severian-of-gabala.in-cosmogoniam-homilia-6 4
Λοιπὸν ἐνταῦθα προσέχωμεν . Διὰ τί δὲ ὅλως ἐκλήθη ξύλον γνωστὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ ; Οὐ τοιαύτην εἶχε φύσιν , ἀλλὰ τοιαύτην ἤνεγκεν ὑπόθεσιν . Τὸ ἰδίωμα τῶν γραφῶν λέγω . Οἷόν τι λέγω . Ἐκλήθη ἐν τῇ ἐρήμῳ μία πηγὴ ὕδατος ὕδωρ ἀντιλογίας . Ἐδοκίμασά σε ἐπὶ ὕδατος ἀντιλογίας . Ἆρα τὸ ὕδωρ τοιαύτην εἶχε φύσιν , ὡς εἰς ἀντιλογίαν φέρειν τὸν λαόν ; Διὰ τί οὖν Μωϋσῆς πιὼν οὐκ ἀντεῖπε τῷ θεῷ ; Ὥσπερ οὖν ἐκλήθη τὸ ὕδωρ ἀντιλογίας ὕδωρ , οὐ φύσιν ἔχον τοιαύτην , ἀλλὰ διὰ τὴν ἐπ’ αὐτῷ γενομένην ὑπόθεσιν . Ἐπειδή γὰρ ἐκεῖ ἀντεῖπεν ὁ λαός , διὰ τοῦτο ἐκλήθη ὕδωρ ἀντιλογίας . Πάλιν εἶδεν Ἰακὼβ τὸν θεὸν ὡς ἰδεῖν ἀνθρώπῳ δυνατόν , καὶ καλεῖ τὸ ὄνομα τοῦ τόπου εἶδος θεοῦ . Ὁ τόπος οὐκ εἶχεν εἶδος θεοῦ ἢ μορφὴν θεοῦ , ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐκεῖ αὐτῷ ἡ ὀπτασία ἐγένετο , ἐκάλεσε τὸν τόπον ἀπὸ τοῦ πράγματος . Ἄλλος τόπος ἐκλήθη εἰρήνη θεοῦ . Οἴμοι , οἴμοι , ἀποθανοῦμαι · εἶδον γὰρ ἄγγελον θεοῦ . Λέγει αὐτῷ ὁ ἄγγελος · Εἰρήνη σοι , μὴ φοβοῦ . Καὶ ᾠκοδόμησέ φησι Γεδεὼν θυσιαστήριον καὶ ἐκάλεσεν αὐτὸ εἰρήνη θεοῦ . Ὥσπερ οὖν ὁ βωμὸς ἢ τὸ θυσιαστήριον οὐκ αὐτὸ εἰρήνην εἶχεν , ἀλλὰ τῆς γενομένης καὶ δοθείσης εἰρήνης ἦν σύμβολον , καὶ ὥσπερ τὸ ὕδωρ οὐκ εἶχεν ἀντιλογίαν , ἀλλὰ διὰ τὴν ἐπ’ αὐτῷ γενομένην ὑπόθεσιν οὕτως ἐκλήθη , οὕτω καὶ τὸ ξύλον οὐ γνῶσιν εἶχεν , ἀλλ’ ἐπειδὴ πᾶς ὁ ἁμαρτάνων εἰς γνῶσιν ἔρχεται ὧν ἁμαρτάνει . Οἷόν τι λέγω , πάλιν ἐν ὑποδείγματι · Ἐνίοτε παρερχόμεθα ὁδεύοντες διὰ τόπων λῃστευομένων καὶ ἔθος τοῖς ἀνθρώποις λέγειν · Οἱ τόποι δὴ οὗτοι φοβεροί εἰσιν . Ἆρα ὁ τόπος ἔχει φόβον ; Ἢ διὰ τοὺς λῃστὰς λέγουσι τοὺς σχολάζοντας ἐν ἐκείνῳ τῷ τόπῳ ; Οὕτω καὶ τὸ δένδρον ἐκεῖνο οὐ φύσιν εἶχε θανατοποιοῦ γνώσεως ἐργαστικήν , ἀλλ’ ἀπὸ τῆς περὶ αὐτὸ γενομένης τῷ Ἀδὰμ τραγῳδίας ἔλαβε τὸ ὄνομα . Λύω δὲ τὸ πρᾶγμα συντόμως · οὐ γὰρ ἀπορεῖ ἡ θεία γραφή . Σήμερον ἔχομεν θυσιαστήριον , οὗ μετέχουσιν οἱ πιστοί . Ἆρα αὐτὸ τὸ δῶρον φυσικὴν ἔχει σωτηρίαν ἢ διὰ τὴν ἐπικαλουμένην δόξαν ἔχεις ἐνέχυρον ἀπὸ τῶν παρόντων , μὴ ἀμφιβάλλῃς περὶ τῶν προλαβόντων ; Ἐκεῖ βρῶμα θανατοποιόν , ὧδε βρῶμα ζωοποιόν . Εἰ τοῦτο τὸ βρῶμα σώζει φύσει καὶ οὐ χάριτι , κἀκεῖνο τῇ φύσει ἀναιρεῖ καὶ οὐ παραβάσει . Δείξω σοι ἄλλο βρῶμα ἔξω τοῦ παραδείσου θανατοποιόν , τὴν εἰδωλολατρείαν λέγω . Διὰ τί γὰρ παρῃτήσαντο οἱ μάρτυρες φαγεῖν κρέα ; Διὰ τί ἐφοβοῦντο φαγεῖν ; Ἆρα , εἰ ἔφαγον , ἀπέθνησκον ; Οὐδαμῶς . Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐπωνόμαστο τῶν εἰδώλων ἡ μνήμη , ἔφυγον , οὐ τὴν βρῶσιν , ἀλλὰ τὴν τῶν μιαρῶν ἐπίκλησιν . Οὕτω γνωστὸν ἦν κακοῦ καὶ ἀγαθοῦ τὸ δένδρον , οὐ γνῶσιν παρέχον , ἀλλ’ ἀπὸ τῆς παραβάσεως διδάσκον αὐτόν . Ἀεὶ γὰρ ἡ πεῖρα διδάσκει τὸν ἀνόητον , ὅτι κακὸν τὸ παραβῆναι . Πάλιν ἑτέρᾳ ὁδῷ λυθήσεται τὸ ζητούμενον , οὐχ ὡς τῶν πρώτων ἀτονούντων , ἀλλ’ ὡς τῆς χάριτος τοῦ θεοῦ πλουσίας οὔσης . Μὴ γάρ τις νομιζέτω τὴν ἐπαγωγὴν τῶν πολλῶν νοημάτων δι’ ἀσθένειαν γίνεσθαι τῶν προλαβόντων . Ἡ τοῦ θεοῦ γὰρ χάρις πλουσία οὖσα ἐκ τῶν ἑαυτῆς θησαυρῶν παρέχει ἡμῖν , ἐὰν ὦμεν ἄξιοι . Πρόσεχε τοίνυν . Οἱ μάρτυρες παρῃτήσαντο βρῶσιν εἰδωλοθύτων ὄντως φεύγοντες φαγεῖν , ὡς εἰ ἔφυγεν Ἀδὰμ τὸ δένδρον , ἐσώθη ἂν . Ὅτι δὲ οὐ τὸ εἰδέναι ἀγαθὸν καὶ κακόν , τοῦτο μισητόν , ἡ ἀλήθεια λάμπει . Ἐρωτῶν γὰρ ὁ θεὸς καὶ μὴ πράττων οἶδεν αὐτὸ ἢ οὔ ; Τίς τολμᾷ εἰπεῖν , ὅτι οὐκ οἶδεν ; Οὐ γάρ ἐστιν ἡ γνῶσις πρᾶξις . Ἆρα φεύγετε τὴν πορνείαν οὐκ ᾔδει , τί ἦν ἡ πορνεία ; ὁ φεύγων μοιχείαν οὐκ ᾔδει , τί ἦν ἡ μοιχεία ; Ἀλλ’ οὐ κατέκρινεν αὐτὸν ἡ γνῶσις . Ἐκ τῆς καρδίας ἐξέρχονται λογισμοὶ πονηροί , φόνοι , μοιχεῖαι , ἐπιορκίαι , ἀσέλγειαι , φθόνοι , πλεονεξίαι . Ταῦτα ἐστι τὰ κοινοῦντα τὸν ἄνθρωπον . Ταῦτα ἀγνοῶν λέγει ἢ εἰδὼς ὁ θεὸς καὶ ὁ ἀπόστολος ; Οὐχ ὑβρίζει οὖν ἡ γνῶσις τὸν Ἀδάμ . Ἔβλαψεν οὐχ ἡ γνῶσις , ἀλλ’ ἡ παράβασις . Θέλω δὲ ἐρωτῆσαι αὐτόν , ποῖον ἔμαθε παρὰ τοῦ ξύλου καλὸν ἢ κακόν ; Μετὰ τὴν βρῶσιν ἔγνω , τί ἐστι φόνος ; Οὐδεὶς οὐδέπω ἦν ὁ κολάζων · οὐ μοιχεία ἐγινώσκετο · οὐδέπω γὰρ ἦσαν γάμοι , οὐ πορνεῖαι , οὐχ ἁρπαγὴ ἦν · οὐδέπω γὰρ ἦν πλούσιος καὶ πένης , οὐ συκοφαντίαι καὶ ψευδομαρτυρίαι . Ποῖον οὖν ἔγνω κακὸν ἢ τοῦτο μόνον , ὅτι καλὸν ἦν τὸ ὑπακοῦσαι θεῷ , κακὸν δὲ τὸ παρακοῦσαι θεοῦ ; Λέγω δὲ κοινὸν καὶ περιφερόμενον ῥῆμα , καὶ μή τις αὐτοῦ ὡς τολμηροῦ καταγνῷ . Εἰώθαμεν λέγειν τοῖς ἁμαρτάνουσιν ἀπειλοῦντες αὐτοῖς ἐπιστροφήν · Ποιῶ σε μαθεῖν ἐπιστροφήν . Ἆρα γνῶσιν λέγει τὴν μάθησιν ; Τὸ οὖν γνωστὸν ἀπὸ τῆς πείρας τῶν συμφορῶν . Ἐπαίδευσεν αὐτὸν γνῶναι , πόσοις καλοῖς συνεζεύχθη παραβάς .
Lemmas: λοιπός ἐνταῦθα προσέχω . Ζεύς τίς δέ ὅλος καλέω ξύλον γνωστός καλός καί πονηρός ; οὐ τοιοῦτος ἔχω φύσις , ἀλλά τοιοῦτος φέρω ὑπόθεσις . Τέ ἰδίωμα ὁ γραφεύς λέγω . οἷος τίς λέγω . καλέω ἐν ὁ ἐρῆμος εἷς πηγή ὕδωρ ὕδωρ ἀντιλογία . δοκιμάζω σύ ἐπί ὕδωρ ἀντιλογία . ἆρα ὁ ὕδωρ τοιοῦτος ἔχω φύσις , ὡς εἰς ἀντιλογία φέρω ὁ λαός ; Ζεύς τίς οὖν Μωϋσῆς πίνω οὐ ἀντιλέγω ὁ θεός ; ὥσπερ οὖν καλέω ὁ ὕδωρ ἀντιλογία ὕδωρ , οὐ φύσις ἔχω τοιοῦτος , ἀλλά διά ὁ ἐπί αὐτός γίγνομαι ὑπόθεσις . ἐπειδή γάρ ἐκεῖ ἀντιλέγω ὁ λαός , διά οὗτος καλέω ὕδωρ ἀντιλογία . πάλιν ὁράω Ἰακώβ ὁ θεός ὡς ὁράω ἄνθρωπος δυνατός , καί καλέω ὁ ὄνομα ὁ τόπος εἶδος θεός . ὁ τόπος οὐ ἔχω εἶδος θεός ἢ μορφή θεός , ἀλλά ἐπεί ἐκεῖ αὐτός ὁ ὀπτασία γίνομαι , καλέω ὁ τόπος ἀπό ὁ πρᾶγμα . ἄλλος τόπος καλέω εἰρήνη θεός . οἴμοι , οἴμοι , ἀποθνῄσκω · ὁράω γάρ ἄγγελος θεός . λέγος αὐτός ὁ ἄγγελος · Εἰρήνη σύ , μή φοβέω . καί οἰκοδομέω φημί Γεδεών θυσιαστήριον καί καλέω αὐτός εἰρήνη θεός . ὥσπερ οὖν ὁ βωμός ἢ ὁ θυσιαστήριον οὐ αὐτός εἰρήνη ἔχω , ἀλλά ὁ γίνομαι καί δίδωμι εἰρήνη εἰμί σύμβολον , καί ὥσπερ ὁ ὕδωρ οὐ ἔχω ἀντιλογία , ἀλλά διά ὁ ἐπί αὐτός γίγνομαι ὑπόθεσις οὕτως καλέω , οὕτως καί ὁ ξύλον οὐ γνῶσις ἔχω , ἀλλά ἐπεί πᾶς ὁ ἁμαρτάνω εἰς γνῶσις ἔρχομαι ὅς ἁμαρτάνω . οἷος τίς λέγω , πάλιν ἐν ὑπόδειγμα · ἐνίοτε παρέρχομαι ὁδεύω διά τόπος λῃστεύω καί ἔθος ὁ ἄνθρωπος λέγω · όϊ τόπος δή οὗτος φοβερός εἰμί . ἆρα ὁ τόπος ἔχω φόβος ; ἤ διά ὁ λῃστής λέγω ὁ σχολάζω ἐν ἐκεῖνος ὁ τόπος ; οὕτως καί ὁ δένδρον ἐκεῖνος οὐ φύσις ἔχω θανατοποιός γνῶσις ἐργαστικός , ἀλλά ἀπό ὁ περί αὐτός γίνομαι ὁ Ἀδάμ τραγῳδία λαμβάνω ὁ ὄνομα . λύω δέ ὁ πρᾶγμα σύντομος · οὐ γάρ ἀπορέω ὁ θεῖος γραφεύς . σήμερον ἔχω θυσιαστήριον , ὅς μετέχω ὁ πιστός . ἆρα αὐτός ὁ δῶρον φυσικός ἔχω σωτηρία ἢ διά ὁ ἐπικαλέω δόξα ἔχω ἐνέχυρον ἀπό ὁ πάρειμι , μή ἀμφιβάλλω περί ὁ προλαμβάνω ; ἐκεῖ βρῶμα θανατοποιός , ὧδε βρῶμα ζωοποιός . εἰμί οὗτος ὁ βρῶμα σῴζω φύσις καί οὐ χάρις , ἐͅκεῖνο ὁ φύσις ἀναιρέω καί οὐ παράβασις . δείκνυμι σύ ἄλλος βρῶμα ἔξω ὁ παράδεισος θανατοποιός , ὁ εἰδωλολατρία λέγω . Ζεύς τίς γάρ παραιτέομαι ὁ μάρτυς ἐσθίω κρέας ; Ζεύς τίς φοβέω ἐσθίω ; ἆρα , εἰμί ἐσθίω , ἀποθνήσκω ; Οὐδαμῶς . ἀλλά ἐπεί ἐπονομάζω ὁ εἴδωλον ὁ μνήμη , φεύγω , οὐ ὁ βρῶσις , ἀλλά ὁ ὁ μιαρός ἐπίκλησις . οὕτως γνωστός εἰμί κακός καί ἀγαθός ὁ δένδρον , οὐ γνῶσις παρέχω , ἀλλά ἀπό ὁ παράβασις διδάσκω αὐτός . Ἀεῖ γάρ ὁ πεῖρα διδάσκω ὁ ἀνόητος , ὅτι κακός ὁ παραβαίνω . πάλιν ἕτερος οὐδός λύω ὁ ζητέω , οὐ ὡς ὁ πρῶτος ἀτονέω , ἀλλά ὡς ὁ χάρις ὁ θεός πλούσιος σέω . μή γάρ τις νομίζω ὁ ἐπαγωγή ὁ πολύς νόημα διά ἀσθένεια γίγνομαι ὁ προλαμβάνω . ὁ ὁ θεός γάρ χάρις πλούσιος εἰμί ἐκ ὁ ἑαυτοῦ θησαυρός παρέχω ἐγώ , ἐάν εἰμί ἄξιος . προσέχω τοίνυν . όϊ μάρτυς παραιτέομαι βρῶσις εἰδωλόθυτος ὄντως φεύγω ἐσθίω , ὡς εἰμί φεύγω Ἀδάμ ὁ δένδρον , σῴζω ἄν . ὅτι δέ οὐ ὁ οἶδα ἀγαθός καί κακός , Τοῦτος μισητός , ὁ ἀλήθεια λάμπω . ἐρωτάω γάρ ὁ θεός καί μή πράσσω οἶδα αὐτός ἢ οὐ ; Τῖς τολμάω λέγω , ὅτι οὐ οἶδα ; οὐ γάρ εἰμί ὁ γνῶσις πρᾶξις . ἆρα φεύγω ὁ πορνεία οὐ οἶδα , τίς εἰμί ὁ πορνεία ; ὁ φεύγω μοιχεία οὐ οἶδα , τίς εἰμί ὁ μοιχεία ; ἀλλά οὐ κατακρίνω αὐτός ὁ γνῶσις . ἐκ ὁ καρδία ἐξέρχομαι λογισμός πονηρός , φόνος , μοιχεία , ἐπιορκία , ἀσέλγεια , φθόνος , πλεονεξία . οὗτος εἰμί ὁ κοινόω ὁ ἄνθρωπος . Ταΰς ἀγνοέω λέγω ἢ οἶδα ὁ θεός καί ὁ ἀπόστολος ; οὐ ὑβρίζω οὖν ὁ γνῶσις ὁ Ἀδάμ . βλάπτω οὐ ὁ γνῶσις , ἀλλά ὁ παράβασις . ἐθέλω δέ ἐρωτάω αὐτός , ποῖος μανθάνω παρά ὁ ξύλο καλός ἢ κακός ; μετά ὁ βρῶσις γινώσκω , τίς εἰμί φόνος ; οὐδείς οὐδέπω εἰμί ὁ κολάζω · οὐ μοιχεία γιγνώσκω · οὐδέπω γάρ ἥδω γάμος , οὐ πορνεία , οὐ ἁρπαγή εἰμί · οὐδέπω γάρ εἰμί πλούσιος καί πένης , οὐ συκοφαντία καί ψευδομαρτυρία . ποιος οὖν γινώσκω κακός ἢ οὗτος μόνος , ὅτι καλός εἰμί ὁ ὑπακούω θεός , κακός δέ ὁ παρακούω θεός ; λέγω δέ κοινός καί περιφέρω ῥῆμα , καί μή τις αὐτός ὡς τολμηρός καταγιγνώσκω . εἴωθα λέγω ὁ ἁμαρτάνω ἀπειλέω αὐτός ἐπιστροφή · ποιός σύ μανθάνω ἐπιστροφή . ἆρα γνῶσις λέγω ὁ μάθησις ; Τέ οὖν γνωστός ἀπό ὁ πεῖρα ὁ συμφορά . παιδεύω αὐτός γιγνώσκω , πόσος καλός συζεύγνυμι παραβαίνω .