severian-of-gabala.in-cosmogoniam-homilia-2 3
Ἡ δὲ γῆ ἦν ἀόρατος Τί ἐστιν ἀόρατος ; Οἶδα πολλοὺς τῶν ἁγίων πατέρων εἰρηκότας · Ἀόρατος ἦν ἡ γῆ , ἐπειδὴ τῷ ὕδατι ἐκαλύπτετο . Πολλὰ τῶν νοημάτων ἐστὶ μὲν εὐσεβῆ , οὐκ ἀληθῆ δέ . Οἷον οἱ τρεῖς φίλοι τοῦ Ἰώβ θεασάμενοι αὐτὸν ἐν πειρασμῷ κατέκριναν τὸν ἅγιον ὡς δικαίως πάσχοντα καὶ ἔλεγον · Εἰ μὴ χήρας ἐλύπησας , εἰ μὴ ὀρφανοὺς ἐπλεονέκτησας , οὐκ ἄν σοι ὁ θεὸς ἐπήγαγε ταῦτα . Καὶ ὅμως ἐπειδὴ ἠγνόουν τὸν σκοπὸν τοῦ θεοῦ , εἵλαντο μᾶλλον κατακρῖναι τοῦτον ὡς δικαίως πάσχοντα ἢ καταψηφίσασθαι τοῦ θεοῦ ὡς ἀδίκως ἐπαγαγόντος . Ὑπὲρ θεοῦ ἐποίησαν , καὶ ἐλέγχει αὐτοὺς ὁ θεός · Διὰ τί οὐκ ἐλαλήσατε ὀρθὰ κατὰ τοῦ θεράποντός μου ; Ἔστιν οὖν νόημα εὐσεβὲς μέν , οὐκ ἀληθὲς δέ . Τί οὖν ἐστιν ἡ δὲ γῆ ἦν ἀόρατος καὶ ἀκατασκεύαστος ; Οἱ ἑρμηνευταὶ ἡρμήνευσαν σαφῶς . Λέγει γὰρ ὁ Ἀκύλας · Ἡ δὲ γῆ ἦν κένωμα καὶ οὐδέν . Ἀόρατος δὲ λέγεται , οὐχ ὅτι οὐκ ἐφαίνετο , ἀλλ’ ὡς ἂν εἴποι τις , ἀκόσμητος . Οὐδέπω ἦν φαιδρυνομένη τοῖς φυτοῖς , οὐδέπω καρποῖς ἐστεφανωμένη , οὐδέπω ποταμοῖς καὶ πηγαῖς διεζωσμένη , οὐδέπω τῇ ἄλλῃ εὐκοσμίᾳ πεποικιλμένη , καὶ ἦν ἀόρατος , μηδέπω κατασκευασθεῖσα πρὸς ἐπιτηδειότητα τοῦ γεννᾶν . Οὐχ οὗτός φησιν ἐπάταξε τὸν ἄνδρα τὸν Αἰγύπτιον ὁρατόν ; Ἔστιν οὖν ἀνὴρ ἀόρατος ; Ἀλλ’ ἄξιος , φησί , τοῦ ὁρᾶσθαι . Ὥσπερ οὖν τὸν Αἰγύπτιον εἶπεν ἄνδρα ὁρατὸν , ὡς ἄξιον τοῦ ὁρᾶσθαι , οὕτως τὴν γῆν τὴν ἄμορφον ἀόρατον ἐκάλεσεν . Γενηθήτω στερέωμα ἐν μέσῳ τοῦ ὕδατος καὶ ἔστω διαχωρίζον ἀνάμεσον ὕδατος καὶ ὕδατος . Ἐποίησεν οὖν τὸν οὐρανὸν τοῦτον , οὐ τὸν ἐπάνω , ἀλλὰ τὸν ὁρώμενον ἐξ ὑδάτων πήξας ὡς κρύσταλλον . Βούλομαί σοι παραστῆσαι πρᾶγμα . Πολλὰ γὰρ τῇ ὄψει μᾶλλον ἡμῶν ἢ τῷ λόγῳ παραδίδοται . Τοῦτο τὸ ὕδωρ ὑπερεῖχε , φέρε εἰπεῖν , τῆς γῆς πήχεις τριάκοντα . Γενηθήτω στερέωμα ἐν μέσῳ τοῦ ὕδατος . Καὶ λοιπὸν ἐν μέσῳ τῶν ὑδάτων ἐπάγη πῆγμα κρυσταλλῶδες , καὶ ἐκούφισε τὸ ἥμισυ τοῦ ὕδατος ἄνω , κατέλιπε τὸ ἥμισυ κάτω , Γενηθήτω στερέωμα ἐν μέσῳ τοῦ ὕδατος , καὶ ἔσται διαχωρίζον ἀνάμεσον ὕδατος καὶ ὕδατος . Διὰ τί δὲ αὐτὸ καλεῖ στερέωμα ; Ἐπειδὴ ἀπὸ ἀραιῶν ὑδάτων καὶ διαλελυμένων αὐτὸ ἐστερέωσε . Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν στερεώματι δυνάμεως αὐτοῦ . Καὶ ἵνα ἑτέρῳ χρήσωμαι ὑποδείγματι · ὥσπερ καπνός , ἐπειδὰν ἀπὸ ξύλων καὶ πυρὸς ἀναδοθῇ , ἠραιωμένος ἐστὶ καὶ κεχαυνωμένος · ἐπειδὰν δὲ δράμῃ εἰς ὕψος , εἰς νεφέλης παχύτητα μεταρρυθμίζεται · οὕτω τῶν ὑδάτων τῶν ἠραιωμένων ὁ θεὸς τὴν φύσιν ὑψώσας ἔπηξεν ἄνω . Καὶ ὅτι ἀληθὲς τὸ ὑπόδειγμα , ὁ οὐρανὸς ὡς καπνὸς ἐστερεώθη . Παγεὶς τοίνυν ἐν μέσῳ τῶν ὑδάτων ὁ οὐρανός , ἐκούφισε τὰ ἡμίσεια τῶν ὑδάτων ἄνω . Διὰ τί δὲ ἄνω ὕδατα ; πρὸς ποίαν χρῆσιν ; ἵνα τις πίῃ ; ἵνα τις πλεύσῃ ; Ὅτι μὲν γὰρ ἔστιν ὕδατα ἄνω , Καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν . Πρόσεχε λοιπὸν τὴν σοφίαν τοῦ δημιουργοῦ . Κρυσταλλώδης ἦν ὁ οὐρανὸς ἀπὸ ὑδάτων παγείς . Ἐπειδὴ γὰρ ἔμελλε δέχεσθαι ἡλίου φλόγα καὶ σελήνης καὶ ἄστρων ἄπειρα πλήθη καὶ εἶναι ὅλος πυρὸς πεπληρωμένος , ἵνα μὴ ὑπὸ τῆς θερμότητος λυθῇ ἢ φλεχθῇ , ἐπέστρωσε τοῖς νώτοις τοῦ οὐρανοῦ τὰ πελάγη ἐκεῖνα τῶν ὑδάτων , ἵνα λιπαίνῃ καὶ ἐπαλείφῃ αὐτοῦ τὰ νῶτα καὶ οὕτως ἀντέχῃ πρὸς τὴν φλόγα , καὶ μὴ φρύγηται . Ἔχεις δὲ καὶ ὑπόδειγμα . Ὥσπερ σήμερον ἐὰν ἐπιθῇς λέβητα ἐπάνω πυρός , ἐὰν μὲν ὕδωρ ἐπάνωθεν ᾖ , ἀντέχει πρὸς τὸ πῦρ · ἐὰν δὲ μὴ ἔχῃ , διαλέλυται . Οὕτως ὁ θεὸς ἀντέθηκεν ἀντίπαλον τῷ πυρὶ τὸ ὕδωρ , ἵνα ἔχῃ ἀρκοῦσαν τὴν διαμονὴν ἐκ τῶν ἄνωθεν ἐπαλειφόντων αὐτὸν ὑδάτων . Καὶ βλέπε τὸ θαυμαστόν . Τοιοῦτον περισσεύει τῷ οὐρανίῳ σώματι ὑγρόν , ὑπὸ τοσούτου πυρὸς πολεμούμενον , ὅτι καὶ τῇ γῇ δανείζει . Ἐπεὶ πόθεν ἡ δρόσος ; Νεφέλη οὐδαμοῦ · ὁ ἀὴρ ὕδωρ οὐκ ἔχει . Δηλονότι ὁ οὐρανὸς ἐκ τῶν περισσευόντων αὐτῷ ἀποστάζει . Δώῃ σοι ὁ θεὸς ἀπὸ τῆς δρόσου τοῦ οὐρανοῦ καὶ ἀπὸ τῆς ποιότητος τῆς γῆς .
Lemmas: ὁ δέ γῆ εἰμί ἀόρατος Τι εἰμί ἀόρατος ; οἶδα πολύς ὁ ἅγιος πατήρ λέγω · ἀόρατος εἰμί ὁ γῆ , ἐπεί ὁ ὕδωρ καλύπτω . Πολύς ὁ νόημα εἰμί μέν εὐσεβής , οὐ ἀληθής δέ . οἷος ὁ τρεῖς φίλος ὁ Ἰώβ θεάομαι αὐτός ἐν πειρασμός κατακρίνω ὁ ἅγιος ὡς δίκαιος πάσχω καί λέγω · εἰμί μή χῆρος λυπέω , εἰμί μή ὀρφανός πλεονεκτέω , οὐ ἄν σύ ὁ θεός ἐπάγω οὗτος . καί ὅμως ἐπεί ἀγνοέω ὁ σκοπός ὁ θεός , αἱρέω μᾶλλον κατακρίνω οὗτος ὡς δίκαιος πάσχω ἢ καταψηφίζομαι ὁ θεός ὡς ἄδικος ἐπάγω . ὑπέρ θεός ποιέω , καί ἔλεγχος αὐτός ὁ θεός · Ζεύς τίς οὐ λαλέω ὀρθός κατά ὁ θεράπων ἐγώ ; εἰμί οὖν νόημα εὐσεβής μέν , οὐ ἀληθής δέ . Τι οὖν εἰμί ὁ δέ γῆ εἰμί ἀόρατος καί ἀκατασκεύαστος ; ὁ ἑρμηνευτής ἑρμηνεύω σαφής . Λέγος γάρ ὁ Ἀκύλας · ὁ δέ γῆ εἰμί κένωμα καί οὐδείς . ἀόρατος δέ λέγω , οὐ ὅτι οὐ φαίνω , ἀλλά ὡς ἄν λέγω τις , ἀκόσμητος . οὐδέπω εἰμί φαιδρύνω ὁ φυτόν , οὐδέπω καρπός στεφανόω , οὐδέπω ποταμός καί πηγή διαζώννυμι , οὐδέπω ὁ ἄλλος εὐκοσμία ποικίλλω , καί εἰμί ἀόρατος , μηδέπω κατασκευάζω πρός ἐπιτηδειότης ὁ γεννάω . οὐ οὗτος φημί πατάσσω ὁ ἀνήρ ὁ Αἰγύπτιος ὁρατός ; Ἔρτις οὖν ἀνήρ ἀόρατος ; ἀλλά ἄξιος , φημί , ὁ ὁράω . ὥσπερ οὖν ὁ Αἰγύπτιος λέγω ἀνήρ ὁρατός , ὡς ἄξιος ὁ ὁράω , οὕτως ὁ γῆ ὁ ἄμορφος ἀόρατος καλέω . γίνομαι στερέωμα ἐν μέσος ὁ ὕδωρ καί εἰμί διαχωρίζω ἀνάμεσος ὕδωρ καί ὕδωρ . ποιέω οὖν ὁ οὐρανός οὗτος , οὐ ὁ ἐπάνω , ἀλλά ὁ ὁράω ἐκ ὕδωρ πήγνυμι ὡς κρύσταλλος . βούλομαι σύ παρίστημι πρᾶγμα . Πολύς γάρ ὁ ὄψις μᾶλλον ἐγώ ἢ ὁ λόγος παραδίδωμι . Τοῦτης ὁ ὕδωρ ὑπερέχω , φέρω λέγω , ὁ γῆ πῆχυς τριάκοντα . γίνομαι στερέωμα ἐν μέσος ὁ ὕδωρ . καί λοιπός ἐν μέσος ὁ ὕδωρ πήγνυμι πῆγμα κρυσταλλώδης , καί κουφίζω ὁ μισός ὁ ὕδωρ ἄνω , καταλείπω ὁ μισός κάτω , γίνομαι στερέωμα ἐν μέσος ὁ ὕδωρ , καί εἰμί διαχωρίζω ἀνάμεσος ὕδωρ καί ὕδωρ . Ζεύς τίς δέ αὐτός καλέω στερέωμα ; Ἐπειδή ἀπό ἀραιός ὕδωρ καί διαλύω αὐτός στερεόω . αἰνέω αὐτός ἐν στερέωμα δύναμις αὐτός . καί ἵνα ἕτερος χράω ὑπόδειγμα · ὥσπερ καπνός , ἐπειδάν ἀπό ξυλών καί πυρός ἀναδίδωμι , ἀραιόω εἰμί καί χαυνόω · ἐπειδάν δέ τρέχω εἰς ὕψος , εἰς νεφέλη παχύτης μεταρρυθμίζω · οὕτως ὁ ὕδωρ ὁ αραιωμένος ὁ θεός ὁ φύσις ὑψόω πήγνυμι ἄνω . καί ὅτι ἀληθής ὁ ὑπόδειγμα , ὁ οὐρανός ὡς καπνός στερεόω . πήγνυμι τοίνυν ἐν μέσος ὁ ὕδωρ ὁ οὐρανός , κουφίζω ὁ ἥμισυς ὁ ὕδωρ ἄνω . Ζεύς τίς δέ ἄνω ὕδωρ ; πρός ποῖος χρῆσις ; ἵνα τις πίνω ; ἵνα τις πλέω ; ὅτι μέν γάρ εἰμί ὕδωρ ἄνω , καί ὁ ὕδωρ ὁ ὑπεράνω ὁ οὐρανός . προσέχω λοιπός ὁ σοφία ὁ δημιουργός . κρυσταλλώδης εἰμί ὁ οὐρανός ἀπό ὕδωρ πήγνυμι . Ἐπειδή γάρ μέλλω δέχομαι ἥλιος φλόγα καί σελήνη καί ἄστρον ἤπειρος πλῆθος καί ἔρχομαι ὅλος πυρός πληρόω , ἵνα μή ὑπό ὁ θερμότης λύω ἢ φλέγω , επιστρώνω ὁ νῶτον ὁ οὐρανός ὁ πέλαγος ἐκεῖνος ὁ ὕδωρ , ἵνα λιπαίνω καί ἐπαλείφω αὐτός ὁ νῶτον καί οὕτως ἀντέχω πρός ὁ φλόγα , καί μή φρύγω . ἔχω δέ καί ὑπόδειγμα . ὥσπερ σήμερον ἐάν ἐπιτίθημι λέβης ἐπάνω πῦρ , ἐάν μέν ὕδωρ ἐπάνωθεν εἰμί , ἀντέχω πρός ὁ πῦρ · ἐάν δέ μή ἔχω , διαλύω . οὕτως ὁ θεός ἀντιτίθημι ἀντίπαλος ὁ πῦρ ὁ ὕδωρ , ἵνα ἔχω ἀρκέω ὁ διαμονή ἐκ ὁ ἄνωθεν ἐπαλείφω αὐτός ὕδωρ . καί βλέπω ὁ θαυμαστός . τοιοῦτος περισσεύω ὁ οὐράνιος σῶμα ὑγρός , ὑπό τοσοῦτος πυρός πολεμέω , ὅτι καί ὁ γῆ δανείζω . Ἐπεί πόθεν ὁ δρόσος ; Νεφέλη οὐδαμοῦ · ὁ ἀήρ ὕδωρ οὐ ἔχω . δηλονότι ὁ οὐρανός ἐκ ὁ περισσεύω αὐτός ἀποστάζω . δίδωμι σύ ὁ θεός ἀπό ὁ δρόσος ὁ οὐρανός καί ἀπό ὁ ποιότης ὁ γῆ .