severian-of-gabala.in-cosmogoniam-homilia-3 3
Γενηθήτωσαν φωστῆρες ἐν τῷ στερεώματι τοῦ οὐρανοῦ , ὥστε φαίνειν ἐπὶ τῆς γῆς . Ἐπειδὴ ἡ φύσις τοῦ πυρὸς ἀνώδρομος ἦν , χαλινὸν ἐπιτίθησιν ὁ θεὸς τῇ φύσει , ὥστε μὴ ἄνω πέμπειν τὴν αὐγήν , ἀλλὰ κάτω . Πῦρ γὰρ οὐκ ἀνέχεται προσέχειν κάτω , ἀλλ’ ἄνω . Ἐὰν ἔχῃς δᾷδα , στρέψον αὐτὴν κάτω , καὶ ὁρᾷς ὅτι κἂν τὸ ὄργανον στρέψῃς , τὸ πῦρ ἄνω τρέχει . Ἐπειδὴ οὖν ᾔδει αὐτοῦ τοιαύτην εἶναι τὴν φύσιν , ἐπέδησεν αὐτήν , ἵνα μὴ κατὰ τὴν φύσιν λάμπῃ , ἀλλὰ κατὰ τὸ πρόσταγμα . Εἴ τις ὑμῶν παρετηρήσατο ἔλαιον ἀπὸ λύχνου , πῶς συγκατασπᾶται τῷ ἐλαίῳ τὸ πῦρ , καὶ ἡ μὲν βία τοῦ ἐλαίου κάτω ἕλκει , ἡ δὲ φύσις τοῦ πυρὸς ἄνω τρέχει καὶ ὥσπερ βίαν ὑφιστάμενον καταβοᾷ · εἴ ποτε γὰρ ἀναγκάζεται πῦρ τρέχειν παρὰ τὴν ἀκολουθίαν , φωνὴν ἀφίησιν ὡς βίαν πάσχον , ὡς παρὰ φύσιν ὁδεῦον . Ὅταν γάρ τι παρὰ φύσιν ἐν τῷ στοιχείῳ γένηται , βοᾷ . Διὰ τί ; Ὅταν ἐπιβληθῇ ἔλαιον τῷ πυρί , φωνὴν οὐκ ἀφίησιν · ἐὰν δὲ ὕδωρ ἐπιβληθῇ , τρίζει . Καὶ τοῦτο ὑγρὸν κἀκεῖνο ὑγρόν . Ἀλλ’ ἐπειδὴ κἀκεῖνο ἀπὸ ξύλου ὄψον , καὶ ἡ ἐλαία τρέφουσα , φίλον δὲ ἀεὶ τῷ ξύλῳ τὸ πῦρ , δέχεται ἡδέως τὰ ἀπὸ τοῦ συγγενοῦς . Ἐὰν δὲ ὕδωρ πυρὶ ἐπιβληθῇ , τρίζει . Τῷ γὰρ ἐναντίῳ μάχεται . Τὸ πῦρ ἴδιόν ἐστι τοῦ ἀέρος . Συγγενὲς γάρ . Φυσᾷς εἰς λύχνον καὶ καπνίζει ὁ ἀὴρ τὸ πῦρ καὶ οὐδαμοῦ εὑρίσκεται . Τὸ γὰρ συγγενὲς ἔδραμε . Βλέπε τοῦ τεχνίτου τὴν σοφίαν , βλέπε τὴν δύναμιν . Ἔθηκε τοὺς φωστῆρας ἐν τῷ οὐρανῷ , ὥστε φαίνειν ἐπὶ τῆς γῆς · Καὶ ἔστωσάν φησιν εἰς σημεῖα καὶ εἰς ἡμέρας καὶ εἰς ἐνιαυτούς . Τί ἐστιν εἰς σημεῖα ; Οἱ μὲν ματαιολόγοι περὶ ἀστρολογίας ἑαυτῶν ἐκένωσαν τὰς ἐλπίδας , σημειούμενοι πράγματα ἀνυπόστατα . Ὅτι γὰρ οὐκ ἔστι τι σημειώσασθαι περὶ ζωῆς ἀνθρώπων ἀπὸ ἄστρων , Ἀναστήτωσαν οἱ ἀστρολόγοι τοῦ οὐρανοῦ καὶ οἱ βλέποντες τὰ σημεῖα , καὶ εἰπάτωσάν σοι τί μέλλει γίνεσθαι . Περὶ μὲν οὖν ζωῆς ἀνθρώπων οὐδὲν σημεῖον δίδωσιν οὐρανός . Θέλεις δὲ μαθεῖν αὐτοῦ τὰ σημεῖα ; Σημαίνει ὄμβρους , ἀνέμους , χειμῶνα , εὐδίαν . Τὰ ἄστρα ταῦτα σημαίνει , καὶ τοῦτο διὰ θεοῦ φιλανθρωπίαν , ἵνα ὁ ναυτίλος ἴδῃ τὸ σημεῖον καὶ φύγῃ τὸν κίνδυνον , ἵνα ὁ γεωργὸς ἴδῃ ὀσμὴν χειμῶνος καὶ προλαβὼν ἀροτριάσῃ γῆν . Γίνεται σημεῖον καὶ πολέμου καὶ εἰρήνης . Ταῦτα ὁ σωτὴρ ἐβεβαίωσεν , ἅτινά εἰσιν ἁπλᾶ καὶ ἀπερίεργα . Λέγει γὰρ τοῖς Ἰουδαίοις · Ὑποκριταὶ , ἐὰν ἴδητε νεφέλην ἀπὸ δυσμῶν ἀνατέλλουσαν , λέγετε χειμὼν γίνεται καὶ γίνεται οὕτως . Κἂν ἴδητε ὀψὲ πυρράζοντα τὸν οὐρανὸν , λέγετε εὐδία καὶ γίνεται εὐδία . Κἂν ἴδητε ὀψὲ στυγνάζοντα τὸν οὐρανὸν , λέγετε χειμὼν γίνεται . Καὶ ἐπάγει εἶτα · Τὸ πρόσωπον τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς οἴδατε δοκιμάζειν , τὸν δὲ καιρὸν τοῦτον οὐκ οἴδατε ; Ταῦτά ἐστι τὰ σημεῖα τὰ ἀκίνδυνα παρατηρήσασθαι , θέρος , χειμῶνα , ὑετόν , εὐδίαν . Ταῦτα καὶ τῆς εὐσεβείας οὐκ ἀλλότρια καὶ τοῦ θεοῦ ἴδια . Ἦν δὲ περὶ ἀστρολογίας πολὺν ἀποτεῖναι λόγον . Ἀλλὰ χρείαν ἔχει καὶ τετονωμένης φωνῆς καὶ ὀργάνου μὴ ὀκλάζοντος . Συμβαδίζει γὰρ τῷ λόγῳ ἡ διάνοια καὶ συνασθενεῖ τῇ γλώττῃ ὁ λογισμός . Ἐπὶ οὖν τὰ ἁπλούστερα χωρήσωμεν . Ἔστωσαν εἰς σημεῖα καὶ εἰς καιρούς . Ἄλλο γὰρ χρόνος καὶ ἄλλο καιρός . Χρόνος μῆκός ἐστι , καιρὸς εὐκαιρία . Καὶ οὐδεὶς λέγει · Χρόνος ἐστὶ τοῦ τρυγῆσαι . Οὐδεὶς λέγει χρόνος ἐστὶ τὴν παρθένον γῆμαι , ἀλλὰ καιρὸς τὴν παρθένον γῆμαι , καιρὸς σπόρου , καὶ καιρὸς θερισμοῦ . Καιρὸς τοῦ τεκεῖν καὶ καιρὸς τοῦ ἀποθανεῖν , καὶ καιρὸς τοῦ οἰκοδομῆσαι καὶ καιρὸς τοῦ καταλῦσαι . Καιρὸν τὴν εὐκαιρίαν λέγει . Σημαίνει δὲ τὰ ἄστρα τοῦτο · οἷον ἀνατολὴ Πλειάδων , ἀρχὴ θερισμοῦ · δύσις Πλειάδων , ἀρχὴ σπόρου . Ταῦτα ἀλλότρια μὲν τῆς ἀσεβείας , ἴδια δὲ τῆς εὐσεβείας . Καιροὶ λέγονται καὶ ἑορταὶ τοῦ θεοῦ . Τρεῖς καιροὺς τοῦ ἐνιαυτοῦ ἑορτάσετέ μοι · τὴν ἑορτὴν τῶν ἀζύμων , τὴν ἑορτὴν τῆς πεντηκοστῆς , τὴν ἑορτὴν τῶν σκηνοπηγίων . Τρεῖς καιροί . Ἰδοὺ σημεῖα καὶ καιροί . Ἡμέρας πάλιν ἐπὶ τοῦ σαββάτου καὶ μῆνας ἡ σελήνη ἐργάζεται . Ὁ ἥλιος ἐνιαυτῶν τὰς τροπὰς φυλάττει , ἐαρινήν , ἰσημερίαν , θερινήν , μετοπωρινήν . Ἑστήκασιν οἱ νόμοι ἀσάλευτοι . Εἶπε καὶ ἐπάγησαν · ἐκέλευσε , καὶ ἐθεμελιώθησαν . Λοιπὸν ὧδε τὸν νοῦν . Τίς ὁ τούτων τεχνίτης ; Τίς ταῦτα ἐποίησεν ; Ὁ πατήρ ; Οὐδεὶς ἀντιλέγει . Ὁ υἱός ; Καὶ αἱρετικοὶ συντίθενται μέν , οὐ καλῶς δέ . Λέγουσι γάρ , ὅτι τὸν υἱὸν ὁ πατὴρ ἐποίησεν , ὁ δὲ υἱὸς τὰ πάντα . Δέχομαι τὴν ἀσέβειαν ; Ἐπειδὴ δεσμοῖς ἀλύτοις σφίγγει τῶν αἱρετικῶν τὸν λογισμὸν , ἐρωτήσωμεν τοὺς προφήτας , εἰ ὁ ποιήσας τὰ πάντα ἔχει τινὰ μείζω ἢ πάντων ἐστὶν ἀνώτερος . Τῇ γὰρ προτάσει τῇ ἰδίᾳ πίπτουσιν .
Lemmas: γίγνομαι φωστήρ ἐν ὁ στερέωμα ὁ οὐρανός , ὥστε φαίνω ἐπί ὁ γῆ . Ἐπειδή ὁ φύσις ὁ πυρός ἀνώδρομος εἰμί , χαλινός ἐπιτίθημι ὁ θεός ὁ φύσις , ὥστε μή ἄνω πέμπω ὁ αὐγή , ἀλλά κάτω . πῦρ γάρ οὐ ἀνέχω προσέχω κάτω , ἀλλά ἄνω . ἐάν χέω δαΐς , στρέφω αὐτός κάτω , καί ορώ ὅτι κἀν ὁ ὄργανον στρέφω , ὁ πῦρ ἄνω τρέχω . Ἐπειδή οὖν οἶδα αὐτός τοιοῦτος ἔρχομαι ὁ φύσις , ἐπιδέω αὐτός , ἵνα μή κατά ὁ φύσις λάμπω , ἀλλά κατά ὁ πρόσταγμα . εἰμί τις σύ παρατηρέω ἔλαιον ἀπό λύχνος , πῶς συγκατασπάω ὁ ἔλαιον ὁ πῦρ , καί ὁ μέν βία ὁ ἔλαιον κάτω ἕλκω , ὁ δέ φύσις ὁ πυρός ἄνω τρέχω καί ὥσπερ βία ὑφίστημι καταβοάω · εἰμί ποτέ γάρ ἀναγκάζω πῦρ τρέχω παρά ὁ ἀκολουθία , φωνή ἀφίημι ὡς βία πάσχω , ὡς παρά φύσις ὁδεύω . ὅταν γάρ τίς παρά φύσις ἐν ὁ στοιχεῖον γίγνομαι , βοάω . Ζεύς τίς ; ὅταν ἐπιβάλλω ἔλαιον ὁ πῦρ , φωνή οὐ ἀφίημι · ἐάν δέ ὕδωρ ἐπιβάλλω , τρίζω . καί οὗτος ὑγρός ἐͅκεῖνο ὑγρός . ἀλλά ἐπεί ἐͅκεῖνο ἀπό ξύλο ὄψον , καί ὁ ἐλαία τρέφω , φίλος δέ ἀεί ὁ ξύλον ὁ πῦρ , δέχομαι ἡδύς ὁ ἀπό ὁ συγγενής . ἐάν δέ ὕδωρ πῦρ ἐπιβάλλω , τρίζω . ὁ γάρ ἐναντίος μάχομαι . Τέ πῦρ ἴδιος εἰμί ὁ αέρας . συγγενής γάρ . φυσάω εἰς λύχνος καί καπνίζω ὁ ἀήρ ὁ πῦρ καί οὐδαμοῦ εὑρίσκω . Τέ γάρ συγγενής τρέχω . βλέπω ὁ τεχνίτης ὁ σοφία , βλέπω ὁ δύναμις . τίθημι ὁ φωστήρ ἐν ὁ οὐρανός , ὥστε φαίνω ἐπί ὁ γῆ · καί εἰμί φημί εἰς σημεῖον καί εἰς ἡμέρα καί εἰς ἐνιαυτός . τις εἰμί εἰς σημεῖον ; ὁ μέν ματαιολόγος περί ἀστρολογία ἑαυτοῦ κενόω ὁ ἐλπίς , σημειόω πρᾶγμα ἀνυπόστατος . ὅτι γάρ οὐ εἰμί τίς σημειόω περί ζωή ἄνθρωπος ἀπό ἄστρον , ἀνάστημι ὁ ἀστρολόγος ὁ οὐρανός καί ὁ βλέπω ὁ σημεῖον , καί λέγω σύ τίς μέλλω γίγνομαι . περι μέν οὖν ζωή ἄνθρωπος οὐδείς σημεῖον δίδωμι οὐρανός . θέλω δέ μανθάνω αὐτός ὁ σημεῖον ; σημαίνω ὄμβρος , ἄνεμος , χειμών , εὐδία . Τά ἄστρον οὗτος σημαίνω , καί οὗτος διά θεός φιλανθρωπία , ἵνα ὁ ναυτίλος εἶδον ὁ σημεῖον καί φεύγω ὁ κίνδυνος , ἵνα ὁ γεωργός εἶδον ὀσμή χειμών καί προλαμβάνω ἀροτριάζω γῆ . γίγνομαι σημεῖον καί πόλεμος καί εἰρήνη . οὗτος ὁ σωτήρ βεβαιόω , ὅστις εἰμί ἁπλόος καί απερίεργος . λέγος γάρ ὁ Ἰουδαῖος · ὑποκριτής , ἐάν ὁράω νεφέλη ἀπό δυσμή ἀνατέλλω , λέγω χειμών γίγνομαι καί γίγνομαι οὕτως . κἀν ὁράω ὀψέ πυρράζω ὁ οὐρανός , λέγω εὐδία καί γίγνομαι εὐδία . κἀν ὁράω ὀψέ στυγνάζω ὁ οὐρανός , λέγω χειμών γίγνομαι . καί ἐπάγω εἶτα · Τέ πρόσωπον ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ οἶδα δοκιμάζω , ὁ δέ καιρός οὗτος οὐ οἶδα ; ταῦτα εἰμί ὁ σημεῖον ὁ ἀκίνδυνος παρατηρέω , θέρος , χειμών , ὑετός , εὐδία . Ταΰς καί ὁ εὐσέβεια οὐ ἀλλότριος καί ὁ θεός ἴδιος . Ἦς δέ περί ἀστρολογία πολύς ἀποτείνω λόγος . ἀλλά χρεία ἔχω καί τονωμένος φωνή καί ὄργανον μή ὀκλάζω . συμβαδίζω γάρ ὁ λόγος ὁ διάνοια καί συνασθενέω ὁ γλῶττα ὁ λογισμός . ἐπί οὖν ὁ ἁπλόος χωρέω . εἰμί εἰς σημεῖον καί εἰς καιρός . ἄλλος γάρ χρόνος καί ἄλλος καιρός . Χρόνος μῆκος εἰμί , καιρός εὐκαιρία . καί οὐδείς λέγω · Χρόνος εἰμί ὁ τρυγέω . οὐδείς λέγω χρόνος εἰμί ὁ παρθένος γαμέω , ἀλλά καιρός ὁ παρθένος γαμέω , καιρός σπόρος , καί καιρός θερισμός . Καιρός ὁ τίκτω καί καιρός ὁ ἀποθνῄσκω , καί καιρός ὁ οἰκοδομέω καί καιρός ὁ καταλύω . Καιρός ὁ εὐκαιρία λέγω . σημαίνω δέ ὁ ἄστρον οὗτος · οἷος ἀνατολή Πλειάδες , ἀρχή θερισμός · δύσις Πλειάδες , ἀρχή σπόρος . Ταΰς ἀλλότριος μέν ὁ ἀσέβεια , ἴδιος δέ ὁ εὐσέβεια . Καιρός λέγω καί ἑορτή ὁ θεός . τρεῖς καιρός ὁ ἐνιαυτός ἑορτάζω ἐγώ · ὁ ἑορτή ὁ ἄζυμος , ὁ ἑορτή ὁ πεντηκοστή , ὁ ἑορτή ὁ σκηνοπηγία . τρεῖς καιρός . ἰδέ σημεῖον καί καιρός . Ἡμέρα πάλιν ἐπί ὁ σάββατον καί μήν ὁ σελήνη ἐργάζομαι . ὁ ἥλιος ἐνιαυτός ὁ τροπή φυλάσσω , ἐαρινός , ἰσημερία , θερινός , μετοπωρινός . ἵστημι ὁ νόμος ἀσάλευτος . εἶπον καί πήγνυμι · κελεύω , καί θεμελιόω . λοιπός ὧδε ὁ νόος . Τῖς ὁ οὗτος τεχνίτης ; Τῖς οὗτος ποιέω ; ὁ πατήρ ; οὐδείς ἀντιλέγω . ὁ γιός ; καί αἱρετικός συντίθημι μέν , οὐ καλός δέ . λέγω γάρ , ὅτι ὁ υἱός ὁ πατήρ ποιέω , ὁ δέ γιός ὁ πᾶς . δέχομαι ὁ ἀσέβεια ; Ἐπειδή δεσμός ἄλυτος σφίγγω ὁ αἱρετικός ὁ λογισμός , ἐρωτάω ὁ προφήτης , εἰμί ὁ ποιέω ὁ πᾶς ἔχω τις μέγας ἢ πᾶς εἰμί ἀνώτερος . ὁ γάρ πρότασις ὁ ἴδιος πίπτω .