severianus.in-genesim-sermo-1-olim-sub-auctore-joanne-chrysostomo 2
Βούλεται γὰρ ἡμᾶς ὁ φιλάνθρωπος θεὸς οὐχὶ κακούργους εἶναι , ἀλλὰ πανούργους · ἕτερον δέ ἐστι τὸ πανοῦργον , καὶ ἕτερον τὸ κακοῦργον . Πανοῦργος τοίνυν ἐστὶν οὐκ εἰς τὸ μελετᾶν κακίαν , ἀλλ’ εἰς τὸ φεύγειν κακίαν . Καὶ κέχρηται τῇ πανουργίᾳ οὐκ εἰς τὸ μηχανορραφεῖν καθ’ ἑτέρων , ἀλλ’ εἰς τὸ τὰ ὑφ’ ἑτέρων πλεκόμενα διαφεύγειν . Κακοῦργος δέ ἐστιν ὁ φονεύς , ὁ δόλιος , ὁ ἑτέροις κακὰ τεκταινόμενος . Τοιοῦτος φρόνιμος ὁ Ἰακώβ , φρόνιμος ὡς ὁ ὄφις , οὐκ ἰοβόλος ὡς ὁ ὄφις . Ὅτε γὰρ ἔμελλε συμβάλλειν τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ Ἡσαὺ κακίας γέμοντι καὶ φονοκτονίας , παρεκάλει τὸν θεὸν λέγων Κύριε , ῥῦσαί με ἀπὸ τοῦ ἀδελφοῦ μου Ἡσαύ , ὅτι φοβοῦμαι αὐτὸν πάνυ , καὶ ἱκέτευε τὸν θεόν , ὡς κατὰ πονηροῦ τὴν εὐχὴν τιθέμενος . Ὅτε δὲ συνήντησε τῷ ἀδελφῷ , ἠθικότητι καὶ κολακείᾳ τὸν θυμὸν ἡμέρωσε , καὶ τὴν πονηρίαν ἔσβεσε . Τί γάρ φησι πρὸς τὸν Ἡσαύ ; Εἶδόν σου τὸ πρόσωπον , ὡς εἴ τις ἴδοι πρόσωπον θεοῦ . Καὶ εἰ μὲν ἔλεγεν ὁ Ἰακὼβ ταῦτα , ἵνα διὰ τῆς ἀπάτης νικήσῃ τὸν ἀδελφόν , κακῶς ἐλάλει · εἰ δὲ εἶπεν , ἵνα τὸν φόβον ἐκφύγῃ , καλῶς ἐχρήσατο τῇ πανουργίᾳ . Γίνεσθε οὖν φρόνιμοι ὡς ὁ ὄφις · μὴ θυμώδεις , μὴ ἰοβόλοι , ἀλλὰ φρόνιμοι , καὶ ἀκέραιοι ὡς αἱ περιστεραί . Ἔστι δὲ τὴν περιστερὰν καὶ εἰς κακίαν καὶ εἰς ἀρετὴν ἐκλαβεῖν . Καί ὅπως , ἄκουε · Ἐὰν ᾖς ἀλόγιστος καὶ ἀδιάκριτος , καὶ κακίας ἔμπειρος μόνον , διαβάλλει σε ἡ γραφὴ ὡς ἀσύνετον . Ἐφραὶμ γάρ φησιν ὡς περιστερὰ ἄνους , οὐκ ἔχουσα καρδίαν . Ἐὰν οὖν τὸ ἄνουν φυγὼν τὸ ἀκέραιον κατορθώσῃς , ἔχεις τὴν σύνεσιν τελείαν , οὐ συμμιγνὺς αὐτῇ τῇ κακίᾳ · καὶ ἀκούεις παρὰ τοῦ κυρίου · Γίνεσθε φρόνιμοι ὡς ὁ ὄφις , καὶ ἀκέραιοι ὡς αἱ περιστεραί . Μὴ τοίνυν ἁπλῶς , ἀδελφέ , τὰς γραφὰς ἀναγίνωσκε , καὶ τὰς εἰκόνας εἰς κακίας ἐκλάμβανε παρ’ αὐτῆς , μερίζουσα τούτῳ μὲν τοῦτο , τούτῳ δὲ ἕτερον θέλεις οὖν μαθεῖν ; Πρόσεχε ἀκριβῶς τοῖς λεγομένοις · Καλεῖ λέοντα ἡ γραφή · Σκύμνος γάρ φησι λέοντος Ἰούδα · ἐκ βλαστοῦ , υἱέ μου , ἀνέβης · ἀναπεσὼν ἐκοιμήθης ὡς λέων . Ὧδε τὸ ὡς λέων τὸ ἀνδρεῖον σημαίνει · καὶ γὰρ καὶ περὶ τοῦ δικαίου τὴν αὐτὴν τίθησιν εἰκόνα · Δίκαιος γάρ φησιν ὡς λέων πέποιθεν . Ἀνδρεῖος τοίνυν ὁ δίκαιος , οὐκ ἐν τῷ δρᾶν κακῶς , ἀλλ’ ἐν τῷ διαπτύειν τὰ παρὰ τῶν πονηρῶν ἐπαγόμενα . Καλεῖ καὶ τὸν σωτῆρα λέοντα , διὰ τὸ ἐκ βασιλικῆς εἶναι φυλῆς . Ὥσπερ γὰρ τῶν τετραπόδων ὑπάρχει βασιλεὺς ὁ λέων , οὕτω καὶ τῶν Ἰουδαίων ἐβασίλευσεν ἡ Ἰούδα φυλή , ἐξ ἧς ὁ σωτὴρ ἀνέτειλε . Καὶ μὴ νομίσῃς , ἀγαπητέ , ἀνάξιον εἶναι τοῦ Χριστοῦ τὸ εἰκόνι λέοντος ἀπεικάζεσθαι · σχηματίζει γὰρ ἡ γραφὴ τὴν εἰκόνα ταύτην καὶ ἐπ’ αὐτῆς τῆς θεότητος . Ἄκουε γοῦν οἷα Λέων ἐρεύξεται καὶ τίς οὐ φοβηθήσεται ; Κύριος ὁ θεὸς ἐλάλησε καὶ τίς οὐ προφητεύσει ; Κατὰ τὸ δυνατὸν τοίνυν καὶ τὸ φοβερὸν καὶ τὸ βασιλικὸν λέοντι ἀπεικάζεται ὁ Χριστός . Καλεῖται δὲ καὶ ὁ διάβολος λέων , οὐχ ὡς δυνατός , οὐδ’ ὡς φοβερός , ἀλλ’ ὡς πλήκτης , ὡς τύραννος , ὡς ἀφανιστικός . Ἰδοὺ ὁ ἐχθρὸς ὑμῶν διάβολος περιέρχεται , ὡς λέων , ζητῶν καταπιεῖν ψυχήν . Μέριζε τοίνυν τῶν ἀναγνωσμάτων τὰς θεωρίας , μήποτε ἐναντία δοκοῦντα τῇ λέξει συγχέῃ σου τὴν διάνοιαν . Εἶπεν ἡ γραφὴ λέοντα καὶ λέοντα · ἀλλὰ τὸν μὲν κατὰ τὸ βασιλικὸν καὶ δυνατόν , τὸν δὲ κατὰ τὸ ἀφανιστικὸν καὶ δηλητήριον . Οὕτω καὶ τὸν δίκαιον καὶ τὸν ἀσεβῆ διὰ μιᾶς εἰκόνος σχηματίζει Δίκαιός φησιν ὡς φοῖνιξ ἀνθήσει , ὡς ἡ κέδρος ἡ ἐν τῷ Λιβάνῳ πληθυνθήσεται . Ἐποίησε πρότερον τὴν εἰκόνα τοῦ δικαίου , εἶθ’ οὕτω καὶ τοῦ ἀσεβοῦς . Εἶδον γάρ φησι τὸν ἀσεβῆ ὑπερυψούμενον καὶ ἐπαιρόμενον ὡς τὰς κέδρους τοῦ Λιβάνου . Ὅρα τοίνυν πῶς τὴν μὲν αὐτὴν εἰκόνα παρήγαγε , ταῖς δὲ λέξεσι τὰς ἐννοίας ἐμέρισεν . Ἐπὶ μὲν γὰρ τοῦ ἀσεβοῦς λέγει · Εἶδον τὸν ἀσεβῆ ὑπερυψούμενον καὶ ἐπαιρόμενον ὡς τὰς κέδρους · ἐπὶ δὲ τοῦ δικαίου οὐκ εἶπεν ὡσεὶ κέδρος ἡ ἐν τῷ Λιβάνῳ ἐπανθήσεται , ἀλλὰ πληθυνθήσεται . Οὕτως οὖν καὶ τὴν μέλιτταν μίμησαι , ὦ ἄνθρωπε , ἣν καὶ ἡ γραφὴ διδάσκει μιμεῖσθαι πρὸς φιλοπονίαν . Πορεύθητι πρὸς τὴν μέλιτταν καὶ μάθε ὡς ἐργάτις ἐστί . Μὴ μάθῃς , ὅτι κέντρον ἔχει , ἀλλ’ ὅτι μέλι ἐργάζεται . Ἐὰν γὰρ μιμήσῃ τῆς μελίττης τὸ κέντρον , κατηγορεῖ σου Πάντα τὰ ἔθνη ἐκύκλωσάν με , ὡσεὶ μέλισσαι κηρίον , καὶ τῷ ὀνόματι κυρίου ἠμυνάμην αὐτούς . Ὁρᾷς πῶς τοὺς πλήττοντας ἀπεικάζει μελίττῃ πληττούσῃ , τοὺς δὲ δικαίους ἀπεικάζει τῇ τὸ μέλι ἀποσταζούσῃ ; Χείλη γάρ φησιν ἀνδρῶν δικαίων ἀποστάζουσι σοφίαν καὶ κηρίον μέλιτος λόγοι καλοί · γλύκασμα δὲ αὐτῶν ἴασις ψυχῆς . Τοῦτο τοίνυν , ἀγαπητοί , τὸ γλύκασμα τῶν ψυχῶν λέγω , ποθήσωμεν ἐξ ὅλης ψυχῆς , καὶ τὸ κηρίον ἐργασώμεθα τὸ νοερὸν ἐν τῷ κρυπτῷ τῆς ψυχῆς ἐργαστηρίῳ , καὶ τὰ θεῖα λόγια λάβωμεν ὑπὲρ μέλι καὶ κηρίον . Μέλι γὰρ πολὺ ἐσθιόμενον πολλάκις μεταβάλλει τὸ γλύκασμα εἰς πικρίαν καὶ διαστρέφει τοῦ στομάχου τὴν ὄρεξιν καὶ πᾶσαν ἀνασκευάζει τοῦ ἀνθρώπου τὴν κατάστασιν . λόγος δὲ θεοῦ λαμβανόμενος πολὺς οὐ θολοῖ τὴν ψυχήν , ἀλλὰ θεραπεύει · Γλύκασμα γὰρ αὐτοῦ ἴασις ψυχῆς . Διὰ τοῦτο βουλόμενος ὁ σοφὸς ἐκεῖνος ἀντιθεῖναι διαφορὰν μέλιτος καὶ λόγου φησίν · Ἐσθίειν μέλι πολὺ οὐ καλόν , τιμᾶν δὲ χρὴ λόγους ἐνδόξους . Ἔχωμεν οὖν , ἀγαπητοί , τὸ κηρίον τὸ ποικίλον , τὰ θεῖα καὶ ἱερὰ λόγια , διὰ παντός · καὶ ὥσπερ τὸ κηρίον ἐκεῖνο ἐκ πολλῶν μὲν καὶ διαφόρων σχημάτων ἀπαρτίζεται , ἓν δὲ ἔχει καλόν · οὕτω καὶ ἡμῖν ἔστω κηρίον ἡ θεία γραφή , ἐκ πολλῶν μὲν καὶ διαφόρων συγκειμένη προφητῶν , ἓν δὲ μέλι διδασκαλίας ἀποστάζουσα . Τοιοῦτον ἡμῖν καὶ τὸ τῶν πατέρων κηρίον , ἐκ διαφόρων μὲν ἡλικιῶν συνηρμοσμένον , μίαν δὲ χάριν καὶ μίαν πνευματικὴν διδασκαλίαν ἀποστάζον . Ἀλλὰ ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον . Γένοιτο δὲ ἡμᾶς εὐχαῖς καὶ πρεσβείαις τοῦ κοινοῦ πατρός , τῇ φιλοπονίᾳ τὸν λόγον αὔξοντας , τὸν θεῖον ἀπεργάζεσθαι νόμον ἐν τῇ διανοίᾳ πάντοτε , καὶ ποιεῖν ἐκεῖνο τὸ ὑπὸ τοῦ Δαυὶδ εἰρημένον , τὸ ἔχειν τὸν νόμον τοῦ θεοῦ πάντοτε ἐν μέσῳ τῆς κοιλίας ἡμῶν , ἤγουν τὰ θεῖα νοήματα , ὥστε νομίζειν φύσεως ὅρους ἐπιγινώσκειν , τιμᾶν τε τὴν ἀλήθειαν , καταφρονεῖν κόσμου , καὶ θεῷ δόξαν ἀναπέμπειν , νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων , Ἀμήν .
Lemmas: βούλομαι γάρ ἐγώ ὁ φιλάνθρωπος θεός οὐ κακοῦργος ἔρχομαι , ἀλλά πανοῦργος · ἕτερος δέ εἰμί ὁ πανοῦργος , καί ἕτερος ὁ κακοῦργος . Πανοῦργος τοίνυν εἰμί οὐ εἰς ὁ μελετάω κακία , ἀλλά εἰς ὁ φεύγω κακία . καί χράω ὁ πανουργία οὐ εἰς ὁ μηχανορραφέω κατά ἕτερος , ἀλλά εἰς ὁ ὁ ὑπό ἕτερος πλέκω διαφεύγω . κακοῦργος δέ εἰμί ὁ φονεύς , ὁ δόλιος , ὁ ἕτερος κακός τεκταίνομαι . τοιοῦτος φρόνιμος ὁ Ἰακώβ , φρόνιμος ὡς ὁ ὄφις , οὐ ἰοβόλος ὡς ὁ ὄφις . ὅστε γάρ μέλλω συμβάλλω ὁ ἀδελφός αὐτός Ἡσαῦ κακία γέμω καί φονοκτονία , παρακαλέω ὁ θεός λέγω κύριος , ῥύομαι ἐγώ ἀπό ὁ ἀδελφός ἐγώ Ἡσαῦ , ὅτι φοβέω αὐτός πάνυ , καί ἱκετεύω ὁ θεός , ὡς κατά πονηρός ὁ εὐχή τίθημι . Ὅτε δέ συναντάω ὁ ἀδελφός , ἠθικότητι καί κολακεία ὁ θυμός ἡμερόω , καί ὁ πονηρία σβέννυμι . τις γάρ φημί πρός ὁ Ἡσαῦ ; εἶδος σύ ὁ πρόσωπον , ὡς εἰμί τις ὁράω πρόσωπον θεός . καί εἰμί μέν λέγω ὁ Ἰακώβ οὗτος , ἵνα διά ὁ ἀπάτη νικάω ὁ ἀδελφός , κακῶς λαλέω · εἰμί δέ λέγω , ἵνα ὁ φόβος ἐκφεύγω , καλός χράω ὁ πανουργία . γίνομαι οὖν φρόνιμος ὡς ὁ ὄφις · μή θυμώδης , μή ἰοβόλος , ἀλλά φρόνιμος , καί ἀκέραιος ὡς ὁ περιστερά . εἰμί δέ ὁ περιστερά καί εἰς κακία καί εἰς ἀρετή ἐκλαμβάνω . καί ὅπως , ἀκούω · ἐάν ἵημι ἀλόγιστος καί ἀδιάκριτος , καί κακία ἔμπειρος μόνος , διαβάλλω σύ ὁ γραφή ὡς ἀσύνετος . Ἐφραίμ γάρ φημί ὡς περιστερά ἄνοος , οὐ ἔχω καρδία . ἐάν οὖν ὁ ἄνοος φεύγω ὁ ἀκέραιος κατορθόω , ἔχω ὁ σύνεσις τέλειος , οὐ συμμείγνυμι αὐτός ὁ κακία · καί ἀκούω παρά ὁ κύριος · γίνομαι φρόνιμος ὡς ὁ ὄφις , καί ἀκέραιος ὡς ὁ περιστερά . Μή τοίνυν ἁπλῶς , ἀδελφός , ὁ γραφή ἀναγιγνώσκω , καί ὁ εἰκών εἰς κακία ἐκλαμβάνω παρά αὐτηες͂ς , μερίζω οὗτος μέν οὗτος , οὗτος δέ ἕτερος θέλω οὖν μανθάνω ; προσέχω ἀκριβῶς ὁ λέγω · καλέω λέων ὁ γραφεύς · Σκύμνος γάρ φημί λέων Ἰούδας · ἐκ βλαστός , υἱός ἐγώ , ἀναβαίνω · ἀναπίπτω κοιμάω ὡς λέων . ὧδε ὁ ὡς λέων ὁ ἀνδρεῖος σημαίνω · καί γάρ καί περί ὁ δίκαιος ὁ αὐτός τίθημι εἰκών · Δίκαιος γάρ φημί ὡς λέων πείθω . ἀνδρεῖος τοίνυν ὁ δίκαιος , οὐ ἐν ὁ δράω κακῶς , ἀλλά ἐν ὁ διαπτύω ὁ παρά ὁ πονηρός ἐπάγω . Καλεῖ καί ὁ σωτήρ λέων , διά ὁ ἐκ βασιλικός ἔρχομαι φυλή . ὥσπερ γάρ ὁ τετράπους ὑπάρχω βασιλεύς ὁ λέων , οὕτως καί ὁ Ἰουδαῖος βασιλεύω ὁ Ἰούδας Φυλή , ἐκ ὅς ὁ σωτήρ ἀνατέλλω . καί μή νομίζω , ἀγαπητός , ἀνάξιος ἔρχομαι ὁ Χριστός ὁ εἰκών λέων ἀπεικάζω · σχηματίζω γάρ ὁ γραφή ὁ εἰκών οὗτος καί ἐπί αὐτηες͂ς ὁ θεότης . Ἄκουος γοῦν οἷος Λέων ἐρεύγομαι καί τίς οὐ φοβέω ; κύριος ὁ θεός λαλέω καί τίς οὐ προφητεύω ; κατά ὁ δυνατός τοίνυν καί ὁ φοβερός καί ὁ βασιλικός λέων ἀπεικάζω ὁ Χριστός . καλέω δέ καί ὁ διάβολος λέων , οὐ ὡς δυνατός , οὐδέ ὡς φοβερός , ἀλλά ὡς πλήκτης , ὡς τύραννος , ὡς ἀφανιστικός . ἰδέ ὁ ἐχθρός σύ διάβολος περιέρχομαι , ὡς λέων , ζητέω καταπίνω ψυχή . μερίζω τοίνυν ὁ ἀνάγνωσμα ὁ θεωρία , μήποτε ἐναντίος δοκέω ὁ λέξις συγχέω σύ ὁ διάνοια . εἶπον ὁ γραφή λέων καί λέων · ἀλλά ὁ μέν κατά ὁ βασιλικός καί δυνατός , ὁ δέ κατά ὁ ἀφανιστικός καί δηλητήριος . οὕτως καί ὁ δίκαιος καί ὁ ἀσεβής διά εἷς εἰκών σχηματίζω Δίκαιος φημί ὡς φοῖνιξ ἀνατίθημι , ὡς ὁ κέδρος ὁ ἐν ὁ Λίβανος πληθύνω . ποιέω πρότερος ὁ εἰκών ὁ δίκαιος , εἶτα οὕτως καί ὁ ἀσεβής . εἶδον γάρ φημί ὁ ἀσεβής ὑπερυψόω καί ἐπαίρω ὡς ὁ κέδρος ὁ Λίβανος . Όρα τοίνυν πῶς ὁ μέν αὐτός εἰκών παράγω , ὁ δέ λέξις ὁ ἔννοια μερίζω . ἐπί μέν γάρ ὁ ἀσεβής λέγω · εἶδον ὁ ἀσεβής ὑπερυψόω καί ἐπαίρω ὡς ὁ κέδρος · ἐπί δέ ὁ δίκαιος οὐ λέγω ὡσεί κέδρος ὁ ἐν ὁ Λίβανος ἐπανθέω , ἀλλά πληθύνω . οὕτως οὖν καί ὁ μέλισσα μιμέομαι , ὦ ἄνθρωπος , ὅς καί ὁ γραφή διδάσκω μιμέομαι πρός φιλοπονία . πορεύομαι πρός ὁ μέλισσα καί μαθαίνω ὡς ἐργάτις εἰμί . Μή μανθάνω , ὅτι κέντρον ἔχω , ἀλλά ὅτι μέλι ἐργάζομαι . ἐάν γάρ μιμέομαι ὁ μέλισσα ὁ κέντρον , κατηγορέω σύ Πάν ὁ ἔθνος κυκλόω ἐγώ , ὡσεί μέλισσα κηρίον , καί ὁ ὄνομα κύριος ἀμύνω αὐτός . Όρας πῶς ὁ πλήττω ἀπεικάζω μέλισσα πλήσσω , ὁ δέ δίκαιος ἀπεικάζω ὁ ὁ μέλι ἀποστάζω ; Χείλη γάρ φημί ἀνήρ δίκαιος ἀποστάζω σοφία καί κηρίον μέλι λόγος καλός · γλύκασμα δέ αὐτός ἴασις ψυχή . Τοῦτης τοίνυν , ἀγαπητός , ὁ γλύκασμα ὁ ψυχή λέγω , ποθέω ἐκ ὅλος ψυχή , καί ὁ κηρίον ἐργάζομαι ὁ νοερός ἐν ὁ κρυπτός ὁ ψυχή ἐργαστήριον , καί ὁ θεῖος λόγιος λαμβάνω ὑπέρ μέλι καί κηρίον . Μέλι γάρ πολύς ἐσθίω πολλάκις μεταβάλλω ὁ γλύκασμα εἰς πικρία καί διαστρέφω ὁ στόμαχος ὁ ὄρεξις καί πᾶς ἀνασκευάζω ὁ ἄνθρωπος ὁ κατάστασις . λόγος δέ θεός λαμβάνω πολύς οὐ θολόω ὁ ψυχή , ἀλλά θεραπεύω · γλύκασμα γάρ αὐτός ἴασις ψυχή . Ζεύς οὗτος βούλομαι ὁ σοφός ἐκεῖνος ἀντιτίθημι διαφορά μέλι καί λόγος φημί · ἐσθίω μέλι πολύς οὐ καλός , τιμάω δέ χράω λόγος ἔνδοξος . ἔχω οὖν , ἀγαπητός , ὁ κηρίον ὁ ποικίλος , ὁ θεῖος καί ἱερός λόγιος , διά πᾶς · καί ὥσπερ ὁ κηρίον ἐκεῖνος ἐκ πολύς μέν καί διάφορος σχῆμα ἀπαρτίζω , εἷς δέ ἔχω καλός · οὕτως καί ἐγώ εἰμί κηρίον ὁ θεῖος γραφεύς , ἐκ πολύς μέν καί διάφορος σύγκειμαι προφήτης , εἷς δέ μέλι διδασκαλία ἀποστάζω . τοιοῦτος ἐγώ καί ὁ ὁ πατήρ κηρίον , ἐκ διάφορος μέν ἡλικία συναρμόζω , εἷς δέ χάρις καί εἷς πνευματικός διδασκαλία ἀποστάζω . ἀλλά οὗτος μέν εἰς τοσοῦτος . γίγνομαι δέ ἐγώ εὐχή καί πρεσβεία ὁ κοινός πατέρας , ὁ φιλοπονία ὁ λόγος αὐξάνω , ὁ θεῖος ἀπεργάζομαι νόμος ἐν ὁ διάνοια πάντοτε , καί ποιέω ἐκεῖνος ὁ ὑπό ὁ Δαυίδ λέγω , ὁ ἔχω ὁ νόμος ὁ θεός πάντοτε ἐν μέσος ὁ κοιλία ἐγώ , ἤγουν ὁ θεῖος νόημα , ὥστε νομίζω φύσις ὅρος ἐπιγιγνώσκω , τιμάω τε ὁ ἀλήθεια , καταφρονέω κόσμος , καί θεός δόξα ἀναπέμπω , νῦν καί ἀεί καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών , ἀμήν .