severian-of-gabala.in-cosmogoniam-homilia-4 5
Καὶ εἶπεν ὁ θεός · Ἐξαγαγέτω ἡ γῆ ψυχὴν ζῶσαν κατὰ γένος , τετράποδα , ἑρπετά , θηρία . Τὰ τετράποδα κτήνη ἐστίν · ἑρπετά , θηρία , ὄφις , δράκων . Οὐ γὰρ μόνον τὰ θηρία τὰ ὑποπίπτοντα κτήνη λέγεται , ἀλλὰ καὶ τὰ ἀχθοφόρα . Πᾶν χορτοφάγον , εἴτε βοῦς , εἴτε πρόβατον , κτῆνος καλεῖται , κτῆνος παρὰ τὸ κτῆμα εἶναι τοῦ ἀνθρώπου . Ὅτι δὲ κτήνη καλεῖται καὶ πρόβατα καὶ βόες , Καὶ ἐγένοντο αὐτῷ κτήνη προβάτων καὶ κτήνη βοῶν . Ἐπληρώθη ἡ γῆ , ἐκόμα τοῖς καρποῖς , προήνεγκε τὰ ζῷα · ἔλειπε λοιπὸν ὁ οἰκοδεσπότης · ὁ οὐρανὸς ἐκεκαλλώπιστο , ἡ γῆ ἐπεποίκιλτο , ἡ θάλασσα ἐπεπλήρωτο , ὁ ἀὴρ ὀρνίθων ἐκεκόσμητο πλήθει . Πάντα ἦν ἕτοιμα καὶ ἔλειπεν ὁ ἄνθρωπος . Οὐχ ὑβρίζεται δὲ τῷ εἶναι τελευταῖος , ἀλλὰ τιμᾶται . Παρασκευάζεται γὰρ ὁ οἶκος καὶ εἰσάγεται ὁ οἰκοδεσπότης . Οὐδὲν γὰρ ὁ θεὸς οὔτε ἀκαίρως οὔτε ἀμέτρως ποιεῖ , ἀλλὰ πάντα διὰ τὴν χρείαν . Καὶ βλέπε τὴν τάξιν . Πρῶτον ἐποίησεν ὁ θεὸς βοτάνην καὶ χόρτον καὶ τότε τὰ θηρία τρεφόμενα . Καὶ εἰ οὐκ ἦν τὰ τρέφοντα , ἄκαιρος ἦν ἡ δημιουργία τῶν ζῴων ζημιουμένη τῶν καρπῶν τὴν ἔνδειαν . Ἐποίησε τὰ τρέφοντα καὶ τότε τὰ τρεφόμενα προπαρασκευάζει · πρῶτον τὰς χρείας καὶ οὕτως εἰσάγει τὰ τῆς χρείας μεθέξοντα . Οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν γραφῶν ἐποίησε . Προέλαβον τὸν Χριστὸν αἱ γραφαὶ πρῶτον κηρύττουσαι , καὶ τότε ἦλθεν ὁ μαρτυρούμενος . Προέλαβον αἱ μαρτυρίαι , ἵνα πιστευθῇ ὁ μαρτυρούμενος , προέλαβεν ὁ νόμος , ἵνα κηρύξῃ τὸν νομοθέτην , προέλαβον προφῆται , ἵνα ἑρμηνεύσωσι τὸν προφητευόμενον . Καὶ ὅρα τοῦ θεοῦ τὴν σοφίαν . Τὰς γραφὰς τῶν προφητῶν οὐ συνεχώρησεν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ μόνον εἶναι , ἀλλὰ καὶ πρὸς Ἰουδαίους · ἵνα ἐλέγχωνται , εἴασεν αὐτὰς καὶ παρὰ Ἰουδαίοις τοῖς ἀναξίοις , τοῖς θεομάχοις , τοῖς ἐχθροῖς τοῦ Χριστοῦ . Διὰ τί οὖν τοῦτο πεποίηκε καὶ μὴ ἔλαβεν αὐτὰς παρ’ αὐτῶν ; Φανερὰ ἡ αἰτία καὶ οὐ πολλῆς κατασκευῆς δεομένη . Ἵνα ἀνύποπτον ᾖ τὸ ἐμὸν κήρυγμα . Εἰ μόνος εἶχον τοὺς προφήτας , ἐνῆν ἀντειπεῖν τῷ ἀπιστοῦντι . Ἐτόλμησα εἰπεῖν ἐγὼ ὅτι εἶπε Μωϋσῆς ἢ εἶπεν Ἡσαΐας ἢ εἶπε τὸ λοιπὸν τῶν προφητῶν τάγμα περί τε Χριστοῦ καὶ τῶν κατὰ τὸν καιρὸν τῆς παρουσίας αὐτοῦ γενησομένων ; Ἐνῆν ἀντειπεῖν τῷ βουλομένῳ καὶ φάσκειν · Πόθεν τοῦτο , ὅτι Μωϋσῆς ἐγένετό τις προφήτης καὶ εἶπε ταῦτα ἢ ἐκήρυξεν , ὡς ἠθελήσατε ὑμεῖς οἱ Χριστιανοὶ πρὸς σύστασιν τῶν οἰκείων δογμάτων καὶ προφήτας πλάσαι καὶ ὀνόματα μυθεῦσαι ; ἡμεῖς ἐκ τούτου πρόκριμα ὀφείλομεν ὑπομένειν ; Νῦν δὲ πᾶσα τῷ ἀντιλέγειν βουλομένῳ , κἂν μακρὰν ἔχοντι δικαιολογίαν , περιῄρηται πρόφασις διὰ τὸ ταύτας τὰς μαρτυρίας παρ’ αὐτοῖς τυγχάνειν , ἃς ἡμεῖς πρὸς σύστασιν τῶν οἰκείων φέρομεν δογμάτων . Πόθεν γὰρ μὴ δυνατὸν ἐλέγξαι τὴν τούτων ῥᾳδιουργίαν ; Ἵνα τοίνυν μὴ ταῦτα λέγηται , συνεχώρησε παρ’ ἐκείνοις τὰ τῶν γραφῶν τυγχάνειν βιβλία , ἵνα κἂν ἐγὼ ἀπιστηθῶ ὡς πρὸς χάριν τῶν οἰκείων δογμάτων πλαττόμενος διὰ τὴν οἰκειότητα , ἐκεῖνοι πιστευθῶσι διὰ τὴν ἀλλοτριότητα . Ἐὰν ἐρωτήσῃς Ἰουδαῖον – οὐ λέγω τὸν χυδαῖον καὶ δημώδη ὄχλον , ἀλλὰ τὸν ἐντὸς λόγου καὶ νόμου – ἔστι Χριστός ; καὶ οὐ λέγει ὅτι οὐκ ἔστιν , ἀλλ’ ὅτι ἔστι μέν , οὐχ οὗτος δὲ ὃν ὑμεῖς λέγετε , ἀλλ’ ἄλλος . Τέως τὸ πρᾶγμα οὐκ ἀνέτρεψε , περὶ δὲ τὸ πρόσωπον ἐδίστασεν . Ἄλλο δὲ ἐστιν ἀρνήσασθαι πρᾶγμα , ἄλλο δὲ πρόσωπον . Οἷον ἐάν τις ἐνάγῃ μοι περὶ χρέους , ἄλλο ἐστὶν εἰπεῖν οὐ χρεωστῶ , καὶ ἄλλο ἦν εἰπεῖν οὐ σοὶ χρεωστῶ , ἀλλ’ ἄλλῳ . Τέως τὸ χρέος ὡμολόγηται . Ὅτι μὲν οὖν ἔστι Χριστὸς ὁμολογοῦσιν , ἀμφιβάλλουσι δέ , εἰ οὗτος ἐστιν ὁ παρ’ ἡμῶν κηρυττόμενος , καὶ τὸν μὴ ὄντα ἐκδέχονται , ἐπειδὴ τὸν ὄντα ἠρνήσαντο . Καὶ πρόσεχε αὐτὸν τὸν νομοθέτην Μωϋσέα αὐτῇ τῇ τοῦ ἀνθρώπου κατασκευῇ εἰσαγαγόντα τὸν υἱὸν καὶ τὴν γνῶσιν αὐτοῦ . Εἶπε γενηθήτω στερέωμα , εἶπε βλαστησάτω ἡ γῆ , εἶπε ἐξαγαγέτω τὰ ὕδατα . Ὅτε ἦλθεν εἰς τὸν ἄνθρωπον , λέγει · Καὶ εἶπεν ὁ θεός · Ποιήσωμεν ἄνθρωπον . Ἐρωτῶ Ἰουδαῖον · εἰ μόνος ἐστὶ καὶ οὐκ ἔστι μετ’ αὐτοῦ υἱὸς ὃν κηρύττομεν , εἰ οὐκ ἔστι πνεῦμα ἅγιον ὃ προσκυνοῦμεν , τίνι εἶπε ποιήσωμεν ἄνθρωπον ; Τὸν οὐρανὸν ποιεῖ προστάγματι μόνῳ , τὴν γῆν ὁμοίως καὶ τὰ λοιπά · ὅτε τὸν ἄνθρωπον δημιουργεῖ , τὴν θεογνωσίαν λοιπὸν τοῦ υἱοῦ ὡς διὰ θυρίδων παρακύψαι βουλόμενος , λέγει ποιήσωμεν ἄνθρωπον , ἵνα δείξῃ καὶ τῶν πρώτων αὐτῷ συνεργόν . Λέγουσι τοίνυν οἱ Ἰουδαῖοι στενούμενοι μὴ δυνάμενοι τὸ προφανὲς μετατιθέναι τῆς λέξεως , ὅτι τοῖς ἀγγέλοις εἶπεν . Ἐπειδὴ φανερῶς ἀρνεῖσθαι οὐ δύνανται τῆς λέξεως τὴν φύσιν , ἑτέρῳ τρόπῳ πως ταύτην τὴν ἄρνησιν ἐπεισάγουσιν . Τίνι τοίνυν εἶπε ποιήσωμεν ; Ἀγγέλοις , φησίν . Ἐρωτῶ , τίνες μείζους , οἱ ἄγγελοι ἢ οἱ ἄνθρωποι ; Πάντως οἱ ἄγγελοι . Ὅταν γὰρ πάνυ φθάσωμεν εἰς ἀρετῆς μέτρον , τότε ἐκείνους οὐχ ὑπερβαίνομεν , ἀλλ’ ἐκείνοις ἰσούμεθα . Νῦν δὲ πολὺ τὴν ἐκείνων ὑποβεβήκαμεν φύσιν καὶ ἐλάττους τῆς ἀσωμάτου τῶν ἀγγέλων τυγχάνομεν καταστάσεως .
Lemmas: καί λέγω ὁ θεός · ἐξάγω ὁ γῆ ψυχή ζάω κατά γένος , τετράπους , ἑρπετόν , θηρίον . Τά τετράπους κτῆνος εἰμί · ἑρπετόν , θηρίον , ὄφις , δράκων . οὐ γάρ μόνος ὁ θηρίον ὁ ὑποπίπτω κτῆνος λέγω , ἀλλά καί ὁ ἀχθοφόρος . Πᾶν χορτοφάγος , εἴτε βοῦς , εἴτε πρόβατον , κτῆνος καλέω , κτῆνος παρά ὁ κτῆμα ἔρχομαι ὁ ἄνθρωπος . ὅτι δέ κτῆνος καλέω καί πρόβατον καί βοῦς , καί γίνομαι αὐτός κτῆνος πρόβατον καί κτῆνος βοῦς . πληρόω ὁ γῆ , κομάω ὁ καρπός , προφέρω ὁ ζῷον · λείπω λοιπός ὁ οἰκοδεσπότης · ὁ οὐρανός καλλωπίζω , ὁ γῆ ποικίλλω , ὁ θάλασσα ἐπιπληρόω , ὁ ἀήρ ὄρνις κοσμέω πλῆθος . Πάν εἰμί ἑτοῖμος καί λείπω ὁ ἄνθρωπος . οὐ ὑβρίζω δέ ὁ ἔρχομαι τελευταῖος , ἀλλά τιμάω . παρασκευάζω γάρ ὁ οἶκος καί εἰσάγω ὁ οἰκοδεσπότης . οὐδείς γάρ ὁ θεός οὔτε ἄκαιρος οὔτε ἄμετρος ποιέω , ἀλλά πᾶς διά ὁ χρεία . καί βλέπω ὁ τάξις . Πρῶτος ποιέω ὁ θεός βοτάνη καί χόρτος καί τότε ὁ θηρίον τρέφω . καί εἰμί οὐ εἰμί ὁ τρέφω , ἄκαιρος εἰμί ὁ δημιουργία ὁ ζῷον ζημιόω ὁ καρπός ὁ ἔνδεια . ποιέω ὁ τρέφω καί τότε ὁ τρέφω προπαρασκευάζω · πρῶτος ὁ χρεία καί οὕτως εἰσάγω ὁ ὁ χρεία μετέχω . οὕτως καί ἐπί ὁ γραφεύς ποιέω . προλαμβάνω ὁ Χριστός ὁ γραφή πρῶτος κηρύσσω , καί τότε ἔρχομαι ὁ μαρτυρέω . προλαμβάνω ὁ μαρτυρία , ἵνα πιστεύω ὁ μαρτυρέω , προλαμβάνω ὁ νόμος , ἵνα κηρύσσω ὁ νομοθέτης , προλαμβάνω προφήτης , ἵνα ἑρμηνεύω ὁ προφητεύω . καί ὁράω ὁ θεός ὁ σοφία . Τά γραφή ὁ προφήτης οὐ συγχωρέω ἐν ὁ ἐκκλησία μόνος ἔρχομαι , ἀλλά καί πρός Ἰουδαῖος · ἵνα ἐλέγχω , ἐάω αὐτός καί παρά Ἰουδαῖος ὁ ἀνάξιος , ὁ θεομάχος , ὁ ἐχθρός ὁ Χριστός . Ζεύς τίς οὖν οὗτος ποιέω καί μή λαμβάνω αὐτός παρά αὐτός ; Φανερός ὁ αἰτία καί οὐ πολύς κατασκευή δέω . ἵνα ἀνύποπτος εἰμί ὁ ἐμός κήρυγμα . εἰ μόνος ἔχω ὁ προφήτης , ἔνειμι ἀντιλέγω ὁ ἀπιστέω . τολμάω λέγω ἐγώ ὅτι λέγω Μωϋσῆς ἢ λέγω Ἠσαΐας ἢ λέγω ὁ λοιπός ὁ προφήτης τάγμα περί τε Χριστός καί ὁ κατά ὁ καιρός ὁ παρουσία αὐτός γίγνομαι ; ἐν-εἰμί ἀντιλέγω ὁ βούλομαι καί φάσκω · πόθεν οὗτος , ὅτι Μωϋσῆς γίγνομαι τις προφήτης καί λέγω οὗτος ἢ κηρύσσω , ὡς ἐθέλω σύ ὁ Χριστιανός πρός σύστασις ὁ οἰκεῖος δόγμα καί προφήτης πλάσσω καί ὄνομα μυθεύω ; ἐγώ ἐκ οὗτος πρόκριμα ὀφείλω ὑπομένω ; νῦν δέ πᾶς ὁ ἀντιλέγω βούλομαι , κἀν μακρός ἔχω δικαιολογία , περιλέγω πρόφασις διά ὁ αὐτός ὁ μαρτυρία παρά αὐτός τυγχάνω , ὅς ἐγώ πρός σύστασις ὁ οἰκεῖος φέρω δόγμα . πόθεν γάρ μή δυνατός ἐλέγχω ὁ οὗτος ῥᾳδιουργία ; ἵνα τοίνυν μή οὗτος λέγω , συγχωρέω παρά ἐκεῖνος ὁ ὁ γραφεύς τυγχάνω βιβλίον , ἵνα κἀν ἐγώ ἀπιστέω ὡς πρός χάρις ὁ οἰκεῖος δόγμα πλήσσω διά ὁ οἰκειότης , ἐκεῖνος πιστεύω διά ὁ ἀλλοτριότης . ἐάν ἐρωτάω Ἰουδαῖος – οὐ λέγω ὁ χυδαῖος καί δημώδης ὄχλος , ἀλλά ὁ ἐντός λόγος καί νόμος – εἰμί Χριστός ; καί οὐ λέγω ὅτι οὐ εἰμί , ἀλλά ὅτι εἰμί μέν , οὐ οὗτος δέ ὅς σύ λέγω , ἀλλά ἄλλος . Τέως ὁ πρᾶγμα οὐ ἀνατρέπω , περί δέ ὁ πρόσωπον διστάζω . ἄλλος δέ εἰμί ἀρνέομαι πρᾶγμα , ἄλλος δέ πρόσωπον . οἷος ἐάν τις ἐνάγω ἐγώ περί χρεώ , ἄλλος εἰμί λέγω οὐ χρεωστέω , καί ἄλλος εἰμί λέγω οὐ σύ χρεωστέω , ἀλλά ἄλλος . τέως ὁ χρέος ὁμολογέω . Ὅτι μέν οὖν εἰμί Χριστός ὁμολογέω , ἀμφιβάλλω δέ , εἰμί οὗτος εἰμί ὁ παρά ἐγώ κηρύσσω , καί ὁ μή εἰμί ἐκδέχομαι , ἐπεί ὁ εἰμί ἀρνέομαι . καί προσέχω αὐτός ὁ νομοθέτης Μωϋσῆς αὐτός ὁ ὁ ἄνθρωπος κατασκευή εἰσάγω ὁ υἱός καί ὁ γνῶσις αὐτός . εἶπον γίνομαι στερέωμα , λέγω βλαστάνω ὁ γῆ , λέγω ἐξάγω ὁ ὕδωρ . ὅτε ἔρχομαι εἰς ὁ ἄνθρωπος , λέγω · καί λέγω ὁ θεός · ποιέω ἄνθρωπος . Ερωτώ Ἰουδαῖος · εἰμί μόνος εἰμί καί οὐ εἰμί μετά αὐτός γιός ὅς κηρύσσω , εἰμί οὐ εἰμί πνεῦμα ἅγιος ὁ προσκυνέω , τίς λέγω ποιέω ἄνθρωπος ; Τώς οὐρανός ποιέω πρόσταγμα μόνος , ὁ γῆ ὅμοιος καί ὁ λοιπός · ὅτε ὁ ἄνθρωπος δημιουργέω , ὁ θεογνωσία λοιπός ὁ υἱός ὡς διά θυρίς παρακύπτω βούλομαι , λέγω ποιέω ἄνθρωπος , ἵνα δείκνυμι καί ὁ πρῶτος αὐτός συνεργός . λέγω τοίνυν ὁ Ἰουδαῖος στενόω μή δύναμαι ὁ προφανής μετατίθημι ὁ λέξις , ὅτι ὁ ἄγγελος λέγω . Ἐπειδή φανερός ἀρνέομαι οὐ δύναμαι ὁ λέξις ὁ φύσις , ἕτερος τρόπος πως οὗτος ὁ ἄρνησις ἐπεισάγω . τίς τοίνυν λέγω ποιέω ; Ἄγγελος , φημί . Ερωτώ , τίς μέγας , ὁ ἄγγελος ἢ ὁ ἄνθρωπος ; πάντως ὁ ἄγγελος . ὅταν γάρ πάνυ φθάνω εἰς ἀρετή μέτρον , τότε ἐκεῖνος οὐ ὑπερβαίνω , ἀλλά ἐκεῖνος ἰσόω . νῦν δέ πολύς ὁ ἐκεῖνος ὑποβαίνω φύσις καί μικρός ὁ ἀσώματος ὁ ἄγγελος τυγχάνω κατάστασις .