severianus.in-genesim-sermo-1-olim-sub-auctore-joanne-chrysostomo 1
Καλοὶ τῆς εὐσεβείας οἱ λειμῶνες , οὐ προσκαίροις χροιαῖς κομῶντες , ἀλλ’ οὐρανίοις ἄνθεσι βρύοντες . Ἄνθη δέ εἰσι τῆς εὐσεβείας , οἱ καρποὶ τῆς ἐνθέου πολιτείας . Αἱ γὰρ ἀρεταὶ ἀνάγουσιν ἡμᾶς εἰς τὸ θαυμαστὸν καὶ πρωτότυπον ἐκεῖνο κάλλος τὸ κατ’ εἰκόνα θεοῦ γεγενημένον καὶ καθ’ ὁμοίωσιν . Αὕτη τοίνυν ἡ κατ’ ἀρετὴν ὁμοίωσις ἵππον ἀντὶ ἀνθρώπου οὐκ ἐᾷ λέγεσθαι . Ταύτην οὖν ὅταν μεταδιώκωμεν , οὐκ ἔτι λύκος καὶ δράκων καὶ ὄφις καὶ σκορπίος ὀνομαζόμεθα , πρὸς τὴν τῶν ἀλόγων ὕβριν καταφερόμενοι · ἀλλ’ εἰκὼν θεοῦ θαυμαστὴ καὶ τιμία , τὸ πρωτότυπον κάλλος τοῦ χαρακτῆρος σώζουσα , καὶ ἐσμέν , καὶ λεγόμεθα , καὶ πιστευόμεθα . Δεσπότης ἐγένου τῶν ἀλόγων · μὴ μιμοῦ τῶν οἰκετῶν τὰ ἤθη · οὐκ ἐπειδὴ φαῦλα τὰ ἄλογα · οὐδὲν γὰρ παρὰ τοῦ ἀγαθοῦ κακὸν ἐκτίσθη . Μὴ γάρ τις νομιζέτω ἐν χώρᾳ κακίας τὰ ἄλογα τάττεσθαι , διὰ τὸ εἰκόνα κακίας παρῆχθαι τῶν μὴ κατ’ ἀρετὴν βιούντων . Εἰ γὰρ τοῦτο , πῶς καὶ εἶδεν ὁ θεὸς πάντα ὅσα ἐποίησε , καὶ ἰδοὺ καλά , καὶ οὐχ ἁπλῶς καλά , ἀλλὰ καὶ καλὰ λίαν ; Ὁπότε οὖν τὰ γεγονότα εἰς εἰκόνα κακίας παρήχθησαν ὁ γὰρ λέων εἰκὼν τοῦ τυράννου , καὶ ὁ ὄφις τοῦ σκολιοῦ καὶ τοῦ πονηροτάτου τὸν τρόπον , καὶ ὁ σκορπίος τοῦ πλήκτου , καὶ ὁ λύκος τοῦ ἁρπακτικοῦ , ποῦ ἂν εἴη καλὰ τὰ γενόμενα , φησίν , οὕτω προφανῶς εἰς εἰκόνα κακίας παραλαμβανόμενα ; Δεῖ δὲ εἰδέναι τοὺς φιλομαθεῖς , ὅτι ταῦτα τῇ οἰκείᾳ φύσει κακὰ οὔτ’ ἔστιν , οὔτε λέγεται , ἀλλὰ τοῖς ἀλόγοις πρέπουσα κατάστασις . Ἐπειδὰν δὲ ἔλθῃ εἰς τὴν λογικὴν φύσιν , ὑβρίζει τὴν θέαν καὶ ἀμβλύνει τὴν λογικὴν ἐλευθερίαν . Ἔλαβες , ἄνθρωπε , τὴν δεσποτικὴν ἀξίαν · μὴ τὴν ἄτιμον καὶ δουλοπρεπῆ τῶν ἀλόγων μεταδίωκε τάξιν · ὑβρίζεις γὰρ σαυτόν , μιμούμενος τῶν ἀλόγων τὴν θηριωδίαν · οὐχ ὡς τῶν ἀλόγων κακῶν ὄντων , ἢ λεγομένων , ἀλλ’ ὡς τῆς ἀτίμου καὶ δουλοπρεποῦς εἰκόνος οὐ πρεπούσης τοῖς ἐλευθέροις . Ὥσπερ γάρ τις ἀνὴρ ἐπίσημος καὶ ἐπίδοξος , ἐὰν ἐνδύσηται ἢ περιβάληται δούλου στολήν , ὑβρίζεται καὶ καταισχύνεται , οὐχ ὡς τῆς ἐσθῆτος οὔσης φαύλης καὶ ῥυπαρᾶς , ἀλλ’ ὡς δούλῳ μὲν πρεπούσης , ἐλευθέρῳ δὲ μὴ ἁρμοττούσης · οὕτως ἐὰν ἦθος σκορπίου καὶ λύκου ἀναλάβῃς , οὐχ ἡ φύσις τῶν ἀλόγων διαβάλλεται , ἀλλ’ ἡ σὴ κατάστασις ὑβρίζεται ἡ δεσποτείαν λαχοῦσα , καὶ τὰ δούλου μεταδιώκουσα . Ταῦτα δέ μοι ἀναγκαίως παρῆκται , ἵνα μηδεὶς εἰς ὕβριν τῆς δημιουργίας ἐκλάβῃ τὰ εἰρημένα , ὡς τοῦ θεοῦ φαῦλόν τι πεποιηκότος · πάντα γὰρ ἀληθῶς καλά καὶ καλὰ λίαν , ἐὰν τὴν οἰκείαν φυλάττῃ τάξιν καὶ τὸν οἰκεῖον μεταδιώκῃ νόμον . Ἵνα δὲ μάθῃς , ἀγαπητέ , ὅτι οὐδὲν φαῦλον γεγένηται παρὰ τοῦ θεοῦ κατὰ φύσιν , ἐδίδαξεν ἡμᾶς ὁ θεὸς καὶ τῶν ἀλόγων τούτων εἰκόνα λαμβάνειν . Ὑπέθηκε γάρ τινα μιμεῖσθαι τῶν ἀλόγων πλεονεκτήματα , ἵνα μὴ διαβάλλωμεν εἰς κακίαν τὰ γεγονότα , οὐ καθόλου τὴν φύσιν , ἀλλ’ ὅσα ἁρμόζει λογικῇ καταστάσει . Ἢ οὐκ ἤκουσας σήμερον Πορεύθητι πρὸς τὸν μύρμηκα , ὀκνηρέ , καὶ ζήλωσον τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ ; Οὐ συνῆκας πῶς τὴν τοῦ μύρμηκος φιλοπονίαν ὑποθέμενος , εἰς ἄοκνον ἡμῶν προθυμίαν ἐπαιδαγώγησεν ; Οὐκ ἐδιδάξαμέν σε ῥητῶς ἀπὸ μὲν τοῦ μύρμηκος τὸ ἄοκνον , ἀπὸ δὲ τῆς μελίσσης τὸ φιλότεχνον ; Ἔστι γάρ , ἔστιν , ὡς ἔφθην εἰπών , ἀπανθήσασθαί τινα καὶ τῶν ἀλόγων πλεονεκτήματα ἁρμόζοντα λογικῇ καταστάσει · πλήν γε ταῦτα πρὸς ἡμετέραν λέγονται αἰσχύνην καὶ ὄνειδος . Ἐπειδὴ γὰρ θεὸν οὐκ ἐμιμήσω , μίμησαι , φησί , τὸν μύρμηκα . Οὐκ εἶδές ποτε πατέρα γνήσιον ἐπιτιμῶντα τὰ τέκνα , καὶ μετὰ πολλὴν παιδείαν εἰς μίμησιν αὐτὰ οἰκετῶν ἀνάγοντα , καὶ ταῦτα προφανῶς λέγοντα · Μίμησαι κἂν τὸν οἰκέτην , ὑποδεέστερον μὲν τῇ ἀξίᾳ , ὑπερέχοντα δὲ τῇ ἐπιστήμῃ ; Ὅθεν ὁ φιλάνθρωπος θεὸς εἰς ἔνδειξιν τῆς ἡμετέρας ἀγνωμοσύνης προσφέρει τὸν μύρμηκα ἐλέγχοντα ἡμῶν τὸν ὄκνον , καὶ τὴν μέλιτταν ἐλέγχουσαν ἡμῶν τὴν ῥᾳθυμίαν . Καὶ δῆλον ἐκ τούτων , ὅτι οὐδὲν κακὸν ἐγένετο παρὰ τοῦ θεοῦ , ἀλλ’ ἔδωκέ σοι αἴσθησιν καὶ νοῦν διακριτικόν , φεύγειν μὲν τῶν ἀλόγων τὰ ἤθη , ἁρπάζειν δὲ αὐτῶν τὰ πλεονεκτήματα . Δύναται γὰρ καὶ ὁ λέων εἰκὼν εἶναι ἀρετῆς , ὅταν μὴ εἰς τυραννίδα τὴν εἰκόνα , ἀλλ’ εἰς ἀνδρείαν ἐκλάβῃς · ἄλλο γάρ ἐστι τυραννίς , καὶ ἕτερον ἀνδρεία . Διὰ τοῦτο καὶ Σκύμνος λέοντος Ἰούδα · ἐκ βλαστοῦ , υἱέ μου , ἀνέβης · ἀναπεσὼν ἐκοιμήθης ὡς λέων , καὶ ὡς σκύμνος . Ὅρα πηλίκην ὁ θεῖος λόγος ὁμοιότητα κατασκευάζει ἐκ τῶν τοῖς ἀλόγοις προσόντων πλεονεκτημάτων . Ἔστι τοίνυν μιμεῖσθαι λέοντα μετὰ συνέσεως · ἔστι δὲ μιμεῖσθαι καὶ ὄφιν , οὐκ ἐν τῷ ἰοβολεῖν , ἀλλ’ ἐν τῷ σύνεσιν ἀναλαμβάνειν καθὼς καὶ Γίνεσθε φρόνιμοι , ὡς ὁ ὄφις . Ὅθεν , εἰ φαῦλον ἦν τὸ κτίσμα , οὐκ ἂν εἰς μίμησιν τοῦ φαύλου προσεκαλεῖτο τὴν ἑαυτοῦ εἰκόνα γίνεσθε λέγων φρόνιμοι , ὡς ὄφις . Μίμησαι τοῦ ὄφεως μὴ τὸν ἰόν , μὴ τὸν θυμόν , ἀλλὰ τὴν σύνεσιν . Ἐὰν γὰρ τὸν ἰὸν μιμήσῃ , καταβοᾷ σου Θυμὸς αὐτοῖς κατὰ τὴν ὁμοίωσιν τοῦ ὄφεως · ἐὰν δὲ τὴν σύνεσιν αὐτοῦ μιμήσῃ , μαθητὴς γίνῃ Χριστοῦ τοῦ εἰπόντος γίνεσθε φρόνιμοι ὡς ὁ ὄφις . Ἐπειδὴ γὰρ ὁ ὄφις φρονιμώτερός ἐστι πάντων τῶν θηρίων , ὡς ἀρτίως ὑπανεγνώσθη , ἀντέθηκε τῇ φρονήσει φρόνησιν , οὐχ ἵνα μάθῃς δόλον ποιεῖν , ἀλλ’ ἵνα μάθῃς δόλον ἐκκλίνειν .
Lemmas: καλός ὁ εὐσέβεια ὁ λειμών , οὐ πρόσκαιρος χροιά κομάω , ἀλλά οὐράνιος ἄνθος βρύω . Ἄνθη δέ εἰμί ὁ εὐσέβεια , ὁ καρπός ὁ ἔνθεος πολιτεία . ὁ γάρ ἀρετή ἀνάγω ἐγώ εἰς ὁ θαυμαστός καί πρωτότυπος ἐκεῖνος κάλλος ὁ κατά εἰκών θεός γίγνομαι καί κατά ὁμοίωσις . ἄτη τοίνυν ὁ κατά ἀρετή ὁμοίωσις ἵππος ἀντί ἄνθρωπος οὐ ἐάω λέγω . οὗτος οὖν ὅταν μεταδιώκω , οὐ ἔτι λύκος καί δράκων καί ὄφις καί σκορπίος ὀνομάζω , πρός ὁ ὁ ἄλογος ὕβρις καταφέρω · ἀλλά εἰκών θεός θαυμαστός καί τίμιος , ὁ πρωτότυπος κάλλος ὁ χαρακτήρ σῴζω , καί εἰμί , καί λέγω , καί πιστεύω . Δεσπότη γίγνομαι ὁ ἄλογος · μή μῖμος ὁ οἰκέτης ὁ ἦθος · οὐ ἐπεί φαῦλος ὁ ἄλογος · οὐδείς γάρ παρά ὁ ἀγαθός κακός κτίζω . μή γάρ τις νομίζω ἐν χώρα κακία ὁ ἄλογος τάσσω , διά ὁ εἰκών κακία παράγω ὁ μή κατά ἀρετή βιάζω . εἰμί γάρ οὗτος , πῶς καί ὁράω ὁ θεός πᾶς ὅσος ποιέω , καί ἰδού καλός , καί οὐ ἁπλῶς καλός , ἀλλά καί καλός λίαν ; ὁπότε οὖν ὁ γίγνομαι εἰς εἰκών κακία παράγω ὁ γάρ λέων εἰκών ὁ τύραννος , καί ὁ ὄφις ὁ σκολιός καί ὁ πονηρός ὁ τρόπος , καί ὁ σκορπίος ὁ πλήκτης , καί ὁ λύκος ὁ αρπακτικός , ποῦ ἄν εἰμί καλός ὁ γίγνομαι , φημί , οὕτως προφανής εἰς εἰκών κακία παραλαμβάνω ; δέω δέ οἶδα ὁ φιλομαθής , ὅτι οὗτος ὁ οἰκεῖος φύσις κακός οὔτε εἰμί , οὔτε λέγω , ἀλλά ὁ ἄλογος πρέπω κατάστασις . ἐπειδάν δέ ἔρχομαι εἰς ὁ λογικός φύσις , ὑβρίζω ὁ θέα καί ἀμβλύνω ὁ λογικός ἐλευθερία . λαμβάνω , ἄνθρωπος , ὁ δεσποτικός ἄξιος · μή ὁ ἄτιμος καί δουλοπρεπής ὁ ἄλογος μεταδιώκω τάξις · ὑβρίζω γάρ σεαυτοῦ , μιμέομαι ὁ ἄλογος ὁ θηριωδία · οὐ ὡς ὁ ἄλογος κακός εἰμί , ἢ λέγω , ἀλλά ὡς ὁ ἄτιμος καί δουλοπρεπής εἰκών οὐ πρέπω ὁ ἐλεύθερος . ὥσπερ γάρ τις ἀνήρ ἐπίσημος καί ἐπίδοξος , ἐάν ἐνδύω ἢ περιβάλλω δοῦλος στολή , ὑβρίζω καί καταισχύνω , οὐ ὡς ὁ ἐσθής σέω φαῦλος καί ῥυπαρός , ἀλλά ὡς δοῦλος μέν πρέπω , ἐλεύθερος δέ μή ἁρμόζω · οὕτως ἐάν ἦθος σκορπίος καί λύκος ἀναλαμβάνω , οὐ ὁ φύσις ὁ ἄλογος διαβάλλω , ἀλλά ὁ σός κατάστασις ὑβρίζω ὁ δεσποτεία λαγχάνω , καί ὁ δοῦλος μεταδιώκω . Ταΰς δέ ἐγώ ἀναγκαῖος παράγω , ἵνα μηδείς εἰς ὕβρις ὁ δημιουργία ἐκλαμβάνω ὁ λέγω , ὡς ὁ θεός φαῦλος τίς ποιέω · πᾶς γάρ ἀληθῶς καλός καί καλός λίαν , ἐάν ὁ οἰκεῖος φυλάσσω τάξις καί ὁ οἰκεῖος μεταδιώκω νόμος . ἵνα δέ μανθάνω , ἀγαπητός , ὅτι οὐδείς φαῦλος γίγνομαι παρά ὁ θεός κατά φύσις , διδάσκω ἐγώ ὁ θεός καί ὁ ἄλογος οὗτος εἰκών λαμβάνω . ὑποτίθημι γάρ τις μιμέομαι ὁ ἄλογος πλεονέκτημα , ἵνα μή διαβάλλω εἰς κακία ὁ γίγνομαι , οὐ καθόλου ὁ φύσις , ἀλλά ὅσος ἁρμόζω λογικός κατάστασις . ἤ οὐ ἀκούω σήμερον πορεύομαι πρός ὁ μύρμηξ , ὀκνηρός , καί ζηλόω ὁ ὀδούς αὐτός ; οὐ συνίημι πῶς ὁ ὁ μύρμηξ φιλοπονία ὑποτίθημι , εἰς ἄοκνος ἐγώ προθυμία παιδαγωγέω ; οὐ διδάσκω σύ ῥητός ἀπό μέν ὁ μύρμηξ ὁ ἄοκνος , ἀπό δέ ὁ μέλισσα ὁ φιλότεχνος ; εἰμί γάρ , εἰμί , ὡς φθάνω λέγω , ἀπανθέω τις καί ὁ ἄλογος πλεονέκτημα ἁρμόζω λογικός κατάστασις · πλήν γε οὗτος πρός ἡμέτερος λέγω αἰσχύνη καί ὄνειδος . Ἐπειδή γάρ θεός οὐ μιμέομαι , μιμέομαι , φημί , ὁ μύρμηξ . οὐ ὁράω ποτέ πατέρας γνήσιος ἐπιτιμάω ὁ τέκνον , καί μετά πολύς παιδεία εἰς μίμησις αὐτός οἰκέτης ἀνάγω , καί οὗτος προφανής λέγω · μιμέομαι κἀν ὁ οἰκέτης , ὑποδεής μέν ὁ ἄξιος , ὑπερέχω δέ ὁ ἐπιστήμη ; ὅθεν ὁ φιλάνθρωπος θεός εἰς ἔνδειξις ὁ ἡμέτερος ἀγνωμοσύνη προσφέρω ὁ μύρμηξ ἐλέγχω ἐγώ ὁ ὄκνος , καί ὁ μέλισσα ἐλέγχω ἐγώ ὁ ῥᾳθυμία . καί δῆλος ἐκ οὗτος , ὅτι οὐδείς κακός γίνομαι παρά ὁ θεός , ἀλλά δίδωμι σύ αἴσθησις καί νόος διακριτικός , φεύγω μέν ὁ ἄλογος ὁ ἦθος , ἁρπάζω δέ αὐτός ὁ πλεονέκτημα . δύναμαι γάρ καί ὁ λέων εἰκών ἔρχομαι ἀρετή , ὅταν μή εἰς τυραννίς ὁ εἰκών , ἀλλά εἰς ἀνδρεία ἐκλαμβάνω · ἄλλος γάρ εἰμί τυραννίς , καί ἕτερος ἀνδρεία . Ζεύς οὗτος καί Σκύμνος λέων Ἰούδας · ἐκ βλαστός , υἱός ἐγώ , ἀναβαίνω · ἀναπίπτω κοιμάω ὡς λέων , καί ὡς σκύμνος . Όρα πηλίκος ὁ θεῖος λόγος ὁμοιότης κατασκευάζω ἐκ ὁ ὁ ἄλογος πρόσειμι πλεονέκτημα . εἰμί τοίνυν μιμέομαι λέων μετά σύνεσις · εἰμί δέ μιμέομαι καί ὄφις , οὐ ἐν ὁ ἰοβολέω , ἀλλά ἐν ὁ σύνεσις ἀναλαμβάνω καθώς καί γίνομαι φρόνιμος , ὡς ὁ ὄφις . ὅθεν , εἰμί φαῦλος εἰμί ὁ κτίσμα , οὐ ἄν εἰς μίμησις ὁ φαῦλος προσκαλέω ὁ ἑαυτοῦ εἰκών γίνομαι λέγω φρόνιμος , ὡς ὄφις . μιμέομαι ὁ ὄφις μή ὁ ἰός , μή ὁ θυμός , ἀλλά ὁ σύνεσις . ἐάν γάρ ὁ ἰός μιμέομαι , καταβοάω σύ Θυμός αὐτός κατά ὁ ὁμοίωσις ὁ ὄφις · ἐάν δέ ὁ σύνεσις αὐτός μιμέομαι , μαθητής γίγνομαι Χριστός ὁ λέγω γίνομαι φρόνιμος ὡς ὁ ὄφις . Ἐπειδή γάρ ὁ ὄφις φρόνιμος εἰμί πᾶς ὁ θηρίον , ὡς ἄρτιος ὑπαναγιγνώσκω , ἀνατίθημι ὁ φρόνησις φρόνησις , οὐ ἵνα μανθάνω δόλος ποιέω , ἀλλά ἵνα μανθάνω δόλος ἐκκλίνω .