severian-of-gabala.in-cosmogoniam-homilia-2 2
Οὕτω καὶ ὁ σωτὴρ ἐν τῷ εὐαγγελίῳ οὐ πρότερον ἐδίδαξεν ἕως ἐθαυματούργησε . Πρῶτον σημεῖον , μετέβαλε τὸ ὕδωρ εἰς οἶνον · καὶ οὐ φαίνεται πρὸ τοῦ σημείου τούτου διδάξας . Ἔδει γὰρ προλαβεῖν τὸ ἔργον καὶ ἀκολουθῆσαι τὸν λόγον . Τὸν μὲν πρῶτον λόγον ἐποιησάμην περὶ πάντων , ὦ Θεόφιλε , ὧν ἤρξατο ὁ Ἰησοῦς ποιεῖν τε καὶ διδάσκειν . Πῶς ἔμελλε διδάσκειν ὁ σωτὴρ ὅτι ποιητής ἐστι τοῦ κόσμου ; Εἰ μὴ γὰρ ἐφώτισε τοὺς ὀφθαλμοὺς τοῦ τυφλοῦ , οὐκ ἂν ἐπιστεύθη λέγων · Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου . Εἰ μὴ ἤγειρε Λάζαρον , οὐκ ἂν ἐπίστευσαν οἱ ἀκούοντες λέγοντι · Ἐγώ εἰμι ἡ ζωὴ καὶ ἡ ἀνάστασις . Εἰ μὴ πτύσας εἰς τὴν γῆν ἐποίησε πηλὸν καὶ ἔχρισε τὸν τυφλόν , οὐκ ἂν ἐπιστεύθη , ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ λαβὼν χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς καὶ πλάσας τὸν Ἀδάμ . Εἰ μὴ περιεπάτησεν ἐπὶ τῆς θαλάσσης , οὐκ ἂν ἐφάνη δεσπότης τῆς θαλάσσης . Εἰ μὴ ἐπετίμησε τῷ ἀνέμῳ , οὐκ ἂν ἐδείχθη δεσπότης τῶν ἀνέμων . Διὰ τοῦτο ἄνθρωπος μὲν ἦν φαινόμενος , διὰ δὲ τῶν θαυμάτων ὡς θεὸς γνωριζόμενος καὶ δοξαζόμενος . Ὁ σωτὴρ γοῦν ἐξέπληττε τοὺς μαθητάς , καὶ ἔλεγον · Ποταπός ἐστιν οὗτος , ὅτι οἱ ἄνεμοι καὶ ἡ θάλασσα ὑπακούουσιν αὐτῷ ; Ἔδειξε πρῶτον ὑπακούοντα τὰ στοιχεῖα καὶ τότε ἡρμήνευσε διὰ τῶν ἔργων , ὅτι πάντα δι’ αὐτοῦ ἐγένετο . Ἔδειξε πρῶτον ὑπακούοντα . Εἰ μὴ πρῶτον ἐδείχθη ἡ κτίσις ὑπακούουσα , οὐκ ἂν ἐπιστεύθη Πάντα δι’ αὐτοῦ ἐγένετο . Πῶς ἠδύναντο οἱ ἀπόστολοι πιστευθῆναι ἰδιωτικὴν ἔχοντες γλῶσσαν , συνιστάμενοι περὶ θεοῦ λόγου , δημιουργοῦ , σωτῆρος , πανσόφου , διδασκάλου ; Ἀλλὰ ἡ γλῶσσα τῶν ἀποστόλων τὰ θαύματα ἦν · τὸ στόμα τῶν ἀποστόλων ἦν νεκρὸς ἐγειρόμενος , χωλὸς περιπατῶν . Ὅτι δὲ τοῖς θαύμασιν ἀκολουθεῖ ἡ πίστις , Διὰ γὰρ τῶν χειρῶν τῶν ἀποστόλων ἐγένετο σημεῖα μεγάλα καὶ τέρατα εν τῷ λαῷ . Καὶ ἐξίσταντο δὲ πάντες , καὶ μᾶλλον προσετίθεντο καθ’ ἡμέραν ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν πλήθη . Προέλαμπε τὰ θαύματα καὶ ἠκολούθουν τὰ δόγματα . Οὕτω καὶ ἐν τῷ νόμῳ , προηγήσατο τὰ ἐν Αἰγύπτῳ θαύματα δεικνύοντα τὸν θεὸν δημιουργὸν . Ὁ δὲ θεός , ἀγαθὸς ὤν , οὐκ ἠθέλησεν ἑαυτὸν μόνον σεμνῦναι , ἀλλὰ μερίζεται μετὰ Μωϋσέως τὴν δόξαν . Ἐπειδὴ γὰρ ὁ θεὸς ἐφάνη ἐξ ὧν ἐποίησε , φαίνεται καὶ Μωϋσῆς ἐξ ὧν ἐδοξάσθη . Ὡς γὰρ κατῆλθε κατέχων τὸν νόμον , ἵνα μὴ ὡς ψιλῷ ἀνθρώπῳ προσέχωσι , πληροῖ αὐτοῦ ὁ θεὸς δόξης τὸ πρόσωπον , ἵνα τὸ λεῖπον τῇ ἀσθενείᾳ τῆς φύσεως πληρώσῃ τὸ περιττὸν τῆς χάριτος . Ἐνενόουν γὰρ ὅτι ὄψις δεδοξασμένη οὐκ ἔστιν ἀλλοτρία θεοῦ . Οὕτω καὶ ὁ σωτὴρ Στεφάνου τοῦ πρωτομάρτυρος ἐποίησε λάμψαι τὸ πρόσωπον . Διὰ τί δὲ ἐποίησε λάμψαι τὸ πρόσωπον Στεφάνου ; Ἐπειδὴ ἔμελλεν ὡς βλάσφημος λιθάζεσθαι εἰπὼν Θεωρῶ τοὺς οὐρανοὺς ἀνεῳγμένους καὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἑστῶτα ἐκ δεξιῶν τοῦ θεοῦ , προλαβὼν ὁ θεὸς ἐστεφάνωσεν αὐτοῦ τὴν ὄψιν ἀγγελικῇ μορφῇ , ἵνα πείσῃ τοὺς ἀγνώμονας , ὅτι εἰ βλάσφημός ἐστι , διατί δοξάζεται ; Χθὲς μὲν οὖν εἴρηται ἡμῖν , ὅτι ὁ θεὸς ἐκ μὴ ὄντων ἐποίησε τὰ ὄντα τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ . Καὶ τὸ θαυμαστόν , ὅτι οὐ μόνον τὴν δημιουργίαν τοῦ θεοῦ δείκνυσι τὰ ἔργα , ἀλλὰ καὶ τῶν αἱρετικῶν τὴν ἀσέβειαν ἐλέγχουσιν . Ἐρωτῶ γὰρ · Τὰ μὴ ὄντα πῶς ἐγένετο , ἐπειδὴ περὶ τοῦ ὄντος ἐρωτῶσι , πῶς ἐγεννήθη ; Εἰ μὴ ἦν , εἴπωσι , τὰ μὴ ὄντα πῶς ἐγένετο , εἰ μὴ ἦν . Τὸ μὴ ὂν οὐ γίνεται , ὅσον κατὰ λογισμὸν ἀνθρώπινον , οὐ κατὰ θείαν δύναμιν . Ἐνίοτε λέγει αἱρετικός · Εἶπεν ὁ θεὸς καὶ ἐγένετο . Ἀλλὰ νῦν τὸ πρᾶγμα εἶπες , οὐ τὸν τρόπον . Εἶπεν ὁ θεός · γενηθήτω φῶς . Ἐγένετο τὸ μὴ ὄν . Ὁ λόγος μετεβλήθη εἰς πρᾶγμα , οἷον αὐτὴ ἡ φωνὴ ἐξελθοῦσα ἐγένετο φῶς . Οὐκοῦν οὐκ ἔστιν ἐκ μὴ ὄντων , ἀλλ’ ἐξ ὄντος . Τίς γὰρ τολμᾷ εἰπεῖν τὸν λόγον μὴ ὄντα ; Οὐκοῦν οὐδὲν ἐποίησεν ἐκ μὴ ὄντων , ἀλλ’ ἐξ αὐτοῦ · καὶ εὑρίσκεται τὰ κτίσματα ὁμοούσια αὐτῷ , καὶ ὃ φεύγουσιν ἐπὶ τοῦ υἱοῦ , ἁρμόζουσιν ἐπὶ τῶν κτισμάτων . Ἀλλὰ πάλιν στενούμενοι λέγουσιν · Ἡ βούλησις τοῦ θεοῦ τὰ μὴ ὄντα ἀπετέλεσεν . Εἶτα · Ἡ γὰρ βούλησις τὸ μὴ ὂν ποιεῖ · ἡ δὲ φύσις τὸ ὂν οὐ γεννᾷ . Καὶ ἔστι θαυμαστόν . Ὡς ἐν εἰκόνι λέγω · Ὑπόθου μοι πηγὴν καὶ πέτραν · τί εὐκολώτερον , τὴν πηγὴν ὕδωρ γεννῆσαι ἢ τὴν πέτραν ; Ἡ πηγὴ ἐὰν γεννήσῃ , ἐξ ὧν ἔχει προφέρει · ἡ δὲ πέτρα ἐξ ὧν οὐκ ἔχει . Εἶτα τὸ μὴ ὂν ἐγέννησεν ἡ πέτρα ἐξ ὧν οὐκ εἶχε , καὶ ἡ πηγὴ οὐκ ἐγέννησεν ἣν εἶχεν ἐν ἑαυτῇ πηγήν ; Καὶ πῶς ἐγένετο τὰ μὴ ὄντα ; μὴ αὐτοματισμὸς ἦν ; τὸ μὴ ὂν ὄνομά ἐστι , οὐκ ἔστι δέ τι ; Μὴ ἐπειδὴ λέγω ἐκ μὴ ὄντων , νομίσῃς εἶναί τι μὴ ὄν . Εἶτα τὸ ὂν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος οὐκ οἶδας εἰπεῖν πῶς ἐγένετο , καὶ τὸν ὄντα ἐκ τοῦ ὄντος τολμήσεις πολυπραγμονεῖν πῶς ἐγεννήθη ; Πάντα τὰ κτίσματα οὐκ ἦν ἀπ’ ἀρχῆς καὶ γέγονεν . Ὁ μονογενὴς λόγος καὶ κτίστης τοῦ κόσμου οὐκ ἐγένετο ἀπ’ ἀρχῆς , ἀλλ’ ἦν . Ταῦτα οὐκ ἦν καὶ ἐγένετο · Ὁ δὲ ἦν ἐν ἀρχῇ μὴ γενόμενος , ταῦτα δὲ ἐγένετο ἐν ἀρχῇ μὴ ὄντα .
Lemmas: οὕτως καί ὁ σωτήρ ἐν ὁ Εὐαγγέλιος οὐ πρότερος διδάσκω ἠώς θαυματουργώ . Πρῶτος σημεῖον , μεταβάλλω ὁ ὕδωρ εἰς οἶνος · καί οὐ φαίνω πρό ὁ σημεῖον οὗτος διδάσκω . δέω γάρ προλαμβάνω ὁ ἔργον καί ἀκολουθέω ὁ λόγος . ὁ μέν πρῶτος λόγος ποιέω περί πᾶς , ὦ Θεόφιλος , ὅς ἄρχω ὁ Ἰησοῦς ποιέω τε καί διδάσκω . πῶς μέλλω διδάσκω ὁ σωτήρ ὅτι ποιητής εἰμί ὁ κόσμος ; εἰμί μή γάρ φωτίζω ὁ ὀφθαλμός ὁ τυφλός , οὐ ἄν πιστεύω λέγω · Ἐγώ εἰμί ὁ φάος ὁ κόσμος . εἰ μή ἀγείρω Λάζαρος , οὐ ἄν πιστεύω ὁ ἀκούω λέγω · Ἐγώ εἰμί ὁ ζωή καί ὁ ἀνάστασις . εἰμί μή πτύω εἰς ὁ γῆ ποιέω πηλός καί χρίω ὁ τυφλός , οὐ ἄν πιστεύω , ὅτι αὐτός εἰμί ὁ λαμβάνω χοῦς ἀπό ὁ γῆ καί πλάσσω ὁ Ἀδάμ . εἰμί μή περιπατέω ἐπί ὁ θάλασσα , οὐ ἄν φαίνω δεσπότης ὁ θάλασσα . εἰμί μή ἐπιτιμάω ὁ ἄνεμος , οὐ ἄν δείκνυμι δεσπότης ὁ ἄνεμος . Ζεύς οὗτος ἄνθρωπος μέν εἰμί φαίνω , διά δέ ὁ θαῦμα ὡς θεός γνωρίζω καί δοξάζω . ὁ σωτήρ γοῦν ἐκπλήσσω ὁ μαθητής , καί λέγω · ποταπός εἰμί οὗτος , ὅτι ὁ ἄνεμος καί ὁ θάλασσα ὑπακούω αὐτός ; δείκνυμι πρῶτος ὑπακούω ὁ στοιχεῖον καί τότε ἑρμηνεύω διά ὁ ἔργον , ὅτι πᾶς διά αὐτός γίνομαι . δείκνυμι πρῶτος ὑπακούω . εἰμί μή πρῶτος δείκνυμι ὁ κτίσις ὑπακούω , οὐ ἄν πιστεύω Πάν διά αὐτός γίνομαι . Πῶς δύναμαι ὁ ἀπόστολος πιστεύω ἰδιωτικός ἔχω γλῶσσα , συνίστημι περί θεός λόγος , δημιουργός , σωτήρ , πάνσοφος , διδάσκαλος ; ἀλλά ὁ γλῶσσα ὁ ἀπόστολος ὁ θαῦμα εἰμί · ὁ στόμα ὁ ἀπόστολος εἰμί νεκρός ἐγείρω , χωλός περιπατέω . ὅτι δέ ὁ θαῦμα ἀκολουθέω ὁ πίστις , Ζεύς γάρ ὁ χείρ ὁ ἀπόστολος γίνομαι σημεῖον μέγας καί τέρας ἐν ὁ λαός . καί ἐξίστημι δέ πᾶς , καί μᾶλλον προστίθημι κατά ἡμέρα ἀνήρ καί γυνή πλῆθος . προλαμπω ὁ θαῦμα καί ἀκολουθέω ὁ δόγμα . οὕτως καί ἐν ὁ νόμος , προηγέομαι ὁ ἐν Αἴγυπτος θαῦμα δείκνυμι ὁ θεός δημιουργός . ὁ δέ θεός , ἀγαθός εἰμί , οὐ ἐθέλω ἑαυτοῦ μόνος σεμνύνω , ἀλλά μερίζω μετά Μωϋσῆς ὁ δόξα . Ἐπειδή γάρ ὁ θεός φαίνω ἐκ ὅς ποιέω , φαίνω καί Μωϋσῆς ἐκ ὅς δοξάζω . ὡς γάρ κατέρχομαι κατέχω ὁ νόμος , ἵνα μή ὡς ψιλός ἄνθρωπος προσέχω , πληρόω αὐτός ὁ θεός δόξα ὁ πρόσωπον , ἵνα ὁ λείπω ὁ ἀσθένεια ὁ φύσις πληρόω ὁ περισσός ὁ χάρις . ἐννοέω γάρ ὅτι ὄψις δοξάζω οὐ εἰμί ἀλλότριος θεός . οὕτως καί ὁ σωτήρ Στέφανος ὁ πρωτομάρτυρας ποιέω λάμπω ὁ πρόσωπον . Ζεύς τίς δέ ποιέω λάμπω ὁ πρόσωπον Στέφανος ; ἐπειδή μέλλω ὡς βλάσφημος λιθάζω λέγω θεωρέω ὁ οὐρανός ἀνοίγνυμι καί ὁ υἱός ὁ ἄνθρωπος ἵστημι ἐκ δεξιός ὁ θεός , προλαμβάνω ὁ θεός στεφανόω αὐτός ὁ ὄψις ἀγγελικός μορφή , ἵνα πείθω ὁ ἀγνώμων , ὅτι εἰμί βλάσφημος εἰμί , διατί δοξάζω ; χθές μέν οὖν λέγω ἐγώ , ὅτι ὁ θεός ἐκ μή εἰμί ποιέω ὁ εἰμί ὁ πρῶτος ἡμέρα . καί ὁ θαυμαστός , ὅτι οὐ μόνος ὁ δημιουργία ὁ θεός δείκνυμι ὁ έργο , ἀλλά καί ὁ αἱρετικός ὁ ἀσέβεια ἐλέγχω . Ερωτώ γάρ · Τά μή εἰμί πῶς γίνομαι , ἐπεί περί ὁ εἰμί ἐρωτάω , πῶς γεννάω ; εἰ μή εἰμί , λέγω , ὁ μή εἰμί πῶς γίνομαι , εἰμί μή εἰμί . Τέ μή εἰμί οὐ γίγνομαι , ὅσον κατά λογισμός ἀνθρώπινος , οὐ κατά θεῖος δύναμις . ἐνίοτε λέγω αἱρετικός · εἶπον ὁ θεός καί γίνομαι . ἀλλά νῦν ὁ πρᾶγμα λέγω , οὐ ὁ τρόπος . λέγω ὁ θεός · γίνομαι φάος . γίνομαι ὁ μή εἰμί . ὁ λόγος μεταβάλλω εἰς πρᾶγμα , οἷος αὐτός ὁ φωνή ἐξέρχομαι γίνομαι φάος . οὐκοῦν οὐ εἰμί ἐκ μή εἰμί , ἀλλά ἐκ εἰμί . Τῖς γάρ τολμάω λέγω ὁ λόγος μή εἰμί ; οὐκοῦν οὐδείς ποιέω ἐκ μή εἰμί , ἀλλά ἐκ αὐτός · καί εὑρίσκω ὁ κτίσμα ὁμοούσιος αὐτός , καί ὁ φεύγω ἐπί ὁ υἱός , ἁρμόζω ἐπί ὁ κτίσμα . ἀλλά πάλιν στενόω λέγω · ὁ βούλησις ὁ θεός ὁ μή εἰμί ἀποτελέω . εἶτα · ὁ γάρ βούλησις ὁ μή εἰμί ποιέω · ὁ δέ φύσις ὁ εἰμί οὐ γεννάω . καί εἰμί θαυμαστός . ὡς ἐν εἰκών λέγω · ὑποτίθημι ἐγώ πηγή καί πέτρα · τίς εὔκολος , ὁ πηγή ὕδωρ γεννάω ἢ ὁ πέτρα ; ὁ πηγή ἐάν γεννάω , ἐκ ὅς ἔχω προφέρω · ὁ δέ πέτρα ἐκ ὅς οὐ ἔχω . εἶτα ὁ μή εἰμί γεννάω ὁ πέτρα ἐκ ὅς οὐ ἔχω , καί ὁ πηγή οὐ γεννάω ὅς ἔχω ἐν ἑαυτοῦ πηγή ; καί πῶς γίνομαι ὁ μή εἰμί ; μή αὐτοματισμός εἰμί ; ὁ μή εἰμί ὄνομα εἰμί , οὐ εἰμί δέ τίς ; μή ἐπεί λέγω ἐκ μή εἰμί , νομίζω εἰμί τίς μή εἰμί . εἶτα ὁ εἰμί ἐκ ὁ μή εἰμί οὐ οἶδα λέγω πῶς γίνομαι , καί ὁ εἰμί ἐκ ὁ εἰμί τολμάω πολυπραγμονέω πῶς γεννάω ; Πάν ὁ κτίσμα οὐ εἰμί ἀπό ἀρχή καί γίγνομαι . ὁ μονογενής λόγος καί κτίστης ὁ κόσμος οὐ γίνομαι ἀπό ἀρχή , ἀλλά εἰμί . Ταΰς οὐ εἰμί καί γίνομαι · ὁ δέ εἰμί ἐν ἀρχή μή γίγνομαι , οὗτος δέ γίνομαι ἐν ἀρχή μή εἰμί .