severian-of-gabala.in-cosmogoniam-homilia-3 6
Εἶτα ὃς μὴ οὔσας τοσαύτας μορφὰς παρήγαγε , λύσας ἀνανεῶσαι οὐ δύναται ; Μὴ ὡς ταλαίπωρος ἄνθρωπος μέτρει τοῖς σοῖς λογισμοῖς θεοῦ δύναμιν καὶ θεοῦ σοφίαν . Μὴ νόμιζε , ὅτι τοσαῦτα δύναται ὁ θεός , ὅσα σὺ δύνασαι λογίσασθαι . Εἰ δὲ τοσαῦτα δύναται , ὅσα ἐγὼ νοῶ , τολμῶ εἰπεῖν , πολλῷ μικρὸς ὁ θεός . Ἐμέτρησε γὰρ αὐτὸν ἡ ἐμὴ διάνοια . Εἰ δὲ ὑπερβαίνει διάνοιαν καὶ νικᾷ λογισμὸν , ἀνεξιχνίαστος ὁ ποιήσας καὶ ἀκατάληπτα τὰ ἔργα . Ἐρωτάσθωσαν αἱρετικοὶ ἀπὸ τῶν φαινομένων , ἵνα μάθωσιν ἑαυτῶν τὴν ἀπορίαν . Ἐπειδὴ εἶπεν ὁ θεὸς γενηθήτω στερέωμα καὶ εὐθέως ὁ λόγος εἰργάσατο , κατέλιπεν ἡμῖν ἐνέχυρον τοῦτο , ὅτι αὐτὸς ἐποίησεν . Σήμερον καταλιμπάνομεν τὸν οὐρανὸν γυμνὸν ἀπὸ ἑσπέρας καὶ ἀθρόον ἐγερθέντες εὑρίσκομεν ἄλλο στερέωμα ἀπὸ τῶν νεφελῶν παγέν . Μερικὰ ἐνέχυρά ἐστι τῶν πρώτων , ὅταν ἴδῃς τὸν οὐρανὸν ἐσκοτασμένον καὶ ἄλλο στερέωμα ἐκ τῶν νεφελῶν . Ὁ νῦν συντόμως ποιῶν νεφέλας δείκνυσι , πῶς τότε συντόμως τὸν οὐρανὸν ἐποίησε . Καὶ τί ποιεῖ ; Πῶς αἱ νεφέλαι βρέχουσιν ; Ἐποίησε τὰς νεφέλας ὡς ἀσκοὺς καὶ ἀντλεῖ δι’ αὐτῶν τὰ τῆς θαλάσσης ὕδατα ἁλμυρά ὄντα καὶ πληροῖ τὰς νεφέλας καὶ μεταβάλλει τὸ ὕδωρ καὶ ποτίζει τὴν γῆν . Εἰπάτωσαν , πῶς ἀναφέρεται τὸ βάρος εἰς ὕψος , πῶς ἀντλεῖται , πῶς αἱ νεφέλαι ἀντλοῦνται . Οὐκ εὐθέως κενοῦσιν , ἀλλὰ τρέχουσιν ἐπιπολύ , ὅπου ἂν κελεύσῃ ὁ δεσπότης , καὶ ἔστι τὸ πρόσταγμα τοῦ θεοῦ ὥσπερ δεσμὸς ἐπικείμενος ταῖς νεφέλαις καὶ μὴ συγχωρῶν βρέχειν , ἕως ἂν νεύσῃ . Ὅτι δὲ ἀσκοί εἰσι , μαρτυρεῖ Δαυίδ · Ὁ συνάγων φησὶν ὡσεὶ ἀσκὸν ὕδατα θαλάσσης . Καὶ ὅρα τὸ θαυμαστόν . Συνάγει τὰ ὕδατα , ἐπίκειται ἡ χεὶρ ἡ ἀθάνατος , ἡ ἀόρατος , μὴ συγχωροῦσα ὁμοῦ κενωθῆναι , ἀλλὰ κατὰ μέρος . Ὥσπερ στήμονα λεπτὸν γυνὴ διανήσασα τέμνει τὸ ἔριον εἰς πολλὰς καὶ διαφόρους ὄψεις , οὕτω τὸν ἄπειρον βυθὸν τῆς θαλάσσης εἰς σταγόνας ὥσπερ σχήματι κατατέμνων , οὕτω πέμπει τῇ γῇ . Ἀλλὰ τὸ θαυμαστόν · εἰ λέλυται , πῶς οὐ συντόμως κενοῦται ; εἰ δέδεται , διατί ῥέει ; Ἔχεις ὑπόδειγμα ἀσθενὲς μέν , δυνάμενον δέ σε πεῖσαι . Εἶδες ἁρπαγέα ὑδάτων ; Εἶδες , πῶς κατατέτρηται κάτωθεν ; Ἐπικείμενος ἔχει τὴν φορὰν καὶ φράττεται κάτω διὰ τὸ ἄνωθεν ἐπικείμενον . Οὕτως ὁ ἀθάνατος δάκτυλος τοῦ θεοῦ ἐπίκειται ταῖς νεφέλαις , καὶ χαλᾷ ὅσον βούλεται καὶ τηρεῖ ὅσον βούλεται , ἵνα κατὰ πάσης τῆς γῆς παραπέμπῃ τὴν δωρεάν . Καὶ μάλιστα τοῦτο ποιεῖ ἐν τοῖς ὀψίμοις ὄμβροις , ὅτε πᾶσαν μεθύσκει τὴν γῆν · ὅτε ποτὲ μὲν τοῦτο , ποτὲ δὲ ἄλλο κλίμα ποτίζει . Καὶ βρέξει ἐπὶ πόλιν μίαν , ἐπὶ δὲ πόλιν μίαν οὐ βρέξει . Μερὶς μία βραχήσεται , καὶ μερίς , ἐφ’ ἣν οὐ βρέξει , ξηρανθήσεται . Ἐπίκειται δὲ οὐ δάκτυλος θεοῦ , ἀλλὰ στολή . Ἐσχημάτισα δὲ τὸν λόγον εἰς τύπον ἡμέτερον . Ἐντέλλεται , καὶ οὐ βρέχουσι . Ταῖς νεφέλαις φησὶν ἐντελοῦμαι τοῦ μὴ βρέξαι ὑετόν . Ὡς ἐμεγαλύνθη γὰρ τὰ ἔργα σου , κύριε . Πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας . Εἶδες θεοῦ δημιουργίαν ; Εἶδες , πῶς ἐμφράττει τῶν αἱρετικῶν τὰ στόματα , τῶν τὴν κτίσιν ἀγνοούντων καὶ τὸν κτίστην πολυπραγμονούντων ; Πάντα πείθεται θεοῦ νόμῳ . Ὁ οὐρανὸς ἕστηκεν , οὐκ ἰδίᾳ δυνάμει βασταζόμενος , ἀλλὰ θείῳ νόμῳ στερεούμενος . Ὅταν γὰρ ἀπορήσω , πῶς ἐξ ὑδάτων ὁ οὐρανὸς πέπηκται , λύει μου τὴν ἀπορίαν Τῷ λόγῳ κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν . Διὰ τί γὰρ ἐστερεώθησαν ; Ἐπειδὴ ἀπὸ ὑδάτων . Οὐδέποτε γὰρ τὸ στερεὸν λέγεται , ὅτι ἐστερεώθη · οὐδὲ τις δύναται εἰπεῖν · Ἡ πέτρα ἐστερεώθη . Ἄλλο στερεωθῆναι , ἄλλο εἶναι στερεόν . Στερεωθὲν λέγεται , ὅταν τὸ ἠραιωμένον καὶ κεχαυνωμένον παγῇ . Ἄνδρες Ἰσραηλῖται , τί θαυμάζετε ἐπὶ τοῦτο ἢ ἡμῖν τί ἀτενίζετε , ὡς ἡμῶν τῇ ἰδίᾳ δυνάμει καὶ εὐσεβείᾳ πεποιηκότων τοῦ περιπατεῖν αὐτόν ; Ὁ θεὸς τῶν πατέρων ἡμῶν , ὁ θεὸς Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ , ἐδόξασε τὸν παῖδα αὐτοῦ Ἰησοῦν · καὶ ἐπὶ τῇ πίστει τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ τοῦτον , ὃν θεωρεῖτε καὶ οἴδατε , ἐστερέωσε τὸ ὄνομα αὐτοῦ . Τὸν παραλελυμένον ἐστερέωσεν . Διὰ τοῦτο τῷ λόγῳ κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν . Ἐκ τῶν ἀραιῶν καὶ διαλελυμένων ὑδάτων τῷ λόγῳ κυρίου αἱ νεφέλαι εἰς ὕψος αἵρονται . Βλέπε , παρακαλῶ . Τὸ ὕδωρ τὸ πικρὸν μεταβάλλεται · ἀπὸ θαλάσσης ἀντλοῦσιν αἱ νεφέλαι καὶ τὸ ἐκ βάθους ἀντληθὲν πικρὸν γλυκὺ καὶ πότιμον ποιοῦσιν . Ἀπὸ βυθῶν ἡμᾶς ἤγειρε Χριστός , καὶ τὴν πικρίαν ἡμῶν οὐκ ἀποτιθέμεθα . Τίς ἐστιν ὁ ποιήσας τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν ; Ἐγὼ λέγω , ὅτι ὁ Χριστός . Καὶ πόθεν τοῦτο ; Ὅτι εἰ μὴ ἦν δεσπότης τῶν ἁπάντων , οὐκ ἂν ἐν τῷ εὐαγγελίῳ ἐποίει τὰ θαύματα δι’ ὅλων τῶν κτισμάτων . Ἐποίησε γὰρ δι’ ὅλων στοιχείων , διὰ γῆς , διὰ θαλάσσης , δι’ ἀέρος , διὰ πυρός , ἵνα φανῇ πάντων τῶν κτισμάτων δεσπότης . Ἐπεισῆλθε τῷ τῆς ἡμέρας φωτὶ τὸ τῆς ἑσπέρας . Ἥλιος λάμπει καὶ λύχνος δᾳδουχεῖ · ἡμέρας τέλος καὶ νυκτὸς προοίμιον . Ἀλλὰ σύ , ὅταν ἴδῃς λύχνον καὶ ἥλιον , εἰπέ · Σή ἐστιν ἡ ἡμέρα καὶ σή ἐστιν ἡ νύξ · σὺ κατηρτίσω φαῦσιν καὶ ἥλιον . Ἀλλ’ οὐ διακόπτει τὸν λόγον ἡ δᾳδουχία . Δεῖ γὰρ τὸν ἥλιον δραμεῖν ἐπὶ τὴν αὐτοῦ κέλευσιν . Ὁ ἥλιος γὰρ ἔγνω τὴν δύσιν αὐτοῦ , ἵνα δειχθῇ , ὅτι Χριστὸς πάντων τῶν δημιουργημάτων δεσπότης ἐστί . πάντα ἐγένετο δι’ αὐτοῦ καὶ χωρὶς αὐτοῦ οὐδὲ ἓν γέγονεν ὃ γέγονεν . Ἀλλ’ ἔδει μὴ μόνον τῷ λόγῳ λάμψαι , ἀλλὰ καὶ ἔργῳ . Λέγει τῇ θαλάττῃ · Σιώπα , πεφίμωσο · καὶ ἐφιμώθη καὶ ἔγνω τὸ ἔργον τὸν τεχνίτην . Εἶπε γὰρ τῇ θαλάττῃ , καὶ ἐσιώπησεν · Εἶπε τῷ ἀνέμῳ , καὶ ἐφιμώθη . Εἰ μὴ ὑπήκουσε , οὐκ ἂν ἐποίησεν αὐτόν . Εἰ μὴ ἦν ὕδατος δεσπότης , οὐκ ἂν μετέβαλε τὸ ὕδωρ εἰς οἶνον . Εἰ μὴ ἦν οὐρανοῦ δεσπότης , οὐκ ἂν αὐτὸν ἀστὴρ ἐξ οὐρανοῦ ἐκήρυττεν . Εἰ μὴ ἦν ἡλίου δεσπότης , οὐκ ἂν σκότος ἐνεδύσατο ἐν τῷ σταυρῷ . Χριστὸς ἐπὶ σταυροῦ , καὶ ὁ ἥλιος ἐσκοτίσθη . Ὢ τοῦ θαύματος . Οὐδὲ ἡ κτίσις ἤνεγκε τὴν ὕβριν τοῦ δεσπότου . Ἐσκοτίσθη ὁ ἥλιος , ἵνα μάθῃς καὶ ἐν αὐτῷ σταυρῷ ἡλίου δεσπότην . Ἐσείσθη ἡ γῆ , ἵνα μάθῃς , Ὁ ἐπιβλέπων ἐπὶ τὴν γῆν καὶ ποιῶν αὐτὴν τρέμειν . Ἐσχίσθησαν αἱ πέτραι , ἵνα μάθῃς Ὁ θυμὸς αὐτοῦ τήκει ἀρχὰς καὶ αἱ πέτραι ἐθρύβησαν ἀπ’ αὐτοῦ . Ἠνοίγη τὰ μνήματα , ἵνα φανῇ ἡ ἀνάστασις καὶ ὁ ἐγείρων θεὸς διὰ τῶν πάντων λάμψῃ .
Lemmas: εἶτα ὅς μή εἰμί τοσοῦτος μορφή παράγω , λύω ἀνανεόομαι οὐ δύναμαι ; μή ὡς ταλαίπωρος ἄνθρωπος μετρέω ὁ σός λογισμός θεός δύναμις καί θεός σοφία . μή νομίζω , ὅτι τοσοῦτος δύναμαι ὁ θεός , ὅσος σύ δύναμαι λογίζομαι . εἰμί δέ τοσοῦτος δύναμαι , ὅσος ἐγώ νοέω , τολμάω λέγω , πολύς μικρός ὁ θεός . μετρέω γάρ αὐτός ὁ ἐμός διάνοια . εἰμί δέ ὑπερβαίνω διάνοια καί νικάω λογισμός , ἀνεξιχνίαστος ὁ ποιέω καί ἀκατάληπτος ὁ έργο . Ἐρωτάσθωσαν αἱρετικός ἀπό ὁ φαίνω , ἵνα μανθάνω ἑαυτοῦ ὁ ἀπορία . Ἐπειδή λέγω ὁ θεός γίνομαι στερέωμα καί εὐθύς ὁ λόγος ἐργάζομαι , καταλείπω ἐγώ ἐνέχυρον οὗτος , ὅτι αὐτός ποιέω . σήμερον καταλιμπάνω ὁ οὐρανός γυμνός ἀπό ἑσπέρα καί ἀθρόος ἐγείρω εὑρίσκω ἄλλος στερέωμα ἀπό ὁ νεφέλη πήγνυμι . Μερικός ἐνέχυρον εἰμί ὁ πρῶτος , ὅταν ἰδέω ὁ οὐρανός σκοτάζω καί ἄλλος στερέωμα ἐκ ὁ νεφέλη . ὁ νῦν σύντομος ποιέω νεφέλη δείκνυμι , πῶς τότε σύντομος ὁ οὐρανός ποιέω . καί τίς ποιέω ; Πῶς ὁ νεφέλη βρέχω ; ποιέω ὁ νεφέλη ὡς ἀσκός καί ἀντλέω διά αὐτός ὁ ὁ θάλασσα ὕδωρ ἁλμυρός εἰμί καί πληρόω ὁ νεφέλη καί μεταβάλλω ὁ ὕδωρ καί ποτίζω ὁ γῆ . λέγω , πῶς ἀναφέρω ὁ βάρος εἰς ὕψος , πῶς ἀντλέω , πῶς ὁ νεφέλη ἀντλέω . οὐ εὐθύς κενόω , ἀλλά τρέχω ἐπιπολύ , ὅπου ἄν κελεύω ὁ δεσπότης , καί εἰμί ὁ πρόσταγμα ὁ θεός ὥσπερ δεσμός ἐπίκειμαι ὁ νεφέλη καί μή συγχωρέω βρέχω , ἠώς ἄν νέος . Ὅτι δέ ἀσκός εἰμί , μαρτυρέω Δαυίδ · ὁ συνάγω φημί ὡσεί ἀσκός ὕδωρ θάλασσα . καί ὁράω ὁ θαυμαστός . συνάγω ὁ ὕδωρ , ἐπίκειμαι ὁ χείρ ὁ ἀθάνατος , ὁ ἀόρατος , μή συγχωρέω ὁμοῦ κενόω , ἀλλά κατά μέρος . ὥσπερ στήμων λεπτός γυνή διανέω τέμνω ὁ ἔριον εἰς πολύς καί διάφορος ὄψις , οὕτως ὁ ἤπειρος βυθός ὁ θάλασσα εἰς σταγών ὥσπερ σχῆμα κατατέμνω , οὕτως πέμπω ὁ γῆ . ἀλλά ὁ θαυμαστός · εἰμί λύω , πῶς οὐ σύντομος κενόω ; εἰ δέω , διατί ῥέω ; ἔχω ὑπόδειγμα ἀσθενής μέν , δύναμαι δέ σύ πείθω . εἶδον ἁρπαγεύς ὕδωρ ; εἶδον , πῶς κατατετραίνω κάτωθεν ; ἐπίκειμαι ἔχω ὁ φορά καί φράσσω κάτω διά ὁ ἄνωθεν ἐπίκειμαι . οὕτως ὁ ἀθάνατος δάκτυλος ὁ θεός ἐπίκειμαι ὁ νεφέλη , καί χαλάω ὅσον βούλομαι καί τηρέω ὅσον βούλομαι , ἵνα κατά πᾶς ὁ γῆ παραπέμπω ὁ δωρεά . καί μάλιστα οὗτος ποιέω ἐν ὁ ὄψιμος ὄμβρος , ὅτε πᾶς μεθύσκω ὁ γῆ · ὅτε ποτέ μέν οὗτος , ποτέ δέ ἄλλος κλίμα ποτίζω . καί βρέχω ἐπί πόλις εἷς , ἐπί δέ πόλις εἷς οὐ βρέχω . Μερίς εἷς βρέχω , καί μερίς , ἐπί ὅς οὐ βρέχω , ξηραίνω . ἐπίκειμαι δέ οὐ δάκτυλος θεός , ἀλλά στολή . σχηματίζω δέ ὁ λόγος εἰς τύπος ἡμέτερος . ἐντέλλω , καί οὐ βρέχω . Τά νεφέλη φημί ἐντελέω ὁ μή βρέχω ὑετός . ὡς μεγαλύνω γάρ ὁ έργο σύ , κύριος . Πάν ἐν σοφία ποιέω . εἶδον θεός δημιουργία ; εἶδον , πῶς ἐμφράσσω ὁ αἱρετικός ὁ στόμα , ὁ ὁ κτίσις ἀγνοέω καί ὁ κτίστης πολυπραγμονέω ; Πάν πείθω θεός νόμος . ὁ οὐρανός ἵστημι , οὐ ἴδιος δύναμις βαστάζω , ἀλλά θεῖος νόμος στερεόω . ὅταν γάρ ἀπορέω , πῶς ἐκ ὕδωρ ὁ οὐρανός πήγνυμι , λύω ἐγώ ὁ ἀπορία ὁ λόγος κύριος ὁ οὐρανός στερεόω . Ζεύς τίς γάρ στερεόω ; Ἐπειδή ἀπό ὕδωρ . οὐδέποτε γάρ ὁ στερεός λέγω , ὅτι στερεόω · οὐδέ τις δύναμαι λέγω · ὁ πέτρα στερεόω . ἄλλος στερεόω , ἄλλος ἔρχομαι στερεός . Στερεωθὲν λέγω , ὅταν ὁ ἀραιόω καί χαυνόω πάσσω . Ανδρές Ἰσραηλίτης , τίς θαυμάζω ἐπί οὗτος ἢ ἐγώ τίς ἀτενίζω , ὡς ἐγώ ὁ ἴδιος δύναμις καί εὐσέβεια ποιέω ὁ περιπατέω αὐτός ; ὁ θεός ὁ πατήρ ἐγώ , ὁ θεός Ἀβραάμ καί Ἰσαάκ καί Ἰακώβ , δοξάζω ὁ παῖς αὐτός Ἰησοῦς · καί ἐπί ὁ πίστις ὁ ὄνομα αὐτός οὗτος , ὅς θεωρέω καί οἶδα , στερεόω ὁ ὄνομα αὐτός . Τώς παραλύω στερεόω . Ζεύς οὗτος ὁ λόγος κύριος ὁ οὐρανός στερεόω . ἐκάς ὁ ἀραιός καί διαλύω ὕδωρ ὁ λόγος κύριος ὁ νεφέλη εἰς ὕψος ἀείρω . βλέπω , παρακαλέω . Τέ ὕδωρ ὁ πικρός μεταβάλλω · ἀπό θάλασσα ἀντλέω ὁ νεφέλη καί ὁ ἐκ βάθος ἀντλέω πικρός γλυκύς καί πότιμος ποιέω . ἀπό βυθός ἐγώ ἀγείρω Χριστός , καί ὁ πικρία ἐγώ οὐ ἀποτίθημι . Τῖς εἰμί ὁ ποιέω ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ ; ἐγώ λέγω , ὅτι ὁ Χριστός . καί πόθεν οὗτος ; ὅτι2 εἰμί μή εἰμί δεσπότης ὁ ἅπας , οὐ ἄν ἐν ὁ Εὐαγγέλιος ποιέω ὁ θαῦμα διά ὅλος ὁ κτίσμα . ποιέω γάρ διά ὅλος στοιχεῖον , διά γῆ , διά θάλασσα , διά αέρας , διά πῦρ , ἵνα φαίνω πᾶς ὁ κτίσμα δεσπότης . ἐπεισέρχομαι ὁ ὁ ἡμέρα φάος ὁ ὁ ἑσπέρα . Ἥλιος λάμπω καί λύχνος δᾳδουχέω · ἡμέρα τέλος καί νύξ προοίμιον . ἀλλά σῦς , ὅταν ἰδέω λύχνος καί ἥλιος , λέγω · σός εἰμί ὁ ἡμέρα καί σός εἰμί ὁ νύξ · σύ καταρτίζω φαῦσις καί ἥλιος . ἀλλά οὐ διακόπτω ὁ λόγος ὁ δᾳδουχία . δέω γάρ ὁ ἥλιος τρέχω ἐπί ὁ αὐτός κέλευσις . ὁ ἥλιος γάρ γινώσκω ὁ δύσις αὐτός , ἵνα δείκνυμι , ὅτι Χριστός πᾶς ὁ δημιούργημα δεσπότης εἰμί . πᾶς γίνομαι διά αὐτός καί Χωρὶς αὐτός οὐδέ εἷς γίγνομαι ὁ γίγνομαι . ἀλλά δέω μή μόνος ὁ λόγος λάμπω , ἀλλά καί ἔργον . Λέγος ὁ θάλασσα · Σιώπα , φιμόω · καί φιμόω καί γινώσκω ὁ ἔργον ὁ τεχνίτης . λέγω γάρ ὁ θάλασσα , καί σιωπάω · λέγω ὁ ἄνεμος , καί φιμόω . εἰμί μή ὑπακούω , οὐ ἄν ποιέω αὐτός . εἰμί μή εἰμί ὕδωρ δεσπότης , οὐ ἄν μεταβάλλω ὁ ὕδωρ εἰς οἶνος . εἰμί μή εἰμί οὐρανός δεσπότης , οὐ ἄν αὐτός ἀστήρ ἐκ οὐρανός κηρύσσω . εἰμί μή εἰμί ἥλιος δεσπότης , οὐ ἄν σκότος ἐνδύω ἐν ὁ σταυρός . Χριστός ἐπί σταυρός , καί ὁ ἥλιος σκοτίζω . ὤ ὁ θαῦμα . οὐδέ ὁ κτίσις φέρω ὁ ὕβρις ὁ δεσπότης . σκοτίζω ὁ ἥλιος , ἵνα μανθάνω καί ἐν αὐτός σταυρός ἥλιος δεσπότης . σείω ὁ γῆ , ἵνα μανθάνω , ὁ ἐπιβλέπω ἐπί ὁ γῆ καί ποιέω αὐτός τρέμω . σχίζω ὁ πέτρα , ἵνα μανθάνω ὁ θυμός αὐτός τήκω ἀρχή καί ὁ πέτρα θρύβω ἀπό αὐτός . ἀνοίγνυμι ὁ μνῆμα , ἵνα φαίνω ὁ ἀνάστασις καί ὁ ἐγείρω θεός διά ὁ πᾶς λάμπω .