severian-of-gabala.in-cosmogoniam-homilia-3 2
Ἀλλ’ ὅρα τὸ θαυμαστόν . Πολλάκις γὰρ ἡ αἱρετικὴ κακία εὑρίσκει φωλεόν · Ἐὰν οὕτω φησὶν εἴπῃς τὸν υἱὸν καθ’ ὁμοίωσιν , ὡς καὶ ἡμᾶς , δεχόμεθα . Ἄλλο γὰρ φύσεως ὁμοιότης , ἄλλο χάριτος . Ἡμεῖς καθ’ ὁμοίωσιν , ἐκεῖνος ὁμοίωσις . Ὁ γὰρ ἑωρακὼς ἐμέ , ἑώρακε τὸν πατέρα · ἡμεῖς δὲ καθ’ ὁμοίωσιν . Δεῖ δὲ τοὺς δούλους τοῦ θεοῦ ἐρωτᾶν τὰς διαφορὰς τῶν λέξεων . Βλαστησάτω ἡ γῆ βοτάνην χόρτου καὶ ξύλον κάρπιμον ποιοῦν καρπόν . Ἐξαγαγέτω ἡ γῆ τετράποδα καὶ θηρία . Διὰ τί ἐκεῖ βλαστησάτω καὶ ὧδε ἐξαγαγέτω ; Τὰ βλαστήματα καὶ τὰ ξύλα καὶ οἱ καρποὶ κατ’ ἐνιαυτὸν βλαστάνουσιν . Ἐπειδὴ οὖν ἔμελλε τὰ ὕδατα παραμένειν τῇ γῇ καὶ πάντως ἐξ αὐτῆς προέρχεσθαι , διὰ τοῦτο βλαστησάτω . Τὰ μέντοι ζῷα διὰ τοῦτο ἐξαγαγέτω , ἐπειδὴ ἅπαξ ἀπὸ γῆς γεννηθέντα , οὐκέτι πάλιν ἀπὸ γῆς , ἀλλ’ ἀπὸ τῶν διαδοχῶν τίκτονται . Ἐγένετο οὕτως . Ἔδραμεν εἰς ἔργον ὁ λόγος , ἐκοσμήθη ἡ γῆ . Ἔδει λοιπὸν κοσμηθῆναι καὶ τὸν οὐρανόν . Διὰ τί δὲ προγενεστέραν ποιεῖ τὴν διακόσμησιν τῆς γῆς τοῦ οὐρανοῦ ; Διὰ τὴν μέλλουσαν ἀνακύπτειν πολύθεον πλάνην περὶ ἥλιον καὶ σελήνην καὶ ἄστρα . Εἶπεν ὁ θεός · Γενηθήτωσαν φωστῆρες ἐν τῷ στερεώματι τοῦ οὐρανοῦ . Τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ διατί οὐκ ἐποίησεν ἥλιον καὶ σελήνην ; Ἐπειδὴ οὐδέπω ἦν τὸ στερέωμα γενόμενον , ἐν ᾧ ἔμελλε πεπῆχθαι . Καὶ οὐ διὰ τοῦτο μόνον , ἀλλ’ ἐπειδὴ οὐδέπω ἦσαν καρποὶ οἱ ὑφείλοντες θάλπεσθαι . Τῇ γὰρ τρίτῃ ἐβλάστησαν οἱ καρποί . Καὶ ἵνα μὴ νομισθῇ πάλιν , ὅτι τῇ φύσει τοῦ ἡλίου ἐβλάστησαν , ὅτε ἀπηρτίσθη ἡ δημιουργία , τότε λοιπὸν ποιεῖ ὁ θεὸς ἥλιον , σελήνην , ἄστρα . Πόθεν τὰ αὐτὰ ἐποίησεν ; Εἴρηται γάρ , ὅτι τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ ἐκ μὴ ὄντων ἐποίησε τὰ πάντα , ταῖς δὲ ἄλλαις ἐξ ὄντων . Πόθεν οὖν ὁ ἥλιος ; Ἐκ τοῦ γενομένου φωτὸς τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ , ὃ μετέβαλεν ὡς ἠθέλησεν ὁ τεχνίτης , καὶ εἰς διαφόρους μετεσκεύασεν ὄψεις , ἐκεῖ τὴν ὕλην τοῦ φωτός , ὧδε τοὺς ἀστέρας . Ὡς εἴ τις προβάλοιτο μᾶζαν χρυσοῦ καὶ μετὰ ταῦτα νομίσματα κατακόψας , οὕτω διαθείη τοῦ φωτὸς τὴν διακόσμησιν . Ὥσπερ γὰρ τὴν ἄβυσσον τότε ἓν ὕδωρ ὑπάρχουσαν ἐμέρισεν εἰς τὰς θαλάσσας , εἰς ποταμούς , εἰς πηγάς , εἰς λίμνας , εἰς φρέατα , οὕτω καὶ τὸ φῶς ἓν ὑπάρχον , μονοειδές , κατατεμὼν ὁ τεχνίτης , ἐμέρισεν εἰς ἥλιον καὶ σελήνην καὶ ἄστρα . Θέλω δὲ ζητῆσαι , πῶς ἐποίησεν ὁ θεὸς τοὺς φωστῆρας . Φαίνεται γὰρ ποιήσας αὐτοὺς ἔξω τοῦ οὐρανοῦ καὶ τότε πήξας ἄνω . Ὥσπερ τεχνίτης , ἐπειδὰν ἀπαρτίσῃ εἰκόνα , τότε πήγνυσιν αὐτὴν ἐν τοίχῳ , οὕτως ὁ θεὸς πρῶτον ἐποίησε τοὺς φωστῆρας ἔξω τοῦ οὐρανοῦ καὶ τότε ἔπηξεν ἄνω ὥσπερ τεχνίτης , Καὶ ἐποίησεν ὁ θεὸς τοὺς δύο φωστῆρας , καὶ ἔθετο αὐτοὺς ἐν τῷ οὐρανῷ . Πῶς οὖν αὐτοὺς ἔπηξεν ; Ἆρα μὴ ὁμοῦ ἦσαν οἱ δύο πεπηγμένοι ; Οὐκ ἔχει λόγον . Ἀλλὰ τί ; Κατὰ τὴν φωνὴν αὐτοῦ τοῦ θεοῦ ἡ πῆξις . Ἔθετό φησιν ὁ θεὸς τοὺς φωστῆρας , τὸν φωστῆρα τὸν μέγαν εἰς ἀρχὰς τῆς ἡμέρας καὶ τὸν φωστῆρα τὸν ἐλάσσω εἰς ἀρχὰς τῆς νυκτός . Ὅτε ὁ ἥλιος ἐπάγη εἰς ἀνατολήν , ἐπάγη ἡ σελήνη εἰς δύσιν · ἐπειδὴ ἐκείνη μὲν ἄρχειν τῆς νυκτὸς ἐκελεύσθη , ὁ δὲ τῆς ἡμέρας . Ἐγένετο οὖν ἡ σελήνη καὶ γεννᾶται τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ πανσέληνος . Οὐ γὰρ ἔδει ἠκρωτηριάσθαι τὸ ἔργον εὐθέως , ἀλλ’ ἔδει δειχθῆναι τὸν φωστῆρα οἷος ἐγένετο . Μετὰ δὲ ταῦτα τῇ ἀλλοιώσει ἔδειξε χρόνους καὶ καιροὺς καὶ διαφορὰς ἡμερῶν . Ποιεῖ οὖν αὐτὴν ὁ θεὸς ὡς πεντεκαιδεκαταίαν πεπληρωμένην . Ὁ ἥλιος ἀνέτελλεν ὄρθρου · ὅτε γὰρ ἐπάγη ἡ σελήνη ἐν τῷ ὄρθρῳ , ἐφαίνετο πρὸς δύσιν . Ὡς οὖν ἔτρεχεν ὁ ἥλιος τὸν ἴδιον δρόμον πρὸς δύσιν , ἡ σελήνη ἤρχετο εὐθέως τοῦ ἀνατέλλειν , ἵνα πληρωθῇ τὸ ἀρχέτωσαν τῆς ἡμέρας καὶ τῆς νυκτός . Λοιπὸν ζήτημα · Διὰ τί ὁ θεὸς πεπληρωμένην ἐποίησε τὴν σελήνην ; Πρόσεχε . Τὸ γὰρ νόημα βαθύ . Ἐχρῆν αὐτὴν τῇ τετάρτῃ ἡμέρᾳ γεναμένην , ὡς τεταρταίαν φαίνεσθαι . Ἀλλὰ πάλιν εἰ ἦν τεταρταία , τὸ ἄκρον τῆς δύσεως οὐκ ἀντεῖχεν . Εὑρέθη οὖν πλεονεκτοῦσα ἕνδεκα ἡμέρας . Τεταρταία ἐγένετο καὶ ἐφαίνετο ὡς πεντεκαιδεκαταία . Ἕνδεκα ἡμέρας ἐπλεονέκτει λοιπὸν ἡ σελήνη τὸν ἥλιον , οὐ τῇ ποιήσει , ἀλλὰ τῇ φαύσει . Διὰ τοῦτο ἃς τότε ἐπλεονέκτησεν ἡ σελήνη , ἀποδίδωσι τῷ ἡλίῳ . Ὁ γὰρ κατὰ σελήνην καὶ καθ’ ἕκαστον μῆνα ἀπὸ εἴκοσι ἐννέα ἥμισυ ἡμερῶν ἀριθμὸς γιγνόμενος , ποιεῖ ἐν τοῖς δεκαδύο μησὶ τοῦ ἐνιαυτοῦ ἡμέρας τριακοσίας πεντήκοντα τέσσαρας . Ἐὰν γὰρ οὕτω ψηφίσῃς τὸν μῆνα ἀπὸ εἴκοσι ἐννέα ἥμισυ ἡμερῶν , γίγνονται τοῦ ἐνιαυτοῦ ἡμέραι τριακόσιαι πεντήκοντα τέσσαρες , ἵνα ἃς ἐπλεονέκτησε τότε ἡμέρας ἡ σελήνη κατ’ ἐνιαυτὸν ἀποδίδωσι τῷ ἡλίῳ . Ὁ ψηφιστὴς ψηφιζέτω .
Lemmas: ἀλλά ὁράω ὁ θαυμαστός . πολλάκις γάρ ὁ αἱρετικός κακία εὑρίσκω φωλεός · ἐάν οὕτως φημί λέγω ὁ υἱός κατά ὁμοίωσις , ὡς καί ἐγώ , δέχομαι . ἄλλος γάρ φύσις ὁμοιότης , ἄλλος χάρις . Ἡμεῖς κατά ὁμοίωσις , ἐκεῖνος ὁμοίωσις . ὁ γάρ ὁράω ἐγώ , ὁράω ὁ πατέρας · ἐγώ δέ κατά ὁμοίωσις . δέω δέ ὁ δοῦλος ὁ θεός ἐρωτάω ὁ διαφορά ὁ λέξις . βλαστάνω ὁ γῆ βοτάνη χόρτος καί ξύλον κάρπιμος ποιέω καρπός . ἐξάγω ὁ γῆ τετράπους καί θηρίον . Ζεύς τίς ἐκεῖ βλαστάνω καί ὧδε ἐξάγω ; Τά βλάστημα καί ὁ ξύλο καί ὁ καρπός κατά ἐνιαυτός βλαστάνω . ἐπειδή οὖν μέλλω ὁ ὕδωρ παραμένω ὁ γῆ καί πάντως ἐκ αὐτηες͂ς προέρχομαι , διά οὗτος βλαστάνω . Τά μέντοι ζῷον διά οὗτος ἐξάγω , ἐπεί ἅπαξ ἀπό γῆ γεννάω , οὐκέτι πάλιν ἀπό γῆ , ἀλλά ἀπό ὁ Διάδοχος τίκτω . γίνομαι οὕτως . τρέχω εἰς ἔργον ὁ λόγος , κοσμέω ὁ γῆ . δέω λοιπός κοσμέω καί ὁ οὐρανός . Ζεύς τίς δέ προγενής ποιέω ὁ διακόσμησις ὁ γῆ ὁ οὐρανός ; Ζεύς ὁ μέλλω ἀνακύπτω πολύθεος πλάνη περί ἥλιος καί σελήνη καί ἄστρον . εἶπον ὁ θεός · γίγνομαι φωστήρ ἐν ὁ στερέωμα ὁ οὐρανός . ὁ πρῶτος ἡμέρα διατί οὐ ποιέω ἥλιος καί σελήνη ; Ἐπειδή οὐδέπω εἰμί ὁ στερέωμα γίγνομαι , ἐν ὅς μέλλω πήγνυμι . καί οὐ διά οὗτος μόνος , ἀλλά ἐπεί οὐδέπω ἥδω καρπός ὁ ὑφαιρέω θάλπω . Τά γάρ τρίτος βλαστάνω ὁ καρπός . καί ἵνα μή νομίζω πάλιν , ὅτι ὁ φύσις ὁ ἥλιος βλαστάνω , ὅτε ἀπαρτίζω ὁ δημιουργία , τότε λοιπός ποιέω ὁ θεός ἥλιος , σελήνη , ἄστρον . πόθεν ὁ αὐτός ποιέω ; εἶπον γάρ , ὅτι ὁ πρῶτος ἡμέρα ἐκ μή εἰμί ποιέω ὁ πᾶς , ὁ δέ ἄλλος ἐκ εἰμί . πόθεν οὖν ὁ ἥλιος ; ἐκ ὁ γίγνομαι φάος ὁ πρῶτος ἡμέρα , ὁ μεταβάλλω ὡς ἐθέλω ὁ τεχνίτης , καί εἰς διάφορος μετασκευάζω ὄψις , ἐκεῖ ὁ ὕλη ὁ φάος , ὧδε ὁ ἀστήρ . ὡς εἰμί τις προβάλλω μᾶζα χρυσός καί μετά οὗτος νόμισμα κατακόπτω , οὕτως διατίθημι ὁ φάος ὁ διακόσμησις . ὥσπερ γάρ ὁ ἄβυσσος τότε εἷς ὕδωρ ὑπάρχω μερίζω εἰς ὁ θάλασσα , εἰς ποταμός , εἰς πηγή , εἰς λίμνη , εἰς φρέαρ , οὕτως καί ὁ φάος εἷς ὑπάρχω , μονοειδής , κατατέμνω ὁ τεχνίτης , μερίζω εἰς ἥλιος καί σελήνη καί ἄστρον . θέλω δέ ζητέω , πῶς ποιέω ὁ θεός ὁ φωστήρ . φαίνω γάρ ποιέω αὐτός ἔξω ὁ οὐρανός καί τότε πήγνυμι ἄνω . ὥσπερ τεχνίτης , ἐπειδάν ἀπαρτίζω εἰκών , τότε πήγνυμι αὐτός ἐν τοῖχος , οὕτως ὁ θεός πρῶτος ποιέω ὁ φωστήρ ἔξω ὁ οὐρανός καί τότε πήγνυμι ἄνω ὥσπερ τεχνίτης , καί ποιέω ὁ θεός ὁ δύο φωστήρ , καί τίθημι αὐτός ἐν ὁ οὐρανός . Πῶς οὖν αὐτός πήγνυμι ; ἆρα μή ὁμοῦ ἥδω ὁ δύο πηγμένος ; οὐ ἔχω λόγος . ἀλλά τίς ; Κατά ὁ φωνή αὐτός ὁ θεός ὁ πῆξις . τίθημι φημί ὁ θεός ὁ φωστήρ , ὁ φωστήρ ὁ μέγας εἰς ἀρχή ὁ ἡμέρα καί ὁ φωστήρ ὁ μικρός εἰς ἀρχή ὁ νύξ . Ὅτε ὁ ἥλιος πήγνυμι εἰς ἀνατολή , πήγνυμι ὁ σελήνη εἰς δύσις · ἐπεί ἐκεῖνος μέν ἄρχω ὁ νύξ κελεύω , ὁ δέ ὁ ἡμέρα . γίνομαι οὖν ὁ σελήνη καί γεννάω ὁ πρῶτος ἡμέρα πανσέληνος . οὐ γάρ δέω ἀκρωτηριάζω ὁ ἔργον εὐθύς , ἀλλά δέω δείκνυμι ὁ φωστήρ οἷος γίνομαι . μετά δέ οὗτος ὁ ἀλλοίωσις δείκνυμι χρόνος καί καιρός καί διαφορά ἡμέρα . ποιός οὖν αὐτός ὁ θεός ὡς πεντεκαιδεκαταίαν πληρόω . ὁ ἥλιος ἀνατέλλω ὄρθρος · ὅτε γάρ πήγνυμι ὁ σελήνη ἐν ὁ ὄρθρος , φαίνω πρός δύσις . ὡς οὖν τρέχω ὁ ἥλιος ὁ ἴδιος δρόμος πρός δύσις , ὁ σελήνη ἔρχομαι εὐθύς ὁ ἀνατέλλω , ἵνα πληρόω ὁ ἄρχω ὁ ἡμέρα καί ὁ νύξ . λοιπός ζήτημα · Ζεύς τίς ὁ θεός πληρόω ποιέω ὁ σελήνη ; προσέχω . Τέ γάρ νόημα βαθύς . Ἐχρεύς αὐτός ὁ τέταρτος ἡμέρα γίγνομαι , ὡς τεταρταῖος φαίνω . ἀλλά πάλιν εἰμί εἰμί τεταρταῖος , ὁ ἄκρος ὁ δύσις οὐ ἀντέχω . εὑρίσκω οὖν πλεονεκτέω ἕνδεκα ἡμέρα . τεταρταῖος γίνομαι καί φαίνω ὡς πεντεκαιδεκαταῖος . ἕνδεκα ἡμέρα πλεονεκτέω λοιπός ὁ σελήνη ὁ ἥλιος , οὐ ὁ ποίησις , ἀλλά ὁ φαῦσις . Ζεύς οὗτος ὅς τότε πλεονεκτέω ὁ σελήνη , ἀποδίδωμι ὁ ἥλιος . ὁ γάρ κατά σελήνη καί κατά ἕκαστος Μήνη ἀπό εἴκοσι ἐννέα μισός ἡμέρα ἀριθμός γίγνομαι , ποιέω ἐν ὁ δεκαδύο μείς ὁ ἐνιαυτός ἡμέρα τριακόσιοι πεντήκοντα τέσσαρες . ἐάν γάρ οὕτως ψηφίζω ὁ Μήνη ἀπό εἴκοσι ἐννέα μισός ἡμέρα , γίγνομαι ὁ ἐνιαυτός ἡμέρα τριακόσιοι πεντήκοντα τέσσαρες , ἵνα ὅς πλεονεκτέω τότε ἡμέρα ὁ σελήνη κατά ἐνιαυτός ἀποδίδωμι ὁ ἥλιος . ὁ ψηφιστής ψηφίζω .