ἄστρον περιφορά , ὁ δέ ἄστρον ὁ ἐν ὁ αὐτός τόπος ὁ οὐρανός μονή , ἑκάτερος ἀπό ὁ παρά ἐγώ ὁράω χαρακτηρίζω οὗτος γάρ φημί ὁ μέν κινέω , ὁ δέ ἠρεμέω . καί ἐφίστημι χρή , ὅτι καί οὗτος ὅλος ὁ ἐπιχείρημα πρός ἐκεῖνος τείνω ὁ δείκνυμι , ὅτι ὁ μεταβατικός οὗτος κίνησις ὁ φαίνω , κατά ὅς ἕκαστος ἡμέρα ἀνατέλλω φαίνω καί μεσουρανέω καί δύω , οὖον κατά ἑαυτοῦ προέρχομαι κινέω , ἀλλά ὑπό ὁ οὐρανός περιφέρω ἐν ὁ αὐτός ὁ οὐρανός τόπος ἀεί ἠρεμέω . ἐπεί δέ διαφανής εἰμί ὁ ὁ οὐράνιος σφαῖρα σῶμα ἐγώ οὐ ὁράω , μόνος δέ ὁ ἀστήρ βλέπω , πόθεν δῆλος , ὅτι εἰμί ὅλως οὐράνιος σῶμα καί μή κατά ἑαυτοῦ ὁ ἀστήρ ἐν ὁ αἰθήρ ὁ φαίνω οὗτος κίνησις κινέω : πῶς δέ οὗτος παρίημι ὁ Ἀριστοτέλης ζητέω ὁ ἐκ ὁ ἐναργής φαίνω ἀποδείκνυμι πανταχοῦ πορίζω ; ἢ οὖον παρίημι , ἀλλά δείκνυμι ἐναργής , ὅτε ὁ τάχος ὁ ἀστήρ δείκνυμι ὁ ἀναλογία ἔχω πρός ὁ μέγεθος ὁ οὐράνιος κύκλος , ἐν ὅς περιφέρω , δήω μέν λέγω , ὡς καί ἐν ὁ ἄλλος , ὁ μείζων σῶμα ταχύς φέρω ὁ αὐτός φορός , εἰμί δέ ἐν ὁ ἄστρον καί βραχύς τις μείζων ταχύς φαίνω μείζων κύκλος ἐν ὁ ἴσος χρόνος διανύω , δῆλος , ὅτι ὁ ἀναλογία κατά ὁ μέγεθος ὁ σῶμα εἰμί , ἐν ὅς περιφέρω , οὗτος δέ εἰμί ὁ οὐράνιος ὁ ἀναλογία ὁ τάχος ἔχω πρός ὁ μέγεθος . ὅλως δέ , εἰμί δείκνυμι , ὅτι οὖον διά ἑαυτοῦ κινέω ὁ φαίνω οὗτος κίνησις ὁ ἀστήρ , ἀλλά ὑπό σφαιρικός ἄλλος σῶμα περιφέρω , δείκνυμι καί ὑπό Ἀριστοτέλης ὁ εἰμί ὁ οὐράνιος σφαῖρα . καί ἐν ἀρχή δέ ὁ πραγματεία δείκνυμι ἐκ ὁ δύο εἰμί ὁ ἁπλόος γραμμή ὁ δύο εἰμί ὁ ἁπλόος κινέω , ἐκ οὗτος δέ ὁ δύο εἰμί ὁ ἁπλόος σῶμα ὁ ἁπλόος κινέω κινέω ὁ τε κυκλοφορητικός καί ὁ εὐθυπορέω . ὁ δέ ὁ ἀστήρ οὗτος κίνησις τόπος ἐκ τόπος μεταβαίνω οὐ εἰμί κύριος κυκλικός , ἄν ἐπί κύκλος γίγνομαι · ὁ γάρ κυκλικός κίνησις ἐν | ὁ αὐτός τόπος μένω εἰμί · δεῖ ἄρα εἰμί σῶμα ὁλικός ὁ ἀπό τόπος εἰς τόπος περιφέρω ἀστήρ . οὗτος μέν οὖν ὁ Ἀριστοτέλης κατά πολύς τρόπος ἀποδείκνυμι ὁ ὁ οὐράνιος σῶμα ὑπόστασις . ἐρωτητέον δέ , ὁ μεταξύ ὁ ἀστήρ τίς ποτός εἄν εἰμί ; κενός μέν γάρ οὐ εἰμί · οὗτος γάρ δείκνυμι μή εἰμί . εἰμί οὖν σῶμα , ἢ ὁ ἀίδιος οὗτος , ὅσπερ ζητέω , ὁ οὐράνιος , ἢ γίγνομαι τίς καί φθείρω , οἷος ὁ ἀήρ , ὁ τίς αἰθερώδης ὑπέκκαυμα . καί πῶς δυνατός ὁ κατά οὐσία τοσοῦτος διαφέρω ὁ τε ἀστήρ , φημί , ἀίδιος εἰμί καί ὁ μεταξύ σῶμα , εἴπερ εἰμί γενητός καί φθαρτός , ὁ αὐτός εἰμί κατά φύσις τόπος ; πῶς δέ ἔχω λόγος ὁ μέν γενητός καί φθαρτός σῶμα ὁ ολότητα συνεχής εἰμί καί ἑνόω , ὁ δέ ἀίδιος σῶμα διακρίνω εἰμί καί διασπάω μή ἔχω σωματικός εἷς ὁλότης ; ἀπό δέ ὁ ἐν ἀστρονομία δείκνυμι ὁ εἰμί ὁ οὐράνιος σῶμα δείκνυμι διά ὁ ὁ ἐκλειπτικός σύνδεσμος κίνησις ὁ τε ἥλιος καί ὁ σελήνη . ἐπί λοξός γάρ πρός ἀλλήλων κύκλος κινέω ὁ δύο φωστήρ ὁ κατά διάμετρος ὁ κύκλος συμβολή ὁ εκλειπτικός σύνδεσμος εἰμί · καί γάρ ἄμφω μέν ὁ φάος ἐν ὁ αὐτός συμβολή γίγνομαι ἥλιος γίγνομαι ἔκλειψις , διαμετρέω δέ ἀλλήλων ἐπί ὁ συμβολή ὁ σελήνη ἐκλείπω . ἐπεί οὖν ὁ συμβολή κινέω φαίνω ὁμαλός , διόπερ οὖον κτάομαι ὁ αὐτός ἀεί τόπος ὁ ἔλλειψις γίγνομαι , ὁ δέ ἥλιος δείκνυμι κατά ὁ αὐτός κύκλος ὁ διά μέσος ὁ ζῴδιον ἀεί κινέω , ἐν ὁ σελήνη λοξός πρός αὐτός κινέω διά ἑαυτοῦ κινέω οὗτος ὁ κίνησις ἄλλοτε κατά ἄλλος σημεῖον ὁ ἡλιακός κύκλος συμβάλλω , οὐκέτι κτάομαι κύκλος κινέω , ἀλλά ἕλιξ γράφω · ὅσπερ εἰμί ἄτοπος , εἰμί γε χρή ὁ πέμπτος οὐσία εἰμί ἁπλόος καί κυκλικός ἔχω ὁ κίνησις · εἰμί οὖν ὁ λοξός ὁ σελήνη κύκλος , ὅς κατά ὁ κίνησις ὁ σύνδεσμος μεταβαίνω · κύκλος δέ κατά ἑαυτοῦ οὔτε εἰμί οὔτε κινέω , ἀλλά ἐν σφαῖρα ὁ εἰμί ἔχω ὁ σφαῖρα συγκινέω · εἰμί ἄρα καί σεληνιακός καί ἡλιακός οὐρανός , εἰμί δέ οὗτος , καί ὁ ὁ ἄλλος ἄστρον περιεκτικός . ἀλλά οὗτος μέν καί διά ἄλλος ἀπόδειξις πιθανός ἴσως τις ἀποδείκνυμι , τοσοῦτος δέ προσθετέον ὁ εἴρω , ὅτι ὁ μέν ἀπλανής καλέω σφαῖρα , εἴπερ εἰμί ἀπλανής εἰμί καί μή δέχομαι τις ἐπί αὐτός ὁ ῾Ιππάρχου καί Πτολεμαῖος τήρησις , ὡς διά ἑκατόν ἔτος εἷς μοῖρα καί αὐτός ἀνάπαλιν κινέω , εἷς ἄν κινέω κίνησις καί οὗτος ἁπλόος , ὁ δέ ἐν αὐτός ἀστήρ δύο ὁ τε ἑαυτοῦ δίνη καί ὁ ὁ πᾶς , ὁ δέ πλανάω τρεῖς ὁ τε οἰκεῖος καί ὁ ὁ περιέχω αὐτός σφαῖρα καί ὁ ὁ πᾶς . ἐπεί δέ καί ὁ ἡμέτερος καθηγεμών Ἀμμώνιος ἐγώ πάρειμι ἐν ὁ Ἀλεξάνδρεια τηρέω διά ὁ στερεός ἀστρολάβος ὁ Ἀρκτοῦρος εὑρίσκω πρός ὁ κατά Πτολεμαῖος ἐποχή αὐτός τοσοῦτος ἐπικινέω , ὅσος χρή κατά ἑκατόν ἔτος εἷς μοῖρα ἀντικινέω , ἀληθής ἴσως ἄν εἰμί λέγω , ὅτι ὁ μέν ἄναστρος σφαῖρα ὁ πᾶς περιέχω , ὅς οὔπω γνῶσις εἰμί , ὡς ἔοικα , ἐν ὁ κατά Ἀριστοτέλης χρόνος , εἷς καί ἁπλόος ὁ ἀπό ἀνατολή κινέω κίνησις ὁ Ἄλας πᾶς οὗτος συμπεριάγω , ὁ δέ ἀπλανής παρά ἐγώ λέγω δύο κινέω κινέω ὁ τε ἀπό ἀνατολή ὁ πᾶς εἰμί καί ὁ ἀπό δύσις οἰκεῖος , ὁ δέ ἐν αὐτός ἀστήρ οὗτος τε ὁ δύο καί ὁ οἰκεῖος δίνη , ὁμοίως δέ καί ὁ ἐφεξῆς σφαῖρα καί ὁ ἐν αὐτός ἀστήρ ὁ μέν δύο ὁ αὐτός , ὁ δέ τρεῖς ὁ αὐτός κινέω κινέω . ἐπισημαντέον δέ καί , ὅτι ὁ Ἀριστοτέλης εἶπον ἄλογος εἰμί ὁ ὁ φύσις ὁ μέν ζῷον φροντίζω , ὁ δέ οὗτος τίμιος ὑπέρ-εἶδον , ὁ Ἀλέξανδρος ζῷον ὁ ἐν γένεσις καλέω φημί , διότι ἴδιος μέν ζῷον ὁ αἰσθητικός εἰμί , ἐν δέ ὁ θεῖον οὐ εἰμί ὁ δύναμις οὗτος ὁ Ψυχή , ὥσπερ οὐδέ ὁ θρεπτικός , ὥστε οὐδέ ἄν ζῷον εἰμί εἰμί ἔμψυχος , εἰμί μή ὁμώνυμος . θαυμαστός μείς , εἰμί αἰσθητός εἰμί καί ἁπτός ὁ θέω , ὡς αὐτός λέγω , αἰσθητικός δέ οὐ εἰμί . ἆρα ὡς ἀγαθός εἰμί σῶμα ὁ μή αἰσθάνομαι ; καίτοι οὗτος ὁ ἔσχατος καί ἄτιμος ὁ ἄψυχος ὁ σῶμα ὑπάρχω . μήποτε οὖν ὁ μέν ἔνυλος αἴσθησις καί μάλιστα παθητικός ἀφαιρετέος ὄσφρησις καί γεῦσις , ὁ δέ ἄλλος ἀκριβής δοτέος · ἅπτω γάρ ἀλλήλων οὐ ἀναισθήτως ἅπτω , καί πᾶς ἐφοράω καί πᾶς ἀκούω . p . 290b12 Φανερός δέ ἐκ οὗτος , ὅτι καί ὁ φαίνω γίγνομαι φέρω ἁρμονία ἔως ὁ καί ὁ ἄνθρωπος ὁ αὐτός συμβαίνω . ὁ μέν πρόκειμαι εἰμί ἐλέγχω ὁ λέγω ἐκ ὁ κίνησις ὁ ἀστήρ ψόφος γίγνομαι καί οὗτος ἐναρμόνιος . εἰμί δέ καί κατά ἑαυτοῦ μέν οἰκέω ὁ πρόβλημα ὁ περί ὁ κίνησις ὁ ἀστήρ λόγος , ἐκ ἀκολουθία δέ ἀνασκευαστικός καί ὁ προσεχῶς ἐλέγχω λόγος ὁ λέγω κινέω διά ἑαυτοῦ ὁ ἀστήρ . εἰμί γάρ κινέω οὕτως ἀναγκαῖος εἰμί ψοφέω , δείκνυμι δέ , ὅτι μή ψοφέω , δῆλος , ὅτι οὐδέ κινέω οὗτος ὁ κίνησις . καί εἰμί μέν ὁ λόγος ὁ Πυθαγόρειος · οὗτος γάρ καί αἰσθάνομαι ὁ Πυθαγόρας λέγω ὁ ἐναρμόνιος ψόφος ὁ γίγνομαι ἐκ ὁ ὁ οὐράνιος σῶμα κίνησις . παραστὰς δέ πρῶτος ὁ λόγος πιθανός ὁ Ἀριστοτέλης οὕτως ἐλέγχω πειράω αὐτός · ὑποτίθημι γάρ , φημί , ἐκεῖνος γίγνομαι ψόφος ἀπό ὁ ὁ οὐράνιος σῶμα κίνησις καί πιστόω ὁ ὑπόθεσις ἐκ ὁ καί παρά ἐγώ κινέω σῶμα γίγνομαι ψόφος μήτε ὁ μέγεθος ἴσος ἔχω ἐκεῖνος νέος τοιοῦτος τάχος φέρω · πολύς οὖν μᾶλλον ἥλιος καί σελήνη καί ὁ θλάω ἄστρον ἐν τοσοῦτος πλῆθος καί μέγεθος καί τάχος φορός τοιοῦτος κινέω , ὡς ἐν τέσσαρες καί εἴκοσι ὥρα ὁ τηλικόσδε ὁ οὐρανός περίειμι διάστημα , ἀδύνατος μή γίγνομαι ψόφος ἀμήχανος τις ὁ μέγεθος · οὕτως οὖν πιθανός ὁ γίγνομαι ψόφος ὑποτίθημι καί ὁ ἀπόστασις αὐτός ὁ πρός ὁ γῆ ἐν ἁρμονικός εἰμί λόγος καταλαμβάνω εἶτα ἐκ ὁ ἀπόστασις ὁ μέγεθος συλλογίζομαι ἐν ὁ αὐτός λόγος ὁ ἀπόστασις εἰμί · μείζων γάρ ἀεί ὁ περιέχω ὁ περιέχω καί τοσοῦτος μείζων , ὅσος πλησίος ἢ πρόσω περιέχω · εἶτα καί ὁ ταχύτης ὁ κίνησις ἐν ὁ αὐτός λόγος ὁ μέγεθος εὑρίσκω , διότι ὁ μείζων σῶμα ταχύς φέρω ὁ αὐτός φορός , ὡς αὐτός εἶπον , καί τοσοῦτος ταχύς , ὅσος καί μέγας εἰμί , ἐπεί ὁ μέν ταχύς κινέω ὀξύς ποιέω ὁ ψόφος , ὁ δέ βραδύς βαρύς , ἐν δέ ὀξύτης καί βαρύτης εἰμί ὁ ὁ ἐναρμόνιος λόγος , εἰκότως οὗτος ἐν ὁ ἀπόστασις εὑρίσκω καί διά ὁ ἀπόστασις ἐν ὁ μέγεθος ἀνάλογος ἔχω ὁ ἀπόστασις καί διά ὁ μέγεθος ἐν ὁ ταχυτής καί βραδυτής ὁ αὐτός ἀναλογία φυλάσσω ἐναρμόνιος γίγνομαι φημί ὁ φωνή ἤτοι ὁ ψόφος φέρω κύκλος ὁ ἀστήρ . καί ὁράω , ὅτι ὁ ἀπόστασις καί ὁ μέγεθος ἥλιος καί σελήνη καί ὁ ἐν οὗτος λόγος γεωμετρικός ἀπόδειξις καταλαμβάνω , ὡς ἐν ὁ περί μέγεθος καί ἀπόστημα ἀστρονομικός θεώρημα γιγνώσκω , εἰμί καί ἐπί ὁ ἄλλος ἀστήρ ὁ ἀνωτέρω ὁ ἥλιος ὁ λόγος ὁ ἀπόστημα καί ὁ μέγεθος ὑπό αὐτός τυγχάνω καταλαμβάνω μέχρι νῦν ὁ ἄλλος ἀγνοέω , ἐπεί ὁ μέν ἀπόστημα ὁ μέγεθος , ὁ δέ μέγεθος ὁ ταχύτητα καί βραδυτής ὁ κίνησις ἀνάλογος ἀκολουθέω καί οὗτος ὁ ὀξύτης καί βαρύτης ὁ ψόφος , ἀνάγκη πάντως ἐναρμόνιος εἰμί ὁ ἀπήχησις . ἐπεί δέ ἄλογος δοκέω ὁ μή συνακούω ἡμός ὁ φωνή , λύω ὁ ἔνστασις οὗτος ἐκ ὁ γίγνομαι ἐγώ εὐθύς ὑπάρχω ὁ ψόφος συνεχής εἰμί καί μή διαλείπω · διά τε γάρ ὁ συνήθεια καί συντροφία οὐ αἰσθάνομαι αὐτός καί διά ὁ συνέχεια · φωνή γάρ καί σιγή ὁ πρός ἀλλήλων παράθεσις διαγιγνώσκω μάλιστα , ὥσπερ καί κίνησις καί ἠρεμία καί λευκός καί μέλας καί ὅς ἄλλος ἀντίκειμαι · οὐ αἰσθάνομαι οὖν διά ὁ μή διάδηλος εἰμί ὁ ψόφος πρός ἐναντίος σιγή παραβάλλω , ὥστε , καθάπερ ὁ χαλκότυπος ὁ κτύπος οὐ ἐπιστρέφω διά ὁ συνήθεια οὐδέ ἐν διαφορά τις δοκέω εἰμί κατακτυπέω , οὗτος καί ἔτι μᾶλλον ἐγώ διά ὁ συνέχεια ἀναίσθητος ὁ ψόφος ἐκεῖνος γίγνομαι . οὗτος τοίνυν . ἅτε εἰμί πιθανός , κομψός λέγω φημί , τουτέστιν εὐπρεπῶς , καί περισσός δέ , τουτέστιν εὑρετικός καί ἐπινοέω . p . 230b30 οὗτος δή , καθάπερ εἴρω πρότερος ἠώς ὁ ὅτι μέν οὖν σφαιροειδής ὁ ἄστρον , καί ὅτι οὖον κινέω διά ἑαυτοῦ , εἴρω . πιθανός ἐκτίθημι ὁ λόγος πρότερος μέν κομψός εἴρω καί περισσός εἶπον , ἐμμελής καί μουσικός , οἰκέω οὗτος ὄνομα χράω εἰρωνικός , καί λοιπός ὑπαντάω πρός αὐτός ὁ μέν ἄλλος συγχωρέω πᾶς ὁ κατά ὁ ἀναλογία ὡς ὁ εἰμί μουσικός εἴρω · ἀνάγκη γάρ ἀνάλογος ἔχω ὁ ἀπόστημα ὁ μέγεθος καί ὁ μέγεθος ὁ τάχος ὁ κίνησις καί οὗτος , εἰμί κατά ἑαυτοῦ γίγνομαι , ὁ ὀξύτης καί βαρύτης ὁ ψόφος . αἰτιάομαι δέ ὁ ἐκ ἀρχή ὑπόθεσις ὁ λέγω ψόφος ἀμήχανος τις ὁ μέγεθος ἀπό ὁ ἐκεῖνος κίνησις γίγνομαι · ἀδύνατος γάρ οὗτος , φημί , οὖον μόνος , ὅτι ἄτοπος εἰμί ὁ τηλικόσδε ψόφος γίγνομαι μηδείς ἀκούω , περί ὅς , τουτέστι ὁ μηδείς ἀκούω , ἀκούω , λύω ἐπιχειρέω ὁ αἴτιος δείκνυμι , ὅτι οὐ εἰμί αἰτία ἀτοπία ὁ μηδείς ἀκούω · εἰμί γάρ τίς ἄλλος ὁ μηδείς ἀκούω αἴτιος ὁ συνήθης · οὖον μέντοι λύω · ἐσθίω γάρ , εἰμί διά συνήθεια μή αἰσθάνομαι ὁ τηλικόσδε ψόφος , μηδέ ὁ μικρός ἀντιλαμβάνω · οὐδέ γάρ ὁ χαλκοτύπος ἐμπίς πέτομαι ἀκούω · καί μέντοι ὁ διά συνήθεια ἀναίσθητος ἐφιστάνω ἐγώ αἰσθητός γίγνομαι · οὖον μόνος οὖν διά οὗτος ἀδύνατος φημί ὁ ὑπό ἐκεῖνος εἴρω , ἀλλά καί ὁ νομίζω μόνος ὁ αἰσθάνομαι πάσχω ὑπό ὁ ψόφος ἀκούω αὐτός · διά οὗτος γάρ ὁ μή ἀκούω αἴτιος εἶπον ἐκφεύγω ὁ ἄτοπος ὑπολαμβάνω . ἐσθίω δέ ἐννοέω , ὅτι ὁ ὑπερβάλλω ψόφος διακναίω καί ὁ ἄψυχος καί μή αἰσθάνομαι σῶμα ὁ ὄγκος · ὁ γάρ ὁ βροντή ψόφος διίστημι λίθος λίθος πολλάκις καί ὁ καρτερός ὁ σῶμα . εἰμί οὖν βροντή εἷς ψόφος τηλικόσδε δράω , τοσοῦτος ἄρα κινέω καί τηλικόσδε σῶμα ὁ ἀστήρ ὁ ψόφος δίειμι εἰς ὁ ὅδε πρός ἀναλογία ὁ κινέω μέγεθος πολλαπλάσιον καί ὁ μέγας βροντή ψόφος μέγεθος ἀναγκαῖος ἀφικνέομαι δεῦρο , ἄν μή ἀκούω , ὅς φημί , διά συντροφία · ὥστε καί ὁ ἰσχύς ὁ Βίας αὐτός ἀμήχανος εἰμί , ὡς πᾶς ἄν διαφθείρω ὁ ὅδε . ἀλλά εὔλογος , φημί , οὔτε ἀκούω οὔτε πάσχω φαίνω ὁ ὅδε σῶμα βίαιος οὐδείς πάθος διά ὁ μή ψοφέω . εἰμί γάρ ψοφέω , καί ἀκούω εἰμί ἀνάγκη καί διαφθείρω ὁ ὅδε , εἰμί δέ μηδείς οὗτος γίγνομαι , δῆλος , ὅτι οὖον ψοφέω ἐκεῖνος . ὁ δέ αἴτιος , φημί , ὁ μή ψοφέω ὁ ἄστρον κινέω δῆλος γίγνομαι ἅμα καί μαρτύριον ὁ εἴρω ἐγώ λόγος εἰμί , ὅς εἰμί ἀληθής . λέγω δέ , ὅτι οὖον κινέω κατά ἑαυτοῦ ὁ ἄστρον · ὁ γάρ ἀπολέγω , διά τίς οὐ ἀκούω , καί ὁ ποιέω ὁ Πυθαγόρειος φαίνω γίγνομαι συμφωνία ὁ ἐν οὐρανός κινέω ἐγώ εἰμί τεκμήριον ὁ μή κατά ἑαυτοῦ κινέω ὁ ἄστρον . εἰμί γάρ κινέω μέν , καί οὗτος ὁ Πυθαγόρειος ποιέω συμφωνία φαίνω ὁ κινέω , μή ἀκούω δέ ψόφος , δῆλος , ὅτι οὖον κατά ἑαυτοῦ κινέω · ὅσος μέν γάρ κατά ἑαυτοῦ φέρω , ποιέω ψόφος πλήσσω , ὅσος δέ κατά συμβαίνω ὁ ἐν ὁ φέρω εἰμί ἢ μέρος ὁ φέρω , καθάπερ ἐν ὁ πλοῖον ὁ μόριον , οὗτος οὐ οἷος τε ψοφέω , ἄν ψοφέω ὁ πλοῖον διά ὕδωρ ἵστημι ἢ ἀντικινέω κινέω . ἀλλά οὐδέ αὐτός ὁ πλοῖον , εἰμί κατά ῥόος φέρω , ψοφέω · ὡς γάρ μόριον πως καί ὡς ἐν ἀγγεῖον γίγνομαι ὁ ὕδωρ ὁ ποταμός ὁ ναῦς . λέγω δέ καί ἐν ὁ φυσικός ἀκροάομαι , ὅτι ὡς μέν ἐν τόπος ὁ ναῦς ἐν ὁ ὁ ὅλος ποταμός τόπος εἰμί · καί γάρ ὁ ἐν ἀγγεῖον τόπος οὗτος , ὅς καί ὁ ἀγγεῖον εἰμί · ὡς δέ ἐν ἀγγεῖον ὁ ὁ ποταμός ὕδωρ . ἐναργής δέ καί χαρίεις ὁ ἀπορία εἰς ὁ μέρος ὁ πλοῖον καί ὁ πλοῖον μετάγω ἐπάγω ὁ δέ ἐν μή φέρω φέρω ποιέω ψόφος , ὡς ὁ ναῦς διά ὁ ἵστημι ὕδδατος ἢ ὁ διά ἀήρ ἵστημι φέρω · ὁ δέ συνάπτω ὁ φέρω , ὅσπερ συνεχής καλέω , οἷος ὁ ἱστός ἐν ὁ ναῦς ἢ ὁ ὕδωρ ἐν ὁ κέραμος ἢ ὁ πλοῖον ἐν ὁ ῥέω ποταμός , καί μή κατά ἑαυτοῦ πλήσσω ἀδύνατος ψ·οφεῖν . ὥστε ἐνταῦθα , φημί , λεκτέος κατά ὁ δύο ὁ ὑποθετικός ὁ διά τρεῖς καλέω τρόπος , ὡς , εἴπερ φέρω ὁ σῶμα ὁ ἀστήρ εἴτε ἐν ἀήρ πλῆθος χέω μέχρι ὁ ἄνω2 εἴτε πῦρ · οὗτος γάρ μᾶλλον ἀκόλουθος δοκέω διά ὁ ἐπιπολάζω ὁ ἀήρ ὁ πῦρ · ἀναγκαῖος ποιέω ὑπερφυής ὁ μέγεθος ὁ ψόφος , εἰμί δέ γίγνομαι ὁ ψόφος , ἀναγκαῖος δεῦρο ἀφικνέομαι αὐτός καί διακναίω ὁ ὅδε . εἰμί οὖν μή φαίνω συμβαίνω ὁ ἐκ ἀνάγκη ἄν ἀκολουθέω ὁ κινέω ὁ ἀστήρ κατά ἑαυτοῦ ὁ δεῦρο τε ἀφικνέομαι ὁ ψόφος καί διακναίω ὁ ὅδε , δῆλος , ὅτι ψεῦδος ἄν εἰμί ὁ ἡγέομαι · ὥστε οὐ ἄν κατά ἑαυτοῦ ὁ ἀστήρ κινέω οὔτε κατά ὁρμή οἰκεῖος , ὡς ὁ ἔμψυχος , οὔτε βία ῥίπτω ὑπό τις ἢ ὠθέω ἢ ἕλκω . οὗτος δέ , φημί , γίγνομαι ὥσπερ ὁ μέλλω προνοέω καί προαναλογίζομαι ὁ φύσις , ὅτι μή οὗτος ὁ τρόπος κινέω ὁ ἀστήρ , ὥσπερ νῦν κινέω ἐν ὁ οὐράνιος σῶμα συγκινέω , ἀλλά κατά ἑαυτοῦ κινέω , οὐδείς ὅς εἰμί ὁ περί ὁ δεῦρο τόπος ὁμοίως ἔχω , ὡς νῦν ἔχω , πᾶς ὑπό ὁ ψόφος καί ὁ ῥοῖζος ὁ κίνησις διαφθείρω . καλῶς δέ ἐν οὗτος ὁ Ἀλέξανδρος ἐφιστάνω , ὅτι ὁ νῦν εἴρω δεικτικός εἰμί ὁ εὔλογος μηδέ ὁ σφαῖρα αὐτός κινέω ἦχος ποιέω · οὐδείς γάρ διαιρέω σῶμα ὁ κινέω μένω αὐτός , διά ὅς κινέω · οὐδέ γάρ εἰμί τίς σῶμα τοιοῦτος ἐκεῖ · ἀλλά αὐτός κινέω ἐν ἑαυτοῦ , ὡς πολλαχοῦ ὁ Ἀριστοτέλης εἶπον , ἅπτω ἀλλήλων κατά ὁ ἐπιφάνεια μηδείς μεσιτεύω ἄλλος σῶμα οὐ ἔχω ὁ σῶμα αὐτός ἀντιτυπία ἢ τραχύτης τις ἢ ὅλως ἐξοχή . δύο δέ ἐφιστάνω καί οὗτος καλῶς , ὅτι ἐκ ὁ ἐνθάδε λέγω δῆλος εἰμί ὁ Ἀριστοτέλης πρόνοια ἐναργής καί ὁ ἐνταῦθα ἡγέομαι · ὁ γάρ φύσις φημί προνοέω ὁ ὅδε ποιέω ὁ σφαῖρα κινέω , ἀλλά οὖον ὁ ἄστρον · ὁ γάρ ποιέω αἴτιος οὗτος καί προνοέω . δῆλος δέ , ὅτι φύσις νῦν ὁ θεός καλέω ὁ Ἀριστοτέλης · ὁ γάρ κύριος παρά αὐτός λέγω φύσις ὁ ἀρχή κίνησις καί ἠρεμία , ἐν ὅς εἰμί , οὖον μόνος προνοέω οὐ ἰσχύω , ἀλλά οὐδέ νοέω ὁ γιγνώσκω ὅλως φύω οὐδέ αἰσθάνομαι ἐν ὁ ἀναίσθητος σῶμα πρῶτος ἐμφύω . ἐφεξῆς δέ ὁ Ἀλέξανδρος καί διά οἰκεῖος ἐπιχείρημα πειράω δείκνυμι προσεχής , ὅτι οὖον κινέω ὁ ἄστρον κατά ἑαυτοῦ ὁ σφαῖρα Μένων . εἰμί γάρ κινέω , φημί , οὕτως , ἤτοι ἐν ὁ βάθος ὁ σφαῖρα εἰμί κινέω ἢ ἐν ὁ ἐπιφάνεια · ἀλλά εἰμί ἐν ὁ βάθος , ἢ διά αὐτός ὁ οὐράνιος σῶμα κινέω διαιρέω ὁ ἐπιπροσθέω αὐτός ἢ διά ἄλλος γενητός τις σῶμα εἰμί ἐκεῖ ἢ διά κενός ὁ ἐνυπάρχω . ἀλλά κενός μέν οὔτε ἀλλαχοῦ οὔτε πολύς μᾶλλον ἐν ὁ οὐρανός δυνατός εἰμί · ἀλλά οὐδέ ἄλλος τίς σῶμα φθαρτός εἰμί ἐν ὁ θεῖον καί ἀίδιος σῶμα · παρά φύσις γάρ ἄν εἰμί · εἰμί οὖν διά αὐτός ὁ οὐράνιος σῶμα κινέω τέμνω αὐτός , ὁ δέ μετά ὁ τομή συγχέω πάλιν , παθητός τε ἄν εἰμί ὁ σῶμα σιαιρεω καί μέντοι καί ὑγρός · οὗτος γάρ ὑγρός φύσις . εἰμί οὖν ὁ ὑγρός ξηρός ἐναντίος , ὁ δέ αὐτός ὕλη ὁ ἐναντίος , δύναμαι αὐτός καί ὁ ξηρός δέχομαι · εἰμί δέ οὗτος , οὐ ἀίδιος οὐδέ ἄφθαρτος ὁ αὐτός φύσις ὁ οὐράνιος σῶμα . εἰμί δέ ἐπίκειμαι ἐν ὁ ἐπιφάνεια ὁ οἰκέω σφαῖρα καί ἐξέχω κινέω , ὁ παράκειμαι ὁ ἐπιπροσθέω ἀεί διαιρέω ἢ φθαρτός τίς σῶμα ἢ οὐράνιος ἢ διά κενός χωρέω , καί πάλιν ὁ αὐτός λόγος εἴρω · εἰμί δέ εἰμί ἄλλος τίς ἐκεῖ σῶμα , οὐ εἰμί σφαιρικός ἔτι κατά ἑαυτοῦ ὁ θέω σῶμα οὐδέ , ὡς αὐτός φημί , πρός ἀκρίβεια ἔντορνος . Δῆλος δέ εἰμί , ὅτι καί ὁ ὑπό | ὁ Ἀλέξανδρος λέγω πρός ὅς λέγω αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ ἄστρον μεταβατικός κινέω ὁ ὑπάντησις ποιέω , καί οὐδείς ὁ Πλάτων ἐνοχλέω λόγος ὁ λέγω καί ὁ ἀστήρ ὁμοίως ὁ ὅλος σφαῖρα περί ὁ ἑαυτοῦ κέντρον κυκλικός περιφέρω · οὔτε γάρ μετά ὁ σφαῖρα καί ἐν ὁ σφαῖρα περιφέρω ψοφέω οὔτε ἐν ἑαυτοῦ κινέω ὥσπερ ὁ σφαῖρα · οὐδέ γάρ ὁ σφαῖρα ψοφέω κατά αὐτός . ὁ δέ Πυθαγόρειος ἐναρμόνιος ἦχος ἀπό ὁ ὁ οὐράνιος σῶμα κίνησις λέγω ἀποτελέω καί ἐκ ὁ ὁ ἀπόστημα αὐτός ἀναλογία μετά ἐπιστήμη συλλογίζομαι , εἴπερ οὖον μόνος Ἡλίας καί Σελήνη καί Ἀφροδίτη καί Ἑρμῆς , ἀλλά καί ὁ ἄλλος ἀστήρ ὁ λόγος ὁ ἀπόστημα ὑπό αὐτός καταλαμβάνω . ‘Η μέντοι ὁ μή ἀκούω ἡμέτερος ἀποδίδωμι αἰτία ὁ διά συντροφία καί συνήθεια λέγω θαυμάζω εἰμί ὁ Πυθαγόρειος ἐπιπρέπω ὁ Πυθακαὶ ἱστορέω ἀκούω ποτός ὁ τοιοῦτος ἁρμονία · καίτοι καί ἐκεῖνος σύντροφος εἰμί , ὥσπερ ὁ ἄλλος ἄνθρωπος . μήποτε οὖν κατά ὁ ὁ ἀνήρ φιλοσοφία λυτέος ὁ ἔνστασις λέγω , ὅτι οὖον πᾶς ἀλλήλων εἰμί σύμμετρος , οὐδέ πᾶς πᾶς εἰμί αἰσθητός οὐδέ παρά ἐγώ · δηλόω δέ ὁ κύω ὀσφραίνομαι ὁ ζῷον πόρρωθεν , ὅς ὁ ἄνθρωπος οὐ ὀσφραίνομαι . πόσος δή μᾶλλον ἐπί ὁ τοσοῦτος ὁ φύσις διίστημι , ὅσος ὁ ἄφθαρτος ὁ φθαρτός καί ὁ οὐράνιος ὁ ἐπίγειος , ἀληθής εἶπον , ὅτι ὁ ὁ θεῖον σῶμα ἦχος ὁ ἐπικηρος ἀκοή οὐ εἰμί ἀκουστός . εἰμί δέ τις καί οὗτος ὁ σῶμα ὁ ἐπικηρος ἐξαρτάω ὁ αὐτοειδής αὐτός καί οὐράνιος ὄχημα καί ὁ ἐν αὐτός αἴσθησις κίγκαθαρμαι ἔχω ἢ διά εὐμοιρία ἢ διά εὐζωΐα ἢ πρός οὗτος διά ἱερατικός τελεσιουργία , οὗτος εἄν ὁράω ὁ ὁ ἄλλος ἀόρατος καί ἀκούω ὁ ὁ ἄλλος μή ἀκούω , ὥσπερ · ὁ Πυθαγόρας ἱστορέω . θεῖον δέ καί ἄυλος σῶμα ἄν εἰμί γίγνομαι τις ψόφος , οὔτε πληκτικός οὔτε ἀποκναίω γίγνομαι , ἀλλά ὁ γενεσιουργός ἦχος διά-ἐγείρω ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια καί ὁ σύστοιχος αἴσθησις τελειόω · καί ἀναλογία μέν ἔχω τις πρός ὁ ψόφος ὁ συνεδρεύω ὁ κινέω ὁ ἐπικηρος σῶμα , ἐνέργεια δέ τίς εἰμί ὁ ἐκεῖνος κίνησις ἀπαθής ὁ ψόφος παρά ἐγώ γίγνομαι διά ὁ ἠχητικός ὁ ἀήρ φύσις · εἰμί οὖν ἐκεῖ ἀήρ παθητικός οὐ εἰμί , δῆλος , ὅτι οὐδέ ψόφος ἄν εἰμί . ἀλλά ἔοικα ὁ Πυθαγόρας οὗτος λέγω ὁ ἁρμονία ἐκεῖνος ἀκούω , ὡς εἰμί καί ὁ ἐν ὁ ἀριθμός ἁρμονικός λόγος ἐννοέω καί ὁ ἐν αὐτός ἀκουστός ἀκούω λέγω ὁ ἁρμονία . ἀπορέω δέ ἄν τις εἰκότως , διά τίς αὐτός μέν ὁ ἄστρον ὁ ὁρατικός ἐγώ αἴσθησις ὁράω , ὁ δέ ἦχος αὐτός ὁ ἀκοή ἐγώ οὐ ἀκούω . καί ῥητέος , ὅτι οὐδέ ὁ | ἄστρον αὐτός ὁράω · οὐδέ γάρ ὁ μέγεθος αὐτός οὔτε ὁ σχῆμα οὔτε ὁ ὑπεραίρω κάλλος , ἀλλά οὐδέ ὁ κίνησις , διά ὅς ὁ ψόφος , ἀλλά οἷος ἔκλαμψις τις αὐτός ὁράω τοιοῦτος , οἷος καί ὁ ὁ ἥλιος περί γῆ φάος , οὐ αὐτός ὁ ἥλιος ὁράω . τάχα δέ οὐ εἄν εἰμί θαυμαστός ὁ μέν ὀπτικός αἴσθησις ἅτε ἄυλος καί κατά ἐνέργεια μᾶλλον ἵστημι ἤ2 κατά πάθος καί πολύς ὁ ἄλλος ὑπερέχω ὁ αἴγλη καί ἔκλαμψις ὁ οὐράνιος ἀξιόω , ὁ δέ ἄλλος αἴσθησις μηδέ πρός οὗτος ἐπιτηδείως ἔχω . ἀλλά οὗτος μέν καί ὁ τοιοῦτος εἰμί τις ἄλλος πιθανός αἴτιος ἀποδίδωμι , φίλος εἰμί , ἀλλά οὐ ἐχθρός κρατέω . χρή δέ μηδέ ἐκεῖνος παραπαντὸς τρέχω , πῶς ὁ βροντή ὁ λίθος καί ὁ καρτερός ὁ σῶμα παχύς νέφος ἢ κατά συγκρουσμός , κατά ἑκάτερος ὁ τρόπος πνεῦμα βίαιος ἀπό ἐκεῖνος ἐκδίδωμι ὁ νέφος · οὗτος οὖν μετά ῥοῖζος καί Βίας φέρω διίστημι ὁ προσπίπτω . ὅσος δέ δύναμις ἔχω ὁ πνεῦμα βίαιος κινέω , καί ὁ ἄνεμος δηλόω καί ὁ σεισμός καί ὁ ὁ θάλασσα ἄμπωτις τε καί ἐπίκλυσις . συμπεραίνω δέ ὁ Ἀριστοτέλης ὁ περί ὁ ἄστρον εἴρω , ὅτι τε σφαιροειδής , φημί , εἴρω · οὗτος δέ καί μετά ὀλίγος ἀκριβής ἀποδείκνυμι · καί ὅτι οὖον κινέω διά ἑαυτοῦ , ὁ μεταβατικός δηλονότι οὗτος κίνησις ὁ ὁράω , περί ὅς ἀποδείκνυμι διατελέω . καί δῆλος ἐντεῦθεν , ὅτι καί ὁ μή ψοφέω καί ὡς κατά ἑαυτοῦ ὁ πρόκειμαι οἰκέω ὑπάρχω ἀποδείκνυμι καί μέντοι ὡς καί ἐκ οὗτος ὁ μή κινέω σουλλογιζόμενος . συνεργέω δέ αὐτός πρός ὁ ἀπό ὁ μή ψοφέω ὁ μή κινέω συνάγω ὁ ὁ Πυθαγόρειος , ὅς φημί , ἢ οὐ οἶδα τίς · οὖον γάρ σαφῶς οὗτος περί ὁ Πυθαγόρειος λέγω · δοκέω ἀναγκαῖος εἰμί τηλικόσδε σῶμα φέρω γίγνομαι ψόφος · εἰμί οὖν κινέω ἀνάγκη ψοφέω , ἐάν μή ψοφέω , οὐδέ κινέω . δῆλος δέ , ὅτι ὡς ἐκεῖνος ἀκόλουθος ἐπάγω οὗτος ὁ λέγω κινέω αὐτός ψοφέω · εἰμί μέντοι μήτε μεταβατικός τις αὐτός κίνησις λέγω κινέω μήτε διά σῶμα ψοφητικός , οὐκέτι ἀληθής εἶπον , εἰμί μή ψοφέω , μηδέ κινέω · καί γάρ ὁ σφαῖρα ὁ Ἀριστοτέλης κινέω λέγω οὖον φημί ψοφέω οὐδέ ὁ μή ψοφέω αὐτός τεκμήριον ὁ μή κινέω ποιέω διά ὁ ἐν ἑαυτοῦ ἀλλά μή διά ἄλλος σῶμα μεταβατικός κινέω . καί ὁ ἀστήρ τοίνυν , εἰμί ἐν ἑαυτοῦ ὁμοίως ὁ σφαῖρα κινέω , οὐ ἀναγκάζω ψοφέω οὐδέ , εἰμί μή ψοφέω , ἤδη διά οὗτος οὐδέ κινέω . p . 291a29 περι δέ ὁ τάξις αὐτός ἠώς ὁ | ὥσπερ καί δείκνυμι ὁ μαθηματικός . ὅς περί ὁ οὐράνιος λέγω ἀναγκαῖος εἰμί καί περί ὁ κατά ὁ θέσις τάξις ὁ τε σφαῖρα καί ὁ ἀστήρ εἶπον , τίς μέν πρότερος καί ὁ ἀπλανής προσεχής , τίς δέ ὕστερος καί περίγειος , καί ἔτι μέντοι πῶς ἔχω πρός ἀλλήλων ὁ ἀπόστημα ὁ ὡς πρός ὁ γῆ παρά - οὖν , φημί , ἐκ ὁ περί ἀστρολογία θεωρέω · καί γάρ ἐκεῖ περί ὁ τάξις ὁ πλανάω καί περί μέγεθος καί ἀπόστημα ἀποδείκνυμι Ἀναξίμανδρος πρῶτος ὁ περί μέγεθος καί ἀπόστημα λόγος εὑρίσκω , ὡς Εὔδημος ἱστορέω ὁ ὁ θέσις τάξις εἰς ὁ Πυθαγόρειος πρῶτος ἀναφέρω . ὁ δέ μέγεθος καί ὁ ἀπόστημα Ἡλίας καί Σελήνη μέχρι νῦν γιγνώσκω ἀπό ὁ ἔκλειψις ὁ ἀφορμή ὁ κατάληψις λαμβάνω , καί εἰκός εἰμί οὗτος καί ὁ Ἀναξίμανδρος εὑρίσκω , καί Ἑρμῆς δέ καί Ἀφροδίτη ἀπό ὁ πρός οὗτος μεταπαραβολή , ὅσπερ ὁ μέγεθος καί ὁ ἀπόστημα ὑπό ὁ μετά Ἀριστοτέλης πλέω ἀκριβόω καί τέλειος γε ὑπό ὁ περί Ἵππαρχος καί Ἀρίσταρχος καί Πτολεμαῖος . κατά δέ ὁ ὁ ἀπόστημα , φημί , ἀναλογία συμβαίνω γίγνομαι ὁ κινέω διά ὁ ταχύς μέν κινέω ὁ περίγειος , ὥσπερ ὁ Σελήνη , βραδύς δέ ὁ πρόσω κατά ὁ ἀναλογία ὁ ἀπόστημα . οὗτος τοίνυν οἰκεῖος ἐπάγω ὁ περί ὁ τάξις καί ὁ ἀπόστημα λόγος ἀπορία κινέω δικαίως , διά τίς ταχύς κινέω ὁ περί ὁ γῆ , βραδύς δέ ὁ ἀνωτέρω καί μᾶλλον ὁ ἀπλανής πλησιάζω , ὥσπερ ὁ ὁ Κρόνος διά τριάκοντα ἔτος ἀποκαθίστημι ὁ Σελήνη διά μείς περίειμι . καί ὁ ἀπορία διχόθεν ἄν ὁρμάω ἀπό τε ὁ μέγεθος · ὁ γάρ μείζων σῶμα ταχύς φέρω ὁ οἰκεῖος φορός , ὡς αὐτός εἶπον ὁ Ἀριστοτέλης , μείζων δέ ἀεί ὁ περιέχω ὁ περιέχω · πῶς οὖν οὖον ταχύς μᾶλλον ὁ ἐξώτερος κατά λόγος ὁ μέγεθος καί ὁ ἀπόστημα , ἀλλά ἐναντίος βραδύς φέρω ; καί μέντοι καί ἀπό ὁ πρός ὁ ἀπλανῆ γειτνίασις ἢ ἀπόστασις ἀπορέω ἀνάγκη · εἰμί γάρ ταχύς κίνησις πᾶς ὁ σφαῖρα ὁ ἀπλανής κινέω , ἀκόλουθος ὁ προσεχής αὐτός ταχύς κινέω ὁ πρόσω κατά ὁ λόγος ὁ ἀπόστασις , καί εἰμί ὁ γῆ ἀκίνητος κτάομαι φύσις εἰμί , βραδύς χρή εἰμί ὁ μᾶλλον ὁ γῆ πλησιάζω ὁ μᾶλλον διίστημι καί οὗτος πάλιν κατά ὁ λόγος ὁ ἀπόστασις . οὗτος οὖν ὁ ἀπορία εὐμήχανος λύω λέγω , ὅτι ὁ ἀπλανής εἷς καί ταχύς κίνησις ὁ ἀπό ἀνατολή κινέω , ὁ δέ πλανάω οὗτος τε καί ὁ ἐναντίος , εὔλογος εἰμί ὁ | μέν ἐγγύς ὁ ταχύς περιφορά ἐν πλεῖστος χρόνος διΐημι ὁ |ἐναντίαν αὐτός περιφορά ἅτε κρατέω ὑπό αὐτός καί ἀντικόπτω , ὁ δέ πόρρος πᾶς ἥκιστος κρατέω διά ὁ ἀπόστασις ταχύς κινέω ὁ ἄλλος , ὁ δέ μεταξύ κατά λόγος ἤδη ὁ ἀπόστασις , ὥσπερ καί δείκνυμι ὁ μαθηματικός . τίς οὖν ; βιάζομαι ὑπό ὁ ἀπλανής ὁ πλησιάζω μᾶλλον αὐτός βραδύς κινέω ; καίτοι εἰμί βία , πάντως καί παρά φύσις · ὥστε ἄμφω ὁ κινέω καί ὁ ἀπό ἀνατολή , ὅς ὁ ἀπλανής συμπεριφέρω , καί ὁ ἀπό δυσμή ὁ οἰκεῖος αὐτός βία καί παρά φύσις κινέω . καλῶς δή πρός οὗτος ὁ ἀπορία ὑπαντάω ὁ Ἀλέξανδρος λέγω , ὅτι ὁ ὁ ἀπλανής ταχύς κίνησις αἰτία μέν εἰμί ὁ ὁ Κρόνος σφαῖρα ὁ βραδύς ἀποκατάστασις , οὐ ἀκούω μέντοι οὐδέ αὐτός · καί γάρ προαιρέω ἄν καί βούλομαι ἄν οὗτος · οὐδείς γάρ εἰμί αὐτός ἀγαθός οὐδέ αἱρετός ὁ τοιοῦτος διακόσμησις . ἅμα οὖν καί ὁ κατά ὁ ἀναγκαῖος καί ὁ κατά ὁ ἀγαθός αἰτία συντρέχω · ἀναγκαῖος γάρ οὖον ὁ βίαιος μόνος · καί διότι μέν ἀγαθός οὕτως ἔχω , ἑκούσιος , διότι δέ πλησίος ὁ ἀντιφέρω , ἐκ ἀνάγκη . οὖον γάρ παρά φύσις αὐτός ὁ ὑπό ἀλλήλων κινέω ὁ μηδέ εἰμί τις κίνησις αὐτός παρά φύσις , ὅτι μηδέ ἐναντίος . εἰμί δέ αὐτός , ὅς κινέω , πᾶς κατά φύσις οὕτως εἄν ἄγω , ὡς ὁ μέν ἐκ αὐτός γίγνομαι , ὁ δέ ὑπό ἀλλήλων · ὥστε καί ἐπί ὁ φορός , ὅς φέρω ὁ ἀπλανής συγκινέω , ὁ αὐτός ῥητέος , ὅτι οὐδέ οὗτος παρά φύσις αὐτός . μήποτε δέ ἔτι μένω ὁ ἄπορος . ἵστημι γάρ μήτε βία μήτε παρά φύσις , ἀλλά ἑκούσιος κινέω εἰς ὑπό ἀλλήλων κινέω · ἆρα οὐ ἐσθίω πάντως καί οἰκεῖος ἔχω κινέω κατά φύσις ὁ σφαῖρα ἔμψυχος εἰμί καί πρᾶξις μετέχω , ὡς αὐτός εἴρω ; εἰμί δέ δύο μέν εἰμί ὁ κινέω , ὅς κινέω , ὅς τε ἀπό ἀνατολή καί ὁ ἀπό δυσμή , ἐπεί ὁ μέν ἀπό ἀνατολή ὁ ἀπλανής εἰμί κινέω · ἐκεῖνος γάρ αὐτός συμπεριφέρω · ὁ δέ ἀπό δυσμή καί αὐτός ὑπό ὁ ἀπλανής κρατέω ἔχω καί ἀντικόπτω , τίς ἄν ἔχω οἰκεῖος κατά φύσις κίνησις ; ὥστε ὁ ὁ Ἀριστοτέλης Λοῦος ὁ μέν ἀπορία οὐ λύω , πῶς ἔτι ἀληθής ὁ ὁ μείζων σῶμα ταχύς φέρω ὁ οἰκεῖος φορός , πῶς δέ ὁ μέν ὁ ἀπλανής γειτνιάζων ὁ ταχύς ἔχω ὁ κίνησις καί συγγενής δηλονότι πρός αὐτός ὑπάρχω · κατά γάρ ὁ ὁ οὐσία συγγένεια ὁ ὁ τόπος ἀποδίδωμι πλησιασμός · βραδύς ἔχω ὁ κίνησις , ὁ δέ ὁ ἀκίνητος γῆ προσεχής ταχύς · οὗτος οὖν οὐ λύω , ὡς οἴομαι , ἀλλά ἄλλος αἴτιος ἐπινοέω ὁ βίαιος οὖον τέλειος ἐκφεύγω . καί γάρ ὁ ἀπό ἀντολή κίνησις ὁ ἀπλανής συγκινέω κἀν ἀλλότριος οὗτος κινέω , ἀλλά οὐδείς κωλύω | ἑκούσιος αὐτός φέρω , διότι καί ὁ οἰκεῖος κίνησις νῆσις ὁ κατά οἰκεῖος ὁρμή γίγνομαι ἀνεμπόδιστος ἔχω καί κατά φύσις πρόειμι , ὡς εἰμί μηδέ συμπεριφέρω ὁ ἀπλανής . εἰμί δέ ὁ οἰκεῖος καί κατά φύσις ὡς ἀντικόπτω κρατέω , πῶς ἀβίαστος εἰμί ; εἰμί μή ἄρα λέγω τις ὁ πλησιάζω ὁ ἀπλανής , κατά ὅσος μέν συγγενής πρός αὐτός εἰμί , οἰκεῖος ἔχω καί αὐτός ὁ ἀπό ἀνατολή κίνησις καί ταχύς ἀεί φέρω ὁ μείζων ἐν ὁ αὐτός λόγος ὁ τε μέγεθος εἰμί καί ὁ τάχος ὁ κίνησις εἷς εἰμί πᾶς ὁ σφαῖρα ἐν εἷς ὁ σῶμα ὁ οὐράνιος σύνδεσις , κατά ὅσος δέ ὁ ἀντικινέω εἰμί φύσις , ὁ μέν ἐπί ὀλίγος εἰς αὐτός ὑπέρχομαι διά ὁ μένω μᾶλλον ἐν ὁ ὁ ἀπλανής ἰδιότης ὁ μέν ἐκεῖνος συγγενής κίνησις ταχύς κινέω , ὁ δέ ὁ ἀντιφέρω φύσις βραδύς * * * ἅτε μηδέ εἰλικρινής πως κατά ἐκεῖνος ἵστημι , ὥσπερ ὁ ὁ σελήνη σφαῖρα πόρρος μέν ὁ ἀπλανής οὖον ὁ τόπος μόνος , ἀλλά καί ὁ οὐσία γίγνομαι , ἐγγύτερος δέ ὁ γένεσις , ὁ μέν ὁ ἀπλανής κίνησις βραδύς ὡς βραχύς κινέω , ὁ δέ ἀντιπεριφορά ταχύς · ὡς εἰμί νοέω ἐν ὁ ὑπό σελήνη σύστασις οὐσία τις ἐκ ἀήρ εἰς ὕδωρ μεταβάλλω · ἐν οὗτος γάρ ὁ μέν ἐπί ὀλίγος ὁ ἀήρ ἐξέρχομαι ὁ μέν ὁ ἀήρ συγγενής κίνησις ὁ ἐπί ὁ ἄνω ταχύς ὁ μᾶλλον ἐξέρχομαι ὁ ἀήρ ἔχω , ὁ δέ ἐπί ὁ κάτω βραδύς , καί ἐφεξῆς ἀνάλογος ὁ πρός ὁ ἀήρ συγγένεια ὁ τάχος ἔχω καί ὁ βραδυτής οὐδαμοῦ Βίας ἐμφαίνω , ἀλλά ὁ φύσις αὐτός ἑκάτερος ἔχω . ἀλλά ἐνταῦθα μέν καί κατά μεταβολή καί κατά ἐναντίωσις ὁ τοιοῦτος μίξις ὁ οὐσία ὑφίστημι , ἐκεῖ δέ κατά πρόοδος καί ὕφεσις καί εἶδος ἐξαλλαγή Χωρὶς ἐναντίωσις · δείκνυμι γάρ , ὅτι οὐ εἰμί ἐναντίος κινέω ὅς τε ἀπό δυσμή ὅς τε ἀπό ἀνατολή · διό καί ἅμα ἄμφω δυνατός ἴσως οὗτος κινέω ὁ κινέω ὁ αὐτός κατά εἷς τις φύσις ὁ κατά πρόοδος ὑφίστημι , εἴπερ λέγω τίς ἀληθής ἐν ὁ ἄπορος ὁ λόγος οὗτος · οὗτος γάρ ὅς τε ὁ μέγεθος πρός ὁ τάχος ἀναλογία ἀπό ὁ ἄνω μέχρι ὁ κάτω ὡς ἐν εἷς ὁ ὅλος διασῴζω , καί ὁ ὁ πλανάω πάλιν ὡς πλανάω κίνησις οἰκεῖος καί αὐτός εἰμί οὐκέτι κατά ὁ μέγεθος ἔχω ὁ ὁ τάχος ἀναλογία , ἀλλά κατά ὁ μᾶλλον ἢ κακός ἐμφαίνω ὁ πλανάω ὁ ἰδιότης . ὁ δέ Ἀλέξανδρος ὁ ταχύς μέν εἰμί ὁ μείζων σφαῖρα κατά ὁ αὐτός φύσις , βραδύς δέ ὁ ἀνωτέρω κινέω ὡς ὑπό ὁ ἀπλανής ἐμποδίζω πιστόω καί ἐκ ὁ ὁ ὁ Ἄρης καί ὁ Ἑρμῆς , ὅς φημί , σφαῖρα ἀνώτερος εἰμί , ὡς λέγω , ὁ ἀφροδισιακός καί διά οὗτος καί μείζων ἰσοταχής ἀλλήλων τε καί ὁ ὁ | Ἀφροδίτη ἀποκαθίστημι · καθίστημι · οὐκέτι γάρ ὁμοίως ἐμποδίζω ὑπό ὁ ἔσχατος περιφορά ὁ μικρός διά ὁ ἀπόστημα ἰσοταχής κινέω ὁ μείζων αὐτός . ἀλλά ὁ μέν ὁ ὁ Ἑρμῆς σφαῖρα ὑπέρ ὁ Ἀφροδίτη εἶπον ἢ γραφικός εἰμί πταῖσμα ἀντί Ἡλίας ὁ Ἑρμῆς ἔχω ἢ κατά ὁ ὁ παλαιός εἴρω δόξα , κατά ὅς καί ὁ Πλάτος ἐν πολιτεία σφαιροποιέω λέγω ἕκτος μέν ἄνωθεν ὁ ὁ Ἀφροδίτη δύο εἰμί λευκότης μετά ὁ Ζεύς , ἕβδομος δέ Ἥλιος καί ὄγδοος ὁ Σελήνη · ὥστε ὑπέρ ὁ Ἀφροδίτη τάσσω ὁ Ἑρμῆς . ὅτι δέ ὁ Ἑρμῆς ὑπό ὁ Ἀφροδίτη καταλαμβάνω δηλόω καί ὁ τηρέω , ἐν ὅς ὁ ὁ Ἑρμῆς ἀστήρ ὑποτρέχω ὁ ὁ Ἀφροδίτη ἱστορέω . δείκνυμι δέ οὗτος καί ἀπό ὁ λόγος ὁ ὁ ἀπόγειον καί περίγειος αὐτός ἀπόστασις · ὁ γάρ μέγας ἀπόστημα ὁ Ἀφροδίτη ὁ αὐτός πως δείκνυμι ὁ ὁ Ἡλίας ἀπόστημα , ὡς πλησίος εἰμί ὁ Ἡλίας ὁ Ἀφροδίτη , καί ὁ μέγας δέ ὁ Ἑρμῆς ἐγγύς πως ὁ μικρός ὁ Ἀφροδίτη καί ὁ ὁ Σελήνη μέγας ἐγγύς ὁ μικρός ὁ Ἑρμῆς · οὗτος γάρ δείκνυμι ἐν ὁ Πτολεμαῖος συντάσσω μεταφέρω ὁ λόγος ὁ ὁ ἀστήρ ἐκκεντρότης εἰς ὁ λόγος ὁ ἐκ ὁ κέντρον ὁ γῆ . ἀλλά οὗτος μέν , ὡς εἴρω , ἢ γραφικός πταῖσμα ὑπάρχω ἢ κατά παλαιός σφαιροποιία εἴρω οὖον πολύς δήω λόγος · καί ἄλλος δέ αἴτιος ὁ Ἀλέξανδρος λέγω ὁ ὁ πλησίος ὁ ἀπλανής βραδύς ἀποκαθίστημι ὁ μείζων εἰμί ὁ ἀνωτέρω σφαῖρα . καί ὅτι μέν μείζων ὁ περιέχω ὁ περιέχω , δῆλος · μή καταλαμβάνω δέ ἐκεῖ ὁ λόγος ὁ ἀπόστασις καί ὁ μέγεθος οὐ εἰμί εἶπον , ὅτι ὁ μέγεθος ἀνάλογος ἔχω ὁ τάχος , ἐπεί γάρ ὁ μέν ὁ Κρόνος σφαῖρα ἐν τριάκοντα ἔτος ἀποκαθίστημι , τουτέστιν ἐν μείς τριακόσιοι ἑξήκοντα , ὁ δέ σελήνη ἐν εἷς μείς ὑπόκειμαι παχυμερής , εἴπερ εἰμί ὁ μέγεθος ὁ κρόνιος σφαῖρα μείζων ἢ τριακοσιεξηκονταπλάσιον ὁ ὁ σεληνιακός , εἰμί ἀποφαίνω , ὅτι ταχύς ὁ ὁ Κρόνος σφαῖρα κινέω ὁ σεληνιακός · ὁ γάρ ἐν ἴσος χρόνος μείζων διάστημα κινέω ἀνάγκη ταχύς κινέω μάλιστα ἐν ὁ ὁμαλός κινέω . οὖον μόνος δέ ὁ Ἀριστοτέλης , ἀλλά καί ὁ Πλάτος ταχύς οἴομαι κινέω ὁ ὁ μικρός κύκλος κινέω ὁ ὁ μείζων κινέω . λέγω γοῦν ἐν τίμιος · “ κατά δή ὁ θατέρου φορά πλάγιος εἰμί διά ὁ ὁ αὐτός φορός εἶμι τε καί κρατέω ὁ μέν μείζων αὐτός , ὁ δέ μικρός κύκλος εἶμι , ταχύς μέν ὁ ὁ μικρός , ὁ δέ ὁ μείζων βραδύς περίειμι ” · ἐν δέ ὁ πολιτεία εἶπον περί ὁ τάξις αὐτός καί πρῶτος μέν τάσσω ὁ ἀπλανῆ , ὄγδοος δέ ὁ σελήνη καί μεταξύ ὁ ἄλλος ἐπάγω |“αυος δέ οὗτος ταχύς μέν ὁ ὄγδοος , δύο δέ καί ἅμα ἀλλήλων ὁ τε ἕβδομος καί ἕκτος καί πέμπτος , τρίτος δέ φορός εἶμι ὁ τέταρτος , τέταρτος δέ ὁ τρίτος καί πέμπτος ὁ δύο . ” ἀλλά ὁ μέν Πλάτος δύναμαι εἄν ταχύς λέγω κινέω ὁ κατωτέρω εἰς ὁ χρόνος μόνος ὁ ἀποκατάστασις ἀποβλέπω , ὅτι ἐν μικρός ἀποκαθίστημι , οὖον μέντοι καί πρός ὁ ὁ μέγεθος λόγος · ἐάν γάρ , ὡς εἴρω , ὁ ὁ μέγεθος λόγος ὑπεραίρω ὁ λόγος ὁ χρόνος ὁ κίνησις , δυνατός ὁ ἐν μικρός χρόνος ἀποκαθίστημι βραδύς εἰμί . ὁ μέντοι Ἀριστοτέλης ὡς αὐτός ὁ κίνησις ὁ περίγειος ταχύς εἰμί οὗτος δοκέω ὁ λύσις ὁ ἀπορία ἐξευρίσκω . εἰμί γάρ ὁ κρατέω καί ἀντικόπτω ὑπό ὁ ἀπλανής αὐτός ἐμποδίζω ὁ κίνησις καί βραδύς ποιέω , δῆλος , ὅτι κατά ἑαυτοῦ καί οὖον διά ὁ ἀποκατάστασις ὁ ὁ περίγειος κίνησις ταχύς εἰμί , εἰμί μή ἄρα λέγω τις , ὅτι ὁ μείζων περιφορά ταχύς εἰμί καί νῦν καί δύναμαι ὅσος ἐπί ἑαυτοῦ συναποκαθίστημι ὁ μικρός οὖον ποιέω τοσοῦτος φαίνω ταχύς ὁ ὁ ἀπλανής κράτησις , καί οὗτος ἄν εἰμί ὁ αἴτιος ὁ Ἀριστοτέλης ἀποδίδωμι , οὖον ὁ βραδύς ἁπλόος εἰμί ὁ πλησίος ὁ ἀπλανής , ἀλλά ὁ βραδύς φαίνω ἤ2 εἰμί · μέλλω γάρ ὅσος ἐπί ἑαυτοῦ συναποκαθίστημι ὁ μικρός , εἰμί τυγχάνω , τοσοῦτος ἀπολείπω ὁ συναποκαθίστημι διά ὁ ὁ ἀπλανής κράτησις · οὗτος γάρ καί ὁ λόγος ἀσάλευτος μένω ὁ ὁ μείζων ταχύς φέρω ὁ κατά φύσις κίνησις καί τοσοῦτος , ὅσος εἄν εἰμί μείζων . καί οὐδείς ἄτοπος εἶδος τις ἐπιτηδειότης τοιοῦτος εἰμί , ὡς διά ἑαυτοῦ μέν εἰμί ὅδε , διά δέ ὁ ὁ ἀγαθός κράτησις τοιόσδε γίγνομαι , ὥσπερ διά ἑαυτοῦ μέν περαίνω ἔχω δύναμις , διά δέ ὁ ἀκίνητος αἴτιος ἐπί ἤπειρος εἰμί καί κινέω . ο δέ πᾶς ὁ σφαῖρα ὁ αὐτός λέγω κίνησις ὁ ἀπό ἀνατολή κινέω κατά ὑπόληψις . ὥστε ὁ μέν Κρονία σφαῖρα συναποκαθίστημι κατά ἡμέρα ὁ ἀπλανής παρά ὀλίγος , ὁ δέ ὁ Δῖος παρά πλέω καί ἐφεξῆς οὕτως , οὗτος πολύς μέν ἄλλος ἀπορία ἐκφεύγω · καί γάρ ὁ κίνησις ἀνάλογος ἔξειμι ὁ τάχος ὁ μέγεθος , καί ὁ αὐτός οὐσία εἰμί ὁ αὐτός ποιέω κίνησις · ἀδύνατος δέ ὁ τοιοῦτος ὑπόθεσις δείκνυμι · ὁ γάρ ὁ πλανάω περιφορά κατά κύκλος τε γίγνομαι ἀνάγκη καί οὗτος ἀεί ὁ αὐτός , εἴπερ τάσσω εἰμί αὐτός ὁ κίνησις , ἵνα καί καταληπτός ὁ . οὗτος οὖν ὁ κύκλος , ἐπί ὅς ποιέω φημί ὁ πλανάω ἕκαστος ὁ ἀπό ἀνατολή ἐπί δυσμή κίνησις , πότερος εἷς ὁ παράλληλος εἴρω ὁ λοξός πρός αὐτός ; εἰμί μέν γάρ εἰμί ὁ παράλληλος , οὐ χρή αὐτός γίγνομαι νότιος καί βόρειος οὐδέ κατά ἄλλος καί ἄλλος τόπος ὁ | ὁρίζων ἀνατέλλω τε καί δύο · εἰμί δέ λοξός , ἀναγκαῖος εἰμί ἕκαστος ὁ πλανάω ἕκαστος ἡμέρα φαίνω νότιος καί βόρειος γίγνομαι ἅτε πᾶς ὁ λοξός κύκλος περίειμι , ὅς φημί , κατά ἕκαστος ὁ πᾶς περιφορά πλήν ὁ μοῖρα , ὅς ὑπολείπω φαίνω · οὗτος δέ ἄμφω παρά ὁ ἐναργής . ἐφίστημι δέ ἄξιος , ὅτι κατά πᾶς ὑπόθεσις ὁ περί ὁ ἰσοδρομέω ἀστήρ ἀπορέω , πῶς ὁ περιέχω καί περιέχω σφαῖρα , αὐτός δέ εἶπον ὁ μείζων καί μικρός , ἐν ἴσος χρόνος ἀποκαθίστημι , ἔτι μένω ἄπορος . εἴτε γάρ κατά ὑπόληψις τις ἀπό ὁ αὐτός καί ὁ ἀπλανῆ λέγω κινέω καί ὁ πλανάω εἴτε ὁ πλησιάζω ὁ ἀπλανής ὑπό αὐτός κρατέω βραδύς φέρω , οὐδέτερος σῴζω ἐπί ὁ ἰος - δρόμος ὁ ὁ μέγεθος πρός ὁ τάχος ἀναλογία μήτε ὁ πλησίος ὁ ἀπλανής ἐν αὐτός μήτε ὁ βραχύς ταχύς κινέω . p . 291b11 ο σχῆμα ὁ ἀστήρ ἕκαστος ἠώς ὁ δῆλος , ὅτι σφαιροειδής ἄν εἰμί ὁ ὄγκος . εἶπον μέν καί ἤδη σφαιροειδής εἰμί ὁ ἄστρον , διότι ὁ αὐτός οὐσία εἰμί ὁ οὐράνιος σῶμα , καί διά ὁ σφαιροειδής εἰμί ἀκίνητος αὐτός δείκνυμι ὁ μεταβατικός κίνησις , μᾶλλον δέ ἐκ ὑπόθεσις λαμβάνω ὁ σφαιροειδής αὐτός εἰμί , διό καί οὕτως εἶπον “ ἔτι δέ , ἐπεί σφαιροειδής ὁ ἄστρον , καθάπερ ὁ τε ἄλλος φημί καί ἐγώ ὁμολογέω . ” οὐ ὑποθετικός δέ ἁπλόος , ἀλλά παρασυναπτικός ὁ ἐπεί χράω εἰκότως ὁ πρόχειρος πίστις ἐπάγω διά ὁ “ εἴπερ ἐκ ἐκεῖνος γε ὁ σῶμα γεννάω ἐκεῖ οὖν διά ὁ κίνησις μνημονεύω νῦν προηγουμένως δέκνος , ὅτι σφαιρικός ὁ ἄστρον , εἰμί χράω χράω ὅς ὁ δεύτερος εἰμί διπλόος . πρῶτος δέ εἰμί ὁ ἐκ ὁ μή κινέω ὁ διά ἑαυτοῦ κίνησις · οὗτος δέ λέγω ὁ διά ἑαυτοῦ μεταβατικός ἀπό τόπος εἰς τόπος , οἷος εἰμί ὁ πορευτικός . λαμβάνω οὖν ἀξίωμα πάλιν ὁ ὁ φύσις μηδείς ἄλογος ποιέω καί προαποδείκνυμι ἔχω , ὅτι ἀκίνητος ὁ ἄστρον ὁ διά ἑαυτοῦ μεταβατικός κίνησις , συλλογίζομαι δύναμις οὗτος · ὁ ἄστρον ἀκίνητος εἰμί ὁ διά ἑαυτοῦ μεταβατικός κίνησις · ὁ τοιοῦτος οὐδείς ἔχω ὄργανον πρός ὁ τοιοῦτος κίνησις διά ὁ μηδείς ἄλογος ὁ φύσις ποιέω · ὁ δέ μηδείς ὄργανον ἔχω πρός κίνησις ἅτε μηδείς ἐξοχή ἔχω σφαιρικός εἰμί · ὥστε δῆλος , ὅτι σφαιροειδής εἄν εἰμί ὁ ἄστρον ὁ ὄγκος , τουτέστι ὁ σῶμα . ἀλλά εἰμί πρότερος ὁ μή κινέω μεταβατικός διά ὁ σφαιροειδής εἰμί δείκνυμι ἐκ διαίρεσις ὁ ὁ σφαιρικός οἰκεῖος κίνησις ἐπισκοπέω , νῦν δέ ἐκ ὁ μή κινέω ὁ | σφαιρικός εἰμί δείκνυμι , πῶς οὖον διάλληλος ὁ δεῖξις ; λέγω οὖν πρός οὗτος , ὅτι οὔτε ὁ μή κινέω διά μόνος ὁ σφαιροειδής δείκνυμι οὔτε ὁ σφαιροειδής διά μόνος ὁ μή κινέω , ἀλλά καί ἐκεῖνος καί οὗτος διά πλείων δείκνυμι λόγος · καί διά οὗτος , φημί ὁ Ἀλέξανδρος , οὐ εἰμί διάλληλος ὁ δεῖξις . πῶς δέ οὗτος ὁ ἀπόδειξις ποιέω μή εἰμί διάλληλος ὁ καί διά ἄλλος ἐπιχείρημα ὁ αὐτός δουῆκθαι συμπέρασμα ; ὁ μέν γάρ μή ἀνατρέπω ὁ λόγος τεκμήριον ἄν εἰμί καί αἴτιος ὁ μή διά οὗτος μόνος ὁ διάλληλος , ἀλλά καί διά ἄλλος ἀποδείκνυμι , ὁ δέ μή εἰμί διάλληλος οὗτος ὁ δείκνυμι πῶς ἄν εἰμί οὗτος τεκμήριον ἢ αἴτιος ; μήποτε οὖν ὡς ἀντιστρέφω λαμβάνω ὁ Ἀριστοτέλης ὁ σφαιρικός καί ὁ μή ἔχω ὄργανον πρός ὁ μεταβατικός κίνησις , ὅς ἕπω ἐκ ἀνάγκη ὁ μή κινέω μεταβατικός , εἰκότως ἀπό ἑκάτερος ὁ ἕτερος ἀποδείκνυμι , ὡς εἰμί τις ἐκ ὁ τίκτω ὁ γάλα ἔχω συλλογίζομαι καί ἐκ ὁ γάλα ἔχω ὁ τίκτω ἢ ἐκ ὁ ζῷον λογικός θνητός , ὅτι ἄνθρωπος , καί ἐκ ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁρισμός · ὁ γάρ οὗτος διάλληλος δείκνυμι οὐ εἰμί ἀπόβλητος . ἐφίστημι δέ χρή καί ἐκ οὗτος , τίς κίνησις ἀποφάσκω ὁ ἄστρον ὁ Ἀριστοτέλης , ὅτι ὁ ὁ σφαιρικός σχῆμα ἀνοίκειος ὁ διά ὄργανον μεταβατικός · ὁ γάρ τοιοῦτος κίνησις ἥκιστος κινητικός εἰμί φημί ὁ σφαιρικός σχῆμα καί ὁ αἴτιος προστίθημι διά ὁ μηδείς ἔχω ὄργανον πρός ὁ κίνησις · ἐπεί ὁ ἐν ἑαυτοῦ κίνησις ὁ σφαιρικός οἰκεῖος λέγω , οὖον ὁ οὐρανός μόνος , ἀλλά καί ὁ ἄστρον , ὅτε οὗτος γράφω · ῥάπτω · καί εὔλογος ἄν δοκέω ὅς τε ὅλος οὐρανός σφαιροειδής εἰμί καί ἕκαστος ὁ ἄστρον . πρός μέν γάρ ὁ ἐν ἑαυτοῦ κίνησις ὁ σφαῖρα ὁ σχῆμα χρήσιμος · οὗτος γάρ ἄν καί ταχύς κινέω καί μάλιστα κατέχω ὁ αὐτός τόπος . πρός δέ ὁ εἰς ὁ πρόσθεν ἄχρηστος · ἥκιστος γάρ ὅμοιος ὁ διά ἑαυτοῦ κινέω · οὐδείς γάρ ἀπαρτάω ἔχω οὐδέ προέχω , ὥσπερ ὁ ευρυγραμμος . ” καί συμφωνέω οὗτος καί ὁ ἐνταῦθα λέγω ὁ μέν φαίνω οὗτος κατά τόπος μετάβασις μή διά ἑαυτοῦ λέγω ὅς Ἀριστοτέλης ποιέω ὁ ἀστήρ , ὁ δέ ἐν ἑαυτοῦ ὡς οἰκεῖος ὁ σφαιρικός σχῆμα σαφῶς δίδωμι . διό καί ἀμφότερος λέγω περί ὁ σφαιρικός σχῆμα , καί ὅτι ἥκιστος εἰμί κινητικός ὁ διά ἑαυτοῦ μεταβατικός κίνησις , καί ὅτι πρός ὁ ἐν ἑαυτοῦ κίνησις ὁ σφαῖρα ὁ σχῆμα χρήσιμος . p . 291b17 ἔτι δέ , ὁμοίως μέν ἅπας καί εἷς ἠώς ὁ ὅτι καί ὁ ἄλλος εἰμί ἄν σφαιρειδῆ . | δεύτερος ἐπιχείρημα οὗτος ὁ σφαιρικός ὁ ἀστήρ δεικτικός ἀξίωμα καί αὐτός προσχράομαι ὁ λέγω ὁμοίως ἔχω κατά ὁ σχῆμα εἷς ὁποῖος ὁ ἄστρον καί πᾶς , εἴπερ ἁπλόος εἰμί ὁ αὐτός οὐσία εἰμί ἅπας · εἰμί οὖν ὁ σελήνη ἐκ ὁ ὁράω αὐτός φωτισμός σφαιροειδής δείκνυμι , δῆλος , ὅτι καί ὁ ἄλλος εἰμί ἄν σφαιροειδής . εἰμί γάρ μή σφαιροειδής εἰμί , ἀλλά τυμπανοειδής , εἰμί τυγχάνω , ἢ φακοειδής , οὐ εἄν ὁ φωτισμός τοιοῦτος γίγνομαι , ὡς αὐξάνω , φημί , καί φθίω ὁ μέν πλεῖστος μηνοειδής φαίνω ἢ ἀμφίκυρτος , ἅπαξ δέ διχότομος . ἀλλά εἰμί μέν διχότομος ὁ πανσέληνος λέγω , ὡς διχόμηνος αὐτός καλέω Ἀρατος διά ὁ διχή τέμνω ὁ μείς , καί ὁ ἄλλος συμφωνέω καί ὁ πλεονάκις μηνοειδής φαίνω · καί γάρ αὐξάνω καί φθίω · καί ἀμφίκυρτος ὁμοίως . ἐπεί δέ μετά ὀλίγος διχότομος ὁ καί παρά ἐγώ λέγω ὀνομάζω , ὅταν λέγω “ ὁ γάρ σελήνη ὁράω διχότομος μέν εἰμί , ὑπέρχομαι δέ ὁ ἀστήρ ὁ ὁ Ἄρης καί ἀποκρύπτω μέν κατά ὁ μέλας αὐτός , ἐξέρχομαι δέ κατά ὁ φανερός καί λαμπρός , ” καλῶς ἐξηγέομαι ὁ ἅπαξ διχότομος · καί γάρ αὐξάνω καί φθίω καί μηνοειδής καί ἀμφίκυρτος ἐπί χρόνος γίγνομαι πλείων · εἰμί γάρ ὁ μᾶλλον καί κακός ἐν οὗτος ὁ σχῆμα · διχότομος δέ ἄν γίγνομαι καί αὐτός καί αὐξάνω καί φθίω , ἀλλά οὐ ἐπί χρόνος τις , οὐδέ ὁ μᾶλλον καί κακός εἰμί ἐν οὗτος ὁ σχῆμα , ἀλλά ακαριαίος εἰμί αὐτός χρόνος , ὅσπερ ὁ ἅπαξ δηλόω . ὁ δέ σφαιρικός ἴδιος τυγχάνω οὗτος ὁ ὁ φωτισμός σχῆμα , διότι ἡμισφαίριον ἀεί φωτίζω , ὅταν μέν κατά ὁ αὐτός εἰμί μοῖρα ὑποτρέχω ὁ ἥλιος ὁ σελήνη , ὁ μέν πρός ὁ ἥλιος μέρος αὐτός φωτίζω , ὁ δέ πρός ἐγώ σκιερός εἰμί , ἀιφισω , μένω δέ ὁ ἥλιος ὁ φωτίζω ἀεί ἡμισφαίριον , ὅσος ἀπολείπω ὁ ἄλλος μέρος , τοσοῦτος ἀπολαμβάνω ὁ πρός ἐγώ · διό μέχρι μέν ὁ ἥμισυς μηνοειδής φαίνω , ὁ δέ ἥμισυς ὁ ἄνω καί ὁ ἡμίδρβς ὁ πρός ἐγώ φωτίζω διχότομος ὁράω , ὅταν τετραγωνικός διάστασις ἀφίστημι ὁ ἥλιος , ὁ δέ ἐκεῖθεν μέχρι ὁ διάμετρος ἀμφίκυρτος φαίνω · διαμετρέω δέ ὁ μέν πρός ἐγώ ὅλος ἡμισφαίριον ἔχω πεφωτισμένος , ὁ δέ ἄνω νεύω ἀφώτιστος , καί πάλιν πρόσειμι ὁ ἥλιος ἀμφίκυρτος τε ἴσχω πρός ἐγώ καί διχότομος καί μηνοειδής καί ἐν ὁ σύνοδος σκιερός . αἴτιος δέ , ὅσπερ εἶπον , ὁ ἡμισφαίριον αὐτός ἀεί φωτίζω σφαιρικός εἰμί · ὡς , εἰμί γε τυμπανοειδής ἢ φακοειδής εἰμί , ἐν μέν ὁ σύνοδος καί ὁ πανσέληνος ὁμοίως εἄν ἔχω ὥσπερ καί νῦν , ἀφίστημι δέ ὁσονοῦν ὁ ἥλιος ἐπί ἑκάτερος οὐκέτι μηνοειδής ἢ διχότομος ἢ ἀμφίκυρτος εἰμί , ἀλλά ὅλος φωτίζω ὁ πρός ἡμέτερος διά ὁ μηδείς | εἰμί ὁ ἀντιβαίνω ὁ ἀκτίς ἐπί ὁ τυμπανοειδής · ἐπί δέ ὁ φακοειδής ὀλίγος ὁ ἐν μέσος ἀνάστημα εἰμί ἀλλοῖος ἄν γίγνομαι ὁ σχῆμα ὁ φωτισμός . ὁράω καί ἄλλος ἀπόδειξις ἀπό ὁ ἀστρονομία ἐπάγω , ὅτι οὐ εἄν εἰμί αἰτέω ἥλιος ἔκλειψις μηνοειδής , ὥσπερ νῦν ὁράω , εἰμί μή σφαιροειδής εἰμί ὁ ὑποτρέχω αὐτός σελήνη . δείκνυμι γάρ , ὅτι , ὅταν σφαῖρα ὑπό σφαῖρα ἐπισκοτέω , τοιοῦτος γίγνομαι ὁ ἀποτομή . μήποτε δέ καί ὁ ἄλλος κυκλοτερής σκιάζω , οἷος τυμπανοειδής καί φακοειδής , μηνοειδής εἰς ἀποτομή ποιέω · εἰμί μέντοι κινέω ὑποτίθημι περί ὁ ἑαυτοῦ κέντρον , οὐκέτι κατά πᾶς θέσις ὁ τυμπανοειδής ἢ φακοειδής ὁ ἀποτομάς ποιέω . p . 291b24 δύο δέ ἀπορία εἰμί ἠώς ὁ οὐδείς εἄν ἄλογος εἰμί δοκέω ὁ νῦν · ἀπορέω . δύο λοιπάς ἀπορία περί ὁ οὐράνιος ἄπορος εἰμί προβάλλω , λεται , ὅς ὁ πρῶτος τοιοῦτος · διά τίς ὁ ἀπλανής εἷς κινέω φορά ὁ πλησίος αὐτός , οἷος ὁ ὁ Κρόνος σφαῖρα , οὐ μικρός κινέω κινέω , οἷος δύο , ὁ δέ μετά ἐκεῖνος τρεῖς ἢ κατά ἄλλος τις ὁ ἀριθμός ἀνάλογος τάξις , ὥστε ἀεί ὁ πρόσω πλείων κινέω , ἀλλά ἐναντίος συμβαίνω . ὁ γάρ ἥλιος καί ὁ σελήνη κατωτέρω ὁ ἄλλος εἰμί . καί γάρ καί αὐτός ὁ ἥλιος προσεχῶς ὑπέρ ὁ σελήνη ὑποτίθημι , ὥσπερ καί ὁ Πλάτος · μικρός κινέω κινέω ἢ ὁ πλανάω · ἄστρον ἔνιοι · καί γάρ ἁπλόος μέν ἐν ὁ πλανάω ὁ ὁ ἥλιος κίνησις , ὁ δέ ὁ σελήνη ὁ ἄλλος ἁπλόος . καίτοι χρή ὁ ἀνωτέρω πρόσω εἰμί ὁ μέσος καί πλησίος ὁ ἀπλανής , ὅς πρῶτος σῶμα καλέω , ἁπλόος ὁ ἥλιος καί ὁ σελήνη ἔχω ὁ κινέω . καί ὅτι ὁ ἄλλος κατωτέρω εἰμί ὁ σελήνη , δείκνυμι ἐκ ὁ ἱστορέω αὐτός ὑπόδρομος , ὅς εἷς καί αὐτός ὁράω φημί ὁ ὁ Ἄρης · διχότομος γάρ εἰμί ὑπέρχομαι φημί ὁ ὁ Ἄρης , καί ἀποκρύπτω μέν αὐτός κατά ὁ μέλας αὐτός , ἐξέρχομαι δέ κατά ὁ λαμπρός , ὡς αὐξάνω αὐτός εἰμί διχότομος . ἀλλά οὗτος μέν αὐτός θεάομαι , καί περί ὁ ἄλλος δέ ἀστήρ ὁ αὐτός συμβαίνω ὁ ἀνωτέρω τηρέω Αἰγύπτιος τε καί Βαβυλώνιος , ὡς πολύς αὐτός περί ἕκαστος ὁ ἀστήρ τηρέω παραδίδωμι . ὁράω καί ὁ δύο ἀπορία ἐπάγω , διά τίς ποτέ αἴτιος ἐν μέν ὁ ἀπλανής τοσοῦτόν εἰμί ἀστήρ πλῆθος , ὥστε ὁ ἀναρίθμητος εἰμί δοκέω , ἐν ἕκαστος δέ ὁ ὑπό αὐτός σφαῖρα οὖον φαίνω πλέω εἷς ὑπάρχω ἄστρον . καί τότε πρός ὁ | παράβολος ὁ ζήτησις ἀφοράω καί φοβερός αὐτός εἰμί διά ὁ μέγεθος ὁ ἀπορία λογίζομαι παραμυθέομαι λέγω περί μέν δή οὗτος ζητέω μέν καλῶς ἔχω καί ὁ ἐπί πλέω σύνεσις ἀποδέχομαι ἢ μᾶλλον ἀπαιτέω · οὗτος γάρ μᾶλλον ἐλλείπω ὁ λόγος οἴομαι ὁ Ἀλέξανδρος , δ·ιότι ὁ ἐπιφέρω οὗτος μᾶλλον κατάλληλος εἰμί δοκέω . μήποτε δέ οὐ ἐλλειπτικός ὁ λόγος εἴρω · οὐδέ γάρ εἴωθα ὁ Ἀριστοτέλης , κἀν βραχύλογος εἰμί , ἐλλειπτικός ἑρμηνεύω · ἀλλά ὁ μάλιστα συνετός φημί δήω ὁ τοιοῦτος ζητέω καί οὖον ὁ τυγχάνω καί μή ἀποδειλιάω , ἄν μικρός ἔχω ἀφορμή περί αὐτός καί πλέω ὁ κατά τόπος διάστασις , ὡς εἶπον ἀλλαχοῦ , ὁ περί αὐτός συμβεβηκός ἀφίστημι · ὅμως δέ , ἄν οὗτος οὕτως ἔχω , ἐκ ὁ ἐρῶ λογισμός οὐ ἄν ἄλογος δοκέω ὁ νῦν ἀπορέω . p . 292a18 ἀλλά ἐγώ ὡς περί σῶμα μόνος αὐτός ἠώς ὁ ἢ καί ὁ πολύς πᾶς πρό ὁδός εἰμί πρός ἀγαθός . Ο μέν εἴρω μέχρι ὁ νῦν περί ὁ δύο ἀπορία εἴρω , ἐντεῦθεν δέ ἐπί ὁ λύσις ὁ πρότερος ὁρμάω ὁ αἴτιος πρῶτος λέγω , διά ὅς ἄπορος ὁ λόγος δοκέω , καί ὅτι οὖον παρά ὁ ζητέω , ἀλλά παρά ὁ ζητέω . ὡς γάρ περί σῶμα ἄψυχος αὐτός καί οἷος ὁ ἐν ὁ ἀριθμός μόνος τάξις μόνος ἔχω πρός ἀλλήλων , ἄψυχος δέ ὁ πάμπαν εἰμί , οὗτος περί ὁ οὐράνιος διανοέομαι ἄλυτος ὁ ἀπορία νομίζω · καί γάρ εἰμί ἄν ἄλυτος οὕτως ἔχω μηδείς ἀπό αὐτός ἀφοφμῆς πρός λύσις εὑρίσκω . δεῖ δέ ὡς περί ἔμψυχος αὐτός διανοέομαι λογικός ψυχή ἔχω , ὥστε καί πρᾶξις καί ζωή πρακτικός μετέχω · ὁ μέν γάρ ποιέω καί ἐπί ὁ ἄλογος Ψυχή λέγω καί ἐπί ὁ ἄψυχος σῶμα , ὁ δέ πράσσω ἰδίως ἐπί ὁ λογικός Ψυχή κατηγορέω . ἐάν οὖν οὕτως αὐτός νοέω ἔχω , οὐδείς παρά . λόγος ἄν δοκέω εἰμί ὁ περί ὁ κινέω ὁ οὐράνιος συμβαίνω . ἐπεί γάρ πρακτικός οὗτος εἰμί , πᾶς δέ πρᾶξις διά κίνησις ὁ ἀγαθός ἕνεκα γίγνομαι , δῆλος , ὅτι ὁ μέν ἀγαθός ἔχω καί ἢ αὐτοαγαθός εἰμί ἢ συνηνωμένῳ κατά οὐσία ὁ αὐτοαγαθός , οἷος ὁ πρῶτος κινέω · τοιοῦτος δέ ὁ πολυτίμητος νόος · οὗτος Χωρὶς πρᾶξις καί κίνησις εἰμί τε καί ἔχω ὁ ἀγαθός , ἤ , ὡς αὐτός φημί , ὁ μέν ἔχω , ὁ δέ μετέχω ὁ ἀγαθός προσεχῶς , ὁ δέ ἐγγύς διά ὀλίγος καί εἷς κίνησις ὑπάρχω ὁ ἀγαθός , ὥσπερ ὁ ἀπλανής , ὁ δέ πρόσω διά πλείων , ὡς ὁ πλάνης , ὁ δέ οὐδέ τυγχάνω ἀμέσως ἐκεῖνος δύναμαι , ἀλλά ἀγαπάω πλησιάζω ὁ τυγχάνω , ὥσπερ ὁ γῆ , καί διά οὗτος ἀκίνητος εἰμί , ὅς καί ὁ ὑπό σελήνη πᾶς , εἴπερ ὁ μέν ἐπί εὐθύς ἀτελής εἰμί εἰμί , ὁ δέ κύκλος ὁ πῦρ καί ὁ ἄνω ἀήρ μετά ὁ οὐρανός . εἶτα παράδειγμα ὁ σῶμα καί ὁ ὑγεία χράω , ὁ μέν , φημί , σῶμα καί Χωρὶς ὁ γυμνάζω εὕω ἔχω διά ὁ ἀγαθός συνίστημι , ὅσπερ ἀναλογέω ὁ ἀκίνητος , ὁ δέ μικρός περιπατέω , ὅσπερ ὁ ἀπλανής προσφέρω , ὁ δέ πλείων δεῖ γυμνάσιον πρός ὁ ὑγιαίνω οἷος δρόμος καί πάλη καί ὁ ἐν ὁ παλαίω γυμναστικός διατριβή · τοιοῦτος γάρ ὁ κόνισις διά ὁ ἐν κόνις γυμνάζω ὁ παλαιστρικός · οὗτος δέ ὡς ὁ πλανάω ἀναλογέω παραλαμβάνω · ὁ δέ ἔσχατος διάκειμαι οὐδέ οὐδέ πονέω ὁ εἰλικρινής ὁ ὑγεία ἀγαθός ὑπάρχω , ὅσπερ ὁ ὑπό σελήνη ἀπεικάζω ἀμέσως μετέχω ὁ θεῖος ἀγαθότης μή δύναμαι καί διά οὗτος μή κινέω κατά ἑαυτοῦ . αἰσθάνομαι δέ ἔτι ἐλλιπῶς ὁ λόγος ἔχω · μή γάρ εἴρω ὁ αἴτιος ὁ ἐν ὁ πλανάω διαφορά , διά τίς ὁ μέν σελήνη καί ὁ ἥλιος μικρός κινέω κινέω , ὁ δέ ἀνωτέρω πλείων · ἀναπληρόω ὁ λείπω λέγω ὁ τίμιος πλείων πράσσω διά ὁ πολύς ὁ εὕω δύναμαι τυγχάνω , καί οὗτος μᾶλλον προσήκω ὁ πολύς ἢ ὁ πολλάκις κατορθόω , ὅσπερ εἰμί χαλεπός · οἷος μυρίος ἀστράγαλος Χῖος βάλλω ἀστραγαλίζω ἢ κῷος · γράφω γάρ καί οὕτως ὡς μέγας ἀστράγαλος ἐν ἀμφότερος γίγνομαι ὁ νῆσος · οὖον μόνος δύσκολος , ἀλλά καί ἀδύνατος εἰμί , ἀλλά εἷς ἢ δύο ῥᾳδίως · οὗτος δέ ὁ ἰσχυρός προσήκω καί ὁ διά πλείων ὅς τελικός ἀγαθός τυγχάνω , οἷος εἰμί ὅδε μέν δήω ὅδε ἕνεκα ποιέω , οὗτος δέ ἄλλος καί οὗτος ἕτερος , ὡς ὁ γράμμα μανθάνω διά ὁ καί μάθημα δύναμαι μετέχω καί οὗτος διά ὁ φιλοσοφέω καί οὗτος διά ὁ πρός ὁ θέω ὁμοίωσις · καί γάρ ἐν μέν εἷς ἢ δύο ῥᾴδιος καί ὁ ἀσθενής ἐπιτυγχάνω , ὅσος δέ ἄν διά πλείων , χαλεπός . ὡς οὖν ἐν ὁ γενητός ζῷον ὁ ὁ ἄνθρωπος πρᾶξις πολύς εἰμί διά ὁ πολύς ὁ εὕω δύναμαι τυγχάνω ὁ ἄνθρωπος , ὅς γε πολύς πράσσω καί ἄλλος ἕνεκα πολιτεύω καί ὁ ἐκεῖνος ἀγαθός εἰς ἑαυτοῦ ἀναφέρω , οὗτος δεῖ νομίζω καί ὁ ὁ ἄστρον πρᾶξις καί κίνησις ποικίλος εἰμί πολλάκις ἄλλος παρά ἄλλος διά ὁ πλείων ἀγαθός δύναμαι τυγχάνω · καί γάρ καί ὁ ἄνθρωπος τίμιος εἰμί ὁ ἄλλος ζῷον ὁ πλείων πράσσω . εἰμί δέ ἄν ὁ πᾶς λόγος τοιοῦτος · εἰμί μέν τίμιος εἰμί ὁ πλείων κινέω , διά ὁ πλείων κατορθόω πλείων κινέω , εἰμί δέ καταδεής διά ὁ μή δύναμαι διά ἁπλόος κίνησις ὁ Ι ἀγαθός τυγχάνω · ὥστε κἀν ὁ αὐτός τἀναντία ἄν ὁ ἐναντίος ὁ αὐτός ὑπάρχω , οὐ ἀπορέω λύσις , ἀλλά προσφόρως ὁ πρᾶγμα ὁ αἴτιος ἀποδίδωμι . λέγω οὖν οὗτος ὁ Ἀριστοτέλης οὖον δίαιτα ὁ ἄξιος ὁ θεός · ἐπισφαλής γάρ ὁ λόγος · ἀλλά ἀφορμή δίδωμι λύσις , κατά ὅς , ἄν ὁ τίμιος κακός ἐνεργέω , οὖον θαυμάζω , κἀν ὁ καταδεής . εἶπον δέ περί ὁ ἄνθρωπος , ὅτι πολύς πράσσω καί οὗτος πολύς , ὥστε καί ἄλλος ἕνεκα πράσσω , ἵνα μή οὗτος ὁ ἄριστον τις ὑπολαμβάνω , ἐπάγω ὁ δέ ἴσως ἀγαθός ἔχω οὐδείς δεῖ πρᾶξις καί ὁ αἴτιος προστίθημι , μᾶλλον δέ καί ὁ ὅλος ἀπόδειξις , εἶπον , ὅτι ὁ ἀγαθός ἔχω οὗτος εἰμί , ὅς ὁ εἰμί οὗτος εἰμί ὁ ὅς ἕνεκα εἰμί · ὁ γάρ ἀγαθός ὁ πᾶς τέλος εἰμί καί ὅς ἕνεκα πᾶς , ὁ δέ πράσσω ἄλλος εἰμί παρά ὁ ὅς ἕνεκα . καί οὗτος πάλιν ὁ πρότασις ὁ αἴτιος ἐπάγω εἶπον · ὁ γάρ πρᾶξις ἐν δύο , ὅταν καί ὅς ἕνεκα εἰμί καί ὁ οὗτος ἕνεκα . εἰμί γάρ πᾶς ὁ πράσσω διά ἀγαθός ἔφεσις πράσσω , ὅς πράσσω , ἄλλος εἄν εἰμί ὁ ἀγαθός καί ἄλλος ὁ πράσσω · συνάγω οὖν ἐν δύο σχῆμα , ὅτι ὁ ἀγαθός ἔχω οὖον δήω πρᾶξις , εἴπερ ὁ μέν ἀγαθός ἔχω ὁ ὅς ἕνεκα εἰμί , ὁ δέ πράσσω οὐ εἰμί ὁ ὅς ἕνεκα . καί εἶπον διά μέσος ὁ περί ὁ ἀγαθός συνάπτω ὁ περί ὁ ἄνθρωπος προερέω ὁ καί δή καί ὁ ἄλλος ζῷον μικρός καί ὁ ἑξῆς . Μικρά δέ λέγω ὁ ὁ φυτός πρᾶξις καί εἷς ὁ περί ὁ τροφή ἴσως ὡς μή δύναμαι αὐτός ἐν πολύς κατορθόω . κοινός δέ ὁ ἐνέργεια ὁ φυτός πρᾶξις καλέω , ἐπεί ὅς γε κύριος πρᾶξις κατά λόγος ἐνέργεια εἰμί . ὁ δέ ἐφεξῆς ὁ ἢ γάρ εἷς τίς εἰμί , ὅς τυγχάνω εἄν ἢ οὖον περί ὁ φυτός λέγω ἄν , ἀλλά καθόλου περί ὁ πράσσω , ὅτι ἢ εἷς τίς εἰμί ὁ πράσσω πρόκειμαι , ὅς καί τυγχάνω ἄν , ὥσπερ καί ὁ ἄνθρωπος ὁ αὐτός πρόκειμαι πλείων εἰμί , ἢ εἰμί καί μή εἷς εἰμί , ἀλλά πλείων ὁ πρόκειμαι , ὡς καί ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά οὖν ὁ πολύς οὗτος πρό ὁδός εἰμί πρός ὁ ἀγαθός ὁ πᾶς ὁ ἄλλος πρός ἐκεῖνος νεύω καί διά ἐκεῖνος αἱρετός εἰμί . δύναμαι δέ ὁ ἢ γάρ εἷς τίς εἰμί καί ἐπί ὁ φυτός εἴρω πρός ὁ μικρός τις καί εἷς . ἴσως ἀποδίδωμι καί λέγω , ὅτι · ἢ γάρ εἷς τίς εἰμί ἀγαθός ὁ φυτός , ὅς τυγχάνω ἄν , ὥσπερ καί ὁ ἄνθρωπος ἕκαστος ὁ πολύς ἑαυτοῦ ἀγαθός , ἢ εἰμί καί πολύς εἰμί δοκέω ὁ ἀγαθός αὐτός , οἷος ὁ τρέφω , ὁ αὐξάνω , ὁ γεννάω , πᾶς οὗτος πρό ὁδός εἰμί πρός ὁ εἷς αὐτός καί τελικός ἀγαθός ἀποστενόω εἰμί πρός ὁ ἀνθρώπινος . p . 292b10 ὁ μέν οὖν ἔχω καί μετέχω ὁ ἀγαθός ἠώς ὁ | διά π́λυος δέ ἀφικνέομαι ὁ κίνησις . εἶπον , ὅτι χρή περί ὁ οὐράνιος μή ὡς περί ἄψυχος ἀλλά ὡς περί ἔμψυχος καί πρακτικός διανοέομαι , καί ὁ διαφορά ὁ πράσσω παραδίδωμι ἐπί ὁ πρόκειμαι ἔρχομαι ὁ λύσις ὁ ἀπορέω ἀποδίδωμι , ὡς μέν ὁ Ἀλέξανδρος λέγω , ὁ πρῶτος εἴρω πρός ὁ ὁ αἴτιος ἀπόδοσις χράω ὁ ὁ μέν ἀγαθός ἔχω μή δήω πρᾶξις , ὁ δέ ὀλίγος δήω πρός ὁ τυγχάνω ὁ ἀγαθός , ὁ δέ πλείων . μήποτε δέ καί ὁ δύο μίγνυμι διορισμός ὁ ὁ ὀλίγος κίνησις μή ἀεί ἀγαθός , ἀλλά καί κακός ποτός δείκνυμι ὁ πλείων . λέγω οὖν , ὅτι ὁ εἰμί οὔτε ὁ πρῶτος δήω πρᾶξις οὔτε ὁ ἔσχατος , ὁ μέν ἔσχατος , ὅτι μηδέ τυγχάνω προσεχῶς ὁ τέλος , ὁ δέ πρῶτος , ὅτι οὖον διά-ὁρίζω ὁ ἀγαθός , ἀλλά κατά ὁ ἑαυτοῦ οὐσία ἔχω αὐτός καί μετέχω αὐτός . καί εἰμί ἄν ὁ μέν ἔχω ἐπί ὁ υπερούσιος λέγω ἀγαθότης καί ὁ εἷς , ὁ δέ μετέχω ἐπί ὁ νόος ὁ προσεχῶς ἑνόω ὁ ἀγαθός καί μετέχω αὐτός · ὁ μέν γάρ κατά ὁ ἑαυτοῦ τίς προβάλλω οὐσία ἔχω λέγω , ὁ δέ ἀπό ἄλλος λαμβάνω μετέχω · ὅτι γάρ ἐννοέω τίς καί ὑπέρ ὁ νόος καί ὁ οὐσία ὁ Ἀριστοτέλης , δῆλος εἰμί πρός ὁ πέρας ὁ περι εὐχή βιβλίον σαφῶς εἶπον , ὅτι ὁ θεός ἢ νόος εἰμί ἢ καί ἐπέκεινα τίς ὁ νόος . ὁ δέ διά ὀλίγος κίνησις ἀφικνέομαι πρός ὁ ἑαυτοῦ τέλος · δισσός δέ ὁ τέλος , ὁ μέν πᾶς ἀγαθός καί τελικός , ὁ δέ μερικός · καί ὁ ὀλίγος κίνησις διττός , ὁ μέν ὡς συναιρέω ὁ πλῆθος ὁ κίνησις καί ἐν ἑαυτοῦ καί διά οὗτος ὁ κοινός καί ὅλος τυγχάνω τέλος , ὁ δέ μέρος εἰμί ὁ πολύς καί διά οὗτος πρός μερικός ἀνατείνω . καί δῆλος , ὅτι ὁ μέν ἀγαθός εἰμί ὁ πολύς κίνησις , ὁ δέ καταδεής , ὥστε ὁ διά πλείων πρᾶξις καί ἐνέργεια τυγχάνω ὁ τέλος μέσος ἄν εἰμί ὁ διά ὀλίγος . καί διά οὗτος λύω ὁ ἀπορία · διά τίς γάρ ὁ ἀπλανής εἷς κίνησις κινέω ὁ πορ́ρος αὐτός , ἥλιος καί σελήνη , ὀλίγος κινέω κινέω ὁ ἀνωτέρω καί ὁ ἀπλανής μᾶλλον πλησιάζω , οὗτος δέ πλείων ; ὅτι ὁ ὀλίγος , φημί , κινέω κινέω ὁ μέν ἀγαθός ὁ πλείων κινέω εἰμί , ὁ δέ καταδεής · εἴρω δέ , πότερος πότερος · ὁ δέ ἔσχατος οὐδέ ἐγχειρέω ἀμέσως ὁ τέλος τυγχάνω , διό οὐδέ κινέω , ἀλλά ἱκανός αὐτός εἰς ὁ ἐγγύς ὁ τέλος ἔρχομαι . εἶτα διά ὁ ὁ ὑγεία παράδειγμα σαφηνίζω ὁ εἴρω , ἐν ὅς ὁ ἰσχναίνω ὁ ἀπέριττος γίγνομαι δηλόω , καί εἶπον , ὅτι ἀγαθός μέν εἰμί ὁ ὁ τελικός τέλος τυγχάνω , εἰμί δέ μή , ὁ ὡς ὅτι ἐγγύς ἐκεῖνος , ἐφαρμόζω λοιπός ὁ πρόκειμαι ὁ εἴρω ἀπό ὁ ἔσχατος ἐπί ὁ πρῶτος χωρέω καί τότε ὁ μέσος περιλαμβάνω · διά οὗτος γάρ 218b φημί ὁ μέν γῆ ὅλως οὖον κινέω , οὖον διά ὁ αὐτός αἴτιος ἔχω ὁ ἀκίνητος , διά ὅς ὁ ἀγαθός καί ὁ ὅς ἕνεκα · ἐκεῖνος μέν γάρ εἰμί ὁ ὅς ἕνεκα κινέω ὁ κινέω καί οὐ δήω ἐπί αὐτός κινέω , ὁ δέ γῆ ἔσχατος εἰμί οὐ ἐκεῖνος φύω ἀμέσως μετέχω , ἀλλά διά ὁ πλησιάζω ὁ ἐκεῖνος προσεχῶς μετέχω , ὡς δυνατός αὐτός , καί ἐκεῖνος μεταλαμβάνω . ὁ δέ ἐγγύς ὁ γῆ ὀλίγος κινέω κινέω , διότι οὐ ἀφικνέομαι πρός ὁ ἔσχατος τέλος , τουτέστι ὁ πρῶτος καί ὁ παντελής ἀγαθός , ἀπομερίζω αὐτός , ἀλλά μέχρι τοσοῦτος κινέω , μέχρι ὅς δύναμαι μετέχω ὁ θεῖος ἀρχή · δύναμαι δέ μερικός . καί εἰμί μέν γῆ λέγω ὁ κύριος γῆ , ἐγγύς εἄν αὐτός λέγω ὁ ὑπέρ ὁ γῆ ὑποσέληνος στοιχεῖον , εἰμί δέ γῆ λέγω ὁ ὑπό σελήνη πᾶς , ἐγγύς ἄν εἰμί λέγω ὁ σελήνη καί ὁ ἥλιος ὀλίγος κινέω κινέω , καί οὗτος μᾶλλον οἰκέω ὁ εἴρω · περί γάρ οὗτος καί ὁ ἀπορία κινέω , διά τίς ὁ ἀπλανής εἷς κίνησις κινέω οὐ ὁ πρόσω αὐτός πλείων ἀεί κινέω κινέω , ἥλιος καί σελήνη , ἀλλά οὗτος μέν ὀλίγος , ὁ δέ μέσος πλείων . εἰμί ἐν ὁ ὀλίγος κινέω μή περί ἥλιος λέγω καί σελήνη , ἐλλείπω εἄν ὁ λύω ὁ ἀπορία ὁ κύριος · εἰμί δέ περί ἥλιος καί σελήνη λέγω , σκληρός δοκέω ὁ οὖον γάρ ἀφικνέομαι πρός ὁ ἔσχατος , εἰμί μή ἄρα οὗτος λέγω , ὅτι οὖον παρισόω ὁ ἐκεῖνος παντέλεια μερικός γινόμενο · ἐπεί , ὅτι μετέχω ὁ πρῶτος ἀρχή κατά ὁ ἑαυτοῦ μέτρον , σαφῶς εἶπον · μέχρι γάρ ὅς δύναμαι , φημί , μετέχω ὁ θεῖος ἀρχή . ὁ δέ πρῶτος , φημί , οὐρανός εὐθύς , τουτέστιν ἀμέσως , τυγχάνω ὁ πρῶτος ἀρχή διά εἷς ὁ εἶδος κίνησις , ὅτι ὁ εἷς οὗτος πᾶς εἰμί ὁ κίνησις περιεκτικός καί ἀπογεννητκὴ καί συναιρετικός · πρῶτος γάρ κινέω ὁ πρῶτος οὐρανός ὁ παντελής ὁ ἀκίνητος διά ὁ παντελής κίνησις μιμέομαι , καί ὅσπερ εἰμί ἐκεῖνος κατά ὁ αἰώνιος ἀεί , οὗτος γίγνομαι οὗτος , φημί ἄν ὁ Πλάτος , κατά ὁ σύμπας χρόνος ὁ ὑπό αὐτός μερίζω ὁ ἐκεῖνος ταὐτότης . καί εἰμί ὁ φίλος καί ὁ θεῖον ἐπαναπαύω μῦθος , ἐννοέω ἐν οὗτος ὁ μετά ὁ πρῶτος οὐρανός ὁ μέγας Κρόνος διάκρισις ἄρχω καί μερισμός . ’αλλά οὗτος μέν ἐν ἄλλος . ὁ δέ ἐν μέσος , φημί , ὁ πρῶτος καί ὁ ἔσχατος , πρῶτος μέν ὁ ἀπλανῆ λέγω οὐρανός , ἔσχατος δέ ὁ ἥλιος καί ὁ σελήνη · οὗτος γάρ ἄκρος ὁ θεῖον σῶμα · ὁ οὖν ἐν μέσος οὗτος , φημί , ὁλικός εἰμί ἀφικνέομαι μέν ὁ ἔσχατος μᾶλλον πρός ὁ παντελής ὁ ἀρχή , διά μερισμός δέ ὁ κίνησις ἀφικνέομαι καί οὖον διά εἷς κίνησις , ὡς ὁ πρῶτος οὐρανός · διά πλείων οὖν ὁ ὁ | εἷς μερίζω τέλειος · διό καί ἀφικνέομαι λέγω , ὅπου καί ὁ εἷς κίνησις ἀνάγω . καί ἐγώ δοκέω ὁ Ἀριστοτέλης ὁ οὐράνιος πᾶς κινέω ἐπισκοπέω ὁ ὁ παντότης διατείνω ὁ ἀκίνητος ἕνωσις εὑρίσκω ὁ μέν ἀπλανῆ εἷς κίνησις κινέω πᾶς περιεκτικός , ὁ δέ μετά αὐτός πᾶς μεμερισμένως , ἥλιος δέ καί σελήνη οὖον πᾶς · οὔτε γάρ στηριγμός οὔτε ὑποποδισμός οὔτε φάσις διάφορος οὗτος φαίνω ποιέω οὔτε προήγησις καί ἀκολουθέω , διό καί ἁπλόος ὑπόθεσις ἀρκέω ὁ ἀστρονόμος ὁ φαίνω ὁ αἴτιος ἀποδίδωμι . πρακτικός οὖν ὁ κινέω ὑποτίθημι καί διά ὁ πρός ἀγαθός ὁμοίωσις γίγνομαι ὁ μέν πρῶτος οὐρανός διά εἷς παντελής κίνησις προσεχῶς τυγχάνω φημί ὁ παντελής πρός ὁ ἀκίνητος ὁμοίωσις , ὁ δέ μετά αὐτός σφαῖρα διά πᾶς ὁ μερίζω κίνησις ἀφικνέομαι πρός ὁ παντελής ὁμοίωσις , ὁ δέ ἥλιος καί ὁ σύ - λῆνος οὖον πᾶς κινέω ὁ κινέω , ἐπί ὅσος δυνατός , αὐτός μεταλαμβάνω . οὗτος μέν οὖν ὁ Ἀριστοτέλης ὁ λύσις ὁ ἀπορία ἀποδίδωμι ἐνδίδωμι ὁ ἀπορία καί συγχωρέω ὁ πλάνης πολύς κινέω κινέω ὁ εἶδος διά ὁ φαίνω αὐτός οὖον μόνος προποδισμός , ἀλλά καί ὑποποδισμός καί στηριγμός καί φάσις διάφορος καί προήγησις καί ἀκολουθέω καί πολυειδής ἀνωμαλία · διά γάρ ὁ οὗτος σῴζω πλείων κατά ἕκαστος κινέω παραλαμβάνω , ὁ μέν ἔκκεντρος καί ἐπίκυκλος , ὁ δέ ομόκεντρος ὁ ἀνελίσσω καλέω ὑποτίθημι . ὁ δέ γε ἀληθής λόγος οὔτε στηριγμός αὐτός ἢ ὑποποδισμός αὐτός οὔτε πρόσθεσις ἢ ἀφαίρεσις ὁ ἐν ὁ κίνησις ἀριθμός παραδέχομαι , ἄν οὗτος φαίνω κινέω , οὐδέ ὁ ὑπόθεσις ὡς οὕτως ἔχω προσίημι , ἀλλά ἁπλόος καί ἐγκύκλιος καί ὁμαλεύς καί τάσσω ὁ οὐράνιος κινέω ἀπό ὁ οὐσία αὐτός τεκμαίρομαι ἀποδείκνυμι . · μή δύναμαι δέ διά ἀκρίβεια αἱρέω , πῶς αὐτός διάκειμαι φαντασία μόνος εἰμί καί οὐ ἀλήθεια ὁ συμβαίνω , ἀγαπάω εὑρίσκω , τίνω ὑποτίθημι διά ὁμαλός καί τάσσω καί ἐγκύκλιος κίνησις δύναμαι διασῴζω ὁ περί ὁ κινέω ὁ πλανάω λέγω φαίνω . καί πρῶτος ὁ ῾Ελλήνων Εὔδοξος ὁ Κνίδιος , ὡς Εὔδημος τε ἐν ὁ δύο ὁ Αστρολογικός ἱστορία ἀπομνημονεύω καί Σωσιγένης παρά Εὔδημος οὗτος λαμβάνω , ἅπτω λέγω ὁ τοιοῦτος ὑπόθεσις Πλάτων , ὅς φημί Σωσιγένης , πρόβλημα οὗτος ποιέω ὁ περί οὗτος σπουδάζω , τίνω ὑποτίθημι ὁμαλός καί τάσσω κίνησις διασῴζω ὁ περί ὁ κινέω ὁ πλανάω φαίνω . εἰμί οὖν ὑπόθεσις εἰμί ὁ πλείων κατά ἕκαστος ὁ πλανάω πλείων εἰμί σῶμα κινέω καί οὐ ὡς κατά ἀλήθεια οὕτως ἔχω ἀποδείκνυμι , ὡς δηλόω ὁ ἄλλος ἄλλως αὐτός ὑποτίθημι , τίς ἀνάγκη ὡς κατά ἀλήθεια πλείων εἰμί σῶμα περί ἕκαστος ὁ ἀπλανής καί διά οὗτος πλείων κίνησις οὕτως αἴτιος ζητέω , διά τίς ὁ προσεχής ὁ ἀπλανής πλάνης πλείων φέρω φορά ὁ ἔσχατος ; μήποτε δέ , εἰμί χρή τολμάω ὅλως ἐγώ τοιοῦτος ποιέω σύγκρισις , οὖον πρός ὁ ὁ τόπος διαφορά ὁ ἄξιος αὐτός ἀφορίζω ἀνάγκη , ἀλλά ἐκεῖ λέγω ἕκαστος τάσσω , ἔνθα λυσιτελής ὁ πᾶς . ὁ οὖν ὑπό σελήνη μή ἔχω οἰκέω φάος , ἀλλά ἔξωθεν φωτίζω , εἰκότως , φημί ἄν τις , ὁ δύο ὁ κόσμος φωστήρ ὑπέρ αὐτός προσεχῶς τάσσω ὁ ἁπλόος ἴσως ὁ κίνησις κατά ὁ ἀγαθός ἔχω ὁ σύνθετος . δέ γε πλάτος ἐν μέν ὁ Νόμος δοκέω λέγω , ὅτι φαίνω μέν οὗτος ποικίλως κινέω ὁ πλάνης , οὖον μήv κατά ἀλήθεια οὗτος κινέω , ἐν δέ ὁ Τίμαιος ποικίλος αὐτός ἵημι ὁ κίνησις συγχωρέω ὡς μέσος εἰμί ὁ τε πάντῃ τάσσω καί ὁ πάντῃ ἄτακτος καί διά οὗτος τάσσω ἔχω ἀνωμαλία . διό καί ἐν ὁ Νόμος καταβοάω ὁ μόνος πλάνη αὐτός κατηγορέω καί μή οἴομαι καί οὗτος τάξις μετέχω καί εἰμί κατά φύσις αὐτός . ἐπεί δέ ὁ Ἀλέξανδρος ἐν οὗτος ἀνέδην ἄψυχος ὁ τέσσαρες στοιχεῖον φημί εἰμί ὁ ὑπό σελήνη καί πρᾶξις ἄμοιρος , τίς οὐ εἄν θαυμάζω , εἰμί ὁ μέν ἐκ μικρός αὐτός μοῖρα σύγκειμαι ζῷον ἔμψυχος εἰμί ἐφήμερος ἔχω ὁ οὐσία καί εἰς βραχύς κομιδή συστέλλω , ὁ δέ τηλικοῦτος ὁ πᾶς μοῖρα ἀίδιος εἰμί ὁ ὁλότης οὐ ἄν Ψυχή ὑπό ὁ δημιουργός καταξιόω ; ἄν γάρ ἁπλόος εἰμί , οὐ εἰμί ἀνάγκη ἄψυχος αὐτός εἰμί , εἴπερ καί ὁ οὐρανός ἁπλόος εἰμί ψυχόω , ὁπότε καί οὗτος ἕκαστος ἐκ ὁ τέσσαρες σύγκειμαι κατά ἐπικράτεια εἷς εἰμί οὗτος , ὅς λέγω . εἰμί δέ διά οὗτος πρᾶξις οὖον μετέχω , ὅτι μή ἄλλοτε ἄλλος ἐνεργέω ὥσπερ ὁ μερικός ζῷον , καί ὁ οὐρανός ἀεί ὁ αὐτός ἔχω τάξις ὁ ἐνέργεια · εἰμί δέ , ὅτι κατά τόπος ἀκίνητος ὁ γῆ , διά οὗτος ἄζως αὐτός δοκέω καί ἄψυχος , πρῶτος μέν αἰσχύνω δεῖ , εἰμί ὁ μέν φυτόν ὁ ὑπό ὁ γῆ ζῷον ζῶ λέγω καί ἔμψυχος εἰμί , αὐτός δέ ὁ γῆ Ἄζων καί ἄψυχος · ἔπειτα ζῶ λέγω καί ὁ νόος καί ὁ ψυχή ὁ Ἀριστοτέλης οὐ ἀναγκάζω κατά τόπος αὐτός κινέω · κἀν ἵστημι ὁ γῆ ἑστία ὁ πᾶς εἰμί , οὗτος ἔχω πρᾶξις καί ἐνέργεια · ὡς γάρ ὁ κινέω ζωτικός , οὕτως καί ὁ ἵστημι ζωτικός πρᾶξις εἰμί καί ἐνέργεια ἔμψυχος · διό ὁ μέν οὐράνιος κινέω , ὁ δέ γῆ ἵστημι , ὁ δέ μερικός ζῷον καί κινέω καί ἵστημι . p . 292b25 περι δέ ὁ ἀπορία ἠώς ὁ | πολύς ὑπεροχή ἵημι ὁ πρῶτος πρός ὁ ἄλλος . δύο προτίθημι ἀπορία καί ὁ πρῶτος διαλύω ἐπί ὁ δύο μέτειμι ὁ ζητέω , διά τίς ὁ μέν ἀπλανής εἷς εἰμί σφαῖρα καί εἷς κινέω φορά τοσοῦτος ἔχω πλῆθος ἀστήρ ὡς ἀνάριθμος δοκέω πᾶς εἷς κίνησις ὁ ὁ ἀπλανής κινέω , ὁ δέ πλανάω λέγω ἕκαστος ἴδιος κίνησις λαμβάνω κατά ὁ σφαῖρα , ἐν ὅς μόνος αὐτός εἰμί . οὗτος οὖν ὁ ἀπορία τρεῖς ἢ δύο ἐπιχείρημα λύω ὁ πρῶτος εἴρω ἀπό ὁ ὑπεροχή , ὅς ἔχω πρός ὁ ἄλλος σφαῖρα ὁ ἀπλανής · ἄν γάρ πᾶς καί ζωή καί ἀρχικός ἀξίωμα ἔχω , ἐννοέω χρή πολύς ὑπεροχή εἰμί καί ζωή καί ἀρχή ὁ πρῶτος πρός ὁ ἄλλος . δηλόω δέ ὁ ὑπεροχή ὁ δύναμις ὅς τε ἄμεσος συγγένεια πρός ὁ πρῶτος ποιέω τε καί κινέω αἴτιος καί ὁ πᾶς ὁ ἄλλος εἰμί περιεκτικός καί ὁ συμπεριφέρω ἑαυτοῦ ὁ ἄλλος καί ἔτι μέντοι ὁ διά εἷς καί ἁπλόος κίνησις καί σχεδόν άχρονος , εἰμί τις ἐννοέω ὁ μέγεθος , ὁλόκληρος τυγχάνω ὁ τέλειος ἀγαθός · ὥστε τάχα ἄν τις Δίκαιος ὁ ἐναντίος θαυμάζω , εἰμί τοσοῦτος ὑπερφέρω λόγος ὅμως ἀριθμητικός τις δύναμις ἔχω πρός ὁ ἄλλος , ὅς ὁ πλῆθος ὁ ὑπό αὐτός κινέω ἀστήρ πρός εἷς ἕκαστος ὁ ἐν ὁ ἄλλος ἐνδέω . p . 292b30 ἀίω δέ εἄν ὅδε συμβαίνω κατά λόγος ἠώς ὁ ὁ δέ εἷς σῶμα πολύς φορός . οὗτος οὖον χρή , φημί , ὁ ἐπάνω συνάπτω συγχέω ὁ λόγος , ἀλλά ὡς δύο ἐπιχείρημα ἀποδέχομαι . λέγω γάρ , ὅτι ὁ μέν πρῶτος φορά ὁ ὁ ἀπλανής εἷς εἰμί πολύς κινέω ὁ θεῖον σῶμα κατά ὁ εἷς ἑαυτοῦ κίνησις , ὁ δέ ὁ πλανάω φορά κατά ἕκαστος ἀστήρ πολύς εἰμί πολύς σφαῖρα εἷς σῶμα πολύς κινέω κινέω · ἕκαστος γάρ ὁ πλανάω ἄστρον πλείων φέρω φορά ὑπό πλείων ὁ ἀνελίσσω καλέω φέρω . οὗτος οὖν , φημί , καί ὁ τοσοῦτος ὑπεροχή ἀνισάζω ὁ φύσις καί ποιέω τις τάξις ὁ μέν εἷς φορός ὁ ἀπλανής πολύς ἀποδίδωμι σῶμα ὁ ἀπλανής ἀστήρ , ὁ δέ εἷς σῶμα ὁ πλανάω ἀστήρ πολύς κινέω . καί ὁ μέν ἐξηγητής ὡς ἴδιος αὐτόθεν οὗτος τάσσω ἐπιχείρημα μή συνάπτω αὐτός ὁ πρότερος παρακελεύομαι · μήποτε δέ , εἰμί μή συνάπτω ἐκεῖνος , ἀδιανόητος εἰμί ὁ εἰμί δέ εἄν ὅδε συμβαίνω κατά λόγος . τίς γάρ ὅδε , εἰμί μή πρός ὁ ὑπεροχή ἀποδίδωμι ; ὁ γάρ λέγω ὅδε ὁ θέσις καί ὁ τάξις καί ὁ δοκέω ανισυος , ὡς ὁ Ἀλέξανδρος φημί , πολύς ὁ ἐλλειπτικός ἔχω ὁ ἑρμηνεία . μήποτε οὖν πολύς | εἶπον ὁ ὑπεροχή ὁ ἀπλανής πρός ὁ πλανάω καί διά οὗτος λύω ὁ ἀπορία ἐφεξῆς δείκνυμι , ὅτι καί ὅδε ὁ ὑπεροχή ἀνισάζω πως διά ὁ ἀναλογία ὑπό ὁ θεῖος δημιουργία . ὡς γάρ ὁ εἷς κίνησις ὁ ἀπλανής ἔχω πρός ὁ πολύς ὑπό αὐτός κινέω ἄστρον , οὗτος ὁ πλανάω εἷς ἄστρον πρός ὁ κινέω αὐτός πολύς κινέω . εἰμί γάρ μή οὕτως τις ἀποδείκνυμι ὁ εἴρω , ἀλλά ὡς ἴδιος κατά ἑαυτοῦ τέλειος ἐπιχείρημα , μήποτε καί ἀνατρεπτικός εἰμί ὁ πρό αὐτός εἴρω , εἴπερ ἐκεῖνος μέν ὁ ὑπεροχή , οὗτος δέ ὁ ἀνίσωσις αἰτιάομαι . p . 293a4 καί ἔτι διά οὗτος εἷς ἔχω σῶμα ὁ ἄλλος σφαῖρα ἕως ὁ πᾶς δέ περαίνω σῶμα πρός περαίνω ὁ δύναμις εἰμί . ἄλλος οὗτος ἐπιχείρημα ἢ δύο ἢ τρίτος ὁ αἴτιος ἀπό ὁ ἀνελίσσω καλέω σφαῖρα ἀποδίδωμι ὁ ὁ μέν πλανάω εἷς ἄστρον ἔχω ἕκαστος , ὁ δέ ἀπλανῆ τοσοῦτος . λέγω οὖν , ὅτι ὁ σφαῖρα ὁ ὁ εἷς ἄστρον ἔχω ὁ πλανάω λέγω ἐν πολύς σφαῖρα ὁ ἀνελίσσω καλέω ἤ , ὡς ὁ Θεόφραστος αὐτός καλέω , ὁ ἄναστρος ἐνδέω φέρω τελευταῖος εἰμί ὁ ὅλος αὐτός σύνταξις , οἷος ὁ ὁ Κρόνος ἢ ὁ Ζεύς ἢ ὁ ἄλλος τις κινέω · καί ἕκαστος μέντοι οὗτος ὁ σφαῖρα ὁ τε ἄστρον ἔχω καί ὁ οὗτος περιέχω ἴδιος εἰμί κατά φύσις ἁπλόος κίνησις , ὁ δέ ποικιλία καί ἀνωμαλία ὁ ἀστήρ προποδίζω τε καί ὑποποδίζω δοκέω καί προστίθημι καί ἀφαιρέω ὁ ἀριθμός καί στηρίζω ἔξωθεν πρόσκειμαι · ὑπό γάρ ὁ ἀνελίσσω γίγνομαι κινέω μέν ἕκαστος αὐτός , ὡς εἴρω , κατά ὁ ἑαυτοῦ ἴδιος κίνησις , κινέω δέ ὁ ὁ ἄστρον ἔχω ἄλλος ἄλλως κατά ὁ ἑαυτοῦ οἰκεῖος κίνησις . ἐπεί οὖν ἕκαστος σφαῖρα σῶμα τυγχάνω εἰμί , ὁ δέ ἔξω κατά ἕκαστος σύνταξις σύν ὁ ἀπλανής κινέω πρός ὁ ἴδιος κινέω πρόσκειμαι ὁ καί ὁ ἄλλος ὁ ὑπό ἑαυτοῦ περιέχω κινέω κοινῶς ὁ αὐτός κίνησις πᾶς , ὅς αὐτός κινέω , ἐργώδης ἄν εἰμί αὐτός κινέω καί σφαῖρα σωματικός τοσοῦτος καί ὁ ὁ εἷς ἄστρον ἔχω μηκέτι εἷς ἔχω ἀλλά πολύς , ὥσπερ καί ὁ ἀπλανής . ὁ δέ ἐργώδης δείκνυμι ὁ Ἀριστοτέλης διά ὁ εἶπον πᾶς δέ περαίνω σῶμα πρός περαίνω ὁ δύναμις εἰμί . εἰμί μέν γάρ ἤπειρος ἔχω δύναμις ὁ κινέω , οὐδείς ἄν εἰμί πρᾶγμα ὅσσας ὑποβάλλω αὐτός πρός ὁ κινέω , ἐπεί δέ σῶμα εἰμί περαίνω περαίνω ἔχω δύναμις , πρός περαίνω ἄν εἰμί οὗτος · ὁ δύναμις καί σύμμετρος αὐτός καί οὖον πρός ὁποῖος . εἰμί οὖν ὑπεραίρω ὁ ὁ εἷς σφαῖρα κινητικός δύναμις πρός ὁ I κινέω ὑπό αὐτός ὁ τοσοῦτος σῶμα , εἰμί καί πολύς ἔχω ἀστήρ ὁ ὁ εἷς ἔχω σφαῖρα , ἐργώδης εἄν εἰμί εἰμί ὁ ἐπίταγμα . δοκέω δέ ἐγώ ὁ λόγος οὗτος ὡς ἐπί ἐκεῖνος προ·ιέναι ὁ λέγω πολύς ὑπεροχή εἰμί ὁ ἀπλανής πρός ὁ πλανάω · ἐπεί τίς κωλύω , ὥσπερ ὁ ἀπλανής ὁ τε ἐν ἑαυτοῦ πᾶς ἀστήρ καί ὁ περιέχω ὑπό ἑαυτοῦ σφαῖρα πᾶς ἑαυτοῦ συγκινέω , οὗτος καί ὁ ἔξω ὁ ἀνελίσσω ὁ τε ὑπό ἑαυτοῦ ἀνελίσσω κινέω καί ὁ ὁ ἄστρον μηκέτι εἷς ἀλλά πολύς ἔχω ; εἰμί μή ἄρα τίς διάφορος ἔχω ὁ ὁ μέν ἀπλανῆ μετά ὁ ἄστρον ὑφίστημι καί κινέω ὁ ἑαυτοῦ κίνησις οὗτος ὁ περιέχω ὑπό αὐτός συμπεριάγω , ὁ δέ ὁ πλανάω ἄστρον ἔχω , εἰμί πλῆθος ἔχω ἀστήρ , ὁ ὑπό ἄλλος κίνησις ἐργώδης ποιέω ὁ κινέω . ὁ δέ ἐργώδης , οὐ ὅτι βάρος ἔχω ὁ σῶμα ἐκεῖνος · οὗτος γάρ ἀποδεικτικός ὁ Ἀριστοτέλης ἀπόφημι · ἀλλά ὅτι χρή πάντως καί ἐν ἐκεῖνος συμμετρία ὁ κινέω πρός ὁ κινέω εἰμί , διά ὅς ὁ ἀπόδειξις ἀπό οὗτος ὁ Ἀριστοτέλης ποιέω . ἐφίστημι δέ χρή , ὅτι καί οὗτος ὁ ἐπιχείρημα ὡς ἐπί ἀληθής ὑφίστημι προέρχομαι ὁ κατά ὁ ἀνελίσσω ἀστρολογικός ὑπόθεσις οὐδείς ἔχω ἀνάγκη , ὡς καί πρότερος εἶπον , εἴπερ καί ἄλλος διά ἄλλος ὑπόθεσις σῴζω ὁ φαίνω . οἰκέω δέ εἄν εἰμί ὁ περί ὁ οὐρανός καί ὁ οὐράνιος κίνησις λόγος ὁ καί περί ὁ ὑπόθεσις οὗτος βραχύς διαλέγω , ὅς ὑποτίθημι ἕκαστος σῴζω ὁ φαίνω διατείνω . καί εἴρω καί πρότερος , ὅτι ὁ Πλάτος ὁ οὐράνιος κινέω - Σέσι ὁ ἐγκύκλιος καί ὁμαλής καί τάσσω ἀνενδοίαστος ἀποδίδωμι πρόβλημα ὁ μαθηματικός προτείνω , τίνω ὑποτίθημι διά ὁμαλός καί ἐγκύκλιος καί τάσσω κίνησις δύναμαι διασῴζω ὁ περί ὁ πλανάω φαίνω , καί ὅτι πρῶτος Εὔδοξος ὁ Κνίδιος ἐπιβάλλω ὁ διά ὁ ἀνελίσσω καλέω σφαῖρα ὑπόθεσις . Κάλλιππος δέ ὁ Κυζικηνός Πολέμαρχος συσχολάζω ὁ Εὔδοξος γνώριμος μετά ἐκεῖνος εἰς Ἀθῆναι ἔρχομαι ὁ Ἀριστοτέλης συγκατεβίω ὁ ὑπό ὁ Εὔδοξος εὑρίσκω σύν ὁ Ἀριστοτέλης διορθόω τε καί προσαναπληρόω · ὁ γάρ Ἀριστοτέλης νομίζω δήω ὁ οὐράνιος πᾶς περί ὁ μέσος ὁ πᾶς κινέω ἀρέσκω ὁ ὁ ἀνελίσσω ὑπόθεσις ὡς ομόκεντρος ὁ πᾶς ὁ ἀνελίσσω ὑποτίθημι καί οὐ ἔκκεντρος , ὥσπερ ὁ ὕστερος . Εὔδοξος τοίνυν καί ὁ πρό αὐτός τρεῖς ὁ ἥλιος δοκέω κινέω κινέω ὁ τε ὁ ἀπλανής σφαῖρα ἀπό ἀνατολή ἐπί δυσμή συμπεριάγω καί αὐτός ὁ ἐναντίος διά ὁ δώδεκα ζῴδιον φέρω καί τρίτος ἐπί ὁ διά μέσος ὁ ζῴδιον εἰς ὁ πλάγιος παρεκτρέπω · καί γάρ καί οὗτος καταλαμβάνω ἐκ ὁ μή κατά ὁ αὐτός | ἀεί τόπος ἐν ὁ τροπή ὁ θερινός καί ὁ χειμερινός ἀνατέλλω . διά οὗτος οὖν ἐν τρεῖς αὐτός φέρω λέγω σφαῖρα , ὅς ὁ Θεόφραστος ἄναστρος καλέω ὡς μηδείς ἔχω ἄστρον καί ἀνταναφέρω μέν πρός ὁ κατωτέρω , ἀνελίσσω δέ πρός ὁ ἀνωτέρω . τρεῖς γάρ εἰμί περί αὐτός κίνησις ἀδύνατος εἰμί ὁ ἐναντίος ὑπό ὁ αὐτός κινέω , εἰμί γε μή κατά ἑαυτοῦ μήτε ὁ ἥλιος μήτε ὁ σελήνη μήτε ἄλλος τίς ὁ ἄστρον κινέω , πᾶς δέ ἐνδέω φέρω ὁ κυκλικός σῶμα . εἰμί μέν δή ὁ τε κατά μῆκος περίοδος καί ὁ εἰς πλάτος παραχώρησις ἐν εἷς καί ὁ αὐτός χρόνος ποιέω , αὐτάρκης ἄν εἰμί δύο σφαῖρα , εἷς μέν ὁ ὁ ἀπλανής ἐπί δυσμή περίειμι , ἕτερος δέ πρός ἠώς περί ἄγω στρέφω ἐνδέω μέν ὁ πρότερος , πρός ὀρθός δέ εἰμί λοξός κύκλος , κατά ὅς ὁ πορεία δοκέω ἄν ποιέω ὁ ἥλιος . ἐπεί δέ οὐ οὕτως ἔχω , ἀλλά ὁ μέν κύκλος ἐν ἅλως χρόνος περίειμι , ὁ δέ κατά πλάτος παραχώρησις ἐν ἄλλος ὁ ποιέω , ἀνάγκη καί τρίτος προσλαμβάνω σφαῖρα , ὅπως ἕκαστος κίνησις ἕκαστος ὁ φαίνω περί αὐτός ἀποδίδωμι . οὗτος τοίνυν τρεῖς εἰμί ὁ σφαῖρα καί πᾶς ὁμόκεντρος ἀλλήλων τε καί ὁ πᾶς ὁ μέν ὁ δύο περιέχω περί ὁ ὁ κόσμος πόλος ὑποτίθημι στρέφω ἐπί αὐτός ὁ ὁ ἀπλανής καί ἰσοχρόνιος οὗτος ἀποκαθίστημι , ὁ δέ οὗτος μέν μικρός , μείζων δέ ὁ λοιπός , ἐπιστρέφω περί ἄγω , καθάπερ εἴρω , πρός ὀρθός εἰμί ὁ ὁ διά μέσος ὁ ζῴδιον ἐπίπεδος ἀπό δυσμή ἐπί ἀνατολή , ὁ δέ μικρός καί αὐτός μέν ἐπιστρέφω ἐπί αὐτός ὁ δύο , περί ἄγω μέντοι ἕτερος , ὅς νοέω ἄν ὀρθός πρός τις κύκλος ἐπίπεδος μέγας καί λοξός , ὅς ὁ ἥλιος ὁ ἑαυτοῦ κέντρον γράφω δοκέω φέρω ὑπό ὁ μικρός σφαῖρα , ἐν ὅς καί ἐνδέω . ὁ δέ οὖν ὑπόλειψις ὁ σφαῖρα οὗτος βραδύς πολύς τίθημι ἢ ὁ ὁ περιέχω αὐτός , μέσος δέ εἰμί ὁ τε μέγεθος καί ὁ θέσις , ὅς εἰμί δῆλος ἐκ ὁ περι τάχος αὐτός γράφω σύγγραμμα . ὁ μέν οὖν μέγας ὁ σφαῖρα ἐπί αὐτός ὁ ἀπλανής ἄμφω ὁ λοιπάς ἐπιστρέφω διά ὁ ὁ μέν φέρω ἐν ἑαυτοῦ εἰμί ὁ πόλος , ἐκεῖνος δέ ὁ ὁ τρίτος ὁ φέρω ὁ ἥλιος , ὁμοίως δέ ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ὁ πόλος μετά ἑαυτοῦ , ἐπί ὁ περιάγω , συνεπιστρέφω καί οὗτος καί ἅμα οὗτος ὁ ἥλιος , οὗτος τε φαίνω αὐτός ἀπό ἀνατολή ἐπί δυσμή φέρω συμβαίνω . καί εἰμί μέν γε ἀκίνητος εἰμί κατά ἑαυτοῦ ὁ δύο σφαῖρα ὅς τε μέσος καί ὁ μικρός , ἰσοχρόνιος κόσμος στροφή γίγνομαι ἄν ὁ ὁ ἥλιος περιαγωγή , νῦν δέ , ἐπεί πρός ἐναντίος οὗτος ἀποστρέφω , ὑστερέω ὁ εἴρω χρόνος ὁ ἀπό ἀνατολή ἐπί ὁ ἑξῆς ἀνατολή ὁ ἥλιος ἀπονόστησις . καί οὗτος μέν περί ὁ | ἥλιος , περί δέ ὁ σελήνη ὁ μέν κατά αὐτός , ὁ δέ οὖον κατά αὐτός διατάσσω · τρεῖς μέν γάρ σφαῖρα καί οὗτος εἰμί ὁ φέρω , διότι καί τρεῖς αὐτός φαίνω εἰμί κινέω , οὗτος δέ εἷς μέν ὁ ὁμοίως κινέω ὁ ὁ ἀπλανής , ἕτερος δέ ἐναντίος μέν οὗτος , περί ἄγω δέ στρέφω πρός ὀρθός εἰμί ὁ ἐπίπεδος ὁ διά μέσος ὁ ζῴδιον , καθάπερ καί ἐπί ἥλιος , τρίτος δέ οὐκέτι καθάπερ ἐπί ἥλιος , ὅτι κατά μέν ὁ θέσις ὁμοίως , κατά δέ γε ὁ κίνησις οὐ ὁμοίως , ἀλλά ἐναντίος μέν ὁ δύο , ὁ δέ πρῶτος φέρω ἐπί αὐτός βραδύς μέν κίνησις κινέω , περί ἄγω δέ οὖν στρέφω ὀρθός πρός ὁ ἐπίπεδος ὁ κύκλος , ὅς ἐπινοέω ἄν ὑπό ὁ κέντρον ὁ σελήνη γράφω ἐγκλίνω πρός ὁ διά μέσος ὁ ζῴδιον τοσοῦτος , ὅσος ὁ πλεῖστος κατά πλάτος ὁ σελήνη παραχώρησις γίγνομαι · φανερός δέ , ὅτι ὁ ὁ τρίτος σφαῖρα πόλος ἀπό ὁ ὁ δύο διΐστημι ἄν ἄγω περιφέρεια ἐπί ὁ διά ἄμφω νοέω μέγας κύκλος , ἡλίκος εἰμί ὁ ἥμισυς ὁ πλάτος , ὅς κινέω ὁ σελήνη . ὁ μέν οὖν πρῶτος ὑποτίθημι σφαῖρα διά ὁ ἀπό ἀνατολή αὐτός ἐπί δυσμή περίοδος , ὁ δέ δύο διά ὁ ὑπό ὁ ζῴδιον φαίνω αὐτός ὑπόλειψις , ὁ τρίτος δέ διά ὁ μή ἐν ὁ αὐτός ὁ ζῳδιακός σημεῖον βόρειος τε καί νότιος φαίνω γίγνομαι , ἀλλά μεταπίπτω ὁ τοιοῦτος σημεῖον ὁ ζῴδιον ἀεί ἐπί ὁ προηγούμενος . διό δή καί ὁ σφαῖρα οὗτος ἐπί αὐτός ὁ ὁ ἀπλανής κινέω , ὁ δέ ὁ μετάπτωσις παντάπασι ὀλίγος γίγνομαι κατά ἕκαστος μείς ὁ εἴρω σημεῖον βραδύς αὐτός ὁ ἐπί δυσμή κίνησις ὑφίστημι . τοσοῦτος μέν δή καί περί σελήνη , περί δέ ὁ πέντε πλάνης ὁ δόξα ἐκτίθημι αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης διά τέσσαρες σφαῖρα οὗτος κινέω φημί , ὅς ὁ πρῶτος τε καί ὁ δύο ὁ αὐτός καί ὁ αὐτός ἔχω θέσις ὁ ἐπί τε ἥλιος καί σελήνη πρῶτος δύο · ὅς τε γάρ ἅπας περιέχω κατά ἕκαστος αὐτός εἰμί σφαῖρα περί ὁ ἄγω ὁ κόσμος στρέφω ἐπί δυσμή ἀπό ἀνατολή ἰσοχρόνιος ὁ ὁ ἀπλανής , καί ὁ δύο ὁ πόλος ἐν ὁ πρῶτος ἔχω περί ἄγω καί πόλος ὁ διά μέσος ὁ ζῴδιον ἔμπαλιν ὁ στροφή ποιέω ἀπό δυσμή ἐπί ἀνατολή , ἐν ὅς χρόνος ἕκαστος αὐτός δοκέω ὁ ζῳδιακός κύκλος διεξτέναι · διό ἐπί μέν ὁ τε ‘Ερμοῦ ἀστήρ καί ὁ Εωσφόρος ἐνιαυτός φημί ὁ ὁ δύο σφαῖρα συντελέω , ἐπί δέ ὁ Ἄρης ἔτος δύο , ἐπί δέ ὁ Δῖος δώδεκα ἔτος , ἐπί δέ ὁ Κρόνος τριάκοντα , ὅς Ηλίος ἀστήρ ὁ παλαιός προσαγορεύω . ὁ δέ λοιπός δύο ὧδε πως ἔχω · ὁ μέν τρίτος κατά ἕκαστος ὁ πόλος ἔχω ἐπί ὁ διά μέσος ὁ ζῴδιον ὁ ἐν ὁ κατά ἕκαστος δύο σφαίρα νοέω ἀπό μεσημβρία ἐπί ὁ ἄρκτος ἐπιστρέφω , ἐν ὅς ἕκαστος χρόνος ἀπό φάσις ἐπί ὁ ἐφεξῆς φάσις παραγίγνομαι ὁ πρός ἥλιος ἅπας σχέσις διέξειμι , ὅς καί διέξοδος χρόνος ὁ ἀπό ὁ μάθημα καλέω . εἰμί δέ οὗτος ἄλλος ἄλλος , διό καί οὐ ἰσοχρόνιος ἅπας ὁ ὁ τρίτος σφαῖρα στροφή , ἀλλά , καθάπερ Εὔδοξος οἴομαι , ὁ μέν Ἀφροδίτη ἀστήρ ἐν μείς ἐννεακαίδεκα , ὁ δέ ὁ ‘Ερμοῦ ἐν ἡμέρα δέκα καί ἑκατόν , ὁ δέ ὁ Ἄρης ἐν μείς ὀκτώ καί ἡμέρα εἴκοσι , ὁ δέ ὁ Δῖος καί ὁ ὁ Κρόνος ἑκάτερος ἔγγιστος ἐν μείς τρεισκαίδεκα . ὁ μέν οὖν τρίτος σφαῖρα οὗτος καί ἐν τοσοῦτος χρόνος κινέω · ὁ δέ τέταρτος σφαῖρα , ὅστις καί ὁ ἄστρον φέρω , περί λοξός τις κύκλος στρέφω πόλος ἴδιος κατά ἕκαστος , ἐν ἴσος μέντοι χρόνος ὁ στροφή ὁ τρίτος ποιέω ἐναντίος ἐκεῖνος κινέω ἀπό ἀνατολή ἐπί δυσμή · ὁ δέ λοξός οὗτος κύκλος ἐγκλίνω πρός ὁ μέγας ὁ ἐν ὁ τρίτος σφαῖρα παράλληλος λέγω ὑπό αὐτός οὐ ἴσος οὐδέ αὐτός ἐπί ἅπας . φανερός οὖν , ὅτι ὁ μέν ὁμοίως ὁ ὁ ἀπλανής στρέφω πᾶς ὁ λοιπός , ἅτε ἐν ἀλλήλων ὁ πόλος ἔχω , ἐπιστρέφω ἐπί αὐτός , ὥστε καί ὁ ὁ ἄστρον φέρω καί αὐτός ὁ ἄστρον · καί διά οὗτος δή ὁ αἴτιος ἀνατέλλω τε καί δύο ὑπάρχω ἕκαστος αὐτός . ὁ δέ δύο σφαῖρα ὁ ὑπό ὁ δώδεκα ζῴδιον πάροδος αὐτός παρέχω · στρέφω γάρ περί ὁ ὁ διά μέσος ὁ ζῴδιον πόλος καί συνεπιστρέφω ὁ τε λοιπάς δύο σφαῖρα καί ὁ ἀστήρ ἐπί ὁ ἕπομαι ὁ ζῴδιον , ἐν ὅς χρόνος ἕκαστος δοκέω ὁ ζῳδιακός διανύω κύκλος . ὁ δέ τρίτος σφαῖρα ὁ πόλος ἔχω ἐπί ὁ ἐν ὁ δύο διά μέσος ὁ ζῴδιον ἀπό μεσημβρία τε πρός ἄρκτος στρέφω καί ἀπό ἄρκτος πρός μεσημβρία συνεπιστρέφω ὁ τέταρτος καί ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἀστήρ ἔχω καί δή ὁ κατά πλάτος κίνησις ἔχω ὁ αἴτιος · οὖον μήv αὐτός μόνος · ὅσος γάρ ἐπί οὗτος καί πρός ὁ πόλος ὁ διά μέσος ὁ ζῴδιον ἵημι εἄν ὁ ἀστήρ καί πλησίος ὁ ὁ κόσμος πόλος γίγνομαι · νυνί δέ ὁ τέταρτος σφαῖρα περί ὁ ὅς ὅς ἀστήρ λοξός κύκλος στρέφω πόλος ἐπί τἀναντία ὁ τρίτος ἀπό ἀνατολή ἐπί δυσμή καί ἐν ἴσος χρόνος ὁ στροφή αὐτός ποιέω ὁ τε ἐπί πλέω ὑπερβάλλω ὁ διά μέσος ὁ ζῴδιον παραιτέομαι καί ὁ λέγω ὑπό Εὔδοξος ἱπποπέδη περί ὁ αὐτός οὗτος κύκλος ὁ ἀστήρ γράφω παρέχω , ὥστε , ὁπόσος ὁ ὁ γραμμή οὗτος πλάτος , τοσοῦτος καί ὁ ἀστήρ εἰς πλάτος δοκέω παραχωρέω , ὅσπερ ἐγκαλέω ὁ Εὔδοξος . Ἄτη μέν ὁ κατά Εὔδοξος σφαιροποιία εἴκοσι καί ἓξ ὁ πᾶς ἐπί ὁ ἑπτά παραλαμβάνω ἓξ μέν ἐπί ἥλιος καί σελήνη , εἴκοσι δέ ἐπί ὁ πέντε . περί δέ Κάλλιππος ὅδε γράφω ὁ Ἀριστοτέλης ἐν ὁ Α ὁ μετά ὁ φυσικός · “ Κάλλιππος δέ ὁ μέν θέσις ὁ σφαῖρα ὁ αὐτός τίθημι Εὔδοξος , τουτέστι ὁ ἀπόστημα ὁ τάξις , ὁ δέ πλῆθος ὁ μέν ὁ Δῖος καί ὁ ὁ Κρόνος ὁ αὐτός ἐκεῖνος ἀποδίδωμι , ὁ δέ ἥλιος καί ὁ σελήνη δύο οἴομαι προσθετέον εἰμί σφαῖρα , ὁ φαίνω εἰμί μέλλω τις ἀποδίδωμι , ὁ δέ λοιπός ὁ πλάνης ἕκαστος ἀνά εἷς ” . ὡς εἰμί κατά Κάλλιππος ὁ πᾶς πεντάκις πέντε καί δίς τέσσαρες , τουτέστι τριάκοντα καί τρεῖς σφαῖρα . οὔτε δέ Κάλλιππος φέρω σύγγραμμα ὁ αἴτιος ὁ προσθετέος οὗτος σφαῖρα λέγω , οὔτε Ἀριστοτέλης αὐτός προστίθημι , Εὔδημος δέ σύντομος ἱστορέω , τίνω φαίνω ἕνεκα οὗτος προσθετέον εἰμί ὁ σφαῖρα οἴομαι . λέγω γάρ αὐτός φημί , ὡς , εἴπερ ὁ μεταξύ τροπή τε καί ἰσημερία χρόνος τοσοῦτος διαφέρω , ὅσος Εὐκτήμων καί Μέτων δοκέω , οὐ ἱκανός εἰμί ὁ τρεῖς σφαῖρα ἑκάτερος πρός ὁ σῴζω ὁ φαίνω διά ὁ ἐπιφαίνω δηλονότι ὁ κίνησις αὐτός ἀνωμαλία . ὁ δέ εἷς , ὅς ἐν ἕκαστος ὁ τρεῖς πλάνης Ἄρης καί Ἀφροδίτη καί ‘Ερμοῦ προστίθημι , σφαῖρα , τίς ἕνεκα προστίθημι , σύντομος καί σαφῶς ὁ Εὔδημος ἱστορέω . ὁ δέ Ἀριστοτέλης μετά ὁ ἱστορέω ὁ ὁ Κάλλιππος δόξα περί ὁ ἀνελίσσω ἐπάγω “ ἀναγκαῖος δέ , εἰμί μέλλω συντίθημι πᾶς ὁ φαίνω ἀποδίδωμι , κατά ἕκαστος ὁ πλανάω ἕτερος σφαῖρα εἷς μικρός εἰμί ὁ ἀνελίσσω καί εἰς αὐτός ἀποκαθίστημι ὁ θέσις ὁ πρῶτος σφαῖρα ἀεί ὁ ὑποκάτω τάσσω ἄστρον · οὗτος γάρ μόνος ἐνδέχομαι ὁ ὁ πλάνης φορά ἅπας ποιέω . ” οὗτος τοίνυν ὁ Ἀριστοτέλης σύντομος οὕτως σαφῶς ἐρῶ ὁ Σωσιγένης ἐγκωμιάζω ὁ ἀγχίνοια αὐτός ἐπιχειρέω εὑρίσκω ὁ χρεία ὁ ὑπό αὐτός προστίθημι σφαῖρα καί λέγω , ὅτι δύο ἕνεκα οὗτος , ὅς ἀνελίσσω καλέω , φημί ἀναγκαῖος εἰμί προσγίγνομαι ὁ ὑπόθεσις , ἵνα τε θέσις ὁ οἰκεῖος εἰμί ὁ τε κατά ἕκαστος ἀπλανής καί ὁ ὑπό αὐτός , καί ὅπως τάχος ὁ . οἰκέω ἐν πᾶς ὑπάρχω · ἐσθίω γάρ ὁ γε ὅμοιος ὁ ὁ ἀπλανής ἢ ἄλλος τις σφαῖρα περί τε ὁ αὐτός ἄγω ἐκεῖνος φέρω καί χρόνος ἴσος αὐτός περιστρέφω , ὅς οὐδείς ἄνευ ὁ πρόσθεσις ὁ ὑπό Ἀριστοτέλης λέγω σφαῖρα ὑπάρχω δυνατός . ποιέω δέ , φημί , ὁ λόγος ὁ σαφής ἕνεκα ἐπί ὁ φέρω ὁ ὁ Δῖος σφαῖρα . εἰμί τοίνυν ἐν ὁ τελευταῖος ὁ ὁ Κρόνος τέσσαρες , ἐν εἰμί καί αὐτός ἐνδέω , ὁ πόλος ὁ πρῶτος ὁ ὁ Δῖος ἐναρμόζω , τίς τρόπος οὗτος μένω δύναμαι εἄν ἐπί ὁ ἄγω ὁ ὁ ἀπλανής σφαῖρα , ὅτε γε ὁ φέρω αὐτός περί ἄλλος ἄγω στρέφω πλάγιος ; ἀλλά μήv δεῖ | γε μένω αὐτός ἐπί ὁ εἴρω ἄγω ἐπί ὁ ἐξώς φορός , εἴπερ μέλλω ὁ τάξις ὁ ὁ ἀπλανής σφαῖρα δέχομαι ὁ στρέφω σφαῖρα περί αὐτός . ἔτι τοίνυν , ἐπεί ὁ φέρω ὁ ὁ Κρόνος σφαῖρα ὁ τρεῖς ὑπό ἀλλήλων τε καί ὁ πρῶτος συνεπιστρέφω , ἔχω μέντοι καί αὐτός οἰκεῖος τίς τάχος , εἰμί ἄν περί ὁ τέταρτος οὐ ἁπλόος τις ὁ κίνησις , ἀλλά πᾶς ὁ ὑπεράνω μετέχω · δείκνυμι γάρ , ὅτι ὁ μέν ἀντιφέρω ἀφαιρέω τίς ὁ διά ὁ συνεπιστρέφω αὐτός τάχος ὑπάρχω , ὁ δέ συνεπιστρέφω προστίθημι τίς ὁ διικνέομαι εἰς αὐτός κινέω ἐκ ὁ ὑπεράνω σφαῖρα διά ὁ ἴδιος αὐτός κίνησις , ὥστε , εἴπερ ἐνδέω ὁ φέρω ὁ ὁ Κρόνος σφαίρα ὁ πρῶτος ὁ ὁ Δῖος καί τάχος οἰκέω ἔχω , ὡς ἐν κόσμος περιστροφή ἐπί αὐτός πάλιν ἀναπολέω , ὁ ὁ ὑπεράνω σφαῖρα κινέω οὐ ἐάω οὗτος ὁ τάχος αὐτός πάρειμι , ἀλλά εἰμί τις πρόσθεσις · φέρω γάρ ἐπί δυσμή καί οὗτος φέρω καί αὐτός ἐκεῖνος ἐπί αὐτός . ὁ δέ αὐτός λόγος καί ἐπί ὁ ἐφεξῆς · ὅς τε γάρ κίνησις μᾶλλον καί μᾶλλον συντίθημι καί ὁ οἰκεῖος θέσις παραλήγω αὐτός ὁ πόλος · δεῖ δέ , καθάπερ φημί , οὐδέτερος οὗτος συμβαίνω . ὅπως οὖν οὗτος μή γίγνομαι μηδέ ἀπαντάω τίς οὗτος γε ἕνεκα πλημμελής , ἐπινοέω “ ὁ ἀνελίσσω καί εἰς αὐτός ἀποκαθίστημι ὁ θέσις ὁ πρῶτος σφαῖρα ἀεί ὁ ὑποκάτω τάσσω ἄστρον · οὗτος γάρ δή καί κατά λέξις εἶπον ἄμφω μηνύω , ὅς ἕνεκα παρεισάγω αὐτός , διά μέν ὁ φαίνω ἀνελίσσω ὁ ὁ κίνησις ἀποκατάστασις εἰς ὁ τάχος ὁ οἰκέω , διά δέ ὁ εἶπον “ εἰς αὐτός ἀποκαθίστημι ὁ θέσις ὁ πρῶτος σφαῖρα ἀεί ὁ ὑποκάτω τάσσω ἄστρον ὁ ὁ πόλος ἐν ὁ προσήκω μονή · κατά οὗτος γάρ ὁ ὁ φέρω σφαῖρα θέσις νοέω , εἴπερ μόνος μένω . ὁ δέ πρῶτος φημί σφαῖρα ὑπό αὐτός ἀποκαθίστημι ὁ ὑποκάτω τάσσω ἄστρον , ἐπεί οὗτος ὁ τε οἰκεῖος θέσις καί ὁ οἰκέω τάχος διά ὁ ἀνείλησις λαμβάνω ὁ ὁ ἑξῆς σφ·αιροος ἅπας διασῴζω . ὅτι δέ οὗτος συμβαίνω , δείκνυμι ὁ Σωσιγένης προεκτίθημι τις χρήσιμος πρός ὁ λόγος , ὅς ὁ σύντομος ἔκθεσις εἰμί τοιοῦτος . δύο σφαῖρα ὁμόκεντρος εἰμί , οἷος ὁ ΔΕ ΖΗ , καί περιέχω ἔξωθεν ὑπό ἄλλος εἴτε Μένων εἴτε περιέρχομαι ἐκεῖνος , ἐκεῖνος δέ ἐναντίος κινέω ἀλλήλων καί διά ἴσος χρόνος , τουτέστιν ἰσοταχής , πᾶς ὁ ἐν ὁ περιέχω σημεῖον κατά αὐτός ἀεί εἰμί πρός ὁ περιέχω , ὡς ἄν εἰμί καί μένω τυγχάνω . ὁ Δάρ κινέω ὡς ἀπό ὁ Α ἐπί ὁ Β , εἰμί μέν ὁ μικρός ὁ ZH συνεπιστρέφω μόνος καί μή ἀντιφέρω , ὁράω ἄν . ὡς | ὁ δ ποτός ὑπό ὁ Β , οὗτος καί ὁ Z συμφέρω ὁ δ καί ἐν ὁ ἴσος χρόνος · ἐπεί δέ καί συμφέρω , καί ἀντιφέρω ὁ AE ὁ ZH , ὅσος συμφέρω προστίθημι , ἀντιφέρω τοσοῦτος ἀναλύω , καί γίγνομαι , ὅτε ὁ δ ὑπό ὁ B , ὁ Z ὑπό ὁ Α , καθάπερ ἐκ ἀρχή φαίνω · ὥστε ἀληθής ὁ προτίθημι . Μένων μέν οὖν ὁ ΑΒ δῆλος ὁ δείκνυμι καί † ὅπως ἀμφότερος ὑπάρχω ὁ ὁ ἐντός συμπεριφέρω καί ἀντιφέρω ὁ ἐκτός ὁ αὐτός ἀεί σημεῖον ὁ ἔχω θέσις καί οὔτε μόνος συμφέρω οὔτε μόνος ἀντιφέρω . εἰμί δέ δή καί κινέω ὁ ΑΒ εἴτε ἐναντίος εἴτε ἐπί αὐτός ὁ δύο σφαῖρα ὁ ΔΕ , ὁ αὐτός συμβαίνω περί ὁ σημεῖον ὁ τρίτος ὁ ZH συμφέρω ὁ ΔΕ καί ἀντιφέρω ὁμοίως . εἰμί γάρ ὁ ΑΒ σφαῖρα ἀπό ὁ Α ὡς ἐπί ὁ Β στρέφω καί συνεπισπάω ὁ ΔΕ , ὡς ὁ δ ἐπί ὁ E ἔρχομαι , ὁ μέσος σφαῖρα αὐτός ὁ ΔΕ ἐπί ὁ ἐναντίος ἢ αὐτός φέρω ὁ ΑΒ ὅστις τάχος πρός ὁ ΑΒ , πρός δέ ὁ ZH ἰσοχρόνιος , καί διά ὁ συνεπιστρέφω ὁ τρίτος ὁ Z σημεῖον ποιέω παραλλάσσω ὁ Α ἀλλά ὁ τρίτος σφαῖρα ἀντικινέω πάλιν ὑπό ὁ Α ποιέω ὁ Ζ , καί ἀεί οὗτος γίγνομαι πᾶς ὁ ἐπί ὁ ΖΗ σφαῖρα σημεῖον ὑπό αὐτός εἰμί σημεῖον ὁ AB σφαῖρα . νῦν μέν οὖν ὡς περί ὁ αὐτός ἄγω κινέω ὁ σφαῖρα δείκνυμι ὁ προτίθημι , ὁ αὐτός δέ λόγος , ἄν μή περί ὁ αὐτός ἄγω κινέω · οὖον γάρ διά ὁ κατά ὁ αὐτός παράλληλος κίνησις ὁ ὁ σημεῖον ὑπό ὁ αὐτός σημεῖον συμβαίνω θέσις , ἀλλά διά ὁ ὁ περιέχω συμπεριαγωγή πρός ὁ περιέχω καί ἀντιπεριαγωγή , ὅσος προστίθημι , ἀφαιρέω εἴτε ἐπί λοξός κύκλος εἴτε ἐπί ὀρθός ὁ τε περιαγωγεύς γίγνομαι καί ὁ ἀντιπεριαγωγή . πάλιν δέ δύο σφαῖρα ὁμόκεντρος ἐπί ὁ αὐτός κινέω ἑκάτερος ἐν τάχος τις καί ὁ μικρός οὖον μόνος συμφέρω ὁ μείζων , ἀλλά καί ἴδιος ἐπί ὁ αὐτός κινέω κίνησις , εἰμί μέν ἴσος ὁ τάχος , ὁ σύγκειμαι κίνησις διπλάσιος δείκνυμι ὁ τάχος , εἰμί δέ διπλάσιος ὁ ὁ ἕτερος τάχος , τριπλάσιος εἰμί ὁ ὁ σύγκειμαι καί ἑξῆς ὡσαύτως · εἰμί γάρ ὁ μείζων κινέω ὁ μικρός τεταρτημόριον , καί οὗτος δέ ἰσοταχής εἰμί τεταρτημόριον κινέω , δίς εἰμί κινέω τεταρτημόριον , ὥστε ὁ ἐκ ἄμφω διπλάσιος ὁ ἕτερος κίνησις . οὗτος δέ λέγω , φημί , εἰμί περί ὁ αὐτός ἄγω πόλος ὁ κινέω · εἰμί δέ μή περί ὁ αὐτός , ἄλλος τίς συμβαίνω διά ὁ λοξότης ὁ ἕτερος σφαῖρα · οὖον γάρ οὗτος σύγκειμαι ὁ τάχος , ἀλλά ὡς ἐπί ὁ παραλληλόγραμμος δείκνυμι εἴωθα ὁ ἐπί ὁ διάμετρος κίνησις ἀποτελέω ἐκ δύο κίνησις , εἷς μέν σημεῖον τις ἐπί ὁ μῆκος ὁ παραλληλόγραμμος κινέω , εἷς δέ οὗτος αὐτός ὁ μῆκος κατάγω ἰσοχρόνιος διά ὁ πλάτος ὁ παραλληλόγραμμος · εἰμί γάρ ὁμοῦ ὁ τε σημεῖον ἐπί θατέρου πέρας ὁ διάμετρος καί ὁ ὁ μῆκος πλευρόν κατάγω , καί οὐ εἰμί ὁ διάμετρος ἀμφότερος ἴσος ὁ περί αὐτός κλάω , ἀλλά μικρός , ὥστε καί ὁ τάχος μικρός μέν ὁ ἐκ ἄμφω , σύγκειμαι δέ ὅμως ἐκ ἄμφω . οὗτος τοίνυν ἐκεῖνος λέγω παραπλήσιος · δύο σφαῖρα ὁμόκεντρος εἰμί εἴτε περί ὁ αὐτός πόλος εἴτε περί ἕτερος , ἐναντίος δέ ἀλλήλων Λαΐς περιάγω καί μικρός ὁ μικρός ἀντικινέω , συμπεριφέρω δέ ὑπό ὁ μείζων , ὁ ἐν ὁ μικρός σημεῖον ἐν πλείων χρόνος ἐπί ὁ αὐτός ἥκω , ἢ εἰμί ἐνδέω μόνος τυγχάνω ὁ μικρός σφαῖρα ἐν ὁ μείζων · διά γάρ οὗτος καί ὁ ὁ ἥλιος αὐτός ἀπό ἀνατολή ἐπί ἀνατολή ἀποκατάστασις βραδύς εἰμί ὁ ὁ κόσμος περιστροφή , διότι ἐπί τἀναντία κινέω ὁ πᾶς βραδύς , ὡς , εἴπερ ἴσος κινέω ὁ ἀπλανής ἀντιπεριάγω ἀεί κατά ὁ αὐτός χρόνος ἀποκαθίστημι , μέλλω ἀεί ὁ αὐτός σημεῖον συνανατέλλω . οὗτος οὖν προλαμβάνω ὁ Σωσιγένης ἔρχομαι ἐπί ὁ ὑπό ὁ Ἀριστοτέλης εἴρω περί ὁ δήω κατά ἕκαστος ὁ πλανάω ἕτερος ἀνελίσσω εἰμί σφαῖρα εἷς μικρός , εἰμί μέλλω ὁ φαίνω ἀποδίδωμι , ἐκτίθημι ὁ θεωρία ὁ κατά ὁ Ἀριστοτέλης σφαιροποιία λέγω “ εἰμί τοίνυν ὁ ὁ Κρόνος φέρω σφαῖρα ὁ μέν πρῶτος κατά ὁ ὁ ἀπλανής φέρω , ὁ δέ δύο κατά ὁ διά μέσος ὁ ζῴδιον ὑπολείπω , τρίτος δέ ὁ κατά ὁ πρός ὀρθός ὁ διά μέσος ὁ ζῴδιον κύκλος , ὅστις παραφέρω αὐτός κατά ὁ πλάτος ἀπό μεσημβρία πρός ἄρκτος · πρός ὀρθός δέ εἰμί ὁ κύκλος οὗτος ὁ διά μέσος , διότι ἐπί αὐτός ὁ πόλος ἔχω , ὁ δέ διά ὁ πόλος τέμνω καί πρός ὀρθός τέμνω · ὁ δέ τέταρτος ὁ ὁ ἀστήρ ἔχω κατά λοξός κύκλος τις αὐτός κινέω ὁ ὁ πλάτος ὁ ἐκτροπή ὁρίζων ἐπί ὁ ἄρκτος , ἵνα μή πλησίος γίγνομαι ὁ ὁ κόσμος πόλος . δεῖ τοίνυν νοέω πέμπτος σφαῖρα ἄλλος πρό ὁ φέρω ὁ διά τέσσαρες περί πόλος ὁ αὐτός ὁ τέταρτος κινέω , ἐναντίος δέ αὐτός καί ἐν ἴσος χρόνος στρέφω · οὗτος γάρ ἀφαιρέω ὁ ὁ τέταρτος κίνησις διά ὁ περί ὁ αὐτός αὐτός φέρω πόλος , ἐναντίος μέντοι καί ἰσοχρόνιος · οὗτος γάρ δείκνυμι · καί μειόω κατά ὁ φαίνω ὁ τάχος . μετά δέ ὁ πέμπτος ἄλλος νοητέον ἕκτος ὁ μέν τρίτος ὁ πόλος ὁ αὐτός ἔχω , ἀνελίσσω δέ αὐτός καί ἰσοχρόνιος καί ἐναντίος κινέω , ἵνα σῴζω ὁ φαίνω , καί ὁ σημεῖον ὁ ἐπί ὁ τρίτος ἀεί κατά ὁ αὐτός ἐπί ὁ πέμπτος φαίνω κάθετος . μετά δέ οὗτος ἕβδομος προσθετέον ὁ ἀνελίσσω ὁ δύο ἐναρμόζω περί ὁ πόλος ὁ διά μέσος , περί ὅς καί ἐκεῖνος κινέω , ἐναντίος μέντοι καί ἰσοχρόνιος ὁ δύο στρέφω , ἀφαιρέω ὁ κίνησις καί ὁ τάχος ὁ ἀπό αὐτός διικνέομαι εἰς ὁ ὑπό αὐτός σφαῖρα · καί γάρ ὁ δύο συγκινέω ὁ ἀπλανής προστίθημι ὁ τάχος ὁ ὑπό αὐτός ὁ ἀπό ἀνατολή ἐπί δυσμή · στρέφω μέν οὖν οὕτως ὁμοίως κινέω ὁ ἀπλανής , οὖον μέντοι καί ὁ τάξις ἔχω ὁ ἀπλανής περί ἄλλος στρέφω πόλος καί οὖον ὁ ὁ ἀπλανής , ἀπό ἀνατολή δέ ὅμως ἐπί δυσμάς.’’ μετά δέ οὗτος ὄγδοος λοιπός νοητέον ὁ πρῶτος ὁ Δῖος , ὀρθῶς ὁ Σωσιγένης ἐφίστημι , ὡς οὐ εἰμί ὁ τελευταῖος ὁ τρεῖς ἀνελίσσω πρῶτος ὁ ὁ Δῖος , ὅσπερ τις οἴομαι , ὅτι ὁ τελευταῖος ὁ ὁ ἐπάνω φορά ἀνελίσσω πρῶτος εἰμί ὁ ὁ ὑποκάτω ἀστήρ φέρω , ὡς εἰμί ὁ αὐτός ἕβδομος τε καί ὅς ἐγώ φημί ὄγδοος πρῶτος εἰμί ὁ ὁ Δῖος · οὗτος γάρ συμβαίνω αὐτός δίς ὁ αὐτός ἀριθμέω σῴζω πειράω ὁ ἀριθμός ὁ ἀνελίσσω ὁ ὑπό ὁ Ἀριστοτέλης λέγω . δεῖ γάρ εἷς μικρός εἰμί κατά ἕκαστος ἀστήρ ὁ φέρω ὁ ἀνελίσσω , ὥστε ἐπί μέν Κρόνος καί ἐπί Δῖος τέσσαρες κατά ἑκάτερος εἰμί ὁ φέρω τρεῖς εἰμί ὁ ἀνελίσσω , ἐπί δέ ὁ λοιπός τέσσαρες , Ἄρης , Ἀφροδίτη , Ἑρμῆς , ἥλιος , πέντε κατά ἕκαστος εἰμί ὁ φέρω τέσσαρες . γίγνομαι ἐν ὁ πᾶς ἀνελπίζω δίς μέν τρεῖς ὁ Κρόνος καί Δῖος , τετράκις δέ τέσσαρες ὁ Ἄρης , Ἀφροδίτη , Ἑρμῆς , ἥλιος , ὥστε πᾶς δύο καί εἴκοσι . εἰμί δέ ὁ φέρω ὀκτώ μέν ὁ Κρόνος καί Δῖος , πέντε δέ καί εἴκοσι ὁ λοιπός πέντε · τρεῖς οὖν οὗτος καί τριάκοντα ὁ δύο καί εἴκοσι συντίθημι ἀνελίσσω ὁ πᾶς εἰμί πέντε καί πεντήκοντα · ὁ γάρ ὁ σελήνη φέρω οὐδείς δεῖ ἀνελίσσω ἔσχατος εἰμί οὗτος καί ὁ Ἀριστοτέλης εἶπον , ὅτι μόνος οὖον δεῖ ἀνελίσσω , ἐν ὅς φέρω ὁ κάτω τάσσω αστπον . ἀλλά ὅτι μέν ὁ πᾶς ἀριθμός τοσοῦτος , δῆλος . ἐπεί δέ ἐπιφέρω ὁ Ἀριστοτέλης , ὅτι , εἰμί τις μή προστίθημι ὁ ἥλιος καί ὁ σελήνη , ὅς εἶπον κινέω , ἑπτά καί τεσσαράκοντα εἰμί πᾶς , οὗτος ταραχή ποιέω . ἐάν γάρ ἀφαιρέω ὁ ὅς ἥλιος δύο καί ὁ σελήνη δύο , ὅς προστίθημι Κάλλιππος , καί δηλονότι καί δύο ἄλλος ἀπό ἥλιος ὁ ἀνε λίπος ἐκεῖνος · ἀφαιρέω γάρ ἐκεῖνος δεῖ συναφαιρέω καί ὁ μέλλω αὐτός ἀνελίσσω · ἓξ μέν εἰμί ἀφαιρέω δύο φέρω ὁ ἥλιος καί δύο ὁ οὗτος ἀνελίσσω πρός ὁ δύο ὁ ὁ σελήνη προστίθημι ὑπό Κάλλιππος , οὐκέτι δέ συμβαίνω οὗτος ἀφαιρέω ἀπό ὁ πέντε καί πεντήκοντα λοιπάς εἰμί πᾶς ἑπτά καί τεσσαράκοντα , ἀλλά ἐννέα ἐννέα καί τεσσαράκοντα . λέγω δέ ὁ Ἀριστοτέλης ἑπτά καί τεσσαράκοντα καταλείπω ἢ ὡς ἐπιλανθάνομαι , ὅτι ὁ σελήνη ἀλλά δύο μόνος ἀφαιρέω · εἰμί μή ἄρα δεῖ λέγω , ὅτι ὁ μέν ἥλιος ὁ τέσσαρες ἀφαιρέω , ὅς αὐτός προστίθημι ἀνελίσσω , καί ἀμφότερος , ὅς ὁ Κάλλιππος , καί οὕτως ὀκτώ ὁ ἀφαιρέω εἰμί ἀπό ὁ πεντήκοντα καί πέντε ὁ λοιπός εἰμί ὁ ἑπτά καί τεσσαράκοντα . συμβαίνω μέν οὕτως ὁ ἀριθμός , διά τίς δέ ὁ ἥλιος ὁ δύο ὁ δύο καί ὁ τρίτος οὐ ἀνελίσσω τις , οὐ ἔχω λέγω , καί οὗτος εἶπον αὐτός μόνος ὁ κάτω κεῖμαι μή ἀνελίσσω . καίτοι καί οὗτος καλῶς ὁ Σωσιγένης ἐφίστημι , ὅτι καί ἐπί σελήνη ἀναγκαῖος ὑποτίθημι ὁ ἀνελίσσω , λίπος , ἵνα μή ὁ ἀπό ὁ ἀνωτέρω κίνησις τάχος ὁ φέρω αὐτός προστίθημι ποιέω μηκέτι ὁ ἀπλανής ἰσοταχής ἐπί δυσμή αὐτός παραχωρέω . ἀλλά οὖν καί οὗτος δίδωμι ὁ μόνος αὐτός μή ἔχω ἀνελίσσω οὖον συμβαίνω ὁ ἀριθμός , καί οὗτος ὁ τε Ἀλέξανδρος καί ὁ Πορφύριον ταράσσω ἐν ὁ εἰς ὁ Α ὁ μεταφυσικός σχολή . Σωσιγένης δέ ἐφίστημι ἀγαθός εἰμί φημί ὁ ἀριθμός παρόραμα νομίζω ὁ γράφω γίγνομαι ἢ ὁ αὐτός ἕβδομος καί ὄγδοος σφαῖρα ποιέω οὐδέ , εἰμί οὗτος γίγνομαι , συνᾴδω ὁ ἀριθμός ὁ ῥῆσις · οὖον γάρ ἔτι εἰμί ὁ πᾶς πέντε καί πεντήκοντα , καθάπερ αὐτός φημί . προστίθημι δέ καί οὗτος ὁ Σωσιγένης δῆλος ἵημι λέγω ἐκ ὁ εἴρω , ὅτι κατά ἄλλος μέν ἀνελίσσω αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης προσαγορεύω , κατά ἄλλος δέ Θεόφραστος ἀνταναφέρω · εἰμί γάρ ἄμφω περί αὐτός · ἀνελίσσω γάρ ὁ ὁ ὑπεράνω κινέω καί ἀνταναφέρω ὁ ὁ ὑπό αὐτός σφαῖρα πόλος , ὁ μέν ἀφαιρέω , ὁ δέ εἰς ὁ δήω καθίστημι . δεῖ γάρ ὁ μέν ἄνωθεν κινέω μή διικνέομαι πρός ὁ ὁ κάτος διαφορά ἄστρον , ὁ δέ ὁ ὑποκάτω πόλος ὑπό ὁ ἀυτή ἄν τίθημι ὁ ὁ ὅμοιος σφαῖρα πίπτω πόλος , ὅπως εἰς αὐτός ἄγω ἀποκαθίστημι ὁ θέσις , καθάπερ φημί , ὁ πρῶτος σφαῖρα ὁ ὑποκάτω τάσσω ἄστρον καί δηλονότι διά ὁ πρῶτος καί ὁ μετά αὐτός · οὕτως γάρ μόνος , φημί , ἐνδέχομαι ὁ ὁ ἀπλανής φορά ἅπας ποιέω , καθάπερ ἤδη φημί , εὕω λέγω . τοιοῦτος τίς εἰμί ὁ διά ὁ ἀνελίσσω σφαιροποιία μή δύναμαι διασῴζω ὁ φαίνω , ὡς καί ὁ Σωσιγένης ἐπισκήπτω λέγω · “ οὖον μήv ὁ γε ὁ περί Εὔδοξος σῴζω ὁ φαίνω , οὐ ὅπως ὁ ὕστερος καταλαμβάνω , ἀλλά οὐδέ ὁ πρότερος γιγνώσκω καί ὑπό αὐτός ἐκεῖνος πιστεύω . καί τίς δεῖ περί ὁ ἄλλος λέγω , ὅς ἔνιοι καί Κάλλιππος ὁ Κυζικηνός Εὔδοξος μή δύναμαι πειράω διασῴζω , εἴπερ ἄρα καί διασῴζω ; ἀλλά αὐτός γε οὗτος , ὅσπερ καί ὁ ὁράω πρόδηλος εἰμί , οὐδείς | αὐτός μέχρι καί Αὐτόλυκος ὁ Πιταναῖος ἐπιβάλλω διά ὁ ὑπόθεσις ἐπιδείκνυμι , καίτοι οὐδέ αὐτός Αὐτόλυκος δύναμαι · δηλόω δέ ὁ πρός ὁ Ἀριστόθηρος αὐτός διαφορά . εἰμί δέ , ὅς λέγω , ὁ ποτέ μέν πλησίος , εἰμί δέ ὅτε ἀποχωρέω ἐγώ αὐτός φαντάζω . καί γάρ ὁ ὁράω συμφανής ἐπί ἔνιοι οὗτος εἰμί · ὅς τε γάρ ὁ Ἀφροδίτη λέγω ἀστήρ καί δή καί ὁ ὁ Ἄρης κατά μέσος ὁ προήγησις αὐτός πολλαπλάσιος φαίνω , ὥστε ὅς γε ὁ Ἀφροδίτη ἐν ἀσέληνος νύξ σκιά πίπτω ἀπό ὁ σῶμα ποιέω , ὅς τε αὖος σελήνη καί ἐν αὐτός μέν ὁ ὁράω συμφανής εἰμί οὐ ἀεί ὁ ἴσος ἐγώ ἀφίστημι διά ὁ μή ἀεί ὁ ἴσος ἔχω μέγεθος ἐγώ φαίνω ὁ αὐτός περί ὁ διά ὅς θεωρέω καθίστημι · οὖον μήv ἀλλά καί ὀργανικός παραφυλάσσω ὁ αὐτός συνδοκέω διά ὁ τότε μέν ἑνδεκαδάκτολον , τότε δέ αὖος δωδεκαδάκτυλος τύμπανον ἐκ ἴσος ἀπόστασις ὁ θεάομαι τίθημι ἀντιφράσσω αὐτός ὁ ὁράω , ὥστε μή πίπτω ἐπί αὐτός . πρός δέ οὗτος καί ὁ περί ὁ ὁ ἥλιος παντελής ἔκλειψις συμβαίνω ὁ λέγω μαρτυρέω καί εἰμί γε τεκμήριον ὁ περί οὗτος ἀλάομαι · ὅτε γάρ τυγχάνω κτάομαι στάθμη εἰμί ὁ τε κέντρον αὐτός καί ὁ ὁ σελήνη καί δή καί ὁ ἡμέτερος ὄψις , οὐ ὅμοιος ὁ συμβαίνω ἀεί φαίνω , ἀλλά ὁτὲ μέν ὁ περιλαμβάνω ὁ σελήνη κῶνος , κορυφή δέ ἔχω ὁ ἡμέτερος ὄψις καί αὐτός ὁ ἥλιος συμπεριλαμβάνω , ὅτε καί διατελέω χρόνος τις μή φαίνω ἐγώ , ὁτὲ δέ αὖος τοσοῦτος ἀποδεῖ οὗτος , ὥστε καί ἔξωθεν Ἴτυς αὐτός τις περιφαίνω ἀπολείπω κατά ὁ μέσος ὁ ἔκλειψις χρόνος · ὥστε ἀναγκαῖος ἄν εἰμί ὁ περί ὁ μέγεθος αὐτός διαφορά φαίνω διά ὁ ὁ ἀπόστασις ἀνισότης τητάω ὁ περί ὁ ἀήρ παραπλήσιος εἰμί . ὅσπερ δέ ἐπί οὗτος συμβαίνω καί ὁ ὁράω καταφανής εἰμί , εἰκός καί ὁ ἄλλος συμβαίνω , κἀν εἰμί μή ὁ ὁράω πρόδηλος εἰμί , καί οὖον μόνος εἰκός , ἀλλά καί ἀληθής , εἴπερ ὁ κατά ἕκαστος ἡμέρα κίνησις αὐτός ἀνώμαλος φαίνω · ἀλλά περί ὁ φαντάζω αὐτός μέγεθος οὖον προσπίπτω τις διαφορά διά ὁ μηδέ πολύς διαφέρω ὁ εἰς ὕψος τε καί ἐναντίος μετάστασις , ὅς δή καί κατά βάθος κίνησις ὁ ἀπό ὁ μάθημα καλέω εἴωθα . οὗτος τοίνυν οὐδαμῶς πειράω διασῴζω , ὥστε μή κατά ἕκαστος ἡμέρα παραλλάσσω ἐπιδείκνυμι , καίτοι ὁ πρόβλημα οὗτος ἄξιος . ἀλλά μήv οὐδέ λανθάνω γε αὐτός ὁ ἀνισότης ὁ ἀπόστημα ἕκαστος πρός ἑαυτοῦ , ἐνδέχομαι λέγω . Πολέμαρχος γάρ ὁ Κυζικηνός γνωρίζω μέν αὐτός φαίνω , ὀλιγωρέω δέ ὡς οὐ αἰσθητός εἰμί διά ὁ ἀγαπάω μᾶλλον ὁ περί αὐτός ὁ μέσος ἐν ὁ πᾶς ὁ σφαῖρα αὐτός θέσις · δηλόω δέ καί Ἀριστοτέλης ἐν ὁ φυσικός πρόβλημα προσαπορέω ὁ ὁ ἀστρολόγος λόγος ὑπόθεσις ἐκ ὁ μηδέ ἴσος ὁ μέγεθος ὁ πλάνης φαίνω . οὕτως οὖον παντάπασι ἀρέσκω ὁ ἀνελίσσω , κἀν ὁ εἰμί ὁ πᾶς περί ὁ μέσος αὐτός κινέω ἐπάγω αὐτός καί μέντοι καί ἐκ ὅς ἐν ὁ Λ ὁ μετά ὁ φυσικός φημί , φανερός εἰμί ἡγέομαι αὐτάρκης ὑπό ὁ μέχρι καί κατά ἑαυτοῦ ἀστρολόγος εἴρω ὁ περί ὁ κινέω ὁ πλανάω . λέγω γοῦν ὧδε πως · νῦν μέν οὖν ἐγώ , ὁ λέγω ὁ μαθηματικός τις , ἔννοια χάρις λέγω , ὅπως εἰμί τίς ὁ διάνοια πλῆθος ὁρίζω ὑπολαμβάνω , ὁ δέ λοιπός ὁ μέν ζῶ - Τούντας αὐτός δεῖ , ὁ δέ πυνθάνομαι ὁ ζητέω , ἐάν τίς φαίνω παρά ὁ νῦν εἴρω ὁ οὗτος παργματευομενω , φιλέω μέν πείθω δέ ὁ ἀκριβής ἀλλά καί καταριθμέω ἐν ὁ αὐτός βιβλίον ὁ σύμπας φορά ἐπάγω “ ὁ μέν πλῆθος ὁ ἵστημι τοσοῦτος , ὥστε καί ὁ οὐσία καί ὁ ἀρχή ὁ ἀκίνητος καί ὁ αἰσθητός τοσοῦτος εὔλογος ὑπολαμβάνω · ὁ γάρ ἀναγκαῖος ἀφίημι ὁ ἰσχυρός λέγω . ” ὁ τε οὖν ἵστημι καί ὁ εὔλογος καί ὁ ἄλλος ἰσχυρός καταλείπω ὁ περί αὐτός ἐνδοιασμός ἐνδείκνυμι . ὁ οὖν Ἀριστοτέλης πείθω ἀκολουθέω χρή μᾶλλον ὁ μεταγενής ὡς μᾶλλον σῴζω ὁ φαίνω , ἐν εἰμί μηδέ οὗτος τέλειος διασῴζω , ἐκεῖνος μήτε τοσοῦτος ἐφίστημι φαίνω διά ὁ μήπω ὁ ὑπό Καλλισθένης σθένος ἐκ Βαβυλών ἐκπέμπω τηρέω ἥκω εἰς ὁ Ἑλλάς Ἀριστοτέλης οὗτος ἐπισκήπτω αὐτός , ὅς ἱστορέω Πορφύριος ἔτος χίλιοι καί μυριάς τρεῖς ἠώς ὁ Ἀλέξανδρος ὁ Μακεδών σῴζω χρόνος , μήτε , ὁπόσος ἐπίσταμαι , διά ὁ ὑπόθεσις ἐπιδείκνυμι δύναμαι . Μένων . ἐγκαλέω δέ αὐτός ὁ Πτολεμαῖος καί ὡς πολύς πλῆθος σφαῖρα εἰσάγω μόνος ἕνεκα ὁ συναποκατάστασις ὁ ἑπτά πλάνης ὁ περιφορά ὁ ἀπλανής καί ὁ λέγω ὁ περιέχω ὁ περιέχω καί ὁ ἔσχατος ὁ ὑπέρ αὐτός αἴτιος εἰμί ὁ συναποκατάστασις , στάσις , καίτοι ὁ φύσις ἀεί ὁ ἀνωτέρω ὁ κατωτέρω αἴτιος ποιέω ὁ κίνησις · καί γάρ ἐπί ἐγώ ἄνωθεν ἀπό ὁ ἠγεμονοῦντος μόριον ὁ ὁρμή ὁ κίνησις διά ὁ νεῦρον εἰς πᾶς ὁ ὄργανον διαδίδωμι . ἐγώ δέ ἀγνοέω , τίς δήποτε κατά ἕκαστος ἀστήρ ὁ πρῶτος σφαῖρα τάσσω ὁμοίως ὁ ἀπλανής καί ἰσοταχής κινέω καί ὁ μετά ἑαυτοῦ πᾶς μέχρι ὁ ὁ ἀστήρ ἔχω ὁ ἀπλανής συναποκαθίστημι · εἰμί γάρ διαδίδωμι ὁ ὑπέρκειμαι ὁ ὑπόκειμαι ὁ ὁ οἰκεῖος κίνησις εἶδος , διά τίς μή ὁ ἀπλανῆ λέγω ἰσχυρός καί ἐπικρατής πᾶς εἰμί πᾶς ὁ ὑπό ἑαυτοῦ ἑαυτοῦ συναποκαθιστάνω ; ὁ μέν γάρ ὁ κατά μῆκος καί κατά πλάτος κίνησις φέρω , ἐπεί διάφορος οὗτος κατά ἕκαστος ἀστήρ , ἀναγκαῖος εἰμί διάφορος εἰμί · ὁ δέ μετά ὁ ἀπλανής συναποκατάστασις ὁ αὐτός εἰμί πᾶς ὁ σφαῖρα πῶς οὐ ἀρκέω ὁ ὁ απλανής συμπεριαγωγή , ἀλλά δήω ὁ οὗτος ὁ κίνησις φέρω ἕκαστος ἀστήρ καί ὁ ἐκεῖνος ἀνελίσσω κατά ὁ Ἀριστοτέλης ; λέγω δέ εἄν ἴσως , ὅτι , ἄν συναποκαθίστημι ὁ ἀπλανής ὁ αὐτός αὐτός κίνησις ὁ ἀπό ἀνατολή κινέω , ἀλλά διάφορος ἔχω ὁ μέγεθος διάφορος πάντως καί ὁ τάχος ἔχω ὁ κίνησις · πῶς οὖν εἰμί εἰκός ἀπολύω αὐτός καί μή συνδέω ὑπό εἷς ὁ ἀπλανής ὁ διάφορος κινέω κινέω ; καταγιγνώσκω οὖν ὁ ὁ ἀνελίσσω ὑπόθεσις ὁ μεταγενής μάλιστα διά ὁ ὁ κατά βάθος διαφορά καί ὁ ἀνωμαλία ὁ κίνησις μή ἀποσῴζω ὁ μέν ομόκεντρος ἀνελίσσω δέ καί ἐπίκυκλος ὑποτίθημι · εἰμί μή ἄρα ὁ ὁ ἔκκεντρος κύκλος ὑπόθεσις ὑπό ὁ Πυθαγόρειος ἐπινοέω , ὡς ἄλλος τε τις ἱστορέω καί Νικόμαχος καί Νικόμαχος κατακολουθέω Ἰάμβλιχος . ἵνα δέ καί οὗτος ὁ ὑπόθεσις ὁ χρεία ἔννοια τις λαμβάνω περί οὐρανός ὁ πραγματεία ποιέω , ἔκκειμαι πρῶτος ὡς ἐπί καταγραφή ὁ κατά ὁ ἔκκεντρος ὑπόθεσις ὁ κατά ὁ ὁμόκεντρος παραβάλλω . νοέω ὁ διά μέσος ὁ ζῴδιον κύκλος ὁμόκεντρος ὁ ΑΒΓΔ περί κέντρον ὁ E , ἐπί ὅς ὑπόκειμαι ὁ ἡμέτερος ὄψις , καί διάμετρος ὁ ΑΕΓ . εἰμί μέν οὖν ὁ ἀστήρ ὡς ἀπό ὁ Α ἐπί ὁ Β ποιέω ὁ ὁμαλός πάροδος ἐπί ὁ ΑΒΓΔ κύκλος φανερός , ὅτι ὁ ὄψις πρός ὁ E κέντρον τυγχάνω , ἐάν νοέω ὁ ἀπό αὐτός ἐπί ὁ ἀστήρ πίπτω ἀκτίς ὡς ὁ ΑΕ εὐθύς , καί οὗτος ὁμαλός συμπεριφέρω , καί φαίνω δηλαδή ὁ ἀστήρ καί ὁμαλός ποιέω ὁ πάροδος καί ἀπόστασις ἀεί ὁ ἴσος ἐγώ ἀπέχω . ἀλλά ἐπεί οὐ οὕτως ὁράω , ἀλλά πάντοτε ἀνώμαλος ποιέω ὁ πάροδος καί ἄλλοτε ἄλλος ἀπόστασις ἀφίστημι , ὡς δῆλος γίγνομαι ἐκ ὁ ὁ μέγεθος διαφορά , ὑπόκειμαι ὁ ΑΒΓΔ κύκλος μηκέτι ὁμόκεντρος ὁ ζῳδιακός , οἷος ἵνα μηκέτι ἐπί ὁ E τυγχάνω ὁ ὁ ζῳδιακός κέντρον , ἐπί ὅς φημί ὁ ὄψις εἰμί , ἀλλά ἐπί ὁ καί γίγνομαι ὁ ΑΒΓΔ μηκέτι ὁμόκεντρος ὁ διά μέσος ὁ ζῴδιον κύκλος , ἀλλά ἔκκεντρος πρός αὐτός , καί ἀπόγαιος μέν αὐτός ὁ Α , τουτέστι ὁ μέγας ἀπό ὁ κατά ὁ Z ὄψις ἀπέχω , περιγίγνομαι δέ ὁ Γ ὁ μικρός ὁ κατά ὁ Z ὄψις ἀπέχω . ἐάν οὖν νοέω ἐπί ὁ ΑΒΓΔ ἔκκεντρος κύκλος ὁ ἀστήρ ὁμοίως ἀπό ὁ Α ἀπόγειον ἐπί ὁ Β ὁ ΑΒ περιφέρεια ὁμαλός κινέω καί εὐθύς τις ἀπό ὁ ἐκκίντρου συμπεριάγω αὐτός , καί οὗτος ὁμαλός περιφέρω . ἵστημι οὖν ὡς ὁ EB . συμβαίνω οὖν ἐπιζεύγνυμι ἀπό ὁ κατά ὁ Z ὄψις ἐπί ὁ ἀστήρ ὁ ZB ὁμαλός μέν κινέω ὁ ἀστήρ ὁ ὑπό AEB γωνία , φαίνω δέ μικρός ὁ ὑπό ΑZB · ὁ γάρ πρός ὁ E γωνία ἐκτός εἰμί ὁ ΒΕΖ τρίγωνος μείζων εἰμί ὁ ἐντός καί ἀπεναντίον ὁ πρός ὁ Z . ἐάν δέ ὡς ἀπό ὁ Γ περίγειος ποιέω ὁ πάροδος κινέω ὁμαλός ὁ ΓΔ περιφέρεια , ὥστε καί ὁ ΕΔ εὐθύς ὁμαλός συμπεριένειμι , καί ἐπιζεύγνυμι πάλιν ἀπό ὁ κατά ὁ Z ὄψις ὁ ΖΔ εὐθύς , εἰμί πάλιν ὁ μέν ὁμαλός ἀπό ὁ περίγειος πάροδος περιέχω ὑπό ὁ ὑπό TEA γωνία , ὁ δέ ἀνώμαλος καί φαίνω ὑπό ὁ ὑπό ΓΖΔ , καί μείζων εἰμί δηλονότι κατά ὁ ἀπό ὁ Ζ περίγειος ὁ φαίνω ὁ ὁμαλός διά ὁ μείζων εἰμί ὁ πρός ὁ Z γωνία ὁ πρός ὁ Ε · καί εἰμί ἐπί μέν ὁ κατά ὁ Β ὁ θέσις ὁμαλός μέν ὁ ὑπό AEB , φαίνω δέ ὁ ὑπό ΑΖΒ , διαφορά δέ ὁ ὑπό EBZ , ἐπί δέ ὁ κατά ὁ δ ὁ ἀστήρ θέσις ὁμαλός μέν ὁ ὑπό ΓΕΔ , φαίνω δέ ὁ ὑπό ΓΖΔ , διαφορά δέ ὁ ὑπό ΕΔΖ . οὗτος οὖν ὁ ὑπόθεσις κατά ὁ ἁπλόος ἁρμόζω ὁ εἴρω σκοπός ὁ μαθηματικός καί ἕτερος ἐξευρίσκω ὁ αὐτός ὁ προερέω δύναμαι ἐπιδείκνυμι , τουτέστιν ὥστε ὁμαλός ὁ ἀστήρ κινέω Μένων ἀνώμαλος αὐτός φαίνω διεξέρχομαι ὁ ὁ διά μέσος ὁ ζῴδιον κύκλος περιφέρεια . νοέω γάρ πάλιν ὁ ΑΒΓΔ κύκλος ὁμόκεντρος πρός ὁ διά μέσος περί κέντρον ὁ E , ἐπί ὅς πάλιν ὁ ἡμέτερος ὄψις , ὁ δέ ἀστήρ μή ἔπος αὐτός ποιέω ὁ κίνησις , ἀλλά ἐπί ὁ ΖΗΘΚ κυκλικός καλέω ἐπίκυκλος ὁ Α κέντρον πάντοτε ἔχω ἐπί ὁ ὁ ΑΒΓΔ κύκλος περιφέρεια , ὥστε κατά μέν ὁ Ζ ἀπόγαιος ὁμοίως γίγνομαι ὁ ἀστήρ , κατά δέ ὁ Θ περιγίγνομαι · καί δῆλος , ὅτι , ὅταν μέν ὁ ἐπίκυκλος ὁ AB τεριφέρειαν ὁμαλός κινέω γίγνομαι κατά ὁ B συμπεριάγω πάλιν καί ὁ EB ὁμαλός , ὁ δέ ἀστήρ ἀπό ὁ Ζ ἀπόγειον ὡς ἐπί ὁ ὁ ποιέω ὁ πάροδος ὁ ΖΗ πάλιν ὁμαλός κινέω , καί ἐπιζεύγνυμι ἀπό ὁ κατά ὁ E ὄψις ὁ EH εὐθύς , ὁμαλός μέν πάλιν ὁ ἀστήρ περιφέρω εἰμί ὑπό ὁ ἐπίκυκλος ὁ ΑΒ περιφέρεια , τουτέστι ὁ ὑπό ΑΕΒ γωνία , φαίνω δέ ὁ ὑπό ΑΕΗ μείζων ὁ ὁμαλός , διαφορά δέ αὐτός γίγνομαι ὁ ὑπό βιόω γωνία . ὅταν δέ ἀπό ὁ Ζ ἀπόγειον μή ὡς ἐπί ὁ ὁ ποιέω ὁ πάροδος , ἀλλά ὡς ἐπί ὁ Κ , ὁ μέν ὑπό ΑΕΒ γωνία πάλιν εἰμί ὁ ὁμαλός πάροδος , ὁ δέ ὑπό ΑΕΚ ὁ φαίνω μικρός ὁ ὁμαλός , διαφορά δέ αὐτός ὁ ὑπό ΕΚΒ · ὥστε ὁ τοιοῦτος ὑπόθεσις δύναμαι πρός ὁ ἀπόγειος ὁ ὁ ἀστήρ πάροδος καί μείζων καί μικρός ἐπιδείκνυμι , | μείζων μέν δηλονότι , ὅταν ὁ ἀστήρ ἀπό ὁ ἀπόγειον ὁ ἐπίκυκλος ἐπί ὁ αὐτός ὁ κύκλος ποιέω ὁ πάροδος , μικρός δέ , ὅταν ἐπί ὁ ἐναντίος , ὁ δέ κατά ἔκκεντρος ἀεί ὁ πρός ὁ ἀπόγειος φαίνω μικρός ὁ ὁμαλός , ἐπεί καί πάντοτε ὁ ὑπό ΑΖΒ φαίνω μικρός εἰμί ὁ ὑπό ΑΕΒ ὁμαλός . οὗτος ὁ ὑπόθεσις ἑκάτερος ὁ ἀστρολογικός σκοπός ἀποδίδωμι ἴδιος λαμβάνω , πλήν ὅτι ἐπί ὁ σελήνη ἄμφω δήω συντίθημι · ὁ γάρ φέρω ὁ σελήνη ἐπίκυκλος ἐπί ἔκκεντρος κύκλος περιάγω ὑποτίθημι , ἵνα σῴζω ὁ φαίνω ὑπό αὐτός . οὗτος δέ ὁ ὑπόθεσις καί ἁπλόος ὁ πρότερος εἰμί οὖον δήω τοσοῦτος σῶμα οὐράνιος ἀναπλάσσω καί σῴζω ὁ φαίνω ὁ τε ἄλλος καί μάλιστα ὁ περί ὁ βάθος καί ὁ ἀνωμαλία , οὔτε δέ ὁ ἀξίωμα ὁ Ἀριστοτέλης φυλάσσω ὁ βούλομαι πᾶς κυκλοφορητικός σῶμα περί ὁ ὁ πᾶς Μέσον κινέω , ἀλλά οὐδέ ὁ ὁ ἀπορία λύσις ὁ εἴρω χώρα ἔχω λοιπός , διά ὅς ὁ λόγος πᾶς οὗτος κινέω · οὐδέ γάρ ὁ ἀνισασμός ἔτι χώρα ἔχω , εἴπερ μηκέτι ἀληθής ὁ εἴρω , ὅτι ὁ μέν πρῶτος φορά εἷς εἰμί πολύς κινέω ὁ θεῖον σῶμα , ὁ δέ πολύς εἰμί εἷς μόνος ἕκαστος · οὖον γάρ πολύς σῶμα κινέω ὁ πρό ὁ τελευταῖος καί ὁ εἷς ἄστρον ἔχω . καί οὗτος ὁ ἄτοπος ἐπάγω οὗτος ὁ ὑπόθεσις ὁ Σωσιγένης οὐδέ ὁ ὁ ἀνελιττουςῶν ἀρέσκω διά ὁ εἴρω καί ὁ ἀστήρ ἔμψυχος εἰμί ἔχω ἴδιος κίνησις · οὐδέ γάρ μέρος μόνος εἰμί ὁ οὐρανός , ἀλλά καί ὅλος κατά ἑαυτοῦ ἕκαστος . ἀληθής οὖν εἄν μᾶλλος ἀξίωμα εἰμί ὁ λέγω , ὅτι πᾶς κυκλοφορητικός σῶμα περί ὁ ἑαυτοῦ κέντρον κινέω , διό , ὅσος μέν ὁ οὐράνιος σῶμα μέσος ἔχω ὁ ὁ πᾶς μέσος , ἀληθής εἶπον περί ὁ μέσος ὁ πᾶς κινέω , ὅσος δέ ἐκτός ἐκεῖνος ὁ μέσος εἰμί μερικός εἰμί , περί ὁ ἑαυτοῦ κινέω μέσος , ὥσπερ ὁ ἀστήρ καί ὁ ἐπίκυκλος καί ὁ ἔκκεντρος , εἴπερ εἰμί καί τοιοῦτος ἐν ὁ οὐρανός σῶμα . οὗτος δέ κινέω περί ὁ ὁ πᾶς μέσος , ἐν μή ὁ ἴδιος κίνησις , ἀλλά ὁ ὁ φέρω αὐτός σφαῖρα ὁμόκεντρος ὁ πᾶς εἰμί . καί οὗτος γε καί ὁ ὁ Ἀριστοτέλης λόγος ἀληθής ἄν εἰμί , ὅτι πᾶς κυκλοφορητικός σῶμα περί ὁ μέσος φέρω ὁ πᾶς , εἰμί μή προστίθημι τις , ὅτι κατά ὁ ἴδιος κίνησις φέρω . ὁ δέ λύσις ὁ ἀπορία μερικός ἔχω χώρα καί ἐπί οὗτος ὁ ὑπόθεσις · καί γάρ ἐπί οὗτος ἀληθής πως εἶπον , ὅτι ἀνισάζω ὁ φύσις καί ποιέω τις τάξις ὁ μέν εἷς φορός πολύς ἀποδίδωμι σῶμα , ὁ δέ εἷς σῶμα πολύς φορός · ἐν γάρ εἷς ἕκαστος ὁ ἴδιος κινέω κίνησις , ἀλλά καί ὁ ὁ ἀπλανής πᾶς κινέω ὁ ὑπό αὐτός καί ὁ ἐπίκυκλος κύκλος οὗτος τε καί ὁ ὁ ὁμόκεντρος ἢ ἔκκεντρος καί ὁ ἀστήρ , ὅς εἷς σῶμα εἶπον , ὁ τε ὁ ἐπίκυκλος καί ὁ ὁμόκεντρος ἢ ἔκκεντρος καί ὁ ὁ ἀπλανής . ἔτι δέ ὁ ἔκκεντρος κύκλος οὐ ἄν ἄγω κύκλος κινέω , μένω , εἴπερ μή περί μέσος , ἀλλά περί ὁ ἔξω ὁ μέσος κινέω , ἐν τε ὁ στρέφω ἐπιλαμβάνω τόπος καί καταλείπω κενός ἀναγκάζω εἰμί , ὁ τε σχῆμα αὐτός ἀλλόκοτος εἰμί ὁ ἐντός ἀεί μέρος ὁ ἐκτός ἀποτέμνω . μήποτε δέ πᾶς διαφεύγω οὗτος ἔκκεντρος σφαῖρα ἐν ομοκεντρον ἐναρμόζω καί ὁ ὁμόκεντρος περί ὁ ἑαυτοῦ κέντρον κινέω περιάγω λέγω ὁ ἔκκεντρος καί αὐτός περί ὁ ἑαυτοῦ κέντρον κινέω · καί πᾶς τέλειος εἴρω σφαῖρα μή δείδω ἐπί ἐκεῖνος ὁ σῶμα διά σῶμα χωρέω . καί ἄλλος δέ ἀστρονομική ἀπορία οὐ ὀλίγος ὁ Σωσιγένης ἀπορέω καί πρός οὗτος ὁ ὑπόθεσις εὐφυής , ὅς ἄλλος ἄν εἰμί σχολή ἐπισκέπτομαι . νῦν δέ δοκέω ὁ περί ὁ οὐρανός καί ὁ οὐράνιος κίνησις λόγος ἀνερευνάω καί ὁ ἀποδείκνυμι βεβαιόω , διά ὅς ἐγκύκλιος τε καί ὁμαλεύς καί τάσσω δείκνυμι , ἐπεί φαίνω ἀνώμαλος τε καί ἄνοδος ἔχω καί κάθοδος , ἔννοια παρέχω , τίνω ὑποτίθημι διά ὁμαλός καί ἐγκύκλιος καί τάσσω κίνησις ὁ τε παλαιός ἀστρονόμος καί ὁ μεταγενής σῴζω ὁ φαίνω . εἰμί οὖν μᾶλλον ὁ περί ὁ οὐρανός λόγος οὗτος προσήκω ἤ2 ὁ περί ὁ πρῶτος φιλοσοφία , σοφία , μηδείς ἐγώ αἰτιάομαι ὁ πλείων ὁ λόγος παρέκβασις , εἰμί κατά καιρός εἰμί γίγνομαι . ἀλλά ἐπί ὁ ἑξῆς ὁ ὁ Ἀριστοτέλης λόγος γῆ εἶμι . p . 293a 15 λοιπός δέ περί ὁ γῆ εἶπον ἠώς ὁ καί πειράω συγκοσμέω . ἐπί ὁ δέκατος καί τελευταῖος ὁ βιβλίον κεφάλιον ὁ περί ὁ γῆ μέτειμι οἰκέω καί αὐτός ὁ περί ὁ οὐρανός λόγος ὑπάρχω . μνημονεύω γάρ πρότερος ὁ γῆ καί ὡς ἐν μέσος κεῖμαι ὁ πᾶς οὐρανός καί ὡς ἀκίνητος καί κέντρον λόγος πρός αὐτός ἔχω καί ἀπό ὁ σφαιροειδής αὐτός ὁ ὁ οὐρανός σφαιροειδής ἀποδείκνυμι καί ἁπλόος ὁ κατά ὁ πρός ὁ οὐρανός αὐτός σχέσις ἐκ ὑπόθεσις λαμβάνω οὗτος νῦν ἀποδείκνυμι , ἵνα τέλος ὁ περί ὁ οὐρανός λόγος εἰμί · καί γάρ καί ὁ ἀστρονόμος περί οὐρανός καί ὁ οὐράνιος πραγματεύομαι περί ὁ γῆ καί αὐτός οὗτος δείκνυμι , ὅτι ἐν μέσος ὁ οὐρανός καί ὅτι ἀκίνητος κέντρον λόγος ἔχω πρός ὁ οὐρανός καί ὁ σχῆμα σφαιροειδής . πᾶς γάρ αὐτός οὗτος κατά ὁ σχέσις ὑπάρχω ὁ πρός ὁ οὐρανός , ὁ δέ ἄλλος , ὅσος ὑπάρχω ὁ γῆ κατά ὁ πρός ὁ ἄλλος τρεῖς στοιχεῖον δύνταξιν , ἐν ὁ δύο βιβλίον ὁ ἐφεξῆς εἴρω . τρεῖς οὖν περί αὐτός προβάλλω περί τε ὁ θέσις αὐτός , ὅπου κεῖμαι τυγχάνω , καί δύο , πότερος ὁ ἠρεμέω εἰμί ἢ ὁ κινέω , καί τρίτος περί ὁ σχῆμα αὐτός , ὁ προκαταβάλλω καί περ ) οὗτος δόξα πρῶτος ἐκτίθημι καί πρός αὐτός ὑπαντάω οὗτος ὁ δοκέω ἑαυτοῦ περί οὗτος συλλογίζομαι . πρῶτος δέ περί ὁ θέσις λέγω , ὅτι ὁ μέν ἤπειρος ὁ κόσμος λέγω οὐδέ ἄν ζητέω ὁ ἐν ὁ πᾶς θέσις αὐτός · ἐν γάρ ἤπειρος οὔτε ἀρχή οὔτε μέσος οὔτε τέλος εἰμί · ὁ δέ περαίνω ὁ κόσμος λέγω ὁ μέν πλεῖστος ἐπί ὁ μέσος κεῖμαι λέγω ὁ γῆ , ὥσπερ Ἐμπεδοκλῆς καί Ἀναξίμανδρος καί Ἀναξιμένης καί Ἀναξαγόρας καί Δημόκριτος καί Πλάτων · ἀντιφάσκω δέ ὁ Πυθαγόρειος · οὗτος γάρ σημαίνω ὁ ἐναντίος · οὖον περί ὁ μέσος λέγω αὐτός , ἀλλά ἐν ὁ μέσος ὁ πᾶς πῦρ εἰμί φημί , περί δέ ὁ μέσος ὁ ἀντίχθων φέρω φημί γῆ εἰμί καί αὐτός , ἀντίχθων δέ καλέω διά ὁ ἐκ ἐναντίος ὅδε ὁ γῆ εἰμί , μετά δέ ὁ ἀντίχθων ὁ γῆ ὅδε φέρω καί αὐτός περί ὁ μέσος , μετά δέ ὁ γῆ ὁ σελήνη · οὗτος γάρ αὐτός ἐν ὁ περί ὁ Πυθαγορικός ἱστορέω · ὁ δέ γῆ ὡς εἷς ὁ ἄστρον εἰμί κινέω περί ὁ μέσος κατά ὁ πρός ὁ ἥλιος σχέσις νύξ καί ἡμέρα ποιέω · ὁ δέ ἀντίχθων κινέω περί ὁ μέσος καί ἕπω ὁ γῆ οὗτος οὐ ὁράω ὑπό ἐγώ διά ὁ ἐπιπροσθέω ἐγώ ἀεί ὁ ὁ γῆ σῶμα . οὗτος δέ , φημί , λέγω οὖον πρός ὁ ἐναργής πρᾶγμα ὁ λόγος καί ὁ αἴτιος ἁρμοδίως σητάω , ἀλλά πρός τις ἑαυτοῦ δόξα καί λόγος ὁ φαίνω πρᾶγμα προσέλκω καί πειράω ἐκεῖνος οὗτος συναρμόζω , ὅσπερ εἰμί ἄτοπος · τέλειος γάρ ἀριθμός ὑποτίθημι ὁ δεκάς βούλομαι καί ὁ κυκλοφορητικός σῶμα ὁ ἀριθμός εἰς δεκάς συνάγω . θέω οὖν , φημί , ὁ ἀπλανῆ εἷς καί ὁ πλανάω ἑπτά καί ὁ γῆ οὗτος ὁ ἀντίχθων ὁ δεκάς συμπληρόω . καί οὗτος · μέν αὐτός ὁ ὁ Πυθαγόρειος ἀποδείκνυμι · ὁ δέ γνήσιος αὐτός μετέχω πῦρ μέν ἐν ὁ μέσος λέγω ὁ δημιουργικός δύναμις ὁ ἐκ μέσος πᾶς ὁ γῆ ζῳογονέω καί ὁ ἀποψύχω αὐτός ἀναθάλπω · διό ὁ μέν χήν πύργος αὐτός ὡς αὐτός ἐν ὁ Πυθαγορικός ἱστορέω , ὁ δέ Δῖος φυλακή , ὡς οὗτος , ὁ δέ Δῖος θρόνος , ὡς ἄλλος φημί . ἄστρον δέ ὁ γῆ λέγω ὡς ὄργανον καί αὐτός χρόνος · ἡμέρα γάρ εἰμί οὗτος καί νύξ αἰτία · ἡμέρα μέν γάρ ποιέω ὁ πρός ὁ ἥλιος μέρος καταλάμπω , νύξ κατά ὁ κῶνος ὁ γίγνομαι ἀπό αὐτός σκιά . ἀντίχθων δέ ὁ σελήνη καλέω ὁ Πυθαγόρειος , ὥσπερ καί “ αἰθέριος γῆ , ” καί ὡς ἀντιφράσσω ὁ ἡλιακός φάος , ὅσπερ ἴδιος γῆ , καί ὡς αποπερατουω ὁ οὐράνιος , καθάπερ ὁ . δελήνην . ὁ ὑπό σελήνη . p . 293.127 Πολύς δέ εἄν καί ἕτερος συνδοκέω ἠώς ὁ ὁ οὗτος ἔχω ὁ χώρα πῦρ . μέλω καί ὁ Πλάτων καί κατά ζῆλος ἐκεῖνος ὁ Ἀριστοτέλης ὁ μή δοκέω ἐρῆμος ὁ ἀρχαῖος λόγος καταψηφίζομαι , διό παρίστημι πρότερος αὐτός , ὡς δυνατός εἰμί , πιθανός · ὅσπερ καί νῦν ὁ Ἀριστοτέλης ποιέω λέγω , ὅτι πολύς εἄν καί ἄλλος συνδοκέω μή ὁ μέσος χώρα ἀποδίδωμι ὁ γῆ , εἰμί ὁ πιστόν μή ἐκ ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις τις λαμβάνω , ἀλλά ἐκ ὁ ὁ λόγος πιθανότης . καί γάρ δυνατός πιθανός κατασκευάζω , ὅτι ὁ πῦρ ἐν ὁ μέσος εἰμί , ἀλλά οὐ ὁ γῆ · καί ἐκτίθημι πιθανός λόγος ἀξίωμα προλαμβάνω , ὅτι ὁ τίμιος ὁ σῶμα ὁ ὑπό σελήνη ὁ τίμιος ὁ ὑπό σελήνη προσήκω χώρα , καί συλλογίζομαι ἐν πρῶτος σχῆμα οὗτος · ὁ πῦρ ὁ σῶμα τίμιος , ὁ τίμιος ὁ σῶμα οἰκεῖος ὁ τίμιος τόπος · καί συμπέρασμα , ὅτι ὁ πυρός οἰκεῖος τόπος ὁ τίμιος · ἀλλά μήv τίμιος ὁ τόπος ὁ μέσος · ὁ γάρ πέρας τίμιος , ἐν δέ ὁ κόσμος ὁ ἔσχατος τε καί ὁ μέσος πέρας · ὥστε καί τόπος ὑπό σελήνη ὁ μέσος τόπος · εἰμί οὖν ὁ πυρός ὁ τίμιος τόπος οἰκεῖος , τίμιος δέ ὑπό σελήνη ὁ μέσος , ὁ πυρός ἄρα οἰκεῖος τόπος ὁ μέσος . οὗτος δέ ὁ δόξα νέος μέν ὁ Ἀριστοτέλης Ἀρχέδημος γίγνομαι , πρό δέ Ἀριστοτέλης τίς οὕτως δοξάζω , ἐκ ὁ ἱστορία , φημί Ἀλέξανδρος , ζητητέος . μήποτε δέ οὐ ὡς ἄλλος τις παρά ὁ Πυθαγόρειος δοξάζω οὕτως εἶπον πολύς δέ ἄν καί ἕτερος συνδοκέω , ἀλλά ὅτι καί ἄλλος ἄν οὗτος συνδοκέω πιθανός πως ἐκτίθημι ὁ λόγος · διό καί ἐφεξῆς ὁ ὁ Πυθαγόρειος ἀπόδειξις ἐκτίθημι ὡς καί οὗτος πιθανός ἐπιχειρέω . ὁ γάρ Πυθαγόρειος , φημί , οὖον μόνος διά ὁ ὁ δεκάς ὁ κυκλοφορητικός σῶμα συμπληρόω ὁ μέν γῆ περί ὁ μέσος λέγω κινέω , ὁ δέ πῦρ ἐν ὁ μέσος ἱδρύω , ἀλλά ἔτι καί διά οὗτος ὁ πῦρ ἐν ὁ μέσος ἱδρύω λέγω διά ὁ μάλιστα προσήκω φυλάσσω ὁ κύριος ὁ πᾶς , ὁ δέ μέσος , τουτέστι ὁ ἐν ὁ μέσος , τοιοῦτος εἰμί ὡς φυλάσσω , ἅτε μηδείς ἀλλότριος πλησιάζω καί ὁ συνοχικός καί φρουρητικός ἰδιότης ὁ θεός ἀπολαύω μάλης ὁ κέντρον . διότι ἐν φυλάσσω ἐν ὁ μέσος ὁ πῦρ , διά οὗτος Δῖος φυλακή αὐτός καλέω ὡς φυλάσσω ὑπό ὁ ἐν ὁ κέντρον δημιουργικός συνοχεύς . δυνατός δέ καί κύριος μέν ὁ πᾶς ὁ μέσος αὐτός λέγω , ὅσπερ καί τίμιος ὁ ὡς ἔσχατος λέγω πρότερος , καί οὗτος μάλιστα προσήκω φυλάσσω , ὁ δέ φυλάσσω εἰμί ὁ οὗτος ἔχω ὁ χώρα πῦρ , ὅς διά ὁ φυλάσσω ἀλλά οὖον διά ὁ φυλάσσω φυλακή Δῖος ὀνομάζω · ὥστε ὁ μέν πρότερος ἐπιχείρημα ὁ πῦρ ἐν ὁ μέσος τίθημι ὡς τίμιος ἐν χώρα τίμιος , οὗτος δέ ὡς φυλακτικός ἐν ὁ μάλιστα φυλάσσω ὀφείλω . κατά δέ ὁ αὐτός ἐξήγησις ὁ Δῖος φυλακή ὀνομάζω καί ὁ ἑξῆς ἀπαρτάω ἀνάγκη λαμβάνω , οὗτος δέ μᾶλλον ὁ ἐξήγησις ὁ ὁ κύριος ὁ μέσος λαμβάνω ἀλλά οὖον ὁ πῦρ ἔοικα ὁ ἑξῆς λέγω συμφωνέω . p . 293b4 ὅσπερ ὁ μέσος ἀπλόος λέγω ἔως ὁ περί μέν οὖν ὁ τόπος ὁ γῆ οὗτος ἔχω τις ὁ δόξα . καί ὁ πρότερος ἐπιχείρημα καί ὁ προσεχῶς εἴρω ὁ μέν τίμιος χώρα ὁ μέσος λαμβάνω , ὁ δέ κύριος ὁ πᾶς ὁ μέσος , καί ἐκ οὗτος συνάγω ἑκάτερος , ὅτι ὁ πῦρ μέσος εἰμί , ἔλεγχος ὁ λόγος ἐκ ὁ ὁ μέσος ὁμωνυμία καί λέγω , ὅτι οὕτως ἐπιχειρέω ὁ λόγος ὡς μοναχός ὁ μέσος λέγω καί μηδείς διαφέρω ὁ κατά ὁ μέγεθος μέσος καί ὁ κατά ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις . καίτοι ἐν ὁ ζῷον οὖον αὐτός ἑκάτερος , ἀλλά ὁ μέν σωματικός μέγεθος ἐν αὐτός μέσος εἰμί , ἀπό ὅς ὁ ἑκατέρωθεν μέγεθος ἴσος εἰμί , οἷος ὁ ὀμφαλός , ὁ δέ κατά φύσις μέσος ἐκεῖνος εἰμί , ἐν ὅς ὁ τίμιος εἰμί καί ὁ κατά ὁ εἰμί ἀρχή , οἷος ὁ περί ὁ Καρδία εἰμί τόπος , ἔνθα ἄν εἰμί οὗτος ἢ ὁ οὗτος ἀνάλογος . οὕτως οὖν καί περί ὁ ὅλος κόσμος ὡς μέν μέγεθος καί σῶμα σφαιρικός συμβαίνω μέσος ὁ κέντρον εἰμί , ὡς δέ ὁ τίμιος καί ὁ ὁ Καρδία ἀναλογέω ἄλλος τίς χρή ζητέω ὁ μέσος καί οὖον ὁ κέντρον , ἀλλά ὁ ἀπλανῆ μᾶλλον σφαῖρα ὡς ἀρχή ὁ εἰμί ὁ κόσμος καί συμπεριφέρω ὁ ἄλλος καί περιέχω ὁ ὅλος σωματικός φύσις . ἐνταῦθα οὖν χρή ζητέω ὁ τίμιος , ὅπου μηδέ φυλακή εἰμί χρεία καί μή ὁ κέντρον λέγω θορυβέω περί αὐτός ὡς φυλακή δήω καί διά οὗτος ὁ πῦρ φυλακή ὁ Δῖος καλέω εἰσάγω ἐπί ὁ κέντρον · ὥστε καί πρότερος , ὅτε λέγω μάλιστα κέω φυλάσσω ὁ κύριος ὁ πᾶς , φυλάσσω μέν ὁ μέσος λέγω , φυλάσσω δέ ὁ πῦρ . λέγος δέ καί οὗτος , ὅτι διχῶς λέγω ὁ μέσος ὁ μέν κατά 230b ὁ φύσις ἀρχή καί τίμιος εἰμί εἰμί . ὁ δέ ὁ τόπος μέσος τελευτή μᾶλλον ἔοικα ἢ ἀρχή . οὗτος δέ δείκνυμι οὕτως · ὁ κατά ὁ τόπος μέσος καί μάλιστα ἐν ὁ σφαιρικός σχῆμα ὁρίζω καί περιέχω ὑπό ὁ ἀρχή περαίνω , ὁ δέ ἀρχή ὁρίζω καί περιέχω · εἰμί οὖν ὁ μέν ὁρίζω καί περαίνω ὕλη ἀναλογέω , ὁ δέ ὁρίζω καί περαίνω εἶδος καί ὁ εἰμί , τίμιος δέ ὁ εἶδος καί ὁ οὐσία ὁ ὕλη εἰμί , τίμιος ἄρα ὁ ἀρχή ὁ μέσος . ὅλως δέ ὁ παράβολος οὗτος σύγκρισις αἱρέω μένος τις ποιέω καί οὗτος εἄν εἶπον , ὅτι ἄνωθεν ἀπό ὁ ἀπλανής ὁ δημιουργία προέρχομαι ἀπό ὁ οὐρανός πρός ὁ ὑπό σελήνη ὑπέρχομαι καί ἐνταῦθα ὁ ἀνώτερος στοιχεῖον ἀγαθός ὁ ὑποκάτω παράγω , ὡς εἰς ἔσχατος ἀποτελευτάω ὁ γῆ καί ὁ ὁ πᾶς κέντρον . μήποτε δέ ὁ ὅλος οὐρανός τέλειος σφαῖρα μέχρι ὁ κέντρον χρή νοέω καί οὗτος ὁ ἀμερής ὁ κέντρον καί ὁ συνεκτικός καί ὁ ἀρχικός σέβομαι ἀντιπλεονεκτέω ἐν ὁ οὐρανός λέγω ὁ τε μέσος αὐτός καί ὁ πέριξ καί ὁ Πυθαγόρειος ἴσως ὁ ἐν ὁ κέντρον θέω λανθάνω ὁ πονηρός ἐμφαίνω προθυμέομαι . ὅλως δέ ὅτι τίμιος ὁ κέντρον λέγω , ὡς ἀρχή καί αὐτός <καὶ> πέρας εἰμί , ὥσπερ καί ὁ οὐρανός , τίμιος ὁ μεταξύ διό καί ὁ πρῶτος ἐπιχείρημα οὗτος συλλογίζομαι · ὁ πέρας ὁ μεταξύ τίμιος · ὁ δέ ἔσχατος καί ὁ μέσος πέρας · ὥστε οὖον πρός ὁ οὐρανός ὁ σύγκρισις γίγνομαι ὁ κέντρον , ἀλλά ἄμφω πρός ὁ μεταξύ . καί γάρ καί ὁ Πλάτος πρῶτος καί πρέσβυς ὁ γῆ ἐν ὁ μέσος εἰμί οὐ ὁ οὐρανός φημί , ἀλλά ὅσος ἐντός οὐρανός γίγνομαι . p . 293b 16 ὅμοιος δέ καί περί μονή καί κίνησις ἠώς ὁ ὁ ἥμισυς ἀπέχω ἐγώ ὁ διάμετρος . μετά ὁ περί ὁ θέσεω·ς ὁ γῆ ἱστορία καί ὁ περί ὁ κίνησις νῆσις αὐτός καί μονή ἱστορέω δόξα καί λέγω , ὅτι , ὅσος μή ἐπί ὁ μέσος κεῖμαι λέγω ὁ γῆ , οὗτος κινέω κύκλος φημί αὐτός περί ὁ μέσος , ὥσπερ ὁ Πυθαγόρειος , καί οὖον μόνος ὁ γῆ , ἀλλά καί ὁ ἀντίχθων κινέω περί ὁ μέσος λέγω ] · ἔνιοι δέ δοκέω μή ὁ ἀντίχθων εἷς εἰμί , ἀλλά πλείων σῶμα τοιοῦτος ἐνδέχομαι φέρω περί ὁ μέσος , ὥσπερ δέ ὁ ἀντίχθων ἄδηλος ἐγώ λέγω ὁ Πυθαγόρειος διά ὁ ὁ γῆ ἐπιπρόσθησις , οὗτος καί οὗτος διά ὁ αὐτός αἴτιος μή ὁράω πρός ἐγώ . τίνω δέ ὁ τοιοῦτος δόξα , οὐ εἶπον . λέγω δέ ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι δύναμαι οὗτος καί ὡς Πυθαγόρειος τις ἐπί οὗτος γίγνομαι ὁ δόξα ἀκούω . τεκμήριον δέ ποιέω ὁ λόγος ὅδε ὁ ὁ σελήνη πολλάκις ἐκλείπω καί πρός ὁ ἥλιος · διά γάρ ὁ μή μόνος ὑπό ὁ γῆ , ἀλλά καί ὑπό ὁ ἄλλος οὗτος σῶμα ὁ περί ὁ μέσος κινέω ἀντιφράσσω πολλάκις αὐτός ἐκλείπω , ἐπεί δέ ὁ μή ἐπί ὁ μέσος λέγω ὁ γῆ , ἀλλά ἔξω ὁ μέσος ἢ ἵστημι ἢ κινέω , ἀντιπίπτω ὁ ὁ φαίνω ὡς κέντρον λόγος ἔχω ὁ γῆ καί ἐν ὁ μέσος εἰμί οὗτος συμβαίνω · εἰμί γάρ μή μέσος ὁ πᾶς τυγχάνω ὁ γῆ κέντρον λόγος ἔχω πρός ὁ οὐρανός , οὐ ἄν ὁ ἀπό διάφορος τόπος τηρέω ὁ αὐτός ἀστήρ ἰσομεγέθης φαίνω , ὡς εἰμί ἐν ὁ αὐτός τόπος τυγχάνω ὁ τηρέω · ἀλλά καί ὁ διά ὁ ὄψις ἐγώ ἐκβάλλω ἐπίπεδος , ὁ καλέω ὁρίζων , διχοτομέω φαίνω πάντοτε ὁ οὐράνιος σφαῖρα καί ὁ ἐν αὐτός μέγας κύκλος , ὡς ἓξ μέν ἀεί ζῴδιον ὁ ζῳδιακός κύκλος ὑπέρ γῆ ἐγώ φαίνω , ἓξ δέ ὑπό γῆ μένω , ὅσπερ οὖον συμβαίνω , εἰμί μέγεθος τίς αἰσθητός ἔχω πρός ὁ οὐρανός ὁ γῆ ἢ μή ἐν ὁ μέσος εἰμί · οὗτος οὖν καί ὁ τοιοῦτος ἔνστασις ὡς ἀπό ἐκεῖνος λύω ὁ Ἀριστοτέλης δύναμαι φημί ὁ · φαίνω σῴζω καί · κατά ὁ τοιοῦτος δόξα ὡς καί κατά ὁ ἐν μέσος λέγω εἰμί ὁ γῆ . οὐδέ γάρ ὁ ἐν μέσος λέγω κέντρον αὐτός ὁ πᾶς λέγω · οὖον γάρ ἀμερής εἰμί , ὥσπερ ὁ κέντρον , τοσοῦτος ἔχω μέγεθος · ἀλλά καί κατά οὗτος ὁ ὁ πᾶς κέντρον οὐ ὁ γῆ ὅλος εἰμί , ἀλλά ὁ ὁ γῆ κέντρον . οὗτος δέ εἰμί ὁ ὁ γῆ ἐπιφάνεια , ἀπό ὅς ὁ τε τηρέω γίγνομαι καί ὁ ἐπίπεδος ὁ ὁρίζω ἐκβάλλω , ὁ ἡμισφαίριον ὅλος ὁ γῆ ἀπέχω ἀπό ὁ κέντρον ὁ πᾶς . εἰμί οὖν ὁ ἡμισφαίριον ἐγώ ἀπέχω ὁ κέντρον ὁ ἐπί ὁ ἐπιφάνεια ὁ γῆ οἰκέω οὐδείς γίγνομαι παραλλαγή πρός ὁ φαίνω , ὡς εἰμί καί ἐπί αὐτός ὁ κέντρον εἰμί , ἄν ὅλος ὁ σφαῖρα ἀπέχω τις ὑποτίθημι ὁ κέντρον ὁ γῆ , ὡς ὁ ἐκτός ὁ κέντρον λέγω αὐτός εἰμί , οὐδείς κωλύω σῴζω ὁ φαίνω . εἰμί μέν γάρ ἐν ὁ μέσος ὁ γῆ εἰμί ἐν ὁ κέντρον ἐγώ οἰκέω , εἰμί εἄν πολύς παραλλαγή πρός ὁ λέγω ἔξω ὁ μέσος ὁ γῆ εἰμί , εἰμί δέ καί ἐν ὁ μέσος ὁ γῆ ὑποτίθημι οὐ ἐν ὁ κέντρον οἰκέω , ἀλλά ἐν ὁ ἐπιφάνεια , οὖον πολύς ἔχω παραλλαγή ὁ ὁ γῆ ἐπιφάνεια , ἐν ἐν ὁ μέσος ὁ γῆ κεῖμαι ἄν ἔξω ὁ μέσος . καί γάρ ὁ ἐκτός καί ὁ ἐν ὁ μέσος κεῖμαι γῆ ὁ πρός ἀλλήλων νεύω ἐπιφάνεια ἐν ὁ αὐτός σχεδόν εἰμί τόπος δύναμαι . p . 293b30 ἔνιοι δέ καί κεῖμαι ἐπί ὁ κέντρον ἔως ὁ | ὥσπερ ἐν ὁ τίμιος γράφω . εἶπον περί ὁ λέγω ἔξω ὁ κέντρον κεῖμαι ὁ γῆ περί ὁ κέντρον κινέω ἐπάγω , ὅτι ἔνιοι καί κεῖμαι αὐτός ἐπί ὁ κέντρον λέγω εἴλω καί κινέω , ὥσπερ ἐν ὁ Πλάτων Τίμαιος γράφω . ἀλλά ὁ μέν ἐν Τίμαιος ῥῆσις ὁ Πλάτων οὕτως ἔχω · “ γῆ δέ τροφός ἡμέτερος , εἴλω δέ περί ὁ διά πᾶς τείνω πόλος φύλαξ καί δημιουργός νύξ τε καί ἡμέρα μηχανάομαι πρῶτος καί πρέσβυς θεός , ὅσος ἐντός οὐρανός γίγνομαι ’’ . διά πᾶς δέ τείνω πόλος ὁ ἄγω λέγω νῦν · τρεῖς γάρ ὁ πόλος σημαίνω παρά Πλάτων · καί γάρ ὁ οὐρανός ἐν Φαίδων πόλος καλέω καί ὁ πέρας ὁ ἄγω , περί ὁ πολεύω ὁ οὐρανός , ἐν ὁ Τίμαιος καί νῦν ὁ ἄγω . ὁ δέ εἴλω , εἴτε διά ὁ ἰῶτα γράφω , ὁ δεσμέω δηλόω , καί οὕτως καί ὁ Ἀπολλώνιος ὁ ποιητής “ δεσμός εἴλω μέγας ἀποσείω νοέω καί Ὅμηρος “ ἰλλάς ἰλλάς οὐ ἐθέλω βίαιος δήω ἄγω ” , εἴτε διά ὁ εἰμί δίφθογγος γράφω , καί οὕτως ἔργω δηλόω , ὡς καί Αἰσχύλος ἐν Βασσάρα · καί ὅτι ὁ εἴλω οὕτως ὑπό ὁ Πλάτων εἴρω , δηλόω ὁ ἐν Φαίδων περί ὁ γῆ εἴρω , ἐν ὅς φημί “ ἰσόρροπος γάρ πρᾶγμα ὁμοιόω τις ἐν μέσος τίθημι οὐ ἔχω μᾶλλον οὐδέ κακός οὐδαμόσε κλίνω , ” δηλόω δέ καί ὁ Τίμαιος ῥητός , ὅσπερ ὁ Πλάτος ἐν οὗτος παρέχω , οὕτως ἔχω “ γῆ δέ ἐν μέσος ἱδρύω ἑστία θεός ὅρος τε ὄρφνη καί Αὐγᾶς γίγνομαι δύσις τε καί ἀνατολή γεννάω κατά ἀποτομή ὁ ὁρίζω · πρέσβυς δέ εἰμί ὁ ἐντός οὐρανός σωμάτων’’ . εἶτα ὀλίγος εἶπον περί ὁ ἄλλος στοιχεῖον ἐπάγω “ ὥστε ῥίζα πᾶς καί βάσις ὁ ἄλλος ὅς γῆ καί ἐρείδω ἐπί ὁ αὐτός ῥοπή . Οὖ δέ Αλέξανδρος “ Τούο Ἀριστοτέλους’’ φημί “ οὗτος λέγω εἴρω ἐν τίμιος καί ὁ λέξις αὐτός ὁ ιλλομενω σημαίνω ὁ βιάζομαι ὡς οὐ οὕτως εἴρω πρός ἴδιος ὑπόθεσις ὁ λέγω μεταφέρω εἰμί · καί γάρ ὁ στρέφω , φημί , ἵημι ὅς μεταλαμβάνω ὁ εἴλω , καί αὐτός κίνησις εἰμί σημαντικός . εἰμί δέ ἀλλαχοῦ’’ , φημί , “ ó Πλάτος ἄλλως λέγω , ὑπό ὁ ἐν Φαίδων δηλονότι νύσσω , “ οὐδείς τοῦτος , φημί , “ πρός ὁ λόγος · ὁ γάρ Ἀριστοτέλης ὁ ἐν Τίμαιος εὐθύνω , εἴτε ἀρέσκω αὐτός Πλάτος οὗτος λέγω εἴτε καί ὡς Τίμαιος δοκέω . οὗτος ὁ Ἀλέξανδρος λέγω , ἵνα ἀπό ὁ τελευταῖος ὁ εἴρω ἄρχω , ὅτι ὁ Τίμαιος ἱδρύω ὁ γῆ ἐν ὁ μέσος λέγω καί βαίνω καί ἐρείδω , πρόδηλος ἐκ ὁ παρατίθημι αὐτός ῥῆμα . ὁ δέ λέξις δηλόω μέν ὡς ἐπίπαν ὁ δέω1 , ὡς ὁ παρατίθημι χρῆσις σημαίνω , δηλόω δέ καί ὁ συστρέφω , ὅταν διά ὁ εἰμί δίφθογγος γράφω , πρῶτος μέν διά εἷς ὁ λ γράφω , ἔπειτα καί ἐπί ὁ κυκλικός σχῆμα λέγω ὁ συστρέφω , κἀν ἀκίνητος ᾗ · δέ οὗτος , ἄν ἑκάτερος ὁ λέξις σημαίνω καί ὁ δήω καί ὁ κινέω , πῶς ἐσθίω ὁ Πλάτων ἀποδέχομαι ὁ λόγος ὁ ὁ Τίμαιος παραξέω οὕτως ἔχω , ὁ ὁ ἠρεμία ἀποδείκνυμι ὁ γῆ ; ἆρα ὡς δέω1 ἢ ὡς κινέω σημαίνω ; ἀλλά Ἀριστοτέλης , φημί , οὗτος λέγω εἴρω οὐ εὔλογος ἀντιλέγω · ὁ γάρ εἰμί οὔτε ὁ ὁ λέξις σημασία εἰκός εἰμί ἀγνοέω αὐτός οὔτε ὁ ὁ Πλάτων νόος . μήποτε οὖν εἰς πᾶς ἀποβλέπω καλῶς ἔχω λέγω , ἢ ὅτι ὁ λέξις καί ὁ συστρέφω δηλόω εἰς οὗτος μεταλαμβάνω αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης , ὥσπερ εἴωθα καί ὁ φαίνω ὁ λόγος διελέγχω σπουδάζω διά ὁ ἐπιπόλαιος λαιός ἐκδέχομαι , ὡς εἄν εἰμί λέγω μετά ὁ περί ὁ μέσος κινέω οὗτος λέγω · εἰμί τις νομίζω ὁ Πλάτων ἐν ὁ μέσος λέγω αὐτός κινέω ὁ εἴλω ὡς κινέω ἐκδέχομαι , ἅμα μέν εἰμί τις καί ἄλλος ὑπόθεσις ὁ κινέω λέγω ὁ γῆ · ἢ γάρ περί ὁ μέσος ἢ ἐν ὁ μέσος ὑποτίθημι κινέω · ἅμα δέ καί ὁ ὁ ὁ Πλάτων οὕτως ἀποδέχομαι ἐλέγχω . ἢ οὖν οὗτος ῥητέος ἢ ὅτι ὁ καί κινέω νέομαι ὁ εἴλω ὕστερος ὑπό τις προστίθημι , ὁ δέ Ἀριστοτέλης προτίθημι ἐν ἀρχή ζητέω περί ὁ γῆ , πότερος ὁ ἠρεμέω εἰμί ἢ ὁ κινέω , καί ἱστορέω ὁ κινέω λέγω αὐτός περί ὁ μέσος ἐπάγω καί ὁ δήω καί ὁ ἠρεμέω ἐν ὁ μέσος μαρτυρία ἀπό ὁ Πλάτων Τίμαιος · μή πρόσκειμαι γάρ ὁ καί κινέω δυνατός καί οὕτως ἐκδέχομαι ὁ λόγος . ὅτι γάρ ὁ ἀντίκειμαι ποιέω ὁ ἱστορία καί οὖον μόνος ὁ κινέω , ἀλλά καί ὁ μένω , δηλόω καί ὁ περί ὁ σχῆμα ἐπάγω , ὅτι παραπλήσιος ὁ ἐπί ὁ κίνησις καί ὁ μονή καί ὁ σχῆμα ὁ μέν σφαιροειδής , ὁ δέ τυμπανοειδής λέγω . ἐν ὁ κέντρον δέ εἰμί ὁ γῆ καί κύκλος κινέω , ὁ δέ οὐρανός ἠρεμέω Ἡρακλείδης ὁ Ποντικός ὑποτίθημι σῴζω οἴομαι ὁ φαινουενη . p . 293b32 παραπλήσιος δέ καί περί ὁ σχῆμα ἀμφισβητέω . καί περί ὁ σχῆμα διάφορος εἰμί ὁ ἱστορία φημί ὁ μέν σφαιροειδής λέγω ὁ γῆ , ὁ δέ πλατύς καί τυμπανοειδής . ὁ δέ τυμπανοειδής λέγω , φημί , τεκμήριον οὗτος ποιέω , ὅτι δύο καί ἀνατέλλω ὁ ἥλιος εὐθύς ἔχω φαίνω ὁ · διορίζω ὁ τε φαίνω αὐτός καί ὁ ἀφανής · καίτοι , εἰμί σφαιροειδής εἰμί , φημί , ὁ γῆ ἐπιπροσθέω ὁ ἥλιος , ὁ ἀποτομή μηνοειδής ἢ ἀμφίκυρτος γίγνομαι , ὡς ἐπί ὁ ἔκλειψις ὁράω ὁ ἡλιακός καί σεληνιακός , ἐπί μέν ὁ ἡλιακός ὁ σελήνη ἀντιφράσσω , ἐπί δέ ὁ σεληνιακός ὁ κῶνος ὁ νῦν δέ , φημί , ἐν ὁ ἐπίπεδος ὁ τυμπανοειδής σχῆμα εἰμί εὐθύς ὁ ἀποτομή ὁράω · ἐάν γάρ ἐν ὁ αὐτός ἐπίπεδος ὁ ὄμμα κύκλος περιφέρεια τίθημι , εὐθύς φαίνω , ὡς ἐν ὁ ὀπτικός δείκνυμι . δή ὁ οὗτος λέγω ὁ Ἀριστοτέλης φημί , ὅτι οὖον προσλογίζω ὁ τε ἀπόστημα ὁ ἥλιος πολύς εἰμί πρός ὁ γῆ καί ὁ ὁ ἡλιακός σῶμα μέγεθος μικρός φαίνω ὡς πρός ὁ ἀπόστημα , καί ὅτι ὁ ἐν ὁ μικρός φαίνω σῶμα κύκλος ἀπό πλείων διάστημα εὐθύς φαίνω · καί γάρ ὁ σφαιρικός ἐπιφάνεια πόρρωθεν ἐπίπεδος δοκέω , ὁ ὁ ἥλιος καί ὁ σελήνη . ἀλλά εἰμί ὁ ἀπόστημα καί ὁ φαίνω μικρότης ὁ μέγεθος αἰτία ὁ εὐθύς ὁ ἀποτομή φαίνω , διά τίς μή οὗτος συμβαίνω καί ἐπί ὁ ἔκλειψις ὁ ἡλιακός καί σεληνιακός ; καί γάρ ὁ ἀπόστημα ὁ αὐτός καί ὁ φαίνω μέγεθος . τάχα οὖν ῥητέον , ὅτι , εἰμί μέν ἔξω ὁ γῆ εἰμί ὁράω ὁ ἥλιος μερικός ἐπιπροσθέω ὑπό ὁ γῆ , πάντως εἄν περιφερής ἐγώ φαίνω ὁ ἀποτομή , ὥσπερ καί ὁ ὁ ἥλιος ἐν ὁ ἡλιακός ἔκλειψις ὑπό ὁ σελήνη ἐπιπροσθέω ἢ ὁ σελήνη ὑπό ὁ κῶνος ὁ σκιά · νῦν δέ , ἐπεί ἐν αὐτός εἰμί ὁράω ὁ ἥλιος ἀνατέλλω καί δύω διά ὁ ὁρίζων , ὁρίζων δέ εἰμί ὁ διά ὁ ἐπιφάνεια ὁ γῆ καί ὁ ὄψις ἐγώ ἐκβάλλω ἐπίπεδος , συμβαίνω ὁ ἡλιακός σφαῖρα κατά κύκλος ὑπό ὁ ὁρίζων τέμνω · ὁ δέ κύκλος ἐν ὁ αὐτός ἐπίπεδος εἰμί ὁ ἡμέτερος ὄμμα εὐθύς φαίνω . ὁ δέ Ἀριστοτέλης διαβάλλω ὁ ἀπό ὁ ἥλιος τεκμήριον ὡς οὐ ἱκανός πρός ὁ νομίζω μή εἰμί κυκλοτερής ὁ γῆ λέγω , ὅτι καί ἄλλος αἴτιος προστίθημι ὁ τυμπανοειδής ὁ γῆ εἰμί ἀναγκαῖος λέγω ὁ σχῆμα οὗτος ἔχω αὐτός διά ὁ ἠρεμία · διά γάρ οὗτος ἠρεμέω αὐτός · καί γάρ ὁ μέν σφαιρικός σχῆμα εὐκίνητος εἰμί , ὁ δέ τυμπανοειδής πρός μονή ἐπιτήδειος ὅλος ὁ ἐπίπεδος βαίνω ἐπί ὁ ὑπόκειμαι ἢ καί ἐπιπωμάζω , ὅς φημί , ὁ κάτωθεν ἀήρ · εἶπον δέ μόνιμος εἰμί ὁ γῆ διά ὁ τυμπανοειδής σχῆμα ἐπάγω , ὅτι πολύς τυγχάνω εἴρω τρόπος ὁ κατά ὁ γῆ διάθεσις , ὅς τις μέν πρός κίνησις αὐτός , τις δέ πρός | μονή ἐπιτήδειος εἰμί λέγω , ὥσπερ ὁ νῦν εἴρω πρός μονή . p . 294a11 To μέν οὖν ἀπορέω πᾶς ἀναγκαῖος ἐπέρχομαι ἠώς ὁ θαυμάζω ἄν τις . ἱστορέω πρότερος ὁ τε περί ὁ θέσις ὁ γῆ καί ὁ κίνησις καί ὁ σχῆμα αὐτός δόξα καί πρός ὀλίγος ἀντιλέγω , ὁ δέ πολύς ὡς ἀπεμφαίνω καταφρονέω μετάγω ὁ λόγος λοιπός ἐπί ὁ μένω μέν ὁ γῆ λέγω , ὁ δέ αἴτιος ὁ μονή οὖον καλῶς ἀποδίδωμι . καί πρῶτος μνημονεύω ὁ μένω λέγω διά ὁ ἤπειρος αὐτός εἰμί , ὥσπερ Ξενοφάνης ὁ Κολοφώνιος , δύο δέ ὁ ἐπί ὕδωρ ὀχέω μένω , ὡς Θαλῆς ὁ Μιλήσιος , τρίτος δέ ὁ λέγω μένω αὐτός ἀνέχω ὑπό ὁ ὑπόκειμαι ἀήρ , ὅς επιπωματίζω πλατύς εἰμί καί τυμπανοειδής ὁ 77 ; καί οὖον συγχωρέω ἀναχωρέω · οὗτος δέ Ἀναξιμένης καί Ἀναξαγόρας καί Δημόκριτος δοκέω λέγω · τέταρτος δέ ὁ περί Ἐμπεδοκλῆς ὁ δίνη ὁ οὐρανός ὁ μονή ὁ γῆ αἰτιάομαι , καί πέμπτος ὁ ὁ ὁμοιότης καί ὁ ἰσορροπία αἴτιος ὁ μονή λεʹ - γίγνομαι , ὡς Ἀναξίμανδρος καί Πλάτων , πρῶτος δέ συνίστημι ὁ ἐπί ὁ μονή ὁ γῆ ἀπορία , ὅτι ἀναγκαῖος ὁ πᾶς ἐπέρχομαι ἀπορέω ὁ πῶς μένω ἡγέομαι · τάχα γάρ ἄλυπος , τουτέστιν ἀργός , διάνοια μή θαυμάζω , πῶς μικρός μέν μόριον ὁ γῆ , ἐάν μετεωρίζω ἀφίημι , φέρω κάτω καί μένω οὐ ἐθέλω , καί ὁ μείζων ἀεί θᾶτ·τον φέρω , πᾶς δέ ὁ γῆ εἰμί τις μετεωρίζω ἀφίημι , οὐ ἄν φέρω κάτω · τεκμήριον γάρ ἱκανός ὁ μή ἄν φέρω ἀφίημι ὁ καί νῦν μετέωρος εἰμί ἠρεμέω τοσοῦτος ἔχω βάρος . καί οὗτος δέ ἄξιος ἀπορία περί ὁ αὐτός φημί , πῶς ἄνωθεν καταφέρω μόριον ὁ γῆ , εἰμί τις πρό ὁ πίπτω αὐτός ὑποσπάω ἀεί ὁ ὑπόκειμαι γῆ , μένω φέρω , ἠώς ἄν ἀντιλέγω τίς αὐτός , ὁ δέ ὅλος γῆ μηδείς κάτω ἀντερείδω οὖον φέρω , ἀλλά ἠρεμέω . διά οὗτος μέν γάρ , φημί , ὁ ἀπορέω περί ὁ γῆ γίγνομαι φιλοσόφημα πᾶς · φιλόσοφος γάρ εἰμί εἰμί ὁ ὁ αἴτιος ὁ εἰμί ζητέω · ὁ δέ περί ὁ περί οὗτος λύω μή μᾶλλον ἄτοπος εἰμί δοκέω φυλάσσω ὁ ἀπορία θαυμάζω ἄν τις · δοκέω γάρ λύω ὁ εἰμί οὗτος ἀπορία βούλομαι πλείων ἀπορία ἄξιος προσχράομαι . οὗτος μέν οὖν ὁ Ἀλέξανδρος ἐξηγέομαι ὁ λέξις οὗτος γράφω · ὁ δέ περί ὁ οὗτος λύω μή μᾶλλον ἄτοπος εἰμί δοκέω καί ὡς ἐλλείπω ὁ πλήρης , ὡς εἴρω , ἀποδίδωμι . μήποτε δέ , κἀν οὕτως ἔχω ὁ λέξις , σύντομος , οὖον μέντοι ἐλλιπῶς ἀπαγγέλλω · εἶπον γάρ , ὅτι ὁ μέν ἀπορέω εἰκότως γίγνομαι φιλοσόφημα πᾶς , ἐπάγω ὁ δέ περί ὁ οὗτος λύω μή μᾶλλον ἄτοπος εἰμί δοκέω ὁ ὁ οὗτος λύω δηλονότι θαυμάζω ἄν τις · ὥστε ὁ ἄτοπος μή πρός ὁ λύω ἀκούω , ἀλλά πρός ὁ λύω . ἐγώ μέντοι πολύς ὁ ἀντίγραφος εὑρίσκω οὕτως ἔχω · ὁ δέ ὁ περί οὗτος λύω μή μᾶλλον ἄτοπος εἰμί δοκέω · καί εἰμί οὗτος κατάλληλος . οὗτος εἶπον λοιπός , τίς ὁ παλαιός τίς ὁ μένω ὁ γῆ ἀποδίδωμι αἴτιος , λέγω . p . 294a21 ὁ μέν γάρ διά οὗτος ἤπειρος ὁ κάτω ὁ γῆ ἵημι φημί ἔως ὁ πᾶς θεωρέω ὁ διαφορά . υπὸ ὁ ἀπορία , φημί , κινέω πᾶς , μή βούλομαι δέ πρᾶγμα ἔχω μέχρι τοσοῦτος ζητέω , ἠώς ὅς εὑρίσκω ὁ κύριος αἴτιος , ἕκαστος ὁ προχείρως ἐπέρχομαι ἀποφαίνω , ὥσπερ Ξενοφάνης ὁ Κολοφώνιος ὁ ἤπειρος ὁ κάτω ὁ γῆ εἰμί καί διά οὗτος μένω αὐτός . ἀγνοέω δέ ἐγώ ὁ Ξενοφάνης ἔπος ὁ περί οὗτος μή ἐντυγχάνω , πότερος ὁ κάτω μέρος ὁ γῆ ἤπειρος εἰμί λέγω διά οὗτος μένω αὐτός φημί ἢ ὁ ὑποκάτω ὁ γῆ τόπος καί αἰθήρ ἤπειρος καί διά οὗτος ἐπί ἤπειρος καταφέρω ὁ γῆ δοκέω ἠρεμέω · οὔτε γάρ ὁ Ἀριστοτέλης διασαφέω οὔτε ὁ Ἐμπεδοκλῆς ἔπος διορίζω σαφῶς · “ γῆ ” “ βάθος ” λέγω ἄν καί ἐκεῖνος , εἰς ὁ κατέρχομαι . ἀλλά οὗτος μέν οὐδέ ἀντιλογία ἀξιόω ὁ δόξα ὡς παντελῶς ἀπίθανος , ἐπί αὐτός δέ ὁ Θαλῆς ὁ Μιλήσιος τίθημι ἐπί ὕδωρ λέγω ὀχέω ὁ γῆ ὥσπερ ξύλον ἢ ἄλλος τίς ὁ ἐπινήχομαι ὁ ὕδωρ φύζω . πρός οὗτος δέ ὁ δόξα ὁ Ἀριστοτέλης ἀντιλέγω μᾶλλον ἴσως ἐπικρατέω διά ὁ καί παρά Αἰγύπτιος οὕτως ἐν μῦθος σχῆμα λέγω καί ὁ Θαλῆς ἴσως ἐκεῖθεν ὁ λόγος κομίζω . τρεῖς δέ ὁ ἀντιλογία εἰμί ἐπιχείρημα , εἷς μέν χαρίεις ἅμα ἐπισκώπτω ὡς οὐδείς κακός ἄπορος ὁ ἄπορος λύω ἐπιχειρέω · ὁ γάρ αὐτός ἄν τις καί περί ὁ ὕδωρ ὁ ὑπόκειμαι ὁ γῆ ζητέω , ἐπί τίς αὐτός βαίνω ὀχέω ὁ γῆ · οὐδέ ὁ ὕδωρ φύω μένω μετέωρος ὥσπερ οὐδέ ὁ γῆ . δύο δέ εἰμί τοιοῦτος · εἰμί ὁ κοῦφος φύω ὁ βαρύς ἐπιπολάζω , ὁ δέ βαρύς ὁ κοῦφος ὑφίστημι , καί εἰμί ὥσπερ ἀήρ ὕδωρ οὕτως ὕδωρ γῆ κοῦφος , πῶς οἷος τε ὁ κοῦφος κατωτέρω κεῖμαι ὁ βαρύς ὁ φύσις ; τρεῖς · ὁ δέ κατά ὁ σύν ἀντίθεσις λέγω ἀντιστροφή · εἰμί ὅλος φύω μένω ἐπί ὕδωρ ὁ γῆ , δῆλος , ὅτι καί ὁ μόριον αὐτός ἕκαστος δυνατός ἐποχέομαι ὁ ὕδωρ · ἀλλά μήv οὖον φαίνω οὗτος γίγνομαι · ὁ γάρ τυγχάνω μόριον ἐμβάλλω εἰς ὕδωρ οὐ ἵστημι , ἠώς εἄν εἰς ὁ πυθμήν ὁ ὕδωρ ἔρχομαι · οὗτος γάρ σημαίνω ὁ βυθίζω · καί ταχύς φέρω ὁ μείζων , ἐκ ὅς δῆλος , ὅτι , εἴπερ ὑποτίθημι ὁ γῆ ὕδωρ , ὁ ὅλος γῆ ταχύς ἄν πᾶς μόριον καταβυθίζω · ὥστε καί ὁ ἐπιφορά ὁ συλλογισμός δηλονότι · οὐ ἄρα φύω ὁ ὅλος γῆ μένω ἐπί ὕδωρ . εἶπον δέ οὗτος ὁ αἴτιος ἐγώ καθόλου ὁ μή καλῶς λύω ὁ ἀπορία θαυμαστός παραγυμνόω · ἔοικα γάρ , φημί , μέχρι ἀλλά οὖον μέχρι τοσοῦτος ὁ ἀπορία , μέχρι ὅς δυνατός εἰμί ἐπαπορέω ὁ τοιοῦτος λύσις · διό ὁ τυγχάνω λύσις εἶπον ἀρκέω . ὅτι δέ οὗτος οὕτως ἔχω , πιστόω ἐκ ὅς πᾶς ἐγώ συνήθης εἰμί μή πρός ὁ πρᾶγμα ὁ προτίθημι ποιέω ὁ ζήτησις , ἀλλά πρός ὁ ὁ ἐναντίος λέγω · ἐάν γάρ οὗτος ἀποπλήσσω , ἀρκέω , ἄν μή πᾶς ἐγώ ὁ ἀπορία προάγω , ὅσος ὁ πρᾶγμα εἰμί οἰκεῖος . καί οὗτος πάλιν ὅτι οὕτως ἔχω , πιστόω , ἐκ ὅς αὐτός τις ἕκαστος ἐγώ ἑαυτοῦ πάσχω σύνοιδα ἐν ὁ ζήτησις · καί γάρ μέχρι τοσοῦτος κατά ἑαυτοῦ ἕκαστος περί ὁ προτίθημι ζητέω , ἠώς ἄν μηκέτι ἔχω ἀντιλέγω αὐτός ἑαυτοῦ · τότε γάρ μηδείς ἄπορος ἔτι νομίζω ὑπολείπω . διά οὗτος οὖν δεῖ ὁ μέλλω καλῶς ζητέω πᾶς ἐπισκοπέω ὁ ἀπορία ὁ οἰκεῖος ὁ πρόκειμαι πρᾶγμα καί κατά πᾶς ἐνίστημι , εἴτε πρός ἑαυτοῦ εἴτε πρός ἄλλος ποιέω ὁ ζήτησις · οὗτος γάρ ὁ ὁ ἀπορία λύω ὁ τέλειος ἔχω . οἰκεῖος δέ ἔνστασις λέγω ὁ ἀπό αὐτός ὁ πρᾶγμα λαμβάνω καί μή σοφιστικός . ἀπορέω δέ καί ἐνίστημι κατά πᾶς ὁ οἰκεῖος ὁ πρᾶγμα ἔνστασις , ἐάν εἰμί πᾶς ὁ διαφορά , ὅς διαφέρω ὁ ἄλλος ὁ πρόκειμαι εἰς ζήτησις , ἐπισκοπέω · καί γάρ ὁ ὁ διαφορά ὁ γῆ μή διαγιγνώσκω τῆ πρός ὁ ξύλον ἀπατάω ὁ ὁ γῆ ἐπινήχομαι ὁ ὕδωρ λέγω , διότι ὁ ξύλον ὁράω ἐπινήχομαι . οὗτος δέ καί ἐν ὁ πρῶτος ὁ τοπικός εἶπον χρήσιμος εἰμί εἷς ὁ πρός εὐπορία ἐπιχείρημα ὁ ὁ διαφορά γιγνώσκω πᾶς ὁ πρός ἀλλήλων μάλιστα ὁ κοινωνέω ἀλλήλων δοκέω . οὗτος δέ νῦν εἶπον ἐγώ παρίημι συννοέω , ὅτι καί ὁ κοινωνία πᾶς δεῖ θεωρέω ὁ διαφέρω · καί γάρ ἀπό οὗτος ἀπορία κινέω πολύς . εἰμί δέ ὁ ἐν ὁ τοπικός πρός εὐπορία συλλογισμός εἴρω συντελέω ὁ πρότασις εὑρίσκω , ὁ ὁ πολλαχῶς λέγω διαίρεσις , ὁ ὁ οἰκεῖος διαφορά εὑρίσκω ὁ πρόκειμαι , ὁ ὁ ὁμοιόω θεωρία p . 294b13 Ἀναξιμένης δέ Ἀναξαγόρας καί Δημόκριτος ἠώς ὁ τεκμήριον πολύς λέγω . τρίτος προχειρίζω ὁ λέγω αἴτιος εἰμί ὁ μένω ὁ γῆ ὁ πλάτος αὐτός · οὗτος γάρ , ἄν φύω φέρω ἐπί ὁ κάτω , μή δύναμαι τέμνω ὁ ὑπόκειμαι ἀήρ , ἀλλά ἐπιπωμάζω αὐτός , ὅσπερ φαίνω ὁ πλάτος ἔχω σῶμα ποιέω · ἐπιπωμάζω γάρ ὁράω · καί ὥσπερ ὁ πλάτη ἔχω σῶμα δυσκινήτως ἔχω πρός ὁ ἄνεμος διά ὁ ἀποφράσσω καί ἀντερείδω αὐτός · ἀποφράσσω γάρ ὁ ἄνεμος καί διέξοδος μή ἔχω ἀκίνητος μένω ὡς ἐπί ὁ οἶκος ὁ μή ἔχω διάπνοια , καί διά οὗτος δυσκίνητος εἰμί ὑπό αὐτός ὁ πλατύς · ὁ αὐτός οὖν οὗτος καί ὁ γῆ ὁ πλάτος ποιέω πρός ὁ ὑπόκειμαι ἀήρ , ὁ δέ ἀήρ μή ἔχω ἱκανός τόπος πρός ὁ μεθίστημι ἀναγκάζω ἀθρόος ἑαυτοῦ μέρος ὁ κάτωθεν καί μή κινέω ἠρεμέω · ὁ γάρ πρός ὁ γῆ μέρος μή ἔχω διέξοδος ὁ ὑπό ἐκεῖνος εἰμί ἀθρόος μένω . καί ὁ ὅλος οὖν ἀήρ ἀθρόος ὁ κάτωθεν ἠρεμέω · ἠρεμέω δέ αὐτός καί μή διακρίνω μένω ἀνάγκη ἐπί αὐτός ὁ γῆ . ὁ δέ μένω ἀκίνητος ὁ ὑποκάτω ἀήρ ὁ πλησιάζω ὁ γῆ ἀήρ μή ἔχω πάροδος διά ὁ γῆ παράδειγμα φέρω ὁ ἐν ὁ κλεψύδρα ὕδωρ . κλεψύδρα δέ εἰμί ἀγγεῖον στενόστομος πλατύς ἔχω βάσις μικρός ὀπή κατατετραίνω , ὅς νῦν ὑδράρπαξ καλέω · καθά - ἵημι γάρ εἰς ὕδωρ ὁ ἀγγεῖον ἐπιλαμβάνω ἐπιλαμβάνω ὁ ἄνω εἴσειμι ὁ ὕδωρ διά ὁ ὄψ διά ὁ ἀθρόος ὁ ἀήρ ὁ ἐν αὐτός ἀντερείδω ὁ ὕδωρ καί κωλύω ὁ ἄνω πάροδος αὐτός ὁ μή ἔχω , ὅπου αὐτός μεθίστημι · ἀφαιρέω δέ ὅς ἐπιλαμβάνω ὁ ἄνω στόμιον ὁ ὕδωρ ὁ ἀήρ ὑπεξίστημι αὐτός . καί κατά οὗτος οὖν ἔοικα ὁ παράδειγμα ὁ μέν ὕδωρ ἀνάλογος ὁ γῆ λαμβάνω ὁ μή χωρέω διά ὁ ὑπόκειμαι ἀήρ , ὁ δέ ἐν ὁ κλεψύδρα ἀναλογέω ὁ ὑπόκειμαι κεῖμαι ὁ γῆ ἀήρ καί ἀντερείδω πρός αὐτός . ἀλλά καί πληρόω ὁ κλεψύδρα ὕδωρ , ἐάν ἐπιλαμβάνω τις ὁ ἄνω στόμιον ὡς μή εἴσειμι , οὐ ἐκρέω διά ὁ ὄψ ὁ ὕδωρ , ἵνα μή κενός μένω ὁ ἄγγος μή εἰσέρχομαι ἀήρ μήτε διά ὁ ἄνω στόμιον ἐπιλαμβάνω εἰμί μήτε διά ὁ κάτω ὄψ ὁ δίοδος ὁ ὕδωρ ἔχω διά ὅλος ὁ ἑαυτοῦ ανοιγμαλεγους ὅς · ὡς οὖν ὁ ἀήρ μή εἰσέρχομαι μένω ὁ ὕδωρ ὁ ἐν ὁ κλεψύδρα , οὗτος καί ὁ ὑπό ὁ γῆ ἀήρ ὁ μή ἔχω πάροδος μένω · οὗτος δέ Μένων καί ὁ ὑπό αὐτός ἀθρόος μένω , ὅς Μένων πᾶς καί ὁ γῆ ὀχέω τε καί ἀνέχω ὑπό αὐτός συμβαίνω . ὁ δέ Ἀριστοτέλης εἰμί πόντος , ὅτι πολύς τεκμήριον λέγω ὁ δύναμαι πολύς βάρος φέρω ἀπολαμβάνω ὁ ἀήρ καί Μένων , μή προστίθημι δέ ὁ τεκμήριον ὁ Ἀλέξανδρος , ὅτι ἰσχυρός εἰμί ὁ ἀήρ , φημί , δῆλος ἐκ ὁ σεισμός καί ὁ ἄνεμος καί ὁ ῥήγνυμι ὁ καρτερός ἐνσείω αὐτός ὁ ἀπό ὁ βροντή ψόφος . οὗτος δέ δῆλος ὅτι κινέω ἔργον καί οὐ ἠρεμέω εἰμί ὁ πνεῦμα · καλός οὖν , ὅσπερ ἐφεξῆς παρατίθημι , ὁ ἀπό ὁ ἀσκέω παράδειγμα · φυσάω γάρ οὗτος καί ἐπί ὕδωρ ὀχέω βαρύς φέρω φορτίον , ὡς πειράω καί ἐγώ κατά ὁ Ἀβόραν ποταμός . p . 294b23 Πρῶτος μέν οὖν , εἰμί μή πλατύς ὁ σχῆμα οὗτος εἰμί ἔως ὁ ὁ γάρ αὐτός ὁ αὐτός ἀναγκαῖος εἰμί αἴτιος ὁ αὐτός . πιθανός ὡς δυνατός συνηγορέω ὁ διά ὁ πλάτος ὁ γῆ ἠρεμέω λέγω ἐντίθημι ἀντιλέγω πρός αὐτός καί πρῶτος χράω ἐπιχείρημα τοιοῦτος · εἰμί διά ὁ πλάτος τις καί ὁ τοιοῦτος σχῆμα ἠρεμέω λέγω ὁ γῆ , ἐάν δείκνυμι μή οὐδή πλατύς ἀλλά σφαιρικός , οὐ ἄν εἰμί ὁ πλάτος αἴτιος αὐτός ὁ ἠρεμία · ἀνάγκη οὖν ὁ οὕτως δείκνυμι δείκνυμι πρότερος , ὅτι πλατύς εἰμί ὁ γῆ , καί οὕτως , ὅτι διά ὁ πλάτος ἠρεμέω . μήποτε δέ συλλογισμός αντιστρέφω ὁ Ἀριστοτέλης ὑπό ἐκεῖνος λέγω τοιοῦτος · εἰμί μένω ὁ πλατύς εἰμί καί διά ὁ πλάτος μένω . λέγω οὖν αὐτός · εἰμί μή πλατύς ὁ γῆ εἰμί , οὐ εἄν διά ὁ πλάτος ἠρεμέω · ὥστε ὁ δείκνυμι , ὅτι οὐ εἰμί πλάγιος , συναποδείκνυμι καί ὁ μή διά ὁ πλάτος ὅς ἠρεμέω . Δεύτερος δέ , ὅτι , ἄν ὑπό ὁ ἀήρ ὁ ὑπόκειμαι ἀνέχω ὁ γῆ μένω , οὖον ὁ πλάτος αἴτιος αὐτός ὁ μονή , ἐκ ὅς λέγω , φαίνω ἀλλά ὁ μέγεθος μᾶλλον . εἰμί γάρ πολύς εἰμί ὁ ἀήρ καί πᾶς πληρόω ὁ χώρα στενοχωρέω διά ὁ ὑπό μέγεθος πολύς περιλαμβάνω ὁ ὁ γῆ , οὐ ἄν ἐν αὐτός κινέω ὁ χώρα · εἰμί δέ καί πάροδος μή ἔχω πανταχόθεν ἐπιπωματίζω , οὐδέ ἄν διέξειμι κινέω · ἀλλά οὗτος δύναμαι ὑπάρχω , ἐν μή πλατύς , ἀλλά σφαιρειδηω μέν εἰμί ὁ γῆ , τηλικόσδε δέ ὁ μέγεθος , ὡς πανταχόθεν ἐπιπωματίζω ὁ ἀήρ · μένω γάρ καί οὕτως ὁ ἀήρ ἀκίνητος κατά ὁ ἐκεῖνος λόγος καί ὁ γῆ ἐπί αὐτός . δύναμαι οὖν διά ὁ μέγεθος οὗτος ἀποδίδωμι ὁ αἴτιος , κἀν σφαιροειδής τυγχάνω εἰμί , ἀποστενόω αὐτός εἰς ὁ πλάτος ὁ σχῆμα . οὔτε οὖν ἐκεῖνος δήω , οὔτε ὁ σφαιροειδής δείκνυμι ὁ γῆ ἀναιρέω ὁ ἀπό ὁ ὑπόκειμαι ἀήρ ὁ μονή αἴτιος . οὕτως οὖν περιτρέπω αὐτός ὁ λόγος τρίτος ἐπιχείρημα τίθημι ἐκ ὁ φυσικός ἀρχή καθολικός ὁρμάω · ὅλως γάρ , φημί πρός ὁ οὗτος λέγω περί ὁ κίνησις ὁ γῆ ὡς οὐ ἔχω κίνησις , οὖον περί ὁ γῆ αὐτός εἰμί ὁ ἀμφισβήτησις μόριον ὗσις ὁ πᾶς , ἀλλά περί ὅλος ὁ ὁ φυσικός σῶμα σύστασις · ὡς γάρ ἔχω ὁ ἄλλος , οὕτως ἔχω καί ὁ γῆ ἀνάγκη . ἐκ ἀρχή οὖν διοριστέον ; πότερος εἰμί ὁ σῶμα φύσις κίνησις ἢ οὐδείς εἰμί , καί εἰμί μή φύσις εἰμί , ἆρα βίαιος εἰμί ἢ οὐδέ οὗτος . καί διαιρέω οὕτως ὑπομιμνῄσκω ἐγώ ὁ ἐν τε ὁ φυσικός ἀκροάομαι καί ὁ πρό οὗτος βιβλίον εἴρω , ἐν ὅς δείκνυμι , ὅτι , εἰμί μηδείς φύσις κίνησις ἵστημι , οὐδέ βίαιος εἰμί · βίαιος γάρ εἰμί ὁ παρά φύσις , παρά φύσις δέ εἰμί ὁ ὁ κατά φύσις ἀντίκειμαι · εἰμί οὖν ὁ παρά φύσις ἐκτροπή ὁ κατά φύσις εἰμί , μή εἰμί κατά φύσις κίνησις ἵημι παρά φύσις οὔτε βίαιος εἄν εἰμί · ὥστε , εἰμί μή εἰμί κατά φύσις κίνησις , οὐδείς ὅλως κινέω . ὁ δέ αὐτός καί ἐπί ὁ ἠρεμία δείκνυμι , ὅτι , εἰμί εἰμί παρά φύσις , ἀνάγκη καί κατά φύσις εἰμί , εἰμί δέ μή εἰμί κατά φύσις , οὐδέ παρά φύσις , οὐδέ ἠρεμέω τίς ὅλως ὁ σῶμα . ἀλλά καί οὗτος δείκνυμι , ὅτι , εἰμί μή κινέω τίς κατά φύσις , οὐδέ ἠρεμέω κατά φύσις , ἀλλά οὐδέ παρά φύσις . ὁ γάρ κατά φύσις ἠρεμία πέρας εἰμί ὁ κατά φύσις κίνησις καί ὁ παρά φύσις ὁ παρά φύσις , ὥστε , εἰμί μή εἰμί κατά φύσις κίνησις , οὔτε κινέω τίς οὔτε ἠρεμέω . εἰμί οὖν οὗτος ἄτοπος · φαίνω γάρ καί κινέω πολύς καί ἠρεμέω · δῆλος , ὅτι εἰμί ὁ κατά φύσις κίνησις ὁ σῶμα . εἰμί δέ εἰμί οὗτος , οὐ ἄν ὁ βίαιος εἰμί φορά μόνος οὐδέ ἠρέμησις · ὥστε , εἰμί βία νῦν ὁ τῆ μένω ἐν ὁ μέσος κατά ὁ ὑπερείδω αὐτός ὁ ἀήρ νομίζω , δῆλος , ὅτι καί φέρω εἰς ὁ μέσος βίαιος , ὡς λέγω ὁ διά ὁ δίνη αὐτός εἰς οὗτος συνωθέω . εἶτα μεταξύ εἶπον , ὅτι διά ὁ δίνη ὅς οὐρανός εἰς ὁ μέσος συνέρχομαι ὁ γῆ λέγω πᾶς ὁ γένεσις ὁ κόσμος παραδίδωμι · οὖον γάρ ’eμπεδοκλεις μόνος , ἀλλά καί ὁ περί Ἀναξαγόρας καί ἄλλος · καί ὅτι πρός οὗτος φέρω ἐκ ὁ καί ὁ ἐν ὕδωρ καί ὁ ἐν ἀήρ γίγνομαι συστροφή ὁ μείζων καί βαρύς ὁ σῶμα πρός ὁ μέσος συνωθέω καί ὁ μέν φέρω κατά ἀρχή ὁ δίνη αἰτιάομαι , ὁ δέ μένω ἐπιζέω ὁ μέν ὁ πλάτος αἴτιος φημί , ὡς εἴρω πρότερος , ὁ δέ καί οὗτος ὁ δίνη , ὥσπερ Ἐμπεδοκλῆς · ὁ γάρ ὁ οὐρανός φορά κύκλος διαθέω καί ταχύς φέρω ἢ κατά ὁ ὁ γῆ φορά κωλύω αὐτός , καθάπερ ὁ ἐν ὁ κύαθος ὕδωρ · περιφέρω γάρ σφοδρός ὁ κύαθος ὑπό ὁ θαυματοποιός , ὡς νῦν ὁ ποτήριον , κάτω ὁ χαλκός πολλάκις ἐπί ὁ κύαθος ἢ ὁ ποτήριον γίγνομαι ὁ ὕδωρ ὅμως οὖον φέρω κάτω διά ὁ δίνη καίτοι φύω φέρω , ἀλλά ὁ δίνη ταχύς εἰμί ὁ κατά φύσις ὁ ὕδωρ ῥοπή κωλύω φέρω αὐτός · οὗτος μεταξύ εἶπον περί ὁ βία ὁ γῆ καί συνέρχομαι εἰς ὁ μέσος καί μένω ἐν ὁ μέσος κατά ὁ ὁ δίνη καί ὁ πλάτος αἰτιάομαι ἐπάγω λοιπός ὁ ὁ πρότερος ἀκόλουθος . εἰμί γάρ καί συνέρχομαι πρός ὁ μέσος βία ὁ γῆ καί μένω βία , ἐάν κατά ὑπόθεσις ἀφαιρέω ὁ βία μήτε ὁ δίνη κωλύω μήτε ὁ πλάτος , ἀλλά καί ὁ ἀήρ ὁ ὑπερείδω ἐξίστημι . ποῦ λοιπός κατά φύσις φέρω ; πρός μέν γάρ ὁ μέσος βία συνέρχομαι καί μένω βίαιος , φημί , ἀναγκαῖος δέ διά ὁ δείκνυμι καί κατά φύσις εἰμί τις αὐτός φορός · οὗτος ἐν ἄνω ἢ κάτω ἢ ποῦ εἰμί ; εἰμί γάρ ἀναγκαῖον τις . εἰμί οὖν πανταχόθεν ἐπί ὁ μέσος βία φέρω , καί πάντοσε κατά φύσις ἀπό ὁ μέσος κινέω · εἰμί δέ μηδείς μᾶλλον κάτω ἢ ἄνω διά ὁ πανταχόσε , ὁ δέ ἀήρ μή κωλύω ὁ ἄνω φορός · οὖον γάρ ὁ ἀήρ αἰτιάομαι ὁ ὑπέρκειμαι αὐτός ὁ μή κινέω αὐτός ἄνω · οὐδέ ὁ κάτω μή κινέω αἴτιος ἄν ὁ ἀήρ εἰμί · ὁ γάρ αὐτός αὐτός ἀναγκαῖος εἰμί αἴτιος ὁ αὐτός . εἰμί οὖν ὁμοίως ἄνω καί κάτω κατά φύσις ὁ γῆ φύω κινέω , ὅσπερ ἀκολουθέω ὁ πρός ὁ μέσος βία φέρω λέγω καί βία μένω ἐν ὁ μέσος , ὅσπερ αἴτιος εἰμί ὁ μή φέρω ἄνω φύω αὐτός , οὗτος εἄν εἰμί αἴτιος ὁ μηδέ κάτω φέρω . εἶπον δέ ὁ μέν εἰς ὁ μέσος συνέλευσις ὁ αὐτός λέγω αἴτιος ὁ δίνη καί ὁ περί Ἀναξαγόρας καί Ἐμπεδοκλῆς , ὁ δέ μονή ὁ μέν ὁ πλάτος , ὁ δέ ὁ δίνη αἰτιάομαι , ἀντεῖπον πρός ὁ ὁ δίνη καί ὁ πλάτος καί ὁ ἀντερείδω ἀήρ ὁ μονή αἰτιάομαι τρέπω πάλιν ἐπί ὁ Ἐμπεδοκλῆς ὁ λόγος . p . 295a29 ἔτι δέ πρός Ἐμπεδοκλῆς καί ἠώς ὁ οὖον γάρ δή καί τότε αἰτιάομαι ὁ δίνη . εἶπον κοινῶς πρότερος πρός τε ὁ ὁ δίνη καί πρός ὁ ὁ πλάτος ὁ μονή αἰτιάομαι ἔτι φημί πρός Ἐμπεδοκλῆς ἐκεῖνος τις εἶπον εἄν ἄλλος προστίθημι πρός αὐτός ἀντιλογία . τέσσαρες δέ χράω ἐπιχείρημα ὅς ὁ πρῶτος ἀσαφής ἀπαγγέλλω δοκέω . ὅτε γάρ . φημί , ὁ στοιχεῖον διίστημι Χωρὶς ὁ Νεῖκος αἰτία ὁ γῆ ὁ μονή εἄν ; οὖον γάρ δή καί τότε αἰτιάομαι ὁ δίνη . δοχεύς τοίνυν λέγω ὅτε ὁ στοιχεῖον διίστημι ὑπό ὁ νεῖκος ὡς ἄλλος τις κατάστασις παρά ὁ νῦν ἐκεῖνος λέγω ὁ ὑπό ὁ νεῖκος γίγνομαι . καίτοι ὑπό ὁ νεῖκος διακρίνω ὁ στοιχεῖον οὗτος λέγω γίγνομαι ὁ κόσμος ὁ ’Eμπεδοκλλς , ὥσπερ ὑπό ὁ Φιλίας συνάγω καί ἑνόω αὐτός ὁ σφαῖρος . πῶς δέ ἐν ὁ ὁ νεῖκος ἐπικράτεια , εἶπον οὗτος εἰμί , οὖον φημί εἰμί ὁ δίνη ; ὁ μέν οὖν Ἀλέξανδρος οὗτος πως εὐθετίζω οἴομαι ὁ λέγω · ὅτε ὁ στοιχεῖον , φημί , διίστημι ὑπό ὁ νεῖκος Χωρὶς μήπω γίγνομαι , τουτέστι μηδέπω χωρίζω καί διακρίνω εἰς ὅδε ὁ διακόσμησις , ἐν ὅς ὁ δίνη αἰτία ὁ ἐν ὁ μέσος μονή , ἀλλά εἰμί ἅμα ὁ Φιλίας κράτος , τότε ὁ μονή ὁ γῆ τίς ποτός εἰμί ὁ αἴτιος ; οὖον γάρ δή καί τότε ὁ δίνη · τότε γάρ ὁ στοιχεῖον ἵστημι μηδέπω Χωρὶς ὑπό ὁ νεῖκος οὗτος διακρίνω . ἢ οὖν οὗτος , φημί , ῥητέος ἢ Χωρὶς ὑπό ὁ νεῖκος , τουτέστι ὁ νεῖκος αὐτός χωρίζω · ὁ γάρ νεῖκος αὐτός αἴτιος κεῖμαι ὁ ὁ στοιχεῖον τοιόσδε διακόσμησις , ὁποῖος εἰμί ὁ νῦν , καί ὁ δίνη ὁ πέριξ ἀήρ , ὅς φημί πρῶτος ἀποκρίνω φέρω κύκλος . καί ὅτι μέν ἀπίθανος ἐκλαμβάνω καί συντάσσω ὁ εἴρω , πᾶς πρόδηλος , Χωρὶς μήπω γίγνομαι ἀκούω , καί ὁ Ἀριστοτέλης σαφῶς λέγω ὅτε διίστημι Χωρὶς ὑπό ὁ νεῖκος αὐτός βιάζομαι εἰς ὁ ὁ Φιλίας ἐπικράτεια ἀπάγω ἐκεῖνος ὁ χρόνος πειράω · ὁ δέ διίστημι Χωρὶς ὑπό ὁ νεῖκος τίς εἄν εἶπον ἀντί ὁ νεῖκος αὐτός χωρίζω ; ἀλλά βιάζομαι , μᾶλλον δέ βιάζομαι νομίζω ὁ κόσμος οὗτος ὑπό μόνος ὁ νεῖκος κατά ὁ Ἐμπεδοκλῆς γίγνομαι . μήποτε δέ , κἀν ἐπικρατέω ἐν οὗτος ὁ νεῖκος ὥσπερ ἐν ὁ σφαῖρος ὁ Φιλία , ἀλλά ἄμφω ὑπό ἄμφω λέγω γίγνομαι . καί τάχα οὐδείς κωλύω παρατίθημι τις ὁ ὁ Ἐμπεδοκλῆς ἔπος οὗτος δηλόω · ἀτάρ ἐγώ παλίνορσος ἔρχομαι εἰς πόρος ὕμνος , ὁ πρότερος καταλέγω , λόγος λόγος ἐξοχετεύω ἐκεῖνος · ἐπεί νεῖκος μέν ἐνέρτατος ἱκνέομαι βένθος δίνη , ἐν δέ μέσος Φιλότης στροφάλιγξ γίγνομαι , ἐν ὁ δή ὅδε πᾶς συνέρχομαι εἷς μόνος εἰμί , οὐ ἄφαρ , ἀλλά θέλημα συνίστημι ἄλλοθεν ἄλλος . ὁ δέ τε μίγνυμι χέω ἔθνος μυρίος θνητός · πολύς δέ ἄμιχθ’ ἵστημι κεραίνω ἐναλλάξ , ὄσσα ἔτι νεῖκος ἐρύκω μετάρσιος · οὖον γάρ ἀμεμφής πω πᾶς ἐξίστημι ἐπί ἔσχατος τέρμα κύκλος , ἀλλά ὁ μέν τε νέμω μέλος , ὁ δέ τε ἐκβαίνω . ὅσος δέ ἀεί ὑπεκπροθέω , τόσος ἀεί ἔπειμι ἠπιόφρων Φιλότης ἀμεμφής ἄμβροτος ὁρμή . αἶψα δέ θνητός φύω , ὁ πρίν μανθάνω ἀθάνατος εἰμί , ὤρα τε ὁ πρίν ἄκρατος διαλλάσσω κέλευθος . ἐν οὗτος δηλόω , ὅτι ἐν ὁ ἁπλόος διακοσμέω ὑποστέλλω μέν ὁ νεῖκος , ὁ δέ Φιλότης ἐπικρατέω , ὅταν ἐν μέσος ὁ στροφάλιγξ , τουτέστι ὁ δίνη , γίγνομαι , ὥστε καί ὁ Φιλότης ἐπικρατέω εἰμί ὁ δίνη , καί ὅτι ὁ μέν ὁ στοιχεῖον ἄμικτος μένω ὑπό ὁ νεῖκος , ὁ δέ μείγνυμι ποιέω ὁ θνητός καί ζῷον καί φυτός , διότι πάλιν διαλύω ὁ μείγνυμι . ἀλλά καί περί γένεσις ὁ ὀφθαλμός ὁ σωματικός οὗτος λέγω ἐπάγω ἐκ ὅς ὄμμα πήγνυμι ἀτειρής διό Ἀφροδίτη , καί μετά ὀλίγος γόμφος ἀσκέω κατάστοργος Ἀφροδίτη , καί ὁ αἴτιος λέγω ὁ ὁ μέν ἐν ἡμέρα , ὁ δέ ἐν νύξ καλός ὁράω Κύπρις , φημί , ἐν παλάμη ὅτε ξύν πρῶτος φύω . ὅτι δέ περί οὗτος λέγω ὁ ἐν οὗτος ὁ κόσμος , ἀκούω οὗτος ὁ ἔπος · εἰμί δέ τίς σύ περί ὅδε λιπόξυλος πέλω πίστις , πῶς ὕδωρ γαῖα τε καί αἰθήρ ἥλιος τε κιρνάω εἶδος τε γίγνομαι χροιά τε θνητός , ὁ ὅσος νῦν γίγνομαι συναρμόζω Ἀφροδίτη , καί μετά ὀλίγος ὡς δέ τότε Χθών Κύπρις , ἐπεί τε διαίνω ἐν ὄμβρος , αἰθήρ ἐπιπνέω θοός πῦρ δίδωμι κρατύνω καί πάλιν ὁ δέ ὅσος εἴδομαι μέν πυκνός , ὁ δέ ἔκτοθι μανός πήγνυμι , Κύπρις ἐν παλάμη Πλάδης τοιόσδε τυγχάνω . αὐτός ἐκ ὀλίγος ὁ εὐθύς προσπίπτω ἔπος ἀναλέγω παρατίθημι . μήποτε δέ ὁ Ἐμπεδοκλῆς ὡς ποιητής μυθικός παρά μέρος ὁ ἐπικράτεια αὐτός λέγω ἄλλοτε μέν Φιλότης συνέρχομαι εἰς εἷς ἅπας , ἄλλοτε δέ αὖος δίχα ἕκαστος φορέω Νείκης ἔχθω ὁ Ἀριστοτέλης ὁ μυθικός οὗτος ἀποχράω ἐρωτάω ὁ ὁ δίνη ὁ μονή ὁ γῆ αἰτιάομαι · ὅτε ὁ στοιχεῖον διίστημι Χωρὶς ὑπό ὁ νεῖκος , ἐπεί τότε ἄμικτος εἰμί οὐ εἰμί σύνταξις ὁ οὐρανός πρός ὁ γῆ , μᾶλλον δέ ἄμικτος εἰμί ὁ στοιχεῖον οὔπω οὐδέ ὁ οὐρανός εἰμί κατά ὁ τοιοῦτος ὑπόθεσις , ὁ δέ γῆ εἰμί , εἴπερ ἀίδιος ὁ στοιχεῖον , ὡς ὑποτίθημι , τίς αἰτία τότε ὁ γῆ εἰμί μονή εἰμί ; οὖον γάρ δή καί τότε αἰτιάομαι ὁ δίνη . εἶπον δέ ἄν , οἴομαι , Ἐμπεδοκλῆς , ὅτι οὐ ὅτε Χωρὶς διίστημι ὁ στοιχεῖον μή καί ὁ πρός ἀλλήλων σύνταξις αὐτός εἰμί · οὖον γάρ εἄν εἰμί στοιχεῖον · ἀλλά ὁ λόγος ὁ φύσις πρᾶγμα ἀναπτύσσω βούλομαι , καί γένεσις ὁ ἀγένητος καί διακρις βρόχος ὁ ἑνόω καί ἕνωσις ὁ διακρίνω ὑποτίθημι . p . 295a32 ἄτοπος δέ καί ὁ μή συννοέω ἠώς ὁ ὁ μέν οὖν πλεῖστος περί ὁ αἴτιος οὗτος διατρίβω . Δεύτερος ἐπιχείρημα πάλιν , ἐκ ὅς αὐτός λέγω , ἐπάγω . ὁ γάρ ὁ κόσμος γεννάω ἐκ ἀρχή ὑπό ὁ δίνη εἰς ὁ μέσος ἀπωθέω ὁ ὁ γῆ , ὡς ὁ κάρφος ὁ ἐν ὁ δινέω ὕδωρ , 〈 φημί 〉 μένω λοιπός ἐν ὁ μέσος βία . ἄτοπος οὖν , φημί , ὁ μή συννοέω αὐτός , διά τίς αἴτιος νῦν ὁ βάρος ἔχω φέρω πρός ὁ γῆ · διά μέν γάρ ὁ δίνη οὐ ἄν εἶπον · ἄν γάρ εἰμί καί νῦν , ἀλλά οὖον πλησιάζω ἐγώ ὁ δίνη . διά ὅς δέ αἴτιος καί νῦν φέρω ὁ βαρύς πρός ὁ μέσος , διά ὁ αὐτός αἴτιος καί τότε ὁ γη φέρω , εἴπερ εἰμί ἀρχή ὁ φορός αὐτός . τρίτος δέ ἐπιχείρημα ἐπάγω τοιοῦτος · εἰμί ὁ πῦρ ἄνω φέρω μή διά ὁ δίνη , ἀλλά ὅτι φύω οὕτως · ὁ γάρ δίνη ὁ βαρύς , ὅς αἰτία ὁ ἐπί ὁ μέσος φορός · διά τίς μή καί ὁ γῆ λέγω ἐπί ὁ μέσος φέρω φύω οὕτως ; εἰμί μή ἄρα λέγω τις ὁ βάρος ἐπί ὁ μέσος φέρω διά ὁ δίνη ὁ κοῦφος ἐκεῖνος ἐκ ἀνάγκη ἐπιπολάζω λάζω καί οὗτος αἴτιος εἰμί ὁ πῦρ ὁ ἐπί ὁ ἄνω φορός · καί γάρ καί αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης εἴρω , ὅτι ὁ μέν εἰς ὁ μέσος ἔρχομαι , ὁ ἐπιπολάζω διά ὁ κίνησις . τέταρτος δέ ἐπιχείρημα ἐπάγω καί ἐν οὗτος ὁ ἄτοπος , ἐκ ὅς ἐκεῖνος λέγω , συνάγω . εἰμί γάρ λέγω , ὅτι ὁ δίνη ὁ βαρύς συνωθέω εἰς ὁ μέσος , χρή ἐφίστημι , ὅτι ὁ δίνη οὐ εἰμί αἰτία ὁ βαρύτης ἢ ὁ κουφότης ὁ σῶμα κατά αὐτός , ἀλλά προυπάρχω ὁ μέν βάρος ὁ δέ κοῦφος , διότι κατά ὁ ῥοπή διαφέρω , διά οὗτος ἐν ὁ δίνη ὁ μέν ἐπί ὅδε ὁ δέ ἐπί ὅδε φέρω . εἰμί οὖν κατά ὁ αὐτός φύσις καί πρό ὁ δίνη ὁ μέν εἰμί βαρύς ὁ δέ κοῦφος πῶς διακρίνω ἀπό ἀλλήλων ; καί τίς εἰμί οἰκεῖος ἕκαστος τόπος καί ἐπί τίς ὁ κατά φύσις κίνησις αὐτός ; οὖον γάρ δή ὁ αὐτός · εἰμί γάρ ἄν αὐτός ὁ βαρύς καί κοῦφος εἰμί , οὗτος δέ ἔχω οὐδέ εἄν ὁ δίνη διαχωρίζω αὐτός ὁ αὐτός εἰμί , ἀλλά ἐπί ὁ αὐτός ἄν καί ὑπό ὁ δίνη φέρω . εἰμί δέ δήω τις αὐτός κατά φύσις οἰκεῖος τόπος , ἔχω ὁ αἴτιος ὁ κατά φύσις κίνησις καί μονή , ἀλλά οὖον πᾶς οὗτος παρέχω . ἤπειρος γάρ εἰμί ὁ πᾶς , ὡς Ἀναξίμανδρος καί Ἀναξιμένης δοκέω λέγω , ἀδύνατος εἰμί ὁ ἄνω καί ὁ κάτω , οὗτος δέ μή εἰμί οὐδέ ὁ βαρύς καί κοῦφος , εἴπερ βαρύς μέν ὁ ἐπί ὁ κάτω κατά φύσις κινέω , κοῦφος δέ ὁ ἐπί ὁ ἄνω . p . 295b10 εἰμί δέ τις , ἕ διά ὁ ὁμοιότης φημί αὐτός μένω ἠώς ὁ σχεδόν οὗτος εἰμί . οὗτος μέν οὖν ὁ δόξα καί Πλάτων εἰμί , ἐν ὅς ἐν Φαίδων λέγω ἰσόρροπος γάρ πρᾶγμα ὁμοιόω τις ἐν μέσος τίθημι οὐ ἔχω μᾶλλον οὐδέ κακός οὐδαμόσε κλίνω ἀλλά ὅς γε Ἀριστοτέλης εὑρίσκω προλαμβάνω αὐτός ὑπό Ἀναξι|μάνδρου ἐμμελής οἴομαι ὁ οὗτος ἐλέγχω ὁ ἀντιλέγω πρός Πλάτων ἤ , ὅς φημί τις ὁ διϊστάω ὁ φιλόσοφος , ἐπεί ἀνωτέρω εἴλω καί κινέω ὁ γῆ φημί λέγω ὁ Πλάτων περί ὁ διά πᾶς τείνω πόλος , διά οὗτος ὁ περί ὁ μονή δόξα οὐ ἀνάγω εἰς ὁ Πλάτων . ὁ δέ Ἀλέξανδρος , διά ὁ εἶπον , φημί , ὥσπερ ὁ ἀρχαῖος Ἀναξίμανδρος δηλόω ὡς καί ἄλλος εἰμί οὐ ἀρχαῖος οὗτος ὁ δόξα · ἢ καί ἄδηλος , φημί , ὅσος ἐπί ὁ λέγω οὗτος , πότερος καί ἠρεμέω ἐν ὁ μέσος εἰμί ὁ μένω μέν ἐν ὁ μέσος διά τε ὁ ἰσορροπία ὁ οἰκεῖος καί ὁ ὁ περιέχω ὁμοιότης , μένω δέ ἴλλω καί κινέω περί ὁ διά πᾶς πόλος τείνω ; Ἀναξίμανδρος δέ δοκέω καί διά ὁ ἀήρ ὁ ἀνέχω μένω ὁ γῆ καί διά ὁ ἰσορροπία καί ὁμοιότης . πρός οὗτος τοίνυν ἀντιλέγω ὁ δόξα προτίθημι ὁ συνιστάω αὐτός πρῶτος λόγος , ὥσπερ εἴωθα , ἐκτίθημι . ὁ γάρ ἐπί ὁ μέσος ἱδρύω καί ὁμοίως πρός ὁ ἔσχατος ἔχω διά τε ὁ ἑαυτοῦ πανταχόθεν ἰσορροπία καί ὁμοιότης αὐτός τε καί ὁ περιέχω οὐδείς μᾶλλον ἄνω ἢ κάτω ἢ εἰς ὁ πλάγιος προσήκω φέρω · ἀλλά καί ἅμα εἰς ὁ ἐναντίος ποιέω ὁ κίνησις ἀδύνατος εἰμί · εἰμί οὖν μήτε ἅμα μήτε παρά μέρος κινέω οὗτος δυνατός , ἀνάγκη ἠρεμέω . οὗτος οὖν ὁ λόγος κομψός μέν λέγω φημί , τουτέστι πιθανός , οὐ ἀληθής δέ · ὁ γάρ ὁμοίως ἔχω πρός ὁ ἔσχατος οὐ εἰμί ἴδιος ὁ γῆ , ἀλλά καί πῦρ καί ὁ ἄλλος στοιχεῖον ὑπάρχω · καί οὗτος γάρ ἕκαστος διά τε ὁ ἑαυτοῦ καί ὁ ὁ περιέχω ὁμοιομέρεια ὁμοίως ἔχω πρός αὐτός · ὥστε κατά οὗτος ὁ λόγος ἀναγκαῖος , ὅς ἄν τίθημι ἐπί ὁ μέσος , μένω · ὥστε καί ὁ πῦρ τίθημι ἐπί ὁ μέσος ἠρεμέω . οὕτως οὖν ἀντιπαρίστημι πρός ὁ λόγος καί συγχωρέω ὁ ἀρχή αἴτιος εἰμί ὁ ὁμοιότης ἔλεγχος αὐτός ἐκ ὁ καί ὁ ἄλλος αἴτιος ὀφείλω ὁ αὐτός γίγνομαι καί τότε λοιπός ἐνίστημι , ὅτι οὐ ἀναγκαῖος ὅς μονή ὁ ὁμοιότης αἴτιος εἰμί , ἀλλά ἐκεῖνος μᾶλλον , ὅς καί ὁ φορός αἴτιος εἰμί ὁ πρός ὁ μέσος · οὖον γάρ μόνος φαίνω μένω ἐπί ὁ μέσος , ἀλλά καί φέρω πρός ὁ μέσος . εἶτα , ἐπεί ὁ αἴσθησις οὖον φαίνω ὁ ὅλος γῆ φέρω πρός ὁ μέσος , κατασκευάζω αὐτός διά ὁ ὅπου γάρ ὁστισοῦν φέρω μόριον αὐτός , ἀναγκαῖος ἐνταῦθα φέρω καί ὁ ὅλος ὁμοιομερής εἰμί . ἀλλά μείς , ὅπου φέρω τίς κτάομαι φύσις , καί μένω ἐνταῦθα κατά φύσις · οὗτος γάρ δείκνυμι πρότερος . εἰμί οὖν ὁ μέν ὁμοίως ἔχω πρός ὁ ἔσχατος κοινός καί ὁ ἄλλος στοιχεῖον εἰμί , ὁ δέ κατά φύσις πρός ὁ μέσος φέρω ὁ γῆ ἴδιος , οὗτος ἄν εἰμί αἴτιος , ὁ πρός ὁ μέσος συγγένεια , διά ὅς καί φέρω πρός ὁ μέσος καί μένω ἐν ὁ μέσος , καί οὐ ὁ ὁμοιότης . καί οὗτος δέ , φημί , ἄτοπος ποιέω ὁ περί ὁ μονή ὁ γῆ ζητέω ὁ περί μέν οὗτος ζητέω , διά τίς ποτός μένω ὁ γῆ ἐπί ὁ μέσος , ὁ δέ πῦρ μή ζητέω διά τίς ἐπί ὁ ἔσχατος μένω · κατά γάρ ὁ κοινός ὁ μένω · ὁδός γάρ εἰμί αὐτός καί ἐπί ὁ περί ὁ γῆ εὕρεσις οὗτος . εἰμί γάρ εὑρίσκω , ὅτι κατά φύσις οὗτος ὁ πῦρ ὁ ἐπί ὁ ἔσχατος μένω , δῆλος , ὅτι ἀναγκαῖος εἰμί καί ὁ γῆ φύσις τις τόπος , ἐν ὅς μένω · εἰμί δέ μή ὁ πῦρ κατά φύσις εἰμί ὁ ἔσχατος τόπος , οὐδέ ὁ γῆ ἄν εἰμί κατά φύσις ὁ μέσος , καί τότε , εἰμί ἄρα , χρή ὁ ἀνάγκη ὁ ὁμοιότης αἰτιάομαι . καίτοι πλασματώδης ὁ λόγος καί ὅμοιος ἐκεῖνος ὁ περί ὁ θρίξ · λέγω γάρ ὁ σοφιστής , ὅτι , ἐάν θρίξ ὁμοιομερής εἰμί ἰσχυρῶς τείνω καί ὅμοιος γίγνομαι διά ὅλος ὁ τάσις , οὖον ῥήγνυμι · τίς γάρ μᾶλλον κατά ὅδε ὁ μέρος ἢ ὅδε ὁ τε θρίξ ὅμοιος εἰμί κατά πᾶς ὁ μέρος καί ὁ τάσις αὐτός ὅμοιος γίγνομαι ; ὁμοίως δέ καί ἐπί ὁ πεινάω καί διψάω σφόδρα , ὁμοίως δέ ἑκάτερος , καί ὁμοίως ἐνδέω τροφή τε καί πόμα καί διά οὗτος ὁμοίως ὀρέγω · καί οὗτος γάρ ἠρεμέω ἀναγκαῖος ἐπί μηδέτερος κινέω . διά τίς γάρ ἐπί ὅδε πρῶτος , ἀλλά μή ἐπί ὅδε , ὅμοιος εἰμί ὁ τε ἔνδεια καί ὁ ὄρεξις ; εἰμί οὖν μή κατά φύσις ὁ τόπος , ἀλλά διά ὁ ἀνάγκη ὁ ὁμοιότης μένω ὁ γῆ , ὅσπερ ὁμοῖος εἰμί ὁ εἴρω πλάσμα , ζητητέος αὐτός περί ὁ ὁ πυρός ἐν ὁ ἄνω μονή . εἰμί γάρ μή κατά φύσις μένω , ἄπορος ὁ λόγος καί ὁ περί ὁ γῆ ἄπορος , εἴπερ μή εἰμί ἐπί οὗτος ὁ ὁμοιότης αἰτιάομαι · εἰμί δέ κατά φύσις , καί ὁ γῆ εἄν εἰμί ὁ αὐτός αἴτιος . θαυμαστός δέ ὁ ὁ παράδειγμα ὁ ὁμοιότης εὐπορία μετά σκωπτικός χάρις · δῆλος δέ , ὅτι διαρρήγνυμι ὁ πλάσμα γάρ ὁ οὕτως ὁμοιομερής αὐτός ὑποτίθημι · ἀλλά καί ὁ ὅμοιος τάσις ἀδύνατος ὁ ἄκρος καί ὁ μέσος . ἐπί δέ ὁ ἕτερος παράδειγμα , ἄν ἴσος ἀπέχω , κατεπείγω μᾶλλον ὁ δίψα · εἰμί δέ μηδείς μᾶλλον οὗτος ἢ ἐκεῖνος κατεπείγω , ὁπότερος ἄν τυγχάνω , αἱρέω , ὡς δύο ὄψον ἡδύς πρόκειμαι ὁμοίως , ὅσπερ ἄν τυγχάνω , πρῶτος ἀναιρέω · ὁ γάρ ὁμοιότης οὖον παντελῶς κωλύω ὁ αἵρεσις , ἀλλά ἀργός ποιέω ὁ ἐπιδρομή ὑπό ὁ ἕτερος περισπάω . θαυμαστός δέ , φημί , καί ὁ περί μέν ὁ μονή ὁ γῆ ζητέω , περί δέ ὁ φορός μή ζητέω , διά τίς αἴτιος ὁ μέν ἄνω φέρω , ὁ δέ ἐπί ὁ μέσος , μηδείς κωλύω · ὁ γάρ εὕρεσις ὁ ὁ μένω αἴτιος ἀκολουθέω ὁ περί ὁ κίνησις , ὥσπερ καί ἀνάπαλιν · συνυπάρχω γάρ ἀλλήλων . δείκνυμι δέ πρότερος , ὅτι πρός ὁ ὁ γῆ μονή οὐ εἰμί ἀναγκαῖος ὁ ἀπό ὁ ὁμοιότης λόγος ἄλλος εἰμί αἴτιος πρόχειρος ὁ ὁ κατά φύσις · εἰμί γάρ φέρω κατά φύσις πρός ὁ μέσος , δῆλος , ὅτι καί μένω κατά φύσις · νῦν δείκνυμι , ὅτι οὐδέ ἀληθής ὅλως εἰμί κατά ἑαυτοῦ ὁ λέγω , ἀλλά κατά συμβαίνω ἀληθής ὁ ἀναγκαῖος μένω ἐπί ὁ μέσος πᾶς , ὅς μηδείς μᾶλλον δεῦρο ἢ δεῦρο κινέω προσήκω · ὅς γάρ κατά φύσις εἰμί ὁ μένω ἐπί ὁ μέσος , οὗτος ἀνάγκη μένω ἐπί ὁ μέσος , ὅς δέ ἀνάγκη μένω ἐπί ὁ μέσος , οὗτος συμβαίνω ὁ μηδείς μᾶλλον ἐπί ὅδε ἢ ἐπί ὅδε κινέω . ἐν ἀληθής οὖν εἶπον , ὅτι ἀνάγκη μένω ἐπί ὁ μέσος , ὅς μηδείς μᾶλλον δεῦρο ὁ δεῦρο κινέω προσήκω , ἀλλά οὐ ὅτι αἴτιος οὗτος ὁ μένω εἰμί , ἀλλά ὅτι ὁ ἐκ ἀνάγκη Μένων συμβαίνω · ἐπεί ὅτι οὐ εἰμί αἴτιος οὗτος ὁ μένω , δηλόω ὁ ὅσος ἐπί οὗτος μηδείς κωλύω κινέω ὁ τοιοῦτος , οὖον μέντοι ὅλος ἅμα , ἀλλά διασπάω . καί γάρ ὁ πῦρ ἐάν ἐν ὁ μέσος τίθημι , ὅσος μέν ἐπί ὁ λόγος ὁ ὁμοιότης μένω αὐτός ἐπί ὁ μέσος ἀνάγκη · ὁμοίως γάρ ἔχω καί αὐτός πρός πᾶς ὁ ἔσχατος ὁμοιομερής εἰμί · ἀλλά ὁράω , ὅτι οὖον μένω ὁ πῦρ , ἀλλά πάντῃ φέρω ἀπό ὁ μέσος πρός ὁ ἔσχατος , εἄν μή τίς κωλύω , πλήν οὐ ὅλος πρός εἷς σημεῖον , ἀλλά ὁ ἀνάλογος μόριον ὁ πυρός πρός ὁ ἀνάλογος ὁ ἔσχατος , οἷος ὁ τέταρτος ὁ πυρός μέρος πρός ὁ τέταρτος ὁ περιέχω · καί γάρ δυνατός ἀνάλογος διαιρέω , ἐπεί μηδείς ὁ σῶμα ἀμερής εἰμί · οὗτος γάρ ὁ στιγμή δηλόω . οὗτος δέ φημί μόνος ἀναγκαῖος συμβαίνω ἐκ ὁ ὁμοιότης ὁ μή ὅλος σῶμα πρός εἷς σημεῖον χωρέω , οὖον μέντοι ὁ μή κινέω . εἶπον οὖν , ὅτι ὅσος ἐπί ὁ ὁμοιότης , ὥσπερ ὁ πῦρ , εἰμί ὑποτίθημι ἐν ὁ μέσος κεῖμαι , οὐ κωλύω διά ὁ ὁμοιότης κατά μέρος κινέω , οὗτος καί ὁ γῆ , προστίθημι καί ἄλλος κίνησις τρόπος · δύναμαι γάρ , φημί , μαίνομαι καί ἐκ μικρός μείζων γίγνομαι κινέω ἀπό ὁ μέσος μηδείς ὁ ὁμοιότης κωλύω ὁ τρόπος οὗτος ὁ κίνησις , εἰμί μή · φύσις ὁ γῆ ὁ τόπος οὗτος εἰμί , διό οὐδέ αὐξάνω ὑπερογκόομαι . οὗτος μέν οὖν ὁ Ἀριστοτέλης , καί τάχα ἄν τις ὑπονοέω ὁ εἰμί μή πρός ὁ πλατωνικός ἀπόδειξις αὐτός ἁπλόος ἀποτείνω · ὁ γάρ Πλάτων ὁ ἰσορροπία καί ὁ ὁμοιότης αἰτιάομαι ὁ Ἀριστοτέλης οὐδαμοῦ φαίνω ὁ ἰσορροπία μιμνήσκω , κἀν ὁ Ἀλέξανδρος ἀντί ὁ ὁμοιότης πανταχοῦ ὁ ἰσορροπία παραλαμβάνω . πλήν κἀν πρός ἐκεῖνος ἀποτείνω ὁ λόγος ὁ Ἀριστοτέλης , ῥητέος , ὅτι ὁ Σωκράτης ἐκ ὑπόθεσις προάγω ὁ λόγος , ὡς , εἰμί εἰμί ὁ γῆ ἐν μέσος ὁ οὐρανός περιφερής εἰμί , οὐδείς αὐτός δεῖ πρός ὁ μή πίπτω οὔτε ἀήρ ὅστε δίνησις · ὁ γάρ κατά φύσις ἰσορροπία οὐ ὁ τυγχάνω , ἀλλά ὁ πανταχόθεν αὐτός εἰς ὁ κέντρον συνάγω ὁμοίως ὁμοιομερής εἰμί καί ὁ ὁ οὐρανός ὁμοιομέρεια καί ἰσορροπία αὐτάρκης πρός ὁ ὁ γῆ μονή . οὔτε γάρ αὐτός ποτός ἑκών ἐξίστημι οὔτε ὅλος οὔτε κατά μέρος · τίς γάρ μᾶλλον ὅδε ἢ ὅδε ὁμοίως ἔχω πρός ὅλος ὁ οὐρανός ; ἀλλά οὐδέ κατά μέρος κατά φύσις εἰμί αὐτός οὗτος ὁ τόπος . ἀλλά οὐδέ ὁ οὐρανός αὐτός ποτός βιάζομαι οὔτε κατά μέρος ἑαυτοῦ ὁμοιομερής ὅλος εἰμί οὔτε κατά ὅλος ἑαυτοῦ ἀεί ὁ αὐτός εἰμί καί ὁ αὐτός ἀεί πρός ὁ γῆ ἔχω σχέσις . ὁ δέ πῦρ , ἄν εἰμί ὁμοίως ὁ γῆ ὁμοιομερής τε καί ἰσόρροπος , ἀλλά οὖον πρός ὁ κέντρον ἔχω ὁ ἰσορροπία , ἀλλά πρός ὁ πέριξ · διό ὅταν ἐν ἀλλότριος τόπος ὁ κέντρον τίθημι ὁ πῦρ , σπουδάζω διά ὁ σύντομος ὁδός πρός ὁ οἰκέω ἀναθέω , καί ὁ εἰμί εἰμί τις ὅλος ὁ πῦρ τίθημι πρός ὁ κέντρον , διασπάω εἰμί αὐτός ἀνάγκη · ὁ δέ αὐτός ἄν πάσχω καί ὁ γῆ ἐν ὁ πέριξ τίθημι . οὐδέ δέ ὁ πῦρ ἀπό ὁ πέριξ κατά φύσις εἰμί αὐτός καί ὁμοίως πρός αὐτός ὁ οὐρανός ἔχω κινέω ἄν οὔτε κατά ὅλος οὔτε κατά μέρος , πλήν εἰμί μή τίς αὐτός μεταβάλλω , ἀλλά καί ἐπί οὗτος ὁ ἀληθής εἶπον “ ἰσόρροπος γάρ πρᾶγμα ὁμοιόω τις πλησίος τίθημι οὐ ἔχω μᾶλλον οὐδέ κακός οὐδαμόσε κλίνω . ἀλλά ὁ μέν πῦρ ἅτε πλησιάζω ὁ οὐρανός καί μᾶλλον αὐτός ἑνόω μετά ὁ φυλάσσω ὁ ἑαυτοῦ τόπος ὥσπερ ὁ οὐρανός καί συγκινέω αὐτός , ὁ δέ 77 ; ὁ κέντρον συγγενής ὑφίστημι μένω περί αὐτός . ὁράω οὖν , ὅτι , ὅσπερ ὁ Ἀριστοτέλης αἴτιος εἰμί φημί ὁ μονή ὁ γῆ ὁ κατά φύσις αὐτός οὗτος εἰμί ὁ τόπος . οὗτος ὑποτίθημι ὁ Σωκράτης ὁ αἴτιος προστίθημι φυσικός , διά ὅς ἐν ὁ οἰκέω τόπος εἰμί οὖον δέω τις ἄλλος περιεργία , οἷος ἀήρ ἢ δίνη , πρός ὁ μή κινέω ἐκεῖθεν ἀρκέω αὐτός ὁ τε ἰσορροπία καί ὁ ὁ περιέχω ὁμοιότης . ὁ δέ Ἀριστοτέλης πρός ὁ οἴομαι ἀπαντάω ὁ ὁμοιότης καί ὁ ἰσορροπία ἀρκέω πρός ὁ μή κινέω καί ὁ ἐν ἀλλότριος τόπος κεῖμαι , διό ἀπό ὁ ὁ πυρός παράθεσις ἐλέγχω πειράω ὁ λόγος ὁ ἐνταῦθα τίθημι καί πανταχοῦ ὁ αἴτιος εἰς ὁ κατά φύσις εἰμί ὁ τόπος περιάγω αὐτάρκης οὗτος ἀρχή εἰμί νομίζω · ὁ δέ γε Σωκράτης καί οὗτος ὁ αἴτιος ἀποδίδωμι . καί ἐγώ δοκέω καί περί ὁ ὁ στοιχεῖον ἀρχή τοιοῦτος τίς συμβαίνω ὁ Ἀριστοτέλης . αὐτός μέν γάρ ἀρκέω ὁ ποιότης θερμός καί ξηρός καί ὁ ἐναντίος , ὁ δέ Τίμαιος καί οὗτος ὁ ἀρχή ἀναζητέω ἀνέρχομαι εἰς ὁ σχῆμα . συμπεραίνω δέ ὁ περί ὁ σχῆμα καί ὁ θέσις καί ὁ μονή ὁ γῆ ἱστορία ἐπί ὁ ἑαυτοῦ περί οὗτος δοκέω λοιπός μέτειμι . p . 296a24 ἐγώ δέ λέγω πρῶτος , πότερος ἔχω κίνησις ἢ μένω ἠώς ὁ φανερός ἐκ οὗτος . Πρῶτος προτίθημι δείκνυμι , ὅτι οὖον κινέω ὁ γῆ κύκλος οὔτε περί ὁ μέσος , ὡς εἷς ὁ ἄστρον εἰμί , ὡς λέγω ὁ Πυθαγόρειος , οὔτε ὡς ἐν ὁ μέσος περί ὁ ἄγω ὁ πᾶς ἴλλω . καί δείκνυμι , ὅτι ἀδύνατος αὐτός οὗτος κινέω κατά ὁ δύο ὁ ὑποθετικός τρόπος οὕτως · εἰμί κινέω κύκλος ὁ γῆ , βία κινέω οὗτος ὁ κίνησις . ἀλλά μήv ἀδύνατος αὐτός βία κινέω καί παρά φύσις · ἀδύνατος ἄρα κύκλος κινέω ὁ γῆ . καί ὁ μέν συνάπτω δείκνυμι οὕτως · εἰμί μή βία κινέω ὁ κύκλος κίνησις ὁ γῆ , κατά φύσις αὐτός κινέω · ἀνάγκη γάρ ὁ κινέω ἢ βία ἢ κατά φύσις κινέω · ἀλλά εἰμί κατά φύσις κινέω κύκλος , καί ὁ μόριον ἕκαστος αὐτός οὗτος ἔχω ὁ φορός · ἀλλά μήv ὁ μόριον οὖον κινέω κύκλος , ἀλλά ἐπί εὐθύς φέρω πρός ὁ μέσος . οὐ ἄρα κατά φύσις ὁ γῆ κινέω ὁ κύκλος κίνησις · βία ἄρα . ὁ δέ ἀντιστροφή ὁ λέγω · ἀλλά μήv βία οὖον κινέω · κατασκευάζω δύνασις ἐν δύο σχῆμα κατηγορικός οὕτως · ὁ γῆ ἀίδιος · ὁ βία καί παρά φύσις κινέω οὐ ἀίδιος · ὁ ἄρα γῆ οὖον κινέω βίαιος . ὅτι δέ ὁ γῆ ἀίδιος , παραδείκνυμι ἐκ ὁ ὁ ὁ κόσμος τάξις ἀίδιος εἰμί , ὥστε καί ὁ γῆ ἀίδιος . εἶτα καί δύο ἐπιχείρημα ἐπάγω τοιοῦτος · εἰμί κύκλος κινέω ὁ γῆ εἴτε περί ὁ μέσος εἴτε ἐπί ὁ μέσος , ἀναγκαῖος αὐτός δύο κινέω κινέω , ὥσπερ ὁ ἄλλος πᾶς ὁ μετά ὁ ἀπλανῆ ὁ τε ὁ ἀπλανής κινέω καί ὁ ἴδιος ὁ περί ὁ ὁ ζῳδιακός πόλος ἀνάπαλιν ὁ ἀπλανής γίγνομαι , διά ὅς καί ὑπολείπω ὁ ἀπλανής . εἰμί γάρ ἀνατέλλω σήμερον ὁποιοσοῦν ὁ πλανάω μετά ὁ ἐπί ὁ Καρδία ὁ Λέων , εἰμί τυγχάνω , κινέω ἐπί ὁ ἕπομαι ὁ πλανάω δύο μοῖρα , εἰμί τυγχάνω , ὥστε κατά ὁ πέμπτος μοῖρα γίγνομαι ὁ Λέων , ὁ ἑξῆς προανατέλλω ὁ ἐπί ὁ Καρδία καί προδύνω ὑπολείπω φαίνω ὁ πλανάω . εἰμί οὖν κινέω κύκλος ὁ γῆ , δῆλος , ὅτι καί αὐτός ὁ ἐναντίος τε ὁ ἀπλανής κινέω ἴδιος κίνησις , διό καί ὑπολείπω ὁ ἀπλανής , καί ἔτι μέντοι περί ὁ ὁ ζῳδιακός πόλος , καθάπερ καί ὁ ὁ πλανάω ὁ τίμιος αὐτός . εἰμί δέ οὗτος , οὐκέτι ὁ ἀπλανῆ ἄστρον κατά ὁ αὐτός σημεῖον ὁ ὁρίζων ἀνατέλλω καί δύω φαίνω ἐγώ ὥσπερ νῦν , ἀλλά μᾶλλον ὁ πλανάω ὡς περί ὁ αὐτός αὐτός πόλος κινέω , ὅς πᾶς ἐναντίος φαίνω . λοιπός δέ , ἐάν ὁ κίνησις · αὐτός ἰσοταχής γίγνομαι ὁ πλανάω τις , ἐκεῖνος κατά ὁ αὐτός σημεῖον ὁράω οὔτε ἀνατέλλω οὔτε δύο , ὅσπερ ἐναργής ἄλογος . χρή οὖν οὗτος ἐφιστάνω , ὅτι ὁ ἐξομοιόω ὁ ἐγκύκλιος κίνησις ὁ γῆ , εἰμί γίγνομαι , ὁ ἄλλος ἐγκύκλιος κίνησις ὁ περί ὁ ἀπλανῆ ἐνδείκνυμι , ὅτι καί περί ὁ ὁ ζῳδιακός πόλος κινέω , καί μέντοι καί ἐκ ὁ ἐπάγω ἄτοπος · οὔτε γάρ ὁ κινέω ὁ γῆ ἁπλόος οὔτε ὁ ὑπολείπω ὁ παραλλαγή ὁ ἀνατολή καί δύσις ἀκολουθέω , εἰμί μή καί περί ὁ ὁ ζῳδιακός πόλος ἢ ἄλλος παρά ὁ ὁ ἰσημερινός κινέω ὁ γῆ . τρίτος δέ ἐπιχείρημα ἐπάγω ὡς ἐπί ἀξίωμα προλαμβάνω τοιοῦτος · ἐπί ὅς φέρω τίς κατά φύσις , ἐν οὗτος καί μένω κατά φύσις · εἰμί οὖν ὁ φορά ὁ μόριον ὁ γῆ καί ὅλος αὐτός ὁ κατά φύσις ἐπί ὁ μέσος ὁ πᾶς εἰμί , ἐπί ὅς δέ φέρω τίς κατά φύσις , ἐν οὗτος καί μένω κατά φύσις , μένω ἄρα ἐν ὁ μέσος ὁ πᾶς · καί γάρ καί ὁ πῦρ πρός ὁ πέριξ φέρω , ὅσος ἐπί ἑαυτοῦ μένω ἐκεῖ . τάχα δέ καί οὗτος ἐνδείκνυμι , ὅτι ὁ ὁ γῆ κίνησις ἐπί ὁ μέσος εἰμί , οὖον περί ὁ μέσος · καί γάρ ὁ φορά ὁ μόριον καί ὅλος αὐτός ἐπί ὁ μέσος εἰμί ὁ πᾶς . εἶπον δέ , ὅτι ὁ φορά ὁ γῆ ἐπί ὁ ὁ πᾶς εἰμί μέσος , ἐπάγω ὅτι , ἄν μή κινέω ὁ γῆ , ὅς τις λέγω , ἀλλά ἐπί ὁ κέντρον τυγχάνω κεῖμαι , οὗτος ἄν τις ἀπορέω · ἐπεί αὐτός ὁ ὑπόκειμαι ὁ μέσος εἰμί ἀμφότερος ὁ τε πᾶς καί ὁ γῆ , ὡς πρός πότερος μέσος φέρω ὁ βάρος ἔχω καί ὁ μόριον ὁ γῆ κατά φύσις ; πότερος ὅτι ὁ πᾶς εἰμί μέσος ἢ διότι ὁ γῆ ; οὗτος οὖν ἀπορέω λέγω , ὅτι ἀνάγκη πρός ὁ ὁ πᾶς φέρω , καί δείκνυμι αὐτός ἐκ ὁ πυρός καί ὅλως ὁ κοῦφος · οὗτος γάρ εἰς ὁ ἐναντίος ὁ βαρύς φέρω ὡς ἐναντίος ἐκεῖνος , οἷος ὁ πῦρ , οὖον φέρω ἐπί ὁ ἑαυτοῦ ἄνω , ἀλλά ἐπί ὁ ὁ πᾶς · ὥστε καί ὁ 77 ) ὁ ἐναντίος ὁ πῦρ κινέω καί εἰς ἐναντίος ἐπί ὁ ὁ πᾶς κάτω τε καί μέσος κινέω . ὁ δέ πρός ὁ ἔσχατος φέρω ὁ περιέχω τόπος ὁ μέσος ὁ μέν Ἀλέξανδρος ἴσος εἰμί φημί ὁ πρός ὁ ὁ πᾶς ἔσχατος καί ἄνω ὁ οὐρανός , ὑπό ὅς ὁ κάτω τε καί μέσος περιέχω ὁ ὑπό σελήνη . μήποτε δέ ἔσχατος λέγω ὁ περιέχω τόπος ὁ μέσος ὁ ἄνω2 ὁ ἀήρ , ἐπί ὅς φέρω ὁ πῦρ , ἵνα εἰμί ὁ περιέχω τόπος ὁ μέσος ὁ ὁ ἀήρ πέρας ὁ πρός ὁ γῆ , ἔσχατος δέ αὐτός ὁ ἄνω μέρος , εἰς ὅς φέρω καί ὁ ἀήρ ὁ καθαρός καί ὁ πῦρ . δείκνυμι οὖν , ὅτι πρός ὁ ὁ πᾶς κέντρον φέρω ὁ βαρύς , ἐπάγω , ὅτι καί πρός ὁ ὁ γῆ , καί δείκνυμι οὗτος ἐκ ὁ μή παράλληλος φέρω ὁ βάρος · εἰμί γάρ παράλληλος καταφέρω , οὐ εἄν εἰς ὁ αὐτός σημεῖον ἄμφω συμφέρω ὁ κέντρον . ὅτι δέ οὖον φέρω παράλληλος , ἀλλά πρός ὁ κέντρον συννεύω , δείκνυμι ἐκ ὁ πρός ὅμοιος γωνία φέρω . ὅμοιος δέ καλέω ὁ ἴσος γωνία ὁ ὁ γωνία ὑπό ὁ ποιός ἀνάγω . Ἴσαι δέ δηλονότι ἢ ὅμοιος εἰμί , ὅταν ὀρθός εἰμί ἑκάτερος · ὅταν γάρ εὐθύς ἐπί εὐθύς ἵστημι ὁ ἐφεξῆς γωνία ἴσος ἀλλήλων ποιέω , ὀρθός ἑκάτερος ὁ ἴσος γωνία εἰμί , ὡς ἐν ὁ στοιχεῖον μανθάνω . καί ὅτι μέν πρός ὀρθός γωνία καταφέρω ὁ βάρος φυσικός ἐπί ὁ γῆ , δηλόω ὁ μή ἄλλως ἵστημι κίων ἢ τοῖχος ἢ ἄλλος τίς βάρος , εἰμί μή ὀρθός ποιέω ὁ πρός ὁ ἐπίπεδος γωνία . ὅτι δέ ὁ πρός ὀρθός καταφέρω πρός ὁ κέντρον συννεύω , μανθάνω ἀπό ὁ εὐθύς θεώρημα ὅς τρίτος βιβλίον ὁ στοιχεῖον , ὅς ὁ πρότασις εἰμί τοιοῦτος · ἐάν κύκλος ἐφάπτω τις εὐθύς , ἀπό δέ ὁ ἁφή ὁ ἐφάπτω πρός ὀρθός γωνία ἄγω εὐθύς ἐπί ὁ ἄγω εἰμί ὁ κέντρον ὁ κύκλος · καί ὁ πρό αὐτός δέ ὁ αὐτός δείκνυμι πρότασις ἔχω τοιοῦτος · ἐάν κύκλος ἐφάπτω τις εὐθύς , ἀπό δέ ὁ κέντρον ἐπί ὁ ἁφή ἐπιζεύγνυμι τις εὐθύς , ὁ ἐπιζεύγνυμι κάθετος εἰμί ἐπί ὁ ἐφάπτω . ἀλλά ἐν μέν ὁ στοιχεῖον δείκνυμι ἐπί ὁ πρός ὀρθός ὁ ἐφάπτω ὁ κέντρον καί ὁ διά ὁ κέντρον πρός ὁρθαί εἰμί ὁ ἐφάπτω , νῦν δέ πρόκειμαι ὁ ὁ ἐπίπεδος ὁ γῆ πρός ὀρθός εἰμί δείκνυμι ἐπί ὁ κέντρον συννεύω . δεικτέος , ὅτι ὁ ὁ ἐφάπτω πρός πρός εἰμί καί ὁ ἐπίπεδος ὁ γῆ πρός ὀρθός εἰμί . ἵστημι δή μέγας κύκλος ἐν ὁ ἐπιφάνεια ὁ γῆ ὁ ΑΒΓ , καί ἄγω ἐφάπτω ὁ κύκλος εὐθύς ὁ ΔΕ , καί ἵστημι βάρος τίς ὁ Ζ φέρω ἐπί ὁ ἐφάπτω κατά ὁ Γῆ εὐθύς , ὥστε ἴσος εἰμί ὁ ὑπό ΖΑΔ ΖΑΕ γωνία ἀλλήλων . λέγω , ὅτι καί πᾶς ὁ ὑπό ZAB γωνία ὁ ὁ ὑπό ΖΑΓ γωνία ἴσος εἰμί · οὗτος οεʹ εἰμί ὁ πρός ὁ ἐπιποιέω ὁ γῆ ὑπό ὁ καταφέρω βάρος γίγνομαι . ἐκβάλλω ὁ Γῆ ἐπί ὁ κέντρον ὁ κύκλος ὁ ὁ . δείκνυμι γάρ , ὅτι ἐπί ὁ πρός ὀρθός ὁ ἐφάπτω εἰμί ὁ κέντρον . ἐπεί οὖν Ἴσαι εἰμί ὁ ΔΑΗ ἐάω γωνία · ὀρθός γάρ ἑκάτερος · ὅς ὁ ΗΑΓ ὁ ΗΑΒ ἴσος εἰμί ὁ ἡμικύκλιον εἰμί ὁ ΑΒΓ κύκλος , καί λοιπός ἄρα ὁ πρός ὁ Α κερατοειδής Ἴσαι ἀλλήλων εἰμί · εἰμί δέ καί ὁ ὑπό ΖΑΔ ΖΑΕ Ἴσαι · καί ὅλος ἄρα ὁ ὑπό ΖΑΓ ὅλος ὁ ὑπό ΖΑΒ ἴσος εἰμί , καί εἰμί ὁ πρός ὁ ὁ γῆ ἐπιφάνεια . ὁ δέ Πτολεμαῖος ἐν ὁ ἀρχή ὁ Σύνταξις ὑποτίθημι ὁ βάρος βάρος πρός ἴσος γωνία καταφέρω διό καί μένω ἀκλινής καί οὖον πίπτω , δείκνυμι καί , ὅτι πᾶς ἐπί ὁ κέντρον ἐπείγω . ὁ γάρ Γῆ πρός ἴσος γωνία ἵστημι , οἷος κίων τις , ἐάν ἀπό ὁ κέντρον ἐπί ὁ Α ἐπιζεύγνυμι εὐθύς καί ἀπό ὁ Α ὁ ΑΗ διάμετρος πρός ὀρθός ἀνίστημι ὁ ΔΕ εἰμί ὁ ZA ὁ AH ἐπί εὐθύς . ἐπεί γάρ ὅλος ὁ ὑπό ZAB ὅλος ὁ ὑπό ΖΑΓ ὑπόκειμαι ἴσος , ὅς ὁ κερατοειδής ὁ κερατοειδής ἴσος , διότι καί ὁ ὁ ἡμικύκλιον Ἴσαι , καί λοιπός ἄρα ὁ ΖΑΔ Ίτη ὁ ΖΑΕ · ὀρθός ἄρα ἑκάτερος . ὀρθός δέ καί ὁ ὑπό ΔΑΗ ἐάω · δύο ἄρα ὀρθός ὁ ὑπό ΖΑΔ ΔΑΗ · ὥστε υἱός εὐθύς ὁ ΖΑΗ διά ὁ ὁράω ὁ πρῶτος ὁ στοιχεῖον , ὅς ὁ πρότασις εἰμί τοιοῦτος · | ἐάν πρός τις εὐθύς καί ὁ πρός αὐτός σημεῖον δύο εὐθύς μή ἐπί ὁ αὐτός μέρος κεῖμαι ὁ ἐφεξῆς γωνία δύο ὀρθός ἴσος ποιέω , ἐπί εὐθύς εἰμί ἀλλήλων <αἱ> εὐθύς . ὁ ἄρα Z βάρος ἐπί ὁ κέντρον φέρω . ὅλος δέ , εἰμί μή πρός ὁ κέντρον συμφέρω ὁ βάρος πᾶς , ἀλλά καί παράλληλος φέρω , οὐ εἄν πᾶς ἐπί ὁ γῆ φέρω , ἀλλά παραλλάσσω τις ὁ γῆ · οὖον γάρ πᾶς ὁ μεταξύ παρεκτείνω ὁ γῆ ἐν μέσος εἰμί . εἰμί οὖν φέρω κατά φύσις ἐπί ὁ μέσος ὁ γῆ , καί μένω ἐν ὁ μέσος καὶ φύσις . εἶτα καί ἄλλος ἀπόδειξις ἐναργής προστίθημι ὁ μή κινέω ὁ γῆ ὅλως μήτε περί ὁ μέσος μήτε ἀπό ὁ μέσος · εἰμί γάρ ὁ βία ῥίπτω ἄνω βάρος εἰς ὁ αὐτός πάλιν τόπος κατά στάθμη καταφέρω , ἄν εἰς ἤπειρος ὁ δύναμις ἀναρρίπτω , ὥστε καί χρόνος πολύς γίγνομαι μεταξύ ὁ ἀνάρριψις καί ὁ πτῶσις , οὖον κινέω ὁ τῆ . εἰμί γάρ ὁ τῆ κινέω , καί τόπος ἐκ τόπος παραλλάσσω ὁ μόριον αὐτός , ἐπί ἄλλος τόπος εἄν καταφέρω ὁ ἀναρρίπτω καί οὐ εἰς ἐκεῖνος , ἀπό ὅς ἀναρρίπτω . δείκνυμι δέ ἄμφω ὁ πρόβλημα , καί ὅτι ἐν ὁ μέσος εἰμί ὁ γῆ καί ὅτι ἀκίνητος οὔτε κύκλος περί ὁ μέσος οὔτε ἐπί εὐθύς κινέω , κοινός ἐπάγω συμπέρασμα φανερός εἰμί λέγω ἐκ ὁ εἴρω , ὅτι οὔτε κινέω οὔτε ἐκτός κεῖμαι ὁ μέσος , ὅς αὐτός εἰμί ὁ καί ἐν ὁ μέσος κεῖμαι καί ἠρεμέω . p . 296b26 πρός δέ οὗτος δῆλος ἐκ ὁ εἴρω ὁ αἴτιος ἠώς ὁ ἀναγκαῖος μένω αὐτός ἐπί ὁ μέσος . δείκνυμι , ὅτι ἐπί ὁ μέσος ἠρεμέω ὁ γῆ , ἐφεξῆς καί ὁ αἴτιος διδάσκω , διά ὅς ἠρεμέω , ὅτι οὔτε διά ὁ ὑπόκειμαι ἀήρ οὔτε διά ὁ δίνη , ἀλλά ὅτι κατά φύσις εἰμί αὐτός ὁ μένω ἐπί ὁ μέσος . ὁ δέ λόγος εἰμί τοιοῦτος · εἰμί φύσις φέρω ὁ μόριον αὐτός πάντοθεν πρός ὁ μέσος , ὥσπερ φαίνω , διότι καί ὁ πῦρ ἀπό ὁ μέσος πρός ὁ ἔσχατος , ἀδύνατος φέρω ὁστισοῦν μόριον αὐτός ἀπό ὁ μέσος μή βιάζομαι · οὖον γάρ δυνατός φύσις καί ἀπό ὁ μέσος καί ἐπί ὁ μέσος φέρω , διότι εἷς φορά κατά φύσις ὁ εἷς σῶμα καί ἁπλόος ὁ ἁπλόος , ἀλλά οὐ ὁ ἐναντίος · ὁ δέ ἀπό ὁ μέσος ὁ μέσος ἐναντίος · ὥστε , εἰμί ὁ ἐπί ὁ μέσος κατά φύσις εἰμί , ὁ ἀπό ὁ μέσος οὐ ἄν εἰμί κατά φύσις , ἀλλά , εἴπερ ἄρα , βία . εἰμί οὖν ἀδύνατος ὁστισοῦν μόριον φέρω ἀπό ὁ μέσος κατά φύσις , καί ὁ ὅλος ἀδύνατος . εἰμί οὖν κατά φύσις ἐπί ὁ μέσος φέρω , ἀδύνατος ἀπό ὁ μέσος κατά φύσις φέρω · εἰμί δέ οὗτος ἀδύνατος , ἀναγκαῖος μένω αὐτός ἐπί ὁ μέσος . ἀλλά μήv ὁ ἡγέομαι ἀληθής ὁ κατά φύσις ὁ μόριον ὁ γῆ πανταχόθεν πρός ὁ μέσος φέρω · καί ὁ λήγω ἄρα ἀληθής ὁ κατά φύσις μένω αὐτός ἐπί ὁ μέσος · οὗτος ἄρα αἰτία ὁ μένω ἐπί ὁ μέσος ὁ γῆ ὁ φύω οὗτος , καί ἄλλος οὖον χρή ζητέω . p . 297a2 μαρτύρομαι δέ οὗτος ἠώς ὁ τοσοῦτος εἴρω περί αὐτός . ὁ ὁ γῆ ἐπί ὁ μέσος κεῖμαι καί ἠρεμέω μαρτύριον φέρω ὁ καί ὁ ἀστρολόγος δείκνυμι ὁ φαίνω περί ὁ οὐρανός οὕτως συμβαίνω ὡς ἐπί ὁ μέσος ὁ γῆ κεῖμαι καί ἠρεμέω . ὁ δέ ἑξῆς ὁ λέξις τοιοῦτος · ὁ φαίνω μεταβάλλω ὁ σχῆμα , ὅς ὁρίζω ὁ ἄστρον ὁ τάξις , συμβαίνω ὡς ἐπί ὁ μέσος κεῖμαι ὁ γῆ · ὁ γάρ τάξις ὁ ἄστρον κατά ὁ σχηματισμός ὁρίζω ὁ κατά ὁ κινέω γίγνομαι . εἰμί γάρ μή μέσος ὁ οὐρανός εἰμί ὁ 77 ] , ὁ ἀστήρ ἀνατολικός γίγνομαι , εἶτα ἐπί ὁ μεσημβρινός καί τελευταῖος πρός δυσμή οὐ ἄν ὁ μέγεθος ὁ αὐτός ἀεί ἴσος φαίνω , ἀλλά εἰμί μέν πρός δυσμή ὁ γῆ παραχωρέω , μείζων φαίνω ὁ αὐτός δύω ἤ2 ἀνατέλλω , εἰμί δέ πρός ἀνατολή , ἐναντίος , καί ὁ μεταξύ αὐτός διάστημα ὁμοίως . οὐδέ ἄν ὁ ὁ σελήνη ἔκλειψις τοιοῦτος ἔχω τάξις ὁ σχηματισμός , ὥστε κατά ὁ <κατὰ> διάμετρος αὐτός ἀεί πρός ὁ ἥλιος στάσις ἀποτελέω , ἀλλά καί ἐν ὁ μικρός ὁ ἡμικύκλιον διάστημα . οὗτος δέ ἄν συμβαίνω , καί εἰμί μεταβατικός ποιέω κίνησις ὁ γῆ · εἰμί δέ κύκλος περί ὁ κέντρον , ὡς Ἡρακλείδης ὁ Ποντικός ὑποτίθημι , ὁ οὐράνιος ἠρεμέω , εἰμί μέν πρός δύσις , ἐκεῖθεν ἄν φαίνω ὁ ἄστρον ὁ ἀνατέλλω , εἰμί δέ πρός ἀνατολή , εἰμί μέν περί ὁ ὁ ἰσημερινός πόλος , οὐ ἄν ἀπό διάφορος ὁρίζων τόπος ὁ ἥλιος καί ὁ ἄλλος πλάνης ἀνατέλλω , εἰμί δέ περί ὁ ὁ ζῳδιακός , οὐ εἄν ὁ ἀπλανής ἀπό ὁ αὐτός ἀεί τόπος ἀνατέλλω , ὥσπερ νῦν · εἴτε δέ περί ὁ ὁ ισημηρινοος εἴτε περί ὁ ὁ ζῳδιακός , πῶς ἄν σῴζω ὁ πλανάω ὁ εἰς ὁ ἕπομαι ζῴδιον μετάβασις ἀκίνητος ὁ οὐράνιος εἰμί ; ὅς δή λέγω καί ὁ Πτολεμαῖος , ὅτι πᾶς εἄν ὁ μή βαίνω εἷς ἀεί ὁ ἐναντίος ὁ γῆ κίνησις φαίνω ποιέω καί οὔτε ἄν νέφος ποτέ δείκνυμι παροδεύω πρός ἀνατολή οὔτε ἄλλος τίς ὁ πέτομαι ἢ βάλλω φθάνω ἀεί πᾶς ὁ τάχος ὁ γῆ , εἴπερ τοσοῦτος ἐν βραχύς χρόνος ποιέω ὁ ἀποκατάστασις . συμπεραίνω δέ ὁ εἴρω περί τε ὁ θέσις ὁ γῆ , ὅτι ἐν ὁ μέσος , καί περί ὁ μόνος καί κίνησις , ὅτι μένω καί οὖον κινέω , ἐφεξῆς ἐπί ὁ περί ὁ σχῆμα μεταβαίνω λόγος . | p . 297a8 σχῆμα δέ ἔχω σφαιροειδής ἀναγκαῖος αὐτός ἠώς ὁ κατά οὗτος δή ὁ λόγος ἀναγκαῖος εἰμί ὁ σχῆμα σφαιροειοες αὐτός . ὅτι σφαιροειδής ὁ γῆ , διά πέντε δείκνυμι ἐπιχείρημα , ὅς ὁ πρῶτος ἀποδείκνυμι προλαμβάνω , ὅτι ὁ ὁ γῆ μόριον μέχρι ἰός μέσος φύω κινέω · οὗτος γάρ σημαίνω διά ὁ βάρος ἔχω μέχρι πρός ὁ μέσος · ὁ γάρ βάρος ἔχω καί κατά βάρος κινέω ἠώς ὁ μέσος ὁ πᾶς κινέω μή κωλύω . πᾶς δέ ὁ μόριον πρός ὁ μέσος ῥέπω καί ὁ μικρός ὑπό ὁ μείζων ὠθέω καί θλίβω διά ὁ ἰσχυρός ὁ μείζων ἀεί πρός ὁ μέσος ῥοπή καί παραχωρέω ἄλλος ἄλλος πανταχόθεν ὁ σφαιροειδής γίγνομαι σχῆμα , ὡς ἐπί ὁ εἰς σφαῖρα πλήσσω κῆρ ὁ ἐξέχω ἀεί πρός ὁ μέσος ὠθέω . εἶτα καί ὁ φαντασία ἐγώ διορθόω ὁ ἄλλος μόριον ἐπί ἄλλος τίθημι εἰς ὕψος πολύς , ἠώς ἄν ἐκπίπτω ὁ ἐπί ὁ μέσος σπουδή ἀλλαχοῦ ποῦ φέρω · οὖον γάρ κυμαίνω , φημί , τουτέστιν οὐ ὀγκόω , μέχρι ὁ ὑπερεκχέω · οὔτε γάρ ὁ ὠθέω οὔτε ὁ ὠθέω πρός ἄλλος τίς ὁ ῥοπή ἔχω ἢ πρός ὁ μέσος . ἢ ὁ οὐ οἷος τε κυμαίνω εἶπον ἀντί ὁ ὑποχωρέω καί ἀντιπεριίστημι ὁ πλείων ὁ μικρός . οὗτος γάρ ὁ ὑγρός πάσχω , ἐπί δέ ὁ ὁ γῆ μόριον πιέζω μᾶλλον ὁ μικρός ὑπό ὁ μείζων καί συμπλήσσω ἢ συγχωρέω ἕτερος ἕτερος , ἠώς εἄν ἔρχομαι ἐπί ὁ μέσος ὁ βαρύς , ἀλλά μή ὑπερεκχέω ὀγκόω ὡς ὁ κῦμα . εἰς ἐνάργεια δέ φέρω ὁ λέγω ὑποτίθημι ὁ γῆ γίγνομαι , καθάπερ καί ὁ φυσιόλογος τις καί αὐτός ὁ παράταξις ὁ ἐν ὁ κόσμος πρῶτος καί ὕστερος διά ὁ γένεσις ἐνδείκνυμι · ἀλλά ἐκεῖνος μέν ὁ δίνη αἰτιάομαι βίαιος αὐτός πρός ὁ μέσος φέρω λέγω , ἀγαθός δέ καί ἀληθής ὁ λέγω οὗτος γίγνομαι διά ὁ φύσις ἔχω φέρω ὁ βάρος ἔχω πρός ὁ μέσος . ὑποτίθημι ἐν ὁ γῆ μίγνυμι τέως ὁ ἄλλος , εἶτα διακρίνω , ὡς Ἀναξαγόρας δοκέω λέγω , καί ἐνέργεια ἐκ ὁ δύναμις γίγνομαι καί φέρω ἐπί ὁ μέσος , εἰμί μέν πανταχόθεν ἀπό ὁ ἔσχατος ἴσος φέρω ὁ βαρύς ἐπί ὁ μέσος εἷς εἰμί , ἀνάγκη πανταχόθεν ἴσος προστίθημι ἴσος ἀπέχω ὁ μέσος ὁ ἔσχατος · οὗτος δέ ὁ σχῆμα σφαιροειδής εἰμί · ἄν μή πανταχόθεν δέ ὁμοίως συνθέω πρός ὁ μέσος ὁ μόριον αὐτός , ἀλλά ὅθεν μέν πλέω , ὅθεν δέ μικρός , ὁ αὐτός συμβαίνω · καί οὗτος γάρ σφαιρικός ἀνάγκη ὁ σχῆμα γίγνομαι · καθό γάρ μείζων ὁ προσθήκη γίγνομαι , κατά οὗτος ὁ βάρος αὐξάνω ὁ ὑπόκειμαι μικρός εἰμί καί κοῦφος ἐξωθέω ὑπό ὁ βαρύς . ἠώς | ἄν ἐξωθέω ὁ κοῦφος ὑπό ὁ βαρύς ἐπί ἕτερος ὁ κέντρον ἀθροίζω ἰσόρροπος ὁ ἐξωθέω πρός ὁ ἐπί ὁ κέντρον σπουδή ὅμοιος γίγνομαι . οὗτος μέν καί ὁ Ἀλέξανδρος , οὐ ὅτι ὑπερβαίνω ὁ κέντρον οἴομαι τίς βάρος ὠθέω · ὁ γάρ ἐξίστημι ἀπό ὁ κέντρον πρός ὁ ἄνω δηλονότι χωρέω καί ὁ ὠθέω αὐτός πρός ὁ ἄνω ὠθέω · πῶς οὖν ὁ βαρύς ἐπί ὁ ἄνω ἐξώθησις κατά φύσις ; ὅλως γάρ πρός ὁ κέντρον γίγνομαι οὐδέ βάρος ἔτι λοιπός ἔχω ὥστε ὠθέω . καί ὁ Ἀριστοτέλης δέ σαφῶς ὁ βαρύς μέχρι ὁ μέσος ὠθέω φημί , ἀλλά οὐ ὑπερωθέω ὁ μέσος . ὁ οὖν λέγω εἰμί , ὅτι ὁ πλέω ὁ πρό αὐτός μικρός προωθέω καί οὗτος ἄχρι ὁ μέσος . συμβαίνω οὖν ὁ προωθισμός ἄλλος ἄλλος ὠθέω καί συμπιλέω ὁ παρά ἑκάτερος συγχωρέω , ὡς εἶπον , καί ὀγκόω διά ὁ στενοχωρία · οὗτος γάρ εἰς εἷς ἐπιφάνεια καθίστημι . ἀλλά καί ὁ ἐξέχω ἀεί καί πρόσω ὅς κέντρον γίγνομαι σπουδάζω αὐτός πλησιάζω ἐπικαταφέρω ὁ κοῖλος , καί οὕτως ὁ σφαίρωσις γίγνομαι . καί διά ὁ κατά ὑπόθεσις ἐν γένεσις ὁ γῆ ὁ σφαίρωσις αὐτός ἐνδείκνυμι καί ὅτι ὁ μέσος αὐτός πανταχόθεν ἴσος ἀπέχω ὁ πέρας , ἀπορία ἐπάγω τις ἀπό ὁ κεντροβαρική παρά ὁ μηχανικός λέγω ἀναφύω . ὁ μέν οὖν κεντροβαρικά , οἷος πολύς καί χαρίεις ὅς τε Ἀρχιμήδης καί ἄλλος γράφω πολύς , σκοπός ἔχω , πῶς ὁ δίδωμι βάρος ὁ κέντρον εὑρίσκω , τουτέστι σημεῖον τίς ἐπί ὁ σῶμα , ἀπό ὅς σπάρτον τις ἐξάπτω μετεωρίζω ἀκλινής εἰμί ὁ σῶμα · δῆλος δέ , ὅτι οὖον πάντως ὁ αὐτός εἰμί μέσος ὁ τε μέγεθος καί ὁ βάρος . ὁ δέ ἀπορία τοιοῦτος · εἰμί ὁ γῆ ἐπί ὁ μέσος εἰμί καί σφαιροειδής εἰμί πολλαπλάσιος τίς βάρος ἐπιγίγνομαι πρός ἕτερος ἡμισφαίριον , δῆλος , ὅτι οὐκέτι ὁ αὐτός μέσος ὁ γῆ εἰμί κατά εἷς μέρος πολλαπλάσιος ὁ ἐκ ἀρχή μέγεθος προσαυξάνω , ὥσπερ καί πρότερος ὁ γῆ εἰμί μέσος ὁ αὐτός καί ὁ κόσμος ὑπάρχω · ὥστε οὐ ἠρεμέω τότε ὁ 77 ) ἐπί ὁ μέσος · οὖον γάρ ἔτι ἐν ὁ μέσος ὁ πᾶς εἰμί προσαυξάνω τοσοῦτος ἐπί εἷς μέρος , ἢ εἴπερ καί οὕτως ἔχω ἠρεμέω , ὅσπερ διά ὁ ἐν ὁ ἢ εἴπερ υποστιγμή δηλόω , ἠρεμέω καί νῦν καί ἔξω ὁ μέσος ὁ πᾶς κεῖμαι καί μή μέσος ἔχω ὁ ὁ πᾶς μέσος , ἐν μηδείς αὐτός βάρος κατά ὁ ἕτερος μέρος προστίθημι , εἴπερ προστίθημι ἔξω ὁ μέσος γίγνομαι διά ὁ προσθήκη ὅμως ἠρεμέω ὑποτίθημι . εἶπον δέ ἠρεμέω γε καί νῦν καί μή ὁ μέσος ἔχω ἐπάγω ὅς φύω κινέω . λέγω δέ , ὅτι κατά ἐκεῖνος ἠρεμέω ὁ ἔξω ὁ μέσος , κατά ὅς οὐ ἠρεμέω ἀλλά κινέω φύω · ἄτοπος δέ ὁ ἐν ἐκεῖνος ἠρεμέω , κατά ὅς φύω κινέω . πολλαπλάσιον δέ | ὁ προστίθημι βάρος ὑποτίθημι , ἵνα ὁ νῦν μέσος ὁ βάρος αὐτός προσωτέρω γίγνομαι ὁ μέσος . οὗτος ἐν ἀπορέω ἀπό ὁ ἐν ὁ γένεσις ὁ γῆ ὑποτίθημι προστίθημι - κέω , ὅτι κτάομαι ὁ ἕτερος μέρος προσαυξάνω ὁ γῆ πολλαπλάσιος ἑαυτοῦ μέγεθος ἀνάγκη ὁ μέσος αὐτός ἀμείβω ὁ κατά ὁ βάρος ῥέπω εἰς ἐκεῖνος ὁ μέρος , εἰς ὅς γίγνομαι ὁ ὁ βάρος προσθήκη , καί μηκέτι μένω ἐπί ὁ μέσος , ἢ εἴπερ οὕτως ἔχω , ὡς διά ὁ προσθήκη ἐκ - τός εἰμί ὁ μέσος , δύναμαι μένω , ἠρεμέω γε καί νῦν Χωρὶς ὁ προσθήκη ὁ μή μέσος ἐπέχω , κατά ὅς οὖον μένω ἀλλά κινέω φύω · ὅσπερ ἄτοπος · οὐδείς γάρ ἠρεμέω ἐκεῖ , ὅς φύω κινέω , ἀλλά ἐκεῖ , ὅθεν οὖον φύω κινέω · ὁ μέν οὖν ἀπορέω , φημί , οὗτος εἰμί , οὖον χαλεπός δέ ὁράω καί ἐφίστημι ὁ ἀπορία καί ὁ λύω μικρός ἐπιτείνω , ὁ διάνοια δηλονότι , ἢ μᾶλλον ὁ πρότερος λόγος ἐπιτείνω ὁ ὁ γένεσις ὁ γῆ ὑποτίθημι , καί διορίζω , πῶς ἀξιόω ὁπόσος μέγεθος βάρος ἔχω φέρω πρός ὁ μέσος . τότε μέν γάρ ἀδιορίστως λέγω · φύσις ἔχω φέρω ὁ βάρος ἔχω πρός ὁ μέσος , νῦν δέ διορίζω , ὅτι οὖον μέχρι οὗτος μόνος φέρω ὁ βάρος ἔχω πρός ὁ κέντρον μέχρι ὁ ὁ ἑαυτοῦ ἔσχατος ἅπτω ὁ κέντρον καί οἷος ἐφίστημι αὐτός , ἀλλά ὁ πλέω ἀεί βάρος ὁ μικρός κρατέω καί ἢ εξωθώ αὐτός ἢ συμπιλέω καί ἑνόω αὐτός μέχρι τοσοῦτος φέρω πρός ὁ μέσος , ἠώς ἄν ὡς δυνατός ἐντείνω καί σφαιρόω ὁ ἑαυτοῦ μέσος , τουτέστι ὁ κοῖλος ἐπιφάνεια , περιλαμβάνω ὁ ὁ πᾶς μέσος · μέχρι γάρ οὗτος ὁ ῥοπή ἔχω · ὥστε , ἄν προστίθημι ὁ γῆ βάρος , οἷος ὁ ἀπορέω ὑποτίθημι λόγος , οὖον μένω ἐξέχω , ἀλλά γίγνομαι καί αὐτός σφαιρικός καί περιλαμβάνω ὁ ὁ γῆ ἐπιφάνεια , καί εἰμί πάλιν ὁ ἐκ ἀρχή μέσος καί ὁ μετά ὁ προσθήκη μέσος · ἀνάγκη γάρ καί οὗτος γήινος εἰμί κατά ὅλος ἐθέλω ἑαυτοῦ πελάζω ὁ μέσος · μέχρι οὗτος γάρ ἔχω ὁ ῥοπή . εἰμί γάρ ἔτι κινέω παραλλάσσω ὁ ἑαυτοῦ μέσος ὁ ὁ πᾶς μέσος , ἄνω ἄν φέρω καί παρά φύσις . Oὐδὲν δέ , φημί , διαφέρω , ἄν ἐπί μέρος τις ὁ γῆ ἄν ἐπί ὅλος ποιέω ὁ λόγος · οὖον γάρ διά μικρότης ἢ μέγεθος συμβαίνω ὁ εἴρω , ἀλλά διά ὁ φυσικός ἐπί ὁ μέσος ῥοπή , ὥστε , εἴτε ὅλος ποθεν φέρω , ὅς φημί ὁ διακρίνω ποτός αὐτός ἀπό ὁ μίγμα εἰς ὁ μέσος εἶπον φέρω , εἴτε κατά μέρος , ἀναγκαῖος μέχρι οὗτος φέρω , ἠώς ἄν πανταχόθεν περιχέω ὁμοίως λαμβάνω ὁ μέσος ὁ μικρός ἀεί ὁ ἴσος ἐπιφάνεια ὁ μείζων λαμβάνω · ὁ γάρ μείζων καί βαρύς ἐπί ὁ κάτω μᾶλλον χωρέω ὁ μικρός ὁ προωθέω ὁ ῥοπή οὗτος παρά ἑκάτερος ὁ μείζων ἐξωθέω βία πρός ὁ | ἄνω ἴσος αὐτός ἀπολαμβάνω ὁ ἐπιφάνεια . ἀντί δέ ὁ ἀναγκαῖος μέχρι ὅδε φέρω λέγω ὁ Ἀλέξανδρος τις γράφω ἀναγκαῖος μετά οὗτος φέρω , τουτέστι ὁ ἐπί ὁ μέσος ῥοπή , ἀποδέχομαι δέ ὁ ἕτερος γραφεύς . συμπεραίνω δέ ὁ ἐπιχείρημα ὁ Ἀριστοτέλης , εἴτε γίγνομαι , φημί , ὁ γῆ , ἀναγκαῖος οὗτος γίγνομαι , ὡς εἴρω , κατά ὁ πρός ὁ μέσος ῥοπή , ὥστε σφαιροειδής εἰμί αὐτός ὁ σχῆμα , εἴτε ἀίδιος εἰμί διατελέω , ὁ αὐτός ἔχω τρόπος , ὅσπερ καί γίγνομαι ὁ πρῶτος γίγνομαι ἄν · ὥστε καί οὕτως ἀναγκαῖος αὐτός σφαιροειδής εἰμί . p . 297b18 καί ὅτι πᾶς φέρω ὁ βάρος πρός ὅμοιος γωνία ἠώς ὁ ἀλλά μή βία καί παρά φύσις . δεύτερος οὗτος ἐπιχείρημα ἐκ ὁ πρός ὅμοιος ἤτοι πρός ἴσος γωνία φέρω ὁ βάρος δείκνυμι , ὅτι σφαιρικός εἰμί ὁ ὁ γῆ σχῆμα . πᾶς γάρ ἐπί αὐτός πανταχόθεν συννεύω καί ἄλλος ἄλλος ἀεί προστίθημι κατά ὁ ὅμοιος ῥοπή ἴσος ἀνάγκη γίγνομαι ὁ ἀπό ὁ ὁ μέσος , ἐπί ὅς πᾶς συννεύω , πρός ὁ ἔσχατος , οὗτος δέ σφαιροειδής εἰμί ὁ σχῆμα · διό ὁ πρός ὅμοιος γωνία καταφέρω ὁ βάρος καί μή παράλληλος πρός ὁ φύσις σφαιροειδής φύω · πανταχόθεν γάρ οὐ οἷος τε πρός ὅμοιος φέρω γωνία ὁ φέρω βάρος μή ὁ πρός ὅς φέρω σφαιρικός ἔχω ὁ ἐπιφάνεια . ἐπεί δέ οὐ ἀπακριβόω ὁ σφαιρικός ὁ γῆ σχῆμα διά ὁ ἐξοχή ὁ ὄρος καί ὁ κοιλότης , ἢ σφαιροειδής , φημί , εἰμί ὁ γῆ , εἰμί τις ὁ τοιοῦτος διαφορά μικρός εἰμί προσλογίζω · οὐδέ γάρ , εἰμί κέγχρος τις ἐπιτίθημι μέγας σφαῖρα κήρινος , ὀκνέω ἄν αὐτός καλέω σφαῖρα διά ὁ ὁ κέγχρος ἐπανάστασις · ὁ εἰμί τις ἀκριβολογέομαι , καί οὗτος φύσις γε σφαιροειδής εἰμί · φύσις γάρ πανταχόθεν συννεύω πρός ὁ μέσος , ὡς δηλόω πᾶς ὁ βάρος ὁ πρός ὅμοιος γωνία καταφορά . εἰμί οὖν δεῖ ἕκαστος τοιοῦτος εἰμί λέγω οἷος εἰμί καί ὑπάρχω φύσις βούλομαι , ἀλλά μή ὅς βία καί παρά φύσις , δῆλος , ὅτι σφαιροειδής ἄν εἰκότως ὁ γῆ λέγω . Φιλόκαλος δέ ὁ Ἀλέξανδρος ὁ αἴτιος προστίθημι ὁ μή ἀκριβῶς σφαιροειδής εἰμί ὁ ὁ γῆ σχῆμα ὁ ἀνομοιομερής ὁ γῆ αἰτιάομαι καί ἀνισόρροπος . οὖον γάρ ἐπί πᾶς , φημί , ὁ βάρος σῶμα ὁ μέσος ὁ ῥοπή καί ὁ βάρος οὗτος μέσος ἀκριβῶς καί ὁ μέγεθος εἰμί , ἀλλά ἐπί ἔνιοι παραλλάσσω · οὖον γάρ πᾶς ὁ βαρύς ἰσοβαρής εἰμί , σπεύδω δέ ὁ βαρύς ὁ ὁ ῥοπή ὁ οἰκεῖος μέσος λαμβάνω ὁ μέσος , οὖον ὁ ὁ μέγεθος μέσος . διόπερ οὐδείς κωλύω ὁ μέσος ὁ γῆ ὁ κατά ὁ ῥοπή εἰμί ἐν | ὁ ὁ πᾶς μέσος ὁ ὁ μέγεθος ὁ γῆ ἀπόστασις ὁ ἀπό ὁ μέσος μή πάντῃ ἴσος εἰμί . p . 297b23 ἔτι δέ καί διά ὁ φαίνω ἠώς σφαιροειδής εἰμί . tριος οὗτος ἐπιχείρημα ἐναργής ἀπό ὁ ὁ αἴσθησις φαίνω περί ὁ ὁ σελήνη ἔκλειψις · οὖον γάρ ἄν ὁ ὁ σελήνη ἔκλειψις φή - νοέω κυρτός ἀεί ὁ γραμμή ἔχω ὁ ὁρίζω ὁ τε φωτεινός καί ὁ σκιερός ὁ σελήνη , εἰμί μή σφαιροειδής εἰμί ὁ γῆ · εἰμί γάρ ὁ ὁ σελήνη ἔκλειψις συμβαίνω ἐμπίτνω εἰς ὁ ἀπό ὁ γῆ γίγνομαι σκιά , ἀνάγκη ὁ σκιά κωνικός εἰμί ἢ κυλινδρικός ἢ καλαθοειδής · ἄλλος γάρ εἰμί σχῆμα οὐ εἄν κυρτός ποιέω ὁ ἀποτομή ἀεί ὁ σεληνιακός σφαῖρα . πᾶς δέ ὁ τοιοῦτος ὁ σκιά σχῆμα ἀπό σφός - Ρίκου σχῆμα γίγνομαι δείκνυμι . μείζων γάρ εἰμί ὁ ἥλιος ὁ γῆ κωνοειδής <ἡ> σκιά γίγνομαι , ἴσος δέ ἄμφω εἰμί κυλινδροειδής , εἰμί δέ μικρός εἰμί ὁ ἥλιος , καλαθοειδής καί οἷος κόλουρος κῶνος ὁ στενός πρός ὁ γῆ ἔχω . εἰμί ἐν ὁ διορίζω κυρτός ἀεί , ὁ δέ ἀεί κυρτός ὑπό ὁ τοιοῦτος προσγίγνομαι , σκιά δέ τοιοῦτος πᾶς ἀπό σφαιρικός γίγνομαι σῶμα , σφαιρικός ἄν ἔχω ὁ σχῆμα ὁ γῆ · κατά μέν γάρ τις θέσις ὁ ἥλιος πρός ὁ γῆ καί τυμπανοειδής εἰμί ὁ γῆ τοιοῦτος σκιά ἀποδίδωμι ἄν , ἀεί δέ καί κατά πᾶς θέσις οὐ ἄν , εἰμί μή σφαιροειδής εἰμί . ὅτι δέ οὖον παρά ὁ σελήνη μή φύω κατά εὐθύς γραμμή ἀποτέμνω συμβαίνω ὁ ἐν ὁ ἔκλειψις κυρτός ἀεί ὁ διορίζω εἰμί , ἀλλά παρά ὁ σκιά , ὑπομιμνῄσκω ἐκ ὁ ὁ σελήνη ἐν μέν ὁ κατά μείς σχηματισμός , ἐν ὅς οὐδείς εἰς αὐτός ὁ σκιά δράω , πᾶς λαμβάνω ὁ διαίρεσις · καί γάρ εὐθύς γίγνομαι ὁ διαίρεσις ἐν ὁ διχότομος φάσις καί ἀμφίκυρτος ἐν ὁ ἀμφίκυρτος καί κοῖλος ἐν ὁ μηνοειδής , ἐν δέ ὁ ἔκλειψις ἀεί κυρτός ἔχω ὁ ὁρίζω γραμμή . p . 297b30 ἔτι δέ διά ὁ ὁ ἄστρον φαντασία ἠώς ὁ πάσχω . τέταρτος ἐπιχείρημα οὗτος ὁ σφαιροειδής ὁ γῆ ἀποδείκνυμι , ὅσπερ ἤδη καί περί ὁ μέγεθος αὐτός ἀποδείκνυμι , ὅτι σημεῖον λόγος ἔχω πρός ὁ οὐρανός . εἰμί γάρ πρός ἄρκτος μέν ἐγώ μεταβαίνω ὁ μέν Κάνωβος ἀστήρ καλέω οὖον φαίνω ὅλως , ὁ δέ ὁ Ἄρκτος ἀστήρ ὑπέρ κεφαλή εἰμί δοκέω ἀεί , ὁ δέ ἐν Διοσ|πόλει ὁ Θηβαῖος ὁ μέν Κάνωβος μετέωρος φαίνω , ὁ δέ ἔσχατος ἀστήρ ὁ μέγας Ἄρκτος δύο φαίνω καί ἀνατέλλω , δῆλος , ὅτι καί πρός ὀλίγος μεθίστημι διάφορος γίγνομαι ὁ ὁρίζων . οὗτος δέ διά ὁ σφαιροειδής ὁ γῆ εἰμί συμβαίνω . εἰμί γάρ τυμπανοειδής εἰμί , ἀπό ὁ πέρας ἐπί ὁ πέρας κινέω ἐγώ ὁ αὐτός μένω ὁρίζων ὁ ἐν εἷς καί ὁ αὐτός μένω ἐπίπεδος πρόειμι ἐγώ , καί ὁ αὐτός εἄν φαίνω ἀεί περί ὁ ὁ ἄστρον θέσις . εἰμί οὖν διάφορος ὁ ὁρίζων , καί σφαιροειδής ὁ γῆ καί οὖον μέγας , εἴπερ καί μή πολύς προέρχομαι ἐπίδηλος ἀμείβω · μέγας γάρ τις εἰμί σφαῖρα οὐ ἄν εὐσύνοπτος εὐθύς εἰμί ὁ ὁ ὁρίζω παραλλαγή . εἰμί δέ μή πάνυ μέγας , φημί , εἰμί ὁ 77 ; , οὖον χρή νομίζω ἄπιστος λέγω ὁ ὑπολαμβάνω ὁ δυτικός καί ὁ ανκωνοοιδα τολικώτατον ὁ γιγνώσκω ἐγώ τόπος ὁ τε περί ὁ Γάδειρα καί ὁ Ἡράκλειος στήλη ὅς Ἡράκλεια καλέω , καί ὁ περί ὁ Ἰνδικός συνάπτω ἀλλήλων οὖον πόρρωθεν , καί οὕτως εἰμί ὁ θάλασσα εἷς ὁ τε ἐρυθρός καλέω καί ὁ παρά ἐγώ . τεκμαίρομαι δέ , ὅτι μή πολύς τίς διΐστημι ἀλλήλων ὁ εἴρω τόπος ὁ ἐν ἀμφότερος ἔσχατος εἰμί ὁ ἡμέτερος οἴκησις ὁ ὁ ἐλέφας εἰμί γένος , ὡς ὁ ἔσχατος οὗτος διά ὁ συνάπτω ἀλλήλων πάσχω οὗτος ὁ φέρω ἐλέφας ὅδε κἀκεῖσε ὁ αὐτός , ὡς ἔοικα , νέμω · οὖον γάρ ὁμοιότης ὁ τόπος ἐπιδείκνυμι βούλομαι , ὡς οἴομαι , διά οὗτος , ἀλλά γειτνίασις · ὁ γάρ ὁμοιότης δύναμαι καί ὁ πόρρω διίστημι ὑπάρχω ὁ αὐτός εἰμί ὁ ἀήρ σχεδόν κατάστασις ὁ ὑπό ὁ αὐτός παράλληλος οἰκέω . p . 298a15 καί ὁ μαθηματικός δέ , ὅσος ὁ μέγεθος ἀναλογίζομαι πειράω ἠώς ὁ τέλος . καί οὗτος τελευταῖος πίστις ἀπό ὁ ὁ μαθηματικός μαρτυρία παράγω ὁ καί σφαιρικός εἰμί ὁ γῆ καί μή μέγας ὡς πρός ὁ μέγεθος ὁ ἄστρον παραβάλλω · καί γάρ ὡς σφαιρικός ὗσις ὁ μέτρον παραδίδωμι καί οὖον λίαν μέγας , εἴπερ εἰς στάδιος τοσοῦτος συνάγω ὁ μέγεθος αὐτός συλλογίζομαι . ἀλλά καί ὁ ἥλιος αὐτός ἑκατοντοεβδομηκονταπλάσιον ἐγγύς ὁ γῆ ἀποδείκνυμι κατά ὁ μέγεθος ποδιαῖος φαίνω διά ὁ ἀπόστασις , ὡς , εἰμί γε ὁ γῆ ἀπό ὁ ἥλιος τις ὁράω , ὁ εκατοστοεβδομηκοστος ἄν μέρος ἔχω αὐτός ὁ ποδιαῖος διάστημα θεάομαι . εἰμί δέ καί ὁ ἀπλανής τις μείζων εἰμί ὁ ἥλιος τοσοῦτος βραχύς φαίνω διά ὁ ἀπόστασις , καί πρός οὗτος ὁ γῆ παραβάλλω μικρός εἄν ἐμφαίνω ὁ μέγεθος . ὁ δέ ἄλλος ἄστρον εἶπον , ὅτι | καί ὁ γῆ εἷς ὁ ἄστρον συμβολικός λέγω ὁ Πυθαγόρειος . εἰμί μέντοι πρός ὁ ἀπλανῆ τις ὅλος σφαῖρα παραβάλλω ὁ γῆ , εἰμί ἀδιάστατος καί ὁ κύριος κέντρον λόγος ἔχω φαίνω πρός αὐτός . ἐναργής δέ οὗτος καί ἀπό ὁ ὁ κέντρον ὁ πρός ἀστρονομία παραλαμβάνω ὄργανον ὁ τε μετεωροσκόπος καί ὁ ἀστρολάβος ἐν πᾶς μέρος ὁ γῆ τίθημι ὁ κέντρον ὁ πᾶς ἀναλογέω . ἐπεί δέ ὁ μέτρον ὁ γῆ μνημονεύω ὁ Ἀριστοτέλης τεσσαράκοντα μυριάς αὐτός λέγω ὁ περιφέρεια εἶπον , καλῶς ἄν ἔχω καί διά ὁ ἀπιστέω ὁ σοφία ὁ παλαιός ἀνήρ ὁ μέθοδος ὁ μέτρησις σύντομος προσαναγράφω . λαμβάνω ἀπό διόπτρα δύο ὁ ἀπλανής ἀστήρ μοιριαῖος ἀλλήλων ἀπέχω διάστημα , τουτέστιτριαμέρος ὁ μέγας ἐν ὁ ἀπλανής κύκλος καί εὑρίσκω ἀπό διόπτρα τόπος , ὅς κατά κορυφή εἰμί ὁ δύο ἀστήρ , καί ὁ μεταξύ διάστημα διά ὁδόμετρον μετρέω , πεντακόσιοι εὑρίσκω αὐτός στάδιος · ἐκ ὅς συνάγω , ὅτι ὁ μέγας ὁ ἐν ὁ γῆ κύκλος περίμετρον ἔχω μυριάς δεκαοκτώ , ὡς ὁ Πτολεμαῖος ἐν ὁ γεωγραφία ἀναλογίζομαι . ἐπεί δέ δείκνυμι ὑπό Ἀρχιμήδης ὁ περίμετρος ὁ κύκλος τριπλασίων ὁ διάμετρος καί ἔτι ἕβδομος μέρος αὐτός ὑπερέχω , εἰμί ὁ διάμετρος μυριάς πέντε καί ἑπτακισχίλιοι διακόσιοι ἑβδομήκοντα τρεῖς . δείκνυμι δέ πάλιν ὁ ὑπό ὁ διάμετρος καί ὁ τέταρτος μέρος ὁ περίμετρον ἴσος ὁ ἐμβαδόν ὁ κύκλος , ὡς γίγνομαι ὁ ἐπίπεδος ὁ κύκλος μυιας διπλόος ἐμβάς εἴκοσι πέντε καί ἁπλόος ἑπτακισχίλιοι ἑπτακόσιοι εἰκοσιοκτώ καί ἔτι στάδιος πεντακισχίλιοι . πάλιν δέ δείκνυμι , ὅτι ὁ ὅλος ὁ σφαῖρα ἐπιφάνεια τετραπλασίων εἰμί ὁ ἐμβαδός ὁ ἐν αὐτός μέγας κύκλος , ὡς συνάγω ὁ ὁ ἐπιφάνεια μέγεθος στάδιος μυριάς διπλόος ἑκατόν τρεῖς καί ἁπλός ἐννακόσιος δεκατέσσαρες . ἵνα δέ καί ὁ στερεός εὑρίσκω ὁ γῆ μέγεθος , ὁ μέγας κύκλος ὁ ἔχω μυριάς διπλόος εἴκοσι πέντε καί ἁπλόος ἑπτακισχίλιοι ἑπτακόσιοι ἑπτακόσιοι καί ἔτι πεντακισχίλιοι μόνος πολλαπλασιάζομαι ἐπί ὁ διάμετρος καί γίγνομαι κύλινδρος ὁ βάσις μέν ἔχω ἴσος ὁ μέγας κύκλος , ὕψος δέ ἴσος ὁ διάμετρος , μυριάς τριπλός ἑκατόν τεσσαράκοντα ἑπτά καί διπλόος ἑξακισχίλιοι ὀγδοήκοντα ὀκτώ καί ἁπλόος τετρακισχίλιοι τριακόσιοι ὀγδοήκοντα καί ἔτι πεντακισχίλιοι μόνος . καί ἐπεί ὁ οὕτως ἔχω κύλινδρος ἡμιόλιος εἰμί ὁ σφαῖρα , ἀφαιρέω οὗτος ὁ τρίτος καί ὁ καταλείπω ἀριθμός ἔχω ὁ στερεός ὅς σφαῖρα ὁ γῆ μυριάς τριπλός ἐνενήκοντα ὀκτώ καί διπλόος τετρακισχίλιοι ἑξήκοντα τρεῖς καί ἁπλόος ἑξακισχίλιοι τετρακόσιοι τεσσαράκοντα ἓξ καί ἔτι μόνος | ἐννακισχίλιοι πεντακόσιοι τρεῖς . πρός δέ ὁ τοσοῦτος μέγεθος ὁ γῆ ὁ ὁ ὄρος ἀνάστημα οὐ εἰμί ἱκανός ὁ σφαιρικός αὐτός ἀφαιρέω σχῆμα οὐδέ ὁ μέτρον ὁ ὡς σφαιρικός εἰμί αὐτός συνάγω διαβάλλω . ὁ γάρ Ἐρατοσθένης ὁ ἀπό ὁ ὑψηλός ὄρος ἐπί ὁ χθαμαλός πίπτω κάθετος δείκνυμι διά ὁ ἐκ ἀπόστημα μετρέω διόπτρα στάδιος εἰμί δέκα . εἰμί δέ ὁ Ἀριστοτέλης ὁ ὁ περιφέρεια ὁ γῆ μέγεθος εἰς τεσσαράκοντα μυριάς συλλογίζομαι ὁ μαθηματικός φημί περιφέρω πάντως ὁ ἐπιφάνεια αὐτός λέγω , ἐπεί μή προστίθημι στάδιος εἰμί οὗτος ὁ μέτρον , ἄδηλος , εἰμί διαφωνέω πρός ὁ ὕστερος συλλογίζομαι ὁ ἐπιφάνεια ὁ γῆ ὁ στάδιος ἀριθμός . κἀν διαφωνέω δέ , θαυμαστός οὐδείς . οὔπω γάρ εὑρίσκω ὁ ὑπό Ἀρχιμήδης πορίζω θεώρημα πρός ὁ ἀκαμπής ὁ πρόκειμαι κατάληψις . μήποτε δέ οὐδέ ὁ Ἀριστοτέλης φαίνω ὡς ἀκριβής οὗτος ὁ μέτρον ἀποδέχομαι , ἀλλά τοσοῦτος λαμβάνω ἐκ αὐτός μόνος , ὅτι οὖον λίαν εἰμί μέγας τοσοῦτος εἰμί μέτρον .