severian-of-gabala.in-cosmogoniam-homilia-6 2
Ἦν οὖν καὶ τῶν μιμηλῶν μιμηλότερος καὶ τῶν ὑποσαινόντων ἐγγύτερος . Μὴ πρόσχῃς τῇ νῦν ὄψει , ὅτι καὶ φεύγομεν καὶ βδελυττόμεθα . Οὐκ ἦν οὕτως ἀπ’ ἀρχῆς . Φίλος ἦν ὁ ὄφις καὶ τῶν ὑποσαινόντων τὸν ἄνθρωπον ἐγγύτερος . Τίς οὖν αὐτὸν ἐχθρὸν ἐποίησεν ; Ἐπικατάρατος γὰρ σὺ ἀπὸ πάντων τῶν θηρίων . Ἔχθραν θήσω ἀνὰ μέσον σοῦ καὶ ἀνὰ μέσον τῆς γυναικός . Ἐκείνη ἡ ἔχθρα τὴν φιλίαν ἔλυσε . Φιλίαν λέγω οὐ τὴν λογικήν , ἀλλὰ τὴν ἄλογον γνῶσιν . Ὥσπερ σήμερον ἐνδείκνυται κύων φιλίας σχῆμα , οὐ λόγῳ , ἀλλὰ φυσικῇ κινήσει , οὕτω καὶ ὁ ὄφις ὑπέσαινε τὸν ἄνθρωπον . Ὡς οὖν ἔχων πολλὴν οἰκειότητα , ὤφθη τῷ διαβόλῳ ὡς ἐπιτήδειον ὄργανον . Ἰδὼν οὖν Ἀδὰμ χαίροντα ἐπὶ τῷ ὄφει κἀκεῖνον ὑποσαίνοντα καὶ πολλὰ τῶν ἀνθρωπίνων μιμούμενον , ἐνενόησεν ὁ τῆς κακίας τεχνίτης , ὅπερ οἱ δόλους πλέκοντες διὰ τῶν ἰδίων νοθεύοντες ποιοῦσιν . Οὐδεὶς γὰρ περιγίνεται διὰ τῶν ἀλλοτρίων , ἐὰν μὴ διὰ τῶν οἰκείων · Ἐχθροὶ τῷ ἀνθρώπῳ οἱ οἰκιακοὶ αὐτοῦ . Λαλεῖ τοίνυν διὰ τοῦ ὄφεως ἔμφασιν παρασχὼν τῷ Ἀδάμ . Παρακαλῶ τὴν ὑμετέραν ἀγάπην , μὴ παρέργως προσέχειν τοῖς λεγομένοις . Οὐκ ἔστι τὸ τυχὸν ζήτημα . Πολλοὶ γὰρ ζητοῦσι , πῶς ἐλάλησεν ὁ ὄφις · ἆρα ἀνθρωπίνῃ φωνῇ ἢ συρισμῷ ὄφεως , καὶ ἐνενόησεν ἡ Εὔα . Ὁ Ἀδὰμ πρὸ τῆς παραβάσεως ἐπεπλήρωτο σοφίας καὶ συνέσεως καὶ προφητείας . Ἐννόησον ὅσην εἶχε σοφίαν , ὅτι ἐπήρκεσεν ἄνθρωπος εἷς , διδάσκαλον μὴ λαβών , παρὰ μηδενὸς ἀνθρώπου διδαχθείς , θεῖναι ὀνόματα ὅλοις πετεινοῖς καὶ τοῖς ζῴοις καὶ τοῖς ἑρπετοῖς θηρίοις καὶ πᾶσιν ἁπλῶς . Ἀναζωγράφησον ἐν τῇ διανοίᾳ σου τὰ εἴδη , τὰ γένη . Ἵνα δὲ συντόμως εἴπω , τοσαῦτα ἔθηκεν ὀνόματα , ὅσα σήμερον ἡμεῖς μετὰ τὴν πεῖραν δευτερῶσαι οὐ δυνάμεθα . Ὅτε οὖν προσήνεγκεν ὁ θεὸς τὰ ζῷα τῷ ἀνθρώπῳ ὡς σοφὸς καὶ ἔχων θεοῦ πνεῦμα , τὴν ἑκάστου ἰδιότητα ἔβλεπε . Προσεῖχεν οὖν τῷ ὄφει ὡς φρονιμωτέρῳ , ὡς αἴσθησιν ἔχοντι , ὡς νοοῦντι ἀπὸ νευμάτων τὰ κινήματα . Οὕτως ἔχοντος τοῦ Ἀδάμ ἐνενόησεν ὁ διάβολος καὶ τοῦ ὄφεως τὸ φρόνιμον καὶ τοῦ Ἀδὰμ τὴν πρόληψιν . Εἶχε γὰρ περὶ τοῦ ὄφεως ὡς συνετοῦ . Λαλεῖ οὖν δι’ αὐτοῦ , ἵνα ὑπονοήσῃ ὁ Ἀδὰμ , ὅτι φρόνιμος ὢν ὁ ὄφις κατώρθωσε καὶ τὸ μιμήσασθαι τὴν τοῦ ἀνθρώπου φωνήν . Προσέρχεται τοίνυν ὁ ὄφις . Οὐδαμοῦ δὲ ἡ γραφὴ εἶπε τοῦτο , ὅτι ὁ διάβολος ἐν τῷ ὄφει ἐλάλησεν , ἀλλὰ καὶ Μωϋσῆς ἁπλῶς παρῆλθε τὴν ἱστορίαν . Πρόσεχε , παρακαλῶ , μετὰ ἀκριβείας . Ἐμνηστευσάμην ὑμᾶς ἑνὶ ἀνδρὶ παρθένον ἁγνὴν παραστῆσαι τῷ Χριστῷ . Φοβοῦμαι δέ , μήπως ὡς ὁ ὄφις Εὔαν ἐξηπάτησεν ἐν τῇ πανουργίᾳ αὐτοῦ . Καὶ οὐκ εἶπεν , ὅτι ὁ διάβολος . Πιστὸς ἦν τῶν γραφῶν φύλαξ , ὑπηρέτης γραφῶν , παιδευτὴς γραφῶν , ἑρμηνευτὴς γραφῶν . Οὐκ ἐθέλησε λῦσαι τὴν λέξιν , ἵνα μὴ λύσῃ τῶν γραφῶν τὴν τάξιν , ἀλλὰ τῇ ἐννοίᾳ τὴν ἀπορίαν ἔλυσε . Φοβοῦμαί φησι μήπως ὡς ὁ ὄφις Εὔαν ἐξηπάτησεν ἐν τῇ πανουργίᾳ αὐτοῦ , οὕτω φθαρῇ τὰ νοήματα ὑμῶν . Οὕτω · πῶς ; Μὴ γὰρ ἐφοβεῖτο Παῦλος , μὴ πάλιν ὁ ὄφις ἔλθῃ καὶ ἀπατήσῃ τινάς ; Ἀλλ’ οἶδα , φησίν , ὅτι ὁ μὲν ὄφις οὐ φαίνεται ἐκεῖνος , ὁ δὲ ἐν ἐκείνῳ ἐνεργήσας φαίνεται . Ἀλλ’ ὁ μὲν Παῦλος ὡς πιστὸς ὑπηρέτης καὶ τῶν ἁγίων γραφῶν φύλαξ οὐ παρέτρεψε τὴν λέξιν , ἀλλ’ ἀνέφηνε τὴν ἔννοιαν . Αὐτὸς δὲ ὁ τῶν ἀρχαίων καὶ τῶν νέων καὶ τῶν μελλόντων δεσπότης ἐσαφήνισε τὴν ἀπορίαν , ἵνα μή τις ἐπὶ τὸν ὄφιν ἀνενέγκῃ τὴν ἁμαρτίαν , ἀλλ’ ἐπὶ τὸν ἐνεργήσαντα . ἡμεῖς ἐκ τοῦ θεοῦ ἐσμεν . Εἰ ἦτε ἐκ τοῦ θεοῦ , τὰ ἔργα καὶ τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ ἐποιεῖτε ἄν · νῦν δὲ ἐκ τοῦ πατρὸς ὑμῶν ἐστε τοῦ διαβόλου . Εἶπε τὸν διάβολον καὶ εὐθέως εἰσάγει τὴν ἱστορίαν · Ἐκεῖνός φησιν ἀνθρωποκτόνος ἦν ἀπ’ ἀρχῆς . Καὶ ὁ μὲν οἰκέτης ὡς οἰκέτης ἡρμήνευσεν , ὁ δὲ δεσπότης ὡς δεσπότης ἐδίδαξεν · ἔδειξε τὸν φονεύσαντα τὸν Ἀδάμ . Οὐκ εἶπεν ἁπλῶς φονεὺς ἦν , ἀλλ’ ἀνθρωποκτόνος . Οὐ γὰρ ἕνα ἀνεῖλεν , ἀλλὰ δι’ ἐκείνου πάντα ἄνθρωπον . Καὶ ἐν τῇ ἀληθείᾳ φησὶν οὐχ ἕστηκεν , ὅτι ψεύστης ἐστί .
Lemmas: εἰμί οὖν καί ὁ μιμηλός μιμηλός καί ὁ ὑποσαίνω ἐγγύτερος . μή προέχω ὁ νῦν ὄψις , ὅτι καί φεύγω καί βδελύσσομαι . οὐ εἰμί οὕτως ἀπό ἀρχή . Φίλος εἰμί ὁ ὄφις καί ὁ ὑποσαίνω ὁ ἄνθρωπος ἐγγύτερος . Τῖς οὖν αὐτός ἐχθρός ποιέω ; ἐπικατάρατος γάρ σύ ἀπό πᾶς ὁ θηρίον . ἔχθρα τίθημι ἀνά μέσος σύ καί ἀνά μέσος ὁ γυνή . ἐκεῖνος ὁ ἔχθρα ὁ φίλιος λύω . Φιλία λέγω οὐ ὁ λογικός , ἀλλά ὁ ἄλογος γνῶσις . ὥσπερ σήμερον ἐνδείκνυμι κύων φίλιος σχῆμα , οὐ λόγος , ἀλλά φυσικός κίνησις , οὗτος καί ὁ ὄφις ὑποσαίνω ὁ ἄνθρωπος . ὡς οὖν ἔχω πολύς οἰκειότης , ὁράω ὁ διάβολος ὡς ἐπιτήδειος ὄργανον . εἶδον οὖν Ἀδάμ χαίρω ἐπί ὁ ὄφις ἐκεῖνος ὑποσαίνω καί πολύς ὁ ἀνθρώπινος μιμέομαι , ἐννοέω ὁ ὁ κακία τεχνίτης , ὅς ὁ δόλος πλέκω διά ὁ ἴδιος νοθεύω ποιέω . οὐδείς γάρ περιγίγνομαι διά ὁ ἀλλότριος , ἐάν μή διά ὁ οἰκεῖος · ἐχθρός ὁ ἄνθρωπος ὁ οἰκιακός αὐτός . λαλέω τοίνυν διά ὁ ὄφις ἔμφασις παρέχω ὁ Ἀδάμ . παρακαλέω ὁ ὑμέτερος ἀγάπη , μή πάρεργος προσέχω ὁ λέγω . οὐ εἰμί ὁ τυγχάνω ζήτημα . πολλός γάρ ζητέω , πῶς λαλέω ὁ ὄφις · ἆρα ἀνθρώπινος φωνή ἢ συρισμός ὄφις , καί ἐννοέω ὁ Εὔα . ὁ Ἀδάμ πρό Τῆς παράβασις ἐπιπληρόω σοφία καί σύνεσις καί προφητεία . ἐννοέω ὅσος ἔχω σοφία , ὅτι ἐπαρκέω ἄνθρωπος εἷς , διδάσκαλος μή λαμβάνω , παρά μηδείς ἄνθρωπος διδάσκω , τίθημι ὄνομα ὅλος πετεινός καί ὁ ζῷον καί ὁ ἑρπετόν Θήριος καί πᾶς ἁπλῶς . Ἀναζωγραφέω ἐν ὁ διάνοια σύ ὁ εἶδος , ὁ γένος . ἵνα δέ σύντομος λέγω , τοσοῦτος τίθημι ὄνομα , ὅσος σήμερον ἐγώ μετά ὁ πεῖρα δευτερόω οὐ δύναμαι . ὅτε οὖν προσφέρω ὁ θεός ὁ ζῷον ὁ ἄνθρωπος ὡς σοφός καί ἔχω θεός πνεῦμα , ὁ ἕκαστος ἰδιότης βλέπω . προσέχω οὖν ὁ ὄφις ὡς φρόνιμος , ὡς αἴσθησις ἔχω , ὡς νοέω ἀπό νεῦμα ὁ κίνημα . οὕτως ἔχω ὁ Ἀδάμ ἐννοέω ὁ διάβολος καί ὁ ὄφις ὁ φρόνιμος καί ὁ Ἀδάμ ὁ πρόληψις . ἔχω γάρ περί ὁ ὄφις ὡς συνετός . λαλέω οὖν διά αὐτός , ἵνα ὑπονοέω ὁ Ἀδάμ , ὅτι φρόνιμος εἰμί ὁ ὄφις κατορθόω καί ὁ μιμέομαι ὁ ὁ ἄνθρωπος φωνή . προσέρχομαι τοίνυν ὁ ὄφις . οὐδαμοῦ δέ ὁ γραφή λέγω οὗτος , ὅτι ὁ διάβολος ἐν ὁ ὄφις λαλέω , ἀλλά καί Μωϋσῆς ἁπλῶς παρέρχομαι ὁ ἱστορία . προσέχω , παρακαλέω , μετά ἀκρίβεια . μνηστεύω σύ εἷς ἀνήρ παρθένος ἁγνός παρίστημι ὁ Χριστός . φοβέω δέ , μήπως ὡς ὁ ὄφις Εὔα ἐξαπατάω ἐν ὁ πανουργία αὐτός . καί οὐ λέγω , ὅτι ὁ διάβολος . πιστός εἰμί ὁ γραφεύς φύλαξ , ὑπηρέτης γραφεύς , παιδευτής γραφεύς , ἑρμηνευτής γραφεύς . Οὐκ ἐθέλω λύω ὁ λέξις , ἵνα μή λύω ὁ γραφεύς ὁ τάξις , ἀλλά ὁ ἔννοια ὁ ἀπορία λύω . φοβέω φημί μήπως ὡς ὁ ὄφις Εὔα ἐξαπατάω ἐν ὁ πανουργία αὐτός , οὕτως φθείρω ὁ νόημα σύ . οὕτως · πῶς ; μή γάρ φοβέω Παῦλος , μή πάλιν ὁ ὄφις ἔρχομαι καί ἀπατάω τις ; ἀλλά οἶδα , φημί , ὅτι ὁ μέν ὄφις οὐ φαίνω ἐκεῖνος , ὁ δέ ἐν ἐκεῖνος ἐνεργέω φαίνω . ἀλλά ὁ μέν Παῦλος ὡς πιστός ὑπηρέτης καί ὁ ἅγιος γραφεύς φύλαξ οὐ παρατρέπω ὁ λέξις , ἀλλά ἀναφαίνω ὁ ἔννοια . αὐτός δέ ὁ ὁ ἀρχαῖος καί ὁ νέος καί ὁ μέλλω δεσπότης σαφηνίζω ὁ ἀπορία , ἵνα μή τις ἐπί ὁ ὄφις ἀναφέρω ὁ ἁμαρτία , ἀλλά ἐπί ὁ ἐνεργέω . ἐγώ ἐκ ὁ θεός εἰμί . εἰμί εἰμί ἐκ ὁ θεός , ὁ έργο καί ὁ θέλημα ὁ θεός ποιέω ἄν · νῦν δέ ἐκ ὁ πατήρ σύ εἰμί ὁ διάβολος . λέγω ὁ διάβολος καί εὐθύς εἰσάγω ὁ ἱστορία · ἐκεῖνος φημί ἀνθρωποκτόνος εἰμί ἀπό ἀρχή . καί ὁ μέν οἰκέτης ὡς οἰκέτης ἑρμηνεύω , ὁ δέ δεσπότης ὡς δεσπότης διδάσκω · δείκνυμι ὁ φονεύω ὁ Ἀδάμ . οὐ λέγω ἁπλῶς φονεύς εἰμί , ἀλλά ἀνθρωποκτόνος . οὐ γάρ εἷς ἀναιρέω , ἀλλά διά ἐκεῖνος πᾶς ἄνθρωπος . καί ἐν ὁ ἀλήθεια φημί οὐ ἵστημι , ὅτι ψεύστης εἰμί .