severian-of-gabala.in-cosmogoniam-homilia-2 1
Ψυχῆς πόθον ἐγείρει θεοῦ λόγος καὶ ὥσπερ τινὰ λαμπάδα περιτίθησιν αὐτῇ τὴν χαράν , ἵνα καὶ τοὺς λογισμοὺς λαμπρύνηται καὶ τὴν διάνοιαν φαιδρύνηται καὶ τὰ ἁμαρτήματα καθαίρηται καὶ τὰ νοήματα φωτίζηται . Τοιοῦτός ἐστιν ὁ τοῦ θεοῦ λόγος . Ὅπερ γάρ ἐστιν ἀκόνη σιδήρῳ , τοῦτο θεοῦ λόγος τῇ ψυχῇ . Ἡ ἀκόνη οὐχ ἕν τι χαρίζεται τῷ σιδήρῳ , ἀλλὰ πρῶτον αὐτὸν παρασκευάζει ἀποπτύσαι τὸν ἰόν . Εἶτα παχὺν ὄντα λεπτύνει , ἀμβλὺν ὄντα ὀξύνει , σκοτεινὸν ὄντα λαμπρύνει , σμήχει , φαιδρύνει , ὀξύνει . Οὕτως οὖν ἐστιν ὁ τοῦ θεοῦ λόγος , ποιῶν τὴν ψυχὴν ἀποπτύσαι τὸν ἰὸν τῆς ἁμαρτίας , ἀμβλεῖαν οὖσαν ὀξύνων , παχεῖαν οὖσαν λεπτύνων , σκοτεινὴν οὖσαν λαμπρύνων . Βούλεται δὲ ἡμᾶς ὁ τοῦ θεοῦ λόγος λαμπροὺς μὲν εἶναι Ἵνα ἦτε ὡς φωστῆρες ἐν κόσμῳ , λόγον ζωῆς ἐπέχοντες . Ἰδοῦ ἡ λαμπρότης . Βούλεται ἡμᾶς εἶναι μὴ ἀμβλεῖς , ἀλλ’ ὀξεῖς · Ζῶν γάρ φησιν ὁ λόγος τοῦ θεοῦ , καὶ ἐνεργὴς καὶ τομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν δίστομον . Βούλεται ἡμᾶς παχεῖς μὴ εἶναι , ἀλλὰ λεπτύνειν τὴν διάνοιαν τοῖς νοήμασι . Ὅπου γὰρ παχύτης , ἀλλοτρία θεοῦ λόγου · ὅπου δὲ λεπτομερὴς διάνοια , οἰκεία θεοῦ νόμου . Διὰ τοῦτο περὶ τῶν παχυτέρων Καὶ ἔφαγεν Ἰακὼβ καὶ ἐνεπλήσθη , ἐλιπάνθη , ἐπαχύνθη , ἐπλατύνθη · ἐγκατέλιπε θεὸν τὸν ποιήσαντα αὐτόν . Φέρε τοίνυν καὶ ἡμῶν ὁ θεῖος λόγος καταλαμπέτω τὴν διάνοιαν καὶ μάλιστα τῆς ἁγίας ταύτης προκειμένης νηστείας ἢ λεπτύνει τὰ σώματα καὶ ὀξύνει τὰ φρονήματα . Ἔστι γὰρ καὶ νηστεία παντὸς ἁγιασμοῦ τροφὸς καὶ μήτηρ εὐσεβοῦς διανοίας . Οὐ ζητεῖται πῶς νηστεύσωμεν μόνον , ἀλλὰ πῶς εὐσεβῶς νηστεύσωμεν . Πολλοὶ καὶ διὰ δημοσίας χρείας πραγμάτων νηστεύουσιν , ἀλλ’ οὐ λογίζεται αὐτοῖς εἰς νηστείαν . Ὁ γὰρ σκοπὸς κρίνεται · οὐχ ἡ ἀνάγκη στεφανοῦται . Μετὰ ταύτης τῆς ἁγιοπρεποῦς καταστάσεως ὁ μακάριος Μωϋσῆς τὸν νόμον ἐπαιδεύετο ἐν τῷ ὄρει καὶ τὴν δημιουργίαν ἐδιδάσκετο . Εἴρηται τοίνυν ἡμῖν τῇ χθὲς ἡμέρᾳ , ὅτι ὁ θεὸς μέλλων διδόναι τὸν νόμον διὰ Μωϋσέως πρότερον ἔδειξεν ἑαυτὸν δημιουργὸν καὶ τότε νομοθέτην . Πόθεν ἠδύναντο οἱ Ἰουδαῖοι πιστεῦσαι , ὅτι ὁ θεὸς ἐποίησε τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς , εἰ μὴ πρῶτον ἐποίησε τὰ θαύματα ἐν Αἰγύπτῳ δεικνύντα αὐτὸν δημιουργὸν τῆς οἰκουμένης ; Ἡμεῖς διδάσκομεν , ἵνα πείσωμεν , ὁ θεὸς πείθει , ἵνα διδάξῃ . Ἐπειδὴ ἔμελλε Μωϋσῆς ἐκτίθεσθαι καὶ λέγειν , ὅτι ὁ θεὸς ἐποίησε τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν καὶ τὴν θάλασσαν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς , εἰ μὴ πρῶτον ἐποίησε τὰ θαύματα ἐν Αἰγύπτῳ καὶ ἔδειξεν , ὅτι πάντων ἐστὶ τῶν κτισμάτων δημιουργός , οὐκ ἂν ἐπίστευσεν ὁ λαός , ὅτι ὁ θεὸς ἐποίησε τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν . Εἰ μὴ ἐξέτεινε πρῶτον Μωϋσῆς τὰς χεῖρας εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ κατήνεγκε χάλαζαν καὶ πῦρ , καὶ ἔμαθον οἱ λαοὶ διὰ τοῦ πιστοῦ θεράποντος , ὅτι αὕτη ἡ θνητὴ δεξιὰ λόγῳ θεοῦ κινηθεῖσα τὸν οὐρανὸν ἐτάραξε καὶ τὴν δημιουργίαν ἐθόλωσε · πολλῷ μᾶλλον ἡ τοῦ θεοῦ κελεύσαντος δεξιὰ ἥδρασε τὸν οὐρανὸν καὶ ἐθεμελίωσε τὴν γῆν . Οὐδεὶς γὰρ κινεῖ δημιουργίαν , ἣν οὐκ ἐποίησεν . Ἔδει τοίνυν δειχθῆναι , ὅτι ὁ θεὸς ἐποίησε τὴν γῆν · ἐξέτεινε Μωϋσῆς τὴν χεῖρα εἰς τὴν γῆν καὶ ἐξῆλθον σκνῖπες . Ἔδει πάλιν δειχθῆναι , ὅτι ὁ θεὸς ἐποίησε τὸ πῦρ · ἔλαβε Μωϋσῆς αἰθάλην καμιναίας καὶ ἔπασσε καὶ ἐπλήρωσε τὰ σώματα τῶν Αἰγυπτίων ἑλκῶν φλογὸς δίκην ζεόντων . Ἔδει δειχθῆναι , ὅτι ὁ θεὸς τὸ ὕδωρ ἐποίησε · μετεβλήθη τὸ ὕδωρ εἰς αἷμα . Ἔδει δειχθῆναι , ὅτι ἐποίησε τὴν θάλασσαν · ἐπετρώθη ἡ θάλασσα καὶ παρῆλθεν ὁ λαός . Πρῶτον οὖν ἔδειξε διὰ τῶν ἔργων , ὅτι δεσπότης , καὶ τὸτε ἡρμήνευσε διὰ τῶν λόγων , ὅτι ποιητής .
Lemmas: Ψυχή πόθος ἐγείρω θεός λόγος καί ὥσπερ τις λαμπάς περιτίθημι αὐτός ὁ χαρά , ἵνα καί ὁ λογισμός λαμπρύνω καί ὁ διάνοια φαιδρύνω καί ὁ ἁμάρτημα καθαίρω καί ὁ νόημα φωτίζω . τοιοῦτος εἰμί ὁ ὁ θεός λόγος . ὅς γάρ εἰμί ἀκόνη σίδηρος , οὗτος θεός λόγος ὁ ψυχή . ὁ ἀκόνη οὐ εἷς τίς χαρίζω ὁ σίδηρος , ἀλλά πρῶτος αὐτός παρασκευάζω ἀποπτύω ὁ ἰός . εἶτα παχύς εἰμί λεπτύνω , ἀμβλύς εἰμί ὀξύνω , σκοτεινός εἰμί λαμπρύνω , σμήχω , φαιδρύνω , ὀξύνω . οὕτως οὖν εἰμί ὁ ὁ θεός λόγος , ποιέω ὁ ψυχή ἀποπτύω ὁ ἰός ὁ ἁμαρτία , ἀμβλύς εἰμί ὀξύνω , παχύς εἰμί λεπτύνω , σκοτεινός εἰμί λαμπρύνω . βούλομαι δέ ἐγώ ὁ ὁ θεός λόγος λαμπρός μέν ἔρχομαι ἵνα εἰμί ὡς φωστήρ ἐν κόσμος , λόγος ζωή ἐπέχω . ὁράω ὁ λαμπρότης . βούλομαι ἐγώ ἔρχομαι μή ἀμβλύς , ἀλλά ὀξύς · Ζων γάρ φημί ὁ λόγος ὁ θεός , καί ἐνεργός καί τομός ὑπέρ πᾶς μαχαιρᾶς δίστομος . βούλομαι ἐγώ παχύς μή ἔρχομαι , ἀλλά λεπτύνω ὁ διάνοια ὁ νόημα . ὅπου γάρ παχύτης , ἀλλότριος θεός λόγος · ὅπου δέ λεπτομερής διάνοια , οἰκεῖος θεός νόμος . Ζεύς οὗτος περί ὁ παχύς καί ἐσθίω Ἰακώβ καί ἐμπίμπλημι , λιπαίνω , παχύνω , πλατύνω · ἐγκαταλείπω θεός ὁ ποιέω αὐτός . Φέρος τοίνυν καί ἐγώ ὁ θεῖος λόγος καταλάμπω ὁ διάνοια καί μάλιστα ὁ ἅγιος οὗτος πρόκειμαι νηστεία ἢ λεπτύνω ὁ σῶμα καί ὀξύνω ὁ φρόνημα . εἰμί γάρ καί νηστεία πᾶς ἁγιασμός τροφός καί μήτηρ εὐσεβής διάνοια . οὐ ζητέω πῶς νηστεύω μόνος , ἀλλά πῶς εὐσεβής νηστεύω . πολλός καί διά δημόσιος χρεία πρᾶγμα νηστεύω , ἀλλά οὐ λογίζομαι αὐτός εἰς νηστεία . ὁ γάρ σκοπός κρίνω · οὐ ὁ ἀνάγκη στεφανόω . μετά οὗτος ὁ ἁγιοπρεπής κατάστασις ὁ μακάριος Μωϋσῆς ὁ νόμος παιδεύω ἐν ὁ ὄρος καί ὁ δημιουργία διδάσκω . εἶπον τοίνυν ἐγώ ὁ χθές ἡμέρα , ὅτι ὁ θεός μέλλω δίδωμι ὁ νόμος διά Μωϋσῆς πρότερος δείκνυμι ἑαυτοῦ δημιουργός καί τότε νομοθέτης . πόθεν δύναμαι ὁ Ἰουδαῖος πιστεύω , ὅτι ὁ θεός ποιέω ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ καί πᾶς ὁ ἐν αὐτός , εἰμί μή πρῶτος ποιέω ὁ θαῦμα ἐν Αἴγυπτος δείκνυμι αὐτός δημιουργός ὁ οἰκουμένη ; Ἡμεῖς διδάσκω , ἵνα πείθω , ὁ θεός πείθω , ἵνα διδάσκω . Ἐπειδή μέλλω Μωϋσῆς ἐκτίθημι καί λέγω , ὅτι ὁ θεός ποιέω ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ καί ὁ θάλασσα καί πᾶς ὁ ἐν αὐτός , εἰμί μή πρῶτος ποιέω ὁ θαῦμα ἐν Αἴγυπτος καί δείκνυμι , ὅτι πᾶς εἰμί ὁ κτίσμα δημιουργός , οὐ ἄν πιστεύω ὁ λαός , ὅτι ὁ θεός ποιέω ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ . εἰμί μή ἐκτείνω πρῶτος Μωϋσῆς ὁ χείρ εἰς ὁ οὐρανός καί καταφέρω χάλαζα καί πῦρ , καί μανθάνω ὁ λαός διά ὁ πιστός θεράπων , ὅτι οὗτος ὁ θνητός δεξιός λόγος θεός κινέω ὁ οὐρανός ταράσσω καί ὁ δημιουργία θολώνω · πολύς μᾶλλον ὁ ὁ θεός κελεύω δεξιός ἁδρέω ὁ οὐρανός καί θεμελιόω ὁ γῆ . οὐδείς γάρ κινέω δημιουργία , ὅς οὐ ποιέω . δέω τοίνυν δείκνυμι , ὅτι ὁ θεός ποιέω ὁ γῆ · ἐκτείνω Μωϋσῆς ὁ χείρ εἰς ὁ γῆ καί ἐξέρχομαι σκνίψ . δέω πάλιν δείκνυμι , ὅτι ὁ θεός ποιέω ὁ πῦρ · λαμβάνω Μωϋσῆς αἰθάλη καμιναῖος καί πάσσω καί πληρόω ὁ σῶμα ὁ Αἰγύπτιος ἕλκος φλόξ δίκη ζέω . δέω δείκνυμι , ὅτι ὁ θεός ὁ ὕδωρ ποιέω · μεταβάλλω ὁ ὕδωρ εἰς αἷμα . δέω δείκνυμι , ὅτι ποιέω ὁ θάλασσα · πετρόω ὁ θάλασσα καί παρέρχομαι ὁ λαός . Πρῶτος οὖν δείκνυμι διά ὁ ἔργον , ὅτι δεσπότης , καί τότε ἑρμηνεύω διά ὁ λόγος , ὅτι ποιητής .