severian-of-gabala.in-cosmogoniam-homilia-3 1
Ὁ μὲν τοῦ κόσμου τεχνίτης ἡλίῳ καὶ σελήνῃ καὶ ἄστροις τὸν οὐρανὸν ἐκαλλώπισε καὶ τὴν γῆν ἄνθεσι καὶ φυτοῖς ἐστεφάνωσε καὶ πᾶσαν τὴν κτίσιν διαφόρως ἐποίκιλλεν . Ἡμᾶς δὲ δεῖ τὸν τῆς δημιουργίας λόγον ἀναλαβόντας θαυμάζειν μὲν τὰ γεγενημένα , προσκυνεῖν δὲ τὸν τεχνίτην . Οὐ γὰρ ἐγράφη ταῦτα , ἵνα μάθωμεν ὅτι γέγονε μόνον , ἀλλὰ καὶ θαυμάσωμεν τὸν ποιήσαντα . Εἴρηται ὅτι τῇ πρώτῃ τὰς ὕλας τῶν κτισμάτων παρήγαγε , τῇ δευτέρᾳ πῶς τὸ στερέωμα ἐξ ἠραιωμένης φύσεως τῶν ὑδάτων συνεστήσατο καὶ διὰ τοῦτο στερέωμα ἐκλήθη . Διὰ τοῦτο δὲ καὶ ὁ Χριστὸς τὴν οἰκουμένην πᾶσαν ἐξηραιωμένην καὶ κεχαυνωμένην , διαφόροις πολυθέου πλάνης ὕλαις ἐσκορπισμένην συνήγαγε καὶ μίαν ἐποίησε πίστιν καὶ Κατὰ τὸ στερέωμα τῆς εἰς τὸν Χριστὸν πίστεως . Ἐμερίσθη τοίνυν ἡ ἄβυσσος καὶ ἦν τὸ μεῖναν κάτω ὕδωρ ἄβυσσος καὶ τὸ ὑψωθὲν ἄνω ἄβυσσος . Πόθεν τοῦτο ; Ἄβυσσος ἄβυσσον ἐπικαλεῖται εἰς φωνὴν τῶν καταρακτῶν σου . Ἐμερίσθη τοίνυν ἡ ἄβυσσος καὶ ἐγένετο στερέωμα . Λοιπὸν ἡ γῆ ἐκεκάλυπτο ὕδατι . Καὶ εἶπέ φησιν ὁ θεός · Συναχθήτω τὸ ὕδωρ τὸ ὑποκάτω τοῦ οὐρανοῦ εἰς συναγωγὴν μίαν , καὶ ὀφθήτω ἡ ξηρά . Ἐπειδὴ πάντα βούλονται οἱ ἄθλιοι τῶν αἱρετικῶν παῖδες καὶ τρόπον ἐρευνῶσιν ἀκαταλήπτου φύσεως , εἴπωσι πῶς συνήχθη τὸ ὕδωρ καὶ ποῦ συνήχθη ἢ συναχθὲν ποῦ ἐχώρησεν . Οὐ γὰρ ἀκολουθεῖν δεῖ , καθ’ ὑμᾶς , ἁπλῶς ταῖς φωναῖς , ἀλλὰ ζητεῖν τὰ πράγματα . Εἶπεν ὁ θεός · Συναχθήτω τὸ ὕδωρ . Ποῦ συνήχθη ; Εἰς τὴν θάλασσαν . Οὐ γὰρ ἦν τότε πεπληρωμένη ἡ θάλασσα ; Ἡ γῆ ἐπεπλήρωτο , πάντως καὶ ἡ θάλασσα . Ποῦ οὖν συνήχθη ; Οἱ τὰ ἐν ποσὶ καὶ ὁρώμενα μὴ δυνάμενοι καταλαβεῖν , πολυπραγμονοῦσι βυθὸν ἀνεξιχνίαστον καὶ ἄβυσσον θεότητος ἀκατάληπτον καὶ οὐκ ἐντρέπει αὐτοὺς ἡ θάλασσα ἀκατάληπτος οὖσα ἐρευνᾶν περὶ τοῦ τεχνίτου . Διὰ τοῦτο καὶ πρὸς αἱρετικοὺς λεγέτω ὁ προφήτης . Αἰσχυνθήτωσαν αἱρετικοί , εἶπεν ἡ θάλασσα , ὥσπερ εἶπεν · Αἰσχύνθητι Σιδών , εἶπεν ἡ θάλασσα . Ποῦ οὖν συνήχθη τὰ ὕδατα , ἄκουε . Ὅτε τὴν γῆν ἐποίησεν ὁ θεός , οὐδέπω ἦν τὰ κοιλώματα τῶν ὀρέων , ἀλλ’ ἅμα εἶπε Συναχθήτω τὸ ὕδωρ καὶ ἐρράγη ἡ γῆ καὶ κόλπους ἐποίησε . Μαρτυρεῖ τῷ πράγματι , ὅτι γῆ ἐστιν ἡ σχισθεῖσα , αἱ νῆσοι , τὰ ὄρη μεταξύ . Καὶ διὰ τοῦτο κατέλιπεν ὁ θεὸς τὰς νήσους καὶ τὰ ὄρη , ἵνα μάθῃς , ὅτι ἀπ’ ἀρχῆς συνῆπτο . Θεοῦ δὲ λόγος αὐτὰ ἔρρηξεν . Συναχθήτω τὸ ὕδωρ , ἐγυμνώθη ἡ γῆ . Δεῖ δὲ εἰδέναι , ὅτι ὁ θεὸς τὴν γῆν τὴν σήμερον οὕτω καλουμένην οὔτε γῆν ἐποίησεν οὔτε ὄνομα αὐτῇ τοιοῦτον ἔδωκεν · ἀλλ’ ἦν τὸ ὄνομα τῆς κοσμοποιίας ἀπ’ ἀρχῆς ἡ ξηρά , Ὅτι αὐτοῦ ἐστιν ἡ θάλασσα καὶ αὐτὸς ἐποίησεν αὐτὴν καὶ τὴν ξηρὰν αἱ χεῖρες αὐτοῦ ἔπλασαν . Ξηρὰ ἐγένετο , ἐπεκλήθη δὲ γῆ , ὥσπερ τοῦτο τὸ στερέωμα ἐγένετο , ἐπεκλήθη δὲ οὐρανός . Χωρισθέντων τοίνυν τῶν ὑδάτων προῆλθεν ἡ ξηρὰ ὄψιν ἔχουσα γῆς μεμεθυσμένης . Νεωστὶ γὰρ ὑπεχώρησαν τὰ ὕδατα . Ὡς οὖν ἐγυμνώθη ἡ γῆ , κελεύει ὁ δημιουργός · Βλαστησάτω ἡ γῆ βοτάνην χόρτου , σπεῖρον σπέρμα κατὰ γένος καὶ καθ’ ὁμοιότητα , καὶ ξύλον κάρπιμον , οὗ τὸ σπέρμα αὐτοῦ ἐν αὐτῷ κατὰ γένος καὶ καθ’ ὁμοιότητα . Οὐδὲ τοῦτο αἰσχύνει τοὺς αἱρετικούς . Βοτάνη καὶ ξύλα καὶ χόρτος γεννᾷ καθ’ ὁμοιότητα καὶ ὁ θεὸς ἀνόμοιον ἐγέννησε ; Καὶ ὅτε τὰ τετράποδα πάλιν καὶ τὰ ἑρπετὰ καὶ πετεινὰ ἐγένετο , λέγει ὁ θεός · Ἐξαγαγέτω τὰ ὕδατα ἑρπετὰ ψυχῶν ζωσῶν καὶ πετεινὰ πετόμενα ἐπὶ τῆς γῆς κατὰ γένος . Τὰ θηρία , τὰ ἑρπετά , τὰ πετεινά , τὰ νηκτά , ἡ βοτάνη , ὁ χόρτος , τὰ ξύλα κατὰ γένος καὶ καθ’ ὁμοιότητα γεννᾷ καὶ μόνος ὁ θεὸς ἀνόμοιον ἐγέννησεν ; Καὶ ἡμᾶς μὲν δημιουργῶν ὁ θεὸς εἶπε · Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ ὁμοίωσιν . Τὸ ἔργον καθ’ ὁμοίωσιν καὶ ὁ τεχνίτης ἀνόμοιος ;
Lemmas: ὁ μέν ὁ κόσμος τεχνίτης ἥλιος καί σελήνη καί ἄστρον ὁ οὐρανός καλλωπίζω καί ὁ γῆ ἄνθος καί φυτόν στεφανόω καί πᾶς ὁ κτίσις διάφορος ποικίλλω . ἡμός δέ δέω ὁ ὁ δημιουργία λόγος ἀναλαμβάνω θαυμάζω μέν ὁ γίγνομαι , προσκυνέω δέ ὁ τεχνίτης . οὐ γάρ γράφω οὗτος , ἵνα μανθάνω ὅτι γίγνομαι μόνος , ἀλλά καί θαυμάζω ὁ ποιέω . εἶπον ὅτι ὁ πρῶτος ὁ ὕλη ὁ κτίσμα παράγω , ὁ δεύτερος πῶς ὁ στερέωμα ἐκ αραιωμένος φύσις ὁ ὕδωρ συνίστημι καί διά οὗτος στερέωμα καλέω . Ζεύς οὗτος δέ καί ὁ Χριστός ὁ οἰκουμένη πᾶς ἐξαιρέω καί χαυνόω , διάφορος πολύθεος πλάνης ὕλη σκορπίζω συνάγω καί εἷς ποιέω πίστις καί κατά ὁ στερέωμα ὁ εἰς ὁ Χριστός πίστη . μερίζω τοίνυν ὁ ἄβυσσος καί εἰμί ὁ μένω κάτω ὕδωρ ἄβυσσος καί ὁ ὑψόω ἄνω ἄβυσσος . πόθεν οὗτος ; ἄβυσσος ἄβυσσος ἐπικαλέω εἰς φωνή ὁ καταρράκτης σύ . μερίζω τοίνυν ὁ ἄβυσσος καί γίνομαι στερέωμα . λοιπός ὁ γῆ καλύπτω ὕδωρ . καί λέγω φημί ὁ θεός · συνάγω ὁ ὕδωρ ὁ ὑποκάτω ὁ οὐρανός εἰς συναγωγή εἷς , καί ὁράω ὁ ξηρός . Ἐπειδή πᾶς βούλομαι ὁ ἄθλιος ὁ αἱρετικός παῖς καί τρόπος ἐρευνάω ἀκατάληπτος φύσις , λέγω πῶς συνάγω ὁ ὕδωρ καί ποῦ συνάγω ἢ συνάγω ποῦ χωρέω . Οὐ γάρ ἀκολουθέω δέω , κατά σύ , ἁπλῶς ὁ φωνή , ἀλλά ζητέω ὁ πρᾶγμα . εἶπον ὁ θεός · συνάγω ὁ ὕδωρ . ποῦ συνάγω ; εἰς ὁ θάλασσα . οὐ γάρ εἰμί τότε πληρόω ὁ θάλασσα ; ὁ γῆ ἐπιπληρόω , πάντως καί ὁ θάλασσα . ποῦ οὖν συνάγω ; ὁ ὁ ἐν πούς καί ὁράω μή δύναμαι καταλαμβάνω , πολυπραγμονέω βυθός ἀνεξιχνίαστος καί ἄβυσσος θεότης ἀκατάληπτος καί οὐ ἐντρέπω αὐτός ὁ θάλασσα ἀκατάληπτος εἰμί ἐρευνάω περί ὁ τεχνίτης . Ζεύς οὗτος καί πρός αἱρετικός λέγω ὁ προφήτης . αἰσχύνω αἱρετικός , λέγω ὁ θάλασσα , ὥσπερ λέγω · αἰσχύνω Σιδών , λέγω ὁ θάλασσα . ποῦ οὖν συνάγω ὁ ὕδωρ , ἀκούω . Ὅτε ὁ γῆ ποιέω ὁ θεός , οὐδέπω εἰμί ὁ κοίλωμα ὁ ὄρος , ἀλλά ἅμα λέγω συνάγω ὁ ὕδωρ καί ῥήγνυμι ὁ γῆ καί κόλπος ποιέω . μαρτυρέω ὁ πρᾶγμα , ὅτι γῆ εἰμί ὁ σχίζω , ὁ νῆσος , ὁ ὄρος μεταξύ . καί διά οὗτος καταλείπω ὁ θεός ὁ νῆσος καί ὁ ὄρος , ἵνα μανθάνω , ὅτι ἀπό ἀρχή συνάπτω . θεός δέ λόγος αὐτός ῥήγνυμι . συνάγω ὁ ὕδωρ , γυμνόω ὁ γῆ . δέω δέ οἶδα , ὅτι ὁ θεός ὁ γῆ ὁ σήμερον οὕτως καλέω οὔτε γῆ ποιέω οὔτε ὄνομα αὐτός τοιοῦτος δίδωμι · ἀλλά εἰμί ὁ ὄνομα ὁ κοσμοποιία ἀπό ἀρχή ὁ ξηρός , ὅτι αὐτός εἰμί ὁ θάλασσα καί αὐτός ποιέω αὐτός καί ὁ ξηρός ὁ χείρ αὐτός πλάσσω . ξηρός γίνομαι , ἐπικαλέω δέ γῆ , ὥσπερ οὗτος ὁ στερέωμα γίνομαι , ἐπικαλέω δέ οὐρανός . χωρίζω τοίνυν ὁ ὕδωρ προέρχομαι ὁ ξηρός ὄψις ἔχω γῆ μεθυσμένος . νεωστί γάρ ὑποχωρέω ὁ ὕδωρ . ὡς οὖν γυμνόω ὁ γῆ , κελεύω ὁ δημιουργός · βλαστάνω ὁ γῆ βοτάνη χόρτος , σπείρω σπέρμα κατά γένος καί κατά ὁμοιότης , καί ξύλον κάρπιμος , ὅς ὁ σπέρμα αὐτός ἐν αὐτός κατά γένος καί κατά ὁμοιότης . οὐδέ οὗτος αἰσχύνω ὁ αἱρετικός . Βοτάνη καί ξύλο καί χόρτος γεννάω κατά ὁμοιότης καί ὁ θεός ἀνόμοιος γεννάω ; καί ὅτε ὁ τετράπους πάλιν καί ὁ ἑρπετόν καί πετεινόν γίνομαι , λέγω ὁ θεός · ἐξάγω ὁ ὕδωρ ἑρπετόν ψυχή ζάω καί πετεινόν πέτομαι ἐπί ὁ γῆ κατά γένος . Τά θηρίον , ὁ ἑρπετόν , ὁ πετεινός , ὁ νηκτός , ὁ βοτάνη , ὁ χόρτος , ὁ ξύλο κατά γένος καί κατά ὁμοιότης γεννάω καί μόνος ὁ θεός ἀνόμοιος γεννάω ; καί ἐγώ μέν δημιουργός ὁ θεός λέγω · ποιέω ἄνθρωπος κατά εἰκών ἡμέτερος καί ὁμοίωσις . Τέ ἔργον κατά ὁμοίωσις καί ὁ τεχνίτης ἀνόμοιος ;