sextus-empiricus.adversus-mathematicos 8.337
Παρεστακότες καὶ τὸ ἐκ τίνος ὕλης ἐστὶν ἡ ἀπόδειξις , ἀκολούθως πειρασόμεθα καὶ τοὺς σαλεύοντας αὐτὴν λόγους προχειρίσασθαι , σκεπτόμενοι , πότερον ἀκολουθεῖ τῇ ἐπινοίᾳ καὶ προλήψει ταύτης ἡ ὕπαρξις ἢ οὐδαμῶς . καίτοι τινὲς εἰώθασιν ἡμῖν , καὶ μάλιστα οἱ ἀπὸ τῆς Ἐπικούρου αἱρέσεως , ἀγροικότερον ἐνίστασθαι , λόγοντες “ ἤτοι τί ἐστιν ἡ ἀπόδειξις , ἤ οὐ νοεῖτε . καὶ εἰ μὲν νοεῖτε καὶ ἔχετε ἔννοιαν αὐτῆς , ἔστιν ἀπόδειξις · εἰ δὲ οὐ νοεῖτε , πῶς ζητεῖτε τὸ μηδ’ ἀρχὴν νοούμενον ὐμῖν ; ” ταῦτα γὰρ λέγοντες ὑφ’ ἑαυτῶν σχεδὸν περιτρέπονται , ἐπείπερ τὸ μὲν παντὸς τοῦ ζητουμένου πρόληψιν καὶ ἔννοιαν δεῖν προηγεῖσθαι ὁμόλογόν ἐστιν . πῶς γάρ τις καὶ ζητῆσαι δύναται μηδεμίαν ἔννοιαν ἔχων τοῦ ζητουμένου πράγματος ; οὔτε γὰρ ἐπιτυχὼν εἴσεται , ὅτι ἐπέτυχεν , οὔτε ἀστοχήσας , ὅτι ἠστόχησεν . ὥστε τοῦτο μὲν δίδομεν , καὶ γε ἀπέχομεν τοῦ λέγειν ἔννοιαν μὴ ἔχειν παντὸς τοῦ ζητουμένου πράγματος , ὧς καὶ ἀνάπαλιν πολλάς γ’ ἐννοίας αὐτοῦ καὶ προλήψεις ἔχειν ἀξιοῦν , καὶ χάριν τοῦ μὴ δύνασθαι ταύτας διακρίνειν καὶ τὴν ἐξ αὐτῶν κυριωτάτην ἀνευρεῖν εἰς ἐποχὴν καὶ ἀρρεψίαν περιίστασθαι . εἰ μὲν γὰρ μίαν εἴχομεν τοῦ ζητουμένου πράγματος πρόληψιν , κἂν ταύτῃ συνεξακολουθήσαντες τοιοῦτ’ ἐπιστεύομεν ὑπάρχειν , ὁποῖον κατὰ μίαν προσέπιπτεν ἔννοιαν · νῦν δ’ πολλὰς ἔχομεν τοῦ ἑνὸς ἐννοίας καὶ πολυτρόπους καὶ μαχομένας καὶ ἐπ’ ἴσης πιστὰς διά τε τὴν ἐν αὐταῖς πιδανότητα καὶ διὰ τὴν τῶν προισταμένων ἀνδρῶν ἀξιοπιστίαν , μήτε πάσαις πιστεῦσαι δυνάμενοι διὰ τὴν μάχην , μήτε πάσαις ἀπιστῆσαι τῷ μηδεμίαν ἄλλην ἔχειν αὐτῶν πιστοτέραν , μήτε τινὶ μὲν πιστεῦσαι , τινὶ δὲ ἀπιστεῖν διὰ τὴν ἰσότητα , κατ’ ἀνάγκην ἤλθομεν εἰς τὸ ἐπέχειν . ἀλλὰ γὰρ προλήψεις ἔχομεν τῶν πραγμάτων κατὰ τὸν ὑποδεδειγμένον τρόπον . καὶ διὰ τοῦτο , εἰ μὲν ἡ πρόληψις κατάληψις ὑπῆρχεν , ἴσως ἂν ἐν τῷ διδόναι τὸ πρόληψιν ἔχειν τοῦ πράγματος καὶ τὴν κατάληψιν τούτου συνωμολογοῦμεν · νῦν δ’ ἐπεὶ ἡ πρόληψις καὶ ἡ ἔννοια τοῦ πράγματος οὐχ ὕπαρξίς ἐστιν , ἐπινοεῖν μὲν αὐτό φαμεν , καταλαμβάνεσθαι δὲ μηδαμῶς διὰ τἀς προεκκειμένας αἰτίας , ἐπεί τοι , εἰ αἱ προλήψεις εἰσὶ κατ’ καταλήψεις , παρὰ μέρος καὶ ἡμεῖς πευσόμεθα αὐτῶν , πότερον ἔχει πρόληψιν καὶ ἐπίνοιαν ᾿Επίκουρος τῶν τεττάρων στοιχείων ἢ οὐκ ἔχει , καὶ εἰ μὲν οὐκ ἔχει , πῶς ἀντιλήψεται τοῦ ζητουμένου πράγματος , καὶ τοῦτο ζητήσει οὗ μηδὲ ἐπίνοιαν ἔχει ; εἰ δὲ ἔχει , πῶς οὐ κατείληφε τὸ τέσσαρα εἶναι στοιχεῖα ; ἀλλ’ οἶμαι ὅτι ἀπολογούμενοι φήσουσιν , ὧς ἐπινοεῖ μὲν Ἐπίκουρος τὰ τέσσαρα στοιχεῖα , οὐ κατείληφε δὲ πάντως · ψιλὸν γὰρ κίνημά ἐστι τῆς διανοίας ἡ ἐπίνοια , ἧς ἐχόμενος ἀντιλέγει τῷ εἶναι τέσσαρα στοιχεῖα . τοίνυν καὶ ἡμεῖς ἔχομεν ἐπίνοιαν τῆς ἀποδείξεως , καὶ ἀπὸ ταύτης ἐξετάσομεν , εἴτε ἔστιν εἴτε καὶ μή , ταύτην δὲ ἔχοντες οὐχὶ καὶ τὴν κατάληψιν ὁμολογήσομεν . Ἀλλὰ πρὸς μὲν τούτους καὶ αὖθίς ποτε λεχθήσεται · ἐπεὶ δὲ ἐμμεθόδους προσήκει ποιεῖσθαι τὰς ἀντιρρήσεις , ζητητέον , τίνι μάλιστα δεῖ ἀποδείξει ἐνίστασθαι . καὶ δὴ ἐὰν μὲν ταῖς ἐπὶ μέρους καὶ καθ’ ἑκάστην τέχνην ἀποδείξεσιν ἐνίστασθαι θέλωμεν , ἀμέθοδον ποιησόμεθα τὴν ἔνστασιν , ἀπείρων οὐσῶν τῶν τοιούτων ἀποδείξεων ·
Lemmas: παρεστακοαιρεω καί ὁ ἐκ τίς ὕλη εἰμί ὁ ἀπόδειξις , ἀκόλουθος πειράζω καί ὁ σαλεύω αὐτός λόγος προχειρίζω , σκοπέω , πότερος ἀκολουθέω ὁ ἐπίνοια καί προλαμβάνω οὗτος ὁ ὕπαρξις ἢ οὐδαμῶς . καίτοι τις εἴωθα ἐγώ , καί μάλιστα ὁ ἀπό ὁ Ἐπίκουρος αἵρεσις , ἄγροικος ἐνίστημι , λόγος “ ἤτοι τίς εἰμί ὁ ἀπόδειξις , ἤ οὖον νοέω . καί εἰμί μέν νοέω καί ἔχω ἔννοια αὐτός , εἰμί ἀπόδειξις · εἰμί δέ οὖον νοέω , πῶς ζητέω ὁ μηδέ ἀρχή νοέω ὑμεῖς ; ” οὗτος γάρ λέγω ὑπό ἑαυτοῦ σχεδόν περιτρέπω , ἐπεί ὁ μέν πᾶς ὁ ζητέω πρόληψις καί ἔννοια δήω προηγέομαι ὁμόλογος εἰμί . πῶς γάρ τις καί ζητέω δύναμαι μηδείς ἔννοια ἔχω ὁ ζητέω πρᾶγμα ; οὔτε γάρ ἐπιτυγχάνω εἶμι , ὅτι ἐπιτυγχάνω , οὔτε ἀστοχέω , ὅτι ἀστοχέω . ὥστε οὗτος μέν δίδωμι , καί γε ἀπέχω ὁ λέγω ἔννοια μή ἔχω πᾶς ὁ ζητέω πρᾶγμα , ὅς καί ἀνάπαλιν πολύς γε ἔννοια αὐτός καί πρόληψις ἔχω ἀξιόω , καί χάρις ὁ μή δύναμαι οὗτος διακρίνω καί ὁ ἐκ αὐτός κύριος ἀνευρίσκω εἰς ἐποχή καί ἀρρεψία περιίστημι . εἰμί μέν γάρ εἷς ἔχω ὁ ζητέω πρᾶγμα πρόληψις , κἀν οὗτος συνεξακολουθέω τοιούτος πιστεύω ὑπάρχω , ὁποῖος κατά εἷς προσπίπτω ἔννοια · νῦν δέ πολύς ἔχω ὁ εἷς ἔννοια καί πολύτροπος καί μάχομαι καί ἐπί ἴσος πιστός διά τε ὁ ἐν αὐτός πιδανοτηταω καί διά ὁ ὁ προϊσταμένη ἀνήρ ἀξιοπιστία , μήτε πᾶς πιστεύω δύναμαι διά ὁ μάχη , μήτε πᾶς ἀπιστέω ὁ μηδείς ἄλλος ἔχω αὐτός πιστός1 , μήτε τις μέν πιστεύω , τις δέ ἀπιστέω διά ὁ ἰσότης , κατά ἀνάγκη ἔρχομαι εἰς ὁ ἐπέχω . ἀλλά γάρ πρόληψις ἔχω ὁ πρᾶγμα κατά ὁ ὑποδείκνυμι τρόπος . καί διά οὗτος , εἰμί μέν ὁ πρόληψις κατάληψις ὑπάρχω , ἴσως εἄν ἐν ὁ δίδωμι ὁ πρόληψις ἔχω ὁ πρᾶγμα καί ὁ κατάληψις οὗτος συνομολογέω · νῦν δέ ἐπεί ὁ πρόληψις καί ὁ ἔννοια ὁ πρᾶγμα οὐ ὕπαρξις εἰμί , ἐπινοέω μέν αὐτός φημί , καταλαμβάνω δέ μηδαμῶς διά εἰς προεκκειμεναι αἴτιος , ἐπεί ὅς , εἰμί ὁ πρόληψις εἰμί κατά κατάληψις , παρά μέρος καί ἐγώ πυνθάνομαι αὐτός , πότερος ἔχω πρόληψις καί ἐπίνοια Ἐπίκουρος ὁ τέσσαρες στοιχεῖον ἢ οὐ ἔχω , καί εἰμί μέν οὐ ἔχω , πῶς ἀντιλαμβάνω ὁ ζητέω πρᾶγμα , καί οὗτος ζητέω ὅς μηδέ ἐπίνοια ἔχω ; εἰμί δέ ἔχω , πῶς οὖον καταλαμβάνω ὁ τέσσαρες εἰμί στοιχεῖον ; ἀλλά οἴομαι ὅτι ἀπολογέομαι φημί , ὅς ἐπινοέω μέν Ἐπίκουρος ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , οὖον καταλαμβάνω δέ πάντως · ψιλός γάρ κίνημα εἰμί ὁ διάνοια ὁ ἐπίνοια , ὅς ἔχω ἀντιλέγω ὁ εἰμί τέσσαρες στοιχεῖον . τοίνυν καί ἐγώ ἔχω ἐπίνοια ὁ ἀπόδειξις , καί ἀπό οὗτος ἐξετάζω , εἴτε εἰμί εἴτε καί μή , οὗτος δέ ἔχω οὐ καί ὁ κατάληψις ὁμολογέω . ἀλλά πρός μέν οὗτος καί αὖθις ποτός λέγω · ἐπεί δέ ἐμμέθοδος προσήκω ποιέω ὁ ἀντίρρησις , ζητητέος , τίς μάλιστα δεῖ ἀποδείκνυμι ἐνίστημι . καί δή ἐάν μέν ὁ ἐπί μέρος καί κατά ἕκαστος τέχνη ἀπόδειξις ἐνίστημι ἐθέλω , ἀμέθοδος ποιέω ὁ ἔνστασις , ἤπειρος εἰμί ὁ τοιοῦτος ἀπόδειξις ·