simplicius.in-aristotelis-libros-de-anima-commentaria-sp-fort-auctore 3
p . 424b22 Ὅτι δ᾿ οὐκ ἔστιν αἴσθησις ἑτέρα παρὰ τὰς πέντε . Ὁ μὲν προηγούμενος σκοπὸς ἐν τῷ τρίτῳ βιβλίῳ περὶ τῆς προαιρετικῆς εἰπεῖν ψυχῆς , τουτέστι τῆς ἐν τοῖς θνητοῖς λογικῆς καὶ νοερᾶς , ἐπεὶ καὶ ἐν τῇ ὅλῃ πραγματείᾳ τὴν περὶ τῆς ἐν τοῖς θνητοῖς ψυχῆς ἐνεστήσατο θεωρίαν , ὡς ἐντεῦθεν καὶ ἐπὶ τὰς κρείττους ἴσως κατά τινα ἀναλογίαν ἀναπεμφθησομένων ἡμῶν , καὶ οὐχ ἥκιστα ἐκ τῆς ἐν τούτοις λογικῆς . ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ τὴν πλείστην ποιησάμενος διδασκαλίαν περὶ τῆς καὶ τοῖς ἄλλοις ζῴοις κοινῆς , ἐν τῷ τρίτῳ τὸν προηγούμενον ἐνίσταται σκοπὸν περὶ τῆς λογικῆς . ἄρχεται δὲ ἀπὸ τῆς αἰσθήσεως , ἅμα μὲν συνεχῆ πρὸς τὰ πρότερα τὸν λόγον ἐργαζόμενος , ἅμα δὲ ἵνα ῥᾷον ἐκ παραθέσεως τὴν ἑτερότητα θεωρῶμεν τῆς λογικῆς ζωῆς πρὸς αὐτήν , καὶ πρός γε ἵνα καὶ ὅσον εἰς τὴν αἴσθησιν τοῦ λόγου ἥκει ἴχνος ἐπισκοπῶμεν , ὡς τὸ ἀμέριστον , ὡς τὸ χωριστόν πὼς , ὡς τὸ ἑαυτῆς ἀντιληπτικόν , καὶ ἐπειδὴ χρῆται ὁ πρακτικὸς νοῦς καὶ τῇ αἰσθήσει . ζητεῖ δὲ εὐθὺς ἐν ἀρχῇ , εἰ ἔστι τις ἄλλη παρὰ τὰς πέντε αἰσθήσεις , ἵνα καὶ ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς τὴν τοῦ λόγου πρὸς αὐτὰς διαφορὰν θεωροῦντες μὴ ἀμφισβητῶμεν ὡς καὶ ἄλλης τινὸς οὕσης ἡμῖν ἀγνώστου ὑπολελειμμένης , καὶ ἐπειδὴ ἐπιστημονικόν , ἐφ’ ὅσον οἷόν τε , τὰ εὔη πάντα περιλαμβάνειν τῶν γνωστῶν . χρήσιμον δὲ καὶ πρὸς τὸ ἑκάστην αἴσθησιν πιστώσασθαι ἑαυτῆς ἀντιληπτικὴν εἶναι , ὅταν ἡ ὄψις τοδὶ ὁρῶσα τὸ χρῶμα καὶ ὅτι γινώσκει συναισθάνηται . οὐ γὰρ λόγος πρώτως γνωριστικός , ἐπειδὴ μερικὸν καὶ ἄτομον τὸ γνωστόν · ἀλλ’ οὐδὲ ἑτέρα τις αἴσθησις , ἐπεὶ μήτε τῶν λοιπῶν τεσσάρων τις , μήτε ἔστιν ἄλλη τις παρὰ τὰς πέντε · ὡς καὶ διὰ τοῦτο ἀναγκαῖον εἶναι τὸ περὶ τοῦ μὴ ἄλλην παρὰ τὰς πέντε ὑπολελεῖφθαι αἴσθησιν , ἵνα μὴ ἐκείνης οἰκείαν τὴν ἑκάστης ὑπονοήσωμεν συναίσθησιν . καὶ ἔοικεν ἢ μόνως ἢ μάλιστα τῇ τοῦ λογικοῦ ζῴου ἀπονέμειν αἰσθήσει | τὸ γνωριστικόν πὼς ἑαυτῆς · διὸ καὶ ἐν τῷ τρίτῳ προτείνεται βιβλίῳ . νοῦ γὰρ μάλιστα καὶ δευτέρως τοῦ λόγου οἰκεῖον τὸ ἑαυτοῦ γνωριστικόν , καὶ ζωῆς χωριστῆς σωμάτων ( τὸ γὰρ σῶμα διὰ τὸν μερισμόν , ἄλλων ἀλλαχοῦ κειμένων αὐτοῦ τῶν μορίων , ἀνεπίστροφον πρὸς ἑαυτό ) , ὥστε καὶ αἰσθήσει τῇ λογοειδεῖ , εἰ καὶ μὴ παντελῶς , ἀλλὰ πῇ ἀπολυομένῃ παντὸς σώματος . πόθεν οὖν ὅτι οὐκ ἔστιν ἄλλη αἴσθησις παρὰ τὰς πέντε ; οὐκ ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς ἡ πίστις · πλείω γὰρ τῶν ἡμῖν φανερῶν ζῴων τὰ ἀφανῆ , τὰ μὲν καὶ θνητά , τὰ δὲ ὅσα δαιμόνια . οὐδὲ μὴν ἐκ τῶν στοιχείων , ὡς ἰδίως ἑκάστου οἰκείᾳ ὑποπίπτοντος αἰσθήσει τεσσάρων ὄντων καὶ τῆς ἀναθυμιάσεως , ἧς λέγεται εἶναι ἡ ὄσφρησις , ὡς τοῦ πυρὸς μὲν ἡ ὄψις , ἀέρος δὲ ἡ ἀκοή καὶ τῶν λοιπῶν αἱ λοιπαί , ὕδατος ἡ γεῦσις καὶ γῆς ἡ ἁφή . οὐ γὰρ τῇ ὄψει μόνῃ , ἀλλὰ καὶ τῇ ἁφῇ ὡς θερμὸν γνωρίζεται τὸ πῦρ . ἄδηλον οὖν , μὴ καὶ ἄλλη τίς ἐστιν αὐτῷ ποιότης , ἣν ἀγνοοῦμεν ἡμεῖς διὰ τὸ ἀντιληπτικὴν αὐτῆς ἐλλείπειν ἡμῖν αἴσθησιν . πόθεν οὖν , ὅτι πέντε μόναι αἱ αἰσθήσεις , πιστοῦται ὁ Ἀριστοτέλης ; ἔκ τε τῆς ζωτικῆς ἐν ἡμῖν τελειότητος καὶ ἐκ τῶν αἰσθητηρίων μὴ ἐλλειπόντων . ἐλλείποι γὰρ ἄν τις αἴσθησις ἢ διὰ τὸ ἀμυδρὸν καὶ οἷον ἀπεψυγμένον τῆς ζωῆς , ἀδυνατούσης κατὰ πάσας ἐνεργεῖν , ἢ διὰ τὸ τὰ ὄργανα ἐνδεῖν , ἅπερ ἐστὶ τὰ αἰσθητήρια . ἐὰν οὖν ἥ τε ζωὴ τελεία παρῇ καὶ μὴ ἐλλείπῃ τι τῶν αἰσθητηρίων , εὔλογόν τε καὶ ἀναγκαῖον τοῖς τοιούτοις πάσας ὑπάρχειν τὰς αἰσθήσεις · . πῶς οὖν ἡ τελεία ἡμῖν ὁρισθήσεται ζωή , καὶ αὕτη ἡ ἐν θνητοῖς , περὶ ἧς ὁ λόγος ; ἐπειδὴ κινήσεως ἔνδοθεν ἄρχει , πρώτη δὲ φύσει ἡ κατὰ τόπον , ἐν τοῖς οὕτως κινουμένοις τὸ τέλειον ζητητέον τῆς κινούσης ζωῆς , ὡς οὐκ ἐκ μέρους μόνου τινός , ὡς τὰ ὄστρεια , ἀλλὰ καὶ δι’ ὅλων , καὶ οὐκ ἀορίστως , ὡς σκώληκες καὶ ψύλλαι , ἀλλ’ ὡρισμένως , καὶ οὐκ ἀπεστενωμένον ἔχουσι τὸ ὡρισμένον , ὡς μύρμηκες καὶ μέλισσαι , ἀλλὰ καὶ τὸ ἐπινοητικὸν καὶ εὐμήχανον ἐμφαίνουσι , καὶ μάλιστα τοῖς κατακούειν λόγου δυναμένοις καὶ τάττεσθαι ὑπὸ λόγου καὶ συνεθίζεσθαι καὶ γνωρίζειν τὰ προσταττόμενα ὑπ’ αὐτοῦ ἰσχύουσιν . οὐχ ἥκιστα δὲ τελεία ἡ αἰσθητικὴ ζωὴ ἡ καὶ τῇ κρείττονι πάντῃ ἱκανὴ ἑαυτῆς συμφύεσθαι τῇ λογικῇ · τοῦτο γὰρ ἀκρότητος τεκμήριον . εἰ τοίνυν αὕτη μὲν τελειοτάτη , κατὰ μόνα δὲ ἥδε πέντε εἴδη αἰσθήσεων ὁρίζεται , ἀναγκαῖον μηδὲν ἄλλο αἰσθήσεως ὑπάρχειν εἶδος . καὶ οὐ τοῦτό φημι , ὡς ἡ ἐν τοῖς λογικοῖς αἰσθητικὴ μόνη τελεία · ἐν βάθει γὰρ καὶ τὸ τέλειον , καὶ τελειοτάτη μὲν αὕτη · καὶ ἡ ἐν τοῖς ἀλόγοις δὲ κατα - κούουσα λόγου καὶ ἡ τὸ εὐμήχανον καὶ ἐπινοητικὸν καὶ μὴ ἀπεστενωμένον τὸ ὡρισμένον ἐμφαίνουσα . ἀτελὲς γὰρ ἤδη τὸ ἀπεστενωμένον καὶ τὸ ἀόριστον καὶ τὸ κατὰ τόπον ἀκίνητον , οὐχ ὡς τὸ παρὰ φύσιν , ἀλλ’ ὡς κατὰ φύσιν τῶν εἰς ἔσχατον καὶ ἀμυδρῶς ζώντων ὁριστικόν · διὸ κατὰ φύσιν καὶ τὸ τοιοῦτον ἀτελὲς καὶ εἰδῶν ὅλων ὁριστικόν . ὅτι μὲν οὖν ὅσον ἐπὶ τῇ τελειότητι τῆς ζωῆς οὐκ ἂν ἐν τοῖς τελείοις ἐλλείποι αἴσθησις , ἀρκούντως διὰ τούτων ὑπομεμνήσθω · λείπεται δὲ σκοπεῖν , μὴ ὄργανόν τι ἐλλεῖπον τὴν ἔνδειαν παρέχεται . ἀλλ’ ἐπεὶ τὸ αἰσθητικὸν ὄργανον ἢ μικτὸν ἐκ πάντων τῶν στοιχείων εἶναι ἀνάγκη ἢ ἁπλοῦν , ζητητέον , ἐκ ποίων μὲν ἁπλῶν οἷόν τε εἶναι τὰ αἰσθητήρια , ποίαις δὲ αἰσθήσεσι τὰ ἀπλᾶ καὶ ποίαις τὸ μικτὸν ἀποδοτέον , καὶ εἰ πάντα , ὅσα οἷόν τε εἶναι αἰσθητήρια , ἐν τοῖς τελείοις ὑπάρχει ζῴοις , ἵνα ὅτι μηδὲ τῇ τῶν ὀργάνων ἐνδείᾳ ἐλλείπει τις αἴσθησις γινώσκωμεν . ἐπεὶ τοίνυν διὰ μέσων τινῶν τὰ πρῶτα αἰσθητήρια ( οὐ γὰρ ἀμέσως ) ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν κινεῖται , καλῶς ἀπὸ τῶν μεταξὺ τὴν τῶν αἰσθητηρίων τεκμαίρεται φύσιν . δεκτικά τε γὰρ ἄμφω τῆς τῶν αἰσθητῶν ἐνεργείας , καὶ οἷον συμφυῶς καὶ κατὰ συνέχειαν τὰ μεταξὺ τὴν ἐνέργειαν ἐπὶ τὰ αἰσθητήρια μεταβιβάζοντα τὴν ἑαυτῶν πρὸς ἐκεῖνα ὁμοφυῆ σημαίνει οὐσίαν . οἷον διαφανὲς εἶναι δεῖ τὸ δεκτικὸν τοῦ ὁρατοῦ · ἀμφοῖν οὖν τοῦτο ὑπάρξει , καὶ τῷ μεταξὺ καὶ τῷ αἰσθητηρίῳ . ἀλλὰ καὶ κατ’ οἰκειότητα ἡ ἀπὸ θατέρου ἀβιάστως καὶ αὐτοφυῶς γινομένη μετάδοσις · διὸ ὡς κατὰ συνέχειαν καὶ σύμφυσιν . ὥστε τὸ μέσον ὅμοιον τῷ αἰσθητηρίῳ . τίνα οὖν τὰ μέσα ; τὰ μὲν ἐν ἡμῖν , ὡς ἐπὶ ἁφῆς καὶ γεύσεως , τὰ δὲ ἔξωθεν , ὡς ἐπὶ τῶν λοιπῶν αἰσθήσεων . τῶν δὲ ἐν ἡμῖν τὰ περὶ τὴν ἐπιφάνειαν , ἃ καὶ μεταξὺ γίνεται , μικτὰ πάντως , ὅτι ἡ τῶν θνητῶν ζῴων φύσις στερεοῦ μὲν καὶ ἀντιτύπου δεῖται περιβλήματος διὰ τὸ δυσπαθές , οὐ μὴν παντελῶς ἀκινήτου · διὸ οὐχ ἁπλοῦν ἀλλὰ μικτόν . τῶν δὲ ἔξωθεν δύο ἁπλᾶ δια - βιβαστικὰ τῆς τῶν αἰσθητῶν ἐνεργείας , ὕδωρ τε καὶ ἀήρ , ἢ εἰ καὶ μικτά , θατέρου πάντως τούτων ἐπικρατοῦντος ἐν τῇ μίξει . οὔτε γὰρ ἐκ γῆς διὰ τὸ ἀκίνητον καὶ δυσπαθὲς καὶ δυσμετάληπτον τῶν ἀπὸ τῶν ἄλλων ἐντελεχειῶν , οὔτε ἐκ πυρὸς διὰ τὸ δραστήριον αὐτοῦ , κινητικοῦ τῶν ἄλλων ὄντος καὶ μεταδοτικοῦ τοῖς ἄλλοις μᾶλλον τῶν ἰδίων ἢ κινουμένου ὑπὸ τῶν ἄλλων <καὶ> μεταληπτικοῦ τῶν ἐν ἐκείνοις . πῶς οὖν μικτὸν τὸ ἐν ἡμῖν καὶ τοῦ γηίνου προσεχῶς ἀναδέχεται τὰς τῶν ἁπτῶν τε καὶ γευστῶν ἐνεργείας αἰσθητάς ; ἢ ὅτι ζωτικὸν καὶ οἷον κουφιζόμενον ὑπὸ τῆς ἐν ἡμῖν ζωῆς . πῶς δὲ τὸ ὑπέκκαυμα διαφανές τέ ἐστι καὶ διηχές ; ἢ ὅτι πῦρ ἐκεῖνο τὸ στοιχειῶδες , ἔοικε δὲ πῦρ νῦν τὸ καυστικὸν καὶ ὑπερζέον ἀποδιοπομπεῖσθαι ὡς μὴ ὂν καθ’ αὑτὸ αἰσθητήριον , ἵνα τὸ ὑπέκκαυμα ἐν τῷ ἀέρι ὂν συνειλημμένον ἢ κοινὸν ᾖ πάντων · οὐδὲν γὰρ ἄνευ θερμότητος αἰσθητικόν , τὸ δὲ καυστικὸν οὐδενός . ἐπεὶ οὖν δύο τὰ μεταξὺ ἐκ τῶν ἁπλῶν , ὕδωρ τε καὶ ἀὴρ ( ἔστω γὰρ καὶ τὸ στοιχειῶδες ἐν τῷ ἀέρι ) ἢ κοινόν , ἐκ δὲ τῶν παραπλησίων καὶ | τὰ αἰσθητήρια , ἔχομεν δὲ ἄμφω , ὅσα τέλεια ζῷα , ἐν τοῖς τελείοις ἄρα ζῴοις οὐ μόνον ἡ τελεία ὑπάρχει ζωή , ἀλλὰ καὶ τῶν ὀργάνων οὐδὲν ἐλλείπει . εἴη ἄν οὖν μηδὲ αἴσθησις ἐλλείπουσα · εἰ δὲ τοῦτο μόναι ἄν αἱ πέντε εἶεν αἰσθήσεις . ἀλλ’ ὁ μέγας Ἰάμβλιχος πολλὰ τὰ ἀφανῆ ἡμῖν εἶναι βούλεται ζῷα δαιμόνιά τε καὶ κρείττω , καὶ μὴ δεῖν ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς διισχυρίζεσθαι τὸ ποσὸν τῶν αἰσθήσεων , ὀρθῶς λέγων . οὐ μὴν ὁ Ἀριστοτέλης τῇ ἐπαγωγῇ ἐπερείδεται , ἀλλὰ τῇ τελειότητι τῆς ζωῆς , καὶ τῷ μὴ ἐνδεῖν τι ἡμῖν αἰσθητήριον . ἀλλ’ εἶναι κρείττονα λέγει τὴν τῶν οὐρανίων αἴσθησιν , ἀπαθῆ ὑπάρχουσαν καὶ ἔνδοθεν ὅλην ἐγειρομένην καὶ οὐδὲν τῶν ἔξωθεν κινούντων προσδεομένην , αὐτὴν δὲ ἀφ’ ἑαυτῆς καὶ πρὸς ὑπόστασιν καὶ πρὸς γνῶσιν τῶν αἰσθητῶν ἐξαρκοῦσαν . ἆρα οὖν πλείους τῶν πέντε καὶ διὰ τὴν τῶν οὐρανίων θετέον ; ἢ μάλιστα μὲν οὐ συναριθμητέον ταύταις ἐκείνην ὡς αἰτίαν αἰτιαταῖς καὶ ὡς ἑνιαίων τούτων πασῶν περιληπτικήν , ὅπου γε οὐδὲ τὴν κοινὴν ἐν ἡμῖν αἴσθησιν ὡς ἕκτην ταῖς πέντε συναριθμοῦμεν , καίτοι γε ἀχωρίστως αὐταῖς ἐγκατα - τεταγμένην , διὰ τὸ κοινῇ περιληπτικόν · μειζόνως οὖν τὸ ἐξῃρημένον πασῶν καὶ χωριστῶς καὶ αἰτιωδῶς περιεκτικὸν οὐ συναριθμητέον . ἔπειτα δὲ οὐδὲ ἑτέρα ἁπλῶς τῶν πέντε ἡ τῶν οὐρανίων . ἡ γὰρ ἑτερότης ἐν τοῖς λόγοις κατὰ τὸ τῶν λόγων διάφορόν τε καὶ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς · ἡ δὲ οὐρανία οὐ ταύτῃ ἑτέρα , ἀλλὰ τῷ τρόπῳ , ἐπεὶ οὐ πλείω τὰ αἰσθητὰ τῶν καὶ ἡμῖν καταληπτῶν . ἡ μὲν οὖν ὅλη τοὐ προκειμένου ἀπόδειξις τοιάδε τις εἶναί μοι δοκεῖ . τῇ τῆς ζωῆς ἐπερειδομένη τελειότητι ἐν τοῖς μὴ πηρώμασι τῶν ζῴων μηδὲ παρὰ φύσιν ἔχουσι , καὶ τῷ ἀνενδεεῖ τῶν ὀργάνων , ὃ καὶ αὐτὸ οὐ δι’ ἐπαγωγῆς ἀλλὰ διὰ τῆς φύσεως τῶν αἰσθητικῶν ὀργάνων ἐπιστώσατο , δύο μὲν ἁπλῶν ὄντων ἐπὶ τῶν τὰ πόρρω γνωριζουσῶν αἰσθήσεων , τοῦ δὲ μικτοῦ ἐπὶ τῆς ἁφῆς , ἐπειδὴ καὶ μικτὸν τὸ τοῦ θνητοῦ ζῴου σῶμα , ὡς τὸ ὅλον φάναι . λοιπὸν δὲ ἀναγκαῖον καὶ κατὰ μέρος τὴν ταῦτα δηλοῦσαν ἑρμηνεῦσαι λέξιν . p . 424 b 22 Ὃτι δ’ οὐκ ἔστιν αἴσθησις ἑτέρα παρὰ τὰς πέντε . Αὓτι μέν , γεωμετρικῶς φάναι , ἡ τοῦ προβλήματος πρότασις · ἄρχεται δὲ τῆς κατασκευῆς τοῦ λόγου ἐντεῦθεν . p . 424 b 24 Εἰ γὰρ παντός , οὗ ἐστιν αἴσθησις ἁφή , καὶ νῦν ἔχομεν αἴσθησιν · πάντα γὰρ τὰ τοῦ ἁπτοῦ ᾗ ἁπτὸν πάθη τῇ ἀφῇ ἡμῖν αἰσθητά ἐστιν . ἐπειδὴ τέσσαρες μόναι αἱ πρῶται παθητικαὶ ποιότητες , θερμότης ψυχρότης , ξηρότης ὑγρότης , ἐξ ὧν αἱ ἄλλαι , ὡς ἐν τῇ Περὶ γενέσεως εἲρηται , ὧν ἀπασῶν ἡ ἁφὴ ἀντιληπτική , ἐπειδὴ καὶ τῶν πρώτων πασῶν , τὰ δὲ ἁπτὰ ἅπαντα ὡς ἁπτὰ ταῖς παθητικαῖς χαρακτηρίζεται ποιότησιν , ὡς καὶ τοῦτο ἐν τῷ ὀγδόῳ τῆς Φυσικῆς ὑπέμνησται ἀκροάσεως , δῆλον ὡς ἀληθῶς εἲληπται πάντα τὰ τοῦ ἁπτοῦ ᾗ ἁπτὸν πάθη τῇ ἁφῇ γνωρίζεσθαι . εἰ δὲ ἡ ἁφή , καίτοι ἐσχάτη οὖσα , οὐδὲν ἀφίησι τῶν ἁπτῶν ἄγνωστον , πάντως που καὶ ἑκάστη τῶν λοιπῶν οὐδενὸς τῶν οἰκείων ἀπολειφθήσεται αἰσθητῶν . τοῦτο γὰρ ἕπεται μὲν τῷ ὑποθετικῶς προειρημένῳ , τῷ εἰ γὰρ παντὸς οὗ ἐστιν αἴσθησις ἁφή · οὐ μὴν ἀποδέδοται ὑπὸ Ἀριστοτέλους , ἀλλὰ καὶ ἄλαλα τινὰ προηγούμενα , τὸ εἰπεῖν εἰ ἐκλείπει τις αἴσθησις , ἀναγκαῖον εἶναι καὶ αἰσθητήριον ἐκλείπειν , ἔτι τρίτον , ὅπερ καὶ ἐν μέσῳ κατασκευάζει , καὶ εἰ μηδὲν ἐλλείπει ἐν ἡμῖν αἰσθητήριον , κοινῇ διὰ μακρῶν ἀποδίδωσι πρὸς πάντα τὰ ἡγούμενα τὸ “ πᾶσαι ἄρα αἱ αἰσθήσεις ἔχονται ὑπὸ τῶν μὴ ἀτελῶν . ” εἰ γὰρ μὴ λείπει αἰσθητήριον , ὅπερ τὸ τρίτον τῶν ἡγουμένων ἀξιοῖ , διὰ τὸ ἢ ἀμέσως τῶν αἰσθητῶν ἢ διὰ μέσων ἀέρος καὶ ὕδατος ἀντιλαμβάνεσθαι , ἔχειν δὲ ἡμᾶς καὶ τὸ ἁπτικὸν καὶ ἑκάτερον τῶν μεταξύ , οὐδὲ αἴσθησις , ἐπειδὴ κεῖται , εἴπερ ἐκλείπει τις αἴσθησις , καὶ αἰσθητήριόν τι ἡμῖν ἐκλείπειν . καὶ ταύτῃ πρὸς τὸ δεύτερον τῶν ἡγουμένων ὑποθετικῶν , πρὸς τὸ ἀνάγκη τε , εἴπερ ἐκλείπει τις αἴσθησις , καὶ αἰσθητήριόν τι ἡμῖν ἐκλείπειν ἀποδίδοται τὸ “ πᾶσαι ἄρα αἱ αἰσθήσεις ἔχονται ὑπὸ τῶν μὴ ἀτελῶν . ” πρὸς δὲ τὸ πρῶτον τὸ εἰ γὰρ παντός , οὗ ἐστιν αἴσθησις ἁφή , καὶ νῦν αἴσθησιν ἔχομεν , ἀποδέδοται τὸ αὐτό , τὸ “ πᾶσαι ἄρα αἱ αἰσθήσεις ἔχονται ὑπὸ τῶν μὴ άτελῶν . ” , ἐπειδὴ οὕτω πᾶσαι , ὡς καὶ μηδ’ ὁτιοῦν τῶν οἰκείων ἀπολείπουσαι αἰσθητῶν , διὰ τὸ καὶ τῇ ἁφὴ καὶ νῦν αἴσθησιν ἔχειν ἡμᾶς παντός , οὗ ἐστιν αἴσθησις ἁφή , τοῦ καὶ νῦν προσκειμένου δηλοῦντος τὸ καὶ πρὶν ἀποδειχθῆναι μόνας τὰς πέντε εἶναι αἰσθήσεις . τὴν γὰρ ἁφὴν τελείαν ὡς οὐδὲν τῶν ἁπτῶν ἄγνωστον ἀφιεῖσαν ἔχομεν , ὅπερ κατασκευάζει διὰ τοῦ πάντα γὰρ τὰ τοῦ ἁπτοῦ ᾗ ἁπτὸν πάθη τῇ ἀφῇ ἡμῖν αἰσθητά ἐστιν , εἴ γε , ὡς εἴρηται , καὶ τῶν ἁπλῶν τῶν πρώτων καὶ τῶν ἐξ αὐτῶν κατὰ μῖξιν συγκειμένων παθητικῶν ποιοτήτων πασῶν γνωριστικοὶ τῇ ἀφῇ ὑπάρχομεν · εἰ γοῦν ἡ ἁφὴ πάντα γνωρίζει τὰ ἁπτά , ἀναγκαῖον καὶ τῶν ἄλλων ἑκάστην πάντων εἶναι τῶν οἰκείων αἰσθητῶν ἀντιληπτικήν . καλῶς οὖν πᾶσαι λέγονται ἔχεσθαι αἱ αἰσθήσεις ἐν τοῖς τὰς πέντε ἔχουσι , καὶ ὡς μὴ οὐσῶν πλειόνων καὶ ὡς ἑκάστης οὐδὲν ἀπολειπούσης ἄγνωστον τῶν οἰκείων αἰσθητῶν . p . 424 b 26 Ἀνάγκη τε , εἴπερ ἐκλείπει τις αἴσθησις , καὶ αἰσθητήριό τι ἡμῖν ἐκλείπειν . ἔστι μὲν δεύτερον , ὡς εἴρηται , συνημμένον τῶν ἡγουμένων · ὅπως δὲ ἀναγκαῖον λέγεται , ἐπιστάσεως ἄξιον . διὰ τί γάρ , εἰ ἡ ὁρατικὴ ἐλλείπει αἴσθησις μόνη , δυνατὸν δὲ εἶναι καὶ ἀέριον τὸ τῆς ὄψεως ὄργανον , μὴ πάρεστι τοῦτο τῷ ἔχοντι ἀκοήν , ὥστε τὸ μὲν αἰσθητήριον αὐτῷ παρεῖναι , τὴν δὲ ὅρασιν ἀποῦσαν μὴ ὡς ὁρατικῷ αὐτῷ χρῆσθαι ; μήποτε οὖν διττὴ ἡ τοῦ αἰσθητηρίου ἔλλειψις , ἡ μὲν ὡς μηδ’ ὅλως τοῦ ὑποκειμένου παρόντος σώματος , ὃ ἄν ᾖ πρὸς τὴν ἐλλείπουσαν χρήσιμον αἴσθησιν , ὡς εἰ μηδὲ ὅλως εἴη καθ’ αὑτὸν ἔν τισι ζῴοις ὁ ἀὴρ ἢ τὸ ὕδωρ ἀμιγῆ , ἡ δὲ ὡς ὄντος μέν , ἀλλ’ οὐχ ὡς ὁρατικοῦ γε φέρε οὐ γὰρ ἄν μάτην καὶ ὡς ὁρα - τικὸν ὑφίστατο ἐπὶ τοὺ μὴ πεφυκότος ὁρᾶν . μήποτε δὲ καὶ ἐπὶ τῶν τεἐκλείποι λείων ζῴων ἀληθέστερον ἔχει ὁ λόγος . διὸ καὶ ἡμῖν , ἀλλ’ οὐχ ἁπλῶς ἔφη , ἐὰν ἐκλείπῃ αἴσθησις , καὶ αἰσθητήριον ἐκλείπειν , ἀλλ’ ἡμῖν τοῖς τὰς πέντε ἔχουσιν · ἐὰν γὰρ ᾖ τις ἄλλη , καὶ αἰσθητήριον ἄλλο τι ἕξει σῶμα ἢ τούτοις κατ’ ἄλλο τι χρήσεται . ἀλλ’ ἕτερον μὲν ὀργανικὸν εἶναι αἰσθητήριον ἀδύνατον , ἐπειδὴ μήτε ἐστὶν ἄλλο παρὰ τὰ τέσσαρα σῶμα φθαρτὸν μήτε τὸ οὐράνιον ὡς ὄργανον τῇ θείᾳ αὐτοῦ ὑπέστρωται ψυχῇ · οὐ γὰρ ὡς χρωμένῃ , ἀλλ’ ὡς αὐτὸ ἐκείνης ὅλον ὄν . οὐ μὴν οὐδὲ ταῦτα ἔχει τὸ κατ’ ἄλλο τι εἶναι αἰσθητικά · ἦν γὰρ ἄν τις ἐν τῇ τελείᾳ ζωῇ καὶ ἡ χρωμένη αὐτὴ δύναμις . διὸ ἀναγκαῖον , οἷς μὴ πάρεστιν αὕτη μὴ διὰ πήρωσιν ἢ ἀτέλειαν , μηδὲ τὸ ὄργανον ὑπάρχειν . ἐν γὰρ τῇ τελείᾳ πᾶσαι αἱ δυνάμεις , καὶ ἡ φύσις ἀκολούθως καὶ τὰ ὄργανα πάντα ἀποδίδωσιν , ἐὰν μὴ παρὰ φύσιν πηρωθῇ , ὅταν τὸ ἀνάπαλιν καὶ παρούσης τῆς δυνάμεως τὸ ὄργανον ἐκλείπῃ · διὸ οὐκ ἠξίωταί που τὸ ἐκλείποντος αἰσθητηρίου καὶ τὴν αἰσθητικὴν ἐκλείπειν οὐσίαν , ἀλλὰ τὸ ἀνάπαλιν μὴ ἐκλείποντος αἰσθητηρίου μηδὲ τὴν αἲσθησιν ἐκλείπειν , καὶ ἐν ἡμῖν τοῖς τὰς πέντε ἔχουσι καὶ οὖσι τελείοις , ὡς καὶ τὴν κατὰ τόπον ὡρισμένην κίνησιν κινουμένοις . p . 424 b 27 Καὶ ὅσων μὲν αὐτῶν ἁπτόμενοι αἰσθανόμεθα , τῇ ἀφῇ αἰσθητά ἐστιν , ἣν τυγχάνομεν ἔχοντες . Τὸ τρίτον ἐστὶ τοῦτο τῶν ἡγουμένων , δι’ οὗ καὶ κατασκευάζειν ἀξιοῖ μήτε αἰσθητήριον μήτε αἴσθησιν ἡμῖν ἐλλείπειν · ἐπειδὴ γὰρ ἀνάγκη ἢ ἁπτομένων ἡμῶν τῶν αἰσθητῶν γίνεσθαι τὴν αἴσθησιν ἢ διὰ τῶν μεταξύ . καὶ ἔστιν ἄμεσος ἡ διαίρεσις καὶ ἄλλως ἀδύνατον . ἐπειδὴ γὰρ γνωστικὴ μὲν ζωὴ ἡ αἴσθησις , σωμάτων δὲ καὶ τούτων ἔξω κειμένων , καὶ δι’ αἰσθητηρίου σώματος ὄντος γινομένη τοῦ τῇ γνωστικῇ ταύτῃ χαρακτηριζομένου ζωῇ , ἀναγκαῖον τὸ αἰσθητήριον ἢ αὐτῶν ἐφάπτεσθαι τῶν αἰσθητῶν ἢ δι’ ἑτέρων τινῶν μεταξὺ σωμάτων ἀντιλαμβάνεσθαι τῶν αἰσθητῶν ( οὐ γὰρ διὰ κενοῦ ) , ἵνα καὶ διαβιβάζηται ἡ τοῦ αἰσθητοῦ ἐντελέχεια εἰς τὸ αἰσθητήριον . βούλεται μὲν γὰρ καὶ τὴν ἁφὴν ὁ Ἀριστοτέλης διὰ τοῦ μεταξὺ γίνεσθαι , ἀλλ’ οὐκ ἔξω ὄντος τοῦ μεταξύ , ἐν ἡμῖν δέ , ὡς καὶ αὐτὸ ζῆν κατὰ τὴν αἰσθητικὴν ζωήν , ἀλλ’ ἕτερον ὅμως εἶναι τὸ προηγουμένως αἰσθητήριον . πρὸς μὲν οὖν τὸ πρώτως οὐκ ἄμεσος οὐδὲ ἡ ἁφή , πρὸς δὲ τὸ ἀπλῶς καὶ ὁπωσοῦν αἰσθητικὸν ἄμεσος : καὶ ἴσως καὶ ἡ καλουμένη συναίσθησις ἡμῖν γίνεται , ὅτε τῶν ἐν ἡμῖν τινος μορίου ψυχομένου ἢ θερμαινομένου αἰσθα - νόμεθα κατὰ τὴν ἁφήν , τοῦ προηγουμένου αἰσθητηρίου προσπίπτοντος τῷ πάσχοντι μορίῳ · τὴν μὲν οὖν ἁπτικὴν ζωὴν πάντα ἔχει τὰ ζῷα · τὴν δὲ διὰ τῶν μεταξύ , ὧν αἰσθητῶν μὴ αὐτῶν ἁπτόμενα αἰσθάνεται , οὔτε πάντα , καὶ ὅσα ἔχει , οὐ πάσης τῆς τῶν αἰσθητῶν ἀντιλαμβάνεται ἰδιότητος . οὐ γάρ , ἐπειδὴ ὀσφραντικά , ἤδη καὶ ἀκουστικά , οὐδὲ τὰ ἤχου γνωριστικὰ ἤδη καὶ χρώματος . πῶς οὖν ἀξιοῦται καὶ τοῖς ἁπλοῖς ἀποστήμασι καὶ τούτοις ἀέρι καὶ ὕδατι τὰ διὰ τῶν μεταξὺ γνωρίζεσθαι , καὶ τῶν ὁποτερονοῦν αὐτοῖν ἐχόντων ζῴων ἕκαστον δύνασθαι ἀντιλαμβάνεσθαι τῶν δι’ ἀμφοῖν τοῖν μεταξὺ αἰσθητῶν ; λέγει δὲ οὕτως · ὅσα δὲ διὰ τῶν μεταξὺ καὶ μὴ αὐτῶν ἁπτόμενοι , τοῖς ἁπλοῖς ἀποστήμασι , λέγω δὲ οἷον ἀέρι καὶ ὕδατι . ὅτι μὲν οὖν διὰ μόνων δύο τῶν μεταξὺ ἀέρος τε καὶ ὕδατος , μικρὸν προελθὼν δείξει . τὸ δὲ οἷον πρόσκειται ἐν τῷ λέγω δὲ οἷον ἀέρι καὶ ὕδατι , ἵνα , οἶμαι , ἐνδείξηται , ὡς οὐ μόνα τὰ δύο ταῦτα ἁπλᾶ ἐν τῷ μεταξὺ γινόμενα διαβιβάζει τὴν τῶν αἰσθητῶν εἰς τὸ αἰσθητήριον ἐνέργειαν , ἀλλὰ καὶ τὰ οἷα ταῦτα , ὥσπερ καὶ τὸ ὑπέκκαυμα , οἷον ἀὴρ ὄν , καὶ τὰ σύνθετα μὲν ἤδη , ἐπικρατοῦντος δὲ τοῦ ἀέρος ἢ τοῦ ὕδατος , ὁποῖον ἔλαιον καὶ οἶνος καὶ ὁμίχλη . p . 424 b 31 ἔχει δ’ οὕτως , ὥστε εἰ μὲν δι’ ἑνὸς πλείω αἰσθητὰ ἕτερα ὄντα ἀλλήλων τῷ γένει , ἀνάγκη τὸν ἔχοντα τοιοῦτον αἰσθητήριον ἀμφοῖν αἰσθητικὸν εἶναι . Εἰ δι’ ἑνὸς ἐκ τῶν δύο τῶν μεταξὺ ὁποιουοῦν πλείω αἰσθητὰ ἐνεργεῖν οἷά τε εἰς τὸ αἰσθητήριον , ἕτερά φησιν ὄντα ἀλλήλων τῷ γένει , ὡς διαφόροις αἰσθήσεσιν ὑποπίπτοντα . οὐ γὰρ ἑτερογενῆ πάντῃ τὸ θερμὸν καὶ ξηρὸν ἁπτὰ ἄμφω ὄντα , ἀλλὰ χρῶμα καὶ ἦχος , ὅτι τὸ μὲν ὁρατὸν ὁ δὲ ἀκουστός · ἄμφω δὲ ὅμως καὶ δι’ ἀέρος ὡς καὶ δι’ ὕδατός ἐστιν ἑκάτερον αἰσθητόν . ἀλλὰ καὶ τὸ ὀσμῶδες γένος δι’ ἑκατέρου ἐνεργεῖ τῶν μέσων . ἀναγκαῖον δέ φησι τὸν ἔχοντα τοιοῦτον αἰσθητήριον , ὑδάτινον δηλαδὴ ἢ ἀέριον ἢ κατὰ τὴν ἑτέραν ἐπικράτειαν χαρακτηριζόμενον , ἀμφοῖν αἰσθητικὸν εἶναι , ὡς ἐπὶ δύο | ἑτερογενῶν τὸν λόγον ποιούμενος καὶ διὰ τοῦτο ἀμφοῖν εἰπών . διὸ καὶ ἐπήγαγε δύο τινὰ λέγων καὶ ἔστιν ὁ ἀὴρ ψόφου καὶ χρόας . ἀλλὰ διὰ τί , ὅπερ ἐλέγομεν , οὐχὶ καὶ ὁρᾷ ἡ ἀσπάλαξ , ἔχουσα ἀέρα , ᾧ ἀκούει ; διὰ τί δὲ οὐχὶ καὶ ἀκούει ἡ πορφύρα , ἔχουσα τὸ ᾧ ὀσφραίνεται , εἴτε ἀὴρ . τοῦτο εἴτε ὕδωρ εἴη ; διότι , ἐρῶ , οὔτε ἀξιοῦται ἁπλῶς οὔτε ἀληθεύει τὸ λεγόμενον , ἀλλ’ ἐπὶ τῶν τελείων ζῴων ( ὅθεν , ὡς εἴρηται , καὶ καὶ ἡμῶν ἐποιεῖτο τὸν λόγον , “ ἡμῖν ” λέγων καὶ “ ὃσων αὐτῶν ἁπτόμενοι αἰσθανόμεθα ” ) · τελείας γὰρ τῆς αἰσθητικῆς παρούσης ζωῆς , οὔτε τῶν πρὸς τὴν ἁφὴν δηλαδὴ ἐλλειπόντων ὀργάνων οὐδὲ γὰρ ἄν ζῷον ἄνευ ταύτης εἴη ) οὔτε τῶν πρὸς τὴν διὰ τῶν μεταξὺ ἀντιληπτικὴν ἐν τοῖς τελείοις ζώοις , καὶ εἰ θάτερον μόνον εἴη τῶν μεταξύ · χρῷντο γὰρ ἄν αὐτῷ καὶ ἅπασαι αἱ διὰ τῶν μέσων γινόμεναι , ὥσπερ καὶ τῷ ἐκτὸς ὄντι ὕδατι καὶ ἀέρι . οὔπω δεδειχὼς ὅτι [ οὐ ] μόνα τὰ ἐν ἡμῖν ἁπλᾶ ὄργανα ταῖς διὰ τῶν μεταξὺ ἀντιληπτικαῖς αἰσθήσεσιν ὑπηρετικά , ἀλλὰ μόνον ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς λαβὼν τὸ δύο εἶναι τὰ μεταξὺ ἀέρα τε καὶ ὕδωρ , νῦν αἰσθητήριον ποτὲ μὲν ἓν ὑποτίθεται μόνον , τὸ δι’ οὗ τὰ πλείω καὶ ἑτερογενῆ αἰσθητὰ γνωρίζεται ἐν οἷς γράφει ὥστε εἰ μὲν δι’ ἑνὸς πλείω αἰσθητὰ καὶ τὰ ἐξῆς ) , ποτὲ δὲ καὶ πλείω εἶναι τὰ τοιαῦτα μέσα , ὡς δι’ ἑκατέρου τὰ αὐτὰ γνωρίζεσθαι , οἷον χρόαν καὶ δι’ ἀέρος καὶ δι’ ὕδατος . ὅπερ καὶ ὡς ἀληθέστερον ἐγκρίνει , τὴν αἰτίαν προστιθείς , ἄμφω γὰρ διαφανῆ φάσκων , ἐπεὶ οὐχ ᾗ ἀὴρ οὐδὲ ᾗ ὕδωρ διαβιβαστικὰ τῆς χρόας , ἀλλὰ κατὰ τὸ διαφανές . ἀξιοῖ δὲ καὶ ἐν τῇ προτέρᾳ ὑποθέσει τὸν ἐκεῖνο τὸ ἓν ἔχοντα τὸ τῶν πλειόνων καὶ ἑτερογενῶν διαβιβαστικὸν ἀμφοῖν τοῖν ἑτερογενοῖν εἶναι αἰσθητικόν , ὡς ἐπὶ δύο , καθάπερ εἴρηται , ποιούμενος τὸν λόγον , καὶ ἐπὶ τῆς δευτέρας τὸν ὁποτερονοῦν τῶν μέσων ἔχοντα αἰσθάνεσθαι τοῦ δι’ ἑκατέρου ὄντος αἰσθητοῦ . τὸ γὰρ δι’ ἀμφοῖν ἐν τῷ καὶ ὁ τὸ ἕτερον αὐτῶν ἔχων μόνον αἰσθήσεται τοῦ δι’ ἀμφοῖν οὕτως ἀκουστέον , ὡς δι’ ἑκατέρου ἰδίᾳ , ἀλλ’ αἴχ’ ὡς ἅμα , οὐδὲ ὡς ἐκ τοῦ ἐξ ἀμφοῖν . τῇ γὰρ τελείᾳ ζωῇ καὶ ὁρατικῶς ἐνεργεῖν δυναμένῃ ὑπηρετοίη ἄν καὶ ὁποτερονοῦν τῶν διαφανῶν παρῇ . p . 425a3 τῶν δὲ ἁπλῶν ἐκ δύο τούτων αἰσθητήρια μόνον ἐστίν . Λαβὼν ἀνωτέρω τὰ μεταξὺ δύο μόνα εἶναι ἀέρα τε καὶ ὕδωρ , βούλεται καὶ τὰ αἰσθητήρια ἐκ δύο μόνων τούτων ἁπλῶν ὑφίστασθαι , ἐπειδὴ τὸ μὲν τῆς ἁφῆς σύνθετον ἐκ τῶν τεσσάρων γὰρ καὶ ἐπικρατοῦντος τοῦ γηίνου στοιχείου ) , ἐν δὲ τῇ ἀφῇ συνείληπται καὶ ἡ γεῦσις · τῶν δὲ διά τινων μέσων ἀντιληπτικῶν ἡ μὲν κόρη ὕδατος , ἡ δὲ ἀκοὴ ἀέρος , ἡ δὲ ὄσφρησις θατέρου τούτων · καὶ ἐκ τῆς ἐπαγωγῆς πιστούμενος τὸ δύο μόνα εἶναι ἐν ἡμῖν ἀπλᾶ αἰσθητήρια , καὶ διὰ τοῦ προλαβεῖν , ὡς τὰ μεταξὺ δύο τὰ αὐτά , ἐνδειξάμενος καὶ τὸ κατὰ λόγον δύο μόνα εἶναι τὰ ἀπλᾶ αἰσθητήρια . ὅσα γὰρ καὶ οἷα τὰ ἔξω διαβιβαστικὰ τῶν αἰσθητῶν , τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα καὶ τὰ ἐν ἡμῖν δεκτικὰ τῆς τῶν αἰσθητῶν ἐκείνων ἐνεργείας . p . 425a5 Ἡ δὲ ὄσφρησις θατέρου τούτων . Ἤ ὡς ἐν ἡμῖν μὲν ἀέρος ἐν ἰχθύσι δὲ ὕδατος ὄντος , ἡ ὡς τοῦ ἀμφοῖν μεταξὺ ἐν πᾶσι . p . 425a5 Τὸ δὲ πῦρ ἢ οὐδενὸς ἢ κοινὸν πάντων . οὐδενὸς μὲν τὸ καυστικόν , κοινὸν δὲ πάντων τὸ στοιχειῶδες . εἰ δὲ τοῦτο , καὶ τὰ ἁπλᾶ κατὰ τὸ ἐπικρατοῦν ἐλέγετο ἁπλᾶ . καὶ γὰρ τὸ ὅλον ζῷον ἐφ’ ἑκάστου τῶν θνητῶν ἐκ τῶν τεσσάρων , καὶ πᾶν αὐτοῦ μόριον · ὥστε καὶ τὰ αἰσθητήρια . p . 425a6 Γῆ δὲ ἢ οὐδενὸς ἢ ἐν τῇ ἁφῇ μάλιστα μέμικται ἰδίως . οὐδενὸς μὲν ἡ ἁπλῆ , καὶ ἐν τοῖς συνθέτοις ἡ σφόδρα ἐπικρατοῦσα , ὡς ἐπὶ ὀστέων καὶ τριχῶν . ἐν δὲ τῇ ἁφῇ μάλιστα ἰδίως μέμικται , διό - τι καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις μέν , ἀλλ’ οὐκ ἐναργῶς . διαφ·αίνεται δὲ ὡς ἐπικρατοῦσα ἐν τῇ ἀφῇ , καὶ οὕτως ὡς καὶ τὰ ἄλλα ἐμφαίνεσθαι . τοῦτο γὰρ τῶν ἁπτικῶν αἰσθητηρίων ἰήιον . p . 425a7 Διὸ λείποιτ’ ἄν μηδὲν εἶναι αἰσθητήριον ἔξω καὶ ἀέρος . Αὕτη ἡ λέξις φαίνεται μὲν ὡς ἀποδιδομένη πρὸς ἕτερα διὰ τὸν ἄν σύνδεσμον , οὐ μὴν [ δὲ ] πρὸς ἅπαντα τὰ προειρημένα · οὐ γὰρ καὶ πρὸς περὶ τῆς ἁφῆς , ἀλλὰ πρὸς τὴν ἐντεῦθεν ἀρχομένην λέξιν “ ὅσα δὲ διὰ τῶν μεταξὺ καὶ μὴ αὐτῶν ἀπτόμενοι’’ . καὶ γένοιτ’ ἄν σαφεστέρα ἡ λέξις , εἰ ὥσπερ ὁ Πλούταρχος ἀξιοῖ , κατὰ κοινοῦ τὸν ὑποθετικὸν σύνδεσμον ἐπὶ πάντων τῶν ἡγουμένων ἐν τῇ λέξει τῇ ῥηθείσῃ προστιθείημεν , ἵνα καὶ ὧδε ἡ λέξις ἔχῃ · εἰ δὲ ὅσα διὰ τῶν μεταξὺ καὶ μὴ αὐτῶν ἁπτόμενοι , δύο μόνα τὰ ἀπλᾶ ἀποστήματα ἀήρ τε καὶ ὕδωρ , τοσαῦτα δὲ καὶ τοιαῦτα καὶ τὰ ἐν ἡμῖν εἶναι δεῖ ἀπλᾶ αἰσθητήρια , λείποιτ’ ἄν μηδὲν εἶναι αἰσθητήριον ἔξω ὕδατος καὶ ἀέρος , ἁπλοῦν δηλαδή . p . 425a8 ταῦτα δὲ καὶ νῦν ἔχουσιν ἔνια ζῷα . ταῦτα λέγων τὰ δύο ἁπλᾶ ἢ ἀληθῶς ἢ οὕτως ἐπικρατοῦντα , ὡς μὴ φαίνεσθαι τὴν μῖξιν . ἔνια δὲ ἔφη ζῷα , διὰ τὰ καλούμενα ζωόφυτα , ἐν οἷς οὐκ ἔστιν οὐδεμία τῶν διὰ τῶν μεταξὺ ἀντιληπτικὴ | αἴσθησις . διὸ 50v οὔτε ἀὴρ οὔτε ὕδωρ αἰσθητήρια ἀπλᾶ , ἐπεὶ ἐν πᾶσιν ἄμφω κατὰ τὴν μῖξιν . p . 425a9 Πᾶσαι ἄρα αἱ αἰσθήσεις ἔχονται ὑπὸ τῶν μὴ ἀτελῶν μηδὲ πεπηρω μένων . τοῦτό ἐστιν ὃ πρὸς πάντα τὰ προληφθέντα ἡγούμενα ἀποδέδοται . εἰ γὰρ παντός , οὗ ἐστιν αἴσθησις ἁφή , καὶ νῦν αἴσθησιν ἔχομεν , καὶ εἴπερ ἐκλείπει τις αἴσθησις , καὶ αἰσθητήριόν τι ἡμῖν ἐκλείποι , καὶ εἰ ὅσων μὲν αὐτῶν ἁπτόμενοι αἰσθανόμεθα , τῇ ἁφῇ αἰσθητά ἐστιν , ἣν τυγχάνομεν ἔχοντες , ὅσα δὲ διὰ τῶν μεταξὺ καὶ μὴ αὐτῶν ἁπτόμενοι , τοῖς ἁπλοῖς ἀποστήμασι , λέγω δὲ οἷον ἀέρι καὶ ὕδατι , καὶ εἰ τῶν ἁπλῶν ἐκ δύο τούτων αἰσθητήρια μόνον ἐστίν , ἃ καὶ νῦν ἔχουσιν ἔνια ζῷα , πᾶσαι ἄρα αἱ αἰσθήσεις ἔχονται ὑπὸ τῶν μὴ ἀτελῶν μηδὲ πεπηρωμένων · τοῦ ἄρ α συνδέσμου ἢ ὡς παραπληρωματικοῦ νῦν κειμένου ἡ καὶ ὡς συλλογιστικοῦ , ὡς καὶ τῆς ἀποδόσεως ἅμα καὶ συμπερασματικῆς ὑπαρχούσης . προσθεὶς δὲ τὸ ὑπὸ τῶν μὴ ἀτελῶν ἐδήλωσεν ὡς πάντα τὸν λόγον ἐπὶ τῶν τελείων ζῴων πεποίηται . τέλεια δέ ἐστι τὰ τεταγμένως πορευτικά . ἀτελῆ οὖν τὰ μὴ πορευτικά , οὐχ ὡς τῆς ἐπιβαλλούσης τῷ εἴδει αὐτῶν ἐστερημένα ζωῆς πάντα γὰρ τὰ ὁμοειδῆ τοιαῦτα ) , ἀλλ’ ὡς τῆς τῷ γένει τῶν ζῴων ὡς ζῴων ὑπαρχούσης ζωῆς ἀπολειπόμενα . ὡς γὰρ ζῴῳ ἀπλῶς τὸ αἰσθητικὸν ὑπάρχει · ὅσοις οὖν μὴ πᾶν τὸ αἰσθητικὸν προσῇ , ταῦτα οὐχ ὡς τοιάδε ζῷα , ὡς δὲ ζῷα ἀπλῶς ἐστιν ἀτελῆ . πεπηρωμένα δέ ἐστιν , ὅσα ἄτομα καὶ τῆς τοῖς ὁμοειδέσι προσηκούσης ἀπολείπεται αἰσθήσεως , ἢ ἐν τῇ κυήσει βλαβέντα ἢ μετὰ ταῦτα ὀργάνου τινὸς στερηθέντα . p . 425 a 10 Φαίνεται γὰρ καὶ ἡ ἀσπάλαξ ἔχουσα ὑπὸ τὸ δέρμα τοὺς ὀφθαλμούς . Καίτοι γε πορευτικὴ οὖσα οὐχ ὁρᾷ , διὰ τὸ μᾶλλον τοῦ εἶναι ἐπ’ αὐτῆς φροντίσαι τὴν φύσιν ἢ τοῦ εὖ εἶναι , ὀρυττούσης τῷ προσώπῳ τὴν γῆν καὶ ἐντεῦθεν τρεφομένης . μήποτε δὲ οὐκ ἀκριβὴς ἡ αἰτία , ἐπακολουθοῦσαν ποιοῦσα τὴν πρόνοιαν ἡγουμένην καὶ τοῦ εἶναι καὶ τοῦ ἐπιβάλλοντος ἑκάστοις ἀγαθοῦ . διὰ δὲ τὴν πάντων ζῴων ὑπόστασιν οὐ μόνα φήσομεν εἶναι τὰ τέλεια , ἀλλὰ καὶ τὰ ἔσχατα καὶ τὰ μέσα , οὐδαμοῦ τοῦ κενοῦ παρεμπλεκομένου οὐδὲ ἀμέσου τῆς προόδου γινομένης . νοητέον οὖν , οἶμαι , ἐπὶ τῆς ἀσπάλακος οὐ παντελῆ στέρησιν τῆς ὁρατικῆς δυνάμεως τε καὶ ἐνεργείας , ἀλλὰ τῆς ἐναργοῦς , μετέχειν δὲ τῆς ὡς διὰ χιτώνων , οἵαπερ καὶ ἡμῖν γί - νεταί τις συναίσθησις φωτὸς διὰ τῶν βλεφάρων . οὐ γὰρ ἂν μάτην ὑπὸ τὸ δέρμα ἦσαν οἱ ὀφθαλμοὶ τῷ ζῴῳ , εἰ μὴ καὶ ἐνεργεῖν ὑπὸ τὸ δέρμα ἠδύναντο · ἀλλ’ ἀμυδρῶς καὶ ἐν σκότῳ δι’ ἀσθένειαν , ὡς καὶ τὰ νυκτινόμα . p . 425 a 11 Ὥστε εἰ μή τι ἕτερόν ἐστι σῶμα καὶ πάθος ὃ μηδενός ἐστι τῶν ἐνταῦθα σωμάτων , οὐδὲ μία ἄν ἐκλείποι αἰσθήσι ς . ἔστι μὲν καὶ τὰ προκείμενα ῥητὰ τοῦ αὐτοῦ δεικτικά , τοῦ μόνας εἶναι τὰς πέντε αἰσθήσεις , καὶ τοῖς ταύτας ἔχουσιν μὴ ἐλλείπειν τινά . διὸ καὶ ὡς συμπέρασμα ἐπῆκται τῶν πμρρηθέντων , ἐπειδὴ πρὸς ἕνα τείνει σκοπόν τὸ γὰρ ὥστε συμπερασματικόν . δείκνυσι δὲ ἕτερον τρόπον τὸ ἐξ ἀρχῆς προτεθέν . τὰ μὲν γὰρ μέχρι τοῦδε κατεσκεύαζε τὸ πρόβλημα ἔκ τε τῆς τελείας αἰσθητικῆς ζωῆς καὶ ἐκ τῆς ἀνενδεοῦς τῶν ὀργάνων ἀποδόσεως · αὕτη δέ μοι δοκεῖ ἡ λέξις ἐκ τῶν αἰσθητῶν τὸ αὐτὸ ὑπομιμνήσκειν . εἰ γὰρ πέντε μόνα τὰ ἁπλᾶ σώματα ἐν τῇ Περὶ οὐρανοῦ ἀποδέδεικται , καὶ πᾶσαι αἱ αἰσθήσεις περὶ τὴν οὐσίαν αὐτῶν κατὰ ποιότητα ἢ ποσότητα ἢ κατά τινα τῶν ἐννέα κατηγοριῶν προιοῦσαν ἰδιότητα ( ἡ γὰρ οὐσία λόγῳ καὶ νῷ ἀλλ’ οὐκ αἰσθήσει καταληπτή ) , δῆλον ὡς οὑκ ἄν ἐλλείποι τις αἴσθησις . αἱ γὰρ πέντε σωμάτων τῶν πέντε κατὰ πάσας τὰς προιούσας ἰδιότητάς εἴσι γνωριστικαί . εἰ οὖν μήτε σῶμά ἐστιν ἕτερον . παρὰ τὰ πέντε , ὡς δέδεικται , μήτε πάθος ὃ μηδενός ἐστι τῶν ἐνταῦθα σωμάτων πάθη μὲν λέγων τὰ μετὰ τὴν οὐσίαν καὶ περὶ αὐτὴν προιόντα εἴδη , οἷον σχήματα καὶ μεγέθη καὶ κινήσεις καὶ χρόας καὶ ἤχους καὶ ὀσμάς , εἴδη ὄντα ἄλλων τῶν οὐσιωδῶν ἠρτημένα καὶ ἐν ἐκείνοις ὑφιστάμενα καὶ διὰ τοῦτο πάθη κεκλημένα , ἐνταῦθα δὲ σώματα οὐ τὰ ὑπὸ σελήνην , ἀλλὰ τὰ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ) εἰ τοίνυν ἀδύνατον ἢ σῶμα εἶναι ἄλλο ἡ πάθος ἄλλου σώματος , διὰ τὸ τούτων πάντα εἶναι τὰ αἰσθητά , ὡς ἄν βεβαιώσαιτο ὁ τὴν ἀκριβῆ τῆς οὐσίας αὐτῶν λαβὼν ἐπιστήμην , ἐξ ἧς ἂν καὶ τὰ ἐπακολουθοῦντα ὅσα καὶ οἷα γνοίη , οὐδεμία ἂν ἐλλείποι αἴσθησις . p . 425 a 13 Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τῶν κοινῶν οἷόν τε εἶναι αἰσθητήρ ἰόν τι ἴδιον , ὧν ἑκάστῃ αἰσθήσει αἰσθανόμεθα κατὰ συμβεβηκός . Διώρισται ἡμῖν ἤδη , τίνων μὲν ἡ αἴσθησις γίνεται καθ’ αὑτά , ὑφ’ ὧν πάσχει τὸ αἰσθητήριον , τίνων δὲ κατὰ συμβεβηκός , τῶν συνυπαρχόντων μὲν τῷ αἰσθητῷ , οὐ μὴν τῇ αὐτῇ ὑποπιπτόντων αἰσθήσει · ὡς ἡ ὄψις καθ’ αὑτὸ μὲν τὸ ξανθὸν τῆς χολῆς , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ τὸ πικρόν , πάσχουσα μὲν ὑπὸ τοῦ ξανθοῦ , οὐ μὴν ὑπὸ τοῦ πικροῦ • ἀλλ’ ὡς συνόντος ἐν τῇ χολῇ τῷ ξανθῷ λέγομεν καὶ αὐτοῦ ἀντιλαμβάνεσθαι , καὶ τοῦτο ὅταν καὶ τοῦ πικροῦ ἡ ἴδιος αὐτοῦ παρῇ ἡ προτέρα γεγονυῖα αἴσθησις , ὡς καὶ νῦν ἐν τῇ θέᾳ τοῦ ξανθοῦ συναναφέρειν τὸ πικρὸν τὴν ψυχήν . διώρισται δὲ ὡς καὶ τὸ | καθ’ αὑτὸ διττόν , ἢ προηγουμένως καὶ δι’ ἑαυτὸ αἰσθήσει , ἢ δευτέρως καὶ ὡς αἰτίῳ ἐπακολουθοῦν , δρῶν μὲν καὶ αὐτὸ εἰς τὸ αἰσθητήριον , ἀλλὰ σὺν ἄλλῳ πάντως προηγουμένῳ • ὡς τὸ μέγεθος καὶ τὸ σχῆμα τοῦ πράγματος ἡ ὄψις ὁρᾷ , διὰ τοῦ χρώματος πάσχουσά τι καὶ ὑπὸ τοὐ μεγέθους καὶ ὑπὸ τοῦ σχήματος , ἀλλὰ κεχρωσμένων καὶ σὺν τῷ χρώματι δρώντων . τὰ μὲν οὖν προηγουμένως καθ’ αὑτὰ αἰσθητὰ τὰ ἑκάστης ἐστὶν ἴδια · τὰ δὲ καθ’ αὑτὰ μέν , σὺν δὲ τοῖς ἰδίοις προηγουμένοις δευτέρως γνωριζόμενα τὰ κοινὰ λεγόμενα διὰ τὸ μὴ μιᾷ μόνῃ ὡς τὰ ἴδια , ἀλλὰ πλείοσιν ἢ πάσαις γινώσκεσθαι . δεικνὺς τοίνυν μή τινα ἡμῖν ἐλλείπειν αἴσθησιν , τῷ μηδὲ εἶναι ἑτέραν παρὰ τὰς πέντε , οἷον ἔνστασιν λύει τὴν ἀξιοῦσαν καὶ τοῖς κοινοῖς ἰδίαν τινὰ ἀπονέμειν αἴσθησιν , ὡς κατὰ συμβεβηκὸς αὐτὰ ἑκάστης τῶν πέντε γινωσκούσης . ὡς γὰρ τὸ πικρὸν τῆς ὄψεως ἐπὶ τῆς χολῆς κατὰ συμβεβηκὸς αἰσθανομένης ἑτέρα ἐστὶν ἡ καθ’ αὑτὸ γνωρίζουσα αὐτὸ ἡ γεῦσις , ἀναγκαῖον καὶ τοῖς κοινοῖς ἐπιστῆσαι ἰδίαν αἴσθησιν , εἰ αἱ ἄλλαι κατὰ συμβεβηκὸς αὐτῶν ἀντιλαμβάνονται . τοῦτο δὲ τὸ κατὰ συμβεβηκὸς ἑκάστῃ τῶν πέντε τὰ κοινὰ γινώσκεσθαι φαῖεν μὲν ἂν οἱ τὴν αἴσθησιν κρατύνοντες · διὸ καὶ οὕτως εἴρηκεν ὧν ἑκάστῃ αἰσθήσει αἰσθανόμεθα κατὰ συμβεβηκός , ὡς ἐκείνων ἄν τοῦτο φαμένων · οὐ μὴν ἀληθὲς ὅτι κατὰ συμβεβηκός , ὡς εὐθὺς δείκνυσι , πρότερον ὑποδείξας τὰ κοινὰ ποῖα . ταῦτα γὰρ πάντα κινήσει αἰσθανόμεθα · τῷ τὸ μὲν αἰσθητήριον ἢ πάσχειν τι ὑπὸ τοῦ αἰσθητοῦ , οἷον διακρινόμενον ἢ συγκρινόμενον , ἢ καὶ ἄνευ πάθους κατ’ ἐνέργειαν ἔξωθεν τὴν ἐνέργειαν τοῦ αἰσθητοῦ δεχόμενον , ὡς ὁ ἀὴρ τὸ φῶς , τὴν δὲ αἰσθητικὴν ψυχὴν κατὰ τὴν τοῦ αἰσθητηρίου ὡς εἴρηται πεῖσιν , καθ’ ἣν ἡ ἔξωθεν ἐγγινομένη ἐντελέχεια καὶ αὐτὴ ἡ τῆς ψυχῆς γνωστικὴ προβολὴ διὰ τὸ ἔξωθεν ἐγείρεσθαι καὶ πρὸς τὸ ἔξω ἀποτείνεσθαι . ὑπὸ μὲν οὖν τῶν κοινῶν κινεῖται καὶ πάσχει ἑκάστη αἴσθησις , ὑπὸ δὲ τῶν κατὰ συμβεβηκὸς οὐδ’ ὁτιοῦν , ὡς τὰ κοινῶς αἰσθητὰ μὴ εἶναι κατὰ συμβεβηκός , μηδὲ διὰ τοῦτο ἄλλην εὐλόγως ἀπαιτεῖν ἐπ’ αὐτῶν αἴσθησιν . ἀλλὰ καὶ ἀναγκαίως οὐκ ἄν εἴη τις ἀφωρισμένη αὐτοῖς ἴδιος αἴσθησις , ἅτε πλειόνων αὐτὰ καθ’ αὑτὰ γνωριζουσῶν κατὰ τὴν πρὸς ἀλλήλας κοινωνίαν . ἀντίκειται γὰρ τὸ ἴδιον τῷ κοινῷ , καὶ ἡ κοινὴ πλείοσιν ὑπάρχουσα δύναμις οὐκ ἂν αὐταῖς ἀντιδιαιροῖτο , ἵνα καὶ ἴδιος ᾖ . οἷον μέγεθος κινήσει . ὅτι γὰρ καὶ ὡς μέγεθος εἰς τὸ αἰσθητήριον δρᾶ τὸ αἰσθητόν , δηλοῖ ἡ ἀπὸ τῆς χιόνος ὡς λευκῆς τῇ ὄψει ἐγγινομένη βλάβη τῆς ἐπὶ πολὺ ἐκτεταμένης πεδίον , ἀλλὰ καὶ ὁ ἐκ τοῦ μεγάλου πεσόντος λίθου μᾶλλον πλήττων ἦχος . p . 425a17 Ὥστε καὶ τὸ σχῆμα · μέγεθος γάρ τι καὶ τὸ σχῆμα . Κατὰ γὰρ τὸ ὑποκείμενον ὡς ὕλῃ τῷ μεγέθει χρώμενον , ὡς καὶ τὸ βάθρον ξύλον λέγομεν , ἐπεὶ ὑπὸ τὸ ποιὸν πᾶν σχῆμα . πῶς οὖν κινήσει ; οὐ τῷ τὰ αἰσθητὰ πάντως κινεῖσθαι , ἀλλὰ τῷ τὸ αἰσθανόμενον ὑπ’ αὐτῶν · τὸ γοῦν μέγεθος καὶ τὸ σχῆμα εἰπὼν τῇ κινήσει γνωρίζεσθαι , τὸ δὲ ἠρεμοῦν τῷ μὴ κινεῖσθαί φησιν , ἵνα σαφηνίσῃ , ὅπως εἴρηται τῇ κινήσει , ὅτι οὐχὶ τῶ αὐτὰ κινεῖσθαι . τὸ γοῦν ἠρεμοῦν οὐ κινούμενον ὅμως γνωρίζεται , ὡς αὐτὸ μὲν μὴ κινούμενον , κινοῦν δὲ καὶ αὐτὸ τὴν αἴσθησιν . οὐ γάρ , οἶμαι , τῇ στερήσει τῆς κινήσεως γνωρίζεσθαι λέγει τὸ ἠρεμοῦν , τῷ μὴ κινεῖν ὡς τὸ σκότος τὴν ὄψιν . προείρηται γὰρ ὡς πάντα κινήσει αἰσθανόμεθα , καὶ αὐτὴν τὴν στάσιν · καὶ ὅπως , νῦν λέγεται , ὅτι οὐχὶ τῷ αὐτὴ κινεῖσθαι , ἀλλὰ τῷ διατιθέναι πὼς τὸ αἰσθητήριον καὶ προκαλεῖσθαι εἰς ἐνέργειαν τὴν αίσθητικὴν ζωήν . ἀλλ’ οὐδὲ ὁ ἀριθμὸς τῇ ἀποφάσει τοῦ συνεχοῦς ὡς ἐν στερήσει εἴρηται . καὶ γὰρ καθ’ αὑτὸν ὁ ἀριθμὸς αἰσθητός , ὡς καὶ τὸ ἕν , καὶ κινητικὸς τῆς αἰσθήσεως , ἀλλ’ οὐχ ὡς τὸ σκότος τῷ μὴ κινεῖν τὴν ὄψιν ἐπιχειροῦσαν ὁρᾶν ἢ ὡς τὸ ἄηχον τῇ ἀκοῇ γνωρίζεται , ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀντίκειται μὲν τὸ ἓν τῷ πλήθει , οὕτω δέ , ὡς τὸ πλῆθος συνεισάγειν ἅμα τὸ ἓν τὸ συνεχὲς καθ’ ἕκαστον τῶν ἐξ ὧν τὸ πλῆθος · ἐπειδὴ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς τὸ ἓν ὡς συνεχές ἐστιν ἕν , οὐ μὴν ἐν τῇ πάντων συναγωγῇ τὸ συνεχὲς ἀναφαίνεται ἕν . καίτοι εἷς ὢν καὶ ὁ ἀριθμὸς κτὰ τὴν διῃρημένην συναγωγὴν καὶ εἷς ἐστὶ καὶ γνωρίζεται , ἀλλ’ οὐχ ὡς συνεχής . καὶ τοῦτο δηλοῖ ἡ τοῦ συνεχοῦς ἀπόφασις , τὸ μὴ ὡς μόνον ἕν ( τοῦτο γὰρ πάντως συνεχὲς ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν ) ἀλλ’ ὡς ἐν συναγωγῇ τῶν πολλῶν τοιούτων , τῆς συναγωγῆς ἀναινομένης τὴν συνέχειαν . τὸ δὲ καὶ τοῖς ἰδίοις οὔ μοι δοκεῖ πρὸς τὸν ἀριθμόν , ἀλλὰ πρὸς τὸ ἀνωτέρω εἰρημένον ἀποδεδόσθαι , ἵνα συνάψῃς πρὸς τὸ πάντα γὰρ ταῦτα κινήσει αἰσθανόμεθα τὸ καὶ τοῖς ἰδίοις · ἐπειδὴ καὶ αὐτὰ μὲν κινεῖ τὰ κοινὰ αἰσθητά , ἐπακολουθεῖ δὲ προηγουμένοις , ὡς εἴρηται , τοῖς ἰδίοις αἰσθητοῖς . p . 425a19 Ἑκάστη γὰρ ἓν αἰσθάνεται αἴσθησις . Προηγουμένως τὸ ἴδιον ἓν τῷ εἰδει ὑπάρχον , οἷον ὡς ἐν ὄψει · ἓν γὰρ τὸ χρῶμα ἢ τὸ φῶς · καὶ ἦχος ἐν ἀκοῇ , καὶ ἐν ἁφῇ δὲ ἓν τὸ κατὰ τὴν παθητικὴν ποιότητα ἢ ὁπωσοῦν ἄλλως ἀφοριζόμενον , εἰ καὶ | κοινὸν οὐκ ν ἔχομεν ὄνομα . p . 425a20 Ὥστε δῆλον ὅτι ἀδύνατον ὁτουοῦν ἰδίαν αἴσθησιν εἶναι τούτων . Εἰ γὰρ ἦν τις ἴδιος τῶν κοινῶν , ἀντιδιῄρητο ἄν ταῖς λοιπαῖς , καὶ οὐδεμία τὴν ἐκείνης ἐνήργει καθ’ αὑτήν . νῦν δὲ ἐνεργοῦσι καὶ κινοῦνται ὑπ’ αὐτῶν · ὡς εἴ γε ἦν τις αὐτῶν ἴδιος , οὕτως ἂν αἱ ἄλλαι εἶχον πρὸς αὐτά , p . 425a22 Ὥσπερ νῦν τῇ ὄψει τὸ γλυκὺ αἰσθανόμεθα . τουτέστι κατὰ συμβεβηκός , ὅτι ἀμφοῖν ἔχοντες τυγχάνομεν αἴσθησιν , διαφόρους δηλαδή , χρώματος μὲν τὴν ὄψιν οὖσαν , τοῦ δὲ γλυκέος τὴν γεῦσιν . p . 425a23 Ἧι ὅταν συμπέσωσι , Ἀντὶ τοῦ καθ’ ὅ , κατὰ τὸ δύο ἔχειν διαφόρους , ὅταν συνδράμωσι ( τοῦτο γὰρ τὸ συμπέσωσιν ) , ὡς ἅμα τοῦ αὐτοῦ καὶ ὡς ξανθοῦ καὶ ὡς γλυκέος αἰσθάνεσθαι , γνωρίζομεν ὅτι τὸ ξανθὸν τοῦτο γλυκὺ τυγχάνει ὄν . p . 425a24 Εἰ δὲ μή , οὐδαμῶς ἄν ἀλλ’ ἢ κατὰ συμβεβηκὸς ᾐσθανόμεθα . Εἰ μὴ κατὰ τὴν συνδρομὴν τῶν διαφόρων αἰσθήσεων , οὐ γίνεται ἡ ἀμφοῖν ἅμα γνῶσις εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκός , ὡς ὅταν ξανθὸν ἰδόντες καὶ ὡς γλυκὺ ὂν τὸ αὐτὸ κρίνωμεν διὰ τὸ ἤδη κατὰ τὴν συνδρομὴν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἠσθῆσθαι . οὅτω γὰρ καὶ ὅτι Κλέωνος υἱὸς ὁ προσιὼν ἴσμεν , ὡς 51v λευκὸν ἄγαν ὄντα ὁρῶντες , οὐ νῦν ὅτι Κλέωνος υἱός ἐστιν ἀκούοντες , ἀλλὰ προαισθόμενοι . p . 425 a 27 τῶν δὲ κοινῶν ἤδη ἔχομεν αἴσθησιν κοινήν · Ὡς ἐν τῷ ὁρᾶν τὸ ξανθόν καὶ τὸ μέγεθος αὐτοῦ θεωρεῖν ἢ τὴν κίνησιν , καὶ ἐνεργεῖν τὴν ὄψιν κριτικῶς ἤδη καὶ πρὸς τὸ μέγεθος , ὅταν αὐτοῦ καὶ τὸ χρῶμα ὁρᾷ · τοῦτο γὰρ τὸ ἤδη δηλοῖ . κοινὴν δὲ λέγει τὴν τῶν κοινῶν αἴσθησιν οὐχ ὡς ἐν τῇ συναγωγῇ τῶν πλειόνων κατὰ τὴν συναίρεσιν ἐνεργοῦσαν , ἀλλ’ ὡς καὶ ἑκάστῃ τῶν πλειόνων παροῦσαν κατὰ τὴν πρὸς ἀλλήλας αὐτῶν κοινωνίαν · οὐ γὰρ οὕτω διῄρηνται , ὡς καὶ μὴ κοινωνεῖν · διὸ καὶ τὸ ἴδιον ἑκάστῃ , καὶ τίνα ταῦτα γνωρίζουσιν . ἕτερον οὖν τρόπον κοινὴ αἴσθησις ἡ ἐπὶ τῇ τῶν πλειόνων συνδρομῇ κρίνουσα τὸ αὐτὸ καὶ γλυκὺ εἶναι καὶ ξανθόν , ἅμα μὲν περὶ τὸ μέλι καὶ τῆς ὄψεως ὡς περὶ ξανθὸν ἐνεργούσης καὶ τῆς γεύσεως ὡς περὶ γλυκύ , οὐδετέρας δὲ περὶ τὸ συναμφότερον , ἀλλὰ τῆς · εἰς ἓν τὰ δύο συναιρούσης , ἣν καὶ κοινὴν καλοῦμεν αἴσθησιν ἐν τῆ τῶν ἰδίων συνδρομῇ ἅμα τὰ πλείω κρίνουσαν . ἄλλως δὲ κοινὴ ἡ τῶν κοινῶν ἀντιληπτικὴ λέγεται , ὡς ἑκάστης πρὸς τῷ ἰδίῳ καὶ τὸ κοινὸν ἐχούσης , ὥσπερ κοινῇ ὑπάρχειν ἀνθρώποις λέγομεν τὸ δίπουν , διότι ἑκάστῳ . ἐκείνως δὲ κοινῇ τῶν δακτύλων τὴν πεντάδα κατηγοροῦμεν , ὡς ὁμοῦ πάντων κατὰ τὴν συναγωγήν . συμπεραίνεται τοίνυν ὡς οὐκ ἔστιν ἴδιός τις τῶν κοινῶν αἴσθησις . οὐδαμῶς γὰρ ἄν αὐτῶν ᾐσθανόμεθα ἀλλ’ ἢ οὕτως ὥσπερ εἴρηται , ὡς τὸν Κλέωνος υἱόν , λευκὸν ἰδόντες , ἐνταῦθα οὐδὲ συναναφέροντες τῷ πρότερον ᾐσθῆσθαι · τῷ γὰρ μὴ ἔχειν τὴν ἴδιον αὐτῶν αἴσθησιν οὐδέποτε ἄν αὐτὰ καθ’ αὑτὰ ἔγνωμεν . πῶς οὖν ὅλως κατὰ συμβεβηκὸς αἰσθάνονται αἱ αἰσθήσεις ; p . 425a31 οὐχ ἡ αὐταί , ἀλλ’ ᾗ μία . Εἰ καὶ σωματοειδεῖς ὡς ἀχώριστοι σωμάτων εἰσὶ ζωαί , ἀλλὰ φαίνεται καὶ ἐπ’ αὐτῶν τὸ κοινὸν τῆς ἀσωμάτου οὐσίας τῷ συντρέχειν τῇ διακρίσει τὴν ἕνωσιν . καὶ γὰρ αὗται διῄρηνταί τε ἐναργῶς ἀλλήλων , ὡς δηλοῖ ἡ ἰήιος ἑκάστης περί τι ἀφωρισμένον ἐνέργεια , καὶ ἀμερίστως ἥνωνται , ὡς δηλοῖ πάλιν ἡ τὰ διάφορα καὶ διαφόροις αἰσθήσεσι καταληπτὰ ἅμα γινώσκουσα αἴσθησις . οὔτε γὰρ ἡ ὄψις ἀντιληπτικὴ τοῦ γλυκέος , οὔτε ἡ γεῦσις τοῦ ξανθοῦ , ἀλλ’ ἔστι τις ὅμως ἡ ἄμφω ἅμα γνωρίζουσα μία καὶ ἡ αὐτὴ καὶ τήν τε διαφορὰν αὐτῶν καὶ τὴν ἐν τῷ αὐτῷ συνδρομὴν ἀμφοτέρων γνωρίζουσα , ἡ κοινὴ καλουμένη αἴσθησις , κατὰ τὴν πασῶν ἀμέριστον πρὸς ἀλλήλας ἱσταμένη ἕνωσιν . οὐ γὰρ ἄλλως ἢ σὺν ἑκάστῃ τὸ ἑκάστῃ γινώσκει ἴδιον . ᾗ μὲν οὖν διακέκρινται , τὸ ἴδιον γνωρίζει ἑκάστη , κατὰ δὲ τὴν ἀμέριστον ἕνωσιν αὐτῶν , ὅτε μὴ μόνον πολλαὶ ἀλλὰ καὶ μία πᾶσαι , καὶ τὰ ἀλλήλων γνωρίζουσι , κατὰ συμβεβηκὸς μὲν ᾗ διῄρηνται , καθ’ αὑτὰ δὲ ᾗ μία . ὧδε γάρ , οἶμαι , τὴν λέξιν ἀπευθυντέον · τὰ ἀλλήλων ἴδια κατὰ συμβεβηκὸς αἰσθάνονται αἱ αἰσθήσεις , οἷον ἡ ὄψις τὸ γλυκὺ καὶ ἡ γεῦσις τὸ λευκόν τῷ γὰρ φάναι τὰ ἀλλήλων καὶ τὰ ἄλλων ἐδήλωσεν ) , οὐχ ᾗ αὐταί φησιν , τουτέστιν οὐχ ὅταν ἑκάστη αὐτὴ καθ’ αὑτὴν ἐνεργῇ , ὅτε καὶ ὡς διῃρημέναι ἐνεργοῦσι τότε γὰρ οὐδὲ κατὰ | συμβεβηκός ) , ἀλλ’ ᾗ μία τε καὶ ἡνωμένως , ἅμα τε περὶ τὸ ἴδιον ἑκάστη καὶ εἰς ἓν ἀμέριστον αἱ πλείους συναιρούμεναι . τότε γὰρ κατὰ συμβεβηκὸς τὰ ἀλλήλων γινώσκουσιν ἴδια ἐν τ·ῷ ἑνίζεσθαι , τῆς μὲν μιᾶς καθ’ αὑτὰ πάντα γινωσκούσης , αὐτῶν δὲ ὡς διῃρημένων κατὰ συμβεβηκός . ἑνίζονται δέ , ὅταν ἅμα γένηται ἡ αἴσθησις ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ , οἷον χολῆς ὅτι πικρὰ καὶ ξανθή . δεῖ γὰρ καὶ τὴν ὄψιν τοῦ ξανθοῦ καὶ τὴν γεῦσιν τοὐ πικροῦ τῆς χολῆς ἅμα αἰσθάνεσθαι , ἵνα τῆς κοινῆς ἄμφω καθ’ αὑτὰ γινωσκούσης ἑκατέρα ἐκείνων κατὰ συμβεβηκὸς τὰ τῆς λοιπῆς γινώσκῃ . ὅτι γὰρ ἡ κοινὴ ἄμφω καθ’ αὑτὰ τότε γνωρίζει , δηλοῖ ἐπάγων · p . 425 b 2 Οὐ γὰρ δὴ ἑτέρας γε τὸ εἰπεῖν , ὅτι ἄμφω ἕν . Ἀμφω τὸ ξανθόν τε καὶ πικρόν . ὅτι οὖν ἓν τὸ ἄμφω πεπονθὸς οὐκ ἄλλης εἰδέναι ἢ τῆς ἑκάτερον καθ’ αὑτὸ γνωριζούσης . διὸ καὶ ἀπατᾶται , καὶ ἐὰν ᾖ ξανθόν , χολὴν οἴεται εἶναι , τότε δηλαδή , ὅτε μὴ ἄμφω ἅμα ἐνεργοῦσιν , ἀλλὰ μόνη ἡ ὄψις , διὰ τὴν προτέραν ἤδη γενομένην συνδρομὴν ἀμφοτέρων καὶ ἐν τῇ τῆς θατέρας ἐνεργείᾳ συναναφερούσης τὸ λοιπὸν τῆς κοινῆς , ἐνίοτε μὲν ἀληθῶς , ἐνίοτε δὲ καὶ ψευδῶς . p . 425b4 Ζητήσειε δ’ ἄν τις , τίνος ἕνεκα πλείους ἔχομεν αἰσθήσεις , ἀλλ’ οὐ μίαν μόνην . Προσυπακουστέον τῶν κοινῶν · καλῶς γὰρ ὁ φιλόσοφος ἐπέστησε Πλούταρχος , ὡς οὐχ ἁπλῶς ζητεῖ νῦν , διὰ τί μὴ μίαν μόνην ἔχομεν αἴσθησιν ἀλλὰ πλείους ( τούτου γὰρ ἄλλαι αἰτίαι , τὸ διάφορον πλῆθος τῶν αἰσθητῶν , ἡ μεριστὴ τοῦ γενητοῦ σώματος πρὸς τὰς διαφόρους αἰσθήσεις ἐπιτηδειότης ) , ἀλλὰ διὰ τί τῶν κοινῶν πλείοσιν αἰσθήσεσιν ἀντιλαμβανόμεθα , καὶ οὐ μιᾷ μόνῃ . δηλοῖ δὲ καὶ ἡ ἀπόδοσις τῆς αἰτίας τὴν ζήτησιν · p . 425b5 Ἢ ὅπως ἧττον λανθάνῃ τὰ ἀκολουθοῦντα καὶ κοινά . ὅτι γὰρ πᾶσι τοῖς αἰσθητοῖς ὡς αἰσθητοῖς ὑπάρχει καὶ ἡ κίνησις καὶ τῶν λο·ιπῶν ἕκαστον , γνωρίζομεν ἐκ τοῦ πάσας αὐτῶν ἀντιλαμβάνεσθαι τὰς αἰσθήσεις . ἐντεῦθεν γὰρ ἅμα τε ὅτι ἕτερον τῶν κοινῶν ἕκαστον παρὰ τὸ ἑκάστης ἴδιον , καὶ ὅτι οὕτως ἕτερον , ὡς κοινῇ πᾶσιν ἐπακολουθεῖν , ἐγνωρίσαμεν . p . 425 b 6 Et γὰρ ἦν ἡ ὄψις μόνη τοῦ μεγέθους γρωριστική , καὶ αὐτὴ λευκοῦ , ἀντὶ τοῦ χρώματος νῦν λέγων τὸ λευκόν , ὡς δηλοῖ ἐπιφέρων διὰ τὸ ἀκολουθεῖν ἀλλήλοις ἅμα χρῶμα καὶ μέγεθος . καὶ διὰ τοῦτο ἧττον ἄν ἐγνώριζε τὸ μέγεθος , ὡς οὐ καὶ τοῖς ἄλλοις συνυπάρχον αἰσθητοῖς · μόνῳ γὰρ ἄν ἐδόκει τῷ χρώματι οὐδὲ γὰρ τότε τῷ λευκῷ , ὡς καὶ ἐν τῷ μέλανι φαινόμενον , ἀλλὰ τῷ χρώματι ) · ᾧ ταὐτὸν ἄν ἐδόκει , οὐ τῷ λόγῳ δηλαδὴ ἀλλὰ τῷ ὑποκειμένῳ , διὰ τὸ ἀλλήλοις ἐπακολουθεῖν τὸ χρῶμά τε καὶ τὸ μέγεθος . ἀλλὰ διὰ τί καὶ νῦν ἐλάνθανεν ἄν μᾶλλον ἔφη , καὶ πρότερον “ ἤ ὅπως ἂν ἧττον λανθάνῃ’’ ; ὡς γὰρ καὶ νῦν λανθάνοντός πῃ . ἢ ὅτι καὶ νῦν τὴν ἀκριβῆ ἑτερότητα τῶν κοινῶν πρὸς τὰ ἴδία αἰσθητὰ ἐκ λογισμοῦ καὶ οὐ τῇ αἱροῦμεν . οὐ γὰρ διακρίνει ἡ αἴσθησις , εἰ μὴ ὡς γένος εἴη ἕτερον τὸ κοινὸν τῶν ἰδίων , ὡς τὸ χρῶμα ἔχει πρὸς τὸ λευκὸν καὶ μέλαν · ὅπερ ὁ λόγος ἐλέγχει διὰ τὸ τῶν κατηγοριῶν διάφορον . p . 425b12 ἐπεὶ δ’ αἰσθανόμεθα ὅτι ὁρῶμεν καὶ ἀκούομεν , ἀνάγκη ἢ τῇ ὄψει αἰσθάνεσθαι ὅτι ὁρᾷ , ἢ ἑτέρᾳ . Ὁ πᾶς , ὡς καὶ ἤδη εἴρηται , τῷ τρίτῳ βιβλίῳ σκοπὸς πρὸς τὴν ἀνθρωπίνην τέταται ψυχήν . διὸ καὶ ἐξ ἀρχῆς ὡς περὶ ἀνθρώπων ζητῶν , εἰς ἡμάς ἀναφέρων ποιεῖται τὸν λόγον , καὶ “ νῦν ἔχομεν αἴσθησιν’’ φάσκων , καὶ “ τῇ ἁφῇ ἡμῖν αἰσθητά ἐστι’’ , καὶ ‘‘εἴπερ ἐκλείπει τις αἴσθησις , καὶ αἰσθητήριόν τι ἡμῖν ἐκλείπειν , καὶ ὅσων μὲν αὐτῶν ἁπτόμενοι αἰσθανόμεθα , τῇ ἁφῇ αἰσθητά ἐστιν , ἣν τυγχάνομεν ἔχοντες.’’ καὶ διὰ τὸ τελείαν ἡμῶν καὶ τὴν αἰσθητικὴν ζωὴν ἐπιδεῖξαι κεκινηκέναι φαίνεται καὶ τὸν περὶ τοῦ μὴ πλείους εἶναι ἐν τοῖς τελείοις ζῴοις τῶν πέντε αἰσθήσεις λόγον , καὶ ὡς οὐδὲ τῶν κοινῶν ἴδιός τίς ἐστιν αἴσθησις , ἵνα ἀνενδεὴς κατὰ τὴν αἴσθησιν ἀποφανθῇ ὁ ἄνθρωπος . ἀλλὰ τούτου μὲν πολλοῖς καὶ τῶν ἄλλων μέτεστι ζῴοις · τὸ δὲ αἰσθάνεσθαι ὅτι αἰσθανόμεθα ἀνθρώπου μοι μόνον ἰήιον εἶναι δοκεῖ · λογικῆς γὰρ ζωῆς ἔργον τὸ πρὸς ἑαυτὴν ἐπιστρεπτικόν . καὶ δείκνυται διὰ τοῦδε καὶ μέχρι τῆς αἰσθήσεως ἡμῶν τὸ λογικὸν διῆκον , εἴ γε καὶ αἴσθησις ἡ ἀνθρωπεία ἑαυτῆς ἀντιληπτική . γινώσκει γάρ πὼς ἑαυτὸ τὸ αἰσθανόμενον , ὅτε αἰσθανόμενον ἑαυτὸ γνωρίζει · καὶ διὰ τοῦτο | ἐπιστρέφον πρὸς ἑαυτὸ καὶ αὐτὸ ἑαυτοῦ ὄν , καὶ ἤδη μειζόνως τὸ χωριστὸν ἀπὸ σωμάτων ἐμφαῖνον , εἴ γε ἅπαν σῶμα ἄλλα ἀλλαχοῦ κείμενα ἔχον τὰ ἑαυτοῦ μόρια οὐκ ἄν ποτε εἰς ἑαυτὸ συννεύοι . εἰς ἀμερὲς γὰρ συνάγεται τὸ · τοιοῦτον , πάν δὲ σῶμα μεριστόν . λογικὴ οὖν ἡμῶν ἡ αἴσθησις . καὶ γὰρ αὐτὸ τὸ σῶμα λογικῶς διωργάνωται , καὶ ἔστιν , ὅ φησιν ὁ Ἰάμβλιχος , ὁμώνυμος ἡ ἡμετέρα αἴσθησις τῇ ἀλόγω , τῇ ὅλῃ πρὸς σῶμα νευούσῃ ἡ καὶ εἰς ἑαυτὴν συναγομένη , οὐχ ὡς ὁ νοῦς μὲν οὐδὲ ὡς ὁ λόγος · οὐ γὰρ καὶ τῆς οὐσίας καὶ τῆς δυνάμεως γνωριστικὴ γίνεται , οὐδὲ ἀφ’ ἑαυτῆς τὸ ὅλον ἐγειρομένη , ἀλλὰ μόνης τῆς ἐνεργείας , καὶ ὅτε ἐνεργεῖ · ἐνεργεῖ δὲ ὑπὸ τοῦ αἰσθητοῦ πὼς κινουμένη . λαβὼν δὲ ὁμολογούμενον ἐκ τῆς ἡμετέρας συναισθήσεως τὸ αἰσθάνεσθαι ἡμᾶς ὅτι ὁρῶμεν , καὶ ὁμοίως ὅτι ἀκούομεν , καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὡσαύτως , ἀποδείκνυσιν εὐθύς , ὅτι μὴ ἄλλῃ τινὶ αἰσθήσει , ἀλλ’ αὐτῇ τῇ αἰσθήσει , ᾗ καὶ αἰσθανόμεθα , οἷον τῇ ὄψει ὅτι ὁρῶμεν . ἡ γὰρ αὐτὴ ἐν τοιαύτῃ συναισθήσει γίνεται τῆς τε ὄψεως καὶ τοῦ ὑποκειμένου χρώματος , τουτέστι καὶ τουδὶ τοῦ χρώματος , ὅπερ νῦν τῇ ὄψει ὑπόκειται . ὅθεν ὅτι οὐδὲ ὁ λόγος ἐστὶν ὁ καθ’ ἑαυτὸν τοῦτο γινώσκων δείκνυται , οὐδὲ ἄλλη τις αἴσθησις · οὔτε γὰρ ὁ λόγος τῶν ἀτόμων καθ’ ἑαυτὸν γνωστικός , οὔτε ἄλλη αἴσθησις χρώματος ἢ φωτός , διότι ὄψεως τοῦτο ἴδιον αἰσθητόν • τὸ δὲ τὴν ὁρατικὴν τουδὶ χρώματος ὡς ὁρῶσαν αὐτὸ γνωρίζον , καὶ τὸ ὁρώμενον χρῶμα γνωρίζειν ἀναγκαῖον . μία μὲν οὖν αὕτη ἀπόδειξις , ἐκ τῆς οἰκείας φύσεως ἑκάστης αἰσθήσεως εἰλημμένη , ἥτις πρὸς τὸ ἴδιον αἰσθητὸν τέταται καὶ ἐν τούτῳ οὐσίωται · ἑτέρα δὲ ἐκ τῆς εἰς ἀδύνατον ἐπαγωγῆς . εἰ γὰρ ἄλλη αἴσθησις εἴη ἡ τὴν ὄψιν ὅτι ὁρᾷ γνωρίζουσα , ἑπόμενόν ἐστι κατὰ τὸ εὔλογον τὸ καὶ ἐκείνην γνωρίζεσθαι ἐνεργοῦσαν , ὅτι ἐνεργεῖ , εἰ καὶ ἑκάστη τῶν πέντε , μειζόνως ἐκείνη ἡ μὴ τῶν αἰσθητῶν μόνον ἀλλὰ καὶ αὐτῶν τῶν αἰσθήσεων ἀντιληπτική . γνωρισθήσεται οὖν ἢ ὑφ’ ἑτέρας καὶ ἥδε , καὶ ἐκείνη ὑπ’ ἄλλης , ὡς ἀπειρίας συμβαινούσης ἀναιρεῖσθαι τὴν τοιαύτην συναίσθησιν , μηδενὸς ὄντος τοῦ πρώτου , ἢ ἔσται τις αὐτὴ ἑαυτῆς γνωριστικὴ αἴσθησις εἰ δὲ τοῦτο , καὶ τῇ ὄψει καὶ ἑκάστῃ τῶν πέντε τὸ αὐτὸ δοτέον , εἴ γε ὅλως αἴσθησίς τις οὖσα πέφυκεν ἑαυτῆς εἶναι ἀντιληπτική . εἰ γὰρ καὶ ὡς λογική , ἀλλὰ καὶ αἱ πρῶται λογικαί , πρὸς τῷ καὶ πλασματίαν εἶναι τὸν ἄλλας αἰσθήσεις ὑποτιθέμενον λόγον παρὰ τὰς πέντε , διά τε τὰ προειρημένα , δι’ ὧν τὸ τέλειον ἐν ταύταις ἐδείκνυτο , καὶ διότι πᾶσα αἴσθησις προηγουμένως αἰσθητοῦ τινος ἀλλ’ οὐκ αἰσθήσεως ἐστι . καὶ γὰρ αἰσθήσεως οὖσα καὶ αἰσθητοῦ τυγχάνει οὖσα , οὗ ἡ αἴσθησις , ἴδιόν τε ἔξει τι αἰσθητόν , ὡς καὶ ἑκάστη τῶν πέντε . τί οὖν ; ἆρα τῇ κοινῇ καλουμένῃ αἰσθήσει τοῦτο γέρας ἐξαίρετον δοτέον ; ἢ οὐδ’ ὁτιοῦν μόνη γνωρίζει ἡ κοινή , ἑκάστῃ δὲ συνεργοῦσα τῶν πέντε . καὶ τὴν ὄψιν οὖν γνωρίζουσα καὶ τὸ χρῶμα , περὶ ὃ ἡ ὄψις , σὺν αὐτῇ γνωριεῖ τῇ ὄψει · καὶ οὐ μόνης ἦν ἄρα τῆς κοινῆς , ἀλλὰ καὶ ἑκάστης τὸ ἑαυτῆς γνωριστικόν , εἰ καὶ καθαρώτερον τῆς κοινῆς , ἐπειδὴ καὶ ἐμφαίνει μᾶλλον τὸ χωριστόν . p . 425 b 17 ἔχει δ’ ἀπορίαν · εἰ γὰρ τὸ τῇ ὄψει αἰσθάνεσθαί ἐστιν ὁρᾶν , ὁρᾶται δὲ χρῶμα ἢ τὸ ἔχον , εἰ ὄψεταί τις τὸ ὁρῶν , καὶ χρῶμα ἕξει τὸ ὁρῶν πρῶτον . Αὐτὴν ἑαυτῆς ἀντιληπτικὴν δεδειχὼς ἐν τῇ τοῦ ὁρᾶν ὅτε ὁρᾷ συναισθήσει , ἀπορεῖ πρὸς τὴν θέσιν · ἐπεὶ δὲ τὸ ὁρώμενον χρῶμα ἢ τὸ ἔχον χρῶμα , πῶς οὐχὶ καὶ ἡ ὄψις ἢ χρῶμα ἔσται ἢ χρῶμα ἕξει , ἐὰν ὁρᾶται καὶ αὐτή ; ὁρᾶται γάρ , εἴπερ ἑαυτῇ γνωστή . τὸ δὲ πρῶτον πρόσκειται ἐν τῷ καὶ χρῶμα ἕξει τὸ ὁρῶν πρῶτον , ἵνα , φασί , τὸ κεχρωσμένον σῶμα δηλώσῃ πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ ἐν τῇ αἰσθήσει ἄνευ τῆς ὕλης ἐγγινομένου εἴδους . τὸ γὰρ ἐν τῇ αἰσθήσει ἀναλαμβανόμενον εἶδος τοῦ χρώματος οὐ πρῶτον , ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ αἰσθητοῦ · πρῶτον οὖν τὸ ἐν τῷ αἰσθητῷ . οἶμαι δὲ ὅτι κάλλιον τὸ πρῶτον ἀντὶ τοῦ καθ’ αὑτὸ ἀκούειν , ἐπειδὴ καὶ εἰ τὸ γευστὸν κέχρωσται , ἀλλ’ οὐχ ὡς κεχρωσμένον ἐστὶ γευστόν , τὸ δὲ ὁρατόν ἐστι τὸ καθ’ αὑτὸ χρῶμα ἔχον ( καὶ γὰρ τὸ φῶς εἰλήφθω ὡς χρῶμα ) · ἐπεὶ αὐτὸς λύων τὴν ἀπορίαν ἐρεῖ κεχρῶσθαί πὼς καὶ τὴν ὄψιν . διὸ οὐκ εὔλογον ἐν τῇ ἀπορία εἰλῆφθαι , ὃ ἐν τῇ λύσει προσίεται . p . 425 b 20 Φανερὸν τοίνυν , ὅτι οὐχ ἓν τὸ τῇ ὄψει αἰσθάνεσθαι . Διχῶς τὸ πρὸς τὸ ἑαυτῆς αἰσθάνεσθαι τὴν ὄψιν ἀπορηθὲν λύει · πρῶτον μέν , ὡς οὐκ ἐπειδὴ χρωμάτων ἀντιληπτικὴ ἡ ὄψις προηγουμένως , διὰ τοῦτο οὐχὶ καὶ ἕτερον τρόπον ἔνια γνωρίζει . αὐτῷ γοῦν τῷ μὴ ὁρᾶν ἡ ὄψις κρίνει , ὅταν πειρωμένῃ αὐτῇ μὴ ὑποπίπτῃ τὸ αἰσθητόν , ὥσπερ ὅταν σκότος ᾖ , ἔνθα καὶ ὅτι σκότος , καὶ ὅτι οὐχ ὁρῶμεν . εἰ οὖν ἐνταῦθα τῷ μὴ ὁρᾶν ὅτι οὐχ ὁρῶμεν κρίνομεν ἐν ] τῇ ὄψει , μειζόνως ἐν τῷ ὁρᾶν αὐτὸ δὴ τοῦτο ὅτι ὁρῶμεν κρινοῦμεν . καλῶς οὖν οὐχ ἓν τὸ τῇ ὄψει αἰσθάνεσθαι • | πρῶτον μὲν ὅτι οὐ μόνον τῶν πεφωτισμένων χρωμάτων , ἀλλὰ καὶ γόνου τοῦ φωτός ( ὁρῶμεν γὰρ τὸν πεφωτισμένον ἀέρα ) , ἔπειτα ὅτι καὶ τοῦ σκότους ἄλλον τρόπον ἀντιλαμβάνεται ἡ ὄψις , καὶ πρὸς τούτοις ὡς καὶ ἑαυτῆς μὴ ὁρώσης τι καὶ ὁρώσης , ἐνεργούσης μὲν δηλαδή , ὅταν ὁρᾷ , καὶ ἅμα τῆς οἰκείας συναισθομένη ἐνεργείας , ἐν δὲ τῷ μὴ ὁρᾶν οὐ παντελῶς οὔσης ἀνενεργήτου οὐ γὰρ ἄν συνῄσθετο , διότι ἐπ’ ἐνεργεία τινὶ ἡ συναίσθησις ) , ἀλλὰ πειρωμένης ὁρᾶν , καὶ τῷ πειρᾶσθαι ἐνεργούσης οὐ τὴν ὅρασιν ἀλλὰ τὴν πεῖραν , ὡς καὶ τὴν συναίσθησιν οὐχ ὁράσεως εἶναι , ἀλλὰ πείρας οἷον ἀποτυγχανούσης , διὸ καὶ ὅτι οὐχ ὁρᾷ κρίνει . ἐπάγει δὲ καὶ ἑτέραν λύσιν , ἐνδιδοὺς πρὸς τὸ χρωμάτων εἶναι γνωριστικὴν τὴν ὄψιν . καὶ γὰρ εἰ καὶ μὴ ἀεί , ἀλλ’ ὅτε τῶν κεχρωσμένων αἰσθάνεται , ἀναλαμβάνουσα τὸ τοῦ αἰσθητοῦ εἶδος καὶ κατ’ ἐκεῖνο ἑστῶσα , ὥσπερ καὶ πᾶσα γνῶσις τῷ τοῦ γνωστοῦ χαρακτηρίζεται εἴδει , κεχρωμάτισταί πὼς καὶ αὐτή , καὶ ὁρᾷ τοίνυν τότε ὡς κεχρωσμένην πὼς ἑαυτήν . ἔστι δὲ ὡς κεχρωμάτισται , διότι οὐ πάσχει ἀλλ’ ἐνεργεῖ τὰ χρώματα οὐ ποιητικῶς ἡ ὄψις ἀλλὰ κριτικῶς . διὸ οὐδὲ ἔξωθεν ἐντιθέμενον αὐτῇ τὸ γνωστὸν δέχεται ἡ αἴσθησις , ἀλλ’ αὐτὴ μὲν κατὰ προβολὴν τῶν λόγων ἵσταται , τὸν οἰκεῖον προχειρισαμένη τῶ γνωστῷ λόγον , προχειρίζεται δὲ παθόντος τοῦ αἰσθητηρίου πρότερον ὑπὸ τοῦ αἰσθητοῦ . διὸ καὶ τὸ δεκτικὸν οὐ τῆς αἰσθήσεως ἀλλὰ τοῦ αἰσθητηρίου κατηγορεῖ ὁ Ἀριστοτέλης , ἐπειδὴ τὸ ἐγγινόμενον αὐτῷ πάθος ὑπὸ τοῦ αἰσθητοῦ ἐγγίνεται . ἐπεὶ δὲ πάσχει οὐχ ὡς τὰ ἄψυχα σώματα οὐδὲ ὡς τὰ μόνην τὴν φυτικὴν ζῶντα ζωήν , ἀλλ’ ὡς γνωστικὴν ζωὴν ζῶν , ἐνεργητικῶς δέχεται τὸ πάθος , κατὰ μὲν τὴν τοῦ ὀργάνου ζωὴν παθητικῆς γινομένης τῆς ἐνεργείας , κατὰ δὲ τὴν τῷ ὀργάνῳ χρωμένην καθαρᾶς οὔσης καὶ κατὰ λόγων προβολὴν τῆς ἐνεργείας . ταῦτα μὲν οὖν καὶ ἤδη ἐπὶ πλέον εἴρηται . νῦν δὲ πῶς τὸ αἰσθητήριον τοῦ αἰσθητοῦ ἄνευ τῆς ὕλης δεκτικὸν γίνεται , ὑπομνηστέον · οὐ γὰρ τὸ λευκόν , ἀλλὰ τὴν τοῦ λευκοῦ δέχεται ἐνέργειαν . ἔστι μὲν οὖν καὶ ἡ ἐνέργεια οἰκεία τῷ τοῦ αἰσθητοῦ εἴδει , περὶ αὐτὴν δὲ οἰκείως ἡ ζωτικὴ ἐγειρομένη κρίσις κατὰ τὸ εἶδος ἵσταται τοῦ αἰσθητοῦ , ἄνευ ὕλης τοῦτο καὶ οὐχ ὡς τὸ ἐν τῷ αἰσθητῷ ὑφιστάμενον · τὸ μὲν γὰρ σὺν τῇ ὕλῃ , τὸ δὲ ἄνευ ὕλης , ἅτε ἐν ζωῇ κριτικῇ κατὰ τὴν γνωστικὴν ὑφεστὼς ἐνέργειαν . δεκτικὸν δὲ τὸ αἰσθητήριον τοῦ αἰσθητοῦ εἴδους ἑκατέρωθεν αὐτὸ δεχόμενον , ἀπό τε τοῦ αἰσθητοῦ κινοῦντος πρῶτον τὸ αἰσθητήριον , καὶ ἀπὸ τῆς χρωμένης αὐτῷ αἰσθητικῆς ζωῆς , πρώτως αὐτῆς κτὰ τὴν τοῦ ἀύλου εἴδους κριτικὴν ἱσταμένης ἐνέργειαν καὶ τελειούσης καὶ τὸ αἰσθητήριον , ὡς καὶ αὐτὸ κατὰ τὴν ἐν αὐτῷ ζωήν , καθ’ ἣν ὄργανόν ἐστι ζωτικόν , τελειούμενον ὑπὸ τῆς χρωμένης αὐτῷ ζωῆς δευτέρως τὸ ἄυλον τοῦ αἰσθητοῦ ἀπ’ ἐκείνης δέχεσθαι εἶδος , τουτέστι τὴν γνωστικὴν αὐτοῦ ἐνέργειαν , οὐ συμπληρουμένην ἔτι ἐκ τῆς ἐγγενομένης ὑπὸ τοῦ αἰσθητοῦ ἐν τῷ ὀργάνῳ κινήσεως · τὸ γὰρ ὅλον τοῦτο παθητικὴ ἡ ἐνέργεια ἡ καὶ ἐκ ταύτης συμπληρουμένη , ἡ δὲ ἀπὸ τῆς χρωμένης αἰσθήσεως ἐφήκουσα ἀπαθὴς καὶ ἄυλος . διὸ καὶ ἀπελθόντων τῶν αἰσθητῶν ἔνεισιν αἰσθήσεις καὶ φαντασίαι ἐν τοῖς αἰσθητηρίοις . ὅταν γὰρ ἐναργεστέρα τινὸς γένηται αἴσθησις , ἐμμένει τις καὶ μετὰ τὴν ἀπόστασιν τοῦ αἰσθητοῦ καὶ μηκέτι κινοῦντος τὸ αἰσθητήριον αἰσθητικὴ ἐν αὐτῷ ἐνέργεια , μιμουμένη τὴν φαντασίαν τὴν καὶ μὴ παρόντων τῶν αἰσθητῶν τοὺς τύπους αὐτῶν προβάλλουσαν . διὸ καὶ συνέπλεξε ταῖς αἰσθήσεσι τὴν φαντασίαν , ὡς τῆς ἐμμενούσης αἰσθήσεως μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τῶν αἰσθητῶν κατὰ τὴν πρὸς φαντασίαν γινομένης κοινωνίαν καὶ οὕσης φαντασιώδους . τοῦτο δὲ ἐπήγαγε πιστούμενος τὸ καὶ μέχρι τοῦ αἰσθητηρίου τὴν ἄυλον καὶ <οὐ> συμπληρουμένην ἐκ τοῦ σωματικοῦ κινήματος προιέναι ἐνέργειαν . εἰ γὰρ καὶ μηκέτι ὄντος μένει , ἐναργὲς ὡς οὐκ ἦν αὐτῆς συμπληρωτικὸν τὸ κίνημα · p . 425b25 Ἡ δὲ τοῦ αἰσθητοῦ ἐνέργεια καὶ τῆς αἰσθήσεως ἡ αὐτὴ μέν ἐστι καὶ μία , τὸ δὲ εἶναι οὐ ταὐτόν αὐταῖς . Δεκτικὸν θέμενος τὸ αἰσθητήριον τοῦ αἰσθητοῦ ἄνευ τῆς ὕλης , καὶ ὅτι μὴ ἀεὶ κατ’ ἐνέργειαν ἕστηκεν ἐνδειξάμενος ( “ καὶ γὰρ ὅταν μὴ φησὶ καὶ αὖθις “ καὶ ἀπελθόντων τῶν αἰσθητῶν ” • εἰκότως ποτὲ μὲν δυνάμει , ποτὲ δὲ ἐνεργείᾳ ἐστὶ τὸ αἰσθητόν τε καὶ τὸ αἰσθητικόν • ἐν οἷς γὰρ τὸ μὴ ἀεὶ ἐνεργεῖν , καὶ τὸ δυνάμει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ παρὰ μέρος ἀναφαίνεται ) ἐπεξεργάζεται εὐλόγως , πότε ἑκάτερον ἐπ’ ἀμφοῖν , τοῦ τε αἰσθητοῦ ᾗ αἰσθητόν , καὶ τοῦ αἰσθητικοῦ ὡσαύτως · καὶ πῶς ἑκάτερον αἴτιον τοῦ ἐνεργείᾳ τό τε αἰσθητὸν καὶ ἡ αἴσθησις · καὶ ὅτι κατὰ λόγον καὶ ἅμα καὶ οὐκ ἔξω , ἀλλ’ ἐν τῷ αἰσθανομένῳ ἡ ἀμφοῖν ἐνέργεια καὶ τελειότης . καὶ προσήκει μὲν καὶ τοῖς ἄλλοις ζῴοις τὸ κεφάλαιον · κεκίνηται δὲ ἐν τῷ τρίτῳ διὰ τὸ τὴν κατὰ λόγον ὑπόστασιν τῆς αἰσθήσεως ἐν τῷ λογικῷ ζῴῳ ἐμφαίνεσθαι , τὸν δὲ σκοπὸν εἶναι τῷ τρίτῳ περὶ τῆς λογικῆς ζωῆς . μίαν δέ φησιν εὐθὺς ἀρχόμενος τοῦ κεφαλαίου καὶ τὴν αὐτὴν εἶναι τῷ ὑποκειμένῳ τήν τε τοῦ αἰσθητοῦ καὶ τῆς αἰσθήσεως ἐνέργειαν , τὸ δὲ εἶναι οὐ τὸ αὐτό . ἡ γὰρ ἑκατέρας ἰδιότης διάφορος . ἐνέργεια | δὲ τῆς μὲν αἰσθήσεως , ὅταν αἰσθάνηται , τοῦ δὲ αἰσθητοῦ οὐχ ὅταν χρῶμα ἢ ὅταν ψόφος ᾖ , ἀλλ’ ὅταν αἰσθητόν , ἵνα ὡς αἰσθητὸν ἐνεργείᾳ ᾖ . συντρέχει γὰρ πάντως τὸ κατ’ ἐνέργειαν αἰσθητὸν τῇ κατ’ ἐνέργειαν αἰσθήσει , ἐπειδὴ καὶ πρὸς ἄλληλα λέγεται , ὡς καὶ τὸ ἐνεργείᾳ διπλάσιον τῷ ἐνεργείᾳ ἡμίσει καὶ ἀπλῶς εἰπεῖν πάντα τὰ πρός τι , καὶ ἐπειδὴ πᾶσα ἡ ἐνεργείᾳ γνῶσις κατὰ τὸν ὅρον ἵσταται τοῦ γνωστοῦ , ὡς τελειουμένη καὶ χαρακτηριζομένη κατ’ αὐτό , οὐκ ἀπολλῦσα τὸ οἰκεῖον τὸ εἶναι γνῶσις , ἀλλὰ μένουσα καὶ μάλιστα οὖσα τελεία γνῶσις ὅλη δι’ ὅλης γίνεται τὸ γνωστόν , ἑτέρου μὲν τοῦ γνωστικοῦ ὄντος ἰδιώματος παρὰ τὸ γνωστόν , ἐφιεμένου δὲ καὶ πρὸς αὐτὸ ἱεμένου καὶ ὅταν τύχῃ καταδραττομένου καὶ δι’ ὅλου ἑαυτοῦ ἐγκολπιζομένου πρὸς αὐτό , ὡς εἶναι ἄμφω ὅν , διὰ μὲν τὸ διάφορον τῆς ἰδιό - τητος ἄμφω ὄντα καὶ δύο ἑτέρα ἡ γνωστικὴ καὶ ἑτέρα ἡ τοῦ γνωστοῦ ) , διὰ δὲ τὴν ἕνωσιν ἕν . p . 425 b 27 Λέγω δ’ οἷον ψόφος ὁ κατ’ ἐνέργειαν . ἐνεργοῦντα ψόφον οὐχ ὡς ψόφον ἀπλῶς λέγων , ἀλλὰ τὸ ὅλον τοῦτο ὡς αἰσθητὸν ψόφον · οὗτος γὰρ εἰς ταὐτὸν εἶσι τῇ κατ’ ἐνέργειαν ἀκοῇ , ἐπεὶ ἐνδέχεται καὶ ψόφον εἶναι καὶ μὴ ἀκούεσθαι . ἔστι γὰρ ἀκοὴν ἔχοντα μὴ ἀκούειν φησί . p . 425 b 29 Καὶ τὸ ἔχον ψόφον οὐκ ἀεὶ ψοφεῖ . ἔχον ψόφον εἰπὼν τὸ ἤδη ἠχοῦν , ὡς ὁ πληττόμενος χαλκός , ψοφεῖν δὲ λέγων , ὅταν ὡς ἀκουστὸς ἐνεργῇ . διὸ καὶ ἐπάγει · p . 425 b 29 Ὁταν δὲ ἐνεργῇ τὸ δυνάμενον ἀκούειν καὶ ψοφῇ τὸ δυνάμενον ψοφεῖν , τότε ἡ κατ’ ἐνέργειαν ἀκοὴ ἅμα γίνεται καὶ ὁ κατ’ ἐνέργειαν ψόφος . τὴν μὲν δύναμιν τοῦ ψοφεῖν ἀποδιδοὺς καὶ τῷ μήπω πληττομένῳ χαλκῷ καὶ τῷ πληττομένῳ μὲν οὐκ ἐξακουομένῳ δέ , ψοφεῖν δὲ αὐτὸν καὶ ἐνεργητικὸν φέρων ῥῆμα ἐπὶ τοῦ ἐξακούεσθαι . δι’ ὧν τὴν μὲν δυνάμει 53v αἴσθησιν καὶ τὸ δυνάμει αἰσθητὸν κεχωρισμένα καὶ οὐχ ἅμα ὄντα ἔδειξεν , τὰ δὲ ἐνεργοῦντα ὡς αἴσθησιν καὶ αἰσθητὸν ἅμα . p . 426 a 1 Ὧν εἴποι ἄν τις τὸ μὲν εἶναι ἄκουσιν , τὸ δὲ ψόφησιν · Ἄκουσιν μὲν τὴν ἀκουστικὴν ἐνέργειαν , ψόφησιν δὲ τὴν ἀκουστὴν ἡ ἀκουστή . ἵνα δὲ σαφέστερον τοῖς ἑξῆς παρακολουθήσωμεν , ὑπομνηστέον , ὡς εἰ τὸ κατ’ ἐνέργειαν τελειότερον τοῦ κατὰ δύναμιν , δῆλον ὡς καὶ ἡ ἐνεργοῦσα αἴσθησις τῆς μὴ ἐνεργούσης , καὶ ἔτι σαφέστερον τὸ ἐνεργεία αἰσθητὸν τοῦ δυνάμει . τὸ γὰρ ἐνεργείᾳ ζωτικὸν καὶ κατὰ ζωὴν γνωστικὴν ὑφιστάμενον , εἰς ταὐτὸν ἰὸν τῇ αἰσθήσει , ζωῇ οὔσῃ γνωστικῇ , καὶ οὐ δήπου τὸ ἄζων τοῦ ζωτικοῦ ἢ τὸ ἀτελὲς τοῦ τελείου αἴτιον . οὐδὲ ἄρα τὸ κατὰ δύναμιν αἰσθητὸν τοῦ κατ’ ἐνέργειαν . ἀλλὰ δῆλον ὡς καὶ τὸ αἰσθητὸν τελειοῦται καὶ εἰς ἐνέργειαν καθίσταται ὑπὸ τῆς αἰσθητικῆς ψυχῆς , αὐτῆς καὶ τὸ τοῦ αἰσθητοῦ προβαλλούσης εἶδος ἀφ’ ἑαυτῆς μέν , ἀλλὰ πρὸς τὴν προβολὴν ἐγειρομένης ἐκ τῆς ἐγγενομένης τῷ αἰσθητηρίῳ κινήσεως ὑπὸ τοῦ αἰσθητοῦ , διὰ τὸ μήτε παντελῶς εἶναι χωριστὴν σωμάτων τὴν αἰσθητικὴν ζωήν , μήτε πρὸς τὸ αἰσθητὸν ἀμέσως , ἀλλὰ πρὸς τὸ ἐν τῷ αἰσθητηρίῳ ζωτικὸν πάθος ἢ παθητικὸν ἐνέργημα τὸν οἰκεῖον προβάλλειν λόγον , συμμέτρως πρὸς αὐτὸ συναρμοζομένην καὶ συμμέτρως ἐξ αὐτοῦ εἰς τὴν τῶν λόγων προβολὴν ἐγειρομένην · πόρρω γὰρ τὸ ἔξω κείμενον . p . 426a2 Εἰ δή ἐστιν ἡ κίνησις καὶ ἡ ποίησις καὶ τὸ πάθος ἐν τῷ ποιουμένῳ καὶ τὰ ἑξῆς . Ποιητικὸν μὲν λέγει τὸ δυνάμει αἰσθητόν , κινούμενον δὲ καὶ πάσχον καὶ ποιούμενον τὸ δυνάμει αἰσθητικόν · ἐν ᾧ καὶ τὸ κατ’ ἐνέργειαν αἰσθητὸν καὶ τὴν κατ’ ἐνέργειαν ὑπάρχειν αἴσθησιν . μὴ γὰρ ἐν τῷ ποιοῦντι ἢ ἐν τῷ κινοῦντι εἶναι τὴν ποίησιν ἢ τὴν κίνησιν , ἀλλ’ ἐν τῷ πάσχοντι καὶ κινουμένῳ , ὡς ἐν τῷ τρίτῳ τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως παραδέδοται · διὸ τὸ κινοῦν μὴ πάντως κινεῖσθαι , ὡς οὐκ ἐν αὐτῷ τῆς ἀπ’ αὐτοῦ οὔσης κινήσεως . οὕτως οὖν καὶ ὁ ψόφος , ὡς αἰσθητὸς δηλαδή , καὶ ἡ κατ’ ἐνέργειαν ἀκοὴ ἐν τῇ κατὰ δύναμιν ἔσται αἰσθήσει , ἐν τῇ τέως δηλαδὴ κατὰ δύναμιν οὔσῃ , ἐπειδὰν δὲ δέξηται , ἐνεργείᾳ γινομένῃ . τίς οὖν ἡ ποίησις καὶ ἡ κίνησις , ἧς τὸ αἰσθητὸν ποιητικόν ; οὐ δήπου ἡ κατ’ ἐνέργειαν γνῶσις , οὐδὲ ἡ κατ’ ἐνέργειαν αἴσθησις . ἡ γὰρ ποίησις ἡ αὐτὴ τῇ πάθῃ · οὔτε δὲ πάθη οὗτε κίνησις , ἀλλ’ εἴδη καὶ ἐνέργειαι καὶ τελειότητες , οὔτε τὸ ἄζων τῶν ζωτικῶν ὑποστατικόν . ἀλλ’ ἐπειδὴ παθεῖν τι δεῖ τὸ αἰσθητήριον σωὧν ματικὸν πάθος καὶ κινηθῆναι ὑπὸ τοῦ αἰσθητοῦ , ἐφ’ ᾧ ἡ αἰσθητικὴ 53v ἐγείρεται ψυχὴ εἰς προβολὴν τῶν οἰκείων τῷ ἐγγινομένῳ πάθει λόγων , καθ’ οὓς I καὶ ἡ κατ’ ἐνέργειαν αἴσθησις καὶ τὸ κατ’ ἐνέργειαν αἰσθητόν ἐστιν , ποιητικὸν μὲν τὸ δυνάμει αἰσθητὸν τῆς ἐν τῷ ὀργάνῳ σωματικῆς πείσεως , παθητικὴ δὲ ἡ κατὰ δύναμιν αἴσθησις κατὰ τὸ ὄργανον καὶ τὴν τούτου ἔξωθεν σωματικὴν κίνησιν , ἐπεὶ ἡ ἐπὶ τῇ κινήσει καὶ τῇ πείσει ἐνέργειά τε κριτικὴ καὶ ἡ τοῦ γνωστοῦ τελειότης καὶ τὸ ἄνευ ὕλης τοῦ γνωστοῦ ἐν τῇ ζωῇ εἶδο·ς ἔνδοθεν , καὶ ἀφ’ ἑαυτῆς ἡ ψυχὴ ἐνεργεῖ δεομένη πρὸς τὴν ἐνέργειαν τῆς τοῦ ὀργάνου ὑπὸ τοῦ αἰσθητοῦ πείσεως · ἐπειδὴ σωματικὴ μὲν ἔξωθεν αὐτῷ ἡ ἐγγινομένη κίνησις , αὐτὸ δὲ τὸ αἰσθητήριον , ἅτε αἰσθητικῶς ζῶν , οὐ πάσχει ὡς τὰ ἄψυχα , ἀλλ’ ἐνεργητικῶς πάσχει καὶ ταύτῃ προκαλεῖται τὴν καθαρὰν τῆς αἰσθητικῆς ψυχῆς ἐνέργειαν , προσεχῶς καὶ προσφυῶς προσαρμοζομένην τῇ ζωτικῇ κινήσει . p . 426a7 Διττὸν γὰρ ἡ ἀκοὴ καὶ διττὸν ὁ ψόφος . Διὰ τὸ ἐφ’ ἑκάτερα δυνάμει τε καὶ ἐνεργείᾳ · ἀλλ’ ἡ μὲν ἀκοὴ καὶ ἡ δυνάμει καὶ ἡ ἐνεργείᾳ ἐν τῷ αἰσθητικῷ , ὁ δὲ ψόφος ὁ μὲν κατ’ ἐνέργειαν ἐν τῷ αἰσθητικῷ καὶ αὐτός · ὡς γὰρ αἰσθητὸς κατ’ ἐνέργειαν ἐν τούτῳ · ᾗ δὲ κατὰ δύναμιν , ἔξωθεν . p . 426a 11 Ἀλλ’ ἐπ’ ἐνίων μὲν καὶ ὡνόμασται , οἷον ἡ καὶ ἡ ἄκουσις . Ἄκουσις μὲν ἡ κατ’ ἐνέργειαν ἀκοή , ψόφησις δὲ ὁ κατ’ ἐνέργειαν αἰσθητὸς ψόφος . ἐπὶ δὲ τοῦ κατ’ ἐνέργειαν ὁρατοῦ καὶ τοῦ γευστοῦ ἐκλείπει τὸ ὄνομα , θάτερον δὲ ἡ κατ’ ἐνέργειαν γνῶσις ὠνόμασται καὶ ἐπὶ τούτων , ὅρασις καὶ γεῦσις . καλῶς δὲ καὶ ἐναργῶς κἀκεῖνο συμπεραίνεται τὸ ἅμα ὑφίστασθαι καὶ διαμένειν ὄντα καὶ φθείρεσθαι τὰ κατ’ ἐνέργειαν αἰσθητά τε καὶ αἰσθητικά , ἐπειδή , εἰ καὶ τῇ ἰδιότητι ἕτερα τὸ αἰσθητόν τε καὶ αἰσθητικόν , ἀλλ’ αἱ ἀμφοῖν ἐνέργειαι τῷ ὑποκειμένῳ μία . ὑπὸ δὲ τῶν περὶ Δημόκριτον καὶ τὸ δυνάμει αἰσθητόν , οἷον αὐτὸ τὸ χρῶμα καὶ ὁ ψόφος , ἠξιοῦτο ἐν τῷ αἰσθητικῷ ὑφίστασθαι καὶ ἄνευ τῆς ἐνεργούσης αἰσθήσεως μὴ εἶναι . οὐκ ὀρθῶς τοῦτό γε · ἐπὶ γὰρ τῶν κατ’ ἐνέργειαν ἀληθὲς μόνων . p . 426a27 Εἰ δ’ ἡ συμφωνία φωνή τίς ἐστιν . Καλῶς μοι δοκεῖ ὁ Πλούταρχος ἐπιστῆσαι , ὡς τὸ ἐν τῇ δευτέρᾳ συλλαβῇ ἦτα οὐκ ἔστιν ἄρθρον , ἀλλὰ συνδέσμου μέρος , ἵνα μὴ τρία ἀλλὰ δύο μέρη λόγου ᾖ τὸ εἰ δή , καὶ ἵνα ἡ τὶς φωνὴ ὑποκείμενον ᾖ , κατηγορουμένης τῆς συμφωνίας , καὶ ὁ λόγος ἀπὸ τοῦ κατηγορουμένου ἄρχηται . καὶ τοῦ προκειμένου συλλογισμοῦ ἐκ τριῶν συγκειμένου προτάσεων οὕτως · ἡ κατ’ ἐνέργειαν ἀκοὴ ἡ κατ’ ἐνέργειάν ἐστι φωνή • ἡ κατ’ ἐνέργειαν φωνὴ συμφωνία ὑπάρχει · πᾶσα συμφωνία λόγος ἐστίν · ἡ κατ’ ἐνέργειαν ἄρα ἀκοὴ λόγος ἐστί · πρώτη ἔκκειται τῶν τριῶν ἡ μέση , ἀπὸ τοῦ κατηγορου - μένου ἀρχομένη . ὅτι μὲν οὖν ἡ κατ’ ἐνέργειαν ἀκοὴ ἡ κατ’ ἐνέργειαν φωνή ἐστιν ὡς μία καὶ ἡ αὐτή , διότι τῷ ὑποκειμένῳ , ἔστι δὲ οὐχ ὡς αἱ αὐταὶ ἕτεραι οὖσαι κατ’ ἰδιότητα , ἐκ τῶν ἄρτι προειρημένων γνώριμον . καὶ ἀληθὴς ἄρα ἡ ἀξιοῦσα πρότασις , τρόπον τινὰ τὴν αὐτὴν εἶναι τὴν κατ’ ἐνέργειαν φωνήν τε καὶ ἀκοήν . ὅτι δὲ καὶ τὴν συμφωνίαν καλῶς κατηγορεῖ τῆς τινὸς φωνῆς , τουτέστι τῆς κατ’ ἐνέργειαν , γνοίημεν ἄν ἐκ τοῦ ἐπιτεινομένων τοῦ ὀξέος καὶ βαρέος ἀπόλλυσθαι τὴν κατ’ ἐνέργειαν φωνήν · μὴ γὰρ γίνεσθαι ἀκουστὴν ἢ τὴν ἄγαν βαρεῖαν ἢ τὴν ἄγαν ὀξεῖαν , τῆς ἄγαν ὀξείας καὶ φθειρούσης τὴν ἀκοήν , ὡς τὴν ὄψιν τῆς ἄγαν λαμπρότητος , ἐπὶ δὲ τῶν λοιπῶν αἰσθήσεων καὶ τῆς ὅλης τοῦ ζῴου φθειρομένης συστάσεως , ἐναργῶς μὲν ὑπὸ τῶν ἐπιτεταμένων ἁπτῶν καὶ τῶν πληκτικῶν χυμῶν , ἤδη δὲ καὶ ὀσμῶν τινων , ὁποῖαι ἐν τοῖς Χαρωνείοις . καθ’ | ἑκάστην οὖν τὸ κατ’ ἐνέργειαν αἰσθητὸν ἐν συμφωνίᾳ τινὶ εἶναι βούλεται τῶν ἄκρων , ὥστε μὴ ἐλλείπειν μήτε ὑπερβάλλειν , ἔχειν δὲ μέσως πὼς · τοῦτο γὰρ ἡ συμφωνία , οἷον κρᾶσίς τις · οὖσα τῶν ἄκρων , ὀξέος μὲν καὶ βαρέος ἐν ἀκοῇ , λαμπρότητος δὲ καὶ ἀμυδρότητος ἐν ὄψει , καὶ ἐν ἑκάστῃ τοὐ καθ’ ἑκάστην πληκτικοῦ καὶ τῆς οἰκείας στερήσεως . εἰκότως ἄρα καὶ τῆς κατ’ ἐνέργειαν φωνῆς , ὥσπερ καὶ παντὸς τοῦ κατ’ ἐνέργειαν αἰσθητοῦ , τὴν συμφωνίαν κατηγορεῖ . ἡ δὲ μεγίστη τῶν τριῶν προτάσεων λόγον εἶναι τὴν συμφωνίαν ἀξιοῖ , ὡς κατά τινα λόγον ἐπιτελουμένην ἔκ τινων διαφερομένων εἰς ἑνός τινος ἀποπλήρωσιν . προηγεῖσθαι γὰρ ἀνάγκη ὁριστικήν τινα αἰτίαν , εἰ ἕν τι ἐκ πλειόνων ἀποτελεῖσθαι μέλλοι , εἴτε φυσικὸν εἴτε τεχνικόν . ἐν ὅρῳ γὰρ πάντως τὸ ἓν καὶ ἐν τελειότητι τὸ κυρίως ἕν · ἀλλὰ τὸ μὲν σωματικὸν ἓν ὡς τέλειον καὶ ὡρισμένον , οἷον ἡ τῶν χορδῶν συμφωνία ἢ ἡ λίθων τε καὶ πλίνθων καὶ ξύλων εἰς οἴκου κατασκευὴν εὐάρμοστος σύνθεσις , κατὰ τὸν τεχνικὸν ὁριζομένη λόγον , ὡς ἡ ἐκ τῶν τεττάρων στοιχείων τῆς σαρκὸς γένεσις κατὰ τὸν φυσικόν · ἡ δέ γε αἰσθητὴ κατ’ ἐνέργειαν συμφωνία , τὸ ἄνευ . ὕλης οὖσα τοὐ αἰσθητοῦ εἶδος καὶ εἰς τὸ ἀμερὲς συναιρουμένη , οὐδὲ κατὰ λόγον ἔτι , ἀλλὰ καὶ ὅρος καὶ λόγος καὶ τελειότης . οὐκοῦν καὶ ἡ κατ’ ἐνέργειαν ἀκοὴ καὶ πᾶσα αἴσθησις , ἡ αὐτὴ τῷ ὑποκειμένῳ οὖσα τῷ αἰσθητῷ , λόγος ἔσται καὶ ὅρος κριτικός · οὐ γὰρ ἄν εἰς ταὐτὸν ἴοι τὸ ὁριζόμενον τῷ ὅρῳ οὐδὲ ἔτι μᾶλλον τὸ ἀόριστον , ἀλλὰ λόγος λόγῳ καὶ ὅρος ὅρῳ . πᾶσα ἄρα αἴσθησις λόγος , ἐνεργητικὸς μὲν ἡ κατ’ ἐνέργειαν , ἡ δὲ ταύτης προβλητικὴ ὁ οὐσιώδης λόγος ὡς τὸ ἄνευ ὕλης εἶδος καὶ ὡς εἰς τὸ ἀμέριστον συναιρουμένη καὶ κυριώτερον εὐφημουμένη λόγος ἀλλ’ οὐκ εἶδος · ἐπειδὴ ψυχή τις καὶ ἡ αἰσθητικὴ οὐσία , μετὰ δὲ τὰ εἴδη ἡ ψυχὴ καὶ ἀνελιττομένη ἐστὶν οὐσία , πρὸ τῶν μεριστῶν μέν , οὐ παντελῶς δὲ ἀμέριστος καὶ δευτέρως οὖσα αἰτία . καὶ τὶς λόγος , ἀλλ’ οὐχ ἁπλῶς · ἁπλῶς γὰρ μᾶλλον ἡ διανοητική , ἡ δὲ αἰσθητικὴ τὶς διὰ τὴν ὕφεσιν καὶ τὴν σὺν τῷ σώματι ἐνέργειαν . δῆλον δὲ ὡς καὶ εἷς ἐστι καὶ πολὺς ἑκάστη αἴσθησις λόγος , τοσοῦτος ὤν , ὅσων τὸ αἰσθητὸν αὐτῆς περιεκτικὸν εἰδῶν . καὶ διὰ τοῦτο καὶ φθείρει ἕκαστον ὑπερβάλλον , εἰς τὸ αἰσθητήριον δρῶν καὶ ἀνεπιτήδειον ἐργαζόμενον πρὸς τὴν τοὐ λόγου ὑποδοχήν . τῇ γὰρ τοιᾷδε τῶν στοιχείων κράσει συμμέτρως ἑκάστη ζωὴ ἐγγίνεται , ἥ τε ὡς ζωτικὸν αὐτὸ εἰδοποιοῦσα ὄργανον καὶ ἡ ὡς ὀργάνῳ χρωμένη . ἡ δὲ τοῦ αἰσθητοῦ ὐπερβολὴ φθείρει τὴν σύμμετρον τοῦ ὀργάνου κρᾶσιν καὶ διὰ τοῦτο κωλύει καὶ τὴν τῆς αἰσθήσεως δι’ αὐτοῦ ἐνέργειαν , ὡς λόγου τινὸς ὄντος τῆς αἰσθήσεως , οὐ σχέσεως καὶ οἷον ἁρμονίας τῶν κιρναμένων στοιχείων ( δέδεικται γὰρ ὅτι ἀδύνατον ἁρμονίαν εἶναι τὴν ψυχήν ) , ἀλλ’ οὐσίας κατὰ λόγον οὐσιωμένης κριτικὸν τῶν αἰσθητῶν καὶ χρωμένης οἰκείως ἑαυτῇ κατεσκυασμένῳ ὀργάνῳ . p . 426 b 3 Διὸ καὶ ἡδέα μέν , ὅταν εἱλικρινῆ καὶ ἀμιγῆ ὄντα ἄγηται εἰς τὸν λόγον . Ὅταν πρότερα ἄμικτα ὄντα ἄγηται κατά τινα πρὸς ἄλληλα ἁρμονίαν εἰς τὴν τοὐ ἑνὸς λόγου οἰκειότητα . εἰπὼν δὲ καθόλου τὴν αἰσθητὴν συμφωνίαν ἐν μίξει εἶναι , καὶ οὐχὶ ἐν ἀκοῇ τὸ ὀξὺ ἢ τὸ βαρὺ ἄμικτα οὐδὲ ἐν τῆ ἁφῇ τὸ θερμὸν ἢ τὸ ψυχρόν , τὰ ἄκρα δηλαδή , ἀλλὰ ἐν τῇ τούτων μίξει , ἀντὶ δὲ τοῦ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ τὸ θερμαντὸν καὶ ψυκτὸν εἶπε , τὰς ὕλας σημαίνων τὰς ἄκρως τῷ θερμῷ ἢ τῷ ψυχρῷ χαρακτηριζο - μένας . ταῦτα δὲ εἰπὼν ἐπιφέρει · p . 426 b 7 Ἡ δὲ αἴσθησις ὁ λόγος . Τουτέστιν ἡ κριτικὴ ἀμέριστος ἐνέργεια καὶ οὐσία τῆς τοιαύτης ἐνεργείας σὺν τῷ ὀργάνῳ οὔσης προβλητική . p . 426 b 7 ᾦ Ὑπερβάλλοντα δὲ ἢ λυπεῖ ἢ φθείρει Τὰ αἰσθητὰ δηλαδή , λυποῦντα μὲν ἐν τῇ κατὰ βραχὺ παρεκβάσει , φθείροντα δὲ ἐν τῇ ἐπιτεταμένῃ . p . 426 b 8 ‘Eκάστη μὲν οὖν αἴσθησις τοῦ ὑποκειμένου αἰσθητοῦ ἐστιν , ὑπάρχουσα ἐν τῷ αἰσθητηρίῳ ᾗ αἰσθητήριον . Βούλεται μὲν ἐπὶ τὴν κοινὴν καλουμένην ἀναβῆναι αἴσθησιν , μίαν οὖσαν πάντων τῶν αἰσθητῶν καὶ ταύτῃ τὸ ἐξαίρετον ἔχουσαν , ὅπερ σα - φέστερον εἰσόμεθα ἐκ παραθέσεως τῶν πέντε , ἑκάστης ἰδίᾳ θεωρουμόνης περὶ ἐν τι ὑποκείμενον γένος καὶ οὐ περὶ πάντα . διὸ καὶ αὐτὸ τοῦτο προυπέμνησεν , ἵνα τὸ διάφορον πρὸς αὐτὰς τῆς κοινῆς εὐεπίγνωστον ᾖ , οὐχ οὕτως ἐχούσης τὸ διάφορον , ὡς ἰδίου τινὸς ὑποκειμένου παρὰ τὰς πέντε γνωριστικῆς , ἀλλ’ ὡς κατὰ τὴν κοινωνίαν πασῶν ἑστώσης καὶ κατὰ τὸ κοινὸν πασῶν κριτικὸν πέρας . διὸ οὐδὲ δύο αἱ χρώματος αἰσθήσεις , ἀλλὰ μία ἡ ὄψις · ἡ γὰρ κοινὴ κατὰ τὴν ὄψιν , ὡς τοῦ χυμοῦ κατὰ τὴν γεῦσιν , ἀμφοῖν δὲ ὁμοῦ , μᾶλλον δὲ πάντων κατὰ τὴν εἰς ἓν πασῶν ἀποπεράτωσιν . τὸ δὲ ὑπάρχουσα ἐν τῷ αἰσθητηρίῳ ᾗ αἰσθητήριον ἑκάστῃ μὲν τῶν πέντε τὸ | ἀχώριστον ἀποδίδωσιν , ἀλλ’ οὐ σωμάτων ἁπλῶς , ὡς δὲ αἰσθητηρίων τῶν ἤδη καὶ ζώντων καὶ τοιαύτην ζώντων ζωήν ὡς τῇ αἰσθήσει ὀργάνου τρόπον ὑπηρετεῖν . διὸ καὶ οὕτως ἐν τῷ αἰσθητηρίῳ ἑκάστη ὡς χρωμένη · αὕτη γὰρ ἡ κυρίως αἴσθησις , ἐπεὶ ἥ γε τὸ αἰσθητήριον εἰδοποιοῦσα ἐν σώματι ὑπάρχουσα αὐτὸ δὴ τοῦτο αἰσθητήριον αὐτὸ ἐργάζεται καὶ συμπάσχει τῷ σώματι καὶ ἀπολείπεται τῆς καθαρᾶς ἐνεργείας , ἡ μέντοι χρωμένη , ὡς ὀργάνῳ τῷ αἰσθητηρίῳ χρωμένη , ἐνυπάρχειν αὐτῷ λέγεται . p . 426b 10 Καὶ κρίνει τὰς τοῦ ὑποκειμένου αἰσθητοῦ διαφοράς . ἐνέργεια δὲ καθαρὰ ἡ κρίσις , καὶ αὐτῆς ψυχῆς ἀλλ’ οὐ σώματος · διὸ καὶ εἰς εἶδος ἄυλον ἀποτελευτᾷ τὸ αἰσθητόν . καὶ ἔτι μᾶλλον τὸ ἐξῃρημένον τῆς αἰσθητικῆς ψυχῆς καὶ τὸ καθ’ ἑαυτὴν ἄνευ σώματος ἐνεργητικὸν παρέστησεν προσθεὶς τὸ κρίνειν τὰς τοῦ ὑποκειμένου αἰσθητοῦ διαφοράς · φοράς · ὥστε μὴ μόνον τὴν ὄψιν τοῦ λευκοῦ καὶ μέλανος εἶναι κριτικήν , ἀλλὰ καὶ τῆς πρὸς ἄλληλα αὐτῶν διαφορᾶς , ἥ τις καὶ ἀδιαιρέτου ἐστὶν ἐνέργεια , ὡς ἐρεῖ , καὶ ἐν ἀδιαιρέτῳ χρόνῳ καὶ ἀπαθής . πάσχειν γὰρ ἅμα τὰ ἐναντία ἀδύνατον , ἐνεργεῖν δὲ οὐδὲν κωλύεται . οὐκοῦν ἀχώριστος μὲν ἔσται τοῦ αἰσθητηρίου , ὡς ὀργάνῳ τῷ ἤδη ζῶντι χρωμένη πρὸς τὴν εἰς τὸ ἐνεργεῖν ἔγερσιν , ἐγερθεῖσα δὲ καθ’ αὑτὴν ἐνεργεῖ ὡς ἀσώματος , εἴ γε ἀδιαιρέτου ἡ τῶν ἀντικειμένων ἅμα κρίσις καὶ ὡς ἀδιαιρέτοις αὐτοῖς ἐπιβάλλουσα ( εἴδη γὰρ ἄνευ ὕλης τὰ κατ’ ἐνέργειαν αἰσθητά ) καὶ ἐνεργοῦσα ἀμερίστως · ἐν γὰρ τῷ νῦν . μεριστὴ δὲ ἡ σωματική · διὸ κίνησις ἡ τοῦ σώματος ἐνέργεια . καὶ εἰ μὴ μόνη ἡ ὄψις ἀλλὰ καὶ αἱ λοιπαὶ τοιαῦται , μειζόνως ἡ κοινή , ὡς καὶ τὰς πασῶν ἐναντιότητας γνωρίζουσα ἐξῃρημένως , καὶ καθ’ ἑαυτὴν ἕξει τὴν κριτικὴν ἐνέργειαν , τὸ οἷον κέντρον οὖσα πασῶν , καὶ τὸ ἑνοειδὲς αὐτῶν συναιρετικὸν πέρας . p . 426b 12 ἐπεὶ δὲ καὶ τὸ λευκὸν καὶ τὸ γλυκὺ καὶ ἕκαστον τῶν αἰσθητῶν πρὸς ἕκαστον κρίνομέν τινι καὶ αἰσθανόμεθα , ὅτι διαφέρει , ἀνάγκη δὴ αἰσθήσει · αἰσθητὰ γάρ ἐστιν . ‘Eκάστην τῶν πέντε ὑπομνήσας ἄλλην ἄλλου εἶναι ὑποκειμένου αἰσθητοῦ ἰδίου , ὅτι μία τις καὶ κοινὴ πάντων ἐστὶν αἴσθησις δείκνυσιν ἐκ τοῦ εἶναί τι ἐν ἡμῖν τὸ παραβάλλον καὶ ἕκαστον κρῖνον οὐ μόνον ὅτι τόδε τί ἐστιν , ἀλλὰ καὶ ὅτι διαφέρει τῶν ἄλλων καὶ τῶν ταῖς ἄλλαις ὑποκειμένων αἰσθήσεσιν , οἷον τὸ λευκὸν τοῦ γλυκέος . οὐδὲ γὰρ ἄλλη τις τῆς ψυχῆς δύναμις ἡ τὸ διάφορον τουδὶ τοῦ λευκοῦ καὶ τὸ διάφορον τουδὶ τοῦ γλυκέος γνωρίζουσα , ἀλλ’ αἰσθητική . τῶν γὰρ αἰσθητῶν ἀτόμων ἡ αἴσθησις ἀντιληπτική , ἐπεὶ καὶ ἡ δόξα μετ’ αἰσθήσεως , ὅταν ὡς ἄτομα λέγῃ , ἢ δι’ αἰσθήσεως , ἐὰν ἀπὸ τούτων ἐπὶ τὸ καθόλου ἀναδράμῃ , ἢ ὅταν καὶ τὰ ἄτομα λέγῃ , μετὰ φαντασίας ἐνεργοῦσα . p . 426 b 15 Μί’ καὶ δῆλον ὅτι ἡ σὰρξ οὐκ ἔστι τὸ ἔσχατον αἰσθητήριον · ἀνάγκη γὰρ ἦν ἁπτόμενον αὐτοῦ κρίνειν τὸ κρῖνον . Οὐ περὶ τοῦ ἁπτικοῦ αἰσθητηρίου ὁ λόγος αὐτῷ νῦν , ὡς οὐκ ἔστι τὸ πρῶτον ἁπτικὸν ἡ σάρξ , ἀλλὰ φέρε τὸ περικάρδιον πνεῦμα ἢ τὸ ὁποιονοῦν . καὶ γὰρ εἰ μὴ αὐτόθεν ἅπτεται τοῦ αἰσθητοῦ ἐκείνου ὡς ἡ σάρξ , ἀλλὰ σῶμα ὂν οὐκ ἂν κατὰ τὸ αὐτὸ μόριον τὰ διάφορα καὶ ἐναντία τῶν αἰσθητῶν ἀναδέχοιτο πάθη · οὔτε οὖν σὰρξ οὔτε ἄλλο τι . ἰδίως οὖν ἐπὶ τῆς σαρκὸς διὰ τί ἠξίωται ; φαίνεται τοίνυν τὴν σάρκα · μὲν ἀντὶ παντὸς εἰπὼν σώματος , ἔσχατον δὲ αἰσθητήριον οὐ τὸ ὄργανον ἀλλ’ αὐτὴν καλῶν τὴν αἰσθητικὴν ψυχήν , εἰς ἣν ἀποτελευτᾷ τὸ αἰσθητόν , ἥ τις καὶ τὸ κρῖνον . ἐπεὶ οὖν τὸ δύο τινῶν καὶ πλειόνων τὸ διάφορον γνωρίζον τὰ δύο ἢ καὶ πάντα ἅμα τε γινώσκει καὶ οὐκ ἄλλῳ καὶ ἄλλῳ μέρει , ἀλλὰ ἀδιαιρέτῳ ἑνί , δῆλον ὅτι σῶμα οὐκ ἔστι τὸ ἔσχατον κρῖνον . τὸ γὰρ σῶμα ἁπτόμενον κρίνει . τουτέστιν ἑκάστῳ αἰσθητῷ κατὰ διάφορα προσπῖπτον μέρη , ὡς τὰ ἁπτόμενα τῶν ὧν ἅπτεται κρίνει κατὰ τὴν ἑκάστου μέρους προσβολὴν ἐκεῖνο μόνον · διὸ ὅμοιον ὡς εἰ τοῦ μὲν ἐγώ , τοῦ δὲ σὺ αἴσθοιο . p . 426 b 17 οὔτε δὴ κεχωρισμένοις ἐνδέχεται κρίνειν , τουτέστι διαφόροις · δεῖ γὰρ ἑνί τινι καὶ τῷ αὐτῷ ἄμφω δῆλα εἶναι , εἰ μέλλοι τῆς πρὸς ἄλληλα αὐτῶν συναισθάνεσθαι ἑτερότητος , διότι σχέσις τις ἡ ἑτερότης , ἡ δὲ σχέσις καὶ ἔστι καὶ γνωρίζεται σὺν τοῖς πεπονθόσι τὴν σχέσιν . οὐ γὰρ ἄν ὅτι ἕτερον τὸ γλυκὺ τοῦ λευκοῦ λέγοι , εἰ μὴ ἑκάτερον εἰδείη . δῆλον γὰρ ὡς ὁ λέγων , εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὤν , πρὸ τοῦ λέγειν καὶ γινώσκει εἴτε αἰσθητικῶς εἴτε νοερῶς . p . 426 b 23 Ὅτι δ’ οὐδ’ ἐν κεχωρισμένῳ χρόνῳ , ἐντεῦθεν . Ὡς γὰρ εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὁ ἄμφω λέγων τὰ ἀλλήλων ἕτερα , οὕτω καὶ ὅτε θάτερον , καὶ τὸ λοιπὸν λέγει , εἴτε ἐν μεριστῷ τινι χρόνῳ τὸ ἕτερον γνωρίζει , ἐν παντὶ αὐτῷ καὶ θάτερον γινώσκων , εἰ ὡς ἕτερα | ἀλλήλων ἐν ὅλῳ αὐτῷ εἰδείη , εἴτε ἐν τῷ νῦν , ὅπερ οὐ χρόνος μὲν ἁπλῶς , τὸ δὲ ὄλον τοῦτο ἀδιαίρετος χρόνος ὡς πέρας ὂν τοῦ χρόνου . αἰνίττεται δὲ ἴσως ὅτι αἱ ψυχικαὶ καθαραὶ καὶ τέλειοι ἐνέργειαι , καθ’ ὅρους ἀεὶ μεταβαίνουσαι , καὶ ἐν χρόνῳ εἰσὶ τῷ ἐκ τῶν νῦν ὡς ἐκ μονάδων ἀριθμουμένῳ , ἀλλ’ οὐχ οἷος ὁ φυσικὸς χρόνος ἐν συνεχείᾳ ἐπὶ πλέον δὲ ἡμῖν περὶ τούτου ἐν τοῖς εἰς τὴν Φυσικὴν ἀκρόασιν εἴρηται ) • οὐ γὰρ μεριστὴ ἡ κρίσις , ἀλλὰ τελεία ἐνέργει , ἀλλ’ ἐν τῷ νῦν ὅλη ἅμα . p . 426b26 Οὐ κατὰ συμβεβηκὸς τὸ ὅτε . Ἕτερον δηλονότι τὸ καθ’ αὑτὸ τοῦ κατὰ συμβεβηκὸς καὶ ἐπὶ ὄντων καὶ ἐπὶ αἰτίων , ὡς ἐν τῇ Φυσικῇ εἴρηται ἀκροάσει . καὶ τὸ νῦν τοίνυν τῆς μὲν καὶ νῦν γιγνομένης ναυμαχίας καὶ νῦν λεγομένης κατ’ ἄμφω καθ’ αὑτὸ κατηγορεῖται • ἐὰν δὲ πρότερον γινόμενον νῦν λέγηται , καθ’ αὑτὸ μὲν ὡς λεγομένης τὸ νῦν κατηγορεῖται , τῆς δὲ ναυμαχίας αὐτῆς κατὰ συμβεβηκός · οὐ γὰρ ὡς γινομένης νῦν , ἀλλ’ ὡς λεγομένης νῦν . ἀλλ’ ἥ γε αἴσθησις οὐ τῶν προτέρων ἢ τῶν ἐσομένων , τῶν δὲ ἀεὶ παρόντων οὖσα γνωριστική , ὅτε λέγει τὴν ἑτερότητα τῶν αἰσθητῶν , τουτέστιν ὅτε κρίνει , ὡς καὶ νῦν οὖσαν κρίνει · ὡς μὴ κατὰ συμβεβηκὸς τῆς τῶν αἰσθητῶν πρὸς ἀλλήλας ἑτερότητος τὸ νῦν κατηγορεῖσθαι , ἐπειδὴ νῦν κρίνεται , ἀλλὰ καὶ αὐτῆς καθ’ αὑτό • ἐπὶ γὰρ τῆς μνήμης τὸ κατὰ συμβεβηκός . p . 426b28 Ὥστε ἀχώριστον καὶ ἐν ἀχωρίστῳ χρόνῳ . Εἰ δύο τινῶν αἰσθητῶν ἑτερότητα κρίνοι τὸ αἰσθητικόν , τὸ αὐτὸ ἀμφοῖν ἀντιλήψεται οὐ κατὰ διάφορα μόρια , ἀλλ’ ἑνὶ καὶ ἀμερίστῳ ἀμφοῖν . καὶ τοῦτο τὸ ἀχώριστον καὶ ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ , ἐν ᾧ καὶ ἔστιν ἡ ἑτερότης . ἔστι δὲ ἐν τῷ νῦν , ἐπειδὴ καὶ τῶν νῦν ὄντων ἡ αἴσθησις . ἀλλὰ διὰ τί μὴ ἅμα μέν , ἐν μεριστῷ δὲ χρόνῳ 5 ἢ πάντως μὲν καὶ οὕτως , ὅτι θάτερον καὶ θάτερον , καὶ ὅτε ἐστὶν ἡ ἑτερότης , τότε καὶ γινώσκεται . πλὴν ἀμέριστος οὖσα ἐνέργεια ἡ κρίσις καὶ οὐ μεριστὴ οἵα κίνησις , οὕτως ἄν εἴη ἀχώριστ·ος ὡς ἀδιαίρετος , καὶ οὕτως ἐν ἀχωρίστῳ χρόνῳ ὡς ἐν τῷ νῦν . p . 426b29 Ἀλλὰ μὴν ἀδύνατον ἅμα τὰς ἐναντίας κινήσεις κινεῖσθαι τὸ αὐτό , ᾗ ἀδιαίρετον , καὶ ἐν ἀδιαιρέτῳ χρόνῳ . Δείξας ὡς ἓν τὸ κρῖνον τὰ πλείω οὐ κατ’ ἄλλο καὶ ἄλλο μόριον , ἀλλ’ ὡς ἀδιαίρετον καὶ ἅμα , ὅταν τὴν πρὸς ἄλληλα αὐτῶν διακρίνῃ ἑτερότητα , διὰ τούτων ἑπομένως τοῖς δεδειγμένοις ὅτι μὴ πάθος μηδὲ κίνησίς ἐστιν ἡ αἰσθητικὴ κρίσις δεικνύει , ἀλλ’ ἐνέργεια καὶ τελειότης ἔνδοθεν ἐγειρομένη . πάσχειν μὲν γὰρ τὰ ἐναντία πάθη ἢ μεταβάλλειν εἰς τὰ ἀντικείμενα ἅμα ἀδύνατον , ὅτι ἡ μαχητικὴ καὶ ἐμποδιστικὴ καὶ ἀναιρετικὴ ἐναντίωσις ἐν τοῖς πάθεσι καὶ ἐν ταῖς μεταβολαῖς · ἐνεργεῖν δὲ ἅμα ἀφ’ ἑαυτοῦ κατὰ τοὺς διαφόρους λόγους ἐν ἑαυτῶ τὰ ἐναντία οὐκ ἀδύνατον , ὅτι οὐκ ἔστι μαχητικὴ ἡ τοιαύτη ἐναντίωσις , ὅταν περὶ διάφορα τὰ δεχόμενα τὰς ἐναντίας ἐνεργείας γίνηται , ὡς τὸ πῦρ ἅμα σκληρύνει μὲν τὸν πηλόν , μαλάττει δὲ τὸν κηρόν , καὶ ἡ αἴσθησις ἡ αὐτὴ ἅμα τὸ λευκὸν τοῦ χάρτου καὶ τὸ μέλαν κρίνει τῶν γραμμάτων . διὸ αὕτη ἡ κρίσις ἡ αἰσθητικὴ οὐδὲ κίνησις ἡ αὐτὴ ἢ πάθη ἢ ἔξωθεν εἰσδοχή · οὐ γὰρ ἄν ἅμα τῶν ἐναντίων ἐγίνετο , ἐπειδὴ τρέπεσθαι ἀντικειμένως καὶ διατίθεσθαι ἀδύνατον . ὑπὸ δὲ τοῦ γλυκίος καὶ τοῦ πικροῦ ἀντικειμένως κινεῖται ἡ γλῶσσα · διὸ οὐκ ἄν ἅμα κατὰ τὸ αὐτὸ μόριον ὑπὸ τῶν ἐναντίων κινηθείη · κατὰ διάφορα δὲ μόρια ὑπ’ αὐτῶν ταύτης πασχούσης , ἡ γευστικὴ αἴσθησις , διὰ τὴν ἀμέριστον ἑαυτῆς οὐσίαν τοῖς διαφόροις τῆς γλώσσης μορίοις ἡ αὐτὴ ὅλη παροῦσα , ἐνεργεῖ τὴν περὶ ἄμφω κρίσιν καθ’ αὑτήν . p . 427a2 Ἄρ’ οὖν ἅμα μὲν καὶ ἀριθμῷ ἀδιαίρετον καὶ ἀχώριστον τὸ κρῖνον , τῷ εἶναι δὲ κεχωρισμένον ; Ἀξιώσας τὸ αὐτὸ μένον ἀδιαίρετον μὴ ἄν ποτε κινηθῆναι τὰς ἐναντίας κινήσεις ἢ παθεῖν τὰ ἀντικείμενα πάθη , προσιέμενος τὸ ἀξίωμα ἀπορεῖ ὅμως , μήποτε οὐ πάντῃ ᾖ ἀδιαίρετον τὸ ὑπομένον τὰ ἐναντία . τῷ μὲν γὰρ ἀριθμῷ καὶ ἅμα ἔστω ἀδιαίρετον , ὡς καὶ ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ καθ’ ὅλον ἑαυτὸ τὰ ἐναντία δεχόμενον , τῷ εἶναι δέ , τουτέστι τῷ λόγῳ , διῃρη - μένον καὶ κεχωρισμένον , ἐπειδὴ διάφοροι αἱ δεκτικαὶ τῶν ἐναντίων ἐν αὐτῷ δυνάμεις · ὥστε ᾗ διαιρετὸν πείσεται τὰ ἐναντία . κἀν οὖν πάθος ἡ κίνησις καὶ ἡ κρίσις ᾖ , οὐ κωλυθήσεται τὸ κρῖνον ἅμα τὰ ἐναντία κρίνειν , ἐπειδὴ τῷ λόγῳ ἦν διαιρετὸν κατὰ διαφόρους κρῖνον λόγους , τόπῳ μὲν καὶ ἀριθμῷ ἀδιαίρετον ὄν , ὡς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ὑποκείμενον · καθ’ ὅλον ἑαυτὸ ἀμφότερα καὶ τὰ πλείω πάσχον , τοῦ μὲν ἀριθμοῦ τὸ ἓν δηλοῦντος , τοῦ δὲ τόπου τὸ μηδὲ κατὰ τὰ διάφορα μέρη , τῷ δὲ εἶναι διαιρετόν , τουτέστι τῷ λόγῳ , διότι κατὰ τὰ εἴδη καὶ τοὺς λόγους ἡ ἑκάστων ὁρίζεται οὐσία . p . 427a5 Ἢ οὐχ οἷόν τε · δυνάμει μὲν γὰρ τὸ αὐτὸ διαιρετὸν καὶ ἀδιαίρετον τὰ ἐναντία , τῷ δὲ εἶναι οὔ , ἀλλὰ τῷ ἐνεργεῖσθαι διαιρετόν . Ἀδύνατόν φησι τὸ τῷ ἀριθμῷ ἓν καὶ τὸ αὐτό , κἂν τῷ εἶναι ᾖ διαιρετόν , τὰ ἐναντία ἅμα πάσχειν ἐνεργείᾳ · μόνον γὰρ δυνάμει ἅμα πρὸς τὰ ἀντικείμενα τὸ αὐτὸ πεφυκέναι δυνατόν , ἀλλ’ οὐχὶ καὶ ἐνεργείᾳ ἅμα δέχεσθαι , ὅπερ τῷ εἶναι ἔφη . διὸ τῷ εἶναι ἐνεργείᾳ αὐτὴν ἐξηγούμενος ὅπως νῦν χρῆται , ἐπήγαγεν οὐ τῷ ἐνεργεῖσθαι φήσας , ἵνα τὸ πάθος καὶ τὴν κίνησιν δηλώσῃ . καὶ τοῦτο σαφέστερον καὶ διὰ τοῦ παραδείγματος σημαίνει · τὰ γὰρ λευκὸν καὶ μέλαν παθητικαί εἰσι ποιότητες . καὶ ἔτι ἐναργέστερον συμπεραινόμενος τῷ πάσχειν αὐτῷ κέχρηται . p . 427a8 ᾖστε οὐδὲ τὰ εἴδη πάσχειν αὐτῶν , εἰ τοιοῦτον ἡ αἴσθησις καὶ ἡ νόησις . Οὐ γὰρ αὐτὰ τὰ αἰσθητὰ ἀλλὰ τὰ εἴδη τῶν αἰσθητῶν ἀναδέχεται ἡ αἴσθησις καὶ ἡ νόησις . οὕτε οὖν τὰ εἴδη τοὐ λευκοῦ καὶ μέλανος ἅμα πείσεται ἡ αἴσθησις ἢ ἡ νόησις , εἰ τοιοῦτόν , φησιν , οἷον πάσχειν καὶ ἔξωθεν εἰσδέχεσθαι , καὶ τῷ ἐνεργεῖσθαι , ὡς αὐτὸς εἶπεν . ἐνεργείᾳ γὰρ ἅμα πάσχειν τὰ ἀντικείμενα , ὥστε ἢ ἅμα ἐπ’ ἄμφω μεταβάλλειν ἢ ἅμα κατ’ αὐτὰ διακεῖσθαι , ἀδύνατον . p . 427a9 Ἀλλ’ ὥσπερ ἣν καλοῦσί τινες στιγμήν , ᾗ μία καὶ ᾗ δύο , ταύτῃ καὶ διαιρετή . Διὰ τοῦ κατὰ τὴν στιγμὴν παραδείγματος ἱκανῶς ἐνδείκνυται τό τε ἀπαθὲς καὶ τὸ ἐνεργητικὸν τῆς αἰσθητικῆς κρίσεως , καὶ πρός γε τὸ ἀμέριστον καὶ ἐν ἀμερεῖ τῷ νῦν . τῶν γὰρ ἀμερίστων καὶ αἱ ἐνέργειαι ἀμέριστοι , ἐν μερισμῷ δὲ πᾶσα κίνησις καὶ πάθος ἅπαν · ἐν τροπῇ γάρ . διὸ τοῦ συναμφοτέρου καὶ τὰ πάθη καὶ αἱ λοιπαὶ μεταβολαί · μόνη δὲ ἡ κύκλῳ φορὰ εἰ καὶ μὴ τοῦ ἐνύλου , ἀλλὰ καὶ ἥδε τοῦ εἰδοπεποιημένου • διὸ μεριστοῦ , σώματος γάρ · τὸ δὲ ἀμέριστον ἅπαν καθ’ αὑτὸ ἀμέριστον ἔχει καὶ τὴν ἐνέργειαν , ἵνα , ὡς ἔστι , καὶ ἐνεργῇ . ἡ στιγμὴ δὲ ἀμέριστος ἡ καὶ θέσιν ἔχουσα , γραμμῆς οὖσα πέρας καὶ τῇ τε πεπερασμένῃ συμπεριλαμβανομένη γραμμῇ , τῇ πηχυαίᾳ φέρε ἢ ὁποσῃοῦν , καὶ καθ’ αὑτὴν ἴδιόν τι εἰσάγουα τὸ πέρας εἶναι καὶ ἀρχή , ποτὲ μὲν ἄλλης οὖσα πέρας ἄλλης δὲ ἀρχή , πολλάκις δὲ δύο ἢ καὶ πλειόνων οὖσα ἀρχή τε καὶ πέρας , ὡς τὸ τοῦ κύκλου κέντρον πασῶν τῶν πρὸς τὴν περιφέρειαν ἐξ αὐτοῦ γραφομένων . στιγμῇ τοίνυν ἡ αἰσθητικὴ ἀπείκασται ψυχὴ ὡς ἀσώματος μὲν καὶ ἀμέριστος οὐσία , χρωμένη δὲ μεριστῷ ὄντι τῷ αἰσθητηρίῳ καὶ σὺν ἐκείνῳ πάσχοντί τε καὶ κινουμένῳ ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν ἐνεργοῦσα , διαφόροις , τοῦ ὑποκειμένου σώματος μορίοις τῶν διαφόρων προσπιπτόντων παθῶν , καὶ αὐτὴ καθ’ αὑτὴν ἐν τῇ ἐνεργείᾳ τῇ κριτικῇ , οὐκ οὔσῃ πάντῃ σωμάτων χωριστῇ , ἐπειδὴ καὶ εἰς ταύτην διὰ τῆς τοῦ ὀργάνου πείσεως τελευτᾷ , οὐ πάθην οὖσαν οὐδὲ κίνησιν οὐδὲ τῶν ἔξωθεν εἰσδοχήν , ἀλλ’ ἐνέργειαν ἀμέριστον ἔνδοθεν προϊοῦσαν , οὐ ποιητικὴν ἀλλὰ γνωριστικὴν τῶν αἰσθητῶν κατὰ τοὺς προειλημμένους αὐτῶν ἐν ἑαυτῇ λόγους , ποτὲ μὲν καθ’ ἕνα τινὰ ποτὲ δὲ κτὰ πλείους , ὅτε καὶ τὴν πρὸς ἄλληλα αὐτῶν γνωρίζει ἑτερότητα . δῆλον γὰρ ὡς οἱ λόγοι τῶν αἰσθητῶν ἐν αὐτῇ , εἴ γε ἀφ’ ἑαυτῆς ἐνεργοῦσα κατὰ τὰ ἄνευ ὕλης τῶν αἰσθητῶν ἵσταται εἴδη . ἐπεὶ οὖν πάσχειν μὲν καὶ κινεῖσθαι ἀντικειμένως καὶ εἰσδέχεσθαι τὰ ἐναντία ἅμα ἐντελεχείᾳ ἀμήχανον , ἐνεργεῖν δὲ δυνατόν , ὁ τὸ ὑποκείμενον πρᾶγμά πῃ ἓν καὶ δύο ποιῶν καὶ ἀδιαίρετον καὶ διαιρετὸν πρὸς μὲν τὸ ἅμα πάσχειν τὰ ἐναντία καὶ ἐνεργεῖσθαι οὐδὲν συντελεῖ , πρὸς δὲ τὸ ἐνεργεῖν . καὶ γὰρ ἡ στιγμὴ ὅταν τῆς μὲν ᾖ γραμμῆς ἀρχὴ τῆς δὲ πέρας , μία τε καὶ ἀδιαίρετος ὡς ἡ αὐτὴ ἄμφω ἐνεργοῦσα , καὶ αὖ δύο καὶ διαιρετὴ κατὰ τοὺς διαφόρους τῆς ἀρχῆς καὶ τοῦ πέρατος λόγους . οὕτω δὲ καὶ ἡ αἰσθητικὴ ψυχὴ ἡ τὰ δύο αἰσθητὰ ἅμα γνωρίζουσα μία μὲν καὶ ἀδιαίρετος , ἐπειδὴ καὶ ἓν τὸ κρῖνον ἄμφω καὶ ἅμα · ᾗ δὲ διαιρετὸν ὑπάρχει , δὶς τῷ αὐτῷ χρῆται σημείῳ ἅμα , ἡ κατὰ λόγους ἐνεργεῖ διαφόρους ἐν τῷ νῦν καὶ ἅμα , διότι οὐκ ἀδύνατον καὶ τὰ ἀντικείμενα ἅμα ἐνεργεῖν . p . 427 a 13 Μί’ μὲν οὖν δυσὶ χρῆται τῷ πέρατι , δύο κρίνει , καὶ κεχωρισμένα ἐστὶν ὡς κεχωρισμένοις . χρῆται μὲν τὸ κρῖνον , τὸ δὲ πέρας αὐτὴ ἡ αἰσθητικὴ ψυχή . καίτοι τὸ κρῖνον ἡ ψυχή , ἀλλ’ ἐνεργοῦσα ἤδη , πέρας δὲ καὶ ὅρος καὶ ἀμέριστος φύσις κατὰ τὴν οὐσίαν . τῇ δὲ αὐτῇ καὶ δυσὶ χρῆται κατὰ δύο ἱσταμένη τῶν αἰσθητῶν εἴδη , ὅταν δύο ἅμα κρίνῃ , ἃ κεχώρισται τῷ λόγῳ καὶ τῇ ἰδιότητι ἀλλήλων , ὡς κεχωρισμένοις ταύτῃ τὰς τῶν διαφόρων πραγμάτων γίνεσθαι κρίσεις . p . 427a14 Ἧι δ’ ἕν , ἑνὶ καὶ ἅμα . Ἧι ἓν τὸ κρῖνον τῷ ὑποκειμένῳ καὶ μία ἐστὶν οὐσία ἡ αἰσθητικὴ ψυχὴ ἡ κρίνουσα , ἑνί τε χρῆται πέρατι αὐτῇ τῆ αἰσθητικῇ ψυχῇ καὶ ἅμα ὡς ἐν ἀδιαιρέτῳ ἐνεργοῦσα τῷ νῦν . ἐφαρμόζει μὲν οὖν καὶ ἑκάστῃ τῶν πέντε αἰσθήσεων τὰ εἰρημένα · καὶ γὰρ ἑκάστη πλειόνων ἅμα ἀντιληπτικὴ καὶ ἐναντίων · μειζόνως δὲ τῇ κοινῇ ὡς καὶ πολλῷ πλειόνων τῶν καὶ πάσαις ὑποκειμένων γνωριστικῇ καὶ ἀρχοειδεστέρᾳ καὶ μᾶλλον τῶν αἰσθητηρίων ὑπερεχούσῃ • οὐ γὰρ ἐν συναγωγῇ τῶν πλειόνων ἐνταῦθα τὸ κοινόν , ἀλλ’ ἐν προυπαρχούσῃ μᾶλλον συναιρέσει . ἀρχὴ δὲ ἡ αἰσθητικὴ ψυχὴ καὶ ὡς εἶδος καὶ μειζόνως ὡς τὸ χρώμενον . p . 427a17 ἐπεὶ δὲ δύο διαφοραῖς ὁρίζονται μάλιστα τὴν ψυχήν , κινήσει τε τῇ κατὰ τόπον καὶ τῷ νοεῖν καὶ τῷ κρίνειν καὶ αἰσθάνεσθαι . Ἐφ' ἑτέραν μετὰ τὴν αἴσθησιν τῆς ψυχῆς κριτικὴν δύναμιν μεταβαίνων καὶ εὐτάκτως ἐπὶ τὴν προσεχῆ τῇ αἰσθήσει τὴν φαντασίαν , πρῶτον μὲν διορίζεται ὡς γνωστικὴ καὶ αὐτὴ τῆς ψυχῆς ἐστι δύναμις καὶ οὐκ ὀρεκτική , ἥ τις ἐν τῇ κατὰ τόπον αὐτῆς κινητικῇ συναναφαίνεται · ἔπειτα δὲ ὅτι μὴ ἡ αὐτὴ τῇ αἰσθήσει , εἴ γε αὕτη μὲν ἀεὶ πρὸς τὴν οἰκείαν ἐνέργειαν παρόντων δεῖται τῶν αἰσθητῶν καὶ κινούντων τὰ αἰσθητήρια , ἡ δὲ φαντασία καὶ μὴ παρόντων ἐνίοτε ἀφ’ ἑαυτῆς ἐγειρομένη προβάλλει τὰ γνωστά , κοινωνοῦσά πως ταύτῃ τῖς λογικαῖς ζωαῖς · ὃ νοερὸν τίθεται ἰδίωμα , τὴν ἀφ’ ἑαυτῆς τῆς γνωστικῆς ζωῆς εἰς τὴν ἐνέργειαν ἔγερσιν . διὸ καὶ τὴν φαντασίαν νοῦν καλεῖ , οὐκέτι τῷ νῷ καὶ τῆς αἰσθήσεως κατὰ τοῦτο κοινωνούσης , ἀλλὰ μόνον κατὰ τὸ κρῖνον . διὸ καὶ τῷ κατὰ τόπον κινητικῷ ὡς καὶ ὀρεκτικῷ τὸ κριτικὸν ἀντιτιθείς , ἐν τούτῳ τὸ αἰσθάνεσθαι καὶ τὸ νοεῖν συνείληφεν , ἀντὶ πάσης τῆς ἀφ’ ἑαυτῆς ἐγειρομένης γνώσεως παραλαβὼν τὸ νοεῖν . ἐν δὲ τῇ λέξει πρὸς τὸν ἐπεὶ σύνδεσμον διὰ μακροῦ ἀποδέδωκεν , “ ὅτι οὐ ταὐτόν ἐστι τὸ αἰσθάνεσθαι καὶ τὸ φρονεῖν φανερὸν’’ εἶναι γράφων , διὰ τὴν διὰ μακροῦ ἀπόδοσιν τὸν οὖν προσθεὶς σύνδεσμον . p . 427a19 Δοκεῖ δὲ καὶ τὸ νοεῖν καὶ τὸ φρονεῖν ὥσπερ αἰσθάνεσθαί τι εἶναι . Τὸ μὲν νοεῖν , ὡς εἴρηται , ἀντὶ πάσης παρείληπται αὐτῷ τῆς ἀφ’ ἑαυτῆς προβαλλούσης τὴν ἐνέργειαν γνωστικῆς ζωῆς , ἡ δὲ φρόνησις ἀντὶ τῆς λογικῆς παρείληπται γνώσεως , τὸ διάφορον τῶν γνωστικῶν ἐνεργειῶν καὶ αὐτὴ δηλοῦσα , εἰ καὶ ἔνιοι οὐ τὴν νόησιν μόνην ἀλλὰ καὶ τὴν φρόνησιν εἰς τὴν πρὸς τὴν αἴσθησιν καθέλκουσι ταὐτότητα , πρὸς μόνον τὸ κριτικὸν καὶ γνωριστικόν , ὡς καὶ αὐτὸς ἐπιφέρει , ἀποβλέψαντες , ἐπειδὴ τοῦτο κοινὸν ταῖς γνωστικαῖς ζωαῖς . τὸ μὲν οὖν ἐνίους ἢ φυσικοὺς ἢ σοφιστικοὺς ἄνδρας οὕτως οἰηθῆναι οὐκ ἀπιστητέον · καὶ γὰρ ὁ παρὰ τῷ Πλάτωνι Θεαίτητος εἰς ταὐτὸν ἄγει τῇ αἰσθήσει τὴν ἐπιστήμην . οὐ μὴν Ἐμπεδοκλέα ἢ Ὅμηρον ἐπὶ ταύτης θετέον τῆς δόξης , κἄν ὁ Ἀριστοτέλης τῷ παχυμερῶς λεγομένῳ ἐφιστάνων ἐλέγχῃ τὰ καὶ ἄλλως ἀκούεσθαι δυνάμενα . ἀκούσειε μὲν γὰρ ἄν τις αἰσθητὸν εἶναι τὸ παρόν · οὐ μὴν ἢ ὑπὸ Ἐμπεδοκλέους οὕτως εἴρηται , ἢ τὸ ἀληθὲς ὧδε ἔχει . ἡ γὰρ μῆτις οὐ τοῖς αἰσθητοῖς ἀλλὰ τοῖς νοητοῖς αὐτῇ παροῦσιν ἀεὶ εἰς τὴν ἑαυτῆς ἐπιδίδωσι τελειότητα , καὶ τὸ φρονεῖν ἐν τοῖς ὀνείροις ἀλλοῖα παρίσταται οὐ διὰ τὰ ἀπὸ τῶν αἰσθητῶν , ὡς ἄν τις εἴποι , ἐγκαταλείμματα οὐ γὰρ φρονεῖν τὸ τοιόνδε ) , ἀλλ’ ὅτε κατά τινα τοῦ λόγου ἀπολυομένου τῆς πρὸς τὸ σῶμα καταστάσεως κρείττων τις ἐν τοῖς ὕπνοις τῆς ἐν τῷ ἐγρηγορέναι γνῶσις τοῦ ἀγαθοῦ ἢ τοῦ ἀληθοῦς γίνεται . ὁ δὲ Ὅμηρος ταὐτὸν μέν , μεταβαλλόμενον δὲ ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν λέγει οὐχ ἁπλῶς τὸν νοῦν , ἀλλὰ τὸν τῶν χθονίως ζώντων καὶ ἀκιδνῶς , ὡς αὐτὸς ἔφη , ἀνθρώπων . p . 427 a 27 Καὶ αἰσθάνεσθαί τε καὶ φρονεῖν τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον , ὥσπερ καὶ ἐν τοῖς κατ’ ἀρχὰς λόγοις διωρίσαμεν . ’Ev οἷς καὶ ἡμῖν διώρισται , ὅπῃ τε τῶν παλαιῶν ὁ λόγος ἀληθὴς τῶ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον γινώσκεσθαι ἀξιῶν , καὶ ὅπως ἀκουομένου ὀρθῶς Ἀριστοτέλης ἐπιλαμβάνεται . p . 427a29 Καίτοι ἔδει ἅμα καὶ περὶ τοῦ ἠπατῆσθαι αὐτοὺς λέγειν . Οὐ δοκεῖ μοι ὡς ἔλεγχον τὸν ἀπὸ τῆς ἀπάτης λόγον ἐπιφέρειν τοῖς τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ γινώσκεσθαι φάσκουσιν , ἀλλ’ ἐκείνοις μὲν ὡς μὴ διορίσασι περὶ τῆς ἀπάτης ἐφιστάνειν , αὐτὸς δὲ τὸ ἀκόλουθον · τῇ ὑποθέσει ἐπιφέρειν . ἢ γὰρ οὐ διωρίσαντο περὶ ἀπάτης ὡς μηδὲ οὔσης κατὰ τοὺς τὸ φαινόμενον ἀληθὲς οἰομένους , ἢ τιθέμενοι καὶ ψευδῆ γίνεσθαι δόξαν , ἐν τῇ τοῦ ἀνομοίου αὐτὴν ἐροῦσι θίξει , τὰ ἐναντία τοῖς ἐνανιίοις ἀπονέμοντες . . 427b5 Δοκεῖ δὲ καὶ ἡ ἀπάτη καὶ ἡ ἐπιστήμη τῶν ἐναντίων ἡ ἀυτὴ εἶναι . Tοῦτο οἱ ὑπομνηματισταὶ ὡς ἄτοπον ἐπιφέρεσθαί φασι τῇ ὑποθέσει . οὐ γὰρ μόνον τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ γινώσκεσθαί φασιν ἐν τῇ ἐπιστημονικῇ θεωρίᾳ , ἀλλὰ καὶ τὸ ἐναντίον · ὁμοίως δὲ καὶ ἀγνοεῖσθαι ἑκάτερον ἐν τῇ ἀπάτῃ , ἐπειδὴ ἓν τὸ γινῶσκον ἄμφω ἢ ἀγνοοῦν . ἀλλ’ ἓν μὲν τῷ ὑποκειμένῳ , τῷ δὲ εἶναι , ὡς αὐτὸς εἴωθε λέγειν , ἕτερον , κατὰ διαφόρους λόγους ἑκατέρου τῶν ἀντικειμένων θιγγάνον · τῷ ὁμοίῳ μὲν τοῦ ὁμοίου ἐπ’ ἀμφοῖν ἐν τῇ ἐπιστημονικῇ θεωρίᾳ , ἀνομοίως δὲ ἐφ’ ἑκατέρου ἐν τῇ ἀπάτῃ : | ἑνὶ μὲν οὖν ἐπιστῆσαι χρή , ὡς οὐ τὴν πρὸς αἴσθησιν ἀντικειμέτην λέγει νῦν ἀπάτην , ἀλλὰ τὴν πρὸς φρόνησιν · ἀεὶ μὲν γὰρ ἀληθής , ὡς ἐρεῖ , ἡ τῶν ἰδίων αἰσθητῶν , ἐν δὲ τῷ ἀπατᾶσθαι πλείω , φησί , χρόνον διατελεῖ ἡ ψυχή · ἑτέρῳ δέ , ὅτι ἡ οἰκειότης οὐκ ἐν τῇ ψυχῇ ἀλλ’ ἐν τῷ ζῴῳ εἴρηται , ὡς ἐν τῇ μετὰ σώματος ζωῇ τὸν πλείω χρόνον ἐν ἀγνοίᾳ γινομένης ἰῆς ψυχῆς , ἐπεὶ τῇ λογικῇ ζωῇ , ἐν ᾗ καὶ τὸ φρονεῖν , τὸ ἀληθεύειν οἰκειότατον · οὐκοῦν καὶ τῷ λογικῷ ζῴῳ . πῶς οὖν τὸ ἐναντίον αὐτῷ λέγει οἰκειότερον ; διότι , ὡς αὐτὸς ἐπάγει , τὸν πλείω χρόνον ἐν τούτῳ διατελεῖ ἡ ψυχή . τοῦτο δέ , ἐπειδὴ γενητὸν καὶ φθαρτὸν ὂν τὸ ζῷ.ον πολὺν μὲν διαμένει χρόνον ἄδεκτον τῶν ἐμφρόνων τῆς ψυχῆς ἐνεργειῶν , πολὺν δὲ τοῖς συμπίπτουσιν αὐτῷ κωλυόμενον πάθεσιν · ἔτι δὲ ταῖς πρὸς τὸν βίον χρείαις περισπῶν τὴν ψυχὴν καὶ τῆς περὶ τὴν ἀλήθειαν σχολῆς ἀπεῖργον . τὸ δὲ μέγιστον , αὐτὴ ἡ πρὸς τὸ σῶμα τῆς ψυχῆς σφοδρὰ ῥοπὴ καὶ τῆς γενέσεως περίπτυξις ἀφίστησι τῆς εἰς ἑαυτὴν στροφῆς , ἐν ᾗ τὸ φρονεῖν καὶ ἡ κατὰ λόγον ἀλήθεια . p . 427b6 Ὅτι μὲν οὖν οὐ ταὐτόν ἐστι τὸ αἰσθάνεσθαι καὶ τὸ φρονεῖν φανερὸν · Ἡ φρόνησις εἴτε κοινοτέρα καὶ ἐπὶ πάσης λέγοιτο τῆς κατὰ λόγον θεωρίας , εἴτε ἰδίως ἐπὶ τῆς τῶν πρακτῶν πάντως ἐπὶ τῆς ὀρθῆς καὶ ἀληθοῦς καὶ τῆς μετ’ αἰτίας λέγεται γινομένης . διὸ καὶ ὀλίγοις τῶν ζῴων αὐτῆς μέτεστιν · οὐδὲ γὰρ ἀνθρώποις πᾶσιν , ἀλλὰ καὶ τούτων ὀλίγοις . τὸ γε μὴν αἰσθάνεσθαι οὐ μόνοις ἀνθρώποις , ἀλλὰ καὶ ζῴοις ἅπασιν . οὕτω δὲ τὴν ὀρθὴν κατὰ λόγον θεωρίαν τῆς αἰσθήσεως διακρίνας χωρίζει καὶ τὴν ὁποιανοῦν κατὰ λόγον θεωρίαν τῆς αἰσθήσεως ἐπάγων · p . 427 b 8 Ἀλλ’ οὐδὲ τὸ νοεῖν , ἐν ᾧ ἐστι τὸ ὀρθῶς καὶ τὸ μὴ ὀρθῶς · Νοεῖν νῦν τὸ ἀπλῶς κατὰ λόγον ἐνεργεῖν προσαγορεύων , τὸ καὶ τοῦ ὀρθῶς καὶ τοῦ μὴ ὀρθῶς περιεκτικόν , ὡς σαφῶς αὐτὸς ἐξηγεῖται . τοὐ δὴ τοιούτου νοεῖν χωρίζει τὴν αἴσθησιν οὐχ ὡς ἀληθείας ἀμέτοχον ἀεὶ γὰρ ἢ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἡ τῶν ἰδίων αἰσθητῶν ἀληθής ) , ἀλλ’ ὡς πρῶτον μὲν αὐτὴ ἐν τῇ διὰ σώματος ἐνεργείᾳ περιγεγραuιμένη , ἐκείνου πολὺ τὸ βάθος ἔχοντος καὶ χωριστὸν καὶ ἐν ταῖς ἀεὶ ἀληθευούσαις γνώσεσιν , ἐπιστήμῃ τε καὶ φρονήσει , καὶ ἐν ταῖς ποτέ , ὡς δόξῃ ἀληθεῖ · ἀλλ’ ὡς καὶ τὸ ἀεὶ ἀληθεύειν ἐπὶ τῶν ἰδίων αἰσθητῶν δι’ ἀποστένωσιν ἔχουσα τῷ ὀλίγων ἀντιλαμβάνεσθαι , καὶ οὐχ ὡς ἡ δόξα ψεύδεταί ποτε διὰ τὸ καὶ ἐφαπτομένη πῃ τοῦ πράγματος τῇ πολλῶν καὶ ἄλλων θεωρίᾳ ἐνίοτε καὶ τὰ μὴ προσήκοντα αὐτοῦ κατηγορεῖν · ἀλλὰ καὶ ὡς ἐσχάτη οὖσα γνωστικὴ ζωή , ὡς δηλοῖ καὶ τοῖς ἀτιμοτάτοις ὑπάρχουσα ζῴοις , ἐκείνου μόνοις ὑπάρχοντος τοῖς λογικοῖς . p . 427 b 13 Διανοεῖσθαι δ’ ἐνδέχεται καὶ ψευδῶς . τὴν διεξοδικὴν τοῦ λόγου ἐνέργειαν διάνοιαν καλῶν , ἀληθεύουσαν μὲν πάντως , ὅταν τῶν αἰτίων ἐχομένη διεξοδεύῃ , ἄνευ δὲ τῶν αἰτίων ψεθδομένην ἐνίοτε . διάνοια μὲν οὖν ἐστιν ἡ διεξοδικὴ τοῦ λόγου ἐνέργεια . ἐπεὶ δὲ καθ’ ὅρους ἡ διέξοδος καὶ οὐχ οἵα ἡ φυσικὴ μετάβασις κατὰ συνέχειαν , ἥ τε καθ’ ἔκαστον ὅρον συγκατάθεσις τῆς ψυχῆς καὶ ἡ ἐπὶ πᾶσιν ὡς ὅρῳ ὑπόληψίς ἐστιν ἡ ὡς ἀληθεῖ αὐτῷ ὁμολογοῦσα · ὡς οὐ ταὐτὸν μὲν εἶναι διάνοιάν τε καὶ ὑπόληψιν , συναναφαίνεσθαι δέ · ἀεὶ γὰρ ἐν διεξόδῳ ἡ λογικὴ ἐνέργεια καὶ ἐν τῇ συγκαταθέσει τοῦ φαινομένου ἀληθοῦς . οὔτε δὲ διάνοια οὔτε ὑπόληψις ἡ αἴσθησις · τοῦτο μὲν ὡς οὐκ οὖσα λογική , εἴ γε καὶ τοῖς ἄλλοις ὑπάρχει ζῴοις , τοῦτο δὲ ὡς οὔτε διεξοδεύουσα ( οὐ γὰρ ἐξ ἄλλων ἄλλα συνάγει ) οὔτε ἀληθεύουσα οὕτως , ὡς ἑαυτῆς ὅτι ἀληθεύει ἀντιλαμβανομένη . τὰ ἴδια μὲν γὰρ αἰσθητὰ ἀληθῶς γινώσκει , ὅτι λευκὸν φέρε , ἡ ὅρασις , τοῦ δὲ ὅτι ἀληθῶς γινώσκει ἀναίσθητος . οὐ γὰρ ταὐτὸν ἡ τοῦ πράγματος γνῶσις καὶ ἡ τοῦ ὅτι ἀληθὴς ἡ γνῶσις ἀντίληψις , οἵα ἡ ὑπόληψις φαίνεται μετὰ τὴν τοῦ πράγματος σύνεσιν , εἰ ἀληθὴς ἡ σύνεσις κρίνουσα , καὶ τότε συντιθεμένη καὶ περιπτυσσομένη τὸ γνωσθέν . ἡ δὲ αἴσθησις μόνον γινώσκει τὸ προσπῖπτον , κἀν ψευδῶς προσπίπτῃ , ὡς ἐπὶ τῶν εἰκόνων , διακρίνειν οὐκ ἰσχύουσα · κἄν ἐπὶ τῶν ἰδίων οὖν ἀληθὴς ἀεί , ἀλλ’ οὐχ ὅτι ἀληθὴς εἴσεται . ἡ δὲ διάνοια κἄν ἀληθῶς κἂν ψευδῶς προσβάλλῃ τοῖς γνωστοῖς , οὐκ ἀρκεῖται τῇ προσβολῇ οὐδὲ συγκατατίθεται , εἰ μὴ καὶ ὅτι ἀληθὴς ἡ σύνεσις ἐπικρίνῃ ἡ ὀρθῶς ἢ οὔ , ποτὲ καὶ περὶ τὴν ἐπίκρισιν ἁμαρτάνουσα . καὶ εἴ ποτε οὖν ψεύδεται ἡ διάνοια , οὐ διὰ τοῦτο χείρων τῆς ἀεὶ ἐπὶ τῶν ἰδίων αἰσθητῶν ἀληθοῦς . τὸ γὰρ ψεύδεσθαί ποτε ἐκείνην διὰ τὸ ἅμα πολλὰ ὁρᾶν , καὶ τὸ ἀληθεύειν ἢ ψεύδεσθαι οὐ κατὰ μόνην τὴν πρώτην προσβολὴν καὶ σύνεσιν τοῦ πράγματος , ἀλλὰ κατὰ τὴν τῆς συνέσεως ἐπίκρισιν . p . 427 b 14 Φαντασία γὰρ ἕτερον καὶ αἰσθήσεως καὶ διανοίας.| Ὁ γὰρ σύνδεσμος , αἰτιολογικὸς ὤν , νῦν εἴρηται διὰ τὸ μόνοις εἰρῆσθαι τοῖς λογικοῖς τὴν διάνοιαν ὑπάρχειν , ὡς εἰ ἐπῆγεν · οὐ γὰρ δὴ ἡ αὐτὴ τῇ διανοίᾳ ἡ φαντασία , ἐπειδὴ καὶ ἐν ἀλόγοις ζῴοις ἡ φαντασία , ὥσπερ οὐδὲ τῇ αἰσθήσει ἡ αὐτή . προστίθησι γὰρ καὶ τοῦτο , ἐπειδὴ καὶ περὶ φαντασίας αὐτῷ ὁ προκείμενός ἐστι λόγος . περὶ ἧς εἰπών , ὡς καὶ αἰσθήσεως καὶ διανοίας ἐστὶν ἑτέρα , δι’ ὧν ἐπιφέρει , ἅμα μὲν τὸ αἴτιον λέγει τοῦ δοκεῖν τοῖς μὲν ἀδιάφορον εἶναι πρὸς αἴσθησιν , τοῖς δὲ πρὸς διάνοιαν ἤτοι ὑπόληψιν διὰ γὰρ τὸ συνυπάρχειν ὁτὲ μὲν διάνοιαν ὁτὲ δὲ ὑπόληψιν καλεῖ τὴν λογικὴν ἐνέργειαν ) , ἅμα δὲ καὶ δι’ αὐτῶν τούτων διακρίνειν ἀξιοῖ τὴν φαντασίαν ἑκατέρας , αἰσθήσεως τε καὶ διανοίας . ἐπειδὴ γὰρ οὐκ ἄνευ αἰσθήσεως , προυπαρξάσης δὲ πάντως , ἐπιγίνονται αἱ φαντασίαι ; διότι ἐν διαστάσει μέν τινι καὶ μερισμῷ καὶ διαιρέσει καὶ σχήμασιν οἱ φανταστικοὶ τρόποι , αἰσθητὰ δὲ ταῦτα , τὰ δὲ αἰσθητὰ κατ’ αἴσθησιν ἡμῖν [ εἶναι ] γνωστὰ τοῖς μὴ εἰς νοῦν ἀναδραμοῦσι καὶ ἱκανοῖς ἐξ αἰτίας καὶ τὰ ἔσχατα τῶν αἰτιατῶν γινώσκειν , εἰκότως ἔνιοι μὲν ἀπατῶνται οὐ διακρίνοντες τὸ ἐπιγινόμενον τοῦ οὗ οὐκ ἄνευ , οἱ δὲ διακρίνοντες καὶ ταύτην τὴν φαντασίαν ἀπὸ τῆς αἰσθήσεως γνωρίζουσιν . ὁμοίως δὲ καὶ ἀπὸ τῆς ὑπολήψεως · ταῖς γὰρ ἔξω ὅλαις ῥεψάσαις ψυχαῖς καὶ πάντῃ μὲν τῆς καθ’ αὑτὰς ἀποστάσαις ἐνεργείας , πρὸς δὲ μόνα τεταγμέναις τὰ αἰσθητά , συνεργούσης καὶ τῆς γενέσεως πρὸς τὴν ἀποστροφὴν τῆς κατὰ λόγον ζωῆς , δεῖται καὶ ἡ διάνοια πρώτης μὲν αἰσθήσεως , ἔπειτα δὲ πείρας τε καὶ μνήμης , ἵνα τὸ καθόλου τέως τῶν κατὰ τὸ αὐτὸ εἶδος ὁριζομένων γνωρίσαι δυνηθῇ καὶ ἐντεῦθεν καὶ εἰς τὸ ὁριστικὸν αὐτῶν ἀναδραμεῖν εἶδος καὶ ὅλως εἰς τὰ αἴτια , ὧν διανοητικὴ καὶ νοερὰ ἡ γνῶσις · ὡς κἀνταῦθα τοῖς μὴ διακρίνουσι τὸ μνημονικὸν τοῦ συναγωγοῦ τῶν καθόλου σύγχυσιν ἀμφοῖν ἕπεσθαι , καὶ τοῖς αὐτῷ τούτῳ ἐφιστάνουσι τεκμήριον τῆς ἑτερότητος γίνεσθαι ἱκανόν , ὅτι τὸ μὲν ὡς τέλος , τὸ δὲ ὡς οὗ οὐκ ἄνευ . p . 427 b 16 16 Ὅτι δ’ οὐκ ἔστιν ἡ αὐτὴ νόησις καὶ ὑπόληψις φανερόν · Ὑπόληψιν μὲν τὴν λογικήν , ὡς εἴρηται , γνῶσιν , νόησιν δὲ νῦν τὴν φαντασίαν καλῶν , ἣν καὶ πάθος προσαγορεύει , καὶ ἐν τῇ μνημονικῇ τίθεσθαι βούλεται δυνάμει . πῶς οὖν , κἂν ἄνευ ταύτης μὴ γίνηται ὑπόληψις , διακρίνει αὐτὴν ἀπὸ τῆς ὑπολήψεως ; ὅτι τοῦτο τὸ πάθος ἐφ’ ἡμῖν ἐστιν , ὅταν βουλώμεθα • οὐχ ὅτι πᾶσα φαντασία ἐφ’ ἡμῖν καὶ γὰρ ἀκούσιοι ἐγγίνονται ) , ἀλλ’ ὅτι καὶ ἐφ’ ἡμῖν ἔνιαι εἰς τὸ προχειρίσασθαι , οὐ μέντοι καὶ εἰς τὸ ἀναστεῖλαι ὁμοίως . πάθος μὲν οὖν ἡ φανταστικὴ ἐνέργεια διὰ τὸ μεριστὸν καὶ τυπωτικὸν αὐτῆς καὶ ἀχώριστον σωμάτων , ἐφ’ ἡμῖν δὲ οὖσα , διότι οὐχὶ τοῖς πράγμασι πάντως ἑπομένως ἀναπλάττομεν τοὺς τύπους , οὐδὲ προβάλλομεν τὰς φαντασίας τῆς ἀληθείας φροντίζοντες πάντως . ὥσπερ γὰρ ἡ αἴσθησις οὐκ ἦν ὡς ἀληθοῦς ἀντιληπτική , ἀλλὰ μόνον τοῦ αἰσθητοῦ , οὐδὲ ἡ φαντασία , ἀλλὰ μόνον τῶν τύπων τοσοῦτον προσλαβοῦσα παρὰ τὴν αἴσθησιν , τὸ μὴ ἀεὶ παρόντων δεῖσθαι τῶν αἰσθητῶν , οἷς ὅμοιοι οἱ τύποι , ἀλλὰ καὶ ἀφ’ ἑαυτῆς τούτους προβάλλεσθαι , καὶ οὐδὲ πάντως ἀκολουθοῦσα τοῖς ἐξ ἀρχῆς ὀφθεῖσιν , ἀλλὰ καὶ προστιθεῖσα καὶ ἀφαιροῦσα καὶ μεταμορφοῦσα καὶ παντοίως ποικίλλουσα . p . 427 b 18 Πρὸ ὀμμάτων γὰρ ἔστι ποιήσασθαι , τουτέστι προχειρίσασθαι τοὺς τύπους καὶ κατ’ αὐτοὺς ἐνεργεῖν , ὥσπερ , φησίν , οἱ ἐν τοῖς μνημονικοῖς τιθέμενοι , τουτέστι ἀναμιμνησκόμενοι , ἵν’ ἀντὶ τῆς ἀναμνήσεως ἡ μνήμη λέγηται · οὕτω γὰρ ὁ Ἀλέξανδρος · ἢ μᾶλλον , ὥσπερ , ὅτε μεμνῆσθαι θέλομεν , πολλάκις ἐνεργοῦμεν κατὰ τὸν τύπον · τὸ δὲ καὶ εἰδωλοποιεῖν δηλοῖ τὸ μὴ πάντως τοῖς πράγμασιν ὁμοίαν ποιεῖσθαι τὴν τῶν τύπων προβολήν . p . 427 b 20 Δοξάζειν δ’ οὐκ ἐφ’ ἡμῖν · ἀνάγκη γὰρ ἢ ψεύδεσθαι ἢ ἀληθεύειν . ἐπὶ πλέον μὲν τῆς δόξης ἡ ὑπόληψις , εἴληπται δὲ ἀντὶ πάσης ὑπολήψεως ἡ δόξα . πάσης γὰρ κοινὸν τὸ ἢ ἀληθεύειν ἡ ψεύδεσθαι , ἐπειδὴ ἐν συγκαταθέσει πᾶσα ὑπόληψις . ἡ δὲ συγκατάθεσις οὐ κατὰ μόνην τὴν τῶν προσπιπτόντων σύνεσιν , ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν τοῦ ἀληθοῦς ἢ ψεύδους διάκρισιν . ἐν δὲ τῇ πρὸς τὰ πράγματα συμφωνίᾳ καὶ διαφωνίᾳ τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ψεῦδος · τὰ πράγματα δὲ οὐκ ἐφ’ ἡμῖν . p . 427b21 ἔτι δὲ ὅταν μὲν δοξάσωμεν δεινόν τι ἢ φοβερόν , εὐθῦς εὐθὺς συμπάσχομεν , ὁμοίως δὲ καὶ ἐὰν ᾖ θαρραλέον . τὴν ἐν τῇ ὑπολήψει συγκατάθεσιν τῆς ψυχῆς καὶ ἐκ τῶν ἑπομένων αὐτῇ πιστοῦται παθῶν · φοβεῖται γὰρ καὶ θαρρεῖ κατὰ τὴν οἴησιν , ἐπειδὴ ἐν πίστει ἡ οἴησις . p . 427 b 23 Κατὰ δὲ τὴν φαντασίαν ὡσαύτως ἔχομεν , ὥσπερ ἂν εἰ θεώμενοι ἐν γραφῇ τὰ δεινὰ ἢ θαρραλέα . Ἀφομοιωματικὴ γὰρ ἡ φαντασία , καὶ ὡς τὰ ἐν τῇ γραφῇ ἑτέρων ἐστὶν ἀπεικάσματα , οὕτως ἔχει καὶ τὰ ἐν τῇ φαντασίᾳ · διὸ οὐχ ὡς ἀληθέσι συντίθεται ἡ ψυχή , ἵνα καὶ θαρρήσῃ ἢ φοβηθῇ . ἥδεταί γε μὴν ἢ λυπεῖται οὐχ ὡς ἐν αὐτοῖς γινομένη τοῖς πράγμασιν , ὡς δὲ ἐν τῇ ἐκείνων μνήμῃ.| p . 427b24 εἰσὶ δὲ καὶ αὐτῆς τῆς ὑπολήψεως διαφοραί , ἐπιστήμη καὶ δόξα καὶ φρόνησις καὶ τὰ ἐναντία τούτων . ἐπειδὴ τῆς μὲν ὑπολήψεως προέθετο διακρῖναι τὴν φαντασίαν , τὴν δὲ δόξαν ἀντὶ πάσης παρέλαβεν ἐν μέσῳ τῆς ὑπολήψεως ( κοινὰ γὰρ πάσῃ ὑπάρχει καὶ οὐ μόνῃ δόξῃ ἥ τε πίστις καὶ τὸ μὴ ἐφ’ ἡμῖν ἀλλ’ ἐπὶ τοῖς πράγμασιν εἶναι τὴν περὶ τούτων ἀλήθειαν καὶ τὰ ἐπὶ τοῖς ὡς ἀληθέσιν ὑπολαμβανομένοις ἐγειρόμενα πάθη , θάρρη τε καὶ φόβοι ) , διαιρεῖ τὰ τῆς ὑπολήψεως εἴδη , ἵνα ὅτι κοινὰ ἐπὶ πάσης τὰ εἰρημένα ἐκ τῶν εἰδῶν ἐπιόντες γνωρίσωμεν . ἡ μὲν οὖν φρόνησις πρακτική ἐστι μετ’ αἰτίας γνῶσις , θεωρητικὴ δὲ ἡ ἐπιστήμη , ἐπαμφοτερίζει δὲ ἡ ἀληθὴς δόξα , τῆς αἰτίας ἑκατέρωθι ἀμοιροῦσα . δεῖ γὰρ νῦν τὴν ἀληθῆ ἀκούειν δόξαν , ἐπειδὴ συντάττεταί τε ἐπιστήμῃ καὶ φρονήσει , καὶ ἵνα ἐν τοῖς ἐναντίοις ὡς τὴν ἀνεπιστημοσύνην καὶ τὴν ἀφροσύνην ἔχομεν , οὕτω καὶ τὴν ψευδοδοξίαν . p . 427b26 Περὶ ὧν τῆς διαφορᾶς ἕτερος ἔστω λόγος . ’Ev γὰρ τοῖς Ἠθικοῖς ἃς νῦν εἶπε τῆς ὑπολήψεως διαφορὰς διακρίνει σαφέστερον . p . 427b27 Περὶ δὲ τοῦ νοεῖν , ἐπεὶ ἕτερον τοῦ αἰσθάνεσθαι . Ἐπ’ αὐτῆς τῆς ψυχῆς καὶ τὸ νοεῖν καὶ τὸ αἰσθάνεσθαι ἀκουστέον . οὐ γὰρ τὸ κρεῖττον ἢ κατὰ ψυχὴν νοεῖν φαντασία ἐστὶν ἢ ὑπόληψις , ἀλλὰ δεῖ ἀκοῦσαι τοὐ λεγομένου ὡς οὕτως εἰρημένου περὶ δὲ τοῦ νοεῖν τῆς ψυχῆς . p . 428 a 1 Εἰ δή ἐστιν ἡ φαντασία , καθ’ ἣν λέγομεν φάντασμα ἡμῖν γενέσθαι . Ὡς τῇ αἰσθήσει τὸ αἰσθητὸν καὶ τῇ ἐπιστήμῃ τὸ ἐπιστητόν , οὕτω καὶ τῇ φαντασίᾳ τὸ φάντασμα σύστοιχόν ἐστι γνωστόν · καὶ ὡς τῶν αἰσθήσεων ἑκάστην ἀπὸ τῶν οἰκείων διωρίζετο αἰσθητῶν , οὕτω καὶ νῦν ὑπογράφει τὴν φαντασίαν , καθ’ ἣν τὰ φαντάσματα ἡμῖν γίνεται , διακρίνων αὐτὴν ἀπὸ τῆς κατὰ μεταφορὰν ἐκ ταύτης λεγομένης , ὅτε ἐπὶ τοῦ φαινομένου τῇ φαντασίᾳ χρώμεθα καὶ ἐπὶ αἰσθήσεως καὶ ἐπὶ δόξης . p . 428 a 3 Μία τίς ἐστι τούτων δύναμις ἢ ἕξις , καθ’ ἣν κρίνομεν καὶ ἀληθεύομεν ἡ ψευδόμεθα . Διαφόρων οὐσῶν τῆς ψυχῆς δυνάμεων , οἷον θρεπτικῆς , κινητικῆς κατὰ τόπον , γνωστικῆς , ὀρεκτικῆς , ἡ φαντασία γνωστική τίς ἐστι δύναμις , κριτικὴ οὖσα , τουτέστιν ἀντιληπτικὴ καὶ γνωστικὴ τοῦ φαντάσματος . ἀληθεύει γὰρ ἢ ψεύδεται , ὅμοιον μὲν τὸ φάντασμα ἀναζωγραφοῦσα τῷ πράγματι , οὗπερ τὸ φάντασμα , ἀληθεύουσα , ἀνόμοιον δὲ ψευδομένη , εἴτε ἀκουσίως τοῦτο πάσχουσα διὰ λήθην φέρε , εἴτε καὶ κατ’ ἰδίαν ὁρμὴν προστιθεῖσά τι ἢ ἀφαιροῦσα ἢ ὁπωσοῦν ποικίλλουσα . δι’ ὧν πιστοῦται τὸ κριτικὴν εἶναι δύναμιν τὴν φαντασίαν · τῆς γὰρ γνωστικῆς τὸ ἀληθεύειν ἴδιον πάσης , ἐπί τινος δὲ καὶ τὸ ψεύδεσθαι . δύναμιν δὲ ἢ ἕξιν , δύναμιν μὲν τὸν οὐσιώδη προσαγορεύων χαρακτῆρα , καθ’ ὃν πάντα ἄνθρωπον λογικόν φαμεν , ἕξιν δὲ τὴν προβεβλημένην διάθεσιν . καὶ ἡ φαντασία δὲ οὐσιώδης τέ ἐστι δύναμις καὶ προβαλλομένη διάθεσις , καθ’ ἣν ὡρισμένως ἢ ἀορίστως τὰ φαντάσματα τυποῦμεν , καὶ ἢ ἄλη θὼς ἢ ψευδῶς , καὶ ἐμμεθόδως ἢ ἀτάκτως . ἐφ’ οἷς καταριθμεῖται τὰς γνωστικὰς δυνάμεις , αἴσθησιν δόξαν , ἐπιστήμην νοῦν , ὧν διαφέρουσαν δεῖξαι τὴν φαντασίαν προτίθεται · αἴσθησιν μὲν τὴν δι’ ὀργάνου δεχομένου πρότερον τὴν ἀπὸ τοῦ αἰσθητοῦ ἐνέργειαν ἐγειρομένην γνῶσιν , αὐτῶν μὲν τῶν αἰσθητῶν ὑπάρχουσαν , συναρμοζομένην δὲ προσεχῶς τοῖς ἐν τοῖς αἰσθητηρίοις ἐγγινομένοις τῶν αἰσθητῶν εἴδεσιν , δόξαν δὲ τὴν περὶ τὰ ἐνδεχόμενα καὶ ἄλλως ἔχειν ὑπόληψιν καὶ περὶ τὰ ἀναγκαῖα ἄνευ τῆς αἰτίας πίστιν , ἐπιστήμην δὲ τὴν μετ’ αἰτίας καὶ τῶν ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων λογικὴν ἀνέλιξιν , νοῦν δὲ τὴν ἀθρόαν καὶ ἀμέριστον τῶν ὅρων θεωρίαν · p . 428a5 Ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἔστιν αἴσθησις ἡ φαντασία , δῆλον ἐκ τῶνδε · Πρῶτον διορίζει λόγῳ τὴν φαντασίαν τῆς αἰσθήσεως τοιῷδε · ἡ αἴσθησις ἥ τε ἐνέργεια λέγεται ἡ αἰσθητική , ὡς ἡ ὅρασις , καὶ ἡ δύναμις , ὅτε μὴ ἐνεργεῖ , ὡς ἡ ὄψις . p . 428a7 Φαίνεται δέ τι καὶ μηδετέρου ὑπάρχοντος τούτων . Οὐ τῷ ζῴῳ μήτε τῆς ἐνεργείας μήτε τῆς δυνάμει ὑπαρχούσης αἰσθήσεως · τοῦτο γὰρ ἀδύνατον · ἀλλὰ ταῖς φαντασίαις μηδετέρας ἐνυπαρχούσης . φαίνεται γάρ τι , τουτέστι φάντασμα γίνεται , ὡς τὰ ἐν ὕπνοις ὀνειρατικὰ φαντάσματα , οὔτε τῆς ὡς ἐνεργείας αἰσθήσεως | τῆς αὐτῆς τούτοις οὔσης οὐ γὰρ ἐνεργεῖ ἐν τοῖς ὕπνοις ἡ αἴσθησις ) οὔτε τῆς δυνάμεως μέν , μὴ ἐνεργούσης δέ , ἐπειδὴ κατ’ ἐνέργειαν πάρεστι τὰ φαντάσματα • ὡς τὴν μὲν φαντασίαν ἐνεργεῖν , οὐχὶ δὲ τὴν αἴσθησιν , διὸ οὐχ αἱ αὐταί . p . 428a8 εἶτα αἴσθησις μὲν ἀεὶ πάρεστι , φαντασία δ’ οὔ . εὐθὺς γὰρ τικτομένοις τοῖς ζῴοις ἡ αἰσθητικὴ δύναται παρεῖναι ἐνέργεια , οὐ μὴν ἡ φανταστική · προσγεγενῆσθαι γὰρ δεῖ τὴν αἴσθησιν , καὶ πλεονάκις ἴσως . ὑστέρα οὖν καὶ οὐκ ἀεὶ διὰ τοῦτο , εἴ γε μετὰ τὴν αἴσθησιν καὶ ὑπὸ τῆς αἰσθήσεως κινεῖται . δεύτερος οὖν οὗτός ἐστι χωρίζων αὐτὰς λόγος . καὶ τρίτος ὅδε · p . 428a9 Εἰ δὲ τῇ ἐνεργείᾳ τὸ αὐτό , πᾶσιν ἄν ἐνδέχοιτο τοῖς θηρίοις φαντασίαν ὑπάρχειν . Ὁ τρίτος οὗτος λόγος ἀπὸ τῶν κατ’ ἐνέργειαν αἰσθήσεων τε καὶ φαντασιῶν , καὶ τὰς δυνάμεις τε καὶ οὐσίας αὐτῶν διορίζεται , τρισὶν ἐφεξῆς ἀπὸ τῶν ἐνεργειῶν χρώμενος ἐπιχειρήμασιν . ἑνὶ μὲν τῷ μὴ ἐπὶ πάντων τῶν ζώων καὶ τύπον ἑκάστου αἰσθητοῦ ἐγγίνεσθαι , ὥσπερ κυνὶ ὁμολογουμένως , καὶ ἵππῳ δὲ γνωρίζοντι τὸν ἱπποκόμον καὶ πολλοῖς καὶ ἄλλοις , μύρμηκι δὲ καὶ μελίσσῃ καὶ ἐναργεστέρως σκώληκι οὐχὶ ἑκάστου ὡρισμένους , ἀλλὰ κοινότερον τροφῆς , ἢ εἰ καὶ τῆς ἐν τῷδε τῷ ἄλσει , ὡς ἐπὶ μελισσῶν , ἀλλ’ οὐχὶ καὶ τῆς ἀπὸ τοῦ ἀτόμου τουδὶ τοῦ ἄνθους . οὕτω γὰρ ἀκουστέον μὴ ἐν πᾶσιν ὑπάρχειν τὴν φαντασίαν , ἀλλ’ οὐχ ὡς μηδ’ ὅλως ὑπάρχουσαν . ἐν πᾶσι γάρ , κἄν μὴ ὡρισμένη · ἡ δὲ αἴσθησις τοῦ ἀτόμου ἀεὶ κατ’ ἐνέργειαν . ὥστε οὐκ ἄν ἡ φανταστικὴ ἐνέργεια ἡ αὐτὴ εἴη τῇ αἰσθητικῇ . δευτέρῳ δὲ ἀπὸ τῆς ἀληθείας καὶ τοῦ ψεύδους , εἴ γε αἱ μὲν αἰσθητικαὶ ἐνέργειαι ὡς ἐπὶ πλεῖστον ἀληθεῖς , ἐὰν μὴ τὸ διάστημα ἤ τι ἔξωθεν παρεμποδίζῃ , αἱ δὲ φανταστικαὶ αἱ πλεῖσται ψευδεῖς . συμβαίνει δὲ ταῖς μὲν τὸ ἀληθεύειν διὰ τὸ ἀπεστενωμένον , ταῖς δὲ τὸ ψεῦδος διὰ τὸ καὶ καθ’ ὁρμὴν ἀορισταίνουσαν ἐγείρεσθαι · τρίτῳ δὲ τῷ ἀπὸ τοῦ ἐναργοῦς καὶ ἀμυδροῦ τῆς τῶν αἰσθητῶν νώσεως τρόπου . ἀκριβέστερα μὲν γὰρ τὰ φανταστὰ τῶν αἰσθητῶν , οἷον εὐθεῖα , ἐπίπεδον , σχήματα , ἀλλ’ ἡ περὶ αὐτὰ τὰ αἰσθητὰ ἐνέργεια τῆς μὲν αἰσθήσεως ἐναργής , τῆς δὲ φαντασίας πόρρωθεν καὶ ἀμυδρά . διὸ καὶ τοῦ αἰσθάνεσθαι κατὰ μεταφορὰν κατηγοροῦμεν τὸ φαίνεσθαι καὶ τὸ φαντάζεσθαι τοῦ μὴ ἐναργοῦς , ὅτε συμβαίνει μὴ πάντως ἀληθεύειν , ἐνίοτε δὲ καὶ ψεύδεσθαι τὴν αἴσθησιν . τὰ δὲ ὁράματα καὶ μύουσι φαίνεσθαι εἶπεν ὡς ἐν τοῖς ὕπνοις · ὁράματα γὰρ τὰ φαντάσματα ἔφη τῶν ὁρατῶν . p . 428 a 16 Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τῶν ἀεὶ ἀληθευόντων οὐδεμία ἔσται . οὔτε γὰρ ἐπιστήμη οὔτε φρόνησις οὔτε ἔτι μᾶλλον νοῦς ἐστιν ἡ φαντασία . τὸ γὰρ ἀεὶ ἀληθεύειν νῷ τε καὶ ταῖς κατὰ λόγον πάρεστιν γνώσεσιν , ὅσαι τῶν αἰτίων ἔχονται · πάσα δὲ αἰτία οὐσία , καὶ ἥ γε κυρίως αἰτία καὶ πρώτη οὐσία · πόρρω δὲ αἰτίας καὶ πάσης οὐσίας ἡ φαντασία . p . 428 a 18 Λείπεται ἄρα ἰδεῖν εἰ δόξα . Ἡ πρὸς τὴν δόξαν τῆς φαντασίας διαφορὰ ἡ αὐτή μοι δοκεῖ τῇ τροειρημένῃ ἡ νῦν λεγομένη . ἐκεῖ τε γὰρ τὸ δοξάζειν οὐκ ἐφ’ ἡμῖν ἐλέγετο εἶναι , διὰ τὸ ἐξ ἀνάγκης ψεύδεσθαι ἢ ἀληθεύειν , καὶ ἐν τούτοις δόξῃ πίστιν ἕπεσθαι πάντως . πίστις δέ ἐστιν ἡ ὡς ἀληθεῖ τῶ γνωσθέντι συγκατάθεσις , διὸ καὶ ἀλόγοις οὐχ ὑπάρχει · ἡ γὰρ ὡς ἀληθοῦς τοῦ πράγματος κρίσις μετὰ τὴν σύνεσιν λογική . οἶδε μὲν γὰρ καὶ ὁ νοῦς ὅτι ἀλη θές , ἀλλὰ ἀμερίστως καὶ ἑνοειδῶς ἄμφω · ἡ δὲ λογικὴ γνῶσις καὶ εἰ ἀληθὴς ἡ σύνεσις κρίνουσα οὕτω συγκατατίθεται , λόγῳ πάντως ἐπερειδομένη ἢ ἀναγκαίῳ ἢ πιθανῷ , ἢ τῷ λέγοντι ὡς ἀξιοπίστῳ προσώπῳ , καὶ τοῦτο κατά τινα κρίνουσα λόγον . οἷον καὶ ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν διττὴ ἐγγίνεται γνῶσις , ἡ μὲν ὅτι ἄνθρωπος τὸ ὁρώμενον , ἡ δὲ ὅτι ἀληθὴς ἡ γνῶσις , ἐκείνη μὲν αἰσθητική , αὕτη δὲ λογική . διαφαίνεται δὲ τὸ διττὸν ἐν τοῖς πόρρωθεν ὁρωμένοις · οὐ γὰρ συντίθεμαι ὅτι ἄνθρωπος , εἰ μὴ ὅτι κινούμενον καὶ δίπουν καὶ ὄρθιον λογίσομαι · ἐπὶ δὲ τῶν ἐγγὺς λανθάνει , διὰ τὸ εὐθὺς ἐπακολουθεῖν τῇ τοῦ ὁρωμένου γνώσει τὴν τοὐ ὅτι καὶ ἀληθῶς γινώσκομεν . οὐ γὰρ ταὐτὸν ἡ περὶ ὁτουοῦν σύνεσις καὶ ἡ περὶ τοῦ ὅτι καὶ ἀληθὴς ἡ σύνεσις , ᾗ ἕπεται ἡ συγκατάθεσις , παραδοχὴ οὖσα τοῦ ἀληθοῦς . φιλαλήθης γὰρ ἡ ψυχή , οὐδέ|ποτε κατὰ τὸ ψεῦδος ἀνεχομένη διατίθεσθαι , ἀλλὰ κατὰ τὸ φανὲν59r ἀληθὲς πάντως καὶ εὐθύς . διακέκριται μὲν οὖν ἐπὶ πάσης ὑπολήψεως τὸ διττὸν τῆς γνώσεως , ἀλλὰ τῇ μὲν ἐπιστημονικῇ τῶν ὄντων γνώσει ἀκριβεῖ οὔσῃ εὐθὺς καὶ ἡ ὅτι ἀληθὴς ἡ γνῶσις συνακολουθεῖ , ὡς καὶ τῇ ἐγγὺς γινομένῃ ὁράσει , ἐπὶ τῆς δοξαστικῆς δὲ γνώσεως κατὰ τὸ δοκοῦν καὶ ἐπιπόλαιον καὶ οἷον πόρρωθεν , διὰ τὸ μὴ εἰς̣ βάθος χωρεῖν μηδὲ τῶν πρώτων ἔχεσθαι αἰτιῶν , διαφαίνεται τὸ διάφορον . καὶ ὀρθῶς δὲ ἔφη ἕπεσθαι τῇ δόξῃ τὴν πίστιν , ἐπειδὴ συστατικὸν τῆς δόξης ὂν ἐπὶ πλέον αὐτῆς ἐστιν , ὡς τὸ ζῷον τοῦ ἀνθρώπου · καὶ γὰρ ἐπιστήμῃ τε καὶ νῷ ὑπάρχει καὶ φρονήσει καὶ αὐτῇ τῇ δόξῃ . ἐν ἀμφοῖν γὰρ τὸ εἶναι τῇ δόξῃ , ἔν τε τῆ ἐπιπολαιοἐστὶν τέρα τῶν πραγμάτων συνέσει καὶ ἐν τῇ ὡς ἀληθεῖ συγκαταθέσει . ἡ δὲ πίστις πάσῃ λογικῇ τε καὶ νοερᾷ ἑπομένη γνώσει οὐδενὶ ὑπάρχει τῶν θηρίων , ἐπειδὴ οὐδὲ ὡς ἀληθοῦς ἀντιληπτικὴ ἡ ἄλογος γνῶσις , ἀλλὰ μόνου τοῦ πράγματος , οὗπερ καὶ ἔστι γνωστική , ἀληθὴς μὲν ὑπάρχουσα , οὐκ αὐτὸ δὲ τοῦτο κρίνουσα ὅτι ἀληθής . ἐπιστρεπτικῆς γὰρ εἰς ἑαυτὴν γνώσεως τῆς ὅτι αὐτὸ τοῦτο γινώσκει ὅλως ἢ ὅτι ἀληθῶς ἢ ψευδῶς ἀντιληψομένης · αὐτὴ γὰρ ἑαυτὴν γνώσεται . πρὸς δὲ μόνον τὸ ἔξω πᾶσα ἡ ἄλογος τέταται ζωή , ἐπεὶ καὶ ὀρέγεται μόνων τῶν ἐκτὸς καὶ γινώσκει μόνα ταῦτα · καὶ οὔτε ἡ ὄρεξις αὐτῶν ὡς ἀγαθῶν γίνεται τῶν ἐκτός , ἀλλ’ ὡς ἡδέων μόνον , οὔτε ἡ γνῶσις ὡς ἀληθῶν , ἀλλ’ ὡς αἰσθητῶν μόνων . ἐν μὲν γὰρ τῇ ὡς ἀγαθοῦ ἢ ὡς ἀληθοῦς συναισθήσει συναναφέρειν ἀνάγκη καὶ τὸ ὠφελούμενον ἢ τὸ ἀληθεῦον ἑαυτό · οὔτε δὲ ἐν τῇ τοῦ ἔξω γνωστοῦ κρίσει τὸ γινῶσκον πάντως , οὔτε ἐν τῇ τοῦ ἡστοῦ συναισθήσει τὸ ἡδόμενον . τοὐ - ναντίον γὰρ καὶ τὴν ἡμετέραν ψυχὴν ἡ σφοδρὰ περὶ τὰ ἐκτὸς ἡδονὴ ὡς καὶ ἡ σύντονος αὐτῶν αἴσθησις ἐξίστησιν ἑαυτῆς . p . 428a22 ἔτι πάσῃ μὲν δόξῃ ἀκολουθεῖ πίστις , πίστει δὲ τὸ πεπεῖσθαι , πειθοῖ δὲ λόγος · τῶν δὲ θηρίων ἐνίοις φαντασία μὲν ὑπάρχει , λόγος δὲ οὔ . Ἀπὸ μὲν τῆς αὐτῆς ὥρμηται ἐννοίας καὶ τὸ νῦν ἐπιχείρημα • οὐ μὴν ἀπαραλλάκτως ἐστὶ ταὐτὸν τῷ προειρημένῳ . ἐκεῖνο μὲν γὰρ ἐκ τοῦ τέλους , τοῦτο δὲ ἀπὸ τῆς ἐπὶ τὸ τέλος πορείας ὥρμηται , διότι τέλος μὲν ἡ πίστις , ὁδὸς δὲ ἐπὶ ταύτην τὸ πείθεσθαι . καὶ ἡ μὲν ἰσχὺς ἐκείνῳ ἐκ τοῦ ὅρου τῆς πίστεως , συγκαταθέσεως οὔσης ὡς ἐπὶ ἀληθεῖ , τούτῳ δὲ ἐκ τῆς περὶ πειθοῦς ἐννοίας , ἣν προηγεῖσθαι δεῖ τῆς πίστεως ὡς τέλους ἐπιγινομένης τῇ πειθοῖ . ἔστι γὰρ ἡ πειθὼ ἡ διὰ λόγου ἐγγινομένη συγκατάθεσις , ὡς ἡ πίστις ἡ ἤδη οὖσα συγκατάθεσις . καὶ γὰρ ἐν τῇ πειθοῖ ἐξέτασίς τις ἐγγίνεται τῆς τῶν πραγμάτων συνέσεως καὶ ὡς ἀληθῶν γινομένη ἀποδοχή . ἐνίοις δὲ θηρίοις ὑπάρχειν λέγει φαντασίαν , τὴν ὡρισμένην καὶ τοῦδέ τινος καλῶν φαντασίαν . p . 428a24 Φανερὸν τοίνυν , ὅτι οὔτε δόξα μετ’ αἰσθήσεως , οὔτε δι’ αἰσθήσεως οὔτε συμπλοκὴ δόξης καὶ αἰσθήσεως φαντασία ἄν εἴη . τοῦ Πλάτωνος ἔν τε τῷ Σοφιστῇ καὶ ἐν τῷ Φιλήβῳ τὴν φαντασίαν ἐν μίξει δόξης τε καὶ αἰσθήσεως τιθεμένου , ἐνίστασθαι μὲν πρὸς τὴν θέσιν διὰ τούτων δοκεῖ . τὸ δὲ ἀληθὲς ὅπως χρὴ τῆς μίξεως ἀκούειν , ἐνδείκνυται διὰ τῆς τῶν παρακειμένων ὑπονοιῶν ἀναιρέσεως . οὔτε γὰρ οὕτως ὡς προηγουμένης μὲν τῆς αἰσθήσεως , ἑπομένης δὲ τῆς δόξης , καὶ ἐν τῇ τοιαύτῃ ἀμφοῖν ἐνεργείᾳ τῆς φαντασίας τὸ εἶναι ἐχούσης ( ἥντινα ὑπόνοιαν ἐδήλωσε διὰ τοῦ οὔτε δι’ αἰσθήσεως ) , οὔτε ὡς ἅμα ἀμφοτέρων γινομένων , οὔτε ὡς συντρεχουσῶν μέν , ἑκατέρας δὲ ἀπλῆν τὴν ἴδιον ἀποδιδούσης ἐνέργειαν πρὸς τὴν λοιπὴν ἄμικτον ὅπερ νοητέον λέγειν αὐτὸν οὔτε δόξα μετ’ αἰσθήσεως φάσκοντα ) , ἢ ὡς καὶ συντρεχουσῶν καὶ συμπλεκομένων ἀλλήλαις οὐ διακεκρινομένως ἔτι , ἀλλὰ μιᾶς κοινῆς τῆς ἐξ ἀμφοῖν γινομένης ἐνεργείας οὐ κατὰ σύγκρισιν ἐν παραφθορᾷ τινι ἑκατέρας , ὡς ἐπὶ τοῦ οἰνομέλιτος οὐ γὰρ ἐπὶ τῶν ἀσωμάτων τοῦτο οἷόν τε ὑποτίθεσθαι ) , ἀλλὰ σωζομένων μὲν εἰλικρινῶν , ὅσον δὲ ὅλης ἑκατέρας δι’ ὅλης διαβαινούσης τῆς λοιπῆς . οὐ δὴ ἡ ὁπωσοῦν αἰσθήσεως καὶ δόξης τοιάδε μῖξις φαντασία ἐστί . διά τε ταῦτά φησι , τὰ εἰρημένα λέγων , ὅσα καὶ τῆς αἰσθήσεως καὶ τῆς δόξης ἑκατέρας ἴδια διέκρινε τὴν φαντασίαν · οἷον εἰ ἐν τοῖς φαντάσμασι τοῖς ὀνειρατικοῖς μήτε ἡ κατὰ δύναμιν μήτε ἡ κατ’ ἐνέργειαν ὑπάρχει αἴσθησις , καὶ εἰ παρόντων μὲν ἡ αἴσθησις , ἡ δὲ φαντασία καὶ ἀπόντων γίνεται τῶν αἰσθητῶν , καὶ εἰ ἡ μὲν δόξα οὐκ ἐφ’ ἡμῖν καὶ μετὰ τῆς ὡς πρὸς ἀληθὲς συγκαταθέσεως καὶ διὰ πειθοῦς καὶ λόγων ἐγγινομένη , ἡ δὲ φαντασία καὶ ἐφ’ ἡμῖν καὶ ἄνευ πίστεως καὶ λόγου , οὐκ ἂν οὐδὲ ἐν τῇ ἀμφοῖν ἐκείνων ἐνεργείᾳ ἢ ὁμοῦ συνδραμουσῶν ἢ τῆς μὲν ἡγουμένης τῆς δὲ ἑπομένης ἡ φαντασία εἴη . διά τε ταῦτα καὶ δι’ ὃ νῦν ἐπιφέρει ἐπιχείρημα . τίνα οὖν αὐτῶν λέγει μῖξιν ὁ Πλάτων’ ; τὴν ἐν τοῖς μέσοις , ἁπλοῖς καὶ αὐτοῖς οὖσι , διὰ τὴν πρὸς | ἄμφω τὰ ἄκρα κοινωνίαν λεγομένην ἐκ τῶν ἄκρων σύνθεσίν τε καὶ μῖξιν . οὕτω γὰρ καὶ Ἀριστοτέλης ἐκ λευκοῦ καὶ μέλανος τὰ μεταξὺ εἶναι λέγει χρώματα καὶ ὁ Τίμαιος τὴν ψυχὴν ἐκ τῆς ἀμερίστου καὶ τῆς περὶ τὰ σώματα μεριζομένης οὐσίας διὰ μόνην τὴν πρὸς τὰ ἄκρα τῶν μέσων κατὰ τὴν ἁπλότητα κοινωνίαν . μέση γὰρ καὶ ἡ φαντασία αἰσθήσεώς τε καὶ δόξης . p . 428a27 Καὶ δῆλον ὅτι οὐκ ἄλλου τινός ἐστιν ἡ δόξα , ἀλλ’ ἐκείνου , οὗπερ ἐστίν , ὁ μοῦ καὶ ἡ αἴσθησις . ἐναργὲς τὸ ἀξιούμενον μὴ ἐκ τῆς περὶ ἄλλου μὲν αἰσθήσεως περὶ ἑτέρου δὲ δόξης τὴν ἐξ ἀμφοῖν συντίθεσθαι φαντασίαν , ἀλλ’ ἐκ τῆς περὶ τοῦ αὐτοῦ · καὶ οὐ κατὰ συμβεβηκὸς ἐκ τῆς περὶ τοῦ αὐτοῦ , οἷον περὶ Σωκράτους οὐ τῆς μὲν ὅτι λευκός , τῆς δὲ ὅτι ἀγαθός ( κατὰ συμβεβηκὸς γὰρ οὕτω περὶ τοῦ αὐτοῦ , ἐπειδὴ ἀμφοῖν καὶ τῷ λευκῷ καὶ τῷ ἀγαθῷ ὁ Σωκράτης ὑπόκειται ) , ἀλλ’ ἵνα καθ’ αὑτὸ περὶ τὸ αὐτὸ ὦσιν ἀμφότεραι , ὅτι καὶ λευκὸς καὶ ἀγαθὸς Σωκράτης , εἰ μέλλοι καὶ μία ἐξ ἀμφοῖν φαντασία γίνεσθαι . p . 428 b 2 Φαίνεται δὲ καὶ ψευδῆ , περὶ ὧν ἅμα ὑπόληψιν ἀληθῆ ἔχει . ἐναργὲς οἶμαι καὶ τοῦτο ὡς οὐ μόνον δεῖ ἀμφοτέρας καθ’ αὑτὸ περὶ τοῦ αὐτοῦ εἶναι , ἀλλὰ καὶ μὴ διαστασιάζειν πρὸς ἀλλήλας . στάσις δὲ ἐν ταῖς γνώσεσιν ἡ κατὰ τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ψεῦδος . ὅταν οὖν ὡς ἐπὶ τοῦ ἡλίου ἡ μὲν αἴσθησις ᾖ ψευδής , ἡ δὲ δόξα ἀληθής , συμβήσεται τὴν ἐξ ἀμφοῖν κατὰ συμπλοκὴν συστᾶσαν φαντασίαν τὴν αὐτὴν ἅμα τε ἀληθῆ καὶ ψευδῆ γίνεσθαι , εἰ μὴ ἄρα μεταπίπτειν τις καὶ γίνεσθαι ψευδῆ θεῖτο καὶ τὴν δόξαν · ὅτι γὰρ ἡ αἴσθησις οὐ μετατίθεται εἰς τὸ ἀληθὲς ἡ περὶ τοῦ ἡλίου , φανερόν . ἀλλ’ οὐδὲ ἡ δόξα ἐπὶ τὸ ψεῦδος , μήτε ἡμῶν μεταδοξασάντων μήτε τοῦ ἡλίου ἄλλως νῦν ἢ πρότερον ἔχοντος . διχῶς γὰρ οὕτως , ὡς καὶ ἐν Κατηγορίαις λέγεται , συμβαίνει τὸν πρότερον ἀληθῶς ὑπολαμβάνοντα περί τινος ψευδῶς ὕστερον δοξάσαι , ἢ αὐτὸν μεταπεισθέντα ἢ ἐπιλανθανόμενον , ἢ τοῦ πράγματος ἀδήλως αὐτῷ μεταπεσόντος . οὐκοῦν μία οὖσα ἡ φαντασία καὶ περὶ πράγματος ἑνὸς ἔσται καὶ ψευδὴς διὰ τὴν αἴσθησιν τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ φαίνεται καὶ ψευδῆ ) καὶ ἀληθὴς διὰ τὴν ὑπόληψιν . οὐκοῦν καὶ ἐπὶ τοῦ φαίνεται μὲν ὁ ἥλιος ποδιαῖος ἐπὶ τοῦ φαντάζεσθαι τοῦ φαίνεσθαι ἀκουσόμεθα διὰ τὴν αἴσθησιν , τοῦ αὐτοῦ φαντάσματος καὶ ἀληθοῦς γινομένου διὰ τὴν περὶ τοῦ ἡλίου ὡς μείζονος ὄντος τῆς γῆς πίστιν . p . 428 b 10 Ἀλλ’ ἐπειδή ἐστι κινηθέντος τουδὶ κινεῖσθαι ἕτερον ὑπὸ τούτου . Διὰ τῶν προειρημένων ὅτι διώρισται τῶν ἄλλων γνωστικῶν δυνάμεων ἡ φαντασία ἐπιδείξας , ἐφεξῆς τίς ποτέ ἐστιν αὕτη παραδίδωσιν , ἀπὸ τῶν ἐνεργειῶν αὐτῆς τὴν οὐσίαν τεκμαιρόμενος . κινεῖται μὲν οὖν προσεχῶς ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν τὸ αἰσθητήριον , οὐ πάσχον μόνον ἀλλὰ καὶ ἐνεργοῦν διὰ τὸ ζωτικόν , ἐγειρομένης δὲ ἐπὶ τῷ ἐνεργητικῷ τούτῳ πάθει τῆς αἰσθητικῆς καθαρᾶς ἐνεργείας καὶ κρίσεως , κατὰ τὸ τοῦ αἰσθητοῦ ἑστώσης εἶδος , οὐκ ἔξωθεν οὐδὲ κατὰ πάθος , ἀλλ’ ἔνδοθεν τῆς αἰσθητικῆς οὐσίας κατὰ τοὺς οἰκείους λόγους αὐτὸ προβαλλούσης συμφώνως τῇ ἐν τῷ αἰσθητηρίῳ ἐγγινο - μένῃ παθητικῇ ἐνεργείᾳ · ὡς κίνησιν μὲν εἶναι τὴν ἐν τῷ αἰσθητηρίῳ ὑπὸ τοὐ αἰσθητοῦ γεγονυῖαν πάθην , τὴν δὲ τοῦ λόγου προβολὴν καὶ τὴν καθαρὰν τῆς αἰσθητικῆς ζωῆς κρίσιν καὶ τὸν κατὰ τὸ εἶδος τοῦ αἰσθητοῦ ὅρον οὐ κίνησιν , ἀλλ’ ἀμέριστον ἐνέργειαν . ἐφ’ ᾗ προσεχῶς αὐτῇ συνημμένη ἡ φανταστικὴ ἐγείρεται ζωή , ὀργάνῳ μὲν τῷ αὐτῷ χρωμένη , ἀλλ’ οὐχ ὡς αἰσθητικῷ καὶ ἔξωθέν τι παθαινομένῳ , ὡς δὲ φανταστικῷ καὶ ὑπὸ τῆς φανταστικῆς ζωῆς τυπουμένῳ καὶ μορφουμένῳ . καὶ οὐ θαυμαστὸν εἰ τὸ αὐτὸ ὄχημα ταῖς διαφόροις ἡμῶν ὑπέστρωται ζωαῖς , ὅπου γε καὶ τῇ λογικῇ ἡμῶν ζωῇ • συνδιατίθεται γοῦν ταῖς λογικαῖς ἡμῶν ἐνεργείαις οὐ τὸ πνεῦμα μόνον , ἀλλὰ καὶ τὸ στερεὸν τοῦτο ὄρ|γανον . προηγουμένως δ’ οὖν ὡς αἰσθητικὸν παθὸν τὸ πνεῦμα , καὶ τῆς αἰσθήσεως εἰς τὴν κατὰ τὸ εἶδος στάσης ἐνέργειν , καὶ τὸ πνεῦμα ἐπιτήδειον γίνεται πρὸς τὴν τῶν φανταστῶν τύπων ὑποδοχήν , καὶ αὐτὴ ἡ φαντασία ἐγείρεται πρὸς τὴν κατ’ οἰκείους λόγους τῶν φαν - ταστικῶν τύπων προβολὴν οἰκείως τοῖς αἰσθητικοῖς εἴδεσιν , οὐχ ἅπαξ ἢ δὶς ἐνίοτε μόνον τῶν αἰσθητικῶν δεηθεῖσα τύπων ἀλλὰ καὶ πλεονάκις πρὸς τὴν τῶν ὁμοίων προβολήν . ἐγερθεῖσα δ’ οὖν καὶ ἀφ’ ἑαυτῆς προβάλλει τὰ φαντάσματα καὶ τυποῖ καὶ διαμορφοῖ τὸ σχῆμα ἀφ’ ἑαυτῆς ἢ ὁμοίως τοῖς εἴδεσι τῶν αἰσθητῶν ἢ καὶ τὸ ἀκριβὲς προστιθεῖσα , ὡς καὶ τὴν ἀπλατῆ προτείνουσα εὐθεῖαν καὶ σχήματα τὰ ἀκριβέστατα , καὶ ἀορισταίνουσα δὲ ἐνίοτε καὶ ποικίλλουσα πολυτρόπως τοὺς τύπους . καὶ τὸ μὲν τῆς αἰσθήσεως δεῖσθαι πρὸς τὴν ἐξ ἀρχῆς ἔγερσιν κοινὸν ἔχουσα καὶ ταῖς λογικαῖς ἡμῶν ζωαῖς καὶ γὰρ αὗται διὰ τὴν ὅλην ἔξω τῆς ψυχῆς στροφὴν τῆς ὑπὸ τῶν ἔξωθεν οἷον πληγῆς τοῦ αἰσθητηρίου τὴν ἀρχὴν ἐδεήθησαν πρὸς τὴν τῶν οἰκείων γνωστῶν ἀντίληψιν ) , ἀλλὰ τούτων μεταβαινουσῶν ἐπὶ τὸ ἀσωμάτων καὶ ἀτύπωτον καὶ ἀμέριστον γνωστὸν ἡ φαντασία ἐν τῷ σωματοειδεῖ καὶ τυπωτικῷ καὶ μεριστῷ κατέχεται . καὶ γὰρ εἰ καὶ τὰς λογικὰς ἡμῶν , ὡς ὁ Ἰάμβλιχος βούλεται , ἀποτυποῦται ἐνεργείας πάσας , ὅμως κατὰ τὰ αἰσθητὰ ἀπεικονίζεται εἴδη μορφωτικῶς καὶ μεριστῶς . διὸ καὶ προσεχής ἐστι τῆ αἰσθήσει , ὑπερέχουσα ὅμως τῷ μετὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς ἔγερσιν καὶ ἀφ’ ἑαυτῆς ἐνεργεῖν καὶ οὐκ ἀεὶ παρόντων δεῖσθαι τῶν αἰσθητῶν , καὶ τῷ τὴν ἀκρίβειαν προστιθέναι , ὅπερ ἴσως οὐ πᾶσα ἀλλ’ ἡ τῶν λογικῶν ἕξει φαντασία . ἅπασα δὲ τὸ ἡγεμονικὸν καὶ κινητικὸν τῶν ζῴων , τῶν μὲν ἄλλων ὡς πρώτη ἐν αὐτοῖς οὖσα γνωστικὴ ζωή , ἐν δὲ τοῖς ἀνθρώποις , ὅταν δι’ ἥντινά ποτε αἰτίαν ἐπικαλύπτηται ὁ λόγος . νῦν δὴ οὖν καὶ τοῖς τοῦ Ἀριστοτέλους συνακολουθῶμεν ῥήμασιν . p . 428 b 10 Ἀλλ’ ἐπειδή ἐστι κινηθέντος τουδὶ κινεῖσθαι ἕτερον ὑπὸ τούτου · Ὡς ὑπὸ τοῦ μοχλοῦ ὁ λίθος κινηθέντος ὑπὸ τῆς χειρός . δεῖ δὴ κατὰ κοινοῦ τὸν ἐπειδὴ παρασυναπιικὸν σύνδεσμον τοῖς ἐφεξῆς προστιθέναι , ἕως οὗ τὴν ἀπόδοσιν ποιήσηται · οἷον καὶ ἐπειδὴ ἡ φαντασία κίνησίς τις δοκεῖ εἶναι καὶ οὐκ ἄνευ αἰσθήσεως γίνεσθαι ἀλλ’ αἰσθανομένοις καὶ ὧν ἐστιν αἴσθησις , καὶ ἐπειδή ἐστι γίνεσθαι κίνησιν ὑπὸ τῆς ἐνεργείας τῆς αἰσθήσεως , καὶ ἐπειδὴ ταύτην ἀνάγκη ὁμοίαν εἶναι τῇ αἰσθήσει · καὶ λοιπὸν ἀποδίδωσι διὰ τοῦ εἴη ἄν αὕτη ἡ κίνησις καὶ ἐφεξῆς . ἀλλὰ πῶς ἐνέργεια οὖσα γνωστικὴ καὶ ἔνδοθεν ἐγειρομένη ἡ φαντασία κίνησίς ἐστιν ; ἢ δοκεῖ ἔφη . δοκεῖ δὲ ὅλως , ἐπειδὴ μετὰ σώματος τοῦτο ὃ πάσχει πὼς καὶ κινεῖται , ὡς μὲν αἰσθητικὸν ἔξωθεν , ὡς δὲ φανταστικὸν ὑπὸ τῆς φανταστικῆς τυπούμενον ζωῆς . τὸ μὲν οὖν μὴ ἄνευ αίσθήσεως γίνεσθαι ἀλλ᾿ αίσθανομένοις , τὴν άρνήν δηλαδή , κοινὸν αὐτῇ , ὡς εἴρηται , καὶ πρὸς τὰς λογικὰς ἡμῶν ζωάς · ἐκεῖνο δὲ ἰήιον αὐτῆς τὸ καὶ ὧν ἡ αἴσθησίς ἐστιν . οὐ γὰρ ἐπὶ τὸ ἀσώματον αὐτὴ μεταβαίνει , ἀλλ’ ἐμμένει τοῖς σωματοειδέσι τύποις καὶ ταῖς διαστάσεσι καὶ μορφαῖς . τὸ μὲν οὖν γίνεσθαι ὑπὸ τῆς ἐνεργείας τῆς αἰσθητικῆς κίνησιν ἤτοι ἐνέργειαν ἄλλην οὐκ ἐπὶ τῆς φαντασίας μόνης , ὠὰ καὶ ἐπὶ τῶν λογικῶν ἡμῶν γνώσεων ἀληθές τε καὶ ἐναργές , ἀλλὰ τῷ γε προσεχῆ καὶ διὰ τὴν σωματοειδῆ πάθην ἐξ ἀνάγκης ὁμοία γίνεται ἡ φαντασία τῇ αἰσθήσει . συμπεραίνεται οὖν εἰκότως , ὡς κίνησις οὖσα διὰ τὴν ὡς εἴρηται σωματικὴν διαμόρφωσιν οὔτε ἄνευ αἰσθήσεως ἐγγίνεται · μερικοὶ γὰρ πάντως καὶ σωματοειδεῖς οἵ τε τύποι καὶ αἱ μορφαί , τὰ δὲ μερικὰ καὶ σωματοειδῆ δι’ αἰσθήσεως ἐστι πρώτως γνωστά , ὅτε οὐδὲ εἰς τὰ καθόλου ἡμῖν ἄνευ αἰσθήσεως ἡ ἀναφορά . p . 428 b 15 οὔτε μὴ αἰσθανομένοις ὑπάρχειν . οὔτε γὰρ φυτοῖς ἢ τοῖς μηδ’ ὅλως ζῶσιν οὔτε τοῖς ὑπὲρ αἴσθησιν , ὅσα κατὰ νοῦν ἢ λόγον οὐσίωται νοερόν · ἐπειδὴ μετὰ διαστάσεως καὶ μορφῆς αἱ φανταστικαὶ ἐνέργειαι , αἱ δὲ τοῦ καθαροῦ λόγου καὶ ἔτι μᾶλλον αἱ τοῦ νοῦ τοῦ διαστατικοῦ καὶ μορφωτικοῦ ὑπερέχουσι μερισμοῦ . ἆρα οὖν οὐχὶ καὶ τοῖς οὐρανίοις δοτέον φαντασίαν ; ἡ εἴπερ καὶ αἴσθησιν , καὶ οὕτως ὡς καὶ αἴσθησιν , ἔνδοθεν ὅλην ἐγειρομένην καὶ ἀφ’ ἑαυτῆς , καὶ ὑποστατικὴν καὶ γνωστικὴν τῶν τε αἰσθητῶν πάντων καὶ πρό γε τῶν ἔξω τῆς ἐν αὐτοῖς τοῖς θείοις αὐτῶν ὀχήμασιν ὡρισμένης τῶν αἰσθητῶν κατὰ λόγους σωματοειδεῖς προλήψεως , οὐ μορφωτικοὺς οὐδὲ ἄλλοτε ἄλλους , προσεχῶς δὲ τῶν μορφωτικῶν καὶ τῆς ἀπειρίας τῶν ἄλλοτε ἄλλων γινομένων ἐξῃρημένως περιεκτικους . p . 428b 16 Καὶ πολλὰ κατ’ αὐτὴν ποιεῖν καὶ πάσχειν τὸ ἔχον . Πάσχειν μὲν ὡς ὑπὸ τῶν αἰσθήσεων κινουμένην , ποιεῖν δὲ διὰ τὸ κινηθεῖσαν 60v ἤδη καὶ ἀφ’ ἑαυτῆς ἐγείρεσθαι καὶ τῇ μνήμῃ τὰ ζῷα κινεῖν . τὸ γὰρ κατ’ αὐτὴν οὐχ ὡς ὁριστικὴν μόνον , ἀλλὰ καὶ ὡς κινητικὴν ἀντὶ τοῦ ὑπ’ αὐτῆς ἀκουστέον , εἴ γε καὶ ἡ φανταστικὴ ψυχὴ χρῆται ὡς ὀργάνῳ τῷ ζῶντι σώματι . καὶ εἶναι καὶ ἀληθῆ καὶ ψευδῆ . καὶ γὰρ ἡ φαντασία τῶν γνωστικῶν ἐστιν ἐν ἡμῖν δυνάμεων · πάσῃ δὲ γνώσει τέλος τὸ ἀληθές · ἀλλ’ ἐπεὶ οὐκ ἔστι τῶν ἀεὶ ἀληθευουσῶν ὡς νοῦς καὶ ἐπιστήμη , εἰκότως ἢ ἀληθής ἐστιν ἢ ψευδής . ἐνίοτε μὲν οὖν καὶ οἷον ἑκοῦσα ψεύδεται · ἐφ’ ἡμῖν γὰρ καὶ τὰ μὴ ὄντα , ὡς εἴρηται , ἀναπλάττειν φαντάσματα · ἀλλὰ τοῦτο ἡ λογικὴ πάσχοι ἂν ἴσως φαντασία ποικίλλουσα διὰ τὴν ἐπὶ πολλὰ καὶ ἐπὶ τὰ ἀντικείμενα τοῦ λόγου μετάστασιν , ἡ δέ γε τῶν ἀλόγων οὐκέτι διὰ τὸ ἀπεστενωμένον . ἀλλὰ τὸ πάσῃ φαντασίᾳ ἑπόμενον ἀληθὲς καὶ ψεῦδος κατὰ τὴν πρὸς τὰς αἰσθήσεις ἀκολουθίαν ὑπογράφει , τὴν μὲν τοῖς ἰδίοις συγκινουμένην αἰσθητοῖς ἀληθῆ λέγων ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον , ὅταν μὴ διὰ τὸ πόρρω ἢ ἄλλο τι παρεμπῖπτον καὶ αὐτὴ ἡ αἴσθησις ἁμαρτάνῃ · ἐπεὶ ἀληθευούσῃ τῇ αἰσθήσει συναληθεύει καὶ ἡ ἄρτι κινουμένη φαντασία , ὡς ἥ γε μετὰ χρόνον ἐγειρομένη καὶ ἡ τῶν ἰδίων αἰσθητῶν φαντασία ψεύδεται πολλάκις . διὸ καὶ προείρηται ἀληθεῖς μὲν εἶναι ἀεὶ τὰς τῶν ἰδίων αἰσθήσεις , ψευδεῖς δὲ τὰς πολλὰς φαντασίας , οὐχ ὅταν ἔτι παρῶσιν αἱ αἰσθήσεις , ἀλλ’ ἤδη γεγονυιῶν καὶ μετὰ χρόνον . περὶ μέντοι τὰ κατὰ συμβεβηκὸς αἰσθητὰ καὶ παρόντα γίνονται φαντασίαι ψευδεῖς , οἷον ὅτι Κλέωνος υἱὸς ὁ λευκός , ἐπειδὴ καὶ αἱ αἰσθήσεις αἱ περὶ ταῦτα . ὁμοίως δὲ ἔχουσι καὶ αἱ περὶ τὰ κοινὰ αἰσθητὰ αἰσθήσεις τε καὶ φαντασίαι , καὶ περὶ παρόντα ψευδόμεναι ἐνίοτε διὰ τό , εἰ καὶ μὴ κατὰ συμβεβηκὸς τούτων ἀντιλαμβάνονται αἱ αἰσθήσεις , ἀλλ’ ἐπειδὴ ] οὐ πρώτως · τῶν γὰρ ἰδίων πρώτως . ὑπάρχει δὲ τὰ κοινὰ ὥσπερ καὶ τὰ ἴδια συμβεβηκότα ὄντα ἄμφω τοῖς κατὰ συμβεβηκὸς αἰσθητοῖς , ἅπερ αἱ ὑποκείμεναι οὐσίαι . τὸ δὲ περὶ ἅ μάλιστα ἤδη ἔστιν ἀπατηθῆναι περὶ ἀμφοτέρων ἀκουστέον τῶν τε κατὰ συμβεβηκὸς καὶ τῶν κοινῶν αἰσθητῶν . p . 428b27 Καὶ ἡ μὲν πρώτη παρούσης τῆς αἰσθήσεως ἀληθής . Ἐγείρεται γὰρ καὶ παρούσης εὐθὺς ἡ φαντασία , κἄν ἐνίοτε λανθάνῃ διὰ τὸ πληκτικὸν τῆς αἰσθήσεως ἐπισπωμένης τὴν ἐπίστασιν , καὶ μάλιστα ὅταν πόρρω τὸ αἰσθητικόν , ὅτε συμβαίνει καὶ τῶν ἰδίων αἰσθητῶν διαψεύδεσθαι οὐ τὴν φαντασίαν μόνην , ἀλλὰ καὶ τὴν αἴσθησιν . ἐφ’ οἷς συνάγει μηδενὶ ἄλλῳ τὰ λεχθέντα προσήκειν ἢ τῇ φαντασίᾳ · ἦν δὲ τὰ λεχθέντα τὸ κίνησιν ὑπὸ τῆς κατ’ ἐνέργειαν αἰσθήσεως ἐγγινομένην εἶναι ( σωμάτων δὲ ἡ κίνησις ) , καὶ διὰ τὸ τυποῦσθαι καὶ μορφοῦσθαι τὸ πνεῦμα ἐγειρομένης τῆς φαντασίας , τῆς κινήσεως αὐτῆς κατηγορουμένης · τὸ ὁμοίαν εἶναι αὐτὴν τῇ αἰσθήσει διὰ τὸ ἀχώριστον τῶν σωμάτων , συντυπουμένου ἀεὶ τῇ φανταστικῇ ἐνεργείᾳ τοῦ πνεύματος · καὶ τὸ τοῖς μὴ αἰσθανομένοις μὴ ὑπάρχειν καὶ ἄνευ αἰσθήσεως μὴ ἐγγίνεσθαι , ἐπειδὴ ἡ προβολὴ πᾶσα τῆς ψυχῆς τῆς ὅλης ἔξω γινομένης διὰ τῶν αἰσθητῶν ἐγείρεται , ἡ δὲ φαντασία καὶ ἐμμένει τοῖς αἰσθητοῖς τύποις · καὶ τὸ πολλὰ κατ’ αὐτὴν ποιεῖν καὶ πάσχειν τὸ ἔχον καὶ γὰρ ὁρμᾷ , ὅπερ ἐστὶ ποιεῖν , καὶ ἐρυθριᾷ καὶ ὠχριᾷ , ὅπερ ὑπὸ τὸ πάσχειν ) · καὶ τὸ ἀληθεύειν καὶ ψεύδεσθαι , διὰ τὸ τῶν γνωστικῶν ὑπάρχειν δυνάμεων , καὶ τούτων οὐ τῶν ἀεὶ ἀληθευουσῶν . καὶ τὸ ὄνομα δὲ ἐτυμολογεῖ τῆς φαντασίας κατὰ τὴν πρὸς τὰς αἰσθήσεις κοινωνίαν ἀπὸ τῆς I ἀρίστης ἐν αὐταῖς τῆς ὄψεως , ἧς ἡ ἐνέργεια μετὰ φωτός , ἀφ’ οὗ ὠνομάσθαι τὴν φαντασίαν . καὶ διὰ τὸ ἐμμένειν καὶ ὁμοίας εἶναι ταῖς αἰσθήσεσι πολλὰ κατ’ αὐτὰς πράττει τὰ ζῷα . πᾶσα γὰρ πρᾶξις περὶ τὰ αἰσθητά , ὡς καὶ ἐν ταῖς πράξεσι τοῖς αἰσθητοῖς χρῆσθαι καὶ ἐν ταῖς πρὸς αὐτὰς ὁρμαῖς τῇ τῶν αἰσθητῶν μνήμῃ , ἥτις μόνιμός ἐστιν ὁμοία ταῖς αἰσθήσεσιν ἐνέργεια . ἀλλ’ ἐν μὲν τοῖς ἄλλοις ζῴοις καὶ τὸ κατάρχον καὶ ἡγεμονοῦν τῶν πράξεων ἡ φαντασία ἐστίν , ἐπειδὴ μὴ ἔχει τι κρεῖττον · ἐν δὲ τοῖς ἀνθρώποις τὸ μὲν ἄρχον τῶν πράξεων ὁ πρακτικός ἐστι νοῦς , ὅταν κατὰ λόγον ἐνεργῶμεν ( οὐκ ἄνευ δὲ φαντασίας · καὶ γὰρ αὐτὸς χρῆται ταῖς φαντασίαις , διὰ τὸ περὶ τὰ αἰσθητὰ εἶναι τὰς πράξεις καὶ τὴν ἐπ’ αὐτὰς ὁρμὴν σὺν τῇ τῶν αἰσθητῶν γίνεσθαι μνήμῃ ) · διὰ δὲ τὸ ἐνίοτε ἐπικαλύπτεσθαι τὸν πρακτικὸν νοῦν καὶ ἡμεῖς κατὰ φαντασίας ἡγουμένας τότε κινούμεθα , ἐναργέστατα ἐν τοῖς ὕπνοις τῆς φαντασίας ἄνευ λόγου τῇδε κακεῖσε ἀορίστως ᾀττούσης καὶ τὸ ζῷον ἐνίοτε κινούσης , ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς πάθεσιν ὡς ἐν ταῖς ἀμέτροις ἐπιθυμίαις καὶ ὀργαῖς ἡδοναῖς τε καὶ λύπαις καὶ φόβοις οὐ χρωμένης τῷ λόγῳ τῆς ψυχῆς , καὶ ἐν νόσοις δέ τισιν ὡς ἐν ταῖς παραφροσύναις . αἰτία δὲ τοῦ ἐπικαλύπτεσθαι καὶ ἡ παιδικὴ ἡλικία . p . 429a8 Περὶ μὲν οὖν φαντασίας , τί ἐστι καὶ διὰ τί ἐστιν , εἰρήσθω ἐπὶ τοσοῦτον . Καὶ γὰρ ὡρίσατο αὐτήν τοῦ δὲ τί ἐστι δηλωτικὸς ὁ ὅρος ) ἄλλα <τε> καὶ ὅτι γνωστικὴ δύναμις , ποτὲ μὲν ἀληθεύουσα ποτὲ δὲ ψευδομένη , καὶ τὰς αἰτίας δὲ αὐτῆς , ὧν τὸ διὰ τί ἐστι δηλωτικόν , παραδέδωκε , τὴν μὲν ὡς ποιητικὴν τὴν κατ’ ἐνέργειαν αἴσθησιν , τὴν δὲ ὡς τελικήν , ἵνα κατ’ αὐτὴν πολλὰ ποιῇ τε καὶ πάσχῃ τὰ ζῷα . p . 429 a 10 Περὶ δὲ τοῦ μορίου τῆς ψυχῆς , ᾧ γινώσκει τε ἡ ψυχὴ καὶ φρονεῖ . Τί μὲν καὶ ποῖος ὁ χωριστὸς τῶν ψυχῶν νοῦς , ὅτι ἡ πρώτη οὐσία καὶ ἀμέριστος καὶ ἡ ἀρίστη ζωὴ καὶ ἡ ἀκροτάτη ἐνέργεια , καὶ ὁ αὐτὸς νοητόν τε καὶ νόησις καὶ νοῦς , καὶ ἀιδιότης καὶ τελειότης καὶ μονὴ καὶ ὅρος καὶ αἰτία πάντων , εὐκαιρότερον ἡμῖν καὶ τελειότερον ἐν τοῖς εἰς τὸ λάβδα τῆς Μετὰ τὰ φυσικὰ γεγραμμένοις ἑπομένως ταῖς Ἰαμβλίχου περὶ αὐτοῦ κατὰ τὸν Ἀριστοτέλους σκοπὸν θεωρίαις πεφιλοσόφηται . μᾶλλον δὲ νῦν ποῖός τις ὁ ὑπὸ τῆς ἡμετέρας ψυχῆς μετεχόμενος νοῦς ῥητέον . ἔστι γάρ τις καὶ ἰήιος ὑφ’ ἑκάστης λογικῆς ψυχῆς μετεχόμενος νοῦς , ᾧ ὁρίζεται ἑκάστη ψυχὴ ὑποβᾶσα εἰς τὸ ὁριζόμενον καὶ εἰς λόγον ἀντὶ εἴδους . ἀμέριστον γὰρ ἅπαν εἶδος , ἐπειδὴ καὶ ὅρος καὶ τελειότης · ἡ δὲ ψυχὴ οὐκ ἀμέριστος , ὡς ἡ ἀνελιττομένη αὐτῆς δηλοῖ ἐνέργεια , ἐν διαιρέσει ἅμα καὶ συναγωγῇ προἰοῦσα . ὑποβᾶσα οὖν εἰς τὸ ὁριζόμενόν τε καὶ εἰδοποιούμενον μετέχει καὶ οὐσιωδῶς ἐξῆπται ὅρου καὶ εἴδους , καὶ ἰδίου ἑκάστη , εἴ γε καὶ ἐπὶ τῶν συνθέτων τὸ ἀτομωθὲν ὑπάρχει εἶδος , καθ’ ὃ ἰδίως παρὰ τοῖς ἐκ τῆς Στοᾶς λέγεται ποιόν , ὃ καὶ ἀθρόως ἐπιγίνεται καὶ αὖ ἀπογίνεται καὶ τὸ αὐτὸ ἐν παντὶ τῷ τοῦ συνθέτου βίῳ διαμένει , καίτοι τῶν μορίων ἄλλων ἄλλοτε γινομένων τε καὶ φθειρομένων . εἰ δ’ οὖν καὶ τῶν συνθέτων ἕκαστον οἰκείῳ ὁρίζεται εἴδει , μειζόνως ἡ ψυχή , ἅτε καὶ προσεχῶς ἐχομένη τῶν εἰδῶν • καὶ διοίσει δηλαδὴ τὸ μετεχόμενον τοῦτο εἶδος καὶ τῶν πρώτων καὶ ἀμεθέκτων εἰδῶν ὡς μετεχόμενον καὶ οὐ πάντῃ μεῖναν ἐν ἑαυτῷ οὐδὲ ὅρος ὢν χωριστός , ἀλλ’ ἑτέρου ὑπάρχων τῆς ψυχῆς , αὐτὸ δὲ τοῦτο ὅρος τῆς εἰς τὸ ὁριζόμενον ὑποβάσης . καὶ αὐτῆς οὖν διοίσει τῆς ψυχῆς ὡς κρείττων οὐσία · ὡς γὰρ ὅρῳ ὁριζομένης καὶ ὡς τελειότητι τελειουμένης · καὶ ἐπειδὴ ἡ ψυχὴ ἡ κατὰ · λόγον ἐστὶ γνωστικὴ οὐσία , τὸ ταύτην ὁρίζον ἀμέριστος ἔσται γνωστικὴ οὐσία . τοῦτ·ο δὲ ὁ νοῦς , ἀλλὰ μεθεκτὸς νοῦς καὶ τὸ ὅλον τοῦτο ψυχῆς νοῦς . ἆρα οὖν περὶ τοῦδε νῦν τῷ Ἀριστοτέλει ὁ λόγος ; ἀλλ’ οὔτι γε μόριον οὗτος τῆς ψυχῆς , αἰτία δὲ αὐτῆς εἰδητικὴ καὶ κρείττων οὐσία , πρὸς τῷ καὶ ἄτοπον αὐτῷ γίνεσθαι τὴν ἄμεσον ἀπὸ τῆς φαντασίας ἐπ’ ἐκεῖνον μετάβασιν , ὑπερβάντι τὴν λογικὴν οὐσίαν , καίτοι ἀπὸ τῆς θρεπτικῆς διὰ τῶν μέσων ἀεὶ ἀναβαίνοντι · ὁπότε καὶ σαφῶς διορίζεται γράφων “ λέγω δὲ νοῦν ᾧ διανοεῖται καὶ ὑπολαμβάνει ἡ ψυχή’’ . καὶ ἑλεῖν μὲν δεῖ καὶ τὸν ὅρον τῆς ψυχῆς , ἵνα ἐπιστημονικῶς αὐτὴν γνωρίζωμεν μᾶλλον , ὡς καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων , οἷον ζῷον λογικὸν θνητὸν γνόντες τὸν ἄν - θρωπον ἐν τῇ ζωῇ τῇ κατὰ λόγον οὐσιωμένῃ πεπερασμένα κατὰ χρόνον μέτρα ἐχούσῃ τὸ εἶδος νοοῦμεν | τὸ ἀνθρώπειον . οὕτω δὴ καὶ τὴν ψυχὴν ἐν οὐσίᾳ καὶ ζωῇ ἀνελισσομένῃ πρακτικῇ τε καὶ θεωρητικῇ θεωρήσαντες , καὶ ποτὲ μὲν πρὸς τὰ αἰσθητὰ ποτὲ δὲ πρὸς τὰ νοητὰ στρεφομένην , καὶ τὸ εἰδητικὸν αὐτῆς αἴτιον θησόμεθα ἐν ἀμερίστῳ καὶ νοερᾷ οὐσίᾳ τε καὶ ζωῇ , οὐ πρακτικῇ μὲν οὐδὲ ἀνειλιγμένως θεωρητικῇ , ὁριστικῇ δὲ ταύτης αἰτίᾳ καὶ ἐνδοτικῇ πράξεως τε καὶ τῆς τοιᾶσδε θεωρίας ἐνεργείᾳ . λέγω δὲ εἰδητικὴν τῆς ψυχῆς αἰτίαν τὴν καθ’ ἣν παροῦσαν αὐτῇ ἀχωρίστως ὁρίζεται ἤδη εἰς . τὸ ὁριζόμενον ὑποβᾶσα , ὥσπερ καὶ πᾶν τὸ ὁριζόμενον κατά τινα αὐτῷ παρόντα ὁρίζεται ὅρον κοινῇ τε πᾶσι τοῖς ὁμοειδέσι καὶ τὸν ἑκάστου ἴδιον , ἐφ’ ὧν πολλὰ τὰ ὁμοειδῆ . ἔστι τοίνυν ὁ προκείμενος σκοπὸς οὐ περὶ τοῦ μετεχομένου ὑπὸ τῆς ψυχῆς νοῦ οὐδὲ ἔτι μᾶλλον περὶ τοῦ ἀμεθέκτου , ἀλλὰ περὶ τῆς λογικῆς οὐσίας · ἐπειδὴ καὶ περὶ ψυχῆς ἡ πραγμα - τεία , μόριον δὲ καὶ ὁ λόγος τῆς ἀνθρωπίνης ψυχῆς , ὅτι μία ἦν ἡ ὅλη · εἴρηται δὲ ὅτι νῦν γίνεται μία συμπλεκομένου τοῦ λόγου ἐν τῇ πρὸς τὸ σῶμα ῥοπῇ ταῖς δευτέραις καὶ σωματοειδέσι ζωαῖς . εἰπὼν δὲ ᾧ γινώσκει ἡ ψυχή , ἐπειδὴ γνῶσις καὶ ἡ αἰσθητική τε καὶ φανταστική , ἵνα τὴν λογικὴν δηλώσῃ , προσέθηκε τὸ καὶ φρονεῖ · ὅπερ ἴδιον τοῦ λόγου βάθος ἔχοντος καὶ τοῦ μὲν οὐδὲ χρωμένου ταῖς δευτέραις ζωαῖς , ἀλλὰ καθ’ ἑαυτὸν ἐνεργοῦντος καὶ οὐ πάσχοντος ἀλλ’ ἐνεργοῦντος τὰ γνωστά , διὰ τὸ μὴ ἔξωθεν ἀλλ’ ἀφ’ ἑαυτοῦ προβάλλειν , τοῦ δὲ εἰς τὸ ἔξω ἀποτεινομένου καὶ συμπλεκομένου ταῖς σωματοειδέσι γνώσεσι , καὶ τούτου ἢ ἀτελοῦς τελείου μέν , ὑπὸ δὲ τοῦ πρώτου τελειουμένου καὶ πληρουμένου τῶν εἰδῶν . ὡς εἶναι διττὸν τὴν πρώτην τὸν τῆς ψυχῆς λόγον , τὸν μὲν χωριστὸν καὶ πλήρη ἀφ’ ἑαυτοῦ τῶν οἰκείων γνωστῶν , καθ’ ὃν ἡ εἰς ἑαυτὴν τῆς ψυχῆς ἐπιστροφὴ καὶ πρὸς τὰ κρείττω συναφή , τὸν δὲ καθ’ ὃν ἐξισταμένη τῆς ἐν αὑτῇ μονῆς ὅλη πρὸς τὰ δεύτερα ἀποτείνεται , ἢ παντελῶς τῶν αἰτίων ἀφισταμένη διά τε τὴν ἀφ’ ἑαυτοῦ καὶ τὴν ἀπὸ τῶν ὑπερτέρων πολλὴν τοῦ λόγου ἀπόστασιν , δυνάμει μόνον καὶ ἀτελῶς ἔχοντος τὰ εἴδη , ἢ τελειουμένη καὶ ἐν τῇ προβεβλημένῃ ζωῇ κατὰ τὸν οὐ μείναντα μὲν ἐν ἑαυτῷ λόγον οὐδὲ ἐν αὐτοῖς τοῖς κατ’ οὐσίαν αὐτῷ ἐνυπάρχουσι γνωστοῖς , ἀλλ’ οὐ πάντῃ ὅμως ἀφιστάμενον , ὑποβάντα δὲ εἰς τὴν κατὰ προβολὴν ζωὴν καὶ τὴν κατὰ ἀπόστασιν τῶν οὐσιωδῶν λόγων , καὶ ἐν ταῖς περὶ τὴν οὐσίαν ἕξεσιν ὑποδεχόμενον τὰ γνωστὰ προιόντα ἀπὸ τῶν οὐσιωδῶν , ὥσπερ ὁ ἐπιστήμων . ἔσται οὖν ὁ μὲν ὑλικὸς καὶ δυνάμει καὶ παθητικός , ὁ ἔξω ῥέπων καὶ συμπεφυρμένος ταῖς δευτέραις γνώσεσιν , ὁ ἀτελὴς καὶ ὅλος ἔξω · ὁ δὲ ἐν προβολῇ μὲν ἀλλὰ πληρούμενος καὶ τὸ τέλειον ἔχων , ὅμως δὲ περὶ τὴν οὐσίαν καὶ οὐ κατ’ αὐτὴν τὴν οὐσιώδη ἐνέργειαν , παθητικὸς ὢν καὶ αὐτὸς διὰ τὸ ὑπὸ τῶν οὐσιωδῶν καὶ πρώτων γνωστῶν καὶ γνώσεων κατὰ δεύτερα τελειοῦσθαι μέτρα , καὶ δυνάμει οὖν , ἀλλ’ οὐ κατὰ τὸ ἀτελὲς πάντῃ , κατὰ δὲ τὸ δεύτερον δυνάμει τὸ ἤδη μὲν κατὰ τὴν ἕξιν τέλειον οὐκ ἐνεργοῦν δέ . ὡς γὰρ τὸ ζωτικὸν ὄργανον δυνάμει ζωὴν ἔχειν λέγεται , καίτοι ζῶν διὰ τὸ ἑτέρωθεν ἐπικτήτως ζ ἦν , οὕτω καὶ τὸ κατὰ προβολὴν νοοῦν ὡς μὲν τοῖς μένουσιν εἴδεσι καὶ ταῖς συμφυέσιν αὐτοῖς νοήσεσιν ἐπικτήτως τελειούμενον δυνάμει νοεῖν λέγεται , κἀν ἤδη νοῇ . ὁ δέ ἐστιν ὁ πρῶτος οὐσιώδης λόγος , αὐτὸς ὢν τό τε πρῶτον ἐν τῇ ψυχῇ γνωστὸν καὶ ἡ πρώτη γνῶσις , καὶ ὡς λόγῳ ψυχικῷ δυνατόν , τῇ οὐσίᾳ ὢν ἐνέργεια διὰ τὴν πρὸς νοῦν συναφήν . ὡς γὰρ ὁ ὑλικὸς καὶ ἀτελὴς ὅμοιος τῷ αἰσθητικῷ , διὰ τὴν πρὸς αὐτὸ ῥοπὴν ὅλως καὶ αὐτός , ὡς οἷόν τε τῷ λόγῳ , τοῦ ἔξω γινόμενος , οὕτως ὁ τοῦ ἔξω παντελῶς ἀφιστάμενος καὶ ἑαυτῷ ἀμερίστως ἑνούμενος , ὡς δυνατόν , ἀφομοιοῦται τῷ νῷ , ὅς πρῶτός ἐστι τῇ οὐσίᾳ ἐνέργεια . οὕτως ἔμοιγε δοκεῖ διττὸς καὶ τριττὸς ὁ τῆς ψυχῆς εἶναι λόγος , τοῦ δευτέρου ὁτὲ μὲν ἀτελοῦς ὁτὲ δὲ τελείου γιν.ομένου , καὶ ταύτῃ διχῇ · διαιρουμένου · οὐ γινομένης τῆς εἰς δύο ἢ τρία διαιρέσεως ὡς πάντῃ κεχωρισμένων τῶν λόγων ἀλλήλων , ἀλλ’ ὡς περὶ ἕνα τὸν πρῶτον τῶν δύο καὶ ἀπ’ αὐτοῦ προιόντων καὶ περὶ μίαν οὐσίαν τὴν πρώτην τῆς δευτέρας καὶ τρίτης οὐσιουμένης . αὐτὴ γὰρ ἡ πρώτη ἀφ’ ἑαυτῆς προἰοῦσα τὰς δευτέρας καὶ τρίτας προβάλλεται ἐν ἑαυτῇ ζωάς , οὐκ ἐνεργείας ἀνουσίους οὔσας , ἀλλ’ αὐτὸ δὴ τοῦτο ζωάς · πᾶσα δὲ ζωὴ οὐσία καὶ ἡ ἐσχάτη , εἴ γε καὶ τὸ κατ’ αὐτὴν ὁριζόμενον ζῷον καὶ εἴ γε τῶν ἐναντίων δεκτικὴ ἡ γενεσιουργὸς ζωή . ἀλλ’ οὐχ οὕτως ἡ πρώτη εἰς τὸ ἔξω πρόεισιν , ὡς μὴ καὶ μένειν ἐν ἑαυτῇ · ἐν γὰρ τῷ μένειν καὶ αὐτῇ τὸ εἶναι καὶ ταῖς ἄλλαις διὰ τὸ ὁπωσοῦν μένειν παρέχεται · ἀλλ’ ὅταν προίῃ , οὐκ εἰλικρινῶς μένει . εἷς οὖν ὁ μένων τε εἰλικρινῶς πρότερον καὶ αὖθις χαλῶν τὸ μόνιμον τῇ εἰς τὸ ἔξω ἀφ’ ἑαυτοῦ προβολῇ καὶ προόδῳ καὶ ἀτελὴς κατὰ ταύτην ἡ τέλειος γινόμενος , καὶ πάλιν τῶν δευτέρων προβολῶν χωριζόμενος καὶ εἰς ἑαυτὸν ἀνατρέχων , ὅτε καὶ ἔστιν ὅπερ ἐστίν . ἐν γὰρ τῇ προβολῇ ἀφίσταταί πὼς ἑαυτοῦ καὶ οὔτε μένει ἐν ἑαυτῷ παντελῶς οὔτε ἔστιν εἰλικρινῶς ὅπερ ἐστί , παραθραυόμενός πὼς καὶ κατ’ οὐσίαν · οὐχ ὡς πάντῃ ἀπολλύμενος οὐδὲ ὡς μὴ καὶ μένων πῃ ἔξω ἰών , ἀλλὰ πρεπόντως τῇ ψυχικῇ μεσότητι , ὡς τοῦ μεριστοῦ | καὶ ἀμερίστου τυγχάνει ὢν μέσος , οὕτω καὶ τοῦ ἀεί τε μένοντος ἐν ἑαυτῷ καὶ τοῦ ποτὲ παντελῶς ἀφισταμένου ἑαυτοῦ καὶ τοῦ ἀγενήτου τε καὶ γενητοῦ καὶ ἀθανάτου τε καὶ θνητοῦ μέσος ἂν εἴη , τῶν μὲν κατὰ προβολὴν ζωῶν ποτὲ προχειριζομένων καὶ αὖθις συναιρουμένων εἰς τὴν ἐν ἑαυτῇ μένουσαν , ταύτης δὲ παραθραυούσης ποτὲ τὴν ἀκραιφνῆ ἐν ἑαυτῇ τε μονὴν καὶ τὴν τῆς ὑπάρξεως ἑαυτῆς ἀκρότητα κατὰ τὴν εἰς ἑαυτὴν στροφὴν οὐσιωμένην . ὡς μήτε μένειν ἀεὶ ὡσαύτως , ὡς τῷ Πλάτωνι δοκεῖ , μήτε μὴν οὕτως ἔνδοθεν προιέναι ὡς παντελῶς ἑαυτῆς ἐξίστασθαι οὔτε γὰρ ἄν προίοι ἔτι οὔτ’ ἄν ὅλως μένοι ) , ἐπειδὴ ἐν τῇ εἰς ἑαυτὴν οὐσίωται στροφῇ . ἔστι τοίνυν ὁ πᾶς λόγος τῷ Ἀριστοτέλει ἐν τούτοις περὶ τῆς λογικῆς ψυχῆς , ἀλλ’ οὐ περὶ τοῦ μετεχομένου ὑπ’ αὐτῆς νοῦ πρώτως . δυνατὸν γάρ , ὡς ἔφαμεν , καὶ εἰς ἐκεῖνον ἀπὸ τούτου μετα - βαίνειν , οὐ πάσχοντα ἅπερ ἡ ψυχή , ἀλλ’ ὁριστικῶς ἐνεργοῦντα ταῦτα , ἅπερ ἡ ὁριζομένη ὑπ’ αὐτοῦ ψυχὴ ἔστι τε καὶ ζῇ . αὕτη τοίνυν ἡ καὶ μεταβαλλομένη καὶ μένουσα , προἰοῦσά τε εἰς τὰ δεύτερα καὶ αὖθις εἰς τὴν ἀκραιφνῆ καὶ χωριστὴν ἀποκαθισταμένη οὐσίαν · ὁ δὲ μετεχόμενος ὑπ’ αὐτῆς νοῦς , μένων ἀεὶ ὡσαύτως ὅπερ ἐστίν , ὁρίζει τὰς παντοίας τῆς ψυχῆς καταστάσεις , ὡς καὶ τὸ φυσικὸν καὶ τὸ τῶν γενητῶν ὁριστικὸν εἶδος , ἀμέριστον ὃν καὶ μένον ὅπερ ἐστί , τῶν μεριστῶν καὶ παντοίως μεταβαλλομένων ὁριστικόν . ἀλλὰ νοῦς , φασίν , ἡ κρείττων ἐστὶ τῆς ψυχῆς οὐσία , περὶ δὲ νοῦ ποιεῖται τὸν λόγον ὁ Ἀριστοτέλης καὶ οὐ περὶ τῆς λογικῆς οὐσίας . καὶ πῶς , εἴ γε περὶ ψυχῆς ἡ πραγματεία , ἡ ἀρίστη τῆς ψυχῆς παρεῖται ζωὴ ἡ λογική ; πῶς δὲ ἀπὸ τῆς ἐσχάτης ἀρξάμενος τῆς θρεπτικῆς καὶ διὰ τῶν προσεχῶν ἀνιὼν διὰ τῆς αἰσθητικῆς καὶ φαντασίας οὐχὶ τῶν λογικῶν ἔχεται γνώσεων , εὐτάκτως ἀνιών , ὥσπερ καὶ φαίνεται πρῶτον μὲν τὴν κατὰ τὸ πρῶτον δυνάμει ἀτελῆ παραδιδούς , ἔπειτα τὴν καθ’ ἕξιν τελείαν , καὶ οὕτω τὴν κατὰ τὴν τῇ οὐσίᾳ σύνδρομον ἑστῶσαν ἐνέργειαν , ἀλλ’ ὑπερβὰς πᾶσαν τὴν λογικὴν περὶ τοῦ ἐξῃρημένου τῆς ψυχῆς φιλοσοφεῖ νοῦ , περὶ οὗ μηδὲ προὔκειτο λέγειν ; πῶς δὲ οὐ σαφῶς μόριον εἴρηται τῆς ψυχῆς τὸ νῦν εἰς θεωρίαν προκείμενον , ᾧ καὶ φρονεῖν εἴρηται ; λογικὴ δὲ γνῶσις ἀλλ’ οὐ τοῦ ὑπὲρ ψυχὴν νοῦ ἡ φρόνησις . καὶ πάλιν ἐπάγει “ λέγω δὲ νοῦν ᾧ διανοεῖται καὶ ὑπολαμβάνει ἡ ψυχή’’ · ὑπόληψις δὲ καὶ διάνοια λογικαὶ γνώσεις . ἀλλὰ νοῦν καλεῖ καὶ τὸν λόγον • διατείνει δὲ τὸ ὄνομα τοῦ νοῦ καὶ μέχρι τῆς φαντασίας . τὴν γοῦν δόξαν ἀπὸ τῆς φαντασίας διακρίνων γράφει “ ὅτι δὲ οὐκ ἔστιν ἡ αὐτὴ νόησις καὶ ὑπόληψις φανερόν • τοῦτο μὲν γὰρ τὸ πάθος ἐφ’ ἡμῖν ἐστι’’ , τὸ νοεῖν λέγων ἐκεῖνο τὸ φανταστικὸν τὸ πρὸ ὀμμάτων τιθέμενον , ὅταν βουλώμεθα , ὥσπερ οἱ ἐν τοῖς μνημονικοῖς τιθέμενοι καὶ εἰδωλοποιοῦντες · καὶ φαντασίαν αὐτὸ σαφῶς ὀνομάζει λέγων “ κατὰ δὲ τὴν φαντασίαν ὡσαύτως ἔχομεν ὥσπερ ἄν εἰ θεώμενοι ἐν ταῖς γραφαῖς τὰ δεινὰ ἢ θαρραλέα’’ ἐν τούτοις μὲν μόνην τὴν φαντασίαν νόησιν εἰπών , ὑπόληψιν δὲ τὴν λογικὴν γνῶσιν . κοινῇ δὲ ἀμφοῖν νοεῖν κατηγορῶν ἐφεξῆς · “ περὶ δὲ τοῦ νοεῖν ἐπεὶ ἕτερον τοῦ αἰσθάνεσθαι , τούτου δὲ τὸ μὲν φαντασία δοκεῖ εἶναι τὸ δὲ ὑπόληψις’’ τούτου λέγων τοῦ νοεῖν καὶ οὐχὶ τοῦ αἰσθάνεσθαι , ὡς δηλοῖ τὴν πρὸς τὴν αἴσθησιν τῆς φαντασίας ἐπάγων διαφοράν . ἀλλὰ καὶ μόνον τὸν λόγον καλεῖ νοῦν , ἀντιδιαιρῶν αὐτὸν πρὸς τὴν φαντασίαν , πολλὰ φάσκων κατὰ τὰς φαντασίας πράττειν τὰ ζῷ , “ τὰ μὲν διὰ τὸ μὴ ἔχειν νοῦν , οἷον τὰ θηρία , τὰ δὲ διὰ τὸ ἐπικαλύπτεσθαι τὸν νοῦν ἐνίοτε πάθεσιν ἢ νόσοις ἢ ὕπνῳ , οἷον οἱ ἄνθρωποι.’’ καὶ γὰρ ἔοικε καὶ πᾶν τὸ καὶ ἀφ’ ἑαυτοῦ εἰς ἐνέργειαν ἐγειρόμενον γνωστικὸν νοῦν προσαγορεύειν , ὅτε καὶ μέχρι φαντασίας αὐτὸν διατείνει , καὶ ἰδίως τὸν ψυχικὸν λόγον ὡς προσεχῶς κατὰ τὸν νοῦν ὁριζόμενον , καὶ οὐχ ἥκιστα ὅτε μὴ περὶ τὰ αἰσθητὰ στρέφεται ὁ λόγος καθὸ αἰσθητά , ἀλλ’ ἢ τὰ τούτων κατ’ οὐσίαν γνωριστικὰ εἴδη ἢ τὰ ἐν αὐτῇ τῇ λογικῇ οὐσίᾳ θεωρεῖ ἢ καὶ δι’ αὐτῶν πρὸς τὰ κρείττω ἀνατείνεται . τότε γὰρ ἐνεργείᾳ γίνεται νοῦς ὡς τὰ νοητὰ γινώσκων , οὐ τὰ αἰσθητὰ ὡς αἰσθητά , ὧν καὶ ἡ αἴσθησις ἀντιληπτική τότε γὰρ δυνάμει μόνον ἐστὶ νοῦς . ὁ μὲν οὖν Πλάτων’ καὶ ἐπὶ πάντων εἴωθεν ὁμωνύμως τά τε εἴδη καὶ τὰ κατ’ αὐτὰ εἰδοποιούμενα προσαγορεύειν • ὁ δὲ Ἀριστοτέλης , ὅταν μὲν μεριστὸν τὸ εἰδοποιούμενον ᾖ , φυλάττεται τὴν ὁμωνυμίαν διὰ τὴν πολλὴν τοῦ μεριστοῦ πρὸς τὸ εἶδος ἀμέριστον ὂν ἀπόστασιν , τὴν δὲ λογικὴν ψυχὴν ὡς μὴ μόνον ὁριζομένην ἀλλὰ καὶ ὅρον οὖσαν . μεταξὺ γὰρ ὡς τοῦ ἀμερίστου καὶ μεριστοῦ ἄμφω πὼς οὖσα οὕτω καὶ τοῦ ὅρου καὶ τοῦ ὁριζομένου ἀμφότερον ἐμφαίνουσα , τὸ μὲν ὡς ἀνελιττομένη , τὸ δὲ διὰ τὴν ἀεὶ κατὰ ὅρους μετάβασιν καὶ διὰ τὴν τῶν ἀνειλιγμένων πάντων εἰς ἓν συναγωγὴν ὡς παρισουμένη τῷ ὁρίζοντι νῷ . καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐν τῷ Εὐδήμῳ τῷ περὶ ψυχῆς αὐτῷ γεγραμμένῳ διαλόγῳ εἶδός τι ἀποφαίνεται τὴν ψυχήν , καὶ ἐν τούτοις ἐπαινεῖ τοὺς τῶν εἰδῶν δεκτικὴν λέγοντας τὴν ψυχήν , οὐχ ὅλην ἀλλὰ τὴν νοητικὴν ὡς τῶν ἀληθῶν δευ - τέρως εἰδῶν γνωριστικήν · τῷ γὰρ τῆς ψυχῆς κρείττονι νῷ τὰ ἀληθῆ εἴδη σύστοιχα . τούτων προδιωρισμένων τὴν Ἀριστοτελικὴν ἀναλαβόντες λέξιν σκοπώμεθα εἰ συμφωνεῖ αὐτῇ | τὰ προδιωρισμένα ἡμῖν . p . 429a 10 Περὶ δὲ τοῦ μορίου τῆς ψυχῆς , ᾧ γινώσκει τε ἡ ψυχὴ καὶ φρονεῖ , εἴτε χωριστοῦ ὄντος εἴτε καὶ μὴ χωριστοῦ κατὰ μέγεθος ἀλλὰ κατὰ λόγον , σκεπτέον , τίν’ ἔχει διαφορὰν καὶ πῶς ποτε γίνεται τὸ νοεῖν . Τὸν σκοπὸν τῶν προκειμένων ἀφορίζεται λόγων , ὅτι τε περὶ τῆς λογικῆς ἐν ἡμῖν ψυχῆς · αὕτη γὰρ μόριον τῆς ώς μιᾶς σὺν τῇ αἰσθητικῇ καὶ ὀρεκτικῇ καὶ θρεπτικῇ λαμβανομένης , καὶ οὐχὶ τέως κινητικῆς τῶν σωμάτων , ἀλλ’ ὡς γνωστικῆς τε καὶ πρακτικῆς . τὸ γὰρ φρονεῖν τῷ γινώσκειν προσθεὶς οὐ μόνον ὁποῖον τὸ γινώσκειν εἶπεν ἡρμήνευσεν , ἀλλὰ καὶ τὴν πρακτικὴν αὐτῆς ἐδήλωσεν ἀρετήν · οὐ γὰρ μόνον λογικὴ ἀλλὰ καὶ πρακτικὴ ζωὴ ἡ φρονοῦσα . ἀλλὰ καὶ τὴν πρέπουσαν τῇ λογικὴ ψυχῇ ληπτέον γνῶσιν , ἢ τοὺς οἰκείους ἀνελίττουσαν λόγους ἡ πρὸς τὰ κρείττω ἀνατεινομένην ἢ καὶ τῶν ὑφειμένων τὰ εἴδη καὶ ὅλως τὰς οὐσίας θεωροῦσαν , ἀλλ’ οὐ τὰ συμβεβηκότα · τούτων γὰρ καὶ ἡ αἴσθησις . τὸ δὲ εἴτε χωριστοῦ ὄντος εἴτε μὴ οὐ πρὸς τὸ σῶμα ἀκουστέον , εἴ γε καὶ πρότερον ἀνεφαίνετο , ὡς ὁ νοῦς εἴ τι συνέχει σῶμα καὶ πλάσαι χαλεπόν , καὶ εἰ γε καὶ νῦν εὐθὺς ἐπιφέρεται μηδὲ μεμῖχθαι αὐτὸν τῷ σώματι μηδὲ ὄργανόν τι αὐτῷ εἶναι ὡς τῷ αἰσθητικῷ , ἀλλὰ πρὸς τὰ εἰρημένα ἤδη τῆς ψυχῆς μόρια , τὸ θρεπτικόν , τὸ φανταστικόν . ἢ μᾶλλον , ἐπειδὴ τριχῶς , ὡς εἴρηται , αὐτὸ τὸ λογικῶς γινῶσκον παραδώσει , προτίθεται αὐτὸ καθ’ αὑτὸ τὸ φρονοῦν σκοπεῖν , εἴτε χωριστόν ἐστι κατὰ μέγεθος ἑαυτοῦ εἴτε μή , ἀλλὰ κατὰ λόγον · ὡς εἶναι τὴν ζήτησιν , πότερον τρεῖς εἰσιν ἐν ἡμῖν νοῖ ὡς καὶ χωριζόμεναι ἀλλήλων οὐσίαι ἢ εἷς μὲν ὁ νοῦς καὶ μία οὐσία , τῷ λόγῳ δὲ διαφορουμένη , ποτὲ μὲν εἰς ἑαυτὴν ὅλη ἐστραμμένη , ποτὲ δὲ ἔξω ῥέπουσα , καὶ αὕτη ἢ ἀτελὴς ἢ τελεία · ὡς εἰ καὶ διάφοροι αἱ οὐσίαι , ἀλλ’ οὐ χωριζόμεναι τῷ ὑποκειμένῳ , περὶ δὲ μίαν αἱ τρεῖς τὴν πρώτην συνιστάμεναι , διαφορούμεναι δὲ τῇ τοὐ ἑνὸς κατὰ διαφόρους λόγους ζωῇ . τὸ γὰρ σκεπτ·έον τίνα ἔχει διαφορὰν ὡμολογημένως οὐ πρὸς τὰς προειρημένας ἀναπέμπει ἡμᾶς ζωάς ( ἤδη γὰρ ὑπέμνησται ὡς ἐκείνων ἡ ὑπόληψις διενήνοχεν ) , ἀλλὰ μᾶλλον πρὸς τὰς ἐν αὐτῷ τῷ φρονεῖν διαφοράς , ὅπερ καὶ ὕστερον ποιήσει . ἐπεὶ δὲ οὐκ ἀεὶ τελείαν τὴν νόησιν ἡ ἡμετέρα ἔχει ψυχή , σκεπτέον καὶ πῶς ποτε γίνεται τὸ νοεῖν . διὸ ἀναγκαίως αὐτῷ πρότερον ὁ δυνάμει καὶ ἀτελὴς παρείληπται νοῦς · ἀπὸ γὰρ τοῦ ἀτελοῦς ἅπασα ἄρχεται γένεσις , καὶ διὰ μέσου τοὐ καθ’ ἕξιν τελείου ἐπὶ τὴν κατ’ ἐνέργειαν ἱσταμένην ἀποτελευτᾷ τελειότητα . p . 429 a 13 Εἰ δή ἐστι τὸ νοεῖν · ὥσπερ τὸ αἰσθάνεσθαι , ἢ πάσχειν τι ἄν εἴη ὑπὸ τοῦ νοητοῦ ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον . Οὐ περὶ παντὸς τοῦ νοεῖν λέγων τοιοῦτον αὐτὸ εἶναι οἷον τὸ αἰσθάνεσθαι . οὔτε γὰρ τὸ κατὰ τὴν ἕξιν τέλειον , ὅταν δύνηται ἐνεργεῖν δι’ αὑτοῦ , καὶ αὐτὸς τότε ἑαυτὸν δυνάμενος νοεῖν , ἐπειδὴ μήτε γνωστικὴ ἑαυτῆς ἡ αἴσθησις καὶ οὐδέποτε δι’ αὑτῆς ἄνευ τῆς τῶν αἰσθητῶν παρουσίας ἐγείρεται , οὔτε ἔτι μᾶλλον τὸ ἐν τῶ πάντα ποιεῖν ἐν τῷ πάντα γινομένῳ καὶ ἀναλογοῦν τῇ τέχνῃ , ὅπερ καὶ ἀπαθὲς σαφῶς λέγεται καὶ χωριστὸν καὶ τῇ οὐσίᾳ εἶναι ἐνέργεια , τοῦτο δὲ δυνάμει καὶ ὑλικὸν καὶ πάσχον ὑπὸ τοῦ νοητοῦ . οὐ δὴ οὖν περὶ παντός , ὡς ἀκούσαντες ἔνιοι κατηγοροῦσι τοῦ Ἀριστοτέλους ἐναντιολογίαν πρὸς ἑαυτόν , καὶ ἵνα δὴ μὴ δοκῇ τοῦτο πάσχειν , ταῦτα ἐπὶ τῆς ψυχῆς ἀκούοντες ἢ ἐπὶ τοῦ μετεχομένου ὑπὸ τῆς ψυχῆς νοῦ , τὸν δὲ ἀνάλογον τῇ τέχνῃ νοῦν τὸν ἀμέθεκτον καὶ ἐξῃρημένον φάσκοντες εἰρῆσθαι . καὶ γὰρ πᾶν τὸ ἐν τῇ πραγματείᾳ ταύτῃ προτεινόμενον εἰς σκέψιν γινώσκειν τε καὶ φρονεῖν σαφῶς μόριον εἴρηται τῆς ψυχῆς , καὶ νοῦς εἶναι ᾧ διανοεῖται καὶ ὑπολαμβάνει ἡ ψυχή , καὶ περὶ τοῦ κατὰ τὴν ἕξιν τελείου , ὅτι ποτὲ γίνεται ὡς ὁ ἐπιστήμων καὶ ποτὲ δύναται δι’ ἑαυτοῦ ἐνεργεῖν καὶ μανθάνειν τε καὶ εὑρίσκειν ·· ἅπερ ἅπαντα μόνῃ τῇ ἀνθρωπείᾳ προσήκει ψυχῇ . ἀλλὰ καὶ οὐ τὸν πάσχοντα μόνον , καὶ τὸν ποιοῦντα δὲ νοῦν ἐν τῇ ψυχῇ τίθεται · ἀνάγκη γάρ , φησι , καὶ ἐν τῇ ψυχῇ ὑπάρχειν ταύτας τὰς διαφοράς . διὸ καὶ ἕξει καὶ φωτὶ τὸν ἐν τῆ ψυχῇ ποιοῦντα ἀφομοιοῖ , ἵνα μᾶλλον κατὰ τὸν φωτίζοντα ὁ ὑπὲρ τὴν ψυχὴν ἑστήκῃ νοῦς . πρόκειται μὲν οὖν ἡ πᾶσα αὐτῷ πραγματεία , ὡς καὶ ἤδη εἴρηται , περὶ τῆς λογικῆς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τούτοις εἰπεῖν οὐσίας , ἣν δὴ νοῦν καλεῖ . τριχῶς δὲ τὸ νοεῖν αὐτῆς θεωρῶν ἀπὸ τοῦ ἐσχάτου ἄρχεται ὡς καὶ μάλιστα τοῖς ἀκούουσι γνωρίμου , καὶ ὡς αὐτὸ τοῦτο προτείνας εἰς ζήτησιν , ὅπως γίνεται τὸ νοεῖν ἐκ δὲ τοῦ ἀτελοῦς πᾶσα γένεσις . ἔσχατος δὲ ὁ ὑλικὸς καὶ τῶ πάντα πάσχειν καλούμενος , ὡς αὐτὸς ἐρεῖ , καὶ ἑτέρωθεν τελειούμενος , τῷ μή πω εἶναι τὰ νοητά , ἀλλὰ τῷ δέχεσθαι αὐτὰ τελειούμενος ὡς ἡ αἴσθησις τῷ δέχεσθαι τὰ αἰσθητά · διὸ καὶ ἀπεικάζεται τῇ αἰσθήσει . καὶ διὰ τοῦτο ἄρα καὶ ὑποθετικῶς προήνεγκε τὸν λόγον τῷ συναπτικῷ χρησάμενος συνδέσμῳ εἰ ὡς τὸ αἰσθάνεσθαί ἐστι τὸ νοεῖν , τουτέστιν εἰ ἐκεῖνο τὸ νοεῖν θεωρηθείη , ὃ ὡς τὸ αἰσθάνεσθαι τυγχάνει ὄν , οἷον τὸ τῆς ἐν αὑτῷ μονῆς καὶ πρὸς ἑαυτὸ ἐπιστροφῆς ἀφιστάμενον , ἔξω δὲ ῥέπον καὶ ἑαυτοῦ καὶ τῶν αὑτοῦ εἰδῶν , οὐ παντελῶς , ὡς μὴ καὶ μενόντων πῃ αὐτοῦ τε τοῦ νοεῖν καὶ τῶν ἐν αὐτῷ εἰδῶν , ἀλλοτριωθὲν <δὲ> διὰ τὴν ἔξω ῥοπὴν τε καὶ τῶν ἐν αὐτῷ εἰδῶν ὡς ἄλλο τὸ προ·ιὸν ὑπ’ ἄλλων τῶν μενόντων τελειοῦταί τε καὶ πληροῦται . μία γὰρ οὖσα ἡ ψυχὴ ἡ ἡμετέρα , ἡ λογική φημι , ἅμα τε μένει μία καὶ πληθύνεται ἐν τῆ πρὸς σῶμα ῥοπῇ , οὔτε μένουσα καθαρῶς οὔτε ἐξισταμένη παντελῶς , ἀλλὰ καὶ μένουσά πῃ καὶ προϊοῦσα ἀφ’ ἑαυτῆς καὶ τῷ ἑτεροιοῦσθαι πρὸς ἑαυτὴν ἀμυδροῦσα τὴν πρὸς ἑαυτὴν ταὐτότητα , καὶ τὴν ἐπιστροφὴν τὴν πρὸς ἑαυτὴν χαλῶσα τῇ πρὸς τὰ δεύτερα ῥοῇ , οὐχ οὕτω ῥεύσασα ὡς μὴ καὶ ἐπιστρέφειν πὼς · μετ’ ἐπιστροφῆς γὰρ πᾶσα ἡ λογικὴ συγκατάθεσις . ὡς καὶ ἤδη εἴρηται . ὁ δὲ κατὰ τὴν ἔξω ῥοὴν τῆς ψυχῆς νοῦς νοεῖ οὐ καθ’ ἑαυτὸν οὐδὲ ὑφ’ ἑαυτοῦ οὐδὲ δι’ αὑτοῦ , ἀλλ’ ὡς ἡ αἴσθησις ὑπὸ τοῦ αἰσθητοῦ , οὕτως αὐτὸς ὑπὸ τοῦ νοητοῦ καὶ τοῦ συστοίχου ἐκείνῳ νοῦ διεγειρόμενός τε καὶ πληρούμενος ὡς ἄλλος ὑπ’ ἄλλου διὰ τὴν τοὐ ῥεύσαντος πρὸς τὸν μείναντα ἑτερότητα . καὶ ταύτῃ πάσχειν τι ἄν εἴη τὸ κατὰ τὸν ῥεύσαντα νοεῖν ὡς ὑφ’ ἑτέρου πληρούμενον τὸ μὲν γὰρ τὶ πρόσκειται τῷ πάσχειν , ἵνα μὴ φθαρτικὸν τὸ πάσχειν ἀκούσωμεν . τὸ δὲ ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον ὡς καὶ τοῦ αἰσθητικοῦ διαφέρον πάθος . κυριώτερον γὰρ ἐκεῖ διὰ τὴν τοῦ ὀργάνου κίνησιν καὶ διὰ τὴν τῶν αἰσθητῶν παντελῆ πρὸς τὴν αἴσθησιν ἑτερότητα καὶ τὴν ἔξω ὕπαρξιν . ἐπὶ δὲ τοῦ νοεῖν οὔτε ἄλλο πάντῃ τὸ νοητὸν οὗτε ἔξω ἀλλ’ εἴσω , οὔτε σωματική τις γίνεται κίνησις , ἐπεὶ μηδὲ ὡς ὀργάνου δεῖ , ἀλλὰ κατὰ μόνην τὴν ὡς ὑφ’ ἑτέρου πλήρωσιν ἡ πάθη . ᾗ δὲ καὶ ὑφ’ ἑαυτοῦ πὼς διὰ τὴν μίαν τῆς ψυχῆς οὐσίαν , τοιοῦτόν τι ἕτερον , ὡς ἅμα μὲν ὁμοιότητα σῶζον πρὸς τὸ πάθος διὰ τὴν ὡς ἑτέρωθεν ἔνδοσιν , ἅμα δὲ ἕτερον ὂν τοῦ πάθους διὰ τὴν καὶ ὑφ’ . ἑαυτοῦ τελείωσιν . ὅθεν καὶ ζητεῖ ἡ ψυχὴ ὡς μὴ ἔχουσα καὶ εὑρίσκει τὰ πράγματα εἰς ἑαυτὴν βλέπουσα ὡς ἔχουσα . ἐπεὶ δὲ ἀπὸ τῶν ἐνεργειῶν ἐναργεστέρων οὐσῶν εἰς τὰς οὐσίας ἥμιν ἡ ἀναφορὰ , εἰκότως ἀπὸ τοὐ νοεῖν εἰς τὴν περὶ τῆς τοῦ οὕτω νοοῦντος ἡμᾶς προσβιβάζει θεωρίαν . οὐ μὴν ὡς ἐπὶ τοῦ αἰσθάνεσθαι τὰ αἰσθητὰ καὶ πρὸ τῆς αἰσθητικῆς ἐνεργείας , οὕτω καὶ τὰ νοητὰ πρὸ τοῦ ἐνεργεῖν προλαμβάνει , διότι τὸ νοητὸν κρυφιώτερον τοῦ κατὰ τὸν προιόντα νοῦν νοεῖν ὡς οὐσιωδέστερον , ὡς μονιμώτερον , ὡς ὅλως πρῶτον καὶ ἀκρότατον τῆς ψυχῆς · p . 429 a 15 Ἀπαθὲς ἄρα δεῖ εἶναι , δεκτικὸν δὲ τοῦ εἴδους · Ἐπειδὴ πάσχειν ἔφη τὸ δέχεσθαι καὶ ἑτέρωθεν ἔχειν τὰ γνωστά , εἰκότως ἀπαθὲς λέγει τὸ δεκτικὸν μὲν μήπω δὲ ἔχον . ὁρᾷ γὰρ τὴν προελθοῦσαν καὶ ἀφισταμένην ἑαυτῆς , καὶ ταύτην ἔτι ἀτελῆ λογικὴν ἡμῶν ζωήν , οἵα ἡ τῶν ἀνεπιστημόνων καὶ οὐδαμῇ τὰς τῶν πραγμάτων οὐσίας γινώσκειν ἰσχυόντων · ἐπεὶ γινώσκει γε καὶ τότε ἡ ψυχή , ἀλλὰ τὰ συμβεβηκότα καὶ ἐπακολουθοῦντα τῇ οὐσίᾳ , οὐχ ὡς ἡ αἴσθησις καὶ ἡ φαντασία τὰ ἄτομα , ἀλλὰ τὰ κοινά , λογικῶς περὶ αὐτὰ ἐνεργοῦσα καὶ τὸ πρὸς ἄλληλα αὐτῶν ἀκόλουθον ἢ ἀντίθετον , τὸ προηγούμενόν τε καὶ ἑπόμενον θεωροῦσα , ὡς πᾶσαι αἱ περὶ τὰ ἔνυλα τέχναι , ἤδη δὲ καὶ αἱ μαθηματικαὶ λεγόμεναι ἐπιστῆμαι · οὐδὲ γὰρ αὗται οὐσίας , ἀλλὰ σχήματα καὶ μεγέθη καὶ πάθας καὶ κινήσεις καὶ πρὸς ἄλληλα συμφωνίας ἐπισκοποῦσιν , οὐ τοὺς οὐσιώδεις αὐτῶν λόγους ἀδιάστατοι γὰρ καὶ ἡνωμένοι οὗτοι ) , ἀλλὰ τὰς ἐκβεβηκότως ἀπ’ αὐτῶν καὶ δι’ ἑτερότητος προελθούσας διαστάσεις καὶ μερισμούς . ἀλλ’ εἰ καὶ ταῦτα ἀπὸ τῶν εἰδῶν ἥκει , πῶς οὐχὶ καὶ ταῦτα ὁ ἔξω προελθὼν γνώσεται νοῦς κατά τινα τῶν εἰδῶν μέθεξιν , ἵνα καὶ μὴ μάτην ὑπάρχῃ τὰ νοητὰ ἐν τῇ ψυχῇ εἴδη , οὐδὲν εἰς τὸν νοῦν ἐνεργοῦντα ; ἢ ἐνεργήσει μὲν καὶ τότε , ἀλλ’ οὐχ ὡς νοητὰ οὐδὲ ὡς εἴδη . οὐσίαι γὰρ ἀμέριστοι καὶ ὅροι τὰ νοητὰ καὶ πᾶν εἶδος · μεταλαμβάνει δὲ ἐν τῇ ἀτελεῖ ἔξω ῥοπῇ τῶν νοητῶν εἰδῶν οὐχ ὡς οὐσιῶν οὐδὲ ὡς ἀμερίστων γνωστῶν , ἀλλ’ ὡς ἀποτελευτώντων εἰς μερισμὸν καὶ πάθη καὶ ὅλως τὴν ταῖς οὐσίαις ἐπακολουθοῦσαν φύσιν . εἰκότως ἄρα τὸ ἀπαθὲς αὐτοῦ ἑρμηνεύων ὡς μήπω μὲν ἔχον δεκτικὸν δέ , οὐχ ἁπλῶς ἔφη τοῦ γνωστοῦ ἀλλὰ τοῦ εἴδους , ὅπερ ἀμέριστός ἐστι καὶ οὐσιώδης ὅρος καὶ νοητός . νοῦς γὰρ ᾧ τοὺς ὅρους γινώσκομεν . p . 429 a 16 Καὶ δυνάμει τοιοῦτον ἀλλὰ μὴ τοῦτο . Οὺ γάρ , ἐπειδὴ μὴ ἤδη τέλειος ὁ ἔξω ῥέψας τῆς ψυχῆς νοῦς , καὶ πέφυκεν εἶναι ἀεὶ ἀτελής , ἀλλὰ καὶ τελειοῦσθαι δύναται , ὅτε , καίτοι μένων ἐν τῇ ἔξω ῥοπῇ , ὡς ὁ ἐπιστήμων κατὰ τὴν ἕξιν τελειοῦται , προβολὴν τῆς οὐσίας καὶ αὐτὴν ὑπάρχουσαν · διὸ καὶ αὐτὴ ἐν ἀποστάσει τῆς οὐσίας καὶ ἔξω . ταύτῃ μὲν οὖν δυνάμει , καὶ ὡς ἑτέρωθεν ὑποδεχόμενος καὶ ὡς ἔτι ἀτελὴς καὶ οὔπω δεδεγμένος . ἐπεὶ δὲ δευτέρως ἐστὶ νοῦς ὁ προελθὼν τοῦ κατ’ αὐτὴν τὴν πρώτην οὐσίαν , οὐδὲ τὸ ἐκείνῳ τῷ νῷ σύστοιχον ἀλλ’ ὑφειμένον καὶ τοιοῦτον , ἀλλ’ οὐκ αὐτό . ὀρθῶς ἄρα δυνάμει τοιοῦτον ἀλλὰ μὴ τοῦτο εἴρηται . p . 429 a 16 Καὶ ὁμοίως ἔχειν , ὥσπερ τὸ αἰσθητικὸν πρὸς τὰ αἰσθητά , οὕτω τὸν νοῦν πρὸς τὰ νοητά . Τοῦτο δηλαδὴ νοοῦν τὸ περὶ οὗ λόγος , ὅπερ καὶ πρόκειται σκοπεῖν καὶ προείρηται “ εἰ δὴ ἔστι τὸ νοεῖν ὥσπερ τὸ αἰσθάνεσθαι’’ , καὶ ἀφ’ οὗ γίνεται τὸ νοεῖν · ᾧ εὐλόγως ἐπάξει καὶ τὸν ἤδη γενόμενον οὕτως ἕκαστα , ὡς ὁ ἐπιστήμων λέγεται ὁ κατ’ ἐνέργειαν . ὁ δὴ μήπω γεγονὼς ὁμοίως ἔχει πρὸς τὰ νοητά , ὡς τὸ αἰσθητικὸν πρὸς τὰ αἰσθητά , αἰσθητικὸν καλῶν τὸ δυνάμενον μὲν αἰσθάνεσθαι , οὔπω δὲ αἰσθανόμενον · ὡς καὶ κατὰ τὸ ἑτέρωθεν τελειοῦσθαι καὶ κατὰ τὸ δυνάμει ὡμοιῶσθαι , καὶ πρός γε κατὰ τὸ μὴ αὐτὰ ἀλλὰ τοιαῦτα οἷα τὰ πρωτότυπα εἶναι τὰ ἐγγινόμενα . οὕτε γὰρ τὰ αἰσθητὰ αὐτὰ ἐν τῷ αἰσθητικῷ , ἀλλὰ τὰ τούτων εἴδη , συμβεβηκότων ὄντα εἴδη , οὔτε τὰ νοητὰ αὐτὰ ἐν τῷ νῷ τούτῳ , ἀλλὰ τοιαυτα · πλὴν ὅτι τὰ μὲν αἰσθητικὰ κρείττω τῶν αἰσθητῶν ὡς ζωτικὰ καὶ εἰς τὸ ἀμερὲς συναιρούμενα , τὰ δ·ὲ νοητικὰ ὑφεῖται τῶν νοητῶν ὡς εἴσω μενόντων προϊόντα εἰς τὰ ἔξω · καὶ ὅτι τὰ μὲν αἰσθητὰ πάντῃ ἕτερα τῶν αἰσθητικῶν , τὰ δὲ νοητὰ ἅμα ἕτερα καὶ ταὐτά οὐ γὰρ ἕτερος μόνον ἀλλὰ καὶ ὁ αὐτὸς ὁ ῥυεὶς τῷ μένοντι νῷ ) · καὶ ὅτι τὰ μὲν αἰσθητὰ διὰ μέσου τοῦ αἰσθητηρίου ἐγείρει τὸ αἰσθητικόν , εἰς τὸ αἰσθητήριον ποιοῦντα ἡ γὰρ αἰσθητικὴ ψυχὴ τῇ προβολῇ τῶν οἰκείων λόγων κατὰ τὸ εἶδος ἵσταται τῶν αἰσθητῶν ) τὰ δὲ νοητὰ ἀμέσως αὐτὸν τελειοῖ τὸν νοῦν , αὐτενεργήτως καὶ τοῦτον ἐκεῖθεν πληρούμενον . p . 429 a 18 Ἀνάγκη ἄρα , ἐπεὶ πάντα νοεῖ , ἀμιγῆ εἶναι , ὥσπερ φησὶν Ἀναξαγόρας , ἵνα κρατῇ . Δῆλον ὅτι καὶ ταῦτα περὶ τοῦ νῦν προκειμένου λέγεται νοῦ τοῦ καὶ προελθόντος καὶ ἔτι ἀτελοῦς . καὶ οὗτος οὐδέν ἐστι τῶν νοητῶν , ἀλλὰ πρὸς πάντα ὑπάρχει ἀμιγής , ἵνα πάντα κατὰ μέθεξιν νοῇ καὶ οὐ δι’ αὑτοῦ , ἀλλὰ διὰ τὴν ἑτέρωθεν τελειότητα · ἐπεὶ ὅ γε ὡς ὁ ἐπιστήμων ἕκαστα γινόμενος δι’ ἑαυτοῦ καὶ οὐκέτι ἀμιγής , ἀλλὰ ὢν ἕκαστα , καὶ μειζόνως ὁ κατὰ τὴν πρώτην τῆς ψυχῆς ἑστὼς οὐσίαν , καὶ τῇ οὐσίᾳ ὢν ἐνέργεια . ἀλλ’ ὁ κατὰ μετάληψιν ἑτέρων πάντα νοῶν ἀμιγής ἐστι πρὸς πάντα πρὶν νοεῖν · ὡς γὰρ ὕλη ὑπόκειται τοῖς οἷς νοεῖ , ἀνείδεον δὲ πάντῃ τὸ καθαρῶς ὑλικόν . διὸ οὐδὲ ἐπὶ τῶν σωμάτων συγχωροῦμεν ἕν τ·ι τῶν στοιχείων ἢ ὅλως τι εἰδοπεποιημένον εἶναι τὴν πρώτην ὕλην . ἔστι γάρ τις πρὸς ἄλληλα τοῖς εἴδεσιν ἀντίθεσις , δι’ ἣν τὸ καθ' ὁτιοῦν αὐτῶν οὐσιωμένον παραποδισθήσεται πρὸς τὴν τῶν λοιπῶν ὑποδοχήν , ἀντιmιράττοντος ἢ ἀντιφράξοντος τοὐ ἐνυπάρχοντος πᾶσιν αὐτοῖς . ἵνα οὖν κατακρατῇ καὶ εἰλικρινῶς ἕκαστα γνωρίζῃ ὁ τοιοῦτος νοῦς , ἀμιγὴς ἔστω πρὸς πάντα , ὥσπερ Ἀναξαγόρας φυλάττει ἀμιγῆ πρὸς τὰς ὁμοιομερείας τὸν νοῦν , ἵνα αὐτῶν πασῶν κρατῇ , οὗτος μὲν πάντα δημιουργῶν καὶ νοῶν ἐξῃρημένως , ὁ δὲ τῆς ψυχῆς ὑλικὸς οὗτος νοῦς ὑφειμένως , ἵνα ἀκωλύτως μετέχῃ πάντων . p . 429a21 Ὥστε μηδ’ αὐτοῦ εἶναι φύσιν μηδεμίαν ἀλλ’ ἢ ταύτην , ὅτι δυνατός . Τὸ ὥστε μηδ’ αὐτοῦ οὐχὶ καὶ ὡς τῆς ὕλης ἀκουστέον . ἐκείνη μὲν γὰρ ἀνείδεος , κατ’ αὐτὸ μόνον τὸ δεκτικὸν τῶν σωματικῶν εἰδῶν οὐσιωμένη , ὁ δὲ νοῦς οὗτος κατὰ τὴν λογικὴν οὐσίωται καὶ αὐτὸς ψυχὴν καὶ γινώσκει τὰ αἰσθητά , ὡς εἴρηται . ἀλλ’ οὐχὶ καὶ ὡς τῆς αἰσθήσεως μηδεμίαν ἐχούσης φύσιν νοητέον ἐπὶ τοῦ μηδὲ αὐτοῦ · καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς καὶ ἡ αἴσθησις ἰδίας ἔχουσί τινας φύσεις . ἀλλὰ τὸ μὲν ῥητὸν καταστῆσαι χρὴ μεταθέντας τὸ αὐτοῦ ὧδέ πὼς · ὥστε μηδὲ εἶναι φύσιν αὐτοῦ μηδεμίαν , ἵνα μὴ καὶ ἄλλο τι αὐτῷ ὡς ὅμοιον συμπαραλαμβάνειν ἀναγκαζώμεθα . τὸ δὲ μηδεμίαν αὐτοῦ εἶναι φύσιν ἀληθές , εἰ φύσιν ἀκούοιμεν τὴν νοητήν τε καὶ νοεράν . οὔτε γὰρ νοεῖ οὔτε νοεῖται κατ’ ἐνέργειαν , ἀλλὰ μόνον ἐστὶ πρὸς ἄμφω δυνάμει πρὶν νοεῖν , ἕως ἄν ἀτελὴς ἦ . κἄν γὰρ τὰ αἰσθητὰ γινώσκῃ , ἀλλ’ οὐ τὰ νοητά , ἅ εἰσιν οὐσιώδεις ὅροι οὐδὲ νοῦς οὖν ἐστιν , ἐπειδὴ νοητῶν γνῶσις ὁ νοῦς , νοητὰ δὲ ὅσων μὴ αἴσθησις γνωριστική · ἐπεὶ καὶ διαιρεῖν εἰς δύο τὰ ὄντα εἰώθαμεν , εἰς νοητά τε καὶ αἰσθητά . εἰκότως ἄρα καὶ καλεῖσθαι λέγει τὸν τοιοῦτον τῆς ψυχῆς νοῦν , ὡς μήπω ὄντα διὰ τὸ μὴ ἐνεργείᾳ εἶναι , καλούμενον δὲ ὅμως διὰ τὸ δυνάμει εἶναι νοῦν μόνον καὶ μηδὲν εἶναι τῶν νοητῶν εἰδῶν , ἅπερ ὄντα λέγει ὡς κυρίως ὄντα ἐνεργείᾳ , πρὶν νοεῖν · νοῶν γὰρ κατά τι πάντως ὁρίζεται τῶν νοητῶν καὶ ἔστιν οἷον τὸ νοούμενον . p . 429a23 Λέγω δὲ νοῦν , ᾧ διανοεῖται καὶ ὑπολαμβάνει ἡ ψυχή . | ’Ev γὰρ ταῖς διεξοδικαῖς τοῦ λόγου μεταβάσεσιν , ἃς ἀπὸ τοῦ διανύειν 64r γνωστικῶς ἡ διάνοια δηλοῖ , καὶ ἐν τῇ κατά τινα ἀπόστασιν θεωρίᾳ , ἣν ἡ ὑπόληψις σημαίνει , τό τε ἀτελὲς ἐπισυμβαίνει ποτέ , ὡς μηδὲν νοεῖν , καὶ τὸ 64r καθ’ ἕξιν τέλειον , ὅτε δύναται καὶ τἄλλα δι’ ἑαυτοῦ καὶ αὑτὸν νοεῖν . p . 429a24 Διὸ οὐδὲ μεμῖχθαι εὔλογον αὐτὸν τῷ σώματι · ποιός τις γὰρ ἄν γένοιτο , ἢ θερμὸς ἢ ψυχρός , κἀν ὄργανόν τι εἴη ὥσπερ τῷ αἰσθητικῷ · νῦν δὲ οὐδέν ἐστιν . Ἐπειδὴ δυνάμει μόνον εἶπε τὸν εἰρημένον νοῦν καὶ μηδὲν εἶναι ἐνεργείᾳ τῶν ὄντων καὶ μηδεμίαν εἶναι φύσιν αὐτοῦ ἀλλ’ ἢ μόνον ὅτι δυνατός , εὐλαβήθη οὐχὶ μὴ ἀνούσιον ἢ ἄζων αὐτὸν ὑποπτεύσωμεν ( ζωὴ γὰρ πάντως καὶ οὐσία ἡ γινώσκειν τε καὶ φρονεῖν δυναμένη καὶ τῶν νοητῶν γνωστικῶς μεταλαγχάνειν εἰδῶν ) οὐ τοῦτο οὖν εὐλαβήθη , ἀλλὰ μὴ σωματοειδής τις ὑπονοηθῇ εἶναι ζωὴ καὶ οὐσία , διότι ἐν σώμασι μάλιστα τὸ δυνάμει καὶ ἀτελὲς καὶ αἱ μεταβολαί , δείκνυσιν αὐτὸν πάσης ἀχωρίστου σωμάτων ζωῆς ἐξῃρημένον . διττὴ δὲ ἡ ἀχώριστος , ἥ τε αὐτὸ εἰδοποιοῦσα τὸ ζωτικὸν ὄργανον , καθ’ ἣν ζῶν ἐστιν , καὶ ἡ ὡς ὀργάνῳ τῷ ἤδη ζῶντι σώματι χρωμένη ὡς ὁ πλωτὴρ τῇ νηί , καθ’ ὅσον χρῆται , ἀχώριστος οὖσα · οὐδετέρα πρὸς τὰ νοητὰ δυναμένη συναρμόζεσθαι , ὅτε ἡ τοῦ ὀργάνου ζωὴ καὶ μεμιγμένη τῷ σώματι καὶ συμπεφυρμένη ταῖς ἐν αὐτῷ ποιότησι . τό τε γὰρ σῶμα καὶ τῶν φυσικῶν ὑφεῖται εἰδῶν καὶ μειζόνως τῶν νοητῶν , αἵ τε παθητικαὶ ποιότητες πάσης ἐκβεβηκυῖαι οὐσίας πόρρω τῶν νοητῶν ἀποπεπτώκασιν · ὥστε καὶ ἡ ταύταις συμπεφυρμένη ζωὴ καὶ τῷ σώματι μεμιγμένη οὐκ ἄν ποτε τοῖς νοητοῖς συναρμοσθείη . τὸ γὰρ ὅλον τοῦ σώματος γινομένη , ὅπερ ἡ μῖξις δηλοῖ , καὶ τοῦ κοινῇ ὁριστικοῦ τῶν γενητῶν εἴδους ἀπο̣λείπεται , οὔπω λέγω τῶν ἐξῃρημένων • ἀπολείπεται δὲ καὶ τῆς πρὸς αὑτὴν ἐπιστροφῆς , ὡς μὴ δύνασθαι ἑαυτὴν νοεῖν . καὶ ἔτι μᾶλλον ἡ τῶν ποιοτήτων ἀνάπλησις τὸ ἀνεπιτήδειον αὐτῆς πρὸς νοερὰν ἐνέργειαν καὶ τὸ πρὸς νοητὰ εἴδη ἀνάρμοστον ἐπιδείκνυσι . τὸν γὰρ οὐσιῶν εἰδητικῶν ἀντιληψόμενον λόγον καθαρεύειν δεῖ τῶν συμβεβηκότων καὶ μάλιστα τῶν ἐσχάτων , οἷαι αἱ παθητικαὶ ποιότητες , καὶ ἀμιγῆ πρὸς σῶμα εἶναι , ἵνα καὶ νοῇ τὰ ἀμέριστα καὶ πρὸς ἑαυτὸν ἐπιστρέφειν ἰσχύῃ . ἀλλὰ πόθεν , ὅτι οὐδέν ἐστιν αὐτῷ ὄργανον , ὥστε παντελῶς εἶναι χωριστὸν σωμάτων ; ἢ τοῦτο ὕστερον ἐναργῶς ἐπιδείξει μικρὸν προελθών , ὅταν τὸ διάφορον τῆς ἀπαθείας τοῦ νοῦ καὶ τοῦ αἰσθητικοῦ ἐμφαίνῃ . p . 429a27 Καὶ εὖ δὴ οἱ λέγοντες τὴν ψυχὴν τόπον εἰδῶν . ἐπαινεῖ τοὺς τόπον εἰδῶν τὴν ψυχὴν ἀποφηναμένους , καὶ ἅμα μὲν δηλῶν , ὡς οὐ περὶ τοῦ μετεχομένου ὑπὸ ψυχῆς νοῦ ἦν ὁ λόγος αὐτῷ ( ἐκεῖνος γὰρ οὐ ψυχὴ ἀλλὰ κρείττων οὐσία ) , ἅμα δέ , ὅτι εἴδη οὐ τὰ συμβεβηκότα καλεῖ ( τούτων γὰρ καὶ ἡ αἰσθητικὴ δεκτική ) , ἀλλὰ τὰς καθ’ αὑτὰς οὐσίας ἢ πάντῃ ἑαυτῶν οὔσας , ᾗ καθ’ αὑτὰ ὁριζόμενα οὐσιοῦται . τόπος δὲ ὡς δεκτικὴ ἐπικτήτως καὶ ἔξωθέν πὼς , ἵνα σώζηται ἡ πρὸς τὸν σωματικὸν τόπον ἀναλογία . εἰ δὲ τοῦτο , οὐδὲ ἡ νοητικὴ ὅλη ἔσται τόπος , ἀλλ’ ἡ εἰρημένη καὶ ὅλως ἡ ἔξω ῥυεῖσα , ἐπεὶ ἥ γε μένουσα ἔστι τὰ σύστοιχα αὐτῇ εἴδη ἀλλ’ οὐ δέχεται , καὶ δυνάμει ἀλλ’ οὐκ ἐντελεχείᾳ ἡ ἀποστᾶσά πὼς ἑαυτῆς , ἡ δὲ εἰς ἑαυτὴν ὅλη στραφεῖσα καὶ κατὰ τὴν ἑαυτῆς στᾶσα οὐσίαν οὐ δυνάμει ἔτι ἀλλ’ ἐνεργείᾳ , μᾶλλον δὲ ἡ ἐνέργεια αὐτή . p . 429a29 Ὅτι δ’ οὐχ ὁμοία ἡ ἀπάθεια τοῦ αἰσθητικοῦ καὶ τοῦ νοητικοῦ , φανερὸν ἐπὶ τῶν αἰσθητηρίων καὶ τῆς αἰσθήσεως . Βούλεται μὲν διὰ τούτων ἐπιδεῖξαι τὸ προειρημένον , ὅτι οὐδέν ἐστιν ὄργανον ἐν τῇ τῶν νοητῶν εἰδῶν θεωρίᾳ · δείκνυσι δὲ ἐκ τῆς πρὸς τὴν αἴσθησιν τοῦ νοῦ παραβολῆς , ἵνα διὰ τῆς αἰσθήσεως γνόντες , τί πάσχει πᾶν τὸ δι’ ὀργάνου τι γινῶσκον , ἀπηλλαγμένον δὲ τοὐ πάθους ὁρῶντες τὸ νοητικόν , καὶ τῆς δι’ ὀργάνου θεωρίας ἐξῃρημένον αὐτὸ θώμεθα . ἀπάθειαν δὲ καλεῖ τὴν ἐν τῷ δεκτικῷ τινος οὕπω γεγονυῖαν ὑποδοχήν . εἰ τοίνυν μὴ ὁμοία ἡ ἔν τε τῷ αἰσθητικῷ καὶ τῷ νοητικῷ ἀπάθεια , οὔτε τὸ δεκτικὸν ἐν ἀμφοτέροις ὅμοιον οὔτε ἡ ὑποδοχή . τίς οὖν ἡ ἀνομοιότης ; ὅτι ἡ μὲν τοῦ αἰσθητικοῦ ὑποδοχὴ μετὰ τροπῆς τινος καὶ μεταβολῆς καὶ σωματικῆς ἐγγίνεται πείσεως ( παθεῖν γάρ τι δεῖ τὸ αἰσθητήριον ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν , εἰ ἐνεργεῖν μέλλοι ἡ αἴσθησις ) , ἡ δὲ τοῦ νοητικοῦ ἄτρεπτος καὶ κατ’ οἰκείαν ἐνέργειαν ἡ μετάληψις . τῷ τοῦτο δῆλον ; ὅτι ἡ μὲν αἴσθησις σφοδροῦ τινος ἀντιλαμβανομένη ἰδίου αἰσθητοῦ , οἷον λαμπροῦ χρώματος ἡ ὄψις , ἀδυνατεῖ παραυτίκα τῶν ἀμυδροτέρων ἀντιλαμβάνεσθαι , ὁ δὲ νοῦς οἷός . τε ἐκ τῆς τῶν σφόδρα νοητῶν θεωρίας ( τοιαῦτα δὲ ὅσα εἰδικώτερα καὶ οἱ ἐπαναβεβηκότες ὅροι καὶ κρείττους τελειότητες καὶ οὐσίαι καθαρώτεραι ) καὶ τὰ ἐλάττω νοητὰ νοεῖν , καὶ μᾶλλον οἷός τε ἢ πρὶν νοῆσαι τὰ μείζω · ἐπιρρώννυται γὰρ ἡ νόησις ἐκ τῆς τῶν κρειττόνων θεωρίας πρὸς τὴν τῶν δευτέρων γνῶσιν , ὅθεν ἀρίστη ἡ ἐκ τῶν ἀρχῶν καὶ αἰτίων γνῶσις τῶν ἀρχομένων τε καὶ αἰτιατῶν . τί οὖν τὸ τῆς διαφορᾶς αἴτιον ; | ὅτι τὸ μὲν αἰσθητικὸν οὐκ ἄνευ σώματος ἐνεργεῖ καὶ δέχεται τὰ εἴδη , ἐν τῇ ὑποδοχῇ διακρινομένου ἢ συγκρινομένου καὶ ὅλως σωματικὴν ὑπομένοντος πάθην τοῦ ὀργάνου , καὶ ἐναργέστατα πληττομένου ἐν ταῖς τῶν σφόδρα αἰσθητῶν μεταλήψεσι · μειζόνως οὖν φέρε διακεκριμένον τὸ αἰσθητήριον ὑπὸ τοῦ ἔλαττον διακρίνοντος ἀπαθὲς μένον οὐ κινεῖ τὴν περὶ αὐτὸ τῆς αἰσθητικῆς ζωῆς ἐνέργειαν • ὁ δὲ νοῦς χωριστὸς ὢν παντὸς σώματος οὐδὲν δεῖται τροπῆς ἢ σωματοειδοῦς πείσεως · διὸ οὐδὲ παραποδίζεται πρὸς τὴν τῶν ὑφειμένων θεωρίαν , κατὰ καθαρὰν ἴδιον ἐνέργειαν καὶ τὰ ἀπὸ τῶν κρειττόνων ἥκοντα ὑποδεχόμενος , καὶ οὐ πάσχων τὸ σῶμα ἀλλ’ ἐνεργῶν τὰ διάφορα πάσχειν λεγόμενος . p . 429 b5 Ὅταν δ’ οὕτως ἕκαστα γένηται , ὡς ὁ ἐπιστήμων λέγεται ὁ κατ’ ἐνέργειαν . Ὁ ἀφιστάμενός πὼς ἑαυτοῦ καὶ εἰς τὸ ἔξω προιὼν νοῦς ὁτὲ μὲν ὅλος περὶ τὰ αἰσθητὰ στραφεὶς καὶ οὐδαμῇ τῶν εἰδῶν οὔτε τῶν οὐσιῶν ἐπαίων , ἅπερ λόγῳ καὶ τῷ κρείττονι νῷ ἐστι καταληπτά , τῇ δὲ αἰσθήσει οὕ ( καὶ διὰ τοῦτο λέγεται νοητά , ἐπειδὴ καὶ τὸν λόγον νοῦν προσαγορεύει ) , δυνάμει ὢν νοῦς καὶ ἀτελὴς καὶ ὑλικός , ὡς ἐπιτήδειος μὲν πρὸς ὑποδοχὴν τῶν νοητῶν εἰδῶν καὶ τῆς τούτων νοήσεως , οὔπω δὲ δεξάμενος , ὁτὲ δὲ ἤδη τέλειος καὶ τῶν νοητῶν εἰδῶν πλήρης , ὡς οἷόν τε τῷ προελθόντι νῷ , οὐχ ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν τελειούμενος , ἀλλὰ τούτοις μὲν ὡς ἐσχάτοις ἴχνεσι τῶν εἰδῶν ἐπιβαίνων , ἐντεῦθεν δὲ ἐπὶ τὴν αὐτῶν τῶν εἰδῶν ζήτησιν ἐγειρόμενος τῇ εἰς ἑαυτὸν συννεύσει , καὶ ταύτῃ τῇ μενούσῃ τῆς ψυχῆς καὶ πρωτίστῃ συναπτόμενος οὐσίᾳ , τελειοῦται ὑπὸ τῶν ἐν αὐτῇ μενόντων εἰδῶν καὶ ὑπὸ τῆς ἡνωμένης ἐκείνῃ γνώσεως , οὐ γινόμενος μὲν ὅπερ ἡ οὐσιώδης αὐτῆς νόησις οὐδὲ αὖ τὰ ἐν τῇ οὐσίᾳ αὐτῆς μένοντα εἴδη , κατὰ δὲ τὰ προσεχῶς αὐτῶν ἐξηρτημένα καὶ κατὰ τὴν συναπτομένην τῇ οὐσιώδει γνῶσιν πληρούμενός τε καὶ τελειούμενος , ἅμα τε ὡς ὑφ’ ἑτέρων τῶν μενόντων , ᾗ προῆλθεν ἑτεροιωθείς , ἅμα δὲ ὑφ’ ἑαυτοῦ , ἐπειδὴ εἷς πὼς καὶ ὁ αὐτὸς μένει τε καὶ πρόεισι . καὶ ἡ τελειότης τοίνυν ἐν τῷ προελθόντι οὐχ οἵα ἡ οὐσιώδης , ἀλλὰ κατὰ προβολὴν καὶ δευτέρα μετὰ τὴν οὐσιώδη καὶ κατὰ ἕξιν · περὶ γὰρ τὴν οὐσίαν ἀλλ’ οὐκ οὐσία ἡ ἕξις . ἀπὸ οὖν τῶν ὑστέρων ἐπὶ τὰ πρῶτα ἐν τῇ περὶ τῶν οἷον μερῶν τῆς ψυχῆς θεωρίᾳ διὰ τῶν προσεχῶν ἀνιὼν ὁ φιλόσοφος ἀπὸ τοῦ ὑλικοῦ καὶ ἀτελοῦς καὶ δυνάμει μέτεισιν ἐπὶ τὸν προιόντα μὲν καὶ αὐτόν , τελειωθέντα δὲ τὴν κατὰ προβολὴν τελειότητα νοῦν , ὃς ἕκαστα λέγεται γίνεσθαι ὡς ὁ κατ’ ἐνέργειαν ἐπιστήμων δηλαδὴ ἄνθρωπος . τοῦτο μὲν οὖν , ἵνα μηδὲ ἐπὶ τοῦ οὕτω τελείου νοῦ τὴν ἐνέργειαν ἢ τὴν αὐτὴν τῇ ἕξει ἢ ἀεὶ ἑπομένην τιθῶμεν · ἀλλ’ ὡς ἔχει ὁ κατ’ ἐνέργειαν ἐπιστήμων , τουτέστιν ὁ ἤδη τελείαν ἀπειληφὼς τὴν ἕξιν , οὐκ ἀεὶ δὲ κατ’ αὐτὴν ἐνεργῶν , οὕτω καὶ τὸν προελθόντα τέλειον ὑποτιθώμεθα νοῦν , διὰ τὴν πρόοδον ὥσπερ αὐτὸς ἀπομερίζεται τῆς οὐσίας , οὕτω καὶ τὴν ἐνέργειαν μεριζομένην τῆς ἕξεως ἔχοντα , καὶ οὐδὲ ὡς ἑπομένην ἀεὶ ἀλλὰ ποτέ , διὰ τὸ ποτὲ καὶ αὐτὸς τελειοῦσθαι . οὐκοῦν καὶ τὸ ἕκαστα ὀρθῶς ἐπ’ αὐτοῦ εἴρηται διὰ τὴν διῃρημένην ἐν αὐτῷ συναγωγὴν τῶν εἰδῶν , τὸ δὲ γίνεσθαι διά τε τὴν ἑτέρωθεν καὶ τὴν οὐκ ἀίδιον ἀλλὰ ποτὲ τελειότητα . p . 429 b 7 Τοῦτο δὲ συμβαίνει , ὅταν δύνηται ἐνεργεῖν δι’ αὑτοῦ . Τὸ δύνασθαι ἐνεργεῖν δι’ αὑτοῦ ἴδιον τοῦ προελθόντος μὲν τελείου δὲ νοῦ . ὁ γὰρ ὑλικὸς νοῦς τελειοῦται μὲν καὶ ὑφ’ ἑαυτοῦ , ᾗ εἷς καὶ ὁ αὐτός ἐστιν ὅ τε μένων · καὶ ὁ προιὼν τῆς ψυχῆς νοῦς , οὐ μὴν ἐνεργεῖν δύναται καὶ γινώσκειν καθ’ ἑαυτὸν τὰ νοητά , ἕως ἄν ᾖ ἀτελής , ἀλλὰ τελειωθείς , ὅς ἐστιν ὁ νῦν εἰς θεωρίαν προκείμενος . οὐ μὴν οὐδ’ ὁ οὐσιώδης τῆς ψυχῆς νοῦς δύναται δι’ ἑαυτοῦ ἐνεργεῖν · οὐ γὰρ ἐν τῷ δυνάμει , ἀλλ’ ἐν τῷ ἤδη ἐνεργεῖν αὐτῷ τὸ εἶναι . οὗτος δὲ ἐν δυνάμει διὰ τὸ μὴ ἀεὶ ἐνεργεῖν , διὸ καὶ αὐτὸς δυνάμει πὼς καὶ ὡς μὴ ἀεὶ ἐνεργῶν καὶ ὡς ἑτέρωθεν τελειωθείς , καθάπερ καὶ τὸ ἤδη ζῶν σῶμα δυνάμει ζωὴν ἔχειν λέγεται διὰ τὴν ἐπίκτητον τῆς ζωῆς μετάληψιν οὐ μόνον ἑτέρωθεν ἀλλὰ καὶ ποτὲ ἐνδιδομένην , ἀλλ’ οὐχ ὁμοίως καὶ πρὶν μαθεῖν ἢ εὑρεῖν , οἷος ἦν ὁ ἀτελὴς νοῦς · ἐκεῖνος γὰρ καὶ πρὸς αὐτὴν τὴν τελείωσιν δυνάμει ἦν καὶ τὴν πρὸς τὸ τελειοῦν ἑτερότητα πλείονα καὶ ἐναργεστέραν διέστηκεν . p . 429 b 9 Καὶ αὐτὸς δὲ αὑτὸν τότε δύναται νοεῖν . Οὐ κατὰ συμβεβηκὸς τῷ τὰ νοητὰ ἔχειν καὶ εἶναί πὼς ὁ αὐτὸς τοῖς νοουμένοις εἴδεσιν , ὡς προηγουμένως τὰ εἴδη ἀλλ’ οὐχ ἑαυτὸν νοῶν , ὡς ὁ Ἀλέξανδρος βούλεται , καὶ ἑαυτὸν δὲ νοῶν προηγουμένως · ἐπεὶ πόθεν ἢ ὁ Ἀλέξανδρος ἢ ἡμεῖς περὶ αὐτοῦ τι γράφομεν , μὴ νοοῦντος ἑαυτόν , καὶ τὴν νόησιν καὶ τὴν ζωὴν καὶ τὴν οὐσίαν ἑαυτοῦ , ἵνα καὶ νοῦς ᾖ ἀλλὰ μὴ αἴσθησις , πρὸς ἄλλα ἀποτεινόμενος καὶ τῇ πρὸς αὐτὰ ἀποτάσει ἑαυτοῦ συναισθανόμενος ; καὶ γὰρ οὐ μόνον ἐστὶ νοῦς ἀλλὰ καὶ νοητός , ὥσπερ τὰ ἄλλα νοητὰ εἴδη μεταλαγχάνων ἐκ τῶν οὐσιωδῶν τῆς ψυχῆς , οὕτω καὶ νοῦς καὶ νοητός [ τε ] ὑπὸ τοὐ οὐσιώδους νοεροῦ τε καὶ νοουμένου γινόμενος . ἀλλ’ οὐδέν , φησὶν ὁ Ἀλέξανδρος , αὐτὸ | ὑφ’ ἑαυτοῦ πάσχει · τὸ δὲ νοεῖν ἐν 65r τῷ πάσχειν τὸν νοῦν ὑπὸ τοὐ νοητοῦ εἶναι ἐδόκει . οὐχ ἀπλῶς , ἀλλὰ τὸ τῶ αἰσθάνεσθαι ὅμοιον καὶ ὃ ἑτέρωθέν πὼς τελειοῦται , κἂν αὐτενεργήτως τὴν ἑτέρωθεν παραδέχηται τελειότητα . πάσχει οὖν καὶ ὁ ὑλικὸς νοῦς καὶ ὁ ἤδη κατὰ τὴν προβολὴν τελειωθείς , ᾗ ὑπὸ τοῦ οὐσιώδους τελειοῦται νοητοῦ , καὶ ὡς νοῦς καὶ ὡς νοητὸς γινόμενος · ἅπαξ δὲ τελειωθεὶς αὐτὸς ἑαυτὸν καὶ τὰ ἐν αὐτῷ εἴδη νοεῖ ἀπαθῶς κατ’ ἐνέργειαν τελείαν . τὸ γὰρ πάθος ἦν ἐν τῇ ἑτέρωθεν μεταλήψει καὶ πληρώσει , ἀλλ’ οὐκ ἐν τροπῇ τινι . p . 4291b10 Ἐπεὶ δ’ ἄλλο ἐστὶ μέγεθος καὶ τὸ μεγέθει εἶναι καὶ ὕδωρ καὶ τὸ ὕδατι εἶναι · οὕτω δὲ καὶ ἐφ’ ἑτέρων πολλῶν , ἀλλ’ οὐκ ἐπὶ πάντων · ἐπ’ ἐνίων γὰρ ταὐτόν ἐστι τὸ σαρκὶ εἶναι καὶ σάρκα · ἡ ἄλλῳ ἢ ἄλλως ἔχοντι κρίνει . Ὁ σκοπὸς αὐτῷ ἐν τούτοις τοῦ προελθόντος μὲν ἀπὸ τῆς οὐσιώδους μονῆς , τελειωθέντος δὲ καθ’ ἕξιν ὑπὸ τῆς οὐσιώδους ἐν τῇ ψυχῇ τελειότητος διαφόρους παραδοῦναι νοήσεις , τὴν μὲν τῶν συνθέτων καὶ μεριστῶν οὐσιῶν , τὴν δὲ τῶν ἁπλῶν καὶ ἀμερίστων , ἵνα καὶ ταύτῃ διακρίνῃ τὴν οὐσιώδη τῆς ψυχῆς θεωρίαν , μένουσαν , ὡς οἷόν τε αὐτῇ , ἐν τοῖς ἁπλοῖς καὶ ἀμερίστοις , ὥσπερ ὁ κρείττων τῆς ψυχῆς νοῦς οὐ μεταβαίνων ἀπὸ τῶν εἰδῶν ἐπὶ τὰ εἰδοποιούμενα , ἵνα καὶ ταῦτα γνῷ , ἀλλ’ ἐν αὐτῇ τῆ εἰδῶν νοήσει ὡς ἐξ αἰτίων καὶ τὰ εἰδοποιούμενα καὶ τὰ τούτοις ἐπισυμβαίνοντα καὶ ἀπλῶς εἰπεῖν καὶ τὰ αἰτιατὰ πάντα καὶ τὴν τῶν ἐσχάτων αὐτῶν δεκτικὴν ὕλην καὶ τὰ ὁπωσοῦν αὐτοῖς παρυφιστάμενα κατὰ τὴν αἰτιώδη γινώσκει νόησιν , ᾗ ἐν τοῖς εἴδεσιν αἰτιωδῶς προείληπται τὰ αἰτιατά . ὃν δὴ καὶ ἡ εἰς τὴν οὐσίαν ἑαυτῆς ἀναδραμοῦσα ψυχή , ὡς οἷόν τε αὐτῇ , μιμεῖται ἅτε συμφυῶς αὐτῷ συνημμένη , ἐν τοῖς ἀκροτάτοις ἑαυτῆς μένουσα λόγοις καὶ εἰς τὸ ἔξω οὐδαμῇ προἰοῦσα , συναπτομένη δὲ καὶ τοῖς ἐν τῷ νῷ εἴδεσι , καὶ ἐν τούτοις καὶ αὕτη τὰ αἰτιατὰ κατὰ τὴν αἰτιώδη θεωρεῖ ἁπλότητα . οὐ μὴν ἔτι ἡ ἀφ’ ἑαυτῆς προἰοῦσα ψυχή , κἂν ἤδη τελείαν ἐνστήσηται τὴν θεωρίαν , μένει ἐν τῇ εἰδητικῇ ἁπλότητι , ἀλλὰ διὰ μὲν τὴν ἐκ τῆς οὐσίας ἐνδοθεῖσαν τελειότητα καὶ τὴν πρὸς αὐτὴν ὡς ἑτέρας πὼς πρὸς ἑτέραν συναφήν οὐ γὰρ καθ’ ἕνωσιν ) ἐπιβάλλει τοῖς εἴδεσιν , εἰ καὶ πορρώτερον ᾖ ἡ ἐν αὑτῇ εἰλικρινῶς μείνασα , διὰ δὲ τὴν ἔξω πρόοδον οὐκ ἐκ μόνων τῶν αἰτίων ἀλλὰ καὶ συστοίχως αὐτοῖς ἐπιβάλλει τοῖς αἰτιατοῖς τοῖς προελθοῦσι προελθοῦσα · αἰσθήσει μὲν τὰ αἰσθητά , λογικῇ δὲ γνώσει τὰς συνθέτους καὶ ὅλως τὰς εἰδοπεποιημένας οὐσίας , καὶ ἑτέρᾳ οὔσῃ τῆς τῶν εἰδῶν ἀντιληπτικῆς καὶ τῇ αὐτῇ μὲν ἀλλ’ οἷον καμφθείσῃ καὶ οὕτω τὰ ὁριζόμενα νοούσῃ . τοὺς γὰρ ὅρους ὀρθῶς καὶ ἀκαμπῶς · τελειότητες μὲν γὰρ οἱ ὅροι , καὶ ἡ νόησις αὐτῶν κατὰ τελειότητα ἵσταται , ἐπειδὴ καὶ πᾶσα γνῶσις κατὰ τὸ γνωστόν · τὰ δὲ εἰδοπεποιημένα τέλεια καὶ ὁ συστοίχως τούτοις ἐπιβάλλων νοῦς , ἀλλ’ οὐ τελειότητες ἀλλὰ κατὰ μέθεξιν τῆς τελειότητος . ἡ δὲ κλάσις δηλοῖ τὴν μέθεξιν . καὶ γὰρ ὁ ἰατρὸς οἷον καμφθεῖσά ἐστιν ἰατρικὴ διὰ τὴν κατὰ ἰατρικὴν μὲν δευτέραν δὲ ὑπόστασιν καὶ ἐκβεβηκυῖαν , διὰ τὸ τὸ ἐν τῷ μετέχειν ὂν ὅπερ ἐστὶν ἕτερον εἶναι τοῦ μετεχομέ.νου , καίτοι κατ’ αὐτὸ ὄν . καὶ ἡ κλασθεῖσα δὲ εὐθεῖα , τουτέστιν ἡ καμφθεῖσα , ὡς γωνίαν ποιεῖν , ἀπὸ μὲν τῆς ἐκτεταμένης γέγονεν , ἐκβᾶσα δὲ τὸ ἀπλοῦν καὶ οἷον εἰς μερισμὸν ὑποβᾶσα . ταῦτα ἐν τούτοις περὶ τοῦ τελείου ἐν τῇ προόδῳ φιλοσοφεῖ νοῦ ὁ Ἀριστοτέλης , πρὸ πάντων ἡμᾶς ὑπομιμνήσκων αὐτὸ τοῦτο , ὅτι ἕτερον τὸ εἰδοπεποιημένον τοῦ εἴδους . τὸ μὲν οὖν μέγεθος καὶ ἡ σὰρξ καὶ τὸ ὕδωρ εἰδοπεποιημένα , τὸ δὲ εἶναι τούτων ἑκάστου τὸ ἑκάστου εἶδος · ἐν γὰρ τῷ τί ἦν εἶναι τὸ εἶδος εἴωθεν ὁρίζεσθαι , ἐπειδὴ κατ’ αὐτὸ καὶ τοῖς εἰδοπεποιημένοις τὸ εἶναι . ἐφ’ ὧν οὖν τὸ εἶδος οὐ μένει αὐτὸ καὶ ἑαυτοῦ ὄν , ἀλλ’ ἑτέρου ἐστὶν ὁριστικόν , ἐπὶ τούτων ἕτερόν ἐστιν αὐτό , τουτέστι τὸ ὁριζόμενον , καὶ τὸ εἶναι αὐτῷ , ὅπερ ἐστὶν ὁ ὅρος καθ’ ὃν ὁρίζεται . ἐφ’ ὧν δὲ τὸ εἶδος ἄυλον καὶ καθ’ ἑαυτὸ μένον καὶ οὐχ ἑτέρου ὅρος , ἐπὶ τούτων ταὐτὸν αὐτό τε καὶ τὸ εἶναι αὐτῷ , οἷον σὰρξ καὶ τὸ σαρκὶ εἶναι , οὐκ ἀληθὲς παράδειγμα εἰληφώς ( ἐπάγει γοῦν ὡς ἔνυλον ἡ σὰρξ καὶ ὡς τὸ σιμόν ἐστιν ) , ἀλλ’ ὅτι οὕτως ἔχει τὸ ἄυλον ἐνδεικνύμενος . ἀλλὰ πῶς λέγεται τόδε ἐν τῷδε ἡ σὰρξ καὶ τὸ σιμὸν καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν τὸ σύνθετον ἐξ ὕλης καὶ εἴδους , εἴ γε τὸ μὲν τόδε τοῦ εἴδους , τὸ δὲ ἐν τῷδε ἢ τῆς ἐν ὕλῃ τοῦ εἴδους 65r φύσεως ἢ καὶ τῆς ὁποιασοῦν εἰς ἕτερον ὡς εἰς ὁριζόμενον κατ’ αὐτὸ σχέσεως ; οὐ γὰρ ταὐτὸν τὸ εἰδοποιούμενον τῷ ἐν ἑτέρῳ εἴδει · τοῦτο μὲν γὰρ ὅρος , εἰ καὶ ἄλλου , ἐκεῖνο δὲ ὁριζόμενον , κἄν ᾖ ἄυλον ὡς τὸ οὐράνιον σῶμα . οὐ ταὐτὸν μὲν οὖν τὸ σιμὸν τῇ ἐν ῥινὶ κοιλότητι οὐδὲ τὸ ζῷον τῇ ἐν σώματι ζωῇ , ὡς οὐδὲ ὁ ἰατρὸς τῇ ἰατρικῇ τῇ ἐν ἀνθρώπῳ . ἐκ δὲ τῶν στοιχειωδῶν καὶ προσεχῶν ἐπιστημονικῶς γνωρίζεται αἰτίων · ἐκ γὰρ του οριστικου αὐτοῦ εἴδους καὶ τῆς τούτου δεκτικῆς ὕλης . τὸ οὖν τόδε ἐν τῷδε οὐ τὸ σύνθετον ἀλλὰ τὰ αἴτια τοῦ συνθέτου δηλοῖ · ἡ γὰρ τοῦ εἴδους ἐν τῇ ὕλῃ θέσις τὸ σύνθετον ἀποτελεῖ . p . 429 b 14 Τῷ μὲν οὖν αἰσθητικῷ τὸ θερμὸν καὶ τὸ ψυχρὸν κρίνει , καὶ ὧν λόγος τις . ἡ σάρξ . Ἐπειδὴ ἄλλῳ ἢ ἄλλως ἔχοντι κρίνειν ἔφη τό τε μέγεθος καὶ τὸ μεγέθει εἶναι , διακρίνει τίνα μὲν ἄλλῳ τίνα δὲ ἄλλως ἔχοντι . ὅσα μὲν γὰρ αἰσθητά , οἷον ποιότητες χρώματα σχήματα καὶ μεγέθη καὶ ὡς | αὐτὸς ἔφη , ὧν λόγος τις ἡ σάρξ ( τουτέστιν ὧν αἰτία ἡ προσεχὴς ἡ ὁριζομένη πολλαχοῦ γάρ , ὡς καὶ τῷ Πλάτωνι ἐν Γοργίᾳ καὶ ἐν Θεαιτήτῳ , οὕτω καὶ τῷ Ἀριστοτέλει ἀντὶ τῆς προσεχοῦς αἰτίας εἴληπται ὁ λόγος · προσεχὴς δὲ αἰτία τῶν συμβεβηκότων πάντων ἡ ὁριζομένη οὐσία , διότι ἐν αὐτῇ καὶ περὶ αὐτὴν καὶ ἐξ αὐτῆς ὑφίσταται · ἡ σὰρξ οὖν παρείληπται ἀντὶ πάσης τῆς ὁριζομένης οὐσίας ) τὰ μὲν οὖν αἰσθητὰ τῇ αἰσθήσει κρίνει ὁ νοῦς · συμβεβηκότα γὰρ καὶ μερικὰ τὰ αἰσθητὰ πάντα , ὧν συστοίχως ἀντιληπτικὴ ἡ αἴσθησις · ὁ δὲ νοῦς τῶν οὐσιῶν , διὸ ἐπὶ τούτων ἄλλῳ κρίνει · τῆ γὰρ αἰσθήσει ἄλλῃ οὔσῃ παρὰ τὸν νοῦν . ὅ γε μὴν τῆς ὁριζομένης οὐσίας κριτικὸς νοῦς ὢν πάντως , ἐπειδὴ καὶ τὸν λόγον νοῦν αὐτῷ δέδοκται καλεῖν , ὡς προείρηται , οὑκ ἄλλῳ τοὺς ὅρους κρίνει , ἀλλ’ ἑαυτῷ μὲν ἄλλως δὲ ἔχοντι κρίνει , ἕως ἄν τῷ προελθόντι καὶ τελεωθέντι ἐν ἡμῖν νῷ καὶ τὰ εἴδη θεωρῶμεν · ἐπεὶ ἀναδραμοῦσα εἰς τὴν ἑαυτῆς οὐσίαν ἡ ψυχὴ καὶ κατὰ τὴν τελείαν ἑστῶσα ἐνέργειαν καὶ τοῖς εἴδεσιν ἑνιζομένη καὶ χωριζομένη πάντῃ ἀπὸ τῆς τῶν δευτέρων προβολῆς ἑτέρα ἐστὶ τῆς ἔξω προιούσης ζωῆς . διὸ ἐνταῦθα ὀρθῶς πρόσκειται τὸ ἄλλῳ δὲ ἤιοι χωριστῷ , ἢ ὡς ἡ κεκλασμένη ἔχει πρὸς ἑαυτὴν ὅταν ἐκταθῇ , τὸ σαρκὶ εἶναι κρίνει . ἄλλῳ μὲν γάρ , ὅταν χωριστῷ , τουτέστι τῇ χωριζομένῃ θεωρίᾳ ἀπὸ τῶν ἔξω προβαλλομένων καὶ εἰς ἕξεις καὶ δυνάμεις προιουσῶν ἐνεργειῶν , κρίνει τὰ εἴδη · εἰ μὴ ἄρα καὶ τότε οὐκ ἄλλῳ ἀλλὰ τῷ αὐτῷ ἑτέρως ἔχοντι , διὰ τὸ μίαν εἶναι τὴν ὅλην ψυχήν , τήν τε μένουσαν καὶ προιοῦσαν . ὡμολογημένως δὲ τῷ αὐτῷ μὲν ἄλλως δὲ ἔχοντι , ὅταν ὁ προελθὼν νοῦς καὶ τὰς ὁριζομένας γινώσκῃ οὐσίας καὶ τὰ εἴδη καθ’ αὑτὸν ὁρίζηται , οὕτως ἔχοντι ἄλλως , ὡς ἔχει ἡ εὐθεῖα πρὸς τὴν κεκλασμένην . καὶ γὰρ ἡ κεκλασμένη , ὡς ἤδη διωρίσαμεν , τὴν τῶν εἰδοπεποιημένων σύστοιχον δηλοῖ γνῶσιν , ἡ 65v δὲ ἐκταθεῖσα ὡς ὀρθὴ καὶ ἀκαμπὴς τῆς τῶν ὅρων καὶ τελειοτήτων γνώσεως εἴληπται σύμβολον δι’ ἃς ἀνωτέρω ἔφαμεν αἰτίας . p . 429 b 18 Πάλιν δ’ ἐπὶ τῶν ἐν ἀφαιρέσει ὄντων τὸ εὐθὺ ὡς τὸ σιμόν · μετὰ συνεχοῦς γάρ · τὸ δὲ τί ἦν εἶναι , εἰ ἔστιν ἕτερον τὸ εὐθεῖ εἶναι καὶ τὸ εὐθύ , ἄλλῳ . ’Ev ἀφαιρέσει ὄντα τὰ μαθηματικὰ εἴωθε δοξάζειν τε καὶ λέγειν , οὐχ ὡς οἱ Πυθαγόρειοι ζητῶν τοὺς προβλητικοὺς τῶν ἐν τῇ φαντασίᾳ μαθηματικῶν τύπων λόγους , οὐσιώδεις ὄντας ἐν τῇ σωματοειδεῖ τῆς ψυχῆς ζωῇ , ἀλλ’ ἐν αὐτοῖς τοῖς φανταστικοῖς τύποις τὰ μαθήματα εἶναι λέγων , περὶ οὓς καὶ κατὰ ἀλήθειαν τὴν πᾶσαν ποιοῦντι πραγματείαν οἱ μαθηματικοί . οἱ μὲν οὖν Πυθαγόρειοι , εἰς τοὺς προβλητικοὺς τῶν τύπων ζωτικοὺς ἀποβλέποντες λόγους , οὐσίας ἐτίθεντο τὰ μαθήματα · ὁ δὲ Ἀριστοτέλης τῶν τύπων ἀποφάσκει τὴν οὐσίαν καὶ ἐξ ἀφαιρέσεως ἐγγίνεσθαι λέγει τοὺς τύπους , ὡς κατὰ τὴν πρὸς τὰ αἰσθητὰ μίμησιν προσδεχομένης αὐτοὺς τῆς ψυχῆς · οὐ διότι μὴ κατ’ οἰκείαν ἐνέργειαν καὶ τούτους ἡ ψυχὴ προβάλλεται δηλοῖ δὲ ἡ εἰς τὸ ἀληθὲς καὶ ἀκριβὲς περιαγωγή · οὔτε γὰρ ἀληθῶς κυβικὸν τὸ αἰσθητὸν σχῆμα οὔτε ἀπλατὴς ἀκριβῶς ἡ εὐθεῖα ἡ φυσική , ἀλλ’ ἡ μαθηματική . ἔνδοθεν μὲν οὖν καὶ οἱ τύποι , ἀλλ’ οὐκ ἄνευ τῆς τῶν αἰσθητῶν γνώσεως τὴν προβολὴν αὐτῶν τῆς ψυχῆς ποιουμένης , ὡς οὐδὲ τῶν κρειττόνων ἐπιστητῶν ἢ νοητῶν ) · ἀλλὰ διὰ τὴν τῶν φανταστῶν πρὸς τὰ αἰσθητὰ πλείστην ὁμοιότητα τὸ τῆς ἀφαιρέσεως χώραν ἔσχεν ἰδίως ἐπὶ τῶν φανταστῶν , ὡς οἷον τῶν αὐτῶν ὄντων τοῖς αἰσθητοῖς χωρὶς τῆς φυσικῆς οὐσίας , ἐπεὶ καὶ ὁ ἐν φαντασίᾳ τύπος οὐχ ὡς τὸ εἶδος ἀλλ’ ὡς τὸ εἰδοπεποιημένον · ἀμέριστον γὰρ καὶ ἀδιαίρετον πάν εἶδος , ἐν διαστάσει δὲ τὰ μεγέθη καὶ οἱ ἀριθμοὶ ἐν διαιρέσει . ὀρθῶς ἄρα καὶ τὸ εὐθὺ ὡς τὸ σιμὸν λέγεται διὰ τὴν συνέχειαν καὶ τὴν διάστασιν , τῷ μηδὲ εἶδος καὶ τὸ τί ἦν εἶναι , ὅπερ ἐστὶ τὸ εὐθεῖ εἶναι , ἄλλο παρὰ τὸ εὐθύ . ὁ δὲ φιλόσοφος ὑποθετικῶς εἰ ἔστιν ἕτερον ἔφη , ὅτι μὴ νῦν ἐπεξεργάζεσθαι ταῦτα προτίθεται , ἐπεὶ ἐν τῇ Μετὰ τὰ φυσικὰ καὶ ἐπεξειργάσατο καὶ ἀπεφήνατο . καὶ νῦν δὲ ὑπέμνησεν εἰπὼν ἔστω γὰρ δυάς , τὸ εὐθὺ δηλαδή . μονὰς μὲν γὰρ τὸ εὐθεῖ εἶναι διὰ τὸ ἀδιαιρέτως ἕν , δυὰς δὲ τὸ εὐθὺ οὐχ ὡς δύο ἓν γὰρ καὶ αὐτό ) , ἀλλὰ συνεχὲς καὶ διαιρετὸν καὶ ταύτῃ δυαδικόν . καὶ τὰ μαθηματικὰ οὖν ἡ ψυχὴ ἑτέρῳ ἢ ἑτέρως ἔχοντι κρίνει , ὡς ἐπὶ τῶν ὁριζομένων ἑρμηνεύεται ἱκανῶς . p . 429 b 21 Ὅλως ἄρα ὡς χωριστὰ τὰ πράγματα τῆς ὕλης , οὕτω καὶ τὰ περὶ τὸν νοῦν . Οὐ περὶ πάντα νοῦν · οὔτε γὰρ περὶ τὸν ἐξῃρημένον τῆς ψυχῆς νοῦν οὕτε περὶ τὸν ἐν τῇ ψυχῇ ἐκείνῳ συμφυῶς ἑνιζόμενον · οὐ γὰρ ἐξίστανται ἐκεῖνοι τῆς τῶν εἰδῶν γνώσεως · ἀλλὰ περὶ τὸν περὶ οὗ ὁ λόγος , τὸν ἐν τῇ προόδῳ τελειωθέντα συστοίχως τὰ πράγματα γινώσκοντα , ἵνα καὶ ὡς ὅρος διὰ τὴν τελειότητα τοῖς εἴδεσιν ἐπιβάλλῃ καὶ ὡς ὁριζόμενος διὰ τὴν ἔξω νεῦσιν τοῖς εἰδοποιουμένοις ὡς ἐκ τῶν εἰδῶν προελθοῦσι . νοεῖ δὲ ὁ τοιοῦτος νοῦς καὶ τὰ πάσης ὕλης χωριστά , ὡς τὴν ψυχικὴν οὐσίαν καὶ τὸν κρείττω νοῦν , καὶ τὰ πῇ χωριστά , ὡς τὰ μαθηματικὰ καὶ φυσικὰ εἴδη , οὐ πρὸς τὸ εἶναι ὑποκειμένου δεόμενα καὶ ταύτῃ ὄντα χωριστά , τῷ δὲ ἑτέρων εἶναι ὁριστικὰ ἀχώριστα αὐτῶν ὑπάρχοντα , καὶ πρός γε αὐτὰ τὰ εἰδοπεποιημένα , οὐκέτι ταῦτα τῆς ὕλης χωριστά · ἔοικε γὰρ ὕλην αὐτὴν νῦν καλεῖν τὴν ὁριζομένην οὐσίαν . ὡς οὖν ἔχει τὰ πράγματα κατὰ τὸ χωριστὸν ἢ ἀχώριστον τῆς ὕλης , οὕτω καὶ αἱ τοῦ νοῦ τούτου θεωρίαι αὗται γὰρ περὶ τὸν νοῦν · ) , ἢ τῶν πάντῃ χωριστῶν ἢ τῶν τῆ χωριστῶν ἢ τῶν | ἀχωρίστων ἀντιλαμβανόμεναι . εἰ δὲ αἱ ἐνέργειαι αὐτοῦ τοιαῦται , δῆλον ὡς καὶ αὐτὸς οὔτε μόνον ἢ πάντῃ ἢ πῇ χωριστὸς οὔτε μόνον ἀχώριστος , ἀλλὰ καὶ πάντῃ χωριστὸς διὰ τὴν ἤδη πρὸς τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν σύμφυσιν καὶ τὴν ἀπ’ αὐτῆς τελειότητα , καὶ ἔτι τῇ τε χωριστὸς καὶ αὖ ἀχώριστος διὰ τὴν ἔξω τάσιν πρός τε τὰ ἄλλων ὁριστικὰ εἴδη , καὶ πρὸς τὰ ὁριζόμενα κατ’ αὐτά . p . 429 b 22 Ἀπορήσειε δ᾿ ἄν τις , εἰ ὁ νοῦς ἁπλοῦν ἐστι καὶ ἀπαθὲς καὶ μηθενὶ μηθὲν ἔχει κοινόν , ὥσπερ φησὶν Ἀναξαγόρας , πῶς νοήσει , εἰ τὸ νοεῖν πάσχειν τί ἐστιν · ᾗ γάρ τι κοινὸν ἀμφοῖν ὑπάρχει , τὸ μὲν ποιεῖν δοκεῖ , τὸ δὲ πάσχειν · Συμπληρώσας τὴν περὶ τοῦ προιόντος διττοῦ νοῦ θεωρίαν ἢ δύο ὄντων , κατὰ τὸ ἀτελὲς καὶ τέλειον διακρινομένων καὶ κατὰ τὸ διττὸν δυνάμει καὶ κατὰ τὸ ἢ ὅλον ταῖς δευτέραις συμπλέκεσθαι ζωαῖς ἢ καὶ πρὸς ἑαυτὸν καὶ πρὸς τὴν οὐσίαν ἀνανεύειν , ἀφ’ ἧς τελειοῦται , καὶ μέλλων ἐπὶ τὸν οὐσιώδη τῆς ψυχῆς ἀνατρέχειν νοῦν , δύο περὶ τῶν προειρημένων νῶν ἐκτίθεται ἀπορίας , ὧν ἡ πρώτη μάλιστα τῷ ἀτελεῖ προσήκει , ἧττον δὲ τῷ ἤδη τελείῳ , ἡ δὲ δευτέρα ἀνάπαλιν . δι’ ἀμφοῖν δὲ κοινωνίαν τινὰ τῶν εἰρημένων πρὸς τὸν ῥηθησόμενον παραδίδωσι , τοῦ μὲν πορρώτερον τοῦ δὲ πλησιαίτερον · καὶ γὰρ ὁ ἔσχατος καὶ ὑλικὸς κοινόν τι ἔχειν πρὸς τὸν ποιοῦντα ὡς πεφυκὼς τελειοῦσθαι δείκνυται , καὶ ὁ κατὰ τὴν ἕξιν τέλειος μειζόνως κοινωνεῖ πρὸς τὸν ἀφ’ ἑαυτοῦ τέλειον τῷ καὶ αὐτὸς εἶναι νοητὸς καὶ ἄυλος , ἐπειδὴ ἐν τοῖς ἀύλοις τὸ νοητὸν νοεῖ . τίς οὖν ἡ πρώτη ἀπορία καὶ πόθεν ὡρμημένη ; ἐκ τοῦ κατ’ ἐνέργειαν καὶ ὑπὲρ ψυχὴν νοῦ . ἐκεῖνος γὰρ ἀπαθὴς ὡς ὑπ’ οὐδενὸς πάσχων , καὶ ἀμιγὴς πρὸς τὰ δεύτερα , νοούμενα καὶ αὐτὰ κατὰ τὴν αἰτιώδη αὐτῶν πρόληψιν , ἀλλ’ οὐ συστοίχως αὐτοῖς · διὸ οὐδὲ ἔχει τι κοινὸν κατὰ τὴν ὁμοταγῆ κοινωνίαν , ἐπεὶ κατὰ τὴν αἰτιώδη τῶν αἰτιατῶν πρόληψιν ἡ ἐξῃρημένη ἐν τοῖς πρώτοις πρὸς τὰ δεύτερα ὑπάρχει κοινωνία · πῶς οὖν ἡμεῖς τὸ νοεῖν ἐν τῷ πάσχειν ἐτιθέμεθα καὶ ἐν τῇ κατὰ μῖξιν κοινωνίᾳ , ἵνα καὶ συστοίχως ᾖ πὼς ἡ κοινωνία ὡς ἐπὶ τῶν ποιούντων καὶ πασχόντων ; τὰ γὰρ ἐξῃρημένα καὶ ὑπερφυῆ αἴτια ὑποστατικὰ μὲν πάντων , οὐ ποιητικὰ δὲ ὑπ’ Ἀριστοτέλους λέγεται , ὅτι μὴ γενέσεως ἄρχει προσεχῶς . πρὸς γὰρ τὸ γινόμενον τὸ ποιοῦν , ἀλλ’ οὐσίας καὶ τοῦ εἶναι πᾶσιν ἐκεῖνα αἴτια . ἡ τοίνυν ἀπορία , πῶς ἐν τῷ πάσχειν τὸ νοεῖν , ἀπαθοῦς ὄντος τοῦ νοῦ , ὡς καὶ τῷ Ἀναξαγόρᾳ δοκεῖ . πῶς δὲ οὐχ ἕξει τι κοινὸν πρὸς τὰ ποιοῦντα , εἰ πάσχει · κατὰ κοινὸν γάρ τι τὸ μὲν ποιεῖ τὸ δὲ πάσχει , καίτοι ἀμιγοῦς ὄντος καὶ μηδενὶ μηδὲν ἔχοντος κοινὸν τοῦ νοῦ . τοιαύτη μὲν ἡ πρώτη ἀπορία . ἐπάγει δὲ καὶ ἑτέραν γράφων ὧδέ πῃ · p . 429 b 26 Ἔτι δ’ εἰ νοητὸς καὶ αὐτός · ἢ γὰρ καὶ τοῖς ἄλλοις ὁ νοῦς ὑπάρξει , εἰ μὴ κατ’ ἄλλο αὐτὸς νοητός , ἓν δέ τι τὸ νοητὸν εἴδει , ἡ μεμιγμένον τι ἕξει , ὃ ποιεῖ νοητὸν αὐτὸν ὥσπερ τὰ ἄλλα . Αὕτη ἡ ἀπορία προσήκει μὲν καὶ τῷ ἀτελεῖ νῷ , ὡς δυναμένῳ καὶ αὐτῷ ἑαυτὸν νοεῖν κατὰ τὸ πρῶτον δυνάμει , ἐναργέστερον δὲ ἐπὶ τοῦ ἤδη τελειωθέντος , περὶ οὗ σαφῶς εἴρηται “ καὶ αὐτὸς δὲ ἑαυτὸν τότε δύναται νοεῖν’’ , κατὰ τὸ δεύτερον δυνάμει δηλαδή . τὸ δὲ νοεῖν ἑαυτὸ δυνάμενον δῆλον ὡς οὐ μόνον ἔσται νοοῦν ἀλλὰ καὶ νοούμενον , καὶ νοῦς ἅμα καὶ νοητόν . καὶ δῆλον ὡς καὶ τῷ οὐσιώδει τῆς ψυχῆς καὶ πρός γε τῷ κρείττονι ψυχῆς ἀφομοιοῦται ταύτῃ , ὡς εἰς τὸ ἄυλον περιαγόμενος διὰ τὴν ἀμέριστον πρὸς ἑαυτὸν ἕνωσιν . διὸ καὶ ἡ ἀπορία κοινὴ πρὸς τὸ ἀπλοῦν καὶ ἀμιγὲς ἐνισταμένη τοῦ νοῦ . εἰ γὰρ τὸ μὲν νοητὸν καὶ τοῖς ἄλλοις ὑπάρχει τοῖς τε φυσικοῖς εἴδεσι καὶ ἁπλῶς ταῖς φυσικαῖς οὐσίαις , νοῦς δὲ οὐχ ὑπάρχει πάσαις , οὐ ταὐτὸν ἄν εἴη τῷ εἴδει τουτέστι τῷ λόγῳ νοῦς τε καὶ νοητόν , κἂν τῷ ὑποκειμένῳ συντρέχῃ ποτέ . ἐφ’ ὧν οὗν συντρέχει , ἐπειδὴ οὐχ ἡ νοῦς ἐστι νοητός , κατ’ ἄλλο τι κοινὸν καὶ τοῖς ἄλλοις ἰδίωμα ἕξει τὸ νοητόν . οὔτε ἄρα ἁπλοῦς οὔτε ἀμιγὴς ἔσται πρὸς ἄλλα ὁ νοῦς · μεμιγμένον γάρ τι ἕξει , ὃ ποιεῖ νοητὸν αὐτὸν ὥσπερ τὰ ἄλλα · τὸ μὲν μεμιγμένον διὰ τὴν τοῦ νοητοῦ πρόσθεσιν τῇ ἰδιότητι διαλλάττοντος τοῦ νοῦ , τὸ δὲ ὥσπερ τὰ ἄλλα πρόσκειται ἐπιτεῖνον τὴν ἀπορίαν διὰ τὴν πρὸς αὐτὰ τοῦ νοῦ κοινωνίαν , καίτοι μεριστὰ καὶ ἔνυλα ὄντα . τοιαῦτα γὰρ τὰ ἄλλα . p . 429 b 29 Ἢ τὸ μὲν πάσχειν κατὰ κοινόν τι διῄρηται πρότερον , ὅτι δυνάμει πώς ἐστι τὰ νοητὰ ὁ νοῦς , ἀλλ’ ἐντελεχείᾳ οὐδέν , πρὶν νοεῖν . δεῖ δ’ οὕτως ὥσπερ ἐν γραμματείῳ μηδὲν ὑπάρχειν ἐντελεχείᾳ γεγραμμένον · ὅπερ συμβαίνει ἐπὶ τοῦ νοῦ . Αναλαμβάνει διὰ τούτων τὴν προτέραν ἀπορίαν , καὶ σώζων τὴν οἰκείαν ὑπόθεσιν , <τὸ> τῷ πάσχειν νοεῖν τὸν ἔξω ἀφ’ ἑαυτοῦ προιόντα νοῦν , καὶ τι πρὸς τὰ νοητὰ τοῦτον ἔχειν ὁμολογῶν · καὶ τὸν ἔτι ἀτελῆ οὐ παντελῶς ὅμως ἀπεσπάσθαι ἐνδείκνυται τοῦ κατ’ ἐνέργειαν νοῦ αὐτῷ τε τῷ πεφυκέναι νοεῖν καὶ τῷ δεκτικῷ τῶν νοητῶν εἰδῶν , ἐκ τῶν ὑπερτέρων δηλαδὴ πληρούμενον εἰδῶν · ἀεὶ γὰρ τιμιώτερον τὸ ποιοῦν τοῦ πάσχοντος , ὡς αὐτὸς ἐρεῖ . εἰ δὲ καὶ αὐτενεργήτως ὑπὸ τοῦ κρείττονος τελειοῦται , ὡς αὐτὴ δηλοῖ ἡ νόησις καθαρὰ οὖσα ἐνέργεια , πῶς οὐχὶ μειζόνως τῷ καθαρῷ συμφύεται νῷ , καὶ ἔτι · μειζόνως ὁ προιὼν μὲν τελειωθεὶς δὲ καὶ ἤδη δυνάμενος δι’ ἑαυτοῦ ἐνεργεῖν κατὰ τὸ δεύτερον δυνάμει . ὁ μὲν οὖν σκοπὸς τῶν πρὸς τὴν πρώτην λεγομένων ἀπορίαν οὗτος · τὴν δὲ λέξιν σκεπτέον . τὸ πάσχειν , φησί , κατὰ κοινὸν διῄρηται πρότερον , διότι ἔστι τις τῷ πάσχοντι ὁπωσοῦν πρὸς τὸ ποιοῦν κοινωνία , ὅτι δυνάμει εἶναι ἀνάγκη , ὅπερ ἐνεργείᾳ τὸ ποιοῦν . διὸ καὶ δυνάμει πώς | ἐστι τὰ νοητὰ ὁ νοῦς οὗτος δηλαδὴ ὁ τῷ πάσχειν νοῶν καὶ ὁ ἔτι ἀτελής . καὶ οὗτος δὲ δυνάμει πὼς ἀλλ’ οὐχ ἀπλῶς , ὡς ἡ ὕλη , διὰ τὴν αὐτενέργητον τοὐ νοῦ ὑπὸ τῶν νοητῶν τελειότητα καὶ διὰ τὸ μὴ δύο μόνον , ἀλλὰ καὶ ἕνα πὼς τόν τε μένοντα καὶ προιόντα εἶναι νοῦν , καὶ ταύτῃ καὶ ἐνεργείᾳ πὼς ὄντα , ὡς δὲ προιόντα καὶ ἀφιστάμενον ἑαυτοῦ καὶ ἔτι ἀτελῆ δυνάμει καὶ ἐντελεχείᾳ οὐδὲν πρὶν νοεῖν , πρὶν καὶ ἱκανὸν γενέσθαι δι’ ἑαυτοῦ νοεῖν . καὶ οὗτος ὁ τῷ ἀγράφῳ ἀπεικαζόμενος γραμματείῳ · καὶ γὰρ τοῦτο , ἐπιτήδειον ὂν πρὸς τὸ ἐγγράφεσθαι , οὔπω ἐγγέγραπται . τοσοῦτον γὰρ ἀπὸ τῆς οἰκείας οὐσίας εἰς τὸ ἔξω ῥέουσα ἡμῶν ἡ ψυχή , ὡς εἰς ἀμαθίαν καὶ ἄγνοιαν ἑαυτῆς τε καὶ πάσης εἰδητικῆς οὐσίας ὑποφέρεσθαι , τῆς ὡς ὑφ’ ἑτέρου δεῖται τελειώσεως · ὑφ’ ἑαυτῆς μὲν γάρ , ἀλλ’ ὡς ὑφ’ ἑτέρας , διότι ἑαυτῆς καὶ τῆς οἰκείας ἐξέστη οὐσίας . τελειοῦται γοῦν ἐπιστραφεῖσα πρὸς τοὺς ἐν αὐτῇ οὐσιώδεις λόγους , κατ’ αὐτοὺς ζητοῦσά τε καὶ εὑρίσκουσα τὴν τῶν ὄντων ἀλήθειαν , ἐγειρομένους εἰς θεωρίαν καὶ τελειοῦντας τὸ ἔξω προιὸν ἑαυτῆς . διὸ καὶ τελειωθεὶς ὁ προελθὼν νοῦς κατὰ τὸ ἐγγεγράφθαι καὶ οἷον ἐπικτήτως καὶ ἑτέρωθεν · ὑπὸ γὰρ τῆς οὐσιώδους ἐνεργείας τετελείωται . ὅπερ συμβαίνει ἐπὶ τοῦ νοῦ , τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος , τοῦ ῥυέντος δηλαδὴ καὶ ἢ ἔτι ἀτελοῦς ἢ καθ’ ἕξιν καὶ προβολὴν τελειουμένου · μόνος γὰρ ὁ οὐσιώδης κατ’ ἐνέργειαν καθαρὰν καὶ μένων ἐν ἑαυτῷ καὶ ἀφ’ ἑαυτοῦ ἐστι τέλειος . p . 430 a 2 Καὶ αὐτὸς δὲ νοητός ἐστιν ὥσπερ τὰ νοητά . τὴν δευτέραν ἐφεξῆς διακρίνει ἀπορίαν . αὐτὸ γὰρ τοῦτο νοῦ ἴδιόν ἐστι τὸ ἑαυτὸν νοεῖν ἢ δύνασθαι νοεῖν . διὸ νοητὸς καὶ ὁ ἔτι ἀτελὴς ὡς δυνάμει νοητὸς κατὰ τὸ πρῶτον δυνάμει , καὶ ὁ τελειωθεὶς κρειττόνως νοητὸς κατὰ τὸ δεύτερον δυνάμει , καὶ δι’ ἑαυτοῦ νοεῖν ἑαυτὸν ἱκανός , καὶ ὡς ἤδη τέλειος καὶ ὡς παρισούμενος τῷ οὐσιώδει νῷ καὶ πλησιάζων αὐτῷ ἐνεργείᾳ ὄντι νῷ · εἰ γὰρ καὶ δυνάμει καὶ ὁ τελειωθεὶς νοῦς , ἀλλὰ κατὰ τὸ δεύτερον δυνάμει . ἀλλ’ εἰ νοητὸς καὶ ὁ νοῦς ὥσπερ τὰ νοητά , νοητὰ δὲ καὶ τὰ ἔνυλα ἤδη , ἕξει τέ τι κοινὸν πρὸς αὐτὰ καὶ οὐκ ἔσται ἀμιγὴς πρὸς αὐτά · καὶ οὐχ ἀπλοῦς ὑπάρξει , εἴ γε ἕτερον τὸ νοητὸν τῷ εἴδει τοῦ νοῦ , ὡς δηλοῖ τὸ νοητὸν μὲν ὑπάρχον τοῖς ἐνύλοις , οὐχὶ δὲ ὁ νοῦς · τὰ γὰρ καὶ τῷ λόγῳ ταὐτὰ συντρέχειν ἀεὶ ἀνάγκη . τὴν δὴ πρὸς ταῦτα τοῦ φιλοσόφου ὅρα ἀπάντησιν . ἐπὶ μὲν τῶν ἄνευ ὕλης τὸ αὐτό ἐστί , φησι , τὸ νοοῦν καὶ τὸ νοούμενον , τῷ αἰτιολογικῷ συνδέσμῳ τῷ γὰρ χρησάμενος τὴν αἰτίαν ἀποδιδούς , δι’ ἣν νοητός ἐστιν ὁ νοῦς · ἄυλος γὰρ ἅπας , καὶ εἴ τι συνέχει σῶμα καὶ πλάσαι χαλεπόν , καὶ ἐπιστρέφων πρὸς ἑαυτόν , ὅπου γε καὶ τῇ δόξῃ , ἐσχάτῳ οὔσῃ τῆς ψυχῆς λόγῳ . πίστις ἕπεται πάντως , ἡ ὡς ἐπὶ ἀληθεῖ οὔσῃ συγκατάθεσις , κατὰ τὴν τῆς δόξης πρὸς ἑαυτὴν ἐπιτελουμένη ἐπιστροφήν , κρινούσης ὡς ἀληθῆ τὴν ἑαυτῆς περὶ τῶν πραγμάτων σύνεσιν . ἐπεὶ οὖν ὁ νοῦς ἄυλος , πάντως καὶ νοητὸς ὡς ἑαυτὸν νοῶν · ἐν δὲ τῷ κατ’ ἐνέργειαν νῷ καὶ εἴδει τὸ αὐτὸ τὸ νοοῦν καὶ τὸ νοούμενον , διότι πᾶσα γνωστικὴ ἐνέργεια τῷ γνωστῷ ὁρίζεται καὶ ἔστιν ὅπερ τὸ γνωστόν , ἤδη μὲν καὶ ἡ αἴσθησις , μειζόνως δὲ ἡ ἐπιστήμη . καὶ γὰρ ὅσῳ κρείττων ἡ γνῶσις , τοσούτῳ κρείττων καὶ ἡ πρὸς τὸ γνωστὸν αὐτῆς ἕνωσις · ἐπεὶ καὶ ἡ μὲν αἴσθησις προηγουμένως τῶν ἐν ὕλῃ κειμένων ἐστὶ γνωριστικὴ κατὰ τὰ ἐν αὐτῇ ἐκείνων εἴδη , ἀλλ’ οὐ τῶν ἐν ἑαυτῇ ἐστιν εἰδῶν , διὸ οὐκ ἔστι κυρίως τὰ αἰσθητά · ἡ δὲ ἐπιστήμη προηγουμένως τῶν ἐν αὐτῇ ἐστιν εἰδῶν τε καὶ λόγων θεωρητική , ἵνα καὶ τὰ αἰτιατὰ ἐκ τῶν αἰτίων θεωρῇ . κἄν οὖν μεταβαίνῃ καὶ ἐπὶ τὴν σύστοιχον τῶν αἰτιατῶν γνῶσιν , ἀλλὰ κατὰ τὴν προηγουμένην αὐτῶν ἀντίληψιν τὴν κατὰ τὰ αἴτια ἐν αὐτῇ ὄντα ἡ αὐτή ἐστι τοῖς ἐπιστητοῖς · τοῖς γὰρ ἐν αὐτῇ , ἃ καὶ κυρίως καὶ πρώτως ἐστὶν ἐπιστητά . ἡ τοίνυν ἐπιστήμη ἡ θεωρητικὴ καὶ τὸ οὕτως ἐπιστητόν , ὡς ἤδη θεωρούμενον ἀλλὰ μὴ δυνάμει ὂν ἔτι , τὸ αὐτό ἐστι , διότι εἰς ἑαυτὸν ὁ ἐπιστημονικὸς ἐπιστραφεὶς λόγος καὶ ἐν ἑαυτῷ τὸ ἐπιστητὸν ἔχων καὶ κατ’ αὐτὸ ἐν τῷ ἐνεργεῖν ὁριζόμενος καὶ κατὰ τὸν τοῦ γνωστοῦ ὅρον ἵστησι τὴν γνῶσιν · ὡς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν εἶναι λόγον τοῦ τε κατ’ ἐνέργειαν ἐπιστητοῦ καὶ τῆς κατ’ ἐνέργειαν ἐπιστήμης , τὸν τοὐ ἐπιστητοῦ ὅρον . εἰπὼν δὲ ἐπὶ τῶν ἄνευ ὕλης τὸ αὐτὸ εἶναι τὸ νοοῦν καὶ τὸ νοούμενον ἐπήγαγεν ἡ γὰρ ἐπιστήμη ἡ θεωρητικὴ καὶ τὸ οὕτως ἐπιστητὸν τὸ αὐτό ἐστιν , ὡς ὃν ἤδη παραδέδωκεν νοῦν , τοῦτον εἶναι τὴν ἐπιστήμην βουλόμενος , δυνάμει μὲν τὸν ἀτελῆ , ἐνεργείᾳ δὲ τὸν τέλειον καὶ ἤδη θεωροῦντα . οὐ γὰρ ὡς παραδείγματι τοῦ νοῦ τῇ ἐπιστήμῃ χρῆται , ἀλλ’ ὡς διασαφεστέρου ὀνόματος τῆς ἐπιστήμης καὶ τοῦ ἐπιστητοῦ , τὴν πρὸς ἄλληλα αὐτῶν δεικνὺς ταὐτότητα . p . 430 a 5 τοῦ δὲ μὴ ἀεὶ νοεῖν τὸ αἴτιον ἐπισκεπτέον . Οὐ πάντως τὸ ἄυλον νοητὸν καὶ ἀεὶ νοεῖ , οὐδὲ τοῦτο ἠξίωται , ἀλλὰ μόνον ταὐτὸν εἶναι τῷ νῷ τὸ νοητὸν ἐπὶ τῶν ἀύλων , ὡς καὶ ἐνεργείᾳ ὂν νοούμενον ἐνεργείᾳ εἶναι νοοῦν , καὶ ἕως ἄν δυνάμει ᾖ νοητόν , δυνάμει καὶ νοοῦν ὑπάρχειν . ἄξιον δὲ οὐδὲν ἧττον τὴν αἰτίαν ἐπιζητεῖν , δι’ ἣν ἔνια τῶν ἀύλων νοητῶν οὐκ ἀεὶ νοεῖ , ὅτε οὐδὲ ἐνεργείᾳ ἐστὶν ἑαυτοῖς νοητά . καὶ αἰτία δὲ ἡ διὰ τῶν μέσων ἀεὶ ἀπὸ τῶν ἄκρων ἐπὶ τὰ ἔσχατα πρόοδος , ἵνα μηδὲν ἡ κενόν · ἐπεὶ καὶ μείζονα εἶναι τὰ μέσα τῶν ἐσχάτων ἀνάγκη | ὡς κρείττω καὶ ὡς πλησιάζοντα μᾶλλον τοῖς πρώτως οὖσι . μέση τοίνυν ἡ ἀνθρωπεία οὖσα ψυχή , μᾶλλον δὲ ὁ τῆς τοιαύτης ψυχῆς λόγος , ὃν νῦν προσαγορεύει νοῦν , τῶν τε ἀμερίστων καὶ μεριστῶν , καὶ τῶν ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων καὶ τῶν πάντῃ μεταβαλλόντων , τῶν τε πάντῃ ἑαυτῶν ὄντων καὶ τῶν ἐν ἑτέρῳ ὑπαρχόντων , ὡς τούτων μὲν ἐξῃρημένος ἐκείνων δὲ ἀπολειπόμενος , ᾗ μὲν ὑπερῆρται τῶν ἐν ἄλλῳ , καὶ αὐτὸς ἄυλός ἐστιν ; ᾗ δὲ ἀπολείπεται τῶν ἄκρων καὶ ἐν ἑαυτοῖς ἀεὶ μενόντων οὐκ ἀεὶ νοεῖ ἢ νοεῖται εἰλικρινῶς . ἀλλ’ ἐναργέστατα μὲν ἡ τῆς οὐσιώδους ἀφισταμένη νοήσεως ζωὴ τοῦ λόγου εἰς τὸ ἀτελὲς καὶ δυνάμει ὑποφέρεται · καὶ αὐτὴ δέ μοι δοκεῖ ἡ οὐσιώδης νόησις αὐτοῦ παραθραύεσθαι ἐν τῇ τῆς ἔξω προιούσης ζωῆς προβολῇ , ἵνα καθ’ ὅλην ἑαυτὴν τὴν μεσότητα διασώζῃ καὶ ἵνα καὶ αὐτὸ τοῦτο προβάλληται τὸν ἔξω προιόντα καὶ ἵνα καὶ χωρίζηται , ὅπερ φησὶν ὁ Ἀριστοτέλης “ χωρισθεὶς δέ ἐστιν ὅπερ ἐστίν ” , οὐκ ἔχοντος χώραν τοῦ “ χωρισθεὶς ” ἐπὶ τοῦ ἀεὶ κεχωρισμένου . πῶς δ’ ἂν καὶ ἀεὶ ὡσαύτως διαμένων ποιὲ μὲν ἀτελῆ τὸν ἀφ’ ἑαυτοῦ προιόντα ἀφίει , ποτὲ δὲ ἐτελείου , ποτὲ δὲ καὶ εἰς ἑαυτὸν συνήγαγεν ; ἀλλὰ δῆλον ὡς καὶ ὁ οὐσιώδης τῆς ἡμετέρας ψυχῆς νοῦς οὔτε μένει εἰλικρινῶς ἐν τῇ πρὸς ἑαυτὸν ἀεὶ στροφῇ οὔτε μὴν πάντῃ ἀφίσταται ὡς ὁ παθητικός , ὅς ἐστιν ὁ ἔξω προιών , ἵνα μὴ καὶ αὐτὸς ἑτέρου τοῦ τελειοῦντος δέηται . τοσοῦτον γὰρ ἐχάλασεν ὁ οὐσιώδης τὴν νόησιν , ὡς μὴ ἀκραιφνῶς μὲν νοεῖν , ἑαυτῷ δὲ ἱκανὸν εἶναι πρὸς τελείωσιν τὴν ἑαυτοῦ , τέως μέν , ὥστε τὸν ἔξω προιόντα τελειοῦν , ἀκρότατα δὲ ἐν τῇ ἀποστάσει μὲν ἐκείνου , εἰς ἑαυτὸν δὲ παντελεῖ ἀναχωρήσει , ὅτε καὶ χωρισθεὶς ἔστιν ὅπερ ἐστίν . ἡ μὲν οὖν μεσότης αἰτία τοῦ μηδὲ τὸν οὐσιώδη νοῦν εἰλικρινῶς μένειν . νῦν δὲ ὁ λόγος τῷ φιλοσόφῳ τέως περὶ τοῦ προελθόντος , ὃς οὐκ ἀεὶ νοεῖ ἢ διὰ τὴν πολλὴν ῥύσιν ἀφιστάμενος τῆς τελειούσης οὐσίας , ὅλος δὲ γινόμενος αἰσθήσεων καὶ φαντασιῶν καὶ ἁπλῶς τῆς σωματοειδοῦς ζωῆς καὶ διὰ τοῦτο μένων ἀτελής , ἢ διὰ τό , κἂν ἤδη τέλειος ᾖ ὁ προελθών , παραποδίζεσθαι πρὸς τὴν θεωρίαν · τοῦτο μὲν καὶ διὰ τὸ πρακτικῶς ἐνεργεῖν παρὰ μέρος διὰ τὸν μερισμὸν πολὺν ἐν τῷ προιόντι φαινόμενον , τοῦτο δὲ διὰ τὸ σῶμα καὶ τὰς ἔξωθεν προσπιπτούσας τύχας πολλὰς ἀσχολίας παρέχοντα , ἔτι δὲ διὰ τὰς ἀορίστως ἐγειρομένας ἔτι φαντασίας . περὶ δὲ τοῦ ἀύλου νοητοῦ εἰπὼν ὡς ταὐτὸν τῷ νῷ , πρὶν περὶ τοῦ ἐνύλου νοητοῦ διορίσαι , ἐν μέσῳ περὶ τοῦ ἐπιστημονικοῦ ἐπέστησε λόγου διὰ τὸ <μὴ> ἀεὶ νοεῖν , ἵνα τὸν περὶ τῶν ἀύλων νοητῶν λόγον οὕτως ἐπὶ τὸν περὶ τῶν ἐνύλων νοητῶν μετίοι . p . 430 a 6 ’Ev δὲ τοῖς ἔχουσιν ὕλην δυνάμει μόνον ἕκαστόν ἐστι τῶν νοητῶν . Οὐχ ὡς · ἑαυτῷ δυνάμενον γενέσθαι νοητόν ( τοῦτο γὰρ ἐπ’ ἐνίων ἀύλων μόνων ἐστὶ νοητῶν ) , οὐδὲ διότι ποτὲ ἄλλῳ δύναται γενέσθαι νοητόν . κἂν · γὰρ ἀεὶ ὑπ’ ἄλλου νοῆται καὶ μηδέποτε ὑφ’ ἑαυτοῦ , δυνάμει ἐστίν , ὥσπερ καὶ τὸ ἤδη ζῶν σῶμα δυνάμει ἔχειν ζωὴν εἴρηται ὡς μὴ καθ’ ἑαυτὸ μηδὲ ὑφ’ ἑαυτοῦ ἀλλ’ ἐπικτήτως ζῶν . νοητὸν δὴ καὶ τὸ ἔνυλον ἑτέρῳ ὂν ἀτελῶς ἐστι νοητόν · οὐ γὰρ ἱκανὸν αὐτὸ καθ’ αὑτὸ νοεῖσθαι , εἰ μὴ τὸ νοοῦν ἐστιν , ἕτερον αὐτοῦ ὄν . ἀτελῶς οὖν ἔσται νοητόν , ἑτέρου πρὸς τὸ νοεῖσθαι δεόμενον , τοῦ δὲ ἀτελοῦς τὸ δυνάμει · ὡς ὁμώνυμόν πὼς εἶναι , ἢ ὡς τὰ ἀφ’ ἑνὸς ἔχει , τὸ ἐπὶ τῶν ἀύλων νοητῶν καὶ τὸ ἐπὶ τῶν ἐνύλων . p . 430 a 7 Ὥστ᾿ ἐκείνοις μὲν οὐχ ὑπάρξει νοῦς · Τοῖς ἐνύλοις δηλαδὴ νοητοῖς , οἷον τοῖς τε εἴδεσιν αὐτῶν καὶ ταῖς συνθέτοις οὐσίαις . καὶ τὴν αἰτίαν προστίθησι δι’ ἣν οὐχ ὑπάρξει · p . 430 a 7 Ἄνευ γὰρ ὕλης δύναμις ὁ νοῦς τῶν τοιούτων . Ἄυλον εἶναι πάντα νοῦν ἀποφαινόμενος καὶ διὰ τοῦτο τοῖς ἐνύλοις μὴ ὑπάρχειν , δύναμιν δὲ τῶν ἐνύλων τυγχάνειν ὄντα ὡς τὸ δυνάμει αὐτῶν τελειοῦντα . καὶ γὰρ ἐν τῇ Μετὰ τὰ φυσικὰ οὐκ ἐν τῷ πάσχοντι μόνον ἀλλὰ καὶ ἐν τῶ ποιοῦντι τίθεται τὸ δυνάμει καὶ ἐν παντὶ αἰτίῳ τῷ ὁπωσοῦν πρὸς αἰτιατὸν δυνάμει ἐπιπλεκομένῳ καὶ τοῦ δυνάμει ἀποτελεστικῷ ἢ τελειωτικῷ . εἰκότως οὖν καὶ ὁ νοῦς δύναμις τῶν ἐνύλων δυνάμει ὄντων νοητῶν , ὡς αὐτοῦ τὸ δυνάμει ἐκείνων εἰς ἐνέργειαν ἄγοντος ἐν ἑαυτῷ . ὡς γὰρ ὁ μετρῶν περὶ τὸ μετρούμενον ἐνεργῶν οὐκ εἰς αὐτό τι δρᾶ , ἀλλὰ τὴν τοὐ ὅσον ἐκεῖνο γνῶσιν ἀφ’ ἑαυτοῦ ἴσχει , οὕτω καὶ τὰ ἔνυλα νοῶν περὶ αὐτὰ μὲν ἐνεργεῖ , οὐκ εἰς αὐτὰ δέ τι δρῶν οὐδὲ πάσχων τι ὑπ’ ἐκείνων , ἀλλὰ κατὰ τὰς ἐν αὐτῷ προληπτικὰς ἐκείνων αἰτίας τὴν γνωριστικὴν αὐτῶν προβαλλόμενος ἐνέργειαν . p . 430 a 8 Ἐκείνοις δὲ τὸ νοητὸν ὑπάρξει . Τοῖς νοῖς , ἐπειδὴ ἄυλοι πάντες , οὐχ ἑτέρου δὲ ἀλλ’ ἑαυτοῦ καὶ αὐτὸ πᾶν τὸ ἄυλον . ἑαυτοῦ οὖν καὶ ὁ νοῦς , τὸ δὲ οὗ ὁ νοῦς νοητόν · ὥστε πάντως τοῖς νοῖς τὸ νοητὸν · ὑπάρξει . καὶ ἐνταῦθα συμπληρώσας τὸν περὶ τῶν προιόντων λόγον νῶν ἐπὶ τὸν προβαλλόμενον αὐτοὺς καὶ τελειοῦντα μέτεισιν . | p . 430 a 10 Ἐπεὶ δ’ ὥσπερ ἐν πάσῃ τῇ φύσε Δοκεῖ μοι οὐδὲ ταῦτα ἢ περὶ τοῦ μετεχομένου νοῦ ὑπὸ ψυχῆς ἢ περὶ τοὐ καὶ τούτου κρείττονος , ἀλλὰ περὶ αὐτῆς ἡμῶν τῆς λογικῆς λέγεσθαι ψυχῆς · τοῦτο μὲν ἐπειδὴ περὶ ψυχῆς ἡ πραγματεία πᾶσα , τοῦτο δὲ διότι σαφῶς καὶ αὐτὸς ἐπιφέρει καὶ ἐν τῇ ψυχῇ ὑπάρχειν ταύτας τὰς διαφοράς . καὶ τὰ ἐφεξῆς πάντα ῥητὰ ὑπομνήσομεν οὐκ ἐκβαίνοντα τὴν περὶ αὐτῆς θεωρίαν . διὸ καὶ νῦν ἐχόμενος τῶν προειρημένων μετὰ τὸν ἤδη παραδεδομένον διττὸν νοῦν , ἀποστάντα μὲν τῆς προηγουμένης τῶν ψυχῶν οὐσίας καὶ διὰ τοῦτο καὶ τῆς συμφυοῦς αὐτῇ ἐνεργείας , προιόντα δὲ εἰς δευτέρας ζωὰς καὶ θεωρίας ἢ ἀτελεῖς ἢ τελείας μὲν κατὰ προβολὴν δὲ καὶ ὡς ἑτέροις τοῖς μένουσιν ἐν τῇ πρώτη οὐσίᾳ εἴδεσι τελειουμένας , θεωρεῖ νῦν τὸν κατ’ αὐτὴν ἱστάμενον τὴν οὐσιώδη ἐνέργειαν νοῦν καὶ τὰ εἴδη νοοῦντα , οὐ τὰ προϊόντα , ἀλλὰ τὰ ἐν αὐτῇ τῇ οὐσίᾳ τῆς ψυχῆς μένοντα . ἡ μὲν γὰρ ἔξω ῥοπὴ εἰς μερισμόν τινα ὑποφερομένη ( αὐτὸ γὰρ τοῦτο τὸ ἔξω ὁποιοσοῦν μερισμός ) καὶ εἰς δευτέραν πρόεισι ζωὴν ἐν τῇ ψυχῇ , οὐκ οὖσαν ὅπερ ἡ πρώτη , καὶ τὴν ἐνέργειαν τῆς οὐσίας ἀπομερίζει , οὐ τῆς πρώτης μόνης ἀλλὰ καὶ τῆς προβεβλημένης ζωῆς , ὡς μηκέτι οὐσίαν εἶναι τὴν ἐνέργεια·ν , ἀλλὰ μόνον ἐξῆφθαι οὐσίας , ὥσπερ ἡ εἰς τὴν ἀκροτάτην ἑαυτῆς οὐσίαν ἀναδρομὴ τῆς ψυχῆς καὶ ἡ ἐν ταύτῃ μονὴ ἑνίζει καὶ τὴν ἐνέργειαν τῇ οὐσίᾳ διὰ τὴν εἴσω ὅλην στροφήν · τὸ γὰρ εἴσω τῆς ἀμερίστου συναγωγῆς δηλωτικόν . ἀλλὰ καὶ ἡ ἀκρότης τῆς ψυχῆς ἀμέσως συμπέφυκε τῇ ὑπὲρ αὐτὴν νοερᾷ οὐσίᾳ καὶ τοῖς ἐν αὐτῇ εἴδεσιν . ἀμέριστος δὲ πᾶσα ἡ ὑπὲρ ψυχὴν νοερὰ οὐσία · ὅθεν καὶ ἡ ἐνέργεια ὅπερ οὐσία καὶ ἡ οὐσία ἐνέργεια , οὐ τῇ ἰδιότητι δηλαδή , ἀλλὰ τῇ εἰς ἓν ἀμφοῖν ἀμερίστῳ συναγωγῇ . συμφυομένη τοίνυν τῷ ὑπὲρ αὐτὴν νῷ ἡ τῆς ψυχῆς ἀκρότης πολὺ τὸ ἀμέριστον ἔχει · καὶ διὰ τοῦτο δευτέρως καὶ ἡ ἐνέργεια αὐτῆς τῇ οὐσίᾳ ἑνίζεται . ὡς οὖν ἐπὶ τοῦ προελθόντος καὶ ἀτελοῦς ἔτι νοῦ ἡ ἐνέργεια αὐτοῦ τῇ αἰσθητικῇ ἀπεικάζετο , οὐχ ὡς ἡ αὐτὴ παντελῶς ( καὶ τὸ διάφορον γοῦν ἐπεφέρετο ) , ἀλλὰ δι’ αὐτὴν τὴν ἑτέρωθεν ἐν ἀμφοῖν πεῖσιν , οὕτω καὶ τὴν τοῦ ἀκροτάτου καὶ οὐσιώδους αὐτῆς νοῦ ἐνέργειαν ἀφ’ ὁμοιοῖ τῷ ὑπὲρ αὐτὴν νῷ , οὐχ ὡς ἀπαραλλάκτως τὴν αὐτήν · εὐθὺς γοῦν ἐπάγει καὶ τὸ διάφορον , εἴ γε ποτὲ μὲν ἐνεργεῖ οὗτος ποτὲ δὲ οὐχί , καὶ εἴ γε χωρισθείς ἐστιν οὗτος ὅπερ ἐστίν , ἐκεῖνος δὲ καὶ ἀεὶ ἐνεργεῖ καὶ ἀεί ἐστι χωριστός . εἰ μὲν οὖν παντελῶς ἡ αὐτὴ μένοι ἡ τῆς ψυχῆς ἀκροτάτη οὐσία , ἡ ἐνέργεια οὐχ ἡ αὐτὴ μένουσα οὐκ ἂν εἴη ὅπερ ἡ οὐσία , εἴ γε ὁτὲ μὲν νοεῖ , ὁτὲ δὲ οὐ νοεῖ . εἰ δὲ καὶ αὐτὴ ἡ ἄκρα αὐτῆς οὐσία οὐ μένει ἐν τῇ πρὸς τὰ δεύτερα ῥοπῇ εἰλι κρίνης , ἵνα καὶ ταύτῃ ᾖ μέση , ὡς καὶ τῷ Ἰαμβλίχῳ ἐν τῇ ἰδίᾳ Περὶ ψυχῆς πραγματείᾳ δοκεῖ , οὐ μεριστῶν μόνον καὶ ἀμερίστων , ἀλλὰ καὶ γενητῶν καὶ ἀγενήτων καὶ φθαρτῶν καὶ ἀφθάρτων , καὶ ἵνα καὶ αὐτὸ τοῦτο ὁτὲ μὲν νοῇ ὁτὲ δὲ μή ( ἀφ᾿ ἑαυτῆς γὰρ ἐνεργοῦσα ἡ αὐτὴ ἀπαράλλακτος μένουσα καὶ ἐνήργει ἄν ὡσαύτως ἀεί , ἀλλ’ οὐδ’ ἂν ποτὲ μὲν προβαλλομένη δευτέρας ζωὰς καὶ ταύταις συμπλεκομένη ἐν τῇ συμπλοκῇ ἔμενεν αὐτῶν ἀχώριστος , ποτὲ δὲ ἐχωρίζετο · ἴσως γὰρ καὶ αὐτὸ τοῦτο ἐστὶν ὁ χωρισμός , ἡ τῆς οὐσίας ἀδιάφθορος εἰλικρίνεια , ὅπερ καὶ ὁ Ἀριστοτέλης ἐμφαίνει γράφων “ χωρισθεὶς δέ ἐστιν ὅπερ ἐστίν’’ , ὡς τῆς ἔτι τῶν δευτέρων ἀχωρίστου ζωῆς οὐκ οὔσης ὅπερ ἐστίν ) , εὔλογον ἄρα μᾶλλον δὲ ἀναγκαῖον οὐ τὴν ἐνέργειαν μόνην , ἀλλὰ καὶ τὴν οὐσίαν τῆς ψυχῆς καὶ αὐτὴν τὴν ἀκροτάτην , τῆς ἡμετέρας φημί , διαφορεῖσθαί πὼς καὶ χαλᾶσθαι καὶ οἷον ὑφιζάνειν ἐν τῇ πρὸς τὰ δεύτερα νεύσει , οὐ παντελῶς ἑαυτῆς ἐξισταμένην ( οὐδὲ γὰρ ἄν ἔμενεν ἔτι ψυχή ) , ἀλλὰ τὸ ἀκραιφνὲς οὐκέτι σώζουσα , ὡς ἅμα τὴν αὐτήν τε καὶ οὐ τὴν αὐτὴν φυλάττεσθαι , οὔτε τῆς ἑτερότητος αὐτὴν ἐξαλλαττούσης παντελῶς οὕτε τῆς ταὐτότητος καθαρᾶς καὶ ἀνεξαλλάκτου μενούσης , καὶ οὕτω μερισθεῖσα ὁπωσοῦν τῇ ἐξαλλαγῇ καὶ οὐ μείνασα ὅπερ ἦν , ὑπομένει καὶ τὸν τῆς ἐνεργείας ἀπὸ τῆς οὐσίας μερισμόν , ὡς καὶ ποτὲ μὴ ἐνεργεῖν . εἰς δὲ τὴν ἑαυτῆς εἰλικρινῶς ἀναδραμοῦσα οὐσίαν , ἀφιεῖσα μὲν πᾶσαν τὴν ἔξω προβολήν , τῇ δὲ πρὸς ἑαυτὴν ῥωσθεῖσα στροφῇ καὶ ἀναλαβοῦσα τὸ ὒ · προσῆκον αὐτῇ μέτρον ἔστι τε ὅπερ ἐστὶ καὶ τῇ ἄκρᾳ εἰς ἑαυτὴν στροφῇ ἀμερῶς συναιρουμένη καὶ τὴν ἐνέργειαν τῇ οὐσίᾳ ἑνοῖ . καὶ αὕτη μὲν ἡ ἀκροτάτη τῆς ψυχῆς τελειότης ἐν τῷ παντελεῖ τῶν δευτέρων ζωῶν χωρισμῷ · ἐν δὲ τῇ ἀχωρίστῳ πρὸς αὐτὰς συμπλοκῇ τελειοῦται καὶ ἔστι τελεία δευτέρως , καὶ ἡ ἤδη τελειοῦν τὴν προβληθεῖσαν ζωὴν ἱκανὴ εἴτε πρακτικῶς εἴτε θεωρητικῶς οὐκ οὖσα δηλαδὴ ἀτελὴς αὐτὴ ἐτελείου ἄν , ἀλλ’ οὕπω κατὰ ἄκρα μέτρα τελεία , ὡς καὶ ἑαυτῆς εἶναι μόνης · κατὰ δὲ τά [ τε ] τῶν ἄλλων τελειωτικά , καθ’ ἅ ἐστι , προάγει ἑαυτὴν καὶ ἄνεισιν εἰς τὴν ἄκραν ἑαυτῆς τελειότητα . ἄγε δὴ οὖν ἐπὶ τὴν λέξιν ἴωμεν . | p . 430 a 10 Ἐπεὶ δ’ ὥσπερ ἐν ἁπάσῃ τῇ φύσει ἐστί τι τὸ μὲν ὕλη ἑκάστῳ γένει ( τοῦτο δὲ ὃ πάντα δυνάμει ἐκεῖνα ) , ἕτερον δὲ τὸ αἴτιον καὶ ποιητικόν , τῷ ποιεῖν πάντα , οἷον ἡ τέχνη πρὸς τὴν ὕλην πέπονθεν , ἀνάγκη καὶ ἐν τῇ ψυχῇ ὑπάρχειν ταύτας τὰς διαφοράς . Οὐ κοινότερον νῦν ἀντὶ πάσης οὐσίας εἴληπται ἡ φύσις ( οὐ γὰρ ἐν πάσῃ οὐσίᾳ τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν , ἵνα καὶ ἐν πᾶσιν ἀνάλογον ᾖ τι τῇ ὕλη καὶ τῷ ποιοῦντι ) , ἀλλ’ ἡ ἰδίως κινήσεως καὶ ἠρεμίας ἀρχὴ ὁρισθεῖσα . ἐν γὰρ τοῖς κατ’ αὐτὴν ὑφισταμένοις καὶ τοῖς εἰς ταῦτα ῥέπουσι τὸ ποιεῖν καὶ πάσχειν ἥ τε ὕλη καὶ τὸ ποιοῦν , κυρίως μὲν ἐπὶ τῶν ἐν γενέσει , κατὰ ἀναλογίαν δὲ καὶ ἐπὶ τῶν οὐρανίων καὶ ἐπὶ τῆς ἡμετέρας ψυχῆς , ὅταν εἰς τὴν φύσιν προΐῃ ( περὶ ἧς καὶ τῷ φυσικῷ ὁ λόγος ) , ὡς ὅταν γε ἐν ἑαυτῇ καθαρῶς μένῃ , αὐτή τε μένει ὑπερφυὴς οὔτε ποιοῦσα ἢ πάσχουσα οὔτε ἔχουσά τι ἀνάλογον τῇ ὕλῃ οὔτε τῷ φυσικῷ οὖσα θεωρητή , ἀλλὰ τῷ περὶ τὰ μετὰ τὰ φυσικὰ φιλοσοφοῦντι , ὡς αὐτὸς ἐν τῇ Περὶ τῶν ζῴων μορίων εἴρηκεν . καὶ ἐν προοιμίοις παρατέθειται ἡμῖν τὸ ταῦτα δηλοῦν ῥητόν . ὅτε τοίνυν εἰς τὴν φύσιν ῥέψασα ἡ ἡμετέρα ψυχὴ προβάλλεται ἐν ἑα·υτῇ δευτέρας ζωὰς καὶ ἀφ’ ἑαυτῆς , οὐ μείνασα ἔτι ἀκραιφνὴς οἵα περ ἦν , τὸ μέν τι ἕξει παθητικὸν τὴν προιοῦσαν ἔξω ζωήν , τὸ δὲ ποιητικὸν τὴν προάγουσαν . καὶ ὕλη μὲν ἐκείνη οὐχ ἀπλῶς ( οὐδὲ γὰρ οἵα ἡ σωματοειδής ) , ἀλλ’ ὡς αὐτὸς ἔφη τῷ γένει , τουτέστι κατὰ ἀναλογίαν · αἰτία δὲ τῷ ποιεῖν ἡ προάγουσα , ὡς εἰς ἕτερόν τι καὶ τοῦτο δυνάμει καὶ γινόμενον τὴν ἑαυτῆς ἐκτείνουσα ἐνέργειαν . καὶ γὰρ ἡ μὲν τῷ πάντα γίνεσθαι ἡ δὲ τῷ πάντα ποιεῖν , ὅσα δηλαδὴ ἐν τῇ νοητικῇ ψυχῇ τῇ ἔξω προιούσῃ ἐγγίνεται εἴδη · ταῦτα μὲν γὰρ αὐτὴ πάσχει , ποιεῖ δὲ ἡ προβάλλουσα . καὶ εὖ τε τῷ μὲν ποιοῦντι τὴν τέχνην τῷ δὲ πάσχοντι τὴν ὕλην ἀφομοιοῖ , ἐπειδὴ τέχνη κυρίως ἡ περὶ τὰ ἔνυλά ἐστι ποιητικὴ κατὰ λόγον τῆς ψυχῆς ἕξις . p . 430 a 14 Καὶ ἔστιν ὁ μὲν τοιοῦτος νοῦς τῷ πάντα γίγνεσθαι . Ὁ τοιοῦτος ὁ ὡς ὕλη · πρὸς γὰρ τὸ ἔσχατον ἀποδίδοται · καὶ ὅπως ὡς ὕλη , ἐδήλωσεν , ὅτι τῷ πάντα γίγνεσθαι . ὁ δὲ τῷ πάντα ποιεῖν ὡς ἕξις τις , οἷον τὸ φῶς · τρόπον γάρ τινα καὶ τὸ φῶς ποιεῖ τὰ δυνάμει ὄντα χρώματα ἐνεργείᾳ χρώματα . ἐπειδὴ καὶ ἡ προάγουσα τὰς δευτέρας ζωὰς οὐσία τῆς ψυχῆς οὐκ ἔξω που ἐκτίθεται , ἀλλ’ ἐν ἑαυτῇ ταύτας ἀναδέχεται καὶ οὐ μένει πάντῃ αὐτῶν κεχωρισμένη , ἀλλὰ καὶ αὐτὴ συμπλέκεται αὐταῖς καὶ ἐκείνων πὼς γίνεται , καλῶς ἕξει καὶ φωτὶ ταύτῃ ἀπεικάζεται , ὥσπερ διὰ τὸ ἐξῃρημένον τῆ τέχνῃ πρότερον . ἐν γὰρ τῷ ῥέπειν εἰς τὰ δεύτερα καὶ μένει πὼς ἐν ἑαυτῇ καὶ πρόεισιν ἀφ’ ἑαυτῆς , ὡς ἤδη εἴρηται . ἡ μὲν οὖν τέχνη πρὸς τοῦ μονίμου καὶ χωριστοῦ μᾶλλον , τὸ δὲ φῶς καὶ ἡ ἕξις πρὸς τοῦ ἀχωρίστου καὶ συμπλεκομένου τοῖς δευτέροις · ἀχώριστον γὰρ καὶ τὸ φῶς τῶν φωτιζομένων καὶ ἡ ἕξις τῶν ἐχόντων . ἐν δὲ τῇ πρὸς τὰ ἔξω ῥοπῇ ποιοῦσα ζωὴν καὶ ἐξῃρημένη πὼς ἅμα καὶ συμφυομένη ταῖς προιούσαις , ὀρθῶς ἅμα τε ὡς τέχνη καὶ αὖ ὡς ἕξις καὶ φῶς ποιεῖν παραδίδοται . ἐπιστῆσαι δὲ ἄξιον , ὅτι ἕξει αὐτὴν ἀφομοιώσας κατὰ τὴν πρὸς τὰ δεύτερα συμπλοκὴν ἐπήγαγέν οἷον τὸ φῶς , καὶ περὶ τοῦ φωτὸς ποιεῖται τὸν λοιπὸν λόγον , ἀλλ’ οὐ περὶ ἕξεως ἀπλῶς , ἐπειδὴ ἡ μὲν ἕξις ποιότης τις μᾶλλον οὐδὲν προσήκουσα τῇ δυναμένῃ χωρίζεσθαι οὐσίᾳ , τὸ δὲ φῶς εἰ καὶ πάρεστι τῷ φωτιζομένῳ , ἀλλ’ ὡς ἐντελέχεια καὶ χωριζομένη τοῦ νῦν δεξαμένου · καὶ εἰ ἐν τῇ ῥοπῇ δὲ συμπλέκεται ὁ οὐσιώδης τῆς ψυχῆς νοῦς τῷ προιόντι , ἀλλὰ χωρίζεταί ποτε καὶ καθ’ ἑαυτὸν ὑφίσταται , ὡς καὶ αὐτὸς εὐθὺς ἐπάγει . ἀλλὰ τέως ὅπως φωτὶ ἀπεικάζεται τὸ ποιητικὸν τῆς ψυχῆς ἑρμηνεύει . τῷ γὰρ τὰ χρώματα ἐνεργείᾳ μὲν ὄντα χρώματα δυνάμει δὲ ὁρατὰ παρὸν καὶ ἐνεργείᾳ αὐτὰ ὁρατὰ ἀπεργάζεσθαι ὁμοιότητα ἐμφαίνει πρὸς τὸν ἐνεργείᾳ τὰ ἐν τῷ παθητικῷ νῷ δυνάμει γνωστὰ ἀποτελοῦντα εἴδη , ἐνδεικνύμενος ἅμα καὶ ὅτι οὐδὲ ἐν τῷ παθητικῷ οὕτως ἦν δυνάμει ὡς πάντα ἀνύπαρκτα , ἀλλ’ ὡς ὄντα μὲν ἄγνωστα δέ , καθάπερ καὶ τὰ τέως ἀφώτιστα χρώματα . p . 430 a 17 Καὶ οὗτος ὁ νοῦς χωριστὸς καὶ ἀπαθὴς καὶ ἀμιγὴς τῇ οὐσίᾳ ὢν ἐνέργεια . ἀεὶ γὰρ τιμιώτερον τὸ ποιοῦν τοῦ πάσχοντος καὶ ἡ ἀρχὴ τῆς ὕλης . Τὸ χωριστὸν ἐπὶ τοῦ προκειμένου νῦν εἰς θεωρίαν νοῦ οὐ τὸ ἀεὶ κεχωρισμένον ἀκουστέον ( ἐπάξει γοῦν περὶ αὐτοῦ ‘‘χωρισθεὶς δέ ἐστιν μόνον τοῦτο ὅπερ ἐστίν ” , ὡς ποτὲ χωριζομένου ) , ἀλλ’ ὡς ποτὲ μὲν ἤδη κεχωρισμένου πάσης τῆς ἔξω τεινομένης ζωῆς ἢ παρεσκευασμένου πρὸς χωρισμόν · ἑκατέρως γὰρ καὶ χωριστὸς καὶ ἀπαθὴς καὶ ἀμιγὴς καὶ τῇ οὐσίᾳ ἐστὶν ἐνέργεια , καὶ ὡς ἤδη πρὸς τὰ εἰλικρινῆ τ·οιαῦτα ἐπειγόμενός πὼς ἢ κατ’ αὐτὰ ἑστώς . ἀλλὰ χωριστὸς μὲν οὐ πρὸς σῶμα μόνον οὐδὲ πρὸς μόνας τὰς σωματοειδεῖς λέγεται ζωάς , ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰς λογικὰς τάς τε πρακτικὰς καὶ τὰς κατὰ προβολὴν θεωρητικὰς ἐν τῆ τούτων ἀποστάσει . ἀπαθὴς δὲ ὡς οὐχ ὑφ’ ἑτέρου οὐδὲ δι’ ἑτερότητος οὐδὲ κατὰ μέθεξιν , ἀλλ’ αὐτὸς ὑφ’ ἑαυτοῦ κατ’ ἐνέργειαν ἢ τελειούμενος ἢ ἤδη ὢν τέλειος · καὶ γὰρ εἰ καὶ ὑπὸ τοῦ κρείττονος νοῦ , ἀλλ’ οὐκ ἀποσπασθείς , συμφυεὶς δὲ αὐτῷ καὶ ἑνωθεὶς κατὰ τὴν ἄκραν ἑαυτοῦ οὐσίαν , ἵνα καὶ ἄριστα τῷ τελειοῦντι ἑνῶται καὶ ὅπερ τὸ τελειοῦν γινόμενος ἱκανὸς καὶ ἑαυτὸν ᾖ τελειοῦν . χωριστὸς μὲν οὖν ἔστι κατ’ οὐσίαν τῶν ὧν μὴ δεῖται πρὸς τὸ εἶναι ἢ ἐνεργεῖν , κἄν ἔτι συναναφύρηταί πὼς αὐτοῖς , ὡς ῥοπῇ τινι αὐτὰ ὑφιστῶν . ἀμιγὴς δὲ ὁ μηδὲ ὁπωσοῦν συμπλεκόμενος ἢ ὁ πεφυκὼς καὶ σπεύδων πρὸς τοῦτο . τῇ δὲ οὐσίᾳ ὢν ἐνέργεια διὰ τὴν ἀμέριστον πρὸς ἑαυτὸν στροφήν , οὐδὲ τὴν ἐνέργειαν τῆς | οὐσίας ἀφιεῖσαν , ἵνα καὶ ἡ οὐσία ᾖ ἐνέργεια καὶ ἡ ἐνέργεια οὐσία . εἰ γὰρ καὶ ὁ προιὼν νοῦς , ὅταν ἑαυτὸν νοῇ , ὁ αὐτός ἐστι τῷ νοητῷ , τουτέστιν ἑαυτῷ , καὶ τῇ οὐσίᾳ ἡ ἐνέργεια ἡ γὰρ · οὐσία ἦν νοητή , τὸ δὲ νοεῖν ἐνέργεια ) , πόσῳ μειζόνως ὁ μένων ὅλος ἐν ἑαυτῷ καὶ μηδὲ ἀφ’ ἑαυτοῦ μηδὲ τῶν ὑπερτέρων ἐξιστάμενος . ὅθεν καὶ ποιητικόν ἐστι διὰ τὴν πρὸς τὰ ἄριστα ἕνωσιν τοῦ δι’ ἑτερότητα προἰόντος καὶ ὡς ὑφ’ ἑτέρου τελειουμένου καὶ διὰ τοῦτο πάσχοντος , καὶ ἀρχὴ ὡς αἰτία τελειωτικὴ τοῦ δυνάμει , ὅπερ ἡ ὕλη , τιμιωτέρα οὖσα δηλαδὴ ὡς κρείττων καὶ κρείττω διὰ τοῦτο ἴσχουσα καὶ τὴν ἕνωσιν . καὶ τί ἄν τις διαφέρειν εἴποι τοῦ ἀληθοῦς νοῦ , εἰ πρὸς τοῖς ἄλλοις εἴη καὶ τῇ οὐσίᾳ ὢν ἐνέργεια ὁ ψυχικὸς νοῦς ; ἢ ὥσπερ ὁ παθητικὸς νοῦς ὁ ἔτι ἀτελὴς κατὰ τὴν ἀπάκαὶ θείαν καὶ τὴν δύναμιν παρεβάλλετο μὲν τῷ αἰσθητικῷ , ᾗ δὲ διέφερε διωρίζετο ὕστερον , οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ ἀκροτάτου τῆς ψυχῆς νοῦ παραβαλλομένου μὲν πρὸς τὸν ὑπέρτερον κατηγορεῖ τὰ εἰρημένα , ὅσα πρώτως τῷ θειοτέρῳ προσήκει νῷ , διὰ δὲ τὴν πρὸς αὐτὸν σύμφυσιν καὶ τῷ οὐσιώδει τῆς ψυχῆς δευτέρως , τὸ δὲ διάφορον ἐφεξῆς ἐπιφέρεται . ἀλλὰ τέως ἐκείνοις ἐπιστήσωμεν · ἑνὶ μέν , τίνι διοίσει ὁ χωριστὸς οὗτος τῆς ψυχῆς νοῦς ὑμνούμενος , εἴπερ καὶ αὐτὸς πρόεισι , τοῦ προϊόντος · διὰ τί γὰρ μὴ εἷς ὁ καὶ μένων καὶ προιών ; ἑτέρῳ δέ , τί δή ποτε ὁ προελθὼν νοῦς οὐχὶ καὶ νοητός ἐστιν ὥσπερ νοῦς , εἴ γε τὸ νοητὸν τῷ νῷ πάντως ὑπάρχει , κἄν μὴ τῷ νοητῷ πάντως ὁ νοῦς . πῶς οὖν νοῦν μὲν αὐτὸν προσαγορεύει , οὐχὶ δὲ νοητὸν τίθεται , ἐπειδὴ καὶ ἐγγίνεσθαι αὐτῷ τὰ εἴδη βούλεται , ἅπερ ἐστὶ τὰ νοούμενα , ὡς νοῦν μὲν εἶναι καθ’ αὑτόν , νοητὸν δὲ ἐπικτήτως ; ἢ πρὸς μὲν τοῦτο ῥητέον καὶ ἤδη εἴρηται , ὡς ὁ προιὼν ἔτι μὲν ἀτελὴς ὢν οὗτε νοῦς ἦν ἐνεργείᾳ οὔτε νοητός , ἑκάτερον δὲ δυνάμει καὶ πρὸς ἄμφω τελειούμενος ἑτέρωθεν ἐκ τοῦ οὐσιώδους · ὁ δὲ τελειωθεὶς καὶ νοῦς ἦν καὶ νοητὸς κατὰ τὸ δεύτερον δυνάμει , ὡς καὶ ἐνεργεῖν ποτε καὶ νοεῖν αὑτὸν δι’ ἑαυτοῦ δυνατός , ἀλλὰ παθητικὸς ὢν διὰ τὴν ὑφ’ ἑτέρου τελείωσιν . συμπρόεισιν οὖν τῷ νῷ καὶ τὸ σύστοιχον αὐτῷ νοητὸν καὶ ὁμοῦ τελειοῦται . ἀλλ’ ὁ φιλόσοφος προκρίνων τῇ ἰδιότητι τὸ νοητὸν τοῦ νοῦ , εἴ γε τὸ μὲν οὐσίας ἐμφαντικόν , ὁ δὲ μᾶλλον ἐνεργείας , καὶ εἴγε τὸ μὲν ἐφετόν ἐστι τῷ νῷ , ὁ δὲ ὡς πρὸς τέλος αὐτὸ ἵεται , εἰ καὶ τὸ τοῦ νοῦ ἐπὶ τοῦ ἀτελοῦς προσίεται ὄνομα , ἀλλ’ οὔτι γε τὸ τοῦ νοητοῦ · τοῦτο δὲ μᾶλλον τοῖς μένουσι καὶ τελειοῦσιν ἀποδίδωσιν εἴδεσι καὶ τοῖς ἐν τῷ προελθόντι τελειωθεῖσιν , ἃ καὶ ἐγγράφεσθαι λέγει , οὐ τὰ ἀτελῆ καὶ δυνάμει , ἀλλὰ τὰ τέλεια καὶ ἐνεργείᾳ ἤδη . τὸ δὲ πρότερον τῶν εἰς ἐπίστασιν ἡμῖν ἤδη προτεθέντων ἱκανῶς , οἶμαι , καὶ πρότερον διήρθρωται . ἡ οὐσία ἡ ψυχικὴ μένει μὲν ἀκραιφνὴς ἐν τῇ καθαρᾷ πρὸς ἑαυτήν τε καὶ πρὸς τὰ ἄκρα ἑνώσει , ποτὲ δὲ ἐκλύουσα τὴν ἕνωσιν καὶ ἐξισταμένη ἑαυτῆς τῇ πρὸς τὰ δεύτερα ῥοπῇ μένει μέν , ἵνα καὶ ᾖ , οὐκέτι δὲ ἀκραιφνής , ὡς ἤδη καὶ δευτέρας ἀφ’ ἑαυτῆς προβαλλομένη ζωάς , αὐτῇ τε τῇ τούτων προβολῇ μείνασα ἥτις ἦν καὶ ἔτι μᾶλλον τῇ πρὸς αὐτὰς ἐπικλίσει . οὐσία δὲ καὶ ἡ δευτέρα ζωή , ἐπεὶ καὶ ἡ ἐσχάτη · ἀλλ’ ἐκείνη καὶ λογικὴ καὶ νοερὰ δυνάμει , δευτέρα δὲ ὅμως τῆς προαγούσης , ᾗ τὸ αἰτιατὸν τοῦ αἰτίου ὑφεῖται καὶ ᾗ τοῦ πῇ μένοντος τὸ προελθὸν ὅλον καὶ ᾗ τὸ κατὰ δύναμιν τελειούμενον καὶ ἑτέρωθεν τοῦ κατ’ ἐνέργειαν καὶ ὑφ’ ἑαυτοῦ . διὸ καὶ τοῦτο μὲν οὐδέποτε εἰς ἐσχάτην ἐκπίπτει ἀτέλειαν , ἀλλ’ εἰς κεχαλασμένην τελειότητα · τὸ δὲ προιὸν καὶ πάντῃ ποτὲ γίνεται ἀτελές . καλῶς ἄρα διττὸς ἡμῖν ὁ τῆς ψυχῆς παραδέδοται νοῦς , ὅ τε μένων καὶ ὁ προιών , καὶ οὗτος ἢ ἀτελὴς ἢ τέλειος , καὶ ὁ μένων δὲ ἢ παντελῶς μένων ἢ πῇ . ἐπεὶ δὲ ταῦτα διήρθρωται , νῦν ὅπως τὸ διάφορον τοῦ κατὰ τὸ ἀκρότατον τῆς ψυχῆς οὐσιωμένου νοῦ πρὸς τὸν κρείττονα τόν τε μετεχόμενον καὶ τὸν ἀμέθεκτον παραδίδωσιν ὁ φιλόσοφος , ἐπειδὴ τὴν κοινω - νίαν ἐθεώρησε κατὰ τὸ χωριστὸν καὶ ἀπαθὲς καὶ ἀμιγὲς καὶ τῇ οὐσίᾳ εἶναι ἐνέργειαν , ἐπακούσωμεν . p . 430 a 19 Ἡ αὐτὴ δέ ἐστιν ἡ κατ’ ἐνέργειαν ἐπιστήμη τῷ πράγματι · ἡ δὲ κατὰ δύναμιν χρόνῳ προτέρα ἐν τῷ ἑνί , ὅλως δὲ οὐδὲ χρόνῳ · ἀλλ’ ὁτὲ μὲν νοεῖ ὁτὲ δὲ οὐ νοεῖ . χωρισθεὶς δέ ἐστιν μόνον τοῦθ’ ὅπερ ἐστί . ’Ev οἷς πρώτην ἐνδείκνυται διαφορὰν τὸ μὴ μόνον εἶναι νοῦν τὴν ψυχικὴν ἀκρότητα , ἀλλὰ καὶ λόγον · λογικὴ γὰρ γνῶσις ἡ ἐπιστήμη . καλεῖ δὲ ἐπιστήμην νῦν , ὃν ἐκάλει νοῦν , τῇ οὐσίᾳ ὄντα ἐνέργειαν , καὶ τὴν κατ’ ἐνέργειαν ἐπιστήμην τὴν αὐτὴν δεικνὺς τῷ ἐπιστητῷ , ὅπερ τὸ πρᾶγμα , ἀλλ’ οὐχ ὥσπερ τὸ ἐν αἰσθήσει εἶδος ἄλλο παρὰ τὸ αἰσθητόν . καὶ πάλιν ὁ τοῦ Πλάτωνος ἄριστος ἐξηγητὴς σαφηνίζει ἡμῖν καὶ ὅπως εἴρηται παρ’ ἐκείνου τὸ ὂν ἀεὶ “ νοήσει μετὰ λόγου περιληπτόν ” , ὡς ἅμα τε νοήσεως καὶ ἐπιστήμης τῆς ἀκροτάτης οὔσης ψυχικῆς γνώσεως . νοῦς δὲ ἀπλῶς ὁ ὑπέρτερος . αὕτη μὲν οὖν πρώτη διαφορὰ διὰ τὴν τοῦ λόγου πρὸς νοῦν ὕφεσιν καὶ τὴν τῆς γνώσεως πρὸς τὸ γνωστόν . καὶ ὥσπερ τὸ γενητόν , ὅταν ᾖ , ἀπολείπεται τοῦ ἀγενήτως ὄντος τῇ πρὸς τὴν δύναμιν τοῦ μὴ εἶναι συμπλοκῇ , οὕτω καὶ τὸ ποτὲ μὲν νοοῦν ποτὲ δὲ οὐ νοοῦν , καὶ ὅταν νοῇ , ἔχει τὴν τοῦ ποιὲ μὴ νοεῖν δύναμιν καὶ οὔτε τὴν νόησιν ἔχει οἵαν τὸ <ἀεὶ> νοοῦν οὔτε τὴν πρὸς τὸ νοητὸν ἕνωσιν · | τῆς γὰρ ἀκριβεστέρας νοήσεως καὶ ἕνωσις μείζων . ἔσται μὲν οὖν τῇ οὐσίᾳ ἐνέργεια καὶ ὁ ψυχικὸς νοῦς χωρισθείς , ἀλλ’ οὐχ ὡσαύτως τῷ ἀεὶ χωριστῷ . μήπω γὰρ χωρισθεὶς ὁ ἡμέτερος αὐτῇ τῇ ἀχωρίστῳ πρὸς δευτέραν γνώσει οὐδὲ τὴν ἐνέργειαν πρὸς τὴν οὐσίαν ἑνίζει τελέως καὶ ὅσον πέφυκεν , ἀλλ’ ἔτι ἀτελέστερον , ὅπερ δυνάμει ἔφη , ἐπειδὴ καὶ πέφυκε τελειοῦσθαι . προτέραν δὲ εἶναι χρόνῳ τὴν κατὰ δύναμιν ἐν τῷ ἑνί . τοῦτο δὲ ἐπὶ μὲν τῶν γενητῶν ἀληθέστατον · ἐκ γὰρ τοῦ ἀτελοῦς ἐπὶ τὸ τελειότερον πᾶσα γένεσις · διὸ τὸ ἀτελὲς πρότερον τῷ χρόνῳ , ὅπερ ἐστὶ τὸ δυνάμει ἐν τῷ ἑνὶ αὐτῷ τῷ γινομένῳ , ἐπεὶ ἐν τῷ προσεχεῖ αἰτίῳ τὸ ἐνεργείᾳ ἀνάγκη προυπάρχειν τοῦ ἐν τῷ γινομένῳ ὑπ’ αὐτοῦ δυνάμει . καλῶς οὖν τὸ ἐν τῷ ἑνὶ πρόσκειται . ἐπὶ δὲ τῶν ἀιδίων μέν , ποτὲ δὲ νοούντων καὶ αὖ ποτὲ μὴ νοούντων οὐδὲ ἐν τῷ ἑνὶ χρόνῳ πρότερον τὸ δυνάμει . τί γὰρ τοῦτο μᾶλλον ἢ τὸ ἐνεργείᾳ , διαδεχομένων ἀεὶ ἄλληλα ; διὸ καὶ αὐτὸς ἐπὶ τῆς ψυχῆς οὐκ ἀξιοῖ χρόνῳ προτέραν εἶναι τὴν δύναμιν , ἀλλ’ ἐκεῖνο ἀληθῶς ὑπάρχειν τὸ ποτὲ μὲν νοεῖν αὐτήν , ποτὲ δὲ μὴ νοεῖν . καὶ γὰρ εἰ ἐν τῷ συνθέτῳ ἀνθρώπῳ ἡ δύναμις πρότερον , ἀλλ’ ὁ νοῦς οὗτος ἡ ψυχικὴ οὐσία χωριστὴ οὖσα , ὡς αὐτίκα ἐπάγει , ἅμα καὶ τρίτην διαφορὰν τοῦ ψυχικοῦ νοῦ πρὸς τὸν κρείττω παραδιδοὺς καὶ τῆς πρὸς τὸ γνωστὸν τῆς γνώσεως ταὐτότητος · χωρισθεὶς γάρ φησιν , <οὐκ> χωριστός . ἀεὶ δὲ χωριστὸς ὡμολογημένως μὲν ὁ ἀμέθεκτος ὑπὸ ψυχῆς , πάντως δὲ καὶ ὁ μεθεκτός · οὐ γὰρ ἐκεῖνος τῆς ψυχῆς , ἀλλ’ αὕτη ἐστὶν ἐκείνου . ἐκεῖνος δὲ μένων ἐν ἑαυτῷ ἀρρεπῶς ἑαυτοῦ ἐξάπτει τὴν ψυχήν · αὕτη δὲ ἥ γε ἡμετέρα ἡ τῆ ῥοπῇ καὶ κλίσει δευτέρας προάγουσα ζωὰς καὶ συμπλεκομένη πρὸς αὐτὰς καὶ οὐ κατὰ τὴν μένουσαν μόνην , ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ἀφισταμένην καὶ προιοῦσαν αὐτῆς ζῶσα ζωήν , καὶ αὖθις χωριζομένη , ζομένη , ὅτε καὶ κατὰ μόνον τὸ ἑαυτῆς ἕστηκε μόνιμον , τοῦτο οὖσα , ὡς αὐτὸς ἔφη , μόνον ὅπερ ἐστίν , οὐχὶ δὲ καὶ ἄλλο τι , ὁποῖον ἦν τὸ ἐν τῇ προβολῇ γινόμενον νοοῦν , ὃ ἐν τῇ ἀχωρίστῳ ἦν ζωῇ . οὐκοῦν καὶ χωρισθεῖσα , καθ’ ὅσον καὶ ἀχωρίστως ποτὲ πέφυκε ζῆν , οὐδὲ τότε τὸ χωριστὸν ἕξει οἷον τὸ ἀεὶ χωριστόν . ᾗ οὖν τῷ χωριστῷ καὶ ἀύλῳ ἕπεται τὸ ἑαυτὸ νοεῖν , ἡ δὲ ἑαυτοῦ νόησις τῇ οὐσίᾳ ἐστὶν ἐνέργεια , ᾗ τὸ χωριστὸν τοῦ ψυχικοῦ νοῦ ὑφεῖται τοῦ ἐν τῷ κρείττονι χωριστοῦ , ταύτῃ καὶ ἡ πρὸς τὴν οὐσίαν τῆς ἐνεργείας ἀπολειφθήσεται ἕνωσις . p . 430 a 23 Καὶ τοῦτο μόνον ἀθάνατον καὶ ἀίδιον . οὐ μνημονεύομεν δέ , ὅτι τοῦτο μὲν ἀπαθές , ὁ δὲ παθητικὸς νοῦς φθαρτός , καὶ ἄνευ τούτου οὐθὲν νοεῖ . Ἐπιστήσαι ἄξιον τῷ παντὶ λόγῳ , <ᾧ> θαρρῶν τὸν οὐσιώδη τῆς νοῦν ἀθάνατον καὶ ἀίδιον ἀποφαίνεται , ἵνα καὶ ταύτῃ τὴν πρὸς Πλάτωνα αὐτοῦ συμφωνίαν ἅμα θαυμάσωμεν καὶ τὴν τῶν κατὰ μέρος ἐπὶ πλέον ἐπεξεργασίαν , ὅσα ἐκεῖνος ὁλικώτερον καὶ συνοπτικώτερον ἀρχαιοπρεπῶς παρέδωκε . μὴ γὰρ ὅτι ἐπὶ μόνης τῆς συνεχοῦς καὶ μεριστῆς ἐντελεχείας τῷ τῆς κινήσεως χρώμενος ὀνόματι οὐκ ἀνέχεται αὐτὸ προσάπτειν ὡς οὐ μεριστῇ οὔσῃ τῇ ψυχῇ , ἐπεὶ μεταθέντι σοι τὸ ὄνομα τὸ αὐτοκίνητον ἐπὶ τὸ αὐτοζῶν καὶ αὐτοτελὲς καὶ αὐτοποιοῦν καὶ πάσχον ὁ πᾶς ἐντεῦθεν ὁρμώμενος φανήσεται λόγος . καὶ γὰρ καὶ παρ’ ἐκείνῳ διπλόην τινὰ τῆς ψυχῆς ἐμφαίνει τὸ αὐτοκίνητον · τοῦ μὲν μονίμου καὶ εἰδητικοῦ καὶ ποιητικοῦ αὐτῆς τὸ αὐτό , ᾧ καὶ ἐπὶ τῶν ἀκροτάτων εἴωθε χρῆσθαι εἰδῶν , τοῦ δὲ κινητοῦ τὸ παθητικὸν καὶ προιὸν καὶ τελειούμενον καὶ ὁριζόμενον . ἐντεῦθεν οὖν καὶ ὁ Ἀριστοτέλης ὁρμώμενος τὸ ἐν τῇ ψυχῇ ποιητικόν , ὃ αὐτὸς ἐκεῖνος ἔφη χωριστὸν καὶ ἀπαθὲς καὶ ἀμιγές , δείκνυσιν ὡς ἀρχὴν καὶ αἰτιώδη καὶ τιμιωτέραν τῆς ὕλης καὶ παντὸς τοῦ γινομένου φύσιν ἀντὶ γὰρ τοῦ γινομένου παντὸς ἡ ὅλη αὐτῷ εἴληπται ) , καὶ ἔτι ὡς τῇ οὐσίᾳ ὂν ἐνέργειαν διὰ τὴν εἰς εἶδος ἀμέριστον συναίρεσιν . ὅθεν ὅτι ἄυλον λαβὼν ( μεριστὸν γὰρ πᾶν τὸ ἔνυλον ) καὶ αὐτὸ πρὸς ἑαυτὸ ἐνεργοῦν , δείκνυσι τὸ ἄυλον πᾶν ἑαυτὸ νοοῦν . καὶ ἅμα νοοῦν τε καὶ νοητὸν ἐπιδείξας καὶ ἀπλοῦν , ὡς οὐ κατὰ μέρος νοοῦν καὶ νοούμενον ἀλλ’ ὅλον ἄμφω , ὅτι καὶ ἀθάνατον καὶ ἀίδιον ἀπεφήνατο . τὸ γὰρ χωριστὸν καὶ ἀπλοῦν καὶ ἑαυτοῦ ὂν καὶ ἑαυτὸ ζωοῦν καὶ τελειοῦν , ὡς καὶ ἐν τῇ ἔξω ῥοπῇ δευτέρας ὑπερβλύζειν ζωάς τε καὶ οὐσίας , οὐ μόνον ἄδεκτον θανάτου τε καὶ φθορᾶς , ἀλλὰ καὶ προηγουμένως δείκνυται ζωῆς τε καὶ οὐσίας οἰστικὸν καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἀθάνατον . ὥστε εἶναι τὸν πάντα συλλογισμὸν ὡς συντόμως συνθεῖναι τοιόνδε , δῆλον ὡς περὶ τῆς ἡμετέρας ἠρωτημένον ψυχῆς ψυχῆς · ἐν τῇ ἡμετέρᾳ ψυχῇ οὐ τὸ πάσχον ἐστὶ μόνον ἀλλὰ καὶ τὸ ποιοῦν , ἀρχὴ καὶ αἴτιον τῶν γιγνομένων · ἔτι τὸ ποιοῦν ἐν τῇ ψυχῇ ἑαυτὸ νοεῖν δύναται καὶ τὴν ἐνέργειαν ἑνίζει τῇ οὐσίᾳ ἀμερίστως · τὸ ἄρχον καὶ αἴτιον τῶν γινομένων καὶ τὸ τῇ οὐσίᾳ ὂν ἐνέργεια χωριστόν ἐστι καὶ ἀπλοῦν · τὸ χωριστὸν καὶ ἁπλοῦν ἑαυτοῦ ἐστι καὶ οὐκ ἐν ἑτέρῳ · τὸ τοιοῦτον ἄδεκτον τοῦ ἐναντίου , ἀζωίας τε καὶ ἀνουσιότητος ( οὔτε γὰρ ἐν ἑαυτῷ τὸ ἀντικείμενόν ποτέ τι δέξεται οὔτε ἐν ἑτέρῳ τὸ ἑαυτοῦ μόνως ὄν ) · τὸ ποιοῦν ἄρα ἐν τῇ ψυχῇ θανάτου καὶ φθορᾶς ὂν ἄδεκτον ἀθάνατον ἀναγκαίως καὶ ἀίδιον τυγχάνει ὄν , οὐ διὰ τὸ ἄδεκτον προηγουμένως , ἀλλὰ διὰ τό , ὡς εἴρηται , καὶ ἐν τῇ ἔξω ῥοπῇ πηγάζειν οὐσίας τε καὶ ζωὰς δευτέρας . ἃ δὴ πάντῃ , ὡς ἔφαμεν , συμφώνως τῇ Πλάτωνος ἐκ τῆς αὐτοκινησίας περὶ ψυχῆς | ἀποδείξει τῷ Ἀριστοτέλει φιλοσοφεῖται . ὅτι γὰρ περὶ ψυχῆς , ἀλλ᾿ οὐ περὶ τοῦ μετεχομένου ὑπ’ αὐτῆς νοῦ οὐδὲ ἔτι μᾶλλον περὶ τοῦ ἀμεθέκτου , ἀλλὰ καὶ περὶ ψυχῆς τῆς ἡμετέρας , καὶ ἤδη ὑπέμνησται ἡμῖν καὶ ἔτι ἐκ πλειόνων ἄν τις ἐπιστήσειεν . πῶς γὰρ τὸ δυνάμι ἢ τὸ ποτὲ μὴ νοεῖν , ἢ τὸ ποτὲ χωρίζεσθαι τοῖς ὑπὲρ τὴν μερικὴν ἐπιπρέψει ψυχήν ; ἀλλ’ οὐδὲ τὸ ἄυλον ἢ τὸ νοοῦν ἅμα καὶ νοούμενον ἢ τὸ χωριστὸν ὅλως ταῖς σωματοειδέσιν ἡμῶν προσήκει τι ζωαῖς καὶ ἔτι μᾶλλον ταῖς τῶν ἄλλων ζῴων ἢ φυτῶν ψυχαῖς . τοῦτο μὲν οὖν ἐναργῶς , οἶμαι , καὶ ἀναγκαίως συνῆκται , τὸ ὅσον ποιοῦν ἐν τῇ ψυχῇ ἀθάνατόν τε ὂν καὶ ἀίδιον . καλῶς γὰρ καὶ τὸ ἀίδιον προστέθεικεν , ὡς ὁ Πλάτων’ τὸ ἀνώλεθρον ἐν τῷ Φαίδωνι , ἵνα μὴ ὡς ὁ Βοηθὸς οἰηθῶμεν τὴν ψυχὴν ὥσπερ τὴν ἐμψυχίαν ἀθάνατον μὲν εἶναι ὡς αὐτὴν μὴ ὑπομένουσαν τὸν θάνατον ἐπιόντα , ἐξισταμένην δὲ ἐπιόντος ἐκείνου τῷ ζῶντι ἀπόλλυσθαι . διὰ τί δὲ τοῦτο μόνον ἀίδιον ; ἢ ὅτι , ὡς σαφῶς ἐπάγει , ὁ παθητικὸς νοῦς φθαρτός . ἀλλὰ ἀπορήσειεν ἄν τις , πῶς νοῦς ὢν καὶ ἐκεῖνος φθείρεται , εἴ γε ἄυλος καὶ ἐκεῖνος · πᾶς γὰρ νοῦς ἄνευ ὕλης εἶναι ἠξίωται , καὶ διὰ τοῦτο πᾶς μὲν νοῦς εἶναι νοητός , οὐκέτι δὲ τὸ ἄυλον εἶδος νοητὸν ὂν καὶ νοῦν εἶναι . ἢ ὁ παθητικὸς νοῦς ὑλικὸς ἦν καὶ δυνάμει καὶ αὐτὸ τοῦτο παθητικὸς καὶ ἀτελὴς νοῦς τὸ ὅλον τοῦτο , ἕως ἄν παθητικὸς ἡ · καὶ διὰ τοῦτο καὶ φθαρτὸς ᾗ παθητικός . ἄυλος δὲ γίνεται καὶ ἐνεργείᾳ νοῦς τε καὶ νοητὸς ἐν τῇ πρὸς τὸ ποιοῦν συναφῇ , τελείως δὲ ἄυλος καὶ νοῦς τέλειος ἐν τῇ εἰς τὸν ποιοῦντα ἀναδρομῇ . ὡς εἶναι τὴν φθορὰν τοῦ παθητικοῦ νοῦ οὐκ εἰς τὸ μὴ ὂν ἔκστασιν , ἀλλ’ εἰς τὸ κρειττόνως ὂν συναίρεσιν τῆς χωρισθείσης ψυχικῆς οὐσίας , εἰς ἑαυτὴν καὶ τὴν προελθοῦσαν ἀναστελλούσης ζωήν , οὐ προιοῦσαν ἔτι ἀλλ’ ἐν τῷ μένειν ὡς ἐν αἰτίῳ ὑπάρχουσαν . ὁ δ’ οὖν παθητικὸς ὡς παθητικὸς φθαρτός . οἷον δὲ ἀντιτιθεὶς πρὸς τὸ ἀίδιον ἀποδειχθὲν τῆς ψυχῆς , πῶς οὐ μεμνήμεθα τῶν πρὸ τῆς γεννήσεως , εἰ ἀιδίως προὐπῆρχεν ; ᾧ καὶ δῆλον πάλιν , ὅτι περὶ ψυχῆς αὐτῷ ὁ λόγος , ἀλλ’ οὐ περὶ τοῦ κρείττονος νοῦ . ποίαν γὰρ ἔσχεν ἀπορίαν , διὰ τί ἡμεῖς οὐ μεμνήμεθα , τῶν κρειττόνων ἡμῶν ὄντων ἀιδίων ; καὶ ἡ τῆς ἀντιθέσεως λύσις οἰκεία τῇ ψυχῇ , ὅτι ὁ μὲν ποιῶν νοῦς ἀπαθὴς καὶ διὰ τοῦτο ἀθάνατος , ὁ δὲ παθητικὸς φθαρτὸς ὡς παθητικός , καθάπερ ἔφην , καὶ ὡς εἰς τὸ μόνιμον συναιρούμενος , ἄνευ δὲ τοῦ παθητικοῦ ὡς παθητικοῦ καὶ προἰόντος μέχρι τῶν σωματοειδῶν ζωῶν οὐδὲν νοεῖ ὁ ἀπαθὴς τῶν ὅσα δηλαδὴ μνημονευτά , περὶ ὧν ὁ λόγος · ἅπερ , ὡς ἐν ἄλλοις αὐτὸς ἡμᾶς διδάσκει , πάντως ἐστὶ φανταστά . διὸ ἐν τῇ περὶ τῶν μνημονευτῶν νοήσει δεόμεθα πάντως τοῦ μέχρι φαντασίας προ·ἰόντος λόγου , καὶ ἄνευ τούτου οὐδὲ ὁ ἀπαθὴς τῶν μνημονευτῶν τι νοήσει . οὐ γὰρ δὴ ἀπλῶς ἀκουστέον τὸ οὐδὲν ὡς μηδὲν τοῦ ἀπαθοῦς ἄνευ τοὐ παθητικοῦ νοοῦντος . πῶς γὰρ ἔτι χωριστός , πῶς ἀμιγής , πῶς τῇ οὐσίᾳ ἔσται ἐνέργεια ; ἐπεὶ καὶ τὸ σῶμα τοῦτο ἔτι ζώουσα ἡ ψυχὴ χωριστῶς ποτε ζῇ καὶ νοεῖ . ῾ὃ γὰρ ὁ θεός’ , φησιν , ῾ἀεί᾿ ἐν τῷ Λ τῶν Μετὰ τὰ φυσικά . ‘τοῦτο ἡμεῖς ποτέ᾿ , κατὰ δύναμιν δηλαδὴ τὴν ἡμετέραν . χωριστὸς δὲ ὁ θεὸς ἀεί · καὶ ἡμεῖς οὖν , εἰ καὶ ποτέ . ἡμεῖς δὲ οἱ ἔτι τὸν φυσικὸν τοῦτον διαζῶντες βίον , ὅταν ἡ ψυχὴ ἀσχέτως πρὸς τὸ σῶμα καὶ τὰς δευτέρας ζωὰς κἄν ἐπὶ βραχὺ διατεθῇ . p . 430 a 26 Ἡ μὲν οὖν τῶν ἀδιαιρέτων νόησις ἐν τούτοις , περὶ ἃ οὐκ ἔστι τὸ ψεῦδος · ἐν οἷς δὲ τὸ ψεῦδος καὶ τὸ ἀληθές , σύνθεσίς τις ἤδη νοημάτων . Ὅτε μὲν περὶ τῶν ἄλλων ψυχικῶν δυνάμεων τὴν διδασκαλίαν ἐποιεῖτο , τῶν τε φυτικῶν καὶ τῶν αἰσθητικῶν , τά τε ὑποκείμενα αὐταῖς παρεδίδου , καὶ πρὸ τῶν οὐσιῶν τὰς ἐνεργείας ἐθεώρει , ἐκ τῶν σαφεστέρων ἡμῖν πρὸς τὰ ἀφανέστερα προχωρῶν · ἐν δὲ τῇ περὶ τῆς νοερᾶς τὸν νοῦν , ὅστις ποτέ ἐστι καὶ ὁποῖος , πρὸ τῶν νοητῶν θεωρεῖ , ὡς εὐγνωστότερον ὄντα , εἶτα τὰ νοητά , ἵνα ἐξ ἀμφοῖν τὴν τοῦ νοῦ πρὸς τὰ νοητὰ ἕλωμεν ἐνέργειαν καὶ τὴν τοῦ νοῦ πλήρωσιν ὑπὸ τῶν νοητῶν . ὥσπερ οὖν ἐπὶ τοῦ παθητικοῦ νοῦ προπαραδοὺς τὴν οὐσίαν ἐπήγαγε τὰ γνωστὰ αὐτῷ διττὰ ὄντα , τά τε εἰδοποιούμενα καὶ τὰ ὁριστικὰ αὐτῶν εἴδη , καὶ τὴν ἐκείνου διάφορον περὶ αὐτὰ ἐξηγεῖτο ἐνέργειαν , οὕτω καὶ τὴν τοῦ ποιοῦντος νοῦ προθεωρήσας οὐσίαν καὶ τελειότητα καὶ ἀιδιότητα , τίνα τὰ νοητὰ αὐτῷ καὶ τίς ἡ περὶ αὐτὰ τοῦ νοῦ τούτου ἐνέργεια , διὰ τούτων ἀναδιδάσκει . νοῦν δὲ ἅμα καὶ λόγον αἰτιώδη καὶ ἁπλῶς ἐπιστημονικὸν θέμενος τὸν ποιοῦντα νοῦν , καὶ τὰ νοητὰ αὐτῷ ἀκολούθως διττὰ προτίθησι , τὰ μὲν ἀδιαίρετα καὶ ἀμέριστα ὄντα εἴδη ὡς νῷ , τὰ δὲ ἀνειλιγμένα καὶ μετά τινος συνθέσεως καὶ διαιρέσεως τῆς ἑνώσεως μετέχοντα ὡς ἐπιστητά , ὅτε τῆς αἰτίας ἔχεται . καὶ ἐνέργειαν μὲν ἀμέριστον καὶ μόνως ἀληθῆ , οὐδέποτε δὲ ψευδῆ · τὴν δὲ ὑποφερομένην εἴς τινα μερισμὸν τὸν κατὰ σύνθεσιν καὶ διαίρεσιν , περὶ ἥν ποτε τὸ ἀληθὲς καὶ ψεῦδος , οὐκ οὖσαν ἐπιστημονικήν ( ἀεὶ γὰρ ἐκείνη ἀληθής ) , ἀλλ’ ὅλως περὶ σύνθεσιν καὶ διαίρεσιν τὴν ἀφισταμένην μὲν τῶν αἰτίων , δοξαστικὴν δὲ καὶ ἐπιπόλαιον καὶ τοῦ βάθους οὐκ ἐφαπτομένην τῶν πραγμάτων . ὁ μὲν οὖν σκοπὸς τῶν προκειμένων οὗτος . διὰ βραχυτάτων δὲ ὁ Ἀριστοτέλης εὐθὺς ἀρχόμενος καὶ τίνα τὰ νοητὰ καὶ ὁποία ἡ νόησις , ὅτι τὰ μὲν τὰ εἴδη ἡ δὲ μόνως | ἀληθής , ἐδήλωσεν εἰπὼν τὴν τῶν ἀδιαιρέτων νόησιν περὶ ταῦτα εἶναι , περὶ ἃ οὐκ ἔστι τὸ ψεῦδος . πολλαχῶς μὲν οὖν τὸ ἀδιαίρετον , ὡς καὶ αὐτὸς ἐκθήσεται . καὶ γὰρ καὶ τὸ μῆκος ἀνεργείᾳ ὂν ἀδιαίρετον , κἄν δυνάμει ᾖ διαιρετόν , καὶ ὡς τὸ σημεῖον καὶ τὸ πέρας τῆς διαστάσεως , χεῖρον τοῦτο τῆς διαστάσεως καὶ ἀποπῖπτον εἰς τὸ μὴ αὐτή , ἀλλὰ τὸ ἔσχατον αὐτῆς εἶναι . νῦν γε μὴν ἀδιαίρετον τὸ εἶδος εἴρηται , ὅπερ , ὡς ἐν τῷ πρώτῳ τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως διήρθρωται , καὶ ἐπὶ πλέον ἐν τῆ Μετὰ τὰ φυσικά , περὶ μὲν τοῦ φυσικοῦ ἐν τῷ Z καὶ Η , περὶ δὲ τοῦ ὑπερφυοῦς ἐν τῷ Λ , οὐσία ἐστὶν ἡ πρώτη καὶ καθ’ αὑτὴν καὶ τελειότης καὶ ἐνέργεια καὶ ὅρος ἀμέριστος ἑνοειδῶς πάντας τούς τε περὶ αὐτὸν ἀνελιττομένους λόγους καὶ τὰς καθ’ ἃς τὰ μεριστὰ ὑφίσταται ἰδιότητας προειληφώς , ἁπλοῦς μέν , ἀλλ’ οὐ κατὰ ἀπεστενωμένην ἱστάμενος ἁπλότητα , κατὰ δὲ τὴν πάντων οἰστικὴν τῶν περὶ αὐτὸν μεριζομένων πῃ ἰδίων λόγων , ὁ μὲν φυσικὸς τῶν φυσικῶν , ὁ δὲ ψυχικὸς τῶν ψυχικῶν , ὁ δὲ καθ’ ἑαυτὸν καὶ ἑαυτοῦ καὶ ὅπερ αὐτός , ὡς καὶ τῶν εἰρημένων ὑποστατικὸς ὅρων καὶ ἑνοειδῶς καὶ τούτους προειληφώς . ὁ δὴ τῆς ψυχῆς ὅρος πρώτιστος μετεχόμενος κοινῇ τε ὑπὸ πασῶν τῶν ἀνθρωπείων ψυχῶν ἐστι νοῦς καὶ ὁ ἑκάστης ἰήιος . ἔπει ’δε κρειττόνως τῶν φυσικῶν καὶ αὐτῆς τῆς φύ - σεως ἡ ψυχικὴ οὐσία συνῆπται τῷ οἰκείῳ ὅρῳ τε καὶ εἴδει , οὗπερ διὰ τὸ ἀμέριστον καὶ πᾶσιν ἀμερίστως τοῖς ἄλλοις ἥνωται εἴδεσι , καὶ αὐτὴ πάντων δευτέρως πεπλήρωται τῶν εἰδῶν , οὐ μεινάντων οἷά περ ἦν καθαρῶν εἰδῶν , ἀλλὰ πρὸς τὴν ἀρίστην τῶν οὐσιωδῶν λόγων ἀνέλιξιν συμμιγῶν . διὸ καὶ νοήσει μετὰ λόγου περιληπτά , καί , ὥς φησιν Ἀριστοτέλης , νοητά τε καὶ ἐπιστητά , δι’ ὧν τῇ ψυχῇ καὶ ἡ πρὸς τὰ ἡγούμενα εἴδη συναφή . θεωρεῖ γὰρ καὶ ἐκεῖνα τελειωθεῖσα διὰ μέσων τῶν ἐν αὐτῇ , ἀλλὰ προσεχῶς τὰ οἰκεῖα . καὶ τοιαῦτα τὰ νοητὰ τῷ οὐσιώδει τῆς ψυχῆς νῷ , τά τε προσεχῆ καὶ τὰ κρείττω . ἡ δὲ οὐσιώδης αὐτοῦ ἐνέργεια τοιαύτη , οἷος καὶ αὐτὸς ἦν ὁ τοιοῦτος . ἦν δὲ νοῦς πρὸς τὸν ἄριστον συμμιγὴς λόγον . καὶ ἡ ἐνέργεια ἄρα αὐτοῦ ὡσαύτως ἕξει <ἡ> νόησις , οἷα καὶ λογικὴ οὖσα καὶ ὡς μὲν νόησις ἀμέριστος καὶ ἡ αὐτὴ τῇ οὐσίᾳ καὶ τῶν ἀδιαιρέτων οὖσα , τουτέστι τῶν εἰδῶν , καὶ μόνως καὶ καθ’ ἑαυτὴν οὖσα ἀληθής , τὴν ἀναντίθετον πρὸς ψεῦδος ἔχουσα ἀλήθειαν . ἐν γὰρ τῇ ἑτέρου πρὸς ἕτερον συμπλοκῇ καὶ ἐν μεριστοῖς γινωσκομένοις πᾶν ψεῦδος , ἵνα καὶ πῇ μὲν αὐτοῦ ἐφάπτηται τὸ γινῶσκον , τῆ δὲ οὔ · ἐπεὶ οὔτε τὸ μηδ’ ὅλως ἐφαπτόμενον ψεύδεται ἔτι περὶ αὐτοῦ , περὶ οὗ μήτε δοξάζει ὅλως μήτε λέγει τι , οὔτε τὸ τοῦ ὅλου καταδραττόμενον · ἀληθεύειν γὰρ τὸ τοιοῦτον ἀνάγκη . ἐν οὖν τοῖς τῆ ἐφαπτομένοις τό τε ψεῦδος καὶ ἡ πρὸς τὸ ψεῦδος ἀντίθετος . ἀλήθεια · ἡ δὲ ἀμέριστος τῶν ἀδιαιρέτων νόησις , οὐκ ἔχουσα τὸ τῆ διὰ τὸ ἀμέριστον , ἢ οἷον ὅλου ἐφάπτεται ἢ οὐδαμῶς , ὥστε ἀναμάρτητος κατὰ τὸν Πλωτῖνον , καὶ μόνον ἀληθὴς κατὰ τὸν Ἀπιστοτέλην , ψευδὴς δὲ οὐδέποτε . ὡς μὲν οὖν νόησις τοιαύτη · ὡς δὲ λογικὴ ἀκρότης καὶ ἐπιστήμη , οὐχ ἡ κατὰ προβολὴν ἀλλ’ ἡ οὐσιώδης , ἡ αὐτὴ μὲν καὶ ἥδε τῷ πράγματι , ἵνα καὶ ἐπιστήμη καὶ οὐσιώδης γνῶσις ᾖ , ἀλλὰ δευτέρως · καὶ ἡ ταὐτότης μετὰ ἑτερότητος καί τινος διαστάσεως , ὡς δηλοῖ καὶ ἡ κατὰ προβολὴν λογικὴ ἡμῶν γνῶσις , ἐν διαιρέσει ὑπάρχουσα καὶ συναγωγῇ ἀεί , διά τε τὸ αὐτὴ μὴ ἵστασθαι καθ’ ἕνα ὅρον ἁπλοῦν ἀλλὰ ἀνελίττεσθαι , καὶ διὰ τὸ καὶ τὰ οἰκεῖα καὶ σύστοιχα αὐτῇ γνωστὰ λόγους εἶναι ἀλλ’ οὐκ εἴδη , καὶ αὐτὰ οὐχ ἁπλῶς ἀλλὰ μετά τινος τοῖς λόγοις τοῖς ψυχικοῖς καὶ τούτοις οὐσιώδεσι διαστάσεως ἡνωμένα . αὕτη τε οὖν ἡ λογικὴ γνῶσις πρὸς ἑαυτὴν οὐκ ἄνευ διαιρέσεως , καὶ τὰ γνωστὰ πρὸς ἄλληλα ὁμοίως ἔχει · ἥ τε ἀμφοτέρων τοῦ τε γνωστικοῦ καὶ τοῦ γνωστοῦ πρὸς ἄλληλα ἐνακόλουθος καὶ ὁμοία . καὶ ἀεὶ μὲν ἀληθὴς καὶ <ἡ> ἐπιστημονικὴ γνῶσις , ἀλλ’ οὐχ ὡς λογικὴ ἁπλῶς , δὲ ἐπιστημονικὴ καὶ ἐξ αἰτίων καὶ ὅλων δι’ ὅλων ἐχομένη τῶν πραγμάτων . τὸ οὗν ψεῦδος καὶ τὸ ἀντίθετον αὐτῷ ἀληθὲς οὐκ ἐν τούτοις , ἀλλ’ ἐν οἷς σύνθεσις ἤδη · ἐν γὰρ λογικῇ γνώσει καὶ ταύτῃ προελθούσῃ . εἰπὼν δὲ τῶν νοημάτων τὴν σύνθεσιν , ἵνα μὴ νοητῶν τῶν εἰδῶν ἀκούσωμεν ἀλλὰ τῶν μετὰ τὸ εἶδος μερικωτέρων λογικῶν ἰδιωμάτων , ἐπάγει · καθάπερ Ἐμπεδοκλῆς ἔφη “ ᾗ πολλῶν μὲν κόρσαι ἀναύ χενες ἐβλάστησαν ” , ἔπειτα συντεθεῖσαι τῇ φιλίᾳ · οὕτω καὶ ταῦτα κεχωρισμένα συντίθεται , οἷον τὸ ἀσύμμετρον καὶ ἡ διάμετρος ἢ τὸ σύμμετρον καὶ ἡ διάμετρος . τὸ μὲν γὰρ οἷον εἶδος τοῦ τετραγώνου ὁμοῦ τὸ πᾶν ἀδιαιρέτως περιείληφε , καὶ τὰς πλευρὰς καὶ τὴν διάμετρον καὶ τὸ ἀσύμμετρον αὐτῶν καὶ τὸ ἰσογώνιον καὶ τὸ ἰσόπλευρον · ἕκαστον δὲ τούτων ἰδίᾳ μερικωτέρων ἐστὶ λόγων ἰδίωμα , ἐξ ὧν ἡ λογικὴ σύνθεσις . p . 430 a 31 Ἐὰν δὲ γενομένων ἢ ἐσομένων , τὸν χρόνον προσεννοῶν καὶ συντιθείς . Ἐπὶ γὰρ τῶν ἀιδίων ἡ συμπλοκὴ μόνων τοὐ κατηγορουμένου καὶ ὑποκειμένου , ἐπὶ δὲ τῶν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ καὶ τοῦ χρόνου δεῖ , ὡς οὐκ ἀεὶ ἀλλὰ ποτὲ ὄντων καὶ μὴ ὄντων . καὶ δεῖ ἀναγνόντας ἐὰν δὲ γενομένων , δηλονότι ποιῆταί τις σύνθεσιν , καὶ ὑποστίξαντας οὕτως ἐπαγαγεῖν τὸν χρόνον προσεννοῶν καὶ συντιθείς , πρὸς τῷ κατηγορουμένῳ καὶ ὑποκειμένῳ ἐννοῶν τε καὶ συντιθεὶς τῷ χρόνῳ . ἐφ’ οἷς πάλιν ὑπομιμνήσκει , ὅτι ἐν συνθέσει πάντως τὸ ψεῦδος , ἐπειδὴ καὶ τὸ λευκὸν δυνατὸν μὴ λευκὸν οἰηθῆναι , καὶ ὅτι οὐκ ἄνευ διαιρέσεως ἐστι σύνθεσις · διὸ καὶ διαίρεσιν ῥητέον ἐφ’ ὧν σύνθεσις . | p . 430 b 5 Τὸ δὲ ἓν ποιοῦν , τοῦτο ὁ νοῦς ἕκαστον . Συμπλέκει γὰρ τὰ τῆς ψυχῆς ἁπλᾶ νοήματα ὁ λόγος , ὃν δὴ νοῦν καλεῖ , ὡς ἤδη ἐπιδέδεικται · εἰ μὴ ἄρα κἀκεῖνο ἐνδείκνυται , ὅπερ διὰ πολλῶν ἐν τῇ Μετὰ τὰ φυσικὰ ἐπέδειξεν , ὡς τὸ εἰδητικὸν αἴτιον , ὥσπερ τοὐ εἶναι , οὕτω καὶ του ἓν εἶναι τοῖς εἰδοποιουμένοις αἴτιον . καὶ τοῦτο μὲν καὶ ἐν τοῖς φυσικοῖς ἀληθές · ἐπὶ δὲ τῶν ψυχῶν ὁ νοῦς τὸ εἶδος , ὅ τε μετεχόμενος καὶ ὁ κατ’ αὐτὴν τὴν οὐσίαν τῆς ψυχῆς ἑστὼς ὡς νοῦς · ὡς γὰρ λόγος καὶ αὐτὸς ἑνίζεται . τὴν δὲ λέξιν ὧδε συντακτέον · τὸ ἕκαστον τῶν συμπλεκομένων νοημάτων ἓν ποιοῦν , τοῦτο ὁ νοῦς ἐστι . p . 430 b 6 Τὸ δὲ ἀδιαίρετον ἐπεὶ διχῶς , ἢ δυνάμει ἢ ἐνεργείᾳ , οὐδὲν κωλύει νοεῖν τὸ ἀδιαίρετον , ὅταν νοῇ τὸ μῆκος ( ἀδιαίρετον γὰρ ἐνεργείᾳ ) , καὶ ἐν χρόνῳ ἀδιαιρέτῳ · ὁμοίως γὰρ ὁ χρόνος διαιρετὸς καὶ ἀδιαίρετος τῷ μήκει . Εἴρηται καὶ ἡμῖν ἤδη ὡς πλεοναχῶς τὸ ἀδιαίρετον , τὸ μὲν ὡς τὸ εἶδος οὐδαμῇ ὃν διαιρετὸν οὔτε ἐνεργείᾳ οὔτε δυνάμει , τὸ δὲ ὡς τὸ μῆκος καὶ πᾶν συνεχὲς ἐνεργείᾳ μόνον ὃν ἀδιαίρετον , δυνάμει δέ πὼς διαιρετόν , ἢ καὶ τῷ ὄντι πεφυκὸς διαιρεῖσθαι , ὡς καὶ τὰ ἐν γενέσει , ἢ μόνῃ τῇ ἐπινοίᾳ , ὡς τὰ οὐράνια , διὰ τὸ μεριστὸν τῶν σωμάτων . τὸ δὲ σημεῖον καὶ τὸ νῦν καὶ ὅσα ὡς πέρατά φαμεν ἀδιαίρετα ( καὶ γὰρ ἡ γραμμὴ ὡς πέρας ἐπιφανείας κατὰ τὸ πλάτος ἀδιαίρετος καὶ ἡ ἐπιφάνεια ὡς πέρας σώματος κατὰ βάθος ἀδιαίρετος ) , τὸ δ’ οὖν οὕτως ἀδιαίρετον τὸ ὡς πέρας ἔστι μὲν καὶ αὐτὸ πάντῃ ἀδιαίρετον οὐ μόνον ἐνεργείᾳ ἀλλὰ καὶ δυνάμει , ἀντικειμένως δὲ πρὸς τὰ εἴδη καὶ τοὺς ὅρους τῶν πραγμάτων . ἐκεῖνα γὰρ τελειότητες καὶ τὸ πᾶν ἑνιαίως προειληφότα , τὰ δὲ σημεῖα καὶ ὅλως τὰ πέρατα , ὡς ἀποπίπτοντα τῶν διαστάσεων καὶ αὐτῷ τούτῳ τῷ ἔσχατα εἶναι ἀπολειπόμενα καὶ ὧν ἐστιν ἔσχατα , ἐν στερήσει τῶν περατουμένων τυγχάνει ὄντα . οὐ γὰρ οἷα οἱ Πυθαγόρειοι σημεῖα ὑποτίθενται ὡς ἀρχοειδῆ τῶν διαστάσεων καὶ αἴτια ὁριστικά , τοιαῦτα νῦν ὁ Ἀριστοτέλης λαμβάνει , ἀλλὰ τὰ πέρατα , ὡς εἴρηται , καὶ τὰ ἔσχατα . διὸ καὶ ἐκεῖνοι ἀκολούθως τὰ σημεῖα οὐσίας ἐπρέσβευον ( εἰς ταὐτὸν γὰρ αὐτὰ τοῖς εἴδεσιν ἀνῆγον τοῖς τῶν μεριστῶν ὁριστικοῖς ) , καὶ Ἀριστοτέλης καλῶς ἐν ταῖς στερήσεσιν αὐτὰ τίθεται . ὡς εἶναι τὸν περὶ τῶν ἀδιαιρέτων λόγον συντόμως εἰπεῖν τοιοῦτον · διχῶς τὸ ἀδιαίρετον , ἢ δυνάμει ἢ ἐνεργείᾳ . τὸ μὲν οὖν δυνάμει πάντως καὶ ἐνεργείᾳ , τὸ δὲ ἐνεργείᾳ οὐ πάντως καὶ δυνάμει . ἐνεργείᾳ μὲν οὖν μόνον τὰ μήκη , ὡς αὐτός φησι , καὶ πᾶν τὸ συνεχές · δυνάμει δὲ καὶ διὰ τοῦτο καὶ πάντῃ ἀδιαίρετα τά τε εἴδη καὶ οἱ ὅροι καὶ τὰ ὡς πέρατα καθὸ πέρατα ἀδιαίρετα . τούτων δὲ τὰ μὲν εἴδη ὡς τελειότητες καὶ κρείττους τῶν τελειουμένων καὶ τὸ πᾶν ἑνοειδῶς περιέχουσι καὶ πρῶται καὶ καθ’ αὑτὰς οὐσίαι · τὰ δὲ πέρατα ὡς ἔσχατα τῶν περατουμένων καὶ τὸ ἀδιαίρετον κατὰ ἀπόπτωσιν τοῦ διαιρετοῦ ἔχοντα , καὶ τὸ ἀπλοῦν ἔχοντα οὐ κατὰ περίληψιν , ὡς τὰ εἴδη , ἀλλὰ κατὰ ἀποστένωσιν καὶ ἀπόπτωσιν τῶν διαστάσεων · ἡ μὲν οὖν τῶν ἀδιαιρέτων τῶν ὡς εἰδῶν καὶ ὡς ὅρων νόησις προὔκειτο αὐτῷ εἰς θεωρίαν προηγουμένως . ἐκείνων γὰρ ἦν συστοίχως ἀντιληπτικὸς ὁ νοῦς ὡς νοῦς , καὶ ὁ τῆς ψυχῆς οὐσιώδης , καὶ ἡ τούτων νόησις , ὡς αὐτὸς παραδέδωκεν , ἀληθὴς παντάπασι καὶ οὐδέποτε τὸ ψεῦδος ὁπωσοῦν ἐπιδεχομένη . ἵνα δὲ καὶ τὰ ἄλλως λεγόμενα ἀδιαίρετα ἀπὸ τῶν ὡς εἰδῶν διακρίνῃ καὶ τὰς ἐκείνων νοήσεις πρὸς τὰς τῶν εἰδῶν , ἀναγκαίως ἐπάγει ποσαχῶς τε τὰ ἀδιαίρετα καὶ τίνες αἱ πάντων σύστοιχοι νοήσεις , οὐκέτι καθαραὶ οὖσαι νοήσεις αἱ τῶν δευτέρως ἀδιαιρέτων λεγομένων . οὐ γὰρ μένουσιν ἐν τῷ καθαρῶς ἀδιαιρέτῳ , ἀλλ’ ἅτε συστοίχως γινώσκουσαι τὰ ἀδιαίρετα μὲν ἐνεργείᾳ δυνάμει δὲ διαιρετά , ἢ τὰ κατὰ στέρησιν ἀδιαίρετα , ὑποφέρονται ἀπὸ τῶν ἄκρων καὶ καθαρῶν νοήσεων καὶ αὗται εἰς μερισμόν τινα τὸν δυνάμει καὶ εἰς τὸ μὴ καθ’ αὑτὰ ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς γινώσκειν τὰ πέρατα . τῷ γὰρ τὰ περατούμενα γινώσκειν τὰς ἀποπτώσεις αὐτῶν γινώσκομεν , ὥσπερ τῷ ὀρθῷ τὸ στρεβλὸν καὶ τῷ ἀγαθῷ τὸ κακὸν καὶ ὅλως τοῖς εἴδεσι τὰς στερήσεις ὧν εἰσι στερήσεις . εἰ γάρ τι μὴ συστοίχως ἀλλὰ κρειττόνως νοεῖ τὰ πράγματα , τοῦτο οὐδὲν κωλύει , οὐχ ὡς ἐκεῖνα πέφυκεν , ἀλλ’ ὡς αὐτὸ τὸ νοοῦν ἐστιν , οὕτω καὶ νοεῖν , οὐ συνδιαιρούμενον ἔτι τοῖς νοουμένοις οὐδὲ συνυποφερόμενον , ἀλλ’ αἰτιωδῶς καὶ μένον ἐν ἑαυτῷ · νῦν δέ , ὡς εἴρηται , περὶ τῶν συστοίχως γινωσκόντων ἡμῖν ὁ λόγος . ἐπεὶ οὖν ταῦτα προείληπται , τῇ Ἀριστοτέλους ἐπακολουθήσωμεν λέξει . p . 430 b 6 Τὸ δὲ ἀδιαίρετον ἐπεὶ διχῶς , ἢ δυνάμει ἢ ἐνεργείᾳ . Τὴν πρώτην διαίρεσιν ποιεῖται , ὅτι πάν τὸ ἀδιαίρετον ἢ δυνάμει ἢ ἐνεργείᾳ . καὶ ἔστιν ἀνελλιπὴς ἡ διαίρεσις · τὸ γὰρ δυνάμει ἀδιαίρετον καὶ παντελῶς ἐστιν ἀδιαίρετον , τὸ δὲ ἐνεργείᾳ οὐκ ἐξ ἀνάγκης καὶ πάντῃ . p . 430 b 7 Οὐθὲν κωλύει νοεῖν τὸ ἀδιαίρετον , ὅταν νοῇ τὸ μῆκος ( ἀδιαίρετον γὰρ ἐνεργείᾳ ) , καὶ ἐν χρόνῳ ἀδιαιρέτῳ . Ἔστι γὰρ καὶ ἐν τοῖς δυνάμει διαιρετοῖς τὸ ἀδιαίρετον , ὃ κατ’ ἐνέργειαν αὐτὸ ποιεῖ ἀδιαίρετον . τοῦτο δὴ τὸ ἀδιαίρετον , ἀχώριστον ὂν καὶ αὐτοῦ τοῦ διαστατοῦ , τὸ συνεκτικὸν οὐχ ὡς αἴτιον , καθάπερ τὸ εἶδος , ἀλλ’ ὡς ἀκρότατον τοῦ εἰδοποιουμένου , καθάπερ ἡ ὑγεία τελειότης τοῦ ζῶντος σώματος , ἀλλ’ οὐχ ὡς τὸ ἐν τῷ εἴδει τελικὸν αἴτιον . οὐδὲν γάρ , ᾗ μεριστόν , ὑποστῆναι δυνατὸν ἄνευ τῆς ἀμερίστου ἐν αὐτῷ συνοχῆς ἢ κατὰ φύσιν ἔχειν ἄνευ τῆς ἐπιβαλλούσης αὐτοῖς τελειότητος . ὁ δὴ συστοίχως γινώσκων τὸ ἐνεργείᾳ μὲν ἀδιαίρετον δυνάμει δὲ διαιρετὸν νοῦς νοήσει αὐτὸ δὴ τοῦτο , ὡς ἔστιν , ὡς ἀδιαίρετον ἐνεργείᾳ . οἷόν | τε μὲν γὰρ αὐτὸ νοεῖν καὶ ἤδη διῃρημένον , ἀλλ’ ὅταν ὡς ἓν τὸ ὅλον νοῇ καὶ μήπω διῃρημένον , τότε ὡς ἀδιαίρετον νοεῖ . ὀρθῶς οὖν ἔφη τὸ οὐδὲν κωλύει , ἐπειδὴ καὶ ὡς ἀδιαίρετον καὶ ὡς ἤδη διηρημένον δυνατὸν γινώσκειν . ὅταν δ’ οὖν ὡς ἀδιαίρετον νοῇ , τότε καὶ ἐν χρόνῳ ἀδιαιρέτῳ . καὶ εὐθὺς τὸ ὑφειμένον ἐνεδείξατο τῆς συστοίχου τούτων γνώσεως · οὐ γὰρ ἐν ἀμερίστῳ τῷ παντὸς χρόνου κρείττονι νῦν , εἰ δεῖ νῦν καλεῖν τὸ παντὸς χρόνου κρεῖττον , ἀλλ’ ἐν χρόνῳ μέν , μένοντι δὲ ἀδιαιρέτῳ κατ’ ἐνέργειαν . δῆλον δὲ ὡς ὁ ταῦτα συστοίχως γινώσκων νοῦς οὐχ ἀπλῶς ἐστι νοῦς , ἀλλὰ σὺν τῇ λογικῇ ἀνελίξει τῇ πρώτως εἰσαγούσῃ τὴν διάστασιν συμπεπλεγμένος καὶ ἐνεργῶν ( τὸ γὰρ ἐν χρόνῳ ἐνεργεῖν λογικῆς ζωῆς ) , νοῦς δὲ ὅμως ὡς τὸ ἀδιαίρετον χαριζόμενος τῇ λογικῇ ταύτῃ διαστάσει . ἕως γὰρ ἄν ὡς ἀδιαίρετον τὸ συνεχὲς νοῶμεν , οὐδὲ τὸν χρόνον διαιροῦμεν · ὁπότερον γὰρ ἄν διαιρῶμεν , εἴτε τὸ μῆκος εἰς ἡμίσεα εἴτε τὸν χρόνον , ἕπεται καὶ τὸ λοιπὸν συνδιαιρεῖσθαι . καὶ γὰρ εἰ τὸ ἥμισυ τοῦ μήκους πρότερον , εἶτα τὸ ἕτερον ὕστερον γινώσκομεν , δῆλον ὅτι καὶ ὁ χρόνος συνδιῄρηται τῷ προτέρῳ καὶ ὑστέρῳ · καὶ αὖ ὁ χρόνος κατὰ τὸ πρότερον καὶ ὕστερον διαιρούμενος ἄλλο ἕξει γινωσκόμενον κατὰ τὸ πρότερον , ἄλλο δὲ κατὰ τὸ ὕστερον , ἵνα καὶ διαιρῆται ἐνεργείᾳ · ὥστε καὶ τοῦ μήκους ἄλλο μὲν ἔσται τὸ πρότερον , ἄλλο δὲ τὸ ὕστερον γινωσκόμενον . ὀρθῶς ἄρα ἐπάγει ὁ φιλόσοφος ὁμοίως γὰρ ὁ χρόνος διαιρετὸς καὶ ἀδιαίρετος τῷ μήκει · ὡς γὰρ ἄν ἔχῃ τὸ μῆκος καὶ πᾶν τὸ συνεχές , οὕτω καὶ ὁ χρόνος . καὶ σαφῶς τοῦτο πιστοῦται διὰ τούτων · p . 430 b 10 Οὔκουν ἔστιν εἰπεῖν ἐν τῷ ἡμίσει τί ἐννοεῖ ἑκατέρῳ · οὐ γάρ ἐστιν , ἄν μὴ διαιρεθῇ , ἀλλ’ ἢ δυνάμει . χωρὶς δὲ ἑκάτερον νοῶν τῶν ἡμίσεων διαιρεῖ καὶ τὸν χρόνον ἅμα · τότε δὲ οἱονεὶ μήκη . εἰ δὲ ὡς ἐξ ἀμφοῖν , καὶ ἐν τῷ χρόνῳ τῷ ἐπ’ ἀμφοῖν . ’Ev ὅσῳ μὲν γὰρ ὡς ἀδιαίρετον γινώσκει , οὐδὲ τὸν χρόνον διαιρήσει , οὐκ ἔχων εἰπεῖν τί μὲν ἐν τῷ προτέρῳ ἡμίσει , τί δὲ διάφορον ἐν τῷ λοιπῷ γινώσκει , ἵνα καὶ ἐνεργείᾳ τῇ νοήσει διέλῃ τὸν χρόνον ὡς ἄλλο μὲν πρότερον ἄλλο δὲ ὕστερον γινώσκων . ὁ γὰρ κατὰ συνέχειαν τὸ αὐτὸ θεωρῶν ἀπαραλλάκτως οὐκ ἐνεργείᾳ αὐτὸν διαιρεῖ , ἀλλὰ μόνον δυνάμει διαιρετὸν οἶδε τὸν χρόνον ἐν ᾧ νοεῖ , ὅτι καὶ διέλοι ἄν αὐτόν , εἰ τῶν τοῦ μήκους μορίων ἑκάτερον ἐν τοῖς μορίοις τοῦ χρόνου τούτου τὸ μὲν πρότερον τὸ δὲ ὕστερον θεωρήσειεν . ὡς εἴ γε διέλοι τὸ μῆκος τῇ ἐπινοίᾳ καὶ τὸ μὲν αὐτοῦ πρότερον τὸ δὲ ὕστερον σκοποίη , συνδιαιρήσει πάντως τὸν χρόνον κατ’ αὐτὸ τὸ πρότερόν τε καὶ ὕστερον , καὶ τότε οὐχὶ ὡς ἀδιαίρετον τὸ ὅλον γνώσεται . διὸ ἔφη καλῶς οἱονεὶ μήκη · ὅλως γὰρ πολλὰ τὸ ἓν ἐπινοεῖ διὰ τὸ διελεῖν τῇ ἐπινοίᾳ . καὶ διὰ τοῦτο οἱονεὶ εἶπε , διότι οὐχὶ τῇ ἡμετέρᾳ ἐπινοίᾳ μεριζούσῃ ἕπεται πάντως τὸ καὶ ἤδη αὐτὰ διῃρῆσθαι τὰ πράγματα . κἄν οὖν μήπω ᾖ πλήθη , ἀλλ’ ὡς πλήθη ἐπινοεῖται . ἐάν γε μὴν μὴ ὡς πολλὰ ἀλλ’ ὡς ἓν τὸ ἐξ ἀμφοῖν νοῶμεν , καὶ ἐν ἀδιαιρέτῳ πάντως αὐτὰ εἰσόμεθα χρόνῳ , τῷ κατ’ ἐνέργειάν φημι ἀδιαιρέτῳ . καὶ εὖ γε , ὅτι καὶ ταύτῃ τὸ ἐν τοῖς διαιρετοῖς ἀδιαίρετον διαστέλλει ἀπὸ τοῦ εἰδητικοῦ οὐ μόνον ὡς ἐν χρόνῳ γινωσκόμενον , ἀλλὰ καὶ ὡς δυνάμενον διαιρεθῆναι καὶ πρός γε ὡς συμπληρούμενον · ἐκ τῶν μερῶν ( διὸ τὸ ἐξ ἀμφοῖν ἔφη , ὡς δύο τὰ μέρη ὑποθέμενος ) · τὸ γὰρ εἰδητικὸν πάντῃ ἀμέριστον καὶ οὐκ ἔχον μέρη . p . 430 b 14 Τὸ δὲ μὴ κατὰ ποσὸν ἀδιαίρετον ἀλλὰ τῷ εἴδει νοεῖ ἐν ἀδιαιρέτῳ χρόνῳ καὶ ἀδιαιρέτῳ τῆς ψυχῆς . Πρὶν συμπληρῶσαι τελέως τὸν περὶ τῆς τῶν ἀδιαιρέτων ἐν τοῖς διαιρετοῖς νοήσεως λόγον , ἐν τῷ μέσῳ ἀναμιμνήσκει ἡμᾶς τὸ διάφορον αὐτῆς πρὸς τὴν τῶν εἰδῶν νόησιν , ἵνα καὶ τὴν αἰτίαν ἐνδείξηται , δι’ ἣν ὅλως ἡ περὶ ἐκείνων νῦν παρείληπται νόησις , ὅτι διὰ σαφήνειαν καὶ διάκρισιν τῶν εἰδητικῶν νοήσεων . αὗται γὰρ οὕτε ἐν χρόνῳ οὔτε διαιροῦνταί πὼς ἢ ἐνεργείᾳ ἢ δυνάμει , ἀλλ’ ὥσπερ ἐστὶν αὐτὰ τὰ εἴδη ἀμέριστα , οὔτε χρόνῳ παρατεινόμενα οὔτε κατά τινα διάστασιν μεριζόμενα , οὕτω καὶ αἱ συστοίχως αὐτοῖς συναρμοζόμεναι γνώσεις ἀμέριστοι παντελῶς ἔσονται , οὔτε διιστάμεναί πὼς καὶ ἀνελισσόμεναι οὔτε ὅλως ἐν χρόνῳ γινόμεναι . κἄν γὰρ ἐν χρόνῳ ἔφη ὁ Ἀριστοτέλης , ἀλλὰ τὸ ἐν ἀδιαιρέτῳ προστέθεικεν , ἵνα τὸ ὑπὲρ τὸν χρόνον σημάνῃ . πᾶς γὰρ χρόνος διαιρετός · ὡς οὖν ἡ τοῦ λιθίνου προσθήκη ἐν τῷ λιθίνη ναῦς ἀναιρεῖ τὸ ναῦν εἶναι , οὕτω καὶ ἡ τοὐ ἀδιαιρέτου τῷ χρόνῳ πρόσθεσις ἐξαίρει τοῦ εἶναι χρόνον . κατὰ ποσὸν μὲν οὖν ἐστιν ἀδιαίρετον , ὅ ἐστι μὲν ποσὸν οὐ διῃρημένον δέ , ἀλλ’ ἐνεργείᾳ μὲν ἀδιαίρετον οὐχὶ δὲ δυνάμει . τὸ δὲ μὴ τοιοῦτον ἀλλὰ τῷ εἴδει , τουτέστιν ὡς εἶδος ὂν ἀδιαίρετον , νοεῖ , φησιν , ἐν ἀδιαιρέτῳ χρόνῳ , τουτέστιν ἢ ἐν τῷ νῦν ἢ τό γε ἀληθέστερον φάναι κρειττόνως ἢ κατὰ χρόνον , καὶ τῷ ἀδιαιρέτῳ τῆς ψυχῆς , ὀρθῶς εἰδὼς τὰ Πλάτωνος , ὡς ἐξ ἀμφοῖν ἐστιν ἡ ψυχή , τῆς τε ἀμερίστου καὶ τῆς περὶ τὰ σώματα μεριζομένης οὐσίας . τὸ οὖν ὅσον ἀδιαίρετον καὶ ἀμέριστον τοῖς εἴδεσιν εὖ συναρμόζεται , καὶ συστοίχως αὐτοῖς συμφύεται τῷ ἀδιαιρέτῳ ἑαυτῆς τοῖς ἀδιαιρέτοις . καὶ πάλιν δῆλον ὤ ὡς οὐ περὶ τοῦ κρείττονος ἢ κατὰ ψυχὴν νοῦ , οὔτε περὶ τοὐ μετεχομένου ὑπ’ αὐτῆς οὔτ’ ἔτι μᾶλλον περὶ τοῦ ἀμεθέκτου , ὁ λόγος αὐτῷ , ἀλλὰ περὶ τοῦ οὐσιώδους καὶ μονίμου τῆς ψυχῆς . καὶ γὰρ νῦν ἐναργῶς τῷ ἀδιαιρέτῳ τῆς ψυχῆς , ὡς εἰδὼς καὶ τὸ διαιρούμενόν πὼς αὐτῆς . ταῦτα περὶ τῆς τῶν εἰδῶν εἰπὼν ἐν μέσῳ νοήσεως , τὴν διαφορὰν ἡμῖν παραδιδοὺς πρὸς τὴν τῶν ἄλλως πὼς λεγομένων ἀδιαιρέτων , αὖθις ἀναλαμβάνει τὸν περὶ ταύτης λόγον ταυτὶ γράφων · | p . 430 b 16 Κατὰ συμβεβηκὸς δὲ καὶ οὐχ ᾗ ἐκεῖνα διαιρετά , ᾧ νοεῖ καὶ ἐν ᾧ χρόνῳ , ἀλλ’ ᾗ ἀδιαίρετα . Ἐπαναλαμβάνει μέν , ὡς εἴρηται , τὸν περὶ τῶν ἐν τοῖς διαιρετοῖς ἀδιαιρέτων λόγον , ὅπως νοεῖται . ἀντιδιαστείλας δὲ ἐν μέσῳ τὴν περὶ τῶν εἰδῶν νόησιν καὶ ταύτην εἰπὼν γίνεσθαι τῷ ἀδιαιρέτῳ τῆς ψυχῆς καὶ ἐν ἀδιαιρέτῳ χρόνῳ , τὴν τῶν ἐν τοῖς διαιρετοῖς ἀδιαιρέτων οὔτε ἁπλῶς τῷ ἀδιαιρέτῳ τῆς ψυχῆς λέγει γίνεσθαι οὔτε ἁπλῶς ἐν ἀδιαιρέτῳ χρόνῳ , ἀλλὰ τῷ κατ’ ἐνέργειαν οὐχὶ δὲ καὶ δυνάμει ἀδιαιρέτῳ . τὸ γὰρ ὅσον διαιρετὸν τῆς ψυχῆς ἐνίοτε μὲν καὶ κατ’ . ἐνέργειαν ἐν τῇ θεωρίᾳ διαιρεῖται , ἐνίοτε δὲ μόνον δυνάμει ἐστὶ διαιρετόν , οὐχὶ δὲ καὶ τῇ ἐνεργείᾳ . ὅταν μὲν γὰρ ἰδίᾳ τὸ ζῷον καὶ αὖθις τὸ λογικόν , εἶτα τὸ θνητὸν ἐπισκοπῇ , διαιρεῖ τὴν τοῦ ἀνθρώπου θεωρίαν ἐνεργείᾳ · ὅταν δὲ ὁμοῦ τὸ πᾶν συναιρῇ , ἡ ἐνέργεια αὐτῆς ἡ γνωστικὴ ἀδιαίρετος γίνεται , οὐχὶ καὶ δυνάμει ( πέφυκε γὰρ διαιρεῖσθαι ) ἀλλὰ μόνον ἐνεργείᾳ . καίτοι οὖν διαιρετὸν ὂν τὸ τῆς ψυχῆς τούτων γνωστικὸν καὶ ἐν χρόνῳ διαιρετῷ ὄντι φύσει γινῶσκον , οὐχ ὡς διαιρετὸν ὅμως οὐδὲ ὡς ἐν χρόνῳ διαιρετῷ γινώσκει , ὅταν ὡς ἀδιαιρέτου τοῦ γνωστοῦ ἀντιλαμβάνηται , φύσει ὄντος καὶ αὐτοῦ διαιρετοῦ . διὸ κατὰ συμβεβηκὸς ἔφη . οὐ γὰρ ὡς διαιρετὸν τὸ διαιρετὸν ἀλλ’ ὡς ἀδιαίρετον γινώσκει , οὐδὲ ὡς ἐν διαιρετῷ χρόνῳ , καίτοι διαιρετῷ ὄντι , ἀλλ’ ὡς ἀδιαιρέτῳ , οὐδὲ ὡς διαιρετῷ τῆς ψυχῆς γινώσκουσα , ἀλλὰ καὶ τούτῳ ὡς ἀδιαιρέτῳ . ὡς γὰρ πρὸς τὸ διαιρετὸν εἴληπται τὸ κατὰ συμβεβηκὸς εἶναι τὸ ἐν αὐτοῖς ἀδιαίρετον · οὐ γὰρ ᾗ διαιρετά ἐστι , ταύτῃ καὶ ἀδιαίρετα , καὶ διὰ τοῦτο ὡς διαιρετὰ κατὰ συμβεβηκὸς ἕξει τὸ ἀδιαίρετον , οὐ τὸ χεῖρον νῦν δηλοῦντος τοῦ κατὰ συμβεβηκός , ἀλλὰ καὶ τὸ καθ’ ἕτερον λόγον καὶ κρείττονα . κατὰ συμβεβηκὸς οὖν τὰ διαιρετὰ γινώσκει · τὸ γὰρ ἐκεῖνα τῶν διαιρετῶν αὐτῷ σημαντικόν , ὥσπερ καὶ ὁ ] αὐτὸς ἐπάγει λέγων καὶ οὐχ ᾗ ἐκεῖνα διαιρετά , ὅτε τὸ ἀδιαίρετον αὐτῶν θεωρεῖ . τὸ δὲ κατὰ συμβεβηκὸς ἀξιοῖ μὴ ἐπὶ μόνων τῶν γινωσκομένων , διαιρετῶν ὄντων , ἀκούειν , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ νοοῦντος καὶ τοῦ χρόνου , ᾧ τε νοεῖ καὶ ἐν ᾧ , προσθεὶς αὐτὸ δὴ τοῦτο ᾧ νοεῖ καὶ ἐν ᾧ χρόνῳ , ἵνα δηλώσῃ , ὡς ἔφαμεν , ὅτι καὶ διαιρετῷ ὄντι τῆς ψυχῆς τῷ νοοῦντι τὰ τοιαῦτα οὐχ ὡς διαιρετῷ ὄντι ἐνεργεῖ . τὸ τοίνυν ἐν αὐτοῖς ἀδιαίρετον καθ’ αὑτὸ ὡς ἀδιαίρετον γινώσκει , τὰ διαιρετὰ κατὰ συμβεβηκός , διότι καθ’ ἕτερον λόγον εἶχε τὸ ἀδιαίρετον , καὶ οὐχ ᾗ διαιρετά δηλοῖ γὰρ τὸ καθ’ αὑτὸ τὸ ἀδιαίρετον γινώσκεσθαι προσθεὶς τὸ ἀλλ’ ᾗ ἀδιαίρετα . εἰπὼν δὲ ἀλλ’ ᾗ ἀδιαίρετα , πιστοῦται διὰ τῶν ἐφεξῆς , ὅτι ἔστι τι ἐν τοῖς διαιρετοῖς ἀδιαίρετον . p . 430 b 17 Ἔστι γὰρ καὶ ἐν τούτοις τι ἀδ·ιαίρετον , ἀλλ’ ἴσως οὐ χωριστόν , ὃ ποιεῖ ἕνα τὸν χρόνον καὶ τὸ μῆκος · καὶ τοῦτο ὁμοίως ἐν ἅπαντί ἐστι τῷ συνεχεῖ καὶ χρόνῳ καὶ μήκει . Ὅτι μὲν ἔστι τι ἐν τοῖς συνεχέσιν ἀδιαίρετον , ἐπιστώσατο διὰ του πὰν συνεχὲς ὅν τι εἶναι . ἀδιαίρετον γὰρ αὐτὸ τὸ ἕν , καὶ τὸ μετέχον ἀπεργάζεται οὐκ αὐτοὲν ἀλλ’ ἡνωμένον , μεριστὸν ὄν , ὅπερ ἐνδεικνύμενος τὶ ἔφη · τὸ δὲ ἴσως οὐ χωριστόν , ἐπειδὴ οὐχὶ τὸ εἶδος τοῦ ὑποκειμένου , ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ὑποκείμενον ὡς ἡνωμένον θεωρεῖ . ἐκεῖνο γὰρ πάντως ἀχώριστον , ὅτι αὐτοῦ τί ἐστι τοῦ ὑποκειμένου , ἐπεὶ τὸ εἶδος ἔχει τι χωριστόν , ὡς καὶ αὐτὸς ἐν τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει βούλεται , χωριστὰ καλῶν καὶ τὰ φυσικὰ εἴδη , διὰ τὸ οὐσίας εἶναι καὶ οὐσιοῦν τὸ ὑποκείμενον ἀλλὰ μὴ οὐσιοῦσθαι ὑπ’ αὐτοῦ . καὶ διὰ τοῦτο , οἶμαι , καὶ τὸ ἴσως προστέθεικε , σημαίνων ὡς εἰ μὲν τὸ εἰδητικὸν ἀδιαίρετον λάβοις , χωριστόν πὼς ἐκεῖνο , εἰ δὲ τὸ τοῦ ὑποκειμένου , ἀχώριστον . p . 430 b 20 Ἡ δὲ στιγμὴ καὶ πᾶσα διαίρεσις καὶ τὸ οὕτως ἀδιαίρετον δηλοῦται ὥσπερ ἡ στέρησις . καὶ ὅμοιος ὁ λόγος ἐπὶ τῶν ἄλλων , οἷον πῶς τὸ κακὸν γνωρίζει ἢ τὸ μέλαν · τῷ ἐναντίῳ γάρ πὼς γνωρίζει . Μετὰ τὴν περὶ τῶν ἐνεργείᾳ μόνον ἀδιαιρέτων νόησιν παραδίδωσιν ἐφεξῆς καὶ τὴν περὶ τῶν πάντῃ μὲν ἀδιαιρέτων , κατὰ τὴν ἀπόπτωσιν δὲ τῶν διαιρετῶν ἐχόντων τὸ ἀδιαίρετον . ἔχει μὲν γάρ τινα οἰκείαν μορφὴν καὶ ἡ ἐπιφάνεια καὶ ἡ γραμμὴ καὶ αὐτὴ ἡ στιγμὴ καὶ τὸ νῦν , καὶ διὰ ταύτην οὐ παντελῶς ἐν στερήσει ταῦτα θετέον , ἀλλ’ ὡς ἀδιαίρετα ἔχει τὸ ἐστερημένον . ὡς γὰρ ἡ ἐπιφάνεια κατὰ τὸ μῆκος καὶ πλάτος ἔχει τὸ μεμορφωμένον , κατὰ δὲ τὸ βάθος τὸ ἐστερημένον , οὕτω καὶ αἱ ἄλλαι διαιρέσεις πᾶσαι , ᾗ τοῦ διαιρετοῦ ἀπολείπονται , οὗπέρ ἐστι πέρατα , ταύτῃ ἐν στερήσει τυγχάνουσιν οὖσαι . πάλιν οὖν ὁ συστοίχως τὰ πέρατα νοῶν γνώσεται αὐτὰ καὶ ὡς ἐστερημένα οἰκείως τοῖς ὑποκειμένοις διὰ τὴν σύστοιχον θεωρίαν κατὰ στέρησιν τοῦ εἴδους . νοῶν γὰρ τὸ εἶδος καὶ τὸ ἐστερημένον αὐτοῦ εἴσεται ὡς μὴ μετέχον ἐκείνου , φημὶ τοὐ εἴδους , ᾧ καὶ πέφυκεν ἡ στέρησις παρυφίστασθαι , τουτέστι τοῦ γενητοῦ , ὡς τῷ γε ἀιδίῳ ἀγαθῷ οὐδὲν παρυφίσταται κακὸν οὐδὲ ἄλλῳ τινὶ τῶν ἀιδίων εἰδῶν οὐδεμία στέρησις · πῶς οὖν τὰς στερήσεις ὡς στερήσεις γινώσκομεν ; ὡς τὸ σκότος τῷ μὴ ὁρᾶν τὸ φῶς , καὶ τὸ κακὸν τῷ μὴ ὁρᾶν τὸ ἀγαθὸν ἐν αὐτῷ , ἐπεὶ τῇ τοῦ ἀγαθοῦ ἐννοίᾳ καὶ τῇ τοῦ φωτὸς καὶ τὸ κακὸν καὶ τὸ σκότος γινώσκομεν , ὡς τῇ τοῦ κανόνος ὀρθότητι τὸ στρεβλόν . τὸ γὰρ μέλαν νῦν ὁ Ἀριστοτέλης καὶ τὸ λευκὸν τὸ μὲν ἀντὶ τοῦ σκότους τὸ δὲ ἀντὶ τοῦ φωτὸς εἴληφεν , ἐπεὶ καὶ τὸ μέλαν εἶδος ἐστίν . ἐν δὲ | τῇ λέξει ἐπισημαντέον , ὅτι οὐχ ἁπλῶς τὴν στιγμὴν βούλεται κατὰ στέρησιν νοεῖσθαι · οὐ γὰρ ὡς διαίρεσιν , ἀλλ’ ὡς ἀπολειπομένην τῆς διαστάσεως , ἧς ἐστι πέρας , καθὸ καὶ τὴν στέρησιν πέπονθεν . ἡ γὰρ στιγμή , φησι , καὶ τὸ οὕτως ἀδιαίρετον ὡς τὸ νῦν καὶ πᾶσα διαίρεσις , ταύτῃ οὖσα στέρησις , καθ’ ὅσον ἀπολείπεται τῆς οἰκείας διαστάσεως , δηλοῦται ὥσπερ ἡ παντελῶς οὖσα στέρησις , οἷον τὸ κακόν . καὶ γὰρ εἰ καὶ πάντως τὸ κακὸν τῇ τοῦ ἀγαθοῦ ἐμφάσει ἐπερείδεται , ἀλλ’ ὡς κακὸν ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ ἀγαθοῦ ἔχει τὸ εἶναι . ὡς τὸ μὴ ὄν , ὅσον οἶδεν ἡ φύσις μὴ ὂν ἀλλ’ οὐ τὸ μηδαμῶς ὄν , ἐν ἀπουσίᾳ ἐστὶ τοῦ ὄντος ᾗ μὴ ὄν , κἄν ὄντι τινὶ παρυφιστῆται . p . 430 b 23 Δεῖ δὲ δυνάμει εἶναι τὸ γνωρίζον καὶ ἐνεῖναι ἐν αὐτῷ . Δοκεῖ μοι τὸ ῥητὸν τοῦτο πάλιν σαφῶς ἐνδείκνυσθαι , ὅτι δευτέρα ἐστὶν ἡ τῶν διαιρέσεων τούτων νόησις καὶ πολλοῖς ἀπολειπομένη μέτροις τῆς τῶν εἰδῶν θεωρίας . ἐκείνη γὰρ κατ’ ἐνέργειαν ἵσταται καθαράν , αὕτη δὲ τῷ δυνάμει συμπέπλεκται . καὶ γὰρ ἡ αὐτοῦ τοῦ εἴδους , ᾧ ἡ στέρησις παρυφίσταται · ὅταν τὸ εἶδος ὡς καὶ στερητικῶς ἐνεργοῦν γινώσκωμεν , τουτέστιν ὡς καὶ ἀπεῖναι δυνάμενον τῶν εἰδοποιουμένων , τῇ συμπλεκομένῃ τῷ δυνάμει νοήσει νοοῦμεν . οὐ γὰρ τελείᾳ οὐδὲ καθαρᾷ ἐνεργείᾳ , ἀλλ’ ἀτελεῖ καὶ οὐχὶ τῷ ἐνεργείᾳ μόνῳ ὄντι , ἀλλὰ καὶ τῷ δυναμένῳ καὶ ὡς ἐστερημένῳ ἐπιβαλλούσῃ κατὰ τὴν σύστοιχον αὐτοῦ γνῶσιν . πάλιν γὰρ ἐπισημαντέον , ἵνα μὴ τὴν κρείττονα τῶν πραγμάτων γνῶσιν καὶ ἐξῃρημένην καὶ οὐχὶ συστοίχως ἀλλ’ ὑπερεχόντως αὐτὰ γινώσκουσαν προτείνων ἀπορῇ . ἐκείνη γάρ , ὡς τὸ γινῶσκον πέφυκεν , καὶ οὐχὶ τοῖς γινωσκομένοις ἐπακολουθοῦσα , κρειττόνως αὐτὰ οἶδεν ἢ ἐκεῖνά ἐστιν . δεῖ οὖν , φησι , δυνάμει εἶναι τὸ νοοῦν ταῦτα δηλαδή , τουτέστιν ἀτελέστερον ἢ τὸ τὰ εἴδη νοοῦν καὶ τῷ δυνάμει συμπεπλεγμένον , καὶ ἐνεῖναι ἐν αὐτῷ τῷ νοοῦντι τὸ δυνάμει . τοῦτο δὲ προστέθεικεν , ἵνα μὴ μόνον δυνάμει εἶναι τὸ νοοῦν ὑπονοήσωμεν , ὁποῖον παρεδίδου τὸν ἔξω προιόντα καὶ ἔτι ἀτελῆ νοῦν · οὐ γὰρ οὕτω δυνάμει τὸ νοοῦν νῦν εἴρηται , ὡς μηδὲ νοοῦν , ἀλλ’ ὡς νοοῦν μὲν καὶ κατ’ ἐνέργειαν νοοῦν , συμπεπλεγμένον δὲ τῷ δυνάμει , τουτέστι τῷ ἀτελεῖ καὶ τῇ οἰκείᾳ στερήσει . ὡς γὰρ τὸ βλέπειν ἀμυδρῶς οὐκ ἔστι παντελῶς μὴ βλέπειν , ἀλλὰ βλέπειν τῇ ἑαυτοῦ στερήσει , οὕτω καὶ τὸ νοεῖν , ὅταν συμπλέκηται τῷ μὴ νοεῖν πὼς . τοῦτο δὲ συμβαίνει , ὅταν τις ἅμα τὸ εἶδος καὶ τὴν στέρησιν αὐτοῦ γινώσκῃ συστοίχως · οὐ γὰρ νοεῖ μόνον , ἀλλὰ καὶ οὐ νοεῖ . ἡ γὰρ στέρησις οὐδέποτε καθ’ ἑαυτὴν νοεῖται , ἐπεὶ μηδὲ ἔστι καθ’ ἑαυτήν ποτε . καὶ διὰ τοῦτο ἡ τοιαύτη νόησις ἀτελής πὼς καὶ τῷ οἰκείῳ δυνάμει ἤτοι τῇ στερήσει συμπεπλεγμένη . p . 430 b 24 Εἰ δέ τινι μή ἐστιν ἐναντίον τῶν αἰτίων , αὐτὸ ἑαυτὸ γινώσκει καὶ ἐνεργείᾳ ἐστὶ καὶ χωριστόν . Ὥσπερ ἀνωτέρω τὴν τῶν ἐν τοῖς διαιρετοῖς ἀδιαιρέτων παραδοὺς γνῶσιν εὐθὺς ἀντιδιέστειλε τὴν τῶν καθαρῶς ἀμερίστων νόησιν ὡς καὶ τῷ ἀδιαιρέτῳ τῆς ψυχῆς γινομένην καὶ ὑπέρχρονον , ἐπειδὴ προηγουμένως ἦν αὐτῷ ἡ περὶ τῆς τῶν εἰδῶν νοήσεως θεωρία , καὶ διὰ τὴν ταύτης σαφήνειαν παρελάμβανε τὰ ὁπωσοῦν ἄλλως ἀδιαίρετα , ὡς ἀπὸ τῆς τούτων παραθέσεως ἐναργέστερον ἡμῶν ἀντιληψομένων τῆς καθαρᾶς νοήσεως τῶν εἰδῶν , οὕτω καὶ νῦν τὴν τῶν διαιρέσεων νόησιν παραδοὺς ἀντιδιαστέλλει πάλιν τὴν τῶν εἰδῶν νόησιν ὡς πρὸς δυνάμει οὖσαν ἐνέργειαν καὶ ὡς πρὸς σύστοιχον ταῖς στερητικαῖς φύσεσι καὶ γενηταῖς καὶ διὰ τοῦτο ἔχουσάν τι καὶ αὐτὴν ἀντικείμενον τῷ δυνάμει τῷ ἐν αὐτῇ τὴν χωριστὴν καὶ καθαρὰν ἐνέργειαν καὶ ἀναντίθετον , ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς ἄλλου οὖσαν τὴν ἑαυτῆς ὑπάρχουσαν . ἅπερ ἅπαντα θειότερον μὲν καὶ κρειττόνως τῷ ἀμεθέκτῳ ὑπάρχει , διὸ καὶ δευτέρως τῷ ὑπὸ ψυχῆς μετεχομένῳ · ὑπάρχει δὲ καὶ τῆ πρώτῃ οὐσίᾳ τῆς ψυχῆς , εἰ καὶ ὑφειμένως διὰ τὴν πρὸς . ἀνέλιξιν ἤδη συμπλοκήν . περὶ ἧς αὐτῶ νῦν ὁ λόγος , ὡς διὰ πολλῶν τῶν προτέρω λόγων ὑπεμνήσαμεν , ἵνα καὶ ἅμα νοῦς ᾖ καὶ ἐπιστήμη , ὅπερ αὐτὸς ἠξίωσεν · ὁ γὰρ κρείττων τῆς οὐσίας τῆς ψυχικῆς νοῦς μέν , οὐκ ἐπιστήμη δέ . περὶ οὖν τῆς οὐσίας τῆς ψυχικῆς καὶ τοῦ κατ’ αὐτὴν ἱσταμένου νοῦ καὶ νῦν ὁ λόγος , καὶ ἀξιοῦται καὶ περὶ αὐτοῦ ὅτι ἀναντίθετος , ἐπειδὴ καὶ ἀίδιος σαφῶς γὰρ ὅτι ἀθάνατος εἴρηται , ὅτε ἐλέγετο “ καὶ ἔστι τοῦτο μόνον τῆς ψυχῆς ἀθάνατον ” ) , ἐν δὲ τοῖς γενητοῖς ἡ ἐναντίωσις καὶ ἡ στέρησις · καὶ ὅτι αἴτιος · ἦν γὰρ τὸ ποιοῦν αὐτός , ὥσπερ τὸ πάσχον ὁ ἔξω προιὼν νοῦς . αὐτῆς γὰρ τῆς ψυχῆς καὶ πρότερον ἔλεγεν τὸ μὲν εἶναι ποιοῦν τὸ δὲ πάσχον , καὶ τὸ μὲν ποιοῦν ἀρχὴν καὶ αἴτιον ἐτίθετο , τὸ δὲ πάσχον ὕλην . αἰτία οὖν καὶ ἡ τῆς ψυχῆς ἀκροτάτη οὐσία . ἀλλὰ καὶ τῇ οὐσίᾳ ἦν ἐνέργεια , εἰ καὶ δευτέρως , ὡς εἴρηται , ὁ τῆς ψυχῆς οὐσιώδης νοῦς . διὸ καὶ νῦν αὐτὸν ἑαυτὸν γινώσκειν αὐτὸν συμπεραίνεται . αὐτὸς γὰρ καὶ τὰ εἴδη δευτέρως διὰ τὴν συμφυῆ πρὸς τὸν ὑπὲρ ψυχὴν νοῦν ὕπαρξιν · οὐ γὰρ δι’ ἑτερότητος ὡς ἡ φύσις καὶ τὰ σώματα , ἀλλὰ συμφυῶς αὐτοῦ ἐξῆπται . ἔστι δὲ καὶ ἐνέργεια ὡς οὐδαμῇ τῷ δυνάμει συμπλεκόμενος , ἄυλος δὲ ὤν , ὅταν χωρισθῇ τῶν δευτέρων καὶ προβαλλομένων καὶ ἔξω ῥεπουσῶν ζωῶν . ὅθεν καὶ αὐτὸς ἐνέργειαν εἰπὼν τὸν τοιοῦτον νοῦν προσέθηκε καὶ χωριστός . τότε γὰρ ἐνέργεια καὶ ἀμιγὴς καὶ πάντα ὅσα περὶ αὐτοῦ ἠξίωται νῦν , ὅταν χωρισθῇ . οὐ γὰρ δεῖ τὸ χωριστὸν ἀκούειν ὡς ἐπὶ ἀεὶ κεχωρισμένου , ἀλλ’ ὡς ποτέ · χωρισθεὶς γάρ , φησιν , ἔστιν ὅπερ ἐστίν . | p . 430 b 26 Ἔστι δ’ ἡ μὲν φάσις τι κατά τινος , ὥσπερ ἡ κατάφασις , καὶ ἀληθὴς ἢ ψευδὴς πᾶσα · ὁ δὲ νοῦς οὐ πᾶς , ἀλλ’ ὁ τοῦ τί ἐστι κατὰ τὸ τί ἦν εἶναι ἀληθὴς καὶ οὐ τὶ κατά τινος . Εἰπὼν καὶ ἀξιώσας ἐπὶ τῆς ψυχικῆς ἀκροτάτης οὐσίας καὶ τοῦ κατ’ αὐτὴν νοῦ , ὅσα πρώτως περὶ τοῦ ὑπὲρ ψυχὴν ἠξιοῦμεν νοῦ , βούλεται πάλιν , ὥσπερ καὶ πρότερον εἰρήκαμεν , τὸ διάφορον ἐνδείξασθαι καὶ σαφῶς παραδοῦναι τοῦ οὐσιώδους ἡμῶν νοῦ πρὸς τὸν ὑπέρτερον τῇ προσθήκῃ τῆς λογικῆς διαιρέσεως . καὶ διὰ τοῦτο καὶ πλεονάκις τῇ αὐτῇ λέξει χρῆται , καὶ τὴν οὐσίαν αὐτὴν παραδιδοὺς τοῦ οὐσιώδους ἡμῶν νοῦ καὶ τὴν ἐνέργειαν , ἵνα μετὰ τῆς πρὸς τὰ κρείττω κοινωνίας καὶ τὸ διάφορον εἰδείημεν καὶ πανταχόθεν πρὸς τὴν μεσότητα τῆς ψυχῆς ὁρῶμεν . ἐπειδὴ δὲ καὶ δύσληπτοι αἱ μεσότητες καὶ ὀνομάτων ἐνίοτε οἰκείων ἀπορίᾳ ἀδηλότεραι γίνονται , ἐκ τῶν ἄκρων ἀμφοτέρων τῶν τε πρὸ αὐτῶν καὶ τῶν μετ’ αὐτὰς ὑπὸ τῶν παλαιῶν ἀνδρῶν σαφηνίζονται . οὕτως ὑπὸ Πλάτωνος ἐκ τοῦ ἀμερίστου καὶ μεριστοῦ , οὐ κατὰ παράθεσιν , ἀλλ’ , ὡς ἐκεῖνος ἔφη , κατὰ σύγκρασιν · συνεκεράσατο γάρ , φησιν , ἐξ ἀμφοῖν , ἵνα ὅλην δι’ ὅλης τὴν οὐσίαν τὴν ψυχικὴν ἀμέριστόν πὼς ἅμα καὶ εἰς τὴν περὶ τὰ σώματα μεριζομένην ἀποκλίνουσαν οὐσίαν ἀποφήνῃ , ἀλλ’ οὐχὶ ἐκ μέρους μὲν ἀμέριστον ἐκ μέρους δὲ εἰς τὸ μεριστὸν ἀποκλίνουσαν , ὅλην δὲ δι’ ὅλης τὸ συναμφότερον , ἀλλ’ οὐδέτερον εἰλικρινῶς , μᾶλλον δὲ οὐδὲ συγκεκραμένον ὁποτερονοῦν , ἀλλ’ ἁπλοῦν τι καὶ ἴδιον τὸ εἶναι τῆς ψυχῆς μέσον τῆς γε ἀμερίστου καὶ τῆς περὶ τὰ σώματα μεριζομένης οὐσίας κοινωνίαν τινὰ διὰ τὴν μεσότητα πρὸς ἑκάτερον τῶν ἄκρων διασῶζον · ὡς τὸ ξανθὸν φέρε χρῶμα ἀπλοῦν ὂν κατ’ ἀλήθειαν καὶ οὐκ ἐκ τῆς λευκοῦ καὶ μέλανος τῶν ἄκρων χρωμάτων συγκράσεως ὑπὸ τῆς φύσεως ὑφιστάμενον , ἀλλ’ ἴδιον καὶ ἁπλοῦν , ὡς εἴρηται , ὅμως ἐξ ἀμφοῖν λέγεται τῶν ἄκρων διὰ τὴν πρὸς ἑκάτερον τῶν μέσων πάντων κοινωνίαν . ἀλλ’ ἐπειδή , ὡς εἴρηται , τὰ μέσα οὔτε ὀνόμασι πάντως οἰκείοις προσαγορεύεται οὔτε ταῖς ἡμετέραις νοήσεσιν εὐεπίβλητα , ἀποδεκτέον τοὺς ἀρίστους φιλοσόφους ἐκ τῶν ἄκρων πειρωμένους αὐτὰ θηρεύειν . οὕτω δὴ καὶ Ἀριστοτέλης ἐκ τοὐ νοῦ καὶ τῆς ἐπιστήμης , λογικῆς οὕσης ἐνεργείας καθ’ ἕξιν καὶ προβολήν , τὴν οὐσίαν τῆς ψυχῆς καὶ τὴν οὐσιώδη ἐνέργειαν ἑλεῖν πειρᾶται ὡς νοῦν τε ἅμα οὖσαν καὶ ἐπιστήμην , ὅλην δι’ ὅλης οὔτε νοῦν οὖσαν , ὁποῖος ὁ ὑπέρτερος τῆς ψυχῆς νοῦς , οὔτε ἐπιστήμην , ὁποία ἡ καθ’ ἕξιν καὶ προβολὴν ἐξ αἰτίων γνῶσις . ὡς γὰρ καὶ αὐτὸς σαφῶς ἐπισημαίνεται , ἐπιστήμη ἐστὶν ἡ ψυχὴ ἤτοι ἡ ψυχικὴ γνῶσις , ἡ τῷ πράγματι οὖσα ἡ αὐτή , ἵνα ἐκ μὲν τῆς πρὸς τὸ πρᾶγμα ταὐτότητος τὸ νοερὸν τῆς ψυχῆς καὶ τῆς γνώσεως αὐτῆς δηλώσῃ , διὰ δὲ τῆς ἐπιστήμης τὸ λογοειδὲς καὶ ἀνειλιγμένον , εἰς τὴν ἀπὸ τῆς οὐσίας ἑτερότητα ὑφιζάνον . διὰ τοῦτό μοι δοκεῖ καὶ ἀρχόμενος τοῦδε τοῦ ῥητοῦ φάσιν εἰπεῖν τὴν οὐσιώδη τῆς ψυχῆς γνῶσιν καὶ προσθεῖναι τὸ τὶ κατά τινος , οὐχ ὡς τοῖς ἐξηγηταῖς εἴρηται τῷ τε Ἀλεξάνδρῳ καὶ τῷ Νεστορίου Πλουτάρχῳ , τῆς φάσεως νῦν ἀντὶ ἀποφάσεως εἰλημμένης ἢ ἀντὶ τοῦ ἐνδιαθέτου λόγου . σύνθεσις γὰρ τούτων ἑκάτερον · ἁπανταχοῦ δὲ ὁ Ἀριστοτέλης καὶ πρό γε αὐτοῦ Πλάτων’ ἐπὶ τῶν ἁπλῶν νοημάτων τε καὶ λέξεων τῷ τῆς φάσεως χρῶνται ὀνόματι . ἀλλὰ δηλοῖ μὲν καὶ νῦν τὸ ἀπλοῦν νόημα , διὰ δὲ τῆς προσθήκης τῆς τὶ κατά τινος τὴν πρὸς τὸ ἀνειλιγμένον συμπλοκὴν τῆς ψυχικῆς οὐσιώδους ἐνεργείας ἐδήλωσε . τοιαύτη γὰρ οἵα ἁπλὴ μὲν καὶ νοερὰ εἶναι · χαλάσασα δὲ τὴν ἁπλότητα τῇ πρὸς λόγον συμπλοκῇ , οὐ πῇ μὲν οὖσα νοερὰ πῇ δὲ λογική , ἀλλ’ ὅλη δι’ ὅλης τὸ συναμφότερον , μᾶλλον δὲ οὐδέτερον εἰλικρινῶς , ἀλλ’ ἀπλοῦν τι μέσον ἀμφοῖν εἶδος καὶ διὰ τοῦτο ἐξ ἀμφοῖν , ὡς ἑκατέρῳ κοινωνοῦν διὰ τὴν μεσότητα . διὸ καὶ ἐπήγαγεν ὥσπερ ἡ κατάφασις , ἐπειδὴ ἡ μὲν φάσις ἀπλοῦν ἦν τὸ ὅλον τοῦτο τὶ κατά τινος , ἵνα ἐκ τῶν ἄκρων τὸ μέσον ἐμφήνῃ , ἡ δὲ κατάφασις αὐτόθεν λόγος τις οὖσα ἐν τῷ τὶ κατά τινος ἔχει τὸ εἶναι . ὡς οὖν εἴ τις ἔλεγε τὸ ξανθὸν διακρίνειν τὴν ὄψιν ὥσπερ τὸ λευκόν , ἐπειδὴ κυρίως διακρίνει τὸ λευκόν , τὸ δὲ ξανθὸν κατὰ τὴν πρὸς τὸ λευκὸν κοινωνίαν διακριτικήν τινα ἀποφέρεται ἔμφασιν , ἐπεὶ οὐκ ἔστιν αὐτόθεν διακριτικόν , οὕτω δὴ καὶ ἡ τῆς ψυχῆς οὐσιώδης ἐνέργεια οὐκ ἔστι μὲν ὅπερ τὶ κατά τινος ( φάσις γὰρ εἴρηται ) , διὰ δὲ τὴν πρὸς τὸν λόγον κοινωνίαν καὶ ἀπόκλισιν ἐμφαίνει τινὰ ὡς ἑτέρου καθ’ ἑτέρου κατηγορίαν . καὶ τοῦτο αὐτῷ δηλοῖ τὸ ὥσπερ ἡ κατάφασις · αὕτη γὰρ αὐτόθεν , ὡς εἴρηται , ἐν τῇ ἑτέρου πρὸς ἕτερον συμπλοκῇ συνίσταται . καὶ εὖ γε , ὅτι οὐ τὴν ἀπόφασίν που ἐν τούτοις παρέλαβεν , ἀλλὰ μόνον τὴν κατάφασιν , ἐπειδή , ὥσπερ τοῖς νοητοῖς οὐδαμῇ φησιν ὁ Παρμενίδης τὸ μὴ ὂν ἐνθεωρεῖσθαι , οὕτω καὶ ἡ οὐσία τῆς ψυχῆς ἡ ἀκροτάτη καὶ ἡ κατὰ τὴν οὐσίαν ἱσταμένη ἐνέργεια , πλήρης οὖσα ἑαυτῆς τῷ μὴ ὄντι χώραν οὐ δίδωσιν . καὶ γὰρ εἰ Πλάτων’ ἐν Σοφιστῇ καὶ ἐπὶ τῶν νοητῶν ὑμνεῖ τὸ μὴ ὄν , ἀλλ’ οὐ τὸ κατὰ ἀναίρεσιν οὐδὲ ὅλως τὸ κατὰ ἀπόφασιν , τὸ δὲ κατ’ ἐνέργειαν καὶ ἰδιότητα ἢ κρείττονα καὶ αὐτῆς τῆς οὐσίας , ὁποῖον τὸ ὑπερούσιον , ἢ τὸ καθ’ ἑτερότητα , οὐχὶ τὴν μεριστὴν ἀλλὰ τὴν εἰδητικήν ( ἰδιότης δέ τις προηγουμένη καὶ ἡ ἑτερότης ἀντίθετος τῇ ταὐτότητι , ᾗ σύνδρομος καὶ ἡ τοῦ μὴ ὄντος ἰδιότης , κἄν μὴ ἡ αὐτὴ ᾖ τῇ ἑτερότητι , ὡς τοῖς ἀκριβέστερον τὸν Σοφιστὴν ἐξηγουμένοις δοκεῖ ) , ἢ κατὰ τὴν ὑποστατικὴν τῶν ἀφισταμένων πῃ τοὐ ὄντος αἰτιώδη ἐνέργειαν . πανταχῶς | δ’ οὖν οὐ πάθος ἀλλ’ ἰδιότης καὶ ἐνέργεια καὶ τελειότης τὸ μὴ ὂν ἐν τοῖς νοητοῖς ὑπὸ τοῦ Πλάτωνος ὑμνεῖται . τὸ δὲ εἰς ἀναίρεσιν τοῦ ὄντος ὑποφερόμενον μὴ ὂν ἐξώρισται τῶν ἀληθῶς ὄντων . οἷς καὶ ἡ ἀκρότης τῆς ψυχῆς συμφυῶς ἡνωμένη δευτέρως καὶ αὐτὴ πλήρης ἑαυτῆς γίνεται , στραφεῖσα εἰς ἑαυτὴν καὶ χωρισθεῖσα ἀπὸ τῶν ἔξω προβολῶν καὶ συναφθεῖσα εἰλικρινῶς τοῖς ὑπερτέροις . κἄν οὖν ἔχῃ τινὰ πρὸς λόγον κοινωνίαν τὸν ἀνειλιγμένον , πρὸς τὸν καταφατικὸν ἕξει μᾶλλον ἢ τὸν ἀποφατικόν . τὸ δὲ ἀληθὴς ἢ ψευδὴς πᾶσα περὶ τῆς καταφάσεως λέλεκται , ἀλλ’ οὐ περὶ τῆς φάσεως . ἐπάγει γὰρ ὁ δὲ νοῦς οὐ πᾶς , ἀντὶ τῆς φάσεως τὸν νοῦν εἰπών , οὐ πᾶς δηλαδὴ ἀληθὴς ἢ ψευδής . ὁ γὰρ ἔξω προιὼν καὶ δυνάμει καὶ παθητικὸς ὑπ’ αὐτοῦ εἰρημένος νοῦς ποτὲ μὲν ἦν ἀληθὴς ποτὲ δὲ ψευδής · ὁ μέντοι οὐσιώδης οὐδέποτε ἀληθὴς ἢ ψευδής , ἀλλὰ μόνον ἀληθής . οὗτος γὰρ ὁ τοῦ τί ἐστι κατὰ τὸ τί ἦν εἶναι ἀντιληπτικός , τουτέστιν ὁ τῆς οὐσίας τῶν πραγμάτων · τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ τοῦ τί ἐστι θεωρητικὸς κατὰ τὸ τί ἦν εἶναι , ὅπερ αὐτὸ τὸ εἶδος , ἵνα ᾖ ὁ λόγος τοιόσδε · ὁ νοῦς ὁ τῶν οὐσιῶν γνωστικὸς κατὰ τὰ εἴδη ἄδεκτος τοῦ ψεύδους . ἐναργὲς δὲ ὅτι τὸ μὲν τί ἐστι τὴν οὐσίαν τῷ Ἀριστοτέλει εἴωθε σημαίνειν , τὸ δὲ τί ἦν εἶναι τὸ εἶδος , ἐπειδὴ διαφορὰν βούλεται εἶναι ἐπὶ τῶν ἐνύλων αὐτοῦ τε καὶ τοῦ εἶναι αὐτοῦ , ὧν τὸ μὲν αὐτὸ τὴν οὐσίαν δηλοῖ τοῦ ἐνύλου , τὸ δὲ εἶναι αὐτὸ τὸ εἶδος , ἐπὶ δέ γε τῶν ἀύλων εἰς ταὐτὸν ἄμφω φέρεται . εἴρηται δὲ ἡμῖν καὶ ἤδη ἡ αἰτία , δι’ ἣν ὁ τῶν ἀμερίστων οὐσιῶν καὶ ἀύλων καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν τῶν εἰδῶν συστοίχως γνωστικὸς ἀεὶ ἀληθής , ὅταν γινώσκῃ · οὐ γὰρ ἔχει πῇ μὲν ἐφάπτεσθαι πῇ δὲ μὴ τοῦ πράγματος , ἵνα ἢ ψεύδηται ἢ ἀληθεύῃ κατὰ τὴν ἀντικειμένην τῷ ψεύδει ἁλή θείαν . τὸ γὰρ ψεῦδος καὶ ἡ τούτῳ ἀντικειμένη ἀλήθεια θεία ἐν συμπλοκῇ καὶ διαιρέσει · συμπλοκὴ δὲ καὶ διαίρεσις ἐν μεριστοῖς πὼς καὶ συνθέτοις ἐστὶ πράγμασι · τὰ δὲ εἴδη ἁπλᾶ καὶ ἀμέριστα . καὶ ὅλως δὲ τὸ ψεῦδος συνίσταται ἐν τῷ πῇ μὲν ἐφάπτεσθαι τοῦ πράγματος , ἵνα καὶ λέγῃ τι περὶ αὐτοῦ , πῇ δὲ μή , ἵνα καὶ αὐτὸ τοῦτο ψεύδηται . τὸ δὲ ἀμέριστον οὐ προσίεται τὴν κατά τι ἐπαφὴν διὰ τὸ εἶναι ἀμέριστον , ἀλλ’ ἢ τὸ ὅλον , εἰ δεῖ φάναι τὸ ὅλον ἐπὶ τῶν ἀμερίστων , γινώσκεται ἢ οὐδαμῶς . καὶ τοῦτο ἦν , ὃ καὶ ὁ Πλωτῖνος ἔφη , ὡς καὶ ἤδη ἐμνήσθημεν , ὡς ὁ νοῦς ἢ ἐφήψατο ἢ οὐκ ἐφήψατο , ὥστε ἀναμάρτητος . εἰπὼν οὖν περὶ τῆς καταφάσεως , ὅτι καί τι κατά τινος καὶ ἢ ἀληθὴς ἢ ψευδής , ἀντιτίθησι τὸν νοῦν ὡς οὐδέτερον ἔχοντα , οὔτε τὸ ἀληθὲς καὶ ψεῦδος , ἀλλὰ μόνον τὸ ἀληθές , οὔτε τὸ τὶ κατά τινος , διὰ τῶν ἀντιθέτων πάλιν τὴν μεσότητα αὐτοῦ δηλῶν . εἰρηκὼς γὰρ πρότερον τὴν φάσιν εἶναί τι κατά τινος ὥσπερ τὴν κατάφασιν , ἵνα μὴ αὐτόθεν συμπλοκὴν νοήσωμεν ἐπὶ τῆς φάσεως , ἐνεδείκνυτο μὲν καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τῆς φάσεως ὀνόματος τὸ ἁπλοῦν δηλοῦντος , ἔτι δὲ σαφέστερον ἀναίνεται τοῦ νοῦ ἀποφάσκων τὸ τὶ κατά τινος νοεῖν , διὰ τὸ ὡς εἴρηται ἐκ τῶν ἀντιθέτων τὸ μέσον σημαίνειν . p . 430 b 29 Ἀλλ’ ὥσπερ τὸ ὁρᾶν τοῦ ἰδίου ἀληθές , εἰ δ’ ἄνθρωπος τὸ λευκὸν ἢ μή , οὐκ ἀληθὲς ἀεί , οὕτως ἔχει ὅσα ἄνευ ὕλης . Ἐναργεῖ χρῆται εἰκόνι τῆς τῶν νοητῶν ἁπλῶν ὄντων θές τῇ τῶν ἰδίων ὁρατῶν ὄψει καὶ οὒκ ἄλλῃ τινὶ αἰσθήσει . καίτοι πᾶσαι τῶν ἰδίων ἀληθεῖς καὶ ἁπλῶν εἰσι γνώσεις · ἀλλ’ ἡ ὄψις διὰ τὴν πρὸς φῶς κοινωνίαν καὶ διὰ τὴν τῶν πορρωτάτω ἀντίληψιν καὶ διὰ τὸ ἀθρόον τῆς γνώσεως καὶ διὰ τὸ μάλιστα ὡς ἐν αἰσθήσεσιν ἀπαθὲς καὶ ἐνεργητικὸν οἰκειοτάτη πρὸς ἀπεικασίαν τοῦ νοῦ . αὕτη δ’ οὖν ἀληθής · εἰ γὰρ μή τι διάστημα ἢ ἄλλο τι πάθος ἐμποδίσοι , ἀεὶ τῶν ἰδίων ἀληθής , οἷον ὅτι λευκὸν ἢ ξανθὸν τὸ φαινόμενον . ἀλλ’ εἰ Κλέωνος υἱὸς ὁ λευκός , οὐκέτι ὂν τοῦτο ἀπλοῦν οὐδὲ ἴδιον ὄψεως αἰσθητόν , οὐκέτι πάντως ἀληθές . οὕτως οὖν ἔχει καὶ τὰ ἄνευ ὕλης , φησίν , ὡς τὰ ἴδια αἰσθητὰ ἀπλᾶ ὄντα , κατὰ τὴν ἁπλότητα μόνην ἀπεικονιζόμενα , ἐπεὶ οὐσίαι ἐκεῖνα τέλειαι , μᾶλλον δὲ τελειότητες καὶ ἐνέργειαι καθαραὶ καὶ ὅροι ἀμέριστοι παντελῶς . καὶ ἀπλᾶ δὲ οὐχ ὡσαύτως τοῖς ἰδίοις αἰσθητοῖς · ταῦτα μὲν γὰρ κατὰ ἀποστένωσιν , ἐκεῖνα δὲ κατὰ τὴν πάντων περιληπτικὴν ἁπλότητα · ἀλλὰ κατ’ αὐτὸ μόνον τὸ ἀπλοῦν ὡς ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἓν νοούμενον καὶ ταύτῃ ἔχον τινὰ κοινωνίαν ἡ παραβολὴ γέγονεν . p . 431 a 1 Τὸ αὐτὸ δ’ ἐστὶν ἡ κατ’ ἐνέργειαν ἐπιστήμη τῷ πράγματι . ἡ δὲ κατὰ δύναμιν χρόνῳ προτέρα ἐν τῷ ἑνί , ὅλως δὲ οὐδὲ χρόνῳ · ἔστι γὰρ ἐξ ἐντελεχείᾳ ὄντος πάντα τὰ γιγνόμενα . Σχεδόν τι καὶ πρότερον αὐτολεξεὶ τὸ ῥητὸν τοῦτο ὑπὸ τοῦ Ἀριστοτέλους παραδέδοται καὶ νῦν · οὐ μάτην δὲ λεγόμενον , ἐπειδὴ τότε μὲν τὴν οὐσίαν καὶ τὸ εἶναι τοῦ οὐσιώδους τῆς ψυχῆς νοῦ κεχαλασμένον παρὰ τὸν ὑπὲρ ψυχὴν ἐδήλου ἡ τῆς ἐπιστήμης αὐτοῦ κατηγορία ( τὸ γὰρ ἅμα νοοῦν τε καὶ ἐπιστημονικὸν ὑφεῖται τοὐ μόνον νοοῦντος ) · ἐπεὶ δὲ τοῖς αὐτοῖς ὀνόμασι καὶ τὴν ἐνέργειαν καὶ τὴν οὐσίαν σημαίνομεν , τότε μὲν ἀκούειν ἠξιοῦμεν τῶν τοῦ νοῦ καὶ τῆς ἐπιστήμης ὀνομάτων ὡς οὐσιῶν δηλωτικῶν , νῦν δὲ ὡς ἐνεργειῶν , ἵνα καὶ νῦν τὴν νοερὰν ἐνέργειαν τῆς ψυχῆς ἀκολούθως τῇ οὐσίᾳ κεχαλασμένην ἀπὸ τῆς ὑπερτέρας νοερᾶς ἐνεργείας διὰ τῆς ἅμα καὶ ἐπιστημονικῆς γνώσεως | νοήσαντες , ἐντεῦθεν καὶ τὴν οὐσίαν πιστωσόμεθα ὑφιζάνουσαν . ἀλλὰ ποία ἡ ἐπιστήμη ἡ κατηγορουμένη ἐν τούτοις τῆς οὐσιώδους ψυχικῆς ἐνεργείας ; οὐχ ἡ καθ’ ἕξιν ἡμῖν ἐγγινομένη οὐδὲ ἡ κατὰ προβολήν , διϊσταμένη τῆς προβαλλούσης οὐσίας καὶ δι’ ἑτερότητός τινος καὶ μετά τινος ἀποστάσεως αὐτὴν αἱροῦσα , ἀλλ’ ἡ διὰ ταὐτότητα αὐτῇ συνημμένη . ἀξιοῖ γὰρ αὐτὴν τὴν αὐτὴν εἶναι τῷ πράγματι , τουτέστι τῇ γινωσκούσῃ οὐσίᾳ ἅμα καὶ γινωσκομένῃ , ἵνα πάλιν τὴν μεσότητα ἐνδείξηται , διὰ μὲν τῆς ταὐτότητος τὸ νοερὸν ἐχούσης ( νοῦς γὰρ κυρίως ὁ τῇ οὐσίᾳ ὢν ἐνέργεια ) , διὰ δὲ τοῦ ὅλως ἐπιστήμην φάναι τὸ πρὸς ἀνέλιξιν λόγων ἀποκλῖνον . ἡρμήνευται δὲ ἡμῖν ἤδη διὰ πλειόνων , ὅπως τὸ κατὰ δύναμιν χρόνῳ πρότερον ἐν τῷ ἑνί , καὶ νῦν συντόμως ὑπομιμνησκέσθω , ὡς ἐν τοῖς γενητοῖς καὶ ποτὲ οὖσι τοῦτο ἀληθές , ἐν οἷς ἡ ἐκ τοῦ ἀτελοῦς εἰς τὸ τέλειον προκοπή . ὧν καὶ ἡ ψυχή πὼς κατὰ τὴν πρὸς τὸ σῶμα τοῦτο σύζευξιν , ὡς ἐκ τοῦ δυνάμει εἰς τὸ ἐνεργεῖν θεωρητικῶς τὰ εἴδη ἰοῦσα . ἀλλ’ ἐπὶ μὲν τῶν πάντῃ γενητῶν οὐδέποτε τὸ ἐνεργείᾳ πρότερον τῷ χρόνῳ τοῦ δυνάμει ἐν τῷ ἑνί , ἐπειδὴ κἂν ὁ πατὴρ ἐνεργείᾳ προυπάρχῃ τοῦ δυνάμει γινομένου παιδός , ἀλλ’ οὐκ ἐν τῷ ἑνί · ἐπὶ δὲ τῆς ψυχῆς ἀξιοῖ μὴ οὕτω νοεῖν , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ ἑνὶ πρὸ τοῦ δυνάμει εἶναι τὸ ἐντελεχείᾳ . κἄν γὰρ μὴ ἐν τῷ κοινῷ μετὰ σώματος βίῳ τὸ ἐνεργείᾳ προτερεύῃ τῷ χρόνῳ τοῦ δυνάμει ἐν τῇ ψυχῇ , ἀλλ’ ἐν αὐτῇ τῇ ψυχῇ μιᾷ οὔσῃ προτερεύσει καὶ πρὸ τοῦ σώματος ὑπαρχούσῃ καὶ χωριστῶς ζησάσῃ ποτὲ καὶ εἰς ἑαυτὴν νοερῶς ἐπιστραφείσῃ . τῷ δὲ χρόνῳ πρότερον ἔφη τὸ δυνάμει διὰ τὸ ταῖς ἄλλαις τοῦ προτέρου ἐννοίαις ὡμολογημένως ἀπολείπεσθαι , οἷον φύσει , τιμιότητι καὶ ἀξίᾳ . πρότερον μὲν οὖν ἠρκέσθη εἰπεῖν , ὡς οὐκ ἔστι χρόνῳ πρότερον ἀπλῶς τὸ δυνάμει ἐπὶ τῆς ψυχῆς , “ ἀλλ᾿ ὁτὲ μὲν νοεῖ ὁτὲ δὲ οὐ νοεῖ ” , ὡς ἐν ἐκείνοις ἔφη . νῦν δὲ καὶ ἀνάγκην προστίθησι τῷ λόγῳ , πάλιν τῶ Πλάτωνι κἀν τούτοις ἐπακολουθῶν · καὶ γὰρ ἐκεῖνός φησί που , ὡς οὐ μήποτε εἰς τόδε τὸ σχῆμα ἥξει ψυχὴ μὴ τὰ ὄντα θεωρήσασα . ᾧ καὶ Ἀριστοτέλης ἑπόμενος ἐξ ἐντελεχείᾳ ὄντος πάντα τὰ γινόμενα εἶναι ἀξιοῖ , ὡς καὶ ἐπὶ τῶν ὁπωσοῦν γενητῶν τοῦ ἐντελεχείᾳ χρόνῳ προτερεύοντος τῆς ἀτελοῦς δυνάμεως , ἵνα καὶ γίνηται ἐξ αὐτοῦ · ἀλλὰ τὸ διάφορον ἐπὶ τῆς ψυχῆς τὸ καὶ ἐν τῷ ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ πράγματι προτερεύειν τὸ ἐντελεχείᾳ . διὰ γὰρ τοῦτο ἀπλῶς μὲν ἐπὶ τῶν ἄλλων εἴρηται τὸ δυνάμει πρότερον εἶναι τοῦ ἐντελεχείᾳ ἐν τῷ ἑνί , ἐπὶ δὲ τῆς ψυχῆς ἀπαξιοῦται · τοὐναντίον δὲ τὸ ἐντελεχείᾳ προτερεύειν καὶ ἐν αὐτῇ τῇ μιᾷ ψυχῇ , ἵνα καὶ δύνηται ἑαυτὴν τελειοῦν , ὅταν εἰς τὸ ἀτελὲς ὑπενεχθῇ , ἤδη ἐνεργήσασα πρότερον καὶ τοὺς λόγους ἔχουσα καὶ πραγματείας οὐ δεομένη πολλῆς πρὸς τὸ καὶ αὖθις ὡσαύτως ἐνεργεῖν ἐπιστραφεῖσα εἰς ἑαυτὴν καὶ εἰς τὴν ἑαυτῆς ἀναδραμοῦσα ἀκρότητα . δεῖ γὰρ καὶ πεφυκέναι πρὸς τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν καὶ διὰ τὸ πλεονάκις ἤδη ἐνηργηκέναι τι ἔχειν εὔλυτον πρὸς τὸ καὶ αὖθ·ις ἐνεργεῖν , καὶ συνειθίσθαι πρὸς τὸν τρόπον τὸν κατ’ ἐπιστροφὴν τῷ πλεονάκις μᾶλλον δὲ ἀπειράκις ἐπεστράφθαι ἀθάνατον οὖσαν . p . 431 a 4 Φαίνεται δὲ τὸ μὲν αἰσθητὸν ἐκ δυνάμει ὄντος τοῦ αἰσθητικοῦ ἐνεργείᾳ ποιοῦν · οὐ γὰρ πάσχει οὐδ’ ἀλλοιοῦται . διὸ ἄλλο εἶδος τοῦτο κινήσεως · ἡ γὰρ κίνησις τοῦ ἀτελοῦς ἐνέργεια , ἡ δ’ ἀπλῶς ἐνέργεια ἑτέρα ἡ τοῦ τετελεσμένου . Συμπληρώσας , οἶμαι , τὸν περὶ τοῦ θεωρητικοῦ νοῦ λόγον παντός , ἀρξάμενος μὲν ἀπὸ τοῦ ἀτελοῦς καὶ δυνάμει τέως ὄντος μόνου , ἀναβὰς δὲ ἐπὶ τὸν ἔξω μὲν καὶ αὐτὸν προιόντα , τελεωθέντα δὲ καθ’ ἕξιν καὶ προβολήν , καὶ διὰ τούτου ἐπὶ τὸν οὐσιώδη ἀναδραμὼν νοῦν καὶ τοῦτον παντοίως διερευνησάμενος , τήν τε οὐσίαν αὐτοῦ καὶ τὰς ἐνεργείας καὶ τὸ αἰτιῶδες καὶ χωριστὸν καὶ τὸ ἀίδιον σκοπούμενος τήν τε πρὸς τὰ ὑπέρτερα αὐτοῦ κοινωνίαν καὶ τὴν ὕφεσιν διὰ τῆς πρὸς τὰ δεύτερα ὑφιζανούσης ἀποκλίσεως ἐκφήνας καὶ οὐδέν , ὡς εἰπεῖν , παραλελοιπὼς τῶν περὶ αὐτοῦ θεαμάτων , ἐπὶ τὸν πρακτικὸν ἐντεῦθεν καλούμενον μέτεισι · νοῦν , ὃν καὶ διάνοιαν προσαγορεύει καὶ φαντασίᾳ χρῆσθαι βούλεται καὶ περὶ τὸ ἀγαθὸν καὶ κακὸν στρέ - φεσθαι , ὥσπερ καὶ περὶ ψεῦδος καὶ τὸ τούτων ἀντίθετον ἀληθές , ἀλλ’ οὐχ ὥσπερ ὁ ἀκρότατος θεωρητικὸς περὶ τὸ μόνως ἀληθές . ὁ γὰρ προιὼν ἔτι ἀτελέστερος ὢν ἦν μὲν καὶ αὐτὸς περὶ τὸ ψεῦδος καὶ τὸ ἀληθὲς ὡς θεωρητικός , οὔπω δὲ τοῦ ἐν πρακτοῖς ἀγαθοῦ ἢ κακοῦ ἀντέχεσθαι παρεδίδοτο . ἔστι μὲν γὰρ καὶ ἅπασα θεωρία οὐ τοὐ ἀληθοῦς μόνου , ἀλλὰ πάντως καὶ τοῦ ἀγαθοῦ , ἀλλὰ τὸ ἀγαθὸν οὐχ ὡς ἄλλο τι παρὰ τὴν ἀλήθειαν μεταδιώσουσα , ἀλλ’ αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν ὡς τὸ ἄριστον καὶ τοῦ ἀγαθοῦ μετέχουσαν τέλος τιθεμένη , ἢ ὅπερ καὶ Ἀριστοτέλης ἐν τῇ Μετὰ τὰ φυσικὰ ἡμᾶς ἐδίδαξε , τὰς μαθηματικὰς λέγων ἐπιστήμας τοῦ τελικοῦ ἔχεσθαι αἰτίου κατ’ αὐτὴν τὴν τῆς γνώσεως ἀλήθειάν τε καὶ ἀκρίβειαν . ὁ δέ γε πρακτικὸς οὐκ ἐν τῷ γινώσκειν τὸ ἀγαθὸν ἔχει τὸ τέλος , ἀλλ’ ἐν τῷ πράττειν , ἢ ἐν τῷ δικαίως ἐνεργεῖν ἢ σωφρόνως ζῆν ἢ ἀνδρικῶς διαγενέσθαι περὶ δὲ τοῦ τοιούτου νοῦ μέλλων ποιεῖσθαι τὸν λόγον , πάλιν ἀπὸ τῆς αἰσθήσεως ἡμᾶς ἀναπέμπει πρὸς τὴν αὐτοῦ θεωρίαν ὡς ἀπὸ γνωριμωτέρας , καθάπερ καὶ ὅτε τοὐ περὶ τοῦ θεωρητικοῦ νοῦ ἤρχετο λόγου . καὶ γὰρ ἐκεῖ οὕτω πὼς ἤρ|χετο εἰ δή ἐστι τὸ νοεῖν ὥσπερ τὸ αἰσθάνεσθαι , ἢ πάσχειν τι ἂν εἴη ὑπὸ τοῦ νοητοῦ ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον ” , καὶ νῦν τῇ αἰσθήσει χρῆται εἰκόνι , οὐχ ἁπλῶς ὡς γνωστικῇ , ἀλλ’ ὡς τοῦ ἡδέος ἢ λυπηροῦ ἀντιληπτικῇ , ἵνα οἰκειώσῃ τὴν εἰκόνα τῷ πρακτικῷ νῷ , οὐκ ὄντι γνωστικῷ μόνον , ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀγαθοῦ ἢ κακοῦ στοχαστικῷ . ἐν ταὐτῷ δὲ καὶ ὅπως εἰρήκει πρότερον πάσχειν τὸ αἰσθητικὸν ὑπὸ τοῦ αἰσθητοῦ νῦν ἑρμηνεύει , ὅτι οὐ κατὰ τὴν ἁπλῶς ἀτελῆ ὁρισθεῖσαν αὐτῷ ἐν τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει κίνησιν , τὴν τοὐ δυνάμει ἐντελέχειαν , ἀτελοῦς ὄντος τοῦ δυνάμει . οὐ γὰρ κατὰ ταύτην κινεῖται τὸ αἰσθητικὸν ὑπὸ τοῦ αἰσθητοῦ , ἀλλ’ εἴπερ ἄρα , μόνον τὸ αἰσθητήριον . αὕτη δὲ ἡ αἰσθητικὴ ζωὴ τελεία ἤδη οὖσα κρίνει τὸ προσπῖπτον αἰσθητὸν κατ’ ἐνέργειαν τελείαν ἑστῶσα · ἔνδοθεν γὰρ ἡ κρίσις καὶ οὐδὲν ἔξωθεν προσλαμβάνουσα . ἀλλὰ δεῖται τοῦ αἰσθητοῦ ὡς παρόντος καὶ κινοῦντος τὸ αἰσθητήριον , ἐπειδὴ οὐχ ὡς ἡ φαντασία καὶ πρὸς τὸ ἀπόν , ἀλλὰ πρὸς μόνον τὸ παρὸν ἡ αἴσθησις ἐγείρεται πρὸς ἐνέργειαν . καὶ ταύτῃ λέγεται δυνάμει οὖσα πρότερον ἐνεργείᾳ γίνεσθαι ὑπὸ τοῦ αἰσθητοῦ , οὐ πάσχουσά τι ὑπ’ αὐτοῦ ( οὐ γὰρ κινεῖταί , φησι , κατὰ τὴν ἀτελῆ κίνησιν ) , ἀλλ’ ὡς μὴ πρότερον ἐνεργοῦσα ὕστερον διὰ τὸ παρεῖναι τὸ αἰσθητὸν τὴν ἐνέργειαν προβαλλομένη ἀθρόαν , καὶ αὐτὴν ἀμέριστον καὶ ἅμα πάσαν , ἀλλ’ οὐχ οἵα ἡ κίνησις ἐν μερισμῷ καὶ συνεχείᾳ , καὶ διὰ τοῦτο καὶ τελείου πράγματος οὖσαν καὶ ὡς αὐτός φησι τετελεσμένου . ἐν δὲ τῇ λέξει ὀρθῶς τὸ φαίνεται προστέθεικεν · οὐ γὰρ ὄντως ποιεῖ τὸ αἰσθητὸν εἰς τὸ αἰσθητικόν , ἀλλὰ φαίνεται μόνον διὰ τὸ εἰς τὸ αἰσθητήριον δρᾶν . διὸ καὶ αὐτὸς ἀποδιδοὺς τὴν αἰτίαν , δι’ ἣν ἔφη τὸ φαίνεται , τῷ γὰρ αἰτιολογικῷ χρησάμενος οὐ γὰρ πάσχει οὐδὲ ἀλλοιοῦταί φησιν . ἀλλὰ φαίνεται μὲν τὸ αἰσθητὸν ἐκ τοῦ δυνάμει ἐνεργείᾳ εἶναι ποιοῦν τὸ αἰσθητικόν , οὐ μὴν ἀληθῶς · ἔπασχε γὰρ ἄν αὐτοῦ τὸ αἰσθητικόν . τὸ δὲ πάσχον κατὰ τὴν ἀτελῆ κινεῖται μεταβολήν · οὐ μὴν κινεῖται τὸ αἰσθητικὸν ἐν τῷ ἐνεργεῖν , ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀπλῶς ἵσταται ἐνέργειαν . ἡ μὲν γὰρ κίνησις τὸ ὅλον τοῦτο ἀτελής ἐστιν ἐντελέχεια , ἡ δὲ ἄνευ τοῦ ἀτελοῦς ἀπλῶς λεγομένη ἐντελέχεια ἡ ἀμέριστός ἐστιν ἐνέργεια . τοιαύτη δὲ καὶ ἡ αἰσθητική , ὡς εἴρηται , κρίσις . δοκεῖ δὲ ὅλως προσίεσθαι τὸ τῆς κινήσεως ὄνομα ἐπ’ αὐτῆς , εἰ καὶ ἄλλο φησὶν εἶδος τοῦτο εἶναι κινήσεως , διὰ τὸ ποτὲ ἀπὸ τοὐ μὴ ἐνεργεῖν εἰς τὸ ἐνεργεῖν μεταβάλλειν . λέγομεν γὰρ καὶ ἐπὶ τούτου κίνησιν , οὐχὶ τὴν διεξοδικήν , ἀλλὰ τὴν ἀθρόαν , καθ’ ἣν καὶ ἡ τῶν ἀτόμων καὶ μερικῶν εἰδῶν παρουσία καὶ ἀπουσία ἐπιτελεῖσθαι παραδέδοται . ἐπάγει δὲ καὶ τὴν αἰτίαν , δι’ ἣν οὐκ ἀξιοῖ τὴν αἰσθητικὴν ἐνέργειαν ἐν κινήσει τίθεσθαι · ἧς καὶ ἡμεῖς ἤδη ἐπεμνήσθημεν . ἡ γὰρ κίνησίς , φησι , τοῦ ἀτελοῦς ἐνέργεια · τοῦ γὰρ δυνάμει · ἡ δὲ ἀπλῶς ἐνέργεια , τουτέστιν ἡ ἄνευ τοῦ ἀτελοῦς μόνον οὖσα ἐνέργεια , ἑτέρα τῆς τοῦ ἀτελοῦς ἐντελεχείας . καὶ ὅπως ἑτέρα , ἐσαφήνισε προσθεὶς τοῦ τετελεσμένου , ἐπειδὴ οὐκ ἀτελοῦς ἀλλὰ τελείου ἐστὶ πράγματος . ταῦτα μὲν οὖν ὡς ἐξήγησις εἴρηται τοῦ ἐν τοῖς προτέροις λόγου εἰρημένου , ὅτι πάσχειν πῶς ἐστι τὸ αἰσθάνεσθαι , ὅπως τῷ αἰσθητικῷ κατ’ ἀλήθειαν προσήκει , οὐχ ὡς τῷ ὄντι πάσχοντι , ἀλλ’ ὡς τελείαν μὲν ἐνέργειαν ἐνεργοῦντι , ποτὲ δέ , καὶ ὅταν παρῇ τὸ αἰσθητόν · διὸ καὶ δοκεῖ ὑπὸ τοῦ αἰσθητοῦ πάσχειν . τὸ δὲ ἐφεξῆς τὴν πρὸς τὸν πρακτικὸν νοῦν παραδίδωσι τῆς αἰσθήσεως εἰκόνα . p . 431 a 8 Τὸ μὲν οὖν αἰσθάνεσθαι ὅμοιον τῷ φάναι μόνον καὶ νοεῖν . τοῦτο δή , ὅπερ εἰρήκαμεν , ἐπισημαίνεται καὶ αὐτὸς τὸ κατ’ αὐτὴν μὲν τὴν γνῶσιν μόνην αἰσθητικὸν λεγόμενον ἀπεικονίζεσθαι . τούτῳ γὰρ ἦν ὁμοιότης πρός τε τὴν λογικὴν καὶ νοερὰν γνωστικὴν ἐνέργειαν · τὸ μὲν γὰρ φάναι καὶ ἀποφάναι λογικῆς θεωρίας , τὸ δὲ νοεῖν τοῦ νοητοῦ ἴδιον . ὅταν δέ , φησι , p . 431 a 9 Ἡδὺ ἢ λυπηρόν , οἷον καταφᾶσα ἢ ἀποφᾶσα διώκει φεύγει · καὶ ἔστι τὸ ἥδεσθαι ἢ λυπεῖσθαι τὸ ἐνεργεῖν τῇ αἰσθητικῇ μεσότητι πρὸς τὸ ἀγαθὸν ἢ κακὸν ἢ τὰ τοιαῦτα . καὶ φυγὴ δὴ καὶ ὄρεξις ταὐτὸν ἡ κατ’ ἐνέργειαν . Δι’ ὧν σημαίνει , πότε τὸ αἰσθητικὸν ὡς εἰκὼν τοῦ πρακτικοῦ παραλαμ - βάνεται νοῦ , ὅταν μὴ ἀπλῶς ἀλλὰ καὶ ὡς ἡδὺ ἢ λυπηρὸν κρίνῃ τὸ αἰσθητόν . τὴν γὰρ αἰσθητικὴν κρίσιν τὴν ὁποτερονοῦν τιθεῖσαν ἐν τῷ αἰσθητῷ , εἴτε τὸ ἡδὺ εἴτε τὸ λυπηρόν , οἷον κατάφασιν ἔφη , ὥσπερ ἀπόφασιν τὴν ὁποτέρου αὐτῶν ἄρνησιν , ἐπειδὴ ἐν συμπλοκῇ πὼς καὶ ἡ τοιαύτη συνίσταται κρίσις τοῦ αἰσθητοῦ καὶ ὡς γνωστοῦ καὶ ὡς ἡδέος · διὰ γὰρ τοῦτο οἷον κατάφασις . τὸ δὲ οὑν , ἐπειδὴ κυρίως ἐν λογικῇ ἀνελίξει ἥ τε κατάφασις καὶ ἡ ἀπόφασις . ὅταν οὖν ὡς ἡδὺ ἢ λυπηρὸν κρίνῃ τὸ αἰσθητόν , τότε διώκει ἡ φεύγει , ἐπειδὴ τὸ μὲν ἡδὺ διώκει ἡ αἴσθησις ὡς ἀγαθόν , τὸ δὲ λυπηρὸν ὡς κακὸν φεύγει ἡ αἴσθησις · λογικῆς γὰρ διακρίσεως τὸ ἀγαθὸν ἀπὸ τοῦ ἡδέος διορίζειν πολλάκις , τὸ δὲ κακὸν ἀπὸ τοῦ λυπηροῦ . δηλοῖ δὲ ἡ δίωξις τὴν οἷον ἀγάπησιν καὶ μεταδίωξιν , ἡ δὲ φυγὴ τὴν ἀποστροφὴν καὶ ἀπόστασιν . καὶ ἐν μὲν τῷ ἥδεσθαι ἡ αἴσθησις ὡς ἀγαθοῦ ἀντέχεται τῆς οἰκείας ἐνεργείας , ἐν δὲ τῷ λυπεῖσθαι ὡς κακὴν ἀναίνεται . καὶ ταῦτα σημαίνει τὸ καὶ ἔστι τὸ ἥδεσθαι ἢ λύ’ πεῖσθαι τὸ ἐνεργεῖν τῇ αἰσθητικῇ μεσότητι πρὸς τὸ ἀγαθὸν ἢ κακὸν ἢ τὰ τοιαῦτα . ἐν οἷς ἡ μὲν αἰσθητικὴ μεσότης εἴληπται ὡς ἀμφοτέρων δεκτικὴ τοῦ τε ἡδέος καὶ τοῦ λυπηροῦ ἤγουν κάλλιον εἰπεῖν τοῦ ἥδεσθαι ἢ λυπεῖσθαι , κριτικὴ ἀμφοῖν οὖσα . διὰ γὰρ τὸ τὸ αἰσθητικὸν σωματικῷ ὀργάνῳ πάντως χρῆσθαι τὰ ἐκείνου σωτήρια ἢ φθαρτικὰ πάθη γινώσκει τε καὶ ὡς οἰκεῖα ἢ ἀλλότρια τὰ μὲν ἀγαπᾷ τὰ δὲ φεύγει . τὸ δὲ ἢ τὰ τοιαῦτα πρόσκειται τῷ ἀγαθὰ ἢ κακά , διότι οὐδέποτε ἡ αἴσθησις τὸ ἀγαθὸν ὡς ἀγαθὸν ἢ τὸ κακὸν ὡς κακὸν κρίνει , ἢ τὸ μὲν διώκει τὸ δὲ φεύγει , ἀλλὰ τὸ ἡδὺ ὡς ἀγαθὸν καὶ τὸ λυπηρὸν ὡς κακὸν τὸ μὲν διώκει τὸ δὲ φεύγει . τὰ γοῦν ὅμοια τῷ ἀγαθῷ καὶ κακῷ τὸ ἡδὺ καὶ λυπηρὸν τὸ τὰ τοιαῦτα προσκείμενον δηλοῖ . πρώτως μὲν οὖν αἰσθάνεσθαι δεῖ καὶ ἐνεργείᾳ γίνεσθαι αἰσθητικόν , δευτέρως δὲ ἡσθῆναι ἢ λυπηθῆναι · προηγεῖται γὰρ ἡ κρίσις τοῦ κατὰ τὴν ἡδονὴν ἢ λύπην πάθους , ἐπειδὴ αἰσθάνεσθαι μὲν ἄνευ ἡδονῆς καὶ λύπης δυνατόν , ἥδεσθαι δὲ καὶ λυπεῖσθαι ἄνευ γνώσεως ἀδύνατον , διὸ προτέρα τῇ φύσει ἡ γνῶσις τῶν παθῶν τούτων · ἐν τρίτῃ δὲ τάξει ὀρεχθῆναι ἢ φυγεῖν , τουτέστι μεταδιῶξαι τὸ ἡστὸν ἢ πάσῃ δυνάμει ἀποπέμψασθαι τὸ λυποῦν , ὅπερ ἡ φυγὴ σημαίνει , ὡς τὴν μεταδίωξιν ἡ ὄρεξις , ἐπιθυμία οὖσα καὶ πρὸς τὸ ἡδὺ ἐκτεινομένη τε καὶ ὁρμῶσα . αὕτη οὖν ἤδη ἐνέργεια · οὐ γὰρ ἁπλῶς ἐν τῷ πάσχειν , ὥσπερ τὸ ἥδεσθαι , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ ἐπιδιώκειν · ἡ δὲ δίωξις οὐ πάθος ἀλλ’ ἐνέργεια . φυγὴ οὖν καὶ ὄρεξις ὡς ἐνέργεια , ἀλλ’ οὐχ ὡς αὐτὸ τὸ ἥδεσθαι καὶ λυπεῖσθαι · ταῦτα γὰρ ὡς πάθη τὸ μὲν διωκτὸν τὸ δὲ φευκτόν , ἡ δὲ μεταδίωξις τοὐ ἡδέος καὶ φυγὴ ἀπὸ τοῦ λυπηροῦ ὡς ἐνέργεια ἡ μὲν ὄρεξις ἡ δὲ φυγή . p . 431 a 13 Καὶ οὐχ ἕτερον τὸ ὀρεκτικὸν καὶ τὸ φευκτικὸν οὔτε ἀλλήλων οὔτε τοὐ αἰσθητικοῦ , ἀλλὰ τὸ εἶναι ἄλλο . Ἐπειδὴ τῷ αἰσθητικῷ συνέπλεξε τὴν ὄρεξίν τε καὶ φυγήν , πρὶν ἀποδοῦναι , ὅπως ἀπεικονίζεται τὸν πρακτικὸν νοῦν , ἐπέσκηψεν , ὡς τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἓν καὶ ταὐτὸν τό τε ὀρεκτικὸν καὶ τὸ φευκτικὸν καὶ ἀμφότερα τῷ αἰσθητικῷ ( ἐν ᾧ γὰρ ἡ αἰσθητικὴ κρίσις , τουτέστιν ἐν τῇ αἰσθητικῇ ψυχῇ , ἐν τούτω καὶ ἡ ὄρεξις καὶ φυγή , καὶ οὐκ ἐν ἄλλῳ μὲν ἡ κρίσις ἐν ἄλλῳ δὲ τὸ ὀρέγεσθαι ἢ ἀποστρέφεσθαι , ἀλλ’ ἐν τῷ αὐτῷ ) , τῷ δὲ λόγῳ καὶ τῇ ἑκάστου αὐτῶν ἰδιότητι ( τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ εἶναι ) τὸ πλῆθος καὶ ἡ καὶ γὰρ τὸ φεύγειν ἄλλο παρὰ τὸ διώκειν καὶ ἑκάτερον παρὰ τὸ κρίνειν , εἰ καὶ πάντως σὺν κρίσει . ἱκανὸν δὲ τεκμήριον τῆς ἑτερότητος τὸ καὶ τὴν αἴσθησιν ἄνευ ὀρέξεως ἢ φυγῆς ἐνίοτε γίνεσθαι καὶ αὖ σὺν ὀρέξει μόνῃ ποτὲ ἄνευ φυγῆς καὶ τὸ ἀνάπαλιν . ἐφ’ οἷς παραδίδωσι τὰ περὶ τοῦ πρακτικοῦ νοῦ θεωρήματα . καὶ ἡ εἰκὼν αὐτῷ νῦν προείληπται · p . 431a 17 Τῇ δὲ διανοητικῇ ψυχῇ τὰ φαντάσματα οἷον αἰσθήματα ὑπάρχει . ὅταν δὲ ἀγαθὸν ἢ κακόν , κατάφησιν ἢ ἀπόφησι καὶ φεύγει ἢ διώκει . διὸ οὐδέποτε νοεῖ ἄνευ φαντασίας ἡ ψυχή . Διανοητικὴν μὲν λέγει ψυχὴν τὴν διανύουσαν καὶ περὶ τὰ μεριστὰ στρεφομένην οὐ πρακτικῶς μόνον , ἀλλὰ καὶ θεωρητικῶς τὴν οὐκέτι τῶν εἰδῶν αὐτῶν ἀθρόως ἀντιληπτικήν , ἀλλὰ περὶ τοὺς μεριζομένους περὶ αὐτὰ λόγους στρεφομένην καὶ διανύουσαν τῷ μεριστῶς τε ἰδίᾳ καὶ καθ’ ἕκαστον ἐνεργεῖν καὶ αὖθις συνάγειν εἰς ἕν τι κοινὸν τὰ ἰδίως γνωσθέντα , οἷον τὸ ζῷον , εἶτα τὸ λογικὸν καὶ τότε τὸ θνητὸν καὶ τότε τὰ τρία ὁμοῦ · τῇ οὖν τοιαύτῃ γνωστικῇ ἐνεργείᾳ τὰ φανταστά , ἅπερ αὐτῷ δηλοῖ τὰ φαντάσματα , τουτέστι τὰ ἐν τῇ φανταστικῇ ζωῇ ἐγγενόμενα ἀποτυπώματα , ὑπέστρωται ὥσπερ τὰ αἰσθητὰ τῇ αἰσθήσει ( τὸ γὰρ αἴσθημα αὐτῷ ἀντὶ τοῦ αἰσθητοῦ νῦν εἴληπται ) , οὐκ ὄντα τὰ φανταστὰ ἅπερ τὰ διανοητά ( σαφῶς γὰρ ἐς ὕστερον ὡς οὐκ ἔστι φαντάσματα τὰ τῆς διανοίας νοήματα δείξει ) , ἀλλ’ οὐκ ἄνευ φαντασμάτων . διὰ τί δὲ οὐκ ἄνευ , σκεπτέον . ἐπειδὴ οὐκ ἦν ἡ τοιαύτη τῆς ψυχῆς ἐνέργεια ἡ περὶ τοὺς μεριστοὺς στρεφομένη λόγους οἵα ἡ αὐτῶν τῶν εἰδῶν , ἀλλὰ δι’ αὐτὸν τὸν μερισμὸν κατὰ τὴν εἰς τὸ ἔξω ἐνεργειῶν ἔκτασιν , ᾗ ἐξ ἀνάγκης τὰ ἔξω παρυφίσταται . οἷς πολλάκις μὲν κέχρηται ἡ διάνοια , ὅταν καὶ τῶν αἰσθητῶν καὶ τῶν ἐν τῇ φαντασίᾳ τύπων ἢ πρὸς μόνην τὴν γνῶσιν ἢ καὶ πρὸς τὴν ἀποπλήρωσιν τῆς ὀρέξεως αὐτῶν προσδέηται · ἐνίοτε δὲ αὐτὴ μὲν οὐ χρῄζει , ἐπακολουθεῖ δὲ ἀναγκαίως τῇ ἔξω αὐτῆς , ὡς εἴρηται , ἐκτάσει ἡ αὐτοῦ τοῦ ἔξω ὄντος συγκινουμένη ἐνέργεια . διὸ τοσοῦτον Ἀριστοτέλης φησίν , ὅτι οὐδέποτε νοεῖ ἄνευ φαντασίας ἡ ψυχή , ἀλλ’ οὐχ ὅτι κέχρηται . δῆλον δὲ ὅτι ἡ ψυχὴ νῦν ἡ διανοητικὴ λέγεται , περὶ ἧς καὶ προείρηται . καὶ αὐτῷ ’δε τῷ εἰπεῖν , ὅτι ὡς αἰσθήματα ὑπάρχει τὰ φαντάσματα τῇ διανοητικῇ ψυχῇ , ἐνεδείξατο ὃ ὕστερον ἐρεῖ , ὅτι οὐκ ἔστι διανοήματα , ἀλλ’ ὡς δεύτερα ὑπέστρωται καθάπερ καὶ τὰ αἰσθητὰ τῇ αἰσθήσει . κατὰ δὲ τὴν τῆς αἰσθήσεως προειλημμένην εἰκόνα ( καὶ γὰρ ἐκεῖ προηγεῖτο τὸ κριτικὸν τοῦ ἥδεσθαι ἢ λυπεῖσθαι ) καὶ ἐνταῦθα ἡ τῆς διανοίας κρίσις ὡς γνωστοῦ ἁπλῶς προηγήσεται τῆς ὡς ἀγαθοῦ ὄντος ἢ κακοῦ ἀντιλήψεως · ἣν οὐκέτι μὲν ‘οἷον’ , ἁπλῶς δὲ κατάφασιν καὶ ἀπόφασιν προσαγορεύει , διότι συμπλέκουσα μὲν ἡ διάνοια τὸ ἀγαθὸν ἢ κακὸν τῷ γνωστῷ κατάφασιν ἀπεργάζεται , ὁπότερον δὲ διαιροῦσα ἀπ’ αὐτοῦ ἀπόφασιν . ὁμοίως δὲ πάλιν <ὡς> ἐπὶ τῆς ἐν τρίτῃ τάξει ἡ διωκτικ·ὴ ἢ φευκτικὴ ἕπεται | ἐνέργεια , διωκτικὴ δηλαδὴ τοὐ ἀγαθοῦ τοῦ δὲ κακοῦ φευκτική . τῇ μὲν γὰρ αἰσθητικῇ ζωῇ τὸ ἡδὺ καὶ λυπηρὸν διωκτὸν καὶ φευκτόν , τὸ μὲν ὡς ἀγαθὸν τὸ δὲ ὡς βλαβερόν · τῇ δὲ λογικῇ τὸ ἀγαθὸν προηγουμένως τέλος καὶ τὸ κακὸν ἐν ἀποστροφῇ , κἄν ἡδύ τι ἔχῃ τὸ κακὸν ἢ λυπηρὸν τὸ ἀγαθόν . ὅτι δὲ οὐ περὶ τῆς θεωρητικῆς αὐτῷ γνώσεως ὁ λόγος νῦν ὡς οὐδέποτε ἄνευ φαντασίας οὔσης , καθάπερ οἱ ἐκ τοῦ Περιπάτου ἀκούουσι , δηλοῖ μὲν καὶ τὰ προειρημένα , ἐν οἷς τῶν θεωρητικῶν γνώσεων τὴν ἀκροτάτην χωρίζεσθαί τε ἔφασκε καὶ εἶναι τοῦτο μόνον ὅπερ ἐστί , καὶ τὴν αὐτὴν εἶναι τῷ πράγματι , ἀλλ’ οὐ δι’ ἑτερότητος αὐτῷ συνάπτεσθαι , καὶ τῇ οὐσίᾳ εἶναι ἐνέργειαν καὶ ἀπαθῆ καὶ ἀμιγῆ μένειν · δηλοῖ δὲ καὶ τὰ νῦν λεγόμενα , τοῦτο μὲν διανοητικὴ εἰρημένη καὶ οὐ νοῦς ἢ θεωρία , τοῦτο δὲ ἡ περὶ τὸ ἀγαθὸν αὐτῆς καὶ κακὸν στροφή , ἀντίθετα ὄντα καὶ ἐν τῇ γενέσει καὶ ἐν τῷ ἐσχάτῳ μερισμῷ ὑφιστάμενα · ἐπεὶ ὅ γε θεωρητικὸς νοῦς ὁ ἢ καθ’ ἕξιν τέλειος ἢ ὡς ὁ αὐτὸς τῇ οὐσίᾳ μονοειδῶς ἔχει τὸ ἀγαθὸν ἀναντίθετον πρὸς τὴν κακίαν , ὥσπερ καὶ τὸ ἀληθὲς πρὸς τὸ ψεῦδος . οὐ μόνον γὰρ ἐκ τοῦ οὐσιώδους νοῦ , ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ καθ’ ἕξιν ἐπιστημονικῶς τελειωθέντος τὸ ψεῦδος ἐξώρισται · ὁμοίως δὲ καὶ τὸ κακόν . ἐν δὲ τῶ πρακτικῷ ἐξ ἀνάγκης τὸ κακόν ποτε καὶ τὸ πρὸς αὐτὸ ἀντίθετον ἀγαθὸν διὰ τὴν περὶ τὴν γένεσιν καὶ τὰ μεριστὰ στροφήν · αἱ γὰρ πρ·άξεις ἐν τούτοις . κἀν γὰρ τὴν ἐν ἡμῖν τελειοῖ ὄρεξιν σωφρονίζων ἢ εἰς δικαιοπραγίαν ἐγείρων , περὶ μερικὸν δηλαδὴ ἐνεργεῖ πρᾶγμα καὶ γινόμενον , ἀλλ’ οὐχ ὡς ὁ θεωρητικὸς περὶ τὸ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχον . p . 431 a 17 Ὥσπερ δὲ ὁ ἀὴρ τὴν κόρην τοιανδὶ ἐποίησεν , αὕτη δὲ ἕτερον , καὶ ἡ ἀκοὴ ὡσαύτως · τὸ δὲ ἔσχατον ἓν καὶ μία μεσότης · τὸ δ’ εἶναι αὐτῇ πλείω . Ὁ σκοπὸς τῶν προκειμένων ῥητῶν καὶ αὐτὸς ἀπὸ τῆς αἰσθήσεως ἀναπέμψαι ἡμᾶς ὡς ἀπὸ γνωριμωτέρας εἰς μίαν τινὰ νόησιν τῆς ψυχῆς τὴν κοινῇ ἐπικρίνουσαν τὰ ὁπωσοῦν νοητά . ὡς γὰρ ἑκάστη τῶν πέντε αἰσθήσεων τὰ ἴδια αἰσθητὰ πλείω καὶ διάφορα ὄντα γνωρίζει , καὶ τὴν πρὸς ἄλληλα αὐτῶν ταὐτότητά τε καὶ ἑτερότητα μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ δυνάμει , εἰ καὶ κατὰ διαφόρους λόγους διακρίνει καὶ ὁρίζει , ἡ μὲν ὄψις τὸ λευκὸν καὶ μέλαν καὶ τὰ μεταξὺ τούτων χρώματα , ἡ δὲ γεῦσις τὸ γλυκὺ καὶ πικρὸν καὶ τοὺς τούτων μέσους χυμούς , καὶ ἑκάστη ὡσαύτως τὰ ἴδια αἰσθητά , οὕτω καὶ ἡ κοινὴ λεγομένη αἴσθησις τὰ ἁπλῶς αἰσθητὰ πάντα καὶ τὴν πρὸς ἄλληλα αὐτῶν ἑτερότητά τε καὶ ταὐτότητα ἐν ἀμερίστῳ τῷ γνωστικῷ καὶ ἐν ἀδιαιρέτῳ χρόνῳ γινώσκει , ἐπεὶ ὅμοιον ὡς ‘εἰ τοῦ μὲν ἐγὼ τοῦ δὲ σὺ αἴσθοιο᾿ , φησὶν ἐν ἀρχαῖς τοῦ τρίτου βιβλίου . ἐντεῦθεν δὴ ἀξιοῖ καὶ εἰς μίαν τῆς ψυχῆς ἡμᾶς ἀναπέμπεσθαι νόησιν , ἥτις καὶ αὐτὴ τῶν πρακτῶν πάντων ἐστὶ συναιρετικὴ καὶ γνωστική , οὐ τῶν ἐναντίων μόνον οἷον ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ τοῦ ἐν ἀφροδισίοις ἢ σιτίοις , ἀλλὰ καὶ τοῦ ἐν κτήσεσι καὶ τοῦ ἐν δεινοῖς καὶ θαρραλέοις καὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως πάντων . καὶ γὰρ τὸ νοοῦν ἐρεῖ καὶ λέγει , ὡς ἐγὼ σωφρόνως ζῶ καὶ δικαίως καὶ ἀνδρείως καὶ ἐλευθερίως , καὶ τὴν διαφορὰν ὧν λέγει οἶδε καὶ τὴν πρὸς ἄλληλα κοινωνίαν ὡς ἐν ἀμερεῖ καὶ ἀδιαιρέτως τὴν νόησιν αὐτῶν ποιούμενον . εἴη δ’ ἄν τι καὶ ἔτι κοινότερον νοοῦν ἐν τῇ ψυχῇ , τὸ ἅμα καὶ τὰ πρακτὰ καὶ τὰ θεωρητὰ νοήματα συναιροῦν , ὃ καὶ τὴν διαφορὰν καὶ τὴν κοινωνίαν τὴν πρὸς ἄλληλα τῶν θεωρητῶν καὶ τῶν πρακτῶν εἴσεται , ἓν πάλιν ὂν καὶ ταὐτὸν καὶ ἀμέριστον , καὶ περιληπτικὸν τοῦ πλήθους ἀμερίστως · ἓν μὲν κατ’ αὐτὴν τὴν νοερὰν ζωήν , τῷ δὲ λόγῳ πολὺ διὰ τὸ κατὰ διαφόρους λόγους τοῖς διαφόροις προσβάλλειν γνωστοῖς . εἰς δὴ τὰς τοιαύτας νοήσεις , τήν τε μίαν κοινὴν τῶν πρακτῶν πάντων ἀντιληπτικὴν καὶ τὴν ἔτι περιεκτικωτέραν ταύτης τὴν ἀπλῶς τῶν νοουμένων ἡμῖν πάντων ἀναπέμπει ἡμᾶς , τῇ κοινῇ αἰσθήσει ὡς εἰκόνι χρώμενος . καὶ οὗτος μὲν ὁ τῶν λόγων σκοπός . ἀρχόμενος δὲ ὁ φιλόσοφος ἐν τῇ λέξει γράφει ὥσπερ δὲ ὁ ἀὴρ τὴν κόρην τοιανδὶ ἐποίησεν , αὕτη δὲ ἕτερον . καὶ δόξοι ἄν οὕτως ἄρξασθαι , ὡς μέλλων ἀποδιδόναι τι πρὸς τὸ ὥσπερ , τὸ οὕτω φέρε καὶ τοδὶ τὸ πρακτὸν ἢ τοδὶ τὸ νοητὸν τὴν νόησιν . οὐ μὴν ἀποδίδωσιν οὐδὲ ὡς ἀποδώσων εἴρηκεν τὸ ὥσπερ δέ , ἀλλ’ ὡς πρὸς ἤδη ἐγνωσμένον ἀναφέρει . ἐπειδὴ γὰρ ἤδη τῷ πρακτικῷ νῷ ἀπείκασε τὴν αἴσθησιν ὡς ἡδέος καὶ λυπηροῦ ἀντιληπτικὴν τῷ τοῦ ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ διακριτικῷ , καὶ τὸν τρόπον ὑπογράφων ἐπήγαγε νῦν , ὅπως ἡ αἴσθησις τὸ ἡδὺ καὶ λυπηρὸν συγκρίνει πρὸς ἄλληλα · οὕτω γὰρ καὶ ἡ πρακτικὴ διάνοια τὰ ἀντικείμενα καὶ διάφορα πρακτὰ εἴσεται . τὸ οὖν ὥσπερ οὐχ ὡς ἀποδώσων τι ἔφη , ἀλλ’ ὡς πρὸς ἤδη εἰρημένον ἀποδέδωκεν . ἔχει δὲ ὁμοιότητα ἡ αἴσθησις πρὸς τὴν πρακτικὴν διάνοιαν καὶ κατ’ ἄλλην ἐπιβολήν , ἣν καὶ αὐτὴν ὑπογράφει ὁ φιλόσοφος . οὐ γὰρ ἀμέσως τὰ ἔσχατα καὶ μερικώτατα αἰσθητὰ ἢ πρακτὰ εἰς τὸ κοινῇ πάντων ἀντιληπτικὸν ἀναφέρεται , ἀλλὰ διὰ τῶν οἰκείων ἑκάστοις καὶ προσεχῶν ὀργάνων τε καὶ γνωστικῶν δυνάμεων . οὕτω γὰρ ὁ μὲν ἀὴρ ὁ πεφωτισμένος εἰς τὴν κόρην δρᾷ προφανῶς , αὕτη δὲ προκαλεῖται εἰς ἐνέργειαν τὴν ὁρατικὴν δύναμιν , ἐκείνη δὲ τὴν κοινὴν αἴσθησιν · ὁ δὲ ψόφος εἰς τὸ ἀκουστικὸν πνεῦμα , καὶ τοῦτο κινεῖ τὴν ἀκουστικὴν δύναμιν , ἥτις | πάλιν ἐγείρει τὴν κοινὴν αἴσθησιν . καὶ ὁμοίως αἱ πέντε αἰσθήσεις ἐπὶ τὴν κοινὴν πασῶν ἀναφέρονται κατὰ μίαν ἕνωσιν πάσας περιέχουσαν , οὐχ ὡς ἐκ πασῶν συναθροιζομένην , ἀλλ’ ὡς τοῦ πλήθους προυπάρχουσαν καὶ πάσαις συνεργοῦσαν , καὶ ἑκάστῃ ἰδίᾳ καὶ κοινῇ . ὁμοίως δὲ καὶ τὰ πρακτὰ ὡς νοητὰ ἐπὶ τὸν κοινὸν πάντων γνωστικὸν αὐτῶν νοῦν ἀναφέρεται , τῶν μὲν αἰσθητῶν τὴν φαντασίαν κινούντων , ὃν εἴρηται τρόπον ἐν τοῖς περὶ φαντασίας αὐτῷ παραδεδομένοις λόγοις , τῶν δὲ φανταστῶν παρακαλούντων τὸν οἰκεῖον ἐφ’ ἑκάστοις ἐπιτεταγμένον πρακτικὸν νοῦν εἰς τὴν περὶ αὐτῶν διάνοιαν . οἷον τὸ περὶ σῖτα φάντασμα προτρέπει εἰς κρίσιν τὸν λόγον , εἰ δεῖ καὶ ὅτε καὶ ὅσον καὶ ὁποῖον τραφῆναι , τὸν τούτων δηλαδὴ κριτικὸν προσεχῶς , ὃς καὶ τὸν κοινῇ κριτικὸν τῶν πρακτῶν πάντων συνεγείρει νοῦν · εἰς ὃν ὥσπερ ὁ τῶν σιτίων κριτικὸς λόγος , οὕτω καὶ οἱ τῶν ἄλλων ὀρεκτῶν τε καὶ φευκτῶν πάντων συναιροῦνται , ἵνα καὶ ἓν ᾖ τὸ καὶ τούτων πάντων τήν τε ταὐτότητα καὶ τὴν ἑτερότητα διακρῖνον , καὶ τὰ μὲν κωλῦον , τοῖς δὲ τὸ μέτρον ἐπιτιθὲν μονοειδῶς , καὶ τοῦτο τῶν πλειόνων λόγων προυπάρχον καὶ οὐκ ἐξ αὐτῶν συναγειρόμενον , ἀλλ’ ἑνώσει κρείττονι προειληφὸς ἀμερίστως τὴν τούτων πληθύν . ἐν δὲ τῇ λέξει τοιανδί , φησιν , ἐποίησεν ὁ ἀὴρ τὴν κόρην , ὅτ·ι φέρε διέκρινε καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν ζωτικὸν ἤγειρε πάθος ἐν αὐτῇ . εἴρηται γὰρ ἐπὶ πλέον ἐν τοῖς περὶ τῶν αἰσθήσεων λόγοις , οὐχ ὡς τὰ ἄψυχα πάσχειν ἡμῶν τὸ αἰσθητήριον , ὑπὸ τῶν ἔξω θερμαινόμενον φέρε μόνον , ἀλλὰ μετά τινος ἀμυδρᾶς κρίσεως καὶ οἰκείας ἐνεργείας . διὸ οὐ πάθος ἦν ἀπλῶς , ἀλλὰ τὸ ὅλον τοῦτο ζωτικὸν πάθος τόδε . αὕτη δὲ ἕτερον , ἐπειδὴ τὸ αἰσθητικὸν πάθος προκαλεῖται , ὡς εἴπομεν , τὴν ἐφεστηκυῖαν αὐτῷ προσεχῶς αἰσθητικὴν ζωήν , ὡς ἡ κόρη τὴν ὁρατικὴν καὶ ἡ ἀκοὴ τὴν ἀκουστικήν . καὶ δῆλον ὡς οὐ μέχρι τούτων ἵσταται ( οὔπω γὰρ ἓν τὸ ἔσχατον ) , ἀλλ’ ὅταν καὶ αὗται αἱ αἰσθητικαὶ ζωαὶ εἰς τὴν κοινὴν ἀναδράμωσι . τότε γὰρ ἓν τὸ ἔσχατον · ἓν μέν , ὅτι μία ἡ κοινὴ αἴσθησις , ἥπερ καὶ τὰ πασῶν κρίνει ἴδια καὶ περὶ πάντων αὐτῶν ἀποφαίνεται ὡς ἅπαντα γινώσκουσα , ἔσχατον δὲ οὐχ ὡς ὑφειμένον , ἀλλ’ ὡς κρεῖττον μὲν τοῖς δὲ κάτωθεν ἀνιοῦσιν ἔσχατον γινόμενον . τοῦτο δέ , ὅπερ ἓν ἔσχατον ἔφη , καὶ μία μεσότης εἴρηται · μία μέν , ἐπειδὴ κἀκεῖνο ἕν , μεσότης δὲ ὡς οἷον κέντρον τῶν πολλῶν ἀπ’ αὐτοῦ προιουσῶν καὶ εἰς αὐτὸ συννευουσῶν περιληπτικὸν καὶ δεκτικόν τε ὁμοῦ καὶ κριτικόν . μεσότης οὖν , ἐπειδὴ καὶ τὸ κέντρον μέσον καὶ ἐπειδὴ τὸ μέσον τοῖς ἄκροις πᾶσιν ἐπικοινωνεῖ . ὥσπερ δὲ εἴωθεν Ἀριστοτέλης διορίζεσθαι , ἓν μὲν καὶ μία τῷ ὑποκειμένῳ , ὅτι μία καὶ ἡ αὐτὴ ἀμέριστος οὖσα ζωὴ γινώσκει τὰ πάντα , ἐπεὶ τῷ λόγῳ καὶ τῷ εἶναι , ὡς αὐτὸς εἴωθε λέγειν , πολλά . κατὰ διαφόρους λόγους τὰς διαφόρους ἐπιγινώσκουσα τῶν αἰσθητῶν ἰδιότητας . καὶ οὐκέτι , ὡς εἴρηται , ἐπάγει καὶ ὅτι οὕτως ἔχει τὰ περὶ τὸν πρακτικὸν νοῦν , διὰ τὸ τῷ ὥσπερ χρήσασθαι νῦν οὐχ ὡς πρός τι ἀποδοθησομένῳ , ἀλλ’ ὡς πρός τι προειρημένον ἀποδεδομένῳ . p . 431 a 20 τίνι δ’ ἐπικρίνει τί διαφέρει γλυκὺ καὶ θερμόν , εἴρηται μὲν καὶ πρότερον , λεκτέον δὲ καὶ ὧδε . Εἰπὼν ἓν τὸ ἔσχατον πάντων τῶν αἰσθητῶν κριτικὸν καὶ τὸ αὐτὸ τῷ λόγῳ πλείω , τοῦτο αὐτὸ ἐπεξεργάζεται , δι’ ἐκθέσεως οἷον ἐπιδεικνὺς ἀληθὲς τὸ εἰρημένον ὄν , καὶ ἤδη προειρηκὼς τὰ αὐτὰ ἐν τῷ περὶ αἰσθήσεως λόγῳ τῆς κοινῆς , καὶ νῦν συντόμως ὑπομιμνήσκων καὶ διὰ συντομίαν ἀσαφεστέραν τὴν λέξιν ποιῶν . τίνι δ’ οὖν , φησιν , ἐπικρίνει τοῦτο τὸ κοινῇ αἰσθητικὸν τὸ διάφορον τῶν γινωσκομένων ; ὅτι οὐχ ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ λόγῳ , καίτοι ἓν αὐτὸ ὄν , ἀλλὰ διαφόροις χρώμενον λόγοις , καθ’ οὓς τὰς διαφόρους οἰκείως γινώσκει ἰδιότητας . ἔστι γάρ , φησι καὶ αὐτός , ἕν τι αὐτὸ τὸ κρῖνον ὥσπερ καὶ ὁ ὅρος , ὅρον νῦν προσαγορεύων , ὅπερ καὶ πρότερον ἔλεγε , τὸ τῶν εἰς ἓν συμπιπτουσῶν διαφόρων γραμμῶν κοινὸν σημεῖον . καὶ γὰρ ἐκεῖνο , ἓν καὶ ἀμέριστον ὂν τὸ αὐτό , διαφόρους ἔχει πρὸς τὰς διαφόρους γραμμὰς σχέσεις . p . 431 a 22 Καὶ ταῦτα , ἓν τῷ ἀνάλογον ἢ ἀριθμῷ ὄν , ἔχει πρὸς ἑκάτερα , ᾗ ἐκεῖνα πρὸς ἄλληλα . Ταῦτα λέγει γλυκὺ καὶ θερμόν , δι’ ὧν ἁπλῶς ἅπαντα τὰ αἰσθητὰ ἐνδείκνυται . ταῦτα οὖν , ἓν ἢ ἀναλογίᾳ ἢ ἀριθμῷ ὄν , ἔχει πρὸς ἑκάτερα , ᾗ ἐκεῖνα πρὸς ἄλληλα , ἐπειδὴ τὸ γνωστικὸν τῷ γνωστῷ ὁρίζεται , ὡς πολλάκις ὑπ’ αὐτοῦ διώρισται . ἐὰν οὖν ἓν καὶ ταὐτὸν τῷ ἀριθμῷ ὂν τὸ γνωστικὸν τοῦ τε γλυκέος καὶ τοῦ θερμοῦ ᾖ γνωστικόν , κἀκεῖνα ἓν καὶ ταὐτὸν τῷ ἀριθμῷ ἔσται ἀλλήλοις · ἐὰν δὲ κατὰ ἀναλογίαν τινὰ καὶ οὐχὶ τῷ ἀριθμῷ τὸ ἓν ἀποδιδῶμεν τῷ γνωστικῷ , καὶ ἐν τοῖς γνωστοῖς ὁμοίως κατὰ ἀναλογίαν τὸ ἓν πρὸς ἄλληλά τε καὶ πρὸς τὸ γνωστικὸν εἰσόμεθα . καὶ ἔστι πὼς ἄμφω ἀληθῆ , ὅτι καὶ τῷ ἀριθμῷ καὶ τῇ ἀναλογίᾳ τὸ ἕν , ἔν τε τῷ γνωστικῷ καθ’ ἑαυτό τε καὶ πρὸς τὰ γνωστά , καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις πρὸς ἄλληλά τε καὶ πρὸς τὸ γνωστικόν . καὶ γὰρ τῷ ἀριθμῷ ἓν τὸ γνωστικόν , ἐπειδὴ τῷ ὑποκειμένῳ ἕν , καὶ τῇ ἀναλογίᾳ ἓν ἀλλ’ οὐχὶ τῷ ἀριθμῷ | διὰ τὴν κατὰ πλείους λόγους ὁμοίαν ἐνέργειαν · ὡς γὰρ τὸ θερμὸν τῷ τοῦ θερμοῦ γνωρίζει λόγῳ , οὕτω καὶ τὸ μέλαν τῷ τοῦ μέλανος λόγῳ . καὶ συναρμόζεται πρὸς ἄμφω καὶ ὡς ἀριθμῷ ταὐτὸν αὐτοῖς γινόμενον , ἐπειδή , ὡς εἴρηται , κατὰ τὸ γνωστὸν ἀφορίζεται , καὶ εἰ ἄμφω ἅμα γινώσκοι ἓν τὸ αὐτὸ ὄν , ταὐτὸν ἑκατέρῳ ἔσται τῷ ἀριθμῷ . ταύτῃ μὲν οὖν ἓν τῷ ἀριθμῷ · κατὰ δὲ ἀναλογίαν πάλιν διὰ τὴν κατὰ διαφόρους λόγους ὁμοίαν πρὸς αὐτὰ συναρμογήν · ὡς γὰρ κατὰ τὸν τοῦ θερμοῦ λόγον τῷ θερμῷ εἰδοποιεῖται , οὕτω καὶ κατὰ τὸν τοῦ γλυκέος τῷ γλυκεῖ . καὶ αὐτὰ δὲ τὰ γνωστὰ ἀλλήλοις τε γίνεται ἓν καὶ τῷ γνωστικῷ ἡ κατὰ ἀριθμὸν ἢ κατὰ ἀναλογίαν · ἀριθμῷ μὲν διὰ τὸ ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ κατὰ ἀριθμὸν ὄντι τῷ γνωστικῷ ἀμφότερα ὁριστικῶς ἐνυπάρχει·ν , κατὰ ἀναλογίαν δὲ διὰ τὸ κατὰ διαφόρους μὲν λόγους , ὁμοίως δὲ τῷ μηδὲν θάτερον μᾶλλον ἢ ἧττον , ἀλλ’ ὡς τὸ θερμόν , οὕτω καὶ τὸ γλυκύ , κατὰ τὸν οἰκεῖον ἑκάτερον αὐτοῦ λόγον . τὸ δὲ πρὸς ἑκάτερα τῇ λέξει κεῖται , καὶ οὐχὶ πρὸς ἕκαστα , ἐπειδὴ δύο ἦν τὰ εἰλημμένα τό τε γλυκὺ καὶ τὸ θερμόν . p . 431 a 24 Τί γὰρ διαφέρει τὸ ἀπορεῖν , πῶς τὰ ὁμογενῆ κρίνει ἢ τἀναντία , οἷον λευκὸν καὶ μέλαν . Παραδείγματι χρησάμενος τῷ γλυκεῖ καὶ θερμῷ , ὁμογενέσι μὲν οὖσιν ὡς αἰσθητοῖς καὶ πορρωτέρω ἀλλήλοις κοινωνοῦσιν ἢ τὰ ἐναντία , διὰ τὸ ταῦτα μὲν μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ ὑποπίπτειν αἰσθήσει , ἐκεῖνα δὲ διαφόροις , ἐπισκήπτει ὡς οὐδὲν διαφέρει . καὶ γὰρ εἰ καὶ τὰ πορρωτέρω , οἷαπερ ἦν τὰ ὁμογενῆ , ἕν πὼς γίνεται ἀριθμῷ τε καὶ ἀναλογίᾳ , καὶ τὰ ἐναντία ὡς καὶ τῇ αὐτῇ αἰσθήσει κρινόμενα τὸ ἓν ἕξει ἀριθμῷ ἢ ἀναλογίᾳ καθάπερ ἐκεῖνα . οὐδὲν οὖν διοίσει ἡ ἀπορία ἐπί τε τῶν ὁμογενῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἐναντίων γινομένη . ἐφ’ οἷς ὡς ἐπὶ τῶν ἐναντίων τέως ποιεῖται τὸν λόγον διὰ τῶν στοιχείων , λαβὼν ἐπὶ μὲν τοῦ λευκοῦ τὸ Α , ἐπὶ δὲ τοῦ μέλανος τὸ Β , ἄλλα δὲ ἄττα ἐναντία ὑποθέμενος , οἷον γλυκὺ φέρε καὶ πικρόν ( οὐ γὰρ αὐτὸς σαφῶς ὁποῖά ἐστιν ἐναντία διώρισεν ) , οἷς στοιχεῖα τὸ Γ καὶ τὸ Δ ἐπιτίθησιν . ὡς οὖν τὸ Α ἕξει πρὸς τὸ Β , οὕτω τὸ Γ πρὸς τὸ Δ · ἡ γὰρ ἐναντιότης ἐν ἀμφοτέροις . εἰ οὖν τὰ AB ἓν πρὸς ἄλληλα γίνεται , ὅταν ἅμα γινώσκηται , καὶ τὰ ΓΔ ὁμοίως ἓν γενήσεται ἢ ἀριθμῷ ἢ ἀναλογίᾳ , ἀριθμῷ μὲν διὰ τὸ ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ γνωρίζεσθαι , ἀναλογίᾳ δὲ διὰ τὸ κατὰ διαφόρους λόγους μηδὲν μᾶλλον θάτερον ἢ ἧττον . ἐν δὲ τῇ ἀναλογίᾳ καὶ τὸ ἐναλλὰξ χώραν ἔχει , καὶ ἔσται ὡς τὸ Α πρὸς τὸ Γ , οὕτω τὸ Β πρὸς τὸ Δ . τοῦτο δὲ παρείληπται , ἵνα μὴ μόνον ἐπὶ τῶν ἐναντίων , ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ὁμογενῶν τὸ ἓν γινόμενον νοῶμεν , ὅταν , ὡς εἴρηται , ἓν τὸ γινῶσκον ἅμα ᾖ τὰ διάφορα . τότε γὰρ καὶ τὸ λευκὸν καὶ τὸ γλυκὺ ἓν γίνεται καὶ τὸ μέλαν καὶ τὸ πικρόν , ἅπερ οὐκ ἐναντία μέν , ὁμογενῆ δὲ ὅμως καὶ αὐτὰ κατά τι πορρώτερον γένος τοῦ χρώματος . ὁ τοίνυν ἐνδοὺς πρὸς τὸ ὁπωσοῦν ἀλλήλοις ἓν γίνεσθαι τὰ ΑΒ ἢ τὰ ΓΔ καὶ θάτερα δώσει , καὶ πρός γε τὰ ἐναλλάξ . πάντως δὲ καὶ τὸ πλῆθος εἴσεται μετὰ τῆς ἑνώσεως , ἐπειδὴ τῶν ἑνιζομένων οἱ λόγοι διάφοροι , ἐν οἷς αὐτοῖς τὸ εἶναι . ὁ δὲ αὐτὸς λόγος κὰν εἰ τὸ Α γλυκὺ εἴη , τὸ δὲ Β λευκόν · ὅπερ διὰ τοὐ ἐναλλὰξ ἐνεδείξατο , ὡς οὐκέτι τῶν ἐναντίων ἀλλὰ τῶν πορρωτέρω ὁμογενῶν παραλαμβανομένων . τοῦτο δὲ σαφέστερον πάλιν διὰ τῶν στοιχείων ποιεῖ καὶ τῶν παραδειγμάτων , τὸ γλυκὺ καὶ λευκὸν παραβάλλων ἀλλήλοις καὶ οὐκέτι <τὰ> ΑΒ τοῖς ἐναντίοις , ἀλλὰ τούτοις ἐπιτιθεὶς τῷ γλυκεῖ καὶ λευκῷ . p . 4311b2 Τὰ μὲν οὖν εἴδη τὸ νοητικὸν ἐν τοῖς φαντάσμασι νοεῖ , καὶ ὡς ἐν ἐκείνοις ὥρισται αὐτῷ τὸ διωκτὸν καὶ φευκτόν , καὶ ἐκτὸς τῆς αἰσθήσεως , ὅταν ἐπὶ τῶν φαντασμάτων ᾖ , κινεῖται . Σαφῶς μετὰ τὸν περὶ τῆς αἰσθήσεως λόγον ἐπὶ τὸν πρακτικὸν νῦν μεταβαίνει νοῦν ὡς ἀπὸ εἰκόνος ἐπὶ παράδειγμα , ἀξιῶν αὐτὸν τὸ διωκτὸν καὶ φευκτὸν ποτὲ μὲν καὶ ἐν αὐτοῖς τοῖς αἰσθητοῖς παροῦσιν ὁρίζειν , ὅταν ὁρῶν τὸν φρυκτὸν κινούμενον , καὶ ὅτι πολέμιοι ὀχλοῦσι δι’ αὐτοῦ τοῦ αἰσθητοῦ γινώσκων , βουλεύηται , ὡς αὐτὸς ἔφη , ὅ τι δέοι πράττειν · ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δὲ συμβαίνει ἐν τοῖς φαντάσμασι τὰ ἀποτυπώματα τῶν αἰσθητῶν ὁρῶντα τὸν πρακτικὸν νοῦν λογίζεσθαί τε καὶ βουλεύεσθαι . καὶ γὰρ παρόντων ἐνίοτε τῶν αἰσθητῶν εἰς ἑαυτὴν στρεφομένη ἡ διανοητικὴ ψυχὴ τοὺς περὶ τῶν πρακτῶν ἐγείρει λογισμούς , καὶ ἐν τῇ εἰς ἑαυτὴν στροφῇ ἐξ ἀνάγκης οὐκ εἰς αὐτὰ τὰ αἰσθητά , ἀλλ’ εἰς τοὺς ἀπ’ ἐκείνων ἐγγινομένους τύπους ἀποβλέπει καὶ τούτοις χρῆται ὡς τοῦ συλλογισμοῦ γινομένοις μέρεσιν ἐν τῇ ἐλάττονι τῶν προτάσεων . διὸ καὶ ἐξ ἀνάγκης τῇ φαντασίᾳ χρῆται . καὶ δῆλον ἄρα κἀντεῦθεν , ὡς οὐ περὶ τοὐ θεωρητικοῦ νοῦ ἀπεφήνατο τὸ μηδέποτε ἄνευ φαντασίας νοεῖν αὐτόν , ἀλλὰ περὶ τοῦ πρακτικοῦ , ὡς καὶ ἐκ τῶν ἄλλων τῶν προειρημένων ἐπιστωσάμεθα καὶ ἐκ τῶν νῦν εἰρημένων ἐστὶν ἐναργές . ἔτι δὲ μᾶλλον ἀπόντων τῶν αἰσθητῶν ἐν τοῖς φαντάσμασιν εἴσεται τὰ περὶ ὧν αἱ πράξεις , μερικὰ ὄντα καὶ ἄτομα καὶ αἰσθητά πὼς | καὶ διὰ τοῦτο ἢ αἰσθήσει ἢ φαντασίᾳ συστοίχως γινωσκόμενα . ταῦτα δὴ καὶ ὁ φιλόσοφος παραδιδοὺς τὰ εἴδη λέγει τὸ νοητικὸν ἐν τοῖς φαντάσμασι νοεῖν , εἴδη καλῶν τὰς τῶν αἰσθητῶν μορφάς . ἤδη τε γὰρ πολλάκις εἶπε καὶ αὖθις ἐρεῖ , ὡς οὐχὶ αὐτὰ τὰ αἰσθητά , ἀλλὰ τὰ τούτων εἴδη ἐγγίνεται τῆ τε αἰσθήσει καὶ τῇ φαντασίᾳ , τῇ μὲν ὡς αἰσθητὰ τῇ δὲ ὡς φαντάσματα . καλῶς οὖν καὶ νῦν τὰ εἴδη ἔφη , εἴτε τῶν αἰσθητῶν ἀκούσοις εἴτε ἁπλῶς τῶν πρακτῶν . καὶ γὰρ καὶ τὰ πρακτὰ αἰσθητά πὼς , ἐπειδὴ καὶ ὅταν τὸ ἐμαυτοῦ ἢ τὸ ἑτέρου τινὸς ἦθος κοσμεῖν ἐθέλω , καὶ αὐτὸ τὸ ἦθος διὰ τὸ ἐν μερικῷ εἶναι ἀνθρώπῳ αἰσθητὸν γίνεται , καὶ ἔτι μᾶλλον διὰ τὸ αὐτόθεν τῇ αἰσθήσει γνωρίζεσθαι , ὁποῖόν ποτε τυγχάνει ὄν , ἐκ τῆς εὐτάκτου ἢ ἀτάκτου κινήσεως τε καὶ ἐνεργείας . τὸ δὲ νοητικόν , δηλαδὴ τὸ πρακτικόν · τοῦτο γὰρ τὸ διῶκον ἢ φεῦγον . εἴρηται δὲ ὡς ἐν τοῖς φαντάσμασι τὰ εἴδη τῶν πρακτῶν ἀναλαμβάνον νοεῖ εἰς αὐτὰ ἀποβλέπον , οὐχ ὡς τῶν φανταστῶν ὄντων νοημάτων , ἀλλ’ ἑτέρων καὶ ἐν αὐτῷ τῷ νοοῦντι ἐνεργουμένων κατά τε τὴν πρὸς τὰ φαντάσματα θέαν ἐγειρομένων . σαφῶς γὰρ καὶ αὐτὸς ἐρεῖ , ὡς οὐδὲ ταῦτα τὰ νοήματα φαντάσματά ἐστιν , ἀλλ’ οὐκ ἄνευ φαντασμάτων . ἀποβλέπει δὲ εἰς τὰ φαντάσματα , ὅταν τῶν αἰσθητῶν ἀποστῇ , ἢ μὴ παρόντων ἔτι ἢ καὶ παρόντων , διὰ τὴν εἰς ἑαυτὸν σύννευσιν . ὅτι γὰρ καὶ εἰς αὐτὰ τὰ αἰσθητά ποτε ὁρᾶ , δηλοῖ γράφων καὶ ὡς ἐν ἐκείνοις ὥριστο αὐτῷ τὸ διωκτὸν καὶ φευκτόν , ἐν ἐκείνοις λέγων τοῖς αἰσθητοῖς , καθάπερ αὐτὸς σαφῶς ἑρμηνεύει ἀντιδιαιρῶν αὐτοῖς τὰ ἐκτὸς τῆς αἰσθήσεως , ἅπερ ἐστὶ τὰ φανταστά . ὅταν γάρ , φησιν , ἐπὶ τῶν φαντασμάτων ᾖ , κινεῖται ; τουτέστιν ἐγείρεται εἰς λογισμὸν καὶ βουλὴν τὴν περὶ αὐτόν . καὶ ἔτι ἐναργέστερον σαφηνίζει τὸ ποτὲ μὲν αὐτὸν εἰς τὰ αἰσθητὰ ἀποβλέπειν , ποτὲ δὲ εἰς τὰ φανταστὰ διὰ τῶν ἐφεξῆς . p . 431 b 5 Oἷον αἰσθανόμενος τὸν φρυκτὸν ὅτι πῦρ , τῇ κοινῇ γνωρίζει ὁρῶν κινούμενον , ὅτι πολέμιος . ὁτὲ δ’ ἐν τοῖς ἐν τῇ ψυχῇ φαντάσμασιν ἢ νοήμασιν ὥσπερ ὁρῶν λογίζεται καὶ βουλεύεται τὰ μέλλοντα πρὸς τὰ παρόντα . Ὅταν μὲν γὰρ αὐτόθεν ὁρᾷ τὸν φρυκτὸν καὶ τῇ κοινῇ αἰσθήσει χρῆται , δῆλος ὡς εἰς τὸ αἰσθητὸν ἀποβλέπει . οἶμαι δὲ ὅτι ἡ κοινὴ αἴσθησις νῦν αὐτῷ ἀντὶ τῆς τῶν κοινῶν αἰσθητῶν εἴληπται · ὧν ἔστι μὲν καὶ ἡ ὄψις καθ’ ἑαυτήν , μάλιστα δὲ φαίνεται ἡ κοινὴ ὡς κοινῶν ἀντιληπτική , καὶ ὅταν συνεργῇ ἰδίᾳ ἑκάστη . κοινὸν δὲ αἰσθητὸν ἡ κίνησις , ὥσπερ τὸ χρῶμα τοῦ πυρὸς καὶ τὸ φῶς ἴδιον ὄψεως αἰσθητόν . καὶ γνωρίζει ὁ νοῶν συντιθεὶς τὸ μὲν ἀπὸ τοῦ αἰσθητοῦ , τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ περὶ ταῦτα λόγου ἀναφέρων εἰς τὸ τὸν φρυκτὸν παρουσίας πολεμίων εἶναι σύμβολον . ὁ μὲν γὰρ κινούμενος φρυκτὸς αἰσθητός · τὸ δὲ οὗ τοῦτο σύμβολον ἐκ τοῦ λόγου εἴληπται , τῇ συνήθει αὐτοῦ χρήσει προσέχοντος . καὶ οὕτως ἀναγνωστέον μεταθέντας ὀλίγον τὴν λέξιν , οἷον αἰσθανόμενος τὸν φρυκτὸν ὅτι πῦρ τῇ κοινῇ ὁρῶν κινούμενον , καὶ ἐνταῦθα ὑποστίξαντας ἐπαγαγεῖν τὸ γνωρίζει ὅτι πολέμιος , οὐκ ἐκ τοῦ αἰσθάνεσθαι μόνου γνωρίζων , ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ λόγου . ποτὲ μὲν οὖν εἰς τὸ αἰσθητὸν ἀποβλέπει , ποτὲ δὲ εἰς τὰ ἐν τῇ ψυχῇ φαντάσματα ἢ νοήματά φησιν , ἢ αὐτὰ τὰ φαντάσματα νοήματα καλῶν , ἐπειδὴ καὶ τὴν φαντασίαν νόησιν εἶπεν , ὡς ἀνωτέρω ἐπεδείκνυμεν , ἢ διαιρετέον καὶ τὰ μὲν φαντάσματα ἐν τῇ φαντασίᾳ θετέον , τὰ δὲ νοήματα τὰς ἐν αὐτῷ τῷ νοοῦντι ἐνεργείας , ὁριζομένας καὶ αὐτὰς τοῖς νοητοῖς τῶν πρακτῶν εἴδεσιν . πᾶσα γὰρ λογικὴ γνῶσις κἄν τοῦ ἐκτὸς ᾖ , εἰς ἑαυτὴν ἐπιστρέφουσα καὶ τὴν ἑαυτῆς κρίνουσα σύνεσιν γίνεται · διὸ καὶ πίστις ἕπεσθαι πάσῃ δόξῃ εἴρηται . ὀρθῶς οὖν εἰς τὰ φαντάσματα ἢ τὰ νοήματα ἀποβλέπειν εἴρηται ὁ λογιζόμενος ἢ βουλευόμενος περὶ τῶν πρακτῶν , οὐ διῃρημένως ποτὲ μὲν εἰς ἐκεῖνα ποτὲ δὲ εἰς ταῦτα , ἀλλ’ ὁμοῦ μὲν εἰς ἄμφω , προσέχων δὲ μᾶλλον τοῖσδε ἢ τοῖσδε . λογίζεται δὲ καὶ βουλεύεται τὰ μέλλοντα εἰς τὰ παρόντα , τὰ μὲν παρόντα ἐκ τῆς αἰσθήσεως λαβών , τὰ δὲ μέλλοντα ἐκ τῆς περὶ τῶν μελλόντων γνώσεως , λογικῆς δηλαδὴ οὔσης . ὡς καὶ διὰ τοῦτο οὐκ ἐκ παραλλήλου τὰ αὐτὰ ἀκούειν χρὴ φαντάσματά τε καὶ νοήματα , ἀλλὰ τὰ μὲν τοῖς τύποις , τὰ δὲ ταῖς τοῦ τοιούτου νοῦ ἐνεργείαις ἀποδιδόναι . Καὶ ὅταν εἴπῃ ὡς ἐκεῖ τὸ ἡδὺ ἢ λυπηρόν , ἐνταῦθα φεύγει ἢ διώκει , καὶ ὅλως ἐν πράξει . Οὐ γὰρ ὁ προηγουμένως πρακτικὸς τὸ ἡδὺ ἢ τὸ λυπηρὸν τέλος τίθεται , ὥσπερ ἡ αἴσθησις καὶ ἡ ἄλογος ζωή , ἀλλὰ τὸ ἀγαθὸν ὡς διωκτὸν τὸ δὲ κακὸν ὡς φευκτόν . διὸ ἐθελήσας ἀπὸ τῶν καὶ τῇ αἰσθήσει γνωριμωτάτων ὁρίσαι τὰ τῷ πρακτικῷ ὀρεκτὰ καὶ φευκτά , ἀπὸ τοῦ ἡδέος καὶ λυπηροῦ , ὡς ἐκεῖ ἔφη , ἐν τῇ αἰσθήσει λέγων . ὅταν οὖν οὕτως κρίνῃ τὸ πρᾶγμα , οὐχ ὡς γνωστὸν μόνον , ἀλλ’ ὡς τοιοῦτον , οἷον ἦν τὸ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς ἡδὺ ἢ λυπηρόν ( τοιοῦτον δὲ ἐν αὐτῷ τὸ ἀγαθὸν ἢ κακόν ) , ἐνταῦθα , τουτέστιν ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ κρίσει , ἢ φεύγει τὸ κακὸν ἡ διώκει τὸ ἀγαθόν , καὶ καθόλου πράττει τι . τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ ὅλως ἐν πράξει . πράττει δὲ ἢ τοῦ ἀγαθοῦ ἐπιδιώκων μετάληψιν ἢ τὸ κακὸν ἀποδιοπομπούμενος . p . 431 b 10 Καὶ τὸ ἄνευ δὲ πράξεως , καὶ τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ψεῦδος ἐν τῷ αὐτῷ γένει ἐστὶ τῷ ἀγαθῷ καὶ κακῷ , | ἀλλὰ τῷ γε ἁπλῶς διαφέρει καὶ τινί . Ὅτι μὲν ὡς διωκτὸν καὶ φευκτὸν τὸ πρακτὸν οὐ μόνον ἐν τῷ νοήματι , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ φαντάσματι ἢ καὶ ἐν τῷ αἰσθητῷ θεωρεῖται , διὰ τὸ ἐν τοῖς πρακτικοῖς λογισμοῖς τοῖς περὶ τοῦ ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ τὴν ἐλάττονα λεγομένην πρότασιν μερικὴν πάντως εἶναι , ἐπιδέδεικται . ἀξιοῖ δὲ νῦν ὁ Ἀριστοτέλης , καὶ ὅτε ὁ πρακτικὸς νοῦς καθολικῶς ἐν ἑαυτῷ τὴν περὶ τῶν πρακτῶν κινεῖ θεωρίαν , κἄν μὴ ὡς διωκτὸν ἢ φευκτὸν ἀλλ’ ὡς γνωστὸν καὶ καθόλου ἐπισκοπῇ , ὁποίαν φέρε δεῖ εἶναι τὴν εὖ πολιτευομένην πόλιν καὶ ποίοις χρῆσθαι νόμοις , ἢ ὅλως ἐν τίσιν αἱ πράξεις , καὶ περὶ τίνα τῶν ὄντων , ὅτι οὐ περὶ τὰ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχοντα , ἀλλὰ περὶ τὰ μεταβαλλόμενα καὶ ἐνδεχόμενα , καὶ τότε ἄνευ πράξεως , τουτέστι τοῦ πράττειν τι σκοπῶν τὰ πρακτὰ καὶ ὁποῖον τὸ ἐν αὐτοῖς ἀληθές τε καὶ ψεῦδος , ὡς πρακτικὸς καὶ τότε ἐνεργεῖ , οὐχ ὡς τότε πράττων τι , ἀλλ’ ὡς ὅτε δέοι πράττειν , τῇ φανείσῃ αὐτῷ καθόλου χρησόμενος ἀληθείᾳ . ἐν οὖν τῷ αὐτῷ γένει , ἔφη , ἐστὶ τῷ ἀγαθῷ καὶ κακῷ . ταῦτα δὲ ἐν τῷ πρακτικῷ · ὥστε καὶ τὸ ἀληθὲς τοῦτο καὶ ψεῦδος ἐν τῷ πρακτικῷ , οὐκ ἄνευ φαντασίας οὐδὲ τότε ἐνεργοῦν , ἐπειδὴ καὶ καθολικὰ αὐτῷ θεωρήματα τοιαῦτα , ὁποῖα τὰ ἐν τοῖς μερικοῖς κοινά , ὅταν φέρε πᾶσα πόλις εὐνομουμένη λέγῃ ἡ πᾶς ἀνὴρ κόσμιος ἤ τι τοιοῦτον . οὐ γὰρ τὰ νοητὰ ὡς νοητά τις θεωρῶν τὰ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς καθόλου λήψεται οὐδὲ τοῖς ἀνάλογον τῷ ἀγαθῷ τε καὶ κακῷ ἀληθεῖ τε καὶ ψευδεῖ χρήσεται , ἀλλὰ καὶ ἀληθεύσει ἀναντιθέτως πρὸς τὸ ψεῦδος καὶ τὸ ἀγαθὸν εἴσεται τὸ πρὸς τὸ κακὸν ἀναντίθετον . ὁ γὰρ πρακτικὸς ὁ περὶ τὰ ἀντικείμενα , διὰ τὸ καὶ περὶ τὰ ἐνδεχόμενα εἶναι καὶ μεταβαλλόμενα . ἐπεὶ οὖν , κἄν καθόλου περὶ τῶν πρακτῶν ποιῆται τὸν λόγον , οὐ παντελῶς ἀφίσταται τῶν μερικῶν ( ἐν τούτοις γὰρ τὰ καθόλου ) , οὐδὲ τῆς φαντασίας παντελῶς ἀποστήσεται · τῶν γὰρ μερικῶν ἐκείνη ἐπιβλητική , οἷς τὰ καθόλου σύνεστιν . ἄνευ οὖν πράξεως ἀληθὲς καὶ ψεῦδος εἴρηται , ὅτε μὴ πράττων καθολικώτερον , ὡς εἶπον , περὶ τῶν πρακτῶν διαλογίζεται , κατὰ τὴν πρακτικὴν δηλαδὴ ἐπιστήμην . διαφέρει δὲ μόνον ἡ καθόλου περὶ τῶν πρακτῶν νόησις τῆς ἐν αὐτῷ τῷ πράττειν , ὅτε καὶ τὰ μερικὰ συλλαμβάνειν ἀνάγκη , τῷ ἀπλῶς καὶ τινί . ἡ μὲν γάρ ἐστιν ἁπλῶς ὡς ἐκ δύο οὖσα καθόλου · ἡ δὲ τὶς ὡς ἐκ μερικῆς καὶ καθόλου μερικὸν συνάγουσα τὸ συμπέρασμα . μέχρι τούτων συμπληρώσας τὸν περὶ τοῦ πρακτικοῦ λόγον , ἀναδραμεῖν δὲ πάλιν ἐπὶ τὸν ἀκρότατον θεωρητικὸν βουλόμενος , διὰ τῶν μέσων ποιεῖται τὴν ἀνάβασιν . προσεχέστατα δὲ τοῦ πρακτικοῦ ἐπαναβέβηκεν ὁ τῶν μαθηματικῶν πραγμάτων θεωρητικός , ἃ καὶ αὐτὰ ἔνυλα μέν , οὐκ ἐν τῇ γενητῇ δὲ ὕλῃ καὶ ἄλλοτε ἄλλως ἐχούσῃ , ἀλλ’ ὅμως ἔνυλα ὡς ἐν διαστάσει πάντως καὶ μερισμῷ τινι ὑφεστῶτα καὶ διὰ τοῦτο καὶ αὐτὰ φανταστὰ ὄντα , τοῦ θεωροῦντος αὐτὰ νοῦ ὅρον αὐτοῖς καὶ τάξιν ἐπιτιθέντος καὶ τό τε ἐνδέον προστιθέντος καὶ τὸ περιττὸν ἀφαιροῦντος καὶ σκοποῦντος αὐτὰ ὡς φανταστά , τοῦ πρακτικοῦ καὶ τὰ φανταστὰ κατὰ τὴν πρὸς τὰ αἰσθητὰ ἀναφορὰν γινώσκοντος , καὶ ταύτῃ τοῦ μαθηματικοῦ τὸν πρακτικὸν ὑπερβάλλοντος . p . 431b12 Τὰ δὲ ἐν ἀφαιρέσει λεγόμενα νοεῖ ὥσπερ ἄν εἰ τὸ σιμόν , ᾗ μὲν σιμόν , οὐ κεχωρισμένως , ᾗ δὲ καμπύλον , εἴ τις ἐνόει ἐνεργείᾳ , ἄνευ τῆς σαρκὸς ἄν ἐνόει ἐν ᾗ τὸ κοῖλον . οὕτω τὰ μαθηματικὰ οὐ κεχωρισμένα ὡς κεχωρισμένα νοεῖ , ὅταν νοῇ ἐκεῖνα . Μικρόν , εἰ δοκεῖ , ἐπιστήσαντες , τίνα τέ ἐστι τὰ ἐν ἀφαιρέσει καὶ διὰ τί οὕτω καλεῖται καὶ τίς ἡ σύστοιχος αὐτοῖς γνωστικὴ δύναμις , θεωρήσωμεν ἐκεῖνο προλαμβάνοντες , ὅτι τῶν γνωστῶν ἀντιλαμβάνεται μὲν καὶ ἡ σύστοιχος αὐτοῖς δύναμις , μειζόνως δὲ καὶ κρειττόνως ἡ μὴ σύστοιχος κτὰ τὸ ὑπερέχον , δυναμένη αὐτὴ καὶ μετὰ τῆς συστοίχου ἐνίοτε ἐνεργοῦσα καὶ καθ’ ἑαυτὴν μόνη ὡς ἐξ αἰτίας αἱρεῖν τὰ δεύτερα . οὕτω γοῦν καὶ ὁ ἡμέτερος ἐπιστημονικὸς τῶν φυσικῶν λόγος γινώσκει καὶ τὰ αἰσθητὰ πάθη , ποτὲ μὲν σὺν τῇ αἰσθήσει ἐνεργῶν καὶ συμπλεκόμενος αὐτῇ καὶ οὕτω προσβάλλων τοῖς αἰσθητοῖς , ποτὲ δὲ ἄνευ αἰσθήσεως τὰς οὐσίας τῶν τε εἰδῶν τῶν φυσικῶν καὶ τῶν κατὰ ταῦτα ὁριζομένων συνθέτων γινώσκων , ἐκ τῶν οὐσιῶν ὡς ἀπὸ αἰτιῶν καὶ τὰ περὶ τὰς οὐσίας πάθη καὶ συμβεβηκότα , ὁποῖα ἄττα ἐστί , κρίνει . ᾗ καὶ διαφέρειν ὁ φυσικὸς τοῦ μαθηματικοῦ ἐν τῷ Β τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως ἐλέγετο . ὁ μὲν γὰρ μαθηματικός , ἅτε καθ’ αὑτὰ τὰ συμβεβηκότα οἷον σχήματα καὶ μεγέθη καὶ κινήσεις καὶ ἀριθμοὺς καὶ λόγους ἐναρμονίους ἐπισκοπούμενος , δεῖται πρὸς τὴν γνῶσιν αὐτῆς τῆς αἰσθήσεως · ὁ δὲ φυσικὸς ὡς ἐξ αἰτίων τῶν τε εἰδῶν καὶ αὐτῶν τῶν συνθέτων οὐσιῶν ὡς οὐσιῶν καὶ τὰ σχήματα καὶ τὰ λοιπὰ τὰ οἰκείως ἐπισυμβαίνοντα τῖς οὐσίαις θεωρεῖ . διὸ φιλοσοφία τις καὶ ἡ φυσικὴ πραγματεία ὡς περὶ οὐσίαν στρεφομένη καὶ ὡς ἐξ αἰτίων τὰ αἰτιατὰ γινώσκουσα · οὐχὶ δὲ ἡ μαθηματική , ἀλλ’ , ὥς φησι Πλάτων’ , γεφύρᾳ ἔοικεν · ἀρχὴ γὰρ αὐτῇ , ὠς ὁ αὐτὸς ἀποφαίνεται φιλόσοφος , ἃ μὴ οἶδε , μέσα δὲ καὶ τελευτὴ ἐξ ὧν μὴ οἶδε , διότι ἀπολείπεται τῶν αἰτίων τῷ μὴ τὰς οὐσίας ἐπισκοπεῖσθαι · τὸ γὰρ κυρίως αἴτιον πάντως οὐσία ἢ καὶ ταύτης κρεῖττον . | λέγω δὲ νῦν μαθηματικὴν οὐ τὴν κατὰ τοὺς Πυθαγορείους , τὴν καὶ τοὺς ζωτικοὺς λόγους τοὺς τῶν διαστάσεων καὶ σχημάτων προβλητικούς , εἴτε ἐν τοῖς φυσικοῖς σώμασιν εἴτε ἐν φαντασίαις ἐγγίνονται , ἐπισκοποῦσαν ( φιλοσοφία γὰρ ἐκείνη ) , ἀλλὰ τὴν ὅλην περὶ αὐτὰ τὰ προβαλλόμενα οἷον σχήματα καὶ μεγέθη καὶ κινήσεις στρεφομένην , ἅπερ ἐξ ἀφαιρέσεως εἴωθεν ὁ Ἀριστοτέλης καλεῖν , θεωρούμενα μὲν καὶ ἐν τοῖς φύσει συνεστῶσι σώμασι , προτεινόμενα δὲ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ φαντασίᾳ , ἐξ ἀφαιρέσεως δὲ λεγόμενα ὡς ἄνευ τῶν οὐσιῶν αὐτὰ καθ’ αὑτὰ θεωρούμενα , καίτοι γε οὐχὶ καὶ οὕτως ὑφιστάμενα · οὐ γὰρ οἷόν τε ἄνευ οὐσιῶν τὰ συμβεβηκότα καθ’ αὑτὰ ὑφίστασθαι . συμβεβηκότα δὲ τὰ τοιαῦτα πάντα , περὶ ἃ τοῖς μαθηματικοῖς ἡ πραγματεία . πᾶς κύκλος , λέγουσιν , ἴσας ἔχει τὰς ἀπὸ τοῦ κέντρου πάσας , καὶ πᾶσαι αἱ περὶ κέντρον καθ’ ἕνα τὸν αὐτὸν ἑστῶτα πόλον κινήσεις συναποκαθίστανται αἵ τε μείζους καὶ ἐλάττους , καὶ πᾶς ἀρτιάκις ἄρτιος ἀριθμὸς μέχρι μονάδος δίχα διαιρεῖται , καὶ πᾶς ὁ διπλάσιος λόγος ἐξ ἡμιολίου καὶ ἐπιτρίτου σύγκειται . συμβεβηκότα δὲ πάντα τά τε σχήματα καὶ αἱ κινήσεις καὶ οἱ μοναδικοὶ ἀριθμοὶ καὶ οἱ σχετικοὶ λόγοι , ἐξ ἀφαιρέσεως λεγόμενα , ὅτι οὐχ ὡς ἔστι , μετὰ τῶν οὐσιῶν , ἀλλ’ ὡς ἀποχωριζόμενα τῶν οὐσιῶν καθ’ ἑαυτὰ γινώσκεται . ἐπεὶ καὶ ὅταν ἐν φαντασίᾳ προτείνηται , τοῖς ζωτικοῖς τοῖς καὶ προάγουσιν αὐτὰ λόγοις συνυφίσταται ὡς αὐτῶν ἐξῃρημένα καὶ περὶ αὐτοὺς ἔχοντα τὸ εἶναι ὡς πέρατα , καθάπερ καὶ τὰ τοῖς φύσει συνεστῶσι συμβεβηκότα τῶν οὐσιῶν εἰσιν ἀποπερατώσεις , καὶ οὐχ ὡς τῶν Περιπατητικῶν ἔνιοι φαίνονται τὰ φανταστὰ ὡς ἀνούσια πάντῃ ἐξ ἀφαιρέσεως καλοῦντες , διὰ τὸ κεχωρίσθαι τῶν ἐν τοῖς αἰσθητοῖς οὐσιῶν . ὅτι γὰρ καὶ τὰ φανταστὰ περὶ τοὺς ζωτικοὺς λόγους , οὐσίας ὄντας , δηλοῖ τὸ ἀκριβὲς αὐτῶν , ὑπὲρ τὰ αἰσθητὰ ὄν , καὶ ἡ τοῦ ἐλλείποντος αὐτοῖς προσθήκη καὶ ἡ τοῦ περιττοῦ ἀφαίρεσις , οὐκ ἄν ἔξωθεν ἐγγινόμενα καὶ ἀπὸ τῶν χειρόνων τὸ κρεῖττον ἔχοντα , ἀλλὰ δῆλον ὡς προσεχῶς ὑπ’ αὐτῶν προβαλλόμενα τῶν ζωτικῶν λόγων , ὡς καὶ αὐτὴ ἡ κριτικὴ αὐτῶν δηλοῖ ἐνέργεια , οὐδέποτε πάθος οὖσα ἡ κρίσις , ἀλλὰ καθαρὰ ἐνέργεια , καὶ ἔνδοθεν ἀλλ’ οὐκ ἔξωθεν . εἴρηται οὖν , τίνα τέ ἐστι τὰ ἐν ἀφαιρέσει , ὅτι τὰ μαθηματικά , οὐχὶ τὰ αἴτια οὐδὲ τὰ ὡς οὐσίαι , ἀλλὰ τὰ προτεινόμενα καὶ συμβεβηκότα . καὶ ἡ αἰτία τοῦ ὀνόματος , διότι οὐχ , ὡς ἔστι , σὺν τῇ οὐσίᾳ , ἀλλὰ ἄνευ αὐτῆς θεωρεῖται ὑπὸ τῶν συνήθως τοῖς πολλοῖς καλουμένων μαθηματικῶν . τούτοις δὲ αἰσθητοῖς τε καὶ φανταστοῖς οὖσι συμβεβηκόσιν αἴσθησίς τε καὶ φαντασία ὁμοταγεῖς εἰσι γνώσεις . τῶν γὰρ συμβεβηκότων αὗται ἀλλ’ οὐχὶ τῶν οὐσιῶν κριτικαί · οὐσίας γὰρ λόγος καὶ νοῦς ἀντιληπτικοί . ἀτυχὴς δέ φησι Πλάτων’ οὐσίας ἡ αἴσθησις , καὶ ἄλλως δὲ ἐναργές , ὅτι περὶ ποιότητας καὶ ποσότητας καὶ πάθη πᾶσαί εἰσιν αἱ αἰσθήσεις . ὥστε καὶ οἱ ἀπὸ τῶν αἰσθητῶν τῇ φαντασίᾳ ἐγγινόμενοι τύποι οὐκ οὐσίαι . τὰ δὴ τοιαῦτα οὐ μόνον , ὡς εἴρηται , ταῖς συστοίχοις θεωροῦνται γνώσεσιν , ἀλλὰ καὶ τῷ ἡμετέρῳ νῷ , ποτὲ μὲν συμπλεκομένῳ τῇ αἰσθήσει τε καὶ φαντασίᾳ καὶ περὶ αὐτὰ μόνα ἐνεργοῦντι ἄνευ τῆς τῶν οὐσιῶν αὐτῶν γνώσεως ( ὃν δὴ καὶ μαθηματικὸν ἄν τις εἴποι νοῦν κατὰ τὸν τοῖς πολλοῖς συνήθως ὀνομαζόμενον μαθηματικόν ) · ποτὲ δὲ οὐκ εἰς αὐτὰ ἀποβλέποντα , ἀλλ’ εἰς τὰς αἰτίας αὐτῶν οὐσίας , τάς τε εἰδητικὰς καὶ τὰς συνθέτους , καὶ ἀπὸ τούτων ὡς ἐξ αἰτίων τὰ συμβεβηκότα αἱροῦντα αἰτιατὰ ὄντα , κρείττονα τοῦτον νοῦν οὐσιῶν ἀντιληπτικόν . περὶ οὗ ἤδη ὁ Ἀριστοτέλης προείρηκε τὰς νοήσεις ἡμῖν παραδιδούς , τοῦ προιόντος μὲν τελεωθέντος δὲ ἤδη νοῦ διττὰς τιθέμενος , τὰς μὲν κατὰ τὴν ἄκλαστον εὐθεῖαν , τὰς τῶν εἰδῶν γνωριστικάς , τὰς δὲ κατὰ τὴν κεκαμμένην γραμμὴν τὰς τῶν συνθέτων · ἀλλ’ οὐ περὶ τούτου νῦν ὁ λόγος αὐτῷ , περὶ δὲ τοῦ συμπλεκομένου αἰσθήσει τε καὶ φαντασία . διὸ οὐκ ἄνευ φαντασίας οὐδὲ οὗτος νοεῖ , ὅταν οὕτω νοῇ , ὥσπερ οὐδὲ ὁ πρακτικός . ὅταν γὰρ ἐκ τῶν οὐσιῶν καὶ τὰ συμβεβηκότα ὡς ἐξ αἰτίων αἱρῇ , κατὰ τελειοτέραν δηλαδὴ θεωρεῖ νόησιν , καὶ οὐκέτι τὰ ἐν ἀφαιρέσει , ὡς ὅταν γε τὰ ἐν ἀφαιρέσει νοῇ , οὐχ ὡς ἔστι ταῦτα , ἀλλὰ χωρίζων ἀπὸ τῆς οὐσίας νοεῖ , ὥσπερ ὅταν σιμὸν ὁρῶν οὐ κατὰ τὸ συναμφότερον τήν τε κοιλότητα καὶ τὴν ὑποκειμένην σάρκα , ἀλλὰ κατὰ μόνην ἐπινοῶν τὴν κοιλότητα . ὁ μὲν οὖν τὸ σιμὸν ᾗ σιμὸν νοῶν οὐ κεχωρισμένην τὴν κοιλότητα νοεῖ · ὁ δὲ καθ’ αὑτὴν τὴν κοιλότητα νοῶν ὡς κεχωρισμένην ἐπινοεῖ . εἰπὼν δὲ ὁ Ἀριστοτέλης τὸ σιμὸν ᾗ σιμὸν οὐ κεχωρισμένως , δέον ἐπαγαγεῖν ᾗ δὲ κοῖλον , ἐπειδὴ κοιλότης ἐν ῥινὶ ἡ σιμότης , ἀντὶ τοῦ κοίλου τὸ καμπύλον ἐναντίον ὂν ἐπήνεγκε , διότι ὁ τὸ καμπύλον ἐπινοῶν ἐν τῇ τοῦ σιμοῦ θέᾳ δῆλον ὡς καθ’ αὑτὸ ἐπινοεῖ · οὐ γὰρ οἷόν τε ἐν τῷ αὐτῷ καὶ τὸ κοῖλον εἶναι καὶ τὸ καμπύλον · ἐξ ὑποθέσεως δὲ ἔφη τὸ εἴ τις ἐνόει ἐνεργείᾳ , ἐπειδὴ δύναταί τις καὶ τὸ καμπύλον μετὰ ἄλλης νοεῖν σαρκός , ὡς ἐπὶ τῶν γρυπῶν , καὶ αὐτὸ δὲ καθ’ αὐτό . εἴ τις οὖν ἐνόει τὸ καμπύλον καθ’ ἑαυτὸ καὶ οὐ δυνάμει ἀλλ’ ἐνεργείᾳ , τὸ μὴ κεχωρισμένον μηδὲ πεφυκὸς κεχωρισμένως ὑφίστασθαι ὡς κεχωρισμένον ἄν ἐνόει . τὸ δὲ ἐν ᾗ τὸ κοῖλον ἀναδραμὼν εἰς τὸ σιμὸν εἴρηκεν , οὐκ ἐμμείνας τῇ ἐπὶ τὸ καμπύλον μεταβάσει . | ὁμοίως οὖν καὶ τὰ μαθηματικά εἴρηται δὲ ὁποῖα καλεῖ μαθηματικά ) οὐ πεφυκότα χωρὶς τῶν οὐσιῶν ὑφεστάναι τῶν ἑδραζουσῶν αὐτὰ καὶ ἀνεχουσῶν ὡς κεχωρισμένα ὁ μαθηματικὸς ἐπισκοπεῖ . διπλὴ δὲ ἡ γραφὴ φέρεται , ἢ οὕτως ού κεχωρισμενα ὡς κεχωρισμένα , ἢ οὐ κεχωρισμένως ὡς κεχωρισμένως · δηλοῖ δὲ κατὰ ταύτην τὴν γραφὴν τὸ νοοῦν , κατὰ φύσιν μᾶλλον ἔχον τῶν οὐσιῶν προηγουμένως ἀντιλαμβάνεσθαι καὶ οὐ κεχωρισμένως μόνων τῶν συμβεβηκότων , ἐν τῇ τοιαύτῃ θεωρίᾳ κεχωρισμένως ἐνεργεῖν , οἷον ἐξιστάμενον ἑαυτοῦ ἐπὶ δευτέρας ἀπὸ τῶν μάλιστα προσηκουσῶν αὐτῷ κατὰ φύσιν ἐνεργειῶν . προείρηται δὲ καὶ ὑπ’ αὐτοῦ ἤδη , ὅτι ὡς χωριστὰ τὰ πράγματα τῆς ὕλης , οὕτω καὶ τὰ περὶ τὸν νοῦν . ὅταν οὖν τὰ ἀχώριστα τῶν οὐσιῶν , τουτέστι τὰ συμβεβηκότα ὡς χωριστὰ ἐπινοῇ ὁ νοῦς , κατὰ τὰς ἀχωρίστους 78r ἑαυτοῦ καὶ συμπλεκομένας τοῖς ἐσχάτοις ἐνεργείας ἐνεργεῖ , τὰς ἀφισταμένας τῶν τῆς οὐσίας γνωστικῶν . p . 431 b 16 Ὅλως δὲ ὁ νοῦς ἐστιν ὁ κατ’ ἐνέργειαν τὰ πράγματα νοῶν . Βούλεται μὲν καὶ νῦν , ὅπερ πολλάκις προεῖπέ τε καὶ αὖθις ἐρεῖ , ὑπομνῆσαι , ὅτι πᾶς νοῦς ὅταν ἐνεργῇ , ὁ αὐτός ἐστι τοῖς νοουμένοις καὶ ἔστιν ἅπερ τὰ νοούμενα . χρὴ δὲ διὰ τὸ σαφῆ ποιῆσαι τὴν λέξιν ἐπὶ σμικρὸν μεταθεῖναι καὶ ὧδε ἀναγνῶναι · ὅλως δὲ ὁ νοῦς ἐστι τὰ πράγματα ὁ κατ’ ἐνέργειν νοῶν . p . 431b17 Ἆρα δὲ ἐνδέχεται τῶν κεχωρισμένων τι νοεῖν αὐτὸν ὄντα μὴ κεχωρισμένον μεγέθους , ἢ οὔ , σκεπτέον ὕστερον . ἐσχάτας τοῦ νοῦ θεασάμενος ἐνεργείας , κατὰ τὴν πρὸς αἴσθησιν καὶ φαντασίαν συμπλοκὴν μόνων τῶν συμβεβηκότων καὶ τούτων ὡς καθ’ ἑαυτὰ ὄντων ἀντιληπτικάς , οἷον εὐλαβηθείς , μὴ ἀχώριστον καὶ αὐτὴν τὴν τοῦ νοοῦντος οὐσίαν σωμάτων ἐκ τῶν τοιούτων ἐνεργειῶν οἰηθῶμεν , ἐφιστάνει ἡμᾶς καὶ παρακαλεῖ ἐπισκέπτεσθαι , μὴ ἀδύνατον ᾖ ἀχώριστον ὄντα γνωστικὸν εἶναι τῶν χωριστῶν εἰδῶν . προείρηται γὰρ ὡς καὶ αὐτὸς ὁ ἔξω προϊὼν καὶ καθ’ ἕξιν προβαλλομένην τελειωθεὶς ὑπὸ τοῦ οὐσιώδους νοῦ ἑαυτόν τε δύναται καὶ τὰ χωριστὰ γινώσκειν εἴδη . οὐκ ἀν’ , εἴ γε ἀχώριστος ἦν , τοῖς χωριστοῖς συνηρμόζετο οὐδ’ ἄν ἐγίνετο αὐτὰ τὰ χωριστά , ὅτε ἐνήργει . ὡς γὰρ ὁ τὴν ὑγείαν νοῶν κατὰ τὸ τῆς ὑγείας ἵσταται εἶδος , οὕτω καὶ ὁ τὸ χωριστὸν κατὰ τὸ χωριστὸν ἐστήξεται . οὐχ οἷόν τε δὲ τὸ ἀχώριστον ὅπερ χωριστὸν γίνεσθαι . ὁ δὲ φιλόσοφος ὑπερέθετο τὴν ζήτησιν , τάχα μὲν ὡς καὶ ὕστερον τοῦτο ἐνδειξόμενος , εἰ καὶ μὴ ἐναργῶς , τάχα δὲ ὡς καὶ τοῖς ἀναγινώσκουσιν τὴν ζήτησιν προτείνων , ὀφείλουσιν ἐκ τῶν πολλάκις ἤδη αὐτῷ παραδεδομένων διαρθροῦν τὸ προκείμενον . καὶ γὰρ ὅτι εἴ τι συνέχει σῶμα ὁ νοῦς καὶ πλάσαι χαλεπὸν προείρηται , καὶ ὅτι ἡ μὲν αἴσθησις ὀργάνῳ τῷ σώματι χρῆται ἀεί , οὐχὶ δὲ καὶ ὁ νοῦς , καὶ ὅτι ἑαυτὸν γινώσκειν δύναται · ἡ δὲ εἰς ἑαυτὸ ἐπιστροφὴ ὅλῳ δι’ ὅλου παντὶ σώματι ἀδύνατος . ἀλλ’ ὅ γε Ἀλέξανδρος καὶ τὸν ἀχώριστόν φησιν ἐνδέχεσθαι τῶν χωριστῶν εἶναι γνωστικόν , ἐπειδὴ καὶ ἀπὸ τῶν ἀχωρίστων ἡ εἰς τὰ χωριστὰ αὐτῷ ἀναφορά . ἀλλ’ οὐκ ἦν ἡ ἀναφορὰ ἡ αὐτὴ τῇ νοήσει . ἡ μὲν γὰρ οἷον πληγή τίς ἐστι καὶ ἔγερσις , ἡ δὲ τέλος ἡ νόησις . ἄρχ’ ἔται μὲν οὖν ἐντεῦθεν καὶ ἐκ τῶν ἀχωρίστων ἡ ψυχὴ διὰ τὴν εἰς τὸ ἔξω παντελῆ ῥοπήν , οὐκέτι δυναμένη εἰς ἑαυτὴν ἢ εἰς τὰ κρείττω ἐνεργεῖν διὰ τὴν εἰς τὸ ἔξω πολλὴν ῥοπήν · ὡς δὲ εἰκόσιν ἐκείνοις προσβάλλουσα ὡς ἀπὸ εἰκόνων ἐπὶ τὰ πρωτότυπα ἑαυτὴν ἀνάγει . οὐ γὰρ ὡς τὸ ἀχώριστον ἀδυνατεῖ χωριστὰς ἔχειν ἐνεργείας , οὕτω καὶ τὸ χωριστὸν οὐδὲν ἀχωρίστως προβάλλεται , ἀλλ’ προεῖπε cap . 4 . 5 ἐρεῖ cap . 8 10 . 11 νοεῖν ὄντα αὐτὸν a et Aristoteles 17 προείρηται p . 429b5 sqq . 19 ἀχώριστος correxi : χωριστὸς Aa 27 προείρηται Α 5 , Γ 4 εἴρηται a ὅταν δευτέραις καὶ ἀχωρίστοις συμπλέκηται ζωαῖς , τότε καὶ ἀχωρίστους προβάλλεται ἐνεργείας , ὥσπερ ἡ καθόλου πρότασις μετὰ τῆς μερικῆς μερικὸν ἀποτελεῖ συμπέρασμα , τῇ δὲ μερικῇ οὐδέποτε καθ’ αὑτὴν οὔτε μετὰ τῆς καθόλου συμπεραίνοιτο ἄν τι καθόλου . p . 431b20 Νῦν δὲ περὶ ψυχῆς τὰ λεχθέντα συγκεφαλαιώσαντες , εἴπωμεν πάλιν . Τοῦ συγκεφαλαιώσαντες οὐ πρὸς τὸ εἴπωμεν ἀκουστέον , ἵνα λέγῃ ὅτι κεφαλαιωδῶς καὶ συνῃρημένως εἴπωμεν . οὐ γὰρ ἐπάγει τὰ λεχθέντα περὶ ψυχῆς οὐδὲ συγκεφαλαιοῦται , οἷον ὅσα περὶ τῆς φυτικῆς εἴρηται ζωῆς ἢ περὶ αἰσθήσεως ἢ περὶ φαντασίας , οὐδὲ περὶ τοῦ πρακτικοῦ νοῦ . ἀλλὰ τὰ λεχθέντα πάντα συγκεφαλαιώσαντές φησι , τουτέστι συμπληρώσαντες , καὶ ἐνταῦθα χρὴ ὑποστίξαντας ἐπάγειν τὸ εἴπωμεν πάλιν , ἅπερ καὶ λέγει . p . 431b21 Ὅτι ἡ ψυχὴ τὰ ὄντα πώς ἐστι πάντα . ἢ γὰρ αἰσθητὰ τὰ ὄντα ἢ νοητά . Ἐκείνων ἡμᾶς ἀναμιμνήσκων διὰ τούτων τῶν εἰρημένων ἤδη διὸ καὶ εἴπωμεν πάλιν ἔφη ) , ὡς ἡ μὲν | κατὰ δύναμιν γνῶσις δυνάμει ἐστὶ τὰ γνωστὰ τρόπον τινά , ἡ δὲ ἐνεργοῦσα κατ’ ἐνέργειαν . τρόπον δέ τινα τοῦτο γὰρ αὐτῷ δηλοῖ τὸ πῶς ) , ἐπειδή , ὡς ἐρεῖ , οὐ τὰ αἰσθητά ἐστιν ἡ αἴσθησις , ἀλλὰ τὰ τῶν αἰσθητῶν εἴδη . ἐν μὲν οὖν τῇ αἰσθήσει ἐνεργούσῃ τὰ τῶν αἰσθητῶν εἴδη ἐγγίνεται οὐκ ἔξωθεν , ἀλλ’ ἔνδοθεν ἐκ τῆς οὐσίας ἐν τῇ ἐνεργείᾳ , ὅτε καὶ ἐνεργεῖ . καὶ γὰρ αὐτ·ὴ ἡ γνωστικὴ ἐνέργεια ὅλη ἔνδοθεν , ὥστε καὶ τὰ καθ’ ἃ ὁρίζεται εἴδη · ἀλλὰ τὴν ἀπάτην ποιεῖ τὸ κτὰ τὴν σχέσιν τὴν πρὸς τὰ ἔξω καὶ αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν καὶ τὰ γινωσκόμενα προβάλλεσθαι . ὡς δὲ ἡ ἐνέργεια οὐκ ἔξωθεν , οὕτως οὐδὲ τὰ καθ’ ἃ γινώσκει εἴδη . ἐν δὲ τῇ ἐπιστήμῃ τὰ ἐπιστητά , ἃ καὶ νοητὰ καλεῖ , διότι καὶ αὐτὴν τὴν ἐπιστημονικὴν γνῶσιν ὡς καὶ πᾶσαν λογικὴν ἐνέργειαν νόησιν καλεῖ , καὶ διότι καὶ ὁ ἀκρότατος τῆς ψυχῆς οὐσιώδης νοῦς ἦν πὼς καὶ ἐπιστήμη διὰ τὴν πρὸς λόγον ἀπόκλισιν . ἐπιστῆσαι δὲ ἄξιον ὅτι ἐπὶ μὲν τῆς αἰσθήσεως σαφῶς διεῖλε τὰ ἐν αὐτῇ ἐγγινόμενα εἴδη ἀπὸ τῶν ἔξω κειμένων αἰσθητῶν · οὐ γὰρ αὐτά , φησιν , ἡ αἴσθησις , ἀλλὰ τὰ τούτων ἐρύη · οὐκέτι δὲ αὐτὸ διακρίνει ἐπὶ τῆς ἐπιστήμης , ἀλλὰ τὰ ἐπιστητὰ αὐτὴν εἶναι βούλεται . τοῦτο δέ , διότι ἐπιστήμη καὶ τῶν ὑφειμένων ἐστὶ κριτική , ὥσπερ ὅταν τὰ φυσικὰ θεωρῇ ἢ τὰ μαθηματικά , καὶ τῶν συστοίχων ἑαυτῇ πραγμάτων , ἀνατείνεται δὲ καὶ πρὸς τὰ κρείττω . καὶ δῆλον ὡς οὔτε τὰ κρείττω οὔτε τὰ ὑφειμένα ἐστίν , ἀλλ’ ἐκεῖνα ὅσα αὐτῇ συστοίχως ἐστὶ γνωστά , ὑφειμένως μὲν ὄντα οἷα τὰ πρῶτα , κρειττόνως δὲ οἷα τὰ μετὰ ταῦτα · κατὰ γὰρ τὰ ἐν αὐτῇ καὶ πρὸς τὰ πρῶτα ἀνατείνεται καὶ τῶν δευτέρων ἐστὶ θεωρητική . ὥστε αὐτὰ τὰ ἐπιστητὰ αὐτή , ἀλλὰ τὰ μὲν κατὰ τὴν ἀκριβεστάτην ταὐτότητα , τὰ δὲ δευτέρως , τὰ δὲ κρειττόνως . διὸ εἰπὼν τὴν ἐπιστήμην εἶναί πὼς τὰ ἐπιστητά , τὴν δὲ αἴσθησιν τὰ αἰσθητά , ἀξιοῖ τὸν τρόπον ζητεῖν , ἵνα ὅτι ἡ μὲν αἴσθησις οὐκ αὐτά ἐστι τὰ αἰσθητὰ ἀλλὰ τὰ εἴδη αὐτῶν γνῶμεν , ἡ δὲ ἐπιστήμη αὐτὰ τὰ ἐπιστητά , τῆς ταὐτότητος , ὡς εἴρηται , ἢ ἀκριβοῦς ἢ ἀνειμένης ὑπαρχούσης . διελὼν δὲ κατὰ τὸ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ τήν τε ἐπιστήμην καὶ τὴν αἴσθησιν , καὶ τὰ ταύταις γνωστὰ ὡς γνωστὰ ποτὲ μὲν δυνάμει ποτὲ δὲ ἐνεργείᾳ ὄντα , καὶ ὁρίσας , πότε δυνάμει ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ αἴσθησις , ὅτε οὐκ ἐπιστάμενον τὸ γνωστικὸν τῆς ψυχῆς οὐδὲ αἰσθανόμενον ἀλλ’ ἐπιστημονικὸν καὶ αἰσθητικὸν λέγομεν τότε , τὸ πῶς ἡ μὲν αἴσθησις ἐστὶ τὰ αἰσθητά , ἡ δὲ ἐπιστήμη τὰ ἐπιστητά , σαφηνίζει γράφων · p . 431b28 Ἀνάγκη δ’ ἢ αὐτὰ ἢ τὰ εἴδη εἶναι . αὐτὰ μὲν δὴ οὔ · οὐ γὰρ ὁ λίθος ἐν τῇ ψυχῇ , ἀλλὰ τὸ εἶδος . Ἡ μὲν αἴσθησις ὁμολογουμένως οὐκ ἔστιν αὐτά , ἀλλὰ τὰ εἴδη αὐτῶν , ἐπειδὴ πᾶν τὸ αἰσθητὸν μεριστόν , ἀμέριστος δὲ οὐσία οὐδαμῶς αἰσθητή · διὸ ἕτερον ἐπὶ τούτων αὐτό τε καὶ τὸ εἶναι αὐτῷ , ὡς σαφῶς ταῦτα καὶ παρὰ τῷ φιλοσόφῳ διώρισται . ἐπὶ δὲ τῶν ἐπιστητῶν ἤτοι τῶν νοητῶν , ἐὰν μὲν ᾖ σύνθετος ἡ οὐσία ἡ ἐπιστητή , οὐκ ἔσται αὐτὴ ἐν τῇ ἐπιστήμῃ , ἀλλὰ τὸ εἶδος αὐτῆς κατὰ γὰρ ἰὰ εἴδη πᾶσα γνῶσις ἀφώρισται καὶ οὐ κατὰ τὰ εἰδοποιούμενα ) · ἐὰν δὲ αὐτὰ τὰ εἴδη ᾖ ἐπιστητά , κἄν τε τὰ φυσικὰ κἄν τε αἱ ἄυλοι οὐσίαι , ὡς αὐτή τε ἡ ψυχὴ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς κρείττω , οὐχ ἕτερον αὐτό τε καὶ τὸ εἶναι αὐτῷ , καὶ ἡ ἐπιστήμη , κατὰ τὸ εἶναι τῶν πραγμάτων γινομένη , ὥσπερ καὶ ἡ αἴσθησις καὶ πᾶσα γνῶσις , ἐπειδὴ τοῖς πράγμασι τούτοις ταὐτὸν καὶ τὸ εἶναι αὐτῶν , ἔσται οὐ μόνον ἡ αὐτὴ τοῖς εἴδεσιν ἀλλὰ καὶ αὐτοῖς . διὸ ἐπὶ μὲν τῆς αἰσθήσεως σαφῶς διακέκριται , διότι κατὰ τὰ εἴδη τὰ ἔξω γινώσκει , οὐ μὴν καὶ αὐτὰ τὰ ἐν αὐτῇ · οὐκέτι δὲ καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιστήμης . ποτὲ μὲν γὰρ ἕξει τὰ εἴδη αὐτῶν ἐπὶ τῆς τῶν εἰδοπεποιημένων γνώσεως , ποτὲ δὲ αὐτὰ ἐπὶ τῆς τῶν ἀμερίστων θεωρίας , ἐν οἷς ταὐτὸν αὐτό τε καὶ τὸ εἶναι αὐτῷ . ἡ γὰρ ἐπιστήμη κἄν τῶν ἔξωθεν ᾖ κατὰ τὰ ἐν αὐτῇ εἴδη , ἀλλὰ καὶ αὐτὰ θεᾶται τὰ ἐν αὐτῇ . τοσοῦτον δὲ ἐπιστήσαντες ἐπὶ τὰ ἑξῆς ἴωμεν , ὡς ἡ ἐπιστήμη διττὴ οὖσα , ἡ μὲν τοῦ ἔξω προελθόντος καὶ τελειωθέντος νοῦ , ἡ δὲ ἡ τοῦ οὐσιώδους καὶ τελειοῦντος , αὕτη μὲν ἡνωμένως τοῖς εἴδεσι συνάπτεται , ἐκείνη δὲ μετά τινος ἑτερότητος , καὶ ἑκατέρα μὲν δυνάμει ποιὲ γίνεται , ἀλλ’ ἡ μὲν τελειωτικὴ οὐ διαστρεφομένου ποτὲ τοῦ προιόντος , ἀλλὰ καὶ πεδουμένου κατὰ τὸν Πλάτωνα , ἡ δὲ ἑτέρα καὶ ὡς διαστρεφομένου τοῦ προἰόντος , καὶ ὡς δεομένη αὐτὴ πάντως τοῦ κρείττονος εἰς τελείωσιν . p . 432 a 1 Ὥστε ἡ ψυχὴ ὥσπερ ἡ χείρ ἐστι · καὶ γὰρ ἡ χεὶρ ὄργανόν ἐστιν ὀργάνων , καὶ ὁ νοῦς εἶδος εἰδῶν καὶ ἡ αἴσθησις εἶδος αἰσθητῶν . Tὴν διαγνωστικὴν τῆς λογικῆς ψυχῆς δύναμιν μέσην ἐπιδεῖξαι διὰ τούτων βούλεται τῶν τε πρώτων γινωσκομένων εἰδῶν καὶ τῶν ἐσχάτων μὲν γινωσκομένων , οὐκέτι δὲ τούτων ὄντων εἰδῶν οὐδὲ κατ’ οὐσίαν ἀλλὰ κατά τινα συμβεβηκότα γινωσκομένων . καὶ πρὸς τὴν τῆς μεσότητος σαφήνειαν εἰκόνι χρῆται τῇ χειρὶ ὡς ὀργάνῳ ὀργάνων , οὐ καθὸ ὄργανον τὴν χεῖρα ἀφομοιῶν τῇ ψυχῇ ( οὐ γὰρ καὶ ὁ νοῦς καὶ ἡ αἴσθησις ὡς ὄργανά ἐστι γνωστικά ) , ἀλλὰ καθὸ μέσον ἐστὶν ὄργανον , ἵνα ᾖ ὁ λόγος , ὅτι ὅπερ ἐν ὀργάνοις ἐστὶν ἡ χείρ , | μέση οὖσα τῶν τε χρωμένων αὐτῇ καὶ τῶν οἷς χρῆται , τοῦτο ἐν τοῖς γνωστικοῖς ἡ ψυχὴ ὡς μέση γινώσκουσα τά τε πρῶτα καὶ τὰ ἔσχατα γνωστά . ἡ μὲν οὖν χεὶρ τοῦ τεχνίτου , ὑπὸ τῆς ψυχῆς κινουμένου καὶ ὄντος ἐκείνης ὀργάνο·υ , καὶ αὐτὴ ἐκείνου τυγχάνει οὖσα ὄργανον καὶ χρῆται καὶ αὐτὴ ἑτέρῳ ὀργάνῳ , τῷ πελέκει φέρε πρὸς τομήν . καὶ διὰ τοῦτο καλῶς εἴρηται ὄργανον τῶν χρωμένων ὀργάνων αὐτῇ , τῶν δὲ ὡς ὑπηρετούντων . ἡ δὲ ψυχὴ οὐχ ὡς ὄργανον , ὡς εἴρηται , ἀλλ’ ὡς γνωστικὴ μέση τῶν τε ἀρίστων γνωστῶν , οἷα τὰ νοητά , εἰς ἃ καὶ αὐτὰ ἀνατείνεται τῇ θεωρίᾳ , καὶ τῶν ἐσχάτων , οἷα τὰ αἰσθητά , ὧν καὶ αὐτῶν κατὰ τὴν ἐσχάτην ἑαυτῆς ἀντιλαμβάνεται γνῶσιν , κατὰ τὴν αἴσθησιν . καὶ πρὸς τὰ τοιαῦτα ἑκατέρωθεν αὐτῆς γνωστὰ ἡ μεσότης τῆς ψυχῆς εἴληπται γνώσεως · τὰ γὰρ ἐν αὐτῇ θεᾶται εἴδη οὐχ ὡς μέση ἔτι , εἰ μὴ ἄρα κἀνταῦθα ὡς μέση , ᾗ τὸ γνωστικὸν τοῦ γνωστοῦ ὑφεῖται ὡς τοῦ τέλους τὸ πρὸς τὸ τέλος ἱέμενον . καὶ ταύτῃ δυνατὸν ἀκούειν τὴν ψυχήν , οὐχ ὅτι τὸ γνωστικὸν αὐτῆς μόνον τῶν ἄκρων γνωστῶν ἐστι μέσον , ἀλλὰ καὶ τὸ γνωστὸν αὐτῆς . διὸ καὶ οὐχ ἀπλῶς ἡ γνῶσις αὐτῆς , ἀλλ’ ἡ ψυχὴ μέση εἴρηται τῶν εἰδῶν καὶ εἶδος εἰδῶν καὶ εἶδος αἰσθητῶν , ἅπερ ἅπαντα τοῦ γνωστοῦ ἦν δηλωτικά καὶ γὰρ τὸ εἶδος καὶ τὰ εἴδη καὶ τὰ αἰσθητὰ τῶν γνωστῶν σημαντικά ) , ὥσπερ ὁ νοῦς καὶ ἡ αἴσθησις τῶν γνωστικῶν . ἀλλ’ εἰ καὶ κατ’ αὐτὸν ἡ ψυχὴ πάντα ἐστὶ τὰ ὄντα τρόπον τινά , τίνι διοίσει τῆς Ἐμπεδοκλέους ὑποθέσεως , τῆς ἐκ τῶν στοιχείων αὐτὴν καὶ τῶν ὄντων ὑφιστώσης , ἵνα τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον γινώσκῃ , ἧς πολὺς ἦν αὐτὸς κατήγορος ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ ; ἢ καὶ ἐν ἐκείνοις ἐλέγομεν , ὡς ἐμέμφετο τῷ αὐτὰ τὰ πρῶτα ἢ τὰ ἔσχατα ἐν τῇ ψυχῇ δοκοῦντι λόγῳ ὑποτίθεσθαι , ἀλλ’ οὐχὶ τῷ τὴν μεσότητα τῆς ψυχῆς τοιαύτην ἀφοριζομένῳ , ὁποία πρὸς ἅπαντα κοινωνεῖν , οὐχ ὡς ἐκεῖνα οὖσαν , ἀλλ’ ὡς κατὰ τὴν ἰδίαν ὑπόστασιν λογικαῖς ἰδιότησιν μίαν ἅμα καὶ πεπληθυσμένην ὑπάρχουσαν , καθ’ ὅλην τε ὁμοῦ καὶ κατὰ τὴν οἰκείαν ἑκάστῳ γνωστικῶς συναρμοζομένην . ἐφιστάνει δὲ ὁ Πλούταρχος , ὅπως ἀνωτέρω τὴν ψυχὴν εἰπὼν δεκτικὴν τῶν εἰδῶν , καὶ οὐ πᾶσαν τοιαύτην ἀποφηνάμενος , ἀλλὰ μόνην τὴν νοητικήν , νῦν καὶ τὴν αἴσθησιν ἔφη τὰ _ εἴδη τῶν αἰσθητῶν εἶναι ἢ δυνάμει ἢ ἐνεργείᾳ . καὶ λύει ὅτι νοητικὴν καὶ ἐν ἐκείνοις πᾶσαν ὁμοῦ τὴν λογικὴν ψυχήν , τήν τε νοερὰν καὶ τὴν αἰσθητικὴν νοητικὴν ἔφη , ἵνα συμφωνῇ τοῖς ἐνταῦθα λεγομένοις , ὅτι οὐ κατὰ τὸν νοῦν μόνον , ἀλλὰ καὶ κτὰ τὴν αἴσθησιν τὰ εἴδη δέχεται . ἡμεῖς δὲ καὶ ἐν ἐκείνοις ἐπεσημηνάμεθα , ὅτι τῷ τῶν εἰδῶν ὀνόματι κυριώτερον τότε ἐπὶ τῶν οὐσιῶν ἐχρῆτο . τὰ γὰρ τῶν συμβεβηκότων ἢ οὐ κλητέον εἴδη φησὶν ἐν τῷ Z τῆς Μετὰ τὰ φυσικά , ἢ ἕτερον τρόπον καὶ ὑφειμένον . καὶ ἴσως οὐχ ἀπλῶς εἴδη ἀλλὰ τὸ ὅλον συμβεβηκότα εἴδη ῥητέον , ὥσπερ καὶ νῦν αἰσθητῶν εἴδη ἔφη τὰ ἐν τῇ αἰσθήσει , τουτέστι συμβεβηκότα · τοιαῦτα γὰρ τὰ αἰσθητὰ ᾗ αἰσθητά , τὰ δὲ ἐπιστητὰ ἀπλῶς εἴδη ὀνομάζει ὡς οὐσίας . p . 432 a 3 ἐπεὶ δὲ οὕτω πρᾶγμα οὐδέν ἐστι παρὰ τὰ μεγέθη , ὡς δοκεῖ , τὰ αἰσθητὰ κεχωρισμένον , ἐν τοῖς εἴδεσι τοῖς αἰσθητοῖς τὰ νοητά ἐστι , τά τε ἐν ἀφαιρέσει λεγόμενα καὶ ὅσα τῶν αἰσθητῶν ἕξεις καὶ πάθη . καὶ διὰ τοῦτο οὔτε μὴ αἰσθανόμενος μηδὲν οὐδὲν ἄν μάθοι οὐδὲ ξυνείη · ὅταν τε θεωρῇ , ἀνάγκη ἅμα φάντασμά τι θεωρεῖν · τὰ γὰρ φαντάσματα ὥσπερ αἰσθήματά ἐστι , πλὴν ἄνευ ὕλης . Ὅπερ ἡμεῖς καθ’ ἕκαστον ἐπεσημηνάμεθα , ὁπότε τὸν νοῦν ἔλεγεν ἐν τοῖς φανταστοῖς τὰ εἴδη θεωρεῖν , ὅτι οὐχ ἀπλῶς πάντα νοῦν ἐβούλετο , ἀλλ’ ἢ τὸν πρακτικὸν ἢ τὸν αἰσθήσει καὶ φαντασίᾳ συμπλεκόμενον , ἵνα τῶν αἰσθητῶν καὶ φανταστῶν , ἅττα ποτέ ἐστιν , ἀντιλάβηται , οὕτω νῦν αὐτὸς κοινῷ λόγῳ ἀφορίζεται . καὶ οὗτος ὁ σκοπὸς τῶν προκειμένων ῥητῶν δι - δάξαι , ἐπὶ τίνων ὁ νοῦς τῇ φαντασίᾳ χρῆται συνεργῷ . καὶ οὐκ ἄνευ αὐτῆς γὰρ γινώσκει ἐπὶ τῆς αὐτῶν τῶν αἰσθητῶν ἢ φανταστῶν γνώσεως , εἴτε ὡς πρακτῶν εἴτε καὶ ὡς γνωστῶν μόνως · μερικῶν γὰρ ὄντων ἐξ ἀνάγκης ταῖς συστοίχοις αὐτῶν συνεργοῖς χρῆται γνώσεσιν , ἵνα μὴ ὡς ἔνιοι τῶν Περιπατητικῶν πάντα νοῦν οἰηθῶμεν αὐτὸν λέγειν μὴ ἄνευ φαντασίας ἐνεργεῖν . τί γὰρ δὴ καί φησιν ; ἐν τοῖς αἰσθητοῖς δοκεῖν λέγει μηδὲν εἶναι κεχωρισμένον μεγέθους , τουτέστι διαστάσεως · τοιαῦτα γὰρ εἶναι τὰ αἰσθητά , οὐ κεχωρισμένα διαστάσεως . ταῦτα δὴ οὖν εἰς τὴν τῶν συμβεβηκότων ἐκπίπτοντα φύσιν , ἅτε σὺν τῇ διαστάσει ἀχωρίστως ὑφιστάμενα , ποσῷ οὔσῃ καὶ συμβεβηκότι . ἐν τοῖς εἴδεσι τοῖς αἰσθητοῖς τὰ νοητά ἐστιν , εἴδη μὲν καλῶν αἰσθητὰ τὸ ὅλον τοῦτο τὰ ἐν αὐτῇ τῇ αἰσθήσει καὶ τῇ φαντασίᾳ τῶν αἰσθητῶν ὄντα εἴδη , νοητὰ δὲ τὰ τοῦ νοῦ νοήματα · οὐδὲν ἄλλο λέγων ἢ ὅπερ καὶ πρότερον ἔφη , ὡς ὁ νοῦς τὰ εἴδη ἐν τοῖς αἰσθητοῖς καὶ φανταστοῖς νοεῖ , οὐχ ἀπλῶς ἅπαντα ( οὐ γὰρ καὶ ἆ ἄυλα ) , ἀλλ’ , ὥσπερ νῦν ἐναργῶς προστίθησι , τά τε ἐν ἀφαιρέσει λεγόμενα καὶ ὅσα τῶν αἰσθητῶν ἕξεις καὶ πάθη . ὧν τὰ μὲν ἐν ἀφαιρέσει τῶν μαθηματικῶν δηλωτικά , αἱ δὲ ἕξεις τῶν κατὰ τὸ πρῶιον καὶ τέταρτον εἶδος ποιοτήτων , οἷον ὑγείας σχημάτων μορφῶν , τὰ δὲ πάθη τῶν παθητικῶν ποιοτήτων . ὁ γὰρ ταῦτα νοῶν νοῦς , ὡς εἴρηται , συνεργοῖς τῇ τε αἰσθήσει καὶ τῇ φαντασίᾳ χρῆται . τούτων οὖν ἄνευ αἰσθήσεως οὐχ οἷόν τε τὴν ἡμετέραν ψυχήν , ἅπαξ ὅλην ἔξω ῥυεῖσαν καὶ οὐκέτι · ἰσχύουσαν ὡς 1 ἐξ αἰτίας αὐτὰ αἱρεῖν , ἀλλ’ ἀνάγκη δι’ αἰσθήσεως ἀντιλαμβάνεσθαι , ὡς , ὅταν ἐλλείπῃ τις αἴσθησις ( οὐ γὰρ παντελῶς ἀναίσθητον ὑποτίθεταί τινα , ἐπεὶ οὐδὲ γινώσκειν ὁ τοιοῦτος οἷός τε , ἀλλὰ τὸν πῇ ἀναίσθητον ) , οὐδὲ γινώσκειν τι τὸν τοιοῦτον δυνατόν , ὧν ἡ αἴσθησις ἐλλείπει · καὶ ἐν τῇ κατ’ ἐνέργειαν αὐτῶν γνώσει κἄν μὴ αὐτῶν τῶν αἰσθητῶν , ἀλλὰ τῶν ἀπ’ αὐτῶν ἐγγενομένων τῇ φαντασίᾳ τύπων ἔχεται . καὶ τοῦτο δηλοῖ τὸ ἐξ ἀνάγκης φάντασμά τι αὐτὸν θεωρεῖν . ἐν δὲ τῇ λέξει ἀσαφέστερόν πὼς ἐχούσῃ τῇ ἐπεὶ δὲ οὕτω πρᾶγμα οὐδέν ἐστι παρὰ τὰ μεγέθη , ὡς δοκεῖ τὰ αἰσθητὰ κεχωρισμένον μεταθετέον τὸ κεχωρισμένον , ἵνα σαφέστερον τὸ λεγόμενον γένηται · ἐπεὶ δὲ οὕτω πρᾶγμα οὐδέν ἐστι παρὰ τὰ μεγέθη κεχωρισμένον . οἷς ἐπακτέον τὸ ὡς δοκεῖ τὰ αἰσθητά , καὶ νοητέον οὐχ ὡς τοῦ κεχωρισμένου τῶν μεγεθῶν τὰ αἰσθητὰ εἰλῆφθαι παραδείγματα , ἀλλὰ τοῦ ἐναντίου τοῦ ἀχωρίστου . καὶ δεῖ μετὰ τὸ κεχωρισμένον μικρόν , ὡς ἡμεῖς μετατεθείκαμεν , διαναπαύσαντας ἐπαγαγεῖν τὸ ὡς δοκεῖ τὰ αἰσθητά , ἵνα μὴ πρὸς τὸ κεχωρισμένον , ἀλλὰ πρὸς τὸ προειρημένον τὸ μηδὲν εἶναι παρὰ τὰ μεγέθη ἀκούηται · τὰ γὰρ αἰσθητὰ πάντως , ὡς εἴρηται , ἐν διαστάσει . τὸ δὲ δοκεῖν πρόσκειται , ὡς καὶ ὁ Ἀλέξανδρος ἐπέστησεν , ὡς μὲν αὐτὸς ἐξηγεῖται , διὰ τὰ κινητὰ τοῦ οὐρανοῦ εἴδη , χωριστὰ ὄντα , οἶμαι δὲ οὐ δι’ ἐκεῖνα μόνον , ἀλλὰ καὶ δι’ αὐτὰ τὰ φυσικὰ τῶν γενητῶν εἴδη · καὶ γὰρ ἐκεῖνα χωριστὰ εἶναι λέγει ἐν τῷ Β τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως , καθ’ ὅσον οὐ δεῖται πρὸς τὸ εἶναι διαστάσεως ἢ ὅλως τῶν συμβεβηκότων , τοὐναντίον δὲ τῷ ἑαυτῶν εἶναι καὶ ἐκείνοις τὴν περὶ αὐτὰ καὶ τὰς συνθέτους οὐσίας ὁποιανοῦν δίδωσιν ὕπαρξιν . καλοῦμεν δὲ αἰσθητὰ κυρίως μὲν καὶ ὡς αἰσθητὰ τὰ τῇ αἰσθήσει ὑποπίπτοντα , ἅπερ ἦν τὰ συμβεβηκότα , πολλάκις δὲ καὶ αὐτὰς τὰς εἰδητικὰς * * αἰσθητὰς προσαγορεύομεν ἀπὸ τῶν συμβεβηκότων , ὥσπερ τὸν Γληνὸν σημαίνειν ἐθέλοντες ἀπὸ τοῦ ἰατροῦ δηλοῦμεν καὶ ἀπὸ τοῦ σιμοῦ ἢ φαλακροῦ τὸν Σωκράτην . ἔσχεν οὖν χώραν διὰ ταῦτα τὸ δοκεῖν . ἐὰν μὲν γὰρ τὰ αἰσθητὰ ὡς αἰσθητὰ λαμβάνηται , οὐδέν ἐστι τῷ ὄντι παρὰ τὰ μεγέθη ἤτοι τὰς διαστάσεις τῶν αἰσθητῶν · ἐὰν δὲ ἐπὶ τῶν φυσικῶν οὐσιῶν φέρηται τὸ τοῦ αἰσθητοῦ ὄνομα , οὐκ ἀληθῶς , ἀλλὰ δοκεῖ μόνον μηδὲν αἰσθητὸν εἶναι κεχωρισμένον μεγέθους . ὡς οὖν ἐπὶ ὑποθέσει τῇ μηδὲν εἶναι αἰσθητὸν κεχωρισμένον μεγέθους ἐν τοῖς εἴδεσι τοῖς αἰσθητοῖς , τουτέστι τοῖς ἐν τῇ αἰσθήσει τῶν αἰσθητῶν πραγμάτων εἰλημμένοις , ὁ γινώσκων νοῦς τὰ περὶ τούτων νοήματα ἐπερείδει , ἤγουν τοῖς ἀπὸ τῶν εἰδῶν τούτων ἐγγενομένοις τῇ φαντασίᾳ τύποις . καὶ ὅπερ διὰ τοῦ δοκεῖν πρότερον ἐνεδείξατο , ἐναργέστερον νῦν σαφηνίζει ἀφορίζων , τίνα κατὰ ἀλήθειαν αἰσθητά , ἃ οὐκ ἔστι παρὰ τὰ μεγέθη ὧν καὶ τὰ νοητὰ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς καὶ φανταστοῖς ἐστιν εἴδεσι · τὰ γὰρ ἐν ἀφαιρέσει λεγόμενα , καὶ ὅσα τῶν αἰσθητῶν ἕξεις καὶ πάθη . καὶ ἡ τούτων γνῶσις τῷ νῷ οὕτ’ ἄν τὴν ἀρχὴν ἐγγένοιτο ἄνευ αἰσθήσεως , οὔτε ὅλως ὁποτεοῦν ξύνεσις αὐτῶν ὑπάρξει ἐν τῷ νῷ μὴ τοῖς τοιούτοις χρωμένῳ εἴδεσι , τὴν μὲν ἀρχὴν πάντως τῶν ἐν τῇ αἰσθήσει εἰδῶν δεομένῳ , ἐπειδὴ ἀπ’ ἐκείνων καὶ οἱ ἐν τῇ φαντασίᾳ ἐγγίνονται τύποι , ἐν δὲ ταῖς ὕστερον περὶ αὐτῶν · νοήσεσιν ἀρκουμένῳ ἐνίοτε καὶ τοῖς φανταστοῖς . τοσοῦτον γὰρ τὸ φάντασμα τοῦ αἰσθητοῦ διενήνοχεν , ὅτι τοῦτο μὲν περὶ μεριστήν ἐστι τὴν φυσικὴν οὐσίαν , ἣν ὕλην προσαγορεύει νῦν , ἀλλ’ οὐχὶ τὴν τοῖς γενητοῖς ἐσχάτην ὑπεστρωμένην , ἐπειδὴ καὶ τὰ οὐράνια αἰσθητὰ ὄντα ἐν ὕλῃ ἄν εἴη , ὡς νῦν λέγεται , τὸ δὲ φάντασμα συμβεβηκὸς ὂν πάντως μὲν καθ’ αὑτὸ οὐσίᾳ τινὶ ἐπερείδεται , ἀλλ’ οὐ φυσικῇ , ζωτικῇ δέ . καὶ διὰ τοῦτο οὐκ ἐν ὕλῃ λέγεται εἶναι . καὶ γὰρ εἰ ἀχώριστος σωμάτων ἡ φαντασία , ὡς ζωή ἐστι καὶ οὐσία κρείττων σωμάτων , ἀχώριστος αὐτῶν καθάπερ καὶ τὸ ἔνυλον εἶδος τῆς ὕλης . διὸ οὐκ ἐπερειστικῶς αὐτῶν ἐστιν ἀχώριστος , ἀλλὰ μᾶλλον ἀνοχικῶς καὶ συνεκτικῶς . τούτοις προστίθησι τάδε · p . 432a 10 Ἔστι δ’ ἡ φαντασία ἕτερον φάσεως καὶ ἀποφάσεως · συμπλοκὴ γὰρ νοημάτων ἐστὶν τὸ ἀληθὲς ἢ ψεῦδος . Ἄνευ ὕλης εἰπὼν τὴν φαντασίαν εἶδος , καὶ τὴν λογικὴν ἡμῶν ζωὴν ἄυλον , τὸ διάφορον εὐθὺς ἐπήγαγε τῆς φαντασίας πρὸς τὸν λόγον , ἵνα καὶ τὸ ἀχώριστον αὐτῆς σωμάτων ἐνδείξηται . ὁ μὲν γὰρ λόγος ἐν συμπλοκῇ ἢ καταφατικῇ , ἄνθ’ ἧς νῦν ἡ φάσις εἴληπται , ἢ ἀποφατικῇ · διὸ καὶ περὶ τὸ ἀληθὲς καὶ ψεῦδος · ἡ δὲ φαντασία ἐν τοῖς ἀπεστενωμένοις ἁπλοῖς μένει ὡς σωματοειδὴς καὶ οὐκ ἰσχύουσα συνάγειν τὰ ἁπλᾶ ταῦτα , ἵνα καὶ ἕν τι τὸ ἐκ πλειόνων αὐτῶν γινώσκῃ , ἀλλὰ μεριστῶς ἕκαστον μόνον . διὸ καὶ ἄμοιρος ἀληθείας καὶ ψεύδους τῶν κατὰ συμπλοκήν , ἐπεὶ καὶ αὕτη καὶ ἡ αἴσθησις ποτὲ μὲν ἀληθὴς ποτὲ δὲ ψευδὴς κατὰ τὴν οἰκείαν ἢ ἀλλοτρίαν τῶν ἁπλῶν πρὸς τὰ πράγματα συναρμογὴν ἢ ἀναρμοστίαν . πρὸς οὖν διάκρισιν τὴν ἀπὸ τοῦ λόγου τῆς φαντασίας προστέθειται ἥδε ἡ λέξις . δέον δὲ εἰπεῖν συμπλοκὴ γὰρ νοημάτων ἐστὶν ἡ κατάφασις καὶ ἡ ἀπόφασις , τὸ ἀληθὲς ἔφη ἢ ψεῦδος , τὸ ἑπόμενον εἰρηκὼς ἀντὶ τοῦ ἡγουμένου . τῇ γὰρ συμπλοκῇ τὸ ἀληθὲς ἕπεται ἢ ψεῦδος . p . 432a 12 Τὰ δὲ πρῶτά νοήματα τί διοίσει τοῦ μὴ φαντάσματα εἶναι ; ἢ οὐδὲ τἆλλα φαντάσματα , | ἀλλ’ οὐκ ἄνευ φαντασμάτων . Καὶ διὰ τούτων ὡς οὐ πᾶσα νόησις τὴν φαντασίαν ἔχει συνεργοῦσαν διδάσκει · καὶ πρός γε ὅτι οὐδὲ ἡ χρωμένη αὐτῇ ἡ αὐτή ἐστι τῇ φαντασίᾳ , ἀλλ’ ὡς κρείττων ὑφειμένῃ χρῆται . ἐρωτᾷ γὰρ διὰ τί μὴ καὶ τὰ πρῶτα νοήματα ( πρῶτα καλῶν τὰ τῶν οὐσιῶν αὐτῶν γνωστικὰ καὶ μάλιστα τὰ τῶν ἀύλων εἰδῶν ) φαντάσματά ἐστι . καὶ ἀποκρίνεται ὡς οὐδὲ τὰ προειρημένα , ἅπερ ἄλλα ἔφη , τὰ ἐν τοῖς αἰσθητοῖς εἴδεσι καὶ φανταστοῖς ἀποτεινόμενα φαντάσματα τυγχάνει ὄντα , ἀλλὰ κἀκεῖνα ὡς ὑπεστρωμένοις τοῖς φαντάσμασι χρῆται · οὐχ ὅτι καὶ τὰ πρῶτα ὡς ἐκεῖνα , ὥσπερ ὁ Ἀλέξανδρος βούλεται , ἀλλ’ ὅτι ἐκεῖνα μέν , εἰ καὶ μὴ αὐτά ἐστιν ἅπερ τὰ φαντάσματα , χρῆται ὅμως , διὰ τὸ μηδὲ ὅλως νοήματα γίνεσθαι τὰ αἰσθητὰ ἢ φανταστὰ ἄνευ τῆς περὶ τὰ ἔσχατα ἐνεργείας τοῦ νοῦ ( σὺν γὰρ ταῖς συστοίχοις αὐτῶν γνώσεσι γνωρίζει τὰ μεριστὰ καὶ αἰσθητά ) , τὰ μέντοι πρῶτα νοήματα οὐδὲ χρῆται ὅλως οὐδὲ εἰς τὰ ἔξω πρώτιστα ῥέπει , ἐν τῇ χωρισθείσῃ δὲ ζωῇ ἀναφαίνεται . καὶ σκόπει ὡς διὰ μέσων τοῦ τε πρακτικοῦ νοῦ καὶ τοῦ θεωρητικοῦ τὸν ἐξ ἀφαιρέσεως καὶ τῶν αἰσθητῶν ὡς αἰσθητῶν ἐνδειξάμενος , καὶ τὸν τὰς οὐσίας τὰς φυσικὰς καὶ τὰ τούτων εἴδη καὶ τὸν τὰ ἐν αὐτῇ τῇ ψυχῇ θεωροῦντα , οἷος ὁ ἐπιστημονικὸς ἦν , ἀνέδραμεν εἰς τὸν ἀκρότατον αὐτῆς τὸν οὐσιώδη νοῦν · ἐν αὐτῷ γὰρ τὰ πρώτιστα νοήματα . καὶ πάλιν τὸ χωριστὸν αὐτῷ ἐμαρτύρησεν , ὡς οὐδ’ ὅλως ἀποκλίνοντι ἢ εἰς αἴσθησιν ἢ εἰς φαντασίαν . συμπερανάμενος δὲ ἐνταῦθα τὸν περὶ τοῦ γνωστικοῦ παντὸς τῆς ψυχῆς λόγον ἐπὶ τὴν κινητικὴν αὐτῆς τῶν σωμάτων μέτεισι δύναμιν , ὡς αὐτὸς διορίζεται ἐν τοῖς ἐφεξῆς ῥητοῖς , ὅτι τε συνεπλήρωσε τὸν περὶ τοὐ κριτικοῦ αὐτῆς λόγον καὶ ὅτι περὶ τοῦ κινητικοῦ διαλήψεται . p . 432a 15 Ἐπεὶ δὲ ἡ ψυχὴ κατὰ δύο ὥρισται δυνάμεις ἡ τῶν ζῴων , τῷ τε κριτικῷ , ὃ διανοίας ἔργον ἐστὶ καὶ αἰσθήσεως , καὶ ἔτι τῷ κινεῖν τὴν κατὰ τόπον κίνησιν , περὶ μὲν αἰσθήσεως καὶ νοῦ διωρίσθω τοσαῦτα , περὶ δὲ τοῦ κινοῦντος , τί ποτέ ἐστι τῆς ψυχῆς , σκεπτέον . Τὰ μὲν ἄλλα σαφῆ , ἐφιστάνειν δὲ χρὴ καὶ νῦν , ὅτι ἣν ἔφη διάνοιαν , ταύτην νῦν καὶ νοῦν εἶπεν , ὡς τὸ τοῦ νοῦ ὄνομα , καθάπερ καὶ πρότερον ἐδείκνυμεν , ἐπὶ πᾶσαν διατείνων τὴν λογικὴν ζωὴν καὶ διὰ τοῦτο ἴσως καὶ ἐπὶ τὴν φαντασίαν , οὐ τὴν τῶν ἀλόγων , ἀλλὰ τὴν ἐν ἀνθρώποις , τουτέστι τὸ ὅλον τοῦτο λογικὴν φαντασίαν , ἣν καὶ ὁ Θεόφραστος ἐν τοῖς ἰδίοις Φυσικοῖς ἀπορεῖ , πότερον λογικὴν ἢ ἄλογον θετέον . ζητεῖ δὲ ἐφεξῆς , ποῦ ποτέ ἐστιν ἡ κινητικὴ τῆς ψυχῆς τῶν σωμάτων κατὰ τόπον δύναμις , πότερον ἐν ὅλῃ τῇ ψυχῇ ἢ ἔν τινι αὐτῆς μορίῳ ἀφωρισμένως . εἰ δὲ μόριον καλεῖ ἐπὶ ψυχῆς , καίτοι ἐν τοῖς πρώτοις ἀπειπάμενος ὡς μὴ μεριστὴς οὔσης , ἀλλὰ δυνάμεις , ἃς οἱ ἄλλοι λέγουσι μόρια , οὐ θαυμαστόν . οἶδε γὰρ ὡς ἐπὶ τῶν ἀύλων πραγμάτων οὐκ ἔστι δύναμις ἀνούσιος . διό , ὡς πολυδύναμος , οὕτω καὶ πολυούσιος ἡ ψυχή , οὐ διεσπασμένον ἔχουσα τὸ πλῆθος τῶν οὐσιῶν ( τούτῳ γὰρ ἀντερεῖ ) , ἀλλὰ καθ’ ἕνωσιν , μείζονος οὔσης τῆς ἐν ταῖς οὐσίαις ἑνώσεως ἢ τῆς ἐν ταῖς δυνάμεσιν , ὅσῳ κρείττων οὐσία δυνάμεως . καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἐναργέστερον τῇ ψυχῇ ἀποδίδωσι τὸ πολυδύναμον , ἐνδείκνυται δὲ ὅτι καὶ πολυούσιος καθ’ ἕνωσιν , ὡς εἴρηται , διὰ τοῦ καὶ μόρια λέγειν . p . 432a19 Πότερον ἕν τι μόριον αὐτῆς χωριστὸν ὂν ἢ μεγέθει ἢ λόγῳ , ἢ πᾶσα ἡ ψυχή , κἄν εἰ μόριόν τι , πότερον ἴδιόν τι παρὰ τὰ εἰωθότα λέγεσθαι καὶ τὰ εἰρημένα , ἢ τούτων ἕν τι . Εἰπὼν μόριον προσέθηκε χωριστὸν ὂν ἢ μεγέθει ἢ λόγῳ , ὡς τῶν μὲν ἄλλων δοκούντων διεσπασμένα ἀπ’ ἀλλήλων τίθεσθαι τὰ τῆς ψυχῆς μόρια , αὐτὸς δὲ τῷ λόγῳ μόνον αὐτῶν τὸ κεχωρισμένον ἀπ’ ἀλλήλων ἐπιθεωρῶν , τῆς μὲν κατὰ τὴν ἰδιότητα πρὸς ἄλληλα διαφορᾶς σημαντικὸν τὸν λόγον λαβών , τῆς δὲ διεσπασμένης οὐσίας τὸ μέγεθος , ἐπειδὴ καὶ πέφυκεν οὕτω διαιρεῖσθαι τὸ μέγεθος , ὡς καὶ διεσπάσθαι ἀπ’ ἀλλήλων τὰ τέως συνεχῆ ὄντα μόρια . καὶ γὰρ ἐν τῷ εἶναι συνεχῆ ἄλλο ἀλλαχοῦ κεῖται πρῶτον ἢ μέσον ἢ ἔσχατον , ὅς ἐστι τοπικὸς μερισμός , οὐδεμιᾶς ἀσωμάτου οὐσίας ἐν τόπῳ οὔσης . διὸ τὰ ἐκείνης μόρια ὅλα δι’ ὅλων βέβηκεν . καὶ οὐ διὰ τοῦτο πάντως , ὡς καὶ ἐν τοῖς πρώτοις ἐπεσημηνάμεθα , μίαν τίθεται καὶ χωρισθεῖσαν τὴν ὅλην ἡμῶν ψυχήν , ὡς καὶ τὴν φυτικὴν καὶ τὴν αἰσθητικὴν καὶ ὅλως τὴν ἄλογον καλουμένην περιφέρουσαν ( οὐ γὰρ ἄν ἔτι παντελῶς ἐχωρίζετο ) , ἀλλ’ ὥσπερ ἐν τῷ γενεσιουργῷ τούτῳ βίῳ τῷ ὀστρεΐνῳ τούτῳ συμπλέκεται σώματι , οὕτω πολὺ πρότερον καὶ ταῖς σωματοειδέσι ζωαῖς , ὅτε μηκέτι ζῇ χωριστῶς . νῦν οὖν ἡ ὅλη μία ἀξιοῦται παρὰ τῷ Ἀριστοτέλει εἶναι , ἀλλ’ οὐκ ἀεί . ζητεῖ τοίνυν , εἴτε ἕν τι ἐστὶν αὐτῆς μόριον τὸ κινητικὸν τῶν σωμάτων , εἴτε ἡ ὅλη ὡς κατὰ πᾶσαν ἑαυτῆς δύναμιν οὖσα κινητική · καὶ εἰ μὴ ἡ ὅλη ἀλλὰ ἕν τι αὐτῆς μόριον , πότερον ἕν τι τῶν εἰρημένων , οἷον τὸ ὀρεκτικὸν ἢ φανταστικὸν ἢ αἰσθητικὸν ἢ λογιστικόν , ἢ ἄλλο τι παρὰ τὰ εἰρημένα , ἃ καὶ θρυλεῖσθαι εἴωθεν . δοκεῖ γὰρ ὁ Πλάτων’ εἰς τρία διαιρῶν τὴν ψυχήν , εἰς λόγον θυμὸν καὶ ὄρεξιν , μόνα διαιρεῖν καὶ μόνα παραδιδόναι τὸ λογιστικὸν καὶ μετὰ γνώσεως ἀλόγου ὀρεκτικόν · ὁμοίως δὲ καὶ οἱ εἰς δύο , εἴς τε τὸ λογικὸν καὶ τὸ ἄλογον , αὐτὴν διαιροῦντες . καὶ ταῦτά ἐστι τὰ εἰωθότα λέγεσθαι . ἐν δὲ τοῖς πρώτοις εἴρηται καὶ ἡ αἰτία , | δι’ ἣν ἅπαντες δύο τούτοις μάλιστα χαρακτηρίζουσι τὴν ψυχήν , τῷ τε κριτικῷ καὶ τῷ κινητικῷ τῶν σωμάτων · διότι , Πλατωνικῶς εἰπεῖν , οὐ μόνον ἐστὶν αὐτόζως , ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄλλοις ὅσα κινεῖται πηγὴ καὶ ἀρχή ἐστι κινήσεως , ταύτην μὲν ἔχουσα τὴν δύναμιν ὡς σωμάτων αἰτία , οὐ μόνον εἰδητικῶς ὡς ζώντων , ἀλλὰ καὶ ποιητικῶς καὶ τελικῶς , καθάπερ αὐτὸς ἐν τῷ πρώτῳ τῆσδε τῆς πραγματείας ἠξίωσεν , τὴν δὲ κριτικὴν καὶ καθ’ ἑαυτήν . p . 432a 22 Ἔχει δὲ ἀπορίαν εὐθέως , πῶς τε δεῖ λέγειν μόρια ψυχῆς καὶ ποσα . Ὁ μόρια λέγων πολλὰς δηλονότι λέγει οὐσίας · τὰ γὰρ μέρη τῶν οὐσιῶν οὐσίαι καὶ αὗται , ὡς ἐν Κατηγορίαις ἠξίωσε . τοῦτο δὴ τὸ πλῆθος ὅτι μὲν ἑνός τινός ἐστι τοῦ ὅλου ἐναργές ( μέρια γάρ ἐστιν , ἕως ἄν μὴ διῃρημένα ᾖ ἀπ’ ἀλλήλων ) , ἀλλὰ καὶ τοῦ ὅλου ὄντα τὰ μὲν οὕτως ἐστὶν ὡς τὰ τοῦ συνεχοῦς , ὡδὶ καὶ ὡδὶ κείμενα καὶ μεμερισμένα τοπικῶς , τὰ δὲ τὸν τοῖς ἀσωμάτοις προσήκοντα τρόπον ἑκάστου ἐν πᾶσιν ὄντος , καὶ οὐδαμῶς τόπῳ διειργόμενα , καθάπερ καὶ ἐπ’ αὐτῶν τῶν φυσικῶν εἰδῶν τὸ θερμὸν φέρε τοῦ πυρὸς τοῦ κούφου διορίζομεν οὐ τοπικῶς αὐτὰ διιστῶντες , ἀλλὰ κατὰ τὴν ἰδιότητα · ἑκάτερον γάρ , ἔνθα καὶ τὸ λοιπόν . σαφῶς δὴ ὁ Ἀριστοτέλης τὴν μὲν τοιαύτην τῶν τῆς ψυχῆς μορίων λεγομένων ἑτερότητα προσίεται πολλαχοῦ , τῷ εἶναι καὶ τῷ λόγῳ διαφέρειν αὐτὰ ἀλλήλων ἀποφαινόμενος · οὐκ ἀξιῶν δὲ ὅμως κεχωρισμένα ἀπ’ ἀλλήλων αὐτὰ θεωρεῖν οὐδὲ διεσπασμένα , τὸν μερισμὸν ἀπ’ αὐτῶν ἀναίνεται τὸν τοῖς σώμασι καὶ ὅλως τοῖς συνεχέσι προσήκοντα , τοπικὸν ὄντα , ὡς ἔφαμεν . οὐ δὴ οὖν πρὸς τὸ πλῆθος τῶν μορίων τῆς ψυχῆς ἀπλῶς μάχεται ( ὁμολογεῖ γὰρ τῷ λόγῳ εἶναι πολλά ) . ἀλλὰ πρὸς τὸ διεσπασμένον καὶ τοπικῶς μεμερισμένον . κεκίνηκε δὲ ὅλως τὸν περὶ τούτων νῦν λόγον τὸ κινητικὸν αὐτῆς τῶν σωμάτων μόριον εὑρεῖν βουληθείς , προδιακρίνων αὐτὸ δὴ τοῦτο , ὃ καὶ προοιμιάζεται , πῶς ἐπὶ τῆς ψυχῆς τὸ μόριον ἀκούειν χρή , ὅτι οὐ σωματικῶς ἀλλὰ τοῖς ἀσωμάτοις οἰκείως . τὸ μὲν οὖν πῶς τοῦ τρόπου αὐτῷ σημαντικὸν τοῦ σωματοειδοῦς ἢ ἀσωμάτου · τὸ δὲ πόσα δῆλον μὲν ὅτι τοῦ πλήθους , οὐχὶ δὲ τοῦ πάντῃ διῃρημένου , ὡς ἵππος τυχὸν καὶ ξύλον , ἀλλὰ τοὐ μετά τινος ἑνώσεως ἢ ἀμερίστου , ὡς ἐπὶ τοῦ σημείου ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ πέρας ἥνωνται ἀμερίστως , ἢ μεριστῆς , ὡς ἐπὶ τῆς γραμμῆς τὰ μόρια κατὰ συνέχειαν ἡνωμένα . καὶ οὐ μάτην τὸ πόσα προστέθεικεν , ἀλλ’ ἐνδεικνύμενος ὡς τὰ τοῦ συνεχοῦς μόρια ὁτὲ μὲν ὡς συνεχοῦς ἀπλῶς κατὰ τὴν τοπικὴν λέγεται διάστασιν μόρια , ἄνευ τῆς κατὰ τὸν λόγον διαφορᾶς , ὡς ἔχει τὰ τῆς εὐθείας μόρια , ποτὲ δὲ οὐ ταύτῃ μόνον ἀλλὰ καὶ τῷ λόγῳ διαφέροντα ὡς νεῦρον καὶ σάρξ , καὶ ὅτι τὰ ὡς συνεχοῦς μόρια ἄπειρα τυγχάνει ὄντα δυνάμει ( ἐπ’ ἄπειρον γὰρ πᾶν συνεχὲς διαιρετόν ) , τὰ δὲ τῷ λόγῳ διαφέροντα κἄν συνεχοῦς ᾖ μόρια κἀν ἡμῖν ᾖ ἀπερίληπτα , ἀλλ’ οὔτι γε τῇ φύσει . τὸ γὰρ ἐν τῷ νῦν πλῆθος ἄπειρον οὐκ οἶδεν ἡ φύσις , ὡς ἐν τῷ Γ τῆς Φυσικῆς ἀκροάσεως τὴν ὁλότητα καὶ τελειότητα , ἀλλ’ οὐχὶ τὴν ἀπειρίαν τοῖς οὖσιν ἀποδιδοὺς ἐπέδειξεν , ἐν μόνῳ τῷ γίνεσθαι τὸ ἄπειρον θέμενος , καὶ οὐκ ἐν τῷ εἶναι . καλῶς ἄρα καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς εἴρηται τὸ τρόπον γάρ τινα ἄπειρα , διότι , κἄν μήπω ᾖ διακεκριμένον , εἴτε ὡς συνεχοῦς αὐτῆς ἐστι τὰ μόρια , εἴτε ὡς ἀσωμάτου , πάντως μὲν ἔσται πεπερασμένα , ἐπειδὴ οὐχ ὡς συνεχοῦς ἁπλῶς , ἀλλ’ ὡς τῷ λόγῳ διαφέροντα λέγεται , ἡμῖν δὲ ἴσως ἀπερίληπτα διὰ τὸ κατὰ πλείστους τρόπους διαιρεῖσθαι , τῷ χωριστῷ φέρε καὶ τῷ ἀχωρίστῳ , τῷ λογικῷ καὶ ἀλόγῳ , τῷ γνωστικῷ καὶ κινητικῷ , τῷ θεωρητικῷ καὶ ὀρεκτικῷ , καὶ τῷ κατὰ λόγον ὀρεκτικῷ ἢ ἀλογίστως , καὶ τῷ τελειοῦντι κ.αὶ τελειουμένῳ , ἔτι δὲ τῷ αἰσθητικῷ καὶ τῷ ἀναισθήτῳ , καὶ πλείσταις ὅσαις καὶ ἄλλαις διαφοραῖς . τοῦτον οὖν τὸν τρόπον φαίνεται , τῷ ἡμῖν ἀπεριλήπτῳ , ἕως ἂν ἔχωμεν , ὡς νῦν ἔχομεν , ἐνδεέστερον ἢ ὥστε πάσαις ἐπεξεληλυθέναι . οὐ γὰρ ἀρκεῖ οὔτε ἡ εἰς δύο διαίρεσις ἅπαντα τῆς ψυχῆς ἐμφῆναι τὰ μόρια , ἡ εἰς λόγον καὶ τὸ ἄλογον γινομένη , οὔτε ἡ εἰς τρία παρὰ τῷ Πλάτωνι ἐν Πολιτείᾳ , εἰς λόγον καὶ θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν , ἐπεὶ μηδὲ ἐκεῖνος προθέμενος τῆς ὅλης ψυχῆς ποιήσασθαι | διαίρεσιν , ἀλλὰ τὰ ὧν πρὸς πρακτικὴν ἐδεῖτο ζωήν , τὰ τρία μόνα παρείληφεν , ὥσπερ καὶ ὁ Ἀριστοτέλης ἐν τοῖς Ἠθικοῖς , κατὰ τὴν προαίρεσιν ἀφοριζόμενος , τὴν δὲ προαίρεσιν ἐν λόγῳ καὶ ὀρέξει τιθέμενος , οὐχὶ τῇ κατὰ λόγον ἑστώσῃ , ἀλλὰ τῇ ἀλόγῳ · πρὸς γὰρ λόγον ἀντίκειται αὐτῷ ἡ ὄρεξις . κἀκεῖνος οὖν εἰς λόγον καὶ ὄρεξιν φαίνεται διαιρῶν οὐ τὴν ὅλην ψυχὴν ἀλλὰ τὴν πρακτικὴν καὶ ἠθικήν · τοῦτο δὲ καὶ ὁ Πλάτων , πλὴν ὅτι τὴν ἄλογον ὄρεξιν εἰς θυμὸν διεῖλε καὶ ἐπιθυμίαν . καὶ τοῦτο ἀναγκαῖον ἦν τοῖς παιδευτικοῖς ἤθεσι , διὰ τὸ ἐν τῇ τῆς ἐπιθυμίας πρὸς τὸν λόγον ἐναντιώσει τὸν θυμὸν ἀεὶ τῷ λόγῳ παρίστασθαι . ταῦτα μὲν οὖν ὑπὲρ Πλάτωνος ἀπολελογήσθω . σαφὲς δὲ ὅτι μειζόνως τοὐ λόγου τὸ φυτικὸν διέστηκε κατ’ οὐσίαν ἢ τὸ ἄλογον καλούμενον αὐτῆς μόριον . τοῦτο γὰρ κατὰ πλείω τῷ λόγῳ κοινωνεῖ , καὶ ὡς γνωστικόν ( αἰσθητικὸν γὰρ ἢ καὶ φανταστικόν ) καὶ ὡς ὀρεκτικόν ( ὄρεξις γάρ τις καὶ ἡ τοῦ λόγου βούλησις ) καὶ ὡς κινητικὸν κατὰ τόπον σωμάτων · ἐκεῖνο δὲ πᾶσι τούτοις ἀφέστηκε . τὸ δὲ αἰσθητικὸν οὐχ ὡς καὶ αὐτὸ μειζόνως ἀφεστὼς τοῦ λόγου ἢ τὸ θυμοειδὲς καὶ τὸ ἐπιθυμητικὸν μνήμης ἠξίωται , ἀλλ’ ὡς ἀπλῶς ἕτερον ὂν τοῦ ὀρεκτικοῦ . γνώσεως γὰρ ὄνομα ἡ αἴσθησις , θυμὸς δὲ καὶ ἐπιθυμία ὀρέξεων , ἐκ τῆς ὁρμῆς ἐτυμολογούμενα , εἰ καὶ πάντως συνεφέλκεται καὶ τὸ γνωστικόν , ἐπειδὴ μὴ οἷόν τε ἄνευ γνώσεως ὀρέγεσθαι . ὅτι γὰρ τὸ αἰσθητικὸν οὐχ ὡς πλέον ἀφεστὼς εἴληφεν , ἀλλὰ τοὐναντίον ὡς κρεῖττον τοὐ ἀλόγως ὀρεκτικοῦ καὶ μᾶλλον πλησιάζον τῷ λόγῳ , ἐδήλωσεν ἀμφιβάλλων τὸ πότερον ὡς λογικὸν αὐτὸ θετέον ἢ ὡς ἄλογον . καὶ γὰρ πᾶν [ τὸ ] γνωστικόν , ἁπλῶς εἰπεῖν , κρεῖττον τοῦ συστοίχου ἑαυτῷ ὀρεκτικοῦ , ἐκείνου ἀεὶ τῆς γνώσεως δεομένου , ἵνα ὀρεχθῇ · τοῦτο δ’ οὐδὲν ἐκείνου , ἵνα γνῷ . καὶ αὐτὸ μὲν ἰθῦνον φαίνεται κατὰ φύσιν τὴν ὄρεξιν , ἐπειδὴ καὶ τὸ ὀρθῶς ὀρεγόμενον γνῶναι δεῖ πρῶτον τὴν ὀρθότητα , τὸ δὲ ὀρεκτικὸν βιαζόμενον τὴν γνῶσιν , ὅταν αὐτὸ ἡγούμενον καὶ ὁρμῶν , ἐφ’ ἃ μὴ δεῖ , ἀναγκάζῃ τὴν γνῶσιν μηχανήν τινα πρὸς τὴν τούτων ἀντίληψιν ἐπινοεῖν . ἔστι μὲν οὖν καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν , ὡς εἴρηται , πᾶν γνωστικὸν τοῦ συστοίχου αὐτῷ ὀρεκτικοῦ κρεῖττον , διότι καὶ τὸ μὲν πρὸς τοῦ πέρατος , τὸ δὲ πρὸς τοῦ ἀπείρου , ὡς ἐν Φιλήβῳ ἐπιδέδεικται . ἐναργέστερον δὲ τοῦτο φαίνεται ἐπὶ τῆς ἡμετέρας αἰσθήσεως καὶ ἐπὶ τῆς ἀνθρωπίνης ἀλόγου ὀρέξεως · λ·ογικὴ μὲν γὰρ ἑκατέρα ἡ ἐν ἀνθρώπῳ καὶ αἴσθησις καὶ ὄρεξις · καίτοι γὰρ αὕτη λογικὴ οὖσα μεγάλως διαστρέφεται καὶ μειζόνως ἢ ἐν αὐτοῖς τοῖς ἀλόγοις , προσλαβοῦσα τὸ τοῦ λόγου εὐμήχανον καὶ εἰς τὴν ἐσχάτην ἐντεῦθεν ὑποφερομένη κακίαν · ἡ δὲ αἴσθησις διὰ τὸ λογοειδὲς τοὐναντίον ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἀνατεινομένη , ὡς καὶ ἑαυτῆς συναισθάνεσθαι καὶ ἀπομιμεῖσθαι τὴν τοῦ λόγου πρὸς ἑαυτὸν ἐπιστροφήν . ἐδόκει γὰρ ἡμῖν καὶ πρότερον οὐ κοινὸν τοῦτο πάσης εἶναι αἰσθήσεως , τὸ αἰσθάνεσθαι ὅτι αἰσθάνεται , ἀλλὰ μόνης τῆς λογικῆς , μάλιστα μὲν τῆς κοινῆς , ἤδη δὲ καὶ ἑκάστης ἰδίᾳ . τὸ οὖν ἄλογον μάλιστα τῇ ἀλόγῳ ὀρέξει ὁ Ἀριστοτέλης ἀπονείμας , διὰ τὴν ἔξω σφοδρὰν τάσιν οὐ κατέχειν οὐδὲ κυβερνᾶν ἑαυτὴν ἰσχυούσῃ , ὡς κρείττονα τῆς τοιαύτης ἀλογίας τὴν τοιαύτην αἴσθησιν ὁρῶν , μεταξὺ τῆς ἀλόγου ὀρέξεως καὶ τοῦ λόγου τίθεται καὶ ἀμφοτέροις πὼς ἐπικοινωνεῖν , τῷ μὲν διὰ τὸ περατοειδὲς καὶ τὴν εἰς ἀμέριστον συναγωγὴν καὶ τὴν εἰς ἑαυτήν πὼς ἐπιστροφήν , τῇ δὲ δι’ αὐτὴν τὴν σωματοειδῆ οὐσίαν καὶ διὰ τὸ τῶν ἔξω κειμένων εἶναι . περί γε μὴν τοὐ φανταστικοῦ τοσοῦτον καὶ νῦν ὑπομνήσας , ὅτι τῶ εἶναι πάντων ἐστὶ τῶν ἄλλων μορίων ἕτερον , τῷ δὲ ὑποκειμένῳ εἴ τις κεχωρισμένα τοπικῶς ἀκούοι τὰ τῆς ψυχῆς μόρια , ἀπορίαν πολλὴν παρέχεσθαι εἰπών , εἴτε χρὴ καὶ αὐτὸ ἀπὸ πάντων τῶν ἄλλων χωρίζειν , εἴτε καὶ ὡς ταὐτὸν ἑνὶ τῶν ἄλλων τίθεσθαι , ἐπὶ ἄλλας τῆς ψυχῆς μέτεισι δυνάμεις . ἀλλ’ ὅτι μὲν τῷ εἶναι πάντων διαφέρει , ἐκ τῶν ἀνωτέρω περὶ αὐτοῦ πεφιλοσοφημένων ἔχομεν . διὰ τί δὲ ἐπ’ αὐτοῦ ἰδίως ἐπεσημήνατο , ὡς πολλὴν τοῖς τὰ μόρια τοπικῶς χωρίζουσι παρέξει ἀπορίαν , εἴ γε ταὐτὸν εἴη ἑνὶ τῶν ἄλλων τῷ ὑποκειμένῳ δηλαδή ( ὅτι γὰρ τῷ εἶναι διαφέρει καὶ νῦν εἴρηται ) εἴτε πάντων καὶ αὐτό ἐστιν ἕτερον ὡς ἴδιόν τι μόριον μεγέθους ; ἢ διότι πολλὴν μὲν κοινωνίαν πρὸς τὸ αἰσθητικὸν ἐμφαίνει , ἐπειδὴ κατὰ τύπους ἀεὶ μεριστοὺς καὶ τοῖς αἰσθητοῖς ὁμοίους ἐνεργεῖ , καὶ ἐπειδήπερ σωματοειδής ἐστι καὶ ἡ φαντασία γνῶσις , διὰ τοῦτο ταὐτὸν ἄν εἴη τῷ ὑποκειμένῳ τῷ αἰσθητικῷ τὸ φανταστικόν , ὡς καὶ αὐτῷ μᾶλλον ἐδόκει · ἐπειδὴ δὲ οὐκέτι παρόντων ἐδεῖτο τῶν αἰσθητῶν πάντως μετὰ τὴν πρώτην κίνησιν πρὸς τὴν γνωστικὴν αὐτῶν ἐνέργειαν , ἀλλὰ καὶ πολὺ ἔχει τὸ ἐφ’ ἡμῖν , ὅταν αὐτὴν προβάλλειν ἐθέλωμεν , ταύτῃ κοινωνίαν πολλὴν πρὸς τὴν λογικὴν δύναμιν ἐμφαίνει . ἔχει δὲ καὶ τὸ μέσον δόξης τε καὶ αἰσθήσεως , καθ’ ὃ καὶ ὁ Πλάτων’ ἐν συμπλοκῇ τούτων ἀμφοτέρων τὴν φαντασίαν ἐτίθετο ὡς διὰ τὴν μεσότητα πρὸς ἑκατέραν κοινωνοῦσαν . εἰκότως οὖν ἄπορον γίνεται τοῖς μὴ αὐτόθεν πάντα δι’ ἀλλήλων χωρεῖν τὰ μόρια τῆς ψυχῆς βουλομένοις , ἀλλὰ τοπικῶς διιστῶσι , πότερον καὶ τοῦτο ἀπὸ αἰσθήσεως τε καὶ δόξης διέστηκεν , ἢ ὁποτερῳοῦν αὐτῶν τῷ ὑποκειμένῳ ταὐτὸν τυγχάνει ὄν . τὸ γὰρ ὀρεκτικὸν ἐναργῶς τῷ λόγῳ ἐστὶν ἕτερον , ὡς καὶ ἡ ἐνέργεια αὐτοῦ δηλοῖ καὶ ἡ τῶν ἐνεργειῶν ἀποδοτικὴ δύναμις · διὸ καὶ | πρόσκειται τῷ λόγῳ ἡ δύναμις . οὔτε γὰρ τῷ γνωστικῷ ταὐτόν , οὐκ ὂν κριτικὸν ᾗ ὀρεκτικόν , οὔτε τῷ θρεπτικῷ · τοῦτο μὲν γὰρ οὐδαμῶς γνωστικόν , τὸ δὲ ὀρεκτικὸν πάντως μετὰ γνώσεως . καὶ ὡμολογημένως τοῦτο οὐ κεχώρισται τῷ ὑποκειμένῳ οὔτε τοῦ λόγου οὔτε τοῦ φανταστικοῦ . καὶ γὰρ ἐν τῷ λόγῳ ἔστι τις ὄρεξις ἡ βούλησις , καὶ ἐν τῷ φανταστικῷ ἡ θυμοειδής τε καὶ ἐπιθυμητική . οὐδὲ γὰρ οἷόν τε ἄνευ γνώσεως , ὡς εἴρηται , ὀρέγεσθαι · διὸ γνώσει τινὶ πάντως συνυπάρχει . ἄτοπον οὖν καλῶς ἀποφαίνεται τὸ διασπᾶν τὸ ὀρεκτικὸν ἀπὸ τῶν ἄλλων . ἐναργῶς γὰρ τοῖς γνωστικοῖς συνυφί - σταται , ὁ δὲ θυμὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία καὶ αὐτόθεν εἰσὶν ὀρέξεις . καὶ αὐτὸ δὲ τὸ κινητικὸν τῆς ψυχῆς τοῖς οὕτω χωρίζουσι τὰ τῆς ψυχῆς μόρια ἀπορίαν παρέχεται . καθάπερ γὰρ τὸ ὀρεκτικὸν ἔν τε τῷ λόγῳ καὶ ἐν τῇ φαντασίᾳ ἐφαίνετο , οὕτω καὶ τὸ κινητικόν , ὀρεκτικὸν ὂν μετὰ γνώσεως , ὡς ἐρεῖ , λογικὸν ἔσται ἢ φανταστικὸν μετὰ τῆς συστοίχου ἑαυτῷ γνώσεως ἑκάτερον · ὥστε ἄτοπον τὸ χωρίζειν ὡς ἐπὶ τῶν μεγεθῶν . οὐχὶ δὲ τί τὸ κινοῦν τὸ ζῷον , ἀλλὰ τί τὸ κινοῦν κατὰ τόπον τὸ ζῷον . ἐπειδὴ δὲ οὐχὶ φυσικῆς ἀπλῶς κινήσεως , οἵα ἡ τοῦ πυρός , τὴν αἰτίαν νῦν ζητοῦμεν , ἀλλὰ τῆς καθ’ ὁρμήν , ἥτις ἐν τοῖς ζῴοις , τὸ κατὰ τόπον δὴ ζητῶν κινητικόν , καὶ κατ’ ἄλλας κινήσεις εἶναι κινητικὸν ἐφεξῆς ἐπήγαγεν , ἵνα καὶ ὀρθὴ ᾖ ἡ κατὰ τόπον ἐπὶ τοῦ κινητικοῦ τῆς ψυχῆς προσθήκη . ἔστι γάρ τι καὶ ἄλλο οὐ μόνον οἷον τὸ φυσικῶς κινοῦν , ἀλλὰ καὶ τὸ κατὰ ζωήν τινα ἑτέραν τὴν φυτικὴν καλουμένην , θρεπτικὴν οὖσαν καὶ αὐξητικὴν καὶ γεννητικήν · κινήσεις δὲ καὶ αὗται ζωτικαί , τὸ τρέφεσθαι καὶ αὔξεσθαι καὶ γεννᾶν . ὧν αἰτία ποιητικὴ ἡ φυτική , ὡς εἴρηται , ζωή , ἐπειδὴ καὶ μόνοις καὶ πᾶσι τοῖς ταύτην ἔχουσιν αἱ τοιαῦται ἕπονται κινήσεις . ἐν δὲ τοῖς Περὶ μνήμης καὶ ὕπνου , καὶ ἐν τῷ Περὶ ἀναπνοῆς τε καὶ ἐκπνοῆς οἰκείαν ὁρίζει δύναμιν τὴν καὶ τούτων , κινήσεων τινῶν οὐσῶν , ποιητικήν , ζωτικῶν μὲν καὶ αὐτῶν ὑπαρχουσῶν , οὔτε δὲ τῇ φυτικῇ οἰκείων ( οὐ γὰρ καθεύδει τὰ φυτὰ οὗτε αἰσθάνεται οὔτε δηλονότι ἀναπνεῖ ἢ ἐκπνεῖ ) οὔτε ἁπλῶς τῇ ὡς ζῴου ψυχῇ , εἰ μὴ ἄρα ὁ ὕπνος καὶ ἡ ἐγρήγορσις . δοκεῖ γὰρ τὰ θνητὰ πάντα , ὡς ἐν ἄλλοις βούλεται , εἰ καὶ μὴ πάντα ὦπταί ποτε καθεύδοντα , ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ λόγου γνωρίζεσθαι ὡς ὕπνου ποτὲ μετέχοντα διὰ τὸ ἐνδεὲς τῆς θνητοειδοῦς ζωῆς , ἀναπαύσεως ποτε δεομένης καὶ οὐκ ἐξαρκούσης ἀδιαλείπτως τῇ αἰσθήσει χρῆσθαι . ἡ μέντοι ἀναπνοὴ καὶ ἐκπνοὴ οὐ πᾶσιν ὑπάρχουσα , ἀλλὰ μόνοις τοῖς πνεύμονα ἔχουσιν , ἴδιος ἄν εἴη ἄλλης τινὸς ζωῆς μερικωτέρας παρὰ τὴν κοινὴν τῶν ζῴων πάντων ψυχήν . ὥστε καλῶς εἴρηται τὸ καὶ ταῦτα πολλὴν ἔχειν ἀπορίαν . οὐ γὰρ ῥᾴδιον ἀποδοῦναι ποία τις ἡ τούτων τῶν κινήσεων αἰτία ζωή . οὕτε γὰρ ἡ κατὰ τόπον <κινοῦσα> , ἐπεὶ μηδὲ κατὰ τόπον κινεῖται τὰ αἰσθανόμενα ἢ καθεύδοντα ἢ ἀναπνέοντα καὶ ἐκπνέοντα , ὅτι μηδὲ ὅλα τὸν τόπον ἀμείβει , ὅπερ ἦν τῆς κατὰ τόπον κινήσεως ἴδιον , οὔτε ἡ φυτική · ἐκεῖνα γὰρ οὐδ’ ὅλως καθ’ ὁρμήν , ἀναπνοὴ πνοὴ δὲ καὶ ἐκπνοὴ καὶ ὕπνος καὶ ἐγρήγορσις ἔχουσι μέν τι καὶ ἀναγκαῖον , ἔχουσι δὲ καὶ τὸ καθ’ ὁρμήν · ἐπέχομεν οὖν ἐνίοτε καὶ ἐπιτείνομεν κατὰ τὴν ἐν ἡμῖν ὁρμήν . p . 432b 13 Ἀλλὰ περὶ τῆς κατὰ τόπον κινήσεως , τί τὸ κινοῦν τὸ 81v ζῷον τὴν πορευτικὴν κίνησιν , σκεπτέον . Πολλὴ ἡμῖν ἡ σαφήνεια καὶ ἡ εὐπορία ἐν ταῖς ζητήσεσι περιγίνεται ἐκ τῆς τῶν ἀντικειμένων παραθέσεως . ᾗ καὶ νῦν χρῆται ὁ φιλόσοφος , τίνες αἱ μὴ κινοῦσαι κατὰ τόπον ζωαὶ προεκτιθέμενος , ἵνα ἐκ τῆς πρὸς ταύτας παραβολῆς ῥᾷον τὴν κινοῦσαν κατὰ τόπον εὕρωμεν , ἣν δὴ πορευτικὴν ἔφη ὡς οὐχ ἀπλῶς οὖσαν τοπικήν , ἀλλὰ ζωτικῶς τοπικήν · τὸ γὰρ πορεύεσθαι μεθ’ ὁρμῆς . καὶ τέως ὅτι οὐχ ἡ φυτικὴ ψυχὴ κινεῖ κατὰ τόπον ἐπιδείκνυσι , τὴν πορευτικὴν βουλόμενος κίνησιν ἕνεκά του πάντως γίνεσθαι · οὐχ ὡς τῆς αὐξήσεως ἢ τῆς θρέψεως μὴ ἕνεκά του γινομένων ( πρός τι γὰρ τέλος πᾶσα κίνησις ἡ κατὰ φύσιν φέρει ) , ἀλλ’ ἢ τὸ ὅλον τοῦτο συναπτέον , ὡς ἕνεκά του ἡ πορεία γίνεται καὶ ἢ μετὰ φαντασίας ἢ ὀρέξεως , ἵνα μὴ ἰδίᾳ τὸ ἕνεκά του κατηγορῶμεν ἰῆς πορείας , ἀλλὰ τὸ ὅλον τοῦτο ἕνεκά του μετὰ φαντασίας ἢ ὀρέξεως , ἢ εἰ τοῦτο βίαιον δοκεῖ διὰ τὸν καὶ σύνδεσμον παρεμβεβλημένον ἐν τῷ καὶ ἢ μετὰ φαντασίας ( δοκεῖ γὰρ ὁ σύνδεσμος οὗτος ἀφορμὴν ἑτέρου παρέχεσθαι ἐπιχειρήματος ) , αὐτὸ τὸ ἕνεκά του νῦν οὕτως ἀκουστέον , ὡς γνωστικῶς διοριζόμενον ἀπὸ τοῦ οὗ ἕνεκα , ἵνα τὸ πορευόμενον τὸ τέλος προφαντασθὲν ἢ νοῆσαν ὡς ἕνεκά του τὴν πρὸς αὐτὸ κίνησιν παραλαμβάνῃ . τὸ δὴ οὕτως ἕνεκά του οὐχ ὑπάρξει τοῖς φυτικῶς κινουμένοις πάντως · καὶ ἔσται ἡμῖν ἕτερον ἐπιχείρημα τὸ καὶ ἢ μετὰ φαντασίας ἢ ὀρέξεως ἐστιν . ἡ δὲ ἀντίθεσις δοκεῖ μοι οὐχ ἀπλῶς γνώσεως καὶ ὀρέξεως εἶναι , διότι γνωστικὸν ὄνομα ἡ φαντασία ( πάντως γὰρ καὶ ὀρεκτικὸν καὶ γνωστικὸν τὸ κινοῦν ) , ἀλλὰ τῆς ὀρέξεως μοι δοκεῖ εἶναι διαίρεσις , ἢ φανταστικῆς οὔσης , ὅπερ δηλοῖ τὸ μετὰ φαντασίας , ἢ λογικῆς , ὡς ἐπὶ τῶν κατὰ διάνοιαν καὶ λόγον κινουμένων , διὰ βουλήσεως ἅμα καὶ λογικῆς γνώσεως κἀκείνων κινουμένων καὶ οὐκέτι φαντασίᾳ ἑπομένων . | σαφῶς γὰρ καὶ · αὐτὸς ἐπήγαγε μηδὲν κινεῖσθαι μὴ ὀρεγόμενον · ὥστε καὶ τὸ μετὰ φαντασίας κινούμενον ὀρεγόμενον κινεῖται . οὐκοῦν καὶ εὐλαὶ καὶ κάμπαι κινοῦνται οὔπω ἔχουσαι τὸ ὀρεκτὸν παρόν , ἀλλ’ ἵνα τύχωσιν αὐτοῦ . εἰ δὲ τοῦτο , καὶ προφαντάζονται αὐτό , ἵνα καὶ ὀρεχθῶσιν · οὐ γὰρ αἰσθάνονται μήπω παρόντος · ἀλλὰ διὰ τὸ ἀόριστον αὐτῶν τῆς φαντασίας πολλαχοῦ καὶ ὁ Ἀριστοτέλης καὶ ἐν τούτοις ὁ φιλόσοφος Πλούταρχος οὐκ ἀξιοῖ φαντασίαν τοῖς τοιούτοις ἀποδιδόναι ζῴοις , τὸ τῆς φαντασίας ὄνομα οὐκ ἐπὶ τῆς ὡρισμένης μόνης φέρων , ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῆς διδάσκεσθαι δυναμένης . διὸ οὐδὲ τὴν μέλιτταν λέγει ὁ Ἀριστοτέλης ἔχειν φαντασίαν , καίτοι ὡρισμένην ἔχουσαν . οὐδὲν γάρ , φησί , μὴ ὀρεγόμενον ἢ φεῦγον κινεῖται , ὄρεξιν νῦν τὴν ὡς διωκτοῦ μόνου προσαγορεύων , ἐπεὶ καὶ ἡ τοῦ φευκτοῦ ἀποστροφὴ ὄρεξίς τίς ἐστιν αὐτὸ τοῦτο φυγεῖν ἐφιεμένη . τὸ δὲ ἀλλ’ ἢ βίᾳ πρόσκειται , ἐπειδὴ ἔνια τῶν ζῴων ἀκουσίως ἑλκόμενα καὶ οὐ καθ’ ὁρμὴν ἰδίαν κινεῖται . τοῦ δὲ αὐτοῦ δεικτικὸν τοῦ μὴ τὴν φυτικὴν ζωὴν αἰτίαν εἶναι τῆς κατὰ τόπον κινήσεως καὶ τὸ τὰ φυτὰ μὴ ἔχειν ὄργανα πορευτικά . οἰκεῖα γὰρ ἀεὶ ταῖς δυνάμεσιν ἀποδίδοται ὄργανα · ὥστε εἰ ἡ φυτικὴ ζωὴ κινητικὴ κατὰ τόπον ἦν δύναμις , εἶχεν ἂν καὶ ὄργανα προσήκοντα τῇ δυνάμει . ἐπεὶ οὖν οὐκ ἔχει ( οὔτε γὰρ καθ’ ὅλον οὕτε κατὰ μόρια πέφυκε κινεῖσθαι ) , δῆλον ὡς οὐδὲ ἡ οἰκεία αὐτῶν ζωὴ κινητικὴν τοιαύτην ἕξει δύναμιν · οὐ γὰρ ἄν ἐνέλειψεν ἐπὶ ὅλου γένους ἡ φύσις , ὡς παρὰ φύσιν αὐτοῖς τὰ ὄργανα ἐλλείπειν . εἰ δέ τις τὴν αἰτίαν ζητοίη , διὰ τί τὰ φυτὰ οὐ δεῖται κατὰ τόπον κινεῖσθαι , ἐπειδή , φησιν Ἀριστοτέλης , τῇ γῇ ἐρριζωμένα ἔχει παροῦσαν ἀεὶ τὴν τροφήν . τί οὖν ἄρα ἐπὶ τῶν τελειότερον ζώντων οὐχὶ μᾶλλον ἡ φύσις τοῦτο ἐπετήδευσεν τὸ ἀπραγμόνως καὶ ἄνευ κινήσεως τρέφεσθαι ; διότι , φήσω , τελειοτέραν ἔχει ζωὴν καὶ οὐχὶ κατὰ τὸ τρέφεσθαι μόνον ἀφοριζομένην , ἀλλὰ καὶ κατὰ ἄλλας αἰσθητικὰς καὶ φανταστικὰς καὶ λογικὰς ζωάς , καὶ αὐτὸ δὴ τοῦτο τὰς ἐπ’ ἄλλα καὶ ἄλλα φερούσας καὶ οἷον πλείω πραττούσας . ταῖς δὲ τοιαύταις τὸ μὴ κατερριζῶσθαι προσήκει · οὐ γὰρ ἄν πλείω ἔπραττεν ἢ ἐπὶ πολλὰ ἐφέρετο . καὶ σκόπει ὅπως ἡ τῆς φυτικῆς ζωῆς ὡς μὴ κινούσης κατὰ τόπον παράθεσις ἀφορμὰς ἡμῖν πρὸς εὕρεσιν τῆς οὕτω κινούσης παρέσχετο . εἰ γὰρ ἡ φυτικὴ διὰ τοῦτο οὐ κινεῖ , διὰ τὸ μὴ προγινώσκειν τὸ τέλος μηδὲ ὀρεκτικὴν ἔχειν ζωήν , δῆλον ὡς τῇ κινούσῃ πάντως ὑπάρχειν ταύτας δεῖ τὰς δυνάμεις . p . 432b 19 Ὁμοίως οὐδὲ τὸ αἰσθητικ·όν · πολλὰ γάρ ἐστι τῶν ζῴων , ἃ αἴσθησιν μὲν ἔχει , μόνιμα δέ ἐστι καὶ ἀκίνητα διὰ τέλους . οὐδὲ τὸ αἰσθητικὸν βούλεται ὥσπερ οὐδὲ τὸ φυτικὸν εἶναι τῆς καθ’ ὁρμὴν αἴτιον κινήσεως . ᾗ αἰσθητικὸν γὰρ τοῦ παρόντος ἐστὶ μόνον γνωριστικὸν καὶ οὔτε τοῦ παρωχηκότος οὔτε τοῦ μέλλοντος · τὸ δὲ φανταστικὸν ὅταν ἐναργέστερον τῷ αἰσθητικῷ παρῇ , ἵνα τῇ μνήμῃ τοῦ προτέρου ἐπὶ ζήτησιν τοῦ ὁμοίου φέρηται , κατὰ τοῦτο κινεῖται . εἰ δὲ τῷ ὑποκειμένῳ ταὐτὸν τὸ αἰσθητικὸν τῷ φανταστικῷ , ἀμυδρουμένῳ τούτῳ κατὰ φύσιν συνημυδρῶσθαι κἀκεῖνο ἀνάγκη . ἐναργὴς δὲ ἐν τοῖς ζῴοις τῆς φαντασίας ὕφεσις . ἵνα γὰρ τὴν ἐν τοῖς λογικοῖς ἀφῶμεν νῦν , ἀλλ’ ἡ ἐν τοῖς ἀλόγοις ἡ μὲν οἵα καὶ συνεθίζεσθαι ἱκανὴ καὶ μανθάνειν ὡς ἡ κυνῶν καὶ ἵππων καὶ ἄρκτων , ἡ δὲ τούτου μὲν ἀπολειπομένη , μνήμην δὲ ὡρισμένην ἔχουσα , ὡς μέλισσαι ἐπὶ τὰ συνήθη ἄνθη καὶ τοὺς οἰκείους φερόμεναι σίμβλους , ἡ δὲ ἀόριστον ἔχουσα μνήμην τοῦ ὀρεκτοῦ ὡς ἡ εὐλῶν ἐπ’ οὐδένα κινουμένων ὡρισμένον τόπον , ἡ δὲ οὐδὲ μνήμην ὅλως τοῦ προτέρου οὖσαν , ἀλλ’ ὡς πρὸς ὀρεκτὸν μόνον ἀποτεινομένη , ὁποία ἡ ἐν ὀστρέοις . εἰ γὰρ καὶ μὴ παρούσης τῆς τροφῆς κέχηνε ποθοῦντα αὐτήν , εἴη ἄν καὶ ἐν τούτοις ἀμυδρὰ φαντασία ὡς τροφῆς · κάρφους γοῦν ἐμβληθέντος μύει ὡς διὰ τὴν τροφὴν κεχηνὸς τέως . ἀλλὰ καὶ τὸ αἰσθητικὸν ἠμύδρωται ἐν αὐτοῖς , ἐναργῶς μὲν ὡς τῶν κρειττόνων τριῶν ἀπολειπομένοις αἰσθήσεων , εἰ δὲ συναμυδροῦται τῇ φαντασίᾳ καὶ ἡ αἴσθησις , καὶ τὸ γευστικόν τε καὶ ἁπτικόν . ἐκεῖνο τέως ὡμολόγηται , ὅτι οὐχ ᾗ αἰσθητικὰ πορεύεται τὰ ζῷα · ἦ γὰρ ἄν καὶ τὰ ὄστρεα . ἄτοπον γὰρ μόνα αἰτιᾶσθαι ὡς μὴ παρόντα αὐτοῖς πορευτικὰ ὄργανα , ὡς δυνάμεως μὲν ὑπαρχούσης ἐν αὐτοῖς κινητικῆς , οὐ κινούσης δὲ διὰ τὴν τῶν ὀργάνων ἀπουσίαν . παρὰ φύσιν γὰρ καὶ ποτὲ καὶ τισὶν ἡ τῶν οἰκείων ταῖς δυνάμεσιν ὀργάνων ἔλλειψις · οὐδὲν δὲ ὅλοις εἴδεσιν ἀιδίοις οὖσι καὶ κατὰ φύσιν ὑφισταμένοις παρὰ φύσιν , εἴ γε τῷ κατὰ φύσιν τὸ παρὰ φύσιν ἐναντίον . ἐν οἷς οὖν μὴ τέλεον τὸ κατὰ φύσιν · ἐν δὲ τοῖς ὅλοις καὶ ἀιδίοις πάντῃ καὶ τέλεον . διὸ οὔτε περιττόν τι ἐν τοῖς ὅλοις γίνεται οὔτε ἐλλείπει τι τῶν ἀναγκαίων . πλήν , φησίν , ἐν τοῖς πηρώμασι καὶ ἀτελέσιν , ὡς ἐν τούτοις ἐλλειπούσης τῆς φύσεως εἰς τὸ τὰ ἀναγκαῖα πάντως ἀποδιδόναι . ἐν μὲν οὖν τοῖς πηρώμασιν οὐ θαυμαστόν · πηροῦται γὰρ οὐ τὰ ὅλα εἴδη , ἀλλὰ ποτὲ καὶ τινὰ τῶν ὑπὸ τὰ εἴδη | ἀτόμων , ἐν οἷς οὐκ ἔστι τὸ κατὰ φύσιν τέλεον , ἀλλά πὼς καὶ τὸ παρὰ φύσιν αὐτοῖς παρυφίσταται . διὸ καὶ φθαρτὰ δυνάμει , ἐξ ἀρχῆς οὐκ ὄντα ἅπερ ἐστί . τὰ δὲ ἀτελῆ , ὡς ἔστιν ἐκ τῶν παρ’ αὐτῷ ἑτέρωθι λεγομένων τεκμήρασθαι , φαίνεται καὶ ἐπὶ ὅλα διατείνων εἴδη , ὅσα μὴ πάσας ἔχει τὰς αἰσθήσεις , ὡς ἡ ἀσπάλαξ καὶ πορφύρα , κἀν ᾖ πορευτικά . πῶς οὖν ἐν τοῖς ὅλοις εἴδεσι τὸ παρὰ φύσιν ; τὸ γὰρ ἐλλιπὲς παρὰ . φύσιν . ἢ τὸ ἀτελές , ὡς καὶ ἤδη εἴρηται , τὸ μὲν λέγεται ὡς πρὸς τὸ εἶδος , ὥσπερ τὸν τυφλόν φαμεν ἀτελῆ πρὸς αὐτὸ τὸ ἀνθρώπειον ἀποβλέποντες εἶδος ὄμμασι χρώμενον , τὸ δὲ ὡς πρὸς τὸ γένος τὸ προσεχές , ὅτε καὶ τὸ εἶδος ἀτελές φαμεν τὸ κατά τι ἐλλεῖπον ὧν τὸ προσεχὲς γένος πέφυκεν ἔχειν . οὕτω γὰρ τὴν ἀσπάλακα ἀτελῆ λέγομεν πρὸς τὸ πορευτικὸν ἀποβλέποντες τῶν ζῴων γένος , ἐν ᾧ πέφυκε καὶ ἡ ὀπτικὴ ὑπάρχειν δύναμις . ἐλλείπουσα οὖν ταύτης ἡ ἀσπάλαξ ἀτελὴς ὡς πρὸς τὸ γένος λέγεται , ἀλλ’ οὐχ ὡς τοὐ εἴδους πεφυκότος μὲν ἔχειν , μὴ ἔχοντος δέ . τὸ γὰρ πορευτικὸν ἐπεφύκει , ἀλλ’ οὐχὶ τὸ ἰήιον τῆς ἀσπάλακος εἶδος , ἐπεὶ ὡς πρὸς τὸ οἰκεῖον εἶδος τελεία ἅπασα ἀσπάλαξ ἡ μόνων ὀμμάτων ἐστερημένη . οὕτω γοῦν καὶ τὰ ὄστρεα τέλεια δείκνυσιν ὁ Ἀριστοτέλης · τέλεια γὰρ τὰ τοιαῦτά φησι τῶν ζῴων . καὶ τοῦτο ὑπέμνησε διὰ τῆς ἀκμὴς τε καὶ φθίσεως καὶ γεννήσεως , αἵτινες κινήσεις εἰσὶν ὑπὸ τῆς φυτικῆς ἐνδιδόμεναι ζωῆς · ἃς ἔχοντα καὶ τὰ τοιαῦτα ζῷα οὐκ ἄν τοῦ κατὰ φύσιν ἔχειν ἐλλείποι · τὸ γὰρ κατὰ φύσιν καὶ παρὰ φύσιν μάλιστα εἰς τὴν φυτικὴν ἀποβλέποντες ζωὴν κρίνομεν . ὅτι γὰρ καὶ ζῷα , δηλοῖ αἴσθησίν τινα ἔχοντα καὶ τὰ ὄστρεα . πολλῷ δὴ οὖν μειζόνως τέλειον ἔσται καὶ τὸ τῆς ἀσπάλακος εἶδος ὡς καὶ πορευτικὸν καὶ πλείοσι χρώμενον αἰσθήσεσιν , ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸ ὅλον γένος τὸ πορευτικὸν παραβαλλόμενον ἀτελὲς λέγεται . ἀκμὴν μὲν οὖν καὶ φθίσιν ὡμολογημένως ἔχει καὶ τὰ ὄστρεα , τὸ δὲ γεννητικὸν οὐ δοκεῖ , εἰ μὴ ἄρα , ὡς καὶ τῶν φυτῶν ἔνια οὐ τῷ καρποφορεῖν ἀλλὰ τοῖς ἀπομεριζομένοις κλάδοις τὸ γόνιμον ἔχει , οὕτω καὶ τὰ ττοιαῦτα τῶν ζῴων ὑγρότητί τινι ἀφιεμένῃ ἀπ’ αὐτῶν πρὸς τὴν τῶν ὁμοίων γέννησιν ἐπιτηδείαν ἀποτελεῖ τὴν δεχομένην γῆν · εἰ μὴ ἄρα καὶ γόνιμα μέν , οὐ πάντως δὲ τοῦ ὁμοίου , ὥσπερ μυῖα λέγεται σκωλήκων εἶναι γεννητική , ἀλλ’ οὐχὶ μυιῶν . συμπεραίνεται οὖν καλῶς , ὡς εἶχεν ἄν καὶ τὰ ὀργανικὰ μέρη τῆς πορείας , πρὸς τὴν λέξιν ἀποδιδοὺς τὸ συμπέρασμα τὴν εἰ οὖν ἡ φύσις μήτε ποιεῖ μάτην μηδὲν μήτε ἀπολείπει τῶν ἀναγκαίων . ἐν γὰρ τῷ μέσῳ ὑπομνήσας , ὅτι τέλεια κατὰ φύσιν καὶ τὰ τοιαῦτα , ὡς διὰ μακροῦ ἀποδιδοὺς τῷ ὥστε ἐχρήσατο . p . 432b26 Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τὸ λογιστικὸν καὶ ὁ καλούμενος νοῦς ἐστιν ὁ κινῶν . Καὶ τὸ νοητικὸν τῆς ψυχῆς λέγεται μὴ κινεῖν , οὐχ ὡς τὸ φυτικόν , ἀλλ’ ὡς μὴ μόνον κύριον τοῦ κινεῖσθαι . οὐ γὰρ ἀρκεῖ τὸ νοεῖν οὐδὲ ἡ τοῦ νοῦ γνῶσίς τε καὶ ἡ βούλησις , ἄν μὴ καὶ ἡ σωματοειδὴς συγκινήσῃ ὄρεξις . ἀλλ’ οὐδὲ αὕτη μόνη ἐπὶ τῶν λογικῶν ἀρκεῖ , ἐὰν μὴ καὶ ὁ λόγος ἐνδῷ . μὴ οὖν τις ἀπορείτω , πῶς ἐνταῦθα μὲν μὴ κινεῖν εἴρηται τὸ νοητικόν , ὕστερον δὲ καὶ αὐτὸ μετὰ τῆς ὀρέξεως κινεῖν βούλεται . ἐνταῦθα μὲν γὰρ ὡς μὴ τὸ ὅλον ἔχον κῦρος οὕτω λέγεται μὴ κινεῖν , ἐκεῖ δὲ ὡς κινοῦν μὲν ὂν σὺν ἄλλῳ δέ · διὸ συμφωνεῖ ταῦτα ἐκείνοις . ὁ μὲν οὖν θεωρητικὸς οὐδὲ ὅλως κινεῖ ὡς θεωρητικός · περὶ γὰρ τὸ ἀληθὲς καὶ ψεῦδος ὁ τοιοῦτος , ἀλλ’ οὐ περὶ πρακτά , ἐν οἷς τὸ διωκτὸν καὶ φευκτόν , πρὸς ἁ καὶ ἐξ ὧν ἡ κατὰ φύσιν κίνησις . ὁ δὲ τὰ πρακτὰ ἐπισκοπούμενος καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὸ φευκτὸν καὶ διωκτὸν θεωρῶν βούλεται μὲν ἐνίοτε ἢ κινεῖν ἢ ἠρεμίζειν τὸ ζῷον · οὐδετέρου δέ ἐστι μόνος κύριος , ἀλλὰ καὶ ἠρεμεῖν ἐπιτρέποντος τοῦ νοῦ κινεῖται φέρε ἡ καρδία ἐν τοῖς φοβεροῖς καὶ τὰ γεννητικὰ μόρια ἐν ταῖς τῶν ἀφροδισιαστικῶν ἡδονῶν ἐννοίαις , καὶ ἀνάπαλιν κινεῖσθαι ἐπιτρέποντος καὶ φεύγειν οὐ κινεῖται τὸ ζῷον οὐδὲ φεύγει , ὡς ἔχει ἐπὶ τῶν ἀκρατῶν , ἔνθα μαχομένων τοῦ τε νοῦ καὶ τῆς ἐπιθυμίας κρατεῖ ἡ ἐπιθυμία · τοιοῦτοι γὰρ οἱ ἀκρατεῖς . ὥστε οὐ τὸ ὅλον κύριος ὢν τῆς τοῦ ζῴου κινήσεως , ἐπεὶ καὶ οἱ τὰς τέχνας ἔχοντες καὶ βουλόμενοι κατὰ τὸν λόγον χρῆσθαι τῇ τέχνῃ ὑπὸ πάθους ἐνίοτε εἴργονται ὡς οὐδὲ αὐτοὶ κατὰ τὸν λόγον ὄντες μόνον τῆς ἐνεργείας κύριοι . τὸ δὲ ὡς ἑτέρου τινὸς ὄντος κυρίου οὐχ ὡς τοῦ ὀρεκτικοῦ εἴρηται , ἀλλ’ ὡς τοῦ συναμφοτέρου , καθάπερ καὶ αὐτὸς ἐπιφέρει · οὐδὲ γὰρ τὴν ὄρεξιν μόνην εἶναι κυρίαν , καθάπερ οἱ ἐγκρατεῖς δηλοῦσι , διαφερομένης μὲν κἀνταῦθα τῆς ὀρέξεως πρὸς τὸν νοῦν , | κρατοῦντος δὲ · τοῦ νοῦ διὰ τὸ τοὺς ἐγκρατεῖς τῷ νῷ καὶ μὴ τῇ ἐπιθυμίᾳ ἀκολουθεῖν ἢ ὅλως τῇ ἀλόγῳ ὀρέξει . p . 433a 9 Φαίνεται δέ γε τὰ δύο ταῦτα κινοῦντα , ἢ ὄρεξις ἢ νοῦς , εἴ τις τὴν φαντασίαν τιθείη ὡς νόησίν τινα . ὄρεξιν μὲν νῦν τὴν καλουμένην ἄλογον προσαγορεύει , νοῦν δὲ ἀμφιβόλως ἢ μόνην τὴν λογικὴν γνῶσιν ἢ καὶ πᾶσαν τὴν ἀφ’ ἑαυτῆς ἐγειρομένην , καὶ οὐ μόνον ὅταν ὑπὸ τῶν ἔξωθεν τὰ ὄργαν πλήττοιτο , καθάπερ ἔχει ἐπὶ τῆς αἰσθήσεως . ὡς κατὰ τοῦτον τὸν λόγον καὶ τὴν φαντασίαν τήν γε λογικὴν νόησίν τινα εἶναι · ἴσως γὰρ ἡ ἐν τοῖς ἀλόγοις ζῴοις δεῖται πάντως τῆς ὀργάνου τινὸς πληγῆς πρὸς τὴν οἰκείαν ἐνέργειαν . ἐν δὲ τῷ νῷ τῷ κατὰ τὸν λόγον περιείληπται καὶ ἡ βούλησις . ἡ γὰρ φαντασία νῦν ὡς γνωστικὴ μόνον ἐνέργεια εἴληπται , ἀλλ’ οὐχ ὡς καὶ ταῖς ἀλόγοις ὀρέξεσι σύνδρομος · διὸ καὶ ὡς τῇ νοήσει νῦν συταττομένη καὶ ἀντιδιαιρουμένη πρὸς τὰς ὀρέξεις εἴληπται . ἐν μὲν οὖν ταῖς πρὸς ἄλληλα διαμάχαις τοῦ τε νοητικοῦ καὶ τοῦ ὀρεκτικοῦ ἢ νοῦς κινεῖ , ὡς ἐπὶ τῶν ἐγκρατῶν , ἢ ὄρεξις , ὡς ἐπὶ τῶν ἀκρατῶν · ἐπὶ δέ γε τῶν ἢ τῷ λόγῳ πάντῃ ἑπομένων , ὡς ἐπὶ τῶν σπουδαίων , ἢ τοῖς πάθεσιν ὅλων ἐκδεδομένων τὸ συναμφότερόν ἐστι τὸ κινητικόν . καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν ἀκολάστων ὁ λόγος ἑπόμενος τῷ πάθει συνεργεῖ , καὶ ἐπὶ τῶν σωφρόνων ἡ ὄρεξις ἑκουσίως ὑπείκει τῷ λόγῳ . ταῦτα δὴ καὶ ὁ Ἀριστοτέλης φιλοσοφῶν ἐξ ὑποθέσεως ἔφη εἴ τις τὴν φαντασίαν τιθείη ὡς νόησιν διὰ τὸ ἀμφίβολον . ὡς μὲν γὰρ σωματοειδὴς ζωὴ οὐ νόησις , ὡς δὲ καὶ ἀφ’ ἑαυτῆς ἐγειρομένη ποτὲ ταύτῃ πρὸς τὸν λόγον κοινωνοῦσα λέγεται καὶ αὐτὴ νόησις . εἰπὼν οὖν ἢ ὄρεξιν εἶναι τὴν κινοῦσαν ἢ νοῦν , ἐπειδὴ πολλὰς κινεῖται κινήσεις τὰ ζῷα κατὰ φαντασίαν , τὰ μὲν ἄλογα καὶ κατὰ μόνην αὐτήν , τὰ δὲ λογικά , ὅταν ἢ μὴ ἐνεργῇ ἐν αὐτοῖς ὁ λόγος ἢ μὴ κρατῇ τῶν παθῶν , οἷον ἀπολογεῖται , διὰ τί ἢ νοῦν ἔφη ἢ ὄρεξιν . ἀληθὴς γὰρ ὁ λόγος , ἐὰν καὶ τὴν φαντασίαν ὡς νοῦν τιθεῖτο , ἐπεὶ τρία εἶναι δεήσει τὰ κινοῦντα , νοῦν φαντασίαν ὄρεξιν , ἐν τῷ νῷ , ὡς εἴρηται , καὶ τῆς βουλήσεως συνειλημμένης . δεῖ δὲ ὑποστίξαντας ἐν τῇ λέξει μετὰ τὴν ταῖς φαντασίαις οὕτως ἐπαγαγεῖν καὶ ἐν τοῖς ἀλόγοις ζῴοις οὐ νόησις οὐδὲ λογισμός ἐστιν , ἀλλὰ φαντασία . ἄμφω γὰρ ταῦτα κινητικὰ κατὰ τόπον , νοῦς καὶ ὄρεξις , ἢ ἰδίᾳ , ὡς εἴρηται , ἐπὶ τῶν ἐγκρατῶν καὶ ἀκρατῶν , ἢ κοινῇ , ὡς ἐπὶ τῶν ἀκολάστων καὶ σπουδαίων · πλὴν ὅτι καὶ ὅτε ἰδίᾳ τὸ ἕτερον , οὔτε τὸ νοητικὸν ἄνευ βουλήσεως κινεῖ ὄρεξις δέ τις καὶ ἡ βούλησις , ἀλλ’ οὐκ ἄλογος ) οὔτε τὸ ἀλόγως ὀρεκτικὸν ἄνευ φαντασίας , οὐ μόνον ὡς γινωσκούσης , ἀλλὰ καὶ ὡς συγκατατιθεμένης καὶ κρατουμένης τῇ ὀρέξει . ἀλλὰ καὶ ὅτε τὸ συναμφότερον κινεῖ , τῷ ὀρεκτικῷ καὶ ὁ νοῦς ἀκολουθῶν κινεῖ , τῷ οἰκείῳ δηλαδὴ ἐπὶ τῶν σπουδαίων , ἐπὶ δὲ τῶν ἀκολάστων τῷ ἀλόγῳ . διὸ ἐρεῖ ὡς μάλιστα προκρίνων τὸ ὀρεκτικὸν εἶναι τὸ κινητικόν · κἀν γὰρ ἢ μετὰ νοῦ ἢ μετὰ φαντασίας , ἀλλ’ ἡγούμενον ὅμως κινεῖ . καὶ γὰρ ἐν τοῖς πρακτοῖς τὸ διῶκον ἢ φεῦγον κινεῖ · τοῦτο δὲ ὀρεκτικόν . διὸ καὶ αὐτὸ κινούμενον ὑπὸ τοῦ ὀρεκτοῦ κινεῖ . κινητικὸν δὲ τὸ ὀρεκτὸν τοῦ ὀρεκτικοῦ οὐχ ὡς νοῦ ἢ φαντασίας , ἀλλ’ ὡς ὀρεκτικοῦ . νοῦς δὲ κινεῖ ὁ πρακτικός . οὗτος γὰρ ὁ διώκων ἢ φεύγων , διαφέρων τοῦ θεωρητικοῦ τῷ τέλει . τοῦ μὲν γὰρ τέλος τὸ ἀληθές , τοῦ δὲ τὸ πρακτὸν ἀγαθόν · καὶ τῷ μὲν ἐν τῇ θεωρίᾳ τὸ τέλος , τῷ δὲ μετὰ τὴν κίνησιν . καὶ τοῦτο αὐτῷ σὴ μαίνει τὸ ἕνεκά του λογίζεσθαι · οὐ γὰρ ἐν τῷ λογίζεσθαι τὸ τέλος ὡς ἐν τῷ θεωρεῖν , ἀλλὰ κινηθῆναι δεῖ μετὰ τὸν λογισμόν καὶ ἐπὶ τῇ κινήσει τυχεῖν τοῦ τέλους . καὶ οὐ μόνος ὁ πρακτικὸς ἕνεκά του , ἑτέρου ὄντος παρὰ τὸν λογισμὸν τοῦ τέλους , ἀλλὰ καὶ πᾶσα ὄρεξις · καὶ γὰρ ἡ ἄλογος ἕτερον ἔχει τὸ ὀρεκτὸν τοῦ ὀρέγεσθαι . οὗ γάρ , φησίν , ἡ ὄρεξις χρὴ δὲ δασῦναι τὸ οὗ , ἵνα δηλοῖ τὸ ὀρεκτόν ) , τοῦτο , φησίν , ἀρχή ἐστι τοὐ πρακτικοῦ νοῦ , ἐπειδὴ ὀρεκτικόν τι καὶ ὁ πρακτικὸς νοῦς , ὑπὸ δὲ τοῦ ὀρεκτοῦ τὸ ὀρεκτικὸν κινεῖται . κἄν γὰρ ἔνδοθεν ἐγείρηται , ὡς πρὸς τὸ ὀρεκτὸν ὅμως ἵεται · καὶ ταύτῃ λέγεται ὑπὸ τοῦ ὀρεκτοῦ κινεῖσθαι . τὸ δὲ ἔσχατον τούτου ἀρχὴ τῆς πράξεως , τούτου τοῦ πρακτικοῦ νοῦ ἔσχατον λέγων , εἰς ὃ καταλήγει ὁ λογισμὸς ὁ πρακτικός . οἷον εἰ ὀρεχθείς τις σκέπης ἐν χειμῶνι ἐπινοεῖ καὶ λογίζεται , ὅπερ ὀρεκτὸν ἦν αὐτῷ ὅπως ὀφείλει εἰς ἔργον ἐκβῆναι , καὶ λογιζόμενος εὕροι τῶν . ὑποστηριζόντων δεομένην καὶ ἀνεχόντων καὶ διὰ τοῦτο λίθων καὶ πλίνθων πρὸς τὸ ἀνέχεσθαι χρῄζουσαν · εὑρίσκει δὲ καὶ τὰς πλίνθους καὶ τοὺς λίθους ἐπὶ θεμελίοις στηριζομένους , ὡς τὸν πάντα λογισμὸν καταλῆξαι αὐτῷ εἰς τοὺς θεμελίους , οἳ ἀρχὴ γίνονται τῆς πράξεως . δεῖ γὰρ θεμελίους πρὸ πάντων ὑποθεῖναι καὶ τότε λίθους καὶ πλίνθους , καὶ ἐπὶ τούτοις τὴν σκέπην ὑστάτην θέντα ἔχειν τὸ ὀρεκτόν , ὅπερ ἦν ἡ σκέπη . | p . 433a 17 Ὥστε εὐλόγως δύο ταῦτα φαίνεται τὰ κινοῦντα , ὄρεξις 83v καὶ διάνοια πρακτική · τὸ ὀρεκτικὸν γὰρ κινεῖ , καὶ διὰ τοῦτο ἡ διάνοια κινεῖ , ὅτι ἀρχὴ ταύτης ἐστὶ τὸ ὀρεκτικόν . καὶ ἡ φαντασία δὲ ὅταν κινῇ , οὐ κινεῖ ἄνευ ὀρέξεως . Δι’ ὧν προκρίνει ὡς κινήσεως μᾶλλον αἴτιον τὸ ὀρεκτικὸν * * συγκατατιθέμενον τῇ ὀρέξει αὐτὸ κινεῖ . ὡς ἡγεῖσθαι ἀεὶ ἐν τῷ κινεῖν τὴν ὄρεξιν τοὐ γνωστικοῦ , κἄν τε νοητικὸν ᾖ κἄν τε φανταστικὸν τὸ γνωστικόν . p . 433a 21 Ἓν δή τι τὸ κινοῦν τὸ ὀρεκτικόν Ἤτοι τὸ ὀρεκτόν · διπλῆ γὰρ ἡ γραφή . ὁ μὲν οὖν σκοπὸς εἰς ἓν τὸ κινοῦν τὴν καθ’ ὁρμὴν τοπικὴν κίνησιν τῶν ζῴων ἀναγαγεῖν τὴν αἰτίαν , καὶ τοῦτο τί ποτέ ἐστιν ἐκφῆναι , καὶ μὴ εἰς δύο , ὥσπερ ἕως νῦν ἔλεγε , τό τε γνωστικὸν καὶ τὸ ὀρεκτικόν , ἀλλὰ καὶ ἄμφω εἰς ἕν . μιᾶς γὰρ οὔσης τῆς καθ’ ὁρμὴν τῶν ζῴων κινήσεως ἓν καὶ τὸ αἴτιον ἀποδοτέον · ὥστε καὶ ὅταν δύο ἄττα ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ αἰτιώμεθα , καθ’ ἕν τι κοινὸν τὰ δύο νομιστέον ἡμᾶς αἰτιᾶσθαι , εἰ μέλλοιμεν ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ πράγματος τὴν αἰτίαν ἀποδιδόναι . ὅπερ καὶ ὁ Ἀριστοτέλης ἀξιοῖ , εἰ δύο λέγων ἦν τὰ κινητικὰ νοῦς καὶ ὄρεξις , κατὰ κοινὸν ἄν τι εἶδος ἐκίνουν , ὡς δέον τοῦ ἑνὸς ὅν τι πάντως αἰτιᾶσθαι . καὶ γὰρ εἰ κατ’ ἄλλο μὲν τοδί , κατ’ ἄλλο δὲ ἕτερόν τι εἴη αἴτιον τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ πράγματος , ὡς ἑνὸς καὶ ὅλον οὐδέτερον ἔσται . δεῖ οὖν εἶναι τὸ τοῖν δυοῖν αἴτιον περιεκτικόν , ὃ ὡς ὅλον καὶ ἑνὸς ἔσται τοῦ αἰτιατοῦ αἴτιον . τοῦτο δὴ ζητῶν τὸ ἓν οὐκ εἰς ἄλλο τι παρὰ τὸ ὀρεκτικὸν καὶ γνωστικὸν ἄνεισιν , ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ὀρεκτικὸν αἰτιᾶται ὡς προηγουμένως ὂν κινητικόν , τοῦ γνωστικοῦ οὐ προηγουμένως ἀλλ’ ὡς συνεργοῦ τῷ ὀρεκτικῷ κινοῦντος , καὶ οὐδὲ ἄλλως ἢ ὅτε μετὰ ὀρέξεως καὶ ἡ γνῶσις γίνεται , ἵνα καὶ τὸ γνωστικὸν κατὰ τὴν ὄρεξιν κινῇ . ἡ δὲ ὄρεξις κἄν πάντως μετὰ γνώσεως , ἀλλ’ οὐ κατὰ τὴν γνῶσιν , καθ’ ἑαυτὴν δὲ διώκει ἢ φεύγει καὶ διὰ τοῦτο κινεῖ . ἐπεὶ οὖν καὶ ἡ ὄρεξις καθ’ ἑαυτὴν κινεῖ καὶ ἡ γνῶσις κατὰ τὴν ὄρεξιν ( οὐ γὰρ ἄλλως κινεῖ οὔτε διώκει ἢ φεύγει , εἰ μὴ μετὰ ὀρέξεως εἴη ) , καλῶς ὁ φιλόσοφος τὸ ὀρεκτικὸν ὡς προηγουμένως κινητικὸν ἀφορίζεται · καὶ γὰρ ὅτε τὰ δύο αἰτιώμεθα * * διὸ καὶ ὁ Ἀριστοτέλης οὐ κινεῖν λέγει τὸν νοῦν ἄνευ ὀρέξεως , ἐπειδὴ καὶ ἡ βούλησις οἰκεία ἐστὶ τοῦ νοῦ ὄρεξις , οὐ κινεῖ δὲ ὁ νοῦς ἄνευ βουλήσεως , οἷος ὁ θεωρητικός · ἡ δὲ ὄρεξις ὅταν μετὰ φαντασίας εἴη , ὁποία ἡ ἄλογος καλουμένη , κινεῖ ἄνευ λόγου . τοῦτο τοίνυν δεικτικὸν τοῦ προηγουμένως κινητικὸν εἶναι τὸ ὀρεκτικόν , τὸ τὴν γνῶσιν μὲν χωριζομένην τοῦ ὀρεκτικοῦ μὴ κινεῖν , τὴν δὲ ὄρεξιν παροῦσαν εἴτε ἐν τῷ λογικῶς γινώσκοντι εἴτε ἐν φαντασίᾳ κινεῖν , κατ’ αὐτὸ τὸ ὀρεκτικὸν ἰδίωμα πρὸς τὸ διωκτὸν ἱεμένην ἢ τὸ φευκτὸν ἀποστρεφομένην . ταῦτα δὲ ὁρισάμενος διακρίνει ἐφεξῆς , ποία μὲν ἡ κατὰ τὸν νοῦν γνῶσίς τε καὶ ὄρεξις , ποία δὲ ἡ κατὰ τὴν φαντασίαν αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἑκατέρα , ὅτι ἡ μὲν ὀρθὴ ἀεί , ὅταν δηλονότι καθ’ αὑτὴν ᾖ καὶ μὴ ταῖς χείροσι ζωαῖς τε καὶ γνώσεσι συμπλέκηται , ἡ δὲ καὶ ὀρθὴ καὶ οὐκ ὀρθὴ ἡ φανταστικὴ διὰ τὸ ἀόριστον . εἰ μὲν οὖν ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου τὸ ὀρεκτικὸν γράφοιτο , σεσαφήνισται καλῶς , ὅπως ἐστὶ τοῦτο ὡς ἓν κινητικόν · εἰ δὲ τὸ ὀρεκτὸν εἴη γεγραμμένον , τὸ κατ’ ἐνέργειαν ληπτέον ὀρεκτικόν , τουτέστι τὸ ἅμα ὂν καὶ ὀρεκτὸν καὶ ὀρεκτικόν . ὡς γὰρ τὸ κατ’ ἐνέργειαν ἐπιστητὸν ταὐτὸν τῷ ἐπιστημονικῷ καὶ ἀνάπαλιν , οὕτω καὶ τὸ κατ’ ἐνέργειαν ὀρεκτικὸν <καὶ τὸ ὀρεκτὸν> ἄμφω ἓν καὶ ταὐτὸν δεῖ γὰρ ἐγνῶσθαι τῷ ὀρεκτικῷ τὸ ὀρεκτόν , ἵνα γένηται κατ’ ἐνέργειαν τὸ ὀρεκτὸν καὶ ὀρεκτικόν . καλῶς οὖν συνεπεράνατο ἀεὶ λέγων κινεῖν τὸ ὀρεκτόν , κἄν τε τὸ ὀρεκτὸν ᾖ καὶ ἐν ἀρχῇ γεγραμμένον , κἄν τε τὸ ὀρεκτικόν , ἐπειδὴ τὸ κατ’ ἐνέργειαν ὀρεκτικὸν ταὐτὸν τῷ ὀρεκτῷ . τὸ δὲ ὀρεκτὸν ἢ ἀληθῶς ἢ φαινόμενόν ἐστιν ἀγαθόν , κἄν μὴ ᾖ . · οὐδὲν γὰρ ἢ τῶν κακῶν ἢ τῶν μέσων ἐφετόν , ἀλλὰ μόνως τὸ ἀγαθόν · καὶ εἴ τι τὸ ἀγαθὸν ὑποδύεται , ὡς ἀγαθὸν καὶ αὐτὸ γίνεται ὀρεκτόν , ὡς πανταχοῦ καὶ παρὰ Πλάτωνι ὁμολογεῖται , καὶ ὑπὸ Ἀριστοτέλους ἐν τοῖς Ἠθικοῖς Ἡθικοῖς παραδέδοται , τοῦ ἀγαθοῦ πάντα ἐφίεσθαι λέγοντος . τοῦ μὲν οὖν ἀγαθοῦ τοῦ κατ’ | αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν καὶ ὁ θεωρητικὸς ἐφίεται · ὁ δέ γε πρακτικὸς καὶ ἀπλῶς εἰπεῖν ὁ ὀρεκτικὸς τοῦ πρακτοῦ . κοινότερον γὰρ πρακτὸν εἴρηκε νῦν οὐχὶ τὸ ἀνθρώποις μόνοις διωκτὸν καὶ φευκτόν , ἀλλὰ καὶ τὸ τοῖς ἀλόγοις ζῴοις . ὃ καὶ ἀφορίζεται ὡς ἐνδεχόμενον ἄλλως ἔχειν , γενητὸν ὂν καὶ οὐχ ὡσαύτως ἀεὶ ἐκβαῖνον · τὸ γὰρ τοῦ θεωρητικοῦ ἀγαθὸν ἀναγκαῖον τό τε κράτιστον . συμπερανάμενος δὲ τὸ προτεθὲν αὐτῷ πρόβλημα , τί τὸ κινητικὸν προηγουμένως μόριον τῆς ψυχῆς τῆς κατὰ τόπον τοῖς ζῴοις κινήσεως , ὑπομιμνήσκει πάλιν πολλὰ μὲν τὰ τῆς ψυχῆς εἶναι μόρια , οὐ τοπικῶς δὲ ἀλλὰ κατὰ τὰς δυνάμεις διαιρούμενα ὡς τῷ λόγῳ ὄντα διάφορα . διὸ καὶ πλεῖστα συνυπάρχειν δυνατὸν τὰ αὐτὰ ὄντα τῷ ὑποκειμένῳ , κατὰ διαφόρους ἐπιβολὰς δυνάμενα πλείω ἐπινοεῖσθαι , ὥσπερ αὐτὸς ἐμνήσθη , θρεπτικόν , αἰσθητικόν , νοητικόν , βουλευτικόν , ἔτι ὀρεκτικόν . τὸ γὰρ θρεπτικὸν ὡμολογημένως τοῦ νοητικοῦ καὶ βουλευτικοῦ καὶ αὐτοῦ γε τοῦ ὀρεκτικοῦ πλέον διέστηκεν ἢ ἀλλήλων τε τὸ ἐπιθυμητικὸν καὶ θυμικὸν καὶ τοῦ λόγου . κοινωνεῖ γὰρ ταῦτα καὶ ἀλλήλοις καὶ τῷ λόγῳ κατὰ τὴν ὄρεξιν . νοητικὸν δὲ νῦν τὸ θεωρητικὸν εἶπεν , ἵνα τὸν πρακτικὸν νοῦν τῷ βουλευτικῷ σημαίνῃ . τὸ δὲ ὀρεκτικὸν διαφέρει τοῦ βουλευτικοῦ ὡς κοινότερον διὰ τὸ καὶ ἄλογόν τι εἶναι ὀρεκτικόν . δείκνυσιν οὖν διὰ τούτων , ὡς , εἰ χρὴ τὰ τῇ δυνάμει διεστηκότα μόρια ἐκτίθεσθαι , τὰ πλέον διεστηκότα ἐκθετέον μᾶλλον ἢ τὰ ἐγγύς . εἴρηται δὲ ὡς προὔκειτο ἐν Πολιτείᾳ τὰ πρὸς παιδείαν χρήσιμα μόρια ἐκτίθεσθαι · καὶ διὰ τοῦτο μόνα τὰ τρία παραδέδωκεν , ὥσπερ καὶ Ἀριστοτέλης ἐν τοῖς Ἠθικοῖς λόγον τε καὶ ὄρεξιν . p . 433b 5 Ἐπειδὴ αἱ ὀρέξεις γίνονται ἐναντίαι ἀλλήλαις . Μνησθεὶς ἤδη τῶν ἐγκρατῶν τε καὶ ἀκρατῶν σαφῶς νῦν διορίζεται , ὡς ἀμφότεροι οὗτοι ἐν διαμάχῃ δύο τινῶν ὀρεκτικῶν συνίστανται , τοῦ μὲν ὄντος λογικοῦ τοῦ δὲ ἀλόγου . οἷν κοινὸν ἀμφοῖν τὸ ἁπλῶς ὀρεκτικόν , οὐχ ὡς γένος εἰς εἴδη σύστοιχα διαιρούμενον , ἀλλὰ μᾶλλον ὡς τὰ ἀφ’ ἑνὸς ἔχον · κρεῖττον γὰρ τὸ τοῦ λόγου ὀρεκτικὸν τοῦ τῆς ἀλογίας , ὡς εἶναι κοινωνίαν ἐν αὐτοῖς καὶ διαφορότητα . πρὶν δ’ ἀποδοῦναι πρὸς τὸν ἐπειδὴ σύνδεσμον , ἐν μέσῳ ὑπομιμνήσκει , ἐν τίσι πέφυκεν ἡ διαμάχη γίνεσθαι , ὅτι ἐν ἀνθρώποις , ἐν οἷς συμπέπλεκται ἡ λογικὴ ζωὴ πρὸς τὴν ἄλογον καὶ διαφέρεται πολλάκις πρὸς αὐτὴν καὶ ἐναντιοῦται . ἐν γὰρ ἀνθρώποις ὁ μὲν λόγος , χρόνου ὢν γνωριστικός , καὶ τοῦ μέλλοντος ἔχει συναίσθησιν , ὥσπερ καὶ τοῦ παρωχηκότος · ἡ δὲ ἐπιθυμία , ὥσπερ καὶ πᾶσα ἡ ἄλογος ζωὴ χρόνου οὖσα ἀνεπίγνωστος , οὐ διορίζει τὰ χρονικὰ μέτρα , ἀλλὰ κἄν πλήττηται ὑπὸ τοῦ παρεληλυθότος , οὐχ ὡς παρεληλυθὸς αὐτὸ γνωρίζει , ἀλλ’ ὡς πάσχουσα μόνον ὑπ’ αὐτοῦ τῇ μνήμῃ τοῦ πάθους . καὶ νῦν γὰρ τοῦ παρόντος ἀντιλαμβάνεται οὐκ αὐτῷ τούτῳ ἐφιστάνουσα ὅτι πάρεστιν , ἀλλ’ ὡς δρῶντος αἰσθανομένη . διότι ὁ μὲν νοῦς τε καὶ λόγος οὐ πρὸς τὸ παρὸν μόνον ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ μέλλον τείνει τὴν ὄρεξιν , ἡ δὲ ἐπιθυμία τὸ παρὸν ἀεὶ τίθεται τέλος , οὗ καὶ αἰσθάνεται · καὶ ὁ μὲν λόγος οὐ τοῦ ἡδέος μόνου , ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀγαθοῦ ἀντέχεται ( διακρίνει γὰρ τὸ ἡδὺ ὡς οὐ πᾶν ὂν ἀγαθόν ) , ἡ μέντοι ἐπιθυμία καὶ πρὸς μόνον ὁρᾷ τὸ ἡδύ , ὡς ἀγαθὸν τοῦτο πάντως ὄν , καὶ πρὸς τὸ παρὸν ἀλλ’ οὐχὶ καὶ πρὸς τὸ μέλλον , διὰ τὸ τοῦ χρόνου ἀνεπίγνωστον . ὅταν οὖν τὸ μὲν παρὸν ἡδὺ ᾖ , τὸ δὲ μέλλον ἢ ὠφέλιμον ἢ καὶ μειζόνως ἡδύ , ἡ μὲν ἐπιθυμία τὸ παρὸν ἐπιδιώκει , ὁ δὲ λόγος κατὰ φύσιν ἔχων τὸ μέλλον , ἐὰν ᾖ ἀγαθόν , μάλιστα . ἅτε γὰρ μὴ διακρίνουσα τὸ μέλλον ἀπὸ τοῦ παρόντος ἡ ἐπιθυμία τὸ παρὸν ἡδὺ ὡς ἁπλῶς ὂν καὶ ἡδὺ καὶ ἀγαθὸν ἀποδέχεται . ὡς γὰρ ταὐτόν , ὅπερ ἡδύ , τοῦτο καὶ ὡς ἀγαθὸν διώκει . ταῦτα δὴ ἐν μέσῳ εἰπὼν λοιπὸν ἀποδίδωσι πρὸς τὸν ἐξ ἀρχῆς ῥηθέντα ἐπειδὴ σύνδεσμον , ὡς p . 433 b 10 Εἴδει μὲν ἄν ἓν εἴη τὸ κινοῦν τὸ ὀρεκτικόν , ᾗ ὀρεκτικόν , πρῶτον δὲ πάντων τὸ ὀρεκτόν ( τοῦτο γὰρ κινεῖ οὐ κινούμενον τῷ νοηθῆναι ἢ φαντασθῆναι ) , ἀριθμῷ δὲ πλείω τὰ κινοῦντα . Τῷ εἴδει ἓν λέγων τὸ ὀρεκτικὸν οὐκ ἀκριβῶς , ἀλλ’ , ὡς εἴρηται , ὡς ἔχει τὰ ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς ἕν . πρὶν δὲ πάλιν ἀποδοῦναι πρὸς τὸ εἴδει μὲν ἄν ἓν εἴη “ πλείω δὲ τῷ ἀριθμῷ’’ , διότι δύο τὰ ὀρεκτικὰ καὶ μαχόμενα ἐνίοτε ἀλλήλοις , τό τε λογικὸν καὶ τὸ ἀλόγως ὀρεγόμενον , ἐν μέσῳ ὑπέμνησεν ὡς πρὸ τοῦ ὀρεκτικοῦ τὸ ὀρεκτὸν κινεῖ , ἐπεὶ καὶ τὸ ὀρεκτικὸν διὰ τὸ ὀρεκτὸν κινεῖ . προηγουμένως οὖν τὸ ὀρεκτόν , οὐχὶ τὸ ἔτι δυνάμει ὄν , ἀλλὰ τὸ ἤδη ἐνεργείᾳ γενόμενον · τῷ γὰρ νοηθῆναι ἢ φαντασθῆναι . ὅτε καὶ ταὐτόν ἐστι τῷ ὀρεκτικῷ κατά γε τὸ ὑποκείμενον , ἐπεὶ καὶ τότε τῷ λόγῳ διαφέρον , προηγεῖται τοῦ ὀρεκτικοῦ . τὸ γὰρ ὀρεκτικὸν ὡς τέλους τοῦ ὀρεκτοῦ ἀντεχεται . p . 433b 13 Ἐπεὶ δέ ἐστι τρία , ἓν μὲν τὸ κινοῦν , δεύτερον δὲ ᾧ κινεῖ , τρίτον τὸ κινούμενον , τὸ δὲ κινοῦν διττόν , τὸ μὲν ἀκίνητον , τὸ δὲ κινούμενον . Βούλεται μὲν διὰ τούτων ὅσα τὰ συντελοῦντα πρὸς τὴν κατὰ τόπον τῶν ζῴων κίνησιν συναγαγεῖν τε καὶ παραδοῦναι , καὶ οὗτος ὁ σκοπὸς τοὐ ῥητοῦ . ἀλλὰ πρὶν τῶν κατὰ μέρος ἔχεσθαι , δεῖ τῇ λέξει , ὡς καὶ οἱ ἐξηγηταὶ ἐφιστάνουσιν , ἐπιστῆσαι , ὡς ἀρξάμενος ἐκ τοῦ ἐπεὶ συνδέσμου ὥς τι ἀποδώσων οὐ φαίνεται ἀποδιδούς . ἀλλὰ προσυπακουστέον ὑποστίξαντας μετὰ τὸ ἔστι δὲ τὸ μὲν ἀκίνητον , τὸ δὲ κινούμενον τοῦ τέσσαρα ἄν εἴη τὰ συντελοῦντα πρὸς τὴν τοιάνδε κίνησιν . ἐφ’ οἷς εὐλόγως καταριθμεῖται , τίνα τὰ τέσσαρα · τὸ ὀρεκτόν , τὸ ὀρεκτικόν , τὸ ᾧ κινεῖ , τὸ κινούμενον . τρία μὲν γὰρ φθάνει ἠριθμηκώς , τὸ κινοῦν , τὸ ᾧ κινεῖ , τὸ κινούμενον · τὸ δὲ κινοῦν διττὸν ἐπιφέρων εἶναι , τὸ μὲν ἀκίνητον , τὸ δὲ κινοῦν καὶ κινούμενον , τέσσαρα λοιπὸν πάντα καταριθμεῖται . ἀκίνητον μὲν οὖν ἐστι τὸ ὡς ὀρεκτὸν κινοῦν · τῷ γὰρ φαντασθῆναι ἢ νοηθῆναι , ὡς εἶπε , τουτέστιν ἐνεργείᾳ γενόμενον ὀρεκτόν , ὅτε καὶ ταὐτὸν τῷ ὑποκειμένῳ γίνεται τῷ ὀρεκτικῷ , κινεῖ . καὶ προηγουμένως κινεῖ τὸ ὀρεκτικόν , ᾗ τῷ λόγῳ αὐτοῦ διαφέρει , ἐπειδὴ ὡς πρὸς τέλος τὸ ὀρεκτὸν τὸ ὀρεκτικὸν κινεῖται . μένει δὲ αὐτὸ τὸ τέλος ἀκίνητον καὶ οὐκ αὐτὸ πρὸς τὸ ἐρῶν φέρεται . οὕτω μὲν οὖν τὸ ὀρεκτὸν κινεῖ ὡς ἀκίνητον . τὸ δὲ ὀρεκτικόν , ὃ καὶ προσεχέστερον κινεῖ τὰ κινούμενα , ὑπὸ τοῦ ὀρεκτοῦ διαναστὰν καὶ εἰς τὴν τάξιν αὐτοῦ ὁρμῆσαν καὶ διὰ τοῦτο κινεῖσθαι λεγόμενον , κατ’ αὐτὴν τὴν τοὐ ὀρεκτοῦ μεταδίωξιν κινεῖ τὸ ζῷον , συμφυὲς αὐτῇ ὑποκείμενον ὄργανον · διὸ καὶ οὐ βίᾳ τινὶ ἀλλ’ αὐτοφυῶς τῇ ἐκείνης ὁρμῇ συγκινεῖται . κινεῖ δὲ χρώμενον ἑτέρῳ τινὶ μεταξὺ ὄντι αὐτοῦ τε τοῦ κινοῦντος , τοῦ ὀρεκτικοῦ φημι , καὶ τοῦ κινουμένου , ὅπερ ἐστὶ τὸ ζῷον . τοῦτο δὲ τὸ μεταξὺ δοκεῖ μὲν ὁ Ἀριστοτέλης λέγων ἐν τῷ Περὶ κινήσεως ζῴων τὸ πνεῦμα λέγειν τὸ ζωτικὸν ἐν ἡμῖν , ὃ μεταξὺ τῆς τε κινούσης καρδίας καὶ τῶν στερεωτέρων κινουμένων τοῦ ζῴου μορίων τυγχάνει ὄν . λέγει δὲ ἐν ἐκείνῳ καὶ ἄλλο τι μεταξὺ τῶν τε ἄνω καὶ κάτω τοῦ ζῴου μορίων , καὶ τῶν δεξιῶν καὶ ἀριστερῶν , ὅπερ ἐν ἐπιφανείᾳ μᾶλλον τίθεται συναπτούσῃ τὰ ἀντικείμενα μόρια , ὅταν ἢ ἄνω ἢ κάτω ἢ δεξιὰ ἢ ἀριστερὰ κάμπτηται αὐτό , πῇ μὲν κινούμενον πῇ δὲ ἠρεμοῦν . ἐν γὰρ τῇ κάμψει συμβαίνει θάτερον μὲν τῶν ἀντικειμένων μορίων κινεῖσθαι , θάτερον δὲ ἠρεμεῖν , ἐπειδὴ τὸ κινούμενον πάντως πρός τι ἑστὼς ἐρειδόμενον οὕτω κινεῖσθαι βούλεται . συμβαίνει τοίνυν τὴν μεταξὺ τῶν ἀντικειμένων ἐπιφάνειαν ὡς μὲν πέρας τοῦ ἑστῶτος ἠρεμεῖν , συγκινεῖσθαι δὲ τῷ κινουμένῳ ὡς τούτου ἀρχήν . ἀλλὰ ταῦτα μέν , κἄν τὸ πνεῦμα λέγῃ τις , κἄν τὴν τοιαύτην ἐπιφάνειαν , σωματικὰ εἶναι ὁμολογεῖται , εἰς ἃ καὶ οἱ Ἀριστοτέλους ἐξηγηταὶ ὑπηνέχθησαν · οἶμαι δὲ καὶ ταύτῃ διακριτέον τὸν λόγον . πᾶσα ψυχὴ ἐντελέχεια σώματος ὀργανικοῦ εἶναι ὑπ’ αὐτοῦ παραδέδοται καὶ χρῆσθαι ὡς ὀργάνῳ τῷ ζῶντι σώματι . τὸ δὲ χρώμενον οὐκ ἔστιν ἀπλῶς εἶδος τοὐ ὀργάνου ὡς ὀργάνου · ἐξῄρηται γὰρ ἀεὶ τὸ χρώμενον τοῦ ᾧ χρῆται . ἐπεὶ οὖν τὸ ζῷον ὄργανον ὑπέστρωται τῇ χρωμένῃ ψυχῇ , ἡ χρωμένη αὐτῷ ψυχὴ οὐκ ἔσται τὸ ὅλον εἰπεῖν εἶδος τοῦ ὀργάνου , ἀλλ’ ὡς χρώμενον τὸ ὑφ’ οὗ καὶ τὸ ποιητικὸν αἴτιον · τὸ γὰρ κινοῦν ὑπὸ τὸ ποιοῦν . ἀλλ’ ἡ μὲν φυτικὴ ὡς ἐσχάτη ἀμυδρῶς ἐμφαίνει τὸ χρώμενον , ἐναργέστερον δὲ ἡ τῶν ὀστρέων καὶ τῶν ὁμοίων , ὡς εἰ καὶ μὴ καθόλου , ἀλλὰ κατὰ μόρια αὐτὰ τοπικῶς κινοῦσαι · ἡ δὲ τῶν πορευτικῶν ἐναργεστέρα ἄλλη οὖσα παρὰ τὸ κινούμενον · τὸ γὰρ κινοῦν καὶ ποιοῦν ἕτερον παρὰ τὸ κινούμενον καὶ πάσχον , καὶ οὐχὶ τοῦ κινουμένου τι ὂν μάλιστα κατὰ τὸν Ἀριστοτέλην , ἵνα μὴ τὸ αὐτὸ καὶ κινοῦν ᾖ καὶ κινούμενον . ἦν δὲ τὸ κινούμενον τὸ ζῷον , τὸ δὲ κινοῦν ἡ ψυχή , οὐκ οὖσα εἰδητικὴ ζωὴ τοῦ ζῶντος σώματος · ἡ γὰρ τοιαύτη ὡς ζῴου ἐστὶ χαρακτηριστικὴ καὶ ὡς ὀργάνου , ὅπερ ἦν τὸ κινούμενον , ἡ μέντοι ψυχὴ κατὰ τὸ κινοῦν ἀλλ’ οὐ κατὰ τὸ εἶδος τοῦ κινουμένου ὡς κινουμένου ἐστί , καὶ ἐξῄρηται ὡς τὸ κινοῦν τοῦ κινουμένου καὶ τὸ ποιοῦν τοῦ γιγνομένου . καὶ διὰ τὴν ὑπεροχὴν καὶ μεσότητος ἐδεήθησαν τῆς ἄμφω συναπτούσης πρὸς ἄλληλα . καὶ ἡ μεσότης οὐ σῶμα , οἶμαι , ( πάλιν γὰρ τὸ κινούμενον ἔσται καὶ οὐχὶ ᾧ κινεῖ ) , ἀλλὰ σωματικὸν μέν , οὐ σῶμα δέ , ὁποία ἡ τοῦ ὀργάνου ὡς ὀργάνου χαρακτηριστικὴ ζωή , ἥτις καθ’ αὑτὴν μὲν οὐ κινεῖται , ἀσώματος οὖσα , ἀρχὴ δέ ἐστι τοῦ κινουμένου ὡς ζῶντος , εἰδητικὸν οὖσα αἴτιον ὡς ὑγεία τοῦ ὑγιαίνοντος , διὰ τὸ ὅλη ἀχωρίστως ἐγκαταδεδυκέναι τῷ σώματι σωματικὴ λεγομένη . τὸ δὲ κινούμενόν ἐστι τὸ ζῷον , διότι οὐχ ὡς σῶμα ὑπὸ τῆς ψυχῆς ἀλλ’ ὡς ζῷον κινεῖται . ἡ δὲ μεσότης καὶ ἠρεμεῖν καὶ κινεῖσθαί πὼς λέγεται , καθ’ αὑτὴν μὲν ἀκίνητος οὖσα διὰ τὸ ζωὴ εἶναι , κατὰ συμβεβηκὸς δὲ κινουμένη διὰ τὴν ἀχώριστον | πρὸς τὸ ζῷον συμπλοκήν . p . 433b 15 Ἔστι δὲ τὸ μὲν ἀκίνητον τὸ πρακτὸν ἀγαθόν · οὐχ ὡς καθ’ αὑτὸ ἀκίνητον · ἐν γὰρ μεταβολῇ τὰ πρακτὰ καὶ ἐνδεχόμενα καὶ ἄλλως ἔχειν · ἀλλ’ ὡς ἐν τῷ κινεῖν τὴν ὄρεξιν οὐ κινούμενα , ἵνα κινήση · τῷ γὰρ μένειν ἀγαθὰ ἤτοι φαίνεσθαι κινεῖ . p . 433b 16 Τὸ δὲ κινοῦν καὶ κινούμενον τὸ ὀρεκτικόν . Οὐ τοπικῶς κινούμενον , ἀλλὰ κινοῦν μὲν τοπικῶς , κινούμενον δὲ ὡς ὑπὸ τοῦ ὀρεκτοῦ πρὸς τὸ ἐνεργείᾳ ὀρέγεσθαι διεγειρόμενον . κάλλιον γὰρ ὁ Πλούταρχος οὕτως ἐξηγεῖται , αὐτὴν τὴν ὀρεκτικὴν ἐνέργειαν κίνησιν εἰρῆσθαι Πλατωνικῶς φάμενος ὑπὸ τοῦ Ἀριστοτέλους νῦν , καὶ ἴσως διὰ τὸ εἰς κίνησιν πάντως ἀποτελευτᾶν , καὶ τὸ ὅλον τοῦτο ποιητικὴν οὖσαν κίνησιν , νῆσιν , ἀλλ’ οὐ παθητικήν , ἢ ὁ Ἀλέξανδρος κινεῖσθαι λέγων τὴν ὄρεξιν κατὰ συμβεβηκός , διὰ τὸ . ἐν σώματι οὖσαν συγκινεῖσθαι τῷ ὑποκειμένῳ κατὰ συμβεβηκός , ὡς εἴρηται . οὐ γὰρ ἡ ἐν τῷ ζῶντι σώματι ὅλη ἐγγενομένη κινεῖ , ἀλλ’ ἡ ἔχουσά τι καὶ χωριστὸν καὶ ἐξῃρημένον καὶ κατὰ τὸ ποιοῦν ἑστῶσα , καὶ αὕτη ἡ μεσότητος δεηθεῖσα · ἡ δὲ τοῦ κινουμένου ὡς κινουμένου χαρακτηριστικὴ ἡ ἄμεσος αὐτοῦ ἐστιν εἰδητικὴ αἰτία . ἑρμηνεύει δὲ αὐτὸς ὁ Ἀριστοτέλης ἑαυτόν , ὅπως κινούμενον ἔφη τὸ ὀρεκτικόν · ᾗ γὰρ ὀρέγεται , δηλῶν τὸ κατ’ αὐτὴν τὴν ὄρεξιν · καὶ γὰρ κινούμενον λέγει νῦν οὐ τὸ ζῷον , ἀλλὰ τὸ ὀρεκτικὸν ὡς ὀρεκτικόν . καὶ ἔτι σαφέστερον τὸν λόγον ποιῶν τὴν ὄρεξιν ἀξιοῖ κίνησίν τινα εἶναι ὡς ἐνέργειαν · εἰς κίνησιν ἀποτελευτῶσαν ἐν τῷ ζῴῳ , ἵνα τὸ η ἐν τῷ ᾗ ἐνέργεια μὴ σύνδεσμον διαζευκτικόν , ἀλλ’ ἐπίρρημα ἀντὶ τοῦ καθὸ ἀκούσωμεν . εἰ δὲ καὶ ὡς σύνδεσμος εἴρηται , δηλούτω τὸ τὴν ὄρεξιν ἐξεῖναι ἡ ἐνέργειαν καλεῖν ὡς ἀμέριστον καὶ τελείαν ἐνέργειαν , ἢ κίνησιν ὡς ὑπό τε τοῦ ὀρεκτοῦ ἐγειρομένην καὶ ὡς εἰς κίνησιν τοῦ ζῴου ἀποτελευτῶσαν . κινούμενον δέ ἐστι τὸ ζῷον κατὰ τὴν κυρίως ὁρισθεῖσαν κίνησιν , τὴν τοῦ κινητοῦ ἐντελέχειαν , οὐ τὴν φυσικὴν ἀλλὰ τὴν πορευτικὴν καὶ ὑπὸ ψυχῆς καὶ ζῴοις προσήκουσαν . τὸ δὲ ᾧ κινεῖ μέσῳ ἡ ὄρεξις τοῦτο λοιπὸν σωματικόν ἐστιν · οὐ σῶμα λέγων τὸ σωματικόν ( ἐκεῖνο γὰρ κινούμενον πάντως ) , ἀλλὰ τὴν σωματοειδῆ καὶ ἐσχάτην ζωήν . διὸ καὶ ὑπερτίθεται τὴν περὶ αὐτῆς ὕστερον θεωρίαν ὡς ἐρῶν , ὅτε τὰ κοινὰ ἐπισκοπεῖται ψυχῆς καὶ σώματος ἔργα . κοινὸν δὲ οὐ τὸ κινεῖν · οὐ γὰρ καὶ ὑπὸ τοῦ σώματος κινεῖται τὸ ἔμψυχον , ἀλλ’ οὐδ’ ὑπὸ τῆς ἐγκαταμεμιγμένης ζωῆς . καὶ γὰρ αὐτὴ ὡς ζωτικῶς κινουμένου ἦν ὅρος · τὸ δὲ κινοῦν κατὰ τὸν κινοῦντα ἕστηκεν . εἰκότως οὖν ἐν τῷ Περὶ κινήσεως ζῴων ἐρεῖ περὶ τοῦ ᾧ κινεῖ . p . 433b 21 Νῦν δὲ ὡς ἐν κεφαλαίῳ εἰπεῖν τὸ κινοῦν ὀργανικῶς , ὅπου ἀρχὴ καὶ τελευτὴ τὸ αὐτό . Ἔστι μέν , ὡς εἴρηται , καὶ σωματικόν τι αὐτόθεν ὀργανικῶς κινοῦν · νῦν γε μὴν τὴν τοῦ ὀργάνου ὡς ὀργάνου χαρακτηριστικὴν ζωὴν βούλεται εἶναι τὴν ὀργανικῶς κινοῦσαν , ἣν καὶ ἐρεῖ μένειν τε καὶ κινεῖσθαι . εἰ δὲ καὶ ταύτην ἐν τῷ Περὶ κινήσεως ζῴων ἢ σαφῶς λέγει ἢ καὶ ἐνδείκνυται , ἐκεῖθεν ληπτέον . ἔοικε δὲ καὶ ἐκεῖ πάντως λέγειν περὶ αὐτῆς · νῦν γὰρ ἐν κεφαλαίῳ φησί , τουτέστι συνωψισμένως , τὰ πλατύτερον εἰρημένα ἐν ἐκείνοις ῥητέον . καὶ δὴ λέγει τὸ ὀργανικῶς κινοῦν , ὅπερ δηλαδὴ μετὰ τὴν ὄρεξιν μέν ἐστιν , ἥτις οὐκ ὀργανικῶς ἀλλὰ πρώτως καὶ αὐτὴ κινεῖ διὰ τὸ κἄν ὑπὸ τοὐ ὀρεκτοῦ ἐγείρηται , ἀφ’ ἑαυτῆς ὅμως πρὸς τὸ ὀρεκτὸν φέρεσθαι ( τὸ δὲ ὀργανικὸν πᾶν μετὰ τὸ πρώτως κινοῦν ) , πρὸ δὲ τοῦ κινουμένου εἴπερ οὐ μόνως κινούμενον ἀλλὰ καὶ κινοῦν ὑπάρχει · τοιοῦτον γὰρ τὸ ὀργανικῶς κινοῦν , κινούμενον μὲν ὑπὸ τοῦ πρώτως κινοῦντος , κινοῦν δὲ τὸ μόνως κινούμενον . ἔστω μὲν οὖν , ὡς εἴρηται , καὶ σωματικόν τι τοιοῦτον ὡς ἡ καρδία , ὡς τὸ πνεῦμα τὸ ζωτικόν , ὡς ἡ μεταξὺ τῶν ἀντικειμένων μορίων ἐπιφάνεια , ἔστι δὲ καὶ ἡ εἰδοποιοῦσα τὸ ζῷον ἀχωρίστως ζωὴ ὡς κινούμενον αὐτὸ χαρακτηρίζουσα , ἥτις καὶ αὐτὴ κινεῖν λέγεται τὸ ζῷον , διότι κατ’ αὐτὴν κινεῖται , ἀλλ’ οὐχ ὡς ὑπ’ αὐτῆς , κινεῖσθαι δὲ ὑπὸ τοῦ πρώτως κινοῦντος τοῦ κινουμένου ἀχωρίστως , καὶ ὡς τοὐ κινουμένου οὖσα τὸ εἶδος , καὶ μᾶλλον ὡς κατὰ συμβεβηκὸς κινουμένη μᾶλλον ἢ καθ’ αὑτήν · τὸ γὰρ καθ’ αὑτὸ κινούμενον σῶμα πάντως . καὶ κυριώτερον τὴν τοιαύτην ζωὴν ἀκούειν τὸ ὀργανικὸν ἢ ὁτιοῦν σῶμα · τὸ μὲν γὰρ σῶμα ἀδύνατον κατὰ τὸ αὐτὸ μόριον δι’ ὅλου ἀρχὴν εἶναι καὶ τελευτήν ( σαφῶς γὰρ τοῦτο ἐπήγαγεν ὁ Ἀριστοτέλης , τὸ αὐτὸ βουλόμενος εἶναι ἀρχὴν καὶ τελευτὴν τὸ ᾧ κινεῖ ) , ἡ μέντοι ζωὴ ἡ ἐνδοθεῖσα ὅλη δι’ ὅλης ἑαυτῆς ἡ κινοῦσά ἐστι τὸ ζῷον ὡς τὸ καθ’ ὃ ἀλλ’ οὐχὶ τὸ ὑφ’ οὗ κινητικόν , καὶ κινουμένη κατὰ συμβεβηκὸς ὡς εἰδητικὴ αἰτία τοῦ κινουμένου . καὶ ὁ γίγγλυμος δὲ εἴληπται αὐτῷ εἰκὼν τοῦ ὅλου δι’ ὅλου κινουμένου πὼς καὶ ἠρεμοῦντος · οὐ γὰρ ὡς σῶμα , ἀλλ’ ὡς ἐπιφάνεια . ἔστι δὲ ὁ | γίγγλυμος , ὡς καὶ ὁ Πλούταρχος βούλεται , δύο κρίκων συμπλοκή , τοῦ ἑτέρου εἰς τὸν λοιπὸν ἐμβεβλημένου , ὅτε τὸ κυρτὸν τοῦ ἑτέρου τοῦ κοίλου ἐφάπτεται τοῦ λοιποῦ · καὶ ὡς ὁ Ἀλέξανδρος ἐνδείκνυται , ὅτε περὶ μίαν περόνην ἑστῶσαν κρίκος περικείμενος αὐτῇ εἴσω τε καὶ ἔξω στρεφομένῃ τῇ θύρᾳ συνεργεῖ , τῆς περόνης μενούσης ἀκινήτου , αὐτὸς ὁ κρίκος τὰς ἐναντίας ἐν τῇ ἔξω καὶ εἴσω τῆς θύρας στροφῇ κινούμενος κινήσεις . ἀλλὰ τοῦ γιγγλύμου , ὁποτέρως ἄν ἔχοι , ληπτέον , ὡς οἱ ἐξηγηταὶ βούλονται , ἢ θατέρου κρίκου τὸ κυρτὸν θατέρου δὲ τὸ κοῖλον , ἢ τοὐ μὲν κρίκου τὸ κοῖλον τῆς δὲ περόνης τὸ κυρτόν · καὶ ἐνταῦθα μὲν ἔστω μένον τὸ κυρτὸν τῆς περόνης , τὸ δὲ κοῖλον τοῦ κρίκου κινούμενον · ἐπὶ δὲ τῶν δύο κρίκων κινούμενον μὲν τὸ κυρτὸν τοῦ περιεχομένου , ἀκίνητον δὲ τὸ κοῖλον τοῦ περιέχοντος . ἀλλ’ οὐ δοκεῖ μοι ταῦτα συμφωνεῖν τῇ λέξει , ἀχώριστα ἐνταῦθα τῷ μεγέθει ὑποτιθεμένῃ τὸ ἠρεμοῦν τε καὶ κινούμενον , μόνῳ τῷ λόγῳ ὄντα ἕτερα , εἰωθότος τοῦ Ἀριστοτέλους ἀχώριστα καλεῖν τῷ μεγέθει οὔτε τὰ συνεχοῦς μόρια , διὰ τὸ καὶ ἐν τῇ συνεχείᾳ ἄλλα ἀλλαχοῦ κινεῖσθαι , οὔτε ἔτι μᾶλλον τὰ ἐφαπτόμενα , διὰ τὸ ταῦτα μηδὲ κατὰ συνέχειαν ἀλλήλοις συνῆφθαι , ἀλλ’ ἐκεῖνα ὅσα ὅλα δι’ ὅλων τῷ ὑποκειμένῳ ἥνωται πρὸς ἄλληλα . διὸ καὶ ὁ Ἀλέξανδρος ἐπιστήσας τούτῳ , οὐκ ἀκούει ὡς ἐπὶ τοῦ γιγγλύμου τὰ ἐφεξῆς ἐπαγόμενα , τὸ ἀχώριστα εἶναι τῷ μεγέθει τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ τέλος , καὶ τὸ ἠρεμοῦν καὶ κινούμενον , ἀλλ’ ὡς ἐπὶ ἡμῶν ταῦτα εἰρῆσθαι , ὅταν τῶν ἀντικειμένων μερῶν , λέγω δὲ τῶν ἄνω καὶ κάτω ἢ τῶν δεξιῶν καὶ ἀριστερῶν καμπτομένων , καὶ θατέρου μένοντος τῶν ἀντικειμένων , θατέρου δὲ κινουμένου , ἡ μεταξὺ ἐπιφάνεια ὡς πέρας μὲν τοῦ κινουμένου <κινουμένη> ᾖ καὶ αὐτή , ὡς δὲ ἀρχὴ τῶν ἠρεμούντων ὅλη δι’ ὅλης ἑαυτῆς · οὐ γὰρ ἔχει βάθος καὶ ἠρεμοῦσα καὶ κινουμένη . ἀλλ᾿ , οἶμαι , ἐχρῆν καὶ ἐπὶ αὐτοῦ τοὐ γιγγλύμου τὴν εἰκόνα λαβεῖν , ἵνα μὴ μάτην ᾖ παρειλημμένος . πῶς οὖν ἐπὶ σώματος ληψόμεθα βάθος ἔχοντος καὶ ἀλλαχοῦ μὲν τὸ κυρτόν , ἀλλαχοῦ δὲ τὸ κοῖλον ; ἤ , ὡς εἰρήκαμεν , οὐ κατὰ τὸ σωματικὸν αὐτοῦ ληπτέον τὴν εἰκόνα , ἀλλὰ κατὰ τὴν τοῦ σώματος ἐπιφάνειαν , εἴτε τὴν κοίλην εἴτε τὴν κυρτὴν καλουμένην . καὶ γὰρ ἡ κυρτὴ πάντως καὶ κοίλη ἡ αὐτὴ ὅλη δι’ ὅλης , καὶ ἡ κοίλη ὁμοίως πάντως κυρτή . εἴτε οὖν τὸν ἐντοσθίδιον κρίκον νοήσειας κινούμενον κατὰ τὸ κυρτὸν ἑαυτοῦ , καθ’ ὃ ἐφάπτεται τοῦ περιέχοντος αὐτόν , κινούμενον οὖν ἔσται ὁ κρίκος δηλαδὴ ὁ περιεχόμενος · σῶμα γὰρ ἔσται τὸ κινούμενον . ἡ δὲ ἐπιφάνεια αὐτοῦ ἡ ἅμα κυρτὴ καὶ κοίλη , ἡ πρὸς τῷ περιέχοντι , ᾗ μὲν προσεχής ἐστι τῷ κινουμένῳ ( ἔστι δὲ τὸ κοῖλον ) κινεῖται ὡς πέρας μᾶλλον ἐφαπτόμενον τοῦ κινουμένου , ᾗ δὲ τῷ ἠρεμοῦντι καὶ περιέχοντι κρίκῳ προσεγγίζει κατὰ τὸ κυρτόν , ἠρεμεῖ · ἐπειδὴ πέρας μέν ἐστι τοῦ κινουμένου καὶ κατὰ τὸ κυρτόν , ἀλλὰ ἀπωτέρω ἢ κατὰ τὸ κοῖλον . τὸ δὲ κυρτὸν καὶ τὸ κοῖλον τῷ μὲν ὑποκειμένῳ ἀχώριστα , ὅπερ τῷ μεγέθει ἔφη ὁ Ἀριστοτέλης . ὅλον γὰρ δι’ ὅλου ὅπερ ἄν ᾖ κοῖλον , τοῦτο καὶ κυρτόν ἐστι . κἂν οὖν ἐν γραμμῇ κἄν ἐν ἐπιφανείᾳ κἂν ἐν σώματι αὐτὸ θεωρῇ τις , ἴσως ὅλον φανήσεται καὶ κινεῖσθαί πὼς καὶ ἠρεμεῖν · οὐδέτερον δὲ καθ’ αὑτό ( τὸ γὰρ καθ’ αὑτὸ καὶ κινεῖσθαι καὶ ἠρεμεῖν σώμασιν , ὡς εἴρηται , προσήκει ) , ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς καὶ κατὰ σχέσιν τὴν πρὸς τὸ κινούμενον ἢ πρὸς τὸ ἠρεμοῦν πλησιάζουσαν . καὶ ταύτῃ καὶ τῇ μεταξὺ τῶν ἀντικειμένων μορίων ἐπιφανείᾳ προσέοικεν ἡ εἰκὼν καὶ τῇ , ὡς ἡμεῖς ἐθέμεθα , τοῦ ὀργάνου χαρακτηριστικῇ ὡς ὀργάνου ζωῇ . ἣν ἄν τις καὶ κατὰ τοῦτο εὐλογώτερον ἀκούσοι , ἐπειδή , ὡς τὸ κινοῦν οὐσία ἡ ὀρεκτικὴ ζωὴ καὶ τὸ κινούμενον ( τὸ γὰρ ζῷον ) , δεῖ καὶ τὸ μεταξὺ τὸ ᾧ κινεῖ τὸ κινοῦν οὐσίαν εἶναι . οὐσία δὲ ἡ ζωὴ καὶ οὐχ ἡ ἐπιφάνεια , καὶ ὡς μεταξὺ κρείττων μὲν τοῦ ζῴου , ὑφειμένη δὲ τῆς ὀρεκτικῆς ζωῆς . p . 433b 25 Πάντα γὰρ ὤσει καὶ ἕλξει κινεῖται . Ὅπως μὲν αἱ ἔξωθεν γινόμεναι κινήσεις εἰς ὦσιν καὶ ἕλξιν ἀνάγονται , ἐν τῇ Φυσικῇ παρ’ αὐτοῦ μεμαθήκαμεν ἀκροάσει · ὅπως δὲ καὶ αἱ κατὰ φύσιν , ἐπιστῆσαι ἄξιον · πάντα γὰρ ἔφη , ὥστε καὶ τὰ κατὰ φύσιν κινούμενα . καὶ ἔοικεν ὠθοῦν μὲν καὶ ἕλκον λέγειν τὸ αἴτιον τῆς κινήσεως ἢ ἐκτεῖνον ἢ συνάγον τὸ κινούμενον , ὠθοῦν μὲν ὅταν ἐκτείνῃ , ἕλκον δὲ ὅταν συνάγῃ , οὐ τὸ ποιητικὸν μόνον αἴτιον ὡς τὸ ὑφ’ οὗ , ἀλλὰ καὶ τὸ εἰδητικὸν ὡς τὸ καθ’ ὅ · ἑλκόμενον δὲ καὶ ὠθούμενον αὐτὸ τὸ κινούμενον ἡ ἐκτεινόμενον ἢ συστελλόμενον , ὡς ἔχει τὸ θερμαινόμενον καὶ ψυχόμενον ζῷον , ἐν τῷ αἰδεῖσθαι μὲν θερμαινόμενον διαχεομένου καὶ ἐκτεινομένου τοῦ αἵματος , ἐν δὲ τῷ φοβεῖσθαι <ψυχόμενον> συστελλομένου καὶ συναγομένου ὅθεν καὶ ὠχρίασις κατὰ τὴν ἐπιφάνειαν συμβαίνει . ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς φυσικαῖς καὶ μὴ ζωτικαῖς κινήσεσιν , οἷον ἐν τῇ τοὐ πυρὸς ἐπὶ τὸ ἄνω φορᾷ ἡ κουφότης ἐστὶν ἡ καθ’ ἣν | κινεῖται δύναμις , αὐτὸ δὲ τὸ πῦρ κινούμενον , ἑλκόμενον 86r μὲν κατὰ φύσιν καὶ οὐ βιαίως τῇ οἰκείᾳ ὁλότητι συναγόμενον καὶ πρὸς ταύτην σπεῦδον , κατ’ αὐτὴν δὲ τὴν διαστατικὴν πορείαν ὠθούμενον οὐ βιαίως οὐδὲ ταύτην , ἀλλ’ οἷον ἑκουσίως , ἐκτεινόμενον δὲ ὅμως . τῷ δὲ προκειμένῳ ἐφαρμοστέον τὸ ὤσει καὶ ἕλξει κινεῖσθαι , <τῷ> “ τὸ μὲν ἠρεμεῖ’’ τοῦ ᾧ τὸ κινοῦν , “ τὸ δὲ κινεῖται’’ , ἵνα τὸ μὲν ἠρεμοῦν ὠθῇ ἢ ἕλκῃ , τὸ δὲ κινούμενον ὠθῆται ἢ ἕλκηται · ὡς ἐπὶ τοῦ περιεχομένου κρίκου τὸ κυρτόν ἐστι τὸ ὠθοῦν ἢ ἕλκον κατά τινα ἀναλογίαν , τὸ δὲ κοῖλον ὠθούμενον ἢ ἑλκόμενον , ἡ μὲν ἀφίσταται τῆς κοιλότητος τοῦ περιέχοντος κρίκου , ὠθούμενον , ᾗ δὲ ἐπὶ τὸ αὐτὸ κυκλικῶς φέρεται , ἑλκόμενον . ὡς εἴ γε μὴ ὁ ἐμπεριεχόμενος , ἀλλ’ ὁ περιέχων κρίκος κινοῖτο περὶ μένοντα τὸν ἔνδοθεν , κατὰ τὸ κοῖλον τῆς ἔνδον ἐπιφανείας ἔξει τὸ μένον , κατὰ δὲ τὸ κυρτὸν τὸ κινούμενον · κατὰ γὰρ τὴν κυρτότητα τὸ πλησιάζον μᾶλλον ἕξει τῷ ἑαυτοῦ βάθει , κατὰ δὲ τὴν κοιλότητα τὸ πορρωτέρω μὲν τοῦ οἰκείου βάθους , ἔγγιον δὲ τοῦ μένοντος κρίκου ἢ τῆς περόνης , ὡς ὁ Ἀλέξανδρος τὸν γίγγλυμον ἤκουσεν · ἡ δὲ ζωή , καθ’ ἣν κινεῖται τὸ κινούμενον , τὸ μὲν μόνιμον ἕξει κατὰ τὴν πρὸς τὸ κινοῦν συναφήν , τουτέστι πρὸς τὴν ὄρεξιν , τὸ δὲ κινούμενον κατὰ τὴν πρὸς τὸ ζῷον · τοῦτο γὰρ ἦν τὸ κυρίως κινούμενον · ἐπεὶ οὖν τὸ ὠθοῦν καὶ ἕλκον κατὰ τὸ μένον , τὸ δὲ ὠθούμενον καὶ ἑλκόμενον κατὰ τὸ κινούμενον , ἐν πάσῃ κινήσει ἔσται τὸ μὲν μένον τὸ δὲ κινούμενον · ὡς ἐν κύκλῳ τὸ μὲν κέντρον μένει , ὠθοῦν μὲν τὸν κύκλον , ᾗ ἐξιστάμενον αὐτὸν ἀφ’ ἑαυτοῦ κινεῖ , ἕλκον δέ , ᾗ περὶ αὑτὸ κινεῖ , αὐτὸς δὲ ὁ ὅλος κύκλος οὕτως ὠθούμενός τε καὶ ἑλκόμενος . ἐφ’ οἷς τὸ συμπέρασμα τοῦ προτεθέντος αὐτῷ προβλήματος ἐπήγαγε , κινητικὸν μὲν προσεχῶς αἴτιον τὸ ὀρεκτικὸν εἶναι βουλόμενος , τὸ δὲ ὀρεκτικὸν μετὰ φαντασίας γίνεσθαι πάντως ἀποφαινόμενος , ἢ λογικῆς οὔσης τῆς φαντασίας , ὁποία ἡ ἐν ἀνθρώποις λογοειδὴς οὖσα κατ’ οὐσίαν οὐ γὰρ ἂν τῷ λόγῳ συνηρμόζετο ) , ἢ ἀλόγου , ὁποία ἡ ἐν τοῖς θηρίοις . ὁ μὲν γὰρ θεωρητικὸς νοῦς οὐ πάντως δεῖται τῆς φαντασίας , εἰ μὴ ὅτε τὰ αἰσθητὰ ᾗ ἐξ ἀφαιρέσεως ἐπισκοπεῖ , ὁ δὲ ὀρεκτικὸς καὶ πρακτικός , ἀεὶ περὶ μερικὰ ἔχων καὶ τῇ καθόλου τὴν μερικὴν συμπλέκων πρότασιν , συνεργοῦ ἀεὶ αὐτὸς δεῖται τῆς φαντασίας πρὸς τὴν τῶν μερικῶν ἐπίγνωσιν . κινεῖ δὲ τὸ ζ̣ῷον καὶ ἡ φαντασία καὶ ὁ νοῦς οὐ κατὰ τὸ γνωστικὸν ἀλλὰ κατὰ τὸ ὀρεκτικόν , ὡς εἴρηται . ὡς γὰρ ὀρεκτικὸν κινεῖ , κἄν μετὰ φαντασίας ᾖ λογικῆς ἢ ζωῆς ἀλόγου . διὸ ἔφη ὅλως τὸ ὀρεκτικὸν εἶναι τὸ κινοῦν . p . 433b 31 Σκεπτέον δὲ καὶ περὶ τῶν ἀτελῶν , τί τὸ κινοῦν ἐστιν . Τίνα μὲν ἀτελῆ καλεῖ , αὐτὸς ἐξηγήσατο , οἷς ἁφὴ μόνη αἴσθησις ὑπάρχει . πάντως μὲν γάρ , οἷς ἁφή , τούτοις καὶ γεῦσις , ἵνα διὰ τοῦ ἡδέος καὶ λυπηροῦ τῶν κατὰ τοὺς χυμοὺς τὸ τρόφιμον καὶ ἄτροφον διακρίνῃ καὶ τὸ μὲν προσίηται τὸ δὲ ἀποστρέφηται , ὥσπερ διὰ τῆς ἁφῆς τὸ τοῦ ὅλου σώματος σωστικόν τε καὶ φθαρτικόν . ἀμφοτέρων γὰρ δεῖ τῶν αἰσθήσεων τοῖς ζῴοις . τοῖς μὲν γὰρ τὸ χθόνιον ἔχουσι πολὺ ἐν τῇ ὅλῃ τοῦ σώματος φύσει οὐδὲ αἰσθήσεως δεῖ ὁποιασοῦν , ἅτε μηδὲ ὁπωσοῦν κινεῖσθαι πεφυκόσι καὶ διὰ τοῦτο μήτε διώκειν τὸ αἱρετὸν μήτε φεύγειν τὸ φευκτόν , ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ τὴν ἐσχάτην ζωὴν μόνην αὐτοῖς παρεῖναι τὴν φυτικὴν ἀπολισθαίνουσιν ἤδη καὶ ἐγγύς τι βάλλουσιν εἰς τὰς φυσικὰς κινήσεις · ἡ δὲ αἴσθησις ἐν τοῖς ὁπωσοῦν κινουμένοις ἔνδοθεν , ἐπειδὴ καὶ τὰ ἀτελῆ λεγόμενα ζῷα φαίνεται κινούμενα , οὐ καθ’ ὅλα ἑαυτὰ ἀλλὰ κατὰ μέρη . καὶ χωρὶς τοῦ παρεῖναι τὸ ἡδὺ ἢ λυπηρὸν τὸ κατὰ χυμοὺς διανοίγει τὸ περιβεβλημένον τῇ σαρκὶ ὀστρεῶδες ἐπιζητοῦντα τὸ τρόφιμον · εἰ δέ τις κάρφος ἢ ἀλλοῖόν τι σκληρὸν ἐμβάλλοι , μύονται ὡς ἐκκλίνοντα τὸ ἀνιαρόν , καὶ * * * τὸ ἐμπεσὸν δεξάμενα , ὡς τὸ τρόφιμ.ον προσιέμενα . δῆλον οὖν ὡς οὐχὶ αἴσθησις αὐτὰ κινεῖ εἰς τὸ διανοίγειν καὶ συγκλείειν . μόνον γὰρ τῶν παρόντων ἡ αἴσθησις , καὶ ἀπόντων δὲ λόγος τε καὶ φαντασία . ἀλλ’ οὔτι που λόγος ἐν ἐκείνοις · καὶ γὰρ τῶν καθόλου ὁ λόγος , ἡ δὲ φαντασία ἐπὶ τοῖς ἀτόμοις αἰσθητοῖς , κἄν ἀπῇ ἔτι ταῦτα , τῇ μνήμῃ τῶν ἤδη ὁμοίων προσγεγονότων . δοτέον οὖν ἐξ ἀνάγκης αὐτοῖς τὴν φαντασίαν , ὃ δὴ καὶ Ἀριστοτέλης συλλογίζεται διὰ τοὐ λύπην καὶ ἡδονὴν ἐνεῖναι τοῖς τοιούτοις ζῴοις ( τοῦτο δὲ ἐναργὲς ἐκ τοῦ προσίεσθαι μὲν τὰ τρέφοντα , ἀποσείεσθαι δὲ τὰ ἀλλότρια ) , οἷς δὲ ἡδονὴ καὶ λύπη , τούτοις ἕπεσθαι πάντως ἐπιθυμίαν . ὅπερ καὶ αὐτόθεν μὲν ἐναργές · ἡ γὰρ ὄρεξίς ἐστιν ἡ πρὸς τὸ ἡδὺ καὶ λυπηρὸν τεταμένη , ἢ καὶ πρὸς τὸ ἀγαθὸν καὶ κακὸν ὡς ἐν τοῖς λόγον ἔχουσι ( διὸ καὶ ἀντιστρέφει ἐν τοῖς θνητοῖς ζῴοις · εἴτε δοίη τις ἐπιθυμίαν ἐνεῖναι , πάντως ἔσται ἡδονή τε καὶ λύπη ἐν τούτοις , εἴτε τὸ ἀνάπαλιν ἡδονὴ ἐνείη καὶ λύπη , πάντως καὶ ἐπιθυμία ) · ἔτι δὲ ἐναργέστερος ὁ λόγος γίνεται , ὅταν καὶ μήπω παρόντος τοῦ ἡδέος ἐπ’ αὐτὸ ὁπωσοῦν κινούμενα φαίνηται . | δῆλον γὰρ ὅτι κατ’ ὄρεξιν ἀλλ’ οὐ κατ’ αἴσθησιν ἀπλῶς κινεῖται · ἡ μὲν γὰρ αἴσθησις μόνων τῶν παρόντων , ἡ δὲ ὄρεξις καὶ τῶν ἀπόντων . οἷς δὲ ὄρεξις ὑπάρχει ἤτοι ἐπιθυμία , τούτοις καὶ φαντασία , ἵνα τῇ μνήμῃ , ὡς εἴρηται , τοῦ ἡδέος ἐπ’ αὐτὸ κινῆται . ἀλλ’ ἡ φαντασία ἐν τοῖς τοιούτοις ζῴοις πλεῖστον ἔχει τὸ ἀόριστον . ἀόριστος μὲν γὰρ καὶ ἡ εὐλῶν καὶ καμπῶν καὶ τῶν ἀορίστως ὧδε κἀκεῖσε κινουμένων , ἀλλ’ ἐν πλάτει μᾶλλον καὶ οὐκ ἀπεστενωμένως ἐχουσῶν τὸ ἀόριστον . οὐ γὰρ ἐκεῖ μόνον ζητοῦσι τὸ ἡδύ , ὅπου τέως ἔμενον ἀκίνητοι , ἀλλὰ καὶ ὡδὶ καὶ ὡδὶ ἐπ’ ἄλλο καὶ ἄλλο φερόμεναι , τοῦ μὲν ἡδέος , ἀπλῶς εἰπεῖν , ὡρισμένως ἀντεχόμεναι καὶ πολλαχοῦ αὐτὸ μεταδιώκουσαι , ἀορισταίνουσαι δὲ τῷ ὡς ἔτυχεν αὐτὸ ἐπιζητεῖν καὶ μὴ ὡς αἱ μέλιτται πρὸς τὴν εἰωθυῖαν νομὴν ἢ πρὸς τοὺς οἰκείους σίμβλους αἴρεσθαι . τὰ μέντοι ἀτελῆ ζῷα καὶ αὐτὰ μὲν ὡρισμένως τοῦ ἡδέος ἀντέχεται , τῷ δὲ μὴ ἐν πλείοσι τὸ ἡδὺ τοῦτο ἐπιζητεῖν , ὡς καὶ ὡδὶ καὶ ὡδὶ αὐτοῦ τευξόμενα , ἀλλ’ ἐν μόνῳ ἐν ᾧπερ καὶ μένει , ἀπεστενωμένον τε ἔχει τὸν ὅρον καὶ μᾶλλο·ν ἀόριστον ἢ ἐκεῖνα , τῷ μὴ πολλαχοῦ τὸν ὅρον τίθεσθαι , ἀλλ’ ἐν ἑνὶ μόνῳ , ὡς εἴρηται , τόπῳ . ταύτῃ δὲ καὶ ἡ κίνησις αὐτοῖς ἀόριστος λέγεται ὑπάρχειν διὰ τὸ ἀπεστενωμένον καὶ κατὰ μέρος , ἀλλ’ οὐχ ὡς ὅλοις τόπον ἐκ τόπου ἀμείβουσι , καὶ ὡς μὴ ὡδὶ καὶ ὡδὶ μηδὲ ὡς ἀφ’ ἑαυτῶν ὁρμῶσιν ἐπὶ τὴν οἴκοθεν τοῦ ἡδέος ἀντίληψιν , ἀλλ’ ἐπὶ μόνην τὴν οἵαν αὐτοῦ ὑποδοχήν , ὁπότε ἄν ἐκεῖνο ἔξωθεν προσπέσῃ . p . 434a5 Ἡ μὲν οὖν αἰσθητικὴ φαντασία , ὥσπερ εἴρηται , καὶ ἐν 86v τοῖς ἄλλοις ζῴοις ὑπάρχει , ἡ δὲ βουλευτικὴ ἐν τοῖς λογιστικοῖς . εἰπὼν καὶ τοῖς ἀτελέσι ζῴοις φαντασίαν ἐνυπάρχειν , εἰ καὶ ἀόριστον , καὶ πολλῷ δηλονότι μειζόνως ἐνδιδοὺς αὐτὴν ἐνεῖναι ὡς καὶ τελειοτέροις τοῖς κατὰ τόπον κινουμένοις , εἰρηκὼς δὲ πολλάκις καὶ τὸν ἐν ἡμῖν λόγον φαντασίᾳ χρῆσθαι , ὡς καὶ ἐν ἀνθρώποις καὶ οὐκ ἐν μόνοις θηρίοις φαντασίας ἐνούσης , διορίζει φιλοσοφώτατα τὸ διάφορον τῆς τε ἀνθρωπίνης καὶ τῆς τῶν ἀλόγων ζῴων φαντασίας , τῆς μὲν ὡς καὶ δόξῃ καὶ λόγῳ συνούσης καὶ βουλῆς τινος μεταλαμβανούσης καὶ ἐνίοτε μὲν ἰθυνομένης ὑπὸ τῆς λογικῆς βουλήσεως , ἐνίοτε δὲ καὶ ἀνθισταμένης πρὸς αὐτήν , ὡς ποτὲ καὶ κατακρατεῖν ἐν τοῖς ἀκρατέσι ( τοσοῦτον ἔχει τὸ πρὸς τὸ λογοειδὲς κατὰ φύσιν συγγενές ) , τῆς δὲ μὴ πεφυκυίας λόγῳ ἢ βουλῇ συνάπτεσθαι , εἰ καὶ ἐν ἐνίοις , ὅσα ἐμφαίνει τι καὶ λογοειδὲς ἐν αὑτοῖς , τὸ συνεθίζεσθαι ὑπὸ τῶν λογικῶν καὶ ῥυθμίζεσθαί πὼς οὐκ οἴκοθεν ἀλλ’ ἔξωθεν ὑπάρχει , διὰ τὸ τὴν φύσιν μὴ ἀθρόως μετιέναι ἐπὶ τὰ πολὺ διεστῶτα , ἀλλὰ διὰ τῶν ἀεὶ προσεχῶν . κύνες γὰρ καὶ πίθηκοι καὶ ἄρκτοι καὶ ἵπποι , εἰ καὶ μὴ οἰκεῖον ἔχουσι λόγον , ἀλλὰ τῷ ἀνθρωπίνῳ ῥυθμίζονται λόγῳ τινὰ δηλονότι ῥυθμόν , καὶ οὐχ οἷον οὐδὲ ὅσον αὗται αἱ ἡμέτεραι φαντασίαι · οὐκέτι μέντοι μύρμηκες καὶ μέλισσαι ἢ τὰ ἑρπετὰ ἢ νηκτά , οὐδ’ ἔτι μᾶλλον τὰ ἀόριστον ἔχοντα τὴν φαντασίαν . οὗτος μὲν οὖν ὁ σκοπὸς τῆς λέξεως , διακρῖναι τὴν ἀνθρωπίνην φαντασίαν , ἣν νῦν βουλευτικὴν καλεῖ , ἀπὸ τῆς ἐν τοῖς ἀλόγοις . τὸ δὲ κατὰ μέρος τοῦ ῥητοῦ ἐπισκεπτέον . τὴν ἐν τοῖς λογιστικοῖς βουλευτικὴν προσαγορεύει , ὡς πάσῃ φαντασίᾳ τὸ ἀμφίβολόν πὼς ἀποδιδοὺς καὶ περὶ τὰ ἐνδεχόμενα ἔχον . οὐ γάρ ἐστι περὶ τὰ ἀίδια καὶ ὡσαύτως ἔχοντα ἀεὶ καὶ ὧν ἀναγκαῖον τὸ τέλος ὀποιαοῦν τις βουλή , ἀλλ’ ἐν τοῖς πρακτοῖς καὶ μερικοῖς καὶ τοιούτοις , οἷα ποιὲ μὲν ἐκβαίνειν ποτὲ δὲ μή , καὶ οἷα μὴ ἀεὶ τὸ αὐτὸ αἱρετὸν εἰσφέρειν . διὸ φαίνεται , ὥσπερ οὐδὲ αἴσθησιν , οὕτως οὐδὲ φαντασίαν τοῖς οὐρανίοις ἀπονέμειν ὡς κατὰ μόνον νοῦν ἐνεργοῦσι . καὶ πῶς γὰρ ἄν εἴη βουλή τις ὁποιαοῦν ἐν ἐκείνοις ἀεὶ ὡσαύτως κινουμένοις καὶ ἀεὶ ἐν τέλει οὖσιν ; εἰ δέ τις ἄλλως αἴσθησιν αὐτοῖς ἀπονέμει , ἄλλως φιλοσοφεῖ περὶ αἰσθήσεως καὶ οὐ περὶ ταύτης , καθ’ ἣν ἡμεῖς καὶ τὰ θνητὰ πάντα ζῷα αἰσθανόμεθα , τῆς ὑπὸ τῶν ἔξωθεν πληγῆς προσδεόμενοι καὶ ὀργάνῳ τῷ αἰσθητηρίῳ χρώμενοι , ἀλλὰ τὴν ἔνδοθεν ὅλην ἐγειρομένην τῶν αἰσθητῶν γνῶσιν , <οὐ> πληγῆς οὐδὲ ὀργάνων δεομένην , οὐδὲ κατὰ πάθος , ὅλην κατ’ ἐνέργειαν κρείττονα ἑστῶσαν , καὶ οὐκ ἐκ τοῦ σώματος εἰς τὸν νοῦν ἀνατρέχουσαν , ἀλλ’ ἐκ τοῦ νοῦ εἰς τὸ σῶμα προιοῦσαν , καὶ διὰ τὸ αἰσθητῶν εἶναι πραγμάτων αἴσθησιν προσαγορεύει . εἴ τις οὖν οὕτω καὶ φαντασίαν τιθείη ἐν αὐτοῖς , ὁμοίως ἀποδώσει τῇ αἰσθήσει . τὸ ἀμφίβολον δὴ τῆς βουλῆς καὶ αὐτὸς σαφῶς ἐπιδεικνὺς ἐπήγαγε τό p . 434a 7 Πότερον γὰρ πράξει τόδε ἢ τόδε , λογισμοῦ ἤδη ἐστὶν ἔργον . Ἐν γὰρ τοῖς ἀμφιβόλοις καὶ οὐκ ἀναγκαίως ἔχουσιν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὅρον καὶ ἓν τὸ τέλος τὸ πότερον τόδε ἢ τόδε . καὶ ὁμοῦ τὸ λογικὸν τῆς βουλευομένης ζωῆς σαφηνίζει . τὰ γὰρ ἄλογα ζῷα πρὸς τὸ φαινόμενον ἡδὺ μόνον ἵεται , διὰ τὸ ἀπεστενωμένον πρὸς ἕν τι βλέποντα τὸ ἡδύ , καὶ οὐχ ὡς ὁ λόγος διὰ πλατυτέραν καὶ ἐπὶ πολλὰ διατείνουσαν θεωρίαν τε καὶ ὄρεξιν ποτὲ μὲν πρὸς τὸ ἀγαθόν , ποτὲ δὲ πρὸς τὸ ἡδύ . ὥστε λογικὴ μέν , περὶ τὰ ἐνδεχόμενα δὲ καὶ ἡ τῶν λογιστικῶν φαντασία . αἰσθητικὴν δὲ καλεῖ φαντασίαν τὴν ἀπὸ μόνης ἐγειρομένην αἰσθήσεως . δεῖ γάρ , ὡς ἐν τοῖς περὶ αὐτῆς ὑπ’ | αὐτοῦ διώρισται λόγοις , αἰσθέσθαι πάντως πρότερον , καὶ τότε τοὺς ἀπὸ τῶν αἰσθητῶν τύπους ἐγγενέσθαι τῇ φαντασία , καθ’ οὓς λοιπὸν ἐκείνη κινεῖται . ἡ γὰρ βουλευτικὴ παρ’ αὐτῶν κινουμένη πάντως μὲν καὶ αὐτὴ ἀπὸ αἰσθήσεως τὴν ἀρχὴν ἐγείρεται , ἀλλ’ οὐκ ἀπὸ μόνης , διὰ δὲ τὸ κατ’ οὐσίαν πρὸς λόγον συγγενὲς παραπολαύει πὼς καὶ τῆς ἐκείνου βουλῆς καὶ συνεργεῖ πρὸς αὐτὴν οὕτως , ὡς ἐνίοτε μὲν ἕπεσθαι , ἐνίοτε δὲ πρὸς θάτερον ἐπικλίνειν τοῦ ὑπὸ τοῦ λόγου ἐγκρινομένου , καὶ ἢ ἐπικρατεῖν ὡς ἐπὶ τῶν ἀκρατῶν ἢ ἐπικρατεῖσθαι ὡς ἐπὶ τῶν ἐγκρατῶν . καὶ τί τὸ βουλευτικὸν παρέστησεν ; οὐ μόνον ὅτι ἐν τοῖς ἐνδεχομένοις καὶ πρακτοῖς καὶ ἄλλοτε ἄλλως ἔχουσι , ἀλλ’ ὅτι καὶ πρὸς ἓν ὁρᾶν ἀνάγκη τὸν βουλευόμενον καὶ πρὸς τοῦτο ὡς αἱρετώτατον ἀναφέρειν , ὅπερ ἓν ἔφη μέτρον . καὶ γὰρ ὅτε ἢ τὸ ὠφέλιμον αἱρεῖσθαι δεῖ ἢ τὸ ἡδύ , βουλεύεται πρὸς τὸ αἱρετώτατον ἀποβλέπων . ἀλλὰ καὶ ὅτε ὁρισάμενος ὠφέλιμον εἶναι τὸ αἱρετώτατον , πότερον τόδε ὠφελιμώτερον ἢ τόδε , βουλεύεται , πάλιν ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ ὠφελίμῳ ἐπερειδόμενος τὰς βουλὰς ποιεῖται · ὡσαύτως δὲ καὶ ὁ τὸ ἡδὺ θέμενος τέλος . ὥστε δύναται ἓν ἐκ πλειόνων φαντασμάτων ποιεῖν . ὁ δὴ βουλευόμενος οὐκ ἀπεστενωμένως , ὡς εἴρηται , εἰς τοδὶ ἀποβλέπει μόνον , ἀλλ’ εἰς πλείω , καὶ ταῦτα καὶ μερικὰ καὶ γενητὰ καὶ ποτὲ ὄντα καὶ ἐνδεχόμενα ἄλλως καὶ ἄλλως ἔχειν καὶ παραβαλλόμενα πρὸς ἄλληλα , καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἐκ πλειόνων τοιούτων εἰς ἓν τῷ λογισμῷ συναιρούμενον , καθάπερ ἔφη που Πλάτων’ , καὶ φαντασίᾳ πάντως συνεργῷ χρώμενος , ἧς ἔργον τῶν τοιούτων προσεχῶς ἀντιλαμβάνεσθαι γνωστῶν . p . 434a 10 Καὶ αἴτιον τοῦτο τοῦ δόξαν μὴ δοκεῖν ἔχειν , ὅτι τὴν ἐκ συλλογισμοῦ οὐκ ἔχει , αὕτη δὲ ἐκείνην . Εἰ μέν τις δόξαν ἁπλῶς τὴν κατὰ τὸ ἐπιπόλαιον καὶ δοκοῦν καλοίη γνῶσιν , μάλιστα τοῖς ἀλόγοις ταύτην ἀποδοτέον ζῴοις , καὶ δὴ καὶ ὁ Ἰάμβλιχος ἐν τῇ ἀλόγῳ τάττει ζωῇ καὶ τὴν δόξαν · εἰ δὲ τὴν ἐκ λόγου καὶ συλλογισμοῦ καὶ τὴν ἐκ πολλῶν μερικῶν εἰς ἓν τὸ καθόλου συναιρουμένην , οὐκ ἄν τοῖς ἀλόγοις ζῴοις ταύτην ἀπονείμειεν . αἴτιον οὖν φησι τοῦ μὴ πᾶσαν φαντασίαν , περὶ ἧς ὁ λόγος , ἡ καὶ ὄρεξις ἕπεται , δόξαν δοκεῖν ἔχειν , ὅτιτὴν ἐκ συλλογισμοῦ οὐκ ἔχει , ἐπεὶ τήν γε κατὰ τὸ δοκοῦν γνῶσιν πᾶσα ὄρεξις ἔχει . οὐ γὰρ οἷόν τε ἄνευ γνώσεως ὀρέγεσθαί του , καὶ γνώσεως πάντως τῆς κατὰ τὸ δοκοῦν · περὶ γὰρ τὰ πρακτὰ ἡ δόκησις , ὡς περὶ τὰ θεωρητὰ ἡ ἀκρίβεια . αὕτη δὲ ἐκείνην , τουτέστιν ἡ ἐκ συλλογισμοῦ δόξα ἑπομένην ἔχει τὴν φαντασίαν , ἅτε περὶ πρακτὰ οὖσα καὶ ἐνδεχόμενα ἄλλως καὶ ἄλλως ἔχειν καὶ ἡ τοιαύτη δόξα . p . 434a 12 Διὸ τὸ βουλευτικὸν οὐκ ἔχει ἡ ὄρεξις . Ὄρεξιν νῦν ἰδίως καλῶν τὴν ἄλογον , καὶ συμπλέκει τὸν συλλογισμὸν ἐν δευτέρῳ σχήματι · ἡ ἐν τοῖς ἀλόγοις ὄρεξις οὐκ ἔχει τὸ λογιστικόν · τὸ βουλευτικὸν ἔχει τὸ λογιστικόν · ἡ ἄρα τοιαύτη ὄρεξις οὐκ ἔχει τὸ βουλευτικόν . τοσοῦτον δὲ τῆς ὀρέξεως τῆς ἐν τοῖς ἄλλοις ἡ ἡμετέρα ὀρεκτικὴ φαντασία πλεονεκτεῖ , ὡς παρισοῦσθαί πὼς τῷ λόγῳ , καθάπερ εἴρηται , καὶ τῇ τοῦ λόγου βουλήσει , ὡς ἐπὶ τῶν πρακτῶν καὶ ἀνθίστασθαι καὶ διαμάχεσθαι , ἐνίοτε δὲ καὶ ἐπικρατεῖν αὐτῆς , ποτὲ μέντοι καὶ νικᾶσθαι . ὅτε μὲν οὖν ἀπὸ τῆς ἀλόγου ἐν ἡμῖν ὀρέξεως ἡ ἀρχὴ γίνεται , κινεῖ μὲν αὖθις αὐτή , κινεῖται δὲ τότε ἡ λογικὴ βούλησις · καὶ ἐνίοτε ἡ βούλησις ὅλη ἐκείνῃ ἕπεται ὡς ἐπὶ τῶν ἀκολάστων , ἐνίοτε δὲ ἀνθίσταται μὲν οὐ κρατεῖ δέ , ὡς ἐπὶ τῶν ἀκρατῶν . ὥσπερ , φησί , σφαῖρα ἡ ὄρεξις τὴν ὄρεξιν , εἰκόνα φέρων τοῦ εἰρημένου τὴν ἐπὶ τῶν ἀντιρριπτούντων ἀλλήλοις μίαν σφαῖραν , κινοῦντος μὲν τοῦ ῥιπτοῦντος , κινουμένου δὲ τοῦ δεχομένου καὶ πάλιν τῷ ῥιπτεῖν κινοῦντος . οὕτω γὰρ καὶ ἐπὶ τῶν ἀκρατῶν καὶ ἡ χείρων τὴν κρείττονα κινεῖ ὄρεξιν καὶ ἡ κρείττων τὴν χείρονα ὡς ἀνθισταμένην . καὶ νικᾷ , ὡς ἐπὶ τῶν σφαιριζόντων ὁ σφοδρότερον πλήξας , ἐπὶ δὲ τῶν ἀκρατῶν ἡ χείρων ὄρεξις , ὥς γε ἐπὶ τῶν ἐγκρατῶν ἡ κρείττων . καὶ ἔοικεν ἀκρασίαν νῦν καλεῖν πᾶσαν τὴν διαμάχην , κἀν μὴ τὸ φαυλότερον ἀλλὰ τὸ κρεῖττον ἐπικρατῇ , καθ’ ὅσον ὅλως μὴ ἑνὸς τὸ κράτος , ἀλλὰ ποτὲ μὲν θατέρου , ποτὲ δὲ τοῦ λοιποῦ . οἵ γε μὴν ἐξηγηταὶ τὴν τῆς σφαίρας εἰκόνα ἐπὶ τῶν οὐρανίων ἀκούουσιν , ὡς τῆς ἀπλανοῦς καὶ τὴν ἰδίαν κίνησιν ἐνδιδούσης ταῖς πλανωμέναις , ἵνα καὶ ἑκάστη τῶν πλανωμένων ἰδίαν κινῆται κίνησιν καὶ αὐτὴ ἡ ἀπλανὴς τὴν ἑαυτῆς , καὶ τρίτη ἡ ἀπὸ τῆς ἀπλανοῦς ἐνδιδομένη κρατῇ τῆς δευτέρας . ἐπειδὴ φύσει , τουτέστιν κατὰ φύσιν ἡ βούλησις κρείττων καὶ ἀρχικωτέρα , ἅτε καὶ ἀφ’ ἑαυτῆς ὅλη δυναμένη ἐγείρεσθαι καὶ ὡς τὸ ἀγαθὸν σκοπὸν τιθεμένη , κατὰ φύσιν ἂν αὕτη κινοίη τὴν δευτέραν . ἢ ὅτε στασιάζει πρὸς τὴν κρείττονα , κινεῖ πὼς καὶ αὕτη ἐκείνην , ὡς ἐπὶ τῶν τὴν σφαῖραν ἀντιρριπτούντων εἴρηται . ἐὰν οὖν μὴ θέλγηται μηδὲ βιάζηται , ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπικρατεῖν μέλλῃ ἡ βούλησις , | τρίτη ἔσται κίνησις ἡ ὑπὸ τῆς βουλήσεως , κατασταλτικὴ τῆς ἀλόγου , πρώτης μὲν τῆς οἷον κελευστικῆς προστάξεως κατὰ φύσιν ὑπαρχούσης · κελεύει γὰρ φύσει , ὡς εἴρηται , ἡ βούλησις τῇ φανταστικῇ ὀρέξει , αὕτη δὲ ἔτι ἀπαιδεύτως ἔχουσα ἀνάπαλιν ἐκείνην οὐκέτι κατὰ φύσιν πρὸς τὸ οἰκεῖον αἱρετὸν καθέλκειν ἐπιχειρεῖ , μὴ καθελκυσθεῖσα δὲ ἡ βούλησις καταστέλλει μετά τινος ἐνστάσεως τὴν ἐκείνης κίνησιν . p . 434a 16 Τὸ δὲ ἐπιστημονικὸν οὐ κινεῖ ἤτοι οὐ κινεῖται ( διπλῆ γὰρ ἡ γραφὴ φέρεται ) , ἀλλὰ μένει . διὰ τῶν ἐφεξῆς δοκεῖ μὲν συμπεραίνεσθαι κεφαλαιωδῶς τὰ προειρημένα πάντα , ἄνωθεν ἀρχόμενος ἀπὸ τῆς ἀκροτάτης τῶν ἡμετέρων ψυχῶν οὐσίας . καὶ γὰρ ὁ πᾶς αὐτῷ ἐξ ἀρχῆς ἐτέτατο λόγος πρὸς πᾶσαν τὴν τῶν θνητῶν ζῴων ψυχήν . τὸ γὰρ ἐπιστημονικὸν λέγει νῦν οὐ τὸ δυνάμει , ἀλλὰ τὸ τέλειον καὶ ἐνεργείᾳ ὂν ἐπιστῆμον , ὡς τὸ ὑφαντόν φαμεν τὸ ἤδη ὑφανθὲν καὶ χρυσωτὸν τὸ κεχρυσωμένον · ἐπεὶ τό γε δυνάμει ὡς καὶ ἔτι ἀτελὲς καὶ κινεῖ καὶ κινεῖται , κινοῦν μὲν τὸ ζῷον ὡς δι’ αὐτοῦ καὶ δι’ αἰσθήσεων καὶ φαντασιῶν ἐπὶ τὴν τῶν εἰδῶν ἀναληφθησόμενον θέαν , κινούμενον δὲ ὡς τελειούμενον ὑπὸ τῶν οὐσιωδῶν τῆς ψυχῆς νοητῶν εἰδῶν . ἀλλὰ καὶ τὸ ἤδη τελειωθὲν ὡς ἤδη δυνάμενον καὶ ἑαυτὸ νοεῖν , καθ’ ἕξιν δὲ καὶ προβολὴν τελειωθέν , καὶ τοῦτο κινεῖται ὡμολογημένως ὑπὸ τοῦ τὰ οἷον ἀφώτιστα ἐν αὐτῷ χρώματα ἐνεργείᾳ γνωστὰ ἀποτελοῦντος φωτός , καὶ ὡς ὑπὸ τῆς τέχνης τὰ τεχνητά , καὶ ὡς τὴν ἐνέργειαν ἀπὸ τῆς οὐσίας μερίζον . ἀλλὰ καὶ κινεῖ οὐ τὸ ζῷον προσεχῶς , ὡς δὲ τοῦ πρακτικοῦ αἴτιον νοῦ · δεῖ γὰρ τὴν μείζονα λεγομένην πρότασιν προτεθεωρῆσθαι καὶ τότε ἐπισυναφθεῖσαν τὴν μερικὴν ποιῆσαι τὸν πρακτικὸν νοῦν . αὐτὴν δὲ καθ’ αὑτὴν τὴν μείζονα ὁ καθ’ ἕξιν ἐπιστήμων θεωρεῖ , ὥσπερ τὴν μερικὴν καθ’ ἑαυτὴν ἡ βουλευτικὴ φαντασία ἐπὶ τῶν λογικῶν ζῴων , ἀμφοτέρας δὲ κατὰ συμπλοκὴν ὁ πρακτικὸς καλούμενος νοῦς . διὸ καὶ αὐτὸς ἐφεξῆς ἐπιζητεῖ , πότερα μᾶλλον κινεῖ τὸ ζῷον ἡ μείζων ἢ ἡ ἐλάττων πρότασις . εἰ γὰρ ὁπωσοῦν καὶ ἡ μείζων κινήσει καὶ ὁ ἐπιστημονικὸς λόγος , ἀλλ’ ὁ καθ’ ἕξιν καὶ ὁ προιών . ὁ μέντοι χωρισθεὶς καὶ τοῦτο μόνον ὤν , ὅπερ ἐστί , καὶ κατὰ τὴν οὐσιώδη ἑστὼς ἐνέργειαν δευτέρως μετὰ τὸν καὶ τῆς οὐσίας τῆς ψυχικῆς ὑπερέχοντα νοῦν ( διὸ καὶ νοῦς ἅμα καὶ ἐπιστημονικὸς λέγεται , τὸ δευτερεῦον αὐτοῦ τοῦ ἐπιστημονικοῦ δηλοῦντος ) ὁ δὴ τοιοῦτος οὔτε κινεῖ οὔτε κινεῖται , ἀλλὰ μένει . μόνον γὰρ τοῦτό ἐστι , φησίν , ὅπερ ἐστίν , οὐκέτι οὐδεμιᾷ δευτέρᾳ συμπλεκόμενος ζωῇ , ἀλλὰ καὶ τὴν ἐνέργειαν εἰς τὴν οὐσίαν συνάγων διὰ τὴν πρὸς τὸν ὑπερέχοντα νοῦν συναφήν , οὐ δι’ ἑτερότητος γινομένην ( οὐ γὰρ ὡς ἡ φύσις καὶ τὰ σώματα ἐξῆπται τῶν εἰδῶν ) , ἀλλὰ καθ’ ἕνωσιν καὶ ταυτότητα μᾶλλον συμφυῆ , ὀλίγης τῆς ἑτερότητος ἐγγινομένης . ὅθεν καὶ δευτέρως τὰ αὐτὰ ἐπὶ τῆς ἀκρότητος τῆς ψυχῆς κατηγοροῦμεν , ὅσα καὶ ἐπὶ τοῦ ἐξῃρημένου αὐτῆς νοῦ , τὸ δευτερεῦον αὐτῆς ἐνδεικνύμενοι διὰ τῆς τοῦ ἐπιστημονικοῦ τῷ νῷ προσθήκης , τὸ οἷον μεταξὺ δηλοῦντος τοὐ τε μένοντος καὶ τοῦ προ·ἰόντος καὶ τοῦ νοεροῦ καὶ τοῦ ἀνελιττομένου τῆς γνώσεως εἴδους · τὴν μὲν οὐσίαν καὶ μονὴν διὰ τοῦ μένοντος . καὶ προ·ἰόντος , τὴν δὲ ἐπιστήμην διὰ τοῦ νοεροῦ καὶ ἀνελιττομένου τῆς γνώσεως εἴδους . ἡ μὲν γὰρ γνῶσις ἐνέργειά τις · μονὴ δὲ καὶ πρόοδος οὐσιώδεις ὑποστάσεις τὴν ἀμέριστον ὁμοῦ καὶ μεριστὴν ἤτοι τὴν μεταξὺ παρὰ τῷ Πλάτωνι ἐμφαίνουσαι ὕπαρξιν , ὡς ὁ νοῦς καὶ ἡ ἐπιστήμη τῷ Ἀριστοτέλει δηλοῦσι τὰς παρ’ ἐκείνῳ κατὰ τὸν ταὐτοῦ καὶ θατέρου κύκλον περιφοράς . ἀλλὰ πρὶν τῶν ἐφεξῆς ἔχεσθαι , μικρὸν ἐπιστάντες ἀπορήσωμεν πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς διττὰς ἀπορίας , τὴν μὲν ἀπὸ τῶν πραγμάτων , τὴν δὲ ἀπὸ τῶν δοξῶν τῶν ἄκρως πεφιλοσοφηκότων ἀνδρῶν . ὧν ἡ μὲν ἀπὸ τῶν πραγμάτων ζητεῖ τὸ πῶς οὐχὶ καὶ ἡ ἀκρότης τῆς ψυχῆς κινεῖται ὑπὸ τοῦ ἐξῃρημένου αὐτῆς νοῦ , ὑπὸ μὲν τοῦ παντελῶς τῆς ψυχῆς ἐξῃρημένου ὡς ποιητικοῦ , ὑπὸ δὲ τοῦ μετεχομένου ὑπ’ αὐτῆς ὡς ὁριστικοῦ , διὸ ὡς κινουμένη καὶ ὡς αὐτοκίνητος τῷ Πλάτωνι παραδέδοται . πῶς οὖν ἡμεῖς οὔτε κινεῖσθαι οὔτε κινεῖν τὴν τῆς ψυχῆς ἀκρότητα , ἀλλὰ μένειν φαμὲν χωρισθεῖσαν καὶ τοῦτο μόνον οὖσαν ὅπερ ἐστί , καίτοι γε καὶ τότε νοῦ ἐξηρτημένην καὶ ὑπὸ νοῦ οὐσιουμένην ; ἤ , ὡς εἴρηται , οὐκ ἦν μετὰ ἀποστάσεως ἡ ἐξάρτησις , ἀλλὰ μόνον μετὰ συμφύσεως καὶ ἄμεσος , ὅπου γε καὶ τῶν φυσικῶν εἰδῶν οὐ τὸ σῶμα προσεχῶς , ἀλλ’ οἱ φυσικοὶ λόγοι τοῦ εἴδους ἐξάπτονται , καὶ διὰ μέσων αὐτῶν καὶ τὸ μεριστόν . οἱ γὰρ λόγοι μετὰ τὰ εἴδη πανταχοῦ προσεχεῖς . λόγος δὲ καὶ ἡ ψυχικὴ οὐσία , καὶ κρείττων ἢ κατὰ τοὺς φυσικοὺς διὸ καὶ τῳ οἰκείῳ εἴδει προσεχέστερον καὶ συμφυέστερον συνάπτεται . τῶν δὲ μεριστῶν ἴδιος ἡ κίνησις , ἐνέργεια οὖσα κατά γε Ἀριστοτέλην , ἐπὶ ταύτης τῷ τῆς κινήσεως χρώμενον ὀνόματι , καὶ οὐχ ὡς ὁ Πλάτων’ ἐνίοτε καὶ ἐπὶ τῆς τῶν ἀμερίστων ἐνεργείας ὡς ἐπὶ τῆς ἄκρας νοερᾶς . καὶ γὰρ τὸν νοῦν ἐκεῖνος περὶ τὰ αὐτὰ καὶ κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως κινεῖσθαι λέγει καὶ αὐτὴν τὴν ἀρίστην ἐνέργειαν αὐτοῦ κίνησιν καλεῖ · οἶδε δὲ καὶ τὰς φυσικὰς πάσας , ὧν ἐξαίρει τὴν ψυχικήν . ὁ μέντοι Ἀριστοτέλης , κατὰ τὴν ἑαυτοῦ συνήθειαν ἀκίνητον καλῶν τὴν ψυχικὴν οὐσίαν τε καὶ ἐνέργειαν , διὰ τὸ μόνοις τοῖς μεριστοῖς ἀποδιδόναι τὴν κίνησιν , εἰκότως ἀκίνητον καὶ νῦν λέγει , καὶ οὐδὲ κινεῖν ἀξιοῖ , ἕως ἄν ἐν ἑαυτῇ καθαρῶς | μένῃ · κινεῖν γάρ , ὅταν προί·ῃ πὼς . μήποτε δὲ καὶ τὸ παρὰ τῷ Πλάτωνι αὐτοκίνητον τοιοῦτον , οὐχ ὡς τὸ κινούμενον ἀπλῶς , ἀλλ’ ὡς τὸ μέσον διὰ τῆς τῶν ἄκρων συνθέσεως δηλούμενον , τοῦ τε ‘αὐτό’ φημι καὶ τοῦ ‘κινητοῦ’ . πῶς οὖν οὐσιοῖ τὴν ψυχὴν ὁ νοῦς ; οὐ δι’ ἀποστάσεως ἀλλὰ συμφύσεως ἀμέσου , διὸ διὰ μονιμότητος μᾶλλον καὶ οὐ τῷ κινεῖν , ἀλλὰ τῷ ἑδράζειν ἐν ἑαυτῷ καὶ τελειοῦν οὐ κεχωρισμένως , ἀλλὰ τῷ χωρίζειν μὲν ἀπὸ τῶν ἔξω , ἐπιστρέφειν δὲ καὶ συνάπτειν μάλιστα πρὸς ἑαυτήν τε καὶ πρὸς ἑαυτόν . ταῦτα μὲν οὖν ἐζητήσθω τε καὶ λελύσθω κατὰ τὴν πραγματειώδη ἀπορίαν τε καὶ θεωρίαν . ζητείσθω δὲ καὶ ὅπως τῷ θείῳ συμφωνήσωμεν Ἰαμβλίχῳ , καὶ τὸν δυνάμει νοῦν καὶ τὸν ἐνεργείᾳ ἐπὶ τοῦ κρείττονος τῆς ψυχῆς ἀκούοντι ἢ τοῦ ὁριστικοῦ τῆς ψυχῆς ἢ τοῦ ἀμεθέκτου , ἡμεῖς οἰόμενοι ἐπ’ αὐτῆς τῆς ψυχικῆς οὐσίας ἀμφότερα παραδίδοσθαι , ὡς καὶ ἐξ αὐτῶν πολλαχοῦ τῶν Ἀριστοτέλους ῥημάτων ὑπεμνήσαμεν . ἀλλ’ οὐ δήπου ἐναντία φθέγγεσθαι τῷ Ἰαμβλίχῳ τολμήσομεν , συμφωνήσομεν δὲ κατὰ δύναμιν , τοσοῦτο ἐλαττούμενοι ὅσον οἱ τέως προκόπτειν ἀξιούμενοι τῶν ἀκροτάτων ἐπιστημόνων , ὧν οἱ μὲν ἀπὸ τῆς τῶν αἰτιατῶν ἐπὶ τὴν τῶν αἰτίων ἀναβαίνουσι θεωρίαν , οἱ δὲ ἀνάπαλιν , ὥσπερ ἀπὸ σκοπιᾶς τὰ κοιλότερα , ἐκ τῶν αἰτίων τὰ αἰτιατὰ κατασκοποῦσιν . ὁ γὰρ αὐτός πὼς γίνεται λόγος , ἐπειδὴ τρόπον τινὰ καὶ τὰ αὐτά ἐστι τά τε αἴτια καὶ τὰ αἰτιατά , διότι κατὰ τὴν τῶν αἰτίων ἰδιότητα καὶ ἐνέργειαν τὰ αἰτιατὰ τὸ εἶναι ἔχει , καὶ οἷον ἂν τὸ αἴτιον φανῇ κατ’ εἶδος καὶ ἁπλότητα , τοιοῦτον καὶ τὸ αἰτιατὸν δευτέρως καὶ κατὰ μέθεξιν · καὶ ἀνάπαλιν τοῖς τὰ αἰτιατὰ πρότερον θεωροῦσιν οἷον ταῦτα δευτέρως καὶ ἐν μεθέξει , τοιοῦτον τὸ αἴτιον ἁπλοικῶς καὶ ἀμεθέκτως . ὅσα οὖν ἐπὶ τοῦ αἰτίου θεωρεῖται κατ’ ἰδιότητα , τοσαῦτα καὶ ἐπὶ τῶν αἰτιατῶν . ὁ μὲν οὖν θεῖος ἀνὴρ ἐκεῖνος , κατὰ τὴν ἑαυτοῦ ἄκραν θεωρίαν ἐπὶ τοῦ αἰτίου πρώτως θεωρῶν ταύτην , δίδωσιν ἡμῖν καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς ταύτην νοεῖν · ἡμῖν δὲ ἀγαπητὸν ἐπὶ τῆς ψυχῆς αὐτὴν πρῶτον ἐπισκεψαμένοις οὕτως εἰς τὸ αἴτιον ἀναδραμεῖν . οἷον τὸ ποτὲ μὲν καθαρῶς μένον , ποτὲ δὲ ἀφιστάμενον μὲν τῆς εἰλικρινοῦς μονῆς , ἐπὶ δὲ τὸ προβλητικὸν τῶν ῥεουσῶν ζωῶν προιὸν καὶ ταύταις συμπλεκόμενον θεωρήσαντες ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἡμετέρας ψυχῆς ὡς κατὰ τοῦτο οὐσιωμένης , ἀξιοῦμεν καὶ τὸν ὁριστικὸν αὐτῆς νοῦν τοιοῦτον εἶναι , ὡς τοιούτου πράγματος ὁριστικόν , καὶ πάλιν τὸ ποτὲ εἰς ἐνέργειαν καθαρὰν αὐτῆς ἀποκαθιστάμενον , ἐκ τοῦ δυνάμει μέντοι , καὶ τὸν τῆς τοιαύτης οὐσίας ὁριστικὸν νοῦν τῆς ποτὲ μὲν δυνάμει ποτὲ δὲ ἐνεργείᾳ εἰλικρινεῖ γινομένης δυνάμει καὶ αὐτὸν ἀποτελεσθῆναι , οὐχ ὡς πάσχοντα τὸ δυνάμει ἀλλ’ ὡς ὁριστικὸν καὶ ὑποστατικὸν τῆς οἷον πασχούσης οὐσίας καὶ τὸ δυνάμει ποτὲ καὶ τὸ εἰς ἐνέργειαν αὖθις ἀποκαθίστασθαι . ταῦτα ἡμῖν ἀπολελογήσθω καὶ πρὸς τὴν δευτέραν ζήτησιν . ἀλλὰ τῶν ἑξῆς τοῦ Ἀριστοτέλους ἐχώμεθα . p . 434a 16 ἐπεὶ δ’ ἡ μὲν καθόλου ὑπόληψις καὶ λόγος , ἡ δὲ τοῦ καθ’ ἕκαστα ( ἡ μὲν γὰρ λέγει ὅτι δεῖ τὸ τοιόνδε πράττειν , ἡ δὲ ὅτι τόδε τοίνυν τοιόνδε , κἀγὼ τοιόσδε ) , ἤδη αὕτη κινεῖ ἡ δόξα , οὐχ ἡ καθόλου ; ἢ ἄμφω , ἀλλ’ ἡ μὲν ἠρεμοῦσα μᾶλλον , ἡ δὲ οὔ . Τὰ περὶ τοῦ θεωρητικοῦ νοῦ τῆς ψυχῆς μέχρι τοῦδε κεφαλαιωδῶς συμπερανάμενος , ὡς ὁ ἀκρότατος μένει μόνον καὶ οὔτε κινεῖ οὔτε κινεῖται , διὰ τῶν ἑξῆς ἐνδείκνυται περὶ τοῦ προἰόντος νοῦ ὅπως κινεῖται , κἀν ἤδη τέλειος ᾖ καὶ διὰ τοῦτο ἐπιστημονικός . ἐνδεικνύμενος δὲ καὶ ὅπως κινεῖται , τῷ καθόλου φάναι αὐτοῦ τὴν θεωρίαν , ἀλλ’ οὐχὶ ἀμέριστον , ἵνα ἀίδιον μὲν καὶ ἀναγκαίαν αὐτοῦ τὴν θεωρίαν διασώζῃ , ἥτις ἐστὶν ἡ καθόλου παρ’ αὐτῷ λεγομένη πρότασις , εἰδῶν δὲ ἀντιλαμβανομένη οὐ τῶν οὐσιωδῶν καὶ αἰτιωδῶν , ἀλλὰ τῶν ἤδη προιόντων καὶ τοῖς αἰτιατοῖς καὶ μερικωτέροις ἐν τῇ ψυχῇ λόγοις συναρμοζομένων ( τοιαῦτα γὰρ τὰ καθόλου λεγόμενα , κατὰ τῶν μερικωτέρων κατηγορούμενα καὶ σὺν αὐτοῖς ἀχωρίστως τὸ εἶναι ἔχοντα ) , ὅτι δὲ καὶ κινεῖ , σαφέστερον ἐπιδεικνὺς διὰ τοῦ τὴν καθόλου ταύτην πρότασιν παραδιδόναι τῷ πρακτικῷ , ἣν καὶ αὐτὴν σὺν τῇ μερικῇ κινεῖν τὸ ζῷον , καὶ ἐντεῦθεν ἐπ’ αὐτὸν τὸν πρακτικὸν μεταβὰς νοῦν συμπεραίνεται καὶ τὰ περὶ αὐτοῦ παραδεδομένα , ὡς τῆς μὲν καθόλου θεωρητικῆς οὔσης καὶ ἠρεμαιότερον καὶ ἐξῃρημένως μᾶλλον κινούσης , τῆς δὲ μερικῆς τῆ βουλευτικῇ μᾶλλον γινωσκομένης φαντασίᾳ καὶ προσεχῶς καὶ μᾶλλον κινούσης τὸ ζῷον περὶ τὰ πρακτὰ καὶ ἐνδεχόμενα ἄλλοις ἄλλως ἔχειν , ἅτε μερικὰ ὄντα καὶ μερικῆς ἀεὶ δεόμενα πρὸς τὸ ἀποτελεσθῆναι κινήσεως , τοῦ πρακτικοῦ ἐν ἡμῖν νοῦ ἀμφοτέρας ὁμοῦ τὰς προτάσεις θεωροῦντός τε καὶ συμπλέκοντος , τὴν μὲν ἀπὸ τοὐ θεωρητικοῦ παραλαμβάνοντος , τὴν δὲ σὺν τῇ λογοειδεῖ ἐπισκοποῦντος φαντασίᾳ , καὶ κινοῦντος τὸ ζῷον πρὸς τὰ ποτὲ ὄντα ἢ δοκοῦντα αἱρετά , ἐξῃρημένως μέν , ὡς εἴρηται , καὶ κατ’ ἠρεμίαν μᾶλλον τῆς μείζονος , προσεχέστερον δὲ καὶ κατὰ πολλὴν μεταβολὴν ἄλλοτε ἀλλοίαν τῆς ἐλάττονος . ποία δὲ ἡ καθόλου καὶ μείζων , καὶ ποία ἡ ἐλάττων καὶ μερικὴ ὑπέμνησεν , ἑκατέραν μὲν λογικὴν ἀποφηνάμενος τῷ ὑπόληψίν τε καὶ λόγον φάναι ( καὶ γὰρ ἡ μερικὴ λογική , ὡς καὶ τῆς φαντασίας ἡμῶν οὔσης βου - λευτικῆς καὶ ὡς τῷ νῷ νῦν γνωριζομένη ) | διακρίνων δὲ αὐτὰς ἀπ’ ἀλλήλων 88v τῷ τὴν μὲν τὸ τοιόνδε ἀξιοῦν πράττειν τὸ τοιόνδε εἰωθὼς ὡς καὶ ἐν Κατηγορίαις τῷ καθόλου πεφυκότι γίνεσθαι ἀπονέμειν , οἷον ὅτι τὸ ἀγαθὸν τιμητέον , οὐ τοδὶ ἢ τοδὶ ἀλλὰ ἀπλῶς πᾶν ἀγαθόν ) τὴν δὲ τὸ μερικὸν ὁρίζουσαν , ὅτι ἀγαθόν , τουτέστιν ὅτι φέρε Σωκράτης ἀγαθός · τὸ μὲν ὑποκείμενον ἐν ταύτῃ τόδε καλῶν ὡς μερικὸν τὸν Σωκράτη τυχόν , τὸ δὲ τοιόνδε τὸ κατηγορούμενον , ὡς ἄνευ προδιορισμοῦ ἀεὶ τὸ κατηγορούμενον ὑπάρχον καὶ διὰ τοῦτο οὐκ ὂν τόδε , ἀλλὰ μᾶλλον τοιόνδε . δύο δὲ μερικῶν παραδείγματα τέθεικε προτάσεων , τῆς μὲν ὡς περὶ τρίτου προσώπου ποιουμένης τὸν λόγον , ἔνθα τόδε τοίνυν τοιόνδε εἶναί φησιν , ὡς εἰ ἐπὶ Σωκράτους ποιοῖτο τὸν λόγον , τῆς δὲ ὡς περὶ πρώτου , ὅτε κἀγὼ τοιόσδε . ἤδη αὕτη κινεῖ ἡ δόξα , ταύτην λέγων τὴν μερικήν , καὶ ὡς ἐναργέστερον κινούσῃ τὴν ὅλην τέως ἀποδιδοὺς αἰτίαν τῆς κινήσεως τῆς κατὰ τόπον τοῦ ζῴου , καὶ οὐχὶ τῇ καθόλου , εἶτα οἷον ἐπὶ διορθώσεως τὸ ἀκριβὲς λέγων , ὡς ἄμφω μὲν κινοῦσιν , ἀλλ’ ἡ μὲν ἠρεμοῦσα μᾶλλον , ὅτι οὐ κινουμένη αὐτὴ κινεῖ . μένει γὰρ ἡ αὐτὴ ἀεὶ οὐδέποτε μεταβαλλομένη οὐδὲ ἄλλοτε ἄλλως ἔχουσα · ἐπιστημονικὴ γὰρ ἦν . διὰ τί οὖν μᾶλλον ἀλλ’ οὐχ ἀπλῶς ἠρεμοῦσα ; διότι συμπλεκομένη τῇ μερικῇ καὶ μεταβαλλομένῃ κατ’ αὐτὴν τὴν συμπλοκὴν συμμεταβάλλεται . ἀίδιος μὲν γάρ , ᾗ τὸ ἀγαθὸν τίμιον εἶναι ἀποφαίνεται · ᾗ δὲ τῇ ποτὲ μὲν Σωκράτην , ποτὲ δὲ Πυθαγόραν ἢ Πλάτωνα λεγούσῃ εἶναι ἀγαθὸν συμπλέκεται καὶ συμπεραίνεται ἄλλοτε ἄλλον εἶναι τὸν τίμιον ( τὸ γὰρ συμπέρασμα οὐκ ἐκ μόνης τῆς μερικῆς , ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς καθόλου ) , ταύτῃ πὼς καὶ αὐτὴ κινεῖται , καὶ διὰ τοῦτο τὸ μᾶλλον ἐπὶ τῆς καθ’ ἑαυτὴν ἠρεμούσης πρόσκειται δηλωτικὸν τοὐ καὶ αὐτήν πὼς κινεῖσθαι κατὰ τὴν συμπλοκήν . συνεπεράνατο οὖν καὶ τὰ περὶ τοὐ πρακτικοῦ νοῦ ὡς καὶ φαντασίᾳ χρωμένου τῇ ἐν τοῖς λογικοῖς καὶ ὡς συμπλέκοντος τὸ μερικὸν τῷ καθόλου καὶ ἄμφω θεωροῦντος καὶ ὡς κινητικοῦ κατὰ τόπον τῶν ζῴων κατ’ ἀμφοτέρας μὲν τὰς προτάσεις , προσεχέστερον μέντοι καὶ ἐναργέστερον κατὰ τὴν ἐλάττονα , ἀκριβέστερον δὲ φάναι κατ’ ἀμφοτέρας · καὶ ὅπως καθ’ ἑκατέραν . ὅτι δὲ καὶ τὸ ἁπλῶς κινοῦν τὸ ὀρεκτικόν ἐστιν , ἀνωτέρω μὲν διὰ πλειόνων ἐπιδείξας , νῦν δὲ ἐν τῷ περὶ τοῦ πρακτικοῦ νοῦ λόγῳ ὑπομνήσας τῷ καὶ τὴν μερικὴν φαντασίαν μάλιστα κινητικὴν εἰπεῖν , οὐκέτι ἰδίως καὶ περὶ τούτου συμπεραίνεται , ἀλλ’ ὡς περὶ πάσης εἰπὼν καὶ αἰσθήσεως καὶ θεωρίας καὶ ὀρέξεως ( διὰ γὰρ τῆς φαντασίας καὶ τὰ περὶ τῆς αἰσθήσεως ἐνεδείξατο , ταύτην δ’ αὖ εἴληφεν ἀντ’ αὐτῆς , ὡς ἀπὸ τῶν αἰσθημάτων οἱ φανταστικοὶ γίνονται τύποι , καὶ ἐκ τῆς αἰσθήσεως ἡ φαντασία ἐγείρεται ὡς ἐκείνη ἐκ τῶν αἰσθητῶν ) μέτεισι λοιπὸν ἐπί τε τοὺς περὶ ὀργάνου λόγους ( καὶ γὰρ ἐξ ἀρχῆς ἐμέμψατο τοῖς μὴ καὶ τὸ ὄργανον ὁποῖον εἶναι δεῖ τὸ ζωτικὸν ὁρίζουσιν , ἀλλὰ μόνον τὸ τῆς ζωῆς εἶδος θεωροῦσιν , οὐ μέντοι γε καὶ τὸ δεκτικόν , ὁποῖον εἶναί τι χρή , διορίζουσι ) καὶ ἐπὶ τὸ διακρῖναι , τίνες μέν εἰσιν ἐν τοῖς ὁπωσοῦν ζῶσιν ἔσχαται ζωαί , τίνες δὲ αἱ ἀεὶ προσεχῶς ἐπαναβαίνουσαι , ὅσαι ὅλως ὡς ὀργάνων πρὸς τὸ ἐνεργεῖν δέονται τῶν σωμάτων τὰς γὰρ μηδέποτε χρῃζούσας ὡς ἐναργῶς ἐξῃρημένας ἀφίησι ) καὶ ἐπὶ τὸ συμπεράνασθαι , ὡς τὰ μὲν τελειότερα τῶν θνητῶν ζῴων πάσας ἔχει καὶ τὰς ὑφειμένας , οὐκέτι δὲ καὶ τὸ ἀνάπαλιν , καὶ τίνα τὰ ἀτελέστερα τῶν ζώντων , τίνα δέ , ὡς εἴρηται , τὰ προσεχῶς ἀεὶ ἐπαναβαίνοντα . ἔστιν οὖν περὶ τοῦ ὀργάνου αὐτῷ ὁ σκοπὸς εἰπεῖν , μᾶλλον δὲ συμπερασματικῶς συγκεφαλαιώσασθαι τὰ πλατύτερον αὐτῷ εἰρημένα , ὡς τὸ μὲν τῶν φυτικῶς καὶ ἀναισθήτως ζώντων ὄργανον ἁπλούστερον τυγχάνει ὂν πολλῆς ἐπικρατούσης τῆς γῆς , δι’ αὐτὸ τὸ δυσπαθὲς εἶναι , καὶ αὐτὸ τὸ δυσπαθὲς οὐκ ἐν μεσότητι τῶν στοιχείων , ἀλλ’ ἐν ἐπικρατείᾳ τῆς γῆς οὐσιωμένον τε καὶ ὑπὸ τῶν προσπιπτόντων αἰσθητῶν δυσπαθέστερόν τε γινόμενον καὶ αἰσθήσεως ἐντεῦθεν ἀπολειπόμενον · τὸ γὰρ αἰσθητικὸν ὁπωσοῦν ἐν μεσότητι μᾶλλον τῶν στοιχείων καὶ οὐκ ἐν ἐπικρατείᾳ τῆς γῆς , ὡς δηλοῖ τὸ ἁπτικόν , ἔσχατον ὂν αἰσθητήριον , ἵνα καὶ τῶν διαφόρων ἐν αὐτοῖς ποιοτήτων ᾖ γνωριστικόν , θερμότητος φέρε τῆς ἐν πυρί , ψυχρότητος δὲ τῆς ἐν ὕδατι , ὑγρότητος δὲ τῆς ἐν ἀέρι καὶ ξηρότητος τῆς ἐν γῇ · ὡς τό γε καθ’ ἓν ἐπικρατοῦν οὐσιωμένον οὐχ ἕξει τὴν μεσότητα ὁμοίαν πρὸς τὸ ἐναντίον . ὁρίζει οὖν πρῶτον μὲν τὸ φυτικὸν ὄργανον ὁποῖον , δεύτερον δὲ ὁποῖον τὸ μόνως ἁπτικὸν καὶ γευστικόν , οἷον τὸ τῶν καθ’ ὅλα ἀκινήτων κατὰ τόπον ζῴων , καὶ τρίτον ὁποῖον τὸ τῶν πορευτικῶν καὶ τελειοτέρων , κατὰ μὲν τὸ ἁπτικὸν οὐδὲν τῶν ἀκινήτων καθ’ ὅλα ἑαυτὰ διαφέρον , ὡς δὲ πορευτικῶν καὶ πόρρωθεν αἰσθάνεσθαι δεομένων καὶ οὐκέτι ἀμέσως τῶν προσπιπτόντων ἐφαπτομένων , ἀλλὰ διὰ τῶν μεταξύ , κατὰ τὰ κρείττω στοιχεῖα τῶν τοιούτων αἰσθητηρίων οὐσιωμένων . ἔδει δὲ αὐτῷ πρὸς τὴν τούτων συγκεφαλαίωσιν ὑπομνῆσαι , ὡς ἅπαν τὸ ὁπωσοῦν ζῶν τὴν γενητὴν ζωὴν τῆς φυτικῆς δεῖται ψυχῆς , τὸ δὲ αἰσθητικὸν ὁπωσοῦν τῆς ἁπτικῆς τε καὶ γευστικῆς αἰσθήσεως , τὸ δέ γε πορευτικὸν καὶ τῶν τελειοτέρων αἰσθήσεων . ὅθεν ἀρξάμενος προσθήσει καὶ τὰ περὶ τοῦ οἰκείου ἑκάστῃ ὀργάνου . p . 434a 22 Τὴν μὲν οὖν θρεπτικὴν ψυχὴν ἀνάγκη πᾶν ἔχειν ὅ τί περ ἄν ζῇ , καὶ ψοχὴν ἔχει ἀπὸ γενέσεως ἔως φθορᾶς.| Τοῖς ὁπωσοῦν ζῶσι θνητοῖς δὲ τροφῆς δεῖ . οὐ γὰρ οἷά τε μὴ κατὰ σμικρὸν τρεφόμενα φυλάττειν τὸ τῆς ζωῆς εἶδος , διότι οὐκ ἄνευ ὕλης αὐτοῖς ἡ τῆς ζωῆς ὑποδοχή , ὡς δηλοῖ τὸ ποτὲ ζῆν καὶ ποτὲ μή , καὶ τὸ εἶναί τι ἐν αὐτοῖς οὐ συμφυῶς , ἀλλ’ ἐπικτήτως δεχόμενον τὴν ζωήν , ὃ καὶ πρὶν δέξασθαι καὶ μετὰ τὴν ἀποβολὴν στερίσκεται αὐτῆς . τὸ δὲ ἐπικτήτως δεχόμενον ἡ ὕλη , ὥσπερ τὸ συμφυῶς δεχόμενον αὐτὸ τὸ ζῷόν ἐστιν , οὗ μηδὲν ὑπομένει μετὰ τὴν ἀποβολὴν ἦς ζωῆς ὡς ζῶντος , μηδὲ πρὸ τῆς ὑποδοχῆς ἦν τι ὡς ζῶν προυπάρχον . καὶ ταῦτα ἡμῖν ἤδη πλεοναχοῦ ὑπέμνησται καὶ ἐν τοῖς εἰς τήνδε γεγραμμένοις τὴν πραγματείαν . διὰ δὲ τὴν ὕλην τὴν ἐπικτήτως δεκτικὴν τῆς ζωῆς καὶ διὰ τοῦτο καὶ πρὸς στέρησιν αὐτῆς ἐπειγομένην καὶ ἀπορρέουσαν καὶ ὅσον ἐπὶ τῇ ἀπορροῇ ὡς τάχιστα αὐτὴν ἀποβάλλουσαν ἀντανισοῦσα ἡ φύσις τῇ θρεπτικῇ δυνάμει , ἅτε δὴ τῆς τροφῆς ἐπιρροίας οὔσης τὴν ἀπορροὴν ποτὲ μὲν μᾶλλον ἐπικρατούσης ὡς ἐν τῇ αὐξήσει , ποτὲ δὲ ἐξισουμένης ὡς ἐν τῇ ἀκμῇ , ποτὲ δὲ ἐπικρατουμένης ὡς ἐν τῇ φθίσει . καὶ ἐν ταύτῃ οὖν τῆς τροφῆς δεῖ , ὅτε καὶ πολλὴ γίνεται ἡ ἀπορροή , ἵνα τῇ γοῦν ὁποσῃοῦν ἐπιρροῇ χρόνον τινὰ ἀντέχῃ πρὸς τὴν πλείονα ἀπορροήν . εἰκότως οὖν ἀπὸ γενέσεως ἕως φθορᾶς τὰ οὕτως ζῶντα τροφῆς δεῖται . ἀνάγκη γὰρ αὐτὰ ἢ αὔξεσθαι ἢ ἀκμάζειν ἢ φθίνειν · ἐν ἑκάστῳ δὲ τούτων τροφῆς δεῖται τὰ οὕτω ζῶντα . οὔτε γὰρ ἐν τοῖς ἀψύχοις πάντῃ ἡ θρεπτικὴ ἔνεστι δύναμις ( φέρε γὰρ ἐὰν δῷ τις καὶ τὰ μέταλλα αὔξεσθαι , καὶ ἐν ἐκείνοις ἀμυδρουμένην ἔτι μᾶλλον ἢ ἐν τοῖς φυτοῖς συγχωρήσει τὴν φυτικὴν ἐνυπάρχειν ζωήν ) , οὔτε ἐν τοῖς ἀιδίως ζῶσιν , ἅτε οὐκ ἐνύλοις οὐδὲ ἐπικτήτως δεχομένοις τὴν ζωήν , ἀλλὰ κατὰ τὸ συμφυῶς μόνον ἐρριζωμένον αὐτὴν ζῶσι , καὶ διὰ τοῦτο οὐδεμιᾶς ἐπεισάκτου βοηθείας δεομένοις πρὸς τὸ ζῆν . p . 434a 27 Αἴσθησιν δὲ οὐκ ἀναγκαῖον ἐν ἅπασι τοῖς ζῶσιν . Δόξειεν ἄν προσλαμβάνειν τὸ ζητούμενον . διὰ τί γὰρ οὐχὶ καὶ πάντα τὰ ζῶντα πρὸς διάκρισιν τοῦ οἰκείου τε καὶ τοῦ ἀλλοτρίου τὴν γοῦν ἁπτικήν τε καὶ γευστικὴν ἔχειν αἴσθησιν , ὡς καὶ πάντα τὰ ζῶντα αἰσθάνεσθαι ; ἐπειδὴ καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων τῶν αἰσθητικῶς ζώντων τὸ σῶμα τόδε τοιοῦτον ὄν , ὡς ἐν μεσότητι εἶναί τε καὶ ἁφὴν ἔχειν , ἀπλοῦν καλοῦμεν διὰ τὸ ὡς ἤδη εἴρηται κατ’ ἐπικράτειαν ἑνὸς στοιχείου τῆς γῆς τὴν ἁπτικὴν ἔχειν σύστασιν , οὐ πάντῃ ὂν δηλονότι ἀπλοῦν , εἴ γε ὅλως κατὰ τὴν ἑνὸς ἐπικράτειαν , συγκείμενον δὲ καὶ ἐκ τῶν λοιπῶν , ὡς καὶ αὐτὸς πανταχοῦ βούλεται καὶ ἡ ἐνάργεια δηλοῖ . τί οὖν ἐκώλυεν ἐν μεσότητί πὼς καὶ ταῦτα ὄντα διὰ τὸ ὅλως εἶναι τῶν ἐναντίων , εἰ καὶ μὴ ἐξισαζούσῃ , ἔχειν μέν τινα αἴσθησιν , ἀμυδροτέραν δὲ ἢ κατὰ τὰ ἄλλως ζῶντα , καὶ ὡς ἔφη Πλάτων’ οἷον καθεύδουσαν αἴσθησιν . ἀλλ’ ἴσως ὁ Ἀριστοτέλης οὐκ ἀξιοῖ αὐτοῖς ἀποδιδόναι αἴσθησιν , τοῦτο μέν , ὡς μὴ οἷον ἐγρηγορυῖαν ἔχουσιν , ἀλλ’ , ὡς ἐκεῖνος ἔφη , καθεύδουσαν , τοῦτο δὲ διὰ τὸ δυσπαθὲς καὶ χθόνιον τῶν φυτῶν , ὡς αὐτὸς λέγει · εὐπαθὲς γὰρ εἶναι δεῖ τὸ αἰσθητικόν . καὶ γὰρ ἐφ’ ὅσων μὲν ἡ φύσις πρὸς τὸ εἶναι μόνον ἀποβλέπει , τὸ δυσπαθὲς τούτοις ἀφώρισεν οὐ δεηθεῖσα αἰσθήσεως , ὡς ἔχουσιν ἀφ’ ἑαυτῶν τὸ μὴ ῥᾳδίως πάσχειν · ἐφ’ ὅσων δὲ οὐ τοῦ εἶναι ἀλλὰ τοῦ εὖ εἶναι μᾶλλον ἀντέχεται , τούτοις τὸ εὐπαθέστατον ἀπονέμει κατὰ τὴν ὅλην τοῦ σώματος σύστασιν , ἵνα καὶ αἰσθητικώτατον ᾖ . διὸ μάλιστα τὸ ἀνθρώπειον σῶμα , ὡς τὸ ὅλον φάναι , εὐπαθές , εὐκρασίᾳ τε τῶν ἄλλων ζῴων προέχον καὶ λεπτότητι δέρματος κατὰ ἀναλογίαν τοῦ μεγέθους , ἵνα τὴν καθ’ ὅλον τὸ σῶμα αἴσθησιν ἀκριβεστέραν ἔχῃ , ἐν ταῖς κατὰ μέρος αἰσθήσεσι πολλῶν ἀπολειπόμενον ζῴων . καλῶς οὖν οὐκ ἀναγκαῖον εἴρηται πᾶσι τοῖς ζῶσιν αἴσθησιν ὑπάρχειν , ἐπειδὴ μήτε ἁφὴν ἔχει μήτε ταύτης ἄλλην προηγεῖσθαι δεῖ . οὐκ ἀνάγκη δὲ αἴσθησιν πᾶσιν ὑπάρχειν , διότι τὰ ἔσχατα ἔσχατον ἔχει καὶ τὸ τέλος , ὅπερ πάντως μὲν ἀγαθόν , ὁποῖον ἄν ᾖ τέλος , ἀλλὰ τὸ μὲν κρεῖττον , τὸ δὲ ὑφειμένον , καὶ οἰκεῖον ἑκάστοις τοῖς τελειουμένοις · ὡς καὶ τοῖς ἐσχάτοις τὸ ἔσχατον . τὸ δὲ αἰσθητικὸν ἀγαθὸν οὐκ ἔσχατον , ἀλλὰ διεγηγερμένον καὶ κατ’ ἐνέργειαν κριτικὴν ἑστὼς φαίνεται . διὸ ἀπαιτεῖ τὸ ἔτι ὑφειμένον , ἵνα καὶ τὰ ἔσχατα ᾖ ἀγαθά . τοιοῦτον δὲ μᾶλλον τὸ τῷ εἶναι κατ’ αὐτὸ μόνον τὸ εἶναι σύνδρομον ἀγαθόν . ἔνια δὲ ἴσως καὶ τούτων ὑφειμένα ὄντα γέ πώς ἐστιν ἀγαθά , ὡς τὸ ἄψυχον , ὡς τὸ δυνάμει , ὡς τὸ ὑλικόν , ὡς τὸ στερητικόν · ἀλλ’ οὐ περὶ τούτων νῦν ὁ λόγος . ἄνευ δὲ ἁφῆς , ᾗ πάντως καὶ ἡ γεῦσις συμπέπλεκται , ἀδύνατον εἶναι ζῷον , διότι εὐπαθὲς ὂν τὸ ζῷον , ὡς εἴρηται , ἵνα καὶ αἰσθάνηται , καθ’ ὅλον τε ἑαυτὸ αἰσθητικὸν εἶναι χρή , ἐπεὶ λήσεται φθειρόμενον καθ’ ὃ ἀναίσθητον , καὶ κατά τι , καθ’ ὃ τοῦ ἐν τῇ τροφῇ οἰκείου τε καὶ ἀλλοτρίου ἕξει τὴν διάκρισιν , ταύτῃ μὲν γευστικὸν ὅν , κατὰ δὲ τὴν καθ’ ὅλον ἁπτικόν · ἡ γὰρ ἁφὴ δι’ ὅλου . τούτων οὖν πάντως δεῖ τῷ ὁπωσοῦν αἰσθητικῷ . ἀλλὰ τί τὸ ἐπαγόμενον τὸ p . 434a 29 Οὔτε ὅσα μὴ δεκτικὰ τῶν εἰδῶν ἄνευ τῆς ὕλης . τίνα γὰρ βούλεται σημαίνειν τὰ ἄνευ τῆς ὕλης τῶν εἰδῶν δεκτικά ; ἵνα ἀπὸ τῆς καταφάσεως καὶ τὰ μὴ | δεκτικὰ ἄνευ τῆς ὕλης γνωρίσωμεν . καὶ πρὸς τί εἴρηται ἡ ἐν ἀρχῇ προκειμένη ἄρνησις τὸ οὔτε ; οὐ γὰρ ἀπλῶς πρόσκειται , ἀλλ’ ἔννοιάν τινα δοκεῖ ἔχειν . μᾶλλον δὲ ὧδε τὸ ὅλον ῥητὸν σαφηνιστέον . † εἰ δὴ ἔοικε λέγειν νῦν καὶ εἴδη ἄψυχα , εἴ γέ τι εἴη ἐν τῷ παντὶ εἶδος ἄψυχον , ἀλλὰ μὴ μόνον ἄτομα ὅσα νεκρώματα , καὶ ἔστι περὶ τῶν αἰσθητικῶν αὐτῷ ὁ λόγος , ἔοικε μηδὲ ἀπλῶς τὰ ἔμψυχα νῦν παραλαμβάνειν , ἀλλὰ τὰ καὶ αἰσθητικὰ ἢ κρειττόνως ἔτι γνωστικά . τὰ δὴ τῶν τοιούτων εἰδῶν δεκτικὰ ἄνευ τῆς ὕλης τὰ ἀίδιά ἐστι ζῷα , τὸ ἐπικτήτως δεχόμενον οὐδαμῶς ἔχοντα , οἷς οὔτε Πλάτων’ οὕτε Ἀριστοτέλης αἴσθησιν ὁποιανοῦν ἀποδιδόασιν , ἐπειδή , ὡς εἴρηται , τὴν παθητικὴν καλοῦσιν αἴσθησιν , οὐ τὴν ὅλην ἔνδοθεν κατ’ ἐνέργειαν οἰκείαν καὶ ὑποστατικὴν καὶ κριτικὴν τῶν αἰσθητῶν . ταῦτα μὲν οὖν τὰ ἄνευ ὕλης τῶν εἰδῶν δεκτικά . καὶ εἴρηται ὁποίων εἰδῶν , ὅτι τῶν γνωστικῶν μέν , κρειττόνως δὲ καὶ οὐχὶ αἰσθητικῶς κατὰ τοὺς παλαιοὺς τούτους φιλοσόφους . φανερὰ οὖν καὶ τὰ μὴ ἄνευ ὕλης τῶν γνωστικῶν εἰδῶν δεκτικά · τὰ γὰρ μὴ ἀίδια τῶν ζῴων . τὰ δὴ τοιαῦτα πάντως καὶ αἰσθήσεως διὰ τὰ προειρημένα ὡς εὐπαθῆ δεῖται , καὶ πρώτης γε τῆς ἁπτικῆς . τὸ οὖν οὔτε συντακτέον πάλιν λαβόντας τὸ προειρημένον τὸ “ ἄνευ ταύτης ( τουτέστι τῆς ἁφῆς ) οἷόν τε οὐθὲν εἶναι ζῷον ” , καὶ τῷ ῥητῷ τούτῳ συντάξαντες καὶ τὸ ὕστατον ἐπενεχθὲν οὔτε , οὕτω τὸ λοιπὸν τῆς λέξεως ἐποίσομεν ὅσα μὴ δεκτικὰ τῶν εἰδῶν ἄνευ τῆς ὕλης , ἵνα διττὴ ἀποδοθῇ ἡ αἰτία τοὐ πάντως τὰ θνητὰ ζῷα τὴν ἁπτικὴν ἔχειν αἴσθησιν , μίαν μὲν τὴν ὅτι οὐκ ἄνευ ταύτης αἱ λοιπαί , ἑτέραν δὲ τὴν ἐπειδὴ ὅλως ζῷα ὄντα καὶ ἐπικτήτως τῶν γνωστικῶν εἰδῶν ὄντα δεκτικά ( τοῦτο γὰρ τὸ μὴ ἄνευ ὕλης αἰσθητικὰ εἶναι ) , ἀνάγκη καὶ αἰσθητικὰ παθητικῶς , εἰ μηδὲν μάτην ποιεῖ ἡ φύσις , τουτέστιν εἰ [ μὴ ] οἰκεῖον ἀγαθὸν τοῖς ζῴοις ὡς ζῴοις ἀποδώσει . τὸ γὰρ ἀγαθὸν σωστικὸν ἑκάστου , ὡς καὶ ἐν Πολιτείᾳ τῷ Πλάτωνι δοκεῖ . τὸ οὖν μὴ ἀπειληφὸς τὸ τῆς σωτηρίας αἴτιον αὐτῷ κατὰ φύσιν μάτην ἔσται . ἀλλ’ οὐδὲν μάτην ἡ φύσις ποιεῖ . ὥστε καὶ τοῖς ζῴοις πᾶσι τὸ κατὰ τὰ προσήκοντα ἑκάστοις μέτρα ἀπονέμει σωστικόν . σωστικὸν δὲ τῶν θνητῶν ζῴων τὸ αἰσθητικόν , τῆς ἐκκλίσεως γινόμενον τῶν ἀλλοτρίων αἴτιον , καὶ τῆς τῶν οἰκείων παραοοχης . p . 434a 31 Ἔνεκά του γὰρ ἅπαντα ὑπάρχει τὰ φύσει ἢ συμπτώματα 89v ἔσται τῶν ἕνεκά του . Ταῦτα καὶ ἐν τῇ Φυσικῇ ἀκροάσει σαφέστερον διώρισται , ὡς τὰ κατὰ φύσιν γινόμενα τὰ μὲν ὡς αὐτὰ τέλη ἐστί , καθάπερ τὰ εἴδη , ἥ τε ἀρετὴ καὶ ὑγεία καὶ πᾶν ὅ τι τοιοῦτον , καὶ ταῦτα μὲν ὡς τὸ οὗ ἕνεκα , τὰ δὲ οὐχ ὡς τέλη μέν , ὡς δὲ πρὸς ταῦτα φέροντα , ὡς τὰ γυμνάσια καὶ ἡ οἰκεία ὕλη καὶ τὰ ὄργανα , τὰ δὲ ὡς ἑπόμενα συμπτώματα ἢ τοῖς ἤδη ἀπειληφόσι τὸ τέλος ἡ τοῖς ἔτι πρὸς τὸ τέλος φερομένοις , ὡς κόπος καὶ πτύελος καὶ αἱ ἐν μασχάλαις , φασί , τρίχες καὶ τοῖς ἤδη ὑγιαίνουσιν ἕπονται ζῴοις , καὶ ὡς πόνοι καὶ κάματοι τοῖς ἔτι φερομένοις πρὸς ὑγείαν διὰ γυμνασίων . ὁ δὲ Ἀριστοτέλης εἰς δύο δοκεῖ διαιρεῖν πάντα τὰ φύσει γινόμενα , εἰς τὰ ἕνεκά του καὶ εἰς τὰ συμπτώματα , τοῖς ἕνεκά του συνεισφέρων πάντως καὶ τὸ οὗ ἕνεκα · οὐ γὰρ οἷόν τε ἕνεκά του ἢ εἶναι ἢ γίνεσθαι , μὴ ὄντος καὶ τοῦ οὗ ἕνεκα . οἷς καλῶς πᾶσιν ἐπισυνάπτει ὁ φιλόσοφος ὡς συμπέρασμα τῶν προειρημένων προτάσεων τὸ τὰ πορευτικὰ ζῷα καὶ μειζόνως ἀπαιτεῖν τὴν αἴσθησιν τῶν μονίμων καὶ ἀτελῶν , διὰ τὸ καὶ κατὰ πολλὰ καὶ ἄλλοτε ἄλλους τόπους προσβάλλειν τοῖς σωστικοῖς τε αὐτῶν καὶ φθαρτικοῖς σώμασι , καὶ διὰ τὸ ὡς τελειότερα τελειοτέρας μετέχειν καὶ αὐτῆς τῆς ἁπτικῆς αἰσθήσεως καὶ διὰ τοῦτο ἐνεργητικωτέρας , καὶ πρός γε διὰ τὸ καὶ ἄλλων ἐξ ἀνάγκης τῶν πορρωτέρω τοῦ αἰσθητοῦ ἀντιληπτικῶν μετέχειν αἰσθήσεων , ἵνα καὶ πρὶν ἐφάψασθαι τῶν φθαρτικῶν τε καὶ σωστικῶν αἰσθανόμενα τὰ μὲν φεύγῃ , τὰ δὲ διώκῃ . ἄνευ δὲ αἰσθήσεως οὗκ ἄν σωθείη μάλιστα τὰ πορευτικά · ὅπερ ἦν αὐτοῖς τὸ τέλος καὶ τὸ ἀγαθὸν τὸ τῆς σωτηρίας , ὡς εἴρηται , αἴτιον , ὅπερ μάλιστα κατὰ φύσιν ἐστίν , ἐπειδὴ καὶ τὸ κράτιστον αἴτιον τὸ τελικόν , οὗ ἕνεκα καὶ τὸ ποιητικὸν ποιεῖ καὶ τὸ εἰδικὸν ὁρίζει καὶ τὸ ὑλικὸν αἴτιον ὑπέστρωται οἰκείως τοῖς πράγμασι . καὶ ἐπεξεργαζόμενος καλῶς τὰ εἰρημένα ἐπάγει , ὡς τοῖς μὲν μονίμοις τῶν ζώντων καὶ αὐτοῖς δὲ τοῖς ζῴοις , ὅσα μόνιμα , τὸ τρέφεσθαι ἡ φύσις δέδωκεν καὶ ἐν τῷ αὐτῷ μένουσιν , ἐναργῶς μὲν τοῖς φυτοῖς , ἤδη δὲ καὶ τοῖς μονίμοις ζῴοις , ἐκεῖ τὴν ἀρχὴν γινομένοις τε καὶ ὑφισταμένοις , ὅθεν καὶ τρέφεσθαι οἷά τε . p . 434b 3 οὐχ οἷόν τε δὲ σῶμα ἔχειν μὲν ψυχὴν καὶ νοῦν κριτικόν , αἴσθησιν δὲ μὴ ἔχειν , μὴ μόνιμον ὄν , γεννητὸν δέ . Τοῦτο δῆλον ὡς οὐ περὶ πάντων εἴρηται τῶν πορευτικῶν , ἀλλὰ περὶ τῶν τελειοτάτων ἐν αὐτοῖς ζῴων , ἐν οἷς καὶ ὁ κριτικὸς νοῦς . ηὐπόρηται δὲ ὅλως καὶ προσετέθη τοῖς εἰρημένοις πρὸς τοὺς ἀπορήσαντας ἄν , διὰ τί , ὅν κρείττονα ἔχῃ γνῶσιν τὴν κατὰ τὸν νοῦν , μὴ ἀρκεῖται ταύτῃ πρὸς τὴν σωτηρίαν , κἄν πορευτικὰ ᾖ , ἀλλὰ καὶ αἰσθήσεως ἐδεήθη . καὶ μία μὲν ἡ ἤδη καὶ πολλάκις εἰρημένη ἀφεῖται νῦν αἰτία · διὰ γὰρ τὸ ἀναγκαῖον εἶναι τοῖς ζῴοις σύστοιχον τοῖς γινωσκομένοις ὑπάρχειν γνῶσιν . σύστοιχος δὲ οὕτως αὐτοῖς ἡ αἴσθησις , ὡς μηδὲ ἄλλως τῷ ἐν αὐτοῖς νῷ ἢ δι’ αἰσθήσεως αὐτὰ γινώσκεσθαι . ἀλλὰ | τοῦτο μέν , ὡς ἔφην , ὡς πολλάκις εἰρημένον ἀφῆκεν ὁ Ἀριστοτέλης · μᾶλλον δὲ οὐδὲ παντελῶς ἀφῆκεν , ἀλλὰ προσθεὶς καὶ ἄλλην αἰτίαν καὶ ταύτην ἐνεδείξατο , ἀδύνατον λέγων τὰ γενητὰ καὶ πορευτικὰ τῶν ζῴων νοῦν μὲν ἔχειν , ἀναίσθητα δὲ τυγχάνειν αὐτά , καὶ τούτου πάλιν τὴν αἰτίαν προσθείς . οὔτε γὰρ τῇ ψυχῇ τοῦτο εἶναι πρὸς τὸ νοεῖν βέλτιον , οὔτε τῷ σώματι ἐντεῦθεν ἔσται σωτηρία , ἂν μὴ καὶ αἴσθησιν προσλάβῃ . καὶ γὰρ ἡ λογικὴ ψυχὴ οὐκ ἄλλως πρὸς τὸ νοεῖν ἡ ὅλη πρὸς σῶμα ῥεύσασα ἐγείρεται , εἰ μὴ δι’ αἰσθήσεως τὴν πρώτην , καὶ ἐν ταῖς πράξεσι συνεργῷ αὐτῇ καὶ τῇ ἀπ’ αὐτῆς χρῆται φαντασίᾳ , καὶ τὸ σῶμα οὐ διὰ τοῦ νοῦ μόνου , ἀλλὰ καὶ δι’ αἰσθήσεως σώζεται τῆς τοδὶ μὲν βλαβερὸν αὐτῷ δεικνυούσης , τοδὶ δὲ σωτήριον , ἢ τὸ μὲν λυπηρὸν , τὸ δὲ ἡδὺ καὶ προσηνές . ὅθεν καὶ ἡ προειρημένη ἀποδέδοται αἰτία , ἡ αἴσθησιν ἀπονέμουσα τοῖς αἰσθητικοῖς ζῴοις ὡς σύστοιχον γνῶσιν τοῖς αἰσθητοῖς . διὸ καθόλου λοιπὸν συμπεραίνεται , ὡς οὐδὲν ἔχει ψυχὴν σῶμα μὴ μόνιμον ἄνευ αἰσθήσεως , ἔνθα τὸ μὴ μόνιμον πρόσκειται διὰ τὰ φυτά , ἃ ἔχει μὲν ψυχὴν ἄνευ δὲ αἰσθήσεως , ἢ καὶ διὰ τὰ ἄστρα , ὡς ὁ Ἀλέξανδρος βούλεται , ἔμψυχα μὲν ὄντα , μόνιμα δὲ διὰ τὸ ἐρριζωμένα ταῖς οἰκείαις σφαίραις μὴ καθ’ αὑτὰ κινεῖσθαι , ὡς ὁ ἐκείνου λόγος . καὶ ἔοικεν ὁ Ἀλέξανδρος οὕτως ἐξηγήσασθαι διὰ τὸ προσεχῶς προειρημένον , τὸ οὐχ οἷόν τε σῶμα ἔχειν μὲν ψυχὴν καὶ νοῦν κριτικόν , αἴσθησιν δὲ μὴ ἔχειν , μὴ μόνιμον ὄν , γενητὸν δέ . τὸ γὰρ μὴ μόνιμον καὶ νοῦν ἔχον κριτικόν , γενητὸν δέ , πρὸς ἀντιδιαστολὴν εἴληπται τοῦ ἔχοντος καὶ ψυχὴν καὶ · νοῦν κριτικόν , μονίμου δὲ τοῦ ἀγενήτου τούτου · ἐν γὰρ τοῖς γενητοῖς οὐδέν ἐστι μόνιμον τοιοῦτον . ἔν τισι δὲ ἀντιγράφοις πρόσκειται τὸ ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ἀγένητον , ὅπερ ὁ μὲν Πλούταρχος ἐξηγεῖται , ὡς νῦν τοῦ Ἀριστοτέλους καὶ τοῖς οὐρανίοις ἀποδιδόντος αἴσθησιν · οὐδὲ γὰρ τὰ ἀγένητα , διότι μὴ καθ’ ἑαυτὰ τόπον ἐκ τόπου ἀμείβοντα καὶ διὰ τοῦτο μόνιμα ὄντα , ἀμοιρεῖν αἰσθήσεως . φαίνεται δὲ ὁ Ἀριστοτέλης μηδαμοῦ τὴν αἴσθησιν ἐπὶ τῶν οὐρανίων προσιέμενος , ἀλλὰ καὶ ἐφεξῆς αὐτὸ τοῦτο ἀναινόμενος . διὸ κάλλιον , οἶμαι , ὁ Ἀλέξανδρος ἐξηγεῖται τὸ ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ἀγένητον , ἀξιῶν ἀκούειν πρὸς τὸ αἴσθησιν ἔχειν , ἵνα μὴ πρὸς τὸ προσεχῶς εἰρημένον ᾖ ἐπαγόμενον , πρὸς τὸ οὐχ οἷόν τε σῶμα ἔχειν μὲν ψυχήν , αἴσθησιν δὲ μὴ ἔχειν , ἀλλὰ πρὸς τὸ ἐξ ἀρχῆς τὸ “ αἴσθησιν δὲ οὐκ ἀναγκαῖον ἐν ἅπασι τοῖς ζῶσιν . οὔτε γὰρ ὅσων τὸ σῶμα ἀπλοῦν , ἐνδέχεται ἁφὴν ἔχειν’’ ἀλλὰ μὴν οὐδὲ ἀγένητον ἀναγκαῖον αἴσθησιν ἔχειν . τὸ δὲ κριτικὸν τῷ νῷ πρόσκειται ὡς τὸ θεωρητικὸν δηλοῦν πρὸς ἀντιδιαίρεσιν τοῦ πρακτικοῦ , ἐναργέστερον ποιοῦν τὸν λόγον , διότι τὸ μὲν πρακτικὸν πάντως αἰσθήσεως δεῖται , τὸ δὲ θεωρητικὸν οὐ δοκοῦν πάντως ὅμως τὴν πρώτην καὶ αὐτὸ χρῄζει , καὶ ἐφεξῆς δὲ πάντως ἐν τῇ περὶ τῶν αἰσθητῶν θεωρίᾳ . p . 434b 8 Ἀλλὰ μὴν εἴγε αἴσθησιν ἔχοι , ἀνάγκη τὸ σῶμα ἢ ἀπλοῦν ἢ μικτὸν εἶναι . Ὅτι μὲν πλείους αἱ ζωαὶ τῶν γενητῶν , καὶ αἱ μὲν ὑφειμέναι καὶ ἔσχαται , αἱ δὲ κατὰ σμικρὸν ἐπαναβαίνουσαι εἰς τὸν κριτικὸν ἀποτελευτῶσι νοῦν , καὶ ὅτι ταῖς κρείττοσι πάντως καὶ αἱ ὑφειμέναι καὶ ἔσχαται συνυπάρχουσιν , οὐκ ἀνάπαλιν δὲ ταῖς χείροσιν αἱ κρείττους πάντως , καὶ ἄρτι διὰ τῶν προειρημένων συνεπεράνατο . ὁποῖον δὲ τὸ ἑκάστῃ οἰκεῖον ὄργανον καὶ ὁποίῳ ὀργάνῳ οἰκείως ἑκάστη χρῆται ζωή , ἤδη μὲν φαίνεται καὶ τὸ αὐτὸ ἐνδειξάμενος , σαφέστερον δὲ νῦν ἐπέξεισι τῷ λόγῳ , διακρίνων τὸ φυτικὸν σῶμα ἀπὸ τοῦ ἀπλῶς αἰσθητικοῦ , καὶ τοῦτο ἀπὸ τοῦ μὴ ἀπλῶς μὲν τὸ δὲ ὅλον τοῦτο πορευτικοῦ αἰσθητικοῦ , καὶ ἀποδοὺς μέχρι τοῦδε τὴν τοῦ ὀργάνου διάφορον οὐσίαν οὐκέτι ἢ ὡς φανταστικοῦ ὀργάνου ἢ ὡς λογικοῦ ἐπιφέρει , διάφορόν τινα φύσιν εἰδώς , ὡς τὸ σῶμα κυρίως , καθάπερ καὶ ἐν τοῖς πρώτοις εἶπε , κἄν λογικὸν ᾖ , τῆς αἰσθήσεως ὂν προσεχῶς ὄργανον καὶ κυρίως . καὶ γὰρ ἡ φαντασία αἴσθησίς τις καὶ ἡ ὄρεξις , ὅση γε καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ἐστὶ ζῴοις , ὁ δὲ λόγος καὶ ἡ τοῦ λόγου βούλησις κἄν ποτε χρῆται τῷ σώματι , διὰ τὸ καὶ αἴσθησιν καὶ φαντασίαν ὡς συνεργοὺς παραλαμβάνειν χρῆται καὶ τῷ σώματι ὡς ὀργάνῳ · ἐπεί , ὡς εἴρηκεν αὐτός , εἴ τι συνέχει σῶμα ὁ νοῦς , καὶ πλάσαι χαλεπόν . καὶ διὰ τοῦτο πάλιν ἀποδιδοὺς τὴν αἰτίαν , δι’ ἣν τῶν ἀκριβεστέρων μὲν αἰσθητῶν ἀντιλαμβανόμενοι οὐ δυνάμεθα τῶν ἀμυδροτέρων παραχρῆμα τὴν κρίσιν κατωρθωμένην ποιεῖσθαι , τῶν δὲ νοητῶν ὅσῳ μάλιστα καθαρώτερον ἀντεχόμεθα , τοσούτῳ μειζόνως καὶ τὰ ἀμυδρότερα ἐπιγινώσκομεν αὐτίκα , διότι , φησίν , ἡ μὲν αἴσθησις ὀργάνου δεῖται τοῦ σώματος , ὃ διὰ τὴν σφοδροτέραν ὑπὸ τῶν μειζόνων αἰσθητῶν πάθην τὴν ἀμυδροτέραν οὐ πάσχει , ἕως ἄν τῇ σφοδροτέρᾳ κατέχηται · ὁ δὲ νοῦς ἵνα τὰ νοητὰ γνῷ , οὐ χρῆται ὀργάνῳ τῷ σώματι . εἰκότως οὖν καὶ νῦν οὐ περιεργάζεται , ὁποῖον τὸ ὡς νοῦ ἢ λόγου ὄργανον , ἀλλὰ ποῖον τὸ ὡς αἰσθητικοῦ , εἰ καὶ διττὸν τὸ αἰσθητικόν , τὸ μὲν καθ’ αὐτὸ καὶ ἄλογον , τὸ δὲ λογοειδὲς ὡς λόγῳ συμφυόμενον · ὡς δὲ προειπὼν ἱκανῶς περὶ τοῦ φυτικοῦ σώματος , ὅτι ἁπλοῦν πὼς διὰ τὴν τῆς γῆς ἐπικράτειαν , ἀφορίζει ὁποῖον τὸ ὡς ἀπλῶς εἰπεῖν αἰσθητικόν , ἐκ διαιρέσεως τὸν λόγον λαμβά|νων . ἢ γὰρ ἀπλοῦν ἔστ’ αἰ ἢ μικτόν φησι , διὰ τὸ τέλειον τῆς διαιρέσεως τὸ ἁπλοῦν παραλαβών , ἵνα ὥσπερ ἐξ ἀρχῆς ποιῆται τὸν λόγον , ἐπεὶ ἤδη ὑπέμνησται ὅτι ἁπλοῦν εἶναι ἀδύνατον . διὸ καὶ αὐτὸ τοῦτο εὐθὺς ἐπήγαγεν , οὐχ οἷόν τε λέγων εἶναι ἀπλοῦν · τὸ γὰρ ἀπλοῦν ἁφὴν μὴ ἔχειν , τὸ δὲ αἰσθητικὸν πᾶν ἐξ ἀνάγκης ἔχειν ἁφήν , ὡς ἐν δευτέρῳ πάλιν συμ - περαίνεσθαι σχήματι μηδὲν ἁπλοῦν εἶναι αἰσθητικόν , μέσου ὅρου ὄντος τοῦ ἁφὴν ἔχειν . ἑκατέραν δὲ τῶν προτάσεων ἐξ ἄλλων ὑπομιμνήσκων , καὶ πρότερον τὴν ἀξιοῦσαν πᾶν αἰσθητικὸν ἁφὴν ἔχειν διὰ πλειόνων πιστοῦται · τὴν γὰρ ὅτι οὐδὲν ἀπλοῦν ἁφὴν ἔχει ὕστερον πιστώσεται . τὴν δὲ καταφατικὴν τὴν πᾶν τὸ αἰσθητικὸν βουλομένην ἁφὴν ἔχειν ὑπομιμνήσκει ἐκ τῶνδε . τὸ ζῷόν φησι , τὸ θνητὸν λέγων , σῶμα ἔμψυχόν ἐστι · πᾶν δὲ σῶμα ἁπτὸν εἶναι , οὐ τὸ οὐράνιον λέγων νῦν · οὐ γὰρ βούλεται ἐκεῖνο εἶναι ἁπτόν , ὡς δοκεῖ τίθεσθαι ὁ Πλάτων’ , διότι ὁ φιλόσοφος οὗτος τὸ κατὰ τὰς παθητικὰς λεγομένας ποιότητας δραστικὸν ἀφορίζεται εἶναι τὸ ἁπτόν . πᾶν οὖν σῶμα τὸ γενητὸν λέγει , καὶ δέον ἐπαγαγεῖν προσεχὲς ταῖς εἰρημέναις δύο προτάσεσι τὸ ‘πᾶν ἄρα ζῷον ἁπτόν ἐστιν’ , ἵνα ᾖ ὁ λόγος ‘πᾶν ζῷον σῶμα ἔμψυχόν ἐστι , πᾶν σῶμα ἁπτόν ἐστι , πᾶν ἄρα ζῷον ἁπτόν ἐστιν’ , ὁ δὲ οὐ τοῦτο , ἀλλὰ ‘πᾶν ἄρα ζῷον ἁπτικόν ἐστιν’ , ὅπερ πάντως ἕπεται τῷ εἶναι πᾶν σῶμα ἁπτόν · οὐ γὰρ μόνον ἀπιὸν εἶναι δεῖ ἀλλὰ καὶ † τὸ ἁπτὸν ὀπῶ * * αὐτῶν σῶμα . διότι γὰρ ἁπτὰ πάντα , δεῖ ἐξ ἀνάγκης εἶναι καὶ τὸ κριτικῶς ἐφαπτόμενον καὶ μὴ ἀπλῶς κατὰ παράθεσιν ἅπτεσθαι λεγόμενον , ἀλλ’ ὡς καὶ γινῶσκον , ὁποῖον αὐτῶν ἕκαστον κατὰ τὰς παθητικὰς ποιότητας , ἁπτικὸν εἶναι , ἵνα πάλιν ἐξ ἀρχῆς ὁ λόγος τοιοῦτος ᾖ · τὸ ζῷον ἔμψυχόν ἐστι σῶμα · πᾶν σῶμα ἁπτόν ἐστι · πᾶν τὸ οὕτως ἁπτὸν ὡς ἁπτοῦ γνωριστικὸν τυγχάνει ὂν ἁπτικόν · πᾶν ἄρα ζῷον ἁπτικὸν ἔσται . ἀλλὰ τὴν τελευταίαν πρότασιν παραλιπὼν ὁ Ἀριστοτέλης ταῖς προτέραις δύο τὸ ἐπὶ ταῖς τρισὶν ἀποδέδωκε συμπέρασμα . μᾶλλον δὲ οὐδὲ τὴν τρίτην παρῆκεν , ἀλλὰ τέθεικεν , ἀξιῶν τὸ ἁπτὸν εἶναι τὸ τῇ ἁφῇ αἰσθητόν , ἵνα δηλώσῃ ἀντεστραμμένως τὸ αἰσθανόμενον τοῦ ἁπτοῦ ἁπτικὸν εἶναι , καὶ οὕτω συναγάγῃ · τὸ ζῷον ἄρα ἁπτικὸν πάντως . ἀλλ’ ἐποίησε τὴν περισκέλειαν τῷ τὴν ἀντιστρέφουσαν ἀλλὰ μὴ αὐτὴν προηγουμένως θεῖναι τὴν πρότασιν τὴν ἀξιοῦσαν τὸ ἁπτικὸν τοῦ ἁπτοῦ εἶναι γνωριστικόν , ἀλλὰ τὴν ἰσοδυναμοῦσαν αὐτῇ τὴν τὸ ἁπτὸν πᾶν τῇ ἀφῇ γνωρίζεσθαι . ἁπτικὸν δὲ δείξας διὰ τῶν προειρημένων τὸ τοὐ ζῴου σῶμα , καὶ καθ’ ἕτερον τρόπον τὸ αὐτὸ ἐπιδείκνυσι διὰ τοῦ εἰ μέλλοι σώζεσθαι τὸ ζῷον ὡς ζῷον ἀπλῶς . οὐ γὰρ ὡς ὁρατικὸν ἁπλῶς ἢ ἀκουστικὸν ἢ γευστικόν · τὸ γὰρ τοιοῦτον καὶ τῶν διὰ μέσου γινομένων δεῖται αἰσθήσεων , ὡς δὲ ζῷον ἀπλῶς τῆς ἁφῆς , ἵνα τῶν παθητικῶν ἀντιλαμβάνηται ποιοτήτων , ὑφ’ ὧν ἡ κατ’ οὐσίαν ἀποτελεῖται πᾶσα γένεσίς τε καὶ φθορὰ καὶ σωτηρία . ὡς εἶναι καὶ τοῦτον τὸν λόγον · παθητὸν ὂν ὡς γενητόν , καὶ τῶν γενητῶν ἀεὶ κριτικῶς ἁπτόμενον σωμάτων , πάσχει ὑπ’ αὐτῶν κατὰ τὰς παθητικὰς ποιότητας ἢ συμμέτρως ἢ ἀσυμμέτρως · τὸ δὲ οὕτω πάσχον ἢ σώζεται ἢ φθείρεται , μεταδιῶκον μὲν τὴν συμμετρίαν , φεῦγον δὲ τὸ ἀσύμμετρον διὰ τὴν κριτικὴν φύσιν · τὸ δὲ ἐν τῇ διώξει τοῦ συμμέτρου πάθους , φυγῇ δὲ τοῦ ἀσυμμέτρου σωζόμενον ἁπτικὸν εἶναι ἀνάγκη · τῶν γὰρ παθητικῶν , ὡς εἴρηται , ποιοτήτων ἁπτικὸν τὸ γνωστικόν · τὸ ἄρα ζῷον ἁπτικὸν εἶναι ἀνάγκη . καὶ διαφέρει ὁ νῦν εἰρημένος συλλογισμὸς τοῦ προτέρου ἐκ τῆς σωτηρίας τῶν ζῴων ἐπιχειρῶν , ἐκείνου κατ’ αὐτὴν τὴν τοῦ ἁπτοῦ ὡς ἁπτοῦ ἀντιληπτικὴν γνῶσιν τὸ αὐτὸ ἀποδεικνύντος . ἔτι καὶ τρίτον προστίθησι λόγον , ὡς δεῖ τὸ ζῷον πάντως εἶναι ἁπτικόν , τῶν διὰ τῆς ἀμέσου ἀντιλήψεως [ τῶν ] αἰσθητῶν κριτικόν , τοιόνδε ὄντα · τὸ ζῶον ἐξ ἀνάγκης τῶν ἀμέσως αὐτῷ προσπιπτόντων αἰσθητικὸν εἶναι δεῖ , δι’ ὧν καὶ σώζεται ἢ ἀπόλλυται μάλιστα · τὸ δὲ τῶν ἀμέσως προσπιπτόντων γνωριστικὸν ἁπτικόν · τὸ ζῷον ἄρα ἁπτικόν . καὶ τοιοῦτος μὲν καὶ ὁ τρίτος λόγος . αἱ δὲ διὰ μέσων γνωρίζουσαι αἰσθήσεις πρόσκεινται πρὸς διάκρισιν σαφῆ τῶν ἀμέσως κριτικῶν , τουτέστιν ἁφῆς τε καὶ γεύσεως · ἐκ γὰρ τῆς τῶν διὰ μέσου παραθέσεως μᾶλλον γνωρίζομεν , τίνες αἱ ἄμεσοι . ἐφ’ οἷς τῷ τρίτῳ συνάπτει τὸν δεύτερον , οὐ μόνῳ τῷ προσεχεῖ ἀποχρώμενος τῆς ἁφῆς . ἀλλὰ καὶ τῷ πρὸς τὸ ζῆν συνεργῷ . τὸ γὰρ ἁπτόμενον καὶ προσεχὲς καὶ παρακείμενον τῷ ἁπτῷ δεῖ αἴσθησιν ἔχειν . εἰ γὰρ μὴ ἕξει αἴσθησιν , οὐ δυνήσεται τὰ μὲν φυγεῖν τὰ δὲ λαβεῖν . τοῦ τρίτου δὴ τὸ συμπέρασμα <εἰ δὲ> τοῦτο , ἀδύνατον ἔσται σώζεσθαι παραπλησίως τῷ τοῦ δευτέρου εἴληπται . p . 434b 18 Διὸ καὶ ἡ γεῦσίς ἐστιν ὥσπερ ἁφή τις . Ἄλλος οὗτος τὸ αὐτὸ συμπεραινόμενος λόγος , ὅτι πάντως ἁπτικὸν εἶναι δεῖ τὸ ζῷον , οὐκ ἀπ’ αὐτῆς ἔτι τῆς ἰδίως λεγομένης ἁφῆς ὡρμημένος , ἀλλ’ ἀπὸ τῆς γεύσεως , καὶ οὐκέτι ἀπὸ τῶν παθητικῶν ποιοτήτων καλουμένων , ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἐγχύμου συστάσεως . φθείρει γὰρ τὸ ζῷον καὶ σώζει προηγουμένως μὲν τὰ πάθη τῶν αἰσθητῶν κατ’ αὐτὴν τὴν ἁφήν , θερμὸν φέρε καὶ ψυχρὸν καὶ τὰ τούτοις σύστοιχα , οὐχ | ὡς ζῷον ἁπλῶς , ἀλλ’ ὡς παθητόν . τὸ δὲ ἔγχυμον , οὗ ἡ γεῦσις ἀντιληπτική , ὡς ζῷον ἢ σώζει ἢ ἀπόλλυσι . τρέφεσθαι γὰρ ἀνάγκη τὸ ζῷον καὶ διὰ τὸ ζῷον εἶναι κριτικὸν εἶναι καὶ τοῦ ἐγχύμου πρὸς παραδοχὴν μὲν τοῦ οἰκείου , φυγὴν δὲ τοῦ ἀλλοτρίου . σωματοειδὲς δὲ καὶ ἁπτὸν πᾶν τὸ ἔγχυμον οὐχ ᾗ ἔγχυμον , ἀλλ’ ᾗ μὴ ἄνευ ἁπτοῦ <οἷόν τε> εἶναι τὸ ἔγχυμον . τῷ οὖν ἐν ἁπτῷ εἶναι καὶ τὸ ἔγχυμον οὐ μόνον ὡς γευστὸν ἀλλὰ καὶ ὡς ἁπτὸν προσπίπτει , ὡς καὶ τὴν γεῦσιν εἶναι · ταύτῃ ἁφήν . ἐπεὶ οὖν καὶ ἡ γεῦσις πρὸς τὸ εἶναι συντελεῖ τοῖς ζῴοις , οὐκ ἄνευ δὲ ἁφῆς ἡ γεῦσις , τὰ δεόμενα γεύσεως ἕξει οὐ ταύτην μόνον , ἀλλὰ καὶ τὴν ἁφὴν πάντως . καὶ συλλελόγισται τὸ αὐτὸ καὶ νῦν οὐκ ἀπὸ τῆς ἁφῆς προηγουμένης ἀπλῶς , ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς γεύσεως , ὡς καὶ ταύτης ἀναγκαίας πρὸς σωτηρίαν τοῖς ζῴοις ὑπαρχούσης . καὶ ἐπειδὴ οὐ καθ’ αὑτὴν ἡ γεῦσις ἁφή ἐστιν , ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ ἄνευ ἁφῆς εἶναι , τοῦτο δέ , ἐπειδὴ καὶ τὸ ἔγχυμον καὶ γευστὸν πάντως ἐν τῷ ἁπτῷ , τὴν γεῦσιν ὥσπερ ἁφὴν εἶναι ἀποφαίνεται , ἀλλ’ οὐκ αὐτόθεν ἁφήν , ἀκριβολογούμενος νῦν καὶ τὴν αἰτίαν ἐπάγων , ὅτι καθ’ αὑτὴν ἡ γεῦσις οὐ τοῦ ἁπτοῦ ἀλλὰ τροφῆς ἐστιν , ἡ δὲ τροφὴ τὸ σῶμα τὸ ἁπτόν , ἀλλ’ οὐχ ᾗ ἁπτόν , ᾗ δὲ ἔγχυμον . πάλιν δὲ ἐκ παραθέσεως τοῦ ἀντικειμένου γνώριμον ποιεῖ ὅτι τὸ τρέφον πάντως ἐν ἁπτῷ . τὸ γὰρ μὴ ἁπτὸν ἀλλὰ διὰ μέσου ἑτέρου γνωριζόμενον , ὡς χρῶμα καὶ ψόφος καὶ τὸ ὀσφραντόν , οὐ τρέφειν φησὶν οὐδὲ αὔξησιν ποιεῖν οὐδὲ φθίσιν ( καὶ γὰρ ἡ αὔξησις , ὡς ἤδη προείρηται , καὶ ἡ φθίσις τινες , ἡ μὲν ἐπικρατουμένης τῆς ἀπορροῆς , ἡ δὲ ἐπικρατούσης ) · ὥστε κατὰ τὴν σὺν ἀντιθέσει λεγομένην ἀντιστροφήν , εἰ τὰ μὴ ἀμέσως γινωσκόμενα οὐ τρέφει , τὸ τρέφον ἐν τοῖς ἀμέσως γνωριζομένοις ἐξ ἀνάγκης ὑπάρχει · ταύτῃ οὖν πάλιν συμπεραίνεται τὸ καὶ τὴν γεῦσιν ἁφήν τινα εἶναι , διὰ τοῦ τινὰ ἐνδειξάμενος τὸ αὐτό , ὅπερ καὶ διὰ τοὐ ὥσπερ ἐδήλου , ἐπειδὴ τοῦ θρεπτικοῦ μὲν προηγουμένως ἡ γεῦσις , συμβαίνει δὲ τὸ θρεπτικὸν πάντως καὶ ἁπτὸν εἶναι . p . 434b 22 Αὗται μὲν οὖν αἱ ἀναγκαῖαι τῷ ζῴῳ . Ὡς καὶ πρὸς τὸ εἶναι συντελοῦσαι · ἡ μὲν διὰ τὸ μάλιστα σωτηρίους εἶναι ἢ φθαρτικὰς τὰς παθητικὰς ποιότητας , ὧν ἡ ἁφὴ ἀντιληπτική , ἡ δὲ γεῦσις τῶν θρεπτικῶν κριτική , ὧν καὶ αὐτῶν ἀεὶ πρὸς τὸ εἶναι δεῖται τὸ ζῶον διὰ τὴν συνεχῆ τῶν μορίων ἀπορροήν · p . 434b 24 Αἱ δὲ ἄλλαι τοῦ τε εὖ ἕνεκα καὶ γένει . Αἱ μὲν γὰρ εἰρημέναι πρὸς τὸ εἶναι ὁπωσοῦν ζῷον καὶ ὧν ἄνευ ἀδύνατον εἶναι , συντελοῦσι · τῶν δὲ τριῶν καὶ κατὰ φύσιν ἔνια ζῷα ἐστέρηται καὶ παρὰ φύσιν ἄλλα στερηθέντα οὐδὲν ἧττον ζῷα , ὡς οὐ πρὸς τὸ εἶναι αὐτοῖς ὑπαρχουσῶν ἀναγκαίων , ἀλλὰ τοὐ εὖ ἕνεκα , ἵνα καὶ κρείττοσιν ἐνεργῇ αἰσθήσεσιν , οὐχ οὕτω πληττομέναις ὑπὸ τῶν αἰσθητῶν τῷ διὰ μέσων ἑτέρων κινεῖσθαι ὑπ’ αὐτῶν , ἐνεργητικωτέραις δὲ μᾶλλον καὶ ζῷον ἤδη οὐχ ἁπλῶς ἀλλὰ τελειότερον εἰδοποιούσαις . ὅπερ οὐ τὸ τυχὸν εἶπε καὶ πιστοῦται ὡς κρεῖττον ἐκ τοῦ πορευτικοῦ . τὸ γὰρ ἐπὶ πλέον εἰς τὴν τοῦ ἰδίου τέλους ἰὸν μετάληψιν καὶ ἐκ πλειόνων αὐτὸ θηρώμενον καὶ αὐθορμήτως τελειότερον τοῦ ἔν τινι ἀπεστενωμένως , καὶ περιμένοντος τὸ πολὺ ἐκ τύχης προσπεσούμενον τέλος ἢ καὶ τὸ φθαρτικόν , ἅτε οὐχ οἵου τε ὄντος προγινώσκειν πόρρωθεν πρὶν προσπελάσαι τὸ φαινόμενον , ἵνα τὸ μὲν φυλάξηται , τὸ δὲ ἑλκύσῃ . αὕτη μὲν οὖν ἡ ἐπιχείρησις ἐκ τοὐ εἴδους καὶ τοὐ ἀγαθοῦ τὸ τιμιώτερον τῶν τριῶν πρὸς τὰς δύο ἐπέδειξεν . ἡ δὲ ἐφεξῆς καὶ ὡς ἀναγκαίας προκρίνει . ἀναγκαῖαι γὰρ καὶ αὗται εἰ καὶ μὴ ὡς ζῴῳ ἀπλῶς , ἀλλὰ ὡς πορευτικῷ ζώω , εἰ μέλλοι σώζεσθαι ὡς πορευτικόν , δεόμενον καὶ τῶν διά τινος μέσου ἀντιληπτικῶν αἰσθήσεων , ὡς μὴ καθ’ ὁρμὴν τοῖς βλαβεροῖς ἀπροόπτοις εἰκῇ φερόμενον προσπεσὸν ἀθρόως ἐνίοτε φθαρῆναι . ἀναγκαῖαι οὖν καὶ αὗται , ἀλλὰ ζωῆς εἴδει κρείττονι , καὶ ὡς κρείττονος σωστικαὶ τὸ ἀναγκαῖον ἔχουσαι τιμιώτεραι . ἐφανέρωσε δὲ καὶ ὅπως γίνεται ἡ διὰ τοῦ μεταξὺ αἴσθησις , οὐ παρεκβὰς τὰ προκείμενα , ἵνα τὸ ἀπαθέστερον αὐτῶν καὶ ἐνεργητικώτερον δείξῃ . ἐμπαθέστεραι γὰρ αἱ ἀμέσως ὑπὸ τῶν αἰσθη - τῶν πληττόμεναι , ἀπαθέστεραι δὲ αἱ διὰ μέσου , ὡς μὴ αὐτόθεν ὑπὸ τοῦ πρώτως κινοῦντος πληττόμεναι . αἱ δὲ ἀπαθέστεραι ἐνεργητικώτεραι · τὸ γὰρ πάθος ἐπικρατοῦν ἀμυδροῖ τὴν κριτικὴν ἐνέργειαν . ταῦτα δὲ καὶ αὐτὸς ἐνδεικνύμενος τὸ πρώτως κινοῦν , φησίν , ἐπὶ τῶν τριῶν αἰσθήσεων οὐκ εἰς αὐτὸ ἀμέσως τὸ αἰσθητικὸν δρᾷ , ἀλλ’ εἰς ἕτερον τὸ μεταξὺ δηλαδή , ὑφ’ οὗ , τοῦ μέσου φημί , τὸ αἰσθητικὸν κινεῖται , ὡς μὴ | ἄγαν πάσχειν αὐτό , καθάπερ τὸ ἀμέσως ὑπὸ τοῦ πρώτως δρῶντος πληττόμενον . οὐ γάρ , ἐπειδὴ εἰς ἄλλο πρότερον δρᾷ τὸ πρώτως κινοῦν , οὐχὶ καὶ εἰς τὸ αἰσθητικὸν ἡ ἀπ’ αὐτοῦ διαβαίνει κίνησις , ἵνα ἄν τις ὑπενόησε μηδ’ ὅλως ἡμᾶς αἰσθάνεσθαι τοῦ πρώτως κινοῦντος , ὡς μὴ φθανούσης εἰς ἡμᾶς τῆς ἀπ’ αὐτοῦ κινούσης ἐνεργείας . ἐκτίθεται οὖν ὅπως διαβαίνει καὶ διὰ παραδειγμάτων . πολλὰ γὰρ κινητικὰ γενόμενα τῶν ὧν προσεχῶς ἐφάπτεται , δι’ αὐτῶν ἕτερα κινεῖ , ὧν οὐκέτι ἐφάπτεται , ὡς ἡ χεὶρ διὰ τοῦ μοχλοῦ τὸν λίθον , καὶ ὁ δι’ ἑτέρου μέσου καὶ ἄλλου ὠθῶν τὸν ἀπωτέρω ἑστῶτα . αὐτὸς γὰρ ὁ πρώτως ὠθήσας τὸν μεταξὺ ἑστῶτα καὶ αὐτὸν κινητικὸν ποιεῖ τοῦ ἐφεξῆς καὶ ἐνίοτε κἀκεῖνον ἄλλου . καθόλου τε οὖν τὸ κατὰ τόπον κινοῦν μεταβάλλειν ἀξιοῖ τὸ προσθείς , ἐπειδὴ ὧν ὁ λόγος καὶ ἐμφανίζων ἡμῖν ὅτι καὶ ὠθοῦν καὶ αὐτό τὸ ὢ εἰς τὸ καὶ αὐτὸ ἄλλο ποιεῖν ἁ καὶ δεῖ τῇ λέξει τῇ ὥσπερ τὸ κινοῦν κατὰ τόπον μέχρι τοῦ μεταβάλλειν ποιεῖ ἐπισυνάψαι καὶ κατὰ συνέχειαν ἀναγνῶναι τὴν καὶ τὸ ὦσαν ἕτερον ποιεῖ ὥστε ὠθεῖν , ἵνα τὸ λεγόμενον ᾖ , ὡς πᾶν τὸ κινοῦν κατὰ τόπον οἷον καὶ τὸ ὠθοῦν μεταβάλλειν ποιεῖ τὸ προσεχῶς ὠθούμενον οὕτως ὥστε καὶ αὐτὸ ἄλλο τι ὠθεῖν , εἴτε ποτὲ εἴτε καὶ πάντως , ὅτε συμβαίνει διὰ μέσου τινὸς τοῦ προσεχῶς κινουμένου ὑπὸ τοῦ πρώτως κινοῦντος καὶ ἄλλου γίνεσθαι ὦσιν , τοῦ μὲν πρώτως κινοῦντος ἀκινήτου μείναντος καθ’ ἑαυτό , ὡς ὅταν ἡ ψυχὴ τὸ σῶμα κινῇ , τούτου δὲ κινουμένου μὲν ὑπὸ τῆς ψυχῆς , κινοῦντος δὲ τὸν κάλαμον , καὶ τοῦ μὲν κινεῖν ἔν τε τῷ πρώτῳ καὶ τῷ μέσῳ ὁρωμένου , τοῦ δὲ κινεῖσθαι ἔν τε τῷ μέσῳ καὶ τῷ τρίτῳ , ὡς τὸ μὲν πρῶτον κινεῖν μόνον , τὸ δὲ τρίτον κινεῖσθαι μόνον , τὸ δὲ μέσον ἄμφω . εἰ δὲ καὶ ὁ κάλαμος καὶ αὐτὸς κινούμενος ἄλλο τι κινοίη , πλείω ἔσται τὰ μέσα καὶ πλείω τὰ ἅμα κινοῦντά τε καὶ κινούμενα . τὰ δὲ ἄκρα τὸ μὲν πρῶτον κινοῦν μόνον , τὸ δὲ ἔσχατον μόνον κινούμενον . οὕτως , φησί , καὶ ἐπ’ ἀλλοιώσεως τὸ πρώτως ἀλλοιοῦν ἀλλοιοῖ οὐ τὸ προσεχῶς μόνον ὑπ’ αὐτοῦ πορρωτέρω . ὅλως ἀλλοιοῖ . ὁ γὰρ δακτύλιος τῇ τῆς σφραγῖδος ἐνθέσει τὸν μέχρι βάθους τινός , ἕως ἄν p . 435a 11 Ὅτι δ’ οὐχ οἷόν τε ἀπλοῦν εἶναι τὸ τοῦ ζῴου σῶμα 91v φανερον . Σαφῶς ἐν τῆ προτάσει τὸν προκείμενον αὐτῷ ἀφορίζει σκοπὸν τὸν δεικτικὸν τοῦ μηδὲν εἶναι σῶμα ἁπλοῦν αἴσθησιν ἔχον , τουτέστι μηδὲ ζῷον εἶναι . πάν γὰρ ζῷον αἰσθητικόν . πέντε γὰρ ὄντων ἁπλῶν τὸ μὲν θεῖον πάσης ἐξαιρεῖ αἰσθήσεως , καὶ οὐδὲ προὔκειτο περὶ ἐκείνου τι νῦν , ἐπειδὴ περὶ τῆς ἐν θνητοῖς ζῴοις ψυχῆς ἐξ ἀρχῆς ἦν ὁ λόγος · περὶ δὲ τῶν ἄλλων ἑκάστου ποιεῖταί τινα λόγον , οὐ μόνον ὡς εἰλικρινῶς ἄπλουν μένον οὐχ ἕξει ἁφήν , ἀλλὰ καὶ τὸ ἐν τῇ πρὸς τὰ ἄλλα μίξει ἄγαν ἐπικρατοῦν , ὡς ἐν τοῖς φυτοῖς ἡ γῆ . πῶς οὖν δείκνυσι ; πᾶν ζῷον ἀξιοῖ , ὡς καὶ ἐπιδέδεικται , πάντως ἁφὴν ἔχειν , μηδὲν δὲ ἀπλοῦν ἁπτικὸν εἶναι . τοῦτο δὲ οὕπω ἐν τούτοις δεδειγμένον κατασκευάζει , ἐπὶ ἑκάστου τῶν ὑπὸ σελήνην ἁπλῶν ποιούμενος τὸν λόγον , τὸ μὲν πυρεῖον καὶ ἀέριον καὶ ὑδραῖον συγχωρῶν ἐνταῦθα αἰσθητήριον γίνεσθαι , ἀλλ’ οὐχ ἁπτικά , τὴν δὲ γῆν οὐδὲ ἐπικρατοῦσαν ὅλως γίνεσθαι αἰσθητικήν . συγχωρεῖ δὲ τὸ πυρεῖον οὐχ ὡς δοκοῦν ἑαυτῷ , ἀλλ’ ἴσως ὡς ὑπὸ τοῦ Πλάτωνος λεγόμενον . ἐκεῖνος γὰρ τῇ ὄψει τὸ πυρεῖον ἀπονέμει , καθάπερ αὐτὸς τὸ ὕδωρ · ἐπεί , ὡς ἐν τῷ δευτέρῳ εἴρηκεν , τὸ πῦρ καθ’ αὑτὸ διὰ τὸ φθαρτικὸν μὴ γενέσθαι αἰσθητήριον , μιγνύμενον δὲ τοῖς ἄλλοις ἑκασταχοῦ . ὅπερ δὴ καὶ ἐκεῖ ἐνε οὐ παντελ οὖν μᾶλλον λε’ κόν ποτε γίνεσθαι τὸ προσπῖπτον τοῖς αἰσθητοῖς ρείσεως δεῖται καὶ οὐκ ἰσχύος εὐθὺς ὑπὸ τοῦ ἁπτοῦ διαλύεσθαι λεπτομερὲς ὄν · εὐπα|θὲς γὰρ τὸ λεπτομερές . διὸ τὰ ὅσα λεπτομερῆ 92r στοιχεῖα αἰσθητήρια μὲν γίνεται , οὐκ ἀμέσως δὲ τῶν αἰσθητῶν γνωριστικά , ἀλλὰ τῶν διὰ μέσου τινὸς αὐτῶν ἀντιληπτικά , ἵνα μὴ τὸ πάθος ἀσύμμετρον αὐτοῖς γινόμενον εὐπαθέσιν οὖσι διὰ λεπτομέρειαν , ἐν τῇ ἀμέσῳ τῶν αἰσθητῶν προσβολῇ πάντως τι δρώντων εἰς τὸ αἰσθητήριον , κολούῃ καὶ διαφθείρῃ τὴν ἁπτικὴν ἐνέργειαν . οὐκ ἔσται οὖν ἁπτικά . τὰ γὰρ ἁπτικὰ τῷ αὐτῶν ἅπτεσθαι τῶν αἰσθητῶν ἔστιν αὐτὸ τοῦτο ὅπερ λέγεται ἁπτικά , κριτικῶς δηλονότι αὐτῶν καὶ ἀμέσως ἐχόμενα , ὅθεν καὶ ὠνόμασται . ἡ γὰρ πρώτη θέσις τοῦ ὀνόματος ἐπὶ τῶν , ὡς ἐν τῇ Φυσικῇ διώρισται , παρακειμένων , ὧν τὰ πέρατα ἅμα , κἄν μὴ ζῶντα μηδὲ αἰσθανόμενα ᾖ τὰ οὕτω παρακείμενα . ἡ δὲ ὡς αἴσθησις λεγομένη ἁφὴ κριτικὴ μέν ἐστιν ἐνέργεια , ὀνομάζεται δὲ καὶ αὐτὴ ἐκ τῆς παραθέσεως τῆς τὰ πέρατα ἅμα τῶν παρακειμένων ποιούσης . ἡ γὰρ διὰ μέσου ἑτέρου αἰσθητικὴ γνῶσις προσβάλλουσα τῷ αἰσθητῷ δόξειε μὲν ἄν εἶναι κατ’ αὐτὴν τὴν προσβολὴν ἁφή τις καὶ αὐτή , οὐ μὴν κυρίως οὐδὲ ἀπλῶς · οὐ γὰρ τὰ πέρατα ἅμα τοῦ τε αἰσθητικοῦ καὶ τοῦ αἰσθητοῦ γίνεται τότε . ἡ μέντοι κυρίως ἁπτικὴ αἴσθησις ἐκεῖ προσθείς , ἐπειδὴ καὶ ἐπὶ τῆς ἁπτικῆς τὸ προηγούμενον οὐκ ἐν σαρκὶ οὐδὲ νεύροις οὐδὲ ἔν τινι μορίῳ προσεχῶς τοῦ ἁπτοῦ ἐφαπτομένῳ τίθεται , ἀλλ’ ἐν τῷ διὰ μέσων τούτων ἀντιληπτικῷ τοῦ ἁπτοῦ . διότι δὲ τὸ μέσον οὐκ ἔξωθεν , ὡς ἐπὶ τῶν κρειττόνων αἰσθήσεων . ζωτικὸν δὲ καὶ οἰκεῖον μόριον αὐτοῦ τοῦ ζῶντος σώματος , ὡς εἰ καὶ μὴ πρώτως , ἀλλὰ δευτέρως εἶναι αἰσθητικὸν καὶ τὸ δι’ οὗ , ἄμεσος λέγεται ἡ τοῦ αἰσθητικοῦ πρὸς τὸ αἰσθητὸν συναφὴ ἐπὶ ταύτης . συμπεραίνεται οὖν , ὡς τῶν λεπτομερῶν στοιχείων κἄν τινα ᾖ αἰσθητήρια , ἀλλ’ οὐκ ἂν γένοιτο τοιοῦτον αἰσθητήριον , οἷον τὸ τοῦ ὅλου ζῴου ἐστὶ σῶμα , ἀλλ’ οἷον τὸ καθ’ ἕν τι μόριον αἰσθητήριον , ὁρατικὸν φέρε ἢ ἀκουστικόν . κατὰ γὰρ μόριόν τι τοιοῦτον , τὸ δὲ καθ’ ὅλον πάντως ἁπτικόν · τὸ δὲ ἁπτικὸν στερεὸν εἶναι δεῖ , ὡς εἴρηται , καὶ οὐ λεπτομερές . ἀλλ’ ὅσον ἐπὶ τού·τῳ τῷ λόγῳ τὸ χθόνιον οὐδὲν ἐκωλύετο εἶναι ἁπτικόν . διὸ λοιπὸν ὅτι οὐδὲ χθόνιον ἢ ὡς πάντῃ ἁπλοῦν ἢ ὡς ἄγαν ἐπικρατοῦν , ἐπιδείκνυσιν ἐπάγων · p . 435a 21 Πάντων γὰρ ἡ ἁφὴ τῶν ἁπτῶν ἐστιν ὥσπερ μεσότης , καὶ δεκτικὸν τὸ αἰσθητήριον οὐ μόνον ὅσαι διαφοραὶ γῆς εἰσιν , ἀλλὰ καὶ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ καὶ τῶν ἄλλων ἁπτῶν ἁπάντων . Ἡ μὲν ἁφὴ δηλοῖ νῦν τὴν κριτικὴν αὐτὴν ἐνέργειαν τῆς τοιαύτης ζωῆς , τὸ δὲ αἰσθητήριον τὸ ὑποκείμενον αὐτῇ ὄργανον . μεσότης δὲ καὶ πᾶσα ἡ γνωστικὴ ἐνέργεια ἡ τῶν ἀντικειμένων οὖσα ἀντιληπτική · καὶ ὅταν μετ’ ὀργάνου ἐνεργῇ , χρὴ καὶ τὸ ὄργανον πρὸς τὴν ἐγγινομένην αὐτῷ ὑπὸ τῶν ἀντικειμένων ἐναντίαν πάθην μέσως ἔχειν , ὡς μηδὲν μᾶλλον τήνδε ἢ τήνδε προσίεσθαι , ἀλλ’ ὁμοίως ἀμφοτέρας , ἵν’ ἡ μὲν ἑκάτερον τῶν ἀντικειμένων ὁμοίως κρίνῃ , τὸ δὲ καὶ αὐτὸ ὡσαύτως ὑποδεχόμενον τὸ ἀμφοτέρων πάθος , ἐξ ἴσου τὴν ἐφ’ ἑκατέρου κρίσιν προκαλῆται . διότι οὖν τὰ ἁπτὰ οὐ μόνον ἐστὶ χθόνια , ἀλλ’ ἔνια μὲν χθόνια , ὡς τὸ ξηρὸν ἅμα καὶ ψυχρόν , ἔνια δὲ ἀέρια τὰ τούτοις ἀντικείμενα , ὡς τὸ θερμὸν ἅμα καὶ ὑγρόν , καὶ ὡς τὸ ὑγρὸν μὲν ἅμα καὶ ψυχρὸν ὑδραῖα , ὡς δὲ τὸ ξηρὸν ἅμα καὶ θερμὸν πυρεῖα , ἡ τούτων μεσότης οὐκ ἄν εἴη χθόνιος φύσει ψυχρὰ πάλιν οὖν · ἐν δευτέρῳ σχήματι τὸσυμπέρασμα ἀκολουθεῖ μὴ εἶναι ἁπτικὸν αἰσθητήριον , εἴ γε τὸ μὲν ἁπτικὸν μέσον θερμοῦ καὶ ψυχροῦ καὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ , ἡ δὲ γῆ οὐ μέση , κατὰ θάτερα μόνα ἀφοριζομένη . εἶτα καὶ δεύτερον συνάπτει τούτῳ συλλογισμὸν ὡς ἀκόλουθον , τὸ ἁπτικὸν αἰσθητήριον ἀξιοῦντα δεκτικὸν εἶναι οὐ τῶν χθονίων μόνον ποιοτήτων , ἀλλὰ καὶ τῶν ἐν τοῖς ἄλλοις στοιχείοις · τὸ δὲ χθόνιον σῶμα , ἕως μὲν ἄν ᾖ ὅπερ ἐστί , μὴ δέχεσθαι τὰς τῶν ἄλλων στοιχείων , ἀλλὰ φθείρεσθαι ἐν τῇ ἐκείνων παρουσίᾳ . οὐκ ἄρα τὸ δεκτικὸν τῶν ἁπτῶν πασῶν ποιοτήτων χθόνιον οἷόν τε εἶναι · τὸ γὰρ δεκτικὸν ὑπομένειν δεῖ ἐν τῆ παρουσίᾳ πασῶν ὧν ἄν ᾖ δεκτικόν , ἵνα καὶ δέχηται . καὶ ἐκ τρίτου τὸ αὐτὸ συμπεραίνεται ἐκ τῆς ἐναργείας καὶ ἐξ ἐπαγωγῆς . φαίνεται γὰρ σαφῶς καὶ τῶν ἐν τοῖς ζῴοις μορίων ὅσα | μᾶλλον ἐπικρατοῦσαν ἔχει τὴν γῆν τῶν ἄλλων ἀμοιροῦντα αἰσθήσεως , οἷον ὀστᾶ , καίτοι ζῴων ὄντα μόρια , ὡς τοῦ χθονίου στοιχείου , οὐ μόνον τοῦ εἰλικρινοῦς στοιχείου , ἀλλὰ καὶ τοῦ μεμιγμένου μὲν ἐπικρατοῦντος δὲ φυτικῶς μὲν ἐνεργεῖν δυναμένου , αἰσθητικῶς δὲ ἀδυνατοῦντος · τὰ γὰρ τοιαῦτα μόρια τοῖς φυτοῖς ἔοικεν . ἐπιφέρει τοίνυν τὸ τοῦ ὅλου λόγου συμπέρασμα , ἄνευ μὲν ἁφῆς μηδὲν εἶναι ἀξιῶν ζῷον , ἐκ τῶν ἤδη προειρημένων τοῦτο λαμβάνων , ἁφὴν δὲ μὴ ἔχειν ποτὲ ἕν τι τῶν ἁπλῶν δύνασθαι , ἐκ τῶν νῦν ἀποδεδειγμένων ληφθέν . δέδεικται γὰρ ὡς οὕτε γῆς οὔτε ἐξ ἄλλου τινὸς τῶν ἁπλῶν ἐστι τὸ ἁπτικὸν ὄργανον , ἀλλ’ ἐν μεσότητι . ὡς γὰρ οὐ χθόνιον , ἐπειδὴ κατά τινας ὡρισμένας οὐσίωται καὶ οὐχὶ τῶν ἀντικειμένων ἐστὶ μέσον , τὸν αὐτὸν τρόπον οὕτε πυρεῖον οὔτε ὑδραῖον οἷόν τε εἶναι · οὐδὲ γὰρ τούτων τι ἐν μεσότητι οὐσίωται , ἀλλ’ ἔν τισιν ὡρισμέναις ἰδιότησι . καὶ συλλογιζόμενος μηδὲν εἶναι τῶν ἁπλῶν ζῷον , δηλονότι τῶν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ , οἷς καὶ αἰσθήσεως δεῖ πρὸς τὸ εἶναι ζῷα , καὶ ρον ὂν κατὰ τὴν σὺν ἀντιθέσει ἀντιστροφήν , ἐξ ἀνάγκης ἁφὴν ἔχει . τὸ μ . ζῶον γίνεται ἐξ ἀνάγκης . τὸ οὖν ἁφὴνἀναιροῦν ἀναιρεῖ τὸ ζῷον . ἀλλὰ καὶ ὁ μόνην ταύτην ἀναιρῶν ὡς ζῷον ἀναιρεῖ · μόνη γὰρ ἦν αὕτη ὡς ζῴου ἐξ ἀνάγκης συστατική . αἱ γὰρ πρότεραι τρεῖς εἶχον μέν τι καὶ ἀναγκαῖον καὶ αὗται , ἀλλ’ οὐχ ὡς ζῴου , ἀλλ’ ὡς πορευτικοῦ ζῴου συστατικαί , καθὰ ἤδη ὑπέμνησται · ἡ δέ γε γευστικὴ καὶ ὡς ζῴου συμπληρωτικὴ τὸ ἀναγκαῖον εἰσῆγε διὰ τὸ πρὸς τροφὴν χρήσιμον , ἀλλ’ οὐ διὰ τὸ τῶν κατ’ οὐσίαν συστατικῶν ποιοτήτων προηγουμένως γνωριστικόν . συστατικαὶ μὲν γὰρ αἱ παθητικαὶ ποιότητες , τούτων δὲ ἡ γεῦσις οὐ καθ’ αὑτήν , ἀλλὰ μόνων τῶν ἐγχύμων · καὶ καθὰ δὲ μετὰ ἁφῆς πάντως , γνωρίζει καὶ τὰς παθητικάς , οὐχ ὡς γεῦσις , ἀλλ’ ὡς ἁφή . μόνη οὖν καθ’ αὑτὴν ἡ ἁφὴ ἀναιρουμένη ἀναιρεῖ ὅλον τοῦ ζῴου τὸ ὄργανον . ἐνίοτε δὲ καὶ τῶν ἄλλων τις αἰσθήσεων συναναιρεῖ καὶ τὸ ὅλον , ἀλλ’ οὐ καθ’ αὑτήν , ὅταν συμβαίνῃ πρὸς τῇ ἀναιρέσει τοῦ οἰκείου αὐτῆς αἰσθητηρίου δι’ ἄλλην αἰτίαν ἀναιρεῖσθαι καὶ τὸ ἁπτικόν , οἷον εἰ ἐκ τοῦ βρονταίου ἤχου βλαβέντος τοῦ ἀκουστικοῦ ὀργάνου , συμβαίη διὰ τὴν ἀθρόαν καὶ σφοδρὰν τοῦ ἠχοῦντος πνεύματος τῷ ζῶντι σώματι πρόσπτωσιν καὶ αὐτὸ βλαβῆναι , οὐ διὰ τὸν ἦχον τὸ ὅλον βλαβέν , ἀλλὰ διὰ τὴν σφοδρὰν τοῦ ἠχητικοῦ πνεύματος πρὸς τὸ ὅλον ἁπτικὴν πρόσπτωσιν , ὡς ἁπτικὸν αὐτὸ ἀναιροῦσαν . οὕτω γὰρ ὁ ἰὸς ὁ θηριώδης τῇ γλώσσῃ προσπεσὼν φθείρει τὸ ὅλον , οὐχ ὡς πικρὸς οὐδὲ ᾗ γευστὸς ὅλως ( τὴν γὰρ γεῦσιν ἄν μόνην διέφθειρεν ) , ἀλλ’ ᾗ ξηρὸς καὶ ᾗ ἀσύμμετρος τῷ ἁπτικῷ . ἃ δὴ καὶ Ἀριστοτέλης σαφῶς διαρθροῖ , ἕκαστον μὲν αἰσθητήριον ἀξιῶν ὑπὸ τῶν οἰκείων αἰσθητῶν ὑπερβαλλόντων φθείρεσθαι , οὐ μέντοι συναναιρεῖν πάντως καὶ τὸ ὅλον ζῷον , εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκός , ὡς εἴρηται , τῷ καὶ τὸ ἁπτικὸν κατὰ συμβεβηκὸς ἕτερον τρόπον λυμαίνεσθαι , ὡς ἐπὶ ψόφου εἴρηται καὶ ὡς ἐπὶ τοῦ γευστοῦ . ἐπὶ μὲν ψόφου καὶ προσθεὶς τὸ κατὰ συμβεβηκὸς φθεῖρον τὴν ὦσιν , ἐπὶ δὲ ὄψεως καὶ ὀσμῆς ἀδιορίστως † ὑπὸ ἁπτόν , ὅταν τὸ δυνάμει ὂν ψυχρὸν ἢ ξηρὸν ἢ ἀπλῶς εἰπεῖν ἀσύμμετρον διὰ τὴν τῶν παθητικῶν ποιοτήτων ἀσυμμετρίαν φθεῖρον τὸ ὅλον , ἀλλ’ οὐχ ὡς δυσῶδες . οὕτω δὲ καὶ τὸ ὁρατὸν οἷον ἡ φλὸξ οὐχ ὡς φωτοειδὴς ἄγαν καὶ ἀσύμμετρος τῷ ὄμματι φθείρει τὸ ζῷον ( ταύτῃ γὰρ μόνον τὸ ὁρατικόν ) , ἀλλ’ ὡς θερμὴ ἀθρόως ἐνίοτε προσπίπτουσα · προσπίπτει δὲ ὡς ἁπτὸν ἁπτικῷ τῷ ὅλῳ . περὶ δὲ τοῦ χυμοῦ εἴρηται ὅπως φθείρει , ὅτι καὶ αὐτὸς κατὰ συμβεβηκός . ἡ μέντοι τῶν ἁπτῶν ὑπερβολὴ καθ’ αὑτὴν καὶ οὐ κατὰ συμβεβηκὸς ἀναιρεῖ τὸ ζῷον . ὡς γὰρ καὶ τῶν ἄλλων τὸ οἰκεῖον αἰσθητήριον ἡ τοῦ οἰκείου αἰσθητοῦ ὑπερβολὴ φθείρει , οὕτω καὶ τὸ ἁπτικὸν ἡ τοῦ ἁπτοῦ ὑπερβολή , ἀλλ’ ἐπεὶ κατὰ τὸ ἁπτικὸν τῷ ζῴῳ ὡς ζῴῳ τὸ εἶναι , ἅμα τε ὡς ἁπτικὸν φθείρεται καὶ ὡς ζῷον . p . 435 b 19 Τὰς δὲ ἄλλας αἰσθήσεις ἔχει τὸ ζῷον , ὥσπερ εἴρηται , οὐ τοῦ εἶναι ἕνεκα , ἀλλὰ τοῦ εὖ , οἷον ὄψιν . Ὅτι μὲν ὄψιν καὶ ἀκοὴν καὶ ὄσφρησιν οὐ πρὸς τὸ εἶναι τὸ ζῷον ὡς ζῷον συντελούσας ἔχει , ἱκανῶς διὰ τῶν προειρημένων διώρισται , ἀλλὰ πρὸς τὸ εὖ . ὡς γὰρ πορευτικῷ συνετέλουν τῷ ζῴῳ · ὡς δὲ πορευτικὸν τοῦ ζῴου ἀπλῶς τελειότερον . ἡ δὲ γεῦσις καὶ ὡς ζῴω ἐδόκει εἶναι ἀναγκαία · νῦν δὲ ταῖς πρὸς τὸ εὖ εἶναι συντελούσαις συναριθμεῖται . καὶ γὰρ ἄμφω ἀληθῆ , ἐρῶ , διότι πρὸς τὸ διαμένειν μᾶλλον τῷ ζῴῳ καὶ πρὸς τὸ ἐπὶ πλέον εἶναι , ἀλλ’ οὐ πρὸς τὸ εἶναι ἁπλῶς συντελεῖ . ἐπεὶ δὲ τὸ εἶναι ἀληθεύει καὶ κατὰ τῶν κατὰ μίαν φέρε ὥραν ὄντων καὶ ὁποστονοῦν μόριον καὶ κατὰ τῶν ἐνιαυσιαῖον καὶ πλείονα χρόνον ζώντων , ἡ δὲ τροφὴ οὐ πρὸς τὸ ὡριαῖον εἶναι συντελεῖ , ἀλλὰ πρὸς τὸ ἐνιαυσιαῖον εἶναι , ᾗ μὲν ὅλως πρὸς τὸ εἶναι , ταύτῃ κοινωνεῖ τῇ ἁπτικῇ , ᾗ δὲ οὐχ ἁπλῶς πρὸς τὸ εἶναι , ἀλλὰ πρὸς τὸ ἐπὶ μέτρον χρόνου πλέον , ἐν ᾧ οὐ δυνατὸν ἄνευ τροφῆς ζῆν , ταύτῃ κρείττων τῆς ἁφῆς ἡ γεῦσις καὶ τελειοτέρα , διότι καὶ ἡ ἐπὶ πλέον τοῦ εἶναι μετουσία τελειοτέρα .
Lemmas: p . 424b22 ὅτι2 δέ οὐ εἰμί αἴσθησις ἕτερος παρά ὁ πέντε . ὁ μέν προηγούμενος σκοπός ἐν ὁ τρίτος βιβλίον περί ὁ προαιρετικός εἶπον Ψυχή , τουτέστι ὁ ἐν ὁ θνητός λογικός καί νοερός , ἐπεί καί ἐν ὁ ὅλος πραγματεία ὁ περί ὁ ἐν ὁ θνητός Ψυχή ἐνίστημι θεωρία , ὡς ἐντεῦθεν καί ἐπί ὁ ἀγαθός ἴσως κατά τις ἀναλογία ἀναπέμπω ἐγώ , καί οὐ ἥκιστος ἐκ ὁ ἐν οὗτος λογικός . ἐν δέ ὁ δύο ὁ πλεῖστος ποιέω διδασκαλία περί ὁ καί ὁ ἄλλος ζῷον κοινός , ἐν ὁ τρίτος ὁ προηγούμενος ἐνίστημι σκοπός περί ὁ λογικός . ἄρχω δέ ἀπό ὁ αἴσθησις , ἅμα μέν συνεχής πρός ὁ πρότερος ὁ λόγος ἐργάζομαι , ἅμα δέ ἵνα ῥᾳδίως ἐκ παράθεσις ὁ ἑτερότης θεωρέω ὁ λογικός ζωή πρός αὐτός , καί πρός γε ἵνα καί ὅσος εἰς ὁ αἴσθησις ὁ λόγος ἥκω ἴχνος ἐπισκοπέω , ὡς ὁ ἀμέριστος , ὡς ὁ χωριστός πως , ὡς ὁ ἑαυτοῦ ἀντιληπτικός , καί ἐπεί χράω ὁ πρακτικός νόος καί ὁ αἴσθησις . ζητέω δέ εὐθύς ἐν ἀρχή , εἰμί εἰμί τις ἄλλος παρά ὁ πέντε αἴσθησις , ἵνα καί ἐκ ὁ ἐπαγωγή ὁ ὁ λόγος πρός αὐτός διαφορά θεωρέω μή ἀμφισβητέω ὡς καί ἄλλος τις ὗσις ἐγώ ἄγνωστος ὑπολείπω , καί ἐπεί ἐπιστημονικός , ἐπί ὅσος οἷος τε , ὁ εὕω πᾶς περιλαμβάνω ὁ γνωστός . χρήσιμος δέ καί πρός ὁ ἕκαστος αἴσθησις πιστόω ἑαυτοῦ ἀντιληπτικός εἰμί , ὅταν ὁ ὄψις ὅδε ὁράω ὁ χρῶμα καί ὅτι γιγνώσκω συναισθάνομαι . οὖον γάρ λόγος πρῶτος γνωριστικός , ἐπεί μερικός καί ἄτομος ὁ γνωστός · ἀλλά οὐδέ ἕτερος τις αἴσθησις , ἐπεί μήτε ὁ λοιπός τέσσαρες τις , μήτε εἰμί ἄλλος τις παρά ὁ πέντε · ὡς καί διά οὗτος ἀναγκαῖος εἰμί ὁ περί ὁ μή ἄλλος παρά ὁ πέντε ὑπολείπω αἴσθησις , ἵνα μή ἐκεῖνος οἰκεῖος ὁ ἕκαστος ὑπονοέω συναίσθησις . καί ἔοικα ἢ μόνος ἢ μάλιστα ὁ ὁ λογικός ζῷον ἀπονέμω αἴσθησις | ὁ γνωριστικός πως ἑαυτοῦ · διό καί ἐν ὁ τρίτος προτείνω βιβλίον . νόος γάρ μάλιστα καί δύο ὁ λόγος οἰκέω ὁ ἑαυτοῦ γνωριστικός , καί ζωή χωριστός σῶμα ( ὁ γάρ σῶμα διά ὁ μερισμός , ἄλλος ἀλλαχοῦ κεῖμαι αὐτός ὁ μόριον , ἀνεπίστροφος πρός ἑαυτοῦ ) , ὥστε καί αἴσθησις ὁ λογοειδής , εἰμί καί μή παντελῶς , ἀλλά πῇ ἀπολύω πᾶς σῶμα . πόθεν οὖν ὅτι οὐ εἰμί ἄλλος αἴσθησις παρά ὁ πέντε ; οὐ ἐκ ὁ ἐπαγωγή ὁ πίστις · πλείων γάρ ὁ ἐγώ φανερός ζῷον ὁ ἀφανής , ὁ μέν καί θνητός , ὁ δέ ὅσος δαιμόνιος . οὐδέ μήv ἐκ ὁ στοιχεῖον , ὡς ἰδίως ἕκαστος οἰκεῖος ὑποπίπτω αἴσθησις τέσσαρες εἰμί καί ὁ ἀναθυμίασις , ὅς λέγω εἰμί ὁ ὄσφρησις , ὡς ὁ πυρός μέν ὁ ὄψις , ἀήρ δέ ὁ ἀκοή καί ὁ λοιπός ὁ λοιπός , ὕδωρ ὁ γεῦσις καί γῆ ὁ ἁφή . οὖον γάρ ὁ ὁράω μόνος , ἀλλά καί ὁ ἁφή ὡς θερμός γνωρίζω ὁ πῦρ . ἄδηλος οὖν , μή καί ἄλλος τίς εἰμί αὐτός ποιότης , ὅς ἀγνοέω ἐγώ διά ὁ ἀντιληπτικός αὐτός ἐλλείπω ἐγώ αἴσθησις . πόθεν οὖν , ὅτι πέντε μόνος ὁ αἴσθησις , πιστόω ὁ Ἀριστοτέλης ; ἐκ τε ὁ ζωτικός ἐν ἐγώ τελειότης καί ἐκ ὁ αἰσθητήριον μή ἐλλείπω . ἐλλείπω γάρ ἄν τις αἴσθησις ἢ διά ὁ ἀμυδρός καί οἷος ἀποψύχω ὁ ζωή , ἀδυνατέω κατά πᾶς ἐνεργέω , ἢ διά ὁ ὁ ὄργανον ἐνδέω , ὅσπερ εἰμί ὁ αἰσθητήριον . ἐάν οὖν ὅς τε ζωή τέλειος πείρω καί μή ἐλλείπω τίς ὁ αἰσθητήριον , εὔλογος τε καί ἀναγκαῖος ὁ τοιοῦτος πᾶς ὑπάρχω ὁ αἴσθησις · . πῶς οὖν ὁ τέλειος ἐγώ ὁρίζω ζωή , καί οὗτος ὁ ἐν θνητός , περί ὅς ὁ λόγος ; ἐπεί κίνησις ἔνδοθεν ἄρχω , πρῶτος δέ φύσις ὁ κατά τόπος , ἐν ὁ οὕτως κινέω ὁ τέλειος ζητητέος ὁ κινέω ζωή , ὡς οὐ ἐκ μέρος μόνος τις , ὡς ὁ ὄστρεον , ἀλλά καί διά ὅλος , καί οὐ ἀόριστος , ὡς σκώληξ καί ψύλλα , ἀλλά ὡρισμένως , καί οὐ ἀποστενόω ἔχω ὁ ὁρίζω , ὡς μύρμηξ καί μέλισσα , ἀλλά καί ὁ ἐπινοητικός καί εὐμήχανος ἐμφαίνω , καί μάλιστα ὁ κατακούω λόγος δύναμαι καί τάσσω ὑπό λόγος καί συνεθίζω καί γνωρίζω ὁ προστάσσω ὑπό αὐτός ἰσχύω . οὐ ἥκιστος δέ τέλειος ὁ αἰσθητικός ζωή ὁ καί ὁ ἀγαθός πάντῃ ἱκανός ἑαυτοῦ συμφύω ὁ λογικός · οὗτος γάρ ἀκρότητος τεκμήριον . εἰμί τοίνυν οὗτος μέν τέλειος , κατά μόνος δέ ὅδε πέντε εἶδος αἴσθησις ὁρίζω , ἀναγκαῖος μηδείς ἄλλος αἴσθησις ὑπάρχω εἶδος . καί οὖον οὗτος φημί , ὡς ὁ ἐν ὁ λογικός αἰσθητικός μόνος τέλειος · ἐν βάθος γάρ καί ὁ τέλειος , καί τέλειος μέν οὗτος · καί ὁ ἐν ὁ ἄλογος δέ κατά - κουω λόγος καί ὁ ὁ εὐμήχανος καί ἐπινοητικός καί μή ἀποστενόω ὁ ὁρίζω ἐμφαίνω . ἀτελής γάρ ἤδη ὁ ἀποστενόω καί ὁ ἀόριστος καί ὁ κατά τόπος ἀκίνητος , οὐ ὡς ὁ παρά φύσις , ἀλλά ὡς κατά φύσις ὁ εἰς ἔσχατος καί ἀμυδρός ζῶ ὁριστικός · διό κατά φύσις καί ὁ τοιοῦτος ἀτελής καί εἶδος ὅλος ὁριστικός . ὅτι μέν οὖν ὅσος ἐπί ὁ τελειότης ὁ ζωή οὐ εἄν ἐν ὁ τέλειος ἐλλείπω αἴσθησις , ἀρκούντως διά οὗτος ὑπομιμνῄσκω · λείπω δέ σκοπέω , μή ὄργανον τίς ἐλλείπω ὁ ἔνδεια παρέχω . ἀλλά ἐπεί ὁ αἰσθητικός ὄργανον ἢ μικτός ἐκ πᾶς ὁ στοιχεῖον εἰμί ἀνάγκη ἢ ἁπλόος , ζητητέος , ἐκ ποῖος μέν ἁπλόος οἷος τε εἰμί ὁ αἰσθητήριον , ποῖος δέ αἴσθησις ὁ ἀπολάω καί ποῖος ὁ μικτός ἀποδοτέον , καί εἰμί πᾶς , ὅσος οἷος τε εἰμί αἰσθητήριον , ἐν ὁ τέλειος ὑπάρχω ζῷον , ἵνα ὅτι μηδέ ὁ ὁ ὄργανον ἔνδεια ἐλλείπω τις αἴσθησις γιγνώσκω . ἐπεί τοίνυν διά μέσος τις ὁ πρῶτος αἰσθητήριον ( οὖον γάρ ἀμέσως ) ὑπό ὁ αἰσθητής κινέω , καλῶς ἀπό ὁ μεταξύ ὁ ὁ αἰσθητήριον τεκμαίρομαι φύσις . δεκτικός τε γάρ ἄμφω ὁ ὁ αἰσθητής ἐνέργεια , καί οἷος συμφυῶς καί κατά συνέχεια ὁ μεταξύ ὁ ἐνέργεια ἐπί ὁ αἰσθητήριον μεταβιβάζω ὁ ἑαυτοῦ πρός ἐκεῖνος ὁμοφυής σημαίνω οὐσία . οἷος διαφανής εἰμί δεῖ ὁ δεκτικός ὁ ὁρατής · ἄμφω οὖν οὗτος ὑπάρχω , καί ὁ μεταξύ καί ὁ αἰσθητήριον . ἀλλά καί κατά οἰκειότης ὁ ἀπό θατέρου ἀβιάστως καί αὐτοφυής γίγνομαι μετάδοσις · διό ὡς κατά συνέχεια καί σύμφυσις . ὥστε ὁ μέσος ὅμοιος ὁ αἰσθητήριον . τίς οὖν ὁ μέσος ; ὁ μέν ἐν ἐγώ , ὡς ἐπί ἁφή καί γεῦσις , ὁ δέ ἔξωθεν , ὡς ἐπί ὁ λοιπός αἴσθησις . ὁ δέ ἐν ἐγώ ὁ περί ὁ ἐπιφάνεια , ὁ καί μεταξύ γίγνομαι , μικτός πάντως , ὅτι ὁ ὁ θνητός ζῷον φύσις στερεός μέν καί ἀντίτυπος δήω περίβλημα διά ὁ δυσπαθής , οὖον μήv παντελῶς ἀκίνητος · διό οὐ ἁπλόος ἀλλά μικτός . ὁ δέ ἔξωθεν δύο ἁπλόος διά - βιβαστικὰ ὁ ὁ αἰσθητής ἐνέργεια , ὕδωρ τε καί ἀήρ , ἢ εἰμί καί μικτός , θατέρου πάντως οὗτος ἐπικρατέω ἐν ὁ μίξις . οὔτε γάρ ἐκ γῆ διά ὁ ἀκίνητος καί δυσπαθής καί δυσμετάληπτος ὁ ἀπό ὁ ἄλλος ἐντελέχεια , οὔτε ἐκ πυρός διά ὁ δραστήριος αὐτός , κινητικός ὁ ἄλλος εἰμί καί μεταδοτικός ὁ ἄλλος μᾶλλον ὁ ἴδιος ἢ κινέω ὑπό ὁ ἄλλος <καὶ> μεταληπτικός ὁ ἐν ἐκεῖνος . πῶς οὖν μικτός ὁ ἐν ἐγώ καί ὁ γήϊνος προσεχῶς ἀναδέχομαι ὁ ὁ ἁπτός τε καί γεύστης ἐνέργεια αἰσθητής ; ἢ ὅτι ζωτικός καί οἷος κουφίζω ὑπό ὁ ἐν ἐγώ ζωή . πῶς δέ ὁ ὑπέκκαυμα διαφανής τε εἰμί καί διηχής ; ἢ ὅτι πῦρ ἐκεῖνος ὁ στοιχειώδης , ἔοικα δέ πῦρ νῦν ὁ καυστικός καί ὑπερζέω ἀποδιοπομπέομαι ὡς μή εἰμί κατά ἑαυτοῦ αἰσθητήριον , ἵνα ὁ ὑπέκκαυμα ἐν ὁ ἀήρ εἰμί συλλαμβάνω ἢ κοινός εἰμί πᾶς · οὐδείς γάρ ἄνευ θερμότης αἰσθητικός , ὁ δέ καυστικός οὐδείς . ἐπεί οὖν δύο ὁ μεταξύ ἐκ ὁ ἁπλόος , ὕδωρ τε καί ἀήρ ( ἵστημι γάρ καί ὁ στοιχειώδης ἐν ὁ ἀήρ ) ἢ κοινός , ἐκ δέ ὁ παραπλήσιος καί | ὁ αἰσθητήριον , ἔχω δέ ἄμφω , ὅσος τέλειος ζῷον , ἐν ὁ τέλειος ἄρα ζῷον οὖον μόνος ὁ τέλειος ὑπάρχω ζωή , ἀλλά καί ὁ ὄργανον οὐδείς ἐλλείπω . εἰμί ἄν οὖν μηδέ αἴσθησις ἐλλείπω · εἰμί δέ οὗτος μόνος ἄν ὁ πέντε ἄγω αἴσθησις . ἀλλά ὁ μέγας Ἰάμβλιχος πολύς ὁ ἀφανής ἐγώ εἰμί βούλομαι ζῷον δαιμόνιον τε καί ἀγαθός , καί μή δήω ἐκ ὁ ἐπαγωγή διισχυρίζομαι ὁ ποσός ὁ αἴσθησις , ὀρθῶς λέγω . οὖον μήv ὁ Ἀριστοτέλης ὁ ἐπαγωγή ἐπερείδω , ἀλλά ὁ τελειότης ὁ ζωή , καί ὁ μή ἐνδέω τίς ἐγώ αἰσθητήριον . ἀλλά εἰμί ἀγαθός λέγω ὁ ὁ οὐράνιος αἴσθησις , ἀπαθής ὑπάρχω καί ἔνδοθεν ὅλος ἐγείρω καί οὐδείς ὁ ἔξωθεν κινέω προσδέω , αὐτός δέ ἀπό ἑαυτοῦ καί πρός ὑπόστασις καί πρός γνῶσις ὁ αἰσθητής ἐξαρκέω . ἆρα οὖν πλείων ὁ πέντε καί διά ὁ ὁ οὐράνιος θετέος ; ἢ μάλιστα μέν οὖον συναριθμητέον οὗτος ἐκεῖνος ὡς αἴτιος αἰτιατός καί ὡς ενιαίος οὗτος πᾶς περιληπτικός , ὅπου γε οὐδέ ὁ κοινός ἐν ἐγώ αἴσθησις ὡς ἕκτος ὁ πέντε συναριθμέω , καίτοι γε ἀχώριστος αὐτός ἔγκατα - τάσσω , διά ὁ κοινός περιληπτικός · μέγας οὖν ὁ ἐξαιρέω πᾶς καί χωριστός καί αἰτιωδῶς περιεκτικός οὖον συναριθμητέον . ἔπειτα δέ οὐδέ ἕτερος ἁπλόος ὁ πέντε ὁ ὁ οὐράνιος . ὁ γάρ ἑτερότης ἐν ὁ λόγος κατά ὁ ὁ λόγος διάφορος τε καί ἐν ὁ αἰσθητός · ὁ δέ Οὐρανία οὖον οὗτος ἕτερος , ἀλλά ὁ τρόπος , ἐπεί οὖον πλείων ὁ αἰσθητός ὁ καί ἐγώ καταληπτός . ὁ μέν οὖν ὅλος ὁ πρόκειμαι ἀπόδειξις τοιόσδε τις εἰμί ἐγώ δοκέω . ὁ ὁ ζωή ἐπερείδω τελειότης ἐν ὁ μή πήρωμα ὁ ζῷον μηδέ παρά φύσις ἔχω , καί ὁ ἀνενδεής ὁ ὄργανον , ὅς καί αὐτός οὖον διά ἐπαγωγή ἀλλά διά ὁ φύσις ὁ αἰσθητικός ὄργανον πιστόω , δύο μέν ἁπλόος εἰμί ἐπί ὁ ὁ πόρρω γνωρίζων αἴσθησις , ὁ δέ μικτός ἐπί ὁ ἁφή , ἐπεί καί μικτός ὁ ὁ θνητός ζῷον σῶμα , ὡς ὁ ὅλος φαίνω . λοιπός δέ ἀναγκαῖος καί κατά μέρος ὁ οὗτος δηλόω ἑρμηνεύω λέξις . p . 424 b 22 ὅτι δέ οὐ εἰμί αἴσθησις ἕτερος παρά ὁ πέντε . αφτί μέν , γεωμετρικός φαίνω , ὁ ὁ πρόβλημα πρότασις · ἄρχω δέ ὁ κατασκευή ὁ λόγος ἐντεῦθεν . p . 424 b 24 εἰμί γάρ πᾶς , ὅς εἰμί αἴσθησις ἁφή , καί νῦν ἔχω αἴσθησις · πᾶς γάρ ὁ ὁ ἁπτός ὅς ἁπτός πάθος ὁ ἀφίημι ἐγώ αἰσθητής εἰμί . ἐπεί τέσσαρες μόνος ὁ πρῶτος παθητικός ποιότης , θερμότης ψυχρότης , ξηρότης ὑγρότης , ἐκ ὅς ὁ ἄλλος , ὡς ἐν ὁ περι γένεσις λέγω , ὅς ἀπασάω ὁ ἁφή ἀντιληπτικός , ἐπεί καί ὁ πρῶτος πᾶς , ὁ δέ ἁπτός ἅπας ὡς ἁπτός ὁ παθητικός χαρακτηρίζω ποιότης , ὡς καί οὗτος ἐν ὁ ὄγδοος ὁ φυσικός ὑπομιμνῄσκω ἀκρόασις , δῆλος ὡς ἀληθής λαμβάνω πᾶς ὁ ὁ ἁπτός ὅς ἁπτός πάθος ὁ ἁφή γνωρίζω . εἰμί δέ ὁ ἁφή , καίτοι ἔσχατος εἰμί , οὐδείς ἀφίημι ὁ ἁπτός ἄγνωστος , πάντως ποῦ καί ἕκαστος ὁ λοιπός οὐδείς ὁ οἰκέω ἀπολείπω αἰσθητής . οὗτος γάρ ἕπω μέν ὁ ὑποθετικός προερέω , ὁ εἰμί γάρ πᾶς ὅς εἰμί αἴσθησις ἁφή · οὖον μήv ἀποδίδωμι ὑπό Ἀριστοτέλης , ἀλλά καί ἄλαλος τις προηγούμενος , ὁ εἶπον εἰμί ἐκλείπω τις αἴσθησις , ἀναγκαῖος εἰμί καί αἰσθητήριον ἐκλείπω , ἔτι τρίτος , ὅσπερ καί ἐν μέσος κατασκευάζω , καί εἰμί μηδείς ἐλλείπω ἐν ἐγώ αἰσθητήριον , κοινός διά μακρός ἀποδίδωμι πρός πᾶς ὁ ἡγέομαι ὁ “ πᾶς ἄρα ὁ αἴσθησις ἔχω ὑπό ὁ μή ἀτελής . ” εἰμί γάρ μή λείπω αἰσθητήριον , ὅσπερ ὁ τρίτος ὁ ἡγέομαι ἀξιόω , διά ὁ ἢ ἀμέσως ὁ αἰσθητής ἢ διά μέσος ἀήρ καί ὕδωρ ἀντιλαμβάνω , ἔχω δέ ἐγώ καί ὁ ἁπτικός καί ἑκάτερος ὁ μεταξύ , οὐδέ αἴσθησις , ἐπεί κεῖμαι , εἴπερ ἐκλείπω τις αἴσθησις , καί αἰσθητήριον τίς ἐγώ ἐκλείπω . καί οὗτος πρός ὁ δύο ὁ ἡγέομαι ὑποθετικός , πρός ὁ ἀνάγκη τε , εἴπερ ἐκλείπω τις αἴσθησις , καί αἰσθητήριον τίς ἐγώ ἐκλείπω ἀποδίδωμι ὁ “ πᾶς ἄρα ὁ αἴσθησις ἔχω ὑπό ὁ μή ἀτελής . ” πρός δέ ὁ πρῶτος ὁ εἰμί γάρ πᾶς , ὅς εἰμί αἴσθησις ἁφή , καί νῦν αἴσθησις ἔχω , ἀποδίδωμι ὁ αὐτός , ὁ “ πᾶς ἄρα ὁ αἴσθησις ἔχω ὑπό ὁ μή ἀτελής . ” , ἐπεί οὗτος πᾶς , ὡς καί μηδέ ὁστισοῦν ὁ οἰκέω ἀπολείπω αἰσθητής , διά ὁ καί ὁ ἁφή καί νῦν αἴσθησις ἔχω ἐγώ πᾶς , ὅς εἰμί αἴσθησις ἁφή , ὁ καί νῦν πρόσκειμαι δηλόω ὁ καί πρίν ἀποδείκνυμι μόνος ὁ πέντε εἰμί αἴσθησις . ὁ γάρ ἁφή τέλειος ὡς οὐδείς ὁ ἁπτός ἄγνωστος ἀφίημι ἔχω , ὅσπερ κατασκευάζω διά ὁ πᾶς γάρ ὁ ὁ ἁπτός ὅς ἁπτός πάθος ὁ ἀφίημι ἐγώ αἰσθητής εἰμί , εἰμί γε , ὡς εἴρω , καί ὁ ἁπλόος ὁ πρῶτος καί ὁ ἐκ αὐτός κατά μῖξις σύγκειμαι παθητικός ποιότης πᾶς γνωριστικός ὁ ἀφίημι ὑπάρχω · εἰμί γοῦν ὁ ἁφή πᾶς γνωρίζω ὁ ἁπτός , ἀναγκαῖος καί ὁ ἄλλος ἕκαστος πᾶς εἰμί ὁ οἰκέω αἰσθητής ἀντιληπτικός . καλῶς οὖν πᾶς λέγω ἔχω ὁ αἴσθησις ἐν ὁ ὁ πέντε ἔχω , καί ὡς μή εἰμί πλείων καί ὡς ἕκαστος οὐδείς ἀπολείπω ἄγνωστος ὁ οἰκέω αἰσθητής . p . 424 b 26 Ἀνάγκη τε , εἴπερ ἐκλείπω τις αἴσθησις , καί αισθητήριος τίς ἐγώ ἐκλείπω . εἰμί μέν δύο , ὡς εἴρω , συνάπτω ὁ ἡγέομαι · ὅπως δέ ἀναγκαῖος λέγω , ἐπίστασις ἄξιος . διά τίς γάρ , εἰμί ὁ ὁρατικός ἐλλείπω αἴσθησις μόνος , δυνατός δέ εἰμί καί ἀέριος ὁ ὁ ὄψις ὄργανον , μή πάρειμι οὗτος ὁ ἔχω ἀκοή , ὥστε ὁ μέν αἰσθητήριον αὐτός πάρειμι , ὁ δέ ὅρασις ἄπειμι μή ὡς ὁρατικός αὐτός χράω ; μήποτε οὖν δισσός ὁ ὁ αἰσθητήριον ἔλλειψις , ὁ μέν ὡς μηδέ ὅλως ὁ ὑπόκειμαι πάρειμι σῶμα , ὅς ἄν εἰμί πρός ὁ ἐλλείπω χρήσιμος αἴσθησις , ὡς εἰμί μηδέ ὅλως εἰμί κατά ἑαυτοῦ ἐν τις ζῷον ὁ ἀήρ ἢ ὁ ὕδωρ ἀμιγής , ὁ δέ ὡς εἰμί μέν , ἀλλά οὐ ὡς ὁρατικός γε φέρω οὖον γάρ ἄν μάτην καί ὡς ὁράω - τικὸν ὑφίστημι ἐπί ὅς μή φύζω ὁράω . μήποτε δέ καί ἐπί ὁ ἐκλείπω λεῖος ζῷον ἀληθής ἔχω ὁ λόγος . διό καί ἐγώ , ἀλλά οὐ ἁπλόος φημί , ἐάν ἐκλείπω αἴσθησις , καί αἰσθητήριον ἐκλείπω , ἀλλά ἐγώ ὁ ὁ πέντε ἔχω · ἐάν γάρ εἰμί τις ἄλλος , καί αἰσθητήριον ἄλλος τίς ἔχω σῶμα ἢ οὗτος κατά ἄλλος τίς χράω . ἀλλά ἕτερος μέν ὀργανικός εἰμί αἰσθητήριον ἀδύνατος , ἐπεί μήτε εἰμί ἄλλος παρά ὁ τέσσαρες σῶμα φθαρτός μήτε ὁ οὐράνιος ὡς ὄργανον ὁ θεῖος αὐτός ὑπό-στόρεννυμι Ψυχή · οὖον γάρ ὡς χράω , ἀλλά ὡς αὐτός ἐκεῖνος ὅλος εἰμί . οὖον μήv οὐδέ οὗτος ἔχω ὁ κατά ἄλλος τίς εἰμί αἰσθητικός · εἰμί γάρ ἄν τις ἐν ὁ τέλειος ζωή καί ὁ χράω αὐτός δύναμις . διό ἀναγκαῖος , ὅς μή πάρειμι οὗτος μή διά πήρωσις ἢ ἀτέλεια , μηδέ ὁ ὄργανον ὑπάρχω . ἐν γάρ ὁ τέλειος πᾶς ὁ δύναμις , καί ὁ φύσις ἀκόλουθος καί ὁ ὄργανον πᾶς ἀποδίδωμι , ἐάν μή παρά φύσις πηρόω , ὅταν ὁ ἀνάπαλιν καί πάρειμι ὁ δύναμις ὁ ὄργανον ἐκλείπω · διό οὐ ἀξιόω ποῦ ὁ ἐκλείπω αἰσθητήριον καί ὁ αἰσθητικός ἐκλείπω οὐσία , ἀλλά ὁ ἀνάπαλιν μή ἐκλείπω αἰσθητήριον μηδέ ὁ αἴσθησις ἐκλείπω , καί ἐν ἐγώ ὁ ὁ πέντε ἔχω καί εἰμί τέλειος , ὡς καί ὁ κατά τόπος ὁρίζω κίνησις κινέω . p . 424 b 27 καί ὅσος μέν αὐτός ἅπτω αἰσθάνομαι , ὁ ἀφίημι αἰσθητής εἰμί , ὅς τυγχάνω ἔχω . ὁ τρίτος εἰμί οὗτος ὁ ἡγέομαι , διά ὅς καί κατασκευάζω ἀξιόω μήτε αἰσθητήριον μήτε αἴσθησις ἐγώ ἐλλείπω · ἐπεί γάρ ἀνάγκη ἢ ἅπτω ἐγώ ὁ αἰσθητής γίγνομαι ὁ αἴσθησις ἢ διά ὁ μεταξύ . καί εἰμί ἄμεσος ὁ διαίρεσις καί ἄλλως ἀδύνατος . ἐπεί γάρ γνωστικός μέν ζωή ὁ αἴσθησις , σῶμα δέ καί οὗτος ἔξω κεῖμαι , καί διά αἰσθητήριον σῶμα εἰμί γίγνομαι ὁ ὁ γνωστικός οὗτος χαρακτηρίζω ζωή , ἀναγκαῖος ὁ αἰσθητήριον ἢ αὐτός ἐφάπτω ὁ αἰσθητής ἢ διά ἕτερος τις μεταξύ σῶμα ἀντιλαμβάνω ὁ αἰσθητής ( οὖον γάρ διά κενός ) , ἵνα καί διαβιβάζω ὁ ὁ αἰσθητής ἐντελέχεια εἰς ὁ αἰσθητήριον . βούλομαι μέν γάρ καί ὁ ἁφή ὁ Ἀριστοτέλης διά ὁ μεταξύ γίγνομαι , ἀλλά οὐ ἔξω εἰμί ὁ μεταξύ , ἐν ἐγώ δέ , ὡς καί αὐτός ζῶ κατά ὁ αἰσθητικός ζωή , ἀλλά ἕτερος ὅμως εἰμί ὁ προηγουμένως αἰσθητήριον . πρός μέν οὖν ὁ πρῶτος οὐ ἄμεσος οὐδέ ὁ ἁφή , πρός δέ ὁ ἀπλόος καί ὁπωσοῦν αἰσθητικός ἄμεσος : καί ἴσως καί ὁ καλέω συναίσθησις ἐγώ γίγνομαι , ὅτε ὁ ἐν ἐγώ τις μόριον ψύχω ἢ θερμαίνω αἰσθάνομαι - νοέω κατά ὁ ἁφή , ὁ προηγούμενος αἰσθητήριον προσπίπτω ὁ πάσχω μόριον · ὁ μέν οὖν ἁπτικός ζωή πᾶς ἔχω ὁ ζῷον · ὁ δέ διά ὁ μεταξύ , ὅς αἰσθητής μή αὐτός ἅπτω αἰσθάνομαι , οὔτε πᾶς , καί ὅσος ἔχω , οὖον πᾶς ὁ ὁ αἰσθητής ἀντιλαμβάνω ἰδιότης . οὖον γάρ , ἐπεί ὀσφραντικός , ἤδη καί ἀκουστικός , οὐδέ ὁ ἦχος γνωριστικός ἤδη καί χρῶμα . πῶς οὖν ἀξιόω καί ὁ ἁπλόος ἀπόστημα καί οὗτος ἀήρ καί ὕδωρ ὁ διά ὁ μεταξύ γνωρίζω , καί ὁ ὁπότερος αὐτός ἔχω ζῷον ἕκαστος δύναμαι ἀντιλαμβάνω ὁ διά ἄμφω ὁ μεταξύ αἰσθητής ; λέγω δέ οὕτως · ὅσος δέ διά ὁ μεταξύ καί μή αὐτός ἅπτω , ὁ ἁπλόος ἀπόστημα , λέγω δέ οἷος ἀήρ καί ὕδωρ . ὅτι μέν οὖν διά μόνος δύο ὁ μεταξύ ἀήρ τε καί ὕδωρ , μικρός προέρχομαι δείκνυμι . ὁ δέ οἷος πρόσκειμαι ἐν ὁ λέγω δέ οἷος ἀήρ καί ὕδωρ , ἵνα , οἴομαι , ἐνδείκνυμι , ὡς οὖον μόνος ὁ δύο οὗτος ἁπλόος ἐν ὁ μεταξύ γίγνομαι διαβιβάζω ὁ ὁ αἰσθητής εἰς ὁ αἰσθητήριον ἐνέργεια , ἀλλά καί ὁ οἷος οὗτος , ὥσπερ καί ὁ ὑπέκκαυμα , οἷος ἀήρ εἰμί , καί ὁ σύνθετος μέν ἤδη , ἐπικρατέω δέ ὁ ἀήρ ἢ ὁ ὕδωρ , ὁποῖος ἔλαιον καί οἶνος καί ὀμίχλη . p . 424 b 31 ἔχω δέ οὕτως , ὥστε εἰμί μέν διά εἷς πλείων αἰσθητός ἕτερος εἰμί ἀλλήλων ὁ γένος , ἀνάγκη ὁ ἔχω τοιοῦτος αἰσθητήριον ἄμφω αἰσθητικός εἰμί . εἰμί διά εἷς ἐκ ὁ δύο ὁ μεταξύ ὁποῖος πλείων αἰσθητός ἐνεργέω οἷος τε εἰς ὁ αἰσθητήριον , ἕτερος φημί εἰμί ἀλλήλων ὁ γένος , ὡς διάφορος αἴσθησις ὑποπίπτω . οὖον γάρ ἑτερογενής πάντῃ ὁ θερμός καί ξηρός ἁπτός ἄμφω εἰμί , ἀλλά χρῶμα καί ἦχος , ὅτι ὁ μέν ὁρατός ὁ δέ ἀκουστός · ἄμφω δέ ὅμως καί διά ἀήρ ὡς καί διά ὕδωρ εἰμί ἑκάτερος αἰσθητός . ἀλλά καί ὁ ὀσμώδης γένος διά ἑκάτερος ἐνεργέω ὁ μέσος . ἀναγκαῖος δέ φημί ὁ ἔχω τοιοῦτος αἰσθητήριον , ὑδάτινος δηλαδή ἢ ἀέριος ἢ κατά ὁ ἕτερος ἐπικράτεια χαρακτηρίζω , ἄμφω αἰσθητικός εἰμί , ὡς ἐπί δύο | ἑτερογενής ὁ λόγος ποιέω καί διά οὗτος ἄμφω εἶπον . διό καί ἐπάγω δύο τις λέγω καί εἰμί ὁ ἀήρ ψόφος καί χρώς . ἀλλά διά τίς , ὅσπερ λέγω , οὐ καί ὁράω ὁ σπάλαξ , ἔχω ἀήρ , ὅς ἀκούω ; διά τίς δέ οὐ καί ἀκούω ὁ πορφύρα , ἔχω ὁ ὅς ὀσφραίνομαι , εἴτε ἀήρ . οὗτος εἴτε ὕδωρ εἰμί ; διότι , εἴρω , οὔτε ἀξιόω ἁπλόος οὔτε ἀληθεύω ὁ λέγω , ἀλλά ἐπί ὁ τέλειος ζῷον ( ὅθεν , ὡς εἴρω , καί καί ἐγώ ποιέω ὁ λόγος , “ ἐγώ ” λέγω καί “ ὅσος αὐτός ἅπτω αἰσθάνομαι ” ) · τέλειος γάρ ὁ αἰσθητικός πάρειμι ζωή , οὔτε ὁ πρός ὁ ἁφή δηλαδή ἐλλείπω ὄργανον οὐδέ γάρ ἄν ζῷον ἄνευ οὗτος εἰμί ) οὔτε ὁ πρός ὁ διά ὁ μεταξύ ἀντιληπτικός ἐν ὁ τέλειος ζῷον , καί εἰμί ἕτερος μόνος εἰμί ὁ μεταξύ · χράω γάρ ἄν αὐτός καί ἅπας ὁ διά ὁ μέσος γίγνομαι , ὥσπερ καί ὁ ἐκτός εἰμί ὕδωρ καί ἀήρ . οὔπω δείκνυμι ὅτι [ οὖον ] μόνος ὁ ἐν ἐγώ ἁπλόος ὄργανον ὁ διά ὁ μεταξύ ἀντιληπτικός αἴσθησις υπηρετικά , ἀλλά μόνος ἐκ ὁ ἐπαγωγή λαμβάνω ὁ δύο εἰμί ὁ μεταξύ ἀήρ τε καί ὕδωρ , νῦν αἰσθητήριον ποτέ μέν εἷς ὑποτίθημι μόνος , ὁ διά ὅς ὁ πλείων καί ἑτερογενής αἰσθητός γνωρίζω ἐν ὅς γράφω ὥστε εἰμί μέν διά εἷς πλείων αἰσθητός καί ὁ ἑξῆς ) , ποτέ δέ καί πλείων εἰμί ὁ τοιοῦτος μέσος , ὡς διά ἑκάτερος ὁ αὐτός γνωρίζω , οἷος χροιά καί διά ἀήρ καί διά ὕδωρ . ὅσπερ καί ὡς ἀληθής ἐγκρίνω , ὁ αἴτιος προστίθημι , ἄμφω γάρ διαφανής φάσκω , ἐπεί οὐ ὅς ἀήρ οὐδέ ὅς ὕδωρ διαβιβαστικός ὁ χρώς , ἀλλά κατά ὁ διαφανής . ἀξιόω δέ καί ἐν ὁ πρότερος ὑπόθεσις ὁ ἐκεῖνος ὁ εἷς ἔχω ὁ ὁ πλείων καί ἑτερογενής διαβιβαστικός ἄμφω ὁ ἑτερογενής εἰμί αἰσθητικός , ὡς ἐπί δύο , καθάπερ εἴρω , ποιέω ὁ λόγος , καί ἐπί ὁ δύο ὁ ὁπότερος ὁ μέσος ἔχω αἰσθάνομαι ὁ διά ἑκάτερος εἰμί αἰσθητής . ὁ γάρ διά ἄμφω ἐν ὁ καί ὁ ὁ ἕτερος αὐτός ἔχω μόνος αἰσθάνομαι ὁ διά ἄμφω οὕτως ἀκούω , ὡς διά ἑκάτερος ἴδιος , ἀλλά ἐάν ὡς ἅμα , οὐδέ ὡς ἐκ ὁ ἐκ ἄμφω . ὁ γάρ τέλειος ζωή καί ὁρατικός ἐνεργέω δύναμαι ὑπηρετέω ἄν καί ὁπότερος ὁ διαφανής πείρω . p . 425a3 ὁ δέ ἁπλόος ἐκ δύο οὗτος αἰσθητήριον μόνος εἰμί . λαμβάνω ἀνωτέρω ὁ μεταξύ δύο μόνος εἰμί ἀήρ τε καί ὕδωρ , βούλομαι καί ὁ αἰσθητήριον ἐκ δύο μόνος οὗτος ἁπλόος ὑφίστημι , ἐπεί ὁ μέν ὁ ἁφή συντίθημι ἐκ ὁ τέσσαρες γάρ καί ἐπικρατέω ὁ γήϊνος στοιχεῖον ) , ἐν δέ ὁ ἀφίημι συλλαμβάνω καί ὁ γεῦσις · ὁ δέ διά τίνω μέσος ἀντιληπτικός ὁ μέν κόρη ὕδωρ , ὁ δέ ἀκοή ἀήρ , ὁ δέ ὄσφρησις θατέρου οὗτος · καί ἐκ ὁ ἐπαγωγή πιστόω ὁ δύο μόνος εἰμί ἐν ἐγώ ἀπολάω αἰσθητήριον , καί διά ὁ προλαμβάνω , ὡς ὁ μεταξύ δύο ὁ αὐτός , ἐνδείκνυμι καί ὁ κατά λόγος δύο μόνος εἰμί ὁ ἀπολάω αἰσθητήριον . ὅσος γάρ καί οἷος ὁ ἔξω διαβιβαστικός ὁ αἰσθητής , τοσοῦτος καί τοιοῦτος καί ὁ ἐν ἐγώ δεκτικός ὁ ὁ αἰσθητής ἐκεῖνος ἐνέργεια . p . 425a5 ὁ δέ ὄσφρησις θατέρου οὗτος . ἤ ὡς ἐν ἐγώ μέν ἀήρ ἐν ἰχθύς δέ ὕδωρ εἰμί , ὁ ὡς ὁ ἄμφω μεταξύ ἐν πᾶς . p . 425a5 ὁ δέ πῦρ ἢ οὐδείς ἢ κοινός πᾶς . οὐδείς μέν ὁ καυστικός , κοινός δέ πᾶς ὁ στοιχειώδης . εἰμί δέ οὗτος , καί ὁ ἁπλόος κατά ὁ ἐπικρατέω λέγω ἁπλόος . καί γάρ ὁ ὅλος ζῷον ἐπί ἕκαστος ὁ θνητός ἐκ ὁ τέσσαρες , καί πᾶς αὐτός μόριον · ὥστε καί ὁ αἰσθητήριον . p . 425a6 Γῆ δέ ἢ οὐδείς ἢ ἐν ὁ ἁφή μάλιστα μίγνυμι ἰδίως . οὐδείς μέν ὁ ἁπλόος , καί ἐν ὁ σύνθετος ὁ σφόδρα ἐπικρατέω , ὡς ἐπί ὀστέον καί θρίξ . ἐν δέ ὁ ἁφή μάλιστα ἰδίως μίγνυμι , διό - τίς καί ἐν ὁ ἄλλος μέν , ἀλλά οὐ ἐναργής . διαφαίνω δέ ὡς ἐπικρατέω ἐν ὁ ἀφίημι , καί οὕτως ὡς καί ὁ ἄλλος ἐμφαίνω . οὗτος γάρ ὁ ἁπτικός αἰσθητήριον ἰήιος . p . 425a7 Διὸ λείπω ἄν μηδείς εἰμί αἰσθητήριον ἔξω καί ἀήρ . Ἄτη ὁ λέξις φαίνω μέν ὡς ἀποδίδωμι πρός ἕτερος διά ὁ ἄν σύνδεσμος , οὖον μήv [ δέ ] πρός ἅπας ὁ προερέω · οὖον γάρ καί πρός περί ὁ ἁφή , ἀλλά πρός ὁ ἐντεῦθεν ἄρχω λέξις “ ὅσος δέ διά ὁ μεταξύ καί μή αὐτός ἀποτέμνω . καί γίγνομαι ἄν σαφής ὁ λέξις , εἰμί ὥσπερ ὁ Πλούταρχος ἀξιόω , κατά κοινός ὁ ὑποθετικός σύνδεσμος ἐπί πᾶς ὁ ἡγέομαι ἐν ὁ λέγω ὁ εἴρω προστίθημι , ἵνα καί ὧδε ὁ λέξις ἔχω · εἰμί δέ ὅσος διά ὁ μεταξύ καί μή αὐτός ἅπτω , δύο μόνος ὁ ἀπολάω ἀπόστημα ἀήρ τε καί ὕδωρ , τοσοῦτος δέ καί τοιοῦτος καί ὁ ἐν ἐγώ εἰμί δεῖ ἀπολάω αἰσθητήριον , λείπω ἄν μηδείς εἰμί αἰσθητήριον ἔξω ὕδωρ καί ἀήρ , ἁπλόος δηλαδή . p . 425a8 οὗτος δέ καί νῦν ἔχω ἔνιοι ζῷον . οὗτος λέγω ὁ δύο ἁπλόος ἢ ἀληθής ἢ οὕτως ἐπικρατέω , ὡς μή φαίνω ὁ μῖξις . ἔνιοι δέ φημί ζῷον , διά ὁ καλέω ζωόφυτο , ἐν ὅς οὐ εἰμί οὐδείς ὁ διά ὁ μεταξύ ἀντιληπτικός | αἴσθησις . διό 50v οὔτε ἀήρ οὔτε ὕδωρ αἰσθητήριον ἀπολάω , ἐπεί ἐν πᾶς ἄμφω κατά ὁ μῖξις . p . 425a9 Πᾶς ἄρα ὁ αἴσθησις ἔχω ὑπό ὁ μή ἀτελής μηδέ πηρός Μένων . οὗτος εἰμί ὅς πρός πᾶς ὁ προλαμβάνω ἡγέομαι ἀποδίδωμι . εἰμί γάρ πᾶς , ὅς εἰμί αἴσθησις ἁφή , καί νῦν αἴσθησις ἔχω , καί εἴπερ ἐκλείπω τις αἴσθησις , καί αἰσθητήριον τίς ἐγώ ἐκλείπω , καί εἰμί ὅσος μέν αὐτός ἅπτω αἰσθάνομαι , ὁ ἁφή αἰσθητής εἰμί , ὅς τυγχάνω ἔχω , ὅσος δέ διά ὁ μεταξύ καί μή αὐτός ἅπτω , ὁ ἁπλόος ἀπόστημα , λέγω δέ οἷος ἀήρ καί ὕδωρ , καί εἰμί ὁ ἁπλόος ἐκ δύο οὗτος αἰσθητήριον μόνος εἰμί , ὁ καί νῦν ἔχω ἔνιοι ζῷον , πᾶς ἄρα ὁ αἴσθησις ἔχω ὑπό ὁ μή ἀτελής μηδέ πηρόω · ὁ ἄρα ὅς σύνδεσμος ἢ ὡς παραπληρωματικός νῦν κεῖμαι ὁ καί ὡς συλλογιστικός , ὡς καί ὁ ἀπόδοσις ἅμα καί συμπερασματικός ὑπάρχω . προστίθημι δέ ὁ ὑπό ὁ μή ἀτελής δηλόω ὡς πᾶς ὁ λόγος ἐπί ὁ τέλειος ζῷον ποιέω . τέλειος δέ εἰμί ὁ τεταγμένως πορευτικός . ἀτελής οὖν ὁ μή πορευτικός , οὐ ὡς ὁ ἐπιβάλλω ὁ εἶδος αὐτός στερέω ζωή πᾶς γάρ ὁ ὁμοειδής τοιοῦτος ) , ἀλλά ὡς ὁ ὁ γένος ὁ ζῷον ὡς ζῷον ὑπάρχω ζωή ἀπολείπω . ὡς γάρ ζῷον ἀπλόος ὁ αἰσθητικός ὑπάρχω · ὅσος οὖν μή πᾶς ὁ αἰσθητικός πρόσειμι , οὗτος οὐ ὡς τοιόσδε ζῷον , ὡς δέ ζῷον ἀπλόος εἰμί ἀτελής . πηρόω δέ εἰμί , ὅσος ἄτομος καί ὁ ὁ ὁμοειδής προσήκω ἀπολείπω αἴσθησις , ἢ ἐν ὁ κύω βλάπτω ἢ μετά οὗτος ὄργανον τις στερέω . p . 425 a 10 φαίνω γάρ καί ὁ σπάλαξ ἔχω ὑπό ὁ δέρμα ὁ ὀφθαλμός . καίτοι γε πορευτικός εἰμί οὐ ὁράω , διά ὁ μᾶλλον ὁ εἰμί ἐπί αὐτός φροντίζω ὁ φύσις ἢ ὁ εὕω εἰμί , ὀρύσσω ὁ πρόσωπον ὁ γῆ καί ἐντεῦθεν τρέφω . μήποτε δέ οὐ ἀκριβής ὁ αἰτία , ἐπακολουθέω ποιέω ὁ πρόνοια ἡγέομαι καί ὁ εἰμί καί ὁ ἐπιβάλλω ἕκαστος ἀγαθός . διά δέ ὁ πᾶς ζῷον ὑπόστασις οὖον μόνος φημί εἰμί ὁ τέλειος , ἀλλά καί ὁ ἔσχατος καί ὁ μέσος , οὐδαμοῦ ὁ κενός παρεμπλέκω οὐδέ ἄμεσος ὁ πρόοδος γίγνομαι . νοητέον οὖν , οἴομαι , ἐπί ὁ ἀσπάλαξ οὖον παντελής στέρησις ὁ ὁρατικός δύναμις τε καί ἐνέργεια , ἀλλά ὁ ἐναργής , μετέχω δέ ὁ ὡς διά χιτών , οἵαπερ καί ἐγώ γία - νω τις συναίσθησις φάος διά ὁ βλέφαρον . οὖον γάρ εἄν μάτην ὑπό ὁ δέρμα εἰμί ὁ ὀφθαλμός ὁ ζῷον , εἰμί μή καί ἐνεργέω ὑπό ὁ δέρμα δύναμαι · ἀλλά ἀμυδρός καί ἐν σκότος διά ἀσθένεια , ὡς καί ὁ νυκτινόμος . p . 425 a 11 ὥστε εἰμί μή τίς ἕτερος εἰμί σῶμα καί πάθος ὅς μηδείς εἰμί ὁ ἐνταῦθα σῶμα , οὐδέ εἷς ἄν ἐκλείπω αἴσθησις Σ . εἰμί μέν καί ὁ πρόκειμαι ῥητός ὁ αὐτός δεικτικός , ὁ μόνος εἰμί ὁ πέντε αἴσθησις , καί ὁ οὗτος ἔχω μή ἐλλείπω τις . διό καί ὡς συμπέρασμα ἐπάγω ὁ πράσσω , ἐπεί πρός εἷς τείνω σκοπός ὁ γάρ ὥστε συμπερασματικός . δείκνυμι δέ ἕτερος τρόπος ὁ ἐκ ἀρχή προτίθημι . ὁ μέν γάρ μέχρι ὅδε κατασκευάζω ὁ πρόβλημα ἐκ τε ὁ τέλειος αἰσθητικός ζωή καί ἐκ ὁ ἀνενδεής ὁ ὄργανον ἀπόδοσις · οὗτος δέ ἐγώ δοκέω ὁ λέξις ἐκ ὁ αἰσθητής ὁ αὐτός ὑπομιμνήσκω . εἰμί γάρ πέντε μόνος ὁ ἁπλόος σῶμα ἐν ὁ περι οὐρανός ἀποδείκνυμι , καί πᾶς ὁ αἴσθησις περί ὁ οὐσία αὐτός κατά ποιότης ἢ ποσότης ἢ κατά τις ὁ ἐννέα κατηγορία προέρχομαι ἰδιότης ( ὁ γάρ οὐσία λόγος καί νάω ἀλλά οὐ αἴσθησις καταληπτός ) , δῆλος ὡς ἐκ ἄν ἐλλείπω τις αἴσθησις . ὁ γάρ πέντε σῶμα ὁ πέντε κατά πᾶς ὁ προέρχομαι ἰδιότης εἰμί γνωριστικός . εἰμί οὖν μήτε σῶμα εἰμί ἕτερος . παρά ὁ πέντε , ὡς δείκνυμι , μήτε πάθος ὅς μηδείς εἰμί ὁ ἐνταῦθα σῶμα πάθος μέν λέγω ὁ μετά ὁ οὐσία καί περί αὐτός προέρχομαι εἶδος , οἷος σχῆμα καί μέγεθος καί κινέω καί χρώς καί ἦχος καί ὀσμή , εἶδος εἰμί ἄλλος ὁ οὐσιώδης ἀρτάω καί ἐν ἐκεῖνος ὑφιστάω καί διά οὗτος πάθος καλέω , ἐνταῦθα δέ σῶμα οὖον ὁ ὑπό σελήνη , ἀλλά ὁ ἐν ὅλος ὁ κόσμος ) εἰμί τοίνυν ἀδύνατος ἢ σῶμα εἰμί ἄλλος ὁ πάθος ἄλλος σῶμα , διά ὁ οὗτος πᾶς εἰμί ὁ αἰσθητής , ὡς ἄν βεβαιόω ὁ ὁ ἀκριβής ὁ οὐσία αὐτός λαμβάνω ἐπιστήμη , ἐκ ὅς εἄν καί ὁ ἐπακολουθέω ὅσος καί οἷος γιγνώσκω , οὐδείς εἄν ἐλλείπω αἴσθησις . p . 425 a 13 ἀλλά μήv οὐδέ ὁ κοινός οἷος τε εἰμί αἰσθητής εἶμι τίς ἴδιος , ὅς ἕκαστος αἴσθησις αἰσθάνομαι κατά συμβεβηκός . διά-ὁρίζω ἐγώ ἤδη , τίνω μέν ὁ αἴσθησις γίγνομαι κατά ἑαυτοῦ , ὑπό ὅς πάσχω ὁ αἰσθητήριον , τίνω δέ κατά συμβεβηκός , ὁ συνυπάρχω μέν ὁ αἰσθητός , οὖον μήv ὁ αὐτός ὑποπίπτω αἴσθησις · ὡς ὁ ὄψις κατά ἑαυτοῦ μέν ὁ ξανθός ὁ χολή , κατά συμβαίνω δέ ὁ πικρός , πάσχω μέν ὑπό ὁ ξανθός , οὖον μήv ὑπό ὁ πικρός • ἀλλά ὡς σύνειμι1 ἐν ὁ χολή ὁ ξανθός λέγω καί αὐτός ἀντιλαμβάνω , καί οὗτος ὅταν καί ὁ πικρός ὁ ἴδιος αὐτός πείρω ὁ πρότερος γίγνομαι αἴσθησις , ὡς καί νῦν ἐν ὁ θέα ὁ ξανθός συναναφέρω ὁ πικρός ὁ Ψυχή . διά-ὁρίζω δέ ὡς καί ὁ | κατά ἑαυτοῦ διττός , ἢ προηγουμένως καί διά ἑαυτοῦ αἴσθησις , ἢ δύο καί ὡς αἴτιος ἐπακολουθέω , δράω μέν καί αὐτός εἰς ὁ αἰσθητήριον , ἀλλά σύν ἄλλος πάντως προηγούμενος • ὡς ὁ μέγεθος καί ὁ σχῆμα ὁ πρᾶγμα ὁ ὄψις ὁράω , διά ὁ χρῶμα πάσχω τίς καί ὑπό ὁ μέγεθος καί ὑπό ὁ σχῆμα , ἀλλά χρώζω καί σύν ὁ χρῶμα δράω . ὁ μέν οὖν προηγουμένως κατά ἑαυτοῦ αἰσθητός ὁ ἕκαστος εἰμί ἴδιος · ὁ δέ κατά ἑαυτοῦ μέν , σύν δέ ὁ ἴδιος προηγούμενος δύο γνωρίζω ὁ κοινός λέγω διά ὁ μή εἷς μόνος ὡς ὁ ἴδιος , ἀλλά πλείων ἢ πᾶς γιγνώσκω . δείκνυμι τοίνυν μή τις ἐγώ ἐλλείπω αἴσθησις , ὁ μηδέ εἰμί ἕτερος παρά ὁ πέντε , οἷος ἔνστασις λύω ὁ ἄξιος καί ὁ κοινός ἴδιος τις ἀπονέμω αἴσθησις , ὡς κατά συμβαίνω αὐτός ἕκαστος ὁ πέντε γιγνώσκω . ὡς γάρ ὁ πικρός ὁ ὄψις ἐπί ὁ χολή κατά συμβαίνω αἰσθάνομαι ἕτερος εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ γνωρίζω αὐτός ὁ γεῦσις , ἀναγκαῖος καί ὁ κοινός ἐφίστημι ἴδιος αἴσθησις , εἰμί ὁ ἄλλος κατά συμβαίνω αὐτός ἀντιλαμβάνω . οὗτος δέ ὁ κατά συμβαίνω ἕκαστος ὁ πέντε ὁ κοινός γιγνώσκω φημί μέν εἄν ὁ ὁ αἴσθησις κρατύνω · διό καί οὕτως εἴρω ὅς ἕκαστος αἴσθησις αἰσθάνομαι κατά συμβεβηκός , ὡς ἐκεῖνος ἄν οὗτος φημί · οὖον μήv ἀληθής ὅτι κατά συμβεβηκός , ὡς εὐθύς δείκνυμι , πρότερος ὑποδείκνυμι ὁ κοινός ποῖος . οὗτος γάρ πᾶς κινέω αἰσθάνομαι · ὁ ὁ μέν αἰσθητήριον ἢ πάσχω τίς ὑπό ὁ αἰσθητής , οἷος διακρίνω ἢ συγκρίνω , ἢ καί ἄνευ πάθος κατά ἐνέργεια ἔξωθεν ὁ ἐνέργεια ὁ αἰσθητής δέχομαι , ὡς ὁ ἀήρ ὁ φάος , ὁ δέ αἰσθητικός ψυχή κατά ὁ ὁ αἰσθητήριον ὡς εἴρω πεῖσις , κατά ὅς ὁ ἔξωθεν ἐγγίγνομαι ἐντελέχεια καί αὐτός ὁ ὁ Ψυχή γνωστικός προβολή διά ὁ ἔξωθεν ἐγείρω καί πρός ὁ ἔξω ἀποτείνω . ὑπό μέν οὖν ὁ κοινός κινέω καί πάσχω ἕκαστος αἴσθησις , ὑπό δέ ὁ κατά συμβαίνω οὐδέ ὁστισοῦν , ὡς ὁ κοινῶς αἰσθητός μή εἰμί κατά συμβεβηκός , μηδέ διά οὗτος ἄλλος εὔλογος ἀπαιτέω ἐπί αὐτός αἴσθησις . ἀλλά καί ἀναγκαῖος οὐ ἄν εἰμί τις ἀφορίζω αὐτός ἴδιος αἴσθησις , ἅτε πλείων αὐτός κατά ἑαυτοῦ γνωρίζων κατά ὁ πρός ἀλλήλων κοινωνία . ἀντίκειμαι γάρ ὁ ἴδιος ὁ κοινός , καί ὁ κοινός πλείων ὑπάρχω δύναμις οὐ εἄν αὐτός ἀντιδιαιρέω , ἵνα καί ἴδιος εἰμί . οἷος μέγεθος κινέω . ὅτι γάρ καί ὡς μέγεθος εἰς ὁ αἰσθητήριον δράω ὁ αἰσθητός , δηλόω ὁ ἀπό ὁ χιών ὡς λευκός ὁ ὁράω ἐγγίγνομαι βλάβη ὁ ἐπί πολύς ἐκτείνω πεδίον , ἀλλά καί ὁ ἐκ ὁ μέγας πίπτω λίθος μᾶλλον πλήσσω ἦχος . p . 425a17 ὥστε καί ὁ σχῆμα · μέγεθος γάρ τίς καί ὁ σχῆμα . κατά γάρ ὁ ὑπόκειμαι ὡς ὕλη ὁ μέγεθος χράω , ὡς καί ὁ βάθρον ξύλον λέγω , ἐπεί ὑπό ὁ ποιός πᾶς σχῆμα . πῶς οὖν κινέω ; οὖον ὁ ὁ αἰσθητός πάντως κινέω , ἀλλά ὁ ὁ αἰσθάνομαι ὑπό αὐτός · ὁ γοῦν μέγεθος καί ὁ σχῆμα εἶπον ὁ κινέω γνωρίζω , ὁ δέ ἠρεμέω ὁ μή κινέω φημί , ἵνα σαφηνίζω , ὅπως εἴρω ὁ κινέω , ὅτι οὐ ὁ αὐτός κινέω . ὁ γοῦν ἠρεμέω οὖον κινέω ὅμως γνωρίζω , ὡς αὐτός μέν μή κινέω , κινέω δέ καί αὐτός ὁ αἴσθησις . οὖον γάρ , οἴομαι , ὁ στερέω ὁ κίνησις γνωρίζω λέγω ὁ ἠρεμέω , ὁ μή κινέω ὡς ὁ σκότος ὁ ὄψις . προερέω γάρ ὡς πᾶς κινέω αἰσθάνομαι , καί αὐτός ὁ στάσις · καί ὅπως , νῦν λέγω , ὅτι οὐ ὁ αὐτός κινέω , ἀλλά ὁ διατίθημι πως ὁ αἰσθητήριον καί προκαλέω εἰς ἐνέργεια ὁ αἰσθητικός ζωή . ἀλλά οὐδέ ὁ ἀριθμός ὁ ἀπόφασις ὁ συνεχής ὡς ἐν στερέω εἴρω . καί γάρ κατά ἑαυτοῦ ὁ ἀριθμός αἰσθητός , ὡς καί ὁ εἷς , καί κινητικός ὁ αἴσθησις , ἀλλά οὐ ὡς ὁ σκότος ὁ μή κινέω ὁ ὄψις ἐπιχειρέω ὁράω ἢ ὡς ὁ ἄηχος ὁ ἀκοή γνωρίζω , ἀλλά ἐπεί ἀντίκειμαι μέν ὁ εἷς ὁ πλῆθος , οὗτος δέ , ὡς ὁ πλῆθος συνεισάγω ἅμα ὁ εἷς ὁ συνεχής κατά ἕκαστος ὁ ἐκ ὅς ὁ πλῆθος · ἐπεί ἐν ὁ αἰσθητός ὁ εἷς ὡς συνεχής εἰμί εἷς , οὖον μήv ἐν ὁ πᾶς συναγωγή ὁ συνεχής ἀναφαίνω εἷς . καίτοι εἷς εἰμί καί ὁ ἀριθμός κτάομαι ὁ διαιρέω συναγωγή καί εἷς εἰμί καί γνωρίζω , ἀλλά οὐ ὡς συνεχής . καί οὗτος δηλόω ὁ ὁ συνεχής ἀπόφασις , ὁ μή ὡς μόνος εἷς ( οὗτος γάρ πάντως συνεχής ἐπί ὁ αἰσθητής ) ἀλλά ὡς ἐν συναγωγή ὁ πολύς τοιοῦτος , ὁ συναγωγή ἀναίνομαι ὁ συνέχεια . ὁ δέ καί ὁ ἴδιος οὖον ἐγώ δοκέω πρός ὁ ἀριθμός , ἀλλά πρός ὁ ἀνωτέρω εἴρω ἀποδίδωμι , ἵνα συνάπτω πρός ὁ πᾶς γάρ οὗτος κινέω αἰσθάνομαι ὁ καί ὁ ἴδιος · ἐπεί καί αὐτός μέν κινέω ὁ κοινός αἰσθητής , ἐπακολουθέω δέ προηγούμενος , ὡς εἴρω , ὁ ἴδιος αἰσθητός . p . 425a19 ἕκαστος γάρ εἷς αἰσθάνομαι αἴσθησις . προηγουμένως ὁ ἴδιος εἷς ὁ εἶδος ὑπάρχω , οἷος ὡς ἐν ὁράω · εἷς γάρ ὁ χρῶμα ἢ ὁ φάος · καί ἦχος ἐν ἀκοή , καί ἐν ἁφή δέ εἷς ὁ κατά ὁ παθητικός ποιότης ἢ ὁπωσοῦν ἄλλως ἀφορίζω , εἰμί καί | κοινός οὐ Ν ἔχω ὄνομα . p . 425a20 ὥστε δῆλος ὅτι ἀδύνατος ὅστις ἴδιος αἴσθησις εἰμί οὗτος . εἰμί γάρ εἰμί τις ἴδιος ὁ κοινός , ἀντιδιαιρέω ἄν ὁ λοιπός , καί οὐδείς ὁ ἐκεῖνος ἐνεργέω κατά ἑαυτοῦ . νῦν δέ ἐνεργέω καί κινέω ὑπό αὐτός · ὡς εἰμί γε εἰμί τις αὐτός ἴδιος , οὕτως εἄν ὁ ἄλλος ἔχω πρός αὐτός , p . 425a22 ὥσπερ νῦν ὁ ὁράω ὁ γλυκύς αἰσθάνομαι . τουτέστι κατά συμβεβηκός , ὅτι ἄμφω ἔχω τυγχάνω αἴσθησις , διάφορος δηλαδή , χρῶμα μέν ὁ ὄψις εἰμί , ὁ δέ γλυκύς ὁ γεῦσις . p . 425a23 ἦς ὅταν συμπίπτω , ἀντί ὁ κατά ὅς , κατά ὁ δύο ἔχω διάφορος , ὅταν συντρέχω ( οὗτος γάρ ὁ συμπίπτω ) , ὡς ἅμα ὁ αὐτός καί ὡς ξανθός καί ὡς γλυκύς αἰσθάνομαι , γνωρίζω ὅτι ὁ ξανθός οὗτος γλυκύς τυγχάνω εἰμί . p . 425a24 εἰμί δέ μή , οὐδαμῶς ἄν ἀλλά ἢ κατά συμβαίνω αἰσθάνομαι . εἰμί μή κατά ὁ συνδρομή ὁ διάφορος αἴσθησις , οὖον γίγνομαι ὁ ἄμφω ἅμα γνῶσις εἰμί μή κατά συμβεβηκός , ὡς ὅταν ξανθός ὁράω καί ὡς γλυκύς εἰμί ὁ αὐτός κρίνω διά ὁ ἤδη κατά ὁ συνδρομή ἐπί ὁ αὐτός ἐσθέω . οὅω γάρ καί ὅτι Κλέων υἱός ὁ προσέρχομαι οἶδα , ὡς 51v λευκός ἄγαν εἰμί ὁράω , οὖον νῦν ὅτι Κλέων υἱός εἰμί ἀκούω , ἀλλά προαισθάνομαι . p . 425 a 27 ὁ δέ κοινός ἤδη ἔχω αἴσθησις κοινός · ὡς ἐν ὁ ὁράω ὁ ξανθός καί ὁ μέγεθος αὐτός θεωρέω ἢ ὁ κίνησις , καί ἐνεργέω ὁ ὄψις κριτικός ἤδη καί πρός ὁ μέγεθος , ὅταν αὐτός καί ὁ χρῶμα ὁράω · οὗτος γάρ ὁ ἤδη δηλόω . κοινός δέ λέγω ὁ ὁ κοινός αἴσθησις οὐ ὡς ἐν ὁ συναγωγή ὁ πλείων κατά ὁ συναίρεσις ἐνεργέω , ἀλλά ὡς καί ἕκαστος ὁ πλείων πάρειμι κατά ὁ πρός ἀλλήλων αὐτός κοινωνία · οὖον γάρ οὗτος διαιρέω , ὡς καί μή κοινωνέω · διό καί ὁ ἴδιος ἕκαστος , καί τίς οὗτος γνωρίζω . ἕτερος οὖν τρόπος κοινός αἴσθησις ὁ ἐπί ὁ ὁ πλείων συνδρομή κρίνω ὁ αὐτός καί γλυκύς εἰμί καί ξανθός , ἅμα μέν περί ὁ μέλι καί ὁ ὄψις ὡς περί ξανθός ἐνεργέω καί ὁ γεῦσις ὡς περί γλυκύς , οὐδέτερος δέ περί ὁ συναμφότεροι , ἀλλά ὁ · εἰς εἷς ὁ δύο συναιρέω , ὅς καί κοινός καλέω αἴσθησις ἐν τῆ ὁ ἴδιος συνδρομή ἅμα ὁ πλείων κρίνω . ἄλλως δέ κοινός ὁ ὁ κοινός ἀντιληπτικός λέγω , ὡς ἕκαστος πρός ὁ ἴδιος καί ὁ κοινός ἔχω , ὥσπερ κοινός ὑπάρχω ἄνθρωπος λέγω ὁ δίπους , διότι ἕκαστος . ἐκείνως δέ κοινός ὁ δάκτυλος ὁ πεντάς κατηγορέω , ὡς ὁμοῦ πᾶς κατά ὁ συναγωγή . συμπεραίνω τοίνυν ὡς οὐ εἰμί ἴδιος τις ὁ κοινός αἴσθησις . οὐδαμῶς γάρ ἄν αὐτός αἰσθάνομαι ἀλλά ἢ οὕτως ὥσπερ εἴρω , ὡς ὁ Κλέων υἱός , λευκός ὁράω , ἐνταῦθα οὐδέ συναναφέρω ὁ πρότερος αἰσθάνομαι · ὁ γάρ μή ἔχω ὁ ἴδιος αὐτός αἴσθησις οὐδέποτε ἄν αὐτός κατά ἑαυτοῦ γιγνώσκω . πῶς οὖν ὅλως κατά συμβαίνω αἰσθάνομαι ὁ αἴσθησις ; p . 425a31 οὐ ὁ αὐτός , ἀλλά ὅς εἷς . εἰμί καί σωματοειδής ὡς ἀχώριστος σῶμα εἰμί ζωή , ἀλλά φαίνω καί ἐπί αὐτός ὁ κοινός ὁ ἀσώματος οὐσία ὁ συντρέχω ὁ διάκρισις ὁ ἕνωσις . καί γάρ οὗτος διαιρέω τε ἐναργής ἀλλήλων , ὡς δηλόω ὁ ἰήϊος ἕκαστος περί τίς ἀφορίζω ἐνέργεια , καί ἀμέριστος ἑνόω , ὡς δηλόω πάλιν ὁ ὁ διάφορος καί διάφορος αἴσθησις καταληπτός ἅμα γιγνώσκω αἴσθησις . οὔτε γάρ ὁ ὄψις ἀντιληπτικός ὁ γλυκύς , οὔτε ὁ γεῦσις ὁ ξανθός , ἀλλά εἰμί τις ὅμως ὁ ἄμφω ἅμα γνωρίζω εἷς καί ὁ αὐτός καί ὁ τε διαφορά αὐτός καί ὁ ἐν ὁ αὐτός συνδρομή ἀμφότερος γνωρίζω , ὁ κοινός καλέω αἴσθησις , κατά ὁ πᾶς ἀμέριστος πρός ἀλλήλων ἵστημι ἕνωσις . οὖον γάρ ἄλλως ἢ σύν ἕκαστος ὁ ἕκαστος γιγνώσκω ἴδιος . ὅς μέν οὖν διακρίνω , ὁ ἴδιος γνωρίζω ἕκαστος , κατά δέ ὁ ἀμέριστος ἕνωσις αὐτός , ὅτε μή μόνος πολύς ἀλλά καί εἷς πᾶς , καί ὁ ἀλλήλων γνωρίζω , κατά συμβαίνω μέν ὅς διαιρέω , κατά ἑαυτοῦ δέ ὅς εἷς . ὧδε γάρ , οἴομαι , ὁ λέξις ἀπευθυντέον · ὁ ἀλλήλων ἴδιος κατά συμβαίνω αἰσθάνομαι ὁ αἴσθησις , οἷος ὁ ὄψις ὁ γλυκύς καί ὁ γεῦσις ὁ λευκός ὁ γάρ φαίνω ὁ ἀλλήλων καί ὁ ἄλλος δηλόω ) , οὐ ὅς αὐτός φημί , τουτέστιν οὐ ὅταν ἕκαστος αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἐνεργέω , ὅτε καί ὡς διαιρέω ἐνεργέω τότε γάρ οὐδέ κατά | συμβεβηκός ) , ἀλλά ὅς εἷς τε καί ἡνωμένως , ἅμα τε περί ὁ ἴδιος ἕκαστος καί εἰς εἷς ἀμέριστος ὁ πλείων συναιρέω . τότε γάρ κατά συμβαίνω ὁ ἀλλήλων γιγνώσκω ἴδιος ἐν τ·ῷ ἐνίζω , ὁ μέν εἷς κατά ἑαυτοῦ πᾶς γιγνώσκω , αὐτός δέ ὡς διαιρέω κατά συμβεβηκός . ἑνίζω δέ , ὅταν ἅμα γίγνομαι ὁ αἴσθησις ἐπί ὁ αὐτός , οἷος χολή ὅτι πικρός καί ξανθός . δεῖ γάρ καί ὁ ὄψις ὁ ξανθός καί ὁ γεῦσις ὁ πικρός ὁ χολή ἅμα αἰσθάνομαι , ἵνα ὁ κοινός ἄμφω κατά ἑαυτοῦ γιγνώσκω ἑκάτερος ἐκεῖνος κατά συμβαίνω ὁ ὁ λοιπός γιγνώσκω . ὅτι γάρ ὁ κοινός ἄμφω κατά ἑαυτοῦ τότε γνωρίζω , δηλόω ἐπάγω · p . 425 b 2 οὖον γάρ δή ἕτερος γε ὁ εἶπον , ὅτι ἄμφω εἷς . ἄμφω ὁ ξανθός τε καί πικρός . ὅτι οὖν εἷς ὁ ἄμφω πάσχω οὐ ἄλλος οἶδα ἢ ὁ ἑκάτερος κατά ἑαυτοῦ γνωρίζω . διό καί ἀπατάω , καί ἐάν εἰμί ξανθός , χολή οἴομαι εἰμί , τότε δηλαδή , ὅτε μή ἄμφω ἅμα ἐνεργέω , ἀλλά μόνος ὁ ὄψις , διά ὁ πρότερος ἤδη γίγνομαι συνδρομή ἀμφότερος καί ἐν ὁ ὁ θ͂ας ἐνέργεια συναναφέρω ὁ λοιπός ὁ κοινός , ἐνίοτε μέν ἀληθής , ἐνίοτε δέ καί ψευδής . p . 425b4 ζητέω δέ ἄν τις , τίς ἕνεκα πλείων ἔχω αἴσθησις , ἀλλά οὖον εἷς μόνος . προσυπακουστέον ὁ κοινός · καλῶς γάρ ὁ φιλόσοφος ἐφίστημι Πλούταρχος , ὡς οὐ ἁπλόος ζητέω νῦν , διά τίς μή εἷς μόνος ἔχω αἴσθησις ἀλλά πλείων ( οὗτος γάρ ἄλλος αἰτία , ὁ διάφορος πλῆθος ὁ αἰσθητής , ὁ μεριστός ὁ γενητός σῶμα πρός ὁ διάφορος αἴσθησις ἐπιτηδειότης ) , ἀλλά διά τίς ὁ κοινός πλείων αἴσθησις ἀντιλαμβάνω , καί οὖον εἷς μόνος . δηλόω δέ καί ὁ ἀπόδοσις ὁ αἴτιος ὁ ζήτησις · p . 425b5 ἤ ὅπως κακός λανθάνω ὁ ἀκολουθέω καί κοινός . ὅτι γάρ πᾶς ὁ αἰσθητός ὡς αἰσθητός ὑπάρχω καί ὁ κίνησις καί ὁ λο·ιπαω ἕκαστος , γνωρίζω ἐκ ὁ πᾶς αὐτός ἀντιλαμβάνω ὁ αἴσθησις . ἐντεῦθεν γάρ ἅμα τε ὅτι ἕτερος ὁ κοινός ἕκαστος παρά ὁ ἕκαστος ἴδιος , καί ὅτι οὕτως ἕτερος , ὡς κοινός πᾶς ἐπακολουθέω , γνωρίζω . p . 425 b 6 Et γάρ εἰμί ὁ ὄψις μόνος ὁ μέγεθος γρωριστική , καί αὐτός λευκός , ἀντί ὁ χρῶμα νῦν λέγω ὁ λευκός , ὡς δηλόω ἐπιφέρω διά ὁ ἀκολουθέω ἀλλήλων ἅμα χρῶμα καί μέγεθος . καί διά οὗτος κακός ἄν γνωρίζω ὁ μέγεθος , ὡς οὖον καί ὁ ἄλλος συνυπάρχω αἰσθητός · μόνος γάρ ἄν δοκέω ὁ χρῶμα οὐδέ γάρ τότε ὁ λευκός , ὡς καί ἐν ὁ μέλας φαίνω , ἀλλά ὁ χρῶμα ) · ὅς αὐτός ἄν δοκέω , οὖον ὁ λόγος δηλαδή ἀλλά ὁ ὑπόκειμαι , διά ὁ ἀλλήλων ἐπακολουθέω ὁ χρῶμα τε καί ὁ μέγεθος . ἀλλά διά τίς καί νῦν λανθάνω ἄν μᾶλλον φημί , καί πρότερος “ ἤ ὅπως εἄν κακός λανθάνω ; ὡς γάρ καί νῦν λανθάνω πῃ . ἢ ὅτι καί νῦν ὁ ἀκριβής ἑτερότης ὁ κοινός πρός ὁ ἴδιος αἰσθητός ἐκ λογισμός καί οὖον ὁ αἱρέω . οὖον γάρ διακρίνω ὁ αἴσθησις , εἰμί μή ὡς γένος εἰμί ἕτερος ὁ κοινός ὁ ἴδιος , ὡς ὁ χρῶμα ἔχω πρός ὁ λευκός καί μέλας · ὅσπερ ὁ λόγος ἔλεγχος διά ὁ ὁ κατηγορία διάφορος . p . 425b12 ἐπεί δέ αἰσθάνομαι ὅτι ὁράω καί ἀκούω , ἀνάγκη ἢ ὁ ὁράω αἰσθάνομαι ὅτι ὁράω , ἢ ἕτερος . ὁ πᾶς , ὡς καί ἤδη εἴρω , ὁ τρίτος βιβλίον σκοπός πρός ὁ ἀνθρώπινος τείνω Ψυχή . διό καί ἐκ ἀρχή ὡς περί ἄνθρωπος ζητέω , εἰς ἡμέτερος ἀναφέρω ποιέω ὁ λόγος , καί “ νῦν ἔχω αἴσθησις φάσκω , καί “ ὁ ἁφή ἐγώ αἰσθητής εἰμί , καί ‘‘εἴπερ ἐκλείπω τις αἴσθησις , καί αἰσθητήριον τίς ἐγώ ἐκλείπω , καί ὅσος μέν αὐτός ἅπτω αἰσθάνομαι , ὁ ἁφή αἰσθητής εἰμί , ὅς τυγχάνω ἔχω καί διά ὁ τέλειος ἐγώ καί ὁ αἰσθητικός ζωή ἐπιδείκνυμι κινέω φαίνω καί ὁ περί ὁ μή πλείων εἰμί ἐν ὁ τέλειος ζῷον ὁ πέντε αἴσθησις λόγος , καί ὡς οὐδέ ὁ κοινός ἴδιος τίς εἰμί αἴσθησις , ἵνα ἀνενδεής κατά ὁ αἴσθησις ἀποφαίνω ὁ ἄνθρωπος . ἀλλά οὗτος μέν πολύς καί ὁ ἄλλος μέτειμι ζῷον · ὁ δέ αἰσθάνομαι ὅτι αἰσθάνομαι ἄνθρωπος ἐγώ μόνος ἰήιος εἰμί δοκέω · λογικός γάρ ζωή ἔργον ὁ πρός ἑαυτοῦ ἐπιστρεπτικός . καί δείκνυμι διά ὅδε καί μέχρι ὁ αἴσθησις ἐγώ ὁ λογικός διήκω , εἰμί γε καί αἴσθησις ὁ ἀνθρώπειος ἑαυτοῦ ἀντιληπτικός . γιγνώσκω γάρ πως ἑαυτοῦ ὁ αἰσθάνομαι , ὅτε αἰσθάνομαι ἑαυτοῦ γνωρίζω · καί διά οὗτος | ἐπιστρέφω πρός ἑαυτοῦ καί αὐτός ἑαυτοῦ εἰμί , καί ἤδη μέγας ὁ χωριστός ἀπό σῶμα ἐμφαίνω , εἰμί γε ἅπας σῶμα ἄλλος ἀλλαχοῦ κεῖμαι ἔχω ὁ ἑαυτοῦ μόριον οὐ ἄν ποτός εἰς ἑαυτοῦ συννεύω . εἰς ἀμερής γάρ συνάγω ὁ · τοιοῦτος , πᾶς δέ σῶμα μεριστός . λογικός οὖν ἐγώ ὁ αἴσθησις . καί γάρ αὐτός ὁ σῶμα λογικός διωργάνωται , καί εἰμί , ὅς φημί ὁ Ἰάμβλιχος , ὁμώνυμος ὁ ἡμέτερος αἴσθησις ὁ ἄλογος , ὁ ὅλος πρός σῶμα νεύω ὁ καί εἰς ἑαυτοῦ συνάγω , οὐ ὡς ὁ νόος μέν οὐδέ ὡς ὁ λόγος · οὖον γάρ καί ὁ οὐσία καί ὁ δύναμις γνωριστικός γίγνομαι , οὐδέ ἀπό ἑαυτοῦ ὁ ὅλος ἐγείρω , ἀλλά μόνος ὁ ἐνέργεια , καί ὅτε ἐνεργέω · ἐνεργέω δέ ὑπό ὁ αἰσθητής πως κινέω . λαμβάνω δέ ὁμολογέω ἐκ ὁ ἡμέτερος συναίσθησις ὁ αἰσθάνομαι ἐγώ ὅτι ὁράω , καί ὁμοίως ὅτι ἀκούω , καί ἐπί ὁ ἄλλος ὡσαύτως , ἀποδείκνυμι εὐθύς , ὅτι μή ἄλλος τις αἴσθησις , ἀλλά αὐτός ὁ αἴσθησις , ὅς καί αἰσθάνομαι , οἷος ὁ ὁράω ὅτι ὁράω . ὁ γάρ αὐτός ἐν τοιοῦτος συναίσθησις γίγνομαι ὁ τε ὄψις καί ὁ ὑπόκειμαι χρῶμα , τουτέστι καί ὅδε ὁ χρῶμα , ὅσπερ νῦν ὁ ὁράω ὑπόκειμαι . ὅθεν ὅτι οὐδέ ὁ λόγος εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ οὗτος γιγνώσκω δείκνυμι , οὐδέ ἄλλος τις αἴσθησις · οὔτε γάρ ὁ λόγος ὁ ἄτομος κατά ἑαυτοῦ γνωστικός , οὔτε ἄλλος αἴσθησις χρῶμα ἢ φάος , διότι ὄψις οὗτος ἴδιος αἰσθητός • ὁ δέ ὁ ὁρατικός ὅδε χρῶμα ὡς ὁράω αὐτός γνωρίζω , καί ὁ ὁράω χρῶμα γνωρίζω ἀναγκαῖος . εἷς μέν οὖν οὗτος ἀπόδειξις , ἐκ ὁ οἰκεῖος φύσις ἕκαστος αἴσθησις λαμβάνω , ὅστις πρός ὁ ἴδιος αἰσθητός τείνω καί ἐν οὗτος οὐσιόω · ἕτερος δέ ἐκ ὁ εἰς ἀδύνατος ἐπαγωγή . εἰμί γάρ ἄλλος αἴσθησις εἰμί ὁ ὁ ὄψις ὅτι ὁράω γνωρίζω , ἕπομαι εἰμί κατά ὁ εὔλογος ὁ καί ἐκεῖνος γνωρίζω ἐνεργέω , ὅτι ἐνεργέω , εἰμί καί ἕκαστος ὁ πέντε , μέγας ἐκεῖνος ὁ μή ὁ αἰσθητής μόνος ἀλλά καί αὐτός ὁ αἴσθησις ἀντιληπτικός . γνωρίζω οὖν ἢ ὑπό ἕτερος καί ὅδε , καί ἐκεῖνος ὑπό ἄλλος , ὡς ἀπειρία συμβαίνω ἀναιρέω ὁ τοιοῦτος συναίσθησις , μηδείς εἰμί ὁ πρῶτος , ἢ εἰμί τις αὐτός ἑαυτοῦ γνωριστικός αἴσθησις εἰμί δέ οὗτος , καί ὁ ὁράω καί ἕκαστος ὁ πέντε ὁ αὐτός δοτέος , εἰμί γε ὅλως αἴσθησις τις εἰμί φύω ἑαυτοῦ εἰμί ἀντιληπτικός . εἰμί γάρ καί ὡς λογικός , ἀλλά καί ὁ πρῶτος λογικός , πρός ὁ καί πλασματίας εἰμί ὁ ἄλλος αἴσθησις ὑποτίθημι λόγος παρά ὁ πέντε , διά τε ὁ προερέω , διά ὅς ὁ τέλειος ἐν οὗτος δείκνυμι , καί διότι πᾶς αἴσθησις προηγουμένως αἰσθητής τις ἀλλά οὐ αἴσθησις εἰμί . καί γάρ αἴσθησις εἰμί καί αἰσθητής τυγχάνω εἰμί , ὅς ὁ αἴσθησις , ἴδιος τε ἔξειμι τίς αἰσθητός , ὡς καί ἕκαστος ὁ πέντε . τίς οὖν ; ἆρα ὁ κοινός καλέω αἴσθησις οὗτος γέρας ἐξαίρω δοτέος ; ἢ οὐδέ ὁστισοῦν μόνος γνωρίζω ὁ κοινός , ἕκαστος δέ συνεργέω ὁ πέντε . καί ὁ ὄψις οὖν γνωρίζω καί ὁ χρῶμα , περί ὅς ὁ ὄψις , σύν αὐτός γνωρίζω ὁ ὁράω · καί οὖον μόνος εἰμί ἄρα ὁ κοινός , ἀλλά καί ἕκαστος ὁ ἑαυτοῦ γνωριστικός , εἰμί καί καθαρός ὁ κοινός , ἐπεί καί ἐμφαίνω μᾶλλον ὁ χωριστός . p . 425 b 17 ἔχω δέ ἀπορία · εἰμί γάρ ὁ ὁ ὁράω αἰσθάνομαι εἰμί ὁράω , ὁράω δέ χρῶμα ἢ ὁ ἔχω , εἰμί ὁράω τις ὁ ὁράω , καί χρῶμα ἔχω ὁ ὁράω πρῶτος . αὐτός ἑαυτοῦ ἀντιληπτικός δείκνυμι ἐν ὁ ὁ ὁράω ὅτε ὁράω συναίσθησις , ἀπορέω πρός ὁ θέσις · ἐπεί δέ ὁ ὁράω χρῶμα ἢ ὁ ἔχω χρῶμα , πῶς οὐ καί ὁ ὄψις ἢ χρῶμα εἰμί ἢ χρῶμα ἔχω , ἐάν ὁράω καί αὐτός ; ὁράω γάρ , εἴπερ ἑαυτοῦ γνωστός . ὁ δέ πρῶτος πρόσκειμαι ἐν ὁ καί χρῶμα ἔχω ὁ ὁράω πρῶτος , ἵνα , φημί , ὁ χρῴζω σῶμα δηλόω πρός ἀντιδιαστολή ὁ ἐν ὁ αἴσθησις ἄνευ ὁ ὕλη ἐγγίγνομαι εἶδος . ὁ γάρ ἐν ὁ αἴσθησις ἀναλαμβάνω εἶδος ὁ χρῶμα οὖον πρῶτος , ἀλλά ἀπό ὁ αἰσθητής · πρῶτος οὖν ὁ ἐν ὁ αἰσθητός . οἴομαι δέ ὅτι καλός ὁ πρῶτος ἀντί ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀκούω , ἐπεί καί εἰμί ὁ γευστός χρῴζω , ἀλλά οὐ ὡς χρῴζω εἰμί γευστός , ὁ δέ ὁρατός εἰμί ὁ κατά ἑαυτοῦ χρῶμα ἔχω ( καί γάρ ὁ φάος λαμβάνω ὡς χρῶμα ) · ἐπεί αὐτός λύω ὁ ἀπορία εἴρω χρώζω πως καί ὁ ὄψις . διό οὐ εὔλογος ἐν ὁ ἀπορία λαμβάνω , ὅς ἐν ὁ λύω προσίημι . p . 425 b 20 Φανερός τοίνυν , ὅτι οὐ εἷς ὁ ὁ ὁράω αἰσθάνομαι . διχόω ὁ πρός ὁ ἑαυτοῦ αἰσθάνομαι ὁ ὄψις ἀπολέγω λύω · πρῶτος μέν , ὡς οὐ ἐπεί χρῶμα ἀντιληπτικός ὁ ὄψις προηγουμένως , διά οὗτος οὐ καί ἕτερος τρόπος ἔνιοι γνωρίζω . αὐτός γοῦν ὁ μή ὁράω ὁ ὄψις κρίνω , ὅταν πειράω αὐτός μή ὑποπίπτω ὁ αἰσθητός , ὥσπερ ὅταν σκότος εἰμί , ἔνθα καί ὅτι σκότος , καί ὅτι οὐ ὁράω . εἰμί οὖν ἐνταῦθα ὁ μή ὁράω ὅτι οὐ ὁράω κρίνω ἐν ] ὁ ὁράω , μέγας ἐν ὁ ὁράω αὐτός δή οὗτος ὅτι ὁράω κρίνω . καλῶς οὖν οὐ εἷς ὁ ὁ ὁράω αἰσθάνομαι • | πρῶτος μέν ὅτι οὖον μόνος ὁ φωτίζω χρῶμα , ἀλλά καί γόνος ὁ φάος ( ὁράω γάρ ὁ πεφωτισμένος ἀήρ ) , ἔπειτα ὅτι καί ὁ σκότος ἄλλος τρόπος ἀντιλαμβάνω ὁ ὄψις , καί πρός οὗτος ὡς καί ἑαυτοῦ μή ὁράω τίς καί ὁράω , ἐνεργέω μέν δηλαδή , ὅταν ὁράω , καί ἅμα ὁ οἰκεῖος συναισθάνομαι ἐνέργεια , ἐν δέ ὁ μή ὁράω οὖον παντελῶς εἰμί ἀνενέργητος οὖον γάρ ἄν συναισθάνομαι , διότι ἐπί ἐνέργεια τις ὁ συναίσθησις ) , ἀλλά πειράω ὁράω , καί ὁ πειράω ἐνεργέω οὖον ὁ ὅρασις ἀλλά ὁ πείρω , ὡς καί ὁ συναίσθησις οὐ ὅρασις εἰμί , ἀλλά πείρω οἷος ἀποτυγχάνω , διό καί ὅτι οὐ ὁράω κρίνω . ἐπάγω δέ καί ἕτερος λύσις , ἐνδίδωμι πρός ὁ χρῶμα εἰμί γνωριστικός ὁ ὄψις . καί γάρ εἰμί καί μή ἀεί , ἀλλά ὅτε ὁ χρώζω αἰσθάνομαι , ἀναλαμβάνω ὁ ὁ αἰσθητής εἶδος καί κατά ἐκεῖνος ἵστημι , ὥσπερ καί πᾶς γνῶσις ὁ ὁ γνωστός χαρακτηρίζω εἶδος , χρωματίζω πως καί αὐτός , καί ὁράω τοίνυν τότε ὡς χρώζω πως ἑαυτοῦ . εἰμί δέ ὡς χρωματίζω , διότι οὖον πάσχω ἀλλά ἐνεργέω ὁ χρῶμα οὖον ποιητικός ὁ ὄψις ἀλλά κριτικός . διό οὐδέ ἔξωθεν ἐντίθημι αὐτός ὁ γνωστός δέχομαι ὁ αἴσθησις , ἀλλά αὐτός μέν κατά προβολή ὁ λόγος ἵστημι , ὁ οἰκέω προχειρίζω ὁ γνωστός λόγος , προχειρίζω δέ πάθος ὁ αἰσθητήριον πρότερος ὑπό ὁ αἰσθητής . διό καί ὁ δεκτικός οὖον ὁ αἴσθησις ἀλλά ὁ αἰσθητήριον κατηγορέω ὁ Ἀριστοτέλης , ἐπεί ὁ ἐγγίγνομαι αὐτός πάθος ὑπό ὁ αἰσθητής ἐγγίγνομαι . ἐπεί δέ πάσχω οὐ ὡς ὁ ἄψυχος σῶμα οὐδέ ὡς ὁ μόνος ὁ φυτικός ζῶ ζωή , ἀλλά ὡς γνωστικός ζωή ζῶ , ἐνεργητικός δέχομαι ὁ πάθος , κατά μέν ὁ ὁ ὄργανον ζωή παθητικός γίγνομαι ὁ ἐνέργεια , κατά δέ ὁ ὁ ὄργανον χράω καθαρός εἰμί καί κατά λόγος προβολή ὁ ἐνέργεια . οὗτος μέν οὖν καί ἤδη ἐπί πλέω εἴρω . νῦν δέ πῶς ὁ αἰσθητήριον ὁ αἰσθητής ἄνευ ὁ ὕλη δεκτικός γίγνομαι , ὑπομνηστέον · οὖον γάρ ὁ λευκός , ἀλλά ὁ ὁ λευκός δέχομαι ἐνέργεια . εἰμί μέν οὖν καί ὁ ἐνέργεια οἰκεῖος ὁ ὁ αἰσθητής εἶδος , περί αὐτός δέ οἰκεῖος ὁ ζωτικός ἐγείρω κρίσις κατά ὁ εἶδος ἵστημι ὁ αἰσθητής , ἄνευ ὕλη οὗτος καί οὐ ὡς ὁ ἐν ὁ αἰσθητός ὑφίστημι · ὁ μέν γάρ σύν ὁ ὕλη , ὁ δέ ἄνευ ὕλη , ἅτε ἐν ζωή κριτικός κατά ὁ γνωστικός ὑφίστημι ἐνέργεια . δεκτικός δέ ὁ αἰσθητήριον ὁ αἰσθητής εἶδος ἑκατέρωθεν αὐτός δέχομαι , ἀπό τε ὁ αἰσθητής κινέω πρῶτος ὁ αἰσθητήριον , καί ἀπό ὁ χράω αὐτός αἰσθητικός ζωή , πρῶτος αὐτός κτάομαι ὁ ὁ ἄυλος εἶδος κριτικός ἵστημι ἐνέργεια καί τελειόω καί ὁ αἰσθητήριον , ὡς καί αὐτός κατά ὁ ἐν αὐτός ζωή , κατά ὅς ὄργανον εἰμί ζωτικός , τελειόω ὑπό ὁ χράω αὐτός ζωή δύο ὁ ἄυλος ὁ αἰσθητής ἀπό ἐκεῖνος δέχομαι εἶδος , τουτέστι ὁ γνωστικός αὐτός ἐνέργεια , οὖον συμπληρόω ἔτι ἐκ ὁ ἐγγίγνομαι ὑπό ὁ αἰσθητής ἐν ὁ ὄργανον κίνησις · ὁ γάρ ὅλος οὗτος παθητικός ὁ ἐνέργεια ὁ καί ἐκ οὗτος συμπληρόω , ὁ δέ ἀπό ὁ χράω αἴσθησις ἐφήκω ἀπαθής καί ἄυλος . διό καί ἀπέρχομαι ὁ αἰσθητής ἔνειμι αἴσθησις καί φαντασία ἐν ὁ αἰσθητήριον . ὅταν γάρ ἐναργής τις γίγνομαι αἴσθησις , ἐμμένω τις καί μετά ὁ ἀπόστασις ὁ αἰσθητής καί μηκέτι κινέω ὁ αἰσθητήριον αἰσθητικός ἐν αὐτός ἐνέργεια , μιμέομαι ὁ φαντασία ὁ καί μή πάρειμι ὁ αἰσθητής ὁ τύπος αὐτός προβάλλω . διό καί συμπλέκω ὁ αἴσθησις ὁ φαντασία , ὡς ὁ ἐμμένω αἴσθησις μετά ὁ ἀναχώρησις ὁ αἰσθητής κατά ὁ πρός φαντασία γίγνομαι κοινωνία καί ὗσις φαντασιώδης . οὗτος δέ ἐπάγω πιστόω ὁ καί μέχρι ὁ αἰσθητήριον ὁ ἄυλος καί οὐ συμπληρόω ἐκ ὁ σωματικός κίνημα προίημι ἐνέργεια . εἰμί γάρ καί μηκέτι εἰμί μένω , ἐναργής ὡς οὐ εἰμί αὐτός συμπληρωτικός ὁ κίνημα · p . 425b25 ὁ δέ ὁ αἰσθητής ἐνέργεια καί ὁ αἴσθησις ὁ αὐτός μέν εἰμί καί εἷς , ὁ δέ εἰμί οὖον αὐτός αὐτός . δεκτικός τίθημι ὁ αἰσθητήριον ὁ αἰσθητής ἄνευ ὁ ὕλη , καί ὅτι μή ἀεί κατά ἐνέργεια ἵστημι ἐνδείκνυμι ( “ καί γάρ ὅταν μή φημί καί αὖθις “ καί ἀπέρχομαι ὁ αἰσθητής ” • εἰκότως ποτέ μέν δύναμις , ποτέ δέ ἐνέργεια εἰμί ὁ αἰσθητός τε καί ὁ αἰσθητικός • ἐν ὅς γάρ ὁ μή ἀεί ἐνεργέω , καί ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια παρά μέρος ἀναφαίνω ) επεξεργάζομαι εὔλογος , πότε ἑκάτερος ἐπί ἄμφω , ὁ τε αἰσθητής ὅς αἰσθητός , καί ὁ αἰσθητικός ὡσαύτως · καί πῶς ἑκάτερος αἴτιος ὁ ἐνέργεια ὁ τε αἰσθητός καί ὁ αἴσθησις · καί ὅτι κατά λόγος καί ἅμα καί οὐ ἔξω , ἀλλά ἐν ὁ αἰσθάνομαι ὁ ἄμφω ἐνέργεια καί τελειότης . καί προσήκω μέν καί ὁ ἄλλος ζῷον ὁ κεφάλαιος · κινέω δέ ἐν ὁ τρίτος διά ὁ ὁ κατά λόγος ὑπόστασις ὁ αἴσθησις ἐν ὁ λογικός ζῷον ἐμφαίνω , ὁ δέ σκοπός εἰμί ὁ τρίτος περί ὁ λογικός ζωή . εἷς δέ φημί εὐθύς ἄρχω ὁ κεφάλαιος καί ὁ αὐτός εἰμί ὁ ὑπόκειμαι ὁ τε ὁ αἰσθητής καί ὁ αἴσθησις ἐνέργεια , ὁ δέ εἰμί οὖον ὁ αὐτός . ὁ γάρ ἑκάτερος ἰδιότης διάφορος . ἐνέργεια | δέ ὁ μέν αἴσθησις , ὅταν αἰσθάνομαι , ὁ δέ αἰσθητής οὐ ὅταν χρῶμα ἢ ὅταν ψόφος εἰμί , ἀλλά ὅταν αἰσθητός , ἵνα ὡς αἰσθητός ἐνέργεια εἰμί . συντρέχω γάρ πάντως ὁ κατά ἐνέργεια αἰσθητός ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις , ἐπεί καί πρός ἀλλήλων λέγω , ὡς καί ὁ ἐνέργεια διπλάσιος ὁ ἐνέργεια ἥμισυς καί ἀπλόος εἶπον πᾶς ὁ πρός τίς , καί ἐπεί πᾶς ὁ ἐνέργεια γνῶσις κατά ὁ ὅρος ἵστημι ὁ γνωστός , ὡς τελειόω καί χαρακτηρίζω κατά αὐτός , οὐ ἀπόλλυμι ὁ οἰκέω ὁ εἰμί γνῶσις , ἀλλά μένω καί μάλιστα εἰμί τέλειος γνῶσις ὅλος διά ὅλος γίγνομαι ὁ γνωστός , ἕτερος μέν ὁ γνωστικός εἰμί ἰδίωμα παρά ὁ γνωστός , ἐφίημι δέ καί πρός αὐτός ἵημι καί ὅταν τυγχάνω κατατρέχω καί διά ὅλος ἑαυτοῦ ἐγκολπίζω πρός αὐτός , ὡς εἰμί ἄμφω ὅς , διά μέν ὁ διάφορος ὁ ίδιος - τήτη ἄμφω εἰμί καί δύο ἕτερος ὁ γνωστικός καί ἕτερος ὁ ὁ γνωστός ) , διά δέ ὁ ἕνωσις εἷς . p . 425 b 27 λέγω δέ οἷος ψόφος ὁ κατά ἐνέργεια . ἐνεργέω ψόφος οὐ ὡς ψόφος ἀπλόος λέγω , ἀλλά ὁ ὅλος οὗτος ὡς αἰσθητός ψόφος · οὗτος γάρ εἰς αὐτός εἶμι ὁ κατά ἐνέργεια ἀκοή , ἐπεί ἐνδέχομαι καί ψόφος εἰμί καί μή ἀκούω . εἰμί γάρ ἀκοή ἔχω μή ἀκούω φημί . p . 425 b 29 καί ὁ ἔχω ψόφος οὐ ἀεί ψοφέω . ἔχω ψόφος εἶπον ὁ ἤδη ἠχέω , ὡς ὁ πλήσσω χαλκός , ψοφέω δέ λέγω , ὅταν ὡς ἀκουστός ἐνεργέω . διό καί ἐπάγω · p . 425 b 29 ὁτἀν δέ ἐνεργέω ὁ δύναμαι ἀκούω καί ψοφέω ὁ δύναμαι ψοφέω , τότε ὁ κατά ἐνέργεια ἀκοή ἅμα γίγνομαι καί ὁ κατά ἐνέργεια ψόφος . ὁ μέν δύναμις ὁ ψοφέω ἀποδίδωμι καί ὁ μήπω πλήσσω χαλκός καί ὁ πλήσσω μέν οὐ ἐξακούω δέ , ψοφέω δέ αὐτός καί ἐνεργητικός φέρω ῥῆμα ἐπί ὁ ἐξακούω . διά ὅς ὁ μέν δύναμις 53v αἴσθησις καί ὁ δύναμις αἰσθητός χωρίζω καί οὐ ἅμα εἰμί δείκνυμι , ὁ δέ ἐνεργέω ὡς αἴσθησις καί αἰσθητός ἅμα . p . 426 a 1 ὅς εἶπον ἄν τις ὁ μέν εἰμί ἄκων , ὁ δέ ψόφησις · ἄκων μέν ὁ ἀκουστικός ἐνέργεια , ψόφησις δέ ὁ ἀκουστός ὁ ἀκουστός . ἵνα δέ σαφής ὁ ἑξῆς παρακολουθέω , ὑπομνηστέον , ὡς εἰμί ὁ κατά ἐνέργεια τέλειος ὁ κατά δύναμις , δῆλος ὡς καί ὁ ἐνεργέω αἴσθησις ὁ μή ἐνεργέω , καί ἔτι σαφής ὁ ἐνέργεια αἰσθητός ὁ δύναμις . ὁ γάρ ἐνέργεια ζωτικός καί κατά ζωή γνωστικός ὑφίστημι , εἰς αὐτός ἰός ὁ αἴσθησις , ζωή εἰμί γνωστικός , καί οὖον δήπου ὁ Ἄζων ὁ ζωτικός ἢ ὁ ἀτελής ὁ τέλειος αἴτιος . οὐδέ ἄρα ὁ κατά δύναμις αἰσθητός ὁ κατά ἐνέργεια . ἀλλά δῆλος ὡς καί ὁ αἰσθητός τελειόω καί εἰς ἐνέργεια καθίστημι ὑπό ὁ αἰσθητικός Ψυχή , αὐτός καί ὁ ὁ αἰσθητής προβάλλω εἶδος ἀπό ἑαυτοῦ μέν , ἀλλά πρός ὁ προβολή ἐγείρω ἐκ ὁ ἐγγίγνομαι ὁ αἰσθητήριον κίνησις ὑπό ὁ αἰσθητής , διά ὁ μήτε παντελῶς εἰμί χωριστός σῶμα ὁ αἰσθητικός ζωή , μήτε πρός ὁ αἰσθητός ἀμέσως , ἀλλά πρός ὁ ἐν ὁ αἰσθητήριον ζωτικός πάθος ἢ παθητικός ἐνέργημα ὁ οἰκέω προβάλλω λόγος , σύμμετρος πρός αὐτός συναρμόζω καί σύμμετρος ἐκ αὐτός εἰς ὁ ὁ λόγος προβολή ἐγείρω · πόρρω γάρ ὁ ἔξω κεῖμαι . p . 426a2 εἰμί δή εἰμί ὁ κίνησις καί ὁ ποίησις καί ὁ πάθος ἐν ὁ ποιέω καί ὁ ἑξῆς . ποιητικός μέν λέγω ὁ δύναμις αἰσθητός , κινέω δέ καί πάσχω καί ποιέω ὁ δύναμις αἰσθητικός · ἐν ὅς καί ὁ κατά ἐνέργεια αἰσθητός καί ὁ κατά ἐνέργεια ὑπάρχω αἴσθησις . μή γάρ ἐν ὁ ποιέω ἢ ἐν ὁ κινέω εἰμί ὁ ποίησις ἢ ὁ κίνησις , ἀλλά ἐν ὁ πάσχω καί κινέω , ὡς ἐν ὁ τρίτος ὁ φυσικός ἀκρόασις παραδίδωμι · διό ὁ κινέω μή πάντως κινέω , ὡς οὐ ἐν αὐτός ὁ ἀπό αὐτός εἰμί κίνησις . οὕτως οὖν καί ὁ ψόφος , ὡς αἰσθητός δηλαδή , καί ὁ κατά ἐνέργεια ἀκοή ἐν ὁ κατά δύναμις εἰμί αἴσθησις , ἐν ὁ τέως δηλαδή κατά δύναμις εἰμί , ἐπειδάν δέ δέχομαι , ἐνέργεια γίγνομαι . τίς οὖν ὁ ποίησις καί ὁ κίνησις , ὅς ὁ αἰσθητός ποιητικός ; οὖον δήπου ὁ κατά ἐνέργεια γνῶσις , οὐδέ ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις . ὁ γάρ ποίησις ὁ αὐτός ὁ πάσχω · οὔτε δέ πάθος ὅστε κίνησις , ἀλλά εἶδος καί ἐνέργεια καί τελειότης , οὔτε ὁ Ἄζων ὁ ζωτικός ὑποστατικός . ἀλλά ἐπεί πάσχω τίς δεῖ ὁ αἰσθητήριον σῴζω μητικός πάθος καί κινέω ὑπό ὁ αἰσθητής , ἐπί ὅς ὁ αἰσθητικός 53v ἐγείρω ψυχή εἰς προβολή ὁ οἰκέω ὁ ἐγγίγνομαι πάθος λόγος , κατά ὅς I καί ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις καί ὁ κατά ἐνέργεια αἰσθητός εἰμί , ποιητικός μέν ὁ δύναμις αἰσθητός ὁ ἐν ὁ ὄργανον σωματικός πεῖσις , παθητικός δέ ὁ κατά δύναμις αἴσθησις κατά ὁ ὄργανον καί ὁ οὗτος ἔξωθεν σωματικός κίνησις , ἐπεί ὁ ἐπί ὁ κινέω καί ὁ πείθω ἐνέργεια τε κριτικός καί ὁ ὁ γνωστός τελειότης καί ὁ ἄνευ ὕλη ὁ γνωστός ἐν ὁ ζωή εἶδος ἔνδοθεν , καί ἀπό ἑαυτοῦ ὁ ψυχή ἐνεργέω δήω πρός ὁ ἐνέργεια ὁ ὁ ὄργανον ὑπό ὁ αἰσθητής πεῖσις · ἐπεί σωματικός μέν ἔξωθεν αὐτός ὁ ἐγγίγνομαι κίνησις , αὐτός δέ ὁ αἰσθητήριον , ἅτε αἰσθητικός ζῶ , οὖον πάσχω ὡς ὁ ἄψυχος , ἀλλά ἐνεργητικός πάσχω καί οὗτος προκαλέω ὁ καθαρός ὁ αἰσθητικός Ψυχή ἐνέργεια , προσεχῶς καί προσφυῶς προσαρμόζω ὁ ζωτικός κινέω . p . 426a7 δισσός γάρ ὁ ἀκοή καί δισσός ὁ ψόφος . Ζεύς ὁ ἐπί ἑκάτερος δύναμις τε καί ἐνέργεια · ἀλλά ὁ μέν ἀκοή καί ὁ δύναμις καί ὁ ἐνέργεια ἐν ὁ αἰσθητικός , ὁ δέ ψόφος ὁ μέν κατά ἐνέργεια ἐν ὁ αἰσθητικός καί αὐτός · ὡς γάρ αἰσθητός κατά ἐνέργεια ἐν οὗτος · ὅς δέ κατά δύναμις , ἔξωθεν . p . 426a 11 ἀλλά ἐπί ἔνιοι μέν καί ὀνομάζω , οἷος ὁ καί ὁ ἄκουσις . ἄκουσις μέν ὁ κατά ἐνέργεια ἀκοή , ψόφησις δέ ὁ κατά ἐνέργεια αἰσθητός ψόφος . ἐπί δέ ὁ κατά ἐνέργεια ὁρατής καί ὁ γευστός ἐκλείπω ὁ ὄνομα , ἕτερος δέ ὁ κατά ἐνέργεια γνῶσις ὀνομάζω καί ἐπί οὗτος , ὅρασις καί γεῦσις . καλῶς δέ καί ἐναργής ἐκεῖνος συμπεραίνω ὁ ἅμα ὑφίστημι καί διαμένω εἰμί καί φθείρω ὁ κατά ἐνέργεια αἰσθητής τε καί αἰσθητικός , ἐπειδή , εἰμί καί ὁ ἰδιότης ἕτερος ὁ αἰσθητός τε καί αἰσθητικός , ἀλλά ὁ ἄμφω ἐνέργεια ὁ ὑπόκειμαι εἷς . ὑπό δέ ὁ περί Δημόκριτος καί ὁ δύναμις αἰσθητός , οἷος αὐτός ὁ χρῶμα καί ὁ ψόφος , ἀξιόω ἐν ὁ αἰσθητικός ὑφίστημι καί ἄνευ ὁ ἐνεργέω αἴσθησις μή εἰμί . οὐ ὀρθῶς οὗτος γε · ἐπί γάρ ὁ κατά ἐνέργεια ἀληθής μόνος . p . 426a27 εἰμί δέ ὁ συμφωνία φωνή τίς εἰμί . καλῶς ἐγώ δοκέω ὁ Πλούταρχος ἐφίστημι , ὡς ὁ ἐν ὁ δύο συλλαβή ἦτα οὐ εἰμί ἄρθρον , ἀλλά σύνδεσμος μέρος , ἵνα μή τρεῖς ἀλλά δύο μέρος λόγος εἰμί ὁ εἰμί δή , καί ἵνα ὁ τις φωνή ὑπόκειμαι εἰμί , κατηγορέω ὁ συμφωνία , καί ὁ λόγος ἀπό ὁ κατηγορέω ἄρχω . καί ὁ πρόκειμαι συλλογισμός ἐκ τρεῖς σύγκειμαι πρότασις οὕτως · ὁ κατά ἐνέργεια ἀκοή ὁ κατά ἐνέργεια εἰμί φωνή • ὁ κατά ἐνέργεια φωνή συμφωνία ὑπάρχω · πᾶς συμφωνία λόγος εἰμί · ὁ κατά ἐνέργεια ἄρα ἀκοή λόγος εἰμί · πρῶτος ἔκκειμαι ὁ τρεῖς ὁ μέσος , ἀπό ὁ κατηγορέω - μένω ἄρχω . ὅτι μέν οὖν ὁ κατά ἐνέργεια ἀκοή ὁ κατά ἐνέργεια φωνή εἰμί ὡς εἷς καί ὁ αὐτός , διότι ὁ ὑπόκειμαι , εἰμί δέ οὐ ὡς ὁ αὐτός ἕτερος εἰμί κατά ἰδιότης , ἐκ ὁ ἄρτι προερέω γνώριμος . καί ἀληθής ἄρα ὁ ἀξιόω πρότασις , τρόπος τις ὁ αὐτός εἰμί ὁ κατά ἐνέργεια φωνή τε καί ἀκοή . ὅτι δέ καί ὁ συμφωνία καλῶς κατηγορέω ὁ τις φωνή , τουτέστι ὁ κατά ἐνέργεια , γιγνώσκω ἄν ἐκ ὁ ἐπιτείνω ὁ ὀξύς καί βαρύς ἀπόλλυμι ὁ κατά ἐνέργεια φωνή · μή γάρ γίγνομαι ἀκουστός ἢ ὁ ἄγαν βαρύς ἢ ὁ ἄγαν ὀξύς , ὁ ἄγαν ὀξύς καί φθείρω ὁ ἀκοή , ὡς ὁ ὄψις ὁ ἄγαν λαμπρότης , ἐπί δέ ὁ λοιπός αἴσθησις καί ὁ ὅλος ὁ ζῷον φθείρω σύστασις , ἐναργής μέν ὑπό ὁ ἐπιτείνω ἁπτός καί ὁ πληκτικός χυμός , ἤδη δέ καί ὀσμή τίνω , ὁποῖος ἐν ὁ χαρώνειος . κατά | ἕκαστος οὖν ὁ κατά ἐνέργεια αἰσθητός ἐν συμφωνία τις εἰμί βούλομαι ὁ ἄκρος , ὥστε μή ἐλλείπω μήτε ὑπερβάλλω , ἔχω δέ μέσος πως · οὗτος γάρ ὁ συμφωνία , οἷος κρᾶσις τις · εἰμί ὁ ἄκρος , ὀξύς μέν καί βαρύς ἐν ἀκοή , λαμπρότης δέ καί ἀμυδρότης ἐν ὁράω , καί ἐν ἕκαστος ὁ κατά ἕκαστος πληκτικός καί ὁ οἰκεῖος στέρησις . εἰκότως ἄρα καί ὁ κατά ἐνέργεια φωνή , ὥσπερ καί πᾶς ὁ κατά ἐνέργεια αἰσθητής , ὁ συμφωνία κατηγορέω . ὁ δέ μέγας ὁ τρεῖς πρότασις λόγος εἰμί ὁ συμφωνία ἀξιόω , ὡς κατά τις λόγος ἐπιτελέω ἐκ τίνω διαφέρω εἰς εἷς τις ἀποπλήρωσις . προηγέομαι γάρ ἀνάγκη ὁριστικός τις αἴτιος , εἰμί εἷς τίς ἐκ πλείων ἀποτελέω μέλλω , εἴτε φυσικός εἴτε τεχνικός . ἐν ὅρος γάρ πάντως ὁ εἷς καί ἐν τελειότης ὁ κύριος εἷς · ἀλλά ὁ μέν σωματικός εἷς ὡς τέλειος καί ὁρίζω , οἷος ὁ ὁ χορδή συμφωνία ἢ ὁ λίθος τε καί πλίνθος καί ξύλον εἰς οἶκος κατασκευή Εὐάρμοστος σύνθεσις , κατά ὁ τεχνικός ὁρίζω λόγος , ὡς ὁ ἐκ ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ὁ σάρξ γένεσις κατά ὁ φυσικός · ὁ δέ γε αἰσθητός κατά ἐνέργεια συμφωνία , ὁ ἄνευ . ὕλη εἰμί ὁ αἰσθητής εἶδος καί εἰς ὁ ἀμερής συναιρέω , οὐδέ κατά λόγος ἔτι , ἀλλά καί ὅρος καί λόγος καί τελειότης . οὐκοῦν καί ὁ κατά ἐνέργεια ἀκοή καί πᾶς αἴσθησις , ὁ αὐτός ὁ ὑπόκειμαι εἰμί ὁ αἰσθητός , λόγος εἰμί καί ὅρος κριτικός · οὖον γάρ ἄν εἰς αὐτός ἔρχομαι ὁ ὁρίζω ὁ ὅρος οὐδέ ἔτι μᾶλλον ὁ ἀόριστος , ἀλλά λόγος λόγος καί ὅρος ὅρος . πᾶς ἄρα αἴσθησις λόγος , ἐνεργητικός μέν ὁ κατά ἐνέργεια , ὁ δέ οὗτος προβολικός ὁ οὐσιώδης λόγος ὡς ὁ ἄνευ ὕλη εἶδος καί ὡς εἰς ὁ ἀμέριστος συναιρέω καί κύριος εὐφημέω λόγος ἀλλά οὐ εἶδος · ἐπεί ψυχή τις καί ὁ αἰσθητικός οὐσία , μετά δέ ὁ εἶδος ὁ ψυχή καί ἀνελίσσω εἰμί οὐσία , πρό ὁ μεριστός μέν , οὖον παντελῶς δέ ἀμέριστος καί δύο εἰμί αἰτία . καί τις λόγος , ἀλλά οὐ ἁπλόος · ἁπλόος γάρ μᾶλλον ὁ διανοητικός , ὁ δέ αἰσθητικός τις διά ὁ ὕφεσις καί ὁ σύν ὁ σῶμα ἐνέργεια . δῆλος δέ ὡς καί εἷς εἰμί καί πολύς ἕκαστος αἴσθησις λόγος , τοσοῦτος εἰμί , ὅσος ὁ αἰσθητός αὐτός περιεκτικός εἶδος . καί διά οὗτος καί φθείρω ἕκαστος ὑπερβάλλω , εἰς ὁ αἰσθητήριον δράω καί ἀνεπιτήδειος ἐργάζομαι πρός ὁ ὁ λόγος ὑποδοχή . ὁ γάρ τοιόσδε ὁ στοιχεῖον κρᾶσις σύμμετρος ἕκαστος ζωή ἐγγίγνομαι , ὅς τε ὡς ζωτικός αὐτός ειδοποιώ ὄργανον καί ὁ ὡς ὄργανον χράω . ὁ δέ ὁ αἰσθητής ὑπερβολή φθείρω ὁ σύμμετρος ὁ ὄργανον κρᾶσις καί διά οὗτος κωλύω καί ὁ ὁ αἴσθησις διά αὐτός ἐνέργεια , ὡς λόγος τις εἰμί ὁ αἴσθησις , οὖον σχέσις καί οἷος ἁρμονία ὁ κιρνάω στοιχεῖον ( δείκνυμι γάρ ὅτι ἀδύνατος ἁρμονία εἰμί ὁ Ψυχή ) , ἀλλά οὐσία κατά λόγος οὐσιόω κριτικός ὁ αἰσθητής καί χράω οἰκεῖος ἑαυτοῦ κατεσκυασμενος ὄργανον . p . 426 b 3 Διὸ καί ἡδύς μέν , ὅταν εἰλικρινής καί ἀμιγής εἰμί ἄγω εἰς ὁ λόγος . ὅταν πρότερος ἄμικτος εἰμί ἄγω κατά τις πρός ἀλλήλων ἁρμονία εἰς ὁ ὁ εἷς λόγος οἰκειότης . εἶπον δέ καθόλου ὁ αἰσθητός συμφωνία ἐν μίξις εἰμί , καί οὐ ἐν ἀκοή ὁ ὀξύς2 ἢ ὁ βαρύς ἄμικτος οὐδέ ἐν τῆ ἁφή ὁ θερμός ἢ ὁ ψυχρός , ὁ ἄκρος δηλαδή , ἀλλά ἐν ὁ οὗτος μίξις , ἀντί δέ ὁ θερμός καί ψυχρός ὁ θερμαντός καί ψυκτός εἶπον , ὁ Ὕλας σημαίνω ὁ ἄκρως ὁ θερμός ἢ ὁ ψυχρός χαρακτηρίζω - Μένας . οὗτος δέ εἶπον ἐπιφέρω · p . 426 b 7 ὁ δέ αἴσθησις ὁ λόγος . τουτέστιν ὁ κριτικός ἀμέριστος ἐνέργεια καί οὐσία ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια σύν ὁ ὄργανον εἰμί προβολικός . p . 426 b 7 οἶς ὑπερβάλλω δέ ἢ λυπέω ἢ φθείρω ὁ αἰσθητός δηλαδή , λυπέω μέν ἐν ὁ κατά βραχύς παρέκβασις , φθείρω δέ ἐν ὁ ἐπιτείνω . p . 426 b 8 ‘Eκάστη μέν οὖν αἴσθησις ὁ ὑπόκειμαι αἰσθητής εἰμί , ὑπάρχω ἐν ὁ αἰσθητήριον ὅς αἰσθητήριον . βούλομαι μέν ἐπί ὁ κοινός καλέω ἀναβαίνω αἴσθησις , εἷς εἰμί πᾶς ὁ αἰσθητής καί οὗτος ὁ ἐξαίρω ἔχω , ὅσπερ σός - φέστερον εἶμι ἐκ παράθεσις ὁ πέντε , ἕκαστος ἴδιος θεωρέω περί ἐν τίς ὑπόκειμαι γένος καί οὖον περί πᾶς . διό καί αὐτός οὗτος προυπέμνησεν , ἵνα ὁ διάφορος πρός αὐτός ὁ κοινός εὐεπίγνωστος εἰμί , οὐ οὕτως ἔχω ὁ διάφορος , ὡς ἴδιος τις ὑπόκειμαι παρά ὁ πέντε γνωριστικός , ἀλλά ὡς κατά ὁ κοινωνία πᾶς ἵστημι καί κατά ὁ κοινός πᾶς κριτικός πέρας . διό οὐδέ δύο ὁ χρῶμα αἴσθησις , ἀλλά εἷς ὁ ὄψις · ὁ γάρ κοινός κατά ὁ ὄψις , ὡς ὁ χυμός κατά ὁ γεῦσις , ἄμφω δέ ὁμοῦ , μᾶλλον δέ πᾶς κατά ὁ εἰς εἷς πᾶς ἀποπεράτωσις . ὁ δέ ὑπάρχω ἐν ὁ αἰσθητήριον ὅς αἰσθητήριον ἕκαστος μέν ὁ πέντε ὁ | ἀχώριστος ἀποδίδωμι , ἀλλά οὖον σῶμα ἁπλόος , ὡς δέ αἰσθητήριον ὁ ἤδη καί ζῶ καί τοιοῦτος ζῶ ζωή ὡς ὁ αἴσθησις ὄργανον τρόπος ὑπηρετέω . διό καί οὕτως ἐν ὁ αἰσθητήριον ἕκαστος ὡς χράω · οὗτος γάρ ὁ κύριος αἴσθησις , ἐπεί ὅς γε ὁ αἰσθητήριον ειδοποιώ ἐν σῶμα ὑπάρχω αὐτός δή οὗτος αἰσθητήριον αὐτός ἐργάζομαι καί συμπάσχω ὁ σῶμα καί ἀπολείπω ὁ καθαρός ἐνέργεια , ὁ μέντοι χράω , ὡς ὄργανον ὁ αἰσθητήριον χράω , ἐν-ὑπάρχω αὐτός λέγω . p . 426b 10 καί κρίνω ὁ ὁ ὑπόκειμαι αἰσθητής διαφορά . ἐνέργεια δέ καθαρός ὁ κρίσις , καί αὐτός Ψυχή ἀλλά οὖον σῶμα · διό καί εἰς εἶδος ἄυλος ἀποτελευτάω ὁ αἰσθητός . καί ἔτι μᾶλλον ὁ ἐξαιρέω ὁ αἰσθητικός Ψυχή καί ὁ κατά ἑαυτοῦ ἄνευ σῶμα ἐνεργητικός παρίστημι προστίθημι ὁ κρίνω ὁ ὁ ὑπόκειμαι αἰσθητής διαφορά · φορός · ὥστε μή μόνος ὁ ὄψις ὁ λευκός καί μέλας εἰμί κριτικός , ἀλλά καί ὁ πρός ἀλλήλων αὐτός διαφορά , ὅς τις καί ἀδιαίρετος εἰμί ἐνέργεια , ὡς εἴρω , καί ἐν ἀδιαίρετος χρόνος καί ἀπαθής . πάσχω γάρ ἅμα ὁ ἐναντίος ἀδύνατος , ἐνεργέω δέ οὐδείς κωλύω . οὐκοῦν ἀχώριστος μέν εἰμί ὁ αἰσθητήριον , ὡς ὄργανον ὁ ἤδη ζῶ χράω πρός ὁ εἰς ὁ ἐνεργέω ἔγερσις , ἐγείρω δέ κατά ἑαυτοῦ ἐνεργέω ὡς ἀσώματος , εἰμί γε ἀδιαίρετος ὁ ὁ ἀντίκειμαι ἅμα κρίσις καί ὡς ἀδιαίρετος αὐτός ἐπιβάλλω ( εἶδος γάρ ἄνευ ὕλη ὁ κατά ἐνέργεια αἰσθητής ) καί ἐνεργέω ἀμέριστος · ἐν γάρ ὁ νῦν . μεριστός δέ ὁ σωματικός · διό κίνησις ὁ ὁ σῶμα ἐνέργεια . καί εἰμί μή μόνος ὁ ὄψις ἀλλά καί ὁ λοιπός τοιοῦτος , μέγας ὁ κοινός , ὡς καί ὁ πᾶς ἐναντιότης γνωρίζω ἐξῃρημένως , καί κατά ἑαυτοῦ ἔχω ὁ κριτικός ἐνέργεια , ὁ οἷος κέντρον εἰμί πᾶς , καί ὁ ἑνοειδής αὐτός συναιρετικός πέρας . p . 426b 12 ἐπεί δέ καί ὁ λευκός καί ὁ γλυκύς καί ἕκαστος ὁ αἰσθητής πρός ἕκαστος κρίνω τις καί αἰσθάνομαι , ὅτι διαφέρω , ἀνάγκη δή αἴσθησις · αἰσθητός γάρ εἰμί . Έκαστος ὁ πέντε ὑπομιμνῄσκω ἄλλος ἄλλος εἰμί ὑπόκειμαι αἰσθητής ἴδιος , ὅτι εἷς τις καί κοινός πᾶς εἰμί αἴσθησις δείκνυμι ἐκ ὁ εἰμί τίς ἐν ἐγώ ὁ παραβάλλω καί ἕκαστος κρίνω οὖον μόνος ὅτι ὅδε τίς εἰμί , ἀλλά καί ὅτι διαφέρω ὁ ἄλλος καί ὁ ὁ ἄλλος ὑπόκειμαι αἴσθησις , οἷος ὁ λευκός ὁ γλυκύς . οὐδέ γάρ ἄλλος τις ὁ Ψυχή δύναμις ὁ ὁ διάφορος ὅδε ὁ λευκός καί ὁ διάφορος ὅδε ὁ γλυκύς γνωρίζω , ἀλλά αἰσθητικός . ὁ γάρ αἰσθητής ἄτομος ὁ αἴσθησις ἀντιληπτικός , ἐπεί καί ὁ δόξα μετά αἴσθησις , ὅταν ὡς ἄτομος λέγω , ἢ διά αἴσθησις , ἐάν ἀπό οὗτος ἐπί ὁ καθόλου ἀνατρέχω , ἢ ὅταν καί ὁ ἄτομος λέγω , μετά φαντασία ἐνεργέω . p . 426 b 15 εἷς καί δῆλος ὅτι ὁ σάρξ οὐ εἰμί ὁ ἔσχατος αἰσθητήριον · ἀνάγκη γάρ εἰμί ἅπτω αὐτός κρίνω ὁ κρίνω . οὖον περί ὁ ἁπτικός αἰσθητήριον ὁ λόγος αὐτός νῦν , ὡς οὐ εἰμί ὁ πρῶτος ἁπτικός ὁ σάρξ , ἀλλά φέρω ὁ περικάρδιον πνεῦμα ἢ ὁ ὁποῖος . καί γάρ εἰμί μή αὐτόθεν ἅπτω ὁ αἰσθητής ἐκεῖνος ὡς ὁ σάρξ , ἀλλά σῶμα εἰμί οὐ εἄν κατά ὁ αὐτός μόριον ὁ διάφορος καί ἐναντίος ὁ αἰσθητής ἀναδέχομαι πάθος · οὔτε οὖν σάρξ οὔτε ἄλλος τίς . ἰδίως οὖν ἐπί ὁ σάρξ διά τίς ἀξιόω ; φαίνω τοίνυν ὁ σάρξ · μέν ἀντί πᾶς εἶπον σῶμα , ἔσχατος δέ αἰσθητήριον οὖον ὁ ὄργανον ἀλλά αὐτός καλός ὁ αἰσθητικός Ψυχή , εἰς ὅς ἀποτελευτάω ὁ αἰσθητός , ὅς τις καί ὁ κρίνω . ἐπεί οὖν ὁ δύο τις καί πλείων ὁ διάφορος γνωρίζω ὁ δύο ἢ καί πᾶς ἅμα τε γιγνώσκω καί οὐ ἄλλος καί ἄλλος μέρος , ἀλλά ἀδιαίρετος εἷς , δῆλος ὅτι σῶμα οὐ εἰμί ὁ ἔσχατος κρίνω . ὁ γάρ σῶμα ἅπτω κρίνω . τουτέστιν ἕκαστος αἰσθητός κατά διάφορος προσπίπτω μέρος , ὡς ὁ ἅπτω ὁ ὅς ἅπτω κρίνω κατά ὁ ἕκαστος μέρος προσβολή ἐκεῖνος μόνος · διό ὅμοιος ὡς εἰμί ὁ μέν ἐγώ , ὁ δέ σύ αἰσθάνομαι . p . 426 b 17 οὔτε δή χωρίζω ἐνδέχομαι κρίνω , τουτέστι διάφορος · δεῖ γάρ εἷς τις καί ὁ αὐτός ἄμφω δῆλος εἰμί , εἰμί μέλλω ὁ πρός ἀλλήλων αὐτός συναισθάνομαι ἑτερότης , διότι σχέσις τις ὁ ἑτερότης , ὁ δέ σχέσις καί εἰμί καί γνωρίζω σύν ὁ πάσχω ὁ σχέσις . οὖον γάρ ἄν ὅτι ἕτερος ὁ γλυκύς ὁ λευκός λέγω , εἰμί μή ἑκάτερος οἶδα . δῆλος γάρ ὡς ὁ λέγω , εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί , πρό ὁ λέγω καί γιγνώσκω εἴτε αἰσθητικός εἴτε νοερός . p . 426 b 23 ὅτι2 δέ οὐδέ ἐν χωρίζω χρόνος , ἐντεῦθεν . ὡς γάρ εἷς καί ὁ αὐτός ὁ ἄμφω λέγω ὁ ἀλλήλων ἕτερος , οὗτος καί ὅτε ἕτερος , καί ὁ λοιπός λέγω , εἴτε ἐν μεριστός τις χρόνος ὁ ἕτερος γνωρίζω , ἐν πᾶς αὐτός καί ἕτερος γιγνώσκω , εἰμί ὡς ἕτερος | ἀλλήλων ἐν ὅλος αὐτός οἶδα , εἴτε ἐν ὁ νῦν , ὅσπερ οὖον χρόνος μέν ἁπλόος , ὁ δέ ὅλος οὗτος ἀδιαίρετος χρόνος ὡς πέρας εἰμί ὁ χρόνος . αἰνίσσομαι δέ ἴσως ὅτι ὁ ψυχικός καθαρός καί τέλειος ἐνέργεια , κατά ὅρος ἀεί μεταβαίνω , καί ἐν χρόνος εἰμί ὁ ἐκ ὁ νῦν ὡς ἐκ μόνος ἀριθμέω , ἀλλά οὐ οἷος ὁ φυσικός χρόνος ἐν συνέχεια ἐπί πλέω δέ ἐγώ περί οὗτος ἐν ὁ εἰς ὁ φυσικός ἀκρόασις εἴρω ) • οὖον γάρ μεριστός ὁ κρίσις , ἀλλά τέλειος ἐνεργέω , ἀλλά ἐν ὁ νῦν ὅλος ἅμα . p . 426b26 οὖον κατά συμβαίνω ὁ ὅτε . ἕτερος δηλονότι ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁ κατά συμβαίνω καί ἐπί εἰμί καί ἐπί αἴτιος , ὡς ἐν ὁ φυσικός εἴρω ἀκροάομαι . καί ὁ νῦν τοίνυν ὁ μέν καί νῦν γίγνομαι ναυμαχία καί νῦν λέγω κατά ἄμφω κατά ἑαυτοῦ κατηγορέω • ἐάν δέ πρότερος γίγνομαι νῦν λέγω , κατά ἑαυτοῦ μέν ὡς λέγω ὁ νῦν κατηγορέω , ὁ δέ ναυμαχία αὐτός κατά συμβεβηκός · οὖον γάρ ὡς γίγνομαι νῦν , ἀλλά ὡς λέγω νῦν . ἀλλά ὅς γε αἴσθησις οὖον ὁ πρότερος ἢ ὁ εἰμί , ὁ δέ ἀεί πάρειμι εἰμί γνωριστικός , ὅτε λέγω ὁ ἑτερότης ὁ αἰσθητής , τουτέστιν ὅτε κρίνω , ὡς καί νῦν εἰμί κρίνω · ὡς μή κατά συμβαίνω ὁ ὁ αἰσθητής πρός ἀλλήλων ἑτερότης ὁ νῦν κατηγορέω , ἐπεί νῦν κρίνω , ἀλλά καί αὐτός κατά ἑαυτοῦ • ἐπί γάρ ὁ μνήμη ὁ κατά συμβεβηκός . p . 426b28 ὥστε ἀχώριστος καί ἐν ἀχώριστος χρόνος . εἰμί δύο τις αἰσθητής ἑτερότης κρίνω ὁ αἰσθητικός , ὁ αὐτός ἄμφω ἀντιλαμβάνω οὖον κατά διάφορος μόριον , ἀλλά εἷς καί ἀμέριστος ἄμφω . καί οὗτος ὁ ἀχώριστος καί ἐν ὁ αὐτός χρόνος , ἐν ὅς καί εἰμί ὁ ἑτερότης . εἰμί δέ ἐν ὁ νῦν , ἐπεί καί ὁ νῦν εἰμί ὁ αἴσθησις . ἀλλά διά τίς μή ἅμα μέν , ἐν μεριστός δέ χρόνος 5 ἢ πάντως μέν καί οὕτως , ὅτι ἕτερος καί ἕτερος , καί ὅτε εἰμί ὁ ἑτερότης , τότε καί γιγνώσκω . πλήν ἀμέριστος εἰμί ἐνέργεια ὁ κρίσις καί οὖον μεριστός οἷος κίνησις , οὕτως ἄν εἰμί ἀχώριστος ὡς ἀδιαίρετος , καί οὕτως ἐν ἀχώριστος χρόνος ὡς ἐν ὁ νῦν . p . 426b29 ἀλλά μήv ἀδύνατος ἅμα ὁ ἐναντίος κινέω κινέω ὁ αὐτός , ὅς ἀδιαίρετος , καί ἐν ἀδιαίρετος χρόνος . δείκνυμι ὡς εἷς ὁ κρίνω ὁ πλείων οὖον κατά ἄλλος καί ἄλλος μόριον , ἀλλά ὡς ἀδιαίρετος καί ἅμα , ὅταν ὁ πρός ἀλλήλων αὐτός διακρίνω ἑτερότης , διά οὗτος ἑπομένως ὁ δείκνυμι ὅτι μή πάθος μηδέ κίνησις εἰμί ὁ αἰσθητικός κρίσις δείκνυμι , ἀλλά ἐνέργεια καί τελειότης ἔνδοθεν ἐγείρω . πάσχω μέν γάρ ὁ ἐναντίος πάθος ἢ μεταβάλλω εἰς ὁ ἀντίκειμαι ἅμα ἀδύνατος , ὅτι ὁ μαχητικός καί ἐμποδιστικός καί ἀναιρετικός ἐναντίωσις ἐν ὁ πάθος καί ἐν ὁ μεταβολή · ἐνεργέω δέ ἅμα ἀπό ἑαυτοῦ κατά ὁ διάφορος λόγος ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἐναντίος οὐ ἀδύνατος , ὅτι οὐ εἰμί μαχητικός ὁ τοιοῦτος ἐναντίωσις , ὅταν περί διάφορος ὁ δέχομαι ὁ ἐναντίος ἐνέργεια γίγνομαι , ὡς ὁ πῦρ ἅμα σκληρύνω μέν ὁ πηλός , μαλάσσω δέ ὁ κῆρ , καί ὁ αἴσθησις ὁ αὐτός ἅμα ὁ λευκός ὁ χάρτης καί ὁ μέλας κρίνω ὁ γράμμα . διό οὗτος ὁ κρίσις ὁ αἰσθητικός οὐδέ κίνησις ὁ αὐτός ἢ πάθος ἢ ἔξωθεν εἰσδοχή · οὖον γάρ ἄν ἅμα ὁ ἐναντίος γίγνομαι , ἐπεί τρέπω ἀντικειμένως καί διατίθημι ἀδύνατος . ὑπό δέ ὁ γλύκιος καί ὁ πικρός ἀντικειμένως κινέω ὁ γλῶσσα · διό οὐ ἄν ἅμα κατά ὁ αὐτός μόριον ὑπό ὁ ἐναντίος κινέω · κατά διάφορος δέ μόριον ὑπό αὐτός οὗτος πάσχω , ὁ γευστικός αἴσθησις , διά ὁ ἀμέριστος ἑαυτοῦ οὐσία ὁ διάφορος ὁ γλῶσσα μόριον ὁ αὐτός ὅλος πάρειμι , ἐνεργέω ὁ περί ἄμφω κρίσις κατά ἑαυτοῦ . p . 427a2 ἄρα οὖν ἅμα μέν καί ἀριθμός ἀδιαίρετος καί ἀχώριστος ὁ κρίνω , ὁ εἰμί δέ χωρίζω ; ἀξιόω ὁ αὐτός μένω ἀδιαίρετος μή ἄν ποτός κινέω ὁ ἐναντίος κινέω ἢ πάσχω ὁ ἀντίκειμαι πάθος , προσίημι ὁ ἀξίωμα ἀπορέω ὅμως , μήποτε οὖον πάντῃ εἰμί ἀδιαίρετος ὁ ὑπομένω ὁ ἐναντίος . ὁ μέν γάρ ἀριθμός καί ἅμα ἵστημι ἀδιαίρετος , ὡς καί ἐν ὁ αὐτός χρόνος κατά ὅλος ἑαυτοῦ ὁ ἐναντίος δέχομαι , ὁ εἰμί δέ , τουτέστι ὁ λόγος , διαίρω - μένω καί χωρίζω , ἐπεί διάφορος ὁ δεκτικός ὁ ἐναντίος ἐν αὐτός δύναμις · ὥστε ὅς διαιρετός πείθω ὁ ἐναντίος . ἐν οὖν πάθος ὁ κίνησις καί ὁ κρίσις εἰμί , οὖον κωλύω ὁ κρίνω ἅμα ὁ ἐναντίος κρίνω , ἐπεί ὁ λόγος εἰμί διαιρετός κατά διάφορος κρίνω λόγος , τόπος μέν καί ἀριθμός ἀδιαίρετος εἰμί , ὡς εἷς καί ὁ αὐτός ὑπόκειμαι · κατά ὅλος ἑαυτοῦ ἀμφότερος καί ὁ πλείων πάσχω , ὁ μέν ἀριθμός ὁ εἷς δηλόω , ὁ δέ τόπος ὁ μηδέ κατά ὁ διάφορος μέρος , ὁ δέ εἰμί διαιρετός , τουτέστι ὁ λόγος , διότι κατά ὁ εἶδος καί ὁ λόγος ὁ ἕκαστος ὁρίζω οὐσία . p . 427a5 ἤ οὐ οἷος τε · δύναμις μέν γάρ ὁ αὐτός διαιρετός καί ἀδιαίρετος ὁ ἐναντίος , ὁ δέ εἰμί οὖον , ἀλλά ὁ ἐνεργέω διαιρετός . ἀδύνατος φημί ὁ ὁ ἀριθμός εἷς καί ὁ αὐτός , κἀν ὁ εἰμί εἰμί διαιρετός , ὁ ἐναντίος ἅμα πάσχω ἐνέργεια · μόνος γάρ δύναμις ἅμα πρός ὁ ἀντίκειμαι ὁ αὐτός φύω δυνατός , ἀλλά οὐ καί ἐνέργεια ἅμα δέχομαι , ὅσπερ ὁ εἰμί φημί . διό ὁ εἰμί ἐνέργεια αὐτός ἐξηγέομαι ὅπως νῦν χράω , ἐπάγω οὖον ὁ ἐνεργέω φημί , ἵνα ὁ πάθος καί ὁ κίνησις δηλόω . καί οὗτος σαφής καί διά ὁ παράδειγμα σημαίνω · ὁ γάρ λευκός καί μέλας παθητικός εἰμί ποιότης . καί ἔτι ἐναργής συμπεραίνω ὁ πάσχω αὐτός χράομαι . p . 427a8 οἶδα οὐδέ ὁ εἶδος πάσχω αὐτός , εἰμί τοιοῦτος ὁ αἴσθησις καί ὁ νόησις . οὖον γάρ αὐτός ὁ αἰσθητός ἀλλά ὁ εἶδος ὁ αἰσθητής ἀναδέχομαι ὁ αἴσθησις καί ὁ νόησις . ἵημι οὖν ὁ εἶδος ὁ λευκός καί μέλας ἅμα πείθω ὁ αἴσθησις ἢ ὁ νόησις , εἰμί τοιοῦτος , φημί , οἷος πάσχω καί ἔξωθεν εἰσδέχομαι , καί ὁ ἐνεργέω , ὡς αὐτός εἶπον . ἐνέργεια γάρ ἅμα πάσχω ὁ ἀντίκειμαι , ὥστε ἢ ἅμα ἐπί ἄμφω μεταβάλλω ἢ ἅμα κατά αὐτός διάκειμαι , ἀδύνατος . p . 427a9 ἀλλά ὥσπερ ὅς καλέω τις στιγμή , ὅς εἷς καί ὅς δύο , οὗτος καί διαιρετός . Ζεύς ὁ κατά ὁ στιγμή παράδειγμα ἱκανῶς ἐνδείκνυμι ὁ τε ἀπαθής καί ὁ ἐνεργητικός ὁ αἰσθητικός κρίσις , καί πρός γε ὁ ἀμέριστος καί ἐν ἀμερής ὁ νῦν . ὁ γάρ ἀμέριστος καί ὁ ἐνέργεια ἀμέριστος , ἐν μερισμός δέ πᾶς κίνησις καί πάθος ἅπας · ἐν τροπή γάρ . διό ὁ συναμφότεροι καί ὁ πάθος καί ὁ λοιπός μεταβολή · μόνος δέ ὁ κύκλος φορά εἰμί καί μή ὁ ἔνυλος , ἀλλά καί ὅδε ὁ εἰδοποιέω • διό μεριστός , σῶμα γάρ · ὁ δέ ἀμέριστος ἅπας κατά ἑαυτοῦ ἀμέριστος ἔχω καί ὁ ἐνέργεια , ἵνα , ὡς εἰμί , καί ἐνεργέω . ὁ στιγμή δέ ἀμέριστος ὁ καί θέσις ἔχω , γραμμή εἰμί πέρας καί ὁ τε περαίνω συμπεριλαμβανόμενος γραμμή , ὁ πηχυαίος φέρω ἢ ὁποσῃοῦν , καί κατά ἑαυτοῦ ἴδιος τίς εἰσάγω ὁ πέρας εἰμί καί ἀρχή , ποτέ μέν ἄλλος εἰμί πέρας ἄλλος δέ ἀρχή , πολλάκις δέ δύο ἢ καί πλείων εἰμί ἀρχή τε καί πέρας , ὡς ὁ ὁ κύκλος κέντρον πᾶς ὁ πρός ὁ περιφέρεια ἐκ αὐτός γράφω . στιγμή τοίνυν ὁ αἰσθητικός ἀπεικάζω ψυχή ὡς ἀσώματος μέν καί ἀμέριστος οὐσία , χράω δέ μεριστός εἰμί ὁ αἰσθητήριον καί σύν ἐκεῖνος πάσχω τε καί κινέω ὑπό ὁ αἰσθητής ἐνεργέω , διάφορος , ὁ ὑπόκειμαι σῶμα μόριον ὁ διάφορος προσπίπτω πάθος , καί αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἐν ὁ ἐνέργεια ὁ κριτικός , οὐ εἰμί πάντῃ σῶμα χωριστής , ἐπεί καί εἰς οὗτος διά ὁ ὁ ὄργανον πεῖσις τελευτάω , οὖον πάθος εἰμί οὐδέ κίνησις οὐδέ ὁ ἔξωθεν εἰσδοχή , ἀλλά ἐνέργεια ἀμέριστος ἔνδοθεν πρόειμι , οὖον ποιητικός ἀλλά γνωριστικός ὁ αἰσθητής κατά ὁ προλαμβάνω αὐτός ἐν ἑαυτοῦ λόγος , ποτέ μέν κατά εἷς τις ποτέ δέ κτάομαι πλείων , ὅτε καί ὁ πρός ἀλλήλων αὐτός γνωρίζω ἑτερότης . δῆλος γάρ ὡς ὁ λόγος ὁ αἰσθητής ἐν αὐτός , εἰμί γε ἀπό ἑαυτοῦ ἐνεργέω κατά ὁ ἄνευ ὕλη ὁ αἰσθητής ἵστημι εἶδος . ἐπεί οὖν πάσχω μέν καί κινέω ἀντικειμένως καί εἰσδέχομαι ὁ ἐναντίος ἅμα ἐντελέχεια ἀμήχανος , ἐνεργέω δέ δυνατός , ὁ ὁ ὑπόκειμαι πρᾶγμα πῃ εἷς καί δύο ποιέω καί ἀδιαίρετος καί διαιρετός πρός μέν ὁ ἅμα πάσχω ὁ ἐναντίος καί ἐνεργέω οὐδείς συντελής , πρός δέ ὁ ἐνεργέω . καί γάρ ὁ στιγμή ὅταν ὁ μέν εἰμί γραμμή ἀρχή ὁ δέ πέρας , εἷς τε καί ἀδιαίρετος ὡς ὁ αὐτός ἄμφω ἐνεργέω , καί αὖος δύο καί διαιρετός κατά ὁ διάφορος ὁ ἀρχή καί ὁ πέρας λόγος . οὗτος δέ καί ὁ αἰσθητικός ψυχή ὁ ὁ δύο αἰσθητός ἅμα γνωρίζω εἷς μέν καί ἀδιαίρετος , ἐπεί καί εἷς ὁ κρίνω ἄμφω καί ἅμα · ὅς δέ διαιρετός ὑπάρχω , δίς ὁ αὐτός χράω σημεῖον ἅμα , ὁ κατά λόγος ἐνεργέω διάφορος ἐν ὁ νῦν καί ἅμα , διότι οὐ ἀδύνατος καί ὁ ἀντίκειμαι ἅμα ἐνεργέω . p . 427 a 13 εἷς μέν οὖν δύο χράω ὁ πέρας , δύο κρίνω , καί χωρίζω εἰμί ὡς χωρίζω . χράω μέν ὁ κρίνω , ὁ δέ πέρας αὐτός ὁ αἰσθητικός ψυχή . καίτοι ὁ κρίνω ὁ ψυχή , ἀλλά ἐνεργέω ἤδη , πέρας δέ καί ὅρος καί ἀμέριστος φύσις κατά ὁ οὐσία . ὁ δέ αὐτός καί δύο χράω κατά δύο ἵστημι ὁ αἰσθητής εἶδος , ὅταν δύο ἅμα κρίνω , ὁ χωρίζω ὁ λόγος καί ὁ ἰδιότης ἀλλήλων , ὡς χωρίζω οὗτος ὁ ὁ διάφορος πρᾶγμα γίγνομαι κρίσις . p . 427a14 ἦς δέ εἷς , εἷς καί ἅμα . ἦς εἷς ὁ κρίνω ὁ ὑπόκειμαι καί εἷς εἰμί οὐσία ὁ αἰσθητικός ψυχή ὁ κρίνω , εἷς τε χράω πέρας αὐτός τῆ αἰσθητικός Ψυχή καί ἅμα ὡς ἐν ἀδιαίρετος ἐνεργέω ὁ νῦν . ἐφαρμόζω μέν οὖν καί ἕκαστος ὁ πέντε αἴσθησις ὁ εἴρω · καί γάρ ἕκαστος πλείων ἅμα ἀντιληπτικός καί ἐναντίος · μέγας δέ ὁ κοινός ὡς καί πολύς πλείων ὁ καί πᾶς ὑπόκειμαι γνωριστικός καί ἀρχοειδής καί μᾶλλον ὁ αἰσθητήριον ὑπερέχω • οὖον γάρ ἐν συναγωγή ὁ πλείων ἐνταῦθα ὁ κοινός , ἀλλά ἐν προυπάρχω μᾶλλον συναίρεσις . ἀρχή δέ ὁ αἰσθητικός ψυχή καί ὡς εἶδος καί μέγας ὡς ὁ χράω . p . 427a17 ἐπεί δέ δύο διαφορά ὁρίζω μάλιστα ὁ Ψυχή , κινέω τε ὁ κατά τόπος καί ὁ νοέω καί ὁ κρίνω καί αἰσθάνομαι . ἐπί ἕτερος μετά ὁ αἴσθησις ὁ Ψυχή κριτικός δύναμις μεταβαίνω καί εὔτακτος ἐπί ὁ προσεχής ὁ αἴσθησις ὁ φαντασία , πρῶτος μέν διορίζω ὡς γνωστικός καί αὐτός ὁ Ψυχή εἰμί δύναμις καί οὐ ὀρεκτικός , ὅς τις ἐν ὁ κατά τόπος αὐτός κινητικός συναναφαίνω · ἔπειτα δέ ὅτι μή ὁ αὐτός ὁ αἴσθησις , εἰμί γε οὗτος μέν ἀεί πρός ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια πάρειμι δήω ὁ αἰσθητής καί κινέω ὁ αἰσθητήριον , ὁ δέ φαντασία καί μή πάρειμι ἐνίοτε ἀπό ἑαυτοῦ ἐγείρω προβάλλω ὁ γνωστός , κοινωνέω πως οὗτος Τῖς λογικός ζωή · ὅς νοερός τίθημι ἰδίωμα , ὁ ἀπό ἑαυτοῦ ὁ γνωστικός ζωή εἰς ὁ ἐνέργεια ἔγερσις . διό καί ὁ φαντασία νόος καλέω , οὐκέτι ὁ νάω καί ὁ αἴσθησις κατά οὗτος κοινωνέω , ἀλλά μόνος κατά ὁ κρίνω . διό καί ὁ κατά τόπος κινητικός ὡς καί ὀρεκτικός ὁ κριτικός ἀντιτίθημι , ἐν οὗτος ὁ αἰσθάνομαι καί ὁ νοέω συλλαμβάνω , ἀντί πᾶς ὁ ἀπό ἑαυτοῦ ἐγείρω γνῶσις παραλαμβάνω ὁ νοέω . ἐν δέ ὁ λέγω πρός ὁ ἐπεί σύνδεσμος διά μακρός ἀποδίδωμι , “ ὅτι οὖον αὐτός εἰμί ὁ αἰσθάνομαι καί ὁ φρονέω φανερός εἰμί γράφω , διά ὁ διά μακρός ἀπόδοσις ὁ οὖν προστίθημι σύνδεσμος . p . 427a19 δοκέω δέ καί ὁ νοέω καί ὁ φρονέω ὥσπερ αἰσθάνομαι τίς εἰμί . ὁ μέν νοέω , ὡς εἴρω , ἀντί πᾶς παραλαμβάνω αὐτός ὁ ἀπό ἑαυτοῦ προβάλλω ὁ ἐνέργεια γνωστικός ζωή , ὁ δέ φρόνησις ἀντί ὁ λογικός παραλαμβάνω γνῶσις , ὁ διάφορος ὁ γνωστικός ἐνέργεια καί αὐτός δηλόω , εἰμί καί ἔνιοι οὖον ὁ νόησις μόνος ἀλλά καί ὁ φρόνησις εἰς ὁ πρός ὁ αἴσθησις καθέλκω ταὐτότης , πρός μόνος ὁ κριτικός καί γνωριστικός , ὡς καί αὐτός ἐπιφέρω , ἀποβλέπω , ἐπεί οὗτος κοινός ὁ γνωστικός ζωή . ὁ μέν οὖν ἔνιοι ἢ φυσικός ἢ σοφιστικός ἀνήρ οὕτως οἴομαι οὐ ἀπιστητέον · καί γάρ ὁ παρά ὁ Πλάτων Θεαίτητος εἰς αὐτός ἄγω ὁ αἴσθησις ὁ ἐπιστήμη . οὖον μήv Ἐμπεδοκλῆς ἢ Ὅμηρος ἐπί οὗτος θετέος ὁ δόξα , ἄν ὁ Ἀριστοτέλης ὁ παχυμερῶς λέγω ἐφιστάνω ἐλέγχω ὁ καί ἄλλως ἀκούω δύναμαι . ἀκούω μέν γάρ ἄν τις αἰσθητός εἰμί ὁ πάρειμι · οὖον μήv ἢ ὑπό Ἐμπεδοκλῆς οὕτως εἴρω , ἢ ὁ ἀληθής ὧδε ἔχω . ὁ γάρ μῆτις οὖον ὁ αἰσθητός ἀλλά ὁ νοητός αὐτός πάρειμι ἀεί εἰς ὁ ἑαυτοῦ ἐπιδίδωμι τελειότης , καί ὁ φρονέω ἐν ὁ ὄνειρος ἀλλοῖος παρίστημι οὖον διά ὁ ἀπό ὁ αἰσθητής , ὡς ἄν τις εἶπον , ἐγκατάλειμμα οὖον γάρ φρονέω ὁ τοιόσδε ) , ἀλλά ὅτε κατά τις ὁ λόγος ἀπολύω ὁ πρός ὁ σῶμα κατάστασις ἀγαθός τις ἐν ὁ ὕπνος ὁ ἐν ὁ ἐγείρω γνῶσις ὁ ἀγαθός ἢ ὁ ἀληθής γίγνομαι . ὁ δέ Ὅμηρος αὐτός μέν , μεταβάλλω δέ ὑπό ὁ αἰσθητής λέγω οὐ ἁπλόος ὁ νόος , ἀλλά ὁ ὁ χθόνιος ζῶ καί ἀκιδνός , ὡς αὐτός φημί , ἄνθρωπος . p . 427 a 27 καί αἰσθάνομαι τε καί φρονέω ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος , ὥσπερ καί ἐν ὁ κατά ἀρχή λόγος διορίζω . ’Ev ὅς καί ἐγώ διά-ὁρίζω , ὅπῃ τε ὁ παλαιός ὁ λόγος ἀληθής ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος γιγνώσκω ἄξιος , καί ὅπως ἀκούω ὀρθῶς Ἀριστοτέλης ἐπιλαμβάνω . p . 427a29 καίτοι ἐσθίω ἅμα καί περί ὁ ἀπατάω αὐτός λέγω . οὖον δοκέω ἐγώ ὡς ἔλεγχος ὁ ἀπό ὁ ἀπάτη λόγος ἐπιφέρω ὁ ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος γιγνώσκω φάσκω , ἀλλά ἐκεῖνος μέν ὡς μή διορίζω περί ὁ ἀπάτη ἐφιστάνω , αὐτός δέ ὁ ἀκόλουθος · ὁ ὑπόθεσις ἐπιφέρω . ἢ γάρ οὖον διορίζω περί ἀπάτη ὡς μηδέ εἰμί κατά ὁ ὁ φαίνω ἀληθής οἴομαι , ἢ τίθημι καί ψευδής γίγνομαι δόξα , ἐν ὁ ὁ ἀνόμοιος αὐτός εἴρω θιγγάνω , ὁ ἐναντίος ὁ ἐνανιίοις ἀπονέμω . . 427b5 δοκέω δέ καί ὁ ἀπάτη καί ὁ ἐπιστήμη ὁ ἐναντίος ὁ ἀυτή εἰμί . οὗτος ὁ ὑπομνηματιστής ὡς ἄτοπος ἐπιφέρω φημί ὁ ὑπόθεσις . οὖον γάρ μόνος ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος γιγνώσκω φημί ἐν ὁ ἐπιστημονικός θεωρία , ἀλλά καί ὁ ἐναντίος · ὁμοίως δέ καί ἀγνοέω ἑκάτερος ἐν ὁ ἀπάτη , ἐπεί εἷς ὁ γιγνώσκω ἄμφω ἢ ἀγνοέω . ἀλλά εἷς μέν ὁ ὑπόκειμαι , ὁ δέ εἰμί , ὡς αὐτός εἴωθα λέγω , ἕτερος , κατά διάφορος λόγος ἑκάτερος ὁ ἀντίκειμαι θιγγάνω · ὁ ὅμοιος μέν ὁ ὁμοιόω ἐπί ἄμφω ἐν ὁ ἐπιστημονικός θεωρία , ἀνομοίως δέ ἐπί ἑκάτερος ἐν ὁ ἀπάτη : | εἷς μέν οὖν ἐφίστημι χρή , ὡς οὖον ὁ πρός αἴσθησις ἀντίκειμαι λέγω νῦν ἀπάτη , ἀλλά ὁ πρός φρόνησις · ἀεί μέν γάρ ἀληθής , ὡς εἴρω , ὁ ὁ ἴδιος αἰσθητής , ἐν δέ ὁ ἀπατάω πλείων , φημί , χρόνος διατελέω ὁ ψυχή · ἕτερος δέ , ὅτι ὁ οἰκειότης οὐ ἐν ὁ Ψυχή ἀλλά ἐν ὁ ζῷον εἴρω , ὡς ἐν ὁ μετά σῶμα ζωή ὁ πλείων χρόνος ἐν ἄγνοια γίγνομαι εἷς Ψυχή , ἐπεί ὁ λογικός ζωή , ἐν ὅς καί ὁ φρονέω , ὁ ἀληθεύω οἰκεῖος · οὐκοῦν καί ὁ λογικός ζῷον . πῶς οὖν ὁ ἐναντίος αὐτός λέγω οἰκεῖος ; διότι , ὡς αὐτός ἐπάγω , ὁ πλείων χρόνος ἐν οὗτος διατελέω ὁ ψυχή . οὗτος δέ , ἐπεί γενητός καί φθαρτός εἰμί ὁ ἵζω πολύς μέν διαμένω χρόνος ἄδεκτος ὁ ἔμφρων ὁ Ψυχή ἐνέργεια , πολύς δέ ὁ συμπίπτω αὐτός κωλύω πάθος · ἔτι δέ ὁ πρός ὁ βίος χρεία περισπάω ὁ ψυχή καί ὁ περί ὁ ἀλήθεια σχολή ἀπείργω . ὁ δέ μέγας , αὐτός ὁ πρός ὁ σῶμα ὁ Ψυχή σφοδρός ῥοπή καί ὁ γένεσις περίπτυξις ἀφίστημι ὁ εἰς ἑαυτοῦ στροφή , ἐν ὅς ὁ φρονέω καί ὁ κατά λόγος ἀλήθεια . p . 427b6 ὅτι2 μέν οὖν οὖον αὐτός εἰμί ὁ αἰσθάνομαι καί ὁ φρονέω φανερός · ὁ φρόνησις εἴτε κοινός καί ἐπί πᾶς λέγω ὁ κατά λόγος θεωρία , εἴτε ἰδίως ἐπί ὁ ὁ πράκτης πάντως ἐπί ὁ ὀρθός καί ἀληθής καί ὁ μετά αἴτιος λέγω γίγνομαι . διό καί ὀλίγος ὁ ζῷον αὐτός μέτειμι · οὐδέ γάρ ἄνθρωπος πᾶς , ἀλλά καί οὗτος ὀλίγος . ὁ γε μήv αἰσθάνομαι οὖον μόνος ἄνθρωπος , ἀλλά καί ζῷον ἅπας . οὗτος δέ ὁ ὀρθός κατά λόγος θεωρία ὁ αἴσθησις διακρίνω χωρίζω καί ὁ ὁποῖος κατά λόγος θεωρία ὁ αἴσθησις ἐπάγω · p . 427 b 8 ἀλλά οὐδέ ὁ νοέω , ἐν ὅς εἰμί ὁ ὀρθῶς καί ὁ μή ὀρθῶς · νοέω νῦν ὁ ἀπλόος κατά λόγος ἐνεργέω προσαγορεύω , ὁ καί ὁ ὀρθῶς καί ὁ μή ὀρθῶς περιεκτικός , ὡς σαφῶς αὐτός ἐξηγέομαι . ὁ δή τοιοῦτος νοέω χωρίζω ὁ αἴσθησις οὐ ὡς ἀλήθεια ἀμέτοχος ἀεί γάρ ἢ ὡς ἐπί ὁ πολύς ὁ ὁ ἴδιος αἰσθητής ἀληθής ) , ἀλλά ὡς πρῶτος μέν αὐτός ἐν ὁ διά σῶμα ἐνέργεια περιγράφω , ἐκεῖνος πολύς ὁ βάθος ἔχω καί χωριστός καί ἐν ὁ ἀεί ἀληθεύω γνῶσις , ἐπιστήμη τε καί φρόνησις , καί ἐν ὁ ποτός , ὡς δόξα ἀληθής · ἀλλά ὡς καί ὁ ἀεί ἀληθεύω ἐπί ὁ ἴδιος αἰσθητής διά ἀποστένωσις ἔχω ὁ ὀλίγος ἀντιλαμβάνω , καί οὐ ὡς ὁ δόξα ψεύδω ποτός διά ὁ καί ἐφάπτω πῃ ὁ πρᾶγμα ὁ πολύς καί ἄλλος θεωρία ἐνίοτε καί ὁ μή προσήκω αὐτός κατηγορέω · ἀλλά καί ὡς ἔσχατος εἰμί γνωστικός ζωή , ὡς δηλόω καί ὁ ἄτιμος ὑπάρχω ζῷον , ἐκεῖνος μόνος ὑπάρχω ὁ λογικός . p . 427 b 13 διανοέομαι δέ ἐνδέχομαι καί ψευδής . ὁ διεξοδικός ὁ λόγος ἐνέργεια διάνοια καλός , ἀληθεύω μέν πάντως , ὅταν ὁ αἴτιος ἔχω διεξοδεύω , ἄνευ δέ ὁ αἴτιος ψεθδομένην ἐνίοτε . διάνοια μέν οὖν εἰμί ὁ διεξοδικός ὁ λόγος ἐνέργεια . ἐπεί δέ κατά ὅρος ὁ διέξοδος καί οὐ οἷος ὁ φυσικός μετάβασις κατά συνέχεια , ὅς τε κατά ἕκαστος ὅρος συγκατάθεσις ὁ Ψυχή καί ὁ ἐπί πᾶς ὡς ὅρος ὑπόληψις εἰμί ὁ ὡς ἀληθής αὐτός ὁμολογέω · ὡς οὖον αὐτός μέν εἰμί διάνοια τε καί ὑπόληψις , συναναφαίνω δέ · ἀεί γάρ ἐν διέξοδος ὁ λογικός ἐνέργεια καί ἐν ὁ συγκατάθεσις ὁ φαίνω ἀληθής . οὔτε δέ διάνοια οὔτε ὑπόληψις ὁ αἴσθησις · οὗτος μέν ὡς οὐ εἰμί λογικός , εἰμί γε καί ὁ ἄλλος ὑπάρχω ζῷον , οὗτος δέ ὡς οὔτε διεξοδεύω ( οὖον γάρ ἐκ ἄλλος ἄλλος συνάγω ) οὔτε ἀληθεύω οὕτως , ὡς ἑαυτοῦ ὅτι ἀληθεύω ἀντιλαμβάνω . ὁ ἴδιος μέν γάρ αἰσθητός ἀληθής γιγνώσκω , ὅτι λευκός φέρω , ὁ ὅρασις , ὁ δέ ὅτι ἀληθής γιγνώσκω ἀναίσθητος . οὖον γάρ αὐτός ὁ ὁ πρᾶγμα γνῶσις καί ὁ ὁ ὅτι ἀληθής ὁ γνῶσις ἀντίληψις , οἷος ὁ ὑπόληψις φαίνω μετά ὁ ὁ πρᾶγμα σύνεσις , εἰμί ἀληθής ὁ σύνεσις κρίνω , καί τότε συντίθημι καί περιπτύσσω ὁ γιγνώσκω . ὁ δέ αἴσθησις μόνος γιγνώσκω ὁ προσπίπτω , ἐν ψευδής προσπίπτω , ὡς ἐπί ὁ εἰκών , διακρίνω οὐ ἰσχύω · ἄν ἐπί ὁ ἴδιος οὖν ἀληθής ἀεί , ἀλλά οὐ ὅτι ἀληθής εἶμι . ὁ δέ διάνοια ἄν ἀληθής κἀν ψευδής προσβάλλω ὁ γνωστός , οὐ ἀρκέω ὁ προσβολή οὐδέ συγκατατίθημι , εἰμί μή καί ὅτι ἀληθής ὁ σύνεσις ἐπικρίνω ὁ ὀρθῶς ἢ οὖον , ποτέ καί περί ὁ ἐπίκρισις ἁμαρτάνω . καί εἰμί ποτός οὖν ψεύδω ὁ διάνοια , οὖον διά οὗτος χείρων ὁ ἀεί ἐπί ὁ ἴδιος αἰσθητής ἀληθής . ὁ γάρ ψεύδω ποτός ἐκεῖνος διά ὁ ἅμα πολύς ὁράω , καί ὁ ἀληθεύω ἢ ψεύδω οὖον κατά μόνος ὁ πρῶτος προσβολή καί σύνεσις ὁ πρᾶγμα , ἀλλά κατά ὁ ὁ σύνεσις ἐπίκρισις . p . 427 b 14 Φαντασία γάρ ἕτερος καί αἴσθησις καί διανοίας.| ὁ γάρ σύνδεσμος , αἰτιολογικός εἰμί , νῦν εἴρω διά ὁ μόνος εἴρω ὁ λογικός ὁ διάνοια ὑπάρχω , ὡς εἰμί ἐπάγω · οὖον γάρ δή ὁ αὐτός ὁ διάνοια ὁ φαντασία , ἐπεί καί ἐν ἄλογος ζῷον ὁ φαντασία , ὥσπερ οὐδέ ὁ αἴσθησις ὁ αὐτός . προστίθημι γάρ καί οὗτος , ἐπεί καί περί φαντασία αὐτός ὁ πρόκειμαι εἰμί λόγος . περί ὅς εἶπον , ὡς καί αἴσθησις καί διάνοια εἰμί ἕτερος , διά ὅς ἐπιφέρω , ἅμα μέν ὁ αἴτιος λέγω ὁ δοκέω ὁ μέν ἀδιάφορος εἰμί πρός αἴσθησις , ὁ δέ πρός διάνοια ἤτοι ὑπόληψις διά γάρ ὁ συνυπάρχω ὁτὲ μέν διάνοια ὁτὲ δέ ὑπόληψις καλέω ὁ λογικός ἐνέργεια ) , ἅμα δέ καί διά αὐτός οὗτος διακρίνω ἀξιόω ὁ φαντασία ἑκάτερος , αἴσθησις τε καί διάνοια . ἐπεί γάρ οὐ ἄνευ αἴσθησις , προυπαρχω δέ πάντως , ἐπιγίγνομαι ὁ φαντασία ; διότι ἐν διάστασις μέν τις καί μερισμός καί διαίρεσις καί σχῆμα ὁ φανταστικός τρόπος , αἰσθητός δέ οὗτος , ὁ δέ αἰσθητός κατά αἴσθησις ἐγώ [ εἰμί ] γνωστός ὁ μή εἰς νόος ἀνατρέχω καί ἱκανός ἐκ αἴτιος καί ὁ ἔσχατος ὁ αἰτιατός γιγνώσκω , εἰκότως ἔνιοι μέν ἀπατάω οὖον διακρίνω ὁ ἐπιγίγνομαι ὁ ὅς οὐ ἄνευ , ὁ δέ διακρίνω καί οὗτος ὁ φαντασία ἀπό ὁ αἴσθησις γνωρίζω . ὁμοίως δέ καί ἀπό ὁ ὑπόληψις · ὁ γάρ ἔξω ὅλος ῥέπω Ψυχή καί πάντῃ μέν ὁ κατά ἑαυτοῦ ἀφίστημι ἐνέργεια , πρός δέ μόνος τάσσω ὁ αἰσθητής , συνεργέω καί ὁ γένεσις πρός ὁ ἀποστροφή ὁ κατά λόγος ζωή , δήω καί ὁ διάνοια πρῶτος μέν αἴσθησις , ἔπειτα δέ πείρω τε καί μνήμη , ἵνα ὁ καθόλου τέως ὁ κατά ὁ αὐτός εἶδος ὁρίζω γνωρίζω δύναμαι καί ἐντεῦθεν καί εἰς ὁ ὁριστικός αὐτός ἀνατρέχω εἶδος καί ὅλως εἰς ὁ αἴτιος , ὅς διανοητικός καί νοερός ὁ γνῶσις · ὡς ἐνταῦθα ὁ μή διακρίνω ὁ μνημονικός ὁ συναγωγός ὁ καθόλου σύγχυσις ἄμφω ἕπω , καί ὁ αὐτός οὗτος ἐφιστάνω τεκμήριον ὁ ἑτερότης γίγνομαι ἱκανός , ὅτι ὁ μέν ὡς τέλος , ὁ δέ ὡς ὅς οὐ ἄνευ . p . 427 b 16 16 ὅτι2 δέ οὐ εἰμί ὁ αὐτός νόησις καί ὑπόληψις φανερός · ὑπόληψις μέν ὁ λογικός , ὡς εἴρω , γνῶσις , νόησις δέ νῦν ὁ φαντασία καλός , ὅς καί πάθος προσαγορεύω , καί ἐν ὁ μνημονικός τίθημι βούλομαι δύναμις . πῶς οὖν , κἀν ἄνευ οὗτος μή γίγνομαι ὑπόληψις , διακρίνω αὐτός ἀπό ὁ ὑπόληψις ; ὅτι οὗτος ὁ πάθος ἐπί ἐγώ εἰμί , ὅταν βούλομαι • οὐ ὅτι πᾶς φαντασία ἐπί ἐγώ καί γάρ ἀεκούσιος ἐγγίγνομαι ) , ἀλλά ὅτι καί ἐπί ἐγώ ἔνιοι εἰς ὁ προχειρίζω , οὖον μέντοι καί εἰς ὁ ἀναστέλλω ὁμοίως . πάθος μέν οὖν ὁ φανταστικός ἐνέργεια διά ὁ μεριστός καί τυπωτικός αὐτός καί ἀχώριστος σῶμα , ἐπί ἐγώ δέ εἰμί , διότι οὐ ὁ πρᾶγμα πάντως ἑπομένως ἀναπλάσσω ὁ τύπος , οὐδέ προβάλλω ὁ φαντασία ὁ ἀλήθεια φροντίζω πάντως . ὥσπερ γάρ ὁ αἴσθησις οὐ εἰμί ὡς ἀληθής ἀντιληπτικός , ἀλλά μόνος ὁ αἰσθητής , οὐδέ ὁ φαντασία , ἀλλά μόνος ὁ τύπος τοσοῦτος προσλαμβάνω παρά ὁ αἴσθησις , ὁ μή ἀεί πάρειμι δήω ὁ αἰσθητής , ὅς ὅμοιος ὁ τύπος , ἀλλά καί ἀπό ἑαυτοῦ οὗτος προβάλλω , καί οὐδέ πάντως ἀκολουθέω ὁ ἐκ ἀρχή ὁράω , ἀλλά καί προστίθημι καί ἀφαιρέω καί μεταμορφόω καί παντοῖος ποικίλλω . p . 427 b 18 πρό ὄμμα γάρ εἰμί ποιέω , τουτέστι προχειρίζω ὁ τύπος καί κατά αὐτός ἐνεργέω , ὥσπερ , φημί , ὁ ἐν ὁ μνημονικός τίθημι , τουτέστι ἀναμιμνήσκω , ἵνα ἀντί ὁ ἀνάμνησις ὁ μνήμη λέγω · οὗτος γάρ ὁ Ἀλέξανδρος · ἢ μᾶλλον , ὥσπερ , ὅτε μιμνήσκω ἐθέλω , πολλάκις ἐνεργέω κατά ὁ τύπος · ὁ δέ καί εἰδωλοποιέω δηλόω ὁ μή πάντως ὁ πρᾶγμα ὅμοιος ποιέω ὁ ὁ τύπος προβολή . p . 427 b 20 δοξάζω δέ οὐ ἐπί ἐγώ · ἀνάγκη γάρ ἢ ψεύδω ἢ ἀληθεύω . ἐπί πλέω μέν ὁ δόξα ὁ ὑπόληψις , λαμβάνω δέ ἀντί πᾶς ὑπόληψις ὁ δόξα . πᾶς γάρ κοινός ὁ ἢ ἀληθεύω ὁ ψεύδω , ἐπεί ἐν συγκατάθεσις πᾶς ὑπόληψις . ὁ δέ συγκατάθεσις οὖον κατά μόνος ὁ ὁ προσπίπτω σύνεσις , ἀλλά καί κατά ὁ ὁ ἀληθής ἢ ψεῦδος διάκρισις . ἐν δέ ὁ πρός ὁ πρᾶγμα συμφωνία καί διαφωνία ὁ ἀληθής καί ὁ ψεῦδος · ὁ πρᾶγμα δέ οὐ ἐπί ἐγώ . p . 427b21 ἔτι δέ ὅταν μέν δοξάζω δεινός τίς ἢ φοβερός , εὐθύς εὐθύς συμπάσχω , ὁμοίως δέ καί ἐάν εἰμί θαρραλέος . ὁ ἐν ὁ ὑπολαμβάνω συγκατάθεσις ὁ Ψυχή καί ἐκ ὁ ἕπομαι αὐτός πιστόω πάθος · φοβέω γάρ καί θαρσέω κατά ὁ οἴησις , ἐπεί ἐν πίστις ὁ οἴησις . p . 427 b 23 κατά δέ ὁ φαντασία ὡσαύτως ἔχω , ὥσπερ εἄν εἰμί θεάομαι ἐν γράφω ὁ δεινός ἢ θαρραλέος . Ἀφομοιωματικός γάρ ὁ φαντασία , καί ὡς ὁ ἐν ὁ γράφω ἕτερος εἰμί ἀπείκασμα , οὕτως ἔχω καί ὁ ἐν ὁ φαντασία · διό οὐ ὡς ἀληθής συντίθημι ὁ ψυχή , ἵνα καί θαρσέω ἢ φοβέω . ἥδομαι γε μήv ἢ λυπέω οὐ ὡς ἐν αὐτός γίγνομαι ὁ πρᾶγμα , ὡς δέ ἐν ὁ ἐκεῖνος μνήμη p . 427b24 εἰμί δέ καί αὐτός ὁ ὑπόληψις διαφορά , ἐπιστήμη καί δόξα καί φρόνησις καί ὁ ἐναντίος οὗτος . ἐπεί ὁ μέν ὑπόληψις προτίθημι διακρίνω ὁ φαντασία , ὁ δέ δόξα ἀντί πᾶς παραλαμβάνω ἐν μέσος ὁ ὑπόληψις ( κοινός γάρ πᾶς ὑπάρχω καί οὖον μόνος δόξα ὅς τε πίστις καί ὁ μή ἐπί ἐγώ ἀλλά ἐπί ὁ πρᾶγμα εἰμί ὁ περί οὗτος ἀλήθεια καί ὁ ἐπί ὁ ὡς ἀληθής ὑπολαμβάνω ἐγείρω πάθος , θάρσος τε καί φόβος ) , διαιρέω ὁ ὁ ὑπόληψις εἶδος , ἵνα ὅτι κοινός ἐπί πᾶς ὁ εἴρω ἐκ ὁ εἶδος ἔπειμι γνωρίζω . ὁ μέν οὖν φρόνησις πρακτικός εἰμί μετά αἴτιος γνῶσις , θεωρητικός δέ ὁ ἐπιστήμη , ἐπαμφοτερίζω δέ ὁ ἀληθής δόξα , ὁ αἴτιος ἑκατέρωθι ἀμοιρέω . δεῖ γάρ νῦν ὁ ἀληθής ἀκούω δόξα , ἐπεί συντάσσω τε ἐπιστήμη καί φρόνησις , καί ἵνα ἐν ὁ ἐναντίος ὡς ὁ ἀνεπιστημοσύνη καί ὁ ἀφροσύνη ἔχω , οὗτος καί ὁ ψευδοδοξία . p . 427b26 περι ὅς ὁ διαφορά ἕτερος ἵστημι λόγος . ’Ev γάρ ὁ ἠθικός ὅς νῦν εἶπον ὁ ὑπόληψις διαφορά διακρίνω σαφής . p . 427b27 περι δέ ὁ νοέω , ἐπεί ἕτερος ὁ αἰσθάνομαι . ἐπί αὐτός ὁ Ψυχή καί ὁ νοέω καί ὁ αἰσθάνομαι ἀκούω . οὖον γάρ ὁ ἀγαθός ἢ κατά ψυχή νοέω φαντασία εἰμί ἢ ὑπόληψις , ἀλλά δεῖ ἀκούω ὁ λέγω ὡς οὕτως εἴρω περί δέ ὁ νοέω ὁ Ψυχή . p . 428 a 1 εἰμί δή εἰμί ὁ φαντασία , κατά ὅς λέγω φάντασμα ἐγώ γίγνομαι . ὡς ὁ αἴσθησις ὁ αἰσθητός καί ὁ ἐπιστήμη ὁ ἐπιστητός , οὗτος καί ὁ φαντασία ὁ φάντασμα σύστοιχος εἰμί γνωστός · καί ὡς ὁ αἴσθησις ἕκαστος ἀπό ὁ οἰκέω διά-ὠρίζω αἰσθητής , οὗτος καί νῦν ὑπογράφω ὁ φαντασία , κατά ὅς ὁ φάντασμα ἐγώ γίγνομαι , διακρίνω αὐτός ἀπό ὁ κατά μεταφορά ἐκ οὗτος λέγω , ὅτε ἐπί ὁ φαίνω ὁ φαντασία χράω καί ἐπί αἴσθησις καί ἐπί δόξα . p . 428 a 3 Μία τίς εἰμί οὗτος δύναμις ἢ ἕξις , κατά ὅς κρίνω καί ἀληθεύω ὁ ψεύδω . διάφορος εἰμί ὁ Ψυχή δύναμις , οἷος θρεπτικός , κινητικός κατά τόπος , γνωστικός , ὀρεκτικός , ὁ φαντασία γνωστικός τίς εἰμί δύναμις , κριτικός εἰμί , τουτέστιν ἀντιληπτικός καί γνωστικός ὁ φάντασμα . ἀληθεύω γάρ ἢ ψεύδω , ὅμοιος μέν ὁ φάντασμα ἀναζωγραφέω ὁ πρᾶγμα , ὅσπερ ὁ φάντασμα , ἀληθεύω , ἀνόμοιος δέ ψεύδω , εἴτε ἀεκούσιος οὗτος πάσχω διά λήθη φέρω , εἴτε καί κατά ἴδιος ὁρμή προστίθημι τίς ἢ ἀφαιρέω ἢ ὁπωσοῦν ποικίλλω . διά ὅς πιστόω ὁ κριτικός εἰμί δύναμις ὁ φαντασία · ὁ γάρ γνωστικός ὁ ἀληθεύω ἴδιος πᾶς , ἐπί τις δέ καί ὁ ψεύδω . δύναμις δέ ἢ ἕξις , δύναμις μέν ὁ οὐσιώδης προσαγορεύω χαρακτήρ , κατά ὅς πᾶς ἄνθρωπος λογικός φημί , ἕξις δέ ὁ προβάλλω διάθεσις . καί ὁ φαντασία δέ οὐσιώδης τε εἰμί δύναμις καί προβάλλω διάθεσις , κατά ὅς ὡρισμένως ἢ ἀόριστος ὁ φάντασμα τυπόω , καί ἢ ἄλη θώς ἢ ψευδής , καί ἐμμέθοδος ἢ ἄτακτος . ἐπί ὅς καταριθμέω ὁ γνωστικός δύναμις , αἴσθησις δόξα , ἐπιστήμη νόος , ὅς διαφέρω δείκνυμι ὁ φαντασία προτίθημι · αἴσθησις μέν ὁ διά ὄργανον δέχομαι πρότερος ὁ ἀπό ὁ αἰσθητής ἐνέργεια ἐγείρω γνῶσις , αὐτός μέν ὁ αἰσθητής ὑπάρχω , συναρμόζω δέ προσεχῶς ὁ ἐν ὁ αἰσθητήριον ἐγγίγνομαι ὁ αἰσθητής εἶδος , δόξα δέ ὁ περί ὁ ἐνδέχομαι καί ἄλλως ἔχω ὑπόληψις καί περί ὁ ἀναγκαῖος ἄνευ ὁ αἴτιος πίστις , ἐπιστήμη δέ ὁ μετά αἴτιος καί ὁ ἀεί ὡσαύτως ἔχω λογικός ἀνέλιξις , νόος δέ ὁ ἀθρόος καί ἀμέριστος ὁ ὁράω θεωρία · p . 428a5 ὅτι2 μέν οὖν οὐ εἰμί αἴσθησις ὁ φαντασία , δῆλος ἐκ ὅδε · Πρῶτος διορίζω λόγος ὁ φαντασία ὁ αἴσθησις τοιόσδε · ὁ αἴσθησις ὅς τε ἐνέργεια λέγω ὁ αἰσθητικός , ὡς ὁ ὅρασις , καί ὁ δύναμις , ὅτε μή ἐνεργέω , ὡς ὁ ὄψις . p . 428a7 φαίνω δέ τίς καί μηδέτερος ὑπάρχω οὗτος . οὖον ὁ ζῷον μήτε ὁ ἐνέργεια μήτε ὁ δύναμις ὑπάρχω αἴσθησις · οὗτος γάρ ἀδύνατος · ἀλλά ὁ φαντασία μηδέτερος ἐνυπάρχω . φαίνω γάρ τίς , τουτέστι φάντασμα γίγνομαι , ὡς ὁ ἐν ὕπνος ὀνειρατικός φάντασμα , οὔτε ὁ ὡς ἐνέργεια αἴσθησις | ὁ αὐτός οὗτος εἰμί οὖον γάρ ἐνεργέω ἐν ὁ ὕπνος ὁ αἴσθησις ) οὔτε ὁ δύναμις μέν , μή ἐνεργέω δέ , ἐπεί κατά ἐνέργεια πάρειμι ὁ φάντασμα • ὡς ὁ μέν φαντασία ἐνεργέω , οὐ δέ ὁ αἴσθησις , διό οὐ ὁ αὐτός . p . 428a8 εἶτα αἴσθησις μέν ἀεί πάρειμι , φαντασία δέ οὖον . εὐθύς γάρ τίκτω ὁ ζῷον ὁ αἰσθητικός δύναμαι πάρειμι ἐνέργεια , οὖον μήv ὁ φανταστικός · προσγίγνομαι γάρ δεῖ ὁ αἴσθησις , καί πλεονάκις ἴσως . ὕστερος οὖν καί οὐ ἀεί διά οὗτος , εἰμί γε μετά ὁ αἴσθησις καί ὑπό ὁ αἴσθησις κινέω . δύο οὖν οὗτος εἰμί χωρίζω αὐτός λόγος . καί τρίτος ὅδε · p . 428a9 εἰμί δέ ὁ ἐνέργεια ὁ αὐτός , πᾶς ἄν ἐνδέχομαι ὁ θηρίον φαντασία ὑπάρχω . ὁ τρίτος οὗτος λόγος ἀπό ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις τε καί φαντασία , καί ὁ δύναμις τε καί οὐσία αὐτός διορίζω , τρεῖς ἐφεξῆς ἀπό ὁ ἐνέργεια χράω ἐπιχείρημα . εἷς μέν ὁ μή ἐπί πᾶς ὁ ζῷον καί τύπος ἕκαστος αἰσθητής ἐγγίγνομαι , ὥσπερ κύων ὁμολογουμένως , καί ἵππος δέ γνωρίζω ὁ ἱπποκόμος καί πολύς καί ἄλλος , μύρμηξ δέ καί μέλισσα καί ἐναργής σκώληξ οὐ ἕκαστος ὁρίζω , ἀλλά κοινός τροφή , ἢ εἰμί καί ὁ ἐν ὅδε ὁ ἄλσος , ὡς ἐπί μέλισσα , ἀλλά οὐ καί ὁ ἀπό ὁ ἄτομος ὅδε ὁ ἄνθος . οὗτος γάρ ἀκούω μή ἐν πᾶς ὑπάρχω ὁ φαντασία , ἀλλά οὐ ὡς μηδέ ὅλως ὑπάρχω . ἐν πᾶς γάρ , ἄν μή ὁρίζω · ὁ δέ αἴσθησις ὁ ἄτομος ἀεί κατά ἐνέργεια . ὥστε οὐ ἄν ὁ φανταστικός ἐνέργεια ὁ αὐτός εἰμί ὁ αἰσθητικός . δύο δέ ἀπό ὁ ἀλήθεια καί ὁ ψεῦδος , εἰμί γε ὁ μέν αἰσθητικός ἐνέργεια ὡς ἐπί πλεῖστος ἀληθής , ἐάν μή ὁ διάστημα ἤ τίς ἔξωθεν παρεμποδίζω , ὁ δέ φανταστικός ὁ πλεῖστος ψευδής . συμβαίνω δέ ὁ μέν ὁ ἀληθεύω διά ὁ ἀποστενόω , ὁ δέ ὁ ψεῦδος διά ὁ καί κατά ὁρμή ἀορισταίνω ἐγείρω · τρίτος δέ ὁ ἀπό ὁ ἐναργής καί ἀμυδρός ὁ ὁ αἰσθητής νώση τρόπος . ἀκριβής μέν γάρ ὁ φανταστής ὁ αἰσθητής , οἷος εὐθύς , ἐπίπεδος , σχῆμα , ἀλλά ὁ περί αὐτός ὁ αἰσθητός ἐνέργεια ὁ μέν αἴσθησις ἐναργής , ὁ δέ φαντασία πόρρωθεν καί ἀμυδρός . διό καί ὁ αἰσθάνομαι κατά μεταφορά κατηγορέω ὁ φαίνω καί ὁ φαντάζω ὁ μή ἐναργής , ὅτε συμβαίνω μή πάντως ἀληθεύω , ἐνίοτε δέ καί ψεύδω ὁ αἴσθησις . ὁ δέ ὅραμα καί μύω φαίνω εἶπον ὡς ἐν ὁ ὕπνος · ὅραμα γάρ ὁ φάντασμα φημί ὁ ὁρατής . p . 428 a 16 ἀλλά μήv οὐδέ ὁ ἀεί ἀληθεύω οὐδείς εἰμί . οὔτε γάρ ἐπιστήμη οὔτε φρόνησις οὔτε ἔτι μᾶλλον νόος εἰμί ὁ φαντασία . ὁ γάρ ἀεί ἀληθεύω νάω τε καί ὁ κατά λόγος πάρειμι γνῶσις , ὅσος ὁ αἴτιος ἔχω · πᾶς δέ αἰτία οὐσία , καί ὅς γε κύριος αἰτία καί πρῶτος οὐσία · πόρρω δέ αἴτιος καί πᾶς οὐσία ὁ φαντασία . p . 428 a 18 λείπω ἄρα ὁράω εἰμί δόξα . ὁ πρός ὁ δόξα ὁ φαντασία διαφορά ὁ αὐτός ἐγώ δοκέω ὁ τροειρω ὁ νῦν λέγω . ἐκεῖ τε γάρ ὁ δοξάζω οὐ ἐπί ἐγώ λέγω εἰμί , διά ὁ ἐκ ἀνάγκη ψεύδω ἢ ἀληθεύω , καί ἐν οὗτος δόξα πίστις ἕπω πάντως . πίστις δέ εἰμί ὁ ὡς ἀληθής ὁ γιγνώσκω συγκατάθεσις , διό καί ἄλογος οὐ ὑπάρχω · ὁ γάρ ὡς ἀληθής ὁ πρᾶγμα κρίσις μετά ὁ σύνεσις λογικός . οἶδα μέν γάρ καί ὁ νόος ὅτι ἀλη τίθημι , ἀλλά ἀμέριστος καί ἑνοειδής ἄμφω · ὁ δέ λογικός γνῶσις καί εἰμί ἀληθής ὁ σύνεσις κρίνω οὗτος συγκατατίθημι , λόγος πάντως ἐπερείδω ἢ ἀναγκαῖος ἢ πιθανός , ἢ ὁ λέγω ὡς ἀξιόπιστος πρόσωπον , καί οὗτος κατά τις κρίνω λόγος . οἷος καί ἐπί ὁ αἰσθητής δισσός ἐγγίγνομαι γνῶσις , ὁ μέν ὅτι ἄνθρωπος ὁ ὁράω , ὁ δέ ὅτι ἀληθής ὁ γνῶσις , ἐκεῖνος μέν αἰσθητικός , οὗτος δέ λογικός . διαφαίνω δέ ὁ δισσός ἐν ὁ πόρρωθεν ὁράω · οὖον γάρ συντίθημι ὅτι ἄνθρωπος , εἰμί μή ὅτι κινέω καί δίπους καί ὄρθιος λογίζομαι · ἐπί δέ ὁ ἐγγύς λανθάνω , διά ὁ εὐθύς ἐπακολουθέω ὁ ὁ ὁράω γνῶσις ὁ ὁ ὅτι καί ἀληθής γιγνώσκω . οὖον γάρ αὐτός ὁ περί ὅστις σύνεσις καί ὁ περί ὁ ὅτι καί ἀληθής ὁ σύνεσις , ὅς ἕπω ὁ συγκατάθεσις , παραδοχή εἰμί ὁ ἀληθής . φιλαλήθης γάρ ὁ ψυχή , οὐδέποτε κατά ὁ ψεῦδος ἀνέχω διατίθημι , ἀλλά κατά ὁ φαίνω ἀληθής πάντως καί εὐθύς . διακρίνω μέν οὖν ἐπί πᾶς ὑπόληψις ὁ δισσός ὁ γνῶσις , ἀλλά ὁ μέν ἐπιστημονικός ὁ εἰμί γνῶσις ἀκριβής εἰμί εὐθύς καί ὁ ὅτι ἀληθής ὁ γνῶσις συνακολουθέω , ὡς καί ὁ ἐγγύς γίγνομαι ὅρασις , ἐπί ὁ δοξαστικός δέ γνῶσις κατά ὁ δοκέω καί ἐπίπλοον καί οἷος πόρρωθεν , διά ὁ μή εἰς βάθος χωρέω μηδέ ὁ πρῶτος ἔχω αἰτία , διαφαίνω ὁ διάφορος . καί ὀρθῶς δέ φημί ἕπω ὁ δόξα ὁ πίστις , ἐπεί συστατικός ὁ δόξα εἰμί ἐπί πλέω αὐτός εἰμί , ὡς ὁ ζῷον ὁ ἄνθρωπος · καί γάρ ἐπιστήμη τε καί νάω ὑπάρχω καί φρόνησις καί αὐτός ὁ δόξα . ἐν ἄμφω γάρ ὁ εἰμί ὁ δόξα , ἐν τε τῆ επιπολαιοειμι τέρας ὁ πρᾶγμα σύνεσις καί ἐν ὁ ὡς ἀληθής συγκατάθεσις . ὁ δέ πίστις πᾶς λογικός τε καί νοερός ἕπω γνῶσις οὐδείς ὑπάρχω ὁ θηρίον , ἐπεί οὐδέ ὡς ἀληθής ἀντιληπτικός ὁ ἄλογος γνῶσις , ἀλλά μόνος ὁ πρᾶγμα , ὅσπερ καί εἰμί γνωστικός , ἀληθής μέν ὑπάρχω , οὐ αὐτός δέ οὗτος κρίνω ὅτι ἀληθής . ἐπιστρεπτικός γάρ εἰς ἑαυτοῦ γνῶσις ὁ ὅτι αὐτός οὗτος γιγνώσκω ὅλως ἢ ὅτι ἀληθής ἢ ψευδής ἀντιλαμβάνω · αὐτός γάρ ἑαυτοῦ γιγνώσκω . πρός δέ μόνος ὁ ἔξω πᾶς ὁ ἄλογος τείνω ζωή , ἐπεί καί ὀρέγω μόνος ὁ ἐκτός καί γιγνώσκω μόνος οὗτος · καί οὔτε ὁ ὄρεξις αὐτός ὡς ἀγαθός γίγνομαι ὁ ἐκτός , ἀλλά ὡς ἡδύς μόνος , οὔτε ὁ γνῶσις ὡς ἀληθής , ἀλλά ὡς αἰσθητής μόνος . ἐν μέν γάρ ὁ ὡς ἀγαθός ἢ ὡς ἀληθής συναίσθησις συναναφέρω ἀνάγκη καί ὁ ὠφελέω ἢ ὁ ἀληθεύω ἑαυτοῦ · οὔτε δέ ἐν ὁ ὁ ἔξω γνωστός κρίσις ὁ γιγνώσκω πάντως , οὔτε ἐν ὁ ὁ ἀστός συναίσθησις ὁ ἥδομαι . ὁ - νηντίος γάρ καί ὁ ἡμέτερος ψυχή ὁ σφοδρός περί ὁ ἐκτός ἡδονή ὡς καί ὁ σύντονος αὐτός αἴσθησις ἐξίστημι ἑαυτοῦ . p . 428a22 ἔτι πᾶς μέν δόξα ἀκολουθέω πίστις , πίστις δέ ὁ πείθω , πειθώ δέ λόγος · ὁ δέ θηρίον ἔνιοι φαντασία μέν ὑπάρχω , λόγος δέ οὖον . ἀπό μέν ὁ αὐτός ὁρμάω ἔννοια καί ὁ νῦν ἐπιχείρημα • οὖον μήv ἀπαραλλάκτως εἰμί αὐτός ὁ προερέω . ἐκεῖνος μέν γάρ ἐκ ὁ τέλος , οὗτος δέ ἀπό ὁ ἐπί ὁ τέλος πορεία ὁρμάω , διότι τέλος μέν ὁ πίστις , ὁδός δέ ἐπί οὗτος ὁ πείθω . καί ὁ μέν ἰσχύς ἐκεῖνος ἐκ ὁ ὁράω ὁ πίστις , συγκατάθεσις εἰμί ὡς ἐπί ἀληθής , οὗτος δέ ἐκ ὁ περί πειθώ ἔννοια , ὅς προηγέομαι δεῖ ὁ πίστις ὡς τέλος ἐπιγίγνομαι ὁ πειθώ . εἰμί γάρ ὁ πειθώ ὁ διά λόγος ἐγγίγνομαι συγκατάθεσις , ὡς ὁ πίστις ὁ ἤδη εἰμί συγκατάθεσις . καί γάρ ἐν ὁ πειθώ ἐξέτασις τις ἐγγίγνομαι ὁ ὁ πρᾶγμα σύνεσις καί ὡς ἀληθής γίγνομαι ἀποδοχή . ἔνιοι δέ θηρίον ὑπάρχω λέγω φαντασία , ὁ ὁρίζω καί ὅδε τις καλός φαντασία . p . 428a24 φανερός τοίνυν , ὅτι οὔτε δόξα μετά αἴσθησις , οὔτε διά αἴσθησις οὔτε συμπλοκή δόξα καί αἴσθησις φαντασία ἄν εἰμί . ὁ Πλάτων ἐν τε ὁ σοφιστής καί ἐν ὁ Φίληβος ὁ φαντασία ἐν μίξις δόξα τε καί αἴσθησις τίθημι , ἐνίστημι μέν πρός ὁ θέσις διά οὗτος δοκέω . ὁ δέ ἀληθής ὅπως χρή ὁ μίξις ἀκούω , ἐνδείκνυμι διά ὁ ὁ παράκειμαι ὑπόνοια ἀναίρεσις . οὔτε γάρ οὕτως ὡς προηγούμενος μέν ὁ αἴσθησις , ἕπομαι δέ ὁ δόξα , καί ἐν ὁ τοιοῦτος ἄμφω ἐνέργεια ὁ φαντασία ὁ εἰμί ἔχω ( ὅστις ὑπόνοια δηλόω διά ὁ οὔτε διά αἴσθησις ) , οὔτε ὡς ἅμα ἀμφότερος γίγνομαι , οὔτε ὡς συντρέχω μέν , ἑκάτερος δέ ἀπολάω ὁ ἴδιος ἀποδίδωμι ἐνέργεια πρός ὁ λοιπός ἄμικτος ὅσπερ νοητέον λέγω αὐτός οὔτε δόξα μετά αἴσθησις φάσκω ) , ἢ ὡς καί συντρέχω καί συμπλέκω ἀλλήλων οὖον διακρίνω ἔτι , ἀλλά εἷς κοινός ὁ ἐκ ἄμφω γίγνομαι ἐνέργεια οὖον κατά σύγκρισις ἐν παραφθορά τις ἑκάτερος , ὡς ἐπί ὁ οἰνόμελι οὖον γάρ ἐπί ὁ ἀσώματος οὗτος οἷος τε ὑποτίθημι ) , ἀλλά σώζω μέν εἰλικρινής , ὅσος δέ ὅλος ἑκάτερος διά ὅλος διαβαίνω ὁ λοιπός . οὖον δή ὁ ὁπωσοῦν αἴσθησις καί δόξα τοιόσδε μίξις φαντασία εἰμί . διά τε οὗτος φημί , ὁ εἴρω λέγω , ὅσος καί ὁ αἴσθησις καί ὁ δόξα ἑκάτερος ἴδιος διακρίνω ὁ φαντασία · οἷος εἰμί ἐν ὁ φάντασμα ὁ ὀνειρατικός μήτε ὁ κατά δύναμις μήτε ὁ κατά ἐνέργεια ὑπάρχω αἴσθησις , καί εἰμί πάρειμι μέν ὁ αἴσθησις , ὁ δέ φαντασία καί ἄπειμι γίγνομαι ὁ αἰσθητής , καί εἰμί ὁ μέν δόξα οὐ ἐπί ἐγώ καί μετά ὁ ὡς πρός ἀληθής συγκατάθεσις καί διά πειθώ καί λόγος ἐγγίγνομαι , ὁ δέ φαντασία καί ἐπί ἐγώ καί ἄνευ πίστις καί λόγος , οὐ εἄν οὐδέ ἐν ὁ ἄμφω ἐκεῖνος ἐνέργεια ἢ ὁμοῦ συντρέχω ἢ ὁ μέν ἡγέομαι ὁ δέ ἕπομαι ὁ φαντασία εἰμί . διά τε οὗτος καί διά ὅς νῦν ἐπιφέρω ἐπιχείρημα . τίς οὖν αὐτός λέγω μῖξις ὁ Πλάτων ; ὁ ἐν ὁ μέσος , ἁπλόος καί αὐτός εἰμί , διά ὁ πρός | ἄμφω ὁ ἄκρος κοινωνία λέγω ἐκ ὁ ἄκρος σύνθεσις τε καί μῖξις . οὗτος γάρ καί Ἀριστοτέλης ἐκ λευκός καί μέλας ὁ μεταξύ εἰμί λέγω χρῶμα καί ὁ Τίμαιος ὁ ψυχή ἐκ ὁ ἀμέριστος καί ὁ περί ὁ σῶμα μερίζω οὐσία διά μόνος ὁ πρός ὁ ἄκρος ὁ μέσος κατά ὁ ἁπλότης κοινωνία . μέσος γάρ καί ὁ φαντασία αἴσθησις τε καί δόξα . p . 428a27 καί δῆλος ὅτι οὐ ἄλλος τις εἰμί ὁ δόξα , ἀλλά ἐκεῖνος , ὅσπερ εἰμί , ὁ ἐγώ καί ὁ αἴσθησις . ἐναργής ὁ ἀξιόω μή ἐκ ὁ περί ἄλλος μέν αἴσθησις περί ἕτερος δέ δόξα ὁ ἐκ ἄμφω συντίθημι φαντασία , ἀλλά ἐκ ὁ περί ὁ αὐτός · καί οὖον κατά συμβαίνω ἐκ ὁ περί ὁ αὐτός , οἷος περί Σωκράτης οὖον ὁ μέν ὅτι λευκός , ὁ δέ ὅτι ἀγαθός ( κατά συμβαίνω γάρ οὗτος περί ὁ αὐτός , ἐπεί ἄμφω καί ὁ λευκός καί ὁ ἀγαθός ὁ Σωκράτης ὑπόκειμαι ) , ἀλλά ἵνα κατά ἑαυτοῦ περί ὁ αὐτός εἰμί ἀμφότερος , ὅτι καί λευκός καί ἀγαθός Σωκράτης , εἰμί μέλλω καί εἷς ἐκ ἄμφω φαντασία γίγνομαι . p . 428 b 2 φαίνω δέ καί ψευδής , περί ὅς ἅμα ὑπόληψις ἀληθής ἔχω . ἐναργής οἴομαι καί οὗτος ὡς οὖον μόνος δεῖ ἀμφότερος κατά ἑαυτοῦ περί ὁ αὐτός εἰμί , ἀλλά καί μή διαστασιάζω πρός ἀλλήλων . στάσις δέ ἐν ὁ γνῶσις ὁ κατά ὁ ἀληθής καί ὁ ψεῦδος . ὅταν οὖν ὡς ἐπί ὁ ἥλιος ὁ μέν αἴσθησις εἰμί ψευδής , ὁ δέ δόξα ἀληθής , συμβαίνω ὁ ἐκ ἄμφω κατά συμπλοκή συνίστημι φαντασία ὁ αὐτός ἅμα τε ἀληθής καί ψευδής γίγνομαι , εἰμί μή ἄρα μεταπίπτω τις καί γίγνομαι ψευδής τίθημι καί ὁ δόξα · ὅτι γάρ ὁ αἴσθησις οὖον μετατίθημι εἰς ὁ ἀληθής ὁ περί ὁ ἥλιος , φανερός . ἀλλά οὐδέ ὁ δόξα ἐπί ὁ ψεῦδος , μήτε ἐγώ μεταδοξάζω μήτε ὁ ἥλιος ἄλλως νῦν ἢ πρότερος ἔχω . διχῶς γάρ οὕτως , ὡς καί ἐν κατηγορία λέγω , συμβαίνω ὁ πρότερος ἀληθής ὑπολαμβάνω περί τις ψευδής ὕστερος δοξάζω , ἢ αὐτός μεταπείθω ἢ ἐπιλανθάνομαι , ἢ ὁ πρᾶγμα ἀδήλως αὐτός μεταπίπτω . οὐκοῦν εἷς εἰμί ὁ φαντασία καί περί πρᾶγμα εἷς εἰμί καί ψευδής διά ὁ αἴσθησις οὗτος γάρ δηλόω ὁ φαίνω καί ψευδής ) καί ἀληθής διά ὁ ὑπόληψις . οὐκοῦν καί ἐπί ὁ φαίνω μέν ὁ ἥλιος ποδιαῖος ἐπί ὁ φαντάζω ὁ φαίνω ἀκούω διά ὁ αἴσθησις , ὁ αὐτός φάντασμα καί ἀληθής γίγνομαι διά ὁ περί ὁ ἥλιος ὡς μείζων εἰμί ὁ γῆ πίστις . p . 428 b 10 ἀλλά ἐπειδή εἰμί κινέω ὅδε κινέω ἕτερος ὑπό οὗτος . Ζεύς ὁ προερέω ὅτι διά-ὁρίζω ὁ ἄλλος γνωστικός δύναμις ὁ φαντασία ἐπιδείκνυμι , ἐφεξῆς τίς ποτός εἰμί οὗτος παραδίδωμι , ἀπό ὁ ἐνέργεια αὐτός ὁ οὐσία τεκμαίρομαι . κινέω μέν οὖν προσεχῶς ὑπό ὁ αἰσθητής ὁ αἰσθητήριον , οὖον πάσχω μόνος ἀλλά καί ἐνεργέω διά ὁ ζωτικός , ἐγείρω δέ ἐπί ὁ ἐνεργητικός οὗτος πάθος ὁ αἰσθητικός καθαρός ἐνέργεια καί κρίσις , κατά ὁ ὁ αἰσθητής ἵστημι εἶδος , οὐ ἔξωθεν οὐδέ κατά πάθος , ἀλλά ἔνδοθεν ὁ αἰσθητικός οὐσία κατά ὁ οἰκεῖος λόγος αὐτός προβάλλω σύμφωνος ὁ ἐν ὁ αἰσθητήριον ἐγγίγνομαι - μένω παθητικός ἐνέργεια · ὡς κίνησις μέν εἰμί ὁ ἐν ὁ αἰσθητήριον ὑπό ὁ αἰσθητής γίγνομαι πάθος , ὁ δέ ὁ λόγος προβολή καί ὁ καθαρός ὁ αἰσθητικός ζωή κρίσις καί ὁ κατά ὁ εἶδος ὁ αἰσθητής ὅρος οὖον κίνησις , ἀλλά ἀμέριστος ἐνέργεια . ἐπί ὅς προσεχῶς αὐτός συνάπτω ὁ φανταστικός ἐγείρω ζωή , ὄργανον μέν ὁ αὐτός χράω , ἀλλά οὐ ὡς αἰσθητικός καί ἔξωθεν τίς παθαίνω , ὡς δέ φανταστικός καί ὑπό ὁ φανταστικός ζωή τυπόω καί μορφόω . καί οὖον θαυμαστός εἰμί ὁ αὐτός ὄχημα ὁ διάφορος ἐγώ ὑπό-στόρεννυμι ζωή , ὅπου γε καί ὁ λογικός ἐγώ ζωή • συνδιατίθημι γοῦν ὁ λογικός ἐγώ ἐνέργεια οὖον ὁ πνεῦμα μόνος , ἀλλά καί ὁ στερεός οὗτος ὄργανος . προηγουμένως δέ οὖν ὡς αἰσθητικός πάσχω ὁ πνεῦμα , καί ὁ αἴσθησις εἰς ὁ κατά ὁ εἶδος ἵστημι ἐνεργέω , καί ὁ πνεῦμα ἐπιτήδειος γίγνομαι πρός ὁ ὁ φανταστής τύπος ὑποδοχή , καί αὐτός ὁ φαντασία ἐγείρω πρός ὁ κατά οἰκεῖος λόγος ὁ φημί - ταστικως τύπος προβολή οἰκεῖος ὁ αἰσθητικός εἶδος , οὐ ἅπαξ ἢ δίς ἐνίοτε μόνος ὁ αἰσθητικός δήω τύπος ἀλλά καί πλεονάκις πρός ὁ ὁ ὅμοιος προβολή . ἐγείρω δέ οὖν καί ἀπό ἑαυτοῦ προβάλλω ὁ φάντασμα καί τυπόω καί διαμορφόω ὁ σχῆμα ἀπό ἑαυτοῦ ἢ ὁμοίως ὁ εἶδος ὁ αἰσθητής ἢ καί ὁ ἀκριβής προστίθημι , ὡς καί ὁ ἀπλατής προτείνω εὐθύς καί σχῆμα ὁ ἀκριβής , καί ἀορισταίνω δέ ἐνίοτε καί ποικίλλω πολύτροπος ὁ τύπος . καί ὁ μέν ὁ αἴσθησις δήω πρός ὁ ἐκ ἀρχή ἔγερσις κοινός ἔχω καί ὁ λογικός ἐγώ ζωή καί γάρ οὗτος διά ὁ ὅλος ἔξω ὁ Ψυχή στροφή ὁ ὑπό ὁ ἔξωθεν οἷος πληγή ὁ αἰσθητήριον ὁ ἀρχή δήω πρός ὁ ὁ οἰκέω γνωστός ἀντίληψις ) , ἀλλά οὗτος μεταβαίνω ἐπί ὁ ἀσώματος καί ἀτύπωτος καί ἀμέριστος γνωστός ὁ φαντασία ἐν ὁ σωματοειδής καί τυπωτικός καί μεριστός κατέχω . καί γάρ εἰμί καί ὁ λογικός ἐγώ , ὡς ὁ Ἰάμβλιχος βούλομαι , ἀποτυπόω ἐνέργεια πᾶς , ὅμως κατά ὁ αἰσθητός απεικονίζω εἶδος μορφωτικός καί μεριστός . διό καί προσεχής εἰμί τῆ αἴσθησις , ὑπερέχω ὅμως ὁ μετά ὁ ἐκ ἀρχή ἔγερσις καί ἀπό ἑαυτοῦ ἐνεργέω καί οὐ ἀεί πάρειμι δήω ὁ αἰσθητής , καί ὁ ὁ ἀκρίβεια προστίθημι , ὅσπερ ἴσως οὖον πᾶς ἀλλά ὁ ὁ λογικός ἔχω φαντασία . ἅπας δέ ὁ ἡγεμονικός καί κινητικός ὁ ζῷον , ὁ μέν ἄλλος ὡς πρῶτος ἐν αὐτός εἰμί γνωστικός ζωή , ἐν δέ ὁ ἄνθρωπος , ὅταν διά ὅστις ποτός αἴτιος ἐπικαλύπτω ὁ λόγος . νῦν δή οὖν καί ὁ ὁ Ἀριστοτέλης συνακολουθέω ῥῆμα . p . 428 b 10 ἀλλά ἐπειδή εἰμί κινέω ὅδε κινέω ἕτερος ὑπό οὗτος · ὡς ὑπό ὁ μοχλός ὁ λίθος κινέω ὑπό ὁ χείρ . δεῖ δή κατά κοινός ὁ ἐπεί παρασυναπιικω σύνδεσμος ὁ ἐφεξῆς προστίθημι , ἠώς ὅς ὁ ἀπόδοσις ποιέω · οἷος καί ἐπεί ὁ φαντασία κίνησις τις δοκέω εἰμί καί οὐ ἄνευ αἴσθησις γίγνομαι ἀλλά αἰσθάνομαι καί ὅς εἰμί αἴσθησις , καί ἐπειδή εἰμί γίγνομαι κίνησις ὑπό ὁ ἐνέργεια ὁ αἴσθησις , καί ἐπεί οὗτος ἀνάγκη ὅμοιος εἰμί ὁ αἴσθησις · καί λοιπός ἀποδίδωμι διά ὁ εἰμί ἄν οὗτος ὁ κίνησις καί ἐφεξῆς . ἀλλά πῶς ἐνέργεια εἰμί γνωστικός καί ἔνδοθεν ἐγείρω ὁ φαντασία κίνησις εἰμί ; ἢ δοκέω φημί . δοκέω δέ ὅλως , ἐπεί μετά σῶμα οὗτος ὅς πάσχω πως καί κινέω , ὡς μέν αἰσθητικός ἔξωθεν , ὡς δέ φανταστικός ὑπό ὁ φανταστικός τυπόω ζωή . ὁ μέν οὖν μή ἄνευ αἴσθησις γίγνομαι ἀλλά αἰσθάνομαι , ὁ Ἄρνη δηλαδή , κοινός αὐτός , ὡς εἴρω , καί πρός ὁ λογικός ἐγώ ζωή · ἐκεῖνος δέ ἰήιος αὐτός ὁ καί ὅς ὁ αἴσθησις εἰμί . οὖον γάρ ἐπί ὁ ἀσώματος αὐτός μεταβαίνω , ἀλλά ἐμμένω ὁ σωματοειδής τύπος καί ὁ διάστασις καί μορφή . ὁ μέν οὖν γίγνομαι ὑπό ὁ ἐνέργεια ὁ αἰσθητικός κίνησις ἤτοι ἐνέργεια ἄλλος οὐ ἐπί ὁ φαντασία μόνος , ᾠόν καί ἐπί ὁ λογικός ἐγώ γνῶσις ἀληθής τε καί ἐναργής , ἀλλά ὁ γε προσεχής καί διά ὁ σωματοειδής πάθος ἐκ ἀνάγκη ὅμοιος γίγνομαι ὁ φαντασία ὁ αἴσθησις . συμπεραίνω οὖν εἰκότως , ὡς κίνησις εἰμί διά ὁ ὡς εἴρω σωματικός διαμόρφωσις οὔτε ἄνευ αἴσθησις ἐγγίγνομαι · μερικός γάρ πάντως καί σωματοειδής ὁ τε τύπος καί ὁ μορφή , ὁ δέ μερικός καί σωματοειδής διά αἴσθησις εἰμί πρῶτος γνωστός , ὅτε οὐδέ εἰς ὁ καθόλου ἐγώ ἄνευ αἴσθησις ὁ ἀναφορά . p . 428 b 15 οὔτε μή αἰσθάνομαι ὑπάρχω . οὔτε γάρ φυτός ἢ ὁ μηδέ ὅλως ζῶ οὔτε ὁ ὑπέρ αἴσθησις , ὅσος κατά νόος ἢ λόγος οὐσιόω νοερός · ἐπεί μετά διάστασις καί μορφή ὁ φανταστικός ἐνέργεια , ὁ δέ ὁ καθαρός λόγος καί ἔτι μᾶλλον ὁ ὁ νόος ὁ διαστατικός καί μορφωτικός ὑπερέχω μερισμός . ἆρα οὖν οὐ καί ὁ οὐράνιος δοτέος φαντασία ; ὁ εἴπερ καί αἴσθησις , καί οὕτως ὡς καί αἴσθησις , ἔνδοθεν ὅλος ἐγείρω καί ἀπό ἑαυτοῦ , καί ὑποστατικός καί γνωστικός ὁ τε αἰσθητής πᾶς καί πρό γε ὁ ἔξω ὁ ἐν αὐτός ὁ θεῖον αὐτός ὄχημα ὁρίζω ὁ αἰσθητής κατά λόγος σωματοειδής πρόληψις , οὖον μορφωτικός οὐδέ ἄλλοτε ἄλλος , προσεχῶς δέ ὁ μορφωτικός καί ὁ ἀπειρία ὁ ἄλλοτε ἄλλος γίγνομαι ἐξῃρημένως περιεκτικός . p . 428b 16 καί πολύς κατά αὐτός ποιέω καί πάσχω ὁ ἔχω . πάσχω μέν ὡς ὑπό ὁ αἴσθησις κινέω , ποιέω δέ διά ὁ κινέω 60v ἤδη καί ἀπό ἑαυτοῦ ἐγείρω καί ὁ μνήμη ὁ ζῷον κινέω . ὁ γάρ κατά αὐτός οὐ ὡς ὁριστικός μόνος , ἀλλά καί ὡς κινητικός ἀντί ὁ ὑπό αὐτός ἀκούω , εἰμί γε καί ὁ φανταστικός ψυχή χράω ὡς ὄργανον ὁ ζῶ σῶμα . καί εἰμί καί ἀληθής καί ψευδής . καί γάρ ὁ φαντασία ὁ γνωστικός εἰμί ἐν ἐγώ δύναμις · πᾶς δέ γνῶσις τέλος ὁ ἀληθής · ἀλλά ἐπεί οὐ εἰμί ὁ ἀεί ἀληθεύω ὡς νόος καί ἐπιστήμη , εἰκότως ἢ ἀληθής εἰμί ἢ ψευδής . ἐνίοτε μέν οὖν καί οἷος ἑκών ψεύδω · ἐπί ἐγώ γάρ καί ὁ μή εἰμί , ὡς εἴρω , ἀναπλάσσω φάντασμα · ἀλλά οὗτος ὁ λογικός πάσχω εἄν ἴσως φαντασία ποικίλλω διά ὁ ἐπί πολύς καί ἐπί ὁ ἀντίκειμαι ὁ λόγος μετάστασις , ὁ δέ γε ὁ ἄλογος οὐκέτι διά ὁ ἀποστενόω . ἀλλά ὁ πᾶς φαντασία ἕπω ἀληθής καί ψεῦδος κατά ὁ πρός ὁ αἴσθησις ἀκολουθία ὑπογράφω , ὁ μέν ὁ ἴδιος συγκινέω αἰσθητός ἀληθής λέγω ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος , ὅταν μή διά ὁ πόρρω ἢ ἄλλος τίς παρεμπίπτω καί αὐτός ὁ αἴσθησις ἁμαρτάνω · ἐπεί ἀληθεύω ὁ αἴσθησις συναληθεύω καί ὁ ἄρτι κινέω φαντασία , ὡς ὅς γε μετά χρόνος ἐγείρω καί ὁ ὁ ἴδιος αἰσθητής φαντασία ψεύδω πολλάκις . διό καί προερέω ἀληθής μέν εἰμί ἀεί ὁ ὁ ἴδιος αἴσθησις , ψευδής δέ ὁ πολύς φαντασία , οὐ ὅταν ἔτι πάρειμι ὁ αἴσθησις , ἀλλά ἤδη γίγνομαι καί μετά χρόνος . περί μέντοι ὁ κατά συμβαίνω αἰσθητός καί πάρειμι γίγνομαι φαντασία ψευδής , οἷος ὅτι Κλέων υἱός ὁ λευκός , ἐπεί καί ὁ αἴσθησις ὁ περί οὗτος . ὁμοίως δέ ἔχω καί ὁ περί ὁ κοινός αἰσθητός αἴσθησις τε καί φαντασία , καί περί πάρειμι ψεύδω ἐνίοτε διά ὁ , εἰμί καί μή κατά συμβαίνω οὗτος ἀντιλαμβάνω ὁ αἴσθησις , ἀλλά ἐπεί ] οὖον πρῶτος · ὁ γάρ ἴδιος πρῶτος . ὑπάρχω δέ ὁ κοινός ὥσπερ καί ὁ ἴδιος συμβεβηκός εἰμί ἄμφω ὁ κατά συμβαίνω αἰσθητός , ὅσπερ ὁ ὑπόκειμαι οὐσία . ὁ δέ περί ὅς μάλιστα ἤδη εἰμί ἀπατάω περί ἀμφότερος ἀκούω ὁ τε κατά συμβαίνω καί ὁ κοινός αἰσθητής . p . 428b27 καί ὁ μέν πρῶτος πάρειμι ὁ αἴσθησις ἀληθής . ἐγείρω γάρ καί πάρειμι εὐθύς ὁ φαντασία , ἄν ἐνίοτε λανθάνω διά ὁ πληκτικός ὁ αἴσθησις ἐπισπάω ὁ ἐπίστασις , καί μάλιστα ὅταν πόρρω ὁ αἰσθητικός , ὅτε συμβαίνω καί ὁ ἴδιος αἰσθητής διαψεύδω οὖον ὁ φαντασία μόνος , ἀλλά καί ὁ αἴσθησις . ἐπί ὅς συνάγω μηδείς ἄλλος ὁ λέγω προσήκω ἢ ὁ φαντασία · εἰμί δέ ὁ λέγω ὁ κίνησις ὑπό ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις ἐγγίγνομαι εἰμί ( σῶμα δέ ὁ κίνησις ) , καί διά ὁ τυπόω καί μορφόω ὁ πνεῦμα ἐγείρω ὁ φαντασία , ὁ κίνησις αὐτός κατηγορέω · ὁ ὅμοιος εἰμί αὐτός ὁ αἴσθησις διά ὁ ἀχώριστος ὁ σῶμα , συντυπόω ἀεί ὁ φανταστικός ἐνέργεια ὁ πνεῦμα · καί ὁ ὁ μή αἰσθάνομαι μή ὑπάρχω καί ἄνευ αἴσθησις μή ἐγγίγνομαι , ἐπεί ὁ προβολή πᾶς ὁ Ψυχή ὁ ὅλος ἔξω γίγνομαι διά ὁ αἰσθητής ἐγείρω , ὁ δέ φαντασία καί ἐμμένω ὁ αἰσθητός τύπος · καί ὁ πολύς κατά αὐτός ποιέω καί πάσχω ὁ ἔχω καί γάρ ὁρμάω , ὅσπερ εἰμί ποιέω , καί ἐρυθριάω καί ὠχριῶ , ὅσπερ ὑπό ὁ πάσχω ) · καί ὁ ἀληθεύω καί ψεύδω , διά ὁ ὁ γνωστικός ὑπάρχω δύναμις , καί οὗτος οὖον ὁ ἀεί ἀληθεύω . καί ὁ ὄνομα δέ ἐτυμολογέω ὁ φαντασία κατά ὁ πρός ὁ αἴσθησις κοινωνία ἀπό ὁ I ἀγαθός ἐν αὐτός ὁ ὄψις , ὅς ὁ ἐνέργεια μετά φάος , ἀπό ὅς ὀνομάζω ὁ φαντασία . καί διά ὁ ἐμμένω καί ὅμοιος εἰμί ὁ αἴσθησις πολύς κατά αὐτός πράσσω ὁ ζῷον . πᾶς γάρ πρᾶξις περί ὁ αἰσθητής , ὡς καί ἐν ὁ πρᾶξις ὁ αἰσθητός χράω καί ἐν ὁ πρός αὐτός ὁρμή ὁ ὁ αἰσθητής μνήμη , ὅστις μόνιμος εἰμί ὅμοιος ὁ αἴσθησις ἐνέργεια . ἀλλά ἐν μέν ὁ ἄλλος ζῷον καί ὁ κατάρχω καί ἡγεμονέω ὁ πρᾶξις ὁ φαντασία εἰμί , ἐπεί μή ἔχω τίς ἀγαθός · ἐν δέ ὁ ἄνθρωπος ὁ μέν ἄρχω ὁ πρᾶξις ὁ πρακτικός εἰμί νόος , ὅταν κατά λόγος ἐνεργέω ( οὐ ἄνευ δέ φαντασία · καί γάρ αὐτός χράω ὁ φαντασία , διά ὁ περί ὁ αἰσθητός εἰμί ὁ πρᾶξις καί ὁ ἐπί αὐτός ὁρμή σύν ὁ ὁ αἰσθητής γίγνομαι μνήμη ) · διά δέ ὁ ἐνίοτε ἐπικαλύπτω ὁ πρακτικός νόος καί ἐγώ κατά φαντασία ἡγέομαι τότε κινέω , ἐναργής ἐν ὁ ὕπνος ὁ φαντασία ἄνευ λόγος ὅδε κἀκεῖσε ἀόριστος αττουω καί ὁ ζῷον ἐνίοτε κινέω , ἀλλά καί ἐν ὁ πάθος ὡς ἐν ὁ ἄμετρος ἐπιθυμία καί ὀργή ἡδονή τε καί λύπη καί φόβος οὖον χράω ὁ λόγος ὁ Ψυχή , καί ἐν νόσος δέ τις ὡς ἐν ὁ παραφροσύνη . αἰτία δέ ὁ ἐπικαλύπτω καί ὁ παιδικός ἡλικία . p . 429a8 περι μέν οὖν φαντασία , τίς εἰμί καί διά τίς εἰμί , εἴρω ἐπί τοσοῦτος . καί γάρ ὁρίζω αὐτός ὁ δέ τίς εἰμί δηλωτικός ὁ ὅρος ) ἄλλος ὅς καί ὅτι γνωστικός δύναμις , ποτέ μέν ἀληθεύω ποτέ δέ ψεύδω , καί ὁ αἴτιος δέ αὐτός , ὅς ὁ διά τίς εἰμί δηλωτικός , παραδίδωμι , ὁ μέν ὡς ποιητικός ὁ κατά ἐνέργεια αἴσθησις , ὁ δέ ὡς τελικός , ἵνα κατά αὐτός πολύς ποιέω τε καί πάσχω ὁ ζῷον . p . 429 a 10 περι δέ ὁ μόριον ὁ Ψυχή , ὅς γιγνώσκω τε ὁ ψυχή καί φρονέω . τις μέν καί ποῖος ὁ χωριστός ὁ Ψυχή νόος , ὅτι ὁ πρῶτος οὐσία καί ἀμέριστος καί ὁ ἀγαθός ζωή καί ὁ ἄκρος ἐνέργεια , καί ὁ αὐτός νοητός τε καί νόησις καί νόος , καί ἀιδιότης καί τελειότης καί μονή καί ὅρος καί αἰτία πᾶς , εὔκαιρος ἐγώ καί τέλειος ἐν ὁ εἰς ὁ Λάβδα ὁ μετά ὁ φυσικός γράφω ἑπομένως ὁ Ἰάμβλιχος περί αὐτός κατά ὁ Ἀριστοτέλης σκοπός θεωρία φιλοσοφέω . μᾶλλον δέ νῦν ποῖος τις ὁ ὑπό ὁ ἡμέτερος Ψυχή μετέχω νόος ῥητέος . εἰμί γάρ τις καί ἰήϊος ὑπό ἕκαστος λογικός Ψυχή μετέχω νόος , ὅς ὁρίζω ἕκαστος ψυχή ὑποβαίνω εἰς ὁ ὁρίζω καί εἰς λόγος ἀντί εἶδος . ἀμέριστος γάρ ἅπας εἶδος , ἐπεί καί ὅρος καί τελειότης · ὁ δέ ψυχή οὐ ἀμέριστος , ὡς ὁ ἀνελίσσω αὐτός δηλόω ἐνέργεια , ἐν διαίρεσις ἅμα καί συναγωγή πρόειμι . ὑποβαίνω οὖν εἰς ὁ ὁρίζω τε καί εἰδοποιέω μετέχω καί οὐσιωδῶς ἐξάπτω ὁράω καί εἶδος , καί ἴδιος ἕκαστος , εἰμί γε καί ἐπί ὁ συντίθημι ὁ ἀτομόω ὑπάρχω εἶδος , κατά ὅς ἰδίως παρά ὁ ἐκ ὁ Στοά λέγω ποιός , ὅς καί ἀθρόος ἐπιγίγνομαι καί αὖος ἀπογίγνομαι καί ὁ αὐτός ἐν πᾶς ὁ ὁ σύνθετος βίος διαμένω , καίτοι ὁ μόριον ἄλλος ἄλλοτε γίγνομαι τε καί φθείρω . εἰμί δέ οὖν καί ὁ συντίθημι ἕκαστος οἰκεῖος ὁρίζω εἶδος , μέγας ὁ ψυχή , ἅτε καί προσεχῶς ἔχω ὁ εἶδος • καί διαφέρω δηλαδή ὁ μετέχω οὗτος εἶδος καί ὁ πρῶτος καί ἀμέθεκτος εἶδος ὡς μετέχω καί οὖον πάντῃ μένω ἐν ἑαυτοῦ οὐδέ ὅρος εἰμί χωριστός , ἀλλά ἕτερος ὑπάρχω ὁ Ψυχή , αὐτός δέ οὗτος ὅρος ὁ εἰς ὁ ὁρίζω υπόβαση . καί αὐτός οὖν διαφέρω ὁ Ψυχή ὡς ἀγαθός οὐσία · ὡς γάρ ὅρος ὁρίζω καί ὡς τελειότης τελειόω · καί ἐπεί ὁ ψυχή ὁ κατά · λόγος εἰμί γνωστικός οὐσία , ὁ οὗτος ὁρίζω ἀμέριστος εἰμί γνωστικός οὐσία . τοῦτ·ο δέ ὁ νόος , ἀλλά μεθεκτός νόος καί ὁ ὅλος οὗτος Ψυχή νόος . ἆρα οὖν περί ὅδε νῦν ὁ Ἀριστοτέλης ὁ λόγος ; ἀλλά οὔτις γε μόριον οὗτος ὁ Ψυχή , αἰτία δέ αὐτός εἰδητικός καί ἀγαθός οὐσία , πρός ὁ καί ἄτοπος αὐτός γίγνομαι ὁ ἄμεσος ἀπό ὁ φαντασία ἐπί ἐκεῖνος μετάβασις , ὑπερβαίνω ὁ λογικός οὐσία , καίτοι ἀπό ὁ θρεπτικός διά ὁ μέσος ἀεί ἀναβαίνω · ὁπότε καί σαφῶς διορίζω γράφω “ λέγω δέ νόος ὅς διανοέομαι καί ὑπολαμβάνω ὁ ψύχω . καί αἱρέω μέν δεῖ καί ὁ ὅρος ὁ Ψυχή , ἵνα ἐπιστημονικός αὐτός γνωρίζω μᾶλλον , ὡς καί ἐπί ὁ ἄλλος , οἷος ζῷον λογικός θνητός γιγνώσκω ὁ ἄν - θρωπον ἐν ὁ ζωή ὁ κατά λόγος οὐσιόω περαίνω κατά χρόνος μέτρον ἔχω ὁ εἶδος νοέω | ὁ ἀνθρώπειος . οὗτος δή καί ὁ ψυχή ἐν οὐσία καί ζωή ἀνελίσσω πρακτικός τε καί θεωρητικός θεωρέω , καί ποτέ μέν πρός ὁ αἰσθητός ποτέ δέ πρός ὁ νοητός στρέφω , καί ὁ εἰδητικός αὐτός αἴτιος τίθημι ἐν ἀμέριστος καί νοερός οὐσία τε καί ζωή , οὖον πρακτικός μέν οὐδέ ἀνειλιγμένως θεωρητικός , ὁριστικός δέ οὗτος αἴτιος καί ενδοτικός πρᾶξις τε καί ὁ τοιόσδε θεωρία ἐνέργεια . λέγω δέ εἰδητικός ὁ Ψυχή αἴτιος ὁ κατά ὅς πάρειμι αὐτός ἀχώριστος ὁρίζω ἤδη εἰς . ὁ ὁρίζω ὑποβαίνω , ὥσπερ καί πᾶς ὁ ὁρίζω κατά τις αὐτός πάρειμι ὁρίζω ὅρος κοινός τε πᾶς ὁ ὁμοειδής καί ὁ ἕκαστος ἴδιος , ἐπί ὅς πολύς ὁ ὁμοειδής . εἰμί τοίνυν ὁ πρόκειμαι σκοπός οὖον περί ὁ μετέχω ὑπό ὁ Ψυχή νόος οὐδέ ἔτι μᾶλλον περί ὁ ἀμέθεκτος , ἀλλά περί ὁ λογικός οὐσία · ἐπεί καί περί Ψυχή ὁ πρᾶγμα - τέιο , μόριον δέ καί ὁ λόγος ὁ ἀνθρώπινος Ψυχή , ὅτι εἷς εἰμί ὁ ὅλος · εἴρω δέ ὅτι νῦν γίγνομαι εἷς συμπλέκω ὁ λόγος ἐν ὁ πρός ὁ σῶμα ῥοπή ὁ δύο καί σωματοειδής ζωή . εἶπον δέ ὅς γιγνώσκω ὁ ψυχή , ἐπεί γνῶσις καί ὁ αἰσθητικός τε καί φανταστικός , ἵνα ὁ λογικός δηλόω , προστίθημι ὁ καί φρονέω · ὅσπερ ἴδιος ὁ λόγος βάθος ἔχω καί ὁ μέν οὐδέ χράω ὁ δύο ζωή , ἀλλά κατά ἑαυτοῦ ἐνεργέω καί οὖον πάσχω ἀλλά ἐνεργέω ὁ γνωστός , διά ὁ μή ἔξωθεν ἀλλά ἀπό ἑαυτοῦ προβάλλω , ὁ δέ εἰς ὁ ἔξω ἀποτείνω καί συμπλέκω ὁ σωματοειδής γνῶσις , καί οὗτος ἢ ἀτελής τέλειος μέν , ὑπό δέ ὁ πρῶτος τελειόω καί πληρόω ὁ εἶδος . ὡς εἰμί δισσός ὁ πρῶτος ὁ ὁ Ψυχή λόγος , ὁ μέν χωριστός καί πλήρης ἀπό ἑαυτοῦ ὁ οἰκέω γνωστός , κατά ὅς ὁ εἰς ἑαυτοῦ ὁ Ψυχή ἐπιστροφή καί πρός ὁ ἀγαθός συναφή , ὁ δέ κατά ὅς ἐξίστημι ὁ ἐν ἑαυτοῦ μονή ὅλος πρός ὁ δύο ἀποτείνω , ἢ παντελῶς ὁ αἴτιος ἀφίστημι διά τε ὁ ἀπό ἑαυτοῦ καί ὁ ἀπό ὁ ὑπέρτερος πολύς ὁ λόγος ἀπόστασις , δύναμις μόνος καί ἀτελής ἔχω ὁ εἶδος , ἢ τελειόω καί ἐν ὁ προβάλλω ζωή κατά ὁ οὖον μένω μέν ἐν ἑαυτοῦ λόγος οὐδέ ἐν αὐτός ὁ κατά οὐσία αὐτός ἐνυπάρχω γνωστός , ἀλλά οὖον πάντῃ ὅμως ἀφίστημι , ὑποβαίνω δέ εἰς ὁ κατά προβολή ζωή καί ὁ κατά ἀπόστασις ὁ οὐσιώδης λόγος , καί ἐν ὁ περί ὁ οὐσία ἕξις ὑποδέχομαι ὁ γνωστός προέρχομαι ἀπό ὁ οὐσιώδης , ὥσπερ ὁ Ἐπιστήμων . εἰμί οὖν ὁ μέν ὑλικός καί δύναμις καί παθητικός , ὁ ἔξω ῥέπω καί συμφύρω ὁ δύο γνῶσις , ὁ ἀτελής καί ὅλος ἔξω · ὁ δέ ἐν προβολή μέν ἀλλά πληρόω καί ὁ τέλειος ἔχω , ὅμως δέ περί ὁ οὐσία καί οὖον κατά αὐτός ὁ οὐσιώδης ἐνέργεια , παθητικός εἰμί καί αὐτός διά ὁ ὑπό ὁ οὐσιώδης καί πρῶτος γνωστός καί γνῶσις κατά δύο τελειόω μέτρον , καί δύναμις οὖν , ἀλλά οὖον κατά ὁ ἀτελής πάντῃ , κατά δέ ὁ δύο δύναμις ὁ ἤδη μέν κατά ὁ ἕξις τέλειος οὐ ἐνεργέω δέ . ὡς γάρ ὁ ζωτικός ὄργανον δύναμις ζωή ἔχω λέγω , καίτοι ζῶ διά ὁ ἑτέρωθεν ἐπίκτητος ζ εἰμί , οὗτος καί ὁ κατά προβολή νοέω ὡς μέν ὁ μένω εἶδος καί ὁ συμφυής αὐτός νόησις ἐπίκτητος τελειόω δύναμις νοέω λέγω , ἐν ἤδη νοέω . ὁ δέ εἰμί ὁ πρῶτος οὐσιώδης λόγος , αὐτός εἰμί ὁ τε πρῶτος ἐν ὁ Ψυχή γνωστός καί ὁ πρῶτος γνῶσις , καί ὡς λόγος ψυχικός δυνατός , ὁ οὐσία εἰμί ἐνέργεια διά ὁ πρός νόος συναφή . ὡς γάρ ὁ ὑλικός καί ἀτελής ὅμοιος ὁ αἰσθητικός , διά ὁ πρός αὐτός ῥοπή ὅλως καί αὐτός , ὡς οἷος τε ὁ λόγος , ὁ ἔξω γίγνομαι , οὕτως ὁ ὁ ἔξω παντελῶς ἀφίστημι καί ἑαυτοῦ ἀμέριστος ἑνόω , ὡς δυνατός , ἀφομοιόω ὁ νάω , ὅς πρότερος εἰμί ὁ οὐσία ἐνέργεια . οὕτως ἐγώ δοκέω δισσός καί τρισσός ὁ ὁ Ψυχή εἰμί λόγος , ὁ δύο ὁτὲ μέν ἀτελής ὁτὲ δέ τέλειος γιν.ομενω , καί οὗτος διχή · διαιρέω · οὖον γίγνομαι ὁ εἰς δύο ἢ τρεῖς διαίρεσις ὡς πάντῃ χωρίζω ὁ λόγος ἀλλήλων , ἀλλά ὡς περί εἷς ὁ πρῶτος ὁ δύο καί ἀπό αὐτός προέρχομαι καί περί εἷς οὐσία ὁ πρῶτος ὁ δύο καί τρίτος οὐσιόω . αὐτός γάρ ὁ πρῶτος ἀπό ἑαυτοῦ πρόειμι ὁ δύο καί τρίτος προβάλλω ἐν ἑαυτοῦ ζωή , οὐ ἐνέργεια ἀνούσιος εἰμί , ἀλλά αὐτός δή οὗτος ζωή · πᾶς δέ ζωή οὐσία καί ὁ ἔσχατος , εἰμί γε καί ὁ κατά αὐτός ὁρίζω ζῷον καί εἰμί γε ὁ ἐναντίος δεκτικός ὁ γενεσιουργός ζωή . ἀλλά οὐ οὕτως ὁ πρῶτος εἰς ὁ ἔξω πρόειμι , ὡς μή καί μένω ἐν ἑαυτοῦ · ἐν γάρ ὁ μένω καί αὐτός ὁ εἰμί καί ὁ ἄλλος διά ὁ ὁπωσοῦν μένω παρέχω · ἀλλά ὅταν προέρχομαι , οὐ εἰλικρινής μένω . εἷς οὖν ὁ Μένων τε εἰλικρινής πρότερος καί αὖθις χαλάω ὁ μόνιμος ὁ εἰς ὁ ἔξω ἀπό ἑαυτοῦ προβολή καί πρόοδος καί ἀτελής κατά οὗτος ὁ τέλειος γίγνομαι , καί πάλιν ὁ δύο προβολή χωρίζω καί εἰς ἑαυτοῦ ἀνατρέχω , ὅτε καί εἰμί ὅσπερ εἰμί . ἐν γάρ ὁ προβολή ἀφίστημι πως ἑαυτοῦ καί οὔτε μένω ἐν ἑαυτοῦ παντελῶς οὔτε εἰμί εἰλικρινής ὅσπερ εἰμί , παραθραύω πως καί κατά οὐσία · οὐ ὡς πάντῃ ἀπόλλυμι οὐδέ ὡς μή καί Μένων πῃ ἔξω εἶμι , ἀλλά πρεπόντως ὁ ψυχικός μεσότης , ὡς ὁ μεριστός | καί ἀμέριστος τυγχάνω εἰμί μέσος , οὗτος καί ὁ ἀεί τε Μένων ἐν ἑαυτοῦ καί ὁ ποτέ παντελῶς ἀφίστημι ἑαυτοῦ καί ὁ ἀγένητος τε καί γενητός καί ἀθάνατος τε καί θνητός μέσος εἄν εἰμί , ὁ μέν κατά προβολή ζωή ποτέ προχειρίζω καί αὖθις συναιρέω εἰς ὁ ἐν ἑαυτοῦ Μένων , οὗτος δέ παραθραύω ποτέ ὁ ἀκραιφνής ἐν ἑαυτοῦ τε μονή καί ὁ ὁ ὕπαρξις ἑαυτοῦ ἀκρότης κατά ὁ εἰς ἑαυτοῦ στροφή οὐσιόω . ὡς μήτε μένω ἀεί ὡσαύτως , ὡς ὁ Πλάτων δοκέω , μήτε μήv οὕτως ἔνδοθεν προίημι ὡς παντελῶς ἑαυτοῦ ἐξίστημι οὔτε γάρ ἄν πρόειμι ἔτι οὔτε ἄν ὅλως μένω ) , ἐπεί ἐν ὁ εἰς ἑαυτοῦ οὐσιόω στροφή . εἰμί τοίνυν ὁ πᾶς λόγος ὁ Ἀριστοτέλης ἐν οὗτος περί ὁ λογικός Ψυχή , ἀλλά οὖον περί ὁ μετέχω ὑπό αὐτός νόος πρῶτος . δυνατός γάρ , ὡς φημί , καί εἰς ἐκεῖνος ἀπό οὗτος μετά - βαίνω , οὖον πάσχω ὅσπερ ὁ ψυχή , ἀλλά ὁριστικός ἐνεργέω οὗτος , ὅσπερ ὁ ὁρίζω ὑπό αὐτός ψυχή εἰμί τε καί ζῶ . οὗτος τοίνυν ὁ καί μεταβάλλω καί μένω , πρόειμι τε εἰς ὁ δύο καί αὖθις εἰς ὁ ἀκραιφνής καί χωριστός ἀποκαθίστημι οὐσία · ὁ δέ μετέχω ὑπό αὐτός νόος , Μένων ἀεί ὡσαύτως ὅσπερ εἰμί , ὁρίζω ὁ παντοῖος ὁ Ψυχή κατάστασις , ὡς καί ὁ φυσικός καί ὁ ὁ γενητός ὁριστικός εἶδος , ἀμέριστος ὅς καί μένω ὅσπερ εἰμί , ὁ μεριστός καί παντοῖος μεταβάλλω ὁριστικός . ἀλλά νόος , φημί , ὁ ἀγαθός εἰμί ὁ Ψυχή οὐσία , περί δέ νόος ποιέω ὁ λόγος ὁ Ἀριστοτέλης καί οὖον περί ὁ λογικός οὐσία . καί πῶς , εἰμί γε περί Ψυχή ὁ πραγματεία , ὁ ἀγαθός ὁ Ψυχή παρίημι ζωή ὁ λογικός ; πῶς δέ ἀπό ὁ ἔσχατος ἄρχω ὁ θρεπτικός καί διά ὁ προσεχής ἄνειμι διά ὁ αἰσθητικός καί φαντασία οὐ ὁ λογικός ἔχω γνῶσις , εὔτακτος ἀνέρχομαι , ὥσπερ καί φαίνω πρῶτος μέν ὁ κατά ὁ πρῶτος δύναμις ἀτελής παραδίδωμι , ἔπειτα ὁ κατά ἕξις τέλειος , καί οὗτος ὁ κατά ὁ ὁ οὐσία σύνδρομος ἵστημι ἐνέργεια , ἀλλά ὑπερβαίνω πᾶς ὁ λογικός περί ὁ ἐκλέγω ὁ Ψυχή φιλοσοφέω νόος , περί ὅς μηδέ πρόκειμαι λέγω ; πῶς δέ οὖον σαφῶς μόριον εἴρω ὁ Ψυχή ὁ νῦν εἰς θεωρία πρόκειμαι , ὅς καί φρονέω εἴρω ; λογικός δέ γνῶσις ἀλλά οὖον ὁ ὑπέρ ψυχή νόος ὁ φρόνησις . καί πάλιν ἐπάγω “ λέγω δέ νόος ὅς διανοέομαι καί ὑπολαμβάνω ὁ ψύχω · ὑπόληψις δέ καί διάνοια λογικός γνῶσις . ἀλλά νόος καλέω καί ὁ λόγος • διατείνω δέ ὁ ὄνομα ὁ νόος καί μέχρι ὁ φαντασία . ὁ γοῦν δόξα ἀπό ὁ φαντασία διακρίνω γράφω “ ὅτι δέ οὐ εἰμί ὁ αὐτός νόησις καί ὑπόληψις φανερός • οὗτος μέν γάρ ὁ πάθος ἐπί ἐγώ εἰμί , ὁ νοέω λέγω ἐκεῖνος ὁ φανταστικός ὁ πρό ὄμμα τίθημι , ὅταν βούλομαι , ὥσπερ ὁ ἐν ὁ μνημονικός τίθημι καί εἰδωλοποιέω · καί φαντασία αὐτός σαφῶς ὀνομάζω λέγω “ κατά δέ ὁ φαντασία ὡσαύτως ἔχω ὥσπερ ἄν εἰμί θεάομαι ἐν ὁ γραφεύς ὁ δεινός ἢ θαρσαλέος ἐν οὗτος μέν μόνος ὁ φαντασία νόησις εἶπον , ὑπόληψις δέ ὁ λογικός γνῶσις . κοινός δέ ἄμφω νοέω κατηγορέω ἐφεξῆς · “ περί δέ ὁ νοέω ἐπεί ἕτερος ὁ αἰσθάνομαι , οὗτος δέ ὁ μέν φαντασία δοκέω εἰμί ὁ δέ ὑπολαμβάνω οὗτος λέγω ὁ νοέω καί οὐ ὁ αἰσθάνομαι , ὡς δηλόω ὁ πρός ὁ αἴσθησις ὁ φαντασία ἐπάγω διαφορά . ἀλλά καί μόνος ὁ λόγος καλέω νόος , ἀντιδιαιρέω αὐτός πρός ὁ φαντασία , πολύς φάσκω κατά ὁ φαντασία πράσσω ὁ ζῶ , “ ὁ μέν διά ὁ μή ἔχω νόος , οἷος ὁ θηρίον , ὁ δέ διά ὁ ἐπικαλύπτω ὁ νόος ἐνίοτε πάθος ἢ νόσος ἢ ὕπνος , οἷος ὁ ἄνθρωπος καί γάρ ἔοικα καί πᾶς ὁ καί ἀπό ἑαυτοῦ εἰς ἐνέργεια ἐγείρω γνωστικός νόος προσαγορεύω , ὅτε καί μέχρι φαντασία αὐτός διατείνω , καί ἰδίως ὁ ψυχικός λόγος ὡς προσεχῶς κατά ὁ νόος ὁρίζω , καί οὐ ἥκιστος ὅτε μή περί ὁ αἰσθητός στρέφω ὁ λόγος καθό αἰσθητής , ἀλλά ἢ ὁ οὗτος κατά οὐσία γνωριστικός εἶδος ἢ ὁ ἐν αὐτός ὁ λογικός οὐσία θεωρέω ἢ καί διά αὐτός πρός ὁ ἀγαθός ἀνατείνω . τότε γάρ ἐνέργεια γίγνομαι νόος ὡς ὁ νοητός γιγνώσκω , οὖον ὁ αἰσθητός ὡς αἰσθητής , ὅς καί ὁ αἴσθησις ἀντιληπτικός τότε γάρ δύναμις μόνος εἰμί νόος . ὁ μέν οὖν Πλάτων καί ἐπί πᾶς εἴωθα ὁμώνυμος ὁ τε εἶδος καί ὁ κατά αὐτός εἰδοποιέω προσαγορεύω • ὁ δέ Ἀριστοτέλης , ὅταν μέν μεριστός ὁ εἰδοποιέω εἰμί , φυλάσσω ὁ ὁμωνυμία διά ὁ πολύς ὁ μεριστός πρός ὁ εἶδος ἀμέριστος εἰμί ἀπόστασις , ὁ δέ λογικός ψυχή ὡς μή μόνος ὁρίζω ἀλλά καί ὅρος εἰμί . μεταξύ γάρ ὡς ὁ ἀμέριστος καί μεριστός ἄμφω πως εἰμί οὗτος καί ὁ ὁράω καί ὁ ὁρίζω ἀμφότερος ἐμφαίνω , ὁ μέν ὡς ἀνελίσσω , ὁ δέ διά ὁ ἀεί κατά ὅρος μετάβασις καί διά ὁ ὁ ἀνειλίσσω πᾶς εἰς εἷς συναγωγή ὡς παρισόω ὁ ὁρίζων νάω . καί διά οὗτος καί ἐν ὁ Εὔδημος ὁ περί Ψυχή αὐτός γράφω διάλογος εἶδος τίς ἀποφαίνω ὁ Ψυχή , καί ἐν οὗτος ἐπαινέω ὁ ὁ εἶδος δεκτικός λέγω ὁ Ψυχή , οὐ ὅλος ἀλλά ὁ νοητικός ὡς ὁ ἀληθής δήω - τέρας εἶδος γνωριστικός · ὁ γάρ ὁ Ψυχή ἀγαθός νάω ὁ ἀληθής εἶδος σύστοιχος . οὗτος προδιορίζω ὁ Ἀριστοτελικός ἀναλαμβάνω λέξις σκοπέω εἰμί συμφωνέω αὐτός | ὁ προδιορίζω ἐγώ . p . 429a 10 περι δέ ὁ μόριον ὁ Ψυχή , ὅς γιγνώσκω τε ὁ ψυχή καί φρονέω , εἴτε χωριστής εἰμί εἴτε καί μή χωριστής κατά μέγεθος ἀλλά κατά λόγος , σκεπτέος , τίς ἔχω διαφορά καί πῶς ποτός γίγνομαι ὁ νοέω . ὁ σκοπός ὁ πρόκειμαι ἀφορίζω λόγος , ὅτι τε περί ὁ λογικός ἐν ἐγώ Ψυχή · οὗτος γάρ μόριον ὁ οὖς εἷς σύν ὁ αἰσθητικός καί ὀρεκτικός καί θρεπτικός λαμβάνω , καί οὐ τέως κινητικός ὁ σῶμα , ἀλλά ὡς γνωστικός τε καί πρακτικός . ὁ γάρ φρονέω ὁ γιγνώσκω προστίθημι οὖον μόνος ὁποῖος ὁ γιγνώσκω εἶπον ἑρμηνεύω , ἀλλά καί ὁ πρακτικός αὐτός δηλόω ἀρετή · οὖον γάρ μόνος λογικός ἀλλά καί πρακτικός ζωή ὁ φρονέω . ἀλλά καί ὁ πρέπω ὁ λογικός Ψυχή ληπτέος γνῶσις , ἢ ὁ οἰκεῖος ἀνελίσσω λόγος ὁ πρός ὁ ἀγαθός ἀνατείνω ἢ καί ὁ ὑφέζομαι ὁ εἶδος καί ὅλως ὁ οὐσία θεωρέω , ἀλλά οὖον ὁ συμβεβηκός · οὗτος γάρ καί ὁ αἴσθησις . ὁ δέ εἴτε χωριστής εἰμί εἴτε μή οὖον πρός ὁ σῶμα ἀκούω , εἰμί γε καί πρότερος ἀναφαίνω , ὡς ὁ νόος εἰμί τίς συγχέω σῶμα καί πλάσσω χαλεπός , καί εἰμί γε καί νῦν εὐθύς ἐπιφέρω μηδέ μείγνυμι αὐτός ὁ σῶμα μηδέ ὄργανον τίς αὐτός εἰμί ὡς ὁ αἰσθητικός , ἀλλά πρός ὁ εἴρω ἤδη ὁ Ψυχή μόριον , ὁ θρεπτικός , ὁ φανταστικός . ἢ μᾶλλον , ἐπεί τριχῶς , ὡς εἴρω , αὐτός ὁ λογικός γιγνώσκω παραδίδωμι , προτίθημι αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὁ φρονέω σκοπέω , εἴτε χωριστός εἰμί κατά μέγεθος ἑαυτοῦ εἴτε μή , ἀλλά κατά λόγος · ὡς εἰμί ὁ ζήτησις , πότερος τρεῖς εἰμί ἐν ἐγώ νόος ὡς καί χωρίζω ἀλλήλων οὐσία ἢ εἷς μέν ὁ νόος καί εἷς οὐσία , ὁ λόγος δέ διαφορέω , ποτέ μέν εἰς ἑαυτοῦ ὅλος στρέφω , ποτέ δέ ἔξω ῥέπω , καί οὗτος ἢ ἀτελής ἢ τέλειος · ὡς εἰμί καί διάφορος ὁ οὐσία , ἀλλά οὖον χωρίζω ὁ ὑπόκειμαι , περί δέ εἷς ὁ τρεῖς ὁ πρῶτος συνίστημι , διαφορέω δέ ὁ ὁ εἷς κατά διάφορος λόγος ζωή . ὁ γάρ σκεπτ·έον τίς ἔχω διαφορά ὡμολογημένως οὖον πρός ὁ προερέω ἀναπέμπω ἐγώ ζωή ( ἤδη γάρ ὑπομιμνῄσκω ὡς ἐκεῖνος ὁ ὑπόληψις διαφέρω ) , ἀλλά μᾶλλον πρός ὁ ἐν αὐτός ὁ φρονέω διαφορά , ὅσπερ καί ὕστερος ποιέω . ἐπεί δέ οὐ ἀεί τέλειος ὁ νόησις ὁ ἡμέτερος ἔχω ψυχή , σκεπτέος καί πῶς ποτός γίγνομαι ὁ νοέω . διό ἀναγκαῖος αὐτός πρότερος ὁ δύναμις καί ἀτελής παραλαμβάνω νόος · ἀπό γάρ ὁ ἀτελής ἅπας ἄρχω γένεσις , καί διά μέσος ὁ κατά ἕξις τέλειος ἐπί ὁ κατά ἐνέργεια ἵστημι ἀποτελευτάω τελειότης . p . 429 a 13 εἰμί δή εἰμί ὁ νοέω · ὥσπερ ὁ αἰσθάνομαι , ἢ πάσχω τίς ἄν εἰμί ὑπό ὁ νοητός ἤ τίς τοιοῦτος ἕτερος . οὖον περί πᾶς ὁ νοέω λέγω τοιοῦτος αὐτός εἰμί οἷος ὁ αἰσθάνομαι . οὔτε γάρ ὁ κατά ὁ ἕξις τέλειος , ὅταν δύναμαι ἐνεργέω διά αὐτός , καί αὐτός τότε ἑαυτοῦ δύναμαι νοέω , ἐπεί μήτε γνωστικός ἑαυτοῦ ὁ αἴσθησις καί οὐδέποτε διά ἑαυτοῦ ἄνευ ὁ ὁ αἰσθητής παρουσία ἐγείρω , οὔτε ἔτι μᾶλλον ὁ ἐν ὁ πᾶς ποιέω ἐν ὁ πᾶς γίγνομαι καί ἀναλογέω ὁ τέχνη , ὅσπερ καί ἀπαθής σαφῶς λέγω καί χωριστός καί ὁ οὐσία εἰμί ἐνέργεια , οὗτος δέ δύναμις καί ὑλικός καί πάσχω ὑπό ὁ νοητός . οὖον δή οὖν περί πᾶς , ὡς ἀκούω ἔνιοι κατηγορέω ὁ Ἀριστοτέλης ἐναντιολογία πρός ἑαυτοῦ , καί ἵνα δή μή δοκέω οὗτος πάσχω , οὗτος ἐπί ὁ Ψυχή ἀκούω ἢ ἐπί ὁ μετέχω ὑπό ὁ Ψυχή νόος , ὁ δέ ἀνάλογος ὁ τέχνη νόος ὁ ἀμέθεκτος καί ἐξαιρέω φάσκω εἴρω . καί γάρ πᾶς ὁ ἐν ὁ πραγματεία οὗτος προτείνω εἰς σκέψις γιγνώσκω τε καί φρονέω σαφῶς μόριον εἴρω ὁ Ψυχή , καί νόος εἰμί ὅς διανοέομαι καί ὑπολαμβάνω ὁ ψυχή , καί περί ὁ κατά ὁ ἕξις τέλειος , ὅτι ποτέ γίγνομαι ὡς ὁ Ἐπιστήμων καί ποτέ δύναμαι διά ἑαυτοῦ ἐνεργέω καί μανθάνω τε καί εὑρίσκω ·· ὅσπερ ἅπας μόνος ὁ ἀνθρώπειος προσήκω Ψυχή . ἀλλά καί οὖον ὁ πάσχω μόνος , καί ὁ ποιέω δέ νόος ἐν ὁ Ψυχή τίθημι · ἀνάγκη γάρ , φημί , καί ἐν ὁ Ψυχή ὑπάρχω οὗτος ὁ διαφορά . διό καί ἔχω καί φάος ὁ ἐν τῆ Ψυχή ποιέω ἀφομοιόω , ἵνα μᾶλλον κατά ὁ φωτίζω ὁ ὑπέρ ὁ ψυχή ἵστημι νόος . πρόκειμαι μέν οὖν ὁ πᾶς αὐτός πραγματεία , ὡς καί ἤδη εἴρω , περί ὁ λογικός ὁ ἄνθρωπος ἐν οὗτος εἶπον οὐσία , ὅς δή νόος καλέω . τριχῶς δέ ὁ νοέω αὐτός θεωρός ἀπό ὁ ἔσχατος ἄρχω ὡς καί μάλιστα ὁ ἀκούω γνώριμος , καί ὡς αὐτός οὗτος προτείνω εἰς ζήτησις , ὅπως γίγνομαι ὁ νοέω ἐκ δέ ὁ ἀτελής πᾶς γένεσις . ἔσχατος δέ ὁ ὑλικός καί ὁ πᾶς πάσχω καλέω , ὡς αὐτός εἴρω , καί ἑτέρωθεν τελειόω , ὁ μή πω εἰμί ὁ νοητός , ἀλλά ὁ δέχομαι αὐτός τελειόω ὡς ὁ αἴσθησις ὁ δέχομαι ὁ αἰσθητής · διό καί ἀπεικάζω ὁ αἴσθησις . καί διά οὗτος ἄρα καί ὑποθετικός προφέρω ὁ λόγος ὁ συναπτικός χράω σύνδεσμος εἰμί ὡς ὁ αἰσθάνομαι εἰμί ὁ νοέω , τουτέστιν εἰμί ἐκεῖνος ὁ νοέω θεωρέω , ὅς ὡς ὁ αἰσθάνομαι τυγχάνω εἰμί , οἷος ὁ ὁ ἐν ἑαυτοῦ μονή καί πρός ἑαυτοῦ ἐπιστροφή ἀφίστημι , ἔξω δέ ῥέπω καί ἑαυτοῦ καί ὁ αὐτός εἶδος , οὖον παντελῶς , ὡς μή καί μένω πῃ αὐτός τε ὁ νοέω καί ὁ ἐν αὐτός εἶδος , ἀλλοτριόω <δὲ> διά ὁ ἔξω ῥοπή τε καί ὁ ἐν αὐτός εἶδος ὡς ἄλλος ὁ προλέγω ὑπό ἄλλος ὁ μένω τελειόω τε καί πληρόω . εἷς γάρ εἰμί ὁ ψυχή ὁ ἡμέτερος , ὁ λογικός φημί , ἅμα τε μένω εἷς καί πληθύνω ἐν τῆ πρός σῶμα ῥοπή , οὔτε μένω καθαρός οὔτε ἐξίστημι παντελῶς , ἀλλά καί μένω πῃ καί πρόειμι ἀπό ἑαυτοῦ καί ὁ ἑτεροιόω πρός ἑαυτοῦ ἀμυδρόω ὁ πρός ἑαυτοῦ ταὐτότης , καί ὁ ἐπιστροφή ὁ πρός ἑαυτοῦ χαλάω ὁ πρός ὁ δύο ῥοή , οὐ οὗτος ῥέω ὡς μή καί ἐπιστρέφω πως · μετά ἐπιστροφή γάρ πᾶς ὁ λογικός συγκατάθεσις . ὡς καί ἤδη εἴρω . ὁ δέ κατά ὁ ἔξω ῥοή ὁ Ψυχή νόος νοέω οὖον κατά ἑαυτοῦ οὐδέ ὑπό ἑαυτοῦ οὐδέ διά αὐτός , ἀλλά ὡς ὁ αἴσθησις ὑπό ὁ αἰσθητής , οὕτως αὐτός ὑπό ὁ νοητός καί ὁ σύστοιχος ἐκεῖνος νόος διεγείρω τε καί πληρόω ὡς ἄλλος ὑπό ἄλλος διά ὁ ὁ ῥέω πρός ὁ μένω ἑτερότης . καί οὗτος πάσχω τίς ἄν εἰμί ὁ κατά ὁ ῥέω νοέω ὡς ὑπό ἕτερος πληρόω ὁ μέν γάρ τίς πρόσκειμαι ὁ πάσχω , ἵνα μή φθαρτικός ὁ πάσχω ἀκούω . ὁ δέ ἤ τίς τοιοῦτος ἕτερος ὡς καί ὁ αἰσθητικός διαφέρω πάθος . κύριος γάρ ἐκεῖ διά ὁ ὁ ὄργανον κίνησις καί διά ὁ ὁ αἰσθητής παντελής πρός ὁ αἴσθησις ἑτερότης καί ὁ ἔξω ὕπαρξις . ἐπί δέ ὁ νοέω οὔτε ἄλλος πάντῃ ὁ νοητός ὅστε ἔξω ἀλλά εἴδομαι , οὔτε σωματικός τις γίγνομαι κίνησις , ἐπεί μηδέ ὡς ὄργανον δεῖ , ἀλλά κατά μόνος ὁ ὡς ὑπό ἕτερος πλήρωσις ὁ πάθος . ὅς δέ καί ὑπό ἑαυτοῦ πως διά ὁ εἷς ὁ Ψυχή οὐσία , τοιοῦτος τίς ἕτερος , ὡς ἅμα μέν ὁμοιότης σῴζω πρός ὁ πάθος διά ὁ ὡς ἑτέρωθεν ἔνδοσις , ἅμα δέ ἕτερος εἰμί ὁ πάθος διά ὁ καί ὑπό . ἑαυτοῦ τελέω . ὅθεν καί ζητέω ὁ ψυχή ὡς μή ἔχω καί εὑρίσκω ὁ πρᾶγμα εἰς ἑαυτοῦ βλέπω ὡς ἔχω . ἐπεί δέ ἀπό ὁ ἐνέργεια ἐναργής εἰμί εἰς ὁ οὐσία ἐγώ ὁ ἀναφορά , εἰκότως ἀπό ὁ νοέω εἰς ὁ περί ὁ ὁ οὗτος νοέω ἐγώ προσβιβάζω θεωρία . οὖον μήv ὡς ἐπί ὁ αἰσθάνομαι ὁ αἰσθητός καί πρό ὁ αἰσθητικός ἐνέργεια , οὗτος καί ὁ νοητός πρό ὁ ἐνεργέω προλαμβάνω , διότι ὁ νοητός κρύφιος ὁ κατά ὁ προέρχομαι νόος νοέω ὡς οὐσιώδης , ὡς μόνιμος , ὡς ὅλως πρῶτος καί ἄκρος ὁ Ψυχή · p . 429 a 15 ἀπαθής ἄρα δεῖ εἰμί , δεκτικός δέ ὁ εἶδος · ἐπεί πάσχω φημί ὁ δέχομαι καί ἑτέρωθεν ἔχω ὁ γνωστός , εἰκότως ἀπαθής λέγω ὁ δεκτικός μέν μήπω δέ ἔχω . ὁράω γάρ ὁ προέρχομαι καί ἀφίστημι ἑαυτοῦ , καί οὗτος ἔτι ἀτελής λογικός ἐγώ ζωή , οἷος ὁ ὁ ἀνεπιστήμων καί οὐδαμῇ ὁ ὁ πρᾶγμα οὐσία γιγνώσκω ἰσχύω · ἐπεί γιγνώσκω γε καί τότε ὁ ψυχή , ἀλλά ὁ συμβεβηκός καί ἐπακολουθέω ὁ οὐσία , οὐ ὡς ὁ αἴσθησις καί ὁ φαντασία ὁ ἄτομος , ἀλλά ὁ κοινός , λογικός περί αὐτός ἐνεργέω καί ὁ πρός ἀλλήλων αὐτός ἀκόλουθος ἢ ἀντίθετος , ὁ προηγέομαι τε καί ἕπω θεωρέω , ὡς πᾶς ὁ περί ὁ ἔνυλος τέχνη , ἤδη δέ καί ὁ μαθηματικός λέγω ἐπιστήμη · οὐδέ γάρ οὗτος οὐσία , ἀλλά σχῆμα καί μέγεθος καί πάθος καί κινέω καί πρός ἀλλήλων συμφωνία ἐπισκοπέω , οὖον ὁ οὐσιώδης αὐτός λόγος ἀδιάστατος γάρ καί ἑνόω οὗτος ) , ἀλλά ὁ ἐκβαίνω ἀπό αὐτός καί διά ἑτερότης προέρχομαι διάστασις καί μερισμός . ἀλλά εἰμί καί οὗτος ἀπό ὁ εἶδος ἥκω , πῶς οὐ καί οὗτος ὁ ἔξω προέρχομαι γιγνώσκω νόος κατά τις ὁ εἶδος μέθεξις , ἵνα καί μή μάτην ὑπάρχω ὁ νοητός ἐν ὁ Ψυχή εἶδος , οὐδείς εἰς ὁ νόος ἐνεργέω ; ἢ ἐνεργέω μέν καί τότε , ἀλλά οὐ ὡς νοητός οὐδέ ὡς εἶδος . οὐσία γάρ ἀμέριστος καί ὅρος ὁ νοητός καί πᾶς εἶδος · μεταλαμβάνω δέ ἐν ὁ ἀτελής ἔξω ῥοπή ὁ νοητός εἶδος οὐ ὡς οὐσία οὐδέ ὡς ἀμέριστος γνωστός , ἀλλά ὡς ἀποτελευτάω εἰς μερισμός καί πάθος καί ὅλως ὁ ὁ οὐσία ἐπακολουθέω φύσις . εἰκότως ἄρα ὁ ἀπαθής αὐτός ἑρμηνεύω ὡς μήπω μέν ἔχω δεκτικός δέ , οὐ ἁπλόος φημί ὁ γνωστός ἀλλά ὁ εἶδος , ὅσπερ ἀμέριστος εἰμί καί οὐσιώδης ὅρος καί νοητός . νόος γάρ ὅς ὁ ὅρος γιγνώσκω . p . 429 a 16 καί δύναμις τοιοῦτος ἀλλά μή οὗτος . οὔ γάρ , ἐπεί μή ἤδη τέλειος ὁ ἔξω ῥέπω ὁ Ψυχή νόος , καί φύω εἰμί ἀεί ἀτελής , ἀλλά καί τελειόω δύναμαι , ὅτε , καίτοι Μένων ἐν ὁ ἔξω ῥοπή , ὡς ὁ Ἐπιστήμων κατά ὁ ἕξις τελειόω , προβολή ὁ οὐσία καί αὐτός ὑπάρχω · διό καί αὐτός ἐν ἀπόστασις ὁ οὐσία καί ἔξω . οὗτος μέν οὖν δύναμις , καί ὡς ἑτέρωθεν ὑποδέχομαι καί ὡς ἔτι ἀτελής καί οὔπω δέχομαι . ἐπεί δέ δύο εἰμί νόος ὁ προέρχομαι ὁ κατά αὐτός ὁ πρῶτος οὐσία , οὐδέ ὁ ἐκεῖνος ὁ νάω σύστοιχος ἀλλά ὑφίημι καί τοιοῦτος , ἀλλά οὐ αὐτός . ὀρθῶς ἄρα δύναμις τοιοῦτος ἀλλά μή οὗτος εἴρω . p . 429 a 16 καί ὁμοίως ἔχω , ὥσπερ ὁ αἰσθητικός πρός ὁ αἰσθητής , οὗτος ὁ νόος πρός ὁ νοητός . οὗτος δηλαδή νοέω ὁ περί ὅς λόγος , ὅσπερ καί πρόκειμαι σκοπέω καί προερέω “ εἰμί δή εἰμί ὁ νοέω ὥσπερ ὁ αἰσθάνομαι , καί ἀπό ὅς γίγνομαι ὁ νοέω · ὅς εὔλογος ἐπάγω καί ὁ ἤδη γίγνομαι οὕτως ἕκαστος , ὡς ὁ Ἐπιστήμων λέγω ὁ κατά ἐνέργεια . ὁ δή μήπω γίγνομαι ὁμοίως ἔχω πρός ὁ νοητός , ὡς ὁ αἰσθητικός πρός ὁ αἰσθητής , αἰσθητικός καλός ὁ δύναμαι μέν αἰσθάνομαι , οὔπω δέ αἰσθάνομαι · ὡς καί κατά ὁ ἑτέρωθεν τελειόω καί κατά ὁ δύναμις ὁμοιόω , καί πρός γε κατά ὁ μή αὐτός ἀλλά τοιοῦτος οἷος ὁ πρωτότυπος εἰμί ὁ ἐγγίγνομαι . ἵημι γάρ ὁ αἰσθητός αὐτός ἐν ὁ αἰσθητικός , ἀλλά ὁ οὗτος εἶδος , συμβεβηκός εἰμί εἶδος , οὔτε ὁ νοητός αὐτός ἐν ὁ νάω οὗτος , ἀλλά τοιοῦτος · πλήν ὅτι ὁ μέν αἰσθητικός ἀγαθός ὁ αἰσθητής ὡς ζωτικός καί εἰς ὁ ἀμερής συναιρέω , ὁ δ·ὲ νοητικός ὑφάω ὁ νοητός ὡς εἴδομαι μένω πρόειμι εἰς ὁ ἔξω · καί ὅτι ὁ μέν αἰσθητός πάντῃ ἕτερος ὁ αἰσθητικός , ὁ δέ νοητός ἅμα ἕτερος καί αὐτός οὖον γάρ ἕτερος μόνος ἀλλά καί ὁ αὐτός ὁ ῥέω ὁ Μένων νάω ) · καί ὅτι ὁ μέν αἰσθητός διά μέσος ὁ αἰσθητήριον ἐγείρω ὁ αἰσθητικός , εἰς ὁ αἰσθητήριον ποιέω ὁ γάρ αἰσθητικός ψυχή ὁ προβολή ὁ οἰκέω λόγος κατά ὁ εἶδος ἵστημι ὁ αἰσθητής ) ὁ δέ νοητός ἀμέσως αὐτός τελειόω ὁ νόος , αὐτενεργήτως καί οὗτος ἐκεῖθεν πληρόω . p . 429 a 18 Ἀνάγκη ἄρα , ἐπεί πᾶς νοέω , ἀμιγής εἰμί , ὥσπερ φημί Ἀναξαγόρας , ἵνα κρατέω . Δῆλος ὅτι καί οὗτος περί ὁ νῦν πρόκειμαι λέγω νόος ὁ καί προέρχομαι καί ἔτι ἀτελής . καί οὗτος οὐδείς εἰμί ὁ νοητός , ἀλλά πρός πᾶς ὑπάρχω ἀμιγής , ἵνα πᾶς κατά μέθεξις νοέω καί οὖον διά αὐτός , ἀλλά διά ὁ ἑτέρωθεν τελειότης · ἐπεί ὅς γε ὡς ὁ Ἐπιστήμων ἕκαστος γίγνομαι διά ἑαυτοῦ καί οὐκέτι ἀμιγής , ἀλλά εἰμί ἕκαστος , καί μέγας ὁ κατά ὁ πρῶτος ὁ Ψυχή ἵστημι οὐσία , καί ὁ οὐσία εἰμί ἐνέργεια . ἀλλά ὁ κατά μετάληψις ἕτερος πᾶς νοέω ἀμιγής εἰμί πρός πᾶς πρίν νοέω · ὡς γάρ ὕλη ὑπόκειμαι ὁ ὅς νοέω , ἀνείδεος δέ πάντῃ ὁ καθαρός ὑλικός . διό οὐδέ ἐπί ὁ σῶμα συγχωρέω εἷς τ·ι ὁ στοιχεῖον ἢ ὅλως τίς εἰδοποιέω εἰμί ὁ πρῶτος ὕλη . εἰμί γάρ τις πρός ἀλλήλων ὁ εἶδος ἀντίθεσις , διά ὅς ὁ κατά ὁστισοῦν αὐτός οὐσιόω παραποδίζω πρός ὁ ὁ λοιπός ὑποδοχή , ἀντιλέγω ἢ ἀντιφράσσω ὁ ἐνυπάρχω πᾶς αὐτός . ἵνα οὖν κατακρατέω καί εἰλικρινής ἕκαστος γνωρίζω ὁ τοιοῦτος νόος , ἀμιγής ἵστημι πρός πᾶς , ὥσπερ Ἀναξαγόρας φυλάσσω ἀμιγής πρός ὁ ὁμοιομέρεια ὁ νόος , ἵνα αὐτός πᾶς κρατέω , οὗτος μέν πᾶς δημιουργός καί νοέω ἐξῃρημένως , ὁ δέ ὁ Ψυχή ὑλικός οὗτος νόος ὑφειμένως , ἵνα ἀκωλύτως μετέχω πᾶς . p . 429a21 ὥστε μηδέ αὐτός εἰμί φύσις μηδείς ἀλλά ἢ οὗτος , ὅτι δυνατός . ὁ ὥστε μηδέ αὐτός οὐ καί ὡς ὁ ὕλη ἀκούω . ἐκεῖνος μέν γάρ ἀνείδεος , κατά αὐτός μόνος ὁ δεκτικός ὁ σωματικός εἶδος οὐσιόω , ὁ δέ νόος οὗτος κατά ὁ λογικός οὐσιόω καί αὐτός ψυχή καί γιγνώσκω ὁ αἰσθητής , ὡς εἴρω . ἀλλά οὐ καί ὡς ὁ αἴσθησις μηδείς ἔχω φύσις νοητέον ἐπί ὁ μηδέ αὐτός · καί γάρ καί αὐτός καί ὁ αἴσθησις ἴδιος ἔχω τις φύσις . ἀλλά ὁ μέν ῥητός καθίστημι χρή μετατίθημι ὁ αὐτός ὧδε πως · ὥστε μηδέ εἰμί φύσις αὐτός μηδείς , ἵνα μή καί ἄλλος τίς αὐτός ὡς ὅμοιος συμπαραλαμβάνω ἀναγκάζω . ὁ δέ μηδείς αὐτός εἰμί φύσις ἀληθής , εἰμί φύσις ἀκούω ὁ νοητός τε καί νοερός . οὔτε γάρ νοέω οὔτε νοέω κατά ἐνέργεια , ἀλλά μόνος εἰμί πρός ἄμφω δύναμις πρίν νοέω , ἠώς ἄν ἀτελής εἰμί . ἄν γάρ ὁ αἰσθητός γιγνώσκω , ἀλλά οὖον ὁ νοητός , ὅς εἰμί οὐσιώδης ὅρος οὐδέ νόος οὖν εἰμί , ἐπεί νοητός γνῶσις ὁ νόος , νοητός δέ ὅσος μή αἴσθησις γνωριστικός · ἐπεί καί διαιρέω εἰς δύο ὁ εἰμί εἴωθα , εἰς νοητός τε καί αἰσθητής . εἰκότως ἄρα καί καλέω λέγω ὁ τοιοῦτος ὁ Ψυχή νόος , ὡς μήπω εἰμί διά ὁ μή ἐνέργεια εἰμί , καλέω δέ ὅμως διά ὁ δύναμις εἰμί νόος μόνος καί μηδείς εἰμί ὁ νοητός εἶδος , ὅσπερ εἰμί λέγω ὡς κύριος εἰμί ἐνέργεια , πρίν νοέω · νοέω γάρ κατά τίς πάντως ὁρίζω ὁ νοητός καί εἰμί οἷος ὁ νοέω . p . 429a23 λέγω δέ νόος , ὅς διανοέομαι καί ὑπολαμβάνω ὁ ψυχή . | ’Ev γάρ ὁ διεξοδικός ὁ λόγος μετάβασις , ὅς ἀπό ὁ διανύω 64r γνωστικός ὁ διάνοια δηλόω , καί ἐν ὁ κατά τις ἀπόστασις θεωρία , ὅς ὁ ὑπόληψις σημαίνω , ὁ τε ἀτελής ἐπισυμβαίνω ποτός , ὡς μηδείς νοέω , καί ὁ 64r κατά ἕξις τέλειος , ὅτε δύναμαι καί ἄλλος διά ἑαυτοῦ καί ἑαυτοῦ νοέω . p . 429a24 Διὸ οὐδέ μείγνυμι εὔλογος αὐτός ὁ σῶμα · ποιός τις γάρ ἄν γίγνομαι , ἢ θερμός ἢ ψυχρός , ἐν ὄργανον τίς εἰμί ὥσπερ ὁ αἰσθητικός · νῦν δέ οὐδείς εἰμί . ἐπεί δύναμις μόνος εἶπον ὁ εἴρω νόος καί μηδείς εἰμί ἐνέργεια ὁ εἰμί καί μηδείς εἰμί φύσις αὐτός ἀλλά ἢ μόνος ὅτι δυνατός , εὐλαβέομαι οὐ μή ἀνούσιος ἢ Ἄζων αὐτός ὑποπτεύω ( ζωή γάρ πάντως καί οὐσία ὁ γιγνώσκω τε καί φρονέω δύναμαι καί ὁ νοητός γνωστικός μεταλαγχάνω εἶδος ) οὖον οὗτος οὖν εὐλαβέομαι , ἀλλά μή σωματοειδής τις ὑπονοέω εἰμί ζωή καί οὐσία , διότι ἐν σῶμα μάλιστα ὁ δύναμις καί ἀτελής καί ὁ μεταβολή , δείκνυμι αὐτός πᾶς ἀχώριστος σῶμα ζωή ἐξαιρέω . δισσός δέ ὁ ἀχώριστος , ὅς τε αὐτός ειδοποιώ ὁ ζωτικός ὄργανον , κατά ὅς ζῶ εἰμί , καί ὁ ὡς ὄργανον ὁ ἤδη ζῶ σῶμα χράω ὡς ὁ πλωτήρ ὁ ναῦς , κατά ὅσος χράω , ἀχώριστος εἰμί · οὐδέτερος πρός ὁ νοητός δύναμαι συναρμόζω , ὅτε ὁ ὁ ὄργανον ζωή καί μίγνυμι ὁ σῶμα καί συμφύρω ὁ ἐν αὐτός ποιότης . ὁ τε γάρ σῶμα καί ὁ φυσικός ὑφάω εἶδος καί μέγας ὁ νοητός , ὁ τε παθητικός ποιότης πᾶς ἐκβαίνω οὐσία πόρρω ὁ νοητός ἀποπίπτω · ὥστε καί ὁ οὗτος συμφύρω ζωή καί ὁ σῶμα μίγνυμι οὐ ἄν ποτός ὁ νοητός συναρμόζω . ὁ γάρ ὅλος ὁ σῶμα γίγνομαι , ὅσπερ ὁ μίξις δηλόω , καί ὁ κοινός ὁριστικός ὁ γενητός εἶδος ἀπολείπω , οὔπω λέγω ὁ ἐκλέγω • ἀπολείπω δέ καί ὁ πρός ἑαυτοῦ ἐπιστροφή , ὡς μή δύναμαι ἑαυτοῦ νοέω . καί ἔτι μᾶλλον ὁ ὁ ποιότης ἀναπίμπλημι ὁ ἀνεπιτήδειος αὐτός πρός νοερός ἐνέργεια καί ὁ πρός νοητός εἶδος ἀνάρμοστος ἐπιδείκνυμι . ὁ γάρ οὐσία εἰδητικός ἀντιλαμβάνω λόγος καθαρεύω δεῖ ὁ συμβεβηκός καί μάλιστα ὁ ἔσχατος , οἷος ὁ παθητικός ποιότης , καί ἀμιγής πρός σῶμα εἰμί , ἵνα καί νοέω ὁ ἀμέριστος καί πρός ἑαυτοῦ ἐπιστρέφω ἰσχύω . ἀλλά πόθεν , ὅτι οὐδείς εἰμί αὐτός ὄργανον , ὥστε παντελῶς εἰμί χωριστός σῶμα ; ἢ οὗτος ὕστερος ἐναργής ἐπίδειξις μικρός προέρχομαι , ὅταν ὁ διάφορος ὁ ἀπάθεια ὁ νόος καί ὁ αἰσθητικός ἐμφαίνω . p . 429a27 καί εὕω δή ὁ λέγω ὁ ψυχή τόπος εἶδος . ἐπαινέω ὁ τόπος εἶδος ὁ ψυχή ἀποφαίνω , καί ἅμα μέν δηλόω , ὡς οὖον περί ὁ μετέχω ὑπό Ψυχή νόος εἰμί ὁ λόγος αὐτός ( ἐκεῖνος γάρ οὖον ψυχή ἀλλά ἀγαθός οὐσία ) , ἅμα δέ , ὅτι εἶδος οὖον ὁ συμβεβηκός καλέω ( οὗτος γάρ καί ὁ αἰσθητικός δεκτικός ) , ἀλλά ὁ κατά ἑαυτοῦ οὐσία ἢ πάντῃ ἑαυτοῦ εἰμί , ὅς κατά ἑαυτοῦ ὁρίζω οὐσιόω . τόπος δέ ὡς δεκτικός ἐπίκτητος καί ἔξωθεν πως , ἵνα σῴζω ὁ πρός ὁ σωματικός τόπος ἀναλογία . εἰμί δέ οὗτος , οὐδέ ὁ νοητικός ὅλος εἰμί τόπος , ἀλλά ὁ εἴρω καί ὅλως ὁ ἔξω ῥέω , ἐπεί ὅς γε μένω εἰμί ὁ σύστοιχος αὐτός εἶδος ἀλλά οὖον δέχομαι , καί δύναμις ἀλλά οὐ ἐντελέχεια ὁ ἀφίστημι πως ἑαυτοῦ , ὁ δέ εἰς ἑαυτοῦ ὅλος στρέφω καί κατά ὁ ἑαυτοῦ ἵστημι οὐσία οὖον δύναμις ἔτι ἀλλά ἐνέργεια , μᾶλλον δέ ὁ ἐνέργεια αὐτός . p . 429a29 ὅτι2 δέ οὐ ὅμοιος ὁ ἀπάθεια ὁ αἰσθητικός καί ὁ νοητικός , φανερός ἐπί ὁ αἰσθητήριον καί ὁ αἴσθησις . βούλομαι μέν διά οὗτος ἐπιδείκνυμι ὁ προερέω , ὅτι οὐδείς εἰμί ὄργανον ἐν ὁ ὁ νοητός εἶδος θεωρία · δείκνυμι δέ ἐκ ὁ πρός ὁ αἴσθησις ὁ νόος παραβολή , ἵνα διά ὁ αἴσθησις γιγνώσκω , τίς πάσχω πᾶς ὁ διά ὄργανον τίς γιγνώσκω , ἀπαλλάσσω δέ ὁ πάθος ὁράω ὁ νοητικός , καί ὁ διά ὄργανον θεωρία ἐξαιρέω αὐτός τίθημι . ἀπάθεια δέ καλέω ὁ ἐν ὁ δεκτικός τις οὔπω γίγνομαι ὑποδοχή . εἰμί τοίνυν μή ὅμοιος ὁ ἐν τε ὁ αἰσθητικός καί ὁ νοητικός ἀπάθεια , οὔτε ὁ δεκτικός ἐν ἀμφότερος ὅμοιος οὔτε ὁ ὑποδοχή . τίς οὖν ὁ ἀνομοιότης ; ὅτι ὁ μέν ὁ αἰσθητικός ὑποδοχή μετά τροπή τις καί μεταβολεύς καί σωματικός ἐγγίγνομαι πεῖσις ( πάσχω γάρ τίς δεῖ ὁ αἰσθητήριον ὑπό ὁ αἰσθητής , εἰμί ἐνεργέω μέλλω ὁ αἴσθησις ) , ὁ δέ ὁ νοητικός ἄτρεπτος καί κατά οἰκεῖος ἐνέργεια ὁ μετάληψις . ὁ οὗτος δῆλος ; ὅτι ὁ μέν αἴσθησις σφοδρός τις ἀντιλαμβάνω ἴδιος αἰσθητής , οἷος λαμπρός χρῶμα ὁ ὄψις , ἀδυνατέω παραυτίκα ὁ ἀμυδρός ἀντιλαμβάνω , ὁ δέ νόος οἷος . τε ἐκ ὁ ὁ σφόδρα νοητός θεωρία ( τοιοῦτος δέ ὅσος εἰδικός καί ὁ ἐπαναβαίνω ὅρος καί ἀγαθός τελειότης καί οὐσία καθαρός ) καί ὁ μικρός νοητός νοέω , καί μᾶλλον οἷος τε ἢ πρίν νοέω ὁ μείζων · ἐπιρρώννυμι γάρ ὁ νόησις ἐκ ὁ ὁ ἀγαθός θεωρία πρός ὁ ὁ δύο γνῶσις , ὅθεν ἀγαθός ὁ ἐκ ὁ ἀρχή καί αἴτιος γνῶσις ὁ ἄρχω τε καί αἰτιατός . τίς οὖν ὁ ὁ διαφορά αἴτιος ; | ὅτι ὁ μέν αἰσθητικός οὐ ἄνευ σῶμα ἐνεργέω καί δέχομαι ὁ εἶδος , ἐν ὁ ὑποδοχή διακρίνω ἢ συγκρίνω καί ὅλως σωματικός ὑπομένω πάθος ὁ ὄργανον , καί ἐναργής πλήσσω ἐν ὁ ὁ σφόδρα αἰσθητής μετάληψις · μέγας οὖν φέρω διακρίνω ὁ αἰσθητήριον ὑπό ὁ μικρός διακρίνω ἀπαθής μένω οὖον κινέω ὁ περί αὐτός ὁ αἰσθητικός ζωή ἐνέργεια • ὁ δέ νόος χωριστός εἰμί πᾶς σῶμα οὐδείς δήω τροπή ἢ σωματοειδής πεῖσις · διό οὐδέ παραποδίζω πρός ὁ ὁ ὑφέζομαι θεωρία , κατά καθαρός ἴδιος ἐνέργεια καί ὁ ἀπό ὁ ἀγαθός ἥκω ὑποδέχομαι , καί οὖον πάσχω ὁ σῶμα ἀλλά ἐνεργός ὁ διάφορος πάσχω λέγω . p . 429 b5 ὅταν δέ οὕτως ἕκαστος γίγνομαι , ὡς ὁ Ἐπιστήμων λέγω ὁ κατά ἐνέργεια . ὁ ἀφίστημι πως ἑαυτοῦ καί εἰς ὁ ἔξω προέρχομαι νόος ὁτὲ μέν ὅλος περί ὁ αἰσθητός στρέφω καί οὐδαμῇ ὁ εἶδος οὔτε ὁ οὐσία ἐπαΐω , ὅσπερ λόγος καί ὁ ἀγαθός νάω εἰμί καταληπτός , ὁ δέ αἴσθησις ἕ ( καί διά οὗτος λέγω νοητός , ἐπεί καί ὁ λόγος νόος προσαγορεύω ) , δύναμις εἰμί νόος καί ἀτελής καί ὑλικός , ὡς ἐπιτήδειος μέν πρός ὑποδοχή ὁ νοητός εἶδος καί ὁ οὗτος νόησις , οὔπω δέ δέχομαι , ὁτὲ δέ ἤδη τέλειος καί ὁ νοητός εἶδος πλήρης , ὡς οἷος τε ὁ προέρχομαι νάω , οὐ ὑπό ὁ αἰσθητής τελειόω , ἀλλά οὗτος μέν ὡς ἔσχατος ἴχνος ὁ εἶδος ἐπιβαίνω , ἐντεῦθεν δέ ἐπί ὁ αὐτός ὁ εἶδος ζήτησις ἐγείρω ὁ εἰς ἑαυτοῦ σύννευσις , καί οὗτος ὁ Μένων ὁ Ψυχή καί πρῶτος συνάπτω οὐσία , τελειόω ὑπό ὁ ἐν αὐτός μένω εἶδος καί ὑπό ὁ ἑνόω ἐκεῖνος γνῶσις , οὖον γίγνομαι μέν ὅσπερ ὁ οὐσιώδης αὐτός νόησις οὐδέ αὖος ὁ ἐν ὁ οὐσία αὐτός Μένων εἶδος , κατά δέ ὁ προσεχῶς αὐτός ἐξαρτάω καί κατά ὁ συνάπτω ὁ οὐσιώδης γνῶσις πληρόω τε καί τελειόω , ἅμα τε ὡς ὑπό ἕτερος ὁ μένω , ὅς προέρχομαι ἑτεροιόω , ἅμα δέ ὑπό ἑαυτοῦ , ἐπεί εἷς πως καί ὁ αὐτός μένω τε καί πρόειμι . καί ὁ τελειότης τοίνυν ἐν ὁ προέρχομαι οὐ οἷος ὁ οὐσιώδης , ἀλλά κατά προβολή καί δύο μετά ὁ οὐσιώδης καί κατά ἕξις · περί γάρ ὁ οὐσία ἀλλά οὐ οὐσία ὁ ἕξις . ἀπό οὖν ὁ ὕστερος ἐπί ὁ πρῶτος ἐν ὁ περί ὁ οἷος μέρος ὁ Ψυχή θεωρία διά ὁ προσεχής ἄνειμι ὁ φιλόσοφος ἀπό ὁ ὑλικός καί ἀτελής καί δύναμις μέτειμι ἐπί ὁ προέρχομαι μέν καί αὐτός , τελειόω δέ ὁ κατά προβολή τελειότης νόος , ὅς ἕκαστος λέγω γίγνομαι ὡς ὁ κατά ἐνέργεια Ἐπιστήμων δηλαδή ἄνθρωπος . οὗτος μέν οὖν , ἵνα μηδέ ἐπί ὁ οὗτος τέλειος νόος ὁ ἐνέργεια ἢ ὁ αὐτός ὁ ἔχω ἢ ἀεί ἕπομαι τίθημι · ἀλλά ὡς ἔχω ὁ κατά ἐνέργεια Ἐπιστήμων , τουτέστιν ὁ ἤδη τέλειος ἀπολαμβάνω ὁ ἕξις , οὐ ἀεί δέ κατά αὐτός ἐνεργός , οὗτος καί ὁ προέρχομαι τέλειος ὑποτίθημι νόος , διά ὁ πρόοδος ὥσπερ αὐτός ἀπομερίζω ὁ οὐσία , οὗτος καί ὁ ἐνέργεια μερίζω ὁ ἕξις ἔχω , καί οὐδέ ὡς ἕπομαι ἀεί ἀλλά ποτός , διά ὁ ποτέ καί αὐτός τελειόω . οὐκοῦν καί ὁ ἕκαστος ὀρθῶς ἐπί αὐτός εἴρω διά ὁ διαιρέω ἐν αὐτός συναγωγή ὁ εἶδος , ὁ δέ γίγνομαι διά τε ὁ ἑτέρωθεν καί ὁ οὐ ἀίδιος ἀλλά ποτέ τελειότης . p . 429 b 7 οὗτος δέ συμβαίνω , ὅταν δύναμαι ἐνεργέω διά αὐτός . ὁ δύναμαι ἐνεργέω διά αὐτός ἴδιος ὁ προέρχομαι μέν τέλειος δέ νόος . ὁ γάρ ὑλικός νόος τελειόω μέν καί ὑπό ἑαυτοῦ , ὅς εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί ὅς τε Μένων · καί ὁ προέρχομαι ὁ Ψυχή νόος , οὖον μήv ἐνεργέω δύναμαι καί γιγνώσκω κατά ἑαυτοῦ ὁ νοητός , ἠώς ἄν εἰμί ἀτελής , ἀλλά τελειώνω , ὅς εἰμί ὁ νῦν εἰς θεωρία πρόκειμαι . οὖον μήv οὐδέ ὁ οὐσιώδης ὁ Ψυχή νόος δύναμαι διά ἑαυτοῦ ἐνεργέω · οὖον γάρ ἐν ὁ δύναμις , ἀλλά ἐν ὁ ἤδη ἐνεργέω αὐτός ὁ εἰμί . οὗτος δέ ἐν δύναμις διά ὁ μή ἀεί ἐνεργέω , διό καί αὐτός δύναμις πως καί ὡς μή ἀεί ἐνεργός καί ὡς ἑτέρωθεν τελειώνω , καθάπερ καί ὁ ἤδη ζῶ σῶμα δύναμις ζωή ἔχω λέγω διά ὁ Ἐπίκτητος ὁ ζωή μετάληψις οὖον μόνος ἑτέρωθεν ἀλλά καί ποτέ ἐνδίδωμι , ἀλλά οὐ ὁμοίως καί πρίν μανθάνω ἢ εὑρίσκω , οἷος εἰμί ὁ ἀτελής νόος · ἐκεῖνος γάρ καί πρός αὐτός ὁ τελέω δύναμις εἰμί καί ὁ πρός ὁ τελειόω ἑτερότης πλείων καί ἐναργής διΐστημι . p . 429 b 9 καί αὐτός δέ ἑαυτοῦ τότε δύναμαι νοέω . οὖον κατά συμβαίνω ὁ ὁ νοητός ἔχω καί εἰμί πως ὁ αὐτός ὁ νοέω εἶδος , ὡς προηγουμένως ὁ εἶδος ἀλλά οὐ ἑαυτοῦ νοέω , ὡς ὁ Ἀλέξανδρος βούλομαι , καί ἑαυτοῦ δέ νοέω προηγουμένως · ἐπεί πόθεν ἢ ὁ Ἀλέξανδρος ἢ ἐγώ περί αὐτός τίς γράφω , μή νοέω ἑαυτοῦ , καί ὁ νόησις καί ὁ ζωή καί ὁ οὐσία ἑαυτοῦ , ἵνα καί νόος εἰμί ἀλλά μή αἴσθησις , πρός ἄλλος ἀποτείνω καί ὁ πρός αὐτός ἀπότασις ἑαυτοῦ συναισθάνομαι ; καί γάρ οὖον μόνος εἰμί νόος ἀλλά καί νοητός , ὥσπερ ὁ ἄλλος νοητός εἶδος μεταλαγχάνω ἐκ ὁ οὐσιώδης ὁ Ψυχή , οὗτος καί νόος καί νοητός [ τε ] ὑπό ὁ οὐσιώδης νοερός τε καί νοέω γίγνομαι . ἀλλά οὐδείς , φημί ὁ Ἀλέξανδρος , αὐτός | ὑπό ἑαυτοῦ πάσχω · ὁ δέ νοέω ἐν 65r ὁ πάσχω ὁ νόος ὑπό ὁ νοητός εἰμί δοκέω . οὐ ἀπλόος , ἀλλά ὁ ὁ αἰσθάνομαι ὅμοιος καί ὅς ἑτέρωθεν πως τελειόω , κἀν αὐτενεργήτως ὁ ἑτέρωθεν παραδέχομαι τελειότης . πάσχω οὖν καί ὁ ὑλικός νόος καί ὁ ἤδη κατά ὁ προβολή τελειώνω , ὅς ὑπό ὁ οὐσιώδης τελειόω νοητός , καί ὡς νόος καί ὡς νοητός γίγνομαι · ἅπαξ δέ τελειόω αὐτός ἑαυτοῦ καί ὁ ἐν αὐτός εἶδος νοέω ἀπαθής κατά ἐνέργεια τέλειος . ὁ γάρ πάθος εἰμί ἐν ὁ ἑτέρωθεν μεταλαμβάνω καί πληρόω , ἀλλά οὐ ἐν τροπή τις . p . 4291b10 ἐπεί δέ ἄλλος εἰμί μέγεθος καί ὁ μέγεθος εἰμί καί ὕδωρ καί ὁ ὕδωρ εἰμί · οὗτος δέ καί ἐπί ἕτερος πολύς , ἀλλά οὐ ἐπί πᾶς · ἐπί ἔνιοι γάρ αὐτός εἰμί ὁ σάρξ εἰμί καί σάρξ · ὁ ἄλλος ἢ ἄλλως ἔχω κρίνω . ὁ σκοπός αὐτός ἐν οὗτος ὁ προέρχομαι μέν ἀπό ὁ οὐσιώδης μονή , τελειόω δέ κατά ἕξις ὑπό ὁ οὐσιώδης ἐν ὁ Ψυχή τελειότης διάφορος παραδίδωμι νοέω , ὁ μέν ὁ συντίθημι καί μεριστός οὐσία , ὁ δέ ὁ ἁπλόος καί ἀμέριστος , ἵνα καί οὗτος διακρίνω ὁ οὐσιώδης ὁ Ψυχή θεωρία , Μένων , ὡς οἷος τε αὐτός , ἐν ὁ ἁπλόος καί ἀμέριστος , ὥσπερ ὁ ἀγαθός ὁ Ψυχή νόος οὖον μεταβαίνω ἀπό ὁ εἶδος ἐπί ὁ εἰδοποιέω , ἵνα καί οὗτος γιγνώσκω , ἀλλά ἐν αὐτός τῆ εἶδος νοέω ὡς ἐκ αἴτιος καί ὁ εἰδοποιέω καί ὁ οὗτος ἐπισυμβαίνω καί ἀπλόος εἶπον καί ὁ αἰτιατός πᾶς καί ὁ ὁ ἔσχατος αὐτός δεκτικός ὕλη καί ὁ ὁπωσοῦν αὐτός παρυφίστημι κατά ὁ αἰτιώδης γιγνώσκω νόησις , ὅς ἐν ὁ εἶδος αἰτιωδῶς προλαμβάνω ὁ αιτιατός . ὅς δή καί ὁ εἰς ὁ οὐσία ἑαυτοῦ ἀνατρέχω ψυχή , ὡς οἷος τε αὐτός , μιμέομαι ἅτε συμφυῶς αὐτός συνάπτω , ἐν ὁ ἄκρος ἑαυτοῦ μένω λόγος καί εἰς ὁ ἔξω οὐδαμῇ πρόειμι , συνάπτω δέ καί ὁ ἐν ὁ νάω εἶδος , καί ἐν οὗτος καί οὗτος ὁ αἰτιατός κατά ὁ αἰτιώδης θεωρέω ἁπλότης . οὖον μήv ἔτι ὁ ἀπό ἑαυτοῦ πρόειμι ψυχή , κἀν ἤδη τέλειος ἐνίστημι ὁ θεωρία , μένω ἐν ὁ εἰδητικός ἁπλότης , ἀλλά διά μέν ὁ ἐκ ὁ οὐσία ἐνδίδωμι τελειότης καί ὁ πρός αὐτός ὡς ἕτερος πως πρός ἕτερος συναφή οὖον γάρ κατά ἕνωσις ) ἐπιβάλλω ὁ εἶδος , εἰμί καί πρόσω εἰμί ὁ ἐν ἑαυτοῦ εἰλικρινής μένω , διά δέ ὁ ἔξω πρόοδος οὐ ἐκ μόνος ὁ αἴτιος ἀλλά καί σύστοιχος αὐτός ἐπιβάλλω ὁ αἰτιατός ὁ προέρχομαι προέρχομαι · αἴσθησις μέν ὁ αἰσθητής , λογικός δέ γνῶσις ὁ σύνθετος καί ὅλως ὁ εἰδοποιέω οὐσία , καί ἕτερος εἰμί ὁ ὁ εἶδος ἀντιληπτικός καί ὁ αὐτός μέν ἀλλά οἷος κάμπτω καί οὗτος ὁ ὁρίζω νοέω . ὁ γάρ ὅρος ὀρθῶς καί ἀκαμπῶς · τελειότης μέν γάρ ὁ ὅρος , καί ὁ νόησις αὐτός κατά τελειότης ἵστημι , ἐπεί καί πᾶς γνῶσις κατά ὁ γνωστός · ὁ δέ εἰδοποιέω τέλειος καί ὁ σύστοιχος οὗτος ἐπιβάλλον νόος , ἀλλά οὖον τελειότης ἀλλά κατά μέθεξις ὁ τελειότης . ὁ δέ κλάσις δηλόω ὁ μέθεξις . καί γάρ ὁ ἰατρός οἷος κάμπτω εἰμί ἰατρικός διά ὁ κατά ἰατρικός μέν δύο δέ ὑπόστασις καί ἐκβαίνω , διά ὁ ὁ ἐν ὁ μετέχω εἰμί ὅσπερ εἰμί ἕτερος εἰμί ὁ μετέχω , καίτοι κατά αὐτός εἰμί . καί ὁ κλάω δέ εὐθύς , τουτέστιν ὁ κάμπτω , ὡς γωνία ποιέω , ἀπό μέν ὁ ἐκτείνω γίγνομαι , ἐκβαίνω δέ ὁ ἀπολόω καί οἷος εἰς μερισμός ὑποβαίνω . οὗτος ἐν οὗτος περί ὁ τέλειος ἐν ὁ πρόοδος φιλοσοφέω νόος ὁ Ἀριστοτέλης , πρό πᾶς ἐγώ ὑπομιμνήσκω αὐτός οὗτος , ὅτι ἕτερος ὁ εἰδοποιέω ὁ εἶδος . ὁ μέν οὖν μέγεθος καί ὁ σάρξ καί ὁ ὕδωρ εἰδοποιέω , ὁ δέ εἰμί οὗτος ἕκαστος ὁ ἕκαστος εἶδος · ἐν γάρ ὁ τίς εἰμί εἰμί ὁ εἶδος εἴωθα ὁρίζω , ἐπεί κατά αὐτός καί ὁ εἰδοποιέω ὁ εἰμί . ἐπί ὅς οὖν ὁ εἶδος οὖον μένω αὐτός καί ἑαυτοῦ εἰμί , ἀλλά ἕτερος εἰμί ὁριστικός , ἐπί οὗτος ἕτερος εἰμί αὐτός , τουτέστι ὁ ὁρίζω , καί ὁ εἰμί αὐτός , ὅσπερ εἰμί ὁ ὅρος κατά ὅς ὁρίζω . ἐπί ὅς δέ ὁ εἶδος ἄυλος καί κατά ἑαυτοῦ μένω καί οὐ ἕτερος ὅρος , ἐπί οὗτος αὐτός αὐτός τε καί ὁ εἰμί αὐτός , οἷος σάρξ καί ὁ σάρξ εἰμί , οὐ ἀληθής παράδειγμα λαμβάνω ( ἐπάγω γοῦν ὡς ἔνυλος ὁ σάρξ καί ὡς ὁ σιμός εἰμί ) , ἀλλά ὅτι οὕτως ἔχω ὁ ἄυλος ἐνδείκνυμι . ἀλλά πῶς λέγω ὅδε ἐν ὅδε ὁ σάρξ καί ὁ σιμός καί ἁπλόος εἶπον ὁ συντίθημι ἐκ ὕλη καί εἶδος , εἰμί γε ὁ μέν ὅδε ὁ εἶδος , ὁ δέ ἐν ὅδε ἢ ὁ ἐν ὕλη ὁ εἶδος 65r φύσις ἢ καί ὁ ὁποῖος εἰς ἕτερος ὡς εἰς ὁρίζω κατά αὐτός σχέσις ; οὖον γάρ αὐτός ὁ εἰδοποιέω ὁ ἐν ἕτερος εἶδος · οὗτος μέν γάρ ὅρος , εἰμί καί ἄλλος , ἐκεῖνος δέ ὁρίζω , ἄν εἰμί ἄυλος ὡς ὁ οὐράνιος σῶμα . οὖον αὐτός μέν οὖν ὁ σιμός ὁ ἐν ῥίς κοιλότης οὐδέ ὁ ζῷον ὁ ἐν σῶμα ζωή , ὡς οὐδέ ὁ ἰατρός ὁ ἰατρικός ὁ ἐν ἄνθρωπος . ἐκ δέ ὁ στοιχειώδης καί προσεχής ἐπιστημονικός γνωρίζω αἴτιος · ἐκ γάρ ὁ οριστικός αὐτός εἶδος καί ὁ οὗτος δεκτικός ὕλη . ὁ οὖν ὅδε ἐν ὅδε οὖον ὁ συντίθημι ἀλλά ὁ αἴτιος ὁ σύνθετος δηλόω · ὁ γάρ ὁ εἶδος ἐν ὁ ὕλη θέσις ὁ συντίθημι ἀποτελέω . p . 429 b 14 ὁ μέν οὖν αἰσθητικός ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός κρίνω , καί ὅς λόγος τις . ὁ σάρξ . ἐπεί ἄλλος ἢ ἄλλως ἔχω κρίνω φημί ὁ τε μέγεθος καί ὁ μέγεθος εἰμί , διακρίνω τίς μέν ἄλλος τίς δέ ἄλλως ἔχω . ὅσος μέν γάρ αἰσθητής , οἷος ποιότης χρῶμα σχῆμα καί μέγεθος καί ὡς | αὐτός φημί , ὅς λόγος τις ὁ σάρξ ( τουτέστιν ὅς αἰτία ὁ προσεχής ὁ ὁρίζω πολλαχοῦ γάρ , ὡς καί ὁ Πλάτων ἐν Γοργίας καί ἐν Θεαίτητος , οὗτος καί ὁ Ἀριστοτέλης ἀντί ὁ προσεχής αἴτιος λαμβάνω ὁ λόγος · προσεχής δέ αἰτία ὁ συμβεβηκός πᾶς ὁ ὁρίζω οὐσία , διότι ἐν αὐτός καί περί αὐτός καί ἐκ αὐτός ὑφίστημι · ὁ σάρξ οὖν παραλαμβάνω ἀντί πᾶς ὁ ὁρίζω οὐσία ) ὁ μέν οὖν αἰσθητός ὁ αἴσθησις κρίνω ὁ νόος · συμβεβηκός γάρ καί μερικός ὁ αἰσθητός πᾶς , ὅς σύστοιχος ἀντιληπτικός ὁ αἴσθησις · ὁ δέ νόος ὁ οὐσία , διό ἐπί οὗτος ἄλλος κρίνω · τῆ γάρ αἴσθησις ἄλλος εἰμί παρά ὁ νόος . ὅς γε μήv ὁ ὁρίζω οὐσία κριτικός νόος εἰμί πάντως , ἐπεί καί ὁ λόγος νόος αὐτός δοκέω καλέω , ὡς προερέω , ἐκ ἄλλος ὁ ὅρος κρίνω , ἀλλά ἑαυτοῦ μέν ἄλλως δέ ἔχω κρίνω , ἠώς ἄν ὁ προέρχομαι καί τελειόω ἐν ἐγώ νάω καί ὁ εἶδος θεωρέω · ἐπεί ἀνατρέχω εἰς ὁ ἑαυτοῦ οὐσία ὁ ψυχή καί κατά ὁ τέλειος ἵστημι ἐνέργεια καί ὁ εἶδος ἐνίζω καί χωρίζω πάντῃ ἀπό ὁ ὁ δύο προβολή ἕτερος εἰμί ὁ ἔξω πρόειμι ζωή . διό ἐνταῦθα ὀρθῶς πρόσκειμαι ὁ ἄλλος δέ ἤϊος χωριστός , ἢ ὡς ὁ κλάω ἔχω πρός ἑαυτοῦ ὅταν ἐκτείνω , ὁ σάρξ εἰμί κρίνω . ἄλλος μέν γάρ , ὅταν χωριστός , τουτέστι ὁ χωρίζω θεωρία ἀπό ὁ ἔξω προβάλλω καί εἰς ἔχω καί δύναμις προέρχομαι ἐνέργεια , κρίνω ὁ εἶδος · εἰμί μή ἄρα καί τότε οὐ ἄλλος ἀλλά ὁ αὐτός ἑτέρως ἔχω , διά ὁ εἷς εἰμί ὁ ὅλος Ψυχή , ὁ τε Μένων καί προέρχομαι . ὡμολογημένως δέ ὁ αὐτός μέν ἄλλως δέ ἔχω , ὅταν ὁ προέρχομαι νόος καί ὁ ὁρίζω γιγνώσκω οὐσία καί ὁ εἶδος κατά ἑαυτοῦ ὁρίζω , οὕτως ἔχω ἄλλως , ὡς ἔχω ὁ εὐθύς πρός ὁ κλάω . καί γάρ ὁ κλάω , ὡς ἤδη διορίζω , ὁ ὁ εἰδοποιέω σύστοιχος δηλόω γνῶσις , ὁ 65v δέ ἐκτείνω ὡς ὀρθός καί ἀκαμπής ὁ ὁ ὁράω καί τελειότητα γνῶσις λαμβάνω σύμβολον διά ὅς ἀνωτέρω φημί αἴτιος . p . 429 b 18 πάλιν δέ ἐπί ὁ ἐν ἀφαίρεσις εἰμί ὁ εὐθύς2 ὡς ὁ σιμός · μετά συνεχής γάρ · ὁ δέ τίς εἰμί εἰμί , εἰμί εἰμί ἕτερος ὁ εὐθύς εἰμί καί ὁ εὐθύς , ἄλλος . ’Ev ἀφαίρεσις εἰμί ὁ μαθηματικός εἴωθα δοξάζω τε καί λέγω , οὐ ὡς ὁ Πυθαγόρειος ζητέω ὁ προβολικός ὁ ἐν ὁ φαντασία μαθηματικός τύπος λόγος , οὐσιώδης εἰμί ἐν ὁ σωματοειδής ὁ Ψυχή ζωή , ἀλλά ἐν αὐτός ὁ φανταστικός τύπος ὁ μάθημα εἰμί λέγω , περί ὅς καί κατά ἀλήθεια ὁ πᾶς ποιέω πραγματεία ὁ μαθηματικός . ὁ μέν οὖν Πυθαγόρειος , εἰς ὁ προβολικός ὁ τύπος ζωτικός ἀποβλέπω λόγος , οὐσία τίθημι ὁ μάθημα · ὁ δέ Ἀριστοτέλης ὁ τύπος ἀποφάσκω ὁ οὐσία καί ἐκ ἀφαίρεσις ἐγγίγνομαι λέγω ὁ τύπος , ὡς κατά ὁ πρός ὁ αἰσθητός μίμησις προσδέχομαι αὐτός ὁ Ψυχή · οὖον διότι μή κατά οἰκεῖος ἐνέργεια καί οὗτος ὁ ψυχή προβάλλω δηλόω δέ ὁ εἰς ὁ ἀληθής καί ἀκριβής περιαγωγή · οὔτε γάρ ἀληθής κυβικός ὁ αἰσθητός σχῆμα οὔτε ἀπλατής ἀκριβῶς ὁ εὐθύς ὁ φυσικός , ἀλλά ὁ μαθηματικός . ἔνδοθεν μέν οὖν καί ὁ τύπος , ἀλλά οὐ ἄνευ ὁ ὁ αἰσθητής γνῶσις ὁ προβολή αὐτός ὁ Ψυχή ποιέω , ὡς οὐδέ ὁ ἀγαθός ἐπιστητός ἢ νοητός ) · ἀλλά διά ὁ ὁ φανταστής πρός ὁ αἰσθητός πλεῖστος ὁμοιότης ὁ ὁ ἀφαίρεσις χώρα ἔχω ἰδίως ἐπί ὁ φανταστής , ὡς οἷος ὁ αὐτός εἰμί ὁ αἰσθητός Χωρὶς ὁ φυσικός οὐσία , ἐπεί καί ὁ ἐν φαντασία τύπος οὐ ὡς ὁ εἶδος ἀλλά ὡς ὁ εἰδοποιέω · ἀμέριστος γάρ καί ἀδιαίρετος πᾶς εἶδος , ἐν διάστασις δέ ὁ μέγεθος καί ὁ ἀριθμός ἐν διαίρεσις . ὀρθῶς ἄρα καί ὁ εὐθύς2 ὡς ὁ σιμός λέγω διά ὁ συνέχεια καί ὁ διάστασις , ὁ μηδέ εἶδος καί ὁ τίς εἰμί εἰμί , ὅσπερ εἰμί ὁ εὐθύς εἰμί , ἄλλος παρά ὁ εὐθύς . ὁ δέ φιλόσοφος ὑποθετικός εἰμί εἰμί ἕτερος φημί , ὅτι μή νῦν ἐπεξεργάζομαι οὗτος προτίθημι , ἐπεί ἐν ὁ μετά ὁ φυσικός καί ἐπεξεργάζομαι καί ἀποφαίνω . καί νῦν δέ ὑπομιμνῄσκω εἶπον ἵστημι γάρ δυάς , ὁ εὐθύς2 δηλαδή . μονή μέν γάρ ὁ εὐθύς εἰμί διά ὁ ἀδιαιρέτως εἷς , δυάς δέ ὁ εὐθύς2 οὐ ὡς δύο εἷς γάρ καί αὐτός ) , ἀλλά συνεχής καί διαιρετός καί οὗτος δυαδικός . καί ὁ μαθηματικός οὖν ὁ ψυχή ἕτερος ἢ ἑτέρως ἔχω κρίνω , ὡς ἐπί ὁ ὁρίζω ἑρμηνεύω ἱκανῶς . p . 429 b 21 ὅλος ἄρα ὡς χωριστός ὁ πρᾶγμα ὁ ὕλη , οὗτος καί ὁ περί ὁ νόος . οὖον περί πᾶς νόος · οὔτε γάρ περί ὁ ἐξαιρέω ὁ Ψυχή νόος ἵημι περί ὁ ἐν ὁ Ψυχή ἐκεῖνος συμφυῶς ἑνίζω · οὖον γάρ ἐξίστημι ἐκεῖνος ὁ ὁ εἶδος γνῶσις · ἀλλά περί ὁ περί ὅς ὁ λόγος , ὁ ἐν ὁ πρόοδος τελειόω σύστοιχος ὁ πρᾶγμα γιγνώσκω , ἵνα καί ὡς ὅρος διά ὁ τελειότης ὁ εἶδος ἐπιβάλλω καί ὡς ὁρίζω διά ὁ ἔξω νέος ὁ εἰδοποιέω ὡς ἐκ ὁ εἶδος προέρχομαι . νοέω δέ ὁ τοιοῦτος νόος καί ὁ πᾶς ὕλη χωριστής , ὡς ὁ ψυχικός οὐσία καί ὁ ἀγαθός νόος , καί ὁ πῇ χωριστής , ὡς ὁ μαθηματικός καί φυσικός εἶδος , οὖον πρός ὁ εἰμί ὑπόκειμαι δήω καί οὗτος εἰμί χωριστής , ὁ δέ ἕτερος εἰμί ὁριστικός ἀχώριστος αὐτός ὑπάρχω , καί πρός γε αὐτός ὁ εἰδοποιέω , οὐκέτι οὗτος ὁ ὕλη χωριστής · ἔοικα γάρ ὕλη αὐτός νῦν καλέω ὁ ὁρίζω οὐσία . ὡς οὖν ἔχω ὁ πρᾶγμα κατά ὁ χωριστός ἢ ἀχώριστος ὁ ὕλη , οὗτος καί ὁ ὁ νόος οὗτος θεωρία οὗτος γάρ περί ὁ νόος · ) , ἢ ὁ πάντῃ χωριστής ἢ ὁ τῆ χωριστής ἢ ὁ | ἀχώριστος ἀντιλαμβάνω . εἰμί δέ ὁ ἐνέργεια αὐτός τοιοῦτος , δῆλος ὡς καί αὐτός οὔτε μόνος ἢ πάντῃ ἢ πῇ χωριστός οὔτε μόνος ἀχώριστος , ἀλλά καί πάντῃ χωριστός διά ὁ ἤδη πρός ὁ ὁ Ψυχή οὐσία σύμφυσις καί ὁ ἀπό αὐτός τελειότης , καί ἔτι ὁ τε χωριστός καί αὖος ἀχώριστος διά ὁ ἔξω τάσις πρός τε ὁ ἄλλος ὁριστικός εἶδος , καί πρός ὁ ὁρίζω κατά αὐτός . p . 429 b 22 ἀπορέω δέ ἄν τις , εἰμί ὁ νόος ἁπλόος εἰμί καί ἀπαθής καί μηθεν́ς μηδείς ἔχω κοινός , ὥσπερ φημί Ἀναξαγόρας , πῶς νοέω , εἰμί ὁ νοέω πάσχω τίς εἰμί · ὅς γάρ τίς κοινός ἄμφω ὑπάρχω , ὁ μέν ποιέω δοκέω , ὁ δέ πάσχω · συμπληρόω ὁ περί ὁ πρόειμι1 διττός νόος θεωρία ἢ δύο εἰμί , κατά ὁ ἀτελής καί τέλειος διακρίνω καί κατά ὁ δισσός δύναμις καί κατά ὁ ἢ ὅλος ὁ δύο συμπλέκω ζωή ἢ καί πρός ἑαυτοῦ καί πρός ὁ οὐσία ἀνανεύω , ἀπό ὅς τελειόω , καί μέλλω ἐπί ὁ οὐσιώδης ὁ Ψυχή ἀνατρέχω νόος , δύο περί ὁ προερέω νάω ἐκτίθημι ἀπορία , ὅς ὁ πρῶτος μάλιστα ὁ ἀτελής προσήκω , κακός δέ ὁ ἤδη τέλειος , ὁ δέ δύο ἀνάπαλιν . διά ἄμφω δέ κοινωνία τις ὁ εἴρω πρός ὁ εἴρω παραδίδωμι , ὁ μέν πρόσω ὁ δέ πλησίος · καί γάρ ὁ ἔσχατος καί ὑλικός κοινός τίς ἔχω πρός ὁ ποιέω ὡς φύω τελειόω δείκνυμι , καί ὁ κατά ὁ ἕξις τέλειος μέγας κοινωνέω πρός ὁ ἀπό ἑαυτοῦ τέλειος ὁ καί αὐτός εἰμί νοητός καί ἄυλος , ἐπεί ἐν ὁ ἄυλος ὁ νοητός νοέω . τίς οὖν ὁ πρῶτος ἀπορία καί πόθεν ὁρμάω ; ἐκ ὁ κατά ἐνέργεια καί ὑπέρ ψυχή νόος . ἐκεῖνος γάρ ἀπαθής ὡς ὑπό οὐδείς πάσχω , καί ἀμιγής πρός ὁ δύο , νοέω καί αὐτός κατά ὁ αἰτιώδης αὐτός πρόληψις , ἀλλά οὖον σύστοιχος αὐτός · διό οὐδέ ἔχω τίς κοινός κατά ὁ ὁμοταγής κοινωνία , ἐπεί κατά ὁ αἰτιώδης ὁ αἰτιατός πρόληψις ὁ ἐξαιρέω ἐν ὁ πρῶτος πρός ὁ δύο ὑπάρχω κοινωνία · πῶς οὖν ἐγώ ὁ νοέω ἐν ὁ πάσχω τίθημι καί ἐν ὁ κατά μῖξις κοινωνία , ἵνα καί σύστοιχος εἰμί πως ὁ κοινωνία ὡς ἐπί ὁ ποιέω καί πάσχω ; ὁ γάρ ἐξαιρέω καί ὑπερφυής αἴτιος υποστατικός μέν πᾶς , οὖον ποιητικός δέ ὑπό Ἀριστοτέλης λέγω , ὅτι μή γένεσις ἄρχω προσεχῶς . πρός γάρ ὁ γίγνομαι ὁ ποιέω , ἀλλά οὐσία καί ὁ εἰμί πᾶς ἐκεῖνος αἴτιος . ὁ τοίνυν ἀπορία , πῶς ἐν ὁ πάσχω ὁ νοέω , ἀπαθής εἰμί ὁ νόος , ὡς καί ὁ Ἀναξαγόρας δοκέω . πῶς δέ οὐ ἔχω τίς κοινός πρός ὁ ποιέω , εἰμί πάσχω · κατά κοινός γάρ τίς ὁ μέν ποιέω ὁ δέ πάσχω , καίτοι ἀμιγής εἰμί καί μηδείς μηδείς ἔχω κοινός ὁ νόος . τοιοῦτος μέν ὁ πρῶτος ἀπορία . ἐπάγω δέ καί ἕτερος γράφω ὧδε πῃ · p . 429 b 26 ἔτι δέ εἰμί νοητός καί αὐτός · ἢ γάρ καί ὁ ἄλλος ὁ νόος ὑπάρχω , εἰμί μή κατά ἄλλος αὐτός νοητός , εἷς δέ τίς ὁ νοητός εἶδος , ὁ μίγνυμι τίς ἔχω , ὅς ποιέω νοητός αὐτός ὥσπερ ὁ ἄλλος . Ἄτη ὁ ἀπορία προσήκω μέν καί ὁ ἀτελής νάω , ὡς δύναμαι καί αὐτός ἑαυτοῦ νοέω κατά ὁ πρῶτος δύναμις , ἐναργής δέ ἐπί ὁ ἤδη τελειόω , περί ὅς σαφῶς εἴρω “ καί αὐτός δέ ἑαυτοῦ τότε δύναμαι νοέω , κατά ὁ δύο δύναμις δηλαδή . ὁ δέ νοέω ἑαυτοῦ δύναμαι δῆλος ὡς οὖον μόνος εἰμί νοέω ἀλλά καί νοέω , καί νόος ἅμα καί νοητός . καί δῆλος ὡς καί ὁ οὐσιώδης ὁ Ψυχή καί πρός γε ὁ ἀγαθός Ψυχή ἀφομοιόω οὗτος , ὡς εἰς ὁ ἄυλος περιάγω διά ὁ ἀμέριστος πρός ἑαυτοῦ ἕνωσις . διό καί ὁ ἀπορία κοινός πρός ὁ ἀπολόω καί ἀμιγής ἐνίστημι ὁ νόος . εἰμί γάρ ὁ μέν νοητός καί ὁ ἄλλος ὑπάρχω ὁ τε φυσικός εἶδος καί ἁπλόος ὁ φυσικός οὐσία , νόος δέ οὐ ὑπάρχω πᾶς , οὖον αὐτός ἄν εἰμί ὁ εἶδος τουτέστι ὁ λόγος νόος τε καί νοητός , κἀν ὁ ὑπόκειμαι συντρέχω ποτός . ἐπί ὅς ἐν συντρέχω , ἐπεί οὐ ὁ νόος εἰμί νοητός , κατά ἄλλος τίς κοινός καί ὁ ἄλλος ἰδίωμα ἔχω ὁ νοητός . οὔτε ἄρα ἁπλόος οὔτε ἀμιγής εἰμί πρός ἄλλος ὁ νόος · μίγνυμι γάρ τίς ἔχω , ὅς ποιέω νοητός αὐτός ὥσπερ ὁ ἄλλος · ὁ μέν μίγνυμι διά ὁ ὁ νοητός πρόσθεσις ὁ ἰδιότης διαλλάσσω ὁ νόος , ὁ δέ ὥσπερ ὁ ἄλλος πρόσκειμαι ἐπιτείνω ὁ ἀπορία διά ὁ πρός αὐτός ὁ νόος κοινωνία , καίτοι μεριστός καί ἔνυλος εἰμί . τοιοῦτος γάρ ὁ ἄλλος . p . 429 b 29 ἤ ὁ μέν πάσχω κατά κοινός τίς διαιρέω πρότερος , ὅτι δύναμις πως εἰμί ὁ νοητός ὁ νόος , ἀλλά ἐντελέχεια οὐδείς , πρίν νοέω . δεῖ δέ οὕτως ὥσπερ ἐν γραμματεῖον μηδείς ὑπάρχω ἐντελέχεια γράφω · ὅσπερ συμβαίνω ἐπί ὁ νόος . ἀναλαμβάνω διά οὗτος ὁ πρότερος ἀπορία , καί σῴζω ὁ οἰκεῖος ὑπόθεσις , ὅς ὁ πάσχω νοέω ὁ ἔξω ἀπό ἑαυτοῦ προέρχομαι νόος , καί τίς πρός ὁ νοητός οὗτος ἔχω ὁμολογέω · καί ὁ ἔτι ἀτελής οὖον παντελῶς ὅμως ἀποσπάω ἐνδείκνυμι ὁ κατά ἐνέργεια νόος αὐτός τε ὁ φύω νοέω καί ὁ δεκτικός ὁ νοητός εἶδος , ἐκ ὁ ὑπέρτερος δηλαδή πληρόω εἶδος · ἀεί γάρ τίμιος ὁ ποιέω ὁ πάσχω , ὡς αὐτός εἴρω . εἰμί δέ καί αὐτενεργήτως ὑπό ὁ ἀγαθός τελειόω , ὡς αὐτός δηλόω ὁ νόησις καθαρός εἰμί ἐνέργεια , πῶς οὐ μέγας ὁ καθαρός συμφύω νάω , καί ἔτι · μέγας ὁ προέρχομαι μέν τελειόω δέ καί ἤδη δύναμαι διά ἑαυτοῦ ἐνεργέω κατά ὁ δύο δύναμις . ὁ μέν οὖν σκοπός ὁ πρός ὁ πρῶτος λέγω ἀπορία οὗτος · ὁ δέ λέξις σκεπτέος . ὁ πάσχω , φημί , κατά κοινός διαιρέω πρότερος , διότι εἰμί τις ὁ πάσχω ὁπωσοῦν πρός ὁ ποιέω κοινωνία , ὅτι δύναμις εἰμί ἀνάγκη , ὅσπερ ἐνέργεια ὁ ποιέω . διό καί δύναμις πως | εἰμί ὁ νοητός ὁ νόος οὗτος δηλαδή ὁ ὁ πάσχω νοέω καί ὁ ἔτι ἀτελής . καί οὗτος δέ δύναμις πως ἀλλά οὐ ἀπλόος , ὡς ὁ ὕλη , διά ὁ αὐτενέργητος ὁ νόος ὑπό ὁ νοητός τελειότης καί διά ὁ μή δύο μόνος , ἀλλά καί εἷς πως ὁ τε Μένων καί προέρχομαι εἰμί νόος , καί οὗτος καί ἐνέργεια πως εἰμί , ὡς δέ προέρχομαι καί ἀφίστημι ἑαυτοῦ καί ἔτι ἀτελής δύναμις καί ἐντελέχεια οὐδείς πρίν νοέω , πρίν καί ἱκανός γίγνομαι διά ἑαυτοῦ νοέω . καί οὗτος ὁ ὁ ἄγραφος ἀπεικάζω γραμματεῖον · καί γάρ οὗτος , ἐπιτήδειος εἰμί πρός ὁ ἐγγράφω , οὔπω ἐγγράφω . τοσοῦτος γάρ ἀπό ὁ οἰκεῖος οὐσία εἰς ὁ ἔξω ῥέω ἐγώ ὁ ψυχή , ὡς εἰς ἀμαθία καί ἄγνοια ἑαυτοῦ τε καί πᾶς εἰδητικός οὐσία ὑποφέρω , ὁ ὡς ὑπό ἕτερος δήω τελείωσις · ὑπό ἑαυτοῦ μέν γάρ , ἀλλά ὡς ὑπό ἕτερος , διότι ἑαυτοῦ καί ὁ οἰκεῖος ἐξίστημι οὐσία . τελειόω γοῦν ἐπιστρέφω πρός ὁ ἐν αὐτός οὐσιώδης λόγος , κατά αὐτός ζητέω τε καί εὑρίσκω ὁ ὁ εἰμί ἀλήθεια , ἐγείρω εἰς θεωρία καί τελειόω ὁ ἔξω πρόειμι ἑαυτοῦ . διό καί τελειόω ὁ προέρχομαι νόος κατά ὁ ἐγγράφω καί οἷος ἐπίκτητος καί ἑτέρωθεν · ὑπό γάρ ὁ οὐσιώδης ἐνέργεια τελειόω . ὅσπερ συμβαίνω ἐπί ὁ νόος , ὁ περί ὅς ὁ λόγος , ὁ ῥέω δηλαδή καί ἢ ἔτι ἀτελής ἢ κατά ἕξις καί προβολή τελειόω · μόνος γάρ ὁ οὐσιώδης κατά ἐνέργεια καθαρός καί Μένων ἐν ἑαυτοῦ καί ἀπό ἑαυτοῦ εἰμί τέλειος . p . 430 a 2 καί αὐτός δέ νοητός εἰμί ὥσπερ ὁ νοητός . ὁ δύο ἐφεξῆς διακρίνω ἀπορία . αὐτός γάρ οὗτος νόος ἴδιος εἰμί ὁ ἑαυτοῦ νοέω ἢ δύναμαι νοέω . διό νοητός καί ὁ ἔτι ἀτελής ὡς δύναμις νοητός κατά ὁ πρῶτος δύναμις , καί ὁ τελειόω κρατύς νοητός κατά ὁ δύο δύναμις , καί διά ἑαυτοῦ νοέω ἑαυτοῦ ἱκανός , καί ὡς ἤδη τέλειος καί ὡς παρισόω ὁ οὐσιώδης νάω καί πλησιάζω αὐτός ἐνέργεια εἰμί νάω · εἰμί γάρ καί δύναμις καί ὁ τελειόω νόος , ἀλλά κατά ὁ δύο δύναμις . ἀλλά εἰμί νοητός καί ὁ νόος ὥσπερ ὁ νοητός , νοητός δέ καί ὁ ἔνυλος ἤδη , ἔχω τε τίς κοινός πρός αὐτός καί οὐ εἰμί ἀμιγής πρός αὐτός · καί οὐ Ἀπλοῦς ὑπάρχω , εἰμί γε ἕτερος ὁ νοητός ὁ εἶδος ὁ νόος , ὡς δηλόω ὁ νοητός μέν ὑπάρχω ὁ ἔνυλος , οὐ δέ ὁ νόος · ὁ γάρ καί ὁ λόγος αὐτός συντρέχω ἀεί ἀνάγκη . ὁ δή πρός οὗτος ὁ φιλόσοφος ὁράω ἀπάντησις . ἐπί μέν ὁ ἄνευ ὕλη ὁ αὐτός εἰμί , φημί , ὁ νοέω καί ὁ νοέω , ὁ αἰτιολογικός σύνδεσμος ὁ γάρ χράω ὁ αἴτιος ἀποδίδωμι , διά ὅς νοητός εἰμί ὁ νόος · ἄυλος γάρ ἅπας , καί εἰμί τίς συγχέω σῶμα καί πλάσσω χαλεπός , καί ἐπιστρέφω πρός ἑαυτοῦ , ὅπου γε καί ὁ δόξα , ἔσχατος εἰμί ὁ Ψυχή λόγος . πίστις ἕπω πάντως , ὁ ὡς ἐπί ἀληθής εἰμί συγκατάθεσις , κατά ὁ ὁ δόξα πρός ἑαυτοῦ ἐπιτελέω ἐπιστροφή , κρίνω ὡς ἀληθής ὁ ἑαυτοῦ περί ὁ πρᾶγμα σύνεσις . ἐπεί οὖν ὁ νόος ἄυλος , πάντως καί νοητός ὡς ἑαυτοῦ νοέω · ἐν δέ ὁ κατά ἐνέργεια νάω καί εἶδος ὁ αὐτός ὁ νοέω καί ὁ νοέω , διότι πᾶς γνωστικός ἐνέργεια ὁ γνωστός ὁρίζω καί εἰμί ὅσπερ ὁ γνωστός , ἤδη μέν καί ὁ αἴσθησις , μέγας δέ ὁ ἐπιστήμη . καί γάρ ὅσος ἀγαθός ὁ γνῶσις , τοσοῦτος ἀγαθός καί ὁ πρός ὁ γνωστός αὐτός ἕνωσις · ἐπεί καί ὁ μέν αἴσθησις προηγουμένως ὁ ἐν ὕλη κεῖμαι εἰμί γνωριστικός κατά ὁ ἐν αὐτός ἐκεῖνος εἶδος , ἀλλά οὖον ὁ ἐν ἑαυτοῦ εἰμί εἶδος , διό οὐ εἰμί κύριος ὁ αἰσθητής · ὁ δέ ἐπιστήμη προηγουμένως ὁ ἐν αὐτός εἰμί εἶδος τε καί λόγος θεωρητικός , ἵνα καί ὁ αἰτιατός ἐκ ὁ αἴτιος θεωρέω . ἄν οὖν μεταβαίνω καί ἐπί ὁ σύστοιχος ὁ αἰτιατός γνῶσις , ἀλλά κατά ὁ προηγούμενος αὐτός ἀντίληψις ὁ κατά ὁ αἴτιος ἐν αὐτός εἰμί ὁ αὐτός εἰμί ὁ ἐπιστητός · ὁ γάρ ἐν αὐτός , ὁ καί κύριος καί πρῶτος εἰμί ἐπιστητός . ὁ τοίνυν ἐπιστήμη ὁ θεωρητικός καί ὁ οὕτως ἐπιστητός , ὡς ἤδη θεωρέω ἀλλά μή δύναμις εἰμί ἔτι , ὁ αὐτός εἰμί , διότι εἰς ἑαυτοῦ ὁ ἐπιστημονικός ἐπιστρέφω λόγος καί ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἐπιστητός ἔχω καί κατά αὐτός ἐν ὁ ἐνεργέω ὁρίζω καί κατά ὁ ὁ γνωστός ὅρος ἵστημι ὁ γνῶσις · ὡς εἷς καί ὁ αὐτός εἰμί λόγος ὁ τε κατά ἐνέργεια ἐπιστητός καί ὁ κατά ἐνέργεια ἐπιστήμη , ὁ ὁ ἐπιστητός ὅρος . εἶπον δέ ἐπί ὁ ἄνευ ὕλη ὁ αὐτός εἰμί ὁ νοέω καί ὁ νοέω ἐπάγω ὁ γάρ ἐπιστήμη ὁ θεωρητικός καί ὁ οὕτως ἐπιστητός ὁ αὐτός εἰμί , ὡς ὅς ἤδη παραδίδωμι νόος , οὗτος εἰμί ὁ ἐπιστήμη βούλομαι , δύναμις μέν ὁ ἀτελής , ἐνέργεια δέ ὁ τέλειος καί ἤδη θεωρέω . οὖον γάρ ὡς παράδειγμα ὁ νόος ὁ ἐπιστήμη χράω , ἀλλά ὡς διασαφέω ὄνομα ὁ ἐπιστήμη καί ὁ ἐπιστητός , ὁ πρός ἀλλήλων αὐτός δείκνυμι ταὐτότης . p . 430 a 5 ὁ δέ μή ἀεί νοέω ὁ αἴτιος ἐπισκεπτέος . οὖον πάντως ὁ ἄυλος νοητός καί ἀεί νοέω , οὐδέ οὗτος ἀξιόω , ἀλλά μόνος αὐτός εἰμί ὁ νάω ὁ νοητός ἐπί ὁ ἄυλος , ὡς καί ἐνέργεια εἰμί νοέω ἐνέργεια εἰμί νοέω , καί ἠώς ἄν δύναμις εἰμί νοητός , δύναμις καί νοέω ὑπάρχω . ἄξιος δέ οὐδείς κακός ὁ αἴτιος ἐπιζητέω , διά ὅς ἔνιοι ὁ ἄυλος νοητός οὐ ἀεί νοέω , ὅτε οὐδέ ἐνέργεια εἰμί ἑαυτοῦ νοητός . καί αἰτία δέ ὁ διά ὁ μέσος ἀεί ἀπό ὁ ἄκρος ἐπί ὁ ἔσχατος πρόοδος , ἵνα μηδείς ὁ κενός · ἐπεί καί μείζων εἰμί ὁ μέσος ὁ ἔσχατος ἀνάγκη | ὡς ἀγαθός καί ὡς πλησιάζω μᾶλλον ὁ πρῶτος εἰμί . μέσος τοίνυν ὁ ἀνθρώπειος εἰμί ψυχή , μᾶλλον δέ ὁ ὁ τοιοῦτος Ψυχή λόγος , ὅς νῦν προσαγορεύω νόος , ὁ τε ἀμέριστος καί μεριστός , καί ὁ ἀεί ὡσαύτως ἔχω καί ὁ πάντῃ μεταβάλλω , ὁ τε πάντῃ ἑαυτοῦ εἰμί καί ὁ ἐν ἕτερος ὑπάρχω , ὡς οὗτος μέν ἐξαιρέω ἐκεῖνος δέ ἀπολείπω , ὅς μέν ὑπεραίρω ὁ ἐν ἄλλος , καί αὐτός αὐλός εἰμί ; ὅς δέ ἀπολείπω ὁ ἄκρος καί ἐν ἑαυτοῦ ἀεί μένω οὐ ἀεί νοέω ἢ νοέω εἰλικρινής . ἀλλά ἐναργής μέν ὁ ὁ οὐσιώδης ἀφίστημι νόησις ζωή ὁ λόγος εἰς ὁ ἀτελής καί δύναμις ὑποφέρω · καί αὐτός δέ ἐγώ δοκέω ὁ οὐσιώδης νόησις αὐτός παραθραύω ἐν ὁ ὁ ἔξω πρόειμι ζωή προβολή , ἵνα κατά ὅλος ἑαυτοῦ ὁ μεσότης διασῴζω καί ἵνα καί αὐτός οὗτος προβάλλω ὁ ἔξω προέρχομαι καί ἵνα καί χωρίζω , ὅσπερ φημί ὁ Ἀριστοτέλης “ χωρίζω δέ εἰμί ὅσπερ εἰμί ” , οὐ ἔχω χώρα ὁ “ χωρίζω ” ἐπί ὁ ἀεί χωρίζω . πῶς δέ εἄν καί ἀεί ὡσαύτως διαμένω ποιός μέν ἀτελής ὁ ἀπό ἑαυτοῦ προέρχομαι ἀφίημι , ποτέ δέ τέλειος , ποτέ δέ καί εἰς ἑαυτοῦ συνάγω ; ἀλλά δῆλος ὡς καί ὁ οὐσιώδης ὁ ἡμέτερος Ψυχή νόος οὔτε μένω εἰλικρινής ἐν ὁ πρός ἑαυτοῦ ἀεί στροφή οὔτε μήv πάντῃ ἀφίστημι ὡς ὁ παθητικός , ὅς εἰμί ὁ ἔξω προέρχομαι , ἵνα μή καί αὐτός ἕτερος ὁ τελειόω δήω . τοσοῦτος γάρ χαλάω ὁ οὐσιώδης ὁ νόησις , ὡς μή ἀκραιφνής μέν νοέω , ἑαυτοῦ δέ ἱκανός εἰμί πρός τελέω ὁ ἑαυτοῦ , τέως μέν , ὥστε ὁ ἔξω προέρχομαι τελειόω , ἄκρος δέ ἐν ὁ ἀπόστασις μέν ἐκεῖνος , εἰς ἑαυτοῦ δέ παντελής ἀναχωρέω , ὅτε καί χωρίζω εἰμί ὅσπερ εἰμί . ὁ μέν οὖν μεσότης αἰτία ὁ μηδέ ὁ οὐσιώδης νόος εἰλικρινής μένω . νῦν δέ ὁ λόγος ὁ φιλόσοφος τέως περί ὁ προέρχομαι , ὅς οὐ ἀεί νοέω ἢ διά ὁ πολύς ῥύσις ἀφίστημι ὁ τελειόω οὐσία , ὅλος δέ γίγνομαι αἴσθησις καί φαντασία καί ἁπλόος ὁ σωματοειδής ζωή καί διά οὗτος Μένων ἀτελής , ἢ διά ὁ , κἀν ἤδη τέλειος εἰμί ὁ προέρχομαι , παραποδίζω πρός ὁ θεωρία · οὗτος μέν καί διά ὁ πρακτικός ἐνεργέω παρά μέρος διά ὁ μερισμός πολύς ἐν ὁ προέρχομαι φαίνω , οὗτος δέ διά ὁ σῶμα καί ὁ ἔξωθεν προσπίπτω Τύχη πολύς ἀσχολία παρέχω , ἔτι δέ διά ὁ ἀόριστος ἐγείρω ἔτι φαντασία . περί δέ ὁ ἄυλος νοητός εἶπον ὡς αὐτός ὁ νάω , πρίν περί ὁ ἔνυλος νοητός διορίζω , ἐν μέσος περί ὁ ἐπιστημονικός ἐφίστημι λόγος διά ὁ <μὴ> ἀεί νοέω , ἵνα ὁ περί ὁ ἄυλος νοητός λόγος οὕτως ἐπί ὁ περί ὁ ἔνυλος νοητός μέτειμι . p . 430 a 6 ’Ev δέ ὁ ἔχω ὕλη δύναμις μόνος ἕκαστος εἰμί ὁ νοητός . οὐχ ὡς · ἑαυτοῦ δύναμαι γίγνομαι νοητός ( οὗτος γάρ ἐπί ἔνιοι ἄυλος μόνος εἰμί νοητός ) , οὐδέ διότι ποτέ ἄλλος δύναμαι γίγνομαι νοητός . κἀν · γάρ ἀεί ὑπό ἄλλος νοέω καί μηδέποτε ὑπό ἑαυτοῦ , δύναμις εἰμί , ὥσπερ καί ὁ ἤδη ζῶ σῶμα δύναμις ἔχω ζωή εἴρω ὡς μή κατά ἑαυτοῦ μηδέ ὑπό ἑαυτοῦ ἀλλά ἐπίκτητος ζῶ . νοητός δή καί ὁ ἔνυλος ἕτερος εἰμί ἀτελής εἰμί νοητός · οὖον γάρ ἱκανός αὐτός κατά ἑαυτοῦ νοέω , εἰμί μή ὁ νοέω εἰμί , ἕτερος αὐτός εἰμί . ἀτελής οὖν εἰμί νοητός , ἕτερος πρός ὁ νοέω δήω , ὁ δέ ἀτελής ὁ δύναμις · ὡς ὁμώνυμος πως εἰμί , ἢ ὡς ὁ ἀπό εἷς ἔχω , ὁ ἐπί ὁ ἄυλος νοητός καί ὁ ἐπί ὁ ἔνυλος . p . 430 a 7 ὥστε ἐκεῖνος μέν οὐ ὑπάρχω νόος · ὁ ἔνυλος δηλαδή νοητός , οἷος ὁ τε εἶδος αὐτός καί ὁ σύνθετος οὐσία . καί ὁ αἴτιος προστίθημι διά ὅς οὐ ὑπάρχω · p . 430 a 7 ἄνευ γάρ ὕλη δύναμις ὁ νόος ὁ τοιοῦτος . ἄυλος εἰμί πᾶς νόος ἀποφαίνω καί διά οὗτος ὁ ἔνυλος μή ὑπάρχω , δύναμις δέ ὁ ἔνυλος τυγχάνω εἰμί ὡς ὁ δύναμις αὐτός τελειόω . καί γάρ ἐν ὁ μετά ὁ φυσικός οὐ ἐν ὁ πάσχω μόνος ἀλλά καί ἐν ὁ ποιέω τίθημι ὁ δύναμις καί ἐν πᾶς αἴτιος ὁ ὁπωσοῦν πρός αἰτιατός δύναμις ἐπιπλέκω καί ὁ δύναμις ἀποτελεστικός ἢ τελειωτικός . εἰκότως οὖν καί ὁ νόος δύναμις ὁ ἔνυλος δύναμις εἰμί νοητός , ὡς αὐτός ὁ δύναμις ἐκεῖνος εἰς ἐνέργεια ἄγω ἐν ἑαυτοῦ . ὡς γάρ ὁ μετρέω περί ὁ μετρέω ἐνεργός οὐ εἰς αὐτός τίς δράω , ἀλλά ὁ ὁ ὅσος ἐκεῖνος γνῶσις ἀπό ἑαυτοῦ ἴσχω , οὗτος καί ὁ ἔνυλος νοέω περί αὐτός μέν ἐνεργέω , οὐ εἰς αὐτός δέ τίς δράω οὐδέ πάσχω τίς ὑπό ἐκεῖνος , ἀλλά κατά ὁ ἐν αὐτός προληπτικός ἐκεῖνος αἴτιος ὁ γνωριστικός αὐτός προβάλλω ἐνέργεια . p . 430 a 8 ἐκεῖνος δέ ὁ νοητός ὑπάρχω . ὁ νόος , ἐπεί ἄυλος πᾶς , οὐ ἕτερος δέ ἀλλά ἑαυτοῦ καί αὐτός πᾶς ὁ ἄυλος . ἑαυτοῦ οὖν καί ὁ νόος , ὁ δέ ὅς ὁ νόος νοητός · ὥστε πάντως ὁ νόος ὁ νοητός · ὑπάρχω . καί ἐνταῦθα συμπληρόω ὁ περί ὁ προέρχομαι λόγος νάω ἐπί ὁ προβάλλω αὐτός καί τελειόω μέτειμι . | p . 430 a 10 ἐπεί δέ ὥσπερ ἐν πᾶς ὁ φύζω δοκέω ἐγώ οὐδέ οὗτος ἢ περί ὁ μετέχω νόος ὑπό Ψυχή ἢ περί ὁ καί οὗτος ἀγαθός , ἀλλά περί αὐτός ἐγώ ὁ λογικός λέγω Ψυχή · οὗτος μέν ἐπεί περί Ψυχή ὁ πραγματεία πᾶς , οὗτος δέ διότι σαφῶς καί αὐτός ἐπιφέρω καί ἐν ὁ Ψυχή ὑπάρχω οὗτος ὁ διαφορά . καί ὁ ἐφεξῆς πᾶς ῥητός ὑπομιμνῄσκω οὐ ἐκβαίνω ὁ περί αὐτός θεωρία . διό καί νῦν ἔχω ὁ προερέω μετά ὁ ἤδη παραδίδωμι δισσός νόος , ἀφίστημι μέν ὁ προηγούμενος ὁ Ψυχή οὐσία καί διά οὗτος καί ὁ συμφυής αὐτός ἐνέργεια , προέρχομαι δέ εἰς δύο ζωός καί θεωρία ἢ ἀτελής ἢ τέλειος μέν κατά προβολή δέ καί ὡς ἕτερος ὁ μένω ἐν ὁ πρῶτος οὐσία εἶδος τελειόω , θεωρέω νῦν ὁ κατά αὐτός ἵστημι ὁ οὐσιώδης ἐνέργεια νόος καί ὁ εἶδος νοόω , οὖον ὁ πρόειμι , ἀλλά ὁ ἐν αὐτός ὁ οὐσία ὁ Ψυχή Μένων . ὁ μέν γάρ ἔξω ῥοπή εἰς μερισμός τις ὑποφέρω ( αὐτός γάρ οὗτος ὁ ἔξω ὁποιοσοῦν μερισμός ) καί εἰς δύο πρόειμι ζωή ἐν ὁ Ψυχή , οὐ εἰμί ὅσπερ ὁ πρῶτος , καί ὁ ἐνέργεια ὁ οὐσία ἀπομερίζω , οὖον ὁ πρῶτος μόνος ἀλλά καί ὁ προβάλλω ζωή , ὡς μηκέτι οὐσία εἰμί ὁ ἐνέργεια , ἀλλά μόνος ἐξάπτω οὐσία , ὥσπερ ὁ εἰς ὁ ἄκρος ἑαυτοῦ οὐσία ἀναδρομή ὁ Ψυχή καί ὁ ἐν οὗτος μονή ἐνίζω καί ὁ ἐνέργεια ὁ οὐσία διά ὁ εἴδομαι ὅλος στροφή · ὁ γάρ εἴδομαι ὁ ἀμέριστος συναγωγή δηλωτικός . ἀλλά καί ὁ ἀκρότης ὁ Ψυχή ἀμέσως συμφύω ὁ ὑπέρ αὐτός νοερός οὐσία καί ὁ ἐν αὐτός εἶδος . ἀμέριστος δέ πᾶς ὁ ὑπέρ ψυχή νοερός οὐσία · ὅθεν καί ὁ ἐνέργεια ὅσπερ οὐσία καί ὁ οὐσία ἐνέργεια , οὖον ὁ ἰδιότης δηλαδή , ἀλλά ὁ εἰς εἷς ἄμφω ἀμέριστος συναγωγή . συμφύω τοίνυν ὁ ὑπέρ αὐτός νάω ὁ ὁ Ψυχή ἀκρότης πολύς ὁ ἀμέριστος ἔχω · καί διά οὗτος δύο καί ὁ ἐνέργεια αὐτός ὁ οὐσία ἑνίζω . ὡς οὖν ἐπί ὁ προέρχομαι καί ἀτελής ἔτι νόος ὁ ἐνέργεια αὐτός ὁ αἰσθητικός ἀπεικάζω , οὐ ὡς ὁ αὐτός παντελῶς ( καί ὁ διάφορος γοῦν ἐπιφέρω ) , ἀλλά διά αὐτός ὁ ἑτέρωθεν ἐν ἄμφω πεῖσις , οὗτος καί ὁ ὁ ἄκρος καί οὐσιώδης αὐτός νόος ἐνέργεια ἀπό ὁμοιόω ὁ ὑπέρ αὐτός νάω , οὐ ὡς ἀπαραλλάκτως ὁ αὐτός · εὐθύς γοῦν ἐπάγω καί ὁ διάφορος , εἰμί γε ποτέ μέν ἐνεργέω οὗτος ποτέ δέ οὐ , καί εἰμί γε χωρίζω εἰμί οὗτος ὅσπερ εἰμί , ἐκεῖνος δέ καί ἀεί ἐνεργέω καί ἀεί εἰμί χωριστός . εἰμί μέν οὖν παντελῶς ὁ αὐτός μένω ὁ ὁ Ψυχή ἄκρος οὐσία , ὁ ἐνέργεια οὐ ὁ αὐτός μένω οὐ εἄν εἰμί ὅσπερ ὁ οὐσία , εἰμί γε ὁτὲ μέν νοέω , ὁτὲ δέ οὖον νοέω . εἰμί δέ καί αὐτός ὁ ἄκρος αὐτός οὐσία οὖον μένω ἐν ὁ πρός ὁ δύο ῥοπή Έιλι κρίνω , ἵνα καί οὗτος εἰμί μέσος , ὡς καί ὁ Ἰάμβλιχος ἐν ὁ ἴδιος περι Ψυχή πραγματεία δοκέω , οὖον μεριστός μόνος καί ἀμέριστος , ἀλλά καί γενητός καί ἀγένητος καί φθαρτός καί ἄφθαρτος , καί ἵνα καί αὐτός οὗτος ὁτὲ μέν νοέω ὁτὲ δέ μή ( ἀπό ἑαυτοῦ γάρ ἐνεργέω ὁ αὐτός ἀπαράλλακτος μένω καί ἐνεργέω ἄν ὡσαύτως ἀεί , ἀλλά οὐδέ εἄν ποτέ μέν προβάλλω δύο ζωός καί οὗτος συμπλέκω ἐν ὁ συμπλοκή μένω αὐτός ἀχώριστος , ποτέ δέ χωρίζω · ἴσως γάρ καί αὐτός οὗτος εἰμί ὁ χωρισμός , ὁ ὁ οὐσία ἀδιάφθορος εἰλικρίνεια , ὅσπερ καί ὁ Ἀριστοτέλης ἐμφαίνω γράφω “ χωρίζω δέ εἰμί ὅσπερ εἰμί , ὡς ὁ ἔτι ὁ δύο ἀχώριστος ζωή οὐ εἰμί ὅσπερ εἰμί ) , εὔλογος ἄρα μᾶλλον δέ ἀναγκαῖος οὖον ὁ ἐνέργεια μόνος , ἀλλά καί ὁ οὐσία ὁ Ψυχή καί αὐτός ὁ ἄκρος , ὁ ἡμέτερος φημί , διαφορέω πως καί χαλάω καί οἷος ὑφιζάνω ἐν ὁ πρός ὁ δύο νέος , οὖον παντελῶς ἑαυτοῦ ἐξίστημι ( οὐδέ γάρ ἄν μένω ἔτι ψυχή ) , ἀλλά ὁ ἀκραιφνής οὐκέτι Σώζουσα , ὡς ἅμα ὁ αὐτός τε καί οὖον ὁ αὐτός φυλάσσω , οὔτε ὁ ἑτερότης αὐτός ἐξαλλάσσω παντελῶς ἵημι ὁ ταὐτότης καθαρός καί ἀνεξάλλακτος Μένων , καί οὗτος μερίζω ὁπωσοῦν ὁ ἐξαλλαγή καί οὖον μένω ὅσπερ εἰμί , ὑπομένω καί ὁ ὁ ἐνέργεια ἀπό ὁ οὐσία μερισμός , ὡς καί ποτέ μή ἐνεργέω . εἰς δέ ὁ ἑαυτοῦ εἰλικρινής ἀνατρέχω οὐσία , ἀφίημι μέν πᾶς ὁ ἔξω προβολή , ὁ δέ πρός ἑαυτοῦ ῥώννυμι στροφή καί ἀναλαμβάνω ὁ ὒ · προσήκω αὐτός μέτρον εἰμί τε ὅσπερ εἰμί καί ὁ ἄκρος εἰς ἑαυτοῦ στροφή ἀμερῶς συναιρέω καί ὁ ἐνέργεια ὁ οὐσία ἑνόω . καί οὗτος μέν ὁ ἄκρος ὁ Ψυχή τελειότης ἐν ὁ παντελής ὁ δύο ζωή χωρισμός · ἐν δέ ὁ ἀχώριστος πρός αὐτός συμπλοκή τελειόω καί εἰμί τέλειος δύο , καί ὁ ἤδη τελειόω ὁ προβάλλω ζωή ἱκανός εἴτε πρακτικός εἴτε θεωρητικῶς οὐ εἰμί δηλαδή ἀτελής αὐτός τέλειος ἄν , ἀλλά οὔπω κατά ἄκρος μέτρον τέλειος , ὡς καί ἑαυτοῦ εἰμί μόνος · κατά δέ ὁ [ τε ] ὁ ἄλλος τελειωτικός , κατά ὅς εἰμί , προάγω ἑαυτοῦ καί ἀνέρχομαι εἰς ὁ ἄκρος ἑαυτοῦ τελειότης . ἄγω δή οὖν ἐπί ὁ λέξις ἔρχομαι . | p . 430 a 10 ἐπεί δέ ὥσπερ ἐν ἅπας ὁ φύσις εἰμί τίς ὁ μέν ὕλη ἕκαστος γένος ( οὗτος δέ ὅς πᾶς δύναμις ἐκεῖνος ) , ἕτερος δέ ὁ αἴτιος καί ποιητικός , ὁ ποιέω πᾶς , οἷος ὁ τέχνη πρός ὁ ὕλη πάσχω , ἀνάγκη καί ἐν ὁ Ψυχή ὑπάρχω οὗτος ὁ διαφορά . οὖον κοινός νῦν ἀντί πᾶς οὐσία λαμβάνω ὁ φύσις ( οὖον γάρ ἐν πᾶς οὐσία ὁ ποιέω καί πάσχω , ἵνα καί ἐν πᾶς ἀνάλογος εἰμί τίς ὁ ὕλη καί ὁ ποιέω ) , ἀλλά ὁ ἰδίως κίνησις καί ἠρεμία ἀρχή ὁρίζω . ἐν γάρ ὁ κατά αὐτός ὑφίστημι καί ὁ εἰς οὗτος ῥέπω ὁ ποιέω καί πάσχω ὅς τε ὕλη καί ὁ ποιέω , κύριος μέν ἐπί ὁ ἐν γένεσις , κατά ἀναλογία δέ καί ἐπί ὁ οὐράνιος καί ἐπί ὁ ἡμέτερος Ψυχή , ὅταν εἰς ὁ φύσις πρόειμι ( περί ὅς καί ὁ φυσικός ὁ λόγος ) , ὡς ὅταν γε ἐν ἑαυτοῦ καθαρός μένω , αὐτός τε μένω ὑπερφυής οὔτε ποιέω ἢ πάσχω οὔτε ἔχω τίς ἀνάλογος ὁ ὕλη οὔτε ὁ φυσικός εἰμί θεωρητής , ἀλλά ὁ περί ὁ μετά ὁ φυσικός φιλοσοφέω , ὡς αὐτός ἐν ὁ περι ὁ ζῷον μόριον εἴρω . καί ἐν προοίμιον παρατίθημι ἐγώ ὁ οὗτος δηλόω ῥητός . ὅτε τοίνυν εἰς ὁ φύσις ῥέπω ὁ ἡμέτερος ψυχή προβάλλω ἐν ἑα·υτῇ δύο ζωός καί ἀπό ἑαυτοῦ , οὖον μένω ἔτι ἀκραιφνής οἷος περ εἰμί , ὁ μέν τίς ἔχω παθητικός ὁ προέρχομαι ἔξω ζωή , ὁ δέ ποιητικός ὁ προάγω . καί ὕλη μέν ἐκεῖνος οὐ ἀπλόος ( οὐδέ γάρ οἷος ὁ σωματοειδής ) , ἀλλά ὡς αὐτός φημί ὁ γένος , τουτέστι κατά ἀναλογία · αἰτία δέ ὁ ποιέω ὁ προάγω , ὡς εἰς ἕτερος τίς καί οὗτος δύναμις καί γίγνομαι ὁ ἑαυτοῦ ἐκτείνω ἐνέργεια . καί γάρ ὁ μέν ὁ πᾶς γίγνομαι ὁ δέ ὁ πᾶς ποιέω , ὅσος δηλαδή ἐν ὁ νοητικός Ψυχή ὁ ἔξω πρόειμι ἐγγίγνομαι εἶδος · οὗτος μέν γάρ αὐτός πάσχω , ποιέω δέ ὁ προβάλλω . καί εὕω τε ὁ μέν ποιέω ὁ τέχνη ὁ δέ πάσχω ὁ ὕλη ἀφομοιόω , ἐπεί τέχνη κύριος ὁ περί ὁ ένυλος εἰμί ποιητικός κατά λόγος ὁ Ψυχή ἕξις . p . 430 a 14 καί εἰμί ὁ μέν τοιοῦτος νόος ὁ πᾶς γίγνομαι . ὁ τοιοῦτος ὁ ὡς ὕλη · πρός γάρ ὁ ἔσχατος ἀποδίδωμι · καί ὅπως ὡς ὕλη , δηλόω , ὅτι ὁ πᾶς γίγνομαι . ὁ δέ ὁ πᾶς ποιέω ὡς ἕξις τις , οἷος ὁ φάος · τρόπος γάρ τις καί ὁ φάος ποιέω ὁ δύναμις εἰμί χρῶμα ἐνέργεια χρῶμα . ἐπεί καί ὁ προάγω ὁ δύο ζωός οὐσία ὁ Ψυχή οὐ ἔξω ποῦ ἐκτίθημι , ἀλλά ἐν ἑαυτοῦ οὗτος ἀναδέχομαι καί οὖον μένω πάντῃ αὐτός χωρίζω , ἀλλά καί αὐτός συμπλέκω αὐτός καί ἐκεῖνος πως γίγνομαι , καλῶς ἔχω καί φάος οὗτος ἀπεικάζω , ὥσπερ διά ὁ ἐξαιρέω τῆ τέχνη πρότερος . ἐν γάρ ὁ ῥέπω εἰς ὁ δύο καί μένω πως ἐν ἑαυτοῦ καί πρόειμι ἀπό ἑαυτοῦ , ὡς ἤδη εἴρω . ὁ μέν οὖν τέχνη πρός ὁ μόνιμος καί χωριστής μᾶλλον , ὁ δέ φάος καί ὁ ἕξις πρός ὁ ἀχώριστος καί συμπλέκω ὁ δύο · ἀχώριστος γάρ καί ὁ φάος ὁ φωτίζω καί ὁ ἕξις ὁ ἔχω . ἐν δέ ὁ πρός ὁ ἔξω ῥοπή ποιέω ζωή καί ἐξαιρέω πως ἅμα καί συμφύω ὁ προέρχομαι , ὀρθῶς ἅμα τε ὡς τέχνη καί αὖος ὡς ἕξις καί φάος ποιέω παραδίδωμι . ἐφίστημι δέ ἄξιος , ὅτι ἔχω αὐτός ἀφομοιόω κατά ὁ πρός ὁ δύο συμπλοκή ἐπάγω οἷος ὁ φάος , καί περί ὁ φάος ποιέω ὁ λοιπός λόγος , ἀλλά οὖον περί ἕξις ἀπλόος , ἐπεί ὁ μέν ἕξις ποιότης τις μᾶλλον οὐδείς προσήκω ὁ δύναμαι χωρίζω οὐσία , ὁ δέ φάος εἰμί καί πάρειμι ὁ φωτίζω , ἀλλά ὡς ἐντελέχεια καί χωρίζω ὁ νῦν δέχομαι · καί εἰμί ἐν ὁ ῥοπή δέ συμπλέκω ὁ οὐσιώδης ὁ Ψυχή νόος ὁ προέρχομαι , ἀλλά χωρίζω ποτός καί κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι , ὡς καί αὐτός εὐθύς ἐπάγω . ἀλλά τέως ὅπως φάος ἀπεικάζω ὁ ποιητικός ὁ Ψυχή ἑρμηνεύω . ὁ γάρ ὁ χρῶμα ἐνέργεια μέν εἰμί χρῶμα δύναμις δέ ὁρατός πάρειμι καί ἐνέργεια αὐτός ὁρατός ἀπεργάζομαι ὁμοιότης ἐμφαίνω πρός ὁ ἐνέργεια ὁ ἐν ὁ παθητικός νάω δύναμις γνωστός ἀποτελέω εἶδος , ἐνδείκνυμι ἅμα καί ὅτι οὐδέ ἐν ὁ παθητικός οὕτως εἰμί δύναμις ὡς πᾶς ἀνύπαρκτος , ἀλλά ὡς εἰμί μέν ἄγνωστος δέ , καθάπερ καί ὁ τέως ἀφώτιστος χρῶμα . p . 430 a 17 καί οὗτος ὁ νόος χωριστός καί ἀπαθής καί ἀμιγής ὁ οὐσία εἰμί ἐνέργεια . ἀεί γάρ τίμιος ὁ ποιέω ὁ πάσχω καί ὁ ἀρχή ὁ ὕλη . ὁ χωριστός ἐπί ὁ πρόκειμαι νῦν εἰς θεωρία νόος οὖον ὁ ἀεί χωρίζω ἀκούω ( ἐπάγω γοῦν περί αὐτός χωρίζω δέ εἰμί μόνος οὗτος ὅσπερ εἰμί ” , ὡς ποτέ χωρίζω ) , ἀλλά ὡς ποτέ μέν ἤδη χωρίζω πᾶς ὁ ἔξω τείνω ζωή ἢ παρασκευάζω πρός χωρισμός · ἑκατέρως γάρ καί χωριστός καί ἀπαθής καί ἀμιγής καί ὁ οὐσία εἰμί ἐνέργεια , καί ὡς ἤδη πρός ὁ εἰλικρινής τ·οιαυτος ἐπείγω πως ἢ κατά αὐτός ἵστημι . ἀλλά χωριστός μέν οὖον πρός σῶμα μόνος οὐδέ πρός μόνος ὁ σωματοειδής λέγω ζωή , ἀλλά καί πρός ὁ λογικός ὁ τε πρακτικός καί ὁ κατά προβολή θεωρητικός ἐν τῆ οὗτος ἀπόστασις . ἀπαθής δέ ὡς οὐ ὑπό ἕτερος οὐδέ διά ἑτερότης οὐδέ κατά μέθεξις , ἀλλά αὐτός ὑπό ἑαυτοῦ κατά ἐνέργεια ἢ τελειόω ἢ ἤδη εἰμί τέλειος · καί γάρ εἰμί καί ὑπό ὁ ἀγαθός νόος , ἀλλά οὐ ἀποσπάω , συμφύω δέ αὐτός καί ἑνόω κατά ὁ ἄκρος ἑαυτοῦ οὐσία , ἵνα καί ἀγαθός ὁ τελειόω ἑνόω καί ὅσπερ ὁ τελειόω γίγνομαι ἱκανός καί ἑαυτοῦ εἰμί τελειόω . χωριστός μέν οὖν εἰμί κατά οὐσία ὁ ὅς μή δήω πρός ὁ εἰμί ἢ ἐνεργέω , ἄν ἔτι συναναφύρω πως αὐτός , ὡς ῥοπή τις αὐτός ὑφιστάω . ἀμιγής δέ ὁ μηδέ ὁπωσοῦν συμπλέκω ἢ ὁ φύω καί σπεύδω πρός οὗτος . ὁ δέ οὐσία εἰμί ἐνέργεια διά ὁ ἀμέριστος πρός ἑαυτοῦ στροφή , οὐδέ ὁ ἐνέργεια ὁ | οὐσία ἀφίημι , ἵνα καί ὁ οὐσία εἰμί ἐνέργεια καί ὁ ἐνέργεια οὐσία . εἰμί γάρ καί ὁ προέρχομαι νόος , ὅταν ἑαυτοῦ νοέω , ὁ αὐτός εἰμί ὁ νοητός , τουτέστιν ἑαυτοῦ , καί ὁ οὐσία ὁ ἐνέργεια ὁ γάρ · οὐσία εἰμί νοητός , ὁ δέ νοέω ἐνέργεια ) , πόσος μέγας ὁ Μένων ὅλος ἐν ἑαυτοῦ καί μηδέ ἀπό ἑαυτοῦ μηδέ ὁ ὑπέρτερος ἐξίστημι . ὅθεν καί ποιητικός εἰμί διά ὁ πρός ὁ ἀγαθός ἕνωσις ὁ διά ἑτερότης πρόειμι καί ὡς ὑπό ἕτερος τελειόω καί διά οὗτος πάσχω , καί ἀρχή ὡς αἰτία τελειωτικός ὁ δύναμις , ὅσπερ ὁ ὕλη , τίμιος εἰμί δηλαδή ὡς ἀγαθός καί ἀγαθός διά οὗτος ἴσχω καί ὁ ἕνωσις . καί τίς ἄν τις διαφέρω εἶπον ὁ ἀληθής νόος , εἰμί πρός ὁ ἄλλος εἰμί καί ὁ οὐσία εἰμί ἐνέργεια ὁ ψυχικός νόος ; ἢ ὥσπερ ὁ παθητικός νόος ὁ ἔτι ἀτελής κατά ὁ ἀφάκη θεῖος καί ὁ δύναμις παραβάλλω μέν ὁ αἰσθητικός , ὅς δέ διαφέρω διά-ὠρίζω ὕστερος , οὗτος καί ἐπί ὁ ἄκρος ὁ Ψυχή νόος παραβάλλω μέν πρός ὁ ὑπέρτερος κατηγορέω ὁ εἴρω , ὅσος πρῶτος ὁ θεῖος προσήκω νάω , διά δέ ὁ πρός αὐτός σύμφυσις καί ὁ οὐσιώδης ὁ Ψυχή δύο , ὁ δέ διάφορος ἐφεξῆς ἐπιφέρω . ἀλλά τέως ἐκεῖνος ἐφίστημι · εἷς μέν , τίς διαφέρω ὁ χωριστός οὗτος ὁ Ψυχή νόος ὑμνέω , εἴπερ καί αὐτός πρόειμι , ὁ πρόειμι · διά τίς γάρ μή εἷς ὁ καί Μένων καί προέρχομαι ; ἕτερος δέ , τίς δή ποτός ὁ προέρχομαι νόος οὐ καί νοητός εἰμί ὥσπερ νόος , εἰμί γε ὁ νοητός ὁ νάω πάντως ὑπάρχω , ἄν μή ὁ νοητός πάντως ὁ νόος . πῶς οὖν νόος μέν αὐτός προσαγορεύω , οὐ δέ νοητός τίθημι , ἐπεί καί ἐγγίγνομαι αὐτός ὁ εἶδος βούλομαι , ὅσπερ εἰμί ὁ νοέω , ὡς νόος μέν εἰμί κατά ἑαυτοῦ , νοητός δέ ἐπίκτητος ; ἢ πρός μέν οὗτος ῥητέος καί ἤδη εἴρω , ὡς ὁ προέρχομαι ἔτι μέν ἀτελής εἰμί ὅστε νόος εἰμί ἐνέργεια οὔτε νοητός , ἑκάτερος δέ δύναμις καί πρός ἄμφω τελειόω ἑτέρωθεν ἐκ ὁ οὐσιώδης · ὁ δέ τελειόω καί νόος εἰμί καί νοητός κατά ὁ δύο δύναμις , ὡς καί ἐνεργέω ποτός καί νοέω ἑαυτοῦ διά ἑαυτοῦ δυνατός , ἀλλά παθητικός εἰμί διά ὁ ὑπό ἕτερος τελέω . συμπρόειμι οὖν ὁ νάω καί ὁ σύστοιχος αὐτός νοητός καί ὁμοῦ τελειόω . ἀλλά ὁ φιλόσοφος προκρίνω ὁ ἰδιότης ὁ νοητός ὁ νόος , εἰμί γε ὁ μέν οὐσία ἐμφαντικός , ὁ δέ μᾶλλον ἐνέργεια , καί εἰ ὁ μέν ἐφετός εἰμί ὁ νάω , ὁ δέ ὡς πρός τέλος αὐτός ἵημι , εἰμί καί ὁ ὁ νόος ἐπί ὁ ἀτελής προσίημι ὄνομα , ἀλλά οὔτις γε ὁ ὁ νοητός · οὗτος δέ μᾶλλον ὁ μένω καί τελειόω ἀποδίδωμι εἶδος καί ὁ ἐν ὁ προέρχομαι τελειόω , ὁ καί ἐγγράφω λέγω , οὖον ὁ ἀτελής καί δύναμις , ἀλλά ὁ τέλειος καί ἐνέργεια ἤδη . ὁ δέ πρότερος ὁ εἰς ἐπίστασις ἐγώ ἤδη προτίθημι ἱκανῶς , οἴομαι , καί πρότερος διαρθρόω . ὁ οὐσία ὁ ψυχικός μένω μέν ἀκραιφνής ἐν ὁ καθαρός πρός ἑαυτοῦ τε καί πρός ὁ ἄκρος ἕνωσις , ποτέ δέ ἐκλύω ὁ ἕνωσις καί ἐξίστημι ἑαυτοῦ ὁ πρός ὁ δύο ῥοπή μένω μέν , ἵνα καί εἰμί , οὐκέτι δέ ἀκραιφνής , ὡς ἤδη καί δύο ἀπό ἑαυτοῦ προβάλλω ζωή , αὐτός τε ὁ οὗτος προβολή μένω ὅστις εἰμί καί ἔτι μᾶλλον ὁ πρός αὐτός ἐπίκλισις . οὐσία δέ καί ὁ δύο ζωή , ἐπεί καί ὁ ἔσχατος · ἀλλά ἐκεῖνος καί λογικός καί νοερός δύναμις , δύο δέ ὅμως ὁ προάγω , ὅς ὁ αἰτιατός ὁ αἴτιος ὑφάω καί ὅς ὁ πῇ Μένων ὁ προέρχομαι ὅλος καί ὅς ὁ κατά δύναμις τελειόω καί ἑτέρωθεν ὁ κατά ἐνέργεια καί ὑπό ἑαυτοῦ . διό καί οὗτος μέν οὐδέποτε εἰς ἔσχατος ἐκπίπτω ἀτέλεια , ἀλλά εἰς χαλάω τελειότης · ὁ δέ πρόειμι καί πάντῃ ποτέ γίγνομαι ἀτελής . καλῶς ἄρα δισσός ἐγώ ὁ ὁ Ψυχή παραδίδωμι νόος , ὅς τε Μένων καί ὁ προέρχομαι , καί οὗτος ἢ ἀτελής ἢ τέλειος , καί ὁ Μένων δέ ἢ παντελῶς Μένων ἢ πῇ . ἐπεί δέ οὗτος διαρθρόω , νῦν ὅπως ὁ διάφορος ὁ κατά ὁ ἄκρος ὁ Ψυχή οὐσιόω νόος πρός ὁ ἀγαθός ὁ τε μετέχω καί ὁ ἀμέθεκτος παραδίδωμι ὁ φιλόσοφος , ἐπεί ὁ κοινός - νία θεωρέω κατά ὁ χωριστός καί ἀπαθής καί ἀμιγής καί ὁ οὐσία εἰμί ἐνέργεια , ἐπακούω . p . 430 a 19 ὁ αὐτός δέ εἰμί ὁ κατά ἐνέργεια ἐπιστήμη ὁ πρᾶγμα · ὁ δέ κατά δύναμις χρόνος πρότερος ἐν ὁ εἷς , ὅλως δέ οὐδέ χρόνος · ἀλλά ὁτὲ μέν νοέω ὁτὲ δέ οὖον νοέω . χωρίζω δέ εἰμί μόνος οὗτος ὅσπερ εἰμί . ’Ev ὅς πρῶτος ἐνδείκνυμι διαφορά ὁ μή μόνος εἰμί νόος ὁ ψυχικός ἀκρότης , ἀλλά καί λόγος · λογικός γάρ γνῶσις ὁ ἐπιστήμη . καλέω δέ ἐπιστήμη νῦν , ὅς καλέω νόος , ὁ οὐσία εἰμί ἐνέργεια , καί ὁ κατά ἐνέργεια ἐπιστήμη ὁ αὐτός δείκνυμι ὁ ἐπιστητός , ὅσπερ ὁ πρᾶγμα , ἀλλά οὐ ὥσπερ ὁ ἐν αἴσθησις εἶδος ἄλλος παρά ὁ αἰσθητός . καί πάλιν ὁ ὁ Πλάτων ἀγαθός ἐξηγητής σαφηνίζω ἐγώ καί ὅπως εἴρω παρά ἐκεῖνος ὁ εἰμί ἀεί “ νοέω μετά λόγος περιληπτός ” , ὡς ἅμα τε νόησις καί ἐπιστήμη ὁ ἄκρος εἰμί ψυχικός γνῶσις . νόος δέ ἀπλόος ὁ ὑπέρτερος . οὗτος μέν οὖν πρῶτος διαφορά διά ὁ ὁ λόγος πρός νόος ὕφεσις καί ὁ ὁ γνῶσις πρός ὁ γνωστός . καί ὥσπερ ὁ γενητός , ὅταν εἰμί , ἀπολείπω ὁ ἀγένητος εἰμί ὁ πρός ὁ δύναμις ὁ μή εἰμί συμπλοκή , οὗτος καί ὁ ποτέ μέν νοέω ποτέ δέ οὖον νοέω , καί ὅταν νοέω , ἔχω ὁ ὁ ποιός μή νοέω δύναμις καί οὔτε ὁ νόησις ἔχω οἷος ὁ ἀεί νοέω οὔτε ὁ πρός ὁ νοητός ἕνωσις · | ὁ γάρ ἀκριβής νόησις καί ἕνωσις μείζων . εἰμί μέν οὖν ὁ οὐσία ἐνέργεια καί ὁ ψυχικός νόος χωρίζω , ἀλλά οὐ ὡσαύτως ὁ ἀεί χωριστός . μήπω γάρ χωρίζω ὁ ἡμέτερος αὐτός ὁ ἀχώριστος πρός δύο γνῶσις οὐδέ ὁ ἐνέργεια πρός ὁ οὐσία ἐνίζω τέλειος καί ὅσος φύω , ἀλλά ἔτι ἀτελής , ὅσπερ δύναμις φημί , ἐπεί καί φύω τελειόω . πρότερος δέ εἰμί χρόνος ὁ κατά δύναμις ἐν ὁ εἷς . οὗτος δέ ἐπί μέν ὁ γενητός ἀληθής · ἐκ γάρ ὁ ἀτελής ἐπί ὁ τέλειος πᾶς γένεσις · διό ὁ ἀτελής πρότερος ὁ χρόνος , ὅσπερ εἰμί ὁ δύναμις ἐν ὁ εἷς αὐτός ὁ γίγνομαι , ἐπεί ἐν ὁ προσεχής αἴτιος ὁ ἐνέργεια ἀνάγκη προυπάρχω ὁ ἐν ὁ γίγνομαι ὑπό αὐτός δύναμις . καλῶς οὖν ὁ ἐν ὁ εἷς πρόσκειμαι . ἐπί δέ ὁ ἀίδιος μέν , ποτέ δέ νοέω καί αὖος ποτέ μή νοέω οὐδέ ἐν ὁ εἷς χρόνος πρότερος ὁ δύναμις . τίς γάρ οὗτος μᾶλλον ἢ ὁ ἐνέργεια , διαδέχομαι ἀεί ἀλλήλων ; διό καί αὐτός ἐπί ὁ Ψυχή οὐ ἀξιόω χρόνος πρότερος εἰμί ὁ δύναμις , ἀλλά ἐκεῖνος ἀληθής ὑπάρχω ὁ ποτέ μέν νοέω αὐτός , ποτέ δέ μή νοέω . καί γάρ εἰμί ἐν ὁ σύνθετος ἄνθρωπος ὁ δύναμις πρότερος , ἀλλά ὁ νόος οὗτος ὁ ψυχικός οὐσία χωριστός εἰμί , ὡς αὐτίκα ἐπάγω , ἅμα καί τρίτος διαφορά ὁ ψυχικός νόος πρός ὁ ἀγαθός παραδίδωμι καί ὁ πρός ὁ γνωστός ὁ γνῶσις ταὐτότης · χωρίζω γάρ φημί , <οὐκ> χωριστός . ἀεί δέ χωριστός ὡμολογημένως μέν ὁ ἀμέθεκτος ὑπό Ψυχή , πάντως δέ καί ὁ μεθεκτός · οὖον γάρ ἐκεῖνος ὁ Ψυχή , ἀλλά οὗτος εἰμί ἐκεῖνος . ἐκεῖνος δέ Μένων ἐν ἑαυτοῦ ἀρρεπής ἑαυτοῦ ἐξάπτω ὁ Ψυχή · οὗτος δέ ὅς γε ἡμέτερος ὁ τῆ ῥοπή καί κλίσις δύο προάγω ζωός καί συμπλέκω πρός αὐτός καί οὖον κατά ὁ Μένων μόνος , ἀλλά καί κατά ὁ ἀφίστημι καί προέρχομαι αὐτός ζῶ ζωή , καί αὖθις χωρίζω , Ζομένη , ὅτε καί κατά μόνος ὁ ἑαυτοῦ ἵστημι μόνιμος , οὗτος εἰμί , ὡς αὐτός φημί , μόνος ὅσπερ εἰμί , οὐ δέ καί ἄλλος τίς , ὁποῖος εἰμί ὁ ἐν ὁ προβολή γίγνομαι νοέω , ὅς ἐν ὁ ἀχώριστος εἰμί ζωή . οὐκοῦν καί χωρίζω , κατά ὅσος καί ἀχώριστος ποτέ φύω ζῶ , οὐδέ τότε ὁ χωριστός ἔχω οἷος ὁ ἀεί χωριστός . ὅς οὖν ὁ χωριστός καί ἄυλος ἕπω ὁ ἑαυτοῦ νοέω , ὁ δέ ἑαυτοῦ νόησις ὁ οὐσία εἰμί ἐνέργεια , ὅς ὁ χωριστός ὁ ψυχικός νόος ὑφάω ὁ ἐν ὁ ἀγαθός χωριστής , οὗτος καί ὁ πρός ὁ οὐσία ὁ ἐνέργεια ἀπολείπω ἕνωσις . p . 430 a 23 καί οὗτος μόνος ἀθάνατος καί ἀίδιος . οὖον μνημονεύω δέ , ὅτι οὗτος μέν ἀπαθής , ὁ δέ παθητικός νόος φθαρτός , καί ἄνευ οὗτος οὐδείς νοέω . ἐφίστημι ἄξιος ὁ πᾶς λόγος , Ἴ θαρσέω ὁ οὐσιώδης ὁ νόος ἀθάνατος καί ἀίδιος ἀποφαίνω , ἵνα καί οὗτος ὁ πρός Πλάτων αὐτός συμφωνία ἅμα θαυμάζω καί ὁ ὁ κατά μέρος ἐπί πλέω ἐπεξεργασία , ὅσος ἐκεῖνος ὁλικός καί συνοπτικός ἀρχαιοπρεπῶς παραδίδωμι . μή γάρ ὅτι ἐπί μόνος ὁ συνεχής καί μεριστός ἐντελέχεια ὁ ὁ κίνησις χράω ὄνομα οὐ ἀνέχω αὐτός προσάπτω ὡς οὖον μεριστός εἰμί ὁ Ψυχή , ἐπεί μετατίθημι σύ ὁ ὄνομα ὁ αὐτοκίνητον ἐπί ὁ αὐτοζός καί αὐτοτελής καί αὐτοποιέω καί πάσχω ὁ πᾶς ἐντεῦθεν ὁρμάω φαίνω λόγος . καί γάρ καί παρά ἐκεῖνος διπλόος τις ὁ Ψυχή ἐμφαίνω ὁ αὐτοκίνητον · ὁ μέν μόνιμος καί εἰδητικός καί ποιητικός αὐτός ὁ αὐτός , ὅς καί ἐπί ὁ ἄκρος εἴωθα χράω εἶδος , ὁ δέ κινητής ὁ παθητικός καί πρόειμι καί τελειόω καί ὁρίζω . ἐντεῦθεν οὖν καί ὁ Ἀριστοτέλης ὁρμάω ὁ ἐν ὁ Ψυχή ποιητικός , ὅς αὐτός ἐκεῖνος φημί χωριστός καί ἀπαθής καί ἀμιγής , δείκνυμι ὡς ἀρχή καί αἰτιώδης καί τίμιος ὁ ὕλη καί πᾶς ὁ γίγνομαι φύσις ἀντί γάρ ὁ γίγνομαι πᾶς ὁ ὅλος αὐτός λαμβάνω ) , καί ἔτι ὡς ὁ οὐσία εἰμί ἐνέργεια διά ὁ εἰς εἶδος ἀμέριστος συναίρεσις . ὅθεν ὅτι ἄυλος λαμβάνω ( μεριστός γάρ πᾶς ὁ ἔνυλος ) καί αὐτός πρός ἑαυτοῦ ἐνεργέω , δείκνυμι ὁ ἄυλος πᾶς ἑαυτοῦ νοέω . καί ἅμα νοέω τε καί νοητός ἐπιδείκνυμι καί ἀπολόω , ὡς οὖον κατά μέρος νοέω καί νοέω ἀλλά ὅλος ἄμφω , ὅτι καί ἀθάνατος καί ἀίδιος ἀποφαίνω . ὁ γάρ χωριστός καί ἀπολόω καί ἑαυτοῦ εἰμί καί ἑαυτοῦ ζῳόω καί τελειόω , ὡς καί ἐν ὁ ἔξω ῥοπή δύο ὑπερβλύζω ζωή τε καί οὐσία , οὖον μόνος ἄδεκτος θάνατος τε καί φθορά , ἀλλά καί προηγουμένως δείκνυμι ζωή τε καί οὐσία οἰστικός καί διά οὗτος καί ἀθάνατος . ὥστε εἰμί ὁ πᾶς συλλογισμός ὡς σύντομος συντίθημι τοιόσδε , δῆλος ὡς περί ὁ ἡμέτερος ἐρωτάω Ψυχή Ψυχή · ἐν ὁ ἡμέτερος Ψυχή οὖον ὁ πάσχω εἰμί μόνος ἀλλά καί ὁ ποιέω , ἀρχή καί αἴτιος ὁ γίγνομαι · ἔτι ὁ ποιέω ἐν ὁ Ψυχή ἑαυτοῦ νοέω δύναμαι καί ὁ ἐνέργεια ἐνίζω ὁ οὐσία ἀμέριστος · ὁ ἄρχω καί αἴτιος ὁ γίγνομαι καί ὁ ὁ οὐσία εἰμί ἐνέργεια χωριστός εἰμί καί ἀπολόω · ὁ χωριστός καί ἁπλόος ἑαυτοῦ εἰμί καί οὐ ἐν ἕτερος · ὁ τοιοῦτος ἄδεκτος ὁ ἐναντίος , ἀζωΐα τε καί ἀνουσιότης ( οὔτε γάρ ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἀντίκειμαι ποτός τίς δέχομαι οὔτε ἐν ἕτερος ὁ ἑαυτοῦ μόνος εἰμί ) · ὁ ποιέω ἄρα ἐν ὁ Ψυχή θάνατος καί φθορά εἰμί ἄδεκτος ἀθάνατος ἀναγκαῖος καί ἀίδιος τυγχάνω εἰμί , οὖον διά ὁ ἄδεκτος προηγουμένως , ἀλλά διά ὁ , ὡς εἴρω , καί ἐν ὁ ἔξω ῥοπή πηγάζω οὐσία τε καί ζωός δύο . ὁ δή πάντῃ , ὡς φημί , σύμφωνος ὁ Πλάτων ἐκ ὁ αὐτοκινησία περί Ψυχή | ἀποδείκνυμι ὁ Ἀριστοτέλης φιλοσοφέω . ὅτι γάρ περί Ψυχή , ἀλλά οὖον περί ὁ μετέχω ὑπό αὐτός νόος οὐδέ ἔτι μᾶλλον περί ὁ ἀμέθεκτος , ἀλλά καί περί Ψυχή ὁ ἡμέτερος , καί ἤδη ὑπομιμνῄσκω ἐγώ καί ἔτι ἐκ πλείων ἄν τις ἐφίστημι . πῶς γάρ ὁ δύναμις ἢ ὁ ποτέ μή νοέω , ἢ ὁ ποτέ χωρίζω ὁ ὑπέρ ὁ μερικός ἐπιπρέπω Ψυχή ; ἀλλά οὐδέ ὁ ἄυλος ἢ ὁ νοέω ἅμα καί νοέω ἢ ὁ χωριστός ὅλως ὁ σωματοειδής ἐγώ προσήκω τίς ζωή καί ἔτι μᾶλλον ὁ ὁ ἄλλος ζῷον ἢ φυτός Ψυχή . οὗτος μέν οὖν ἐναργής , οἴομαι , καί ἀναγκαῖος συνάγω , ὁ ὅσος ποιέω ἐν ὁ Ψυχή ἀθάνατος τε εἰμί καί ἀίδιος . καλῶς γάρ καί ὁ ἀίδιος προστίθημι , ὡς ὁ Πλάτων ὁ ἀνώλεθρος ἐν ὁ Φαίδων , ἵνα μή ὡς ὁ βοηθός οἴομαι ὁ ψυχή ὥσπερ ὁ ἐμψυχία ἀθάνατος μέν εἰμί ὡς αὐτός μή ὑπομένω ὁ θάνατος ἔπειμι , ἐξίστημι δέ ἔπειμι ἐκεῖνος ὁ ζῶ ἀπόλλυμι . διά τίς δέ οὗτος μόνος ἀίδιος ; ἢ ὅτι , ὡς σαφῶς ἐπάγω , ὁ παθητικός νόος φθαρτός . ἀλλά ἀπορέω ἄν τις , πῶς νόος εἰμί καί ἐκεῖνος φθείρω , εἰμί γε ἄυλος καί ἐκεῖνος · πᾶς γάρ νόος ἄνευ ὕλη εἰμί ἀξιόω , καί διά οὗτος πᾶς μέν νόος εἰμί νοητός , οὐκέτι δέ ὁ ἄυλος εἶδος νοητός εἰμί καί νόος εἰμί . ἢ ὁ παθητικός νόος ὑλικός εἰμί καί δύναμις καί αὐτός οὗτος παθητικός καί ἀτελής νόος ὁ ὅλος οὗτος , ἠώς ἄν παθητικός ὁ · καί διά οὗτος καί φθαρτός ὅς παθητικός . ἄυλος δέ γίγνομαι καί ἐνέργεια νόος τε καί νοητός ἐν ὁ πρός ὁ ποιέω συναφή , τέλειος δέ ἄυλος καί νόος τέλειος ἐν ὁ εἰς ὁ ποιέω ἀναδρομή . ὡς εἰμί ὁ φθορά ὁ παθητικός νόος οὐ εἰς ὁ μή εἰμί ἔκστασις , ἀλλά εἰς ὁ κρατύς εἰμί συναίρεσις ὁ χωρίζω ψυχικός οὐσία , εἰς ἑαυτοῦ καί ὁ προέρχομαι ἀναστέλλω ζωή , οὖον προέρχομαι ἔτι ἀλλά ἐν ὁ μένω ὡς ἐν αἴτιος ὑπάρχω . ὁ δέ οὖν παθητικός ὡς παθητικός φθαρτός . οἷος δέ ἀντιτίθημι πρός ὁ ἀίδιος ἀποδείκνυμι ὁ Ψυχή , πῶς οὖον μιμνήσκω ὁ πρό ὁ γέννησις , εἰμί ἀίδιος προυπαρχω ; ὅς καί δῆλος πάλιν , ὅτι περί Ψυχή αὐτός ὁ λόγος , ἀλλά οὖον περί ὁ ἀγαθός νόος . ποῖος γάρ ἔχω ἀπορία , διά τίς ἐγώ οὖον μιμνήσκω , ὁ ἀγαθός ἐγώ εἰμί ἀίδιος ; καί ὁ ὁ ἀντίθεσις λύσις οἰκεῖος ὁ Ψυχή , ὅτι ὁ μέν ποιέω νόος ἀπαθής καί διά οὗτος ἀθάνατος , ὁ δέ παθητικός φθαρτός ὡς παθητικός , καθάπερ φημί , καί ὡς εἰς ὁ μόνιμος συναιρέω , ἄνευ δέ ὁ παθητικός ὡς παθητικός καί πρόειμι μέχρι ὁ σωματοειδής ζωή οὐδείς νοέω ὁ ἀπαθής ὁ ὅσος δηλαδή μνημονευτός , περί ὅς ὁ λόγος · ὅσπερ , ὡς ἐν ἄλλος αὐτός ἐγώ διδάσκω , πάντως εἰμί φανταστής . διό ἐν ὁ περί ὁ μνημονευτός νοέω δήω πάντως ὁ μέχρι φαντασία προΐημι λόγος , καί ἄνευ οὗτος οὐδέ ὁ ἀπαθής ὁ μνημονευτός τίς νοέω . οὖον γάρ δή ἀπλόος ἀκούω ὁ οὐδείς ὡς μηδείς ὁ ἀπαθής ἄνευ ὁ παθητικός νοέω . πῶς γάρ ἔτι χωριστός , πῶς ἀμιγής , πῶς ὁ οὐσία εἰμί ἐνέργεια ; ἐπεί καί ὁ σῶμα οὗτος ἔτι ζῷον ὁ ψυχή χωριστός ποτός ζῶ καί νοέω . Ϛ γάρ ὁ θεός , φημί , ἀάω ἐν ὁ Λ ὁ μετά ὁ φυσικός . τοῦτος ἐγώ ποτέω , κατά δύναμις δηλαδή ὁ ἡμέτερος . χωριστός δέ ὁ θεός ἀεί · καί ἐγώ οὖν , εἰμί καί ποτός . ἐγώ δέ ὁ ἔτι ὁ φυσικός οὗτος διαζάω βίος , ὅταν ὁ ψυχή ἄσχετος πρός ὁ σῶμα καί ὁ δύο ζωός ἄν ἐπί βραχύς διατίθημι . p . 430 a 26 ὁ μέν οὖν ὁ ἀδιαίρετος νόησις ἐν οὗτος , περί ὁ οὐ εἰμί ὁ ψεῦδος · ἐν ὅς δέ ὁ ψεῦδος καί ὁ ἀληθής , σύνθεσις τις ἤδη νόημα . ὅτε μέν περί ὁ ἄλλος ψυχικός δύναμις ὁ διδασκαλία ποιέω , ὁ τε φυτικός καί ὁ αἰσθητικός , ὁ τε ὑπόκειμαι αὐτός παραδίδωμι , καί πρό ὁ οὐσία ὁ ἐνέργεια θεωρέω , ἐκ ὁ σαφής ἐγώ πρός ὁ ἀφανής προχωρέω · ἐν δέ ὁ περί ὁ νοερός ὁ νόος , ὅστις ποτός εἰμί καί ὁποῖος , πρό ὁ νοητός θεωρέω , ὡς εὔγνωστος εἰμί , εἶτα ὁ νοητός , ἵνα ἐκ ἄμφω ὁ ὁ νόος πρός ὁ νοητός αἱρέω ἐνέργεια καί ὁ ὁ νόος πλήρωσις ὑπό ὁ νοητός . ὥσπερ οὖν ἐπί ὁ παθητικός νόος προπαραδίδωμι ὁ οὐσία ἐπάγω ὁ γνωστός αὐτός δισσός εἰμί , ὁ τε εἰδοποιέω καί ὁ ὁριστικός αὐτός εἶδος , καί ὁ ἐκεῖνος διάφορος περί αὐτός ἐξηγέομαι ἐνέργεια , οὗτος καί ὁ ὁ ποιέω νόος προθεωρέω οὐσία καί τελειότης καί ἀιδιότης , τίς ὁ νοητός αὐτός καί τίς ὁ περί αὐτός ὁ νόος οὗτος ἐνέργεια , διά οὗτος ἀναδιδάσκω . νόος δέ ἅμα καί λόγος αἰτιώδης καί ἁπλόος ἐπιστημονικός τίθημι ὁ ποιέω νόος , καί ὁ νοητός αὐτός ἀκόλουθος δισσός προτίθημι , ὁ μέν ἀδιαίρετος καί ἀμέριστος εἰμί εἶδος ὡς νάω , ὁ δέ ἀνελίσσω καί μετά τις σύνθεσις καί διαίρεσις ὁ ἕνωσις μετέχω ὡς ἐπιστητός , ὅτε ὁ αἴτιος ἔχω . καί ἐνέργεια μέν ἀμέριστος καί μόνος ἀληθής , οὐδέποτε δέ ψευδής · ὁ δέ ὑποφέρω εἰς τις μερισμός ὁ κατά σύνθεσις καί διαίρεσις , περί ὅς ποτός ὁ ἀληθής καί ψεῦδος , οὐ εἰμί ἐπιστημονικός ( ἀεί γάρ ἐκεῖνος ἀληθής ) , ἀλλά ὅλως περί σύνθεσις καί διαίρεσις ὁ ἀφίστημι μέν ὁ αἴτιος , δοξαστικός δέ καί ἐπίπλοον καί ὁ βάθος οὐ ἐφάπτω ὁ πρᾶγμα . ὁ μέν οὖν σκοπός ὁ πρόκειμαι οὗτος . διά βραχύς δέ ὁ Ἀριστοτέλης εὐθύς ἄρχω καί τίς ὁ νοητός καί ὁποῖος ὁ νόησις , ὅτι ὁ μέν ὁ εἶδος ὁ δέ μόνος | ἀληθής , δηλόω εἶπον ὁ ὁ ἀδιαίρετος νόησις περί οὗτος εἰμί , περί ὁ οὐ εἰμί ὁ ψεῦδος . πολλαχῶς μέν οὖν ὁ ἀδιαίρετος , ὡς καί αὐτός ἐκτίθημι . καί γάρ καί ὁ μῆκος ἀνέργεια εἰμί ἀδιαίρετος , ἄν δύναμις εἰμί διαιρετός , καί ὡς ὁ σημεῖον καί ὁ πέρας ὁ διάστασις , χείρων οὗτος ὁ διάστασις καί ἀποπίπτω εἰς ὁ μή αὐτός , ἀλλά ὁ ἔσχατος αὐτός εἰμί . νῦν γε μήv ἀδιαίρετος ὁ εἶδος εἴρω , ὅσπερ , ὡς ἐν ὁ πρῶτος ὁ φυσικός ἀκρόασις διαρθρόω , καί ἐπί πλέω ἐν τῆ μετά ὁ φυσικός , περί μέν ὁ φυσικός ἐν ὁ Z καί ὁ , περί δέ ὁ ὑπερφυής ἐν ὁ Λ , οὐσία εἰμί ὁ πρῶτος καί κατά ἑαυτοῦ καί τελειότης καί ἐνέργεια καί ὅρος ἀμέριστος ἑνοειδής πᾶς ὁ τε περί αὐτός ἀνελίσσω λόγος καί ὁ κατά ὅς ὁ μεριστός ὑφίστημι ἰδιότης προλαμβάνω , ἁπλόος μέν , ἀλλά οὖον κατά ἀποστενόω ἵστημι ἁπλότης , κατά δέ ὁ πᾶς οἰστικός ὁ περί αὐτός μερίζω πῃ ἴδιος λόγος , ὁ μέν φυσικός ὁ φυσικός , ὁ δέ ψυχικός ὁ ψυχικός , ὁ δέ κατά ἑαυτοῦ καί ἑαυτοῦ καί ὅσπερ αὐτός , ὡς καί ὁ εἴρω ὑποστατικός ὁράω καί ἑνοειδής καί οὗτος προλαμβάνω . ὁ δή ὁ Ψυχή ὅρος πρῶτος μετέχω κοινός τε ὑπό πᾶς ὁ ἀνθρώπειος Ψυχή εἰμί νόος καί ὁ ἕκαστος ἰήϊος . ἔπος ἐσθίω κρατύς ὁ φυσικός καί αὐτός ὁ φύω - σέως ὁ ψυχικός οὐσία συνάπτω ὁ οἰκεῖος ὅρος τε καί εἶδος , ὅσπερ διά ὁ ἀμέριστος καί πᾶς ἀμέριστος ὁ ἄλλος ἑνόω εἶδος , καί αὐτός πᾶς δύο πληρόω ὁ εἶδος , οὖον μένω οἷος περ εἰμί καθαρός εἶδος , ἀλλά πρός ὁ ἀγαθός ὁ οὐσιώδης λόγος ἀνέλιξις συμμιγής . διό καί νοέω μετά λόγος περιληπτός , καί , ὅς φημί Ἀριστοτέλης , νοητός τε καί ἐπιστητός , διά ὅς ὁ Ψυχή καί ὁ πρός ὁ ἡγέομαι εἶδος συναφή . θεωρέω γάρ καί ἐκεῖνος τελειόω διά μέσος ὁ ἐν αὐτός , ἀλλά προσεχῶς ὁ οἰκεῖος . καί τοιοῦτος ὁ νοητός ὁ οὐσιώδης ὁ Ψυχή νάω , ὁ τε προσεχής καί ὁ ἀγαθός . ὁ δέ οὐσιώδης αὐτός ἐνέργεια τοιοῦτος , οἷος καί αὐτός εἰμί ὁ τοιοῦτος . εἰμί δέ νόος πρός ὁ ἀγαθός συμμιγής λόγος . καί ὁ ἐνέργεια ἄρα αὐτός ὡσαύτως ἔχω <ἡ> νόησις , οἷος καί λογικός εἰμί καί ὡς μέν νόησις ἀμέριστος καί ὁ αὐτός ὁ οὐσία καί ὁ ἀδιαίρετος εἰμί , τουτέστι ὁ εἶδος , καί μόνος καί κατά ἑαυτοῦ εἰμί ἀληθής , ὁ ἀναντίθετος πρός ψεῦδος ἔχω ἀλήθεια . ἐν γάρ ὁ ἕτερος πρός ἕτερος συμπλοκή καί ἐν μεριστός γιγνώσκω πᾶς ψεῦδος , ἵνα καί πῇ μέν αὐτός ἐφάπτω ὁ γιγνώσκω , τῆ δέ οὖον · ἐπεί οὔτε ὁ μηδέ ὅλως ἐφάπτω ψεύδω ἔτι περί αὐτός , περί ὅς μήτε δοξάζω ὅλως μήτε λέγω τίς , οὔτε ὁ ὁ ὅλος κατατρέχω · ἀληθεύω γάρ ὁ τοιοῦτος ἀνάγκη . ἐν οὖν ὁ τῆ ἐφάπτω ὁ τε ψεῦδος καί ὁ πρός ὁ ψεῦδος ἀντίθετος . ἀλήθεια · ὁ δέ ἀμέριστος ὁ ἀδιαίρετος νόησις , οὐ ἔχω ὁ τῆ διά ὁ ἀμέριστος , ἢ οἷος ὅλος ἐφάπτω ἢ οὐδαμῶς , ὥστε ἀναμάρτητος κατά ὁ Πλωτῖνος , καί μόνος ἀληθής κατά ὁ Ἀπιστοτέλην , ψευδής δέ οὐδέποτε . ὡς μέν οὖν νόησις τοιοῦτος · ὡς δέ λογικός ἀκρότης καί ἐπιστήμη , οὐ ὁ κατά προβολή ἀλλά ὁ οὐσιώδης , ὁ αὐτός μέν καί ὅδε ὁ πρᾶγμα , ἵνα καί ἐπιστήμη καί οὐσιώδης γνῶσις εἰμί , ἀλλά δύο · καί ὁ ταὐτότης μετά ἑτερότης καί τις διάστασις , ὡς δηλόω καί ὁ κατά προβολή λογικός ἐγώ γνῶσις , ἐν διαίρεσις ὑπάρχω καί συναγωγή ἀεί , διά τε ὁ αὐτός μή ἵστημι κατά εἷς ὅρος ἁπλόος ἀλλά ἀνελίσσω , καί διά ὁ καί ὁ οἰκεῖος καί σύστοιχος αὐτός γνωστός λόγος εἰμί ἀλλά οὐ εἶδος , καί αὐτός οὐ ἁπλόος ἀλλά μετά τις ὁ λόγος ὁ ψυχικός καί οὗτος οὐσιώδης διάστασις ἑνόω . οὗτος τε οὖν ὁ λογικός γνῶσις πρός ἑαυτοῦ οὐ ἄνευ διαίρεσις , καί ὁ γνωστός πρός ἀλλήλων ὁμοίως ἔχω · ὅς τε ἀμφότερος ὁ τε γνωστικός καί ὁ γνωστός πρός ἀλλήλων ἐνακόλουθος καί ὅμοιος . καί ἀεί μέν ἀληθής καί <ἡ> ἐπιστημονικός γνῶσις , ἀλλά οὐ ὡς λογικός ἁπλόος , δέ ἐπιστημονικός καί ἐκ αἴτιος καί ὅλος διά ὅλος ἔχω ὁ πρᾶγμα . ὁ ἐν ψεῦδος καί ὁ ἀντίθετος αὐτός ἀληθής οὐ ἐν οὗτος , ἀλλά ἐν ὅς σύνθεσις ἤδη · ἐν γάρ λογικός γνῶσις καί οὗτος προέρχομαι . εἶπον δέ ὁ νόημα ὁ σύνθεσις , ἵνα μή νοητός ὁ εἶδος ἀκούω ἀλλά ὁ μετά ὁ εἶδος μερικός λογικός ἰδίωμα , ἐπάγω · καθάπερ Ἐμπεδοκλῆς φημί “ ὅς πολύς μέν κόρση ἀναύω Χένες βλαστάνω ” , ἔπειτα συντίθημι ὁ φίλιος · οὗτος καί οὗτος χωρίζω συντίθημι , οἷος ὁ ἀσύμμετρος καί ὁ διάμετρος ἢ ὁ σύμμετρος καί ὁ διάμετρος . ὁ μέν γάρ οἷος εἶδος ὁ τετράγωνος ὁμοῦ ὁ πᾶς ἀδιαιρέτως περιλαμβάνω , καί ὁ πλευρά καί ὁ διάμετρος καί ὁ ἀσύμμετρος αὐτός καί ὁ ἰσογώνιος καί ὁ ἰσόπλευρος · ἕκαστος δέ οὗτος ἴδιος μερικός εἰμί λόγος ἰδίωμα , ἐκ ὅς ὁ λογικός σύνθεσις . p . 430 a 31 ἐάν δέ γίγνομαι ἢ εἰμί , ὁ χρόνος προσεννοέω καί συντίθημι . ἐπί γάρ ὁ ἀίδιος ὁ συμπλοκή μόνος ὁ κατηγορέω καί ὑπόκειμαι , ἐπί δέ ὁ ἐν γένεσις καί φθορά καί ὁ χρόνος δεῖ , ὡς οὐ ἀεί ἀλλά ποτέ εἰμί καί μή εἰμί . καί δεῖ ἀναγιγνώσκω ἐάν δέ γίγνομαι , δηλονότι ποιέω τις σύνθεσις , καί ὑποστίζω οὕτως ἐπάγω ὁ χρόνος προσεννοέω καί συντίθημι , πρός ὁ κατηγορέω καί ὑπόκειμαι ἐννοέω τε καί συντίθημι ὁ χρόνος . ἐπί ὅς πάλιν ὑπομιμνῄσκω , ὅτι ἐν σύνθεσις πάντως ὁ ψεῦδος , ἐπεί καί ὁ λευκός δυνατός μή λευκός οἴομαι , καί ὅτι οὐ ἄνευ διαίρεσις εἰμί σύνθεσις · διό καί διαίρεσις ῥητέος ἐπί ὅς σύνθεσις . | p . 430 b 5 ὁ δέ εἷς ποιέω , οὗτος ὁ νόος ἕκαστος . συμπλέκω γάρ ὁ ὁ Ψυχή ἁπλόος νόημα ὁ λόγος , ὅς δή νόος καλέω , ὡς ἤδη ἐπιδείκνυμι · εἰμί μή ἄρα ἐκεῖνος ἐνδείκνυμι , ὅσπερ διά πολύς ἐν ὁ μετά ὁ φυσικός ἐπιδείκνυμι , ὡς ὁ εἰδητικός αἴτιος , ὥσπερ ὁ εἰμί , οὗτος καί ὁ εἷς εἰμί ὁ εἰδοποιέω αἴτιος . καί οὗτος μέν καί ἐν ὁ φυσικός ἀληθής · ἐπί δέ ὁ Ψυχή ὁ νόος ὁ εἶδος , ὅς τε μετέχω καί ὁ κατά αὐτός ὁ οὐσία ὁ Ψυχή ἵστημι ὡς νόος · ὡς γάρ λόγος καί αὐτός ἑνίζω . ὁ δέ λέξις ὧδε συντακτέον · ὁ ἕκαστος ὁ συμπλέκω νόημα εἷς ποιέω , οὗτος ὁ νόος εἰμί . p . 430 b 6 ὁ δέ ἀδιαίρετος ἐπεί διχῶς , ἢ δύναμις ἢ ἐνέργεια , οὐδείς κωλύω νοέω ὁ ἀδιαίρετος , ὅταν νοέω ὁ μῆκος ( ἀδιαίρετος γάρ ἐνέργεια ) , καί ἐν χρόνος ἀδιαίρετος · ὁμοίως γάρ ὁ χρόνος διαιρετός καί ἀδιαίρετος ὁ μῆκος . ἔρομαι καί ἐγώ ἤδη ὡς πλεοναχός ὁ ἀδιαίρετος , ὁ μέν ὡς ὁ εἶδος οὐδαμῇ ὅς διαιρετός οὔτε ἐνέργεια οὔτε δύναμις , ὁ δέ ὡς ὁ μῆκος καί πᾶς συνεχής ἐνέργεια μόνος ὅς ἀδιαίρετος , δύναμις δέ πως διαιρετός , ἢ καί ὁ εἰμί φύω διαιρέω , ὡς καί ὁ ἐν γένεσις , ἢ μόνος ὁ ἐπίνοια , ὡς ὁ οὐράνιος , διά ὁ μεριστός ὁ σῶμα . ὁ δέ σημεῖον καί ὁ νῦν καί ὅσος ὡς πέρας φημί ἀδιαίρετος ( καί γάρ ὁ γραμμή ὡς πέρας ἐπιφάνεια κατά ὁ πλάτος ἀδιαίρετος καί ὁ ἐπιφάνεια ὡς πέρας σῶμα κατά βάθος ἀδιαίρετος ) , ὁ δέ οὖν οὕτως ἀδιαίρετος ὁ ὡς πέρας εἰμί μέν καί αὐτός πάντῃ ἀδιαίρετος οὖον μόνος ἐνέργεια ἀλλά καί δύναμις , ἀντικειμένως δέ πρός ὁ εἶδος καί ὁ ὅρος ὁ πρᾶγμα . ἐκεῖνος γάρ τελειότης καί ὁ πᾶς ενιαίως προλαμβάνω , ὁ δέ σημεῖον καί ὅλως ὁ πέρας , ὡς ἀποπίπτω ὁ διάστασις καί αὐτός οὗτος ὁ ἔσχατος εἰμί ἀπολείπω καί ὅς εἰμί ἔσχατος , ἐν στερέω ὁ περατόω τυγχάνω εἰμί . οὖον γάρ οἷος ὁ Πυθαγόρειος σημεῖον ὑποτίθημι ὡς ἀρχοειδής ὁ διάστασις καί αἴτιος ὁριστικός , τοιοῦτος νῦν ὁ Ἀριστοτέλης λαμβάνω , ἀλλά ὁ πέρας , ὡς εἴρω , καί ὁ ἔσχατος . διό καί ἐκεῖνος ἀκόλουθος ὁ σημεῖον οὐσία πρεσβεύω ( εἰς αὐτός γάρ αὐτός ὁ εἶδος ἀνάγω ὁ ὁ μεριστός ὁριστικός ) , καί Ἀριστοτέλης καλῶς ἐν ὁ στέρησις αὐτός τίθημι . ὡς εἰμί ὁ περί ὁ ἀδιαίρετος λόγος σύντομος εἶπον τοιοῦτος · διχῶς ὁ ἀδιαίρετος , ἢ δύναμις ἢ ἐνέργεια . ὁ μέν οὖν δύναμις πάντως καί ἐνέργεια , ὁ δέ ἐνέργεια οὖον πάντως καί δύναμις . ἐνέργεια μέν οὖν μόνος ὁ μῆκος , ὡς αὐτός φημί , καί πᾶς ὁ συνεχής · δύναμις δέ καί διά οὗτος καί πάντῃ ἀδιαίρετος ὁ τε εἶδος καί ὁ ὅρος καί ὁ ὡς πέρας καθό πέρας ἀδιαίρετος . οὗτος δέ ὁ μέν εἶδος ὡς τελειότης καί ἀγαθός ὁ τελειόω καί ὁ πᾶς ἑνοειδής περιέχω καί πρῶτος καί κατά ἑαυτοῦ οὐσία · ὁ δέ πέρας ὡς ἔσχατος ὁ περατόω καί ὁ ἀδιαίρετος κατά ἀπόπτωσις ὁ διαιρετός ἔχω , καί ὁ ἀπολόω ἔχω οὖον κατά περίληψις , ὡς ὁ εἶδος , ἀλλά κατά ἀποστένωσις καί ἀπόπτωσις ὁ διάστασις · ὁ μέν οὖν ὁ ἀδιαίρετος ὁ ὡς εἶδος καί ὡς ὁράω νόησις πρόκειμαι αὐτός εἰς θεωρία προηγουμένως . ἐκεῖνος γάρ εἰμί σύστοιχος ἀντιληπτικός ὁ νόος ὡς νόος , καί ὁ ὁ Ψυχή οὐσιώδης , καί ὁ οὗτος νόησις , ὡς αὐτός παραδίδωμι , ἀληθής παντάπασι καί οὐδέποτε ὁ ψεῦδος ὁπωσοῦν ἐπιδέχομαι . ἵνα δέ καί ὁ ἄλλως λέγω ἀδιαίρετος ἀπό ὁ ὡς εἶδος διακρίνω καί ὁ ἐκεῖνος νοέω πρός ὁ ὁ εἶδος , ἀναγκαῖος ἐπάγω ποσαχῶς τε ὁ ἀδιαίρετος καί τίς ὁ πᾶς σύστοιχος νοέω , οὐκέτι καθαρός εἰμί νοέω ὁ ὁ δύο ἀδιαίρετος λέγω . οὖον γάρ μένω ἐν ὁ καθαρός ἀδιαίρετος , ἀλλά ἅτε σύστοιχος γιγνώσκω ὁ ἀδιαίρετος μέν ἐνέργεια δύναμις δέ διαιρετός , ἢ ὁ κατά στέρησις ἀδιαίρετος , ὑποφέρω ἀπό ὁ ἄκρος καί καθαρός νόησις καί οὗτος εἰς μερισμός τις ὁ δύναμις καί εἰς ὁ μή κατά ἑαυτοῦ ἀλλά κατά συμβαίνω γιγνώσκω ὁ πέρας . ὁ γάρ ὁ περατόω γιγνώσκω ὁ ἀπόπτωσις αὐτός γιγνώσκω , ὥσπερ ὁ ὀρθός ὁ στρεβλός καί ὁ ἀγαθός ὁ κακός καί ὅλως ὁ εἶδος ὁ στερέω ὅς εἰμί στερέω . εἰμί γάρ τίς μή σύστοιχος ἀλλά κρατύς νοέω ὁ πρᾶγμα , οὗτος οὐδείς κωλύω , οὐ ὡς ἐκεῖνος φύω , ἀλλά ὡς αὐτός ὁ νοέω εἰμί , οὗτος καί νοέω , οὖον συνδιαιρέω ἔτι ὁ νοέω οὐδέ συνυποφέρω , ἀλλά αἰτιωδῶς καί μένω ἐν ἑαυτοῦ · νῦν δέ , ὡς εἴρω , περί ὁ σύστοιχος γιγνώσκω ἐγώ ὁ λόγος . ἐπεί οὖν οὗτος προλαμβάνω , ὁ Ἀριστοτέλης ἐπακολουθέω λέγω . p . 430 b 6 ὁ δέ ἀδιαίρετος ἐπεί διχῶς , ἢ δύναμις ἢ ἐνέργεια . ὁ πρῶτος διαίρεσις ποιέω , ὅτι πᾶς ὁ ἀδιαίρετος ἢ δύναμις ἢ ἐνέργεια . καί εἰμί ἀνελλιπής ὁ διαίρεσις · ὁ γάρ δύναμις ἀδιαίρετος καί παντελῶς εἰμί ἀδιαίρετος , ὁ δέ ἐνέργεια οὐ ἐκ ἀνάγκη καί πάντῃ . p . 430 b 7 οὐδείς κωλύω νοέω ὁ ἀδιαίρετος , ὅταν νοέω ὁ μῆκος ( ἀδιαίρετος γάρ ἐνέργεια ) , καί ἐν χρόνος ἀδιαίρετος . εἰμί γάρ καί ἐν ὁ δύναμις διαιρετός ὁ ἀδιαίρετος , ὅς κατά ἐνέργεια αὐτός ποιέω ἀδιαίρετος . οὗτος δή ὁ ἀδιαίρετος , ἀχώριστος εἰμί καί αὐτός ὁ διαστατός , ὁ συνεκτικός οὐ ὡς αἴτιος , καθάπερ ὁ εἶδος , ἀλλά ὡς ἄκρος ὁ εἰδοποιέω , καθάπερ ὁ ὑγεία τελειότης ὁ ζῶ σῶμα , ἀλλά οὐ ὡς ὁ ἐν ὁ εἶδος τελικός αἴτιος . οὐδείς γάρ , ὅς μεριστός , ὑφίστημι δυνατός ἄνευ ὁ ἀμέριστος ἐν αὐτός συνοχεύς ἢ κατά φύσις ἔχω ἄνευ ὁ ἐπιβάλλω αὐτός τελειότης . ὁ δή σύστοιχος γιγνώσκω ὁ ἐνέργεια μέν ἀδιαίρετος δύναμις δέ διαιρετός νόος νοέω αὐτός δή οὗτος , ὡς εἰμί , ὡς ἀδιαίρετος ἐνέργεια . οἷος | τε μέν γάρ αὐτός νοέω καί ἤδη διαιρέω , ἀλλά ὅταν ὡς εἷς ὁ ὅλος νοέω καί μήπω διαιρέω , τότε ὡς ἀδιαίρετος νοέω . ὀρθῶς οὖν φημί ὁ οὐδείς κωλύω , ἐπεί καί ὡς ἀδιαίρετος καί ὡς ἤδη διαιρέω δυνατός γιγνώσκω . ὅταν δέ οὖν ὡς ἀδιαίρετος νοέω , τότε καί ἐν χρόνος ἀδιαίρετος . καί εὐθύς ὁ ὑφίημι ἐνδείκνυμι ὁ σύστοιχος οὗτος γνῶσις · οὖον γάρ ἐν ἀμέριστος ὁ πᾶς χρόνος ἀγαθός νῦν , εἰμί δεῖ νῦν καλέω ὁ πᾶς χρόνος ἀγαθός , ἀλλά ἐν χρόνος μέν , Μένων δέ ἀδιαίρετος κατά ἐνέργεια . δῆλος δέ ὡς ὁ οὗτος σύστοιχος γιγνώσκω νόος οὐ ἀπλόος εἰμί νόος , ἀλλά σύν ὁ λογικός ἀνέλιξις ὁ πρῶτος εἰσάγω ὁ διάστασις συμπλέκω καί ἐνεργός ( ὁ γάρ ἐν χρόνος ἐνεργέω λογικός ζωή ) , νόος δέ ὅμως ὡς ὁ ἀδιαίρετος χαρίζομαι ὁ λογικός οὗτος διάστασις . ἠώς γάρ ἄν ὡς ἀδιαίρετος ὁ συνεχής νοέω , οὐδέ ὁ χρόνος διαιρέω · ὁπότερος γάρ ἄν διαιρέω , εἴτε ὁ μῆκος εἰς ἥμισυς εἴτε ὁ χρόνος , ἕπω καί ὁ λοιπός συνδιαιρέω . καί γάρ εἰμί ὁ ἥμισυς ὁ μῆκος πρότερος , εἶτα ὁ ἕτερος ὕστερος γιγνώσκω , δῆλος ὅτι καί ὁ χρόνος συνδιαιρέω ὁ πρότερος καί ὕστερος · καί αὖος ὁ χρόνος κατά ὁ πρότερος καί ὕστερος διαιρέω ἄλλος ἔχω γιγνώσκω κατά ὁ πρότερος , ἄλλος δέ κατά ὁ ὕστερος , ἵνα καί διαιρέω ἐνέργεια · ὥστε καί ὁ μῆκος ἄλλος μέν εἰμί ὁ πρότερος , ἄλλος δέ ὁ ὕστερος γιγνώσκω . ὀρθῶς ἄρα ἐπάγω ὁ φιλόσοφος ὁμοίως γάρ ὁ χρόνος διαιρετός καί ἀδιαίρετος ὁ μῆκος · ὡς γάρ ἄν ἔχω ὁ μῆκος καί πᾶς ὁ συνεχής , οὗτος καί ὁ χρόνος . καί σαφῶς οὗτος πιστόω διά οὗτος · p . 430 b 10 οὔκουν εἰμί εἶπον ἐν ὁ ἥμισυς τίς ἐννοέω ἑκάτερος · οὖον γάρ εἰμί , ἄν μή διαιρέω , ἀλλά ἢ δύναμις . Χωρὶς δέ ἑκάτερος νοέω ὁ ἥμισυς διαιρέω καί ὁ χρόνος ἅμα · τότε δέ οἱονεί μῆκος . εἰμί δέ ὡς ἐκ ἄμφω , καί ἐν ὁ χρόνος ὁ ἐπί ἄμφω . ’Ev ὅσος μέν γάρ ὡς ἀδιαίρετος γιγνώσκω , οὐδέ ὁ χρόνος διαιρέω , οὐ ἔχω εἶπον τίς μέν ἐν ὁ πρότερος ἥμισυς , τίς δέ διάφορος ἐν ὁ λοιπός γιγνώσκω , ἵνα καί ἐνέργεια ὁ νοέω διαιρέω ὁ χρόνος ὡς ἄλλος μέν πρότερος ἄλλος δέ ὕστερος γιγνώσκω . ὁ γάρ κατά συνέχεια ὁ αὐτός θεωρός ἀπαραλλάκτως οὐ ἐνέργεια αὐτός διαιρέω , ἀλλά μόνος δύναμις διαιρετός οἶδα ὁ χρόνος ἐν ὅς νοέω , ὅτι καί διαιρέω ἄν αὐτός , εἰμί ὁ ὁ μῆκος μόριον ἑκάτερος ἐν ὁ μόριον ὁ χρόνος οὗτος ὁ μέν πρότερος ὁ δέ ὕστερος θεωρέω . ὡς εἰμί γε διαιρέω ὁ μῆκος ὁ ἐπίνοια καί ὁ μέν αὐτός πρότερος ὁ δέ ὕστερος σκοπέω , συνδιαιρέω πάντως ὁ χρόνος κατά αὐτός ὁ πρότερος τε καί ὕστερος , καί τότε οὐ ὡς ἀδιαίρετος ὁ ὅλος γιγνώσκω . διό φημί καλῶς οἱονεί μῆκος · ὅλως γάρ πολύς ὁ εἷς ἐπινοέω διά ὁ διαιρέω ὁ ἐπίνοια . καί διά οὗτος οἱονεί εἶπον , διότι οὐ ὁ ἡμέτερος ἐπίνοια μερίζω ἕπω πάντως ὁ καί ἤδη αὐτός διαιρέω ὁ πρᾶγμα . ἄν οὖν μήπω εἰμί πλῆθος , ἀλλά ὡς πλῆθος ἐπινοέω . ἐάν γε μήv μή ὡς πολύς ἀλλά ὡς εἷς ὁ ἐκ ἄμφω νοέω , καί ἐν ἀδιαίρετος πάντως αὐτός εἶμι χρόνος , ὁ κατά ἐνέργεια φημί ἀδιαίρετος . καί εὕω γε , ὅτι καί οὗτος ὁ ἐν ὁ διαιρετός ἀδιαίρετος διαστέλλω ἀπό ὁ εἰδητικός οὖον μόνος ὡς ἐν χρόνος γιγνώσκω , ἀλλά καί ὡς δύναμαι διαιρέω καί πρός γε ὡς συμπληρόω · ἐκ ὁ μέρος ( διό ὁ ἐκ ἄμφω φημί , ὡς δύο ὁ μέρος ὑποτίθημι ) · ὁ γάρ εἰδητικός πάντῃ ἀμέριστος καί οὐ ἔχω μέρος . p . 430 b 14 ὁ δέ μή κατά ποσός ἀδιαίρετος ἀλλά ὁ εἶδος νοέω ἐν ἀδιαίρετος χρόνος καί ἀδιαίρετος ὁ Ψυχή . πρίν συμπληρόω τέλειος ὁ περί ὁ ὁ ἀδιαίρετος ἐν ὁ διαιρετός νόησις λόγος , ἐν ὁ μέσος ἀναμιμνήσκω ἐγώ ὁ διάφορος αὐτός πρός ὁ ὁ εἶδος νόησις , ἵνα καί ὁ αἴτιος ἐνδείκνυμι , διά ὅς ὅλως ὁ περί ἐκεῖνος νῦν παραλαμβάνω νόησις , ὅτι διά σαφήνεια καί διάκρισις ὁ εἰδητικός νόησις . οὗτος γάρ ἵημι ἐν χρόνος οὔτε διαιρέω πως ἢ ἐνέργεια ἢ δύναμις , ἀλλά ὥσπερ εἰμί αὐτός ὁ εἶδος ἀμέριστος , οὔτε χρόνος παρατείνω οὔτε κατά τις διάστασις μερίζω , οὗτος καί ὁ σύστοιχος αὐτός συναρμόζω γνῶσις ἀμέριστος παντελῶς εἰμί , οὔτε διίστημι πως καί ἀναιρέω οὔτε ὅλως ἐν χρόνος γίγνομαι . ἄν γάρ ἐν χρόνος φημί ὁ Ἀριστοτέλης , ἀλλά ὁ ἐν ἀδιαίρετος προστίθημι , ἵνα ὁ ὑπέρ ὁ χρόνος σημαίνω . πᾶς γάρ χρόνος διαιρετός · ὡς οὖν ὁ ὁ λίθινος προσθήκη ἐν ὁ λίθινος ναῦς ἀναιρέω ὁ ναῦς εἰμί , οὗτος καί ὁ ὁ ἀδιαίρετος ὁ χρόνος πρόσθεσις ἐξαιρέω ὁ εἰμί χρόνος . κατά ποσός μέν οὖν εἰμί ἀδιαίρετος , ὅς εἰμί μέν ποσός οὖον διαιρέω δέ , ἀλλά ἐνέργεια μέν ἀδιαίρετος οὐ δέ δύναμις . ὁ δέ μή τοιοῦτος ἀλλά ὁ εἶδος , τουτέστιν ὡς εἶδος εἰμί ἀδιαίρετος , νοέω , φημί , ἐν ἀδιαίρετος χρόνος , τουτέστιν ἢ ἐν ὁ νῦν ἢ ὁ γε ἀληθής φαίνω κρατύς ἢ κατά χρόνος , καί ὁ ἀδιαίρετος ὁ Ψυχή , ὀρθῶς εἰδοί ὁ Πλάτων , ὡς ἐκ ἄμφω εἰμί ὁ ψυχή , ὁ τε ἀμέριστος καί ὁ περί ὁ σῶμα μερίζω οὐσία . ὁ οὖν ὅσος ἀδιαίρετος καί ἀμέριστος ὁ εἶδος εὕω συναρμόζω , καί σύστοιχος αὐτός συμφύω ὁ ἀδιαίρετος ἑαυτοῦ ὁ ἀδιαίρετος . καί πάλιν δῆλος ὦ ὡς οὖον περί ὁ ἀγαθός ἢ κατά ψυχή νόος , οὔτε περί ὁ μετέχω ὑπό αὐτός οὔτε ἔτι μᾶλλον περί ὁ ἀμέθεκτος , ὁ λόγος αὐτός , ἀλλά περί ὁ οὐσιώδης καί μόνιμος ὁ Ψυχή . καί γάρ νῦν ἐναργής ὁ ἀδιαίρετος ὁ Ψυχή , ὡς εἰδοί καί ὁ διαιρέω πως αὐτός . οὗτος περί ὁ ὁ εἶδος εἶπον ἐν μέσος νόησις , ὁ διαφορά ἐγώ παραδίδωμι πρός ὁ ὁ ἄλλως πως λέγω ἀδιαίρετος , αὖθις ἀναλαμβάνω ὁ περί οὗτος λόγος οὗτος γράφω · | p . 430 b 16 κατά συμβαίνω δέ καί οὐ ὅς ἐκεῖνος διαιρετός , ὅς νοέω καί ἐν ὅς χρόνος , ἀλλά ὅς ἀδιαίρετος . ἐπαναλαμβάνω μέν , ὡς εἴρω , ὁ περί ὁ ἐν ὁ διαιρετός ἀδιαίρετος λόγος , ὅπως νοέω . ἀντιδιαστέλλω δέ ἐν μέσος ὁ περί ὁ εἶδος νόησις καί οὗτος εἶπον γίγνομαι ὁ ἀδιαίρετος ὁ Ψυχή καί ἐν ἀδιαίρετος χρόνος , ὁ ὁ ἐν ὁ διαιρετός ἀδιαίρετος οὔτε ἁπλόος ὁ ἀδιαίρετος ὁ Ψυχή λέγω γίγνομαι οὔτε ἁπλόος ἐν ἀδιαίρετος χρόνος , ἀλλά ὁ κατά ἐνέργεια οὐ δέ καί δύναμις ἀδιαίρετος . ὁ γάρ ὅσος διαιρετός ὁ Ψυχή ἐνίοτε μέν καί κατά . ἐνέργεια ἐν ὁ θεωρία διαιρέω , ἐνίοτε δέ μόνος δύναμις εἰμί διαιρετός , οὐ δέ καί ὁ ἐνέργεια . ὅταν μέν γάρ ἴδιος ὁ ζῷον καί αὖθις ὁ λογικός , εἶτα ὁ θνητός ἐπισκοπέω , διαιρέω ὁ ὁ ἄνθρωπος θεωρία ἐνέργεια · ὅταν δέ ὁμοῦ ὁ πᾶς συναιρέω , ὁ ἐνέργεια αὐτός ὁ γνωστικός ἀδιαίρετος γίγνομαι , οὐ καί δύναμις ( φύω γάρ διαιρέω ) ἀλλά μόνος ἐνέργεια . καίτοι οὖν διαιρετός εἰμί ὁ ὁ Ψυχή οὗτος γνωστικός καί ἐν χρόνος διαιρετός εἰμί φύσις γιγνώσκω , οὐ ὡς διαιρετός ὅμως οὐδέ ὡς ἐν χρόνος διαιρετός γιγνώσκω , ὅταν ὡς ἀδιαίρετος ὁ γνωστός ἀντιλαμβάνω , φύσις εἰμί καί αὐτός διαιρετός . διό κατά συμβαίνω φημί . οὖον γάρ ὡς διαιρετός ὁ διαιρετός ἀλλά ὡς ἀδιαίρετος γιγνώσκω , οὐδέ ὡς ἐν διαιρετός χρόνος , καίτοι διαιρετός εἰμί , ἀλλά ὡς ἀδιαίρετος , οὐδέ ὡς διαιρετός ὁ Ψυχή γιγνώσκω , ἀλλά καί οὗτος ὡς ἀδιαίρετος . ὡς γάρ πρός ὁ διαιρετός λαμβάνω ὁ κατά συμβαίνω εἰμί ὁ ἐν αὐτός ἀδιαίρετος · οὖον γάρ ὅς διαιρετός εἰμί , οὗτος καί ἀδιαίρετος , καί διά οὗτος ὡς διαιρετός κατά συμβαίνω ἔχω ὁ ἀδιαίρετος , οὖον ὁ χείρων νῦν δηλόω ὁ κατά συμβεβηκός , ἀλλά καί ὁ κατά ἕτερος λόγος καί ἀγαθός . κατά συμβαίνω οὖν ὁ διαιρετός γιγνώσκω · ὁ γάρ ἐκεῖνος ὁ διαιρετός αὐτός σημαντικός , ὥσπερ καί ὁ ] αὐτός ἐπάγω λέγω καί οὐ ὅς ἐκεῖνος διαιρετός , ὅτε ὁ ἀδιαίρετος αὐτός θεωρέω . ὁ δέ κατά συμβαίνω ἀξιόω μή ἐπί μόνος ὁ γιγνώσκω , διαιρετός εἰμί , ἀκούω , ἀλλά καί ἐπί ὁ νοέω καί ὁ χρόνος , ὅς τε νοέω καί ἐν ὅς , προστίθημι αὐτός δή οὗτος ὅς νοέω καί ἐν ὅς χρόνος , ἵνα δηλόω , ὡς φημί , ὅτι καί διαιρετός εἰμί ὁ Ψυχή ὁ νοέω ὁ τοιοῦτος οὐ ὡς διαιρετός εἰμί ἐνεργέω . ὁ τοίνυν ἐν αὐτός ἀδιαίρετος κατά ἑαυτοῦ ὡς ἀδιαίρετος γιγνώσκω , ὁ διαιρετός κατά συμβεβηκός , διότι κατά ἕτερος λόγος ἔχω ὁ ἀδιαίρετος , καί οὐ ὅς διαιρετός δηλόω γάρ ὁ κατά ἑαυτοῦ ὁ ἀδιαίρετος γιγνώσκω προστίθημι ὁ ἀλλά ὅς ἀδιαίρετος . εἶπον δέ ἀλλά ὅς ἀδιαίρετος , πιστόω διά ὁ ἐφεξῆς , ὅτι εἰμί τίς ἐν ὁ διαιρετός ἀδιαίρετος . p . 430 b 17 εἰμί γάρ καί ἐν οὗτος τίς ἀδιαίρετος , ἀλλά ἴσως οὖον χωριστός , ὅς ποιέω εἷς ὁ χρόνος καί ὁ μῆκος · καί οὗτος ὁμοίως ἐν ἅπας εἰμί ὁ συνεχής καί χρόνος καί μῆκος . ὅτι2 μέν εἰμί τίς ἐν ὁ συνεχής ἀδιαίρετος , πιστόω διά ὁ πούς συνεχής ὅς τίς εἰμί . ἀδιαίρετος γάρ αὐτός ὁ εἷς , καί ὁ μετέχω ἀπεργάζομαι οὐ αὐτοέν ἀλλά ἑνόω , μεριστός εἰμί , ὅσπερ ἐνδείκνυμι τίς φημί · ὁ δέ ἴσως οὖον χωριστός , ἐπεί οὐ ὁ εἶδος ὁ ὑπόκειμαι , ἀλλά αὐτός ὁ ὑπόκειμαι ὡς ἑνόω θεωρέω . ἐκεῖνος γάρ πάντως ἀχώριστος , ὅτι αὐτός τίς εἰμί ὁ ὑπόκειμαι , ἐπεί ὁ εἶδος ἔχω τίς χωριστός , ὡς καί αὐτός ἐν ὁ φυσικός ἀκροάομαι βούλομαι , χωριστός καλός καί ὁ φυσικός εἶδος , διά ὁ οὐσία εἰμί καί οὐσιόω ὁ ὑπόκειμαι ἀλλά μή οὐσιόω ὑπό αὐτός . καί διά οὗτος , οἴομαι , καί ὁ ἴσως προστίθημι , σημαίνω ὡς εἰμί μέν ὁ εἰδητικός ἀδιαίρετος λαμβάνω , χωριστός πως ἐκεῖνος , εἰμί δέ ὁ ὁ ὑπόκειμαι , ἀχώριστος . p . 430 b 20 ὁ δέ στιγμή καί πᾶς διαίρεσις καί ὁ οὕτως ἀδιαίρετος δηλόω ὥσπερ ὁ στέρησις . καί ὅμοιος ὁ λόγος ἐπί ὁ ἄλλος , οἷος πῶς ὁ κακός γνωρίζω ἢ ὁ μέλας · ὁ ἐναντίος γάρ πως γνωρίζω . μετά ὁ περί ὁ ἐνέργεια μόνος ἀδιαίρετος νόησις παραδίδωμι ἐφεξῆς καί ὁ περί ὁ πάντῃ μέν ἀδιαίρετος , κατά ὁ ἀπόπτωσις δέ ὁ διαιρετός ἔχω ὁ ἀδιαίρετος . ἔχω μέν γάρ τις οἰκεῖος μορφή καί ὁ ἐπιφάνεια καί ὁ γραμμή καί αὐτός ὁ στιγμή καί ὁ νῦν , καί διά οὗτος οὖον παντελῶς ἐν στερέω οὗτος θετέος , ἀλλά ὡς ἀδιαίρετος ἔχω ὁ στερέω . ὡς γάρ ὁ ἐπιφάνεια κατά ὁ μῆκος καί πλάτος ἔχω ὁ μορφόω , κατά δέ ὁ βάθος ὁ στερέω , οὗτος καί ὁ ἄλλος διαίρεσις πᾶς , ὅς ὁ διαιρετός ἀπολείπω , ὅσπερ εἰμί πέρας , οὗτος ἐν στερέω τυγχάνω εἰμί . πάλιν οὖν ὁ σύστοιχος ὁ πέρας νοέω γιγνώσκω αὐτός καί ὡς στερέω οἰκεῖος ὁ ὑπόκειμαι διά ὁ σύστοιχος θεωρία κατά στέρησις ὁ εἶδος . νοέω γάρ ὁ εἶδος καί ὁ στερέω αὐτός εἶμι ὡς μή μετέχω ἐκεῖνος , φημί ὁ εἶδος , ὅς καί φύω ὁ στέρησις παρυφίστημι , τουτέστι ὁ γενητός , ὡς ὁ γε ἀίδιος ἀγαθός οὐδείς παρυφίστημι κακός οὐδέ ἄλλος τις ὁ ἀίδιος εἶδος οὐδείς στέρησις · πῶς οὖν ὁ στερέω ὡς στερέω γιγνώσκω ; ὡς ὁ σκότος ὁ μή ὁράω ὁ φάος , καί ὁ κακός ὁ μή ὁράω ὁ ἀγαθός ἐν αὐτός , ἐπεί ὁ ὁ ἀγαθός ἔννοια καί ὁ ὁ φάος καί ὁ κακός καί ὁ σκότος γιγνώσκω , ὡς ὁ ὁ κανών ὀρθότης ὁ στρεβλός . ὁ γάρ μέλας νῦν ὁ Ἀριστοτέλης καί ὁ λευκός ὁ μέν ἀντί ὁ σκότος ὁ δέ ἀντί ὁ φάος λαμβάνω , ἐπεί καί ὁ μέλας εἶδος εἰμί . ἐν δέ | ὁ λέγω ἐπισημαντέον , ὅτι οὐ ἁπλόος ὁ στιγμή βούλομαι κατά στέρησις νοέω · οὖον γάρ ὡς διαίρεσις , ἀλλά ὡς ἀπολείπω ὁ διάστασις , ὅς εἰμί πέρας , καθό καί ὁ στέρησις πάσχω . ὁ γάρ στιγμή , φημί , καί ὁ οὕτως ἀδιαίρετος ὡς ὁ νῦν καί πᾶς διαίρεσις , οὗτος εἰμί στέρησις , κατά ὅσος ἀπολείπω ὁ οἰκεῖος διάστασις , δηλόω ὥσπερ ὁ παντελῶς εἰμί στέρησις , οἷος ὁ κακός . καί γάρ εἰμί καί πάντως ὁ κακός ὁ ὁ ἀγαθός ἔμφασις ἐπερείδω , ἀλλά ὡς κακός ἐν ἀπουσία ὁ ἀγαθός ἔχω ὁ εἰμί . ὡς ὁ μή εἰμί , ὅσος οἶδα ὁ φύσις μή εἰμί ἀλλά οὖον ὁ μηδαμῶς εἰμί , ἐν ἀπουσία εἰμί ὁ εἰμί ὅς μή εἰμί , ἄν εἰμί τις παρυφίστημι . p . 430 b 23 Δεύς δέ δύναμις εἰμί ὁ γνωρίζω καί ἔνειμι ἐν αὐτός . δοκέω ἐγώ ὁ ῥητός οὗτος πάλιν σαφῶς ἐνδείκνυμι , ὅτι δύο εἰμί ὁ ὁ διαίρεσις οὗτος νόησις καί πολύς ἀπολείπω μέτρον ὁ ὁ εἶδος θεωρία . ἐκεῖνος γάρ κατά ἐνέργεια ἵστημι καθαρός , οὗτος δέ ὁ δύναμις συμπλέκω . καί γάρ ὁ αὐτός ὁ εἶδος , ὅς ὁ στέρησις παρυφίστημι · ὅταν ὁ εἶδος ὡς καί στερητικός ἐνεργέω γιγνώσκω , τουτέστιν ὡς καί ἄπειμι δύναμαι ὁ εἰδοποιέω , ὁ συμπλέκω ὁ δύναμις νοέω νοέω . οὖον γάρ τέλειος οὐδέ καθαρός ἐνέργεια , ἀλλά ἀτελής καί οὐ ὁ ἐνέργεια μόνος εἰμί , ἀλλά καί ὁ δύναμαι καί ὡς στερέω ἐπιβάλλω κατά ὁ σύστοιχος αὐτός γνῶσις . πάλιν γάρ ἐπισημαντέον , ἵνα μή ὁ ἀγαθός ὁ πρᾶγμα γνῶσις καί ἐκλέγω καί οὐ σύστοιχος ἀλλά ὑπερεχόντως αὐτός γιγνώσκω προτείνω ἀπορέω . ἐκεῖνος γάρ , ὡς ὁ γιγνώσκω φύω , καί οὐ ὁ γιγνώσκω ἐπακολουθέω , κρατύς αὐτός οἶδα ἢ ἐκεῖνος εἰμί . δεῖ οὖν , φημί , δύναμις εἰμί ὁ νοέω οὗτος δηλαδή , τουτέστιν ἀτελής ἢ ὁ ὁ εἶδος νοέω καί ὁ δύναμις συμπλέκω , καί ἔνειμι ἐν αὐτός ὁ νοέω ὁ δύναμις . οὗτος δέ προστίθημι , ἵνα μή μόνος δύναμις εἰμί ὁ νοέω ὑπονοέω , ὁποῖος παραδίδωμι ὁ ἔξω προέρχομαι καί ἔτι ἀτελής νόος · οὖον γάρ οὗτος δύναμις ὁ νοέω νῦν εἴρω , ὡς μηδέ νοέω , ἀλλά ὡς νοέω μέν καί κατά ἐνέργεια νοέω , συμπλέκω δέ ὁ δύναμις , τουτέστι ὁ ἀτελής καί ὁ οἰκεῖος στερέω . ὡς γάρ ὁ βλέπω ἀμυδρός οὐ εἰμί παντελῶς μή βλέπω , ἀλλά βλέπω ὁ ἑαυτοῦ στερέω , οὗτος καί ὁ νοέω , ὅταν συμπλέκω ὁ μή νοέω πως . οὗτος δέ συμβαίνω , ὅταν τις ἅμα ὁ εἶδος καί ὁ στέρησις αὐτός γιγνώσκω σύστοιχος · οὖον γάρ νοέω μόνος , ἀλλά καί οὖον νοέω . ὁ γάρ στέρησις οὐδέποτε κατά ἑαυτοῦ νοέω , ἐπεί μηδέ εἰμί κατά ἑαυτοῦ ποτός . καί διά οὗτος ὁ τοιοῦτος νόησις ἀτελής πως καί ὁ οἰκεῖος δύναμις ἤτοι ὁ στερέω συμπλέκω . p . 430 b 24 εἰμί δέ τις μή εἰμί ἐναντίος ὁ αἴτιος , αὐτός ἑαυτοῦ γιγνώσκω καί ἐνέργεια εἰμί καί χωριστός . ὥσπερ ἀνωτέρω ὁ ὁ ἐν ὁ διαιρετός ἀδιαίρετος παραδίδωμι γνῶσις εὐθύς ἀντιδιαστέλλω ὁ ὁ καθαρός ἀμέριστος νόησις ὡς καί ὁ ἀδιαίρετος ὁ Ψυχή γίγνομαι καί ὑπέρχρονος , ἐπεί προηγουμένως εἰμί αὐτός ὁ περί ὁ ὁ εἶδος νόησις θεωρία , καί διά ὁ οὗτος σαφήνεια παραλαμβάνω ὁ ὁπωσοῦν ἄλλως ἀδιαίρετος , ὡς ἀπό ὁ οὗτος παράθεσις ἐναργής ἐγώ ἀντιλαμβάνω ὁ καθαρός νόησις ὁ εἶδος , οὗτος καί νῦν ὁ ὁ διαίρεσις νόησις παραδίδωμι ἀντιδιαστέλλω πάλιν ὁ ὁ εἶδος νόησις ὡς πρός δύναμις εἰμί ἐνέργεια καί ὡς πρός σύστοιχος ὁ στερητικός φύσις καί γενητός καί διά οὗτος ἔχω τίς καί αὐτός ἀντίκειμαι ὁ δύναμις ὁ ἐν αὐτός ὁ χωριστός καί καθαρός ἐνέργεια καί ἀναντίθετος , ἀλλά καί ὡς πρός ἄλλος εἰμί ὁ ἑαυτοῦ ὑπάρχω . ὅσπερ ἅπας θεῖος μέν καί κρατύς ὁ ἀμέθεκτος ὑπάρχω , διό καί δύο ὁ ὑπό Ψυχή μετέχω · ὑπάρχω δέ καί τῆ πρῶτος οὐσία ὁ Ψυχή , εἰμί καί ὑφειμένως διά ὁ πρός . ἀνέλιξις ἤδη συμπλοκή . περί ὅς αὐτός νῦν ὁ λόγος , ὡς διά πολύς ὁ πρότερος λόγος ὑπομιμνῄσκω , ἵνα καί ἅμα νόος εἰμί καί ἐπιστήμη , ὅσπερ αὐτός ἀξιόω · ὁ γάρ ἀγαθός ὁ οὐσία ὁ ψυχικός νόος μέν , οὐ ἐπιστήμη δέ . περί οὖν ὁ οὐσία ὁ ψυχικός καί ὁ κατά αὐτός ἵστημι νόος καί νῦν ὁ λόγος , καί ἀξιόω καί περί αὐτός ὅτι ἀναντίθετος , ἐπεί καί ἀίδιος σαφῶς γάρ ὅτι ἀθάνατος εἴρω , ὅτε λέγω “ καί εἰμί οὗτος μόνος ὁ Ψυχή ἀθάνατος ” ) , ἐν δέ ὁ γενητός ὁ ἐναντίωσις καί ὁ στέρησις · καί ὅτι αἴτιος · εἰμί γάρ ὁ ποιέω αὐτός , ὥσπερ ὁ πάσχω ὁ ἔξω προέρχομαι νόος . αὐτός γάρ ὁ Ψυχή καί πρότερος λέγω ὁ μέν εἰμί ποιέω ὁ δέ πάσχω , καί ὁ μέν ποιέω ἀρχή καί αἴτιος τίθημι , ὁ δέ πάσχω ὕλη . αἰτία οὖν καί ὁ ὁ Ψυχή ἄκρος οὐσία . ἀλλά καί ὁ οὐσία εἰμί ἐνέργεια , εἰμί καί δύο , ὡς εἴρω , ὁ ὁ Ψυχή οὐσιώδης νόος . διό καί νῦν αὐτός ἑαυτοῦ γιγνώσκω αὐτός συμπεραίνω . αὐτός γάρ καί ὁ εἶδος δύο διά ὁ συμφυής πρός ὁ ὑπέρ ψυχή νόος ὕπαρξις · οὖον γάρ διά ἑτερότης ὡς ὁ φύσις καί ὁ σῶμα , ἀλλά συμφυῶς αὐτός ἐξάπτω . εἰμί δέ καί ἐνέργεια ὡς οὐδαμῇ ὁ δύναμις συμπλέκω , ἄυλος δέ εἰμί , ὅταν χωρίζω ὁ δύο καί προβάλλω καί ἔξω ῥέπω ζωή . ὅθεν καί αὐτός ἐνέργεια εἶπον ὁ τοιοῦτος νόος προστίθημι καί χωριστός . τότε γάρ ἐνέργεια καί ἀμιγής καί πᾶς ὅσος περί αὐτός ἀξιόω νῦν , ὅταν χωρίζω . οὖον γάρ δεῖ ὁ χωριστός ἀκούω ὡς ἐπί ἀεί χωρίζω , ἀλλά ὡς ποτός · χωρίζω γάρ , φημί , εἰμί ὅσπερ εἰμί . | p . 430 b 26 εἰμί δέ ὁ μέν φάσις τίς κατά τις , ὥσπερ ὁ κατάφασις , καί ἀληθής ἢ ψευδής πᾶς · ὁ δέ νόος οὖον πᾶς , ἀλλά ὁ ὁ τίς εἰμί κατά ὁ τίς εἰμί εἰμί ἀληθής καί οὖον τίς κατά τις . εἶπον καί ἀξιόω ἐπί ὁ ψυχικός ἄκρος οὐσία καί ὁ κατά αὐτός νόος , ὅσος πρῶτος περί ὁ ὑπέρ ψυχή ἀξιόω νόος , βούλομαι πάλιν , ὥσπερ καί πρότερος εἴρω , ὁ διάφορος ἐνδείκνυμι καί σαφῶς παραδίδωμι ὁ οὐσιώδης ἐγώ νόος πρός ὁ ὑπέρτερος ὁ προσθήκη ὁ λογικός διαίρεσις . καί διά οὗτος καί πλεονάκις ὁ αὐτός λέγω χράω , καί ὁ οὐσία αὐτός παραδίδωμι ὁ οὐσιώδης ἐγώ νόος καί ὁ ἐνέργεια , ἵνα μετά ὁ πρός ὁ ἀγαθός κοινωνία καί ὁ διάφορος οἶδα καί πανταχόθεν πρός ὁ μεσότης ὁ Ψυχή ὁράω . ἐπεί δέ καί δύσληπτος ὁ μεσότης καί ὄνομα ἐνίοτε οἰκέω ἀπορία ἄδηλος γίγνομαι , ἐκ ὁ ἄκρος ἀμφότερος ὁ τε πρό αὐτός καί ὁ μετά αὐτός ὑπό ὁ παλαιός ἀνήρ σαφηνίζω . οὕτως ὑπό Πλάτων ἐκ ὁ ἀμέριστος καί μεριστός , οὖον κατά παράθεσις , ἀλλά , ὡς ἐκεῖνος φημί , κατά σύγκρασις · συγκεράννυμι γάρ , φημί , ἐκ ἄμφω , ἵνα ὅλος διά ὅλος ὁ οὐσία ὁ ψυχικός ἀμέριστος πως ἅμα καί εἰς ὁ περί ὁ σῶμα μερίζω ἀποκλίνω οὐσία ἀποφαίνω , ἀλλά οὐ ἐκ μέρος μέν ἀμέριστος ἐκ μέρος δέ εἰς ὁ μεριστός ἀποκλίνω , ὅλος δέ διά ὅλος ὁ συναμφότεροι , ἀλλά οὐδέτερος εἰλικρινής , μᾶλλον δέ οὐδέ συγκεράννυμι ὁπότερος , ἀλλά ἁπλόος τίς καί ἴδιος ὁ εἰμί ὁ Ψυχή μέσος ὁ γε ἀμέριστος καί ὁ περί ὁ σῶμα μερίζω οὐσία κοινωνία τις διά ὁ μεσότης πρός ἑκάτερος ὁ ἄκρος διασῴζω · ὡς ὁ ξανθός φέρω χρῶμα ἀπολόω εἰμί κατά ἀλήθεια καί οὐ ἐκ ὁ λευκός καί μέλας ὁ ἄκρος χρῶμα σύγκρασις ὑπό ὁ φύσις ὑφίστημι , ἀλλά ἴδιος καί ἁπλόος , ὡς εἴρω , ὅμως ἐκ ἄμφω λέγω ὁ ἄκρος διά ὁ πρός ἑκάτερος ὁ μέσος πᾶς κοινωνία . ἀλλά ἐπειδή , ὡς εἴρω , ὁ μέσος οὔτε ὄνομα πάντως οἰκέω προσαγορεύω οὔτε ὁ ἡμέτερος νόησις εὐεπίβλητος , ἀποδεκτέος ὁ ἀγαθός φιλόσοφος ἐκ ὁ ἄκρος πειράω αὐτός θηρεύω . οὗτος δή καί Ἀριστοτέλης ἐκ ὁ νόος καί ὁ ἐπιστήμη , λογικός ὗσις ἐνέργεια κατά ἕξις καί προβολή , ὁ οὐσία ὁ Ψυχή καί ὁ οὐσιώδης ἐνέργεια αἱρέω πειράω ὡς νόος τε ἅμα εἰμί καί ἐπιστήμη , ὅλος διά ὅλος οὔτε νόος εἰμί , ὁποῖος ὁ ὑπέρτερος ὁ Ψυχή νόος , οὔτε ἐπιστήμη , ὁποῖος ὁ κατά ἕξις καί προβολή ἐκ αἴτιος γνῶσις . ὡς γάρ καί αὐτός σαφῶς ἐπισημαίνω , ἐπιστήμη εἰμί ὁ ψυχή ἤτοι ὁ ψυχικός γνῶσις , ὁ ὁ πρᾶγμα εἰμί ὁ αὐτός , ἵνα ἐκ μέν ὁ πρός ὁ πρᾶγμα ταὐτότης ὁ νοερός ὁ Ψυχή καί ὁ γνῶσις αὐτός δηλόω , διά δέ ὁ ἐπιστήμη ὁ λογοειδής καί ἀνελίσσω , εἰς ὁ ἀπό ὁ οὐσία ἑτερότης ὑφιζάνω . διά οὗτος ἐγώ δοκέω καί ἄρχω ὅδε ὁ ῥητός φάσις εἶπον ὁ οὐσιώδης ὁ Ψυχή γνῶσις καί προστίθημι ὁ τίς κατά τις , οὐ ὡς ὁ ἐξηγητής εἴρω ὁ τε Ἀλέξανδρος καί ὁ Νεστόριος Πλούταρχος , ὁ φάσις νῦν ἀντί ἀπόφασις λαμβάνω ἢ ἀντί ὁ ἐνδιάθετος λόγος . σύνθεσις γάρ οὗτος ἑκάτερος · ἁπανταχοῦ δέ ὁ Ἀριστοτέλης καί πρό γε αὐτός Πλάτων ἐπί ὁ ἁπλόος νόημα τε καί λέξις ὁ ὁ φάσις χράω ὄνομα . ἀλλά δηλόω μέν καί νῦν ὁ ἀπολόω νόημα , διά δέ ὁ προσθήκη ὁ τίς κατά τις ὁ πρός ὁ ἀνελίσσω συμπλοκή ὁ ψυχικός οὐσιώδης ἐνέργεια δηλόω . τοιοῦτος γάρ οἷος ἁπλόος μέν καί νοερός εἰμί · χαλάω δέ ὁ ἁπλότης ὁ πρός λόγος συμπλοκή , οὖον πῇ μέν εἰμί νοερός πῇ δέ λογικός , ἀλλά ὅλος διά ὅλος ὁ συναμφότεροι , μᾶλλον δέ οὐδέτερος εἰλικρινής , ἀλλά ἀπολόω τίς μέσος ἄμφω εἶδος καί διά οὗτος ἐκ ἄμφω , ὡς ἑκάτερος κοινωνέω διά ὁ μεσότης . διό καί ἐπάγω ὥσπερ ὁ κατάφασις , ἐπεί ὁ μέν φάσις ἀπολόω εἰμί ὁ ὅλος οὗτος τίς κατά τις , ἵνα ἐκ ὁ ἄκρος ὁ μέσος ἐμφαίνω , ὁ δέ κατάφασις αὐτόθεν λόγος τις εἰμί ἐν ὁ τίς κατά τις ἔχω ὁ εἰμί . ὡς οὖν εἰμί τις λέγω ὁ ξανθός διακρίνω ὁ ὄψις ὥσπερ ὁ λευκός , ἐπεί κύριος διακρίνω ὁ λευκός , ὁ δέ ξανθός κατά ὁ πρός ὁ λευκός κοινωνία διακριτικός τις ἀποφέρω ἔμφασις , ἐπεί οὐ εἰμί αὐτόθεν διακριτικός , οὗτος δή καί ὁ ὁ Ψυχή οὐσιώδης ἐνέργεια οὐ εἰμί μέν ὅσπερ τίς κατά τις ( φάσις γάρ εἴρω ) , διά δέ ὁ πρός ὁ λόγος κοινωνία καί ἀπόκλισις ἐμφαίνω τις ὡς ἕτερος κατά ἕτερος κατηγορία . καί οὗτος αὐτός δηλόω ὁ ὥσπερ ὁ κατάφασις · οὗτος γάρ αὐτόθεν , ὡς εἴρω , ἐν ὁ ἕτερος πρός ἕτερος συμπλοκή συνίστημι . καί εὕω γε , ὅτι οὖον ὁ ἀπόφασις ποῦ ἐν οὗτος παραλαμβάνω , ἀλλά μόνος ὁ κατάφασις , ἐπειδή , ὥσπερ ὁ νοητός οὐδαμῇ φημί ὁ Παρμενίδης ὁ μή εἰμί ἐνθεωρέω , οὗτος καί ὁ οὐσία ὁ Ψυχή ὁ ἄκρος καί ὁ κατά ὁ οὐσία ἵστημι ἐνέργεια , πλήρης εἰμί ἑαυτοῦ ὁ μή εἰμί χώρα οὖον δίδωμι . καί γάρ εἰμί Πλάτων ἐν σοφιστής καί ἐπί ὁ νοητός ὑμνέω ὁ μή εἰμί , ἀλλά οὖον ὁ κατά ἀναίρεσις οὐδέ ὅλως ὁ κατά ἀπόφασις , ὁ δέ κατά ἐνέργεια καί ἰδιότης ἢ ἀγαθός καί αὐτός ὁ οὐσία , ὁποῖος ὁ ὑπερούσιος , ἢ ὁ κατά ἑτερότης , οὐ ὁ μεριστός ἀλλά ὁ εἰδητικός ( ἰδιότης δέ τις προηγούμενος καί ὁ ἑτερότης ἀντίθετος ὁ ταὐτότης , ὅς σύνδρομος καί ὁ ὁ μή εἰμί ἰδιότης , ἄν μή ὁ αὐτός εἰμί ὁ ἑτερότης , ὡς ὁ ἀκριβής ὁ σοφιστής ἐξηγέομαι δοκέω ) , ἢ κατά ὁ ὑποστατικός ὁ ἀφίστημι πῃ ὁ εἰμί αἰτιώδης ἐνέργεια . πανταχῶς | δέ οὖν οὖον πάθος ἀλλά ἰδιότης καί ἐνέργεια καί τελειότης ὁ μή εἰμί ἐν ὁ νοητός ὑπό ὁ Πλάτων ὑμνέω . ὁ δέ εἰς ἀναίρεσις ὁ εἰμί ὑποφέρω μή εἰμί ἐξορίζω ὁ ἀληθής εἰμί . ὅς καί ὁ ἀκρότης ὁ Ψυχή συμφυῶς ἑνόω δύο καί αὐτός πλήρης ἑαυτοῦ γίγνομαι , στρέφω εἰς ἑαυτοῦ καί χωρίζω ἀπό ὁ ἔξω προβολή καί συνάπτω εἰλικρινής ὁ ὑπέρτερος . ἄν οὖν ἔχω τις πρός λόγος κοινωνία ὁ ἀνελίσσω , πρός ὁ καταφατικός ἔχω μᾶλλον ἢ ὁ ἀποφατικός . ὁ δέ ἀληθής ἢ ψευδής πᾶς περί ὁ κατάφασις λέγω , ἀλλά οὖον περί ὁ φάσις . ἐπάγω γάρ ὁ δέ νόος οὖον πᾶς , ἀντί ὁ φάσις ὁ νόος εἶπον , οὖον πᾶς δηλαδή ἀληθής ἢ ψευδής . ὁ γάρ ἔξω προέρχομαι καί δύναμις καί παθητικός ὑπό αὐτός εἴρω νόος ποτέ μέν εἰμί ἀληθής ποτέ δέ ψευδής · ὁ μέντοι οὐσιώδης οὐδέποτε ἀληθής ἢ ψευδής , ἀλλά μόνος ἀληθής . οὗτος γάρ ὁ ὁ τίς εἰμί κατά ὁ τίς εἰμί εἰμί ἀντιληπτικός , τουτέστιν ὁ ὁ οὐσία ὁ πρᾶγμα · οὗτος γάρ δηλόω ὁ ὁ τίς εἰμί θεωρητικός κατά ὁ τίς εἰμί εἰμί , ὅσπερ αὐτός ὁ εἶδος , ἵνα εἰμί ὁ λόγος τοιόσδε · ὁ νόος ὁ ὁ οὐσία γνωστικός κατά ὁ εἶδος ἄδεκτος ὁ ψεῦδος . ἐναργής δέ ὅτι ὁ μέν τίς εἰμί ὁ οὐσία ὁ Ἀριστοτέλης εἴωθα σημαίνω , ὁ δέ τίς εἰμί εἰμί ὁ εἶδος , ἐπεί διαφορά βούλομαι εἰμί ἐπί ὁ ἔνυλος αὐτός τε καί ὁ εἰμί αὐτός , ὅς ὁ μέν αὐτός ὁ οὐσία δηλόω ὁ ἔνυλος , ὁ δέ εἰμί αὐτός ὁ εἶδος , ἐπί δέ γε ὁ ἄυλος εἰς αὐτός ἄμφω φέρω . εἴρω δέ ἐγώ καί ἤδη ὁ αἰτία , διά ὅς ὁ ὁ ἀμέριστος οὐσία καί ἄυλος καί ἁπλόος εἶπον ὁ εἶδος σύστοιχος γνωστικός ἀεί ἀληθής , ὅταν γιγνώσκω · οὖον γάρ ἔχω πῇ μέν ἐφάπτω πῇ δέ μή ὁ πρᾶγμα , ἵνα ἢ ψεύδω ἢ ἀληθεύω κατά ὁ ἀντίκειμαι ὁ ψεύδω ἁλή θεῖος . ὁ γάρ ψεῦδος καί ὁ οὗτος ἀντίκειμαι ἀλήθεια θεῖος ἐν συμπλοκή καί διαίρεσις · συμπλοκή δέ καί διαίρεσις ἐν μεριστός πως καί σύνθετος εἰμί πρᾶγμα · ὁ δέ εἶδος ἁπλόος καί ἀμέριστος . καί ὅλως δέ ὁ ψεῦδος συνίστημι ἐν ὁ πῇ μέν ἐφάπτω ὁ πρᾶγμα , ἵνα καί λέγω τίς περί αὐτός , πῇ δέ μή , ἵνα καί αὐτός οὗτος ψεύδω . ὁ δέ ἀμέριστος οὖον προσίημι ὁ κατά τίς ἐπαφή διά ὁ εἰμί ἀμέριστος , ἀλλά ἢ ὁ ὅλος , εἰμί δεῖ φαίνω ὁ ὅλος ἐπί ὁ ἀμέριστος , γιγνώσκω ἢ οὐδαμῶς . καί οὗτος εἰμί , ὅς καί ὁ Πλωτῖνος φημί , ὡς καί ἤδη μιμνήσκω , ὡς ὁ νόος ἢ ἐφάπτω ἢ οὐ ἐφάπτω , ὥστε ἀναμάρτητος . εἶπον οὖν περί ὁ κατάφασις , ὅτι καί τίς κατά τις καί ἢ ἀληθής ἢ ψευδής , ἀντιτίθημι ὁ νόος ὡς οὐδέτερος ἔχω , οὔτε ὁ ἀληθής καί ψεῦδος , ἀλλά μόνος ὁ ἀληθής , οὔτε ὁ τίς κατά τις , διά ὁ ἀντίθετος πάλιν ὁ μεσότης αὐτός δηλόω . ἐρῶ γάρ πρότερος ὁ φάσις εἰμί τίς κατά τις ὥσπερ ὁ κατάφασις , ἵνα μή αὐτόθεν συμπλοκή νοέω ἐπί ὁ φάσις , ἐνδείκνυμι μέν καί διά αὐτός ὁ ὁ φάσις ὄνομα ὁ ἁπλόος δηλόω , ἔτι δέ σαφής ἀναίνομαι ὁ νόος ἀποφάσκω ὁ τίς κατά τις νοέω , διά ὁ ὡς εἴρω ἐκ ὁ ἀντίθετος ὁ μέσος σημαίνω . p . 430 b 29 ἀλλά ὥσπερ ὁ ὁράω ὁ ἴδιος ἀληθής , εἰμί δέ ἄνθρωπος ὁ λευκός ἢ μή , οὐ ἀληθής ἀεί , οὕτως ἔχω ὅσος ἄνευ ὕλη . ἐναργής χράω εἰκών ὁ ὁ νοητός ἁπλόος εἰμί τίθημι ὁ ὁ ἴδιος ὁρατής ὁράω καί οὐ ἄλλος τις αἴσθησις . καίτοι πᾶς ὁ ἴδιος ἀληθής καί ἁπλόος εἰμί γνῶσις · ἀλλά ὁ ὄψις διά ὁ πρός φάος κοινωνία καί διά ὁ ὁ προσωτέρω ἀντίληψις καί διά ὁ ἀθρόος ὁ γνῶσις καί διά ὁ μάλιστα ὡς ἐν αἴσθησις ἀπαθής καί ἐνεργητικός οἰκεῖος πρός ἀπεικασία ὁ νόος . οὗτος δέ οὖν ἀληθής · εἰμί γάρ μή τίς διάστημα ἢ ἄλλος τίς πάθος ἐμποδίζω , ἀεί ὁ ἴδιος ἀληθής , οἷος ὅτι λευκός ἢ ξανθός ὁ φαίνω . ἀλλά εἰμί Κλέων υἱός ὁ λευκός , οὐκέτι εἰμί οὗτος ἀπολόω οὐδέ ἴδιος ὄψις αἰσθητός , οὐκέτι πάντως ἀληθής . οὕτως οὖν ἔχω καί ὁ ἄνευ ὕλη , φημί , ὡς ὁ ἴδιος αἰσθητός ἀπολάω εἰμί , κατά ὁ ἁπλότης μόνος απεικονίζω , ἐπεί οὐσία ἐκεῖνος τέλειος , μᾶλλον δέ τελειότης καί ἐνέργεια καθαρός καί ὅρος ἀμέριστος παντελῶς . καί ἀπολάω δέ οὐ ὡσαύτως ὁ ἴδιος αἰσθητός · οὗτος μέν γάρ κατά ἀποστένωσις , ἐκεῖνος δέ κατά ὁ πᾶς περιληπτικός ἁπλότης · ἀλλά κατά αὐτός μόνος ὁ ἀπολόω ὡς ἀπό εἷς καί πρός εἷς νοέω καί οὗτος ἔχω τις κοινωνία ὁ παραβολή γίγνομαι . p . 431 a 1 ὁ αὐτός δέ εἰμί ὁ κατά ἐνέργεια ἐπιστήμη ὁ πρᾶγμα . ὁ δέ κατά δύναμις χρόνος πρότερος ἐν ὁ εἷς , ὅλως δέ οὐδέ χρόνος · εἰμί γάρ ἐκ ἐντελέχεια εἰμί πᾶς ὁ γίγνομαι . σχεδόν τίς καί πρότερος αὐτολεξεί ὁ ῥητός οὗτος ὑπό ὁ Ἀριστοτέλης παραδίδωμι καί νῦν · οὖον μάτην δέ λέγω , ἐπεί τότε μέν ὁ οὐσία καί ὁ εἰμί ὁ οὐσιώδης ὁ Ψυχή νόος χαλάω παρά ὁ ὑπέρ ψυχή δηλόω ὁ ὁ ἐπιστήμη αὐτός κατηγορία ( ὁ γάρ ἅμα νοέω τε καί ἐπιστημονικός ὑφάω ὁ μόνος νοέω ) · ἐπεί δέ ὁ αὐτός ὄνομα καί ὁ ἐνέργεια καί ὁ οὐσία σημαίνω , τότε μέν ἀκούω ἀξιόω ὁ ὁ νόος καί ὁ ἐπιστήμη ὄνομα ὡς οὐσία δηλωτικός , νῦν δέ ὡς ἐνέργεια , ἵνα καί νῦν ὁ νοερός ἐνέργεια ὁ Ψυχή ἀκόλουθος ὁ οὐσία χαλάω ἀπό ὁ ὑπέρτερος νοερός ἐνέργεια διά ὁ ἅμα καί ἐπιστημονικός γνῶσις | νοέω , ἐντεῦθεν καί ὁ οὐσία πιστόω ὑφιζάνω . ἀλλά ποῖος ὁ ἐπιστήμη ὁ κατηγορέω ἐν οὗτος ὁ οὐσιώδης ψυχικός ἐνέργεια ; οὐ ὁ κατά ἕξις ἐγώ ἐγγίγνομαι οὐδέ ὁ κατά προβολή , διΐστημι ὁ προβάλλω οὐσία καί διά ἑτερότης τις καί μετά τις ἀπόστασις αὐτός αἱρέω , ἀλλά ὁ διά ταὐτότης αὐτός συνάπτω . ἀξιόω γάρ αὐτός ὁ αὐτός εἰμί ὁ πρᾶγμα , τουτέστι ὁ γιγνώσκω οὐσία ἅμα καί γιγνώσκω , ἵνα πάλιν ὁ μεσότης ἐνδείκνυμι , διά μέν ὁ ταὐτότης ὁ νοερός ἔχω ( νόος γάρ κύριος ὁ ὁ οὐσία εἰμί ἐνέργεια ) , διά δέ ὁ ὅλως ἐπιστήμη φαίνω ὁ πρός ἀνέλιξις λόγος ἀποκλίνω . ἑρμηνεύω δέ ἐγώ ἤδη διά πλείων , ὅπως ὁ κατά δύναμις χρόνος πρότερος ἐν ὁ εἷς , καί νῦν σύντομος ὑπομιμνῄσκω , ὡς ἐν ὁ γενητός καί ποτέ εἰμί οὗτος ἀληθής , ἐν ὅς ὁ ἐκ ὁ ἀτελής εἰς ὁ τέλειος προκοπή . ὅς καί ὁ ψυχή πως κατά ὁ πρός ὁ σῶμα οὗτος σύζευξις , ὡς ἐκ ὁ δύναμις εἰς ὁ ἐνεργέω θεωρητικῶς ὁ εἶδος εἶμι . ἀλλά ἐπί μέν ὁ πάντῃ γενητός οὐδέποτε ὁ ἐνέργεια πρότερος ὁ χρόνος ὁ δύναμις ἐν ὁ εἷς , ἐπεί κἀν ὁ πατήρ ἐνέργεια προϋπαρχή ὁ δύναμις γίγνομαι παῖς , ἀλλά οὐ ἐν ὁ εἷς · ἐπί δέ ὁ Ψυχή ἀξιόω μή οὗτος νοέω , ἀλλά καί ἐν ὁ εἷς πρό ὁ δύναμις εἰμί ὁ ἐντελέχεια . ἄν γάρ μή ἐν ὁ κοινός μετά σῶμα βίος ὁ ἐνέργεια προτερεύω ὁ χρόνος ὁ δύναμις ἐν ὁ Ψυχή , ἀλλά ἐν αὐτός ὁ Ψυχή εἷς εἰμί προτερεύω καί πρό ὁ σῶμα ὑπάρχω καί χωριστός ζῶ ποτέ καί εἰς ἑαυτοῦ νοερός ἐπιστρέφω . ὁ δέ χρόνος πρότερος φημί ὁ δύναμις διά ὁ ὁ ἄλλος ὁ πρότερος ἔννοια ὡμολογημένως ἀπολείπω , οἷος φύσις , τιμιότης καί ἄξιος . πρότερος μέν οὖν ἀρκέω εἶπον , ὡς οὐ εἰμί χρόνος πρότερος ἀπλόος ὁ δύναμις ἐπί ὁ Ψυχή , “ ἀλλά ὁτὲ μέν νοέω ὁτὲ δέ οὖον νοέω ” , ὡς ἐν ἐκεῖνος φημί . νῦν δέ καί ἀνάγκη προστίθημι ὁ λόγος , πάλιν ὁ Πλάτων ἐν οὗτος ἐπακολουθέω · καί γάρ ἐκεῖνος φημί ποῦ , ὡς οὖον μήποτε εἰς ὅδε ὁ σχῆμα ἥκω ψυχή μή ὁ εἰμί θεωρέω . ὅς καί Ἀριστοτέλης ἕπω ἐκ ἐντελέχεια εἰμί πᾶς ὁ γίγνομαι εἰμί ἀξιόω , ὡς καί ἐπί ὁ ὁπωσοῦν γενητός ὁ ἐντελέχεια χρόνος προτερεύω ὁ ἀτελής δύναμις , ἵνα καί γίγνομαι ἐκ αὐτός · ἀλλά ὁ διάφορος ἐπί ὁ Ψυχή ὁ καί ἐν ὁ εἷς καί ὁ αὐτός πρᾶγμα προτερεύω ὁ ἐντελέχεια . διά γάρ οὗτος ἀπλόος μέν ἐπί ὁ ἄλλος εἴρω ὁ δύναμις πρότερος εἰμί ὁ ἐντελέχεια ἐν ὁ εἷς , ἐπί δέ ὁ Ψυχή ἀπαξιόω · ἐναντίος δέ ὁ ἐντελέχεια προτερεύω καί ἐν αὐτός ὁ εἷς Ψυχή , ἵνα καί δύναμαι ἑαυτοῦ τελειόω , ὅταν εἰς ὁ ἀτελής ὑποφέρω , ἤδη ἐνεργέω πρότερος καί ὁ λόγος ἔχω καί πραγματεία οὖον δήω πολύς πρός ὁ καί αὖθις ὡσαύτως ἐνεργέω ἐπιστρέφω εἰς ἑαυτοῦ καί εἰς ὁ ἑαυτοῦ ἀνατρέχω ἀκρότης . δεῖ γάρ καί φύω πρός ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια καί διά ὁ πλεονάκις ἤδη ἐνεργέω τίς ἔχω εὔλυτος πρός ὁ καί αὖθις ἐνεργέω , καί συνεθίζω πρός ὁ τρόπος ὁ κατά ἐπιστροφή ὁ πλεονάκις μᾶλλον δέ ἀπειράκις ἐπιστρέφω ἀθάνατος εἰμί . p . 431 a 4 φαίνω δέ ὁ μέν αἰσθητός ἐκ δύναμις εἰμί ὁ αἰσθητικός ἐνέργεια ποιέω · οὖον γάρ πάσχω οὐδέ ἀλλοιόω . διό ἄλλος εἶδος οὗτος κίνησις · ὁ γάρ κίνησις ὁ ἀτελής ἐνέργεια , ὁ δέ ἀπλόος ἐνέργεια ἕτερος ὁ ὁ τελέω . συμπληρόω , οἴομαι , ὁ περί ὁ θεωρητικός νόος λόγος πᾶς , ἄρχω μέν ἀπό ὁ ἀτελής καί δύναμις τέως εἰμί μόνος , ἀναβαίνω δέ ἐπί ὁ ἔξω μέν καί αὐτός προέρχομαι , τελειόω δέ κατά ἕξις καί προβολή , καί διά οὗτος ἐπί ὁ οὐσιώδης ἀνατρέχω νόος καί οὗτος παντοῖος διερευνάω , ὁ τε οὐσία αὐτός καί ὁ ἐνέργεια καί ὁ αἰτιώδης καί χωριστός καί ὁ ἀίδιος σκοπέω ὁ τε πρός ὁ ὑπέρτερος αὐτός κοινωνία καί ὁ ὕφεσις διά ὁ πρός ὁ δύο ὑφιζάνω ἀπόκλισις ἐκφαίνω καί οὐδείς , ὡς εἶπον , παραλείπω ὁ περί αὐτός θέαμα , ἐπί ὁ πρακτικός ἐντεῦθεν καλέω μέτειμι · νόος , ὅς καί διάνοια προσαγορεύω καί φαντασία χράω βούλομαι καί περί ὁ ἀγαθός καί κακός στρέ - φημί , ὥσπερ καί περί ψεῦδος καί ὁ οὗτος ἀντίθετος ἀληθής , ἀλλά οὐ ὥσπερ ὁ ἄκρος θεωρητικός περί ὁ μόνος ἀληθής . ὁ γάρ προέρχομαι ἔτι ἀτελής εἰμί εἰμί μέν καί αὐτός περί ὁ ψεῦδος καί ὁ ἀληθής ὡς θεωρητικός , οὔπω δέ ὁ ἐν πρακτός ἀγαθός ἢ κακός ἀντέχω παραδίδωμι . εἰμί μέν γάρ καί ἅπας θεωρία οὖον ὁ ἀληθής μόνος , ἀλλά πάντως καί ὁ ἀγαθός , ἀλλά ὁ ἀγαθός οὐ ὡς ἄλλος τίς παρά ὁ ἀλήθεια μεταδίδωμι , ἀλλά αὐτός ὁ ἀλήθεια ὡς ὁ ἀγαθός καί ὁ ἀγαθός μετέχω τέλος τίθημι , ἢ ὅσπερ καί Ἀριστοτέλης ἐν ὁ μετά ὁ φυσικός ἐγώ διδάσκω , ὁ μαθηματικός λέγω ἐπιστήμη ὁ τελικός ἔχω αἴτιος κατά αὐτός ὁ ὁ γνῶσις ἀλήθεια τε καί ἀκρίβεια . ὁ δέ γε πρακτικός οὐ ἐν ὁ γιγνώσκω ὁ ἀγαθός ἔχω ὁ τέλος , ἀλλά ἐν ὁ πράσσω , ἢ ἐν ὁ δικαίως ἐνεργέω ἢ σωφρόνως ζῶ ἢ ἀνδρικός διαγίγνομαι περί δέ ὁ τοιοῦτος νόος μέλλω ποιέω ὁ λόγος , πάλιν ἀπό ὁ αἴσθησις ἐγώ ἀναπέμπω πρός ὁ αὐτός θεωρία ὡς ἀπό γνώριμος , καθάπερ καί ὅτε ὁ περί ὁ θεωρητικός νόος ἄρχω λόγος . καί γάρ ἐκεῖ οὗτος πως ἄρχω εἰμί δή εἰμί ὁ νοέω ὥσπερ ὁ αἰσθάνομαι , ἢ πάσχω τίς εἄν εἰμί ὑπό ὁ νοητός ἤ τίς τοιοῦτος ἕτερος ” , καί νῦν ὁ αἴσθησις χράω εἰκών , οὐ ἁπλόος ὡς γνωστικός , ἀλλά ὡς ὁ ἡδύς ἢ λυπηρός αντιληπτικός , ἵνα οἰκειόω ὁ εἰκών ὁ πρακτικός νάω , οὐ εἰμί γνωστικός μόνος , ἀλλά καί ὁ ἀγαθός ἢ κακός στοχαστικός . ἐν αὐτός δέ καί ὅπως εἴρω πρότερος πάσχω ὁ αἰσθητικός ὑπό ὁ αἰσθητής νῦν ἑρμηνεύω , ὅτι οὖον κατά ὁ ἁπλόος ἀτελής ὁρίζω αὐτός ἐν ὁ φυσικός ἀκροάομαι κίνησις , ὁ ὁ δύναμις ἐντελέχεια , ἀτελής εἰμί ὁ δύναμις . οὖον γάρ κατά οὗτος κινέω ὁ αἰσθητικός ὑπό ὁ αἰσθητής , ἀλλά εἴπερ ἄρα , μόνος ὁ αἰσθητήριον . οὗτος δέ ὁ αἰσθητικός ζωή τέλειος ἤδη εἰμί κρίνω ὁ προσπίπτω αἰσθητός κατά ἐνέργεια τέλειος ἵστημι · ἔνδοθεν γάρ ὁ κρίσις καί οὐδείς ἔξωθεν προσλαμβάνω . ἀλλά δήω ὁ αἰσθητής ὡς πάρειμι καί κινέω ὁ αἰσθητήριον , ἐπεί οὐ ὡς ὁ φαντασία καί πρός ὁ ἄπειμι , ἀλλά πρός μόνος ὁ πάρειμι ὁ αἴσθησις ἐγείρω πρός ἐνέργεια . καί οὗτος λέγω δύναμις εἰμί πρότερος ἐνέργεια γίγνομαι ὑπό ὁ αἰσθητής , οὖον πάσχω τίς ὑπό αὐτός ( οὖον γάρ κινέω , φημί , κατά ὁ ἀτελής κίνησις ) , ἀλλά ὡς μή πρότερος ἐνεργέω ὕστερος διά ὁ πάρειμι ὁ αἰσθητός ὁ ἐνέργεια προβάλλω ἀθρόος , καί αὐτός ἀμέριστος καί ἅμα πᾶς , ἀλλά οὐ οἷος ὁ κίνησις ἐν μερισμός καί συνέχεια , καί διά οὗτος καί τέλειος πρᾶγμα εἰμί καί ὡς αὐτός φημί τελέω . ἐν δέ ὁ λέγω ὀρθῶς ὁ φαίνω προστίθημι · οὖον γάρ εἰμί ποιέω ὁ αἰσθητός εἰς ὁ αἰσθητικός , ἀλλά φαίνω μόνος διά ὁ εἰς ὁ αἰσθητήριον δράω . διό καί αὐτός ἀποδίδωμι ὁ αἴτιος , διά ὅς φημί ὁ φαίνω , ὁ γάρ αἰτιολογικός χράω οὖον γάρ πάσχω οὐδέ ἀλλοιόω φημί . ἀλλά φαίνω μέν ὁ αἰσθητός ἐκ ὁ δύναμις ἐνέργεια εἰμί ποιέω ὁ αἰσθητικός , οὖον μήv ἀληθής · πάσχω γάρ ἄν αὐτός ὁ αἰσθητικός . ὁ δέ πάσχω κατά ὁ ἀτελής κινέω μεταβολή · οὖον μήv κινέω ὁ αἰσθητικός ἐν ὁ ἐνεργέω , ἀλλά κατά ὁ ἀπλόος ἵστημι ἐνέργεια . ὁ μέν γάρ κίνησις ὁ ὅλος οὗτος ἀτελής εἰμί ἐντελέχεια , ὁ δέ ἄνευ ὁ ἀτελής ἀπλόος λέγω ἐντελέχεια ὁ ἀμέριστος εἰμί ἐνέργεια . τοιοῦτος δέ καί ὁ αἰσθητικός , ὡς εἴρω , κρίσις . δοκέω δέ ὅλως προσίημι ὁ ὁ κίνησις ὄνομα ἐπί αὐτός , εἰμί καί ἄλλος φημί εἶδος οὗτος εἰμί κίνησις , διά ὁ ποτέ ἀπό ὁ μή ἐνεργέω εἰς ὁ ἐνεργέω μεταβάλλω . λέγω γάρ καί ἐπί οὗτος κίνησις , οὐ ὁ διεξοδικός , ἀλλά ὁ ἀθρόος , κατά ὅς καί ὁ ὁ ἄτομος καί μερικός εἶδος παρουσία καί ἀπουσία ἐπιτελέω παραδίδωμι . ἐπάγω δέ καί ὁ αἴτιος , διά ὅς οὐ ἀξιόω ὁ αἰσθητικός ἐνέργεια ἐν κινέω τίθημι · ὅς καί ἐγώ ἤδη ἐπιμιμνήσκομαι . ὁ γάρ κίνησις , φημί , ὁ ἀτελής ἐνέργεια · ὁ γάρ δύναμις · ὁ δέ ἀπλόος ἐνέργεια , τουτέστιν ὁ ἄνευ ὁ ἀτελής μόνος εἰμί ἐνέργεια , ἕτερος ὁ ὁ ἀτελής ἐντελέχεια . καί ὅπως ἕτερος , σαφηνίζω προστίθημι ὁ τελέω , ἐπεί οὐ ἀτελής ἀλλά τέλειος εἰμί πρᾶγμα . οὗτος μέν οὖν ὡς ἐξήγησις εἴρω ὁ ἐν ὁ πρότερος λόγος εἴρω , ὅτι πάσχω πῶς εἰμί ὁ αἰσθάνομαι , ὅπως ὁ αἰσθητικός κατά ἀλήθεια προσήκω , οὐ ὡς ὁ εἰμί πάσχω , ἀλλά ὡς τέλειος μέν ἐνέργεια ἐνεργέω , ποτέ δέ , καί ὅταν πείρω ὁ αἰσθητός · διό καί δοκέω ὑπό ὁ αἰσθητής πάσχω . ὁ δέ ἐφεξῆς ὁ πρός ὁ πρακτικός νόος παραδίδωμι ὁ αἴσθησις εἰκών . p . 431 a 8 ὁ μέν οὖν αἰσθάνομαι ὅμοιος ὁ φαίνω μόνος καί νοέω . οὗτος δή , ὅσπερ εἴρω , ἐπισημαίνω καί αὐτός ὁ κατά αὐτός μέν ὁ γνῶσις μόνος αἰσθητικός λέγω ἀπεικονίζω . οὗτος γάρ εἰμί ὁμοιότης πρός τε ὁ λογικός καί νοερός γνωστικός ἐνέργεια · ὁ μέν γάρ φαίνω καί ἀπόφημι λογικός θεωρία , ὁ δέ νοέω ὁ νοητός ἴδιος . ὅταν δέ , φημί , p . 431 a 9 Ἡδύς ἢ λυπηρός , οἷος κατάφημι ἢ ἀπόφημι διώκω φεύγω · καί εἰμί ὁ ἥδομαι ἢ λυπέω ὁ ἐνεργέω ὁ αἰσθητικός μεσότης πρός ὁ ἀγαθός ἢ κακός ἢ ὁ τοιοῦτος . καί φυγή δή καί ὄρεξις αὐτός ὁ κατά ἐνέργεια . διά ὅς σημαίνω , πότε ὁ αἰσθητικός ὡς εἰκών ὁ πρακτικός παραλαμ - βάνω νόος , ὅταν μή ἀπλόος ἀλλά καί ὡς ἡδύς ἢ λυπηρός κρίνω ὁ αἰσθητός . ὁ γάρ αἰσθητικός κρίσις ὁ ὁπότερος τίθημι ἐν ὁ αἰσθητός , εἴτε ὁ ἡδύς εἴτε ὁ λυπηρός , οἷος κατάφασις φημί , ὥσπερ ἀπόφασις ὁ ὁπότερος αὐτός ἄρνησις , ἐπεί ἐν συμπλοκή πως καί ὁ τοιοῦτος συνίστημι κρίσις ὁ αἰσθητής καί ὡς γνωστός καί ὡς ἡδύς · διά γάρ οὗτος οἷος κατάφασις . ὁ δέ ἐν , ἐπεί κύριος ἐν λογικός ἀνέλιξις ὅς τε κατάφασις καί ὁ ἀπόφασις . ὅταν οὖν ὡς ἡδύς ἢ λυπηρός κρίνω ὁ αἰσθητός , τότε διώκω ὁ φεύγω , ἐπεί ὁ μέν ἡδύς διώκω ὁ αἴσθησις ὡς ἀγαθός , ὁ δέ λυπηρός ὡς κακός φεύγω ὁ αἴσθησις · λογικός γάρ διάκρισις ὁ ἀγαθός ἀπό ὁ ἡδύς διορίζω πολλάκις , ὁ δέ κακός ἀπό ὁ λυπηρός . δηλόω δέ ὁ δίωξις ὁ οἷος ἀγάπησις καί μεταδίωξις , ὁ δέ φυγή ὁ ἀποστροφή καί ἀπόστασις . καί ἐν μέν ὁ ἥδομαι ὁ αἴσθησις ὡς ἀγαθός ἀντέχω ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια , ἐν δέ ὁ λυπέω ὡς κακός ἀναίνομαι . καί οὗτος σημαίνω ὁ καί εἰμί ὁ ἥδομαι ἢ λύω πείθω ὁ ἐνεργέω ὁ αἰσθητικός μεσότης πρός ὁ ἀγαθός ἢ κακός ἢ ὁ τοιοῦτος . ἐν ὅς ὁ μέν αἰσθητικός μεσότης λαμβάνω ὡς ἀμφότερος δεκτικός ὁ τε ἡδύς καί ὁ λυπηρός ἤγουν καλός εἶπον ὁ ἥδομαι ἢ λυπέω , κριτικός ἄμφω εἰμί . διά γάρ ὁ ὁ αἰσθητικός σωματικός ὄργανον πάντως χράω ὁ ἐκεῖνος σωτήριος ἢ φθαρτικός πάθος γιγνώσκω τε καί ὡς οἰκεῖος ἢ ἀλλότριος ὁ μέν ἀγαπάω ὁ δέ φεύγω . ὁ δέ ἢ ὁ τοιοῦτος πρόσκειμαι ὁ ἀγαθός ἢ κακός , διότι οὐδέποτε ὁ αἴσθησις ὁ ἀγαθός ὡς ἀγαθός ἢ ὁ κακός ὡς κακός κρίνω , ἢ ὁ μέν διώκω ὁ δέ φεύγω , ἀλλά ὁ ἡδύς ὡς ἀγαθός καί ὁ λυπηρός ὡς κακός ὁ μέν διώκω ὁ δέ φεύγω . ὁ γοῦν ὅμοιος ὁ ἀγαθός καί κακός ὁ ἡδύς καί λυπηρός ὁ ὁ τοιοῦτος πρόσκειμαι δηλόω . πρῶτος μέν οὖν αἰσθάνομαι δεῖ καί ἐνέργεια γίγνομαι αἰσθητικός , δύο δέ ἥδομαι ἢ λυπέω · προηγέομαι γάρ ὁ κρίσις ὁ κατά ὁ ἡδονά ἢ λύπη πάθος , ἐπεί αἰσθάνομαι μέν ἄνευ ἡδονή καί λύπη δυνατός , ἥδομαι δέ καί λυπέω ἄνευ γνῶσις ἀδύνατος , διό πρότερος ὁ φύσις ὁ γνῶσις ὁ πάθος οὗτος · ἐν τρίτος δέ τάξις ὀρέγω ἢ φεύγω , τουτέστι μεταδιώκω ὁ εἰμί ἢ πᾶς δύναμις ἀποπέμπω ὁ λυπέω , ὅσπερ ὁ φυγή σημαίνω , ὡς ὁ μεταδίωξις ὁ ὄρεξις , ἐπιθυμία εἰμί καί πρός ὁ ἡδύς ἐκτείνω τε καί ὁρμάω . οὗτος οὖν ἤδη ἐνέργεια · οὖον γάρ ἁπλόος ἐν ὁ πάσχω , ὥσπερ ὁ ἥδομαι , ἀλλά καί ἐν ὁ ἐπιδιώκω · ὁ δέ δίωξις οὖον πάθος ἀλλά ἐνέργεια . φυγή οὖν καί ὄρεξις ὡς ἐνέργεια , ἀλλά οὐ ὡς αὐτός ὁ ἥδομαι καί λυπέω · οὗτος γάρ ὡς πάθος ὁ μέν διωκτός ὁ δέ φευκτός , ὁ δέ μεταδίωξις ὁ ἡδύς καί φυγή ἀπό ὁ λυπηρός ὡς ἐνέργεια ὁ μέν ὄρεξις ὁ δέ φυγή . p . 431 a 13 καί οὐ ἕτερος ὁ ὀρεκτικός καί ὁ φευκτικός οὔτε ἀλλήλων οὔτε ὁ αἰσθητικός , ἀλλά ὁ εἰμί ἄλλος . ἐπεί ὁ αἰσθητικός συμπλέκω ὁ ὄρεξις τε καί φυγή , πρίν ἀποδίδωμι , ὅπως απεικονίζω ὁ πρακτικός νόος , ἐπισκήπτω , ὡς ὁ μέν ὑπόκειμαι εἷς καί αὐτός ὁ τε ὀρεκτικός καί ὁ φευκτικός καί ἀμφότερος ὁ αἰσθητικός ( ἐν ὅς γάρ ὁ αἰσθητικός κρίσις , τουτέστιν ἐν ὁ αἰσθητικός Ψυχή , ἐν οὗτος καί ὁ ὄρεξις καί φυγή , καί οὐ ἐν ἄλλος μέν ὁ κρίσις ἐν ἄλλος δέ ὁ ὀρέγω ἢ ἀποστρέφω , ἀλλά ἐν ὁ αὐτός ) , ὁ δέ λόγος καί ὁ ἕκαστος αὐτός ἰδιότης ( οὗτος γάρ δηλόω ὁ εἰμί ) ὁ πλῆθος καί ὁ καί γάρ ὁ φεύγω ἄλλος παρά ὁ διώκω καί ἑκάτερος παρά ὁ κρίνω , εἰμί καί πάντως σύν κρίσις . ἱκανός δέ τεκμήριον ὁ ἑτερότης ὁ καί ὁ αἴσθησις ἄνευ ὄρεξις ἢ φυγή ἐνίοτε γίγνομαι καί αὖος σύν ὄρεξις μόνος ποτέ ἄνευ φυγή καί ὁ ἀνάπαλιν . ἐπί ὅς παραδίδωμι ὁ περί ὁ πρακτικός νόος θεώρημα . καί ὁ εἰκών αὐτός νῦν προλαμβάνω · p . 431a 17 ὁ δέ διανοητικός Ψυχή ὁ φάντασμα οἷος αἴσθημα ὑπάρχω . ὅταν δέ ἀγαθός ἢ κακός , κατάφημι ἢ ἀπόφημι καί φεύγω ἢ διώκω . διό οὐδέποτε νοέω ἄνευ φαντασία ὁ ψυχή . διανοητικός μέν λέγω ψυχή ὁ διανύω καί περί ὁ μεριστός στρέφω οὖον πρακτικός μόνος , ἀλλά καί θεωρητικῶς ὁ οὐκέτι ὁ εἶδος αὐτός ἀθρόος ἀντιληπτικός , ἀλλά περί ὁ μερίζω περί αὐτός λόγος στρέφω καί διανύω ὁ μεριστός τε ἴδιος καί κατά ἕκαστος ἐνεργέω καί αὖθις συνάγω εἰς εἷς τίς κοινός ὁ ἰδίως γιγνώσκω , οἷος ὁ ζῷον , εἶτα ὁ λογικός καί τότε ὁ θνητός καί τότε ὁ τρεῖς ὁμοῦ · ὁ οὖν τοιοῦτος γνωστικός ἐνέργεια ὁ φανταστής , ὅσπερ αὐτός δηλόω ὁ φάντασμα , τουτέστι ὁ ἐν ὁ φανταστικός ζωή ἐγγίγνομαι ἀποτύπωμα , ὑπό-στόρεννυμι ὥσπερ ὁ αἰσθητός ὁ αἴσθησις ( ὁ γάρ αἴσθημα αὐτός ἀντί ὁ αἰσθητής νῦν λαμβάνω ) , οὐ εἰμί ὁ φανταστής ὅσπερ ὁ διανοητής ( σαφῶς γάρ εἰς ὕστερος ὡς οὐ εἰμί φάντασμα ὁ ὁ διάνοια νόημα δείκνυμι ) , ἀλλά οὐ ἄνευ φάντασμα . διά τίς δέ οὐ ἄνευ , σκεπτέος . ἐπεί οὐ εἰμί ὁ τοιοῦτος ὁ Ψυχή ἐνέργεια ὁ περί ὁ μεριστός στρέφω λόγος οἷος ὁ αὐτός ὁ εἶδος , ἀλλά διά αὐτός ὁ μερισμός κατά ὁ εἰς ὁ ἔξω ἐνέργεια ἔκτασις , ὅς ἐκ ἀνάγκη ὁ ἔξω παρυφίστημι . ὅς πολλάκις μέν χράομαι ὁ διάνοια , ὅταν καί ὁ αἰσθητής καί ὁ ἐν ὁ φαντασία τύπος ἢ πρός μόνος ὁ γνῶσις ἢ καί πρός ὁ ἀποπλήρωσις ὁ ὄρεξις αὐτός προσδέω · ἐνίοτε δέ αὐτός μέν οὖον χρῄζω , ἐπακολουθέω δέ ἀναγκαῖος ὁ ἔξω αὐτός , ὡς εἴρω , ἔκτασις ὁ αὐτός ὁ ἔξω εἰμί συγκινέω ἐνέργεια . διό τοσοῦτος Ἀριστοτέλης φημί , ὅτι οὐδέποτε νοέω ἄνευ φαντασία ὁ ψυχή , ἀλλά οὐ ὅτι χράομαι . δῆλος δέ ὅτι ὁ ψυχή νῦν ὁ διανοητικός λέγω , περί ὅς καί προερέω . καί αὐτός ἐσθίω ὁ εἶπον , ὅτι ὡς αἴσθημα ὑπάρχω ὁ φάντασμα ὁ διανοητικός Ψυχή , ἐνδείκνυμι ὅς ὕστερος εἴρω , ὅτι οὐ εἰμί διανόημα , ἀλλά ὡς δύο ὑπό-στόρεννυμι καθάπερ καί ὁ αἰσθητός ὁ αἴσθησις . κατά δέ ὁ ὁ αἴσθησις προλαμβάνω εἰκών ( καί γάρ ἐκεῖ προηγέομαι ὁ κριτικός ὁ ἥδομαι ἢ λυπέω ) καί ἐνταῦθα ὁ ὁ διάνοια κρίσις ὡς γνωστός ἁπλόος προηγέομαι ὁ ὡς ἀγαθός εἰμί ἢ κακός ἀντίληψις · ὅς οὐκέτι μέν οἷος , ἁπλόος δέ κατάφασις καί ἀπόφασις προσαγορεύω , διότι συμπλέκω μέν ὁ διάνοια ὁ ἀγαθός ἢ κακός ὁ γνωστός κατάφασις ἀπεργάζομαι , ὁπότερος δέ διαιρέω ἀπό αὐτός ἀπόφασις . ὁμοίως δέ πάλιν ὁράω ἐπί ὁ ἐν τρίτος τάξις ὁ διωκτικός ἢ φευκτικός ἕπω | ἐνέργεια , διωκτικός δηλαδή ὁ ἀγαθός ὁ δέ κακός φευκτικός . ὁ μέν γάρ αἰσθητικός ζωή ὁ ἡδύς καί λυπηρός διωκτός καί φευκτός , ὁ μέν ὡς ἀγαθός ὁ δέ ὡς βλαβερός · ὁ δέ λογικός ὁ ἀγαθός προηγουμένως τέλος καί ὁ κακός ἐν ἀποστροφή , ἄν ἡδύς τίς ἔχω ὁ κακός ἢ λυπηρός ὁ ἀγαθός . ὅτι δέ οὖον περί ὁ θεωρητικός αὐτός γνῶσις ὁ λόγος νῦν ὡς οὐδέποτε ἄνευ φαντασία εἰμί , καθάπερ ὁ ἐκ ὁ περίπατος ἀκούω , δηλόω μέν καί ὁ προερέω , ἐν ὅς ὁ θεωρητικός γνῶσις ὁ ἄκρος χωρίζω τε φάσκω καί εἰμί οὗτος μόνος ὅσπερ εἰμί , καί ὁ αὐτός εἰμί ὁ πρᾶγμα , ἀλλά οὖον διά ἑτερότης αὐτός συνάπτω , καί ὁ οὐσία εἰμί ἐνέργεια καί ἀπαθής καί ἀμιγής μένω · δηλόω δέ καί ὁ νῦν λέγω , οὗτος μέν διανοητικός εἴρω καί οὖον νόος ἢ θεωρία , οὗτος δέ ὁ περί ὁ ἀγαθός αὐτός καί κακός στροφή , ἀντίθετος εἰμί καί ἐν ὁ γένεσις καί ἐν ὁ ἔσχατος μερισμός ὑφιστάω · ἐπεί ὅς γε θεωρητικός νόος ὁ ἢ κατά ἕξις τέλειος ἢ ὡς ὁ αὐτός ὁ οὐσία μονοειδής ἔχω ὁ ἀγαθός ἀναντίθετος πρός ὁ κακία , ὥσπερ καί ὁ ἀληθής πρός ὁ ψεῦδος . οὖον μόνος γάρ ἐκ ὁ οὐσιώδης νόος , ἀλλά καί ἐκ ὁ κατά ἕξις ἐπιστημονικός τελειόω ὁ ψεῦδος ἐξορίζω · ὁμοίως δέ καί ὁ κακός . ἐν δέ ὁ πρακτικός ἐκ ἀνάγκη ὁ κακός ποτός καί ὁ πρός αὐτός ἀντίθετος ἀγαθός διά ὁ περί ὁ γένεσις καί ὁ μεριστός στροφή · ὁ γάρ πρᾶξις ἐν οὗτος . ἐν γάρ ὁ ἐν ἐγώ τελειόω ὄρεξις σωφρονίζω ἢ εἰς δικαιοπραγία ἐγείρω , περί μερικός δηλαδή ἐνεργέω πρᾶγμα καί γίγνομαι , ἀλλά οὐ ὡς ὁ θεωρητικός περί ὁ ἀεί ὡσαύτως ἔχω . p . 431 a 17 ὥσπερ δέ ὁ ἀήρ ὁ κόρη τοιανδί ποιέω , οὗτος δέ ἕτερος , καί ὁ ἀκοή ὡσαύτως · ὁ δέ ἔσχατος εἷς καί εἷς μεσότης · ὁ δέ εἰμί αὐτός πλείων . ὁ σκοπός ὁ πρόκειμαι ῥητός καί αὐτός ἀπό ὁ αἴσθησις ἀναπέμπω ἐγώ ὡς ἀπό γνώριμος εἰς εἷς τις νόησις ὁ Ψυχή ὁ κοινός ἐπικρίνω ὁ ὁπωσοῦν νοητός . ὡς γάρ ἕκαστος ὁ πέντε αἴσθησις ὁ ἴδιος αἰσθητός πλείων καί διάφορος εἰμί γνωρίζω , καί ὁ πρός ἀλλήλων αὐτός ταυτότης τε καί ἑτερότης εἷς καί ὁ αὐτός δύναμις , εἰμί καί κατά διάφορος λόγος διακρίνω καί ὁρίζω , ὁ μέν ὄψις ὁ λευκός καί μέλας καί ὁ μεταξύ οὗτος χρῶμα , ὁ δέ γεῦσις ὁ γλυκύς καί πικρός καί ὁ οὗτος μέσος χυμός , καί ἕκαστος ὡσαύτως ὁ ἴδιος αἰσθητής , οὗτος καί ὁ κοινός λέγω αἴσθησις ὁ ἁπλόος αἰσθητός πᾶς καί ὁ πρός ἀλλήλων αὐτός ετερότητα τε καί ταὐτότης ἐν ἀμέριστος ὁ γνωστικός καί ἐν ἀδιαίρετος χρόνος γιγνώσκω , ἐπεί ὅμοιος ὡς ἰάομαι ὁ μέν ἐγώ ὁ δέ σύ αἰσθάνομαι , φημί ἐν ἀρχή ὁ τρίτος βιβλίον . ἐντεῦθεν δή ἀξιόω καί εἰς εἷς ὁ Ψυχή ἐγώ ἀναπέμπω νόησις , ὅστις καί αὐτός ὁ πράκτης πᾶς εἰμί συναιρετικός καί γνωστικός , οὖον ὁ ἐναντίος μόνος οἷος ἀγαθός καί κακός ὁ ἐν Ἀφροδίσιος ἢ σιτίον , ἀλλά καί ὁ ἐν κτῆσις καί ὁ ἐν δεινός καί θαρραλέος καί ὁ ἄλλος ὁμοίως πᾶς . καί γάρ ὁ νοέω εἴρω καί λέγω , ὡς ἐγώ σωφρόνως ζῶ καί δικαίως καί ἀνδρείως καί ἐλευθέριος , καί ὁ διαφορά ὅς λέγω οἶδα καί ὁ πρός ἀλλήλων κοινωνία ὡς ἐν ἀμερής καί ἀδιαιρέτως ὁ νόησις αὐτός ποιέω . εἰμί δέ ἄν τίς καί ἔτι κοινός νοέω ἐν ὁ Ψυχή , ὁ ἅμα καί ὁ πρακτός καί ὁ θεωρητός νόημα συναιρέω , ὅς καί ὁ διαφορά καί ὁ κοινωνία ὁ πρός ἀλλήλων ὁ θεωρητής καί ὁ πράκτης εἶμι , εἷς πάλιν εἰμί καί αὐτός καί ἀμέριστος , καί περιληπτικός ὁ πλῆθος ἀμέριστος · εἷς μέν κατά αὐτός ὁ νοερός ζωή , ὁ δέ λόγος πολύς διά ὁ κατά διάφορος λόγος ὁ διάφορος προσβάλλω γνωστός . εἰς δή ὁ τοιοῦτος νοέω , ὁ τε εἷς κοινός ὁ πράκτης πᾶς ἀντιληπτικός καί ὁ ἔτι περιεκτικός οὗτος ὁ ἀπλόος ὁ νοέω ἐγώ πᾶς ἀναπέμπω ἐγώ , ὁ κοινός αἴσθησις ὡς εἰκών χράω . καί οὗτος μέν ὁ ὁ λόγος σκοπός . ἄρχω δέ ὁ φιλόσοφος ἐν ὁ λέγω γράφω ὥσπερ δέ ὁ ἀήρ ὁ κόρη τοιανδί ποιέω , οὗτος δέ ἕτερος . καί δοκέω ἄν οὕτως ἄρχω , ὡς μέλλω ἀποδίδωμι τίς πρός ὁ ὥσπερ , ὁ οὗτος φέρω καί ὅδε ὁ πρακτός ἢ ὅδε ὁ νοητός ὁ νόησις . οὖον μήv ἀποδίδωμι οὐδέ ὡς ἀποδίδωμι εἴρω ὁ ὥσπερ δέ , ἀλλά ὡς πρός ἤδη γιγνώσκω ἀναφέρω . ἐπεί γάρ ἤδη ὁ πρακτικός νάω ἀπεικάζω ὁ αἴσθησις ὡς ἡδύς καί λυπηρός ἀντιληπτικός ὁ ὁ ἀγαθός καί κακός διακριτικός , καί ὁ τρόπος ὑπογράφω ἐπάγω νῦν , ὅπως ὁ αἴσθησις ὁ ἡδύς καί λυπηρός συγκρίνω πρός ἀλλήλων · οὗτος γάρ καί ὁ πρακτικός διάνοια ὁ ἀντίκειμαι καί διάφορος πρακτός εἶμι . ὁ οὖν ὥσπερ οὐ ὡς ἀποδίδωμι τίς φημί , ἀλλά ὡς πρός ἤδη εἴρω ἀποδίδωμι . ἔχω δέ ὁμοιότης ὁ αἴσθησις πρός ὁ πρακτικός διάνοια καί κατά ἄλλος ἐπιβολή , ὅς καί αὐτός ὑπογράφω ὁ φιλόσοφος . οὖον γάρ ἀμέσως ὁ ἔσχατος καί μερικός αἰσθητός ἢ πρακτός εἰς ὁ κοινός πᾶς ἀντιληπτικός ἀναφέρω , ἀλλά διά ὁ οἰκέω ἕκαστος καί προσεχής ὄργανον τε καί γνωστικός δύναμις . οὗτος γάρ ὁ μέν ἀήρ ὁ πεφωτισμένος εἰς ὁ κόρη δράω προφανῶς , οὗτος δέ προκαλέω εἰς ἐνέργεια ὁ ὁρατικός δύναμις , ἐκεῖνος δέ ὁ κοινός αἴσθησις · ὁ δέ ψόφος εἰς ὁ ἀκουστικός πνεῦμα , καί οὗτος κινέω ὁ ἀκουστικός δύναμις , ὅστις | πάλιν ἐγείρω ὁ κοινός αἴσθησις . καί ὁμοίως ὁ πέντε αἴσθησις ἐπί ὁ κοινός πᾶς ἀναφέρω κατά εἷς ἕνωσις πᾶς περιέχω , οὐ ὡς ἐκ πᾶς συναθροίζω , ἀλλά ὡς ὁ πλῆθος προυπάρχω καί πᾶς συνεργέω , καί ἕκαστος ἴδιος καί κοινός . ὁμοίως δέ καί ὁ πρακτός ὡς νοητός ἐπί ὁ κοινός πᾶς γνωστικός αὐτός νόος ἀναφέρω , ὁ μέν αἰσθητής ὁ φαντασία κινέω , ὅς εἴρω τρόπος ἐν ὁ περί φαντασία αὐτός παραδίδωμι λόγος , ὁ δέ φανταστής παρακαλέω ὁ οἰκέω ἐπί ἕκαστος ἐπιτάσσω πρακτικός νόος εἰς ὁ περί αὐτός διάνοια . οἷος ὁ περί σῖτος φάντασμα προτρέπω εἰς κρίσις ὁ λόγος , εἰμί δεῖ καί ὅτε καί ὅσος καί ὁποῖος τρέφω , ὁ οὗτος δηλαδή κριτικός προσεχῶς , ὅς καί ὁ κοινός κριτικός ὁ πράκτης πᾶς συνεγείρω νόος · εἰς ὅς ὥσπερ ὁ ὁ σιτίον κριτικός λόγος , οὗτος καί ὁ ὁ ἄλλος ὀρεκτός τε καί φευκτός πᾶς συναιρέω , ἵνα καί εἷς εἰμί ὁ καί οὗτος πᾶς ὁ τε ταὐτότης καί ὁ ἑτερότης διακρίνω , καί ὁ μέν κωλύω , ὁ δέ ὁ μέτρον ἐπιτίθημι μονοειδής , καί οὗτος ὁ πλείων λόγος προυπάρχω καί οὐ ἐκ αὐτός συναγείρω , ἀλλά ἕνωσις ἀγαθός προλαμβάνω ἀμέριστος ὁ οὗτος πλῆθος . ἐν δέ ὁ λέγω τοιανδί , φημί , ποιέω ὁ ἀήρ ὁ κόρη , ὅτ·ι φέρω διακρίνω καί ἁπλόος εἶπον ζωτικός ἐγείρω πάθος ἐν αὐτός . εἴρω γάρ ἐπί πλέω ἐν ὁ περί ὁ αἴσθησις λόγος , οὐ ὡς ὁ ἄψυχος πάσχω ἐγώ ὁ αἰσθητήριον , ὑπό ὁ ἔξω θερμαίνω φέρω μόνος , ἀλλά μετά τις ἀμυδρός κρίσις καί οἰκεῖος ἐνέργεια . διό οὖον πάθος εἰμί ἀπλόος , ἀλλά ὁ ὅλος οὗτος ζωτικός πάθος ὅδε . οὗτος δέ ἕτερος , ἐπεί ὁ αἰσθητικός πάθος προκαλέω , ὡς εἶπον , ὁ ἐφίστημι αὐτός προσεχῶς αἰσθητικός ζωή , ὡς ὁ κόρη ὁ ὁρατικός καί ὁ ἀκοή ὁ ἀκουστικός . καί δῆλος ὡς οὖον μέχρι οὗτος ἵστημι ( οὔπω γάρ εἷς ὁ ἔσχατος ) , ἀλλά ὅταν καί οὗτος ὁ αἰσθητικός ζωός εἰς ὁ κοινός ἀνατρέχω . τότε γάρ εἷς ὁ ἔσχατος · εἷς μέν , ὅτι εἷς ὁ κοινός αἴσθησις , ὅσπερ καί ὁ πᾶς κρίνω ἴδιος καί περί πᾶς αὐτός ἀποφαίνω ὡς ἅπας γιγνώσκω , ἔσχατος δέ οὐ ὡς ὑφίημι , ἀλλά ὡς ἀγαθός μέν ὁ δέ κάτωθεν ἀνέρχομαι ἔσχατος γίγνομαι . οὗτος δέ , ὅσπερ εἷς ἔσχατος φημί , καί εἷς μεσότης εἴρω · εἷς μέν , ἐπεί ἐκεῖνος εἷς , μεσότης δέ ὡς οἷος κέντρον ὁ πολύς ἀπό αὐτός προέρχομαι καί εἰς αὐτός συννεύω περιληπτικός καί δεκτικός τε ὁμοῦ καί κριτικός . μεσότης οὖν , ἐπεί καί ὁ κέντρον μέσος καί ἐπεί ὁ μέσος ὁ ἄκρος πᾶς ἐπικοινωνέω . ὥσπερ δέ εἴωθα Ἀριστοτέλης διορίζω , εἷς μέν καί εἷς ὁ ὑπόκειμαι , ὅτι εἷς καί ὁ αὐτός ἀμέριστος εἰμί ζωή γιγνώσκω ὁ πᾶς , ἐπεί ὁ λόγος καί ὁ εἰμί , ὡς αὐτός εἴωθα λέγω , πολύς . κατά διάφορος λόγος ὁ διάφορος ἐπιγιγνώσκω ὁ αἰσθητής ἰδιότης . καί οὐκέτι , ὡς εἴρω , ἐπάγω καί ὅτι οὕτως ἔχω ὁ περί ὁ πρακτικός νόος , διά ὁ ὁ ὥσπερ χράω νῦν οὐ ὡς πρός τίς ἀποδίδωμι , ἀλλά ὡς πρός τίς προερέω ἀποδίδωμι . p . 431 a 20 τίς δέ ἐπικρίνω τίς διαφέρω γλυκύς καί θερμός , εἴρω μέν καί πρότερος , λεκτέος δέ καί ὧδε . εἶπον εἷς ὁ ἔσχατος πᾶς ὁ αἰσθητής κριτικός καί ὁ αὐτός ὁ λόγος πλείων , οὗτος αὐτός επεξεργάζομαι , διά ἔκθεσις οἷος ἐπιδείκνυμι ἀληθής ὁ εἴρω εἰμί , καί ἤδη προερέω ὁ αὐτός ἐν ὁ περί αἴσθησις λόγος ὁ κοινός , καί νῦν σύντομος ὑπομιμνήσκω καί διά συντομία ἀσαφής ὁ λέξις ποιέω . τίς δέ οὖν , φημί , ἐπικρίνω οὗτος ὁ κοινός αἰσθητικός ὁ διάφορος ὁ γιγνώσκω ; ὅτι οὐ εἷς καί ὁ αὐτός λόγος , καίτοι εἷς αὐτός εἰμί , ἀλλά διάφορος χράω λόγος , κατά ὅς ὁ διάφορος οἰκεῖος γιγνώσκω ἰδιότης . εἰμί γάρ , φημί καί αὐτός , εἷς τίς αὐτός ὁ κρίνω ὥσπερ καί ὁ ὅρος , ὅρος νῦν προσαγορεύω , ὅσπερ καί πρότερος λέγω , ὁ ὁ εἰς εἷς συμπίτνω διάφορος γραμμή κοινός σημεῖον . καί γάρ ἐκεῖνος , εἷς καί ἀμέριστος εἰμί ὁ αὐτός , διάφορος ἔχω πρός ὁ διάφορος γραμμή σχέσις . p . 431 a 22 καί οὗτος , εἷς ὁ ἀνάλογος ἢ ἀριθμός εἰμί , ἔχω πρός ἑκάτερος , ὅς ἐκεῖνος πρός ἀλλήλων . οὗτος λέγω γλυκύς καί θερμός , διά ὅς ἁπλόος ἅπας ὁ αἰσθητός ἐνδείκνυμι . οὗτος οὖν , εἷς ἢ ἀναλογία ἢ ἀριθμός εἰμί , ἔχω πρός ἑκάτερος , ὅς ἐκεῖνος πρός ἀλλήλων , ἐπεί ὁ γνωστικός ὁ γνωστός ὁρίζω , ὡς πολλάκις ὑπό αὐτός διά-ὁρίζω . ἐάν οὖν εἷς καί αὐτός ὁ ἀριθμός εἰμί ὁ γνωστικός ὁ τε γλυκύς καί ὁ θερμός εἰμί γνωστικός , ἐκεῖνος εἷς καί αὐτός ὁ ἀριθμός εἰμί ἀλλήλων · ἐάν δέ κατά ἀναλογία τις καί οὐ ὁ ἀριθμός ὁ εἷς ἀποδίδωμι ὁ γνωστικός , καί ἐν ὁ γνωστός ὁμοίως κατά ἀναλογία ὁ εἷς πρός ἀλλήλων τε καί πρός ὁ γνωστικός εἶμι . καί εἰμί πως ἄμφω ἀληθής , ὅτι καί ὁ ἀριθμός καί ὁ ἀναλογία ὁ εἷς , ἐν τε ὁ γνωστικός κατά ἑαυτοῦ τε καί πρός ὁ γνωστός , καί ἐν ὁ ἄλλος πρός ἀλλήλων τε καί πρός ὁ γνωστικός . καί γάρ ὁ ἀριθμός εἷς ὁ γνωστικός , ἐπεί ὁ ὑπόκειμαι εἷς , καί ὁ ἀναλογία εἷς ἀλλά οὐ ὁ ἀριθμός | διά ὁ κατά πλείων λόγος ὅμοιος ἐνέργεια · ὡς γάρ ὁ θερμός ὁ ὁ θερμός γνωρίζω λόγος , οὗτος καί ὁ μέλας ὁ ὁ μέλας λόγος . καί συναρμόζω πρός ἄμφω καί ὡς ἀριθμός αὐτός αὐτός γίγνομαι , ἐπειδή , ὡς εἴρω , κατά ὁ γνωστός ἀφορίζω , καί εἰμί ἄμφω ἅμα γιγνώσκω εἷς ὁ αὐτός εἰμί , αὐτός ἑκάτερος εἰμί ὁ ἀριθμός . οὗτος μέν οὖν εἷς ὁ ἀριθμός · κατά δέ ἀναλογία πάλιν διά ὁ κατά διάφορος λόγος ὅμοιος πρός αὐτός συναρμογή · ὡς γάρ κατά ὁ ὁ θερμός λόγος ὁ θερμός εἰδοποιέω , οὗτος καί κατά ὁ ὁ γλυκύς ὁ γλυκύς . καί αὐτός δέ ὁ γνωστός ἀλλήλων τε γίγνομαι εἷς καί ὁ γνωστικός ὁ κατά ἀριθμός ἢ κατά ἀναλογία · ἀριθμός μέν διά ὁ εἷς καί ὁ αὐτός κατά ἀριθμός εἰμί ὁ γνωστικός ἀμφότερος ὁριστικός ἐνυπάρχω , κατά ἀναλογία δέ διά ὁ κατά διάφορος μέν λόγος , ὁμοίως δέ ὁ μηδείς ἕτερος μᾶλλον ἢ κακός , ἀλλά ὡς ὁ θερμός , οὗτος καί ὁ γλυκύς , κατά ὁ οἰκέω ἑκάτερος αὐτός λόγος . ὁ δέ πρός ἑκάτερος ὁ λέγω κεῖμαι , καί οὐ πρός ἕκαστος , ἐπεί δύο εἰμί ὁ λαμβάνω ὁ τε γλυκύς καί ὁ θερμός . p . 431 a 24 τις γάρ διαφέρω ὁ ἀπορέω , πῶς ὁ ὁμογενής κρίνω ἢ τἀναντία , οἷος λευκός καί μέλας . παράδειγμα χράω ὁ γλυκύς καί θερμός , ὁμογενής μέν εἰμί ὡς αἰσθητός καί πρόσω ἀλλήλων κοινωνέω ἢ ὁ ἐναντίος , διά ὁ οὗτος μέν εἷς καί ὁ αὐτός ὑποπίπτω αἴσθησις , ἐκεῖνος δέ διάφορος , ἐπισκήπτω ὡς οὐδείς διαφέρω . καί γάρ εἰμί καί ὁ πρόσω , οἷος εἰμί ὁ ὁμογενής , εἷς πως γίγνομαι ἀριθμός τε καί ἀναλογία , καί ὁ ἐναντίος ὡς καί ὁ αὐτός αἴσθησις κρίνω ὁ εἷς ἔχω ἀριθμός ἢ ἀναλογία καθάπερ ἐκεῖνος . οὐδείς οὖν διαφέρω ὁ ἀπορία ἐπί τε ὁ ὁμογενής καί ἐπί ὁ ἐναντίος γίγνομαι . ἐπί ὅς ὡς ἐπί ὁ ἐναντίος τέως ποιέω ὁ λόγος διά ὁ στοιχεῖον , λαμβάνω ἐπί μέν ὁ λευκός ὁ Α , ἐπί δέ ὁ μέλας ὁ Β , ἄλλος δέ τις ἐναντίος ὑποτίθημι , οἷος γλυκύς φέρω καί πικρός ( οὖον γάρ αὐτός σαφῶς ὁποῖος εἰμί ἐναντίος διά-ὁρίζω ) , ὅς στοιχεῖον ὁ Γ καί ὁ δ ἐπιτίθημι . ὡς οὖν ὁ Α ἔχω πρός ὁ Β , οὗτος ὁ Γ πρός ὁ δ · ὁ γάρ ἐναντιότης ἐν ἀμφότερος . εἰμί οὖν ὁ AB εἷς πρός ἀλλήλων γίγνομαι , ὅταν ἅμα γιγνώσκω , καί ὁ ΓΔ ὁμοίως εἷς γίγνομαι ἢ ἀριθμός ἢ ἀναλογία , ἀριθμός μέν διά ὁ εἷς καί ὁ αὐτός γνωρίζω , ἀναλογία δέ διά ὁ κατά διάφορος λόγος μηδείς μᾶλλον ἕτερος ἢ κακός . ἐν δέ ὁ ἀναλογία καί ὁ ἐναλλάξ χώρα ἔχω , καί εἰμί ὡς ὁ Α πρός ὁ Γ , οὗτος ὁ Β πρός ὁ δ . οὗτος δέ παραλαμβάνω , ἵνα μή μόνος ἐπί ὁ ἐναντίος , ἀλλά ἐπί ὁ ὁμογενής ὁ εἷς γίγνομαι νοέω , ὅταν , ὡς εἴρω , εἷς ὁ γιγνώσκω ἅμα εἰμί ὁ διάφορος . τότε γάρ καί ὁ λευκός καί ὁ γλυκύς εἷς γίγνομαι καί ὁ μέλας καί ὁ πικρός , ὅσπερ οὐ ἐναντίος μέν , ὁμογενής δέ ὅμως καί αὐτός κατά τίς πρόσω γένος ὁ χρῶμα . ὁ τοίνυν ἐνδίδωμι πρός ὁ ὁπωσοῦν ἀλλήλων εἷς γίγνομαι ὁ ΑΒ ἢ ὁ ΓΔ καί ἕτερος δίδωμι , καί πρός γε ὁ ἐναλλάξ . πάντως δέ καί ὁ πλῆθος εἶμι μετά ὁ ἕνωσις , ἐπεί ὁ ἑνίζω ὁ λόγος διάφορος , ἐν ὅς αὐτός ὁ εἰμί . ὁ δέ αὐτός λόγος κάν εἰμί ὁ Α γλυκύς εἰμί , ὁ δέ Β λευκός · ὅσπερ διά ὁ ἐναλλάξ ἐνδείκνυμι , ὡς οὐκέτι ὁ ἐναντίος ἀλλά ὁ πρόσω ὁμογενής παραλαμβάνω . οὗτος δέ σαφής πάλιν διά ὁ στοιχεῖον ποιέω καί ὁ παράδειγμα , ὁ γλυκύς καί λευκός παραβάλλω ἀλλήλων καί οὐκέτι <τὰ> ΑΒ ὁ ἐναντίος , ἀλλά οὗτος ἐπιτίθημι ὁ γλυκύς καί λευκός . p . 4311b2 ὁ μέν οὖν εἶδος ὁ νοητικός ἐν ὁ φάντασμα νοέω , καί ὡς ἐν ἐκεῖνος ὁρίζω αὐτός ὁ διωκτός καί φευκτός , καί ἐκτός ὁ αἴσθησις , ὅταν ἐπί ὁ φάντασμα εἰμί , κινέω . σαφῶς μετά ὁ περί ὁ αἴσθησις λόγος ἐπί ὁ πρακτικός νῦν μεταβαίνω νόος ὡς ἀπό εἰκών ἐπί παράδειγμα , ἄξιος αὐτός ὁ διωκτός καί φευκτός ποτέ μέν καί ἐν αὐτός ὁ αἰσθητός πάρειμι ὁρίζω , ὅταν ὁράω ὁ φρυκτός κινέω , καί ὅτι πολέμιος ὀχλέω διά αὐτός ὁ αἰσθητής γιγνώσκω , βουλεύω , ὡς αὐτός φημί , ὅς τίς δήω πράσσω · ὡς ἐπί ὁ πλεῖστος δέ συμβαίνω ἐν ὁ φάντασμα ὁ ἀποτύπωμα ὁ αἰσθητής ὁράω ὁ πρακτικός νόος λογίζομαι τε καί βουλεύω . καί γάρ πάρειμι ἐνίοτε ὁ αἰσθητής εἰς ἑαυτοῦ στρέφω ὁ διανοητικός ψυχή ὁ περί ὁ πράκτης ἐγείρω λογισμός , καί ἐν ὁ εἰς ἑαυτοῦ στροφή ἐκ ἀνάγκη οὐ εἰς αὐτός ὁ αἰσθητής , ἀλλά εἰς ὁ ἀπό ἐκεῖνος ἐγγίγνομαι τύπος ἀποβλέπω καί οὗτος χράω ὡς ὁ συλλογισμός γίγνομαι μέρος ἐν ὁ μικρός ὁ πρότασις . διό καί ἐκ ἀνάγκη ὁ φαντασία χράω . καί δῆλος ἄρα ἐντεῦθεν , ὡς οὖον περί ὁ θεωρητικός νόος ἀποφαίνω ὁ μηδέποτε ἄνευ φαντασία νοέω αὐτός , ἀλλά περί ὁ πρακτικός , ὡς καί ἐκ ὁ ἄλλος ὁ προερέω πιστόω καί ἐκ ὁ νῦν εἴρω εἰμί ἐναργής . ἔτι δέ μᾶλλον ἄπειμι ὁ αἰσθητής ἐν ὁ φάντασμα εἶμι ὁ περί ὅς ὁ πρᾶξις , μερικός εἰμί καί ἄτομος καί αἰσθητής πως | καί διά οὗτος ἢ αἴσθησις ἢ φαντασία σύστοιχος γιγνώσκω . οὗτος δή καί ὁ φιλόσοφος παραδίδωμι ὁ εἶδος λέγω ὁ νοητικός ἐν ὁ φάντασμα νοέω , εἶδος καλός ὁ ὁ αἰσθητής μορφή . ἤδη τε γάρ πολλάκις εἶπον καί αὖθις εἴρω , ὡς οὐ αὐτός ὁ αἰσθητής , ἀλλά ὁ οὗτος εἶδος ἐγγίγνομαι τῆ τε αἴσθησις καί ὁ φαντασία , ὁ μέν ὡς αἰσθητός ὁ δέ ὡς φάντασμα . καλῶς οὖν καί νῦν ὁ εἶδος φημί , εἴτε ὁ αἰσθητής ἀκούω εἴτε ἁπλόος ὁ πράκτης . καί γάρ καί ὁ πρακτός αἰσθητής πως , ἐπεί καί ὅταν ὁ ἐμαυτοῦ ἢ ὁ ἕτερος τις ἦθος κοσμέω ἐθέλω , καί αὐτός ὁ ἦθος διά ὁ ἐν μερικός εἰμί ἄνθρωπος αἰσθητός γίγνομαι , καί ἔτι μᾶλλον διά ὁ αὐτόθεν ὁ αἴσθησις γνωρίζω , ὁποῖος ποτός τυγχάνω εἰμί , ἐκ ὁ εὔτακτος ἢ ἄτακτος κίνησις τε καί ἐνέργεια . ὁ δέ νοητικός , δηλαδή ὁ πρακτικός · οὗτος γάρ ὁ διώκω ἢ φεύγω . εἴρω δέ ὡς ἐν ὁ φάντασμα ὁ εἶδος ὁ πράκτης ἀναλαμβάνω νοέω εἰς αὐτός ἀποβλέπω , οὐ ὡς ὁ φανταστής εἰμί νόημα , ἀλλά ἕτερος καί ἐν αὐτός ὁ νοέω ἐνεργέω κατά τε ὁ πρός ὁ φάντασμα θέα ἐγείρω . σαφῶς γάρ καί αὐτός εἴρω , ὡς οὐδέ οὗτος ὁ νόημα φάντασμα εἰμί , ἀλλά οὐ ἄνευ φάντασμα . ἀποβλέπω δέ εἰς ὁ φάντασμα , ὅταν ὁ αἰσθητής ἀφίστημι , ἢ μή πάρειμι ἔτι ἢ καί πάρειμι , διά ὁ εἰς ἑαυτοῦ σύννευσις . ὅτι γάρ καί εἰς αὐτός ὁ αἰσθητής ποτός ὁράω , δηλόω γράφω καί ὡς ἐν ἐκεῖνος ὁρίζω αὐτός ὁ διωκτός καί φευκτός , ἐν ἐκεῖνος λέγω ὁ αἰσθητός , καθάπερ αὐτός σαφῶς ἑρμηνεύω ἀντιδιαιρέω αὐτός ὁ ἐκτός ὁ αἴσθησις , ὅσπερ εἰμί ὁ φανταστής . ὅταν γάρ , φημί , ἐπί ὁ φάντασμα εἰμί , κινέω ; τουτέστιν ἐγείρω εἰς λογισμός καί βουλή ὁ περί αὐτός . καί ἔτι ἐναργής σαφηνίζω ὁ ποτέ μέν αὐτός εἰς ὁ αἰσθητός ἀποβλέπω , ποτέ δέ εἰς ὁ φανταστής διά ὁ ἐφεξῆς . p . 431 b 5 ἵημι αἰσθάνομαι ὁ φρυκτός ὅτι πῦρ , ὁ κοινός γνωρίζω ὁράω κινέω , ὅτι πολέμιος . ὁτὲ δέ ἐν ὁ ἐν ὁ Ψυχή φάντασμα ἢ νόημα ὥσπερ ὁράω λογίζομαι καί βουλεύω ὁ μέλλω πρός ὁ πάρειμι . ὅταν μέν γάρ αὐτόθεν ὁράω ὁ φρυκτός καί ὁ κοινός αἴσθησις χράω , δῆλος ὡς εἰς ὁ αἰσθητός ἀποβλέπω . οἴομαι δέ ὅτι ὁ κοινός αἴσθησις νῦν αὐτός ἀντί ὁ ὁ κοινός αἰσθητής λαμβάνω · ὅς εἰμί μέν καί ὁ ὄψις κατά ἑαυτοῦ , μάλιστα δέ φαίνω ὁ κοινός ὡς κοινός ἀντιληπτικός , καί ὅταν συνεργέω ἴδιος ἕκαστος . κοινός δέ αἰσθητός ὁ κίνησις , ὥσπερ ὁ χρῶμα ὁ πυρός καί ὁ φάος ἴδιος ὄψις αἰσθητός . καί γνωρίζω ὁ νοέω συντίθημι ὁ μέν ἀπό ὁ αἰσθητής , ὁ δέ ἀπό ὁ περί οὗτος λόγος ἀναφέρω εἰς ὁ ὁ φρυκτός παρουσία πολέμιος εἰμί σύμβολον . ὁ μέν γάρ κινέω φρυκτός αἰσθητός · ὁ δέ ὅς οὗτος σύμβολον ἐκ ὁ λόγος λαμβάνω , ὁ συνήθης αὐτός χρῆσις προσέχω . καί οὕτως ἀναγνωστέον μετατίθημι ὀλίγος ὁ λέξις , οἷος αἰσθάνομαι ὁ φρυκτός ὅτι πῦρ ὁ κοινός ὁράω κινέω , καί ἐνταῦθα ὑποστίζω ἐπάγω ὁ γνωρίζω ὅτι πολέμιος , οὐ ἐκ ὁ αἰσθάνομαι μόνος γνωρίζω , ἀλλά καί ἐκ ὁ λόγος . ποτέ μέν οὖν εἰς ὁ αἰσθητός ἀποβλέπω , ποτέ δέ εἰς ὁ ἐν ὁ Ψυχή φάντασμα ἢ νόημα φημί , ἢ αὐτός ὁ φάντασμα νόημα καλός , ἐπεί καί ὁ φαντασία νόησις εἶπον , ὡς ἀνωτέρω ἐπιδείκνυμι , ἢ διαιρετέον καί ὁ μέν φάντασμα ἐν ὁ φαντασία θετέος , ὁ δέ νόημα ὁ ἐν αὐτός ὁ νοέω ἐνέργεια , ὁρίζω καί αὐτός ὁ νοητός ὁ πράκτης εἶδος . πᾶς γάρ λογικός γνῶσις ἄν ὁ ἐκτός εἰμί , εἰς ἑαυτοῦ ἐπιστρέφω καί ὁ ἑαυτοῦ κρίνω σύνεσις γίγνομαι · διό καί πίστις ἕπω πᾶς δόξα εἴρω . ὀρθῶς οὖν εἰς ὁ φάντασμα ἢ ὁ νόημα ἀποβλέπω εἴρω ὁ λογίζομαι ἢ βουλεύω περί ὁ πράκτης , οὖον διῃρημένως ποτέ μέν εἰς ἐκεῖνος ποτέ δέ εἰς οὗτος , ἀλλά ὁμοῦ μέν εἰς ἄμφω , προσέχω δέ μᾶλλον ὅδε ἢ ὅδε . λογίζομαι δέ καί βουλεύω ὁ μέλλω εἰς ὁ πάρειμι , ὁ μέν πάρειμι ἐκ ὁ αἴσθησις λαμβάνω , ὁ δέ μέλλω ἐκ ὁ περί ὁ μέλλω γνῶσις , λογικός δηλαδή εἰμί . ὡς καί διά οὗτος οὐ ἐκ παράλληλος ὁ αὐτός ἀκούω χρή φάντασμα τε καί νόημα , ἀλλά ὁ μέν ὁ τύπος , ὁ δέ ὁ ὁ τοιοῦτος νόος ἐνέργεια ἀποδίδωμι . καί ὅταν εἶπον ὡς ἐκεῖ ὁ ἡδύς ἢ λυπηρός , ἐνταῦθα φεύγω ἢ διώκω , καί ὅλως ἐν πρᾶξις . οὖον γάρ ὁ προηγουμένως πρακτικός ὁ ἡδύς ἢ ὁ λυπηρός τέλος τίθημι , ὥσπερ ὁ αἴσθησις καί ὁ ἄλογος ζωή , ἀλλά ὁ ἀγαθός ὡς διωκτός ὁ δέ κακός ὡς φευκτός . διό ἐθέλω ἀπό ὁ καί ὁ αἴσθησις γνώριμος ὁρίζω ὁ ὁ πρακτικός ὀρεκτός καί φευκτός , ἀπό ὁ ἡδύς καί λυπηρός , ὡς ἐκεῖ φημί , ἐν ὁ αἴσθησις λέγω . ὅταν οὖν οὕτως κρίνω ὁ πρᾶγμα , οὐ ὡς γνωστός μόνος , ἀλλά ὡς τοιοῦτος , οἷος εἰμί ὁ ἐν ὁ αἰσθητός ἡδύς ἢ λυπηρός ( τοιοῦτος δέ ἐν αὐτός ὁ ἀγαθός ἢ κακός ) , ἐνταῦθα , τουτέστιν ἐπί ὁ τοιοῦτος κρίσις , ἢ φεύγω ὁ κακός ὁ διώκω ὁ ἀγαθός , καί καθόλου πράσσω τίς . οὗτος γάρ δηλόω ὁ ὅλως ἐν πρᾶξις . πράσσω δέ ἢ ὁ ἀγαθός ἐπιδιώκω μετάληψις ἢ ὁ κακός ἀποδιοπομπέομαι . p . 431 b 10 καί ὁ ἄνευ δέ πρᾶξις , καί ὁ ἀληθής καί ὁ ψεῦδος ἐν ὁ αὐτός γένος εἰμί ὁ ἀγαθός καί κακός , | ἀλλά ὁ γε ἁπλόος διαφέρω καί τις . ὅτι2 μέν ὡς διωκτός καί φευκτός ὁ πρακτός οὖον μόνος ἐν ὁ νόημα , ἀλλά καί ἐν ὁ φάντασμα ἢ καί ἐν ὁ αἰσθητός θεωρέω , διά ὁ ἐν ὁ πρακτικός λογισμός ὁ περί ὁ ἀγαθός καί κακός ὁ μικρός λέγω πρότασις μερικός πάντως εἰμί , ἐπιδείκνυμι . ἀξιόω δέ νῦν ὁ Ἀριστοτέλης , καί ὅτε ὁ πρακτικός νόος καθολικός ἐν ἑαυτοῦ ὁ περί ὁ πράκτης κινέω θεωρία , ἄν μή ὡς διωκτός ἢ φευκτός ἀλλά ὡς γνωστός καί καθόλου ἐπισκοπέω , ὁποῖος φέρω δεῖ εἰμί ὁ εὕω πολιτεύω πόλις καί ποῖος χράω νόμος , ἢ ὅλως ἐν τίσις ὁ πρᾶξις , καί περί τίς ὁ εἰμί , ὅτι οὖον περί ὁ ἀεί ὡσαύτως ἔχω , ἀλλά περί ὁ μεταβάλλω καί ἐνδέχομαι , καί τότε ἄνευ πρᾶξις , τουτέστι ὁ πράσσω τίς σκοπός ὁ πρακτός καί ὁποῖος ὁ ἐν αὐτός ἀληθής τε καί ψεῦδος , ὡς πρακτικός καί τότε ἐνεργέω , οὐ ὡς τότε πράσσω τίς , ἀλλά ὡς ὅτε δήω πράσσω , ὁ φαίνω αὐτός καθόλου χράω ἀλήθεια . ἐν οὖν ὁ αὐτός γένος , φημί , εἰμί ὁ ἀγαθός καί κακός . οὗτος δέ ἐν ὁ πρακτικός · ὥστε καί ὁ ἀληθής οὗτος καί ψεῦδος ἐν ὁ πρακτικός , οὐ ἄνευ φαντασία οὐδέ τότε ἐνεργέω , ἐπεί καί καθολικός αὐτός θεώρημα τοιοῦτος , ὁποῖος ὁ ἐν ὁ μερικός κοινός , ὅταν φέρω πᾶς πόλις εὐνομέομαι λέγω ὁ πᾶς ἀνήρ κόσμιος ἤ τίς τοιοῦτος . οὖον γάρ ὁ νοητός ὡς νοητός τις θεωρός ὁ ἐν ὁ αἰσθητός καθόλου λαμβάνω οὐδέ ὁ ἀνάλογος ὁ ἀγαθός τε καί κακός ἀληθής τε καί ψευδής χράω , ἀλλά καί ἀλήθευσις ἀναντίθετος πρός ὁ ψεῦδος καί ὁ ἀγαθός εἶμι ὁ πρός ὁ κακός ἀναντίθετος . ὁ γάρ πρακτικός ὁ περί ὁ ἀντίκειμαι , διά ὁ καί περί ὁ ἐνδέχομαι εἰμί καί μεταβάλλω . ἐπεί οὖν , ἄν καθόλου περί ὁ πράκτης ποιέω ὁ λόγος , οὖον παντελῶς ἀφίστημι ὁ μερικός ( ἐν οὗτος γάρ ὁ καθόλου ) , οὐδέ ὁ φαντασία παντελῶς ἀφίστημι · ὁ γάρ μερικός ἐκεῖνος επιβλητικός , ὅς ὁ καθόλου σύνειμι . ἄνευ οὖν πρᾶξις ἀληθής καί ψεῦδος εἴρω , ὅτε μή πράσσω καθολικός , ὡς εἶπον , περί ὁ πράκτης διαλογίζομαι , κατά ὁ πρακτικός δηλαδή ἐπιστήμη . διαφέρω δέ μόνος ὁ καθόλου περί ὁ πράκτης νόησις ὁ ἐν αὐτός ὁ πράσσω , ὅτε καί ὁ μερικός συλλαμβάνω ἀνάγκη , ὁ ἀπλόος καί τις . ὁ μέν γάρ εἰμί ἁπλόος ὡς ἐκ δύο εἰμί καθόλου · ὁ δέ τις ὡς ἐκ μερικός καί καθόλου μερικός συνάγω ὁ συμπέρασμα . μέχρι οὗτος συμπληρόω ὁ περί ὁ πρακτικός λόγος , ἀνατρέχω δέ πάλιν ἐπί ὁ ἄκρος θεωρητικός βούλομαι , διά ὁ μέσος ποιέω ὁ ἀνάβασις . προσεχής δέ ὁ πρακτικός ἐπαναβαίνω ὁ ὁ μαθηματικός πρᾶγμα θεωρητικός , ὁ καί αὐτός ἔνυλος μέν , οὐ ἐν ὁ γενητός δέ ὕλη καί ἄλλοτε ἄλλως ἔχω , ἀλλά ὅμως ἔνυλος ὡς ἐν διάστασις πάντως καί μερισμός τις ὑφίστημι καί διά οὗτος καί αὐτός φανταστής εἰμί , ὁ θεωρέω αὐτός νόος ὅρος αὐτός καί τάξις ἐπιτίθημι καί ὁ τε ἐνδέω προστίθημι καί ὁ περισσός ἀφαιρέω καί σκοπός αὐτός ὡς φανταστής , ὁ πρακτικός καί ὁ φανταστής κατά ὁ πρός ὁ αἰσθητός ἀναφορά γιγνώσκω , καί οὗτος ὁ μαθηματικός ὁ πρακτικός ὑπερβάλλω . p . 431b12 ὁ δέ ἐν ἀφαίρεσις λέγω νοέω ὥσπερ ἄν εἰμί ὁ σιμός , ὅς μέν σιμός , οὖον κεχωρισμένως , ὅς δέ καμπύλος , εἰμί τις νοέω ἐνέργεια , ἄνευ ὁ σάρξ ἄν νοέω ἐν ὅς ὁ κοῖλος . οὗτος ὁ μαθηματικός οὖον χωρίζω ὡς χωρίζω νοέω , ὅταν νοέω ἐκεῖνος . μικρός , εἰμί δοκέω , ἐφίστημι , τίς τε εἰμί ὁ ἐν ἀφαίρεσις καί διά τίς οὗτος καλέω καί τίς ὁ σύστοιχος αὐτός γνωστικός δύναμις , θεωρέω ἐκεῖνος προλαμβάνω , ὅτι ὁ γνωστός ἀντιλαμβάνω μέν καί ὁ σύστοιχος αὐτός δύναμις , μέγας δέ καί κρατύς ὁ μή σύστοιχος κτάομαι ὁ ὑπερέχω , δύναμαι αὐτός καί μετά ὁ σύστοιχος ἐνίοτε ἐνεργέω καί κατά ἑαυτοῦ μόνος ὡς ἐκ αἴτιος αἱρέω ὁ δύο . οὗτος γοῦν καί ὁ ἡμέτερος ἐπιστημονικός ὁ φυσικός λόγος γιγνώσκω καί ὁ αἰσθητός πάθος , ποτέ μέν σύν ὁ αἴσθησις ἐνεργός καί συμπλέκω αὐτός καί οὗτος προσβάλλω ὁ αἰσθητός , ποτέ δέ ἄνευ αἴσθησις ὁ οὐσία ὁ τε εἶδος ὁ φυσικός καί ὁ κατά οὗτος ὁρίζω συντίθημι γιγνώσκω , ἐκ ὁ οὐσία ὡς ἀπό αἰτία καί ὁ περί ὁ οὐσία πάθος καί συμβεβηκός , ὁποῖος τις εἰμί , κρίνω . ὅς καί διαφέρω ὁ φυσικός ὁ μαθηματικός ἐν ὁ Β ὁ φυσικός ἀκρόασις λέγω . ὁ μέν γάρ μαθηματικός , ἅτε κατά ἑαυτοῦ ὁ συμβεβηκός οἷος σχῆμα καί μέγεθος καί κινέω καί ἀριθμός καί λόγος ἐναρμόνιος ἐπισκοπέω , δήω πρός ὁ γνῶσις αὐτός ὁ αἴσθησις · ὁ δέ φυσικός ὡς ἐκ αἴτιος ὁ τε εἶδος καί αὐτός ὁ συντίθημι οὐσία ὡς οὐσία καί ὁ σχῆμα καί ὁ λοιπάς ὁ οἰκεῖος ἐπισυμβαίνω Τῖς οὐσία θεωρέω . διό φιλοσοφία τις καί ὁ φυσικός πραγματεία ὡς περί οὐσία στρέφω καί ὡς ἐκ αἴτιος ὁ αἰτιατός γιγνώσκω · οὐ δέ ὁ μαθηματικός , ἀλλά , ὅς φημί Πλάτων , γέφυρα ἔοικα · ἀρχή γάρ αὐτός , ὡς ὁ αὐτός ἀποφαίνω φιλόσοφος , ὁ μή οἶδα , μέσος δέ καί τελευτή ἐκ ὅς μή οἶδα , διότι ἀπολείπω ὁ αἴτιος ὁ μή ὁ οὐσία ἐπισκοπέω · ὁ γάρ κύριος αἴτιος πάντως οὐσία ἢ καί οὗτος ἀγαθός . | λέγω δέ νῦν μαθηματικός οὖον ὁ κατά ὁ Πυθαγόρειος , ὁ καί ὁ ζωτικός λόγος ὁ ὁ διάστασις καί σχῆμα προβολικός , εἴτε ἐν ὁ φυσικός σῶμα εἴτε ἐν φαντασία ἐγγίγνομαι , ἐπισκοπέω ( φιλοσοφία γάρ ἐκεῖνος ) , ἀλλά ὁ ὅλος περί αὐτός ὁ προβάλλω οἷος σχῆμα καί μέγεθος καί κινέω στρέφω , ὅσπερ ἐκ ἀφαίρεσις εἴωθα ὁ Ἀριστοτέλης καλέω , θεωρέω μέν καί ἐν ὁ φύσις συνίστημι σῶμα , προτείνω δέ καί ἐν αὐτός ὁ φαντασία , ἐκ ἀφαίρεσις δέ λέγω ὡς ἄνευ ὁ οὐσία αὐτός κατά ἑαυτοῦ θεωρέω , καίτοι γε οὐ καί οὕτως ὑφιστάω · οὖον γάρ οἷος τε ἄνευ οὐσία ὁ συμβεβηκός κατά ἑαυτοῦ ὑφίστημι . συμβεβηκός δέ ὁ τοιοῦτος πᾶς , περί ὁ ὁ μαθηματικός ὁ πραγματεία . πᾶς κύκλος , λέγω , ἴσος ἔχω ὁ ἀπό ὁ κέντρον πᾶς , καί πᾶς ὁ περί κέντρον κατά εἷς ὁ αὐτός ἵστημι πόλος κινέω συναποκαθίστημι ὁ τε μείζων καί μικρός , καί πᾶς ἀρτιάκις ἄρτιος ἀριθμός μέχρι μόνος δίχα διαιρέω , καί πᾶς ὁ διπλάσιος λόγος ἐκ ἡμιόλιος καί ἐπίτριτος σύγκειμαι . συμβεβηκός δέ πᾶς ὁ τε σχῆμα καί ὁ κινέω καί ὁ μοναδικός ἀριθμός καί ὁ σχετικός λόγος , ἐκ ἀφαίρεσις λέγω , ὅτι οὐ ὡς εἰμί , μετά ὁ οὐσία , ἀλλά ὡς ἀποχωρίζω ὁ οὐσία κατά ἑαυτοῦ γιγνώσκω . ἐπεί καί ὅταν ἐν φαντασία προτείνω , ὁ ζωτικός ὁ καί προάγω αὐτός λόγος συνυφίστημι ὡς αὐτός ἐξαιρέω καί περί αὐτός ἔχω ὁ εἰμί ὡς πέρας , καθάπερ καί ὁ ὁ φύσις συνίστημι συμβεβηκός ὁ οὐσία εἰμί ἀποπεράτωσις , καί οὐ ὡς ὁ περιπατητικός ἔνιοι φαίνω ὁ φανταστής ὡς ἀνούσιος πάντῃ ἐκ ἀφαίρεσις καλέω , διά ὁ χωρίζω ὁ ἐν ὁ αἰσθητός οὐσία . ὅτι γάρ καί ὁ φανταστής περί ὁ ζωτικός λόγος , οὐσία εἰμί , δηλόω ὁ ἀκριβής αὐτός , ὑπέρ ὁ αἰσθητός εἰμί , καί ὁ ὁ ἐλλείπω αὐτός προσθήκη καί ὁ ὁ περισσός ἀφαίρεσις , οὐ ἄν ἔξωθεν ἐγγίγνομαι καί ἀπό ὁ χείρων ὁ ἀγαθός ἔχω , ἀλλά δῆλος ὡς προσεχῶς ὑπό αὐτός προβάλλω ὁ ζωτικός λόγος , ὡς καί αὐτός ὁ κριτικός αὐτός δηλόω ἐνέργεια , οὐδέποτε πάθος εἰμί ὁ κρίσις , ἀλλά καθαρός ἐνέργεια , καί ἔνδοθεν ἀλλά οὐ ἔξωθεν . εἴρω οὖν , τίς τε εἰμί ὁ ἐν ἀφαίρεσις , ὅτι ὁ μαθηματικός , οὐ ὁ αἴτιος οὐδέ ὁ ὡς οὐσία , ἀλλά ὁ προτείνω καί συμβεβηκός . καί ὁ αἰτία ὁ ὄνομα , διότι οὐ , ὡς εἰμί , σύν ὁ οὐσία , ἀλλά ἄνευ αὐτός θεωρέω ὑπό ὁ συνήθης ὁ πολύς καλέω μαθηματικός . οὗτος δέ αἰσθητός τε καί φανταστός εἰμί συμβεβηκός αἴσθησις τε καί φαντασία ὁμοταγής εἰμί γνῶσις . ὁ γάρ συμβεβηκός οὗτος ἀλλά οὐ ὁ οὐσία κριτικός · οὐσία γάρ λόγος καί νόος ἀντιληπτικός . ἀτυχής δέ φημί Πλάτων οὐσία ὁ αἴσθησις , καί ἄλλως δέ ἐναργής , ὅτι περί ποιότης καί ποσότης καί πάθος πᾶς εἰμί ὁ αἴσθησις . ὥστε καί ὁ ἀπό ὁ αἰσθητής ὁ φαντασία ἐγγίγνομαι τύπος οὐ οὐσία . ὁ δή τοιοῦτος οὖον μόνος , ὡς εἴρω , ὁ σύστοιχος θεωρέω γνῶσις , ἀλλά καί ὁ ἡμέτερος νάω , ποτέ μέν συμπλέκω ὁ αἴσθησις τε καί φαντασία καί περί αὐτός μόνος ἐνεργέω ἄνευ ὁ ὁ οὐσία αὐτός γνῶσις ( ὅς δή καί μαθηματικός ἄν τις εἶπον νόος κατά ὁ ὁ πολύς συνήθης ὀνομάζω μαθηματικός ) · ποτέ δέ οὐ εἰς αὐτός ἀποβλέπω , ἀλλά εἰς ὁ αἴτιος αὐτός οὐσία , ὁ τε εἰδητικός καί ὁ σύνθετος , καί ἀπό οὗτος ὡς ἐκ αἴτιος ὁ συμβεβηκός αἱρέω αἰτιατός εἰμί , ἀγαθός οὗτος νόος οὐσία ἀντιληπτικός . περί ὅς ἤδη ὁ Ἀριστοτέλης προαγορεύω ὁ νοέω ἐγώ παραδίδωμι , ὁ πρόειμι1 μέν τελειόω δέ ἤδη νόος δισσός τίθημι , ὁ μέν κατά ὁ ἄκλαστος εὐθύς , ὁ ὁ εἶδος γνωριστικός , ὁ δέ κατά ὁ κάπτω γραμμή ὁ ὁ συντίθημι · ἀλλά οὖον περί οὗτος νῦν ὁ λόγος αὐτός , περί δέ ὁ συμπλέκω αἴσθησις τε καί φαντασία . διό οὐ ἄνευ φαντασία οὐδέ οὗτος νοέω , ὅταν οὗτος νοέω , ὥσπερ οὐδέ ὁ πρακτικός . ὅταν γάρ ἐκ ὁ οὐσία καί ὁ συμβεβηκός ὡς ἐκ αἴτιος αἱρέω , κατά τέλειος δηλαδή θεωρέω νόησις , καί οὐκέτι ὁ ἐν ἀφαίρεσις , ὡς ὅταν γε ὁ ἐν ἀφαίρεσις νοέω , οὐ ὡς εἰμί οὗτος , ἀλλά χωρίζω ἀπό ὁ οὐσία νοέω , ὥσπερ ὅταν σιμός ὁράω οὖον κατά ὁ συναμφότεροι ὁ τε κοιλότης καί ὁ ὑπόκειμαι σάρξ , ἀλλά κατά μόνος ἐπινοέω ὁ κοιλότης . ὁ μέν οὖν ὁ σιμός ὅς σιμός νοέω οὖον χωρίζω ὁ κοιλότης νοέω · ὁ δέ κατά ἑαυτοῦ ὁ κοιλότης νοέω ὡς χωρίζω ἐπινοέω . εἶπον δέ ὁ Ἀριστοτέλης ὁ σιμός ὅς σιμός οὖον κεχωρισμένως , δήω ἐπάγω ὅς δέ κοῖλος , ἐπεί κοιλότης ἐν ῥίς ὁ σιμότης , ἀντί ὁ κοῖλος ὁ καμπύλος ἐναντίος εἰμί ἐπιφέρω , διότι ὁ ὁ καμπύλος ἐπινοέω ἐν ὁ ὁ σιμός θέα δῆλος ὡς κατά ἑαυτοῦ ἐπινοέω · οὖον γάρ οἷος τε ἐν ὁ αὐτός καί ὁ κοῖλος εἰμί καί ὁ καμπύλος · ἐκ ὑπόθεσις δέ φημί ὁ εἰμί τις νοέω ἐνέργεια , ἐπεί δύναμαι τις καί ὁ καμπύλος μετά ἄλλος νοέω σάρξ , ὡς ἐπί ὁ γρύψ , καί αὐτός δέ κατά αὐτός . εἰμί τις οὖν νοέω ὁ καμπύλος κατά ἑαυτοῦ καί οὖον δύναμις ἀλλά ἐνέργεια , ὁ μή χωρίζω μηδέ φύω κεχωρισμένως ὑφίστημι ὡς χωρίζω ἄν νοέω . ὁ δέ ἐν ὅς ὁ κοῖλος ἀνατρέχω εἰς ὁ σιμός εἴρω , οὐ ἐμμένω ὁ ἐπί ὁ καμπύλος μετάβασις . | ὁμοίως οὖν καί ὁ μαθηματικός εἴρω δέ ὁποῖος καλέω μαθηματικός ) οὖον φύω Χωρὶς ὁ οὐσία ὑφίστημι ὁ ἑδράζω αὐτός καί ἀνέχω ὡς χωρίζω ὁ μαθηματικός ἐπισκοπέω . διπλόος δέ ὁ γραφή φέρω , ἢ οὕτως ὅς χωρίζω ὡς χωρίζω , ἢ οὖον κεχωρισμένως ὡς κεχωρισμένως · δηλόω δέ κατά οὗτος ὁ γραφή ὁ νοέω , κατά φύσις μᾶλλον ἔχω ὁ οὐσία προηγουμένως ἀντιλαμβάνω καί οὖον κεχωρισμένως μόνος ὁ συμβεβηκός , ἐν ὁ τοιοῦτος θεωρία κεχωρισμένως ἐνεργέω , οἷος ἐξίστημι ἑαυτοῦ ἐπί δύο ἀπό ὁ μάλιστα προσήκω αὐτός κατά φύσις ἐνέργεια . προερέω δέ καί ὑπό αὐτός ἤδη , ὅτι ὡς χωριστός ὁ πρᾶγμα ὁ ὕλη , οὗτος καί ὁ περί ὁ νόος . ὅταν οὖν ὁ ἀχώριστος ὁ οὐσία , τουτέστι ὁ συμβεβηκός ὡς χωριστός ἐπινοέω ὁ νόος , κατά ὁ ἀχώριστος 78r ἑαυτοῦ καί συμπλέκω ὁ ἔσχατος ἐνέργεια ἐνεργέω , ὁ ἀφίστημι ὁ ὁ οὐσία γνωστικός . p . 431 b 16 ὅλος δέ ὁ νόος εἰμί ὁ κατά ἐνέργεια ὁ πρᾶγμα νοέω . βούλομαι μέν καί νῦν , ὅσπερ πολλάκις προλέγω τε καί αὖθις εἴρω , ὑπομιμνήσκω , ὅτι πᾶς νόος ὅταν ἐνεργέω , ὁ αὐτός εἰμί ὁ νοέω καί εἰμί ὅσπερ ὁ νοέω . χρή δέ διά ὁ σαφής ποιέω ὁ λέξις ἐπί μικρός μετατίθημι καί ὧδε ἀναγιγνώσκω · ὅλως δέ ὁ νόος εἰμί ὁ πρᾶγμα ὁ κατά ἐνεργέω νοέω . p . 431b17 ἆρα δέ ἐνδέχομαι ὁ χωρίζω τίς νοέω αὐτός εἰμί μή χωρίζω μέγεθος , ἢ οὖον , σκεπτέος ὕστερος . ἔσχατος ὁ νόος θεάομαι ἐνέργεια , κατά ὁ πρός αἴσθησις καί φαντασία συμπλοκή μόνος ὁ συμβεβηκός καί οὗτος ὡς κατά ἑαυτοῦ εἰμί ἀντιληπτικός , οἷος εὐλαβέομαι , μή ἀχώριστος καί αὐτός ὁ ὁ νοέω οὐσία σῶμα ἐκ ὁ τοιοῦτος ἐνέργεια οἴομαι , ἐφιστάνω ἐγώ καί παρακαλέω ἐπισκέπτομαι , μή ἀδύνατος εἰμί ἀχώριστος εἰμί γνωστικός εἰμί ὁ χωριστής εἶδος . προερέω γάρ ὡς καί αὐτός ὁ ἔξω προέρχομαι καί κατά ἕξις προβάλλω τελειόω ὑπό ὁ οὐσιώδης νόος ἑαυτοῦ τε δύναμαι καί ὁ χωριστός γιγνώσκω εἶδος . οὐ ἄνω , εἰμί γε ἀχώριστος εἰμί , ὁ χωριστός συναρμόζω οὐδέ ἄν γίγνομαι αὐτός ὁ χωριστής , ὅτε ἐνεργέω . ὡς γάρ ὁ ὁ ὑγεία νοέω κατά ὁ ὁ ὑγεία ἵστημι εἶδος , οὗτος καί ὁ ὁ χωριστός κατά ὁ χωριστός ἵστημι . οὐ οἷος τε δέ ὁ ἀχώριστος ὅσπερ χωριστός γίγνομαι . ὁ δέ φιλόσοφος ὑπερτίθημι ὁ ζήτησις , τάχα μέν ὡς καί ὕστερος οὗτος ἐνδείκνυμι , εἰμί καί μή ἐναργής , τάχα δέ ὡς καί ὁ ἀναγιγνώσκω ὁ ζήτησις προτείνω , ὀφείλω ἐκ ὁ πολλάκις ἤδη αὐτός παραδίδωμι διαρθρόω ὁ πρόκειμαι . καί γάρ ὅτι εἰμί τίς συγχέω σῶμα ὁ νόος καί πλάσσω χαλεπός προερέω , καί ὅτι ὁ μέν αἴσθησις ὄργανον ὁ σῶμα χράω ἀεί , οὐ δέ καί ὁ νόος , καί ὅτι ἑαυτοῦ γιγνώσκω δύναμαι · ὁ δέ εἰς ἑαυτοῦ ἐπιστροφή ὅλος διά ὅλος πᾶς σῶμα ἀδύνατος . ἀλλά ὅς γε Ἀλέξανδρος καί ὁ ἀχώριστος φημί ἐνδέχομαι ὁ χωριστής εἰμί γνωστικός , ἐπεί καί ἀπό ὁ ἀχώριστος ὁ εἰς ὁ χωριστός αὐτός ἀναφορά . ἀλλά οὐ εἰμί ὁ ἀναφορά ὁ αὐτός ὁ νοέω . ὁ μέν γάρ οἷος πληγή τίς εἰμί καί ἔγερσις , ὁ δέ τέλος ὁ νόησις . ἀρχή ἔτης μέν οὖν ἐντεῦθεν καί ἐκ ὁ ἀχώριστος ὁ ψυχή διά ὁ εἰς ὁ ἔξω παντελής ῥοπή , οὐκέτι δύναμαι εἰς ἑαυτοῦ ἢ εἰς ὁ ἀγαθός ἐνεργέω διά ὁ εἰς ὁ ἔξω πολύς ῥοπή · ὡς δέ εἰκών ἐκεῖνος προσβάλλω ὡς ἀπό εἰκών ἐπί ὁ πρωτότυπος ἑαυτοῦ ἀνάγω . οὖον γάρ ὡς ὁ ἀχώριστος ἀδυνατέω χωριστός ἔχω ἐνέργεια , οὗτος καί ὁ χωριστός οὐδείς ἀχώριστος προβάλλω , ἀλλά προεῖπον cap . 4 . 5 εἴρω cap . 8 10 . 11 νοέω εἰμί αὐτός a et Aristoteles 17 προερέω p . 429b5 sqq . 19 ἀχώριστος correxi : χωριστός Aa 27 προερέω Α 5 , Γ 4 εἴρω a ὅταν δύο καί ἀχώριστος συμπλέκω ζωή , τότε καί ἀχώριστος προβάλλω ἐνέργεια , ὥσπερ ὁ καθόλου πρότασις μετά ὁ μερικός μερικός ἀποτελέω συμπέρασμα , ὁ δέ μερικός οὐδέποτε κατά ἑαυτοῦ οὔτε μετά ὁ καθόλου συμπεραίνω ἄν τίς καθόλου . p . 431b20 νῦν δέ περί Ψυχή ὁ λέγω συγκεφαλαιόω , εἶπον πάλιν . ὁ συγκεφαλαιόω οὖον πρός ὁ εἶπον ἀκούω , ἵνα λέγω ὅτι κεφαλαιώδης καί συνῃρημένως εἶπον . οὖον γάρ ἐπάγω ὁ λέγω περί Ψυχή οὐδέ συγκεφαλαιόω , οἷος ὅσος περί ὁ φυτικός εἴρω ζωή ἢ περί αἴσθησις ἢ περί φαντασία , οὐδέ περί ὁ πρακτικός νόος . ἀλλά ὁ λέγω πᾶς συγκεφαλαιόω φημί , τουτέστι συμπληρόω , καί ἐνταῦθα χρή ὑποστίζω ἐπάγω ὁ εἶπον πάλιν , ὅσπερ καί λέγω . p . 431b21 ὅτι2 ὁ ψυχή ὁ εἰμί πως εἰμί πᾶς . ἢ γάρ αἰσθητός ὁ εἰμί ἢ νοητός . ἐκεῖνος ἐγώ ἀναμιμνήσκω διά οὗτος ὁ εἴρω ἤδη διό καί εἶπον πάλιν φημί ) , ὡς ὁ μέν | κατά δύναμις γνῶσις δύναμις εἰμί ὁ γνωστός τρόπος τις , ὁ δέ ἐνεργέω κατά ἐνέργεια . τρόπος δέ τις οὗτος γάρ αὐτός δηλόω ὁ πῶς ) , ἐπειδή , ὡς εἴρω , οὖον ὁ αἰσθητής εἰμί ὁ αἴσθησις , ἀλλά ὁ ὁ αἰσθητής εἶδος . ἐν μέν οὖν ὁ αἴσθησις ἐνεργέω ὁ ὁ αἰσθητής εἶδος ἐγγίγνομαι οὐ ἔξωθεν , ἀλλά ἔνδοθεν ἐκ ὁ οὐσία ἐν ὁ ἐνέργεια , ὅτε καί ἐνεργέω . καί γάρ αὐτή ὁ γνωστικός ἐνέργεια ὅλος ἔνδοθεν , ὥστε καί ὁ κατά ὁ ὁρίζω εἶδος · ἀλλά ὁ ἀπάτη ποιέω ὁ κτάομαι ὁ σχέσις ὁ πρός ὁ ἔξω καί αὐτός ὁ ἐνέργεια καί ὁ γιγνώσκω προβάλλω . ὡς δέ ὁ ἐνέργεια οὐ ἔξωθεν , οὕτως οὐδέ ὁ κατά ὁ γιγνώσκω εἶδος . ἐν δέ ὁ ἐπιστήμη ὁ ἐπιστητός , ὁ καί νοητός καλέω , διότι καί αὐτός ὁ ἐπιστημονικός γνῶσις ὡς καί πᾶς λογικός ἐνέργεια νόησις καλέω , καί διότι καί ὁ ἄκρος ὁ Ψυχή οὐσιώδης νόος εἰμί πως καί ἐπιστήμη διά ὁ πρός λόγος ἀπόκλισις . ἐφίστημι δέ ἄξιος ὅτι ἐπί μέν ὁ αἴσθησις σαφῶς διαιρέω ὁ ἐν αὐτός ἐγγίγνομαι εἶδος ἀπό ὁ ἔξω κεῖμαι αἰσθητής · οὖον γάρ αὐτός , φημί , ὁ αἴσθησις , ἀλλά ὁ οὗτος ἐρύω · οὐκέτι δέ αὐτός διακρίνω ἐπί ὁ ἐπιστήμη , ἀλλά ὁ ἐπιστητός αὐτός εἰμί βούλομαι . οὗτος δέ , διότι ἐπιστήμη καί ὁ ὑφέζομαι εἰμί κριτικός , ὥσπερ ὅταν ὁ φυσικός θεωρέω ἢ ὁ μαθηματικός , καί ὁ σύστοιχος ἑαυτοῦ πρᾶγμα , ἀνατείνω δέ καί πρός ὁ ἀγαθός . καί δῆλος ὡς οὔτε ὁ ἀγαθός οὔτε ὁ ὑφίημι εἰμί , ἀλλά ἐκεῖνος ὅσος αὐτός σύστοιχος εἰμί γνωστός , ὑφειμένως μέν εἰμί οἷος ὁ πρῶτος , κρατύς δέ οἷος ὁ μετά οὗτος · κατά γάρ ὁ ἐν αὐτός καί πρός ὁ πρῶτος ἀνατείνω καί ὁ δύο εἰμί θεωρητικός . ὥστε αὐτός ὁ ἐπιστητός αὐτός , ἀλλά ὁ μέν κατά ὁ ἀκριβής ταὐτότης , ὁ δέ δύο , ὁ δέ κρατύς . διό εἶπον ὁ ἐπιστήμη εἰμί πως ὁ ἐπιστητός , ὁ δέ αἴσθησις ὁ αἰσθητής , ἀξιόω ὁ τρόπος ζητέω , ἵνα ὅτι ὁ μέν αἴσθησις οὐ αὐτός εἰμί ὁ αἰσθητός ἀλλά ὁ εἶδος αὐτός γιγνώσκω , ὁ δέ ἐπιστήμη αὐτός ὁ ἐπιστητός , ὁ ταὐτότης , ὡς εἴρω , ἢ ἀκριβής ἢ ἀνίημι ὑπάρχω . διαιρέω δέ κατά ὁ δύναμις καί ἐνέργεια ὁ τε ἐπιστήμη καί ὁ αἴσθησις , καί ὁ οὗτος γνωστός ὡς γνωστός ποτέ μέν δύναμις ποτέ δέ ἐνέργεια εἰμί , καί ὁρίζω , πότε δύναμις ὁ ἐπιστήμη καί ὁ αἴσθησις , ὅτε οὐ ἐφίστημι ὁ γνωστικός ὁ Ψυχή οὐδέ αἰσθάνομαι ἀλλά ἐπιστημονικός καί αἰσθητικός λέγω τότε , ὁ πῶς ὁ μέν αἴσθησις εἰμί ὁ αἰσθητής , ὁ δέ ἐπιστήμη ὁ ἐπιστητός , σαφηνίζω γράφω · p . 431b28 Ἀνάγκη δέ ἢ αὐτός ἢ ὁ εἶδος εἰμί . αὐτός μέν δή οὖον · οὖον γάρ ὁ λίθος ἐν ὁ Ψυχή , ἀλλά ὁ εἶδος . ὁ μέν αἴσθησις ὁμολογουμένως οὐ εἰμί αὐτός , ἀλλά ὁ εἶδος αὐτός , ἐπεί πᾶς ὁ αἰσθητός μεριστός , ἀμέριστος δέ οὐσία οὐδαμῶς αἰσθητός · διό ἕτερος ἐπί οὗτος αὐτός τε καί ὁ εἰμί αὐτός , ὡς σαφῶς οὗτος καί παρά ὁ φιλόσοφος διά-ὁρίζω . ἐπί δέ ὁ ἐπιστητός ἤτοι ὁ νοητός , ἐάν μέν εἰμί σύνθετος ὁ οὐσία ὁ επιστητός , οὐ εἰμί αὐτός ἐν ὁ ἐπιστήμη , ἀλλά ὁ εἶδος αὐτός κατά γάρ ἰός εἶδος πᾶς γνῶσις ἀφορίζω καί οὖον κατά ὁ εἰδοποιέω ) · ἐάν δέ αὐτός ὁ εἶδος εἰμί ἐπιστητός , ἄν τε ὁ φυσικός ἄν τε ὁ ἄυλος οὐσία , ὡς αὐτός τε ὁ ψυχή καί ὁ ὁ Ψυχή ἀγαθός , οὐ ἕτερος αὐτός τε καί ὁ εἰμί αὐτός , καί ὁ ἐπιστήμη , κατά ὁ εἰμί ὁ πρᾶγμα γίγνομαι , ὥσπερ καί ὁ αἴσθησις καί πᾶς γνῶσις , ἐπεί ὁ πρᾶγμα οὗτος αὐτός καί ὁ εἰμί αὐτός , εἰμί οὖον μόνος ὁ αὐτός ὁ εἶδος ἀλλά καί αὐτός . διό ἐπί μέν ὁ αἴσθησις σαφῶς διακρίνω , διότι κατά ὁ εἶδος ὁ ἔξω γιγνώσκω , οὖον μήv καί αὐτός ὁ ἐν αὐτός · οὐκέτι δέ καί ἐπί ὁ ἐπιστήμη . ποτέ μέν γάρ ἔχω ὁ εἶδος αὐτός ἐπί ὁ ὁ εἰδοποιέω γνῶσις , ποτέ δέ αὐτός ἐπί ὁ ὁ ἀμέριστος θεωρία , ἐν ὅς αὐτός αὐτός τε καί ὁ εἰμί αὐτός . ὁ γάρ ἐπιστήμη ἄν ὁ ἔξωθεν εἰμί κατά ὁ ἐν αὐτός εἶδος , ἀλλά καί αὐτός θεάομαι ὁ ἐν αὐτός . τοσοῦτος δέ ἐφίστημι ἐπί ὁ ἑξῆς ἔρχομαι , ὡς ὁ ἐπιστήμη δισσός εἰμί , ὁ μέν ὁ ἔξω προέρχομαι καί τελειόω νόος , ὁ δέ ὁ ὁ οὐσιώδης καί τελειόω , οὗτος μέν ἡνωμένως ὁ εἶδος συνάπτω , ἐκεῖνος δέ μετά τις ἑτερότης , καί ἑκάτερος μέν δύναμις ποιός γίγνομαι , ἀλλά ὁ μέν τελειωτικός οὖον διαστρέφω ποτέ ὁ πρόειμι1 , ἀλλά καί πεδάω κατά ὁ Πλάτων , ὁ δέ ἕτερος καί ὡς διαστρέφω ὁ πρόειμι , καί ὡς δήω αὐτός πάντως ὁ ἀγαθός εἰς τελέω . p . 432 a 1 ὥστε ὁ ψυχή ὥσπερ ὁ χείρ εἰμί · καί γάρ ὁ χείρ ὄργανον εἰμί ὄργανον , καί ὁ νόος εἶδος εἶδος καί ὁ αἴσθησις εἶδος αἰσθητής . Ο διαγνωστικός ὁ λογικός Ψυχή δύναμις μέσος ἐπιδείκνυμι διά οὗτος βούλομαι ὁ τε πρῶτος γιγνώσκω εἶδος καί ὁ ἔσχατος μέν γιγνώσκω , οὐκέτι δέ οὗτος εἰμί εἶδος οὐδέ κατά οὐσία ἀλλά κατά τις συμβεβηκός γιγνώσκω . καί πρός ὁ ὁ μεσότης σαφήνεια εἰκών χράω ὁ χείρ ὡς ὄργανον ὄργανον , οὖον καθό ὄργανον ὁ χείρ ἀφομοιόω ὁ Ψυχή ( οὖον γάρ καί ὁ νόος καί ὁ αἴσθησις ὡς ὄργανον εἰμί γνωστικός ) , ἀλλά καθό μέσος εἰμί ὄργανον , ἵνα εἰμί ὁ λόγος , ὅτι ὅσπερ ἐν ὄργανον εἰμί ὁ χείρ , | μέσος εἰμί ὁ τε χράω αὐτός καί ὁ ὅς χράω , οὗτος ἐν ὁ γνωστικός ὁ ψυχή ὡς μέσος γιγνώσκω ὁ τε πρῶτος καί ὁ ἔσχατος γνωστός . ὁ μέν οὖν χείρ ὁ τεχνίτης , ὑπό ὁ Ψυχή κινέω καί εἰμί ἐκεῖνος ὀργάνος , καί αὐτός ἐκεῖνος τυγχάνω εἰμί ὄργανον καί χράω καί αὐτός ἕτερος ὄργανον , ὁ πέλεκυς φέρω πρός τομή . καί διά οὗτος καλῶς εἴρω ὄργανον ὁ χράω ὄργανον αὐτός , ὁ δέ ὡς ὑπηρετέω . ὁ δέ ψυχή οὐ ὡς ὄργανον , ὡς εἴρω , ἀλλά ὡς γνωστικός μέσος ὁ τε Ἀρίστων γνωστός , οἷος ὁ νοητός , εἰς ὁ καί αὐτός ἀνατείνω ὁ θεωρία , καί ὁ ἔσχατος , οἷος ὁ αἰσθητής , ὅς καί αὐτός κατά ὁ ἔσχατος ἑαυτοῦ ἀντιλαμβάνω γνῶσις , κατά ὁ αἴσθησις . καί πρός ὁ τοιοῦτος ἑκατέρωθεν αὐτός γνωστός ὁ μεσότης ὁ Ψυχή λαμβάνω γνῶσις · ὁ γάρ ἐν αὐτός θεάομαι εἶδος οὐ ὡς μέσος ἔτι , εἰμί μή ἄρα ἐνταῦθα ὡς μέσος , ὅς ὁ γνωστικός ὁ γνωστός ὑφάω ὡς ὁ τέλος ὁ πρός ὁ τέλος ἵημι . καί οὗτος δυνατός ἀκούω ὁ Ψυχή , οὐ ὅτι ὁ γνωστικός αὐτός μόνος ὁ ἄκρος γνωστός εἰμί μέσος , ἀλλά καί ὁ γνωστός αὐτός . διό καί οὐ ἀπλόος ὁ γνῶσις αὐτός , ἀλλά ὁ ψυχή μέσος εἴρω ὁ εἶδος καί εἶδος εἶδος καί εἶδος αἰσθητής , ὅσπερ ἅπας ὁ γνωστός εἰμί δηλωτικός καί γάρ ὁ εἶδος καί ὁ εἶδος καί ὁ αἰσθητός ὁ γνωστός σημαντικός ) , ὥσπερ ὁ νόος καί ὁ αἴσθησις ὁ γνωστικός . ἀλλά εἰμί καί κατά αὐτός ὁ ψυχή πᾶς εἰμί ὁ εἰμί τρόπος τις , τίς διαφέρω ὁ Ἐμπεδοκλῆς ὑπόθεσις , ὁ ἐκ ὁ στοιχεῖον αὐτός καί ὁ εἰμί ὑφίστημι , ἵνα ὁ ὅμοιος ὁ ὅμοιος γιγνώσκω , ὅς πολύς εἰμί αὐτός κατήγορος ἐν ὁ πρῶτος βιβλίον ; ἢ καί ἐν ἐκεῖνος λέγω , ὡς μέμφομαι ὁ αὐτός ὁ πρῶτος ἢ ὁ ἔσχατος ἐν ὁ Ψυχή δοκέω λόγος ὑποτίθημι , ἀλλά οὐ ὁ ὁ μεσότης ὁ Ψυχή τοιοῦτος ἀφορίζω , ὁποῖος πρός ἅπας κοινωνέω , οὐ ὡς ἐκεῖνος εἰμί , ἀλλά ὡς κατά ὁ ἴδιος ὑπόστασις λογικός ἰδιότης εἷς ἅμα καί πληθύνω ὑπάρχω , κατά ὅλος τε ὁμοῦ καί κατά ὁ οἰκεῖος ἕκαστος γνωστικός συναρμόζω . ἐφιστάνω δέ ὁ Πλούταρχος , ὅπως ἀνωτέρω ὁ ψυχή εἶπον δεκτικός ὁ εἶδος , καί οὖον πᾶς τοιοῦτος ἀποφαίνω , ἀλλά μόνος ὁ νοητικός , νῦν καί ὁ αἴσθησις φημί ὁ _ εἶδος ὁ αἰσθητής εἰμί ἢ δύναμις ἢ ἐνέργεια . καί λύω ὅτι νοητικός καί ἐν ἐκεῖνος πᾶς ὁμοῦ ὁ λογικός Ψυχή , ὁ τε νοερός καί ὁ αἰσθητικός νοητικός φημί , ἵνα συμφωνέω ὁ ἐνταῦθα λέγω , ὅτι οὖον κατά ὁ νόος μόνος , ἀλλά καί κτάομαι ὁ αἴσθησις ὁ εἶδος δέχομαι . ἐγώ δέ καί ἐν ἐκεῖνος ἐπισημαίνω , ὅτι ὁ ὁ εἶδος ὄνομα κύριος τότε ἐπί ὁ οὐσία χράω . ὁ γάρ ὁ συμβεβηκός ἢ οὖον κλητέος εἶδος φημί ἐν ὁ Z ὁ μετά ὁ φυσικός , ἢ ἕτερος τρόπος καί ὑφίημι . καί ἴσως οὐ ἀπλόος εἶδος ἀλλά ὁ ὅλος συμβεβηκός εἶδος ῥητέος , ὥσπερ καί νῦν αἰσθητής εἶδος φημί ὁ ἐν ὁ αἴσθησις , τουτέστι συμβεβηκός · τοιοῦτος γάρ ὁ αἰσθητός ὅς αἰσθητής , ὁ δέ ἐπιστητός ἀπλόος εἶδος ὀνομάζω ὡς οὐσία . p . 432 a 3 ἐπεί δέ οὗτος πρᾶγμα οὐδείς εἰμί παρά ὁ μέγεθος , ὡς δοκέω , ὁ αἰσθητός χωρίζω , ἐν ὁ εἶδος ὁ αἰσθητός ὁ νοητός εἰμί , ὁ τε ἐν ἀφαίρεσις λέγω καί ὅσος ὁ αἰσθητής ἔχω καί πάθος . καί διά οὗτος οὔτε μή αἰσθάνομαι μηδείς οὐδείς ἄν μανθάνω οὐδέ συνίημι · ὅταν τε θεωρέω , ἀνάγκη ἅμα φάντασμα τίς θεωρέω · ὁ γάρ φάντασμα ὥσπερ αἴσθημα εἰμί , πλήν ἄνευ ὕλη . ὅπερ ἐγώ κατά ἕκαστος ἐπισημαίνω , ὁπότε ὁ νόος λέγω ἐν ὁ φανταστός ὁ εἶδος θεωρέω , ὅτι οὐ ἀπλόος πᾶς νόος βούλομαι , ἀλλά ἢ ὁ πρακτικός ἢ ὁ αἴσθησις καί φαντασία συμπλέκω , ἵνα ὁ αἰσθητής καί φανταστής , ὅστις ποτός εἰμί , ἀντιλαμβάνω , οὗτος νῦν αὐτός κοινός λόγος ἀφορίζω . καί οὗτος ὁ σκοπός ὁ πρόκειμαι ῥητός Ζεύς - δάσσω , ἐπί τίνω ὁ νόος ὁ φαντασία χράω συνεργός . καί οὐ ἄνευ αὐτός γάρ γιγνώσκω ἐπί ὁ αὐτός ὁ αἰσθητής ἢ φανταστής γνῶσις , εἴτε ὡς πράκτης εἴτε καί ὡς γνωστός μόνος · μερικός γάρ εἰμί ἐκ ἀνάγκη ὁ σύστοιχος αὐτός συνεργός χράω γνῶσις , ἵνα μή ὡς ἔνιοι ὁ περιπατητικός πᾶς νόος οἴομαι αὐτός λέγω μή ἄνευ φαντασία ἐνεργέω . τίς γάρ δή καί φημί ; ἐν ὁ αἰσθητός δοκέω λέγω μηδείς εἰμί χωρίζω μέγεθος , τουτέστι διάστασις · τοιοῦτος γάρ εἰμί ὁ αἰσθητής , οὖον χωρίζω διάστασις . οὗτος δή οὖν εἰς ὁ ὁ συμβεβηκός ἐκπίπτω φύσις , ἅτε σύν ὁ διάστασις ἀχώριστος ὑφιστάω , ποσός εἰμί καί συμβεβηκός . ἐν ὁ εἶδος ὁ αἰσθητός ὁ νοητός εἰμί , εἶδος μέν καλός αἰσθητός ὁ ὅλος οὗτος ὁ ἐν αὐτός ὁ αἴσθησις καί ὁ φαντασία ὁ αἰσθητής εἰμί εἶδος , νοητός δέ ὁ ὁ νόος νόημα · οὐδείς ἄλλος λέγω ἢ ὅσπερ καί πρότερος φημί , ὡς ὁ νόος ὁ εἶδος ἐν ὁ αἰσθητός καί φανταστός νοέω , οὐ ἀπλόος ἅπας ( οὖον γάρ καί ἆ ἄυλος ) , ἀλλά , ὥσπερ νῦν ἐναργής προστίθημι , ὁ τε ἐν ἀφαίρεσις λέγω καί ὅσος ὁ αἰσθητής ἔχω καί πάθος . ὅς ὁ μέν ἐν ἀφαίρεσις ὁ μαθηματικός δηλωτικός , ὁ δέ ἔχω ὁ κατά ὁ πρώϊος καί τέταρτος εἶδος ποιότης , οἷος ὑγεία σχῆμα μορφόω , ὁ δέ πάθος ὁ παθητικός ποιότης . ὁ γάρ οὗτος νοέω νόος , ὡς εἴρω , συνεργός ὁ τε αἴσθησις καί ὁ φαντασία χράω . οὗτος οὖν ἄνευ αἴσθησις οὐ οἷος τε ὁ ἡμέτερος Ψυχή , ἅπαξ ὅλος ἔξω ῥέω καί οὐκέτι · ἰσχύω ὡς 1 ἐκ αἴτιος αὐτός αἱρέω , ἀλλά ἀνάγκη διά αἴσθησις ἀντιλαμβάνω , ὡς , ὅταν ἐλλείπω τις αἴσθησις ( οὖον γάρ παντελῶς ἀναίσθητος ὑποτίθημι τις , ἐπεί οὐδέ γιγνώσκω ὁ τοιοῦτος οἷος τε , ἀλλά ὁ πῇ ἀναίσθητος ) , οὐδέ γιγνώσκω τίς ὁ τοιοῦτος δυνατός , ὅς ὁ αἴσθησις ἐλλείπω · καί ἐν ὁ κατά ἐνέργεια αὐτός γνῶσις ἄν μή αὐτός ὁ αἰσθητής , ἀλλά ὁ ἀπό αὐτός ἐγγίγνομαι ὁ φαντασία τύπος ἔχω . καί οὗτος δηλόω ὁ ἐκ ἀνάγκη φάντασμα τίς αὐτός θεωρέω . ἐν δέ ὁ λέγω ἀσαφής πως ἔχω ὁ ἐπεί δέ οὗτος πρᾶγμα οὐδείς εἰμί παρά ὁ μέγεθος , ὡς δοκέω ὁ αἰσθητός χωρίζω μεταθετέον ὁ χωρίζω , ἵνα σαφής ὁ λέγω γίγνομαι · ἐπεί δέ οὗτος πρᾶγμα οὐδείς εἰμί παρά ὁ μέγεθος χωρίζω . ὅς ἐπακτέον ὁ ὡς δοκέω ὁ αἰσθητής , καί νοητέον οὐ ὡς ὁ χωρίζω ὁ μέγεθος ὁ αἰσθητός λαμβάνω παράδειγμα , ἀλλά ὁ ἐναντίος ὁ ἀχώριστος . καί δεῖ μετά ὁ χωρίζω μικρός , ὡς ἐγώ μετατίθημι , διαναπαύω ἐπάγω ὁ ὡς δοκέω ὁ αἰσθητής , ἵνα μή πρός ὁ χωρίζω , ἀλλά πρός ὁ προερέω ὁ μηδείς εἰμί παρά ὁ μέγεθος ἀκούω · ὁ γάρ αἰσθητός πάντως , ὡς εἴρω , ἐν διάστασις . ὁ δέ δοκέω πρόσκειμαι , ὡς καί ὁ Ἀλέξανδρος ἐφίστημι , ὡς μέν αὐτός ἐξηγέομαι , διά ὁ κινητός ὁ οὐρανός εἶδος , χωριστός εἰμί , οἴομαι δέ οὖον διά ἐκεῖνος μόνος , ἀλλά καί διά αὐτός ὁ φυσικός ὁ γενητός εἶδος · καί γάρ ἐκεῖνος χωριστός εἰμί λέγω ἐν ὁ Β ὁ φυσικός ἀκρόασις , κατά ὅσος οὖον δήω πρός ὁ εἰμί διάστασις ἢ ὅλως ὁ συμβεβηκός , ἐναντίος δέ ὁ ἑαυτοῦ εἰμί καί ἐκεῖνος ὁ περί αὐτός καί ὁ σύνθετος οὐσία ὁποῖος δίδωμι ὕπαρξις . καλέω δέ αἰσθητός κύριος μέν καί ὡς αἰσθητός ὁ ὁ αἴσθησις ὑποπίπτω , ὅσπερ εἰμί ὁ συμβεβηκός , πολλάκις δέ καί αὐτός ὁ εἰδητικός * * αἰσθητός προσαγορεύω ἀπό ὁ συμβεβηκός , ὥσπερ ὁ Γληνός σημαίνω ἐθέλω ἀπό ὁ ἰατρός δηλόω καί ἀπό ὁ σιμός ἢ φαλακρός ὁ Σωκράτης . ἔχω οὖν χώρα διά οὗτος ὁ δοκέω . ἐάν μέν γάρ ὁ αἰσθητός ὡς αἰσθητός λαμβάνω , οὐδείς εἰμί ὁ εἰμί παρά ὁ μέγεθος ἤτοι ὁ διάστασις ὁ αἰσθητής · ἐάν δέ ἐπί ὁ φυσικός οὐσία φέρω ὁ ὁ αἰσθητής ὄνομα , οὐ ἀληθής , ἀλλά δοκέω μόνος μηδείς αἰσθητός εἰμί χωρίζω μέγεθος . ὡς οὖν ἐπί ὑπόθεσις ὁ μηδείς εἰμί αἰσθητός χωρίζω μέγεθος ἐν ὁ εἶδος ὁ αἰσθητός , τουτέστι ὁ ἐν ὁ αἴσθησις ὁ αἰσθητής πρᾶγμα λαμβάνω , ὁ γιγνώσκω νόος ὁ περί οὗτος νόημα ἐπερείδω , ἤγουν ὁ ἀπό ὁ εἶδος οὗτος ἐγγίγνομαι ὁ φαντασία τύπος . καί ὅσπερ διά ὁ δοκέω πρότερος ἐνδείκνυμι , ἐναργής νῦν σαφηνίζω ἀφορίζω , τίς κατά ἀλήθεια αἰσθητής , ὁ οὐ εἰμί παρά ὁ μέγεθος ὅς καί ὁ νοητός ἐν ὁ αἰσθητός καί φανταστός εἰμί εἶδος · ὁ γάρ ἐν ἀφαίρεσις λέγω , καί ὅσος ὁ αἰσθητής ἔχω καί πάθος . καί ὁ οὗτος γνῶσις ὁ νάω οὔτε ἄν ὁ ἀρχή ἐγγίγνομαι ἄνευ αἴσθησις , οὔτε ὅλως ὁποτεοῦν σύνεσις αὐτός ὑπάρχω ἐν ὁ νάω μή ὁ τοιοῦτος χράω εἶδος , ὁ μέν ἀρχή πάντως ὁ ἐν ὁ αἴσθησις εἶδος δήω , ἐπεί ἀπό ἐκεῖνος καί ὁ ἐν ὁ φαντασία ἐγγίγνομαι τύπος , ἐν δέ ὁ ὕστερος περί αὐτός · νόησις ἀρκέω ἐνίοτε καί ὁ φανταστός . τοσοῦτος γάρ ὁ φάντασμα ὁ αἰσθητής διαφέρω , ὅτι οὗτος μέν περί μεριστός εἰμί ὁ φυσικός οὐσία , ὅς ὕλη προσαγορεύω νῦν , ἀλλά οὐ ὁ ὁ γενητός ἔσχατος ὑποστόρνυμι , ἐπεί καί ὁ οὐράνιος αἰσθητός εἰμί ἐν ὕλη ἄν εἰμί , ὡς νῦν λέγω , ὁ δέ φάντασμα συμβαίνω εἰμί πάντως μέν κατά ἑαυτοῦ οὐσία τις ἐπερείδω , ἀλλά οὖον φυσικός , ζωτικός δέ . καί διά οὗτος οὐ ἐν ὕλη λέγω εἰμί . καί γάρ εἰμί ἀχώριστος σῶμα ὁ φαντασία , ὡς ζωή εἰμί καί οὐσία ἀγαθός σῶμα , ἀχώριστος αὐτός καθάπερ καί ὁ ἔνυλος εἶδος ὁ ὕλη . διό οὐ ἐπερειστικῶς αὐτός εἰμί ἀχώριστος , ἀλλά μᾶλλον ἀνοχικῶς καί συνεκτικώς . οὗτος προστίθημι ὅδε · p . 432a 10 εἰμί δέ ὁ φαντασία ἕτερος φάσις καί ἀπόφασις · συμπλοκή γάρ νόημα εἰμί ὁ ἀληθής ἢ ψεῦδος . ἄνευ ὕλη εἶπον ὁ φαντασία εἶδος , καί ὁ λογικός ἐγώ ζωή ἄυλος , ὁ διάφορος εὐθύς ἐπάγω ὁ φαντασία πρός ὁ λόγος , ἵνα καί ὁ ἀχώριστος αὐτός σῶμα ἐνδείκνυμι . ὁ μέν γάρ λόγος ἐν συμπλοκή ἢ καταφατικός , ἀντί ὅς νῦν ὁ φάσις λαμβάνω , ἢ ἀποφατικός · διό καί περί ὁ ἀληθής καί ψεῦδος · ὁ δέ φαντασία ἐν ὁ ἀποστενόω ἁπλόος μένω ὡς σωματοειδής καί οὐ ἰσχύω συνάγω ὁ ἁπλόος οὗτος , ἵνα καί εἷς τίς ὁ ἐκ πλείων αὐτός γιγνώσκω , ἀλλά μεριστός ἕκαστος μόνος . διό καί ἄμοιρος ἀλήθεια καί ψεῦδος ὁ κατά συμπλοκή , ἐπεί καί οὗτος καί ὁ αἴσθησις ποτέ μέν ἀληθής ποτέ δέ ψευδής κατά ὁ οἰκεῖος ἢ ἀλλότριος ὁ ἁπλόος πρός ὁ πρᾶγμα συναρμογή ἢ ἀναρμοστία . πρός οὖν διάκρισις ὁ ἀπό ὁ λόγος ὁ φαντασία προστίθημι ὅδε ὁ λέξις . δήω δέ εἶπον συμπλοκή γάρ νόημα εἰμί ὁ κατάφασις καί ὁ ἀπόφασις , ὁ ἀληθής φημί ἢ ψεῦδος , ὁ ἕπω ἐρῶ ἀντί ὁ ἡγέομαι . ὁ γάρ συμπλοκή ὁ ἀληθής ἕπω ἢ ψεῦδος . p . 432a 12 ὁ δέ πρῶτος νόημα τίς διαφέρω ὁ μή φάντασμα εἰμί ; ἢ οὐδέ ἄλλος φάντασμα , | ἀλλά οὐ ἄνευ φάντασμα . καί διά οὗτος ὡς οὖον πᾶς νόησις ὁ φαντασία ἔχω συνεργέω διδάσκω · καί πρός γε ὅτι οὐδέ ὁ χράω αὐτός ὁ αὐτός εἰμί ὁ φαντασία , ἀλλά ὡς ἀγαθός ὑφίημι χράω . ἐρωτάω γάρ διά τίς μή καί ὁ πρῶτος νόημα ( πρῶτος καλός ὁ ὁ οὐσία αὐτός γνωστικός καί μάλιστα ὁ ὁ ἄυλος εἶδος ) φάντασμα εἰμί . καί ἀποκρίνω ὡς οὐδέ ὁ προερέω , ὅσπερ ἄλλος φημί , ὁ ἐν ὁ αἰσθητός εἶδος καί φανταστός ἀποτείνω φάντασμα τυγχάνω εἰμί , ἀλλά ἐκεῖνος ὡς ὑπεστρωμένοις ὁ φάντασμα χράω · οὐ ὅτι καί ὁ πρῶτος ὡς ἐκεῖνος , ὥσπερ ὁ Ἀλέξανδρος βούλομαι , ἀλλά ὅτι ἐκεῖνος μέν , εἰμί καί μή αὐτός εἰμί ὅσπερ ὁ φάντασμα , χράω ὅμως , διά ὁ μηδέ ὅλως νόημα γίγνομαι ὁ αἰσθητός ἢ φανταστής ἄνευ ὁ περί ὁ ἔσχατος ἐνέργεια ὁ νόος ( σύν γάρ ὁ σύστοιχος αὐτός γνῶσις γνωρίζω ὁ μεριστός καί αἰσθητής ) , ὁ μέντοι πρῶτος νόημα οὐδέ χράω ὅλως οὐδέ εἰς ὁ ἔξω πρῶτος ῥέπω , ἐν ὁ χωρίζω δέ ζωή ἀναφαίνω . καί σκοπέω ὡς διά μέσος ὁ τε πρακτικός νόος καί ὁ θεωρητικός ὁ ἐκ ἀφαίρεσις καί ὁ αἰσθητής ὡς αἰσθητής ἐνδείκνυμι , καί ὁ ὁ οὐσία ὁ φυσικός καί ὁ οὗτος εἶδος καί ὁ ὁ ἐν αὐτός ὁ Ψυχή θεωρέω , οἷος ὁ ἐπιστημονικός εἰμί , ἀνατρέχω εἰς ὁ ἄκρος αὐτός ὁ οὐσιώδης νόος · ἐν αὐτός γάρ ὁ πρῶτος νόημα . καί πάλιν ὁ χωριστός αὐτός μαρτυρέω , ὡς οὐδέ ὅλως ἀποκλίνω ἢ εἰς αἴσθησις ἢ εἰς φαντασία . συμπεραίνω δέ ἐνταῦθα ὁ περί ὁ γνωστικός πᾶς ὁ Ψυχή λόγος ἐπί ὁ κινητικός αὐτός ὁ σῶμα μέτειμι δύναμις , ὡς αὐτός διορίζω ἐν ὁ ἐφεξῆς ῥητός , ὅτι τε συμπληρόω ὁ περί ὁ κριτικός αὐτός λόγος καί ὅτι περί ὁ κινητικός διαλαμβάνω . p . 432a 15 ἐπεί δέ ὁ ψυχή κατά δύο ὁρίζω δύναμις ὁ ὁ ζῷον , ὁ τε κριτικός , ὅς διάνοια ἔργον εἰμί καί αἴσθησις , καί ἔτι ὁ κινέω ὁ κατά τόπος κίνησις , περί μέν αἴσθησις καί νόος διά-ὁρίζω τοσοῦτος , περί δέ ὁ κινέω , τίς ποτός εἰμί ὁ Ψυχή , σκεπτέος . ὁ μέν ἄλλος σαφής , ἐφιστάνω δέ χρή καί νῦν , ὅτι ὅς φημί διάνοια , οὗτος νῦν καί νόος εἶπον , ὡς ὁ ὁ νόος ὄνομα , καθάπερ καί πρότερος δείκνυμι , ἐπί πᾶς διατείνω ὁ λογικός ζωή καί διά οὗτος ἴσως καί ἐπί ὁ φαντασία , οὖον ὁ ὁ ἄλογος , ἀλλά ὁ ἐν ἄνθρωπος , τουτέστι ὁ ὅλος οὗτος λογικός φαντασία , ὅς καί ὁ Θεόφραστος ἐν ὁ ἴδιος φυσικός ἀπορέω , πότερος λογικός ἢ ἄλογος θετέος . ζητέω δέ ἐφεξῆς , ποῦ ποτός εἰμί ὁ κινητικός ὁ Ψυχή ὁ σῶμα κατά τόπος δύναμις , πότερος ἐν ὅλος ὁ Ψυχή ἢ ἐν τις αὐτός μόριον ἀφωρισμένως . εἰμί δέ μόριον καλέω ἐπί Ψυχή , καίτοι ἐν ὁ πρῶτος ἀπεῖπον ὡς μή μεριστός εἰμί , ἀλλά δύναμις , ὅς ὁ ἄλλος λέγω μόριον , οὖον θαυμαστός . οἶδα γάρ ὡς ἐπί ὁ ἄυλος πρᾶγμα οὐ εἰμί δύναμις ἀνούσιος . διό , ὡς πολυδύναμος , οὗτος καί πολυούσιος ὁ ψυχή , οὖον διασπάω ἔχω ὁ πλῆθος ὁ οὐσία ( οὗτος γάρ ἀντιλέγω ) , ἀλλά κατά ἕνωσις , μείζων εἰμί ὁ ἐν ὁ οὐσία ἕνωσις ἢ ὁ ἐν ὁ δύναμις , ὅσος ἀγαθός οὐσία δύναμις . καί διά οὗτος ὁ ἐναργής ὁ Ψυχή ἀποδίδωμι ὁ πολυδύναμος , ἐνδείκνυμι δέ ὅτι καί πολυούσιος κατά ἕνωσις , ὡς εἴρω , διά ὁ καί μόριον λέγω . p . 432a19 πότερος εἷς τίς μόριον αὐτός χωριστός εἰμί ἢ μέγεθος ἢ λόγος , ἢ πᾶς ὁ ψυχή , ἄν εἰμί μόριον τίς , πότερος ἴδιος τίς παρά ὁ εἴωθα λέγω καί ὁ εἴρω , ἢ οὗτος εἷς τίς . εἶπον μόριον προστίθημι χωριστός εἰμί ἢ μέγεθος ἢ λόγος , ὡς ὁ μέν ἄλλος δοκέω διασπάω ἀπό ἀλλήλων τίθημι ὁ ὁ Ψυχή μόριον , αὐτός δέ ὁ λόγος μόνος αὐτός ὁ χωρίζω ἀπό ἀλλήλων ἐπιθεωρέω , ὁ μέν κατά ὁ ἰδιότης πρός ἀλλήλων διαφορά σημαντικός ὁ λόγος λαμβάνω , ὁ δέ διασπάω οὐσία ὁ μέγεθος , ἐπεί καί φύω οὗτος διαιρέω ὁ μέγεθος , ὡς καί διασπάω ἀπό ἀλλήλων ὁ τέως συνεχής εἰμί μόριον . καί γάρ ἐν ὁ εἰμί συνεχής ἄλλος ἀλλαχοῦ κεῖμαι πρῶτος ἢ μέσος ἢ ἔσχατος , ὅς εἰμί τοπικός μερισμός , οὐδείς ἀσώματος οὐσία ἐν τόπος εἰμί . διό ὁ ἐκεῖνος μόριον ὅλος διά ὅλος βαίνω . καί οὖον διά οὗτος πάντως , ὡς καί ἐν ὁ πρῶτος ἐπισημαίνω , εἷς τίθημι καί χωρίζω ὁ ὅλος ἐγώ Ψυχή , ὡς καί ὁ φυτικός καί ὁ αἰσθητικός καί ὅλως ὁ ἄλογος καλέω περιφέρω ( οὖον γάρ ἄν ἔτι παντελῶς χωρίζω ) , ἀλλά ὥσπερ ἐν ὁ γενεσιουργέω οὗτος βίος ὁ ὀστρέϊνος οὗτος συμπλέκω σῶμα , οὗτος πολύς πρότερος καί ὁ σωματοειδής ζωή , ὅτε μηκέτι ζῶ χωριστός . νῦν οὖν ὁ ὅλος εἷς ἀξιόω παρά ὁ Ἀριστοτέλης εἰμί , ἀλλά οὐ ἀεί . ζητέω τοίνυν , εἴτε εἷς τίς εἰμί αὐτός μόριον ὁ κινητικός ὁ σῶμα , εἴτε ὁ ὅλος ὡς κατά πᾶς ἑαυτοῦ δύναμις εἰμί κινητικός · καί εἰμί μή ὁ ὅλος ἀλλά εἷς τίς αὐτός μόριον , πότερος εἷς τίς ὁ εἴρω , οἷος ὁ ὀρεκτικός ἢ φανταστικός ἢ αἰσθητικός ἢ λογιστικός , ἢ ἄλλος τίς παρά ὁ εἴρω , ὁ καί θρυλέω εἴωθα . δοκέω γάρ ὁ Πλάτων εἰς τρεῖς διαιρέω ὁ Ψυχή , εἰς λόγος θυμός καί ὄρεξις , μόνος διαιρέω καί μόνος παραδίδωμι ὁ λογιστικός καί μετά γνῶσις ἄλογος ὀρεκτικός · ὁμοίως δέ καί ὁ εἰς δύο , εἰς τε ὁ λογικός καί ὁ ἄλογος , αὐτός διαιρέω . καί οὗτος εἰμί ὁ εἴωθα λέγω . ἐν δέ ὁ πρῶτος εἴρω καί ὁ αἰτία , | διά ὅς ἅπας δύο οὗτος μάλιστα χαρακτηρίζω ὁ Ψυχή , ὁ τε κριτικός καί ὁ κινητικός ὁ σῶμα · διότι , πλατωνικός εἶπον , οὖον μόνος εἰμί αὐτόζωος , ἀλλά καί ὁ ἄλλος ὅσος κινέω πηγή καί ἀρχή εἰμί κίνησις , οὗτος μέν ἔχω ὁ δύναμις ὡς σῶμα αἰτία , οὖον μόνος εἰδητικός ὡς ζῶ , ἀλλά καί ποιητικός καί τελικός , καθάπερ αὐτός ἐν ὁ πρῶτος ὅδε ὁ πραγματεία ἀξιόω , ὁ δέ κριτικός καί κατά ἑαυτοῦ . p . 432a 22 ἔχις δέ ἀπορία εὐθύς , πῶς τε δεῖ λέγω μόριον Ψυχή καί πόσος . ὁ μόριον λέγω πολύς δηλονότι λέγω οὐσία · ὁ γάρ μέρος ὁ οὐσία οὐσία καί οὗτος , ὡς ἐν κατηγορία ἀξιόω . οὗτος δή ὁ πλῆθος ὅτι μέν εἷς τις εἰμί ὁ ὅλος ἐναργής ( μέρια γάρ εἰμί , ἠώς ἄν μή διαιρέω εἰμί ἀπό ἀλλήλων ) , ἀλλά καί ὁ ὅλος εἰμί ὁ μέν οὕτως εἰμί ὡς ὁ ὁ συνεχής , ὡδί καί ὡδί κεῖμαι καί μερίζω τοπικός , ὁ δέ ὁ ὁ ἀσώματος προσήκω τρόπος ἕκαστος ἐν πᾶς εἰμί , καί οὐδαμῶς τόπος διείργω , καθάπερ καί ἐπί αὐτός ὁ φυσικός εἶδος ὁ θερμός φέρω ὁ πυρός ὁ κοῦφος διορίζω οὖον τοπικός αὐτός διίστημι , ἀλλά κατά ὁ ἰδιότης · ἑκάτερος γάρ , ἔνθα καί ὁ λοιπός . σαφῶς δή ὁ Ἀριστοτέλης ὁ μέν τοιοῦτος ὁ ὁ Ψυχή μόριον λέγω ἑτερότης προσίημι πολλαχοῦ , ὁ εἰμί καί ὁ λόγος διαφέρω αὐτός ἀλλήλων ἀποφαίνω · οὐ ἄξιος δέ ὅμως χωρίζω ἀπό ἀλλήλων αὐτός θεωρέω οὐδέ διασπάω , ὁ μερισμός ἀπό αὐτός ἀναίνομαι ὁ ὁ σῶμα καί ὅλως ὁ συνεχής προσήκω , τοπικός εἰμί , ὡς φημί . οὖον δή οὖν πρός ὁ πλῆθος ὁ μόριον ὁ Ψυχή ἀπλόος μάχομαι ( ὁμολογέω γάρ ὁ λόγος εἰμί πολύς ) . ἀλλά πρός ὁ διασπάω καί τοπικός μερίζω . κινέω δέ ὅλως ὁ περί οὗτος νῦν λόγος ὁ κινητικός αὐτός ὁ σῶμα μόριον εὑρίσκω βούλομαι , προδιακρίνω αὐτός δή οὗτος , ὅς καί προοιμιάζομαι , πῶς ἐπί ὁ Ψυχή ὁ μόριον ἀκούω χρή , ὅτι οὖον σωματικός ἀλλά ὁ ἀσώματος οἰκεῖος . ὁ μέν οὖν πῶς ὁ τρόπος αὐτός σημαντικός ὁ σωματοειδής ἢ ἀσώματος · ὁ δέ πόσος δῆλος μέν ὅτι ὁ πλῆθος , οὐ δέ ὁ πάντῃ διαιρέω , ὡς ἵππος τυγχάνω καί ξύλον , ἀλλά ὁ μετά τις ἕνωσις ἢ ἀμέριστος , ὡς ἐπί ὁ σημεῖον ὁ ἀρχή καί ὁ πέρας ἑνόω ἀμέριστος , ἢ μεριστός , ὡς ἐπί ὁ γραμμή ὁ μόριον κατά συνέχεια ἑνόω . καί οὖον μάτην ὁ πόσος προστίθημι , ἀλλά ἐνδείκνυμι ὡς ὁ ὁ συνεχής μόριον ὁτὲ μέν ὡς συνεχής ἀπλόος κατά ὁ τοπικός λέγω διάστασις μόριον , ἄνευ ὁ κατά ὁ λόγος διαφορά , ὡς ἔχω ὁ ὁ εὐθύς μόριον , ποτέ δέ οὖον οὗτος μόνος ἀλλά καί ὁ λόγος διαφέρω ὡς νεῦρον καί σάρξ , καί ὅτι ὁ ὡς συνεχής μόριον ἤπειρος τυγχάνω εἰμί δύναμις ( ἐπί ἤπειρος γάρ πᾶς συνεχής διαιρετός ) , ὁ δέ ὁ λόγος διαφέρω ἄν συνεχής εἰμί μόριον ἐν ἐγώ εἰμί ἀπερίληπτος , ἀλλά οὔτις γε ὁ φύσις . ὁ γάρ ἐν ὁ νῦν πλῆθος ἤπειρος οὐ οἶδα ὁ φύσις , ὡς ἐν ὁ Γ ὁ φυσικός ἀκρόασις ὁ ὁλότης καί τελειότης , ἀλλά οὐ ὁ ἀπειρία ὁ εἰμί ἀποδίδωμι ἐπιδείκνυμι , ἐν μόνος ὁ γίγνομαι ὁ ἤπειρος τίθημι , καί οὐ ἐν ὁ εἰμί . καλῶς ἄρα καί ἐπί ὁ Ψυχή εἴρω ὁ τρόπος γάρ τις ἤπειρος , διότι , ἄν μήπω εἰμί διακρίνω , εἴτε ὡς συνεχής αὐτός εἰμί ὁ μόριον , εἴτε ὡς ἀσώματος , πάντως μέν εἰμί περαίνω , ἐπεί οὐ ὡς συνεχής ἁπλόος , ἀλλά ὡς ὁ λόγος διαφέρω λέγω , ἐγώ δέ ἴσως ἀπερίληπτος διά ὁ κατά πλεῖστος τρόπος διαιρέω , ὁ χωριστός φέρω καί ὁ ἀχώριστος , ὁ λογικός καί ἄλογος , ὁ γνωστικός καί κινητικός , ὁ θεωρητικός καί ὀρεκτικός , καί ὁ κατά λόγος ὀρεκτικός ἢ ἀλογίστως , καί ὁ τελειόω ὅς τελειόω , ἔτι δέ ὁ αἰσθητικός καί ὁ ἀναίσθητος , καί πλεῖστος ὅσος καί ἄλλος διαφορά . οὗτος οὖν ὁ τρόπος φαίνω , ὁ ἐγώ ἀπερίληπτος , ἠώς εἄν ἔχω , ὡς νῦν ἔχω , ἐνδεής ἢ ὥστε πᾶς ἐπεξέρχομαι . οὖον γάρ ἀρκέω οὔτε ὁ εἰς δύο διαίρεσις ἅπας ὁ Ψυχή ἐμφαίνω ὁ μόριον , ὁ εἰς λόγος καί ὁ ἄλογος γίγνομαι , οὔτε ὁ εἰς τρεῖς παρά ὁ Πλάτων ἐν πολιτεία , εἰς λόγος καί θυμός καί ἐπιθυμία , ἐπεί μηδέ ἐκεῖνος προτίθημι ὁ ὅλος Ψυχή ποιέω | διαίρεσις , ἀλλά ὁ ὅς πρός πρακτικός δήω ζωή , ὁ τρεῖς μόνος παραλαμβάνω , ὥσπερ καί ὁ Ἀριστοτέλης ἐν ὁ ἠθικός , κατά ὁ προαίρεσις ἀφορίζω , ὁ δέ προαίρεσις ἐν λόγος καί ὄρεξις τίθημι , οὐ ὁ κατά λόγος ἵστημι , ἀλλά ὁ ἄλογος · πρός γάρ λόγος ἀντίκειμαι αὐτός ὁ ὄρεξις . ἐκεῖνος οὖν εἰς λόγος καί ὄρεξις φαίνω διαιρέω οὖον ὁ ὅλος ψυχή ἀλλά ὁ πρακτικός καί ἠθικός · οὗτος δέ καί ὁ Πλάτων , πλήν ὅτι ὁ ἄλογος ὄρεξις εἰς θυμός διαιρέω καί ἐπιθυμία . καί οὗτος ἀναγκαῖος εἰμί ὁ παιδευτικός ἦθος , διά ὁ ἐν ὁ ὁ ἐπιθυμία πρός ὁ λόγος ἐναντιόομαι ὁ θυμός ἀεί ὁ λόγος παρίστημι . οὗτος μέν οὖν ὑπέρ Πλάτων ἀπολογέομαι . σαφής δέ ὅτι μέγας ὁ λόγος ὁ φυτικός διΐστημι κατά οὐσία ἢ ὁ ἄλογος καλέω αὐτός μόριον . οὗτος γάρ κατά πλείων ὁ λόγος κοινωνέω , καί ὡς γνωστικός ( αἰσθητικός γάρ ἢ καί φανταστικός ) καί ὡς ὀρεκτικός ( ὄρεξις γάρ τις καί ὁ ὁ λόγος βούλησις ) καί ὡς κινητικός κατά τόπος σῶμα · ἐκεῖνος δέ πᾶς οὗτος ἀφίστημι . ὁ δέ αἰσθητικός οὐ ὡς καί αὐτός μέγας ἀφίστημι ὁ λόγος ἢ ὁ θυμοειδής καί ὁ ἐπιθυμητικός μνήμη ἀξιόω , ἀλλά ὡς ἀπλόος ἕτερος εἰμί ὁ ὀρεκτικός . γνῶσις γάρ ὄνομα ὁ αἴσθησις , θυμός δέ καί ἐπιθυμία ὄρεξις , ἐκ ὁ ὁρμή ἐτυμολογέω , εἰμί καί πάντως συνεφέλκω καί ὁ γνωστικός , ἐπεί μή οἷος τε ἄνευ γνῶσις ὀρέγω . ὅτι γάρ ὁ αἰσθητικός οὐ ὡς πλέω ἀφίστημι λαμβάνω , ἀλλά ἐναντίος ὡς ἀγαθός ὁ ἄλογος ὀρεκτικός καί μᾶλλον πλησιάζω ὁ λόγος , δηλόω ἀμφιβάλλω ὁ πότερος ὡς λογικός αὐτός θετέος ἢ ὡς ἄλογος . καί γάρ πᾶς [ ὁ ] γνωστικός , ἁπλόος εἶπον , ἀγαθός ὁ σύστοιχος ἑαυτοῦ ὀρεκτικός , ἐκεῖνος ἀεί ὁ γνῶσις δήω , ἵνα ὀρέγω · οὗτος δέ οὐδείς ἐκεῖνος , ἵνα γιγνώσκω . καί αὐτός μέν εὐθύνω φαίνω κατά φύσις ὁ ὄρεξις , ἐπεί καί ὁ ὀρθῶς ὀρέγω γιγνώσκω δεῖ πρῶτος ὁ ὀρθότης , ὁ δέ ὀρεκτικός βιάζομαι ὁ γνῶσις , ὅταν αὐτός ἡγέομαι καί ὁρμή , ἐπί ὁ μή δεῖ , ἀναγκάζω ὁ γνῶσις μηχανή τις πρός ὁ οὗτος ἀντίληψις ἐπινοέω . εἰμί μέν οὖν καί ἁπλόος εἶπον , ὡς εἴρω , πᾶς γνωστικός ὁ σύστοιχος αὐτός ὀρεκτικός ἀγαθός , διότι καί ὁ μέν πρός ὁ πέρας , ὁ δέ πρός ὁ ἤπειρος , ὡς ἐν Φίληβος ἐπιδείκνυμι . ἐναργής δέ οὗτος φαίνω ἐπί ὁ ἡμέτερος αἴσθησις καί ἐπί ὁ ἀνθρώπινος ἄλογος ὄρεξις · λ·ογικὴ μέν γάρ ἑκάτερος ὁ ἐν ἄνθρωπος καί αἴσθησις καί ὄρεξις · καίτοι γάρ οὗτος λογικός εἰμί μέγας διαστρέφω καί μέγας ἢ ἐν αὐτός ὁ ἄλογος , προσλαμβάνω ὁ ὁ λόγος εὐμήχανος καί εἰς ὁ ἔσχατος ἐντεῦθεν ὑποφέρω κακία · ὁ δέ αἴσθησις διά ὁ λογοειδής ἐναντίος ἐπί ὁ ἀγαθός ἀνατείνω , ὡς καί ἑαυτοῦ συναισθάνομαι καί ἀπομιμέομαι ὁ ὁ λόγος πρός ἑαυτοῦ ἐπιστροφή . δοκέω γάρ ἐγώ καί πρότερος οὖον κοινός οὗτος πᾶς εἰμί αἴσθησις , ὁ αἰσθάνομαι ὅτι αἰσθάνομαι , ἀλλά μόνος ὁ λογικός , μάλιστα μέν ὁ κοινός , ἤδη δέ καί ἕκαστος ἴδιος . ὁ οὖν ἄλογος μάλιστα ὁ ἄλογος ὄρεξις ὁ Ἀριστοτέλης ἀπονέμω , διά ὁ ἔξω σφοδρός τάσις οὖον καταχέω οὐδέ κυβερνάω ἑαυτοῦ ἰσχύω , ὡς ἀγαθός ὁ τοιοῦτος ἀλογία ὁ τοιοῦτος αἴσθησις ὁράω , μεταξύ ὁ ἄλογος ὄρεξις καί ὁ λόγος τίθημι καί ἀμφότερος πως ἐπικοινωνέω , ὁ μέν διά ὁ περατοειδής καί ὁ εἰς ἀμέριστος συναγωγή καί ὁ εἰς ἑαυτοῦ πως ἐπιστροφή , ὁ δέ διά αὐτός ὁ σωματοειδής οὐσία καί διά ὁ ὁ ἔξω κεῖμαι εἰμί . περί γε μήv ὁ φανταστικός τοσοῦτος καί νῦν ὑπομιμνῄσκω , ὅτι ὁ εἰμί πᾶς εἰμί ὁ ἄλλος μόριον ἕτερος , ὁ δέ ὑπόκειμαι εἰμί τις χωρίζω τοπικός ἀκούω ὁ ὁ Ψυχή μόριον , ἀπορία πολύς παρέχω εἶπον , εἴτε χρή καί αὐτός ἀπό πᾶς ὁ ἄλλος χωρίζω , εἴτε καί ὡς αὐτός εἷς ὁ ἄλλος τίθημι , ἐπί ἄλλος ὁ Ψυχή μέτειμι δύναμις . ἀλλά ὅτι μέν ὁ εἰμί πᾶς διαφέρω , ἐκ ὁ ἀνωτέρω περί αὐτός φιλοσοφέω ἔχω . διά τίς δέ ἐπί αὐτός ἰδίως ἐπισημαίνω , ὡς πολύς ὁ ὁ μόριον τοπικός χωρίζω παρέχω ἀπορία , εἰμί γε αὐτός εἰμί εἷς ὁ ἄλλος ὁ ὑπόκειμαι δηλαδή ( ὅτι γάρ ὁ εἰμί διαφέρω καί νῦν εἴρω ) εἴτε πᾶς καί αὐτός εἰμί ἕτερος ὡς ἴδιος τίς μόριον μέγεθος ; ἢ διότι πολύς μέν κοινωνία πρός ὁ αἰσθητικός ἐμφαίνω , ἐπεί κατά τύπος ἀεί μεριστός καί ὁ αἰσθητός ὅμοιος ἐνεργέω , καί ἐπεί σωματοειδής εἰμί καί ὁ φαντασία γνῶσις , διά οὗτος αὐτός ἄν εἰμί ὁ ὑπόκειμαι ὁ αἰσθητικός ὁ φανταστικός , ὡς καί αὐτός μᾶλλον δοκέω · ἐπεί δέ οὐκέτι πάρειμι δήω ὁ αἰσθητής πάντως μετά ὁ πρῶτος κίνησις πρός ὁ γνωστικός αὐτός ἐνέργεια , ἀλλά καί πολύς ἔχω ὁ ἐπί ἐγώ , ὅταν αὐτός προβάλλω ἐθέλω , οὗτος κοινωνία πολύς πρός ὁ λογικός δύναμις ἐμφαίνω . ἔχω δέ καί ὁ μέσος δόξα τε καί αἴσθησις , κατά ὅς καί ὁ Πλάτων ἐν συμπλοκή οὗτος ἀμφότερος ὁ φαντασία τίθημι ὡς διά ὁ μεσότης πρός ἑκάτερος κοινωνέω . εἰκότως οὖν ἄπορος γίγνομαι ὁ μή αὐτόθεν πᾶς διά ἀλλήλων χωρέω ὁ μόριον ὁ Ψυχή βούλομαι , ἀλλά τοπικός διΐστημι , πότερος καί οὗτος ἀπό αἴσθησις τε καί δόξα διΐστημι , ἢ ὁποτέσρις αὐτός ὁ ὑπόκειμαι αὐτός τυγχάνω εἰμί . ὁ γάρ ὀρεκτικός ἐναργής ὁ λόγος εἰμί ἕτερος , ὡς καί ὁ ἐνέργεια αὐτός δηλόω καί ὁ ὁ ἐνέργεια ἀποδοτικός δύναμις · διό καί | πρόσκειμαι ὁ λόγος ὁ δύναμις . οὔτε γάρ ὁ γνωστικός αὐτός , οὐ εἰμί κριτικός ὅς ὀρεκτικός , οὔτε ὁ θρεπτικός · οὗτος μέν γάρ οὐδαμῶς γνωστικός , ὁ δέ ὀρεκτικός πάντως μετά γνῶσις . καί ὡμολογημένως οὗτος οὖον χωρίζω ὁ ὑπόκειμαι οὔτε ὁ λόγος οὔτε ὁ φανταστικός . καί γάρ ἐν ὁ λόγος εἰμί τις ὄρεξις ὁ βούλησις , καί ἐν ὁ φανταστικός ὁ θυμοειδής τε καί ἐπιθυμητικός . οὐδέ γάρ οἷος τε ἄνευ γνῶσις , ὡς εἴρω , ὀρέγω · διό γνῶσις τις πάντως συνυπάρχω . ἄτοπος οὖν καλῶς ἀποφαίνω ὁ διασπάω ὁ ὀρεκτικός ἀπό ὁ ἄλλος . ἐναργής γάρ ὁ γνωστικός συνυφής - στατός , ὁ δέ θυμός καί ὁ ἐπιθυμία καί αὐτόθεν εἰμί ὄρεξις . καί αὐτός δέ ὁ κινητικός ὁ Ψυχή ὁ οὗτος χωρίζω ὁ ὁ Ψυχή μόριον ἀπορία παρέχω . καθάπερ γάρ ὁ ὀρεκτικός ἐν τε ὁ λόγος καί ἐν ὁ φαντασία φαίνω , οὗτος καί ὁ κινητικός , ὀρεκτικός εἰμί μετά γνῶσις , ὡς εἴρω , λογικός εἰμί ἢ φανταστικός μετά ὁ σύστοιχος ἑαυτοῦ γνῶσις ἑκάτερος · ὥστε ἄτοπος ὁ χωρίζω ὡς ἐπί ὁ μέγεθος . οὐ δέ τίς ὁ κινέω ὁ ζῷον , ἀλλά τίς ὁ κινέω κατά τόπος ὁ ζῷον . ἐπεί δέ οὐ φυσικός ἀπλόος κίνησις , οἷος ὁ ὁ πῦρ , ὁ αἴτιος νῦν ζητέω , ἀλλά ὁ κατά ὁρμή , ὅστις ἐν ὁ ζῷον , ὁ κατά τόπος δή ζητέω κινητικός , καί κατά ἄλλος κινέω εἰμί κινητικός ἐφεξῆς ἐπάγω , ἵνα καί ὀρθός εἰμί ὁ κατά τόπος ἐπί ὁ κινητικός ὁ Ψυχή προσθήκη . εἰμί γάρ τίς καί ἄλλος οὖον μόνος οἷος ὁ φυσικός κινέω , ἀλλά καί ὁ κατά ζωή τις ἕτερος ὁ φυτικός καλέω , θρεπτικός εἰμί καί αὐξητικός καί γεννητικός · κινέω δέ καί οὗτος ζωτικός , ὁ τρέφω καί αὐξάνω καί γεννάω . ὅς αἰτία ποιητικός ὁ φυτικός , ὡς εἴρω , ζωή , ἐπεί καί μόνος καί πᾶς ὁ οὗτος ἔχω ὁ τοιοῦτος ἕπω κινέω . ἐν δέ ὁ περι μνήμη καί ὕπνος , καί ἐν ὁ περι ἀναπνοή τε καί ἐκπνοή οἰκεῖος ὁρίζω δύναμις ὁ καί οὗτος , κίνησις τις εἰμί , ποιητικός , ζωτικός μέν καί αὐτός ὑπάρχω , οὔτε δέ ὁ φυτικός οἰκέω ( οὖον γάρ καθεύδω ὁ φυτόν ὅστε αἰσθάνομαι οὔτε δηλονότι ἀναπνέω ἢ ἐκπνέω ) οὔτε ἁπλόος ὁ ὡς ζῷον Ψυχή , εἰμί μή ἄρα ὁ ὕπνος καί ὁ ἐγρήγορσις . δοκέω γάρ ὁ θνητός πᾶς , ὡς ἐν ἄλλος βούλομαι , εἰμί καί μή πᾶς ὁράω ποτός καθεύδω , ἀλλά ὑπό ὁ λόγος γνωρίζω ὡς ὕπνος ποτέ μετέχω διά ὁ ἐνδεής ὁ θνητοειδής ζωή , ἀνάπαυσις ποτός δήω καί οὐ ἐξαρκέω ἀδιαλείπτως ὁ αἴσθησις χράω . ὁ μέντοι ἀναπνοή καί ἐκπνοή οὖον πᾶς ὑπάρχω , ἀλλά μόνος ὁ πνεύμων ἔχω , ἴδιος ἄν εἰμί ἄλλος τις ζωή μερικός παρά ὁ κοινός ὁ ζῷον πᾶς Ψυχή . ὥστε καλῶς εἴρω ὁ καί οὗτος πολύς ἔχω ἀπορία . οὖον γάρ ῥᾴδιος ἀποδίδωμι ποῖος τις ὁ οὗτος ὁ κίνησις αἰτία ζωή . ἵημι γάρ ὁ κατά τόπος <κινοῦσα> , ἐπεί μηδέ κατά τόπος κινέω ὁ αἰσθάνομαι ἢ καθεύδω ἢ ἀναπνέω καί ἐκπνέω , ὅτι μηδέ ὅλος ὁ τόπος ἀμείβω , ὅσπερ εἰμί ὁ κατά τόπος κίνησις ἴδιος , οὔτε ὁ φυτικός · ἐκεῖνος γάρ οὐδέ ὅλως κατά ὁρμή , ἀναπνοή πνοή δέ καί ἐκπνοή καί ὕπνος καί ἐγρήγορσις ἔχω μέν τίς καί ἀναγκαῖος , ἔχω δέ καί ὁ κατά ὁρμή · ἐπέχω οὖν ἐνίοτε καί ἐπιτείνω κατά ὁ ἐν ἐγώ ὁρμή . p . 432b 13 ἀλλά περί ὁ κατά τόπος κίνησις , τίς ὁ κινέω ὁ 81v ζῷον ὁ πορευτικός κίνησις , σκεπτέος . πολύς ἐγώ ὁ σαφήνεια καί ὁ εὐπορία ἐν ὁ ζήτησις περιγίγνομαι ἐκ ὁ ὁ ἀντίκειμαι παράθεσις . ὅς καί νῦν χράω ὁ φιλόσοφος , τίς ὁ μή κινέω κατά τόπος ζωός προεκτίθεμαι , ἵνα ἐκ ὁ πρός οὗτος παραβολή ῥᾳδίως ὁ κινέω κατά τόπος εὑρίσκω , ὅς δή πορευτικός φημί ὡς οὐ ἀπλόος εἰμί τοπικός , ἀλλά ζωτικός τοπικός · ὁ γάρ πορεύω μετά ὁρμή . καί τέως ὅτι οὐ ὁ φυτικός ψυχή κινέω κατά τόπος ἐπιδείκνυμι , ὁ πορευτικός βούλομαι κίνησις ἕνεκα ὁ πάντως γίγνομαι · οὐ ὡς ὁ αὔξησις ἢ ὁ θρέψις μή ἕνεκα ὁ γίγνομαι ( πρός τίς γάρ τέλος πᾶς κίνησις ὁ κατά φύσις φέρω ) , ἀλλά ἢ ὁ ὅλος οὗτος συναπτέον , ὡς ἕνεκα ὁ ὁ πορεία γίγνομαι καί ἢ μετά φαντασία ἢ ὄρεξις , ἵνα μή ἴδιος ὁ ἕνεκα ὁ κατηγορέω εἷς πορεία , ἀλλά ὁ ὅλος οὗτος ἕνεκα ὁ μετά φαντασία ἢ ὄρεξις , ἢ εἰμί οὗτος βίαιος δοκέω διά ὁ καί σύνδεσμος παρεμβάλλω ἐν ὁ καί ἢ μετά φαντασία ( δοκέω γάρ ὁ σύνδεσμος οὗτος ἀφορμή ἕτερος παρέχω ἐπιχείρημα ) , αὐτός ὁ ἕνεκα ὁ νῦν οὕτως ἀκούω , ὡς γνωστικός διορίζω ἀπό ὁ ὅς ἕνεκα , ἵνα ὁ πορεύω ὁ τέλος προφαντάζω ἢ νοέω ὡς ἕνεκα ὁ ὁ πρός αὐτός κίνησις παραλαμβάνω . ὁ δή οὕτως ἕνεκα ὁ οὐ ὑπάρχω ὁ φυτικός κινέω πάντως · καί εἰμί ἐγώ ἕτερος ἐπιχείρημα ὁ καί ἢ μετά φαντασία ἢ ὄρεξις εἰμί . ὁ δέ ἀντίθεσις δοκέω ἐγώ οὐ ἀπλόος γνῶσις καί ὄρεξις εἰμί , διότι γνωστικός ὄνομα ὁ φαντασία ( πάντως γάρ καί ὀρεκτικός καί γνωστικός ὁ κινέω ) , ἀλλά ὁ ὄρεξις ἐγώ δοκέω εἰμί διαίρεσις , ἢ φανταστικός εἰμί , ὅσπερ δηλόω ὁ μετά φαντασία , ἢ λογικός , ὡς ἐπί ὁ κατά διάνοια καί λόγος κινέω , διά βούλησις ἅμα καί λογικός γνῶσις ἐκεῖνος κινέω καί οὐκέτι φαντασία ἕπομαι . | σαφῶς γάρ καί · αὐτός ἐπάγω μηδείς κινέω μή ὀρέγω · ὥστε καί ὁ μετά φαντασία κινέω ὀρέγω κινέω . οὐκοῦν καί εὐλή καί κάμπος κινέω οὔπω ἔχω ὁ ὀρεκτός πάρειμι , ἀλλά ἵνα τυγχάνω αὐτός . εἰμί δέ οὗτος , καί προφαντάζω αὐτός , ἵνα καί ὀρέγω · οὖον γάρ αἰσθάνομαι μήπω πάρειμι · ἀλλά διά ὁ ἀόριστος αὐτός ὁ φαντασία πολλαχοῦ καί ὁ Ἀριστοτέλης καί ἐν οὗτος ὁ φιλόσοφος Πλούταρχος οὐ ἀξιόω φαντασία ὁ τοιοῦτος ἀποδίδωμι ζῷον , ὁ ὁ φαντασία ὄνομα οὐ ἐπί ὁ ὁρίζω μόνος φέρω , ἀλλά καί ἐπί ὁ διδάσκω δύναμαι . διό οὐδέ ὁ μέλισσα λέγω ὁ Ἀριστοτέλης ἔχω φαντασία , καίτοι ὁρίζω ἔχω . οὐδείς γάρ , φημί , μή ὀρέγω ἢ φεύγω κινέω , ὄρεξις νῦν ὁ ὡς διωκτός μόνος προσαγορεύω , ἐπεί καί ὁ ὁ φευκτός ἀποστροφή ὄρεξις τίς εἰμί αὐτός οὗτος φεύγω ἐφίημι . ὁ δέ ἀλλά ἢ βία πρόσκειμαι , ἐπεί ἔνιοι ὁ ζῷον ἀεκούσιος ἕλκω καί οὖον κατά ὁρμή ἴδιος κινέω . ὁ δέ αὐτός δεικτικός ὁ μή ὁ φυτικός ζωή αἴτιος εἰμί ὁ κατά τόπος κίνησις καί ὁ ὁ φυτόν μή ἔχω ὄργανον πορευτικός . οἰκεῖος γάρ ἀεί ὁ δύναμις ἀποδίδωμι ὄργανον · ὥστε εἰμί ὁ φυτικός ζωή κινητικός κατά τόπος εἰμί δύναμις , ἔχω εἄν καί ὄργανον προσήκω ὁ δύναμις . ἐπεί οὖν οὐ ἔχω ( οὔτε γάρ κατά ὅλος ἵημι κατά μόριον φύω κινέω ) , δῆλος ὡς οὐδέ ὁ οἰκεῖος αὐτός ζωή κινητικός τοιοῦτος ἔχω δύναμις · οὖον γάρ ἄν ἐλλείβω ἐπί ὅλος γένος ὁ φύσις , ὡς παρά φύσις αὐτός ὁ ὄργανον ἐλλείπω . εἰμί δέ τις ὁ αἴτιος ζητέω , διά τίς ὁ φυτόν οὖον δήω κατά τόπος κινέω , ἐπειδή , φημί Ἀριστοτέλης , ὁ γῆ ῥιζόω ἔχω πάρειμι ἀεί ὁ τροφή . τίς οὖν ἄρα ἐπί ὁ τέλειος ζῶ οὐ μᾶλλον ὁ φύσις οὗτος ἐπιτηδεύω ὁ ἀπράγμων καί ἄνευ κίνησις τρέφω ; διότι , φημί , τέλειος ἔχω ζωή καί οὐ κατά ὁ τρέφω μόνος ἀφορίζω , ἀλλά καί κατά ἄλλος αἰσθητικός καί φανταστικός καί λογικός ζωή , καί αὐτός δή οὗτος ὁ ἐπί ἄλλος καί ἄλλος φέρω καί οἷος πλείων πράσσω . ὁ δέ τοιοῦτος ὁ μή καταρριζόω προσήκω · οὖον γάρ ἄν πλείων πράσσω ἢ ἐπί πολύς φέρω . καί σκοπέω ὅπως ὁ ὁ φυτικός ζωή ὡς μή κινέω κατά τόπος παράθεσις ἀφορμή ἐγώ πρός εὕρεσις ὁ οὗτος κινέω παρέχω . εἰμί γάρ ὁ φυτικός διά οὗτος οὖον κινέω , διά ὁ μή προγιγνώσκω ὁ τέλος μηδέ ὀρεκτικός ἔχω ζωή , δῆλος ὡς ὁ κινέω πάντως ὑπάρχω οὗτος δεῖ ὁ δύναμις . p . 432b 19 ὅμοιος οὐδέ ὁ αἰσθητικός · πολύς γάρ εἰμί ὁ ζῷον , ὁ αἴσθησις μέν ἔχω , μόνιμος δέ εἰμί καί ἀκίνητος διά τέλος . οὐδέ ὁ αἰσθητικός βούλομαι ὥσπερ οὐδέ ὁ φυτικός εἰμί ὁ κατά ὁρμή αἴτιος κίνησις . ὅς αἰσθητικός γάρ ὁ πάρειμι εἰμί μόνος γνωριστικός καί οὔτε ὁ παροχέομαι οὔτε ὁ μέλλω · ὁ δέ φανταστικός ὅταν ἐναργής ὁ αἰσθητικός πείρω , ἵνα ὁ μνήμη ὁ πρότερος ἐπί ζήτησις ὁ ὁμοιόω φέρω , κατά οὗτος κινέω . εἰμί δέ ὁ ὑπόκειμαι αὐτός ὁ αἰσθητικός ὁ φανταστικός , ἀμυδρόω οὗτος κατά φύσις συναμυδρόομαι ἐκεῖνος ἀνάγκη . ἐναργής δέ ἐν ὁ ζῷον ὁ φαντασία ὕφεσις . ἵνα γάρ ὁ ἐν ὁ λογικός ἀφίημι νῦν , ἀλλά ὁ ἐν ὁ ἄλογος ὁ μέν οἷος καί συνεθίζω ἱκανός καί μανθάνω ὡς ὁ κύω καί ἵππος καί ἄρκτος , ὁ δέ οὗτος μέν ἀπολείπω , μνήμη δέ ὁρίζω ἔχω , ὡς μέλισσα ἐπί ὁ συνήθης ἄνθος καί ὁ οἰκεῖος φέρω σίμβλος , ὁ δέ ἀόριστος ἔχω μνήμη ὁ ὀρεκτός ὡς ὁ εὐλή ἐπί οὐδείς κινέω ὁρίζω τόπος , ὁ δέ οὐδέ μνήμη ὅλως ὁ πρότερος εἰμί , ἀλλά ὡς πρός ὀρεκτός μόνος ἀποτείνω , ὁποῖος ὁ ἐν ὄστρεον . εἰμί γάρ καί μή πάρειμι ὁ τροφή χάσκω ποθέω αὐτός , εἰμί ἄν καί ἐν οὗτος ἀμυδρός φαντασία ὡς τροφή · κάρφος γοῦν ἐμβάλλω μύω ὡς διά ὁ τροφή χάσκω τέως . ἀλλά καί ὁ αἰσθητικός ἀμυδρόω ἐν αὐτός , ἐναργής μέν ὡς ὁ ἀγαθός τρεῖς ἀπολείπω αἴσθησις , εἰμί δέ συναμυδρόομαι ὁ φαντασία καί ὁ αἴσθησις , καί ὁ γευστικός τε καί ἁπτικός . ἐκεῖνος τέως ὁμολογέω , ὅτι οὐ ὅς αἰσθητικός πορεύω ὁ ζῷον · εἰμί γάρ ἄν καί ὁ ὄστρεον . ἄτοπος γάρ μόνος αἰτιάομαι ὡς μή πάρειμι αὐτός πορευτικός ὄργανον , ὡς δύναμις μέν ὑπάρχω ἐν αὐτός κινητικός , οὖον κινέω δέ διά ὁ ὁ ὄργανον ἀπουσία . παρά φύσις γάρ καί ποτέ καί τις ὁ ὁ οἰκέω ὁ δύναμις ὄργανον ἔλλειψις · οὐδείς δέ ὅλος εἶδος ἀίδιος εἰμί καί κατά φύσις ὑφίστημι παρά φύσις , εἰμί γε ὁ κατά φύσις ὁ παρά φύσις ἐναντίος . ἐν ὅς οὖν μή τελέω ὁ κατά φύσις · ἐν δέ ὁ ὅλος καί ἀίδιος πάντῃ καί τελέω . διό οὔτε περισσός τίς ἐν ὁ ὅλος γίγνομαι οὔτε ἐλλείπω τίς ὁ ἀναγκαῖος . πλήν , φημί , ἐν ὁ πήρωμα καί ἀτελής , ὡς ἐν οὗτος ἐλλείπω ὁ φύσις εἰς ὁ ὁ ἀναγκαῖος πάντως ἀποδίδωμι . ἐν μέν οὖν ὁ πήρωμα οὖον θαυμαστός · πηρόω γάρ οὖον ὁ ὅλος εἶδος , ἀλλά ποτέ καί τις ὁ ὑπό ὁ εἶδος | ἄτομος , ἐν ὅς οὐ εἰμί ὁ κατά φύσις τελέω , ἀλλά πως καί ὁ παρά φύσις αὐτός παρυφίστημι . διό καί φθαρτός δύναμις , ἐκ ἀρχή οὐ εἰμί ὅσπερ εἰμί . ὁ δέ ἀτελής , ὡς εἰμί ἐκ ὁ παρά αὐτός ἑτέρωθι λέγω τεκμαίρομαι , φαίνω καί ἐπί ὅλος διατείνω εἶδος , ὅσος μή πᾶς ἔχω ὁ αἴσθησις , ὡς ὁ σπάλαξ καί πορφύρα , ἐν εἰμί πορευτικός . πῶς οὖν ἐν ὁ ὅλος εἶδος ὁ παρά φύσις ; ὁ γάρ ἐλλιπής παρά . φύσις . ἢ ὁ ἀτελής , ὡς καί ἤδη εἴρω , ὁ μέν λέγω ὡς πρός ὁ εἶδος , ὥσπερ ὁ τυφλός φημί ἀτελής πρός αὐτός ὁ ἀνθρώπειος ἀποβλέπω εἶδος ὄμμα χράω , ὁ δέ ὡς πρός ὁ γένος ὁ προσεχής , ὅτε καί ὁ εἶδος ἀτελής φημί ὁ κατά τίς ἐλλείπω ὅς ὁ προσεχής γένος φύω ἔχω . οὗτος γάρ ὁ ασπάλακας ἀτελής λέγω πρός ὁ πορευτικός ἀποβλέπω ὁ ζῷον γένος , ἐν ὅς φύω καί ὁ ὀπτικός ὑπάρχω δύναμις . ἐλλείπω οὖν οὗτος ὁ σπάλαξ ἀτελής ὡς πρός ὁ γένος λέγω , ἀλλά οὐ ὡς ὁ εἶδος φύζω μέν ἔχω , μή ἔχω δέ . ὁ γάρ πορευτικός φύω , ἀλλά οὐ ὁ ἰήιος ὁ ἀσπάλαξ εἶδος , ἐπεί ὡς πρός ὁ οἰκέω εἶδος τέλειος ἅπας σπάλαξ ὁ μόνος ὄμμα στερέω . οὗτος γοῦν καί ὁ ὄστρεον τέλειος δείκνυμι ὁ Ἀριστοτέλης · τέλειος γάρ ὁ τοιοῦτος φημί ὁ ζῷον . καί οὗτος ὑπομιμνῄσκω διά ὁ ἀκμής τε καί φθίσις καί γέννησις , ὅστις κινέω εἰμί ὑπό ὁ φυτικός ἐνδίδομαι ζωή · ὅς ἔχω καί ὁ τοιοῦτος ζῷον οὐ ἄν ὁ κατά φύσις ἔχω ἐλλείπω · ὁ γάρ κατά φύσις καί παρά φύσις μάλιστα εἰς ὁ φυτικός ἀποβλέπω ζωή κρίνω . ὅτι γάρ καί ζῷον , δηλόω αἴσθησις τις ἔχω καί ὁ ὄστρεον . πολύς δή οὖν μέγας τέλειος εἰμί καί ὁ ὁ ἀσπάλαξ εἶδος ὡς καί πορευτικός καί πλείων χράω αἴσθησις , ἀλλά ὡς πρός ὁ ὅλος γένος ὁ πορευτικός παραβάλλω ἀτελής λέγω . ἀκμή μέν οὖν καί φθίσις ὡμολογημένως ἔχω καί ὁ ὄστρεον , ὁ δέ γεννητικός οὖον δοκέω , εἰμί μή ἄρα , ὡς καί ὁ φυτός ἔνιοι οὖον ὁ καρποφορέω ἀλλά ὁ ἀπομερίζω κλάδος ὁ γόνιμος ἔχω , οὗτος καί ὁ ττοιαυτος ὁ ζῷον ὑγρότης τις ἀφίημι ἀπό αὐτός πρός ὁ ὁ ὅμοιος γέννησις ἐπιτήδειος ἀποτελέω ὁ δέχομαι γῆ · εἰμί μή ἄρα καί γόνιμος μέν , οὖον πάντως δέ ὁ ὁμοιόω , ὥσπερ μυῖα λέγω σκώληξ εἰμί γεννητικός , ἀλλά οὐ μυῖα . συμπεραίνω οὖν καλῶς , ὡς ἔχω ἄν καί ὁ ὀργανικός μέρος ὁ πορεία , πρός ὁ λέξις ἀποδίδωμι ὁ συμπέρασμα ὁ εἰμί οὖν ὁ φύσις μήτε ποιέω μάτην μηδείς μήτε ἀπολείπω ὁ ἀναγκαῖος . ἐν γάρ ὁ μέσος ὑπομιμνῄσκω , ὅτι τέλειος κατά φύσις καί ὁ τοιοῦτος , ὡς διά μακρός ἀποδίδωμι ὁ ὥστε χράω . p . 432b26 ἀλλά μήv οὐδέ ὁ λογιστικός καί ὁ καλέω νόος εἰμί ὁ κινέω . καί ὁ νοητικός ὁ Ψυχή λέγω μή κινέω , οὐ ὡς ὁ φυτικός , ἀλλά ὡς μή μόνος κύριος ὁ κινέω . οὖον γάρ ἀρκέω ὁ νοέω οὐδέ ὁ ὁ νόος γνῶσις τε καί ὁ βούλησις , ἄν μή καί ὁ σωματοειδής συγκίνηση ὄρεξις . ἀλλά οὐδέ οὗτος μόνος ἐπί ὁ λογικός ἀρκέω , ἐάν μή καί ὁ λόγος ἐνδίδωμι . μή οὖν τις ἀπορέω , πῶς ἐνταῦθα μέν μή κινέω εἴρω ὁ νοητικός , ὕστερος δέ καί αὐτός μετά ὁ ὄρεξις κινέω βούλομαι . ἐνταῦθα μέν γάρ ὡς μή ὁ ὅλος ἔχω κῦρος οὗτος λέγω μή κινέω , ἐκεῖ δέ ὡς κινέω μέν εἰμί σύν ἄλλος δέ · διό συμφωνέω οὗτος ἐκεῖνος . ὁ μέν οὖν θεωρητικός οὐδέ ὅλως κινέω ὡς θεωρητικός · περί γάρ ὁ ἀληθής καί ψεῦδος ὁ τοιοῦτος , ἀλλά οὖον περί πρακτός , ἐν ὅς ὁ διωκτός καί φευκτός , πρός ὅς καί ἐκ ὅς ὁ κατά φύσις κίνησις . ὁ δέ ὁ πρακτός ἐπισκοπέω καί διά οὗτος καί ὁ φευκτός καί διωκτός θεωρός βούλομαι μέν ἐνίοτε ἢ κινέω ἢ ἠρεμίζω ὁ ζῷον · οὐδέτερος δέ εἰμί μόνος κύριος , ἀλλά καί ἠρεμέω ἐπιτρέπω ὁ νόος κινέω φέρω ὁ καρδία ἐν ὁ φοβερός καί ὁ γεννητικός μόριον ἐν ὁ ὁ ἀφροδισιαστικός ἡδονή ἔννοια , καί ἀνάπαλιν κινέω ἐπιτρέπω καί φεύγω οὖον κινέω ὁ ζῷον οὐδέ φεύγω , ὡς ἔχω ἐπί ὁ ἀκρατής , ἔνθα μάχομαι ὁ τε νόος καί ὁ ἐπιθυμία κρατέω ὁ ἐπιθυμία · τοιοῦτος γάρ ὁ ἀκρατής . ὥστε οὖον ὁ ὅλος κύριος εἰμί ὁ ὁ ζῷον κίνησις , ἐπεί καί ὁ ὁ τέχνη ἔχω καί βούλομαι κατά ὁ λόγος χράω ὁ τέχνη ὑπό πάθος ἐνίοτε εἴργω ὡς οὐδέ αὐτός κατά ὁ λόγος εἰμί μόνος ὁ ἐνέργεια κύριος . ὁ δέ ὡς ἕτερος τις εἰμί κύριος οὐ ὡς ὁ ὀρεκτικός εἴρω , ἀλλά ὡς ὁ συναμφότεροι , καθάπερ καί αὐτός ἐπιφέρω · οὐδέ γάρ ὁ ὄρεξις μόνος εἰμί κύριος , καθάπερ ὁ ἐγκρατής δηλόω , διαφέρω μέν ἐνταῦθα ὁ ὄρεξις πρός ὁ νόος , | κράτος δέ · ὁ νόος διά ὁ ὁ ἐγκρατής ὁ νάω καί μή ὁ ἐπιθυμία ἀκολουθέω ἢ ὅλως ὁ ἄλογος ὄρεξις . p . 433a 9 φαίνω δέ γε ὁ δύο οὗτος κινέω , ἢ ὄρεξις ἢ νόος , εἰμί τις ὁ φαντασία τίθημι ὡς νόησις τις . ὄρεξις μέν νῦν ὁ καλέω ἄλογος προσαγορεύω , νόος δέ ἀμφίβολος ἢ μόνος ὁ λογικός γνῶσις ἢ καί πᾶς ὁ ἀπό ἑαυτοῦ ἐγείρω , καί οὖον μόνος ὅταν ὑπό ὁ ἔξωθεν ὁ ὄργανον πλήσσω , καθάπερ ἔχω ἐπί ὁ αἴσθησις . ὡς κατά οὗτος ὁ λόγος καί ὁ φαντασία ὁ γε λογικός νόησις τις εἰμί · ἴσως γάρ ὁ ἐν ὁ ἄλογος ζῷον δήω πάντως ὁ ὄργανον τις πληγή πρός ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια . ἐν δέ ὁ νάω ὁ κατά ὁ λόγος περιλαμβάνω καί ὁ βούλησις . ὁ γάρ φαντασία νῦν ὡς γνωστικός μόνος ἐνέργεια λαμβάνω , ἀλλά οὐ ὡς καί ὁ ἄλογος ὄρεξις σύνδρομος · διό καί ὡς ὁ νοέω νῦν συντάσσω καί ἀντιδιαιρέω πρός ὁ ὄρεξις λαμβάνω . ἐν μέν οὖν ὁ πρός ἀλλήλων διαμάχη ὁ τε νοητικός καί ὁ ὀρεκτικός ἢ νόος κινέω , ὡς ἐπί ὁ ἐγκρατής , ἢ ὄρεξις , ὡς ἐπί ὁ ἀκρατής · ἐπί δέ γε ὁ ἢ ὁ λόγος πάντῃ ἕπομαι , ὡς ἐπί ὁ σπουδαῖος , ἢ ὁ πάθος ὅλος ἐκδίδωμι ὁ συναμφότεροι εἰμί ὁ κινητικός . καί γάρ ἐπί ὁ ἀκόλαστος ὁ λόγος ἕπω ὁ πάθος συνεργέω , καί ἐπί ὁ σώφρων ὁ ὄρεξις ἑκούσιος ὑπείκω ὁ λόγος . οὗτος δή καί ὁ Ἀριστοτέλης φιλοσοφέω ἐκ ὑπόθεσις φημί εἰμί τις ὁ φαντασία τίθημι ὡς νόησις διά ὁ ἀμφίβολος . ὡς μέν γάρ σωματοειδής ζωή οὖον νόησις , ὡς δέ καί ἀπό ἑαυτοῦ ἐγείρω ποτέ οὗτος πρός ὁ λόγος κοινωνέω λέγω καί αὐτός νόησις . εἶπον οὖν ἢ ὄρεξις εἰμί ὁ κινέω ἢ νόος , ἐπεί πολύς κινέω κινέω ὁ ζῷον κατά φαντασία , ὁ μέν ἄλογος καί κατά μόνος αὐτός , ὁ δέ λογικός , ὅταν ἢ μή ἐνεργέω ἐν αὐτός ὁ λόγος ἢ μή κρατέω ὁ πάθος , οἷος ἀπολογέομαι , διά τίς ἢ νόος φημί ἢ ὄρεξις . ἀληθής γάρ ὁ λόγος , ἐάν καί ὁ φαντασία ὡς νόος τίθημι , ἐπεί τρεῖς εἰμί δήω ὁ κινέω , νόος φαντασία ὄρεξις , ἐν ὁ νάω , ὡς εἴρω , καί ὁ βούλησις συλλαμβάνω . δεῖ δέ ὑποστίζω ἐν ὁ λέγω μετά ὁ ὁ φαντασία οὕτως ἐπάγω καί ἐν ὁ ἄλογος ζῷον οὖον νόησις οὐδέ λογισμός εἰμί , ἀλλά φαντασία . ἄμφω γάρ οὗτος κινητικός κατά τόπος , νόος καί ὄρεξις , ἢ ἴδιος , ὡς εἴρω , ἐπί ὁ ἐγκρατής καί ἀκρατής , ἢ κοινός , ὡς ἐπί ὁ ἀκόλαστος καί σπουδαῖος · πλήν ὅτι καί ὅτε ἴδιος ὁ ἕτερος , οὔτε ὁ νοητικός ἄνευ βούλησις κινέω ὄρεξις δέ τις καί ὁ βούλησις , ἀλλά οὐ ἄλογος ) οὔτε ὁ ἄλογος ὀρεκτικός ἄνευ φαντασία , οὖον μόνος ὡς γιγνώσκω , ἀλλά καί ὡς συγκατατίθημι καί κρατέω ὁ ὄρεξις . ἀλλά καί ὅτε ὁ συναμφότεροι κινέω , ὁ ὀρεκτικός καί ὁ νόος ἀκολουθέω κινέω , ὁ οἰκεῖος δηλαδή ἐπί ὁ σπουδαῖος , ἐπί δέ ὁ ἀκόλαστος ὁ ἄλογος . διό εἴρω ὡς μάλιστα προκρίνω ὁ ὀρεκτικός εἰμί ὁ κινητικός · ἐν γάρ ἢ μετά νόος ἢ μετά φαντασία , ἀλλά ἡγέομαι ὅμως κινέω . καί γάρ ἐν ὁ πρακτός ὁ διώκω ἢ φεύγω κινέω · οὗτος δέ ὀρεκτικός . διό καί αὐτός κινέω ὑπό ὁ ὀρεκτός κινέω . κινητικός δέ ὁ ὀρεκτός ὁ ὀρεκτικός οὐ ὡς νόος ἢ φαντασία , ἀλλά ὡς ὀρεκτικός . νόος δέ κινέω ὁ πρακτικός . οὗτος γάρ ὁ διώκω ἢ φεύγω , διαφέρω ὁ θεωρητικός ὁ τέλος . ὁ μέν γάρ τέλος ὁ ἀληθής , ὁ δέ ὁ πρακτός ἀγαθός · καί ὁ μέν ἐν ὁ θεωρία ὁ τέλος , ὁ δέ μετά ὁ κίνησις . καί οὗτος αὐτός σός μαίνομαι ὁ ἕνεκα ὁ λογίζομαι · οὖον γάρ ἐν ὁ λογίζομαι ὁ τέλος ὡς ἐν ὁ θεωρέω , ἀλλά κινέω δεῖ μετά ὁ λογισμός καί ἐπί ὁ κινέω τυγχάνω ὁ τέλος . καί οὖον μόνος ὁ πρακτικός ἕνεκα ὁ , ἕτερος εἰμί παρά ὁ λογισμός ὁ τέλος , ἀλλά καί πᾶς ὄρεξις · καί γάρ ὁ ἄλογος ἕτερος ἔχω ὁ ὀρεκτός ὁ ὀρέγω . ὅς γάρ , φημί , ὁ ὄρεξις χρή δέ δασύνω ὁ ὅς , ἵνα δηλόω ὁ ὀρεκτός ) , οὗτος , φημί , ἀρχή εἰμί ὁ πρακτικός νόος , ἐπεί ὀρεκτικός τίς καί ὁ πρακτικός νόος , ὑπό δέ ὁ ὀρεκτός ὁ ὀρεκτικός κινέω . ἄν γάρ ἔνδοθεν ἐγείρω , ὡς πρός ὁ ὀρεκτός ὅμως ἵημι · καί οὗτος λέγω ὑπό ὁ ὀρεκτός κινέω . ὁ δέ ἔσχατος οὗτος ἀρχή ὁ πρᾶξις , οὗτος ὁ πρακτικός νόος ἔσχατος λέγω , εἰς ὅς καταλήγω ὁ λογισμός ὁ πρακτικός . οἷος εἰμί ὀρέγω τις σκέπη ἐν χειμών ἐπινοέω καί λογίζομαι , ὅσπερ ὀρεκτός εἰμί αὐτός ὅπως ὀφείλω εἰς ἔργον ἐκβαίνω , καί λογίζομαι εὑρίσκω ὁ . ὑποστηρίζω δήω καί ἀνέχω καί διά οὗτος λίθος καί πλίνθος πρός ὁ ἀνέχω χρῄζω · εὑρίσκω δέ καί ὁ πλίνθος καί ὁ λίθος ἐπί θεμέλιος στηρίζω , ὡς ὁ πᾶς λογισμός καταλήγω αὐτός εἰς ὁ θεμέλιος , ἕ ἀρχή γίγνομαι ὁ πρᾶξις . δεῖ γάρ θεμέλιος πρό πᾶς ὑποτίθημι καί τότε λίθος καί πλίνθος , καί ἐπί οὗτος ὁ σκέπη ὕστερος θέω ἔχω ὁ ὀρεκτός , ὅσπερ εἰμί ὁ σκέπη . | p . 433a 17 ὥστε εὔλογος δύο οὗτος φαίνω ὁ κινέω , ὄρεξις 83v καί διάνοια πρακτικός · ὁ ὀρεκτικός γάρ κινέω , καί διά οὗτος ὁ διάνοια κινέω , ὅτι ἀρχή οὗτος εἰμί ὁ ὀρεκτικός . καί ὁ φαντασία δέ ὅταν κινέω , οὖον κινέω ἄνευ ὄρεξις . διά ὅς προκρίνω ὡς κίνησις μᾶλλον αἴτιος ὁ ὀρεκτικός * * συγκατατίθημι ὁ ὄρεξις αὐτός κινέω . ὡς ἡγέομαι ἀεί ἐν ὁ κινέω ὁ ὄρεξις ὁ γνωστικός , ἄν τε νοητικός εἰμί ἄν τε φανταστικός ὁ γνωστικός . p . 433a 21 εἷς δή τίς ὁ κινέω ὁ ὀρεκτικός ἤτοι ὁ ὀρεκτός · διπλόος γάρ ὁ γραφεύς . ὁ μέν οὖν σκοπός εἰς εἷς ὁ κινέω ὁ κατά ὁρμή τοπικός κίνησις ὁ ζῷον ἀνάγω ὁ αἴτιος , καί οὗτος τίς ποτός εἰμί ἐκφαίνω , καί μή εἰς δύο , ὥσπερ ἠώς νῦν λέγω , ὁ τε γνωστικός καί ὁ ὀρεκτικός , ἀλλά καί ἄμφω εἰς εἷς . εἷς γάρ εἰμί ὁ κατά ὁρμή ὁ ζῷον κίνησις εἷς καί ὁ αἴτιος ἀποδοτέον · ὥστε καί ὅταν δύο τις εἷς καί ὁ αὐτός αἰτιάομαι , κατά εἷς τίς κοινός ὁ δύο νομιστέος ἐγώ αἰτιάομαι , εἰμί μέλλω εἷς καί ὁ αὐτός πρᾶγμα ὁ αἴτιος ἀποδίδωμι . ὅσπερ καί ὁ Ἀριστοτέλης ἀξιόω , εἰμί δύο λέγω εἰμί ὁ κινητικός νόος καί ὄρεξις , κατά κοινός ἄν τίς εἶδος κινέω , ὡς δήω ὁ εἷς ὅς τίς πάντως αἰτιάομαι . καί γάρ εἰμί κατά ἄλλος μέν τοδί , κατά ἄλλος δέ ἕτερος τίς εἰμί αἴτιος ὁ εἷς καί ὁ αὐτός πρᾶγμα , ὡς εἷς καί ὅλος οὐδέτερος εἰμί . δεῖ οὖν εἰμί ὁ ὁ δύο αἴτιος περιεκτικός , ὅς ὡς ὅλος καί εἷς εἰμί ὁ αἰτιατός αἴτιος . οὗτος δή ζητέω ὁ εἷς οὐ εἰς ἄλλος τίς παρά ὁ ὀρεκτικός καί γνωστικός ἀνέρχομαι , ἀλλά αὐτός ὁ ὀρεκτικός αἰτιάομαι ὡς προηγουμένως εἰμί κινητικός , ὁ γνωστικός οὖον προηγουμένως ἀλλά ὡς συνεργός ὁ ὀρεκτικός κινέω , καί οὐδέ ἄλλως ἢ ὅτε μετά ὄρεξις καί ὁ γνῶσις γίγνομαι , ἵνα καί ὁ γνωστικός κατά ὁ ὄρεξις κινέω . ὁ δέ ὄρεξις ἄν πάντως μετά γνῶσις , ἀλλά οὖον κατά ὁ γνῶσις , κατά ἑαυτοῦ δέ διώκω ἢ φεύγω καί διά οὗτος κινέω . ἐπεί οὖν καί ὁ ὄρεξις κατά ἑαυτοῦ κινέω καί ὁ γνῶσις κατά ὁ ὄρεξις ( οὖον γάρ ἄλλως κινέω οὔτε διώκω ἢ φεύγω , εἰμί μή μετά ὄρεξις εἰμί ) , καλῶς ὁ φιλόσοφος ὁ ὀρεκτικός ὡς προηγουμένως κινητικός ἀφορίζω · καί γάρ ὅτε ὁ δύο αἰτιάομαι * * διό καί ὁ Ἀριστοτέλης οὖον κινέω λέγω ὁ νόος ἄνευ ὄρεξις , ἐπεί καί ὁ βούλησις οἰκεῖος εἰμί ὁ νόος ὄρεξις , οὖον κινέω δέ ὁ νόος ἄνευ βούλησις , οἷος ὁ θεωρητικός · ὁ δέ ὄρεξις ὅταν μετά φαντασία εἰμί , ὁποῖος ὁ ἄλογος καλέω , κινέω ἄνευ λόγος . οὗτος τοίνυν δεικτικός ὁ προηγουμένως κινητικός εἰμί ὁ ὀρεκτικός , ὁ ὁ γνῶσις μέν χωρίζω ὁ ὀρεκτικός μή κινέω , ὁ δέ ὄρεξις πάρειμι εἴτε ἐν ὁ λογικός γιγνώσκω εἴτε ἐν φαντασία κινέω , κατά αὐτός ὁ ὀρεκτικός ἰδίωμα πρός ὁ διωκτός ἵημι ἢ ὁ φευκτός ἀποστρέφω . οὗτος δέ ὁρίζω διακρίνω ἐφεξῆς , ποῖος μέν ὁ κατά ὁ νόος γνῶσις τε καί ὄρεξις , ποῖος δέ ὁ κατά ὁ φαντασία αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἑκάτερος , ὅτι ὁ μέν ὀρθός ἀεί , ὅταν δηλονότι κατά ἑαυτοῦ εἰμί καί μή ὁ χείρων ζωή τε καί γνῶσις συμπλέκω , ὁ δέ καί ὀρθός καί οὐ ὀρθός ὁ φανταστικός διά ὁ ἀόριστος . εἰμί μέν οὖν ἐν ἀρχή ὁ λόγος ὁ ὀρεκτικός γράφω , σαφηνίζω καλῶς , ὅπως εἰμί οὗτος ὡς εἷς κινητικός · εἰμί δέ ὁ ὀρεκτός εἰμί γράφω , ὁ κατά ἐνέργεια ληπτέος ὀρεκτικός , τουτέστι ὁ ἅμα εἰμί καί ὀρεκτός καί ὀρεκτικός . ὡς γάρ ὁ κατά ἐνέργεια ἐπιστητός αὐτός ὁ ἐπιστημονικός καί ἀνάπαλιν , οὗτος καί ὁ κατά ἐνέργεια ὀρεκτικός καί ὁ ὀρεκτός ἄμφω εἷς καί αὐτός δεῖ γάρ γιγνώσκω ὁ ὀρεκτικός ὁ ὀρεκτός , ἵνα γίγνομαι κατά ἐνέργεια ὁ ὀρεκτός καί ὀρεκτικός . καλῶς οὖν συμπεραίνω ἀεί λέγω κινέω ὁ ὀρεκτός , ἄν τε ὁ ὀρεκτός εἰμί καί ἐν ἀρχή γράφω , ἄν τε ὁ ὀρεκτικός , ἐπεί ὁ κατά ἐνέργεια ὀρεκτικός αὐτός ὁ ὀρεκτός . ὁ δέ ὀρεκτός ἢ ἀληθής ἢ φαίνω εἰμί ἀγαθός , ἄν μή εἰμί . · οὐδείς γάρ ἢ ὁ κακός ἢ ὁ μέσος ἐφετός , ἀλλά μόνος ὁ ἀγαθός · καί εἰμί τίς ὁ ἀγαθός ὑποδύομαι , ὡς ἀγαθός καί αὐτός γίγνομαι ὀρεκτός , ὡς πανταχοῦ καί παρά Πλάτων ὁμολογέω , καί ὑπό Ἀριστοτέλης ἐν ὁ ἠθικός ἠθικός παραδίδωμι , ὁ ἀγαθός πᾶς ἐφίημι λέγω . ὁ μέν οὖν ἀγαθός ὁ κατά | αὐτός ὁ ἀλήθεια καί ὁ θεωρητικός ἐφίημι · ὁ δέ γε πρακτικός καί ἀπλόος εἶπον ὁ ὀρεκτικός ὁ πράκτης . κοινός γάρ πρακτός εἴρω νῦν οὐ ὁ ἄνθρωπος μόνος διωκτός καί φευκτός , ἀλλά καί ὁ ὁ ἄλογος ζῷον . ὅς καί ἀφορίζω ὡς ἐνδέχομαι ἄλλως ἔχω , γενητός εἰμί καί οὐ ὡσαύτως ἀεί ἐκβαίνω · ὁ γάρ ὁ θεωρητικός ἀγαθός ἀναγκαῖος ὁ τε ἀγαθός . συμπεραίνω δέ ὁ προτίθημι αὐτός πρόβλημα , τίς ὁ κινητικός προηγουμένως μόριον ὁ Ψυχή ὁ κατά τόπος ὁ ζῷον κίνησις , ὑπομιμνῄσκω πάλιν πολύς μέν ὁ ὁ Ψυχή εἰμί μόριον , οὖον τοπικός δέ ἀλλά κατά ὁ δύναμις διαιρέω ὡς ὁ λόγος εἰμί διάφορος . διό καί πλεῖστος συνυπάρχω δυνατός ὁ αὐτός εἰμί ὁ ὑπόκειμαι , κατά διάφορος ἐπιβολή δύναμαι πλείων ἐπινοέω , ὥσπερ αὐτός μιμνήσκω , θρεπτικός , αἰσθητικός , νοητικός , βουλευτικός , ἔτι ὀρεκτικός . ὁ γάρ θρεπτικός ὡμολογημένως ὁ νοητικός καί βουλευτικός καί αὐτός γε ὁ ὀρεκτικός πλέω διΐστημι ἢ ἀλλήλων τε ὁ ἐπιθυμητικός καί θυμικός καί ὁ λόγος . κοινωνέω γάρ οὗτος καί ἀλλήλων καί ὁ λόγος κατά ὁ ὄρεξις . νοητικός δέ νῦν ὁ θεωρητικός εἶπον , ἵνα ὁ πρακτικός νόος ὁ βουλευτικός σημαίνω . ὁ δέ ὀρεκτικός διαφέρω ὁ βουλευτικός ὡς κοινός διά ὁ καί ἄλογος τίς εἰμί ὀρεκτικός . δείκνυμι οὖν διά οὗτος , ὡς , εἰμί χρή ὁ ὁ δύναμις διΐστημι μόριον ἐκτίθημι , ὁ πλέω διΐστημι ἐκθετέον μᾶλλον ἢ ὁ ἐγγύς . εἴρω δέ ὡς πρόκειμαι ἐν πολιτεία ὁ πρός παιδεία χρήσιμος μόριον ἐκτίθημι · καί διά οὗτος μόνος ὁ τρεῖς παραδίδωμι , ὥσπερ καί Ἀριστοτέλης ἐν ὁ ἠθικός λόγος τε καί ὄρεξις . p . 433b 5 ἐπεί ὁ ὄρεξις γίγνομαι ἐναντίος ἀλλήλων . μιμνήσκω ἤδη ὁ ἐγκρατής τε καί ἀκρατής σαφῶς νῦν διορίζω , ὡς ἀμφότερος οὗτος ἐν διαμάχη δύο τις ὀρεκτικός συνίστημι , ὁ μέν εἰμί λογικός ὁ δέ ἄλογος . ὅς κοινός ἄμφω ὁ ἁπλόος ὀρεκτικός , οὐ ὡς γένος εἰς εἶδος σύστοιχος διαιρέω , ἀλλά μᾶλλον ὡς ὁ ἀπό εἷς ἔχω · ἀγαθός γάρ ὁ ὁ λόγος ὀρεκτικός ὁ ὁ ἀλογία , ὡς εἰμί κοινωνία ἐν αὐτός καί διαφορότης . πρίν δέ ἀποδίδωμι πρός ὁ ἐπεί σύνδεσμος , ἐν μέσος ὑπομιμνῄσκω , ἐν τίσις φύω ὁ διαμάχη γίγνομαι , ὅτι ἐν ἄνθρωπος , ἐν ὅς συμπλέκω ὁ λογικός ζωή πρός ὁ ἄλογος καί διαφέρω πολλάκις πρός αὐτός καί ἐναντιόομαι . ἐν γάρ ἄνθρωπος ὁ μέν λόγος , χρόνος εἰμί γνωριστικός , καί ὁ μέλλω ἔχω συναίσθησις , ὥσπερ καί ὁ παροχέομαι · ὁ δέ ἐπιθυμία , ὥσπερ καί πᾶς ὁ ἄλογος ζωή χρόνος εἰμί ἀνεπίγνωστος , οὖον διορίζω ὁ χρονικός μέτρον , ἀλλά ἄν πλήσσω ὑπό ὁ παρέρχομαι , οὐ ὡς παρέρχομαι αὐτός γνωρίζω , ἀλλά ὡς πάσχω μόνος ὑπό αὐτός ὁ μνήμη ὁ πάθος . καί νῦν γάρ ὁ πάρειμι ἀντιλαμβάνω οὐ αὐτός οὗτος ἐφιστάνω ὅτι πάρειμι , ἀλλά ὡς δράω αἰσθάνομαι . διότι ὁ μέν νόος τε καί λόγος οὖον πρός ὁ πάρειμι μόνος ἀλλά καί πρός ὁ μέλλω τείνω ὁ ὄρεξις , ὁ δέ ἐπιθυμία ὁ πάρειμι ἀεί τίθημι τέλος , ὅς καί αἰσθάνομαι · καί ὁ μέν λόγος οὖον ὁ ἡδύς μόνος , ἀλλά καί ὁ ἀγαθός ἀντέχω ( διακρίνω γάρ ὁ ἡδύς ὡς οὖον πᾶς εἰμί ἀγαθός ) , ὁ μέντοι ἐπιθυμία καί πρός μόνος ὁράω ὁ ἡδύς , ὡς ἀγαθός οὗτος πάντως εἰμί , καί πρός ὁ πάρειμι ἀλλά οὐ καί πρός ὁ μέλλω , διά ὁ ὁ χρόνος ἀνεπίγνωστος . ὅταν οὖν ὁ μέν πάρειμι ἡδύς εἰμί , ὁ δέ μέλλω ἢ ὠφέλιμος ἢ καί μέγας ἡδύς , ὁ μέν ἐπιθυμία ὁ πάρειμι ἐπιδιώκω , ὁ δέ λόγος κατά φύσις ἔχω ὁ μέλλω , ἐάν εἰμί ἀγαθός , μάλιστα . ἅτε γάρ μή διακρίνω ὁ μέλλω ἀπό ὁ πάρειμι ὁ ἐπιθυμία ὁ πάρειμι ἡδύς ὡς ἁπλόος εἰμί καί ἡδύς καί ἀγαθός ἀποδέχομαι . ὡς γάρ αὐτός , ὅσπερ ἡδύς , οὗτος καί ὡς ἀγαθός διώκω . οὗτος δή ἐν μέσος εἶπον λοιπός ἀποδίδωμι πρός ὁ ἐκ ἀρχή εἴρω ἐπεί σύνδεσμος , ὡς p . 433 b 10 εἴδομαι μέν ἄν εἷς εἰμί ὁ κινέω ὁ ὀρεκτικός , ὅς ὀρεκτικός , πρῶτος δέ πᾶς ὁ ὀρεκτός ( οὗτος γάρ κινέω οὖον κινέω ὁ νοέω ἢ φαντάζω ) , ἀριθμός δέ πλείων ὁ κινέω . ὁ εἶδος εἷς λέγω ὁ ὀρεκτικός οὐ ἀκριβῶς , ἀλλά , ὡς εἴρω , ὡς ἔχω ὁ ἀπό εἷς καί πρός εἷς . πρίν δέ πάλιν ἀποδίδωμι πρός ὁ εἶδος μέν ἄν εἷς εἰμί “ πλείων δέ ὁ ἀριθμός , διότι δύο ὁ ὀρεκτικός καί μάχομαι ἐνίοτε ἀλλήλων , ὁ τε λογικός καί ὁ ἄλογος ὀρέγω , ἐν μέσος ὑπομιμνῄσκω ὡς πρό ὁ ὀρεκτικός ὁ ὀρεκτός κινέω , ἐπεί καί ὁ ὀρεκτικός διά ὁ ὀρεκτός κινέω . προηγουμένως οὖν ὁ ὀρεκτός , οὐ ὁ ἔτι δύναμις εἰμί , ἀλλά ὁ ἤδη ἐνέργεια γίγνομαι · ὁ γάρ νοέω ἢ φαντάζω . ὅτε καί αὐτός εἰμί ὁ ὀρεκτικός κατά γε ὁ ὑπόκειμαι , ἐπεί καί τότε ὁ λόγος διαφέρω , προηγέομαι ὁ ὀρεκτικός . ὁ γάρ ὀρεκτικός ὡς τέλος ὁ ὀρεκτός ἀντέχω . p . 433b 13 ἐπεί δέ εἰμί τρεῖς , εἷς μέν ὁ κινέω , δύο δέ ὅς κινέω , τρίτος ὁ κινέω , ὁ δέ κινέω διττός , ὁ μέν ἀκίνητος , ὁ δέ κινέω . βούλομαι μέν διά οὗτος ὅσος ὁ συντελέω πρός ὁ κατά τόπος ὁ ζῷον κίνησις συνάγω τε καί παραδίδωμι , καί οὗτος ὁ σκοπός ὁ ῥητός . ἀλλά πρίν ὁ κατά μέρος ἔχω , δεῖ ὁ λέγω , ὡς καί ὁ ἐξηγητής ἐφιστάνω , ἐφίστημι , ὡς ἄρχω ἐκ ὁ ἐπεί σύνδεσμος ὅς τίς ἀποδίδωμι οὖον φαίνω ἀποδίδωμι . ἀλλά προσυπακουστέον ὑποστίζω μετά ὁ εἰμί δέ ὁ μέν ἀκίνητος , ὁ δέ κινέω ὁ τέσσαρες ἄν εἰμί ὁ συντελέω πρός ὁ τοιόσδε κίνησις . ἐπί ὅς εὔλογος καταριθμέω , τίς ὁ τέσσαρες · ὁ ὀρεκτός , ὁ ὀρεκτικός , ὁ ὅς κινέω , ὁ κινέω . τρεῖς μέν γάρ φθάνω ἀριθμέω , ὁ κινέω , ὁ ὅς κινέω , ὁ κινέω · ὁ δέ κινέω δισσός ἐπιφέρω εἰμί , ὁ μέν ἀκίνητος , ὁ δέ κινέω καί κινέω , τέσσαρες λοιπός πᾶς καταριθμέω . ἀκίνητος μέν οὖν εἰμί ὁ ὡς ὀρεκτός κινέω · ὁ γάρ φαντάζω ἢ νοέω , ὡς εἶπον , τουτέστιν ἐνέργεια γίγνομαι ὀρεκτός , ὅτε καί αὐτός ὁ ὑπόκειμαι γίγνομαι ὁ ὀρεκτικός , κινέω . καί προηγουμένως κινέω ὁ ὀρεκτικός , ὅς ὁ λόγος αὐτός διαφέρω , ἐπεί ὡς πρός τέλος ὁ ὀρεκτός ὁ ὀρεκτικός κινέω . μένω δέ αὐτός ὁ τέλος ἀκίνητος καί οὐ αὐτός πρός ὁ ἐράω φέρω . οὗτος μέν οὖν ὁ ὀρεκτός κινέω ὡς ἀκίνητος . ὁ δέ ὀρεκτικός , ὅς καί προσεχής κινέω ὁ κινέω , ὑπό ὁ ὀρεκτός διανίστημι καί εἰς ὁ τάξις αὐτός ὁρμάω καί διά οὗτος κινέω λέγω , κατά αὐτός ὁ ὁ ὀρεκτός μεταδίωξις κινέω ὁ ζῷον , συμφυής αὐτός ὑπόκειμαι ὄργανον · διό καί οὖον βία τις ἀλλά αὐτοφυής ὁ ἐκεῖνος ὁρμή συγκινέω . κινέω δέ χράω ἕτερος τις μεταξύ εἰμί αὐτός τε ὁ κινέω , ὁ ὀρεκτικός φημί , καί ὁ κινέω , ὅσπερ εἰμί ὁ ζῷον . οὗτος δέ ὁ μεταξύ δοκέω μέν ὁ Ἀριστοτέλης λέγω ἐν ὁ περι κίνησις ζῷον ὁ πνεῦμα λέγω ὁ ζωτικός ἐν ἐγώ , ὅς μεταξύ ὁ τε κινέω Καρδία καί ὁ στερεός κινέω ὁ ζῷον μόριον τυγχάνω εἰμί . λέγω δέ ἐν ἐκεῖνος καί ἄλλος τίς μεταξύ ὁ τε ἄνω καί κάτω ὁ ζῷον μόριον , καί ὁ δεξιός καί ἀριστερός , ὅσπερ ἐν ἐπιφάνεια μᾶλλον τίθημι συνάπτω ὁ ἀντίκειμαι μόριον , ὅταν ἢ ἄνω ἢ κάτω ἢ δεξιός ἢ ἀριστερός κάμπτω αὐτός , πῇ μέν κινέω πῇ δέ ἠρεμέω . ἐν γάρ ὁ κάμπτω συμβαίνω ἕτερος μέν ὁ ἀντίκειμαι μόριον κινέω , ἕτερος δέ ἠρεμέω , ἐπεί ὁ κινέω πάντως πρός τίς ἵστημι ἐρείδω οὗτος κινέω βούλομαι . συμβαίνω τοίνυν ὁ μεταξύ ὁ ἀντίκειμαι ἐπιφάνεια ὡς μέν πέρας ὁ ἵστημι ἠρεμέω , συγκινέω δέ ὁ κινέω ὡς οὗτος ἀρχή . ἀλλά οὗτος μέν , ἄν ὁ πνεῦμα λέγω τις , ἄν ὁ τοιοῦτος ἐπιφάνεια , σωματικός εἰμί ὁμολογέω , εἰς ὁ καί ὁ Ἀριστοτέλης ἐξηγητής ὑπανέχω · οἴομαι δέ καί οὗτος διακριτέος ὁ λόγος . πᾶς ψυχή ἐντελέχεια σῶμα ὀργανικός εἰμί ὑπό αὐτός παραδίδωμι καί χράω ὡς ὄργανον ὁ ζῶ σῶμα . ὁ δέ χράω οὐ εἰμί ἀπλόος εἶδος ὁ ὄργανον ὡς ὄργανον · ἐξαιρέω γάρ ἀεί ὁ χράω ὁ ὅς χράω . ἐπεί οὖν ὁ ζῷον ὄργανον ὑπό-στόρεννυμι ὁ χράω Ψυχή , ὁ χράω αὐτός ψυχή οὐ εἰμί ὁ ὅλος εἶπον εἶδος ὁ ὄργανον , ἀλλά ὡς χράω ὁ ὑπό ὅς καί ὁ ποιητικός αἴτιος · ὁ γάρ κινέω ὑπό ὁ ποιέω . ἀλλά ὁ μέν φυτικός ὡς ἔσχατος ἀμυδρός ἐμφαίνω ὁ χράω , ἐναργής δέ ὁ ὁ ὄστρεον καί ὁ ὅμοιος , ὡς εἰμί καί μή καθόλου , ἀλλά κατά μόριον αὐτός τοπικός κινέω · ὁ δέ ὁ πορευτικός ἐναργής ἄλλος εἰμί παρά ὁ κινέω · ὁ γάρ κινέω καί ποιέω ἕτερος παρά ὁ κινέω καί πάσχω , καί οὐ ὁ κινέω τίς εἰμί μάλιστα κατά ὁ Ἀριστοτέλης , ἵνα μή ὁ αὐτός καί κινέω εἰμί καί κινέω . εἰμί δέ ὁ κινέω ὁ ζῷον , ὁ δέ κινέω ὁ ψυχή , οὐ εἰμί εἰδητικός ζωή ὁ ζῶ σῶμα · ὁ γάρ τοιοῦτος ὡς ζῷον εἰμί χαρακτηριστικός καί ὡς ὄργανον , ὅσπερ εἰμί ὁ κινέω , ὁ μέντοι ψυχή κατά ὁ κινέω ἀλλά οὖον κατά ὁ εἶδος ὁ κινέω ὡς κινέω εἰμί , καί ἐξαιρέω ὡς ὁ κινέω ὁ κινέω καί ὁ ποιέω ὁ γίγνομαι . καί διά ὁ ὑπεροχή καί μεσότης δήω ὁ ἄμφω συνάπτω πρός ἀλλήλων . καί ὁ μεσότης οὖον σῶμα , οἴομαι , ( πάλιν γάρ ὁ κινέω εἰμί καί οὐ ὅς κινέω ) , ἀλλά σωματικός μέν , οὖον σῶμα δέ , ὁποῖος ὁ ὁ ὄργανον ὡς ὄργανον χαρακτηριστικός ζωή , ὅστις κατά ἑαυτοῦ μέν οὖον κινέω , ἀσώματος εἰμί , ἀρχή δέ εἰμί ὁ κινέω ὡς ζῶ , εἰδητικός εἰμί αἴτιος ὡς ὑγεία ὁ ὑγιαίνω , διά ὁ ὅλος ἀχώριστος ἐγκαταδύω ὁ σῶμα σωματικός λέγω . ὁ δέ κινέω εἰμί ὁ ζῷον , διότι οὐ ὡς σῶμα ὑπό ὁ Ψυχή ἀλλά ὡς ζῷον κινέω . ὁ δέ μεσότης καί ἠρεμέω καί κινέω πως λέγω , κατά ἑαυτοῦ μέν ἀκίνητος εἰμί διά ὁ ζωή εἰμί , κατά συμβαίνω δέ κινέω διά ὁ ἀχώριστος | πρός ὁ ζῷον συμπλοκή . p . 433b 15 εἰμί δέ ὁ μέν ἀκίνητος ὁ πρακτός ἀγαθός · οὐ ὡς κατά ἑαυτοῦ ἀκίνητος · ἐν γάρ μεταβολή ὁ πρακτός καί ἐνδέχομαι καί ἄλλως ἔχω · ἀλλά ὡς ἐν ὁ κινέω ὁ ὄρεξις οὖον κινέω , ἵνα κινέω · ὁ γάρ μένω ἀγαθός ἤτοι φαίνω κινέω . p . 433b 16 ὁ δέ κινέω καί κινέω ὁ ὀρεκτικός . οὖον τοπικός κινέω , ἀλλά κινέω μέν τοπικός , κινέω δέ ὡς ὑπό ὁ ὀρεκτός πρός ὁ ἐνέργεια ὀρέγω διεγείρω . καλός γάρ ὁ Πλούταρχος οὕτως ἐξηγέομαι , αὐτός ὁ ὀρεκτικός ἐνέργεια κίνησις εἴρω πλατωνικός φημί ὑπό ὁ Ἀριστοτέλης νῦν , καί ἴσως διά ὁ εἰς κίνησις πάντως ἀποτελευτάω , καί ὁ ὅλος οὗτος ποιητικός εἰμί κίνησις , νῆσις , ἀλλά οὖον παθητικός , ἢ ὁ Ἀλέξανδρος κινέω λέγω ὁ ὄρεξις κατά συμβεβηκός , διά ὁ . ἐν σῶμα εἰμί συγκινέω ὁ ὑπόκειμαι κατά συμβεβηκός , ὡς εἴρω . οὖον γάρ ὁ ἐν ὁ ζῶ σῶμα ὅλος ἐγγίγνομαι κινέω , ἀλλά ὁ ἔχω τίς καί χωριστός καί ἐξαιρέω καί κατά ὁ ποιέω ἵστημι , καί οὗτος ὁ μεσότης δήω · ὁ δέ ὁ κινέω ὡς κινέω χαρακτηριστικός ὁ ἄμεσος αὐτός εἰμί εἰδητικός αἰτία . ἑρμηνεύω δέ αὐτός ὁ Ἀριστοτέλης ἑαυτοῦ , ὅπως κινέω φημί ὁ ὀρεκτικός · ὅς γάρ ὀρέγω , δηλόω ὁ κατά αὐτός ὁ ὄρεξις · καί γάρ κινέω λέγω νῦν οὖον ὁ ζῷον , ἀλλά ὁ ὀρεκτικός ὡς ὀρεκτικός . καί ἔτι σαφής ὁ λόγος ποιέω ὁ ὄρεξις ἀξιόω κίνησις τις εἰμί ὡς ἐνέργεια · εἰς κίνησις ἀποτελευτάω ἐν ὁ ζῷον , ἵνα ὁ ὁ ἐν ὁ ὅς ἐνέργεια μή σύνδεσμος διαζευκτικός , ἀλλά ἐπίρρημα ἀντί ὁ καθό ἀκούω . εἰμί δέ καί ὡς σύνδεσμος εἴρω , δηλόω ὁ ὁ ὄρεξις ἔξεστι ὁ ἐνέργεια καλέω ὡς ἀμέριστος καί τέλειος ἐνέργεια , ἢ κίνησις ὡς ὑπό τε ὁ ὀρεκτός ἐγείρω καί ὡς εἰς κίνησις ὁ ζῷον ἀποτελευτάω . κινέω δέ εἰμί ὁ ζῷον κατά ὁ κύριος ὁρίζω κίνησις , ὁ ὁ κινητής ἐντελέχεια , οὖον ὁ φυσικός ἀλλά ὁ πορευτικός καί ὑπό Ψυχή καί ζῷον προσήκω . ὁ δέ ὅς κινέω μέσος ὁ ὄρεξις οὗτος λοιπός σωματικός εἰμί · οὖον σῶμα λέγω ὁ σωματικός ( ἐκεῖνος γάρ κινέω πάντως ) , ἀλλά ὁ σωματοειδής καί ἔσχατος ζωή . διό καί ὑπερτίθημι ὁ περί αὐτός ὕστερος θεωρία ὡς ἐράω , ὅτε ὁ κοινός ἐπισκοπέω Ψυχή καί σῶμα ἔργον . κοινός δέ οὖον ὁ κινέω · οὖον γάρ καί ὑπό ὁ σῶμα κινέω ὁ ἔμψυχος , ἀλλά οὐδέ ὑπό ὁ ἐγκαταμίγνυμι ζωή . καί γάρ αὐτός ὡς ζωτικός κινέω εἰμί ὅρος · ὁ δέ κινέω κατά ὁ κινέω ἵστημι . εἰκότως οὖν ἐν ὁ περι κίνησις ζῷον εἴρω περί ὁ ὅς κινέω . p . 433b 21 νῦν δέ ὡς ἐν κεφάλαιος εἶπον ὁ κινέω ὀργανικός , ὅπου ἀρχή καί τελευτή ὁ αὐτός . εἰμί μέν , ὡς εἴρω , καί σωματικός τίς αὐτόθεν ὀργανικός κινέω · νῦν γε μήv ὁ ὁ ὄργανον ὡς ὄργανον χαρακτηριστικός ζωή βούλομαι εἰμί ὁ ὀργανικός κινέω , ὅς καί εἴρω μένω τε καί κινέω . εἰμί δέ καί οὗτος ἐν ὁ περι κίνησις ζῷον ἢ σαφῶς λέγω ἢ καί ἐνδείκνυμι , ἐκεῖθεν ληπτέος . ἔοικα δέ καί ἐκεῖ πάντως λέγω περί αὐτός · νῦν γάρ ἐν κεφάλαιος φημί , τουτέστι συνωψισμένως , ὁ πλατύς εἴρω ἐν ἐκεῖνος ῥητέος . καί δή λέγω ὁ ὀργανικός κινέω , ὅσπερ δηλαδή μετά ὁ ὄρεξις μέν εἰμί , ὅστις οὐ ὀργανικός ἀλλά πρῶτος καί αὐτός κινέω διά ὁ ἄν ὑπό ὁ ὀρεκτός ἐγείρω , ἀπό ἑαυτοῦ ὅμως πρός ὁ ὀρεκτός φέρω ( ὁ δέ ὀργανικός πᾶς μετά ὁ πρῶτος κινέω ) , πρό δέ ὁ κινέω εἴπερ οὖον μόνος κινέω ἀλλά καί κινέω ὑπάρχω · τοιοῦτος γάρ ὁ ὀργανικός κινέω , κινέω μέν ὑπό ὁ πρῶτος κινέω , κινέω δέ ὁ μόνος κινέω . ἵστημι μέν οὖν , ὡς εἴρω , καί σωματικός τίς τοιοῦτος ὡς ὁ καρδία , ὡς ὁ πνεῦμα ὁ ζωτικός , ὡς ὁ μεταξύ ὁ ἀντίκειμαι μόριον ἐπιφάνεια , εἰμί δέ καί ὁ ειδοποιώ ὁ ζῷον ἀχώριστος ζωή ὡς κινέω αὐτός χαρακτηρίζω , ὅστις καί αὐτός κινέω λέγω ὁ ζῷον , διότι κατά αὐτός κινέω , ἀλλά οὐ ὡς ὑπό αὐτός , κινέω δέ ὑπό ὁ πρῶτος κινέω ὁ κινέω ἀχώριστος , καί ὡς ὁ κινέω εἰμί ὁ εἶδος , καί μᾶλλον ὡς κατά συμβαίνω κινέω μᾶλλον ἢ κατά ἑαυτοῦ · ὁ γάρ κατά ἑαυτοῦ κινέω σῶμα πάντως . καί κύριος ὁ τοιοῦτος ζωή ἀκούω ὁ ὀργανικός ἢ ὁστισοῦν σῶμα · ὁ μέν γάρ σῶμα ἀδύνατος κατά ὁ αὐτός μόριον διά ὅλος ἀρχή εἰμί καί τελευτή ( σαφῶς γάρ οὗτος ἐπάγω ὁ Ἀριστοτέλης , ὁ αὐτός βούλομαι εἰμί ἀρχή καί τελευτή ὁ ὅς κινέω ) , ὁ μέντοι ζωή ὁ ἐνδίδομαι ὅλος διά ὅλος ἑαυτοῦ ὁ κινέω εἰμί ὁ ζῷον ὡς ὁ κατά ὅς ἀλλά οὐ ὁ ὑπό ὅς κινητικός , καί κινέω κατά συμβαίνω ὡς εἰδητικός αἰτία ὁ κινέω . καί ὁ γίγγλυμος δέ λαμβάνω αὐτός εἰκών ὁ ὅλος διά ὅλος κινέω πως καί ἠρεμέω · οὖον γάρ ὡς σῶμα , ἀλλά ὡς ἐπιφάνεια . εἰμί δέ ὁ | γίγγλυμος , ὡς καί ὁ Πλούταρχος βούλομαι , δύο κίρκος συμπλοκή , ὁ ἕτερος εἰς ὁ λοιπός ἐμβάλλω , ὅτε ὁ κυρτός ὁ ἕτερος ὁ κοῖλος ἐφάπτω ὁ λοιπός · καί ὡς ὁ Ἀλέξανδρος ἐνδείκνυμι , ὅτε περί εἷς περόνη ἵστημι κίρκος περίκειμαι αὐτός εἴδομαι τε καί ἔξω στρέφω ὁ θύρα συνεργέω , ὁ περόνη Μένων ἀκίνητος , αὐτός ὁ κίρκος ὁ ἐναντίος ἐν ὁ ἔξω καί εἴδομαι ὁ θύρα στροφή κινέω κινέω . ἀλλά ὁ γίγγλυμος , ὁπότερος ἄν ἔχω , ληπτέος , ὡς ὁ ἐξηγητής βούλομαι , ἢ θατέρου κίρκος ὁ κυρτός θατέρου δέ ὁ κοῖλος , ἢ ὁ μέν κίρκος ὁ κοῖλος ὁ δέ περόνη ὁ κυρτός · καί ἐνταῦθα μέν ἵστημι μένω ὁ κυρτός ὁ περόνη , ὁ δέ κοῖλος ὁ κίρκος κινέω · ἐπί δέ ὁ δύο κίρκος κινέω μέν ὁ κυρτός ὁ περιέχω , ἀκίνητος δέ ὁ κοῖλος ὁ περιέχω . ἀλλά οὖον δοκέω ἐγώ οὗτος συμφωνέω ὁ λέγω , ἀχώριστος ἐνταῦθα ὁ μέγεθος ὑποτίθημι ὁ ἠρεμέω τε καί κινέω , μόνος ὁ λόγος εἰμί ἕτερος , εἴωθα ὁ Ἀριστοτέλης ἀχώριστος καλέω ὁ μέγεθος οὔτε ὁ συνεχής μόριον , διά ὁ καί ἐν ὁ συνέχεια ἄλλος ἀλλαχοῦ κινέω , οὔτε ἔτι μᾶλλον ὁ ἐφάπτω , διά ὁ οὗτος μηδέ κατά συνέχεια ἀλλήλων συνάπτω , ἀλλά ἐκεῖνος ὅσος ὅλος διά ὅλος ὁ ὑπόκειμαι ἑνόω πρός ἀλλήλων . διό καί ὁ Ἀλέξανδρος ἐφίστημι οὗτος , οὐ ἀκούω ὡς ἐπί ὁ γίγγλυμος ὁ ἐφεξῆς ἐπάγω , ὁ ἀχώριστος εἰμί ὁ μέγεθος ὁ ἀρχή καί ὁ τέλος , καί ὁ ἠρεμέω καί κινέω , ἀλλά ὡς ἐπί ἐγώ οὗτος εἴρω , ὅταν ὁ ἀντίκειμαι μέρος , λέγω δέ ὁ ἄνω καί κάτω ἢ ὁ δεξιός καί ἀριστερός κάμπτω , καί θατέρου Μένων ὁ ἀντίκειμαι , θατέρου δέ κινέω , ὁ μεταξύ ἐπιφάνεια ὡς πέρας μέν ὁ κινέω <κινουμένη> εἰμί καί αὐτός , ὡς δέ ἀρχή ὁ ἠρεμέω ὅλος διά ὅλος ἑαυτοῦ · οὖον γάρ ἔχω βάθος καί ἠρεμέω καί κινέω . ἀλλά , οἴομαι , χρή καί ἐπί αὐτός ὁ γίγγλυμος ὁ εἰκών λαμβάνω , ἵνα μή μάτην εἰμί παραλαμβάνω . πῶς οὖν ἐπί σῶμα λαμβάνω βάθος ἔχω καί ἀλλαχοῦ μέν ὁ κυρτός , ἀλλαχοῦ δέ ὁ κοῖλος ; ἤ , ὡς εἴρω , οὖον κατά ὁ σωματικός αὐτός ληπτέος ὁ εἰκών , ἀλλά κατά ὁ ὁ σῶμα ἐπιφάνεια , εἴτε ὁ κοῖλος εἴτε ὁ κυρτός καλέω . καί γάρ ὁ κυρτός πάντως καί κοῖλος ὁ αὐτός ὅλος διά ὅλος , καί ὁ κοῖλος ὁμοίως πάντως κυρτός . εἴτε οὖν ὁ ἐντοσθίδιος κίρκος νοέω κινέω κατά ὁ κυρτός ἑαυτοῦ , κατά ὅς ἐφάπτω ὁ περιέχω αὐτός , κινέω οὖν εἰμί ὁ κίρκος δηλαδή ὁ περιέχω · σῶμα γάρ εἰμί ὁ κινέω . ὁ δέ ἐπιφάνεια αὐτός ὁ ἅμα κυρτός καί κοῖλος , ὁ πρός ὁ περιέχω , ὅς μέν προσεχής εἰμί ὁ κινέω ( εἰμί δέ ὁ κοῖλος ) κινέω ὡς πέρας μᾶλλον ἐφάπτω ὁ κινέω , ὅς δέ ὁ ἠρεμέω καί περιέχω κίρκος προσεγγίζω κατά ὁ κυρτός , ἠρεμέω · ἐπεί πέρας μέν εἰμί ὁ κινέω καί κατά ὁ κυρτός , ἀλλά ἀπωτέρω ἢ κατά ὁ κοῖλος . ὁ δέ κυρτός καί ὁ κοῖλος ὁ μέν ὑπόκειμαι ἀχώριστος , ὅσπερ ὁ μέγεθος φημί ὁ Ἀριστοτέλης . ὅλος γάρ διά ὅλος ὅσπερ ἄν εἰμί κοῖλος , οὗτος καί κυρτός εἰμί . κἀν οὖν ἐν γραμμή ἄν ἐν ἐπιφάνεια κἀν ἐν σῶμα αὐτός θεωρέω τις , ἴσως ὅλος φαίνω καί κινέω πως καί ἠρεμέω · οὐδέτερος δέ κατά ἑαυτοῦ ( ὁ γάρ κατά ἑαυτοῦ καί κινέω καί ἠρεμέω σῶμα , ὡς εἴρω , προσήκω ) , ἀλλά κατά συμβαίνω καί κατά σχέσις ὁ πρός ὁ κινέω ἢ πρός ὁ ἠρεμέω πλησιάζω . καί οὗτος καί ὁ μεταξύ ὁ ἀντίκειμαι μόριον ἐπιφάνεια προσέοικα ὁ εἰκών καί ὁ , ὡς ἐγώ τίθημι , ὁ ὄργανον χαρακτηριστικός ὡς ὄργανον ζωή . ὅς ἄν τις καί κατά οὗτος εὔλογος ἀκούω , ἐπειδή , ὡς ὁ κινέω οὐσία ὁ ὀρεκτικός ζωή καί ὁ κινέω ( ὁ γάρ ζῷον ) , δεῖ καί ὁ μεταξύ ὁ ὅς κινέω ὁ κινέω οὐσία εἰμί . οὐσία δέ ὁ ζωή καί οὐ ὁ ἐπιφάνεια , καί ὡς μεταξύ ἀγαθός μέν ὁ ζῷον , ὑφίημι δέ ὁ ὀρεκτικός ζωή . p . 433b 25 Πάν γάρ ὠθέω καί ἕλκω κινέω . ὅπως μέν ὁ ἔξωθεν γίγνομαι κινέω εἰς εἰμί καί ἕλξις ἀνάγω , ἐν ὁ φυσικός παρά αὐτός μανθάνω ἀκροάομαι · ὅπως δέ καί ὁ κατά φύσις , ἐφίστημι ἄξιος · πᾶς γάρ φημί , ὥστε καί ὁ κατά φύσις κινέω . καί ἔοικα ὠθέω μέν καί ἕλκω λέγω ὁ αἴτιος ὁ κίνησις ἢ ἐκτείνω ἢ συνάγω ὁ κινέω , ὠθέω μέν ὅταν ἐκτείνω , ἕλκω δέ ὅταν συνάγω , οὖον ὁ ποιητικός μόνος αἴτιος ὡς ὁ ὑπό ὅς , ἀλλά καί ὁ εἰδητικός ὡς ὁ κατά ὅς · ἕλκω δέ καί ὠθέω αὐτός ὁ κινέω ὁ ἐκτείνω ἢ συστέλλω , ὡς ἔχω ὁ θερμαίνω καί ψύχω ζῷον , ἐν ὁ αἰδέομαι μέν θερμαίνω διηχέω καί ἐκτείνω ὁ αἷμα , ἐν δέ ὁ φοβέω <ψυχόμενον> συστέλλω καί συνάγω ὅθεν καί ὠχρίασις κατά ὁ ἐπιφάνεια συμβαίνω . ἀλλά καί ἐν ὁ φυσικός καί μή ζωτικός κίνησις , οἷος ἐν ὁ ὁ πυρός ἐπί ὁ ἄνω φορός ὁ κουφότης εἰμί ὁ κατά ὅς | κινέω δύναμις , αὐτός δέ ὁ πῦρ κινέω , ἕλκω 86r μέν κατά φύσις καί οὖον βίαιος ὁ οἰκεῖος ὁλότης συνάγω καί πρός οὗτος σπεύδω , κατά αὐτός δέ ὁ διαστατικός πορεία ὠθέω οὖον βίαιος οὐδέ οὗτος , ἀλλά οἷος ἑκούσιος , ἐκτείνω δέ ὅμως . ὁ δέ πρόκειμαι ἐφαρμοστέον ὁ ὠθέω καί ἕλκω κινέω , ὅς “ ὁ μέν ἠρεμέω ὁ ὅς ὁ κινέω , “ ὁ δέ κινέω , ἵνα ὁ μέν ἠρεμέω ὠθέω ἢ ἕλκω , ὁ δέ κινέω ὠθέω ἢ ἕλκω · ὡς ἐπί ὁ περιέχω κίρκος ὁ κυρτός εἰμί ὁ ὠθέω ἢ ἕλκω κατά τις ἀναλογία , ὁ δέ κοῖλος ὠθέω ἢ ἕλκω , ὁ μέν ἀφίστημι ὁ κοιλότης ὁ περιέχω κίρκος , ὠθέω , ὅς δέ ἐπί ὁ αὐτός κυκλικός φέρω , ἕλκω . ὡς εἰμί γε μή ὁ ἐμπεριέχω , ἀλλά ὁ περιέχω κίρκος κινέω περί Μένων ὁ ἔνδοθεν , κατά ὁ κοῖλος ὁ ἔνδον ἐπιφάνεια ἔξειμι ὁ μένω , κατά δέ ὁ κυρτός ὁ κινέω · κατά γάρ ὁ κυρτότης ὁ πλησιάζω μᾶλλον ἔχω ὁ ἑαυτοῦ βάθος , κατά δέ ὁ κοιλότης ὁ πρόσω μέν ὁ οἰκεῖος βάθος , ἐγγύς δέ ὁ Μένων κίρκος ἢ ὁ περόνη , ὡς ὁ Ἀλέξανδρος ὁ γίγγλυμος ἀκούω · ὁ δέ ζωή , κατά ὅς κινέω ὁ κινέω , ὁ μέν μόνιμος ἔχω κατά ὁ πρός ὁ κινέω συναφή , τουτέστι πρός ὁ ὄρεξις , ὁ δέ κινέω κατά ὁ πρός ὁ ζῷον · οὗτος γάρ εἰμί ὁ κύριος κινέω · ἐπεί οὖν ὁ ὠθέω καί ἕλκω κατά ὁ μένω , ὁ δέ ὠθέω καί ἕλκω κατά ὁ κινέω , ἐν πᾶς κινέω εἰμί ὁ μέν μένω ὁ δέ κινέω · ὡς ἐν κύκλος ὁ μέν κέντρον μένω , ὠθέω μέν ὁ κύκλος , ὅς ἐξίστημι αὐτός ἀπό ἑαυτοῦ κινέω , ἕλκω δέ , ὅς περί ἑαυτοῦ κινέω , αὐτός δέ ὁ ὅλος κύκλος οὕτως ὠθέω τε καί ἕλκω . ἐπί ὅς ὁ συμπέρασμα ὁ προτίθημι αὐτός πρόβλημα ἐπάγω , κινητικός μέν προσεχῶς αἴτιος ὁ ὀρεκτικός εἰμί βούλομαι , ὁ δέ ὀρεκτικός μετά φαντασία γίγνομαι πάντως ἀποφαίνω , ἢ λογικός εἰμί ὁ φαντασία , ὁποῖος ὁ ἐν ἄνθρωπος λογοειδής εἰμί κατά οὐσία οὖον γάρ εἄν ὁ λόγος συναρμόζω ) , ἢ ἄλογος , ὁποῖος ὁ ἐν ὁ θηρίον . ὁ μέν γάρ θεωρητικός νόος οὖον πάντως δήω ὁ φαντασία , εἰμί μή ὅτε ὁ αἰσθητός ὅς ἐκ ἀφαίρεσις ἐπισκοπέω , ὁ δέ ὀρεκτικός καί πρακτικός , ἀεί περί μερικός ἔχω καί ὁ καθόλου ὁ μερικός συμπλέκω πρότασις , συνεργός ἀεί αὐτός δήω ὁ φαντασία πρός ὁ ὁ μερικός ἐπίγνωσις . κινέω δέ ὁ ζῷον καί ὁ φαντασία καί ὁ νόος οὖον κατά ὁ γνωστικός ἀλλά κατά ὁ ὀρεκτικός , ὡς εἴρω . ὡς γάρ ὀρεκτικός κινέω , ἄν μετά φαντασία εἰμί λογικός ἢ ζωή ἄλογος . διό φημί ὅλως ὁ ὀρεκτικός εἰμί ὁ κινέω . p . 433b 31 σκεπτέος δέ καί περί ὁ ἀτελής , τίς ὁ κινέω εἰμί . τίς μέν ἀτελής καλέω , αὐτός ἐξηγέομαι , ὅς ἁφή μόνος αἴσθησις ὑπάρχω . πάντως μέν γάρ , ὅς ἁφή , οὗτος καί γεῦσις , ἵνα διά ὁ ἡδύς καί λυπηρός ὁ κατά ὁ χυμός ὁ τρόφιμος καί ἄτροφος διακρίνω καί ὁ μέν προσίημι ὁ δέ ἀποστρέφω , ὥσπερ διά ὁ ἁφή ὁ ὁ ὅλος σῶμα σωστικός τε καί φθαρτικός . ἀμφότερος γάρ δεῖ ὁ αἴσθησις ὁ ζῷον . ὁ μέν γάρ ὁ χθόνιος ἔχω πολύς ἐν ὁ ὅλος ὁ σῶμα φύσις οὐδέ αἴσθησις δεῖ ὁποῖος , ἅτε μηδέ ὁπωσοῦν κινέω φύω καί διά οὗτος μήτε διώκω ὁ αἱρετός μήτε φεύγω ὁ φευκτός , ἀλλά καί διά ὁ ὁ ἔσχατος ζωή μόνος αὐτός πάρειμι ὁ φυτικός ἀπολισθάνω ἤδη καί ἐγγύς τίς βάλλω εἰς ὁ φυσικός κινέω · ὁ δέ αἴσθησις ἐν ὁ ὁπωσοῦν κινέω ἔνδοθεν , ἐπεί καί ὁ ἀτελής λέγω ζῷον φαίνω κινέω , οὖον κατά ὅλος ἑαυτοῦ ἀλλά κατά μέρος . καί Χωρὶς ὁ πάρειμι ὁ ἡδύς ἢ λυπηρός ὁ κατά χυμός διανοίγω ὁ περιβάλλω ὁ σάρξ ὀστρεώδης ἐπιζητέω ὁ τρόφιμος · εἰμί δέ τις κάρφος ἢ ἀλλοῖος τίς σκληρός ἐμβάλλω , μύω ὡς ἐκκλίνω ὁ ἀνιαρός , καί * * * ὁ ἐμπίπτω δέχομαι , ὡς ὁ τρόφιμος προσίημι . δῆλος οὖν ὡς οὐ αἴσθησις αὐτός κινέω εἰς ὁ διανοίγω καί σύν-κλείω2 . μόνος γάρ ὁ πάρειμι ὁ αἴσθησις , καί ἄπειμι δέ λόγος τε καί φαντασία . ἀλλά οὔτις ποῦ λόγος ἐν ἐκεῖνος · καί γάρ ὁ καθόλου ὁ λόγος , ὁ δέ φαντασία ἐπί ὁ ἄτομος αἰσθητός , ἄν ἄπειμι ἔτι οὗτος , ὁ μνήμη ὁ ἤδη ὅμοιος προσγίγνομαι . δοτέος οὖν ἐκ ἀνάγκη αὐτός ὁ φαντασία , ὅς δή καί Ἀριστοτέλης συλλογίζομαι διά ὁ λύπη καί ἡδονά ἔνειμι ὁ τοιοῦτος ζῷον ( οὗτος δέ ἐναργής ἐκ ὁ προσίημι μέν ὁ τρέφω , ἀποσείω δέ ὁ ἀλλότριος ) , ὅς δέ ἡδονή καί λύπη , οὗτος ἕπω πάντως ἐπιθυμία . ὅσπερ καί αὐτόθεν μέν ἐναργής · ὁ γάρ ὄρεξις εἰμί ὁ πρός ὁ ἡδύς καί λυπηρός τείνω , ἢ καί πρός ὁ ἀγαθός καί κακός ὡς ἐν ὁ λόγος ἔχω ( διό καί ἀντιστρέφω ἐν ὁ θνητός ζῷον · εἴτε δήω τις ἐπιθυμία ἔνειμι , πάντως εἰμί ἡδονή τε καί λύπη ἐν οὗτος , εἴτε ὁ ἀνάπαλιν ἡδονή ἔνειμι καί λύπη , πάντως καί ἐπιθυμία ) · ἔτι δέ ἐναργής ὁ λόγος γίγνομαι , ὅταν καί μήπω πάρειμι ὁ ἡδύς ἐπί αὐτός ὁπωσοῦν κινέω φαίνω . | δῆλος γάρ ὅτι κατά ὄρεξις ἀλλά οὖον κατά αἴσθησις ἀπλόος κινέω · ὁ μέν γάρ αἴσθησις μόνος ὁ πάρειμι , ὁ δέ ὄρεξις καί ὁ ἄπειμι . ὅς δέ ὄρεξις ὑπάρχω ἤτοι ἐπιθυμία , οὗτος καί φαντασία , ἵνα ὁ μνήμη , ὡς εἴρω , ὁ ἡδύς ἐπί αὐτός κινέω . ἀλλά ὁ φαντασία ἐν ὁ τοιοῦτος ζῷον πλεῖστος ἔχω ὁ ἀόριστος . ἀόριστος μέν γάρ καί ὁ εὐλή καί καμπή καί ὁ ἀόριστος ὧδε κἀκεῖσε κινέω , ἀλλά ἐν πλάτος μᾶλλον καί οὐ ἀπεστενωμένως ἔχω ὁ ἀόριστος . οὖον γάρ ἐκεῖ μόνος ζητέω ὁ ἡδύς , ὅπου τέως μένω ἀκίνητος , ἀλλά καί ὡδί καί ὡδί ἐπί ἄλλος καί ἄλλος φέρω , ὁ μέν ἡδύς , ἀπλόος εἶπον , ὡρισμένως ἀντέχω καί πολλαχοῦ αὐτός μεταδιώκω , ἀορισταίνω δέ ὁ ὡς τυγχάνω αὐτός ἐπιζητέω καί μή ὡς ὁ μέλισσα πρός ὁ εἴωθα νομή ἢ πρός ὁ οἰκεῖος σίμβλος ἀείρω . ὁ μέντοι ἀτελής ζῷον καί αὐτός μέν ὡρισμένως ὁ ἡδύς ἀντέχω , ὁ δέ μή ἐν πλείων ὁ ἡδύς οὗτος ἐπιζητέω , ὡς καί ὡδί καί ὡδί αὐτός τυγχάνω , ἀλλά ἐν μόνος ἐν ὅσπερ καί μένω , ἀποστενόω τε ἔχω ὁ ὅρος καί μᾶλλος ἀόριστος ἢ ἐκεῖνος , ὁ μή πολλαχοῦ ὁ ὅρος τίθημι , ἀλλά ἐν εἷς μόνος , ὡς εἴρω , τόπος . οὗτος δέ καί ὁ κίνησις αὐτός ἀόριστος λέγω ὑπάρχω διά ὁ ἀποστενόω καί κατά μέρος , ἀλλά οὐ ὡς ὅλος τόπος ἐκ τόπος ἀμείβω , καί ὡς μή ὡδί καί ὡδί μηδέ ὡς ἀπό ἑαυτοῦ ὁρμάω ἐπί ὁ οἴκοθεν ὁ ἡδύς ἀντίληψις , ἀλλά ἐπί μόνος ὁ οἷος αὐτός ὑποδοχή , ὁπότε ἄν ἐκεῖνος ἔξωθεν προσπίπτω . p . 434a5 ὁ μέν οὖν αἰσθητικός φαντασία , ὥσπερ εἴρω , καί ἐν 86v ὁ ἄλλος ζῷον ὑπάρχω , ὁ δέ βουλευτικός ἐν ὁ λογιστικός . εἶπον καί ὁ ἀτελής ζῷον φαντασία ἐν-ὑπάρχω , εἰμί καί ἀόριστος , καί πολύς δηλονότι μέγας ἐνδίδωμι αὐτός ἔνειμι ὡς καί τέλειος ὁ κατά τόπος κινέω , ἐρῶ δέ πολλάκις καί ὁ ἐν ἐγώ λόγος φαντασία χράω , ὡς καί ἐν ἄνθρωπος καί οὐ ἐν μόνος θηρίον φαντασία ἔνειμι , διορίζω φιλόσοφος ὁ διάφορος ὁ τε ἀνθρώπινος καί ὁ ὁ ἄλογος ζῷον φαντασία , ὁ μέν ὡς καί δόξα καί λόγος σύνειμι καί βουλή τις μεταλαμβάνω καί ἐνίοτε μέν ιθυνομενω ὑπό ὁ λογικός βούλησις , ἐνίοτε δέ καί ανθιστάμενος πρός αὐτός , ὡς ποτέ καί κατακρατέω ἐν ὁ ἀκρατής ( τοσοῦτος ἔχω ὁ πρός ὁ λογοειδής κατά φύσις συγγενής ) , ὁ δέ μή φύω λόγος ἢ βουλή συνάπτω , εἰμί καί ἐν ἔνιοι , ὅσος ἐμφαίνω τίς καί λογοειδής ἐν ἑαυτοῦ , ὁ συνεθίζω ὑπό ὁ λογικός καί ῥυθμίζω πως οὐ οἴκοθεν ἀλλά ἔξωθεν ὑπάρχω , διά ὁ ὁ φύσις μή ἀθρόος μέτειμι ἐπί ὁ πολύς διίστημι , ἀλλά διά ὁ ἀεί προσεχής . κύω γάρ καί πίθηκος καί ἄρκτος καί ἵππος , εἰμί καί μή οἰκέω ἔχω λόγος , ἀλλά ὁ ἀνθρώπινος ρυθμίζομαι λόγος τις δηλονότι ῥυθμός , καί οὐ οἷος οὐδέ ὅσος οὗτος ὁ ἡμέτερος φαντασία · οὐκέτι μέντοι μύρμηξ καί μέλισσα ἢ ὁ ἑρπετόν ἢ νηκτός , οὐδέ ἔτι μᾶλλον ὁ ἀόριστος ἔχω ὁ φαντασία . οὗτος μέν οὖν ὁ σκοπός ὁ λέξις , διακρίνω ὁ ἀνθρώπινος φαντασία , ὅς νῦν βουλευτικός καλέω , ἀπό ὁ ἐν ὁ ἄλογος . ὁ δέ κατά μέρος ὁ ῥητός ἐπισκεπτέος . ὁ ἐν ὁ λογιστικός βουλευτικός προσαγορεύω , ὡς πᾶς φαντασία ὁ ἀμφίβολος πως ἀποδίδωμι καί περί ὁ ἐνδέχομαι ἔχω . οὖον γάρ εἰμί περί ὁ ἀίδιος καί ὡσαύτως ἔχω ἀεί καί ὅς ἀναγκαῖος ὁ τέλος ὀποιαοῦν τις βουλή , ἀλλά ἐν ὁ πρακτός καί μερικός καί τοιοῦτος , οἷος ποιός μέν ἐκβαίνω ποτέ δέ μή , καί οἷος μή ἀεί ὁ αὐτός αἱρετός εἰσφέρειν . διό φαίνω , ὥσπερ οὐδέ αἴσθησις , οὕτως οὐδέ φαντασία ὁ οὐράνιος ἀπονέμω ὡς κατά μόνος νόος ἐνεργέω . καί πῶς γάρ ἄν εἰμί βουλή τις ὁποιοσοῦν ἐν ἐκεῖνος ἀεί ὡσαύτως κινέω καί ἀεί ἐν τέλος εἰμί ; εἰμί δέ τις ἄλλως αἴσθησις αὐτός ἀπονέμω , ἄλλως φιλοσοφέω περί αἴσθησις καί οὖον περί οὗτος , κατά ὅς ἐγώ καί ὁ θνητός πᾶς ζῷον αἰσθάνομαι , ὁ ὑπό ὁ ἔξωθεν πληγή προσδέομαι καί ὄργανον ὁ αἰσθητήριον χράω , ἀλλά ὁ ἔνδοθεν ὅλος ἐγείρω ὁ αἰσθητής γνῶσις , οὐ πληγή οὐδέ ὄργανον δήω , οὐδέ κατά πάθος , ὅλος κατά ἐνέργεια ἀγαθός ἵστημι , καί οὐ ἐκ ὁ σῶμα εἰς ὁ νόος ἀνατρέχω , ἀλλά ἐκ ὁ νόος εἰς ὁ σῶμα προέρχομαι , καί διά ὁ αἰσθητής εἰμί πρᾶγμα αἴσθησις προσαγορεύω . εἰμί τις οὖν οὗτος καί φαντασία τίθημι ἐν αὐτός , ὁμοίως πωλέω ὁ αἴσθησις . ὁ ἀμφίβολος δή ὁ βουλή καί αὐτός σαφῶς ἐπιδείκνυμι ἐπάγω ὁ p . 434a 7 πότερος γάρ πρᾶξις ὅδε ἢ ὅδε , λογισμός ἤδη εἰμί ἔργον . ἐν γάρ ὁ ἀμφίβολος καί οὐ ἀναγκαῖος ἔχω εἷς καί ὁ αὐτός ὅρος καί εἷς ὁ τέλος ὁ πότερος ὅδε ἢ ὅδε . καί ὁμοῦ ὁ λογικός ὁ βουλεύω ζωή σαφηνίζω . ὁ γάρ ἄλογος ζῷον πρός ὁ φαίνω ἡδύς μόνος ἵημι , διά ὁ ἀποστενόω πρός εἷς τίς βλέπω ὁ ἡδύς , καί οὐ ὡς ὁ λόγος διά πλατύς καί ἐπί πολύς διατείνω θεωρία τε καί ὄρεξις ποτέ μέν πρός ὁ ἀγαθός , ποτέ δέ πρός ὁ ἡδύς . ὥστε λογικός μέν , περί ὁ ἐνδέχομαι δέ καί ὁ ὁ λογιστικός φαντασία . αἰσθητικός δέ καλέω φαντασία ὁ ἀπό μόνος ἐγείρω αἴσθησις . δεῖ γάρ , ὡς ἐν ὁ περί αὐτός ὑπό | αὐτός διά-ὁρίζω λόγος , αἰσθάνομαι πάντως πρότερος , καί τότε ὁ ἀπό ὁ αἰσθητής τύπος ἐγγίγνομαι ὁ φαντασία , κατά ὅς λοιπός ἐκεῖνος κινέω . ὁ γάρ βουλευτικός παρά αὐτός κινέω πάντως μέν καί αὐτός ἀπό αἴσθησις ὁ ἀρχή ἐγείρω , ἀλλά οὐ ἀπό μόνος , διά δέ ὁ κατά οὐσία πρός λόγος συγγενής παραπολαύω πως καί ὁ ἐκεῖνος βουλή καί συνεργέω πρός αὐτός οὕτως , ὡς ἐνίοτε μέν ἕπω , ἐνίοτε δέ πρός ἕτερος ἐπικλίνω ὁ ὑπό ὁ λόγος ἐγκρίνω , καί ἢ ἐπικρατέω ὡς ἐπί ὁ ἀκρατής ἢ ἐπικρατέω ὡς ἐπί ὁ ἐγκρατής . καί τίς ὁ βουλευτικός παρίστημι ; οὖον μόνος ὅτι ἐν ὁ ἐνδέχομαι καί πρακτός καί ἄλλοτε ἄλλως ἔχω , ἀλλά ὅτι καί πρός εἷς ὁράω ἀνάγκη ὁ βουλεύω καί πρός οὗτος ὡς αἱρετός ἀναφέρω , ὅσπερ εἷς φημί μέτρον . καί γάρ ὅτε ἢ ὁ ὠφέλιμος αἱρέω δεῖ ἢ ὁ ἡδύς , βουλεύω πρός ὁ αἱρετός ἀποβλέπω . ἀλλά καί ὅτε ὁρίζω ὠφέλιμος εἰμί ὁ αἱρετός , πότερος ὅδε ὠφέλιμος ἢ ὅδε , βουλεύω , πάλιν εἷς καί ὁ αὐτός ὠφέλιμος ἐπερείδω ὁ βουλή ποιέω · ὡσαύτως δέ καί ὁ ὁ ἡδύς τίθημι τέλος . ὥστε δύναμαι εἷς ἐκ πλείων φάντασμα ποιέω . ὁ δή βουλεύω οὐ ἀπεστενωμένως , ὡς εἴρω , εἰς ὅδε ἀποβλέπω μόνος , ἀλλά εἰς πλείων , καί οὗτος καί μερικός καί γενητός καί ποτέ εἰμί καί ἐνδέχομαι ἄλλως καί ἄλλως ἔχω καί παραβάλλω πρός ἀλλήλων , καί διά οὗτος ὁ ἐκ πλείων τοιοῦτος εἰς εἷς ὁ λογισμός συναιρέω , καθάπερ φημί ποῦ Πλάτων , καί φαντασία πάντως συνεργός χράω , ὅς ἔργον ὁ τοιοῦτος προσεχῶς ἀντιλαμβάνω γνωστός . p . 434a 10 καί αἴτιος οὗτος ὁ δόξα μή δοκέω ἔχω , ὅτι ὁ ἐκ συλλογισμός οὐ ἔχω , οὗτος δέ ἐκεῖνος . εἰμί μέν τις δόξα ἁπλόος ὁ κατά ὁ ἐπίπλοον καί δοκέω καλέω γνῶσις , μάλιστα ὁ ἄλογος οὗτος ἀποδοτέον ζῷον , καί δή καί ὁ Ἰάμβλιχος ἐν ὁ ἄλογος τάσσω ζωή καί ὁ δόξα · εἰμί δέ ὁ ἐκ λόγος καί συλλογισμός καί ὁ ἐκ πολύς μερικός εἰς εἷς ὁ καθόλου συναιρέω , οὐ ἄν ὁ ἄλογος ζῷον οὗτος ἀπονέμω . αἴτιος οὖν φημί ὁ μή πᾶς φαντασία , περί ὅς ὁ λόγος , ὁ καί ὄρεξις ἕπω , δόξα δοκέω ἔχω , ὅστις ἐκ συλλογισμός οὐ ἔχω , ἐπεί ὁ γε κατά ὁ δοκέω γνῶσις πᾶς ὄρεξις ἔχω . οὖον γάρ οἷος τε ἄνευ γνῶσις ὀρέγω ὁ , καί γνῶσις πάντως ὁ κατά ὁ δοκέω · περί γάρ ὁ πρακτός ὁ δόκησις , ὡς περί ὁ θεωρητός ὁ ἀκρίβεια . οὗτος δέ ἐκεῖνος , τουτέστιν ὁ ἐκ συλλογισμός δόξα ἕπομαι ἔχω ὁ φαντασία , ἅτε περί πρακτός εἰμί καί ἐνδέχομαι ἄλλως καί ἄλλως ἔχω καί ὁ τοιοῦτος δόξα . p . 434a 12 Διὸ ὁ βουλευτικός οὐ ἔχω ὁ ὄρεξις . ὄρεξις νῦν ἰδίως καλός ὁ ἄλογος , καί συμπλέκω ὁ συλλογισμός ἐν δύο σχῆμα · ὁ ἐν ὁ ἄλογος ὄρεξις οὐ ἔχω ὁ λογιστικός · ὁ βουλευτικός ἔχω ὁ λογιστικός · ὁ ἄρα τοιοῦτος ὄρεξις οὐ ἔχω ὁ βουλευτικός . τοσοῦτος δέ ὁ ὄρεξις ὁ ἐν ὁ ἄλλος ὁ ἡμέτερος ὀρεκτικός φαντασία πλεονεκτέω , ὡς παρισόω πως ὁ λόγος , καθάπερ εἴρω , καί ὁ ὁ λόγος βούλομαι , ὡς ἐπί ὁ πράκτης καί ἀνθίστημι καί διαμάχομαι , ἐνίοτε δέ καί ἐπικρατέω αὐτός , ποτέ μέντοι καί νικάω . ὅτε μέν οὖν ἀπό ὁ ἄλογος ἐν ἐγώ ὄρεξις ὁ ἀρχή γίγνομαι , κινέω μέν αὖθις αὐτός , κινέω δέ τότε ὁ λογικός βούλησις · καί ἐνίοτε ὁ βούλησις ὅλος ἐκεῖνος ἕπω ὡς ἐπί ὁ ἀκόλαστος , ἐνίοτε δέ ἀνθίστημι μέν οὖον κρατέω δέ , ὡς ἐπί ὁ ἀκρατής . ὥσπερ , φημί , σφαῖρα ὁ ὄρεξις ὁ ὄρεξις , εἰκών φέρω ὁ εἴρω ὁ ἐπί ὁ ἀντιρριπτούντων ἀλλήλων εἷς σφαῖρα , κινέω μέν ὁ ῥίπτω , κινέω δέ ὁ δέχομαι καί πάλιν ὁ ῥίπτω κινέω . οὗτος γάρ καί ἐπί ὁ ἀκρατής καί ὁ χείρων ὁ ἀγαθός κινέω ὄρεξις καί ὁ ἀγαθός ὁ χείρων ὡς ἀνθίστημι . καί νικάω , ὡς ἐπί ὁ σφαιρίζω ὁ σφοδρός πλήσσω , ἐπί δέ ὁ ἀκρατής ὁ χείρων ὄρεξις , ὅς γε ἐπί ὁ ἐγκρατής ὁ ἀγαθός . καί ἔοικα ἀκράτεια νῦν καλέω πᾶς ὁ διαμάχη , ἐν μή ὁ φαῦλος ἀλλά ὁ ἀγαθός ἐπικρατέω , κατά ὅσος ὅλως μή εἷς ὁ κράτος , ἀλλά ποτέ μέν θατέρου , ποτέ δέ ὁ λοιπός . ὁ γε μήv ἐξηγητής ὁ ὁ σφαῖρα εἰκών ἐπί ὁ οὐράνιος ἀκούω , ὡς ὁ ἀπλανής καί ὁ ἴδιος κίνησις ἐνδίδωμι ὁ πλανάω , ἵνα καί ἕκαστος ὁ πλανάω ἴδιος κινέω κίνησις καί αὐτός ὁ ἀπλανής ὁ ἑαυτοῦ , καί τρίτος ὁ ἀπό ὁ ἀπλανής ἐνδίδομαι κρατέω ὁ δύο . ἐπεί φύσις , τουτέστιν κατά φύσις ὁ βούλησις ἀγαθός καί ἀρχικός , ἅτε καί ἀπό ἑαυτοῦ ὅλος δύναμαι ἐγείρω καί ὡς ὁ ἀγαθός σκοπός τίθημι , κατά φύσις εἄν οὗτος κινέω ὁ δύο . ἢ ὅτε στασιάζω πρός ὁ ἀγαθός , κινέω πως καί οὗτος ἐκεῖνος , ὡς ἐπί ὁ ὁ σφαῖρα ἀντιρριπτούντων εἴρω . ἐάν οὖν μή θέλγω μηδέ βιάζομαι , ἀλλά ἐναντίος ἐπικρατέω μέλλω ὁ βούλησις , | τρίτος εἰμί κίνησις ὁ ὑπό ὁ βούλησις , κατασταλτικός ὁ ἄλογος , πρῶτος μέν ὁ οἷος κελευστικός πρόσταξις κατά φύσις ὑπάρχω · κελεύω γάρ φύσις , ὡς εἴρω , ὁ βούλησις ὁ φανταστικός ὄρεξις , οὗτος δέ ἔτι ἀπαίδευτος ἔχω ἀνάπαλιν ἐκεῖνος οὐκέτι κατά φύσις πρός ὁ οἰκέω αἱρετός καθέλκω ἐπιχειρέω , μή καθέλκω δέ ὁ βούλησις καταστέλλω μετά τις ἔνστασις ὁ ἐκεῖνος κίνησις . p . 434a 16 ὁ δέ ἐπιστημονικός οὖον κινέω ἤτοι οὖον κινέω ( διπλόος γάρ ὁ γραφή φέρω ) , ἀλλά μένω . διά ὁ ἐφεξῆς δοκέω μέν συμπεραίνω κεφαλαιώδης ὁ προερέω πᾶς , ἄνωθεν ἄρχω ἀπό ὁ ἄκρος ὁ ἡμέτερος Ψυχή οὐσία . καί γάρ ὁ πᾶς αὐτός ἐκ ἀρχή τείνω λόγος πρός πᾶς ὁ ὁ θνητός ζῷον Ψυχή . ὁ γάρ ἐπιστημονικός λέγω νῦν οὖον ὁ δύναμις , ἀλλά ὁ τέλειος καί ἐνέργεια εἰμί ἐπιστήμων , ὡς ὁ ὑφαντός φημί ὁ ἤδη ὑφαίνω καί χρυσόω ὁ χρυσόω · ἐπεί ὁ γε δύναμις ὡς καί ἔτι ἀτελής καί κινέω καί κινέω , κινέω μέν ὁ ζῷον ὡς διά αὐτός καί διά αἴσθησις καί φαντασία ἐπί ὁ ὁ εἶδος ἀναλαμβάνω θέα , κινέω δέ ὡς τελειόω ὑπό ὁ οὐσιώδης ὁ Ψυχή νοητός εἶδος . ἀλλά καί ὁ ἤδη τελειόω ὡς ἤδη δύναμαι καί ἑαυτοῦ νοέω , κατά ἕξις δέ καί προβολή τελειόω , καί οὗτος κινέω ὡμολογημένως ὑπό ὁ ὁ οἷος ἀφώτιστος ἐν αὐτός χρῶμα ἐνέργεια γνωστός ἀποτελέω φάος , καί ὡς ὑπό ὁ τέχνη ὁ τεχνητός , καί ὡς ὁ ἐνέργεια ἀπό ὁ οὐσία μερίζω . ἀλλά καί κινέω οὖον ὁ ζῷον προσεχῶς , ὡς δέ ὁ πρακτικός αἴτιος νόος · δεῖ γάρ ὁ μείζων λέγω πρότασις προθεωρέω καί τότε ἐπισυνάπτω ὁ μερικός ποιέω ὁ πρακτικός νόος . αὐτός δέ κατά ἑαυτοῦ ὁ μείζων ὁ κατά ἕξις Ἐπιστήμων θεωρέω , ὥσπερ ὁ μερικός κατά ἑαυτοῦ ὁ βουλευτικός φαντασία ἐπί ὁ λογικός ζῷον , ἀμφότερος δέ κατά συμπλοκή ὁ πρακτικός καλέω νόος . διό καί αὐτός ἐφεξῆς ἐπιζητέω , πότερος μᾶλλον κινέω ὁ ζῷον ὁ μείζων ἢ ὁ μικρός πρότασις . εἰμί γάρ ὁπωσοῦν καί ὁ μείζων κινέω καί ὁ ἐπιστημονικός λόγος , ἀλλά ὁ κατά ἕξις καί ὁ προέρχομαι . ὁ μέντοι χωρίζω καί οὗτος μόνος εἰμί , ὅσπερ εἰμί , καί κατά ὁ οὐσιώδης ἵστημι ἐνέργεια δύο μετά ὁ καί ὁ οὐσία ὁ ψυχικός ὑπερέχω νόος ( διό καί νόος ἅμα καί ἐπιστημονικός λέγω , ὁ δευτερεύω αὐτός ὁ ἐπιστημονικός δηλόω ) ὁ δή τοιοῦτος οὔτε κινέω οὔτε κινέω , ἀλλά μένω . μόνος γάρ οὗτος εἰμί , φημί , ὅσπερ εἰμί , οὐκέτι οὐδείς δύο συμπλέκω ζωή , ἀλλά καί ὁ ἐνέργεια εἰς ὁ οὐσία συνάγω διά ὁ πρός ὁ ὑπερέχω νόος συναφή , οὖον διά ἑτερότης γίγνομαι ( οὖον γάρ ὡς ὁ φύσις καί ὁ σῶμα ἐξάπτω ὁ εἶδος ) , ἀλλά κατά ἕνωσις καί ταυτότης μᾶλλον συμφυής , ὀλίγος ὁ ἑτερότης ἐγγίγνομαι . ὅθεν καί δύο ὁ αὐτός ἐπί ὁ ἀκρότητος ὁ Ψυχή κατηγορέω , ὅσος καί ἐπί ὁ ἐκλέγω αὐτός νόος , ὁ δευτερεύω αὐτός ἐνδείκνυμι διά ὁ ὁ ἐπιστημονικός ὁ νάω προσθήκη , ὁ οἷος μεταξύ δηλόω ὁ τε Μένων καί ὁ προΐημι καί ὁ νοερός καί ὁ ἀνελίσσω ὁ γνῶσις εἶδος · ὁ μέν οὐσία καί μονή διά ὁ Μένων . καί προΐημι , ὁ δέ ἐπιστήμη διά ὁ νοερός καί ἀνελίσσω ὁ γνῶσις εἶδος . ὁ μέν γάρ γνῶσις ἐνέργεια τις · μονή δέ καί πρόοδος οὐσιώδης ὑπόστασις ὁ ἀμέριστος ὁμοῦ καί μεριστός ἤτοι ὁ μεταξύ παρά ὁ Πλάτων ἐμφαίνω ὕπαρξις , ὡς ὁ νόος καί ὁ ἐπιστήμη ὁ Ἀριστοτέλης δηλόω ὁ παρά ἐκεῖνος κατά ὁ αὐτός καί θατέρου κύκλος περιφορά . ἀλλά πρίν ὁ ἐφεξῆς ἔχω , μικρός ἐφίστημι ἀπορέω πρός ἐγώ αὐτός δισσός ἀπορία , ὁ μέν ἀπό ὁ πρᾶγμα , ὁ δέ ἀπό ὁ δόξα ὁ ἄκρως φιλοσοφέω ἀνήρ . ὅς ὁ μέν ἀπό ὁ πρᾶγμα ζητέω ὁ πῶς οὐ καί ὁ ἀκρότης ὁ Ψυχή κινέω ὑπό ὁ ἐκλέγω αὐτός νόος , ὑπό μέν ὁ παντελῶς ὁ Ψυχή ἐκλέγω ὡς ποιητικός , ὑπό δέ ὁ μετέχω ὑπό αὐτός ὡς ὁριστικός , διό ὡς κινέω καί ὡς αὐτοκίνητος ὁ Πλάτων παραδίδωμι . πῶς οὖν ἐγώ οὔτε κινέω οὔτε κινέω ὁ ὁ Ψυχή ἀκρότης , ἀλλά μένω φημί χωρίζω καί οὗτος μόνος εἰμί ὅσπερ εἰμί , καίτοι γε καί τότε νόος ἐξαρτάω καί ὑπό νόος οὐσιόω ; ἤ , ὡς εἴρω , οὐ εἰμί μετά ἀπόστασις ὁ ἐξάρτησις , ἀλλά μόνος μετά σύμφυσις καί ἄμεσος , ὅπου γε καί ὁ φυσικός εἶδος οὖον ὁ σῶμα προσεχῶς , ἀλλά ὁ φυσικός λόγος ὁ εἶδος ἐξάπτω , καί διά μέσος αὐτός καί ὁ μεριστός . ὁ γάρ λόγος μετά ὁ εἶδος πανταχοῦ προσεχής . λόγος δέ καί ὁ ψυχικός οὐσία , καί ἀγαθός ἢ κατά ὁ φυσικός διό καί ὁ οἰκεῖος εἶδος προσεχής καί συμφυής συνάπτω . ὁ δέ μεριστός ἴδιος ὁ κίνησις , ἐνέργεια εἰμί κατά γε Ἀριστοτέλης , ἐπί οὗτος ὁ ὁ κίνησις χράω ὄνομα , καί οὐ ὡς ὁ Πλάτων ἐνίοτε καί ἐπί ὁ ὁ ἀμέριστος ἐνέργεια ὡς ἐπί ὁ ἄκρος νοερός . καί γάρ ὁ νόος ἐκεῖνος περί ὁ αὐτός καί κατά ὁ αὐτός καί ὡσαύτως κινέω λέγω καί αὐτός ὁ ἀγαθός ἐνέργεια αὐτός κίνησις καλέω · οἶδα δέ καί ὁ φυσικός πᾶς , ὅς ἐξαιρέω ὁ ψυχικός . ὁ μέντοι Ἀριστοτέλης , κατά ὁ ἑαυτοῦ συνήθεια ἀκίνητος καλός ὁ ψυχικός οὐσία τε καί ἐνέργεια , διά ὁ μόνος ὁ μεριστός ἀποδίδωμι ὁ κίνησις , εἰκότως ἀκίνητος καί νῦν λέγω , καί οὐδέ κινέω ἀξιόω , ἠώς ἄν ἐν ἑαυτοῦ καθαρός | μένω · κινέω γάρ , ὅταν προΐημι πως . μήποτε δέ καί ὁ παρά ὁ Πλάτων αὐτοκίνητον τοιοῦτος , οὐ ὡς ὁ κινέω ἀπλόος , ἀλλά ὡς ὁ μέσος διά ὁ ὁ ἄκρος σύνθεσις δηλέομαι , ὁ τε αὐτός φημί καί ὁ κινητός . πῶς οὖν οὐσιόω ὁ ψυχή ὁ νόος ; οὖον διά ἀπόστασις ἀλλά σύμφυσις ἄμεσος , διό διά μονιμότης μᾶλλον καί οὖον ὁ κινέω , ἀλλά ὁ ἑδράζω ἐν ἑαυτοῦ καί τελειόω οὖον κεχωρισμένως , ἀλλά ὁ χωρίζω μέν ἀπό ὁ ἔξω , ἐπιστρέφω δέ καί συνάπτω μάλιστα πρός ἑαυτοῦ τε καί πρός ἑαυτοῦ . οὗτος μέν οὖν ζητέω τε καί λύω κατά ὁ πραγματειώδης ἀπορία τε καί θεωρία . ζητέω δέ καί ὅπως ὁ θεῖον συμφωνέω Ἰάμβλιχος , καί ὁ δύναμις νόος καί ὁ ἐνέργεια ἐπί ὁ ἀγαθός ὁ Ψυχή ἀκούω ἢ ὁ ὁριστικός ὁ Ψυχή ἢ ὁ ἀμέθεκτος , ἐγώ οἴομαι ἐπί αὐτός ὁ ψυχικός οὐσία ἀμφότερος παραδίδωμι , ὡς καί ἐκ αὐτός πολλαχοῦ ὁ Ἀριστοτέλης ῥῆμα ὑπομιμνῄσκω . ἀλλά οὖον δήπου ἐναντίος φθέγγομαι ὁ Ἰάμβλιχος τολμάω , συμφωνέω δέ κατά δύναμις , τοσοῦτος ἐλασσόω ὅσος ὁ τέως προκόπτω ἀξιόω ὁ ἄκρος ἐπιστήμων , ὅς ὁ μέν ἀπό ὁ ὁ αἰτιατός ἐπί ὁ ὁ αἴτιος ἀναβαίνω θεωρία , ὁ δέ ἀνάπαλιν , ὥσπερ ἀπό σκοπιά ὁ κοῖλος , ἐκ ὁ αἴτιος ὁ αἰτιατός κατασκοπέω . ὁ γάρ αὐτός πως γίγνομαι λόγος , ἐπεί τρόπος τις καί ὁ αὐτός εἰμί ὁ τε αἴτιος καί ὁ αιτιατός , διότι κατά ὁ ὁ αἴτιος ἰδιότης καί ἐνέργεια ὁ αἰτιατός ὁ εἰμί ἔχω , καί οἷος εἄν ὁ αἴτιος φαίνω κατά εἶδος καί ἁπλότης , τοιοῦτος καί ὁ αἰτιατός δύο καί κατά μέθεξις · καί ἀνάπαλιν ὁ ὁ αἰτιατός πρότερος θεωρέω οἷος οὗτος δύο καί ἐν μετέχω , τοιοῦτος ὁ αἴτιος ἁπλοικῶς καί ἀμέθεκτος . ὅσος οὖν ἐπί ὁ αἴτιος θεωρέω κατά ἰδιότης , τοσοῦτος καί ἐπί ὁ αἰτιατός . ὁ μέν οὖν θεῖος ἀνήρ ἐκεῖνος , κατά ὁ ἑαυτοῦ ἄκρος θεωρία ἐπί ὁ αἴτιος πρῶτος θεωρός οὗτος , δίδωμι ἐγώ καί ἐπί ὁ Ψυχή οὗτος νοέω · ἐγώ δέ ἀγαπητός ἐπί ὁ Ψυχή αὐτός πρῶτος ἐπισκοπέω οὕτως εἰς ὁ αἴτιος ἀνατρέχω . οἷος ὁ ποτέ μέν καθαρός μένω , ποτέ δέ ἀφίστημι μέν ὁ εἰλικρινής μονή , ἐπί δέ ὁ προβλητικός ὁ ῥέω ζωή πρόειμι καί οὗτος συμπλέκω θεωρέω ἐπί αὐτός ὁ ἡμέτερος Ψυχή ὡς κατά οὗτος οὐσιόω , ἀξιόω καί ὁ ὁριστικός αὐτός νόος τοιοῦτος εἰμί , ὡς τοιοῦτος πρᾶγμα ὁριστικός , καί πάλιν ὁ ποτέ εἰς ἐνέργεια καθαρός αὐτός ἀποκαθίστημι , ἐκ ὁ δύναμις μέντοι , καί ὁ ὁ τοιοῦτος οὐσία ὁριστικός νόος ὁ ποτέ μέν δύναμις ποτέ δέ ἐνέργεια εἰλικρινής γίγνομαι δύναμις καί αὐτός ἀποτελέω , οὐ ὡς πάσχω ὁ δύναμις ἀλλά ὡς ὁριστικός καί ὑποστατικός ὁ οἷος πάσχω οὐσία καί ὁ δύναμις ποτέ καί ὁ εἰς ἐνέργεια αὖθις ἀποκαθίστημι . οὗτος ἐγώ ἀπολογέομαι καί πρός ὁ δύο ζήτησις . ἀλλά ὁ ἑξῆς ὁ Ἀριστοτέλης ἔχω . p . 434a 16 ἐπεί δέ ὁ μέν καθόλου ὑπόληψις καί λόγος , ὁ δέ ὁ κατά ἕκαστος ( ὁ μέν γάρ λέγω ὅτι δεῖ ὁ τοιόσδε πράσσω , ὁ δέ ὅτι ὅδε τοίνυν τοιόσδε , ἐγώ τοιόσδε ) , ἤδη οὗτος κινέω ὁ δόξα , οὐ ὁ καθόλου ; ἢ ἄμφω , ἀλλά ὁ μέν ἠρεμέω μᾶλλον , ὁ δέ οὖον . ὁ περί ὁ θεωρητικός νόος ὁ Ψυχή μέχρι ὅδε κεφαλαιώδης συμπεραίνω , ὡς ὁ ἄκρος μένω μόνος καί οὔτε κινέω οὔτε κινέω , διά ὁ ἑξῆς ἐνδείκνυμι περί ὁ πρόειμι νόος ὅπως κινέω , ἐν ἤδη τέλειος εἰμί καί διά οὗτος ἐπιστημονικός . ἐνδείκνυμι δέ καί ὅπως κινέω , ὁ καθόλου φαίνω αὐτός ὁ θεωρία , ἀλλά οὐ ἀμέριστος , ἵνα ἀίδιος μέν καί ἀναγκαῖος αὐτός ὁ θεωρία διασῴζω , ὅστις εἰμί ὁ καθόλου παρά αὐτός λέγω πρότασις , εἶδος δέ ἀντιλαμβάνω οὖον ὁ οὐσιώδης καί αἰτιώδης , ἀλλά ὁ ἤδη προέρχομαι καί ὁ αἰτιατός καί μερικός ἐν ὁ Ψυχή λόγος συναρμόζω ( τοιοῦτος γάρ ὁ καθόλου λέγω , κατά ὁ μερικός κατηγορέω καί σύν αὐτός ἀχώριστος ὁ εἰμί ἔχω ) , ὅτι δέ καί κινέω , σαφής ἐπιδείκνυμι διά ὁ ὁ καθόλου οὗτος πρότασις παραδίδωμι ὁ πρακτικός , ὅς καί αὐτός σύν ὁ μερικός κινέω ὁ ζῷον , καί ἐντεῦθεν ἐπί αὐτός ὁ πρακτικός μεταβαίνω νόος συμπεραίνω καί ὁ περί αὐτός παραδίδωμι , ὡς ὁ μέν καθόλου θεωρητικός εἰμί καί ἠρεμαῖος καί ἐξῃρημένως μᾶλλον κινέω , ὁ δέ μερικός τῆ Βουλευτική μᾶλλον γιγνώσκω φαντασία καί προσεχῶς καί μᾶλλον κινέω ὁ ζῷον περί ὁ πρακτός καί ἐνδέχομαι ἄλλος ἄλλως ἔχω , ἅτε μερικός εἰμί καί μερικός ἀεί δήω πρός ὁ ἀποτελέω κίνησις , ὁ πρακτικός ἐν ἐγώ νόος ἀμφότερος ὁμοῦ ὁ πρότασις θεωρέω τε καί συμπλέκω , ὁ μέν ἀπό ὁ θεωρητικός παραλαμβάνω , ὁ δέ σύν ὁ λογοειδής ἐπισκοπέω φαντασία , καί κινέω ὁ ζῷον πρός ὁ ποτέ εἰμί ἢ δοκέω αἱρετός , ἐξῃρημένως μέν , ὡς εἴρω , καί κατά ἠρεμία μᾶλλον ὁ μείζων , προσεχής δέ καί κατά πολύς μεταβολή ἄλλοτε ἀλλοῖος ὁ μικρός . ποῖος δέ ὁ καθόλου καί μείζων , καί ποῖος ὁ μικρός καί μερικός ὑπομιμνῄσκω , ἑκάτερος μέν λογικός ἀποφαίνω ὁ ὑπόληψις τε καί λόγος φαίνω ( καί γάρ ὁ μερικός λογικός , ὡς καί ὁ φαντασία ἐγώ εἰμί βοῦς - λευτικεω καί ὡς ὁ νάω νῦν γνωρίζω ) | διακρίνω δέ αὐτός ἀπό ἀλλήλων 88v ὁ ὁ μέν ὁ τοιόσδε ἀξιόω πράσσω ὁ τοιόσδε ἔθω ὡς καί ἐν κατηγορία ὁ καθόλου φύω γίγνομαι ἀπονέμω , οἷος ὅτι ὁ ἀγαθός τιμητέος , οὖον ὅδε ἢ ὅδε ἀλλά ἀπλόος πᾶς ἀγαθός ) ὁ δέ ὁ μερικός ὁρίζω , ὅτι ἀγαθός , τουτέστιν ὅτι φέρω Σωκράτης ἀγαθός · ὁ μέν ὑπόκειμαι ἐν οὗτος ὅδε καλός ὡς μερικός ὁ Σωκράτης τυγχάνω , ὁ δέ τοιόσδε ὁ κατηγορέω , ὡς ἄνευ προδιορισμός ἀεί ὁ κατηγορέω ὑπάρχω καί διά οὗτος οὐ εἰμί ὅδε , ἀλλά μᾶλλον τοιόσδε . δύο δέ μερικός παράδειγμα τίθημι πρότασις , ὁ μέν ὡς περί τρίτος πρόσωπον ποιέω ὁ λόγος , ἔνθα ὅδε τοίνυν τοιόσδε εἰμί φημί , ὡς εἰμί ἐπί Σωκράτης ποιέω ὁ λόγος , ὁ δέ ὡς περί πρῶτος , ὅτε ἐγώ τοιόσδε . ἤδη οὗτος κινέω ὁ δόξα , οὗτος λέγω ὁ μερικός , καί ὡς ἐναργής κινέω ὁ ὅλος τέως ἀποδίδωμι αἴτιος ὁ κίνησις ὁ κατά τόπος ὁ ζῷον , καί οὐ ὁ καθόλου , εἶτα οἷος ἐπί διόρθωσις ὁ ἀκριβής λέγω , ὡς ἄμφω μέν κινέω , ἀλλά ὁ μέν ἠρεμέω μᾶλλον , ὅτι οὖον κινέω αὐτός κινέω . μένω γάρ ὁ αὐτός ἀεί οὐδέποτε μεταβάλλω οὐδέ ἄλλοτε ἄλλως ἔχω · ἐπιστημονικός γάρ εἰμί . διά τίς οὖν μᾶλλον ἀλλά οὐ ἀπλόος ἠρεμέω ; διότι συμπλέκω ὁ μερικός καί μεταβάλλω κατά αὐτός ὁ συμπλοκή συμμεταβάλλω . ἀίδιος μέν γάρ , ὅς ὁ ἀγαθός τίμιος εἰμί ἀποφαίνω · ὅς δέ ὁ ποτέ μέν Σωκράτης , ποτέ δέ Πυθαγόρας ἢ Πλάτων λέγω εἰμί ἀγαθός συμπλέκω καί συμπεραίνω ἄλλοτε ἄλλος εἰμί ὁ τίμιος ( ὁ γάρ συμπέρασμα οὐ ἐκ μόνος ὁ μερικός , ἀλλά καί ἐκ ὁ καθόλου ) , οὗτος πως καί αὐτός κινέω , καί διά οὗτος ὁ μᾶλλον ἐπί ὁ κατά ἑαυτοῦ ἠρεμέω πρόσκειμαι δηλωτικός ὁ καί αὐτός πως κινέω κατά ὁ συμπλοκή . συμπεραίνω οὖν καί ὁ περί ὁ πρακτικός νόος ὡς καί φαντασία χράω ὁ ἐν ὁ λογικός καί ὡς συμπλέκω ὁ μερικός ὁ καθόλου καί ἄμφω θεωρέω καί ὡς κινητικός κατά τόπος ὁ ζῷον κατά ἀμφότερος μέν ὁ πρότασις , προσεχής μέντοι καί ἐναργής κατά ὁ μικρός , ἀκριβής δέ φαίνω κατά ἀμφότερος · καί ὅπως κατά ἑκάτερος . ὅτι δέ καί ὁ ἁπλόος κινέω ὁ ὀρεκτικός εἰμί , ἀνωτέρω μέν διά πλείων ἐπιδείκνυμι , νῦν δέ ἐν ὁ περί ὁ πρακτικός νόος λόγος ὑπομιμνῄσκω ὁ καί ὁ μερικός φαντασία μάλιστα κινητικός εἶπον , οὐκέτι ἰδίως καί περί οὗτος συμπεραίνω , ἀλλά ὡς περί πᾶς εἶπον καί αἴσθησις καί θεωρία καί ὄρεξις ( διά γάρ ὁ φαντασία καί ὁ περί ὁ αἴσθησις ἐνδείκνυμι , οὗτος δέ αὖος λαμβάνω ἀντί αὐτός , ὡς ἀπό ὁ αἴσθημα ὁ φανταστικός γίγνομαι τύπος , καί ἐκ ὁ αἴσθησις ὁ φαντασία ἐγείρω ὡς ἐκεῖνος ἐκ ὁ αἰσθητής ) μέτειμι λοιπός ἐπί τε ὁ περί ὄργανον λόγος ( καί γάρ ἐκ ἀρχή μέμφομαι ὁ μή καί ὁ ὄργανον ὁποῖος εἰμί δεῖ ὁ ζωτικός ὁρίζω , ἀλλά μόνος ὁ ὁ ζωή εἶδος θεωρέω , οὖον μέντοι γε καί ὁ δεκτικός , ὁποῖος εἰμί τίς χρή , διορίζω ) καί ἐπί ὁ διακρίνω , τίς μέν εἰμί ἐν ὁ ὁπωσοῦν ζῶ ἔσχατος ζωή , τίς δέ ὁ ἀεί προσεχῶς ἐπαναβαίνω , ὅσος ὅλως ὡς ὄργανον πρός ὁ ἐνεργέω δήω ὁ σῶμα ὁ γάρ μηδέποτε χρῄζω ὡς ἐναργής ἐκλέγω ἀφίημι ) καί ἐπί ὁ συμπεραίνω , ὡς ὁ μέν τέλειος ὁ θνητός ζῷον πᾶς ἔχω καί ὁ ὑφίημι , οὐκέτι δέ καί ὁ ἀνάπαλιν , καί τίς ὁ ἀτελής ὁ ζῶ , τίς δέ , ὡς εἴρω , ὁ προσεχῶς ἀεί ἐπαναβαίνω . εἰμί οὖν περί ὁ ὄργανον αὐτός ὁ σκοπός εἶπον , μᾶλλον δέ συμπερασματικός συγκεφαλαιόω ὁ πλατύς αὐτός εἴρω , ὡς ὁ μέν ὁ φυτικός καί ἀναισθήτως ζῶ ὄργανον ἁπλόος τυγχάνω εἰμί πολύς ἐπικρατέω ὁ γῆ , διά αὐτός ὁ δυσπαθής εἰμί , καί αὐτός ὁ δυσπαθής οὐ ἐν μεσότης ὁ στοιχεῖον , ἀλλά ἐν ἐπικράτεια ὁ γῆ οὐσιόω τε καί ὑπό ὁ προσπίπτω αἰσθητής δυσπαθής τε γίγνομαι καί αἴσθησις ἐντεῦθεν ἀπολείπω · ὁ γάρ αἰσθητικός ὁπωσοῦν ἐν μεσότης μᾶλλον ὁ στοιχεῖον καί οὐ ἐν ἐπικράτεια ὁ γῆ , ὡς δηλόω ὁ ἁπτικός , ἔσχατος εἰμί αἰσθητήριον , ἵνα καί ὁ διάφορος ἐν αὐτός ποιότης εἰμί γνωριστικός , θερμότης φέρω ὁ ἐν πῦρ , ψυχρότης δέ ὁ ἐν ὕδωρ , ὑγρότης δέ ὁ ἐν ἀήρ καί ξηρότης ὁ ἐν γῆ · ὡς ὁ γε κατά εἷς ἐπικρατέω οὐσιόω οὐ ἔχω ὁ μεσότης ὅμοιος πρός ὁ ἐναντίος . ὁρίζω οὖν πρῶτος μέν ὁ φυτικός ὄργανον ὁποῖος , δύο δέ ὁποῖος ὁ μόνος ἁπτικός καί γευστικός , οἷος ὁ ὁ κατά ὅλος ἀκίνητος κατά τόπος ζῷον , καί τρίτος ὁποῖος ὁ ὁ πορευτικός καί τέλειος , κατά μέν ὁ ἁπτικός οὐδείς ὁ ἀκίνητος κατά ὅλος ἑαυτοῦ διαφέρω , ὡς δέ πορευτικός καί πόρρωθεν αἰσθάνομαι δήω καί οὐκέτι ἀμέσως ὁ προσπίπτω ἐφάπτω , ἀλλά διά ὁ μεταξύ , κατά ὁ ἀγαθός στοιχεῖον ὁ τοιοῦτος αἰσθητήριον οὐσιόω . ἐσθίω δέ αὐτός πρός ὁ οὗτος συγκεφαλαίωσις ὑπομιμνήσκω , ὡς ἅπας ὁ ὁπωσοῦν ζῶ ὁ γενητός ζωή ὁ φυτικός δήω Ψυχή , ὁ δέ αἰσθητικός ὁπωσοῦν ὁ ἁπτικός τε καί γευστικός αἴσθησις , ὁ δέ γε πορευτικός καί ὁ τέλειος αἴσθησις . ὅθεν ἄρχω προστίθημι καί ὁ περί ὁ οἰκεῖος ἕκαστος ὄργανον . p . 434a 22 ὁ μέν οὖν θρεπτικός ψυχή ἀνάγκη πᾶς ἔχω ὅς τίς περ ἄν ζῶ , καί ψοχὴν ἔχω ἀπό γένεσις ἔως φθορά ὁ ὁπωσοῦν ζῶ θνητός δέ τροφή δεῖ . οὖον γάρ οἷος τε μή κατά μικρός τρέφω φυλάσσω ὁ ὁ ζωή εἶδος , διότι οὐ ἄνευ ὕλη αὐτός ὁ ὁ ζωή ὑποδοχή , ὡς δηλόω ὁ ποτέ ζῶ καί ποτέ μή , καί ὁ εἰμί τίς ἐν αὐτός οὖον συμφυῶς , ἀλλά ἐπίκτητος δέχομαι ὁ ζωή , ὅς καί πρίν δέχομαι καί μετά ὁ ἀποβολή στερίσκω αὐτός . ὁ δέ ἐπίκτητος δέχομαι ὁ ὕλη , ὥσπερ ὁ συμφυῶς δέχομαι αὐτός ὁ ζώιον εἰμί , ὅς μηδείς ὑπομένω μετά ὁ ἀποβολή εἰμί ζωή ὡς ζῶ , μηδέ πρό ὁ ὑποδοχή εἰμί τίς ὡς ζῶ προυπάρχω . καί οὗτος ἐγώ ἤδη πλεοναχός ὑπομιμνῄσκω καί ἐν ὁ εἰς ὅδε γράφω ὁ πραγματεία . διά δέ ὁ ὕλη ὁ ἐπίκτητος δεκτικός ὁ ζωή καί διά οὗτος καί πρός στέρησις αὐτός ἐπείγω καί ἀπορρέω καί ὅσος ἐπί ὁ ἀπορροή ὡς ταχύς αὐτός ἀποβάλλω ἀντανισόω ὁ φύσις ὁ θρεπτικός δύναμις , ἅτε δή ὁ τροφή ἐπίρροια εἰμί ὁ ἀπορροή ποτέ μέν μᾶλλον ἐπικρατέω ὡς ἐν ὁ αὐξάνω , ποτέ δέ ἐξισόω ὡς ἐν ὁ ἀκμή , ποτέ δέ ἐπικρατέω ὡς ἐν ὁ φθίσις . καί ἐν οὗτος οὖν ὁ τροφή δεῖ , ὅτε καί πολύς γίγνομαι ὁ ἀπορροή , ἵνα ὁ γοῦν ὁποσῃοῦν ἐπιρροή χρόνος τις ἀντέχω πρός ὁ πλείων ἀπορροή . εἰκότως οὖν ἀπό γένεσις ἠώς φθορά ὁ οὕτως ζῶ τροφή δήω . ἀνάγκη γάρ αὐτός ἢ αὐξάνω ἢ ἀκμάζω ἢ φθίω · ἐν ἕκαστος δέ οὗτος τροφή δήω ὁ οὗτος ζῶ . οὔτε γάρ ἐν ὁ ἄψυχος πάντῃ ὁ θρεπτικός ἔνειμι δύναμις ( φέρω γάρ ἐάν δίδωμι τις καί ὁ μέταλλον αὐξάνω , καί ἐν ἐκεῖνος ἀμυδρόω ἔτι μᾶλλον ἢ ἐν ὁ φυτός συγχωρέω ὁ φυτικός ἐν-ὑπάρχω ζωή ) , οὔτε ἐν ὁ ἀίδιος ζῶ , ἅτε οὐ ἔνυλος οὐδέ ἐπίκτητος δέχομαι ὁ ζωή , ἀλλά κατά ὁ συμφυῶς μόνος ῥιζόω αὐτός ζῶ , καί διά οὗτος οὐδείς ἐπείσακτος βοήθεια δήω πρός ὁ ζῶ . p . 434a 27 Αἴσθησις δέ οὐ ἀναγκαῖος ἐν ἅπας ὁ ζῶ . δοκέω ἄν προσλαμβάνω ὁ ζητέω . διά τίς γάρ οὐ καί πᾶς ὁ ζῶ πρός διάκρισις ὁ οἰκεῖος τε καί ὁ ἀλλότριος ὁ γοῦν ἁπτικός τε καί γευστικός ἔχω αἴσθησις , ὡς καί πᾶς ὁ ζῶ αἰσθάνομαι ; ἐπεί καί ὁ ἄλλος ἅπας ὁ αἰσθητικός ζῶ ὁ σῶμα ὅδε τοιοῦτος εἰμί , ὡς ἐν μεσότης εἰμί τε καί ἁφή ἔχω , ἀπολόω καλέω διά ὁ ὡς ἤδη εἴρω κατά ἐπικράτεια εἷς στοιχεῖον ὁ γῆ ὁ ἁπτικός ἔχω σύστασις , οὖον πάντῃ εἰμί δηλονότι ἀπολόω , εἰμί γε ὅλως κατά ὁ εἷς ἐπικράτεια , σύγκειμαι δέ καί ἐκ ὁ λοιπός , ὡς καί αὐτός πανταχοῦ βούλομαι καί ὁ ἐνάργεια δηλόω . τίς οὖν κωλύω ἐν μεσότης πως καί οὗτος εἰμί διά ὁ ὅλως εἰμί ὁ ἐναντίος , εἰμί καί μή ἐξισάζω , ἔχω μέν τις αἴσθησις , ἀμυδρός δέ ἢ κατά ὁ ἄλλως ζῶ , καί ὡς φημί Πλάτων οἷος καθεύδω αἴσθησις . ἀλλά ἴσως ὁ Ἀριστοτέλης οὐ ἀξιόω αὐτός ἀποδίδωμι αἴσθησις , οὗτος μέν , ὡς μή οἷος ἐγείρω ἔχω , ἀλλά , ὡς ἐκεῖνος φημί , καθεύδω , οὗτος δέ διά ὁ δυσπαθής καί χθόνιος ὁ φυτός , ὡς αὐτός λέγω · εὐπαθής γάρ εἰμί δεῖ ὁ αἰσθητικός . καί γάρ ἐπί ὅσος μέν ὁ φύσις πρός ὁ εἰμί μόνος ἀποβλέπω , ὁ δυσπαθής οὗτος ἀφορίζω οὖον δήω αἴσθησις , ὡς ἔχω ἀπό ἑαυτοῦ ὁ μή ῥᾳδίως πάσχω · ἐπί ὅσος δέ οὖον ὁ εἰμί ἀλλά ὁ εὕω εἰμί μᾶλλον ἀντέχω , οὗτος ὁ εὐπαθής ἀπονέμω κατά ὁ ὅλος ὁ σῶμα σύστασις , ἵνα καί αἰσθητικός εἰμί . διό μάλιστα ὁ ἀνθρώπειος σῶμα , ὡς ὁ ὅλος φαίνω , εὐπαθής , εὐκρασία τε ὁ ἄλλος ζῷον προέχω καί λεπτότης δέρμα κατά ἀναλογία ὁ μέγεθος , ἵνα ὁ κατά ὅλος ὁ σῶμα αἴσθησις ἀκριβής ἔχω , ἐν ὁ κατά μέρος αἴσθησις πολύς ἀπολείπω ζῷον . καλῶς οὖν οὐ ἀναγκαῖος εἴρω πᾶς ὁ ζῶ αἴσθησις ὑπάρχω , ἐπεί μήτε ἁφή ἔχω μήτε οὗτος ἄλλος προηγέομαι δεῖ . οὐ ἀνάγκη δέ αἴσθησις πᾶς ὑπάρχω , διότι ὁ ἔσχατος ἔσχατος ἔχω καί ὁ τέλος , ὅσπερ πάντως μέν ἀγαθός , ὁποῖος ἄν εἰμί τέλος , ἀλλά ὁ μέν ἀγαθός , ὁ δέ ὑφίημι , καί οἰκέω ἕκαστος ὁ τελειόω · ὡς καί ὁ ἔσχατος ὁ ἔσχατος . ὁ δέ αἰσθητικός ἀγαθός οὐ ἔσχατος , ἀλλά διεγείρω καί κατά ἐνέργεια κριτικός ἵστημι φαίνω . διό ἀπαιτέω ὁ ἔτι ὑφίημι , ἵνα καί ὁ ἔσχατος εἰμί ἀγαθός . τοιοῦτος δέ μᾶλλον ὁ ὁ εἰμί κατά αὐτός μόνος ὁ εἰμί σύνδρομος ἀγαθός . ἔνιοι δέ ἴσως καί οὗτος ὑφίημι εἰμί γε πως εἰμί ἀγαθός , ὡς ὁ ἄψυχος , ὡς ὁ δύναμις , ὡς ὁ ὑλικός , ὡς ὁ στερητικός · ἀλλά οὖον περί οὗτος νῦν ὁ λόγος . ἄνευ δέ ἁφή , ὅς πάντως καί ὁ γεῦσις συμπλέκω , ἀδύνατος εἰμί ζῷον , διότι εὐπαθής εἰμί ὁ ζῷον , ὡς εἴρω , ἵνα καί αἰσθάνομαι , κατά ὅλος τε ἑαυτοῦ αἰσθητικός εἰμί χρή , ἐπεί λανθάνω φθείρω κατά ὅς ἀναίσθητος , καί κατά τίς , κατά ὅς ὁ ἐν ὁ τροφή οἰκεῖος τε καί ἀλλότριος ἔχω ὁ διάκρισις , οὗτος μέν γευστικός ὅς , κατά δέ ὁ κατά ὅλος ἁπτικός · ὁ γάρ ἁφή διά ὅλος . οὗτος οὖν πάντως δεῖ ὁ ὁπωσοῦν αἰσθητικός . ἀλλά τίς ὁ ἐπάγω ὁ p . 434a 29 οὔτε ὅσος μή δεκτικός ὁ εἶδος ἄνευ ὁ ὕλη . τίς γάρ βούλομαι σημαίνω ὁ ἄνευ ὁ ὕλη ὁ εἶδος δεκτικός ; ἵνα ἀπό ὁ κατάφασις καί ὁ μή | δεκτικός ἄνευ ὁ ὕλη γνωρίζω . καί πρός τίς εἴρω ὁ ἐν ἀρχή πρόκειμαι ἄρνησις ὁ οὔτε ; οὖον γάρ ἀπλόος πρόσκειμαι , ἀλλά ἔννοια τις δοκέω ἔχω . μᾶλλον δέ ὧδε ὁ ὅλος ῥητός σαφηνιστέον . † εἰμί δή ἔοικα λέγω νῦν καί εἶδος ἄψυχος , εἰμί γε τίς εἰμί ἐν ὁ πᾶς εἶδος ἄψυχος , ἀλλά μή μόνος ἄτομος ὅσος νέκρωμα , καί εἰμί περί ὁ αἰσθητικός αὐτός ὁ λόγος , ἔοικα μηδέ ἀπλόος ὁ ἔμψυχος νῦν παραλαμβάνω , ἀλλά ὁ καί αἰσθητικός ἢ κρατύς ἔτι γνωστικός . ὁ δή ὁ τοιοῦτος εἶδος δεκτικός ἄνευ ὁ ὕλη ὁ ἀίδιος εἰμί ζῷον , ὁ ἐπίκτητος δέχομαι οὐδαμῶς ἔχω , ὅς οὔτε Πλάτων ἵημι Ἀριστοτέλης αἴσθησις ὁποῖος ἀποδίδωμι , ἐπειδή , ὡς εἴρω , ὁ παθητικός καλέω αἴσθησις , οὖον ὁ ὅλος ἔνδοθεν κατά ἐνέργεια οἰκεῖος καί ὑποστατικός καί κριτικός ὁ αἰσθητής . οὗτος μέν οὖν ὁ ἄνευ ὕλη ὁ εἶδος δεκτικός . καί εἴρω ὁποῖος εἶδος , ὅτι ὁ γνωστικός μέν , κρατύς δέ καί οὐ αἰσθητικός κατά ὁ παλαιός οὗτος φιλόσοφος . φανερός οὖν καί ὁ μή ἄνευ ὕλη ὁ γνωστικός εἶδος δεκτικός · ὁ γάρ μή ἀίδιος ὁ ζῷον . ὁ δή τοιοῦτος πάντως καί αἴσθησις διά ὁ προερέω ὡς εὐπαθής δήω , καί πρῶτος γε ὁ ἁπτικός . ὁ οὖν οὔτε συντακτέον πάλιν λαμβάνω ὁ προερέω ὁ “ ἄνευ οὗτος ( τουτέστι ὁ ἁφή ) οἷος τε οὐδείς εἰμί ζῷον ” , καί ὁ ῥητός οὗτος συντάσσω καί ὁ ὕστερος ἐπιφέρω οὔτε , οὗτος ὁ λοιπός ὁ λέξις ἐπιφέρω ὅσος μή δεκτικός ὁ εἶδος ἄνευ ὁ ὕλη , ἵνα δισσός ἀποδίδωμι ὁ αἰτία ὁ πάντως ὁ θνητός ζῷον ὁ ἁπτικός ἔχω αἴσθησις , εἷς μέν ὁ ὅτι οὐ ἄνευ οὗτος ὁ λοιπός , ἕτερος δέ ὁ ἐπεί ὅλως ζῷον εἰμί καί ἐπίκτητος ὁ γνωστικός εἶδος εἰμί δεκτικός ( οὗτος γάρ ὁ μή ἄνευ ὕλη αἰσθητικός εἰμί ) , ἀνάγκη καί αἰσθητικός παθητικός , εἰμί μηδείς μάτην ποιέω ὁ φύσις , τουτέστιν εἰμί [ μή ] οἰκέω ἀγαθός ὁ ζῷον ὡς ζῷον πωλέω . ὁ γάρ ἀγαθός σωστικός ἕκαστος , ὡς καί ἐν πολιτεία ὁ Πλάτων δοκέω . ὁ οὖν μή ἀπολαμβάνω ὁ ὁ σωτηρία αἴτιος αὐτός κατά φύσις μάτην εἰμί . ἀλλά οὐδείς μάτην ὁ φύσις ποιέω . ὥστε καί ὁ ζῷον πᾶς ὁ κατά ὁ προσήκω ἕκαστος μέτρον ἀπονέμω σωστικός . σωστικός δέ ὁ θνητός ζῷον ὁ αἰσθητικός , ὁ ἔκκλισις γίγνομαι ὁ ἀλλότριος αἴτιος , καί ὁ ὁ οἰκέω παραοοχεω . p . 434a 31 ἕνεκα ὁ γάρ ἅπας ὑπάρχω ὁ φύσις ἢ σύμπτωμα 89v εἰμί ὁ ἕνεκα ὁ . οὗτος καί ἐν ὁ φυσικός ἀκροάομαι σαφής διά-ὁρίζω , ὡς ὁ κατά φύσις γίγνομαι ὁ μέν ὡς αὐτός τέλος εἰμί , καθάπερ ὁ εἶδος , ὅς τε ἀρετή καί ὑγεία καί πᾶς ὅς τίς τοιοῦτος , καί οὗτος μέν ὡς ὁ ὅς ἕνεκα , ὁ δέ οὐ ὡς τέλος μέν , ὡς δέ πρός οὗτος φέρω , ὡς ὁ γυμνάσιον καί ὁ οἰκεῖος ὕλη καί ὁ ὄργανον , ὁ δέ ὡς ἕπομαι σύμπτωμα ἢ ὁ ἤδη ἀπολαμβάνω ὁ τέλος ὁ ὁ ἔτι πρός ὁ τέλος φέρω , ὡς κόπος καί πτύελος καί ὁ ἐν μασχάλη , φημί , θρίξ καί ὁ ἤδη ὑγιαίνω ἕπω ζῷον , καί ὡς πόνος καί κάματος ὁ ἔτι φέρω πρός ὑγεία διά γυμνάσιον . ὁ δέ Ἀριστοτέλης εἰς δύο δοκέω διαιρέω πᾶς ὁ φύσις γίγνομαι , εἰς ὁ ἕνεκα ὁ καί εἰς ὁ σύμπτωμα , ὁ ἕνεκα ὁ συνεισφέρω πάντως καί ὁ ὅς ἕνεκα · οὖον γάρ οἷος τε ἕνεκα ὁ ἢ εἰμί ἢ γίγνομαι , μή εἰμί καί ὁ ὅς ἕνεκα . ὅς καλῶς πᾶς ἐπισυνάπτω ὁ φιλόσοφος ὡς συμπέρασμα ὁ προερέω πρότασις ὁ ὁ πορευτικός ζῷον καί μέγας ἀπαιτέω ὁ αἴσθησις ὁ μόνιμος καί ἀτελής , διά ὁ καί κατά πολύς καί ἄλλοτε ἄλλος τόπος προσβάλλω ὁ σωστικός τε αὐτός καί φθαρτικός σῶμα , καί διά ὁ ὡς τέλειος τέλειος μετέχω καί αὐτός ὁ ἁπτικός αἴσθησις καί διά οὗτος ἐνεργητικός , καί πρός γε διά ὁ καί ἄλλος ἐκ ἀνάγκη ὁ πρόσω ὁ αἰσθητής ἀντιληπτικός μετέχω αἴσθησις , ἵνα καί πρίν ἐφάπτω ὁ φθαρτικός τε καί σωστικός αἰσθάνομαι ὁ μέν φεύγω , ὁ δέ διώκω . ἄνευ δέ αἴσθησις ἐκ ἄν σῴζω μάλιστα ὁ πορευτικός · ὅσπερ εἰμί αὐτός ὁ τέλος καί ὁ ἀγαθός ὁ ὁ σωτηρία , ὡς εἴρω , αἴτιος , ὅσπερ μάλιστα κατά φύσις εἰμί , ἐπεί καί ὁ ἀγαθός αἴτιος ὁ τελικός , ὅς ἕνεκα καί ὁ ποιητικός ποιέω καί ὁ εἰδικός ὁρίζω καί ὁ ὑλικός αἴτιος ὑπό-στόρεννυμι οἰκεῖος ὁ πρᾶγμα . καί ἐπεξεργάζομαι καλῶς ὁ εἴρω ἐπάγω , ὡς ὁ μέν μόνιμος ὁ ζῶ καί αὐτός δέ ὁ ζῷον , ὅσος μόνιμος , ὁ τρέφω ὁ φύσις δίδωμι καί ἐν ὁ αὐτός μένω , ἐναργής μέν ὁ φυτός , ἤδη δέ καί ὁ μόνιμος ζῷον , ἐκεῖ ὁ ἀρχή γίγνομαι τε καί ὑφίστημι , ὅθεν καί τρέφω οἷος τε . p . 434b 3 οὐ οἷος τε δέ σῶμα ἔχω μέν ψυχή καί νόος κριτικός , αἴσθησις δέ μή ἔχω , μή μόνιμος εἰμί , γεννητός δέ . οὗτος δῆλος ὡς οὖον περί πᾶς εἴρω ὁ πορευτικός , ἀλλά περί ὁ τέλειος ἐν αὐτός ζῷον , ἐν ὅς καί ὁ κριτικός νόος . εὐπορέω δέ ὅλως καί προστίθημι ὁ εἴρω πρός ὁ ἀπορέω ἄν , διά τίς , ὅς ἀγαθός ἔχω γνῶσις ὁ κατά ὁ νόος , μή ἀρκέω οὗτος πρός ὁ σωτηρία , ἄν πορευτικός εἰμί , ἀλλά καί αἴσθησις δήω . καί εἷς μέν ὁ ἤδη καί πολλάκις εἴρω ἀφίημι νῦν αἰτία · διά γάρ ὁ ἀναγκαῖος εἰμί ὁ ζῷον σύστοιχος ὁ γιγνώσκω ὑπάρχω γνῶσις . σύστοιχος δέ οὕτως αὐτός ὁ αἴσθησις , ὡς μηδέ ἄλλως ὁ ἐν αὐτός νάω ἢ διά αἴσθησις αὐτός γιγνώσκω . ἀλλά | οὗτος μέν , ὡς φημί , ὡς πολλάκις εἴρω ἀφίημι ὁ Ἀριστοτέλης · μᾶλλον δέ οὐδέ παντελῶς ἀφίημι , ἀλλά προστίθημι καί ἄλλος αἴτιος καί οὗτος ἐνδείκνυμι , ἀδύνατος λέγω ὁ γενητός καί πορευτικός ὁ ζῷον νόος μέν ἔχω , ἀναίσθητος δέ τυγχάνω αὐτός , καί οὗτος πάλιν ὁ αἴτιος προστίθημι . οὔτε γάρ ὁ Ψυχή οὗτος εἰμί πρός ὁ νοέω ἀγαθός , οὔτε ὁ σῶμα ἐντεῦθεν εἰμί σωτηρία , εἄν μή καί αἴσθησις προσλαμβάνω . καί γάρ ὁ λογικός ψυχή οὐ ἄλλως πρός ὁ νοέω ὁ ὅλος πρός σῶμα ῥέω ἐγείρω , εἰμί μή διά αἴσθησις ὁ πρῶτος , καί ἐν ὁ πρᾶξις συνεργός αὐτός καί ὁ ἀπό αὐτός χράω φαντασία , καί ὁ σῶμα οὖον διά ὁ νόος μόνος , ἀλλά καί διά αἴσθησις σῴζω ὁ ὅδε μέν βλαβερός αὐτός δείκνυμι , ὅδε δέ σωτήριος , ἢ ὁ μέν λυπηρός , ὁ δέ ἡδύς καί προσηνής . ὅθεν καί ὁ προερέω ἀποδίδωμι αἰτία , ὁ αἴσθησις ἀπονέμω ὁ αἰσθητικός ζῷον ὡς σύστοιχος γνῶσις ὁ αἰσθητός . διό καθόλου λοιπός συμπεραίνω , ὡς οὐδείς ἔχω ψυχή σῶμα μή μόνιμος ἄνευ αἴσθησις , ἔνθα ὁ μή μόνιμος πρόσκειμαι διά ὁ φυτός , ὁ ἔχω μέν ψυχή ἄνευ δέ αἴσθησις , ἢ καί διά ὁ ἄστρον , ὡς ὁ Ἀλέξανδρος βούλομαι , ἔμψυχος μέν εἰμί , μόνιμος δέ διά ὁ ῥιζόω ὁ οἰκεῖος σφαῖρα μή κατά ἑαυτοῦ κινέω , ὡς ὁ ἐκεῖνος λόγος . καί ἔοικα ὁ Ἀλέξανδρος οὕτως ἐξηγέομαι διά ὁ προσεχῶς προερέω , ὁ οὐ οἷος τε σῶμα ἔχω μέν ψυχή καί νόος κριτικός , αἴσθησις δέ μή ἔχω , μή μόνιμος εἰμί , γενητός δέ . ὁ γάρ μή μόνιμος καί νόος ἔχω κριτικός , γενητός δέ , πρός ἀντιδιαστολή λαμβάνω ὁ ἔχω καί ψυχή καί · νόος κριτικός , μόνιμος δέ ὁ ἀγένητος οὗτος · ἐν γάρ ὁ γενητός οὐδείς εἰμί μόνιμος τοιοῦτος . ἐν τις δέ ἀντίγραφος πρόσκειμαι ὁ ἀλλά μήv οὐδέ ἀγένητος , ὅσπερ ὁ μέν Πλούταρχος ἐξηγέομαι , ὡς νῦν ὁ Ἀριστοτέλης καί ὁ οὐράνιος ἀποδίδωμι αἴσθησις · οὐδέ γάρ ὁ ἀγένητος , διότι μή κατά ἑαυτοῦ τόπος ἐκ τόπος ἀμείβω καί διά οὗτος μόνιμος εἰμί , ἀμοιρέω αἴσθησις . φαίνω δέ ὁ Ἀριστοτέλης μηδαμοῦ ὁ αἴσθησις ἐπί ὁ οὐράνιος προσίημι , ἀλλά καί ἐφεξῆς αὐτός οὗτος ἀναίνομαι . διό καλός , οἴομαι , ὁ Ἀλέξανδρος ἐξηγέομαι ὁ ἀλλά μήv οὐδέ ἀγένητος , ἄξιος ἀκούω πρός ὁ αἴσθησις ἔχω , ἵνα μή πρός ὁ προσεχῶς εἴρω εἰμί ἐπάγω , πρός ὁ οὐ οἷος τε σῶμα ἔχω μέν Ψυχή , αἴσθησις δέ μή ἔχω , ἀλλά πρός ὁ ἐκ ἀρχή ὁ “ αἴσθησις δέ οὐ ἀναγκαῖος ἐν ἅπας ὁ ζῶ . οὔτε γάρ ὅσος ὁ σῶμα ἀπολόω , ἐνδέχομαι ἁφή ἔχω ἀλλά μήv οὐδέ ἀγένητος ἀναγκαῖος αἴσθησις ἔχω . ὁ δέ κριτικός ὁ νάω πρόσκειμαι ὡς ὁ θεωρητικός δηλόω πρός ἀντιδιαίρεσις ὁ πρακτικός , ἐναργής ποιέω ὁ λόγος , διότι ὁ μέν πρακτικός πάντως αἴσθησις δήω , ὁ δέ θεωρητικός οὖον δοκέω πάντως ὅμως ὁ πρῶτος καί αὐτός χρῄζω , καί ἐφεξῆς δέ πάντως ἐν ὁ περί ὁ αἰσθητής θεωρία . p . 434b 8 ἀλλά μήv εἰ αἴσθησις ἔχω , ἀνάγκη ὁ σῶμα ἢ ἀπολόω ἢ μικτός εἰμί . ὅτι2 μέν πλείων ὁ ζωός ὁ γενητός , καί ὁ μέν ὑφίημι καί ἔσχατος , ὁ δέ κατά μικρός ἐπαναβαίνω εἰς ὁ κριτικός ἀποτελευτάω νόος , καί ὅτι ὁ ἀγαθός πάντως καί ὁ ὑφίημι καί ἔσχατος συνυπάρχω , οὐ ἀνάπαλιν δέ ὁ χείρων ὁ ἀγαθός πάντως , καί ἄρτι διά ὁ προερέω συμπεραίνω . ὁποῖος δέ ὁ ἕκαστος οἰκέω ὄργανον καί ὁποῖος ὄργανον οἰκεῖος ἕκαστος χράω ζωή , ἤδη μέν φαίνω καί ὁ αὐτός ἐνδείκνυμι , σαφής δέ νῦν ἐπέξειμι ὁ λόγος , διακρίνω ὁ φυτικός σῶμα ἀπό ὁ ἀπλόος αἰσθητικός , καί οὗτος ἀπό ὁ μή ἀπλόος μέν ὁ δέ ὅλος οὗτος πορευτικός αἰσθητικός , καί ἀποδίδωμι μέχρι ὅδε ὁ ὁ ὄργανον διάφορος οὐσία οὐκέτι ἢ ὡς φανταστικός ὄργανον ἢ ὡς λογικός ἐπιφέρω , διάφορος τις φύσις οἶδα , ὡς ὁ σῶμα κύριος , καθάπερ καί ἐν ὁ πρῶτος εἶπον , ἄν λογικός εἰμί , ὁ αἴσθησις εἰμί προσεχῶς ὄργανον καί κύριος . καί γάρ ὁ φαντασία αἴσθησις τις καί ὁ ὄρεξις , ὅσος γε καί ἐν ὁ ἄλλος εἰμί ζῷον , ὁ δέ λόγος καί ὁ ὁ λόγος βούλησις ἄν ποτός χράω ὁ σῶμα , διά ὁ καί αἴσθησις καί φαντασία ὡς συνεργός παραλαμβάνω χράω καί ὁ σῶμα ὡς ὄργανον · ἐπεί , ὡς εἴρω αὐτός , εἰμί τίς συγχέω σῶμα ὁ νόος , καί πλάσσω χαλεπός . καί διά οὗτος πάλιν ἀποδίδωμι ὁ αἴτιος , διά ὅς ὁ ἀκριβής μέν αἰσθητής ἀντιλαμβάνω οὖον δύναμαι ὁ ἀμυδρός παραχρῆμα ὁ κρίσις κατορθόω ποιέω , ὁ δέ νοητός ὅσος μάλιστα καθαρός ἀντέχω , τοσοῦτος μέγας καί ὁ ἀμυδρός ἐπιγιγνώσκω αὐτίκα , διότι , φημί , ὁ μέν αἴσθησις ὄργανον δήω ὁ σῶμα , ὅς διά ὁ σφοδρός ὑπό ὁ μείζων αἰσθητής πάθος ὁ ἀμυδρός οὖον πάσχω , ἠώς ἄν ὁ σφοδρός κατέχω · ὁ δέ νόος ἵνα ὁ νοητός γιγνώσκω , οὖον χράω ὄργανον ὁ σῶμα . εἰκότως οὖν καί νῦν οὖον περιεργάζομαι , ὁποῖος ὁ ὡς νόος ἢ λόγος ὄργανον , ἀλλά ποῖος ὁ ὡς αἰσθητικός , εἰμί καί δισσός ὁ αἰσθητικός , ὁ μέν κατά αὐτός καί ἄλογος , ὁ δέ λογοειδής ὡς λόγος συμφύω · ὡς δέ προεῖπον ἱκανῶς περί ὁ φυτικός σῶμα , ὅτι ἁπλόος πως διά ὁ ὁ γῆ ἐπικράτεια , ἀφορίζω ὁποῖος ὁ ὡς ἀπλόος εἶπον αἰσθητικός , ἐκ διαίρεσις ὁ λόγος λαμβάνω . ἢ γάρ ἀπολόω ἔστω ὁ ἢ μικτός φημί , διά ὁ τέλειος ὁ διαίρεσις ὁ ἁπλόος παραλαμβάνω , ἵνα ὥσπερ ἐκ ἀρχή ποιέω ὁ λόγος , ἐπεί ἤδη ὑπομιμνῄσκω ὅτι ἁπλόος εἰμί ἀδύνατος . διό καί αὐτός οὗτος εὐθύς ἐπάγω , οὐ οἷος τε λέγω εἰμί ἀπολόω · ὁ γάρ ἀπολόω ἁφή μή ἔχω , ὁ δέ αἰσθητικός πᾶς ἐκ ἀνάγκη ἔχω ἁφή , ὡς ἐν δύο πάλιν συμ - περαίνω σχῆμα μηδείς ἁπλόος εἰμί αἰσθητικός , μέσος ὁράω εἰμί ὁ ἁφή ἔχω . ἑκάτερος δέ ὁ πρότασις ἐκ ἄλλος ὑπομιμνήσκω , καί πρότερος ὁ ἄξιος πᾶς αἰσθητικός ἁφή ἔχω διά πλείων πιστόω · ὁ γάρ ὅτι οὐδείς ἀπολόω ἁφή ἔχω ὕστερος πιστόω . ὁ δέ καταφατικός ὁ πᾶς ὁ αἰσθητικός βούλομαι ἁφή ἔχω ὑπομιμνῄσκω ἐκ ὅδε . ὁ ζώιον φημί , ὁ θνητός λέγω , σῶμα ἔμψυχος εἰμί · πᾶς δέ σῶμα ἁπτός εἰμί , οὖον ὁ οὐράνιος λέγω νῦν · οὖον γάρ βούλομαι ἐκεῖνος εἰμί ἁπτός , ὡς δοκέω τίθημι ὁ Πλάτων , διότι ὁ φιλόσοφος οὗτος ὁ κατά ὁ παθητικός λέγω ποιότης δραστικός ἀφορίζω εἰμί ὁ ἁπτός . πᾶς οὖν σῶμα ὁ γενητός λέγω , καί δήω ἐπάγω προσεχής ὁ εἴρω δύο πρότασις ὁ πᾶς ἄρα ζῷον ἁπτός ἐστιν’ , ἵνα εἰμί ὁ λόγος πᾶς ζῷον σῶμα ἔμψυχος εἰμί , πᾶς σῶμα ἁπτός εἰμί , πᾶς ἄρα ζῷον ἁπτός ἐστιν’ , ὁ δέ οὖον οὗτος , ἀλλά πᾶς ἄρα ζῷον ἁπτικός ἐστιν’ , ὅσπερ πάντως ἕπω ὁ εἰμί πᾶς σῶμα ἁπτός · οὖον γάρ μόνος ἀπέρχομαι εἰμί δεῖ ἀλλά καί † ὁ ἁπτός ὄψ * * αὐτός σῶμα . διότι γάρ ἁπτός πᾶς , δεῖ ἐκ ἀνάγκη εἰμί καί ὁ κριτικός ἐφάπτω καί μή ἀπλόος κατά παράθεσις ἅπτω λέγω , ἀλλά ὡς καί γιγνώσκω , ὁποῖος αὐτός ἕκαστος κατά ὁ παθητικός ποιότης , ἁπτικός εἰμί , ἵνα πάλιν ἐκ ἀρχή ὁ λόγος τοιοῦτος εἰμί · ὁ ζῷον ἔμψυχος εἰμί σῶμα · πᾶς σῶμα ἁπτός εἰμί · πᾶς ὁ οὕτως ἁπτός ὡς ἁπτός γνωριστικός τυγχάνω εἰμί ἁπτικός · πᾶς ἄρα ζῷον ἁπτικός εἰμί . ἀλλά ὁ τελευταῖος πρότασις παραλείπω ὁ Ἀριστοτέλης ὁ πρότερος δύο ὁ ἐπί ὁ τρεῖς ἀποδίδωμι συμπέρασμα . μᾶλλον δέ οὐδέ ὁ τρίτος παρίημι , ἀλλά τίθημι , ἄξιος ὁ ἁπτός εἰμί ὁ ὁ ἁφή αἰσθητός , ἵνα δηλόω ἀντεστραμμένως ὁ αἰσθάνομαι ὁ ἁπτός ἁπτικός εἰμί , καί οὗτος συνάγω · ὁ ζῷον ἄρα ἁπτικός πάντως . ἀλλά ποιέω ὁ περισκέλεια ὁ ὁ ἀντιστρέφω ἀλλά μή αὐτός προηγουμένως τίθημι ὁ πρότασις ὁ ἄξιος ὁ ἁπτικός ὁ ἁπτός εἰμί γνωριστικός , ἀλλά ὁ ἰσοδυναμέω αὐτός ὁ ὁ ἁπτός πᾶς ὁ ἀφίημι γνωρίζω . ἁπτικός δέ δείκνυμι διά ὁ προερέω ὁ ὁ ζῷον σῶμα , καί κατά ἕτερος τρόπος ὁ αὐτός ἐπιδείκνυμι διά ὁ εἰμί μέλλω σῴζω ὁ ζῷον ὡς ζῷον ἀπλόος . οὖον γάρ ὡς ὁρατικός ἁπλόος ἢ ἀκουστικός ἢ γευστικός · ὁ γάρ τοιοῦτος καί ὁ διά μέσος γίγνομαι δήω αἴσθησις , ὡς δέ ζῷον ἀπλόος ὁ ἁφή , ἵνα ὁ παθητικός ἀντιλαμβάνω ποιότης , ὑπό ὅς ὁ κατά οὐσία ἀποτελέω πᾶς γένεσις τε καί φθορά καί σωτηρία . ὡς εἰμί καί οὗτος ὁ λόγος · παθητός εἰμί ὡς γενητός , καί ὁ γενητός ἀεί κριτικός ἅπτω σῶμα , πάσχω ὑπό αὐτός κατά ὁ παθητικός ποιότης ἢ σύμμετρος ἢ ἀσυμμέτρως · ὁ δέ οὗτος πάσχω ἢ σῴζω ἢ φθείρω , μεταδιώκω μέν ὁ συμμετρία , φεύγω δέ ὁ ἀσύμμετρος διά ὁ κριτικός φύσις · ὁ δέ ἐν ὁ διώκω ὁ σύμμετρος πάθος , φυγή δέ ὁ ἀσύμμετρος σῴζω ἁπτικός εἰμί ἀνάγκη · ὁ γάρ παθητικός , ὡς εἴρω , ποιότης ἁπτικός ὁ γνωστικός · ὁ ἄρα ζῷον ἁπτικός εἰμί ἀνάγκη . καί διαφέρω ὁ νῦν εἴρω συλλογισμός ὁ πρότερος ἐκ ὁ σωτηρία ὁ ζῷον ἐπιχειρέω , ἐκεῖνος κατά αὐτός ὁ ὁ ἁπτός ὡς ἁπτός ἀντιληπτικός γνῶσις ὁ αὐτός ἀποδείκνυμι . ἔτι καί τρίτος προστίθημι λόγος , ὡς δεῖ ὁ ζῷον πάντως εἰμί ἁπτικός , ὁ διά ὁ ἄμεσος ἀντίληψις [ ὁ ] αἰσθητής κριτικός , τοιόσδε εἰμί · ὁ ζῷον ἐκ ἀνάγκη ὁ ἀμέσως αὐτός προσπίπτω αἰσθητικός εἰμί δεῖ , διά ὅς καί σῴζω ἢ ἀπόλλυμι μάλιστα · ὁ δέ ὁ ἀμέσως προσπίπτω γνωριστικός ἁπτικός · ὁ ζῷον ἄρα ἁπτικός . καί τοιοῦτος μέν καί ὁ τρίτος λόγος . ὁ δέ διά μέσος γνωρίζω αἴσθησις πρόσκειμαι πρός διάκρισις σαφής ὁ ἀμέσως κριτικός , τουτέστιν ἁφή τε καί γεῦσις · ἐκ γάρ ὁ ὁ διά μέσος παράθεσις μᾶλλον γνωρίζω , τίς ὁ ἄμεσος . ἐπί ὅς ὁ τρίτος συνάπτω ὁ δύο , οὖον μόνος ὁ προσεχής ἀποχράω ὁ ἁφή . ἀλλά καί ὁ πρός ὁ ζῶ συνεργός . ὁ γάρ ἅπτω καί προσεχής καί παράκειμαι ὁ ἁπτός δεῖ αἴσθησις ἔχω . εἰμί γάρ μή ἔχω αἴσθησις , οὖον δύναμαι ὁ μέν φεύγω ὁ δέ λαμβάνω . ὁ τρίτος δή ὁ συμπέρασμα εἰ εἶδον οὗτος , ἀδύνατος εἰμί σῴζω παραπλήσιος ὁ ὁ δύο λαμβάνω . p . 434b 18 Διὸ καί ὁ γεῦσις εἰμί ὥσπερ ἁφή τις . ἄλλος οὗτος ὁ αὐτός συμπεραίνω λόγος , ὅτι πάντως ἁπτικός εἰμί δεῖ ὁ ζῷον , οὐ ἀπό αὐτός ἔτι ὁ ἰδίως λέγω ἁφή ὁρμάω , ἀλλά ἀπό ὁ γεῦσις , καί οὐκέτι ἀπό ὁ παθητικός ποιότης καλέω , ἀλλά ἀπό ὁ ἔγχυμος σύστασις . φθείρω γάρ ὁ ζῷον καί σῴζω προηγουμένως μέν ὁ πάθος ὁ αἰσθητής κατά αὐτός ὁ ἁφή , θερμός φέρω καί ψυχρός καί ὁ οὗτος σύστοιχος , οὐ | ὡς ζῷον ἁπλόος , ἀλλά ὡς παθητός . ὁ δέ ἔγχυμος , ὅς ὁ γεῦσις ἀντιληπτικός , ὡς ζῷον ἢ σῴζω ἢ ἀπόλλυμι . τρέφω γάρ ἀνάγκη ὁ ζῷον καί διά ὁ ζῷον εἰμί κριτικός εἰμί καί ὁ ἔγχυμος πρός παραδοχή μέν ὁ οἰκεῖος , φυγή δέ ὁ ἀλλότριος . σωματοειδής δέ καί ἁπτός πᾶς ὁ ἔγχυμος οὐ ὅς ἔγχυμος , ἀλλά ὅς μή ἄνευ ἁπτός οἷος τείνω εἰμί ὁ ἔγχυμος . ὁ οὖν ἐν ἁπτός εἰμί καί ὁ ἔγχυμος οὖον μόνος ὡς γευστός ἀλλά καί ὡς ἁπτός προσπίπτω , ὡς καί ὁ γεῦσις εἰμί · οὗτος ἁφή . ἐπεί οὖν καί ὁ γεῦσις πρός ὁ εἰμί συντελής ὁ ζῷον , οὐ ἄνευ δέ ἁφή ὁ γεῦσις , ὁ δήω γεῦσις ἔχω οὖον οὗτος μόνος , ἀλλά καί ὁ ἁφή πάντως . καί συλλογίζομαι ὁ αὐτός καί νῦν οὐ ἀπό ὁ ἁφή προηγούμενος ἀπλόος , ἀλλά καί ἀπό ὁ γεῦσις , ὡς καί οὗτος ἀναγκαῖος πρός σωτηρία ὁ ζῷον ὑπάρχω . καί ἐπεί οὖον κατά ἑαυτοῦ ὁ γεῦσις ἁφή εἰμί , ἀλλά διά ὁ μή ἄνευ ἁφή εἰμί , οὗτος δέ , ἐπεί καί ὁ ἔγχυμος καί γευστός πάντως ἐν ὁ ἁπτός , ὁ γεῦσις ὥσπερ ἁφή εἰμί ἀποφαίνω , ἀλλά οὐ αὐτόθεν ἁφή , ἀκριβολογέομαι νῦν καί ὁ αἴτιος ἐπάγω , ὅτι κατά ἑαυτοῦ ὁ γεῦσις οὖον ὁ ἁπτός ἀλλά τροφή εἰμί , ὁ δέ τροφή ὁ σῶμα ὁ ἁπτός , ἀλλά οὐ ὅς ἁπτός , ὅς δέ ἔγχυμος . πάλιν δέ ἐκ παράθεσις ὁ ἀντίκειμαι γνώριμος ποιέω ὅτι ὁ τρέφω πάντως ἐν ἁπτός . ὁ γάρ μή ἁπτός ἀλλά διά μέσος ἕτερος γνωρίζω , ὡς χρῶμα καί ψόφος καί ὁ ὀσφραντός , οὖον τρέφω φημί οὐδέ αὔξησις ποιέω οὐδέ φθίσις ( καί γάρ ὁ αὔξησις , ὡς ἤδη προερέω , καί ὁ φθίσις τις , ὁ μέν ἐπικρατέω ὁ ἀπορροή , ὁ δέ ἐπικρατέω ) · ὥστε κατά ὁ σύν ἀντίθεσις λέγω ἀντιστροφή , εἰμί ὁ μή ἀμέσως γιγνώσκω οὖον τρέφω , ὁ τρέφω ἐν ὁ ἀμέσως γνωρίζω ἐκ ἀνάγκη ὑπάρχω · οὗτος οὖν πάλιν συμπεραίνω ὁ καί ὁ γεῦσις ἁφή τις εἰμί , διά ὁ τις ἐνδείκνυμι ὁ αὐτός , ὅσπερ καί διά ὁ ὥσπερ δηλόω , ἐπεί ὁ θρεπτικός μέν προηγουμένως ὁ γεῦσις , συμβαίνω δέ ὁ θρεπτικός πάντως καί ἁπτός εἰμί . p . 434b 22 οὗτος μέν οὖν ὁ ἀναγκαῖος ὁ ζῷον . ὡς καί πρός ὁ εἰμί συντελέω · ὁ μέν διά ὁ μάλιστα σωτήριος εἰμί ἢ φθαρτικός ὁ παθητικός ποιότης , ὅς ὁ ἁφή ἀντιληπτικός , ὁ δέ γεῦσις ὁ θρεπτικός κριτικός , ὅς καί αὐτός ἀεί πρός ὁ εἰμί δήω ὁ ζῷον διά ὁ συνεχής ὁ μόριον ἀπορροή · p . 434b 24 ὁ δέ ἄλλος ὁ τε εὕω ἕνεκα καί γένος . ὁ μέν γάρ εἴρω πρός ὁ εἰμί ὁπωσοῦν ζῷον καί ὅς ἄνευ ἀδύνατος εἰμί , συντελέω · ὁ δέ τρεῖς καί κατά φύσις ἔνιοι ζῷον στερέω καί παρά φύσις ἄλλος στερέω οὐδείς κακός ζῷον , ὡς οὖον πρός ὁ εἰμί αὐτός ὑπάρχω ἀναγκαῖος , ἀλλά ὁ εὕω ἕνεκα , ἵνα καί ἀγαθός ἐνεργέω αἴσθησις , οὐ οὗτος πλήσσω ὑπό ὁ αἰσθητής ὁ διά μέσος ἕτερος κινέω ὑπό αὐτός , ἐνεργητικός δέ μᾶλλον καί ζῷον ἤδη οὐ ἁπλόος ἀλλά τέλειος εἰδοποιέω . ὅσπερ οὖον ὁ τυγχάνω εἶπον καί πιστόω ὡς ἀγαθός ἐκ ὁ πορευτικός . ὁ γάρ ἐπί πλέω εἰς ὁ ὁ ἴδιος τέλος ἰός μετάληψις καί ἐκ πλείων αὐτός θηράω καί αὐθορμήτως τέλειος ὁ ἐν τις ἀπεστενωμένως , καί περιμένω ὁ πολύς ἐκ τυγχάνω προσπίπτω τέλος ἢ καί ὁ φθαρτικός , ἅτε οὐ οἷος τε εἰμί προγιγνώσκω πόρρωθεν πρίν προσπελάζω ὁ φαίνω , ἵνα ὁ μέν φυλάσσω , ὁ δέ ἕλκω . οὗτος μέν οὖν ὁ ἐπιχείρησις ἐκ ὁ εἶδος καί ὁ ἀγαθός ὁ τίμιος ὁ τρεῖς πρός ὁ δύο ἐπιδείκνυμι . ὁ δέ ἐφεξῆς καί ὡς ἀναγκαῖος προκρίνω . ἀναγκαῖος γάρ καί οὗτος εἰμί καί μή ὡς ζῷον ἀπλόος , ἀλλά ὡς πορευτικός ζῷον , εἰμί μέλλω σῴζω ὡς πορευτικός , δήω καί ὁ διά τις μέσος ἀντιληπτικός αἴσθησις , ὡς μή κατά ὁρμή ὁ βλαβερός ἀπρόοπτος εἰκῇ φέρω προσπίτνω ἀθρόος ἐνίοτε φθείρω . ἀναγκαῖος οὖν καί οὗτος , ἀλλά ζωή εἶδος ἀγαθός , καί ὡς ἀγαθός σωστικός ὁ ἀναγκαῖος ἔχω τίμιος . φανερόω δέ καί ὅπως γίγνομαι ὁ διά ὁ μεταξύ αἴσθησις , οὖον παρεκβαίνω ὁ πρόκειμαι , ἵνα ὁ ἀπαθής αὐτός καί ἐνεργητικός δείκνυμι . ἐμπαθής γάρ ὁ ἀμέσως ὑπό ὁ αἰσθος - ὁ πλήσσω , ἀπαθής δέ ὁ διά μέσος , ὡς μή αὐτόθεν ὑπό ὁ πρῶτος κινέω πλήσσω . ὁ δέ ἀπαθής ἐνεργητικός · ὁ γάρ πάθος ἐπικρατέω ἀμυδρόω ὁ κριτικός ἐνέργεια . οὗτος δέ καί αὐτός ἐνδείκνυμι ὁ πρῶτος κινέω , φημί , ἐπί ὁ τρεῖς αἴσθησις οὐ εἰς αὐτός ἀμέσως ὁ αἰσθητικός δράω , ἀλλά εἰς ἕτερος ὁ μεταξύ δηλαδή , ὑπό ὅς , ὁ μέσος φημί , ὁ αἰσθητικός κινέω , ὡς μή | ἄγαν πάσχω αὐτός , καθάπερ ὁ ἀμέσως ὑπό ὁ πρῶτος δράω πλήσσω . οὖον γάρ , ἐπεί εἰς ἄλλος πρότερος δράω ὁ πρῶτος κινέω , οὐ καί εἰς ὁ αἰσθητικός ὁ ἀπό αὐτός διαβαίνω κίνησις , ἵνα ἄν τις ὑπονοέω μηδέ ὅλως ἐγώ αἰσθάνομαι ὁ πρῶτος κινέω , ὡς μή φθάνω εἰς ἐγώ ὁ ἀπό αὐτός κινέω ἐνέργεια . ἐκτίθημι οὖν ὅπως διαβαίνω καί διά παράδειγμα . πολύς γάρ κινητικός γίγνομαι ὁ ὅς προσεχῶς ἐφάπτω , διά αὐτός ἕτερος κινέω , ὅς οὐκέτι ἐφάπτω , ὡς ὁ χείρ διά ὁ μοχλός ὁ λίθος , καί ὁ διά ἕτερος μέσος καί ἄλλος ὠθέω ὁ ἀπωτέρω ἵστημι . αὐτός γάρ ὁ πρῶτος ὠθέω ὁ μεταξύ ἵστημι καί αὐτός κινητικός ποιέω ὁ ἐφεξῆς καί ἐνίοτε ἐκεῖνος ἄλλος . καθόλου τε οὖν ὁ κατά τόπος κινέω μεταβάλλω ἀξιόω ὁ προστίθημι , ἐπεί ὅς ὁ λόγος καί ἐμφανίζω ἐγώ ὅτι καί ὠθέω καί αὐτός ὁ ὦ εἰς ὁ καί αὐτός ἄλλος ποιέω ὅς καί δεῖ ὁ λέγω ὁ ὥσπερ ὁ κινέω κατά τόπος μέχρι ὁ μεταβάλλω ποιέω ἐπισυνάπτω καί κατά συνέχεια ἀναγιγνώσκω ὁ καί ὁ ὠθέω ἕτερος ποιέω ὥστε ὠθέω , ἵνα ὁ λέγω εἰμί , ὡς πᾶς ὁ κινέω κατά τόπος οἷος καί ὁ ὠθέω μεταβάλλω ποιέω ὁ προσεχῶς ὠθέω οὕτως ὥστε καί αὐτός ἄλλος τίς ὠθέω , εἴτε ποτέ εἴτε καί πάντως , ὅτε συμβαίνω διά μέσος τις ὁ προσεχῶς κινέω ὑπό ὁ πρῶτος κινέω καί ἄλλος γίγνομαι εἰμί , ὁ μέν πρῶτος κινέω ἀκίνητος μένω κατά ἑαυτοῦ , ὡς ὅταν ὁ ψυχή ὁ σῶμα κινέω , οὗτος δέ κινέω μέν ὑπό ὁ Ψυχή , κινέω δέ ὁ κάλαμος , καί ὁ μέν κινέω ἐν τε ὁ πρῶτος καί ὁ μέσος ὁράω , ὁ δέ κινέω ἐν τε ὁ μέσος καί ὁ τρίτος , ὡς ὁ μέν πρῶτος κινέω μόνος , ὁ δέ τρίτος κινέω μόνος , ὁ δέ μέσος ἄμφω . εἰμί δέ καί ὁ κάλαμος καί αὐτός κινέω ἄλλος τίς κινέω , πλείων εἰμί ὁ μέσος καί πλείων ὁ ἅμα κινέω τε καί κινέω . ὁ δέ ἄκρος ὁ μέν πρῶτος κινέω μόνος , ὁ δέ ἔσχατος μόνος κινέω . οὕτως , φημί , καί ἐπί ἀλλοίωσις ὁ πρῶτος ἀλλοιόω ἀλλοιόω οὖον ὁ προσεχῶς μόνος ὑπό αὐτός πρόσω . ὅλως ἀλλοιόω . ὁ γάρ δακτύλιος ὁ ὁ σφραγίς ἔνθεσις ὁ μέχρι βάθος τις , ἠώς ἄν p . 435a 11 ὅτι2 δέ οὐ οἷος τε ἀπολόω εἰμί ὁ ὁ ζῷον σῶμα 91v φανερός . σαφῶς ἐν τῆ πρότασις ὁ πρόκειμαι αὐτός ἀφορίζω σκοπός ὁ δεικτικός ὁ μηδείς εἰμί σῶμα ἁπλόος αἴσθησις ἔχω , τουτέστι μηδέ ζῷον εἰμί . πᾶς γάρ ζῷον αἰσθητικός . πέντε γάρ εἰμί ἁπλόος ὁ μέν θέω πᾶς ἐξαιρέω αἴσθησις , καί οὐδέ πρόκειμαι περί ἐκεῖνος τίς νῦν , ἐπεί περί ὁ ἐν θνητός ζῷον Ψυχή ἐκ ἀρχή εἰμί ὁ λόγος · περί δέ ὁ ἄλλος ἕκαστος ποιέω τις λόγος , οὖον μόνος ὡς εἰλικρινής Ἀπόλλων μένω οὐ ἔχω ἁφή , ἀλλά καί ὁ ἐν ὁ πρός ὁ ἄλλος μίξις ἄγαν ἐπικρατέω , ὡς ἐν ὁ φυτός ὁ γῆ . πῶς οὖν δείκνυμι ; πᾶς ζῷον ἀξιόω , ὡς καί ἐπιδείκνυμι , πάντως ἁφή ἔχω , μηδείς δέ ἀπολόω ἁπτικός εἰμί . οὗτος δέ οὔπω ἐν οὗτος δείκνυμι κατασκευάζω , ἐπί ἕκαστος ὁ ὑπό σελήνη ἁπλόος ποιέω ὁ λόγος , ὁ μέν πυρεῖον καί ἀέριος καί ὑδραῖος συγχωρέω ἐνταῦθα αἰσθητήριον γίγνομαι , ἀλλά οὐ ἁπτικός , ὁ δέ γῆ οὐδέ ἐπικρατέω ὅλως γίγνομαι αἰσθητικός . συγχωρέω δέ ὁ πυρεῖον οὐ ὡς δοκέω ἑαυτοῦ , ἀλλά ἴσως ὡς ὑπό ὁ Πλάτων λέγω . ἐκεῖνος γάρ ὁ ὁράω ὁ πυρεῖον ἀπονέμω , καθάπερ αὐτός ὁ ὕδωρ · ἐπεί , ὡς ἐν ὁ δύο εἴρω , ὁ πῦρ κατά ἑαυτοῦ διά ὁ φθαρτικός μή γίγνομαι αἰσθητήριον , μίγνυμι δέ ὁ ἄλλος ἑκασταχοῦ . ὅσπερ δή καί ἐκεῖ ἐνε οὖον παντελ οὖν μᾶλλον λαός Κον ποτός γίγνομαι ὁ προσπίπτω ὁ αἰσθητός ρείσεως δήω καί οὐ ἰσχύς εὐθύς ὑπό ὁ ἁπτός διαλύω λεπτομερής εἰμί · εὐπαθής γάρ ὁ λεπτομερής . διό ὁ ὅσος λεπτομερής 92r στοιχεῖον αἰσθητήριον μέν γίγνομαι , οὐ ἀμέσως δέ ὁ αἰσθητής γνωριστικός , ἀλλά ὁ διά μέσος τις αὐτός ἀντιληπτικός , ἵνα μή ὁ πάθος ἀσύμμετρος αὐτός γίγνομαι εὐπαθής εἰμί διά λεπτομέρεια , ἐν ὁ ἄμεσος ὁ αἰσθητής προσβολή πάντως τίς δράω εἰς ὁ αἰσθητήριον , κολούω καί διαφθείρω ὁ ἁπτικός ἐνέργεια . οὐ εἰμί οὖν ἁπτικός . ὁ γάρ ἁπτικός ὁ αὐτός ἅπτω ὁ αἰσθητής εἰμί αὐτός οὗτος ὅσπερ λέγω ἁπτικός , κριτικός δηλονότι αὐτός καί ἀμέσως ἔχω , ὅθεν καί ὀνομάζω . ὁ γάρ πρῶτος θέσις ὁ ὄνομα ἐπί ὁ , ὡς ἐν ὁ φυσικός διά-ὁρίζω , παράκειμαι , ὅς ὁ πέρας ἅμα , ἄν μή ζῶ μηδέ αἰσθάνομαι εἰμί ὁ οὗτος παράκειμαι . ὁ δέ ὡς αἴσθησις λέγω ἁφή κριτικός μέν εἰμί ἐνέργεια , ὀνομάζω δέ καί αὐτός ἐκ ὁ παράθεσις ὁ ὁ πέρας ἅμα ὁ παράκειμαι ποιέω . ὁ γάρ διά μέσος ἕτερος αἰσθητικός γνῶσις προσβάλλω ὁ αἰσθητός δοκέω μέν ἄν εἰμί κατά αὐτός ὁ προσβολή ἁφή τις καί αὐτός , οὖον μήv κύριος οὐδέ ἀπλόος · οὖον γάρ ὁ πέρας ἅμα ὁ τε αἰσθητικός καί ὁ αἰσθητής γίγνομαι τότε . ὁ μέντοι κύριος ἁπτικός αἴσθησις ἐκεῖ προστίθημι , ἐπεί καί ἐπί ὁ ἁπτικός ὁ προηγούμενος οὐ ἐν σάρξ οὐδέ νεῦρον οὐδέ ἐν τις μόριον προσεχῶς ὁ ἁπτός ἐφάπτω τίθημι , ἀλλά ἐν ὁ διά μέσος οὗτος ἀντιληπτικός ὁ ἁπτός . διότι δέ ὁ μέσος οὐ ἔξωθεν , ὡς ἐπί ὁ ἀγαθός αἴσθησις . ζωτικός δέ καί οἰκέω μόριον αὐτός ὁ ζῶ σῶμα , ὡς εἰμί καί μή πρῶτος , ἀλλά δύο εἰμί αἰσθητικός καί ὁ διά ὅς , ἄμεσος λέγω ὁ ὁ αἰσθητικός πρός ὁ αἰσθητός συναφή ἐπί οὗτος . συμπεραίνω οὖν , ὡς ὁ λεπτομερής στοιχεῖον ἄν τις εἰμί αἰσθητήριον , ἀλλά οὐ εἄν γίγνομαι τοιοῦτος αἰσθητήριον , οἷος ὁ ὁ ὅλος ζῷον εἰμί σῶμα , ἀλλά οἷος ὁ κατά εἷς τίς μόριον αἰσθητήριον , ὁρατικός φέρω ἢ ἀκουστικός . κατά γάρ μόριον τίς τοιοῦτος , ὁ δέ κατά ὅλος πάντως ἁπτικός · ὁ δέ ἁπτικός στερεός εἰμί δεῖ , ὡς εἴρω , καί οὖον λεπτομερής . ἀλλά ὅσος ἐπί τού·τῳ ὁ λόγος ὁ χθόνιος οὐδείς κωλύω εἰμί ἁπτικός . διό λοιπός ὅτι οὐδέ χθόνιος ἢ ὡς πάντῃ ἁπλόος ἢ ὡς ἄγαν ἐπικρατέω , ἐπιδείκνυμι ἐπάγω · p . 435a 21 Πάντων γάρ ὁ ἁφή ὁ ἁπτός εἰμί ὥσπερ μεσότης , καί δεκτικός ὁ αἰσθητήριον οὖον μόνος ὅσος διαφορά γῆ εἰμί , ἀλλά καί θερμός καί ψυχρός καί ὁ ἄλλος ἁπτός ἅπας . ὁ μέν ἁφή δηλόω νῦν ὁ κριτικός αὐτός ἐνέργεια ὁ τοιοῦτος ζωή , ὁ δέ αἰσθητήριον ὁ ὑπόκειμαι αὐτός ὄργανον . μεσότης δέ καί πᾶς ὁ γνωστικός ἐνέργεια ὁ ὁ ἀντίκειμαι εἰμί ἀντιληπτικός · καί ὅταν μετά ὄργανον ἐνεργέω , χρή καί ὁ ὄργανον πρός ὁ ἐγγίγνομαι αὐτός ὑπό ὁ ἀντίκειμαι ἐναντίος πάθος μέσος ἔχω , ὡς μηδείς μᾶλλον ὅδε ἢ ὅδε προσίημι , ἀλλά ὁμοίως ἀμφότερος , ἵνα ὁ μέν ἑκάτερος ὁ ἀντίκειμαι ὁμοίως κρίνω , ὁ δέ καί αὐτός ὡσαύτως ὑποδέχομαι ὁ ἀμφότερος πάθος , ἐκ ἴσος ὁ ἐπί ἑκάτερος κρίσις προκαλέω . διότι οὖν ὁ ἁπτός οὖον μόνος εἰμί χθόνιος , ἀλλά ἔνιοι μέν χθόνιος , ὡς ὁ ξηρός ἅμα καί ψυχρός , ἔνιοι δέ ἀέριος ὁ οὗτος ἀντίκειμαι , ὡς ὁ θερμός ἅμα καί ὑγρός , καί ὡς ὁ ὑγρός μέν ἅμα καί ψυχρός Υδραία , ὡς δέ ὁ ξηρός ἅμα καί θερμός πυρεῖον , ὁ οὗτος μεσότης οὐ ἄν εἰμί χθόνιος φύσις ψυχρός πάλιν οὖν · ἐν δύο σχῆμα τὸσυμπέρασμα ἀκολουθέω μή εἰμί ἁπτικός αἰσθητήριον , εἰμί γε ὁ μέν ἁπτικός μέσος θερμός καί ψυχρός καί ξηρός καί ὑγρός , ὁ δέ γῆ οὖον μέσος , κατά ἕτερος μόνος ἀφορίζω . εἶτα καί δύο συνάπτω οὗτος συλλογισμός ὡς ἀκόλουθος , ὁ ἁπτικός αἰσθητήριον ἄξιος δεκτικός εἰμί οὖον ὁ χθόνιος μόνος ποιότης , ἀλλά καί ὁ ἐν ὁ ἄλλος στοιχεῖον · ὁ δέ χθόνιος σῶμα , ἠώς μέν ἄν εἰμί ὅσπερ εἰμί , μή δέχομαι ὁ ὁ ἄλλος στοιχεῖον , ἀλλά φθείρω ἐν ὁ ἐκεῖνος παρουσία . οὐ ἄρα ὁ δεκτικός ὁ ἁπτός πᾶς ποιότης χθόνιος οἷος τε εἰμί · ὁ γάρ δεκτικός ὑπομένω δεῖ ἐν τῆ παρουσία πᾶς ὅς ἄν εἰμί δεκτικός , ἵνα καί δέχομαι . καί ἐκ τρίτος ὁ αὐτός συμπεραίνω ἐκ ὁ ἐνάργεια καί ἐκ ἐπαγωγή . φαίνω γάρ σαφῶς καί ὁ ἐν ὁ ζῷον μόριον ὅσος | μᾶλλον ἐπικρατέω ἔχω ὁ γῆ ὁ ἄλλος ἀμοιρέω αἴσθησις , οἷος ὀστέον , καίτοι ζῷον εἰμί μόριον , ὡς ὁ χθόνιος στοιχεῖον , οὖον μόνος ὁ εἰλικρινής στοιχεῖον , ἀλλά καί ὁ μείγνυμι μέν ἐπικρατέω δέ φυτικός μέν ἐνεργέω δύναμαι , αἰσθητικός δέ ἀδυνατέω · ὁ γάρ τοιοῦτος μόριον ὁ φυτός ἔοικα . ἐπιφέρω τοίνυν ὁ ὁ ὅλος λόγος συμπέρασμα , ἄνευ μέν ἁφή μηδείς εἰμί ἄξιος ζῷον , ἐκ ὁ ἤδη προερέω οὗτος λαμβάνω , ἁφή δέ μή ἔχω ποτέ εἷς τίς ὁ ἁπλόος δύναμαι , ἐκ ὁ νῦν ἀποδείκνυμι λαμβάνω . δείκνυμι γάρ ὡς ἵημι γῆ οὔτε ἐκ ἄλλος τις ὁ ἁπλόος εἰμί ὁ ἁπτικός ὄργανον , ἀλλά ἐν μεσότης . ὡς γάρ οὖον χθόνιος , ἐπεί κατά τις ὁρίζω οὐσιόω καί οὐ ὁ ἀντίκειμαι εἰμί μέσος , ὁ αὐτός τρόπος ἵημι πυρεῖον οὔτε ὑδραῖος οἷος τε εἰμί · οὐδέ γάρ οὗτος τίς ἐν μεσότης οὐσιόω , ἀλλά ἐν τις ὁρίζω ἰδιότης . καί συλλογίζομαι μηδείς εἰμί ὁ ἁπλόος ζῷον , δηλονότι ὁ ἐν γένεσις καί φθορά , ὅς καί αἴσθησις δεῖ πρός ὁ εἰμί ζῷον , καί ἀντίμοιρος εἰμί κατά ὁ σύν ἀντίθεσις ἀντιστροφή , ἐκ ἀνάγκη ἁφή ἔχω . ὁ μ . ζῷον γίγνομαι ἐκ ἀνάγκη . ὁ οὖν αφηναναιροος ἀναιρέω ὁ ζῷον . ἀλλά καί ὁ μόνος οὗτος ἀναιρέω ὡς ζῷον ἀναιρέω · μόνος γάρ εἰμί οὗτος ὡς ζῷον ἐκ ἀνάγκη συστατικός . ὁ γάρ πρότερος τρεῖς ἔχω μέν τίς καί ἀναγκαῖος καί οὗτος , ἀλλά οὐ ὡς ζῷον , ἀλλά ὡς πορευτικός ζῷον συστατικός , καθά ἤδη ὑπομιμνῄσκω · ὁ δέ γε γευστικός καί ὡς ζῷον συμπληρωτικός ὁ ἀναγκαῖος εἰσάγω διά ὁ πρός τροφή χρήσιμος , ἀλλά οὖον διά ὁ ὁ κατά οὐσία συστατικός ποιότης προηγουμένως γνωριστικός . συστατικός μέν γάρ ὁ παθητικός ποιότης , οὗτος δέ ὁ γεῦσις οὖον κατά ἑαυτοῦ , ἀλλά μόνος ὁ έγχυμος · καί καθά δέ μετά ἁφή πάντως , γνωρίζω καί ὁ παθητικός , οὐ ὡς γεῦσις , ἀλλά ὡς ἁφή . μόνος οὖν κατά ἑαυτοῦ ὁ ἁφή ἀναιρέω ἀναιρέω ὅλος ὁ ζῷον ὁ ὄργανον . ἐνίοτε δέ καί ὁ ἄλλος τις αἴσθησις συναναιρέω καί ὁ ὅλος , ἀλλά οὖον κατά ἑαυτοῦ , ὅταν συμβαίνω πρός ὁ ἀναίρεσις ὁ οἰκεῖος αὐτός αἰσθητήριον διά ἄλλος αἴτιος ἀναιρέω καί ὁ ἁπτικός , οἷος εἰμί ἐκ ὁ βρονταῖος ἦχος βλάπτω ὁ ἀκουστικός ὄργανον , συμβαίνω διά ὁ ἀθρόος καί σφοδρός ὁ ἠχέω πνεῦμα ὁ ζῶ σῶμα πρόσπτωσις καί αὐτός βλάπτω , οὖον διά ὁ ἦχος ὁ ὅλος βλάπτω , ἀλλά διά ὁ σφοδρός ὁ ηχητικός πνεῦμα πρός ὁ ὅλος ἁπτικός πρόσπτωσις , ὡς ἁπτικός αὐτός ἀναιρέω . οὗτος γάρ ὁ ἰός ὁ θηριώδης ὁ γλῶσσα προσπίτνω φθείρω ὁ ὅλος , οὐ ὡς πικρός οὐδέ ὅς γευστός ὅλως ( ὁ γάρ γεῦσις ἄν μόνος διαφθείρω ) , ἀλλά ὅς ξηρός καί ὅς ἀσύμμετρος ὁ ἁπτικός . ὁ δή καί Ἀριστοτέλης σαφῶς διαρθρόω , ἕκαστος μέν αἰσθητήριον ἄξιος ὑπό ὁ οἰκέω αἰσθητής ὑπερβάλλω φθείρω , οὖον μέντοι συναναιρέω πάντως καί ὁ ὅλος ζῷον , εἰμί μή κατά συμβεβηκός , ὡς εἴρω , ὁ καί ὁ ἁπτικός κατά συμβαίνω ἕτερος τρόπος λυμαίνομαι , ὡς ἐπί ψόφος εἴρω καί ὡς ἐπί ὁ γευστός . ἐπί μέν ψόφος καί προστίθημι ὁ κατά συμβαίνω φθείρω ὁ εἰμί , ἐπί δέ ὄψις καί ὀσμή ἀδιορίστως † ὑπό ἁπτός , ὅταν ὁ δύναμις εἰμί ψυχρός ἢ ξηρός ἢ ἀπλόος εἶπον ἀσύμμετρος διά ὁ ὁ παθητικός ποιότης ἀσυμμετρία φθείρω ὁ ὅλος , ἀλλά οὐ ὡς δυσώδης . οὗτος δέ καί ὁ ὁρατός οἷος ὁ φλόξ οὐ ὡς φωτοειδής ἄγαν καί ἀσύμμετρος ὁ ὄμμα φθείρω ὁ ζῷον ( οὗτος γάρ μόνος ὁ ὁρατικός ) , ἀλλά ὡς θερμός ἀθρόος ἐνίοτε προσπίπτω · προσπίπτω δέ ὡς ἁπτός ἁπτικός ὁ ὅλος . περί δέ ὁ χυμός εἴρω ὅπως φθείρω , ὅτι καί αὐτός κατά συμβεβηκός . ὁ μέντοι ὁ ἁπτός ὑπερβολή κατά ἑαυτοῦ καί οὖον κατά συμβαίνω ἀναιρέω ὁ ζῷον . ὡς γάρ καί ὁ ἄλλος ὁ οἰκέω αἰσθητήριον ὁ ὁ οἰκεῖος αἰσθητής ὑπερβολή φθείρω , οὗτος καί ὁ ἁπτικός ὁ ὁ ἁπτός ὑπερβολή , ἀλλά ἐπεί κατά ὁ ἁπτικός ὁ ζῷον ὡς ζῷον ὁ εἰμί , ἅμα τε ὡς ἁπτικός φθείρω καί ὡς ζῷον . p . 435 b 19 ὁ δέ ἄλλος αἴσθησις ἔχω ὁ ζῷον , ὥσπερ εἴρω , οὖον ὁ εἰμί ἕνεκα , ἀλλά ὁ εὕω , οἷος ὄψις . ὅτι2 μέν ὄψις καί ἀκοή καί ὄσφρησις οὖον πρός ὁ εἰμί ὁ ζῷον ὡς ζῷον συντελέω ἔχω , ἱκανῶς διά ὁ προερέω διά-ὁρίζω , ἀλλά πρός ὁ εὕω . ὡς γάρ πορευτικός συντελέω ὁ ζῷον · ὡς δέ πορευτικός ὁ ζῷον ἀπλόος τέλειος . ὁ δέ γεῦσις καί ὡς ζῷον δοκέω εἰμί ἀναγκαῖος · νῦν δέ ὁ πρός ὁ εὕω εἰμί συντελέω συναριθμέω . καί γάρ ἄμφω ἀληθής , εἴρω , διότι πρός ὁ διαμένω μᾶλλον ὁ ζῷον καί πρός ὁ ἐπί πλέω εἰμί , ἀλλά οὖον πρός ὁ εἰμί ἁπλόος συντελής . ἐπεί δέ ὁ εἰμί ἀληθεύω καί κατά ὁ κατά εἷς φέρω ὥρα εἰμί καί οποστονοος μόριον καί κατά ὁ ἐνιαυσιαῖος καί πλείων χρόνος ζῶ , ὁ δέ τροφή οὖον πρός ὁ ὡριαῖος εἰμί συντελής , ἀλλά πρός ὁ ἐνιαυσιαῖος εἰμί , ὅς μέν ὅλως πρός ὁ εἰμί , οὗτος κοινωνέω ὁ ἁπτικός , ὅς δέ οὐ ἁπλόος πρός ὁ εἰμί , ἀλλά πρός ὁ ἐπί μέτρον χρόνος πλέω , ἐν ὅς οὖον δυνατός ἄνευ τροφή ζῶ , οὗτος ἀγαθός ὁ ἁφή ὁ γεῦσις καί τέλειος , διότι καί ὁ ἐπί πλέω ὁ εἰμί μετουσία τέλειος .