severianus.de-tribus-pueris-olim-sub-auctore-joanne-chrysostomo 1
Καινὸν ὡς ἀληθῶς καὶ μέγιστον εὐσεβείας θέατρον ἡ τῶν τριῶν παίδων συνεστήσατο χορεία , ἐν Βαβυλῶνι μὲν τὸν ἀγῶνα τὸν καλὸν ἠγωνισμένη , κατὰ πᾶσαν δὲ τὴν οἰκουμένην συγκροτοῦσα τὸ θαῦμα τοῦ μαρτυρίου . Οὐ γὰρ περιγράφεται τόπῳ ἡ τῶν ἁγίων δόξα , οὐδὲ περιορίζεται χρόνοις ἡ τῶν δικαίων μνήμη · Εἰς μνημόσυνον γὰρ αἰώνιον ἔσται δίκαιος . Ὅθεν εἰ καὶ ἐν τοῖς παλαιοτάτοις χρόνοις ἐτελειώθη τὸ μαρτύριον , ἀλλ’ εἰς πάντα τὸν αἰῶνα τῆς ὑπομονῆς ᾄδεται τὸ στρατήγημα . Οἴδαμεν διὰ τῶν ἀναγνωσμάτων τὰ πράγματα , οἴδαμεν διὰ τῆς μνήμης τὴν ἱστορίαν , οἴδαμεν ὡς ἐν εἰκόνι τῷ λόγῳ καὶ τοῦ τυράννου τὴν παρανομίαν , καὶ τῶν ἁγίων τὴν ὁμολογίαν , καὶ φλεγομένην μὲν τῷ πυρὶ τὴν κάμινον , ἀντιλάμπουσαν δὲ τῷ θυμῷ τοῦ τυράννου , καὶ τῇ ἀπειλῇ τοῦ πυρὸς ἄσβεστον τὴν τῶν μαρτύρων ὁμολογίαν ἐπιδεικνυμένην · μᾶλλον δὲ τί τὸ κωλῦον ἄνωθεν ἀναλαβόντας τῶν θεοφιλῶν ὡς ἀληθῶς καὶ τρισμακαρίων τοὺς ἀγῶνας εἰπεῖν ; Ναβουχοδονόσορ ὁ βασιλεύς , μᾶλλον δὲ ὁ τύραννος – τοῦτο γὰρ οἰκεῖον ὄνομα τῷ παρανόμῳ – , ἐκράτει μὲν τῆς Βαβυλωνίας · ἦν δὲ καὶ τῇ ψυχῇ βάρβαρος καὶ τὸν τρόπον ἀνήμερος . Οὗτος ἀδικίᾳ πολλῇ καὶ πλούτῳ καὶ ἀσεβείᾳ μεθύων ἠγνόησε μὲν τὴν ἑαυτοῦ φύσιν , καὶ οὐδὲ ἄνθρωπον ἑαυτὸν ὑπονοήσας , ὡς θεὸς προσκυνεῖσθαι προσεδόκησεν . Ἔθρεψαν δὲ αὐτῷ τὴν ὑπέρογκον ἀλαζονείαν ἥ τε σύντροφος αὐτοῦ μανία καὶ ἡ τοῦ θεοῦ μακροθυμία , φέρουσα μὲν ἀνεξικάκως τοὺς ἀσεβοῦντας , συγχωροῦσα δὲ πάντα γενέσθαι πρὸς γυμνασίαν τῶν εὐσεβούντων . Ἐποίησε δὲ ὁ παράνομος εἰκόνα χρυσῆν , τουτέστιν ἀνδριάντα χρυσοῦν , καὶ τοὺς κατ’ εἰκόνα θεοῦ γενομένους προσκυνεῖν ἠνάγκαζεν ἣν ἐποίησεν εἰκόνα . Πολλῇ δὲ τῇ φιλοτιμίᾳ χρησάμενος , ὕψος μὲν αὐτῇ δίδωσι πηχῶν ἑξήκοντα , εὖρος δὲ πηχῶν ἕξ · εὐάρμοστον δὲ καὶ εὔρυθμον τὸ ἄγαλμα κατασκευάζει , ἵνα ἢ τῷ μεγέθει ἢ τῷ κάλλει τῆς συνθέσεως ἐκνικήσῃ τὸ ψεῦδος , βιασάμενον τὴν ἀλήθειαν . Ἔστιλβε μὲν οὖν ἡ τέχνη , ἔλαμπεν ὁ χρυσός , ὁ κῆρυξ ἐβόα , ὁ τύραννος ἠπείλει , ἡ κάμινος ἐφλέγετο , καὶ πρὸς τούτοις πᾶσι τὰ λεγόμενα τῆς μουσικῆς ὄργανα τοὺς ἄφρονας δεινῶς εἰς ἀθείαν ἐξεβάκχευε , καὶ ὅλως πάντων ἔκλεπτε τῶν ὁρώντων τὴν ἔννοιαν ἡ φαντασία τῶν ὁρωμένων . Ἀλλ’ οὐκ ἔμελλε καὶ τῶν ἁγίων ἐπικρατέστερον εἶναι τὸ τῆς ἀσεβείας πρόσταγμα · πάντων δέ , ὡς εἰπεῖν , ὥσπερ ὑπό τινος χειμάρρου τοῦ σφοδροῦ τῆς ἀπάτης ῥεύματος εἰς τὸν τῆς εἰδωλολατρείας κρημνὸν κατασυρομένων , οἱ τρεῖς οὗτοι καὶ καλοὶ νεανίαι ὥσπερ ἐπί τινα πέτραν τὴν εὐσέβειαν πιστῶς ἑαυτοὺς ἐπερείσαντες , οὐχ ὑπεσύρησαν τῷ ῥεύματι τῆς ἀδικίας . Ἔπρεπε γὰρ λέγειν αὐτοῖς · Εἰ μὴ ὅτι κύριος ἦν ἐν ἡμῖν , ἄρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς . Ἐν τῷ ὀργισθῆναι τὸν θυμὸν αὐτῶν ἐφ’ ἡμᾶς , ἄρα τὸ ὕδωρ ἂν κατεπόντισεν ἡμᾶς . Χείμαρρον διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν · ἄρα διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν τὸ ὕδωρ τὸ ἀνυπόστατον . Ἀλλ’ οὔτε τῷ ῥεύματι κατεποντίσθησαν , οὔτε τοῖς βρόχοις ἑάλωσαν , ἀλλὰ καλῶς δραμόντες εἰς εὐσέβειαν , καὶ ὑψηλῷ τῷ πτερῷ τῆς πίστεως κεχρημένοι διεσώζοντο , κατὰ τὸν παροιμιαστήν · Ὥσπερ δορκὰς ἐκ βρόχων , καὶ ὥσπερ ὄρνεον ἐκ παγίδος . . Καὶ μονονουχὶ τὰ τοῦ διαβόλου δίκτυα κατὰ πάσης ἡπλωμένα τῆς ἀνθρωπότητος ὁρῶντες , τὴν εὐσεβῆ φωνὴν ἐδευτέρουν κατὰ τοῦ ὑμνογράφου λέγοντες · Πεσοῦνται ἐν ἀμφιβλήστρῳ αὐτῶν οἱ ἁμαρτωλοί . Καὶ οὐκ ἀπέβλεψαν εἰς τὴν ἑαυτῶν βραχύτητα οἱ τρεῖς αἰχμάλωτοι , καὶ ὑπὸ τοσούτων ἐλαυνόμενοι , ἀλλ’ ᾔδεισαν ἀκριβῶς , ὅτι καὶ ὁ βραχύτατος τῆς εὐσεβείας σπινθὴρ ἱκανός ἐστιν ἅπασαν τὴν ἀσέβειαν καταφλέξαι καὶ ἀφανίσαι . Διὰ τοῦτο καίτοι τρεῖς ὄντες ἀλλήλοις ἐστερεοῦντο καὶ συνεσφίγγοντο . Ἤιδεισαν γάρ , ὅτι στενὴ καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν , καὶ ὀλίγοι εἰσὶν οἱ εὑρίσκοντες αὐτήν . Ἐμέμνηντο τοῦ πατριάρχου Ἀβραάμ , ὅτι μόνος ὢν ἐν πάσῃ τῇ γῇ προσκυνητὴς τοῦ θεοῦ , οὐκ ἠκολούθησε τῷ πλήθει τῶν ἀσεβούντων , ἀλλὰ νόμος ἦν αὐτῷ εὐσεβείας καὶ δικαιοσύνης ἔπαθλον · ὅθεν εἰκότως ἐξ αὐτοῦ τε οἷον ἔκ τινος ῥίζης ἀγαθῆς ἐβλάστησαν οὗτοι οἱ τῆς εὐσεβείας καρποί . Ἐξ αὐτοῦ γὰρ καὶ πατριάρχαι , καὶ ὁ νομοθέτης Μωϋσῆς , καὶ οἱ προφῆται , καὶ πάντες οἱ θεολόγοι · ἐξ αὐτοῦ δὲ προηγουμένως καὶ τὸ σωτήριον ἐκεῖνο καὶ ἀθάνατον τῆς δικαιοσύνης ἄνθος , ἡ τοῦ σωτῆρος ἐνανθρώπησις · ἐξ ἐκείνης καὶ οἱ τρεῖς παῖδες οὗτοι οὐκ ἠρνήσαντο τὴν εὐγένειαν · ἐμέμνηντο καὶ τοῦ Λὼτ παροικοῦντος μὲν ἐν Σοδόμοις , μακρὰν δὲ τοῖς τρόποις ἀπῳκισμένου · ἐλάμβανον ἐν νῷ καὶ τὸν Ἰωσὴφ μόνον ἐν Αἰγύπτῳ σωφροσύνης ἀντιποιούμενον , καὶ εὐσεβείας ὄντα φροντιστήριον . Ὅθεν καὶ οὗτοι ἐν τοσαύταις μυριάσιν ἀπειλημμένοι τοὺς πολλοὺς μὲν ὁρῶντες ἐλογίζοντο ὅτι πλατεῖα καὶ εὐρύχωρος ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ἀπώλειαν , καὶ πολλοί εἰσιν οἱ εὑρίσκοντες αὐτήν · πρὸς ἑαυτοὺς δὲ πάλιν βλέποντες καὶ τὴν κάμινον , ἐμέμνηντο καὶ τῆς σοφίας ὧδέ που λεγούσης , ὅτι ὥσπερ δοκιμάζεται ἐν καμίνῳ χρυσός , οὕτως ἐκλέγεται καρδίας ὁ θεός . Διὰ τοῦτο οὔτε σάλπιγξ αὐτοὺς τὸ πολεμικὸν ἠχοῦσα μέλος ἐφόβησεν , οὔτε λύρα τὰς ἀκοὰς θέλγουσα τοὺς τόνους τῆς εὐσεβείας διέλυσεν , οὔτε μὴν ἡ λοιπὴ πᾶσα συμφωνία τῆς μουσικῆς τὴν καλὴν καὶ ἐναρμόνιον τῆς εὐσεβείας συμφωνίαν διέλυσεν , ἀλλ’ ἀντέστησαν τῇ καλῇ συμφωνίᾳ τὴν καλὴν ὁμολογίαν . Ὁ δὲ κακόφρων ἐκεῖνος καὶ δυσσεβὴς τύραννος , ὡς προηγγέλθησαν οἱ περὶ τὸν Ἀνανίαν ἀπειθοῦντες τῷ προστάγματι τῆς ἀνομίας , διαβολικῷ τύφῳ τὴν ψυχὴν πεπιεσμένος , καὶ αὐτήν , ὡς εἰπεῖν , τοῦ ἄρχοντος τῆς κακίας τὴν ὄψιν ἀναλαβών , προσκαλεσάμενος αὐτούς φησιν · Εἰ ἀληθῶς , Σιδράχ , Μισάχ , καὶ Ἀβδεναγώ , τοῖς θεοῖς μου οὐ λατρεύετε , καὶ τῇ εἰκόνι τῇ χρυσῇ ᾗ ἔστησα οὐ προσκυνεῖτε ; Ἐνόμισε σχῆμα εἶναι τὴν εὐσέβειαν , καὶ ἐρωτᾷ εἰ ἀληθῶς βασιλικοῖς προστάγμασιν ἀντιπίπτειν τολμῶσιν οἱ τὴν εὐσέβειαν ἐπαγγελλόμενοι · ἔμελλε δὲ παρ’ αὐτῆς τῆς πείρας διδάσκεσθαι , ὅτι οἱ τοῦ θεοῦ ἄνθρωποι οὐ μόνον τοῦ τυράννου τὰς ἀπειλὰς διαπτύουσιν , ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ πυρὸς τὴν ἀκμὴν τῇ δυνάμει τῆς εὐσεβείας καταπατήσουσι . Νῦν οὖν ὡς ἂν ἀκούσητε τῆς φωνῆς τῆς σάλπιγγος , σύριγγός τε καὶ κιθάρας , σαμβύκης τε καὶ ψαλτηρίου καὶ συμφωνίας , καὶ παντὸς γένους μουσικῶν , πίπτοντες προσκυνεῖτε τῇ εἰκόνι χρυσῇ , ᾗ ἔστησα .
Lemmas: καινόν ὡς ἀληθῶς καί μέγας εὐσέβεια θέατρον ὁ ὁ τρεῖς παῖς συνίστημι χορεία , ἐν Βαβυλών μέν ὁ ἀγών ὁ καλός ἀγωνίζομαι , κατά πᾶς δέ ὁ οἰκουμένη συγκροτέω ὁ θαῦμα ὁ μαρτύριον . οὐ γάρ περιγράφω τόπος ὁ ὁ ἅγιος δόξα , οὐδέ περιορίζω χρόνος ὁ ὁ δίκαιος μνήμη · εἰς μνημόσυνον γάρ αἰώνιος εἰμί δίκαιος . ὅθεν εἰμί καί ἐν ὁ παλαιός χρόνος τελειόω ὁ μαρτύριον , ἀλλά εἰς πᾶς ὁ αἰών ὁ ὑπομονή ἀείδω ὁ στρατήγημα . οἶδα διά ὁ ἀνάγνωσμα ὁ πρᾶγμα , οἶδα διά ὁ μνήμη ὁ ἱστορία , οἶδα ὡς ἐν εἰκών ὁ λόγος καί ὁ τύραννος ὁ παρανομία , καί ὁ ἅγιος ὁ ὁμολογία , καί φλέγω μέν ὁ πῦρ ὁ κάμινος , ἀντιλάμπω δέ ὁ θυμός ὁ τύραννος , καί ὁ ἀπειλή ὁ πυρός ἄσβεστος ὁ ὁ μάρτυς ὁμολογία ἐπιδείκνυμι · μᾶλλον δέ τίς ὁ κωλύω ἄνωθεν ἀναλαμβάνω ὁ θεοφιλής ὡς ἀληθῶς καί τρισμακάριος ὁ ἀγών λέγω ; Ναβουχοδονόσορ ὁ βασιλεύς , μᾶλλον δέ ὁ τύραννος – οὗτος γάρ οἰκεῖος ὄνομα ὁ παράνομος – , κρατέω μέν ὁ Βαβυλώνιος · εἰμί δέ καί ὁ ψυχή βάρβαρος καί ὁ τρόπος ἀνήμερος . οὗτος ἀδικία πολύς καί πλοῦτος καί ἀσέβεια μεθύω ἀγνοέω μέν ὁ ἑαυτοῦ φύσις , καί οὐδέ ἄνθρωπος ἑαυτοῦ ὑπονοέω , ὡς θεός προσκυνέω προσδοκέω . τρέφω δέ αὐτός ὁ ὑπέρογκος ἀλαζονεία ὁ τε σύντροφος αὐτός μανία καί ὁ ὁ θεός μακροθυμία , φέρω μέν ἀνεξίκακος ὁ ἀσεβέω , συγχωρέω δέ πᾶς γίγνομαι πρός γυμνασία ὁ εὐσεβέω . ποιέω δέ ὁ παράνομος εἰκών χρύσεος , τουτέστι ἀνδριάς χρύσεος , καί ὁ κατά εἰκών θεός γίγνομαι προσκυνέω ἀναγκάζω ὅς ποιέω εἰκών . Πόλλη δέ ὁ φιλοτιμία χράω , ὕψος μέν αὐτός δίδωμι πῆχυς ἑξήκοντα , εὖρος δέ πῆχυς ἕξ · εὐάρμοστος δέ καί εὔρυθμος ὁ ἄγαλμα κατασκευάζω , ἵνα ἢ ὁ μέγεθος ἢ ὁ κάλλος ὁ σύνθεσις ἐκνικάω ὁ ψεῦδος , βιάζω ὁ ἀλήθεια . στίλβω μέν οὖν ὁ τέχνη , λάμπω ὁ χρυσός , ὁ κῆρυξ βοάω , ὁ τύραννος ἀπειλέω , ὁ κάμινος φλέγω , καί πρός οὗτος πᾶς ὁ λέγω ὁ μουσικός ὄργανον ὁ ἄφρων δεινός εἰς ἀθεΐα ἐκβακχεύω , καί ὅλος πᾶς κλέπτω ὁ ὁράω ὁ ἔννοια ὁ φαντασία ὁ ὁράω . ἀλλά οὐ μέλλω καί ὁ ἅγιος ἐπικρατής ἔρχομαι ὁ ὁ ἀσέβεια πρόσταγμα · πᾶς δέ , ὡς λέγω , ὥσπερ ὑπό τις χειμάρρους ὁ σφοδρός ὁ ἀπάτη ῥεῦμα εἰς ὁ ὁ εἰδωλολατρία κρημνός κατασύρω , ὁ τρεῖς οὗτος καί καλός νεανίας ὥσπερ ἐπί τις πέτρα ὁ εὐσέβεια πιστός ἑαυτοῦ ἐπερείδω , οὐ ὑποσύρω ὁ ῥεῦμα ὁ ἀδικία . πρέπω γάρ λέγω αὐτός · εἰμί μή ὅτι κύριος εἰμί ἐν ἐγώ , ἄρα ζάω ἄν καταπίνω ἐγώ . ἐν ὁ ὀργίζω ὁ θυμός αὐτός ἐπί ἐγώ , ἄρα ὁ ὕδωρ ἄν καταποντίζω ἐγώ . Χείμαρρος διέρχομαι ὁ ψυχή ἐγώ · ἄρα διέρχομαι ὁ ψυχή ἐγώ ὁ ὕδωρ ὁ ἀνυπόστατος . ἀλλά οὔτε ὁ ῥεῦμα καταποντίζω , οὔτε ὁ βρόχος ἁλίσκομαι , ἀλλά καλός τρέχω εἰς εὐσέβεια , καί ὑψηλός ὁ πτερόν ὁ πίστη χράω διασῴζω , κατά ὁ παροιμιαστής · ὥσπερ δορκάς ἐκ βρόχος , καί ὥσπερ ὄρνεον ἐκ παγίς . . καί μονονού ὁ ὁ διάβολος δίκτυον κατά πᾶς ἁπλόω ὁ ἀνθρωπότης ὁράω , ὁ εὐσεβής φωνή δευτερέω κατά ὁ ὑμνογράφος λέγω · πίπτω ἐν ἀμφίβληστρον αὐτός ὁ ἁμαρτωλός . καί οὐ ἀποβλέπω εἰς ὁ ἑαυτοῦ βραχύτης ὁ τρεῖς αἰχμάλωτος , καί ὑπό τοσοῦτος ἐλαύνω , ἀλλά οἶδα ἀκριβῶς , ὅτι καί ὁ βραχύς ὁ εὐσέβεια σπινθήρ ἱκανός εἰμί ἅπας ὁ ἀσέβεια καταφλέγω καί ἀφανίζω . Ζεύς οὗτος καίτοι τρεῖς ο ἀλλήλων στερεόω καί συσφίγγω . ὁράω γάρ , ὅτι στενός καί θλίβω ὁ οὐδός ὁ ἀπάγω εἰς ὁ ζωή , καί ὀλίγος εἰμί ὁ εὑρίσκω αὐτός . μιμνήσκω ὁ πατριάρχης Ἀβραάμ , ὅτι μόνος εἰμί ἐν πᾶς ὁ γῆ προσκυνητής ὁ θεός , οὐ ἀκολουθέω ὁ πλῆθος ὁ ἀσεβέω , ἀλλά νόμος εἰμί αὐτός εὐσέβεια καί δικαιοσύνη ἔπαθλον · ὅθεν ἔοικα ἐκ αὐτός τε οἷος ἐκ τις ῥίζα ἀγαθός βλαστάνω οὗτος ὁ ὁ εὐσέβεια καρπός . ἐκ αὐτός γάρ καί πατριάρχης , καί ὁ νομοθέτης Μωϋσῆς , καί ὁ προφήτης , καί πᾶς ὁ θεολόγος · ἐκ αὐτός δέ προηγουμένως καί ὁ σωτήριος ἐκεῖνος καί ἀθάνατος ὁ δικαιοσύνη ἄνθος , ὁ ὁ σωτήρ ἐνανθρώπησις · ἐκ ἐκεῖνος καί ὁ τρεῖς παῖς οὗτος οὐ ἀρνέομαι ὁ εὐγένεια · μιμνήσκω καί ὁ Λώτ παροικέω μέν ἐν Σόδομα , μακράν δέ ὁ τρόπος ἀποικίζω · λαμβάνω ἐν νόος καί ὁ Ἰωσήφ μόνος ἐν Αἴγυπτος σωφροσύνη ἀντιποιέω , καί εὐσέβεια εἰμί φροντιστήριον . ὅθεν καί οὗτος ἐν τοσοῦτος μυριάς ἀπολαμβάνω ὁ πολύς μέν ὁράω λογίζομαι ὅτι πλατύς καί εὐρύχωρος ὁ οὐδός ὁ ἀπάγω εἰς ὁ ἀπώλεια , καί πολύς εἰμί ὁ εὑρίσκω αὐτός · πρός ἑαυτοῦ δέ πάλιν βλέπω καί ὁ κάμινος , μιμνήσκω καί ὁ σοφία ὧδε ποῦ λέγω , ὅτι ὥσπερ δοκιμάζω ἐν κάμινος χρυσός , οὕτως ἐκλέγω καρδία ὁ θεός . Ζεύς οὗτος οὔτε σάλπιγξ αὐτός ὁ πολεμικός ἠχέω μέλος φοβέω , οὔτε λύρα ὁ ἀκοή θέλγω ὁ τόνος ὁ εὐσέβεια διαλύω , οὔτε μήν ὁ λοιπός πᾶς συμφωνία ὁ μουσικός ὁ καλός καί ἐναρμόνιος ὁ εὐσέβεια συμφωνία διαλύω , ἀλλά ἀνθίστημι ὁ καλός συμφωνία ὁ καλός ὁμολογία . ὁ δέ κακόφρων ἐκεῖνος καί δυσσεβής τύραννος , ὡς προαγγέλλω ὁ περί ὁ Ἀνανίας ἀπειθέω ὁ πρόσταγμα ὁ ἀνομία , διαβολικός τῦφος ὁ ψυχή πιέζω , καί αὐτός , ὡς λέγω , ὁ ἄρχων ὁ κακία ὁ ὄψις ἀναλαμβάνω , προσκαλέω αὐτός φημί · εἰμί ἀληθῶς , Σιδράχ , Μισάχ , καί Ἀβδεναγώ , ὁ θεός ἐγώ οὐ λατρεύω , καί ὁ εἰκών ὁ χρύσεος ὅς ἵστημι οὐ προσκυνέω ; νομίζω σχῆμα ἔρχομαι ὁ εὐσέβεια , καί ἐρωτάω εἰμί ἀληθῶς βασιλικός πρόσταγμα ἀντιπίπτω τολμάω ὁ ὁ εὐσέβεια ἐπαγγέλλω · μέλλω δέ παρά αὐτηες͂ς ὁ πεῖρα διδάσκω , ὅτι ὁ ὁ θεός ἄνθρωπος οὐ μόνος ὁ τύραννος ὁ ἀπειλή διαπτύω , ἀλλά καί αὐτός ὁ πυρός ὁ ἀκμή ὁ δύναμις ὁ εὐσέβεια καταπατέω . νῦν οὖν ὡς ἄν ἀκούω ὁ φωνή ὁ σάλπιγξ , σῦριγξ τε καί κιθάρα , σαμβύκη τε καί ψαλτήριον καί συμφωνία , καί πᾶς γένος μουσικός , πίπτω προσκυνέω ὁ εἰκών χρύσεος , ὅς ἵστημι .