severian-of-gabala.in-cosmogoniam-homilia-4 3
Διὰ τί ὅτε τοὺς ἀστέρας ἐποίησεν , οὐκ ηὐλόγησεν ; Διὰ τί βοτάνας καὶ ξύλα ποιήσας οὐκ ηὐλόγησεν ; Τὰ μὲν εὐλογεῖ , τὰ δὲ οὐκ εὐλογεῖ . Τί τὸ αἴτιον τῇ τούτου ἀρετῇ καθέστηκεν ; Πρόσεχε . Οἱ ἀστέρες ὅσοι ἐγένοντο ἀπ’ ἀρχῆς , τοσοῦτοι καὶ διαμένουσι καὶ οὔτε τῷ ἀριθμῷ αὐτῶν , οὔτε τῷ μεγέθει δυνατὸν προστεθῆναι · οἷον ἐν τῇ αὐτότητι τῆς φύσεως μέλλοντες παραμένειν , τῆς πληθυνούσης αὐτοὺς οὐκ ἔχρῃζον εὐλογίας . Τὰ δὲ πληθυνόμενα ταῖς διαδοχαῖς καὶ οὐχ ἑτέρως λαμβάνοντα προσθήκην ἀναγκαίως καὶ τὴν εὐλογίαν ἐδέχοντο . Πάλιν αὐτὸ λέγω , ὑπὲρ τοῦ μᾶλλον αὐτὸ τὸ λεχθὲν ἐμπαγῆναι τῇ διανοίᾳ . Οὔτε γὰρ τὸ φυτὸν τὸ ἁπλῶς καὶ ἐξ ἐπιβολῆς ταῖς τῆς γῆς λαγόσι παρατιθέμενον , ἀδελφοί , βεβαίαν ἔχει τὴν στάσιν , ἀλλὰ τῷ βάθει ταύτης μετὰ πάσης παρατεθὲν τῆς ἀσφαλείας . Οἱ ἀστέρες εὐλογίας οὐκ ἔχρῃζον . Οὔτε γὰρ αὐτοῖς αὕτη τὸν πληθυσμὸν ἐχαρίζετο . Πετεινὰ δὲ καὶ νηκτὰ καὶ ἄνθρωπος τῆς εὐλογίας ταύτης ἐφίετο διὰ τὰς διαδοχάς . Καὶ ὅπου ἑτέρως πληθυνθῆναι οὐ δύναται , ἐκεῖ χώραν ἔχει τὰ τῆς εὐλογίας · ὅπου τὰ ὀλίγα πληθύνεται καὶ τὰ μικρὰ αὔξησιν ἐπιδέχεται . Ἐπειδὴ τοίνυν ἔγνωμεν τὴν αἰτίαν δι’ ἣν ταῦτα τῆς εὐλογίας ἠξίωται , ἀναγκαῖον λοιπὸν καὶ ταῖς ἑτέραις ἑαυτοὺς τῶν γραφῶν λέξεσιν ἐπιδοῦναι . Αὐξάνεσθε , ἐπειδὴ μικρά · Πληθύνεσθε , ἐπειδὴ ὀλίγα · Πληρώσατε τὰ ὕδατα , ἐπειδὴ ἐν μέρει . Ἀναγκαῖον δὲ ἐν ἑτέρῳ καιρῷ πάλιν ζητῆσαι , διὰ τί τοὺς ἰχθύας καὶ τὰ πετεινὰ καὶ τὸν ἄνθρωπον μόνον τῆς εὐλογίας κατηξίωσε , τοῖς δὲ λοιποῖς οὐ μετέδωκε ταύτης . Τέως δὲ καθὼς ἐπηγγειλάμεθα τῆς ἀκολουθίας ἐχώμεθα . Καὶ εἶπεν ὁ θεός · Ἐξαγαγέτω ἡ γῆ ψυχὴν ζῶσαν . Τὴν γῆν ὁ θεὸς διπλῇ περιβάλλει τιμῇ . Πρῶτον γὰρ αὕτη γεννᾷ τὰ σπέρματα καὶ φυτὰ καὶ μετὰ ταῦτα τὰ ζῷα , οὐκ ἀλόγως , ἀλλ’ ἐπειδὴ οἰκητήριον ἀνθρώπου ἔμελλε γίνεσθαι . Οὐ μόνον δὲ τοῦτο , ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ ἐξ αὐτῆς ταύτης ὁ αὐτὸς ἄνθρωπος ἔμελλε τρέφεσθαι , ὡς τροφὸν αὐτὴν καὶ μητέρα τούτου τοῦ μεγάλου ζῴου τιμᾷ . Ὅρα δὲ καὶ ἐνταῦθα , πῶς τῇ ἀκολουθίᾳ ἐχρήσατο . Πρῶτον γὰρ παρασκευάζει τὰς τροφάς · εἶθ’ οὕτως εἰσάγει τὰ τῆς τροφῆς ἀπολαύσαντα , καθάπερ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀνθρώπου ἐποίησεν . Πρῶτον τὸν οἶκον ἀπήρτισε καὶ οὕτω τὸν οἰκοδεσπότην εἰσήγαγεν . Ἐξαγαγέτω ἡ γῆ ψυχὴν ζῶσαν . Ἡ ἄψυχος γῆ πόθεν γεννᾷ ψυχὴν ζῶσαν ; Πόθεν προῆλθε λέων βρυχώμενος ἢ ἵππος τρέχων ἢ βοῦς ἐργάτης ἢ ἀχθοφόρος ὄνος ; Πόθεν αἱ διαφοραὶ τῶν ζῴων ; Πόθεν ἐκ τῆς ἀψύχου τοσαῦται ψυχαί ; Καὶ οὐκ αἰσχύνονται αἱρετικῶν παῖδες , ὅτι ἡ μὲν ἄψυχος γῆ ἣν οὐκ ἔχει προφέρει ψυχήν . Θεὸν δὲ ἐὰν ἀκούσωσιν ὅτι ἐγέννησεν ἐκ τῆς ἰδίας οὐσίας , εὐθέως τῶν λογισμῶν τὰς πλοκὰς κινοῦσι καὶ ἐπεισάγουσιν · Οὐκοῦν ἐτμήθη , οὐκοῦν διῃρέθη , οὐκοῦν ἔπαθε καὶ τοιαῦτα ὅσα ἔθος αὐτοῖς λέγειν . Οὐ γὰρ τοῦ παρόντος ἐστὶ καιροῦ πᾶσι τοῖς παρ’ αὐτῶν λεγομένοις κατὰ τοῦ μονογενοῦς ἐπεξιέναι , μᾶλλον δὲ κατὰ τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας . Οὔτε γὰρ εὐφημούμενος κερδαίνει θεὸς οὔτε βλασφημούμενος βλάπτεται πάντως · εἰ μὴ ἄν τις τάχα κέρδος λέγοι θεοῦ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν . Αὐτὸς γὰρ πλήρης ἐστὶ παντὸς ἀγαθοῦ ἀνενδεὴς ὑπάρχων ἐν ἅπασιν , αὐτὸς μὲν πάντας πλουτίζων μηδενὸς δὲ προσδεόμενος . Ὅμως τί γὰρ ἄν τις καὶ δοίη τῷ πάντων τῶν ἀγαθῶν πηγῇ καθεστῶτι , οὗ μόνον πάντα τῆς φιλανθρωπίας ἐξήρτηται ; Πάντα πρὸς σὲ προσδοκῶσιν . Ἀνοίγεις σὺ τὴν χεῖρά σου , καὶ ἐμπιπλᾷς πᾶν ζῷον εὐδοκίας . Ἀλλὰ τὸν λόγον τὸν ἐν χερσὶν εἰς πέρας ἀγάγωμεν . Τοῦτο γὰρ καὶ ἡμῖν φίλον καὶ τῇ τάξει καθέστηκεν . Ὃ οὐκ ἔχει ἡ γῆ προφέρει τῷ προστάγματι πειθομένη · ὃ ἔχει ἡ θεία καὶ ἄχραντος οὐκ ἀπογεννᾷ φύσις ; Ἀλλὰ πάλιν μή τις τὸ ἔχειν ἀνθρωπινώτερον λαμβανέτω λέγων · Ὁρᾷς πῶς καὶ αὐτὸς ὁ διδάσκαλος ἔδωκε προγενέστερον ὑπάρχειν τοῦ υἱοῦ τὸν πατέρα ; Ἀλλὰ μᾶλλον συγγνώμην ἀπόνειμαι τῷ λόγῳ ἀνθρώποις οὖσι καὶ πηλίνην κεκτημένοις γλῶσσαν καὶ πρὸς ἀνθρώπους ποιουμένοις λόγον περὶ θείας καὶ πάντα λόγον ὑπερβαινούσης φύσεως . Ἄνθρωποι γὰρ ὄντες ὡς ἄνθρωποι λαλεῖν ἐδιδάχθημεν . Μὴ γὰρ ἴσασιν οἱ ἄθλιοι , ὅτι περὶ θεοῦ διαλέγονται προφέροντες λόγους τοὺς ἐπὶ θεοῦ μὴ ἁρμόζοντας λέγεσθαι . Καὶ ὅρα κακουργίαν . Ὅτε τὰ ζητήματα προτείνουσιν , ἀπὸ τῶν ἀνθρωπίνων λογισμῶν λαλοῦσιν , οἷον · Πᾶν φησι τὸ γεννώμενον ἀρχὴν ἔχει τοῦ εἶναι . Καὶ πόθεν ; Τοῦτο εὐθέως λέγουσι · Σὺ γεννηθεὶς οὐκ ἀρχὴν ἔσχες ; ὁ πατήρ σου , ὁ πάππος σου ; Ἐὰν παραστήσῃς αὐτῷ ἐξ αὐτῶν τῶν λογισμῶν λογισμὸν ἕτερον διαλῦσαι αὐτοῦ τὴν μανίαν δυνάμενον , εὐθὺς σοφίζεται . Περὶ θεοῦ λόγος καὶ ἀνθρωπίνους μοι λογισμοὺς παρεισάγεις ; Καὶ τὴν μὲν ῥίζαν τῶν κακῶν ἀπὸ κοινῶν προφέρουσι λογισμῶν · τὴν δὲ διάλυσιν τῶν κακῶν οὐ βούλονται ἀπὸ τῶν αὐτῶν δέχεσθαι λογισμῶν .
Lemmas: Ζεύς τίς ὅτε ὁ ἀστήρ ποιέω , οὐ εὐλογέω ; Ζεύς τίς βοτάνη καί ξύλο ποιέω οὐ εὐλογέω ; Τά μέν εὐλογέω , ὁ δέ οὐ εὐλογέω . τις ὁ αἴτιος ὁ οὗτος ἀρετή καθίστημι ; προσέχω . ὁ ἀστήρ ὅσος γίνομαι ἀπό ἀρχή , τοσοῦτος καί διαμένω καί οὔτε ὁ ἀριθμός αὐτός , οὔτε ὁ μέγεθος δυνατός προστίθημι · οἷος ἐν ὁ αὐτότης ὁ φύσις μέλλω παραμένω , ὁ πληθύνω αὐτός οὐ χρῄζω εὐλογία . Τά δέ πληθύνω ὁ διαδοχή καί οὐ ἑτέρως λαμβάνω προσθήκη ἀναγκαῖος καί ὁ εὐλογία δέχομαι . πάλιν αὐτός λέγω , ὑπέρ ὁ μᾶλλον αὐτός ὁ λέγω ἐμπάσσω ὁ διάνοια . οὔτε γάρ ὁ φυτόν ὁ ἁπλῶς καί ἐκ ἐπιβολή ὁ ὁ γῆ λαγών παρατίθημι , ἀδελφός , βέβαιος ἔχω ὁ στάσις , ἀλλά ὁ βάθος οὗτος μετά πᾶς παρατίθημι ὁ ἀσφάλεια . ὁ ἀστήρ εὐλογία οὐ χρῄζω . οὔτε γάρ αὐτός οὗτος ὁ πληθυσμός χαρίζω . πετεινόν δέ καί νηκτός καί ἄνθρωπος ὁ εὐλογία οὗτος ἐφίημι διά ὁ διαδοχή . καί ὅπου ἑτέρως πληθύνω οὐ δύναμαι , ἐκεῖ χώρα ἔχω ὁ ὁ εὐλογία · ὅπου ὁ ὀλίγος πληθύνω καί ὁ μικρός αὔξησις ἐπιδέχομαι . Ἐπειδή τοίνυν γιγνώσκω ὁ αἰτία διά ὅς οὗτος ὁ εὐλογία ἀξιόω , ἀναγκαῖος λοιπός καί ὁ ἕτερος ἑαυτοῦ ὁ γραφεύς λέξις ἐπιδίδωμι . αὐξάνω , ἐπεί μικρός · πληθύνω , ἐπεί ὀλίγος · πληρόω ὁ ὕδωρ , ἐπεί ἐν μέρος . ἀναγκαῖος δέ ἐν ἕτερος καιρός πάλιν ζητέω , διά τίς ὁ ἰχθύς καί ὁ πετεινόν καί ὁ ἄνθρωπος μόνος ὁ εὐλογία καταξιώνω , ὁ δέ λοιπός οὐ μεταδίδωμι οὗτος . τέως δέ καθώς ἐπαγγέλλω ὁ ἀκολουθία ἔχω . καί λέγω ὁ θεός · ἐξάγω ὁ γῆ ψυχή ζάω . Τά γῆ ὁ θεός διπλός περιβάλλω τιμή . Πρῶτος γάρ οὗτος γεννάω ὁ σπέρμα καί φυτόν καί μετά οὗτος ὁ ζῷον , οὐ ἄλογος , ἀλλά ἐπεί οἰκητήριον ἄνθρωπος μέλλω γίγνομαι . οὐ μόνος δέ οὗτος , ἀλλά ἐπεί καί ἐκ αὐτηες͂ς οὗτος ὁ αὐτός ἄνθρωπος μέλλω τρέφω , ὡς τροφός αὐτός καί μήτηρ οὗτος ὁ μέγας ζῷον τιμάω . ὁράω δέ καί ἐνταῦθα , πῶς ὁ ἀκολουθία χράω . Πρῶτος γάρ παρασκευάζω ὁ τροφή · εἶτα οὕτως εἰσάγω ὁ ὁ τροφή ἀπολαύω , καθά καί ἐπί ὁ ἄνθρωπος ποιέω . Πρῶτος ὁ οἶκος ἀπαρτίζω καί οὕτως ὁ οἰκοδεσπότης εἰσάγω . ἐξάγω ὁ γῆ ψυχή ζάω . ὁ ἄψυχος γῆ πόθεν γεννάω ψυχή ζάω ; πόθεν προέρχομαι λέων βρυχάομαι ἢ ἵππος τρέχω ἢ βοῦς ἐργάτης ἢ ἀχθοφόρος ἀδών ; πόθεν ὁ διαφορά ὁ ζῷον ; πόθεν ἐκ ὁ ἄψυχος τοσοῦτος ψυχή ; καί οὐ αἰσχύνω αἱρετικός παῖς , ὅτι ὁ μέν ἄψυχος γῆ ὅς οὐ ἔχω προφέρω ψυχή . θεός δέ ἐάν ἀκούω ὅτι γεννάω ἐκ ὁ ἴδιος οὐσία , εὐθύς ὁ λογισμός ὁ πλοκή κινέω καί ἐπεισάγω · οὐκοῦν τέμνω , οὐκοῦν διαιρέω , οὐκοῦν πάσχω καί τοιοῦτος ὅσος ἔθος αὐτός λέγω . οὐ γάρ ὁ πάρειμι εἰμί καιρός πᾶς ὁ παρά αὐτός λέγω κατά ὁ μονογενής ἐπεξέρχομαι , μᾶλλον δέ κατά ὁ ἑαυτοῦ σωτηρία . οὔτε γάρ εὐφημέω κερδαίνω θεός οὔτε βλασφημέω βλάπτω πάντως · εἰμί μή ἄν τις τάχα κέρδος λέγω θεός ὁ ἡμέτερος σωτηρία . αὐτός γάρ πλήρης εἰμί πᾶς ἀγαθός ἀνενδεής ὑπάρχω ἐν ἅπας , αὐτός μέν πᾶς πλουτίζω μηδείς δέ προσδέω . ὅμως τίς γάρ ἄν τις καί δίδωμι ὁ πᾶς ὁ ἀγαθός πηγή καθίστημι , ὅς μόνος πᾶς ὁ φιλανθρωπία ἐξαρτάω ; Πάν πρός σύ προσδοκάω . ἀνοίγνυμι σύ ὁ χείρ σύ , καί ἐμπίμπλημι πᾶς ζῷον εὐδοκία . ἀλλά ὁ λόγος ὁ ἐν χείρ εἰς πέρας ἄγω . Τοῦτης γάρ καί ἐγώ φίλος καί ὁ τάξις καθίστημι . ὅς οὐ ἔχω ὁ γῆ προφέρω ὁ πρόσταγμα πείθω · ὁ ἔχω ὁ θεῖος καί ἄχραντος οὐ ἀπογεννάω φύσις ; ἀλλά πάλιν μή τις ὁ ἔχω ἀνθρώπινος λαμβάνω λέγω · Όρας πῶς καί αὐτός ὁ διδάσκαλος δίδωμι προγενής ὑπάρχω ὁ υἱός ὁ πατέρας ; ἀλλά μᾶλλον συγγνώμη ἀπονέομαι ὁ λόγος ἄνθρωπος εἰμί καί πήλινος κτάομαι γλῶσσα καί πρός ἄνθρωπος ποιέω λόγος περί θεῖος καί πᾶς λόγος ὑπερβαίνω φύσις . Ἄνθρωπος γάρ ο ὡς ἄνθρωπος λαλέω διδάσκω . μή γάρ οἶδα ὁ ἄθλιος , ὅτι περί θεός διαλέγω προφέρω λόγος ὁ ἐπί θεός μή ἁρμόζω λέγω . καί ὁράω κακουργία . ὅτε ὁ ζήτημα προτείνω , ἀπό ὁ ἀνθρώπινος λογισμός λαλέω , οἷος · Πᾶν φημί ὁ γεννάω ἀρχή ἔχω ὁ ἔρχομαι . καί πόθεν ; Τοῦτης εὐθύς λέγω · σύ γεννάω οὐ ἀρχή ἔχω ; ὁ πατήρ σύ , ὁ πάππος σύ ; ἐάν παρίστημι αὐτός ἐκ αὐτός ὁ λογισμός λογισμός ἕτερος διαλύω αὐτός ὁ μανία δύναμαι , εὐθύς σοφίζω . περι θεός λόγος καί ἀνθρώπινος ἐγώ λογισμός παρεισάγω ; καί ὁ μέν ῥίζα ὁ κακός ἀπό κοινός προφέρω λογισμός · ὁ δέ διάλυσις ὁ κακός οὐ βούλομαι ἀπό ὁ αὐτός δέχομαι λογισμός .